Book Title: Karmprakruti
Author(s): Malaygiri
Publisher: Devchand Lalbhai Pustakoddhar Fund
Catalog link: https://jainqq.org/explore/600076/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kykkukyaay zreSThi-devacandra lAlabhAI-jainapustakoddhAre-granthAH 17. zrAcArya-zrImalayagiriviracitaTIkAsaMyuktA shriikrmprkRtiH|| zrImavivazarmAcAryapAdapraNItA. -zAha nagInanAI ghelAnAI javerI, asyaikaH kaaryvaahkH| daNaprayAsakI-zrIbhAvanagarastha zrIjainadharmaprasArakasaMsada. idaM pustakaM muMbayyAM zAha nagInalAI ghelAlAI-kaverIbAjAra ityanena. nirNayasAgaramudrAlaye kolabhATavIthyAM 23, tame gRhe Ar vAya. zeDagedvArA mudrayitvA prakAzitA. asyAH punarmuSaNAdyAH sarve'dhikArA etanAemAgArakAryavAhakANAmAyattAH sthaapitaaH| mumbayyAm [all rights reserved.] prati 550 vIrasaMvat 2439. vikramanRpAbda 1969. isukAiSTa 1913. vetanam 14 ANakAH. For Privale & Personal use only Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karmaprakRtyu poddhAtaH krmprkRtyupodaatH| praposphurItu praNatipravAhaH paramaizvaryamayaparamezvarapAdayoH / CHECCARALACRECA jagati tAvadhijJAnaviSaye vevidyamAno vargo viSAM vartanAvartanImavatIrNA vizvo'pi prANadhAro'hamahamikApurassaraM pravRttimApriyamANo vidyata iti vidAGkaroti / na cAsti sAdhyatA pratiprANi prasidhapUrveSu prANiSu svasva viSayakasukhipuHkhitvAneka viSayaviSayakaikakartRtvanUtavilakSaNavijJAnavattvadRzyamAnajUtasaMhatikAritvAdintiH kaNazo'pi jIvAstitvAnyupagamAvAptasAstikasaMjJAn sasaMjJAnAnani, yadyapyapajAnIta eva kazcitpAramArthikI jIvasattAM kevalamurarIkRtya brahmAhitIyatAM darI dRzyamAnavicitracUtavRttisanAyAM kazcidAstikAnidhAnAvahaH tiraskaroti ca lokAyitairapyatiraskRtamAbAlagopAlAGganAjanasiI vyavahAraikamUlamadhyavaM, tathApi vevidyata eva vyAvahArikI varNyamAnA'niyamANA ca jIvAstitA tatkairiti nArtho'mInirviSAM vivAdenAstitve'sumatAM, tabadeva pratiprANi sukhaduHkhAdivaicitryasya tAttvikasyopalamnAnna bonUyate kazcidiSTeSTAviruSparamArthAbhidhAyinyAptAgame "puDho sattA puDho kammA" iti varNanacaNe vipratipanna, naveditarathA pratiprANi prasidhasya sukhapuHkhavyavahArasya pracurAnarthanibandhanAjJAnasya samastArthasAdhanasamarthajJAnasya vividhopadezyopadezakalAvasya vividhagatintramaNanogyasukRtaritAvaleH sarvathA smucchedsNpttiH| asti ca tulyasAdhanAnAM phale ***KAARAAAAASSA Jain Educati o nal For Private & Personal use only l ibrary.org Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vizeSAt sukhaduHkhavaicitryopalabdheH aviSamakAraNasya kAryavaicitryasyAkAraNatvaprasaGgAt garjAvatArAdyasamayavaicitryanibandhanasya tatkaraNakAlatanayAnnisaMdhAyakavastuvizeSasanAvasijheH svIkAryamavazyaM zunnAzunonayanedamadRSTaM / etAvati ca | sAdhane vidyamAne'pi ye'palapamtyAtmanAmadRSTasya ca sattAM te kIdRza ityAlocanIyaM svayaM viviktasadasanmArgaH sniH|| adRSTaM cAnekadhA'nekavidhatatkAryopalabdheH / yadyapyanyairasya kahipate nide zunAzule ityAkalayya zunAzunnatAM vyavahArapAzritAM, nedA api ca vyavahArAnusAriNa eva zritA nUghanaguNaghAtAvaguNavargavidhAnasAvadhAnAH, na tvAtmatadguNaghAtAdipravaNA anyupagatA nirantaramanugamyAtmIyAliyuktatatiM, tathApi lokAlokAvalokanalampaTakevalavedo'valokitasUkSmadUrAmUrttavyavahitetarArthasArthAH sarvavido'vagamya yathAyathamAtmanAM vAramAvRtaM vRndaM tazuNAnAmAvArakaM cAtattvazraddhApApAviramaNakrodhAdyantarArAtivargasvAntAdivyApArorjitamUrjasvalaM anukUletarasAmagrIsaMyojanasamunnAvitAkAzAdyatItamUtikapadArthanivahAtikrAntarUpaM karmaNAmaSTakaM rUpaparItasvarUpaM yatnasaMpAdyayaM nirdidikkudIkSitetarajanenyo'zeSakarmakAyakaSaNakaTapanAkovidenyaH tasya bandhAdisvarUpaM nivabandhuzca mAlAkArA iva pUjyapAdA gaNadhAriNa udIrNaprAgnavanavyajAvanUtazreyonAvanonnAvitagaNanRtkarmodayAptazakAdyakhilanAkinaranikAyAsAdhAraNagaNezitRtvAH sumanasa iva sumanasaH sumanastvApavargitvasAdhanasamarthArthArthyarthanIyA vAco jagadIzvarAsyanisRtA javyavArahitaikanihitAntaHkaraNAH sUtreNeva niyuktaniravazeSArthasamUhasUcanasamarthenAtilaghIyasopetena guNairSAtriMzatA nipuNatamena sUtreNa bAdazAGgImayena, ganIratarAzcAtatAH padArthAH paramakRpAnugatahRdayaMgamairghAdaze'Gge, sidhAntitaM ca siddhAntatattvAmRtapAnapIvaraiH pIvarajAgadheyainaMgavanniraniyukto RECAPACAAAAA%ARY Jain Educatio t ional For Private & Personal use only nelibrary.org Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krmprkRtyu|| 2 // ttamairaGgAnAmekAdazakaM bAlastrI mandamUrkhANAmatulopakArakRtaye zrImadbhirguNagaNadhurAdharaNadhaureyairuddhRtaM dvAdazAdaGgAditi / hetuzcaiSa eva tathAvidhAnAM gahanatamAnAM karmagranthakarmaprakRtipaJca saGgraha saptatikaprabhRtInAmananyasthAnAnAM tata evokAre / na hi nahyate vyavasthitiranarghANAM ratnAnAmantarA ratnAkaraM / pramANaM cApyetadeva tasya sattAsamIkSAyAM preAcakSuSkANAmananyapra Ne|yapadArthaprapaJcaprapaJcanapaTuprakaraNapracayapravarasAdhanatA siddhiryA, spaSTaM caitatpUrvANAM caturdazAnAM caturNA sadAvasthitadiSTa niyataparimANa va videhajasAmajAnAM mapI putrairlekhyAdvitIyAtpUrvAt paJcamAdizatiprAnRtamAnA vastunazcaturthAt karmaprakRtyAkhyAtmAnRtAt ApovAranadI rayovAhamityAgamI yagamAvagamAnAM nibandhanaM cedameva dRSTivAdanadISNAnAM prastuta prakaraNo natApUrNa - tananavijJapteH gAthAyAM SaTpaJcAzattamAyAM zraSTakaraNaprakaraNaprabhRteH pUrNatAyAM, tadevamavasitamanidheyaM karmaNAM bandhAdIti / na ca vAcyaM niSprayojanamidamAtmazreyo'rthinAM, jJAnadarzanacAritrANAM niHzreyasanidAnAnAmanyatamasyAsiddheH, sajjJAnacAtrimUlasya saddarzanasya tattvArthazracAnAtmakasyAtma taddbhutadAvaraNataGketubandha nirodhanAza samUlakSyAdInAmanava game'vasthAnAsamanavAt / ata evoditamuditadayAnirddharaiH "davie daMsaNasohI " ti / kiM ca yAvannAvagataM karmaNAM prakRtyAdi uncadazca | mUlato na tAvadavagannutyAtmano vizurapakarSotkarSo vRSdhyAdi ca guNAnAM / na ca vijAnAti nirodhopAyaM guNasthAne mosauthasopAnasannine vidheyaM samAroheNa / na cAdhigati tAttvikaM gatinyazcatasRcyo nirvedaM karmakaNThIravakadarthanAkahipatavyathAvicintanatataM / tadAvazyakamevAdhyayanaM pravyAnuyogAnimeSanadI pravAhapravartana pArvatI pitRparvataprajasyaitAdRzasya prakaraNasya / satyeva ca saddarzane syAdbhUtirjJAnacaraNayugasyeti " zrAdyatrayamajJAnamapi, javati mithyAtvasaMyuktam" "sayasa Jain Educationtional podghAtaH / / 2 inelibrary.org Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yavisesaNArja, javahe jaivirjavasaMnArthaM / nANaphalAbhAvArja, minnAdivissa annANaM // 1 // " "nAdaMsa pissanAeM, nANeNa viNA na huMti caraNaguNA" ityAdyAgamAJjanavyaktaviveka vilocanatejasAM na kathaJcanApi vidyate sAdhyatAspadaM / nimittaM caitadevAtra prathana vivaraNabodhanamudraNAdAvavadheyaM dhImanirananyat / praNetArazcaitasyAH prakRtAyAH karmaprakRtyAH zrImantaH zivazarmAcAryapAdAH pUrvadharAH prabalatamatvAdevaiSAM prAmANyasya yatra kuhacanApi samArohati virodhagandho'pi sUtreNa pracalitena tadAtanena tatra naivAprAmANikatAmApAdayituM pAryate - canApItyArUDhaM kArmagranthika saiddhAntikamiti matadayaM / chAda eva ca jainAnAM kalpanAko vidapadArthapaTI yastA nAgamavAkyaM | virahayyeti prAmANikatA nibandhanaM pUjyapAdAnAM pUrvadharatvasyAkhyApakaM ca, anyathAvidhasya tathAspardhAko vyAmAgamenArohAjAvAditi / paraM kadA katamaM ca nUSayAmAsurjUmaekalaM jagavatpAdAH ke ca tAdRGmAhAtmyajAnuvijAvanajAsvanto gurava iti na nizcIyatetarAM, jagavanmahimnAM dRSTivAdamUlatvasya ca saMsiddhiH madIyakathanamapekSya prastutAtprakaraNAjjJAna viSayI - kRtAnAvinI vizeSeNeti tadevopadI kriyate kRtinyaH / prakaraNe cAtra kramazo yadhikazataikAdazAdhikazatadazaikAnnanavatyekasaptatitrinirgAthAnAM bandhana-saGkramo - dhairtanA-pavartano-dIraMNo- paiMzamanA-nidhatti -nikAcanAhvayaiH karaNaiH udayaH sattA ca dvAtriMzatA saptapaJcAzatA ca sarvasaGkhyayA ca paMcasaptatyadhikacatuHzatyA gAthAbhiH nyarUpiSata sadbhUtavastusvarUpanirUpaNaikacatuSkairbhagavadbhiH / ughartanApavartane nidhattinikAcane cAtra saMmIlitAnyeva saGkhyAyAmiti saGkhyeyaM saGkhyAvaniH svayaM / vizeSato'nidheyamanihitamanukramaNikAyAmasyA iti na tatrAyAsAramnaH / Jain Education national mosinelibrary.org Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karmaprakRtyu vipna ARRECIRCRACK vivRtA ceyaM unnayaiH pUjyagIrvANavANyA zrImanirmalayagiripAdaiH kAzIvibudhavijayAvAptanyAyavizAradapracuragrantha- poddhAtaH grathanavitIrNanyAyAcAryapadonayInUSitaghanairmahopAdhyAyairyazovijayagaNiniH, mUkhajUtA cojayorvivRtyozcarNireva prAktanapUjyaira nirdhAritavizeSanAmaniH zrImavirahAcAryasattAkAlAdapi prAcInanirmitA'ta eva guNotkIrtanadhArA'nyaSTauSuratrAramne "ayaM guNazcarNikRtaHsamagroyadasmadAdirvadatIha kiJcit" ityAdinA / satsvapyevaM vivaraNatrikeSu sugamatvAtsaMskRtavANIvilAsapriyatvAtsulajapustakatvAcca prakrAntaiSA mukrituM zrIjainadharmaprasArakasaMsatsatprayAsena zreSThizrIdevacandra lAlabhAI jainapustakoDAra-dravyavyeyena, sampUrNatAmagamaJca muSaNamasyAH / manye upayogikAryavyayaH saMsado ammANAM, AzAse ca bhaviSyati naviSyati vivRteranyasyA api vistRterunmughaNaM / parikalayyainAM yathAvatkarmavipAkanItAH samAcarantu sajanA jJAnapIyUSapUrNA AtmasvacchasAdhanasAvadhAnA anAzravavyavadAnAsAdhAraNasAdhanAH kriyA yathAvadAptoditA ityarthayamAna Ananda udanvadantAbhidhAnaH samApayatyenAmupakrAnti guNagaNaratnarohaNamokSamArgArohaNacaNazramaNasaGghacaraNa-16) kamalacaJcarIko vitIrya pramAdAdidoSonavavirughoccAraNodbhUtamuritarajodUraNasamIraNaM mithyAmuSkRtaM zrIsArvAdisAdikam / / pratipadyasite pakSe phAhAnike'GkarasAividha ( 1ee) mite varSe / zrIkaryAmAndIdimamAnandaH karmakakSAgnim (karmatatibodham ) // 1 // // 3 // vijJaptireSA'dhyetradhyApakenyo yAta gAthAnAM mA nUzruTiriti nAtra pratyadhikAraM paadaadidhRtiH| Sain Educati o nal For Private & Personal use only DEnelibrary.org Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anukrmnnikaa| gAthAGkaH .... SASAAXXRAKAR viSayaH maGgalAnidheyAdi karaNASTakanAmAni vIryasvarUpam .... .... vaiSamye yogasya hetuH .... avijAgAdyA prakArAH avinAgAH .... vargaNAH ..... spardhakAni-antarANi .... sthAnAni anantaropanidhA paramparopanidhA vRddhihAnI .... ror mour . viSayaH gAthAGkaH utkRSTamavasthAnam .... 12 jaghanyAvasthAnaM-aTapabahutvam jIveSu yogIyamapabadutvam 14-15-16 tanuvAGamanoyogAH .... pujalavargaNAH .... 17-10-20 pujalagrahaNasvarUpam snehaspardhakAni .... ___.... 25 nAmaprayogaspardhakAni .... karmanede hetuH-prakRtibandhalakSaNam uttaraprakRtinAgasvarUpam ... 25-26-27-20 rase'vinAgAH .... .... zya RECACAKACC-C-CA Jain Education a l For Privale & Personal use only library.org Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viSayaH anukrama karmaprakRtiH // 4 // sAni SANSARAAA%CASk gAthAGkaH viSayaH gAthAGkaH vargaNAH .... .... .... / paramparopanidhA 46-47-40 spardhakAni-sthAnAni 31 sparzanA .... e-50-51 kaemakAni ... .... .... 32 sthitisthAne'nunAgasthAnAni .... 52 SaTsthAnAni .... 33-34-35-36 anantaraparamparopanidhA 53-54-55-56 vRdhihAnipramANaM-adhastanasthAnAni anukRSTisteSAm 57-67 vRdhisthAnAni sthitisthAnAni samayaprarUpaNA, .... ... niSekaprarUpaNA .... 3- 4 aSTasAmayike vRdhihAnI-zeSeSvapi ..... . abAdhAprarUpaNA .... 5-76 anunAgabandhasthAnAni .... sthitisamudAhAraH prakRtisamudAhAraH 03-00-e avinAgAdirAzisvarUpam jIvasamudAhAraH .... ... ....e0-102 apabahutvam .... 1 iti bandhanakaraNaM 67 pRSThaM yAvat / zranujAgabandhasthAne jIvamAnam vRdhAvanantaropanidhA .... | saGkamaladaNam .... .... .... 1-2 . .... 30 .... 3e ACCESCALCCCCCCCCCCCAKAL .... 41 // 4 // JainEducation For Privale & Personal use only belibrary.org Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educati apavAdaH niyamaH viSayaH www. .... ational patadrahe'pavAdaH sAdyanAdiprarUpaNA pratyekaM saGkramAdi- prakRtiSu sthitisaGkramasya jedalakSaNe www. .... .... pramANam sAdyanAditvam utkRSTe sthitisaGkrame svAminaH **** jaghanye .... .... .... .... eeds **** .... .... **** ... .... .... anujAgasaGkramasya jedaH -spardhakA ni...... vizeSalakSaNam saGkramamAnam ...... .... .... .... .... .... .... .... 20. .... .... .... .... .... .... gAthAGka: 3 4 e 6-7 0-29 .... .... 20 2- 35 36-37 38-30 40-43 44-45 46 47-48 viSayaH sAdhanAdiprarUpaNA kAlamAnaniyamaH 40-21 52 53-50 .... svAmI pradezasaGkramasya lakSaNam-jedA: - ughalanAsaGkramaH 60 - 67 vidhyAtasaGkramaH 60 6e svAmI .... guNasaGkramaH - yathApravRttasaGkramaH pabahutvaM kAle sAdhanAdiprarUpaNA guNitakarmAprarUpaNA sthite rughartanA ***. .... .... .... .... .... .... .... www. .... .... www. .... .... .... ... .... .... .... .... ... **** .... 2 iti saGkramakaraNam 115 patraM yAvat / .... .... .... gAthAGkaH .... go-g? 12-13 14-83 04-111 1 nelibrary.org Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ gAthAGka: gAthAGkaH anukrama // 5 // .... ... 3 3-7 karmaprakRtiH viSayaH nikSepaprarUpaNA nA .... anunAgasya apavartanA.... apabahutvam * kAlo viSayazca / 3-4 iti upartanApavartane 121 patraM yAvat / nadIraNAyA lakSaNaM-nedAzca .... sAdhanAdiprarUpaNA-svAminaH prakRterudIraNAsthAnAni .... 13-20 .... e-32 anunAgasya .... 43-7e pradezAnAm .... .... Go-nae 5 iti udIraNA 160 patraM yAvat / viSayaH akaraNopazamanAnuyoginamaskAraH karaNakRtAyA upazamanAyA jedau .... mohasarvopazamAIH karaNasvarUpam , sthitighAtasvarUpam, guNazreNisvarUpam, anivRttikaraNasvarUpam, upazamasvarUpam , samyagdRSTi svarUpam, mithyAdRSTisvarUpam, cAritramohopazamakaH anantAnubandhivisaMyojanA darzanamohadayaH sthite .... .... CH JainEducaticallkat For Private & Personal use only Dehelibrary.org Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ gAthAGkaH viSayaH gAthAGkaH viSayaH upazamazreNi ........ .... .... 33-65 | guNazreNisthAnam dezopazamanA-prakRteH-sthiteH-anunAgasya .... 66-71 jaghanyapradezodayasvAmI .... 6iti upazamanAkaraNam 106 patraM yAvat / ityudayaH 196 patraM yAvat *%AMANAGERSARARA nidhattinikAcane .... .... - iti nidhattinikAcane / 100 .. .... 1-3-3 udayaH prakRteH sthiteH .... anunAgasya .... pradezAnAm .... sAdhanAdiprarUpaNA svAminaH-guNazreNi 72-73-74 | sattAsvarUpaM sAdhanAdiprarUpamA mUlaprakRteH .... 1 uttarAsAM .... ...... ekaikaprakRtigataM svAmitvam prakRtisthAnagatam .... .... 10-15 sthiteH sAdhanAdiprarUpaNA utkRSTAyAH svAmI .... 7-10 jaghanyAyAH .... .... nedAH anunAgasya svarUpaM-svAminaH game De/Dx Educa For Private & Personal use only Dianelibrary.org Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karmaprakRtiH gAthAGka: anukrama 44-4 viSayaH jedAH .... pradezAnAM mUkhataH sAdhanAdiprarUpaNA uttarataH .... utkRSTAnAM svAminaH .... jaghanyAnAm .... gAthAGkaH .... 24 .... 25 .... 26 27-38 35-43 viSayaH spardhakAni ..... .... .... prakaraNajJAnaphalam dRSTivAdazenyaH zudhyarthanA zaraNyazaraNAGgIkAraH .... iti sattA 123 patraM yAvat .... ... zati viSayAnukramaH Jain Educa t ional For Privale & Personal use only MEnelibrary.org Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ R Sheth Devchand Lalbhai Jain Pustakoddhar Fund Series. No. 17. PREFACE. ***************** The Trustees of the Sheth Devchand Lalbhai fund have great pleasure in publishing the All present book entitled " Kammapayadi" or Karmaprakriti, an authoritative treatise on the theory of Karma in its manifold aspects-a compendium of learning on Karmic law i.e. the laws of Evolution and Involution as propounded by the Jaina Darshana. The Jains have developed the theory of Karma in a most wonderful way claiming the highest consideration at the hands of savants of Europe. * That theory is based on the law of evolution and satisfies both the reason and the imagination. The Jains & claim very rightly the first place in developing the theory of Karma, in as much as they have the most | reasonable explanation of the working of Karmas in relation to a potentially pure soul. They have All worked out its various stages in absorption, manifestation, drawing, potentiality &c which themselves are manifold and possess various degrees of capacities when absorbed by the Soul. There are many isto Jain Education For Privale & Personal use only library.org Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ KARMA special treatises dealing with the subject of the eternal laws of Karmas, great and small, and the present volume of Kammapayadi occupies a very high place among them. PREFACE, PRAKRITI. CASOSANSSICS The present Kammapayadi was composed by Shivasharma-Soori in about 475 stanzas (Gathas). It is an excerpt from the Karmapravada Poorva. Jains believe in the fourteen Poorvas, voluminous expositions of miscellaneous Jain literature all of which are now extinct. Karmapravada ] is said to be the tenth of those fourteen Poorvas, the revered Shivasharma Soori appears to have extracted the original 475 stanzas therefrom. With the present means of knowing historical facts, it is not possible to give the exact date of this highly talented Soori, the composer or extractor of this book; but circumstantial evidence leads one to suppose that he belongs to a very early period. He can be safely said to have flourished before the fifth century A. D. as the name of the present book Kammapayadi has been mentioned in the Sthaviravali of Nandisootra, one of the original Agamas at the time of the redaction of all the Agamas by Devardhigani Kshamashramana at Vallabhipura in the year 456 A. D. (corresponding with the year 980 Veera and 510 Vikrama). This great saint Devardhigani took great pains in the task of redaction in the fourth century and the fact of translation being historical is very useful in fixing dates of authors who flourished previous to the said important era in the Jaina literature. As the name of the present treatise has been clearly mentioned in one of the books translated under the personal supervision of Devardhigani Kshamashramana, himself Jain Education C onal For Privale & Personal use only elibrary.org Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ BESA 2 a giant of learning, one can very safely lay down the original date of the present dissertation on the theory of Karma, in the third century without possibility of any doubt in the matter. R OGLOC* Nothing is known about the personal history of the said Shivasharma Soori as is generally the case with almost all sain authors who flourished before the period. There is a general dearth of information on the subject as people in those days appear to have cared very little for their personality. Unfortunately the history of the period of about 980 years after the Nirvana of Lord Mahavira is still to be unearthed but in the present state of ignorance on the subject nothing can be definitely said on the subject. The after-history can be found out and there are ample materials for the same, but as far as the history of the period under consideration is concerned, inquiry has to be pursued with the help of coins, writings, manuscripts &c. CHC54CA5* * The present publication contains a very exhaustive commentary in sanskrit upon Kammapayadi by Malayagiri, a commentator of vast resources and a thorough grasp of the subject. Being a commentator of great reputation, it would not be out of place to give here a list of his commentaries for the information of the public as the same is very likely to show the amount of learning possessed by this great Commentator. The following list of his commentaries will show that not only did the present commentator prepare and publish several commentaries but that his efforts Jain Educati o nal For Privale & Personal use only X inelibrary.org Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 3780 KARMA were also directed to a number of subjects, philosophical, metaphysical and ethical. The commentaries & 18 composed by the said Malayagiri are as under with the approximate number of slokas. PRAKRITI. Dwitiyashataka Vritti (?)... 3750 Commentaries on books of philosophies: Rajaprashniya Vritti ... 3700 On Shadashiti (Karma ) ... ... 2000 Jivabhigama Vritti 14000 On the sixth book of Karmagrantha Pragnapana Vritti 14500 known as Sittori Karmagrantha ... Chandrapragnapti Vritti 9000 On Brihat Kshetra samasa ... ... 7887 Sooryapragrnapti Vritti ... ... 9500 On Brihat Sangrahani of Jinabhadra Vyavahar Agama Vritti ... ... 33625 Gani Kshamashramana ... ... 5000 * Avashyaka Vritti ... 18000 + On Dharma Sangrahani ? ... ... S1000 Visheshavashyaka Vritti (?) ... 9000 Commentaries on Payannas: Brihat Vritti on Pinda Niryukti (6700) 7500 Jyotisha Karandaka Vritti ... 5000 Brihat Vritti on Nandi sootra .. 3772 34,667 1,26,347 GRAAG AASAK ATSISAK 1,61,014 * Some say it is 22 or 28 thousand + (The last book is under publication by the trustees of these funds ). Jain Education For Privale & Personal use only Wahelibrary.org Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ The above list is quite sufficient to show the multifarious knowledge of Malayagiri the commentator of the present book. His commentary is very exhaustive besides being a compendium of learning. Malayagiri occupies a very eminent place as a commentator as whatever subjects he has taken up are commented upon by him after a careful study thereof. He has never treated any of his subjects commented upon in a slipshod or off-hand manner and therefore it is quite natural he has been given such a high place as a commentator. The present work Kammapayadi has been commented upon by the following commentators, which commentaries are also available. A commentary (Vritti) of 13000 Slokas composed by Yashovijaya Upadhyaya who flourished Al in the seventeenth century and who commanded the highest respect and veneration from the Jains of his time and whose reputation as a student of logic and as an authority on several important topics, has remained absolutely unabated even up to the present time. The trustees of Sheth Devchand Lalbhai funds hope to publish this commentary also in the near future as it is both useful and exhaustive. A commentary ( Churni) of about 7000 Slokas on the present book. Unfortunately the author's name is not yet found out as some of this Churni which are available at present are generally! incomplete. After this was sent to the press, we have learnt that a manuscript embodying the whole commentary is available in the Cambay library ( PHT). We have not yet seen it and there. fore cannot give the name of the author. SARARAS Jain Education na For Privale & Personal use only nelibrary.org Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ PREFACE. KARMA PRAKRITI. Short notes (Tippana) of Nemichandra of about 2000 slokas. Of the commentator Malayagiri nothing is known. It is a matter of great regret that owing to certain inexplicable reasons these personages who flourished in the bye-gone times never cared to write anything about their personal history for the use of posterity, as the same was not considered of any material use. Being driven to undertake or compose works of high authority purely out of consideration of charity and obligations on the future generations, it appears they never cared for their own fame. Otherwise it is very difficult to explain the absence of any history even the date or the period when the respective authors flourished especially where one knows that the respective work composed by them, command the highest admiration and continue to occupy an eminent place as the best exposition of the subject treated therein. Whatever may be the reason of the absence of any regular history, the same is the case with Malayagiri also. After making close inquiries into the matter one is really constrained to admit that absolutely nothing is known about the Man -the Saint, or about the time of the commentator. In this state of things it is clear, nothing can be said about the contemporaries or the society of the time of the present Commentator. The only thing which can be traced from Pattavali (the history of great Acharyas of each era) is that the present author flourished before the thirteenth century of Vikrama. However the whole thing at present is shrouded in complete darkness. It is hoped some students of antiquarian interests will take Jan En For Private & Personal use only Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ MASSALIASISARTS up the subject and throw some light thereon. The present publication was prepared for and put through the press by the Jain Dharma Prasaraka Sabha of Bhavnagar. At the suggestion of Maharaja Shri Ananda Sagar the present publication has been entrusted to the trustees by the said institution. The whole work of preparing press copies and examining proofs was done by the said Jain Dharma Prasaraka Sabha under the supervision of Maharaja Ananda Sagar. The trustees take this opportunity of expressing their sense of gratitude and obligation to the said institution and Maharaja Ananda Sagar, the latter of whom has placed the trustees under constant obligation by his promptness, diligence and readiness in helping forward the publication of several books and fulfilling the aims and objects of the trusts. This is our "Seventeenth Volume." JAVERI BAZIR, NAGINBHAI GHELABHAI JAVERI, VomvAY. for the Trustees of November, 1913.) The Sheth Devchand Lalbhai Jain Pustakoddhar Fund. Jan Ed For Private & Personal use only Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 23 zreSThI devacanda lAlabhAI javherI. janma 1909 vaikramAbde / niryANam 1962 vaikramAbde kArtika zuklaikAdazyAM, sUryapure. pauSakRSNatRtIyAyAm , mumbayyAm . The Late Seth Devchand Lalbhai Javeri. Born 1853 A. D. Surat. Died 1906 A. D. Bombay. ___ Jan Education The Lakshmibartisrintineworks. Byculls. Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ For Privale & Personal use only Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SOSIAASTAX zrImalayagirikRta-TIkA saMyuktA. karmaprakRtiH zrIvItarAgAya nmH| praNamya karmadumacakranemi, namatsurAdhIzamariSTanemim / karmaprakRtyAH kiyatAM padAnAM, sukhAvabodhAya karomi TIkAm // 1 // ayaM guNazcUrNikRtaH samagro, yadasmadAdirvadatIha kiJcit / upAdhisaMparkavazAvizeSo, loke'pi dRSTaH sphaTikopalasya // 2 // / iha ziSTAH kvacidiSTe vastuni pravartamAnAH santa iSTadevatAnamaskArapuraHsarameva pravartante |n cAyamAcAryo na ziSTa iti |ziSTasamayaparipAlanAya, tathA zreyAMsi bahuvighnAni navanti uktaM ca-"zreyAMsi bahuvighnAni, javanti mahatAmapi / azreyasi pravRttAnAM, kApi yAnti vinaaykaaH||1||" iti / idaM ca prakaraNaM samyagjJAnahetutvAnveyojUtamato mA nUdana vighna iti vighnavinAyakopazAntaye ceSTadevatAnamaskAraM / tathA na ca prekSApUrvakAriNaH kvacidapi prayojanAdivirahe pravartanta iti | prekSAvatAM pravRttyartha prayojanAdikaM ca pratipipAdayiSurAdAvidamAha %AAAACTREKARSANA Sain Education For Privale & Personal Use Only Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH sihaM sijhatthasuyaM, vaMdiya nikoyasabakammamalaM / kammahagassa karaNahamudayasaMtANi vohAmi // 1 // simiti-iha pUrvArdhaneSTadevatAnamaskArasyAnidhAna, uttarArdhena tu prayojanAdInAM / tatra sitaM baI dhmAtaM nasmIkRtamaSTaprakAraM karma yena sa sidhH| pRSodarAditvAdiSTarUpaniSpattiH yathA bruvantaH sIdantyasyAmiti bRsItyatra / taM vanditveti kriyaayogH| sa ca nAmato'pi kazcinavati, vidyAsidhAdi siddha iti loke pratItastatastadhyavaJjedArtha yathoktAnvarthasUcakameva vizeSaNamAha-nidhItasarvakarmamalaM nitarAmapunarjAvena dhautaH samyagdarzanazAnacAritratapaHsalilaprajAvaNApagamitaH sarva eva kamaivASTaprakAraM jIvamAlinyahetutvAt mala iva mado yena sa nidhItasarvakarmamalaH (taM) / anenAnAdizuchapuruSapravAdapratikSepa Avedito aSTavyaH / vizeSyamAha-siddhArthasutaM siddhArthasya siddhArthanarenjasya, sutamapatyaM vardhamAnasvAminamityarthaH / anena jagavata uttamajAtyaizvaryAdiguNasaMpatprakarSamAha / athavA simiti vizeSyaM, sichatthasuyamiti vizeSaNaM / tatra siddhArtha sidhaprayojanaM saMsArAnnistAraNasya kRtatvAt zrutaM bAdazAMgaM yasyAnUtu sa siddhArthazrutastaM / anena zrutasya saMsAranistAraNaM pratyavikalaM sAmarthyamAvedyate / yahA siddhArthAH sidhaprayojanA modaprAptinAvAt sutA zva sutAH ziSyA gaNadharAdayo yasya sa sidhArthasutastaM / anena jagavataH saMtaterapi viziSTaphalAtizayajAktvamAvedayati / zrata | eva ca jagavAn prekSAvatAM praNAmAIH / tamitthaMnUtaM vanditvA / kimityAha-vakSyAmi pratipAdayiSyAmi / karmASTakasya bandhasaMkramAdihetunUtaM karaNASTakaM udayasatte ca / tatra karmASTakaM jJAnAvaraNadarzanAvaraNavedanIyamohanIyAyurnAmagotrAntarAyarUpaM / etaccAnyatra paJcasaMgrahAdau saprapaMcamanihitamiti neha pratanyate, kevalaM tata evAvadhAraNIyaM / tasya bandhasaMkramAdi BREARRARRRRRRRRR Jain Educati o nal For Private & Personal use only Allnelibrary.org Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pANAmaka udayasamA sati S parAnuna AXECENESCORCRA kAraNajUtaM / karaNAnAM vIryavizeSarUpANAmaSTakaM karaNASTakaM bandhanAdi vadayamANaM / tathA karmapujalAnAM yathAsthitibachAnAmabAdhAkAladayeNApavartanAdikaraNavizeSato vA udayasamayaprAptAnAmanujavanamudayaH / teSAmeva karmapujalAnAM bandhasaMkramAnyAM labdhAtmalAlAnAM nirjaraNasaMkramakRtasvarUpapracyutyanAve sati sannAvaH sattA / iha karaNASTakodayasattA ani|dheyaaH| tatparijJAnaM zrotRNAmanantaraM prayojanaM, AcAryasya tvanantaraM prayojanaM parAnugrahaH / paraMparAprayojanaM tUlayorapi niHshreysaavaaptiH| sNbndhstuupaayopeyjaavlkssnnH| tathAhi-vacanarUpApannaM prakaraNamupAyaH, tatparijhAnAdhu(naM co)peymiti||2|| tatra yathoddezaM nirdeza itinyAyAtprathamataH karaNASTakamannidhitsurAha baMdhaNa 1 saMkamaNu 2 vaTTaNA ya 3 zravavaTTaNA 4 udIraNayA 5 / uvasAmaNA 6 nihattI nikAyaNA ca tti karaNAraM // 2 // baMdhaNeti-iha karaNazabdena saha paryante sAmAnAdhikaraNyAnidhAnAtpratyekaM krnnshbdo'nisNbndhniiyH| tadyathA-bandha-1 nakaraNaM saMkramakaraNamityAdi / tatra bandho nAma karmapujalAnAM jIvapradezaiH saha vahnayayaHpiMvadanyo'nyAnugamaH 1 / / saMkramaH prakRtisthityanunAgapradezAnAmanyakarmarUpatayA sthitAnAmanyakarmasvarUpeNa vyavasthApanaM 5 / sthityanunAgayobRhatka-18 raNamutanA 3 / tayoreva isvIkaraNamapavartanA / karmapujalAnAmakAkhaprAptAnAmudayAvalikAyAM pravezanamudIraNA 5 / / karmapujalAnAmudayodoraNAnidhattinikAcanAkaraNAyogyatvena vyavasthApanamupazamanA 6 / upartanApavartanAvarjazeSakaraNA CORRECENERACHAR Jain Educati o nal For Private & Personal use only W eibrary.org Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 2 // Jain Education yogyatvena vyavasthApanaM nidhattiH 9 / samastakaraNAyogyatvena vyavasthApanaM nikAcanA cha / uktasvarUpabandhAdinibandhananUtAzca jIvavIryavizeSA bandhanAdInItyucyante, tathAvyutpattibhAvAt / tathAhi - badhyate'STaprakAraM karma yena tadbandhanaM 1 / | saMkramyate'nyaprakRtyAdirUpatayA vyavasthApyate yena tatsaMkramaNaM 2 / uddartyate prAbalyena prabhUtIkriyate sthityAdi yayA jIvavIryavizeSapariNatyA soghartanA 3 | apavartyate hrasvIkriyate sthityAdi yayA sA'pavartanA / anudayaprAptaM (udayAprAptaM ) satkarmada likamudIryata udayAvalikAyAM pravezyate yayA sodIraNA 5 / upazamyate udayodIraNAnidhattinikAcanA karaNAyogyatvena vyavasthApyate karma yayA sopazamanA 6 / nidhIyata ughartanApavartanAvarjakaraNAyogyatvena vyavasthApyate yayA sA nighattiH 7 / pRSodarAditvAbdarUpa niSpattiH / tathA kaca bandhane, nitarAM kacyate svayameva bandhamAyAti karma jIvasya tathAvidhasaMkliSTAdhyavasAyapariNatasya tatprayuMkte jIva eva tathAnukUSyena javanAt, tataH prayoktRvyApAre zijU (zrImaM. zrA6-5) tato nikAcyate'vazyavedyatayA vyavasthApyate karma jIvena yayA sA nikAcanA / athavA kaca bandhane iti caurAdiko'pyasti, tato nikAcyate'vazyavedyatayA nibadhyate yayA karma sA nikAcanA jIvavIryavizeSapariNatiH / caH samuccaye / itiH parisamAptau, etAvantyeva karaNAni, nAdhikAni / iti // 2 // 1 zrImatpraNItaM rucirataramastyeva zabdAnuzAsanaM savRttikaM, tatra nAmAkhyAtakRdAkhyaM yathArthAkhyaM prakaraNatrayaM krameNa navadazaSaTpAdapramANaM, tatazcAtra zrImalayagiripUjyapAdakRtiprakaraNapAdasUtrasaGkhyAsUcanaM krameNAvaseyamadhyavasitavAGmaya sAraiH 1 tional prakRtiH // 2 // enelibrary.org Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education karaNAni cAmUni jIvavIryavizeSarUpANIti prathamato vIryameva prarUpayati | viriyaMtarAya desarakaraNa saGgharakaraNa vA lagI / anisaMdhijamiyaraM vA, tatto viriyaM salesassa // 3 // viriyamiti-vIryAntarAyasya dezayeNa sarvakSyeNa vA labdhivaryalabdhirasumatAmupajAyate / tatra deza yeNa badmasthAnAM sarvakSayeNa (ca) kevalinAM / tasyAzca vIryalabdheH sakAzADupajAyamAnaM vIrya salezyasyApi ca javati, zralezyasyApi ca / kevala miha salezyavIryeNAdhikAra iti tadevopadarzayati- 'nisaMdhijamiyaraM vA tatto viriyaM sasesassa' tatastasyAH dAyikakSAyopazamikarUpAyA vIryalabdheH sakAzAt salezyasya vIryamabhisandhijamitaraghA javati / tatra yadbuddhipUrvakaM dhAvanavahaganAdikriyAsu niyujyate tadanisandhijaM, itaradana jisandhijaM / yadbhuktasyAhArasya dhAtumalatvarUpapariNAmApAdanakAraNaM ekendriyANAM vA tattatkriyAnibandhanaM, etaccAnisandhijamananisandhijaM vA vIryamavazyaM yathAsaMbhavaM sUkSmabAdaraparispandarUpakriyAsahitaM, yogasaMjJamapyetadeva / ekArthikAni cAsyAmuni - " jogo viriyaM yAmo, uSThAhaparikamo tahA cidyA / sattI sAmatthaM ciya, jogassa havaMti pakAyA // 1 // " iti // 3 // saMpratyasyaiva yogasya pariNAmAdihetutAM jedaM ca; tathA jIvapradezeSvasya vaiSamyeNAvasthAne kAraNaM ca pratipipAdayiSuridamAhapariNAmAlaMbaNagahaNa sAhaNaM teNa lakhanAmatigaM / kaprAsannonnappavesa visamIkayapaesaM // 4 // pariNAmeti - pariNamanaM pariNAmaH / viJantAt ghaJpratyayaH (zrIma. kR. e-3) pariNAmApAdanamityarthaH / zrAlaMbyata inelibrary.org Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kame prakRtiH // 3 // ityAbanaM, jAve'naT (zrIma. kR. 6-2) / gRhItirgrahaNaM / teSAM sAdhanaM sAdhyate'neneti sAdhanaM yogasaMjhaM vIrya, karaNe'naTra (zrIma. kR. 6-4) / tathAhi-tena vIryavizeSeNa yogasaMjhakenaudArikAdizarIraprAyogyAn pujalAn prathamato gRhNAti, gRhItvA caudArikAdirUpatayA pariNamayati / tathA prANApAnanASAmanoyogyAn pujalAn prazramato gRhNAti, gRhItvA ca prANApAnAdirUpatayA pariNamayati / pariNamayya ca tannisargahetusAmarthya vizeSa sidhaye tAneva pujalAnavalaMbate / yathA mandazaktiH kazcinnagare paritramaNAya yaSTimavalaMbate (mvssttNnte)| tatastadavaSTaMnato jAtasAmarthya vizeSaH san tAn prANApAnAdipujalAn visRjatIti pariNAmAlaMbanagrahaNasAdhanaM vIrya / tena ca vIryeNa yogasaMjJakena manovAkkAyAvaSTaMnato jaaymaanen| 'saghanAmatigaM ti' labdhaM nAmatrikA tadyathA-manoyogo vAgyogaH kAyayoga iti| tatra manasA karaNanUtena yogo manoyogaH, vAcA yogo vAgyogaH, kAyena yogaH kAyayogaH / syAdetat , sarveSu jIvapradezeSu tuTyadAyopazamikyAdilabdhinAve'pi kimiti kvacitprataM kvacit stokaM kvacitstokataramityevaM vaiSamyeNa vIryamupalabhyata ityata Aha-kakretyAdi, yadartha ceSTate tatkArya, tasyAnyAzaH, anyazanamacyAzaH, azUG vyAptAvityasyAnipUrvasya ghanantasya prayogaH, kAryAnyAzaH kAryasyAsannatA nikaTInavanamityarthaH / tathA jIvapradezAnAmanyo'nyaM parasparaM pravezaH zRMkhalAvayavAnAmiva parasparaM saMbandhavizeSaH / tAnyAM kRtvA viSamIkRtAH prajUtApAhapatarasanAvato visaMsthulIkRtAH pradezA jIvapradezA yena jIvavIryeNa tatkAryAnyAzAnyo'nyapravezaviSamIkRtapradezaM / tathAhi-yeSAmAtmapradezAnAM hastAdigatAnAmutpAdyamAnaghaTAdilakSaNakArya|naikavyaM, teSAM prajUtatarA ceSTA / dUrasthAnAmasAdigatAnAM svalpA / dUratarasthAnAM tu pAdAdigatAnAM svapatarA / anulava ACANCERCA aura Jain Educati o nal For Private & Personal use only M ainelibrary.org Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sihaM caitat / api ca loSThAdinA'jiyAte sati yadyapi sarvapradezeSu yugapadanopajAyate, tathApi yeSAmAtmapradezAnAma-2 nighAtakaloSThAdiSavyanaikaTyaM, teSAM tIvratarA vedanA, zeSANAM tu mandA mandatarA / tazrehApi jIvapradezeSu parispandAtmaka vIryamupajAyamAnaM kAryavyAnyAzavazataH keSucitpranUtamanyeSu mandamapareSu tu mandatamaM javati / etaccaivaM jIvapradezAnAM parasparaM saMbandhavizeSe sati javati, nAnyathA yathA zrRMkhalAvayavAnAM / tathAhi-teSAM zrRMkhalAvayavAnAM paraspara saMbandhavizeSe sati ekasminnavayave parispandamAne'pare'pyavayavAH parispandante / kevalaM kecit stokamapare stokataramiti / saMbandhavizepAnAve tvekasmin calati nAparasyAvazyaMnAvi calanaM, yathA gopuruSayoH, tasmAtkAryaSavyAcyAzavazato jIvapradezAnAM parasparaM saMbandhavizeSatazca vIrya jIvapradezeSu keSucitpranUtamanyeSu stokamapareSu tu stokataramityevaM vaiSamyaNopajAyamAnaM na virudhyata iti // 4 // tadevaM vIrya pratipAdya saMpratyasyaiva jaghanyAjaghanyotkRSTAnutkRSTatvaparijJApanAya prarUpaNAM cikIrSurimAnAdhikArAnAhaavinogavaggephaDDageaMtarragaNe aNaMtaroNihA / joge paraMparA~vuDhisamayajIvappabahugaM" ca // 5 // avinAgeti-yoge yogaviSaye / prathamato'vibhAgaprarUpaNA kAryA / tato vargaNAprarUpaNA / tataH spardhakasya prarUpaNA3 / tadanantaramantaraprarUpaNA / tataH sthAnaprarUpaNA 5 / tato'nantaropanidhA 6 / tataH paraMparopanidhA / tadana 1 ekapradezAvagADhaudArikAdivargaNAgrahaNavIryavicAro'yamiti tUpAdhyAyAH / parizramavaicitryopalabdhaH sarvatraivamiti tu prAJcaH / Jain Educatie a tional For Privale & Personal use only ainelibrary.org Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRti M4 // |ntaraM vRddhiprarUpaNA / tataH samayaprarUpaNA e| tato jIvAnAmapabahutvaprarUpaNeti 10 / tatra yasyAMzasya prajJAvedanakena vijAgaH kartuM na zakyate so'zo'vijAga ucyate / kimuktaM navati ? iha jIvasya vIrya kevaliprajJAvedanakena vidyamAna vidyamAnaM yadA vijAgaM na prayannati, tadA so'ntimo'zo'vijAgaH iti // 5 // te cAvijAgA ekaikasmin jIvapradeze yAvanto javanti tAvanta(ta) AhapamAyaNabinnA, logAsaMkhejagappaesasamA / zravinnAgA ekeke, hoMti paese jahanneNaM // 6 // paNeti-prajJAvedanakena jinnAH santo ye vIryasyAvinAgA jAtAste ekaikasmin jIvapradeze cintyamAnA jaghanyenApyasaMkhyeyalokAkAzapradezapramANA javanti / utkarSato'pyasaMkhyeyalokAkAzapradezapramANA eva / kiMtu te jaghanyapadalAvivIryAvinAgApekSayA'saMkhyeyaguNA aSTavyAH iti // 6 // uktA'vinAgaprarUpaNA, saMprati vargaNAprarUpaNAmAhajesiM paesANa samA, avinAgA savato ya thovtmaa|te vaggaNA jahannA, thavijAga diyA paraMparA jesimiti-yeSAM jIvapradezAnAM samAstuTyasaMkhyA vIryAvinAgA navanti / sarvatazca sarvenyo'pi cAnyenyo'pi jIvapradezagatavIryA vijAgenyaH stokatamAH / te jIvapradezA ghanIkRtalokAsaMkhyeyatnAgavartyasaMkhyeyaprataragatapradezarAzipramANAH samuditA ekA vargaNA / sA ca jaghanyA stokA'vinAgayuktatvAt / avinAgAdhikA paraMparata iti tataH parA vargaNA ekaikenAvijAgenAdhikA vktvyaa| tadyathA-jaghanyavargaNAtaH pare ye jIvapradezA ekena vIryAvinAgenAnyadhikA ghanIkRta // 4 // Sain Educati o nal For Privale & Personal use only nelibrary.org Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ lokAsaMkhyeyajAgavalsaMkhyeyaprataragatapradezarAzipramANA vartante, teSAM samudAyo ditIyA vargaNA / tataH paraM dhAnyAM vIryAvinAgAlyAmadhikAnAmuktasaMkhyAkAnAmeva jIvapradezAnAM samudAyastRtIyA vargaNA / tato'pi triniryAvinAgairadhikAnAM tAvatsaMkhyAkAnAmeva jIvapradezAnAM samudAyazcaturthI vargaNA / evamekaikavIryAvinAgavRddhyA vardhamAnAnAM tAvatAM tAvatAM jIvapradezAnAM samudAyarUpA vargaNA asaMkhyeyA vaktavyAH iti // 7 // tAzca kiyatya iti tannirUpaNArtha spardhakaprarUpaNAmAha-- se DhizasaMkhiyamittA, phaDDagametto zraNaMtarA nsthi| jAva asaMkhA logA, to bIyAI ya puvasamA seDhIti-iha ghanIkRtasya lokasya yA ekaikapradezapaMktirUpA zreNistasyAH zreNerasaMkhyeyatame jAge yAvanta zrAkAzapra. dezAstAvanmAtrAstAvatpramANA yathoktasvarUpA vargaNAH samuditA ekaM spardhaka, spardhanta ivottarottaravRsyA vargaNA atreti spardhaka / kRdbahulamiti (zrIma. kR. 1-11) vacanAdadhikaraNe vuJ / uktA spardhakaprarUpaNA, sAMpratamantaraprarUpaNAmAhaetto aNaMtarA nasthi' itaH pUrvoktaspardhakagatacaramavargaNAyAH parato jIvapradezA anantarA na santi / kimuktaM lavati? ita UrdhvamekaikavIryAvijAgavRdhyA nirantaraM vardhamAnA jIvapradezA na lanyante, kiM tu sAntarA eva / tathAhi-pUrvoktaspardhakagatacaramavargaNAyAH parato jIvapradezA naikena vIryAvinAgenAdhikAH prApyante, nApi dhAbhyAM, nApi triniH, nApi caturjiH, yAvannApi saMkhyeyaiH, kiM tvasaMkhyeyerevAsaMkhyeyalokAkAzapradezapramANairanyadhikAH prApyante / tatasteSAM samudAyo vitIyasya spardhakasya prathamA vargaNA / 'to bIyAI ya puvasama tti' tato pitIyaspardhakaprathamavargaNAtaH parato ditiiyaadyo| Jain Educat i onal For Privale & Personal use only K inelibrary.org Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH vargaNAH pUrvasamAH pUrvaspardhakasyeva vaktavyA ityarthaH / tathAhi-prathamavargaNAyAH parato jIvapradezAnAmekena vIryAvijAgenAdhikAnAM samudAyo vitIyA vargaNA / kAnyAM vIryAvinAgAlyAmadhikAnAM samudAyastRtIyA vargaNA / evaM tAvaghAcyaM yAvat zreNyasaMkhyeyajAgagatapradezarAzipramANA vargaNA navanti, tAsAM ca samudAyo mitIya spardhakaM / tataH paraM punarapyekena vIryAvinAgenAdhikA jIvapradezA na khanyante, nApi ghAnyAM, nApi triniH, yAvannApi saMkhyeyaiH, kiM tvasaMkhyeyairevAsaMkhyeyalokAkAzapradezapramANairajyadhikAH prApyante, tatasteSAM samudAyastRtIyasya spardhakasya prathamA vargaNA / tata ekaikavIryAvijAgavRkhyA ditIyAdayo vargaNAstAvaghAcyA yAvaleNyasaMkhyeyajAgagatapradezarAzipramANA navanti, tAsAM ca samudAyastRtIyaM spardhakaM / evamasaMkhyeyAni spardhakAni vAcyAnIti // 7 // tadevaM kRtA'ntaraprarUpaNA, saMprati sthAnaprarUpaNAM karotiseDhisaMkhiyamettA, phaDDagAI jahannayaM gaNaM / phaDDagaparivudviarja, aNguljaagoshrsNkhtmo|| e|| __ seDhIti-iha pUrvoktAni spardhakAni zreNyasaMkhyeyanAgagatapradezarAzipramANAni jaghanyaM yogasthAnaM navanti / etacca sUkSma nigodasya sarvATapavIryasya navaprathamasamaye vartamAnasya prApyate / tato'nyasya jIvasyAdhikataravIryasya ye'pataravIryA jIvapradezAsteSAM samudAyaH prathamA vargaNA / tata ekena vIryAvinAgena vRzAnAM samudAyo vitIyA vargaNA / dhAnyAM vIryAvijAgAcyAmadhikAnAM samudAyastRtIyA vargaNA / triniryAvinAgairadhikAnAM samudAyazcaturthI vargaNA / evaM tAvaghAcyaM yAvaleNyasaMkhyeyatnAgagatapradezarAzipramANA javanti / tAsAM samudAyaH prathamaM spardhakaM / tataHprAktanayogasthAnapradarzitapra Jain Educatie c ational For Private & Personal use only Planelibrary.org Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ CARROR kAreNa vitIyAdInyapi spardhakAni vAcyAni / tAni ca tAvaghAcyAni yAvaNyasaMkhyeyajAgagatapradezarAzipramANAni navanti, tatasteSAM samudAyo vitIyaM yogasthAnaM / tato'nyasya jIvasyAdhikatamavIryasyopadarzitaprakAreNa tRtIyaM yogasthAnaM vAcyaM / evamanyAnyajIvApekSyA tAvadyogasthAnAni vAcyAni, yAvatsarvotkRSTaM yogasthAnaM navati / iha hitIye yogasthAne prathame spardhake prathamavargaNAyAM jIvapradezAH prathamayogasthAnacaramaspardhakacaramavargaNAgatavIryAvinAgApekSayA asaMkhyeye: vinAgairadhikAH prApyante / tRtIye'pi yogasthAne prathamaspardhake prathamavargaNAyAM jIvapradezA vitIyayogasthAnacaramaspardhakacaramavargaNAgatavIryAvinAgApekSyA'saMkhyeyairvIryAvinAgairadhikAHprApyante / evaM sarveSvapi iSTavyaM / tAni ca yogasthAnAni sarvANyapi kiyanti navantIti ceducyate-zreNyasaMkhyayanAgagatapradezarAzipramANAni / nanu jIvAnAmanantatvAtpratijIvaM ca yogasthAnasya prApyamANatvAdanantAni yogasthAnAni prApnuvanti, kathamucyate zreNyasaMkhyeyalAgagatapradezapramANAnIti ? naiSa doSaH, yata ekaikasmin yogasthAne sadRze sadRze vartamAnAH sthAvarajIvA anantAH prApyante / tataH sarvajIvApekSyApi sarvANi yogasthAnAni kevaliprajhayA parinAvyamAnAni yathoktapramANAnyeva prApyante, nonA(tato nA)dhikAnIti / kRtA sthAnaprarUpaNA, sAMpratamanantaropanidhAvasaraH / tatropanidhAnamupanidhA / dhAtUnAmanekArthatvAnmArgaNamityarthaH / anantareNopanidhA anantaropanidhA, anantaraM yogasthAnamadhikRtyottarasya yogasthAnasya spardhakaviSaye maargnnmityrthH| tadevAha-phaDagetyAdi / ataH prazramAdyogasthAnAt dvitIyAdiSu yogasthAneSu pratyeka spardhakAnAM parivRdhiraMgulajAgo'saMkhyeyatamaH, || aMgulamAtrautrasatke'saMkhyeyatame jAge yAvAn pradezarAzistAvatpramANAni pUrvapUrvayogasthAnagataspardhakApekSyottarasminnutta tUnAmanekArthatvAmA tato naa)dhikaanaavaapekssyaami| SCOREOGRE Jain Education onal For Private & Personal use only nelibrary.org Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH | rasmin yogasthAne spardhakAnyadhikAni javantItyarthaH / kathamevaM jJA(jA)yata iti ceDucyate-iha prathamayogasthAnagatavargaNApekSyA ditIyayogasthAnagatavargaNA mUlata eva sarvA api hInahInatarajIvapradezA javanti, prajataprajUtataravIryANAM jIvapradezAnAM stokastokataratayA prApyamANatvAt / tato'tra vicitravargaNAbAhuTyasaMjavato yathoktaM spardhakabAhuTyamupapadyata eva / evamuttarottareSvapi yogasthAneSu pUrvapUrvayogasthAnagataspardhakApekSyA spardhakabAdhyaM parijAvanIyamiti // e|| tadevaM kRtA'nantaropanidhA, sAMprataM paraMparopanidhAyA avasaraH, tatra paraMparAyA upanidhA mArgaNaM paraMparopanidhA, tAM cikIrSurAha-- seDhiyasaMkhiyAnAgaM, gaMtuM gaMtuM havaMti muguNA / pallAsaMkhiyajAgo, nANAguNahANigaNANi // 10 // | seDhIti-prathamAdyogasthAnAdAranya zreNerasaMkhyeyatame nAge yAvanta zrAkAzapradezAstAvanmAtrANi yogasthAnAni gatvA | gatvA'tikramyAtikramya yadyatpara yogasthAnaM tatra tatra pUrvayogasthAnApekSyA spardhakAni viguNAni javanti / etamuktaM navati-prathame yogasthAne yAvanti spardhakAni javanti tadapekSyA zreNyasaMkhyeyajAgagatapradezarAzipramANAni yogasthAnA-14 nyatikramyAnantare yogasthAne viguNAni spardhakAni bhavanti / tataH punarapi tato yogasthAnAtparatastAvanti yogasthAnAnyulaMghyAparasmin yogasthAne viguNAni spardhakAni prApyante / evaM bhUyo nUyastAvAcyaM yAvadantimaM yogasthAnaM / kiyanti punaryogasthAnAni pUrvapUrvayogasthAnApekSyA biguNadhiguNaspardhakAni javantyata Aha-pakSAsaMkhiyajAgo tti' sUdamasyAkApaDhyopamasyAsaMkhyeyatame jAge yAvantaH samayAstAvatpramANAni viguNavRdhisthAnAni javanti / 'nANAguNahANigaNANitti MARCHIRAGA %AS JainEducatiorix For Privale & Personal use only Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nAnArUpANi yAni guNahAnisthAnAni viguNahAnisthAnAni tAnyapi paDyopamAsaMkhyeyatnAgagatasamayapramANAni javanti / tathAhi-utkRSTAdyogasthAnAdArajyAdho'dho'vataraNe sati yadA zreNyasaMkhyeyajAgagatapradezarAzipramANAni yogasthAnAnyubaMdhitAni javanti, tadA'nantare'dhastane yogasthAne'ntimayogasthAnagataspardhakApekSyA'rdhAni spardhakAni prApyante tataH punarapi zreNyasaMkhyeyajAgagatapradezarAzipramANeSu yogasthAneSvatikrAnteSvadhastane yogasthAne'rdhAni prApyante / evaM tAvaghAcyaM yAvajaghanyaM yogasthAnamiti biguNavRdhisthAnatulyAni viguNahAnisthAnAni / yAni cAmUni viguNavRddhisthAnAni viguNahAnisthAnAni vA tAni sarvastokAni / tebhyaH punarekasmin viguNavRdhisthAnayorSiguNahAnisthAnayo'ntare yAni yogasthAnAni tAnyasaMkhyeyaguNAni iti // 10 // tadevaM kRtA paraMparopanidhA, sAMprataM vRddhiprarUpaNAM cikIrSurAhahai buDhIhANicajakaM tamhA kAlottha aMtimaTalINaM / aMtomuhuttamAvali asaMkhanAgo ya sesANaM // 11 // vaDhIti-kSayopazamo hi vIryAntarAyasya kvacitkadAcitkathaMcinnavatIti tannibandhanAni yogasthAnAni kadAcitpravardha8||mAnAni javanti kadAciddhIyamAnAni / tatra vRddhizcaturdhA, tadyathA-asaMkhyeyajAgavRddhiH, saMkhyeyatnAgavRddhiH, saMkhyeya guNavRddhiH, asaMkhyeyaguNavRdhiH / evaM hAnirapi catudho, tadyathA-asaMkhyeyajAgahAniH, saMkhyeyatnAgahAniH, saMkhyeyagupahAniH asaMkhyeyaguNahAniH / yasmAdevaM vRcihAnyozcatuSkaM vartate tasmAdatra pratyekaM kAlo niyato vaktavyaH / tatrAntimayovRcihAnyorasaMkhyeyaguNalakSaNayoH pratyekaM 'kAlo tti' antamuhUrta / zeSANAM tvAdyAnAM tisRNAM vRthvInAM hAnInAM ka0pra02 For Private & Personal use only elibrary.org Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 7 // cAvalikAyA asaMkhyeyanAgamAtraH / etaduktaM javati - tathAvidhakSayopazamajAvato vivakSitAt yogasthAnAt pratisamaya|mapara sminnapara sminnasaMkhyeyaguNavRddhe yogasthAne yartate jIvaH sA'saMkhyeyaguNavRddhiH / yatpunaH kSayopazamasya mandamandatamajAvataH pratisamayamaparasminnasaMkhyeyaguNahIne yogasthAne vartate sA'saMkhyeyaguNahAniH / sA cAsaMkhyeyaguNavRddhirasaMkhyeyaguNahAnirvotkarSato'ntarmuhUrta kAlaM yAvannirantaraM javati / zradyAH punastisro vRddhayo hAnayo votkarSatAvalikAyA asaMkhyeyanAgamAtraM kAlaM, jaghanyatastu catasro'pyekaM ghau vA samayau yAvadbhavanti // 11 // syAdetat kiyantaM kAlaM yAvatpunaryathoktavRddhihAnirahitA jIvA yogasthAneSvavasthitAH prApyanta iti praznAvakAzamAzaMkya samayaprarUpaNAmAha carAI jAvahagamitto jAva DugaM ti samayANaM / pattajannA jAvukkosaM ti ukkoso // 12 // rAti catvAra zrAdiryasyAH sA caturAdiH samayAnAmavasthitikAla niyAmakAnAM vRddhiH sA ca tAvadhAcyA yAvadaSTakaM / ita UrdhvaM punaH samayAnAM hAnirvaktavyA, sA ca tAvadyAvadvikaM / sA ca caturAdikA vRddhiH 'paryAptajaghanyAt' paryAptasUkSma nigodasatkajaghanyayogasthAnAdArajya tAvadavaseyA yAvadaSTakaM / tataH paraM hAniH sApi tAvadyAvatkRSTaM yogasthAnaM / eSa utkRSTo'vasthitikAlaH / etaduktaM javati - paryApta sUkSmanigodasya sarvApavIryasya satkAjaghanyAdyogasthAnA | dAracya krameNa yAni yogasthAnAni zreNyasaMkhyeyanAgagatapradezarAzipramANAni tAnyutkarSatazcaturaH samayAn yAvadavasthitAni prApyante / tataH paraM yAni yogasthAnAni zreNyasaMkhyeyajAgagatapradezarAzipramANAni tAnyutkarSataH paJca samayAn / Jain Educationtional prakRtiH // 7 // elibrary.org Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ** * tataH paraM yAni yogasthAnAni pUrvoktapramANAni tAnyutkarSataH SaTra samayAn / tato'parANi yAni yogasthAnAni pUrvokta-|| pramANAni tAnyutkarSataH sapta samayAn / tato'pi parANi yAni krameNa yogasthAnAni pUrvoktasaMkhyAkAni tAnyutkarSa-18 to'STau samayAn / tataH parANi punaHni krameNa yogasthAnAni zreNyasaMkhyeyatnAgagatapradezarAzipramANAnyeva tAnyutkarSataH | sapta samayAn yAvadavasthitAni prApyante / tadanantaraM yathoktasaMkhyAkAnyeva yogasthAnAnyutkarSataH SaT samayAn / tato'pi parANi yathoktapramANAnyeva yogasthAnAni paJca samayAna / evaM tAvaghAcyaM yAvadantimAni zreNyasaMkhyeyatnAgagatapradezarAzipramANAnyutkarSato kau samayau yAvadavasthitAni prApyante // 1 // tadevamuktamutkRSTamavasthAnakAlamAnaM, sAMprataM jaghanyamavasthAnakAlamAnamAha6 egasamayaM jahannaM gaNANappANi zraha samayANi / una asaMkhaguNiyANi samayaso UNa gaNANi // 13 // hA egeti-sarveSAmuktasvarUpANAM yogasthAnAnAM jaghanyata ekasamayaM yAvadavasthAnaM / tathA yAnyapyaparyAptasUdamanigodayogyA nyasaMkhyeyAni yogasthAnAni pUrvamanuktakAlaniyamAni teSAM jaghanyata utkarSato vA ekaM samayaM yaavdvsthaanN| yataH sarvospyaparyApto'paryAptAvasthAyAM vartamAnaH pratisamayamasaMkhyeyaguNarUpayA yogavRddhyA vardhate, tatastadyogasthAnAnAmajaghanyotkRSTa|kamekameva samayaM yAvadavasthAnaM / tadevamuktA samayaprarUpaNA, sAMpratameteSAmeva caturAdisamayAnAM yogasthAnAnAmahapabahutvamAha gaNANItyAdi / aSTasAmayikAni sthAnAni yogasthAnAni, (aSTapAni zeSa) saptasAmayikAdiyogasthAnAni pratItya stokAnyeva prApyante iti kRtvA, tenyaH pratyekasamayamasaMkhyayaguNAni pUrvottararUpojayapArzvavartIni saptasAmayikAni, aTapata ************* Sain Educati o nal For Private & Personal use only MX nelibrary.org Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma mA prakRtiH rasthitikatvAt / svasthAne tu tAni dhyAnyapi parasparaM tujhyAni / tenyo'pyasaMkhyeyaguNAni ujjayapArzvavatIni SaTrasAmayikAni, svasthAne tu parasparaM tuTyAni / tenyo'pyasaMkhyeyaguNAni paJcasAmayikAni utjayapArzvavartIni, svasthAne tu parasparaM tulyAni / tenyo'pyasaMkhyeyaguNAni catuHsAmayikAni utjayapArzvavartIni svasthAne tu parasparaM tujhyAni / tenyo'-8 pyasaMkhyeyaguNAni trisAmayikAni, tenyo'pyasaMkhyeyaguNAni visAmayikAni / 'samayaso UNa vagaNANi tti' samayazaH samayena samayena UnAni aSTasAmayikebhyo vyatiriktAni saptasAmayikAdIni sthAnAni yogasthAnAni // 13 // tadevamuktaM caturAdisamayAnAM yogasthAnAnAmahapabahutvaM, saMprati teSu yogasthAneSu vartamAnAnAM sukSmabAdaraikejiyaghIjiyabIjiyacaturinjiyAsaMjhisaMjhipaJcenjiyANAM paryAptAparyAptAnAM jaghanyotkRSTayogaviSaye'pabahutvamannidhitsurAhasavatthovo jogo saahaarnnsuhumpddhmsmymmi| bAyarabiyatiyacauramaNasannapAttagajahanno // 14 // / saveti-ihAsaMkhyeyaguNa iti uttaragAthAtaH saMbadhyate / sAdhAraNasya sUkSmasya labdhyaparyAptakasya prathamasamaye vartamAnasya jaghanyo yogaH sarvastokaH / tato bAdaraikenjiyasya khabdhyaparyAptakasya prathamasamaye vartamAnasya jaghanyo yogo'sNkhyeygunnH| tato dIjiyasya labdhyaparyAptakasya prathamasamaye vartamAnasya jaghanyo yogo'saMkhyeyaguNaH / tatastrInjiyasya labdhyaparyAptakasya prathamasamaye vartamAnasya jaghanyo yogo'saMkhyeyaguNaH / tatazcaturinjiyasya labdhyaparyAptakasya prathamasamaye vartamAnasya jaghanyo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato'saMjhipaJcenjiyasya sandhyaparyAptakasya prathamasamaye vartamAnasya jaghanyo yogo'sNkhyeygunnH| tataH saMjhipaJcenjiyasya labdhyaparyAptakasya prazramasamaye vartamAnasya jaghanyo yogo'saMkhyeyaguNaH // 14 // in Ede For Private & Personal use only l ibrary.org Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ortor zrAzgukkoso siM pahAttajahannageyare ya kmaa| ukkosajahanniyaro asamattiyare asaMkhaguNo // 15 // AIti-AdihikamaparyAptasUkSmabAdaraikendhiyalakSaNaM tasyotkRSTo yogaH paripATyA'saMkhyeyaguNo vaktavyaH / tadyathA-sabdhyaparyAptakasaMjhipaJcendriyajaghanyayogAt sUkSma nigodasya labdhyaparyAptakasyaivotkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato'pi bAdaraikendhiyasya labdhyaparyAptakasyotkRSTo'saMkhyeyaguNaH / 'siM pajAttajahannageyare ya kamA' anayoH sUkSmabAdaraikendhiyayoH paryAptayorjaghanya itarazcotkRSTaH / kramAt krameNAsaMkhyeyaguNo vktvyH| tadyathA-labdhyaparyAptakabAdaraikenjiyotkRSTayogAt sUkSma nigodasya paryAptasya jaghanyo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato bAdaraikenjiyasya paryAptakasya jaghanyayogo'saMkhyeyaguNaH / tataH sUkSma nigodasya paryAptasyotkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato'pi bAdaraikendhiyasya paryAptasyotkRSTo yogo'sNkhyeygunnH| | 'nakkosajahanniyaro asamattiyare asaMkhaguNo tti' asamApto'paryApto kIjiyAdistasminnutkRSTa itarasmiMzca paryApte vInjiyAdau jaghanya itarazcotkRSTaH paripATyA'saMkhyeyaguNo vaktavyaH / tadyathA-paryAptakabAdaraikendhiyotkRSTayogAt bIjiyasya labdhyaparyAptakasyotkRSTo yogo'saMkhyayaguNaH / tatastrInjiyasya labdhyaparyAptakasyotkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tatazcaturijiyasya labdhyaparyAptakasyotkRSTo yogo'sNkhyeygunnH| tato'saMjhipaJcenjiyasya labdhyaparyAptakasyotkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato'pi saMjhipaJcenjyisya labdhyaparyAptakasyotkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato kIjiyasya paryAptakasya jaghanyo yogo'sNkhyygunnH| tatastrInjiyasya paryAptakasya jaghanyo yogo'saMkhyeyaguNaH / tatazcaturinthyisya paryAptakasya jaghanyo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato'saMjhipaJcenjiyasya paryAptakasya jaghanyo yogo'saMkhyeyaguNaH / tataH saMjhipaJcendriyasya paryApta Jan For Private & Personal use only y.telibrary.org Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH kasya jaghanyo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato dIjiyasya paryAptakasyotkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tatastrInjyisya paryAptakasyotkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato'pi caturinjiyasya paryAptakasyotkaSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / paryAptakAzca sarvatrApi karaNaparyAptA veditavyAH // 15 // zramaNANuttaragevijAnoganUmigaya tshytnnugesuN| kamaso asaMkhaguNi sesesu ya joga ukosA // 16 // | amaNeti-'amaNa tti' amanA asaMjhI paryAptacaturinjiyotkRSTayogAt asaMjhipaJcenjiyaparyAptakasyotkRSTo yogo'saM. khyeyaguNaH / tato'nuttaropapAtinAM devAnAmutkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato aveyakANAM devAnAmutkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tato joganUmijA(gatA)nAM tiryamanuSyANAmutkRSTo yogo'sNkhyeygunnH| tato'pyAhArakazarIriNAmutkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / tataH zeSANAM devanArakatiryaDmanuSyANAmutkRSTo yogo'saMkhyeyaguNaH / asaMkhyeyaguNakArazca sarvatrApi sUkSmadevapaTyopamAsaMkhyeyatnAgagatapradezarAzipramANo assttvyH| 'tazyataNugesunti' tRtIyA tanurAhArakazarIraM // 16 // tadevaM kRtA saprapaJca yogaprarUpaNA, sAMpratameniryogairyatkaroti tadAhajogehiM tayaNurUvaM pariNama gieihaUNa paMca taNU / pAjagge vAlaMbaznAsANumaNattaNe khaMdhe // 17 // jogehiM ti-yogairanantaroktasvarUpaiH prAyogyAn skandhAna pujakhaskandhAna gRhItvA yathAyogaM / 'paMcataNu tti' paJca zarIrANi pariNamayati audArikAdipaJcazarIratayA pariNamayatItyarthaH / kathaM punargrahAtIti cedata Aha-tadanurUpaM yogAnurUpaM / tathAhi-jaghanyayoge vartamAnaH stokAn pujalaskandhAna gRhNAti, madhyame madhyamAn , utkRSTe ca yoge vartamAnaH na Jain Educa t ional For Private & Personal use only N ainelibrary.org Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prajUtAniti / naktaM cAnyatrApi-" jogaNurUvaM jIvA pariNAmaMtIha gieihalaM dliynti"| athavA tabdena paJca zarIrANi saMbadhyante / tatazca tadanurUpaM paJcazarIrAnurUpaM zarIrapaJcakaprAyogyatayetyarthaH / pujalaskandhAna gRhNAti / tathA nASA-13 prANApAnamanastvaprAyogyAn pujalaskandhAna prathamato gRhNAti / gRhItvA ca nASAditvena pariNamayati / pariNamayya ca tannisargahetusAmarthya vizeSasidhaye tAn pujalaskandhAnAlaMbate / tatastadavaSTaMnato jAtasAmarthya vizeSaH san visRjati, nAnyathA / tathAhi-yathA vRSadaMzaH svAnyaMgAnyUz2a gamanAya prathamataH saMkocavyAjenAvalaMbate, tatastadavaSTaMjato jAtasAmasArthyavizeSaH san tAnyaMgAnyUrva prakSipati, nAnyathA zaknoti, vyanimittaM vIrya saMsAriNAmupajAyata iti vacanaprAmANyAt, tahApi jAvanIyamiti // 17 // nanu jIvo yogaistadanurUpapujalaskandhAna gRhNAti AlaMbate cetyuktaM, tatra ke pujalA grahaNaprAyogyAH, ke cAgrahaNaprAyogyA iti vineyajanapraznAvakAzamAzaMkya grahaNAgrahaNaprAyogyAH pujalavargaNAH prarUpayatiparamANusaMkha'saMkhA'NaMtapaesA annavaNaMtaguNA / sijhANaNaMtanAgo AhAragavaggaNA titaNU // 17 // zraggahaNaMtariyA teyagannAsAmaNe ya kamme ya / dhuvaadhuvathaJcittAsunnAcanaaMtaresuppiM // 1 // pattegataNusu vAyarasuhumanigoe tahA mahAkhaMdhe / guNanipphannasanAmo asaMkhannAgaMgulavagAho // 20 // paramANu tti-ekaikaparamANurUpAstathA saMkhyAtAnAM paramANunAmasaMkhyAtAnAmanantAnAM ca paramANUnAM samudAyarUpA vargaNA RECASSACRORSCOROSAROSANSAR Jain Educati o nal For Privale & Personal use only C elibrary.org Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma- // 10 // CRORS navanti / tatraikaikaparamANavaH paramANuvargaNA / iha vargaNAzabdaH samudAyavAcI / tata ekaikasmin paramANau vargaNAzabdo'- prakRtiH nekaparyAyopanipAtApekSyA aSTavyaH / yadi punaH paramANUnAM vargaNA paramANuvargaNetyucyeta, tarhi jagati ye kecana paramANavasteSAM samudAyaH paramANuvargaNetyApadyeta / tathA ca sati " asaMkhajAgaMgulavagAho" iti virudhyeta, ekaikaparamANUnAM sarvalokagatatvAt / tathA yoH paramAevoH samudAyo vipradezaskandhavargaNAH / trayANAM paramANunAM samudAyastripradezaskandhavargaNAH / caturNA paramANunAM samudAyazcatuHpradezaskandhavargaNAH / evaM tAvavAcyaM yAvatsaMkhyeyA vargaNA javanti / asaMkhyAtAnAM ca paramANUnAM samudAyarUpA asaMkhyeyA vargaNA vAcyAH, asaMkhyAtasyAsaMkhyAtanedAtmakatvAt / tato'-18 nantAnAM paramANUnAM samudAyarUpA anantA vargaNA vAcyAH, anantasyAnantanedAtmakatvAt / etAzca mUlata Arajya sarvA| api jIvAnAmarUpaparamANutayA sthUlaparimANatvena cAgrahaNaprAyogyAH anantAnantAnAM ca paramANUnAM samudAyarUpAH kAzcidrahaNaprAyogyAH kaashcidgrhnnpraayogyaaH| tatrAjavyenyo'nantaguNAH sikhAnAmanantanAgakaTpA ye paramANavastatsamudAyAtmakAH skndhaaH| zrAhAragavaggaNa tti' AharaNaM AhAraH grahaNamityarthaH / zrAhAra evAhArakaH, tatprAyogyA | vargaNA AhArakavargaNA navanti, grahaNaprAyogyA vargaNA navantItyarthaH / kiMviSayA ityata Aha-'titaNU iti' audArikavaikriyAhArakarUpatanutrayaviSaye grahaNaprAyogyA vargaNA agrahaNAntaritA agrahaNaprAyogyavargaNAntaritAH / tathA tejasalASAprANApAnamanaHkarmaNi ca viSaye'grahaNaprAyogyavargaNAntaritA grahaNaprAyogyA vargaNA javanti / tathAhi-annavyA // 10 // 1 vargaNAyogyatvamAdAyeti nyAyAcAryopAdhyAyAH Sain Educati o nal For Privale & Personal use only Boinelibrary.org Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education nantaguNa siddhAnantanAgakalpaparamANusamudAyarUpA vargaNA zradArikazarIraniSpAdanAya grahaNaprAyogyA bhavati / sA jaghanyA / tata ekaparamANvadhikaskandharUpA dvitIyA grahaNaprAyogyA vargaNA / diparamANvadhikaskandharUpA tRtIyA grahaNaprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamANvadhikaskandharUpA vargaNAstAvadhAcyA yAvaghutkRSTA zradArikazarIragrahaNaprAyogyA vargaNA javati / jaghanyAyAzca vargaNAyAH sakAzAtkRSTA vargaNA vizeSAdhikA / vizeSazca tasyA eva jaghanyAyA vargaNAyA | anantatamo nAgaH / zradArikazarIragrahaNaprAyogyotkRSTavargaNApekSyA caikaparamANvadhikaskandharUpA vargaNA'grahaNaprAyogyA, sA jaghanyA / tato dviparamANvadhikaskandharUpA dvitIyA'grahaNaprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamANvadhikaskandharUpA varga| pAstAvaSAcyA yAvadutkRSTA'grahaNaprAyogyA vargaNA javati / jaghanyAyAzca vargaNAyAH sakAzAdutkRSTA vargaNA anantaguNAH / guNakArazcAjavyAnantaguNa siddhAnantanAgakaparA zipramANo praSTavyaH / etAsAM cAgrahaNaprAyogyatA yadArikaM prati prabhUtaparamANu niSpannatvAt sUkSmaparimANatvAcca veditavyA / vaikriyaM prati punaH svalpapuramANvAtmakatvAt sthUlaparimANatvAccAvaseyA / evamuttaratrApi jAvanA kAryA / zragrahaNaprAyogyotkRSTavargaNApekSayA caikaparamANvadhikaskandharUpA vargaNA vaikiyazarIraprAyogyA jaghanyA vargaNA / tato dviparamANvadhikaskandharUpA dvitIyA vaikriyazarIrasya grahaNaprAyogyA vargaNA / | evamekaikaparamANvadhikaskandharUpA vargaNA vaikriyazarIraviSaye grahaNaprAyogyAstAvatkanyA yAvadutkRSTA grahaNaprAyogyA vargaNA javati / jaghanyAyAzcotkRSTA vizeSAdhikAH / vizeSazca tasyA eva jaghanyAyA vargaNAyA anantatamo jAgaH / vaikriyazarIrotkRSTavargaNApekSyA caikaparamANvadhikaskandharUpA jaghanyA'grahaNaprAyogyA vargaNA / tato dviparamANvadhikaskandharUpA alibrary.org Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 11 // vitIyA'grahaNaprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA agrahaNaprAyogyA vargaNAstAvaktavyA yAvatkRSTA- prakRtiH grahaNaprAyogyA vargaNA / jaghanyAyAzcotkRSTA vargaNA anantaguNAH / guNakArazcAjavyAnantaguNasiddhAnantanAgakaTparAzipramANo assttvyH| tata utkRSTAgrahaNaprAyogyavargaNApekSyA ekaparamAevadhikaskandharUpA vargaNA AhArakazarIraprAyogyA jaghanyA vargaNA / tato viparamAevadhikaskandharUpA vitIyA AhArakazarIraviSaye grahaNaprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA AhArakazarIraviSaye grahaNaprAyogyA vargaNastAvAcyA yAvatkRSTA grahaNaprAyogyA vargaNA javati / jaghanyAyAzcotkRSTA vizeSAdhikA / vizeSazca tasyA eva jaghanyAyA vargaNAyA anantatamo jAgaH / AhAraka-18 zarIraprAyogyotkRSTavargaNApekSyA caikaparamAevadhikaskandharUpA'grahaNaprAyogyA jaghanyavargaNA / tato viparamAevadhikaskandharUpA dvitIyA'grahaNaprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA agrahaNaprAyogyA vargaNAstAvaktavyA yAvatkRSTA'grahaNaprAyogyA vargaNA navati / jaghanyAyAzcotkRSTA'nantaguNA / guNakArazcAlavyAnantaguNasiddhAnantanAgakaTparA zipramANo aSTavyaH / iha cUrNikRdAdayaH audArikavaikriyAhArakazarIraprAyogyANAM vargaNAnAmapAntarAle'graha NavargaNA nevanti, paraM jinanAMgaNikSamAzramaNAdintiriSyanta iti tanmatenoktAH' / AhArakazarIrAgrahaNaprAyogyo-16 bhatkRSTavargaNApekSyA caikaparamAevadhikaskandharUpA vargaNA taijasazarIraprAyogyA jaghanyA vargaNA navati / tato viparamAevadhikaskandharUpA vitIyA taijasazarIraprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpAstaijasazarIraviSaye grahaNaprAyo-18 // 11 // gyavargaNAstAvaktavyA yAvatkRSTA grahaNaprAyogyA vargaNA navati / jaghanyAyAzcotkRSTA vizeSAdhikA / vizeSazca tasyAta Jain Educati o nal For Privale & Personal use only Enelibrary.org Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ eva jaghanyAyA anantatamo nAgaH / taijasazarIraprAyogyotkRSTavargaNApekSyA caikaparamANvadhikaskandharUpA jaghanyA'grahaprAyogyA vargaNA / tato dviparamANvadhikaskandharUpA dvitIyA'grahaNaprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamANvadhikaskandharUpA grahaNaprAyogyA vargaNAstAvaktavyA yAvarutkRSTA'grahaNaprAyogyA vargaNA / jaghanyAyAzcotkRSTA'nantaguNA / guNakArazcAjavyAnantaguNa siddhAnantanAgakasparAzipramANo praSTavyaH / zragrahaNaprAyogyotkRSTavargaNApekSayA caikaparamANvadhikaskandharUpA jaghanyA jASAprAyogyA vargaNA / yAni pujalavyANi gRhItvA jantavaH satyAdibhASArUpatayA pariNama - yyAtaMvya ca visRjanti, tAni bhASAprAyogyA vargaNA / tato dviparamANvadhikaskandharUpA dvitIyA jASAprAyogyA vargaNA / | evamekaikaparamANvadhikaskandharUpA jApAprAyogyAstAvavaktavyA yAvamutkRSTA jASAprAyogyA vargaNA javati / jaghanyAyAzcotkRSTA vizeSAdhikA / vizeSazca tasyA eva jaghanyAyA vargaNAyA anantatamo jAgaH / utkRSTajASAprAyogyavargaNA pekSyA caikaparamANvadhikaskandharUpA jaghanyA'grahaNaprAyogyA vargaNA / tato dviparamANvadhikaskandharUpA dvitIyA'graha - | eprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamANvadhikaskandharUpA agrahaNaprAyogyA vargaNAstAvaktavyA yAvadutkRSTA'grahaNaprAyogyA vargaNA / jaghanyAyAzcotkRSTA'nantaguNA / guNakArazcAjavyAnantaguNasiddhAnantanAgakaparAzipramANo 'STavyaH / grahaNaprAyogyotkRSTavargaNApekSayA caikaparamANvadhikaskandharUpA jaghanyA prANApAnayogyA vargaNA / yAni pujalavyANi gRhItvA jantavaH prANApAnarUpatayA pariNamayyAlaMvya ca visRjanti tAni prANApAnayogyA vargaNA / tato dviparamANvadhikaskandharUpA dvitIyA prANApAnayogyA vargaNA / evamekaikaparamANvadhikaskandharUpAH prANApAnayogyA vargaNAstAvaktavyA Jain Education rational ainelibrary.org Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH yAvatkRSTA prANApAnayogyA vargaNA navati / jaghanyAyAzcotkRSTA vizeSAdhikA / vizeSazca tasyA eva jaghanyAyA analintatamo nAgaH / prANApAnayogyotkRSTavargaNApekSyA caikaparamAevadhikaskandharUpA jaghanyA'grahaNaprAyogyA vargaNA / tato // 12 // viparamAevadhikaskandharUpA vitIyA'grahaNaprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA agrahaNaprAyogyA varga-12 pAstAvaktavyA yAvatkRSTA'grahaNaprAyogyA vargaNA navati / jaghanyAyAzcotkRSTA'nantaguNA / guNakArazcAjavyAnantaguNasidhAnantanAgakaraparA zipramANo aSTavyaH / tato'grahaNaprAyogyotkRSTavargaNApekSyA ekaparamAevadhikaskandharUpA manaHprAyogyA jaghanyA vargaNA / iha yAni pujalavyANi jantavaH satyAdimanorUpatayA pariNamavyAlaMbya ca visRjanti, tAni manaHprAyogyA vargaNA / tato viparamAevadhikaskandharUpA dvitIyA manaHprAyogyA vargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA manaHprAyogyA vargaNAstAvaghAcyA yAvatkRSTA manaHprAyogyA vargaNA navati / jaghanyAyAzcotkRSTA vizeSAdhikA / vizeSazca tasyA eva jaghanyAyA vargaNAyA anantatamo nAgaH / tata natkRSTamanaHprAyogyavargaNApekSyA ekaparamAevadhikaskandharUpA vargaNA jaghanyA'grahaNaprAyogyA vargaNA / tato piramAevadhikaskandharUpA vitIyA'grahaNaprAyogyA vrgnnaa| evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA agrahaNaprAyogyA vargaNAstAvaghAcyA yAvatkRSTA'grahaNaprAyogyA vargaNA / jghnyaayaashcotkRssttaa'nntgunnaa| guNakArazcAnavyAnantaguNasidhAnantanAgakaTparAzipramANo aSTavyaH / tato'grahaNaprAyogyotkRSTavargaNApekSyaikaparamAevadhikaskandharUpA karmaprAyogyA jaghanyA vargaNA / iha yAni pujalajavyANi jantavo jJAnAvaraNIyAdirUpatayA pariNamayanti, tAni karmaprAyogyA vargaNA / tato viparamAevadhikaskandharUpA vitIyA karmaprAyogyA SARKARIES Jain Education a l For Private & Personal use only Kamelibrary.org Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hai vargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpAH karmaprAyogyA vargaNAstAvaktavyA yAvajutkRSTA karmaprAyogyA vargaNA lavati / jaghanyAyAzcotkRSTA vizeSAdhikA / vizeSazca tasyA eva jaghanyAyA vargaNAyA anantatamo nAgaH / 'nAsAmaNe ya' ityatra | cazabdasyAnuktasamuccayArthatvAd jApAvargaNAnantaramagrahaNavargaNAntaritAH prANApAnavargaNA assttvyaaH| tAzca nAvitA eva / / 'kamme ya' ityatra cazabdaH smuccye| idAnImetAsAmevaudArikAdiprAyogyavargaNAnAM varNAdi nirUpyate-tatraudArikazarIraprAyogyA vargaNA anantAnantaparamAevAtmakAH paJcavarNA vigandhAH paMcarasA aSTasparzAzca / evaM vaikriyAhArakazarIraprA-18 yogyA api vargaNA assttvyaaH| taijasazarIraprAyogyA vargaNAH paJcavarNA gindhAH pnycrsaashctuHsprshaaH| tatra mRmulaghurUpau ko sparzAvavasthitau, anyau tu chau spazI snigdhoSNau snigdhazItI rUdoSNau rUkSazItI vA / evaM lApAprANApAnamanaHkarmaprAyogyA api vargaNA assttvyaaH| taudArikavargaNAH pradezArthatayA sarvastokAH / tAnyo vaikriyazarIraprAyogyA vargaNA anantaguNAH / tAnya AhArakazarIraprAyogyA vargaNA anntgunnaaH| tAnyo'pi taijasazarIraprAyogyA vargaNA anantaguNAH / evaM bhASAprANApAnamanaHkarmaprAyogyA api vargaNA yathottaramanantaguNA vAcyAH / 'dhuvaadhuvetyAdi' karmaprAyogyotkRSTavargaNAnantaraM dhruvAcittavyavargaNAstadanantaraM caadhuvaacittvrgnnaaH| tataH 'sunnA cala tti' catasro dhruvazUnyava gaNAH / tAsAM ca catasRNAM dhruvazUnyavargaNAnAmantare upariSTAt pratyekatanuSu bAdarasUkSma nigode (dayoH) mahAskandhe ca te vargaNA yathAsaMkhyaM navanti / tadyathA-prathamadhruvazUnyavargaNAyA upari pratyekazarIravargaNA, dvitIyadhruvazUnyavargaNAyA upari bAdaranigodavargaNA, tRtIyavavazUnyavargaNAyA upari sUkSma nigodavargaNA, caturthadhruvazUnyavargaNAyA upari mahAskandha ka.pra.3 JainEducatior For Private & Personal use only nelibrary.org Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 13 // vargaNA / tatra karmaprAyogyotkRSTavargaNAnantaramekaparamAevadhikaskandharUpA jaghanyA dhUvAcittapavyavargaNA / tato viparamAevadhikaskandharUpA dvitIyA dhruvAcittavyavargaNA / evamekaikaparamAvadhikaskandharUpA dhruvAcittajavyavargaNAstAvaktavyA yAvatkRSTA dhruvAcittavyavargaNA / dhruvAcittapravyavargaNA nAma yAH sarvadaiva loke prApyante / tathAhi-etAsAM madhye'nyA utpadyante'nyA vinazyanti, na punaretAniH kadAcanApi loko virahito javati / acittatvaM cAsa jIvena kadAcanApi agrahaNAdavaseyaM / jIvasaMbandhAdhi sacittatvamapi kathaJcita syAt yathaudArikAdizarIrANAmiti / jaghanyAyAzca vargaNAyAH | sakAzAmutkRSTA vargaNA anntgunnaaH| guNakArazca sarvajIvAnantaguNarAzipramANo aSTavyaH / tata ekaparamAevadhikaskandharUpA jaghanyA'dhruvAcittapavyavargaNA / tato viparamAevadhikaskandharUpA vitIyA'dhruvAcittavyavargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA adhruvAcitaghavyavargaNAstAvahAcyA yAvatkRSTA'dhruvAcittavyavargaNA javati / anuvAcittakA vyavageNA nAma yAsAMmadhye kAzcidhargaNAH kadAcilloke navanti, kadAcicca nAjavanti |at evaitAHsAntaranirantarA apyucyante / jaghanyAyAzca vargaNAyAH sakAzA'tkRSTA vargaNA'nantaguNA / guNakArazca sarvajIvAnantaguNarAzipramANo SaSTavyaH / tata ekaparamAevadhikaskandharUpA jaghanyA prathamadhruvazUnyavargaNA / tato viparamAevadhikaskandharUpA ditIyA prthmdhruvshuunyvrgnnaa| evamekaikaparamAevadhikaskandharUpAH prathamadhruvazUnyavargaNAstAvaktavyA yAvatkRSTA prathamadhruvazUnyavageNA nvti| dhruvazUnya 1 bhinnakramaH kathazcidityasmAdane yojyazca / yadA yathaudArikAdizarIrANAM jIvasaMbaMdhAtkathaMcitsacittatvamasti tathA bhavedAsAmapi, paraM naivA-1 |styAbhirjIvasaMbandha ityacittA evaitAH, kathaMcitsacittatA tu svarUpato'cittatvAdaudArikAdizarIrANAm / // 13 // Jain Educati o nal For Private & Personal use only in Hinelibrary.org Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SASURROCCASSROOMSXAROCHECRUST vargaNA nAma yAH kadAcanApiloke na jvnti| kevalamuparitanavargaNAnAM bAhuTyaparijJAnArtha prarUpaNAmAtrameva kriyate / jaghanyAyAzca vargaNAyAH sakAzAutkRSTA vargaNA'nantaguNA |gunnkaarshc sarvajIvAnantaguNarAzipramANo aSTavyaH / tata ekaparamAevadhikarakamdharUpA jaghanyA pratyekazarIrijavyavargaNA athakeyaM pratyekazarIriSavyavargaNAnAma? ucyate-pratyekazarIriNAM yathAsaMnavamaudArikavaikriyAhArakataijasakAmaNeSu zarIranAmakarmasu ye pratyeka vizrasApariNAmenopacayamApannAH sarvajIvAnantaguNAH pujalAste prtyekshriirijvyvrgnnaa|tt ekaparamAevadhikaskandharUpAhitIyA prtyekshriirivyvrgnnaa| evamekaikaparamAevadhikaskandharUpAH pratyekazarIriSavyavargaNAstAvaghAcyA yAvatkRSTA pratyekazarIriNavyavargaNA navati / jaghanyAyAzcotkRSTA'saMkhyeyaguNA / guNakArazca sUkSmadevapaTyopamAsaMkhyeyajAgalakSaNaH / kathametadavasIyata iti cemucyate-iha sarvo'pi karmapradezopacayo yogAnavati, 'jogA payamipaesa' iti vacanAt / tato jaghanye yoge sati jaghanyaH karmapradezopacayo navati, utkRSTe cotkRSTaH / jaghanyAcca yogasthAnA'tkRSTaM yogasthAnaM sUkSmadevapalyopamAsaMkhyeyatnAgaguNitameva prApyate nAdhikaM / tataH karmapradezopacayAdapi jaghanyA'tkRSTaH karmapradezopacayaH sUkSmadevapaTyopamAsaMkhyeyatnAgaguNita eva bhavati, nAdhikaH / tadAzritA ca pratyekazarIrijavyavargaNA / tataH pratyekazarIrijavyavargaNA'pyutkRSTA jaghanyapratyekazarIrijavyavargaNApekSyA sUkSmatripazyopamAsaMkhyeyatnAgaguNitaiva navati / tato'nantaramekaparamAevadhikaskandharUpA jaghanyA ditiiydhruvshuunyvrgnnaa| tato viparamAevadhikaskandharUpA dvitIyA ditIya-vazanyavargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA vitIyadhruvazUnyavargaNAtAvarakavyA yAva'tkRSTA vitIyadhruvazUnyavargaNA / jaghanyAyAzcotkRSTA'saMkhyeyaguNA / guNakArazcAsaMkhyeyalokA CSCREEDSCANCC * - Jain Education inAI For Privale & Personal use only library.org Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 14 // COCOCCASHRA kAzapradezarAzipramANo assttvyH| sata ekaparamAevadhikaskandharUpA jaghanyA bAdaranigodavargaNA / atha keyaM vAdaranigodaSavyavargaNA nAma ? ucyate-bAdaranigodajIvAnAmaudArikataijasakArmaNeSu zarIranAmakarmasu pratyekaM ye sarvajIvAnantaguNAH pujalA vizrasApariNAmenopacayamAyAnti te bAdaranigodaavyavargaNA / tatra bAdaranigodajIvAnAM yadyapi keSAMcit kiyakAlaM vaikriyAhArakazarIranAmakarmaNI api saMjavataH, tathApi te prathamasamayAdeva nirantaramudhyamAnatvAdatyantamasAre iti na vivakSyate / tato viparamAevadhikaskandharUpA vargaNA vitIyA bAdaranigodanavyavargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA vargaNAstAvaktavyA yAvatkRSTA bAdaranigodaSavyavargaNA / jaghanyAyAzcotkRSTA'saMkhyeyaguNA / guNakArazca kSetrapaTyopamAsaMkhyeyajAgalakSaNaH / atra yuktiH pratyekazarIrijavyavargaNAyAmiva parijAvanIyA / tata ekaparamAevadhikaskandharUpA jaghanyA tRtIyadhruvazUnyavargaNA / tato viparamAevadhikaskandharUpA dvitIyA tRtIyadhruvazUnyavargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA vargaNAstAvaktavyA yAvatkRSTA tRtIyadhruvazUnyavargaNA javati / jaghanyAyAzcotkRSTA'saMkhyeyaguNA / guNakArazcAMgulamAtre kSetre zrAvalikAyA asaMkhyeyatame jAge yAvantaH samayAstAvanti vargamUlAni gRhyante, gRhItvA ca caramasya vargamUlasyAsaMkhyeyatame nAge yAvanta AkAzapradezAstAvatpramANo aSTavyaH / tata ekaparamAevadhikaskandharUpA vargaNA jaghanyA sUkSma nigodaavyavargaNA / sA ca sUkSma nigodavargaNA bAdaranigodapavyavargaNAvadavizeSeNAvaga ntavyA, yAvatkRSTA / jaghanyAyAzcotkRSTA'saMkhyeyaguNA / guNakArazcAvalikAyA asaMkhyeyatame nAge yAvantaH samayAprastAvatpramANo iSTavyaH / yataH sUkSma nigodajIvAnAM jaghanyAdyogasthAnAjutkRSTaM yogasthAnaM AvakhikA'saMkhyeyajAgaguNi // 14 // JainEducation For Privale & Personal use only elibrary.org Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tameva prApyate, naadhik| yogAdhInA ca karmapradezopacayavRddhiH, tadadhInA ca sUkSma nigodvrgnneti| tata ekaparamAevadhikaska-18 ndharUpA vargaNA jaghanyA turIyadhruvazUnyavargaNA / tato viparamAevadhikaskandharUpA vitIyA turIyadhuvazUnyavargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA vargaNAstAvaktavyA yAvatkRSTA turIyadhruvazUnyavargaNA / jaghanyAyAzcotkRSTA'saMkhyeyaguNA / guNakArazca pratarAsaMkhyeyajAgavartyasaMkhyeyazreNigatAkAzapradezarAzipramANo aSTavyaH / tata ekaparamAevadhikaskandharUpA vargaNA jaghanyA mahAskandhavargaNA / mahAskandhavargaNA nAma ye pujalaskandhA vizrasApariNAmena ttNkkuuttprvtaadismaashritaaH|| tato viparamAevadhikaskandharUpA tiIyA mahAskandhavargaNA / evamekaikaparamAevadhikaskandharUpA vargaNAstAvaktavyA yAva'tkRSTA navati / jaghanyAyAzcotkRSTA'saMkhyeyaguNA / guNakArazca pakhyopamAsaMkhyeyajAgarUpo aSTavyaH / imAzca mahAskandhavargaNA yadA nUyAn trasakAyo javati tadA stokAH prApyante, yadA tvatpastadA prajUtA iti vastusvannAva essH| etAzca paramANuvargaNAdyA mahAskandhavargaNAparyavasAnAH 'guNaNipphamasanAma tti' guNaiH kRtvA niSpannaM svaM svakIyaM nAma yAsAM tA guNaniSpannasvanAmAnaH / tathAhi-ekaikaparamANavaH paramANuvargaNA, yoH paramAevorvargaNA viparamANuvargaNAH,13 ityevaM nAmnAM yathArthatA vidyate eva / tathA 'asaMkhajAgaMgulavagAho tti' sarvAsAmapi vargaNAnAmavagAho'jakhasyAsaMkhyeyo jAgA tayAha-etA vargaNAH sarvA api sarvotkRSTamahAskandhavagaNAparyavasAnAH pradezApekSyA ythottriimhtyH| mahattarA api javantyaH pratyekamekaikAH satyo'GgakhAsaMkhyeyatnAgamAtrakSetrAvagAhA eva vidyante / yadA punaH sAmastyena pratyeka vivakSyante, tadA sarvA apyetAH paramANuvargaNAdyAH sarvotkRSTamahAskandhavargaNAparyavasAnAH pratyekamanantAnantAH sakalalo-11 Jain Education na For Private & Personal use only D elibrary.org Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ E % 0- kama kRtiH // 15 // kAzritA avgntvyaaH| tathA kArmaNazarIraprAyogyavargaNAta AranyArvAk yAvadaudArikazarIraprAyogyA vargaNAstAvat | gaNAstAvatpra hai kSetrAvagAho'saMkhyeyaguNo aSTavyaH, tadyathA-karmavargaNAvagAhakSetrAnmanovargaNAvagAhakSetra pradezato'saMkhyeyaguNaM / tato'pyAnaprANAvagAhakSetra pradezato'saMkhyayaguNamityAdi // 10-15-20 // iha yogaistadanurUpapujalaskandhAna gRhItvA zarIrAdirUpatayA pariNamayatItyuktaM, tatra tAn pujalAn kiM jIvo dezena gRhNAti uta sarvAtmanetyevaM praznAvakAzamAzaMkyottaraM vititISurAhaegamavi gahaNadatvaM savappaNayAe~ jIvadesammi / savappaNayA savattha vAvi save gahaNakhaMdhe // 1 // __ ega tti-iha jIvaH svapradezAvagADhameva dalikaM gRhNAti, na tvanantaraparaMparapradezAvagADhaM / tatraikasmin jIvapradeze yadavagADhaM grahaNapravyaM grahaNaprAyogyaM dalikaM tadekamapi gRhNAti / 'sabappaNayAe tti' sarvAtmanA gRhNAti sarvairevAtmapradezaigRhNAtItyarthaH / jIvapradezAnAM sarveSAmapi zrRMkhalAvayavAnAmiva parasparaM saMbandhavizeSanAvAt / tathAhi-ekasmin jIvapradeze svakSetrAvagADhagrahaNaprAyogya vyagrahaNAya vyApriyamANe sarve'pyAtmapradezA anantaraparaMparatayA tadravyagrahaNAya vyApriyante / yathA hastAgreNa kasmiMzcidvAhye ghaTAdike gRhyamANe maNibandhakUrparAMsAdayo'pi tadhaNAyAnantaraparaMparatayA vyApri| yante, tathA 'savattha vAvi tti' sarvatrApi sarveSvapi jIvapradezeSu ye'vagADhA grahaNaprAyogyAH skandhAH, tAnapi grahaNaprAyogyAn skandhAn sarvAn gRhNAti jIvaH sarvAtmanA sarvairevAtmapradezaiH ekaikaskandhagrahaNaM prati sarvajIvapradezAnAmanantaraparaMparatayA vyApriyamANatvAt iti // 1 // // 15 // Jain Educat onal For Privale & Personal use only brary Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ KAISARUSTUSTUSKY4OSOS iha pujalavyANAM parasparaM saMbandhaH snehato javati / tato'vazyaM snehaprarUpaNA kartavyA / sA ca tridhA / tadyathA6 snehapratyayaspardhakaprarUpaNA, nAmapratyayaspardhakaprarUpaNA, prayogapratyayaspardhakaprarUpaNA ca / tatra snehapratyayasya snehanimittasya spardhakakha prarUpaNA snehapratyayaspardhakaprarUpaNA / tathA zarIrabandhananAmakarmodayataH parasparaM baghAnAM zarIrapujalAnAM snehamadhikRtya spardhakaprarUpaNA nAmapratyayaspardhakaprarUpaNA / zabdArthazcAya-nAmapratyayasya bandhananAmanimittasya zarIrapradezaspardhakasya prarUpaNA nAmapratyayaspardhakaprarUpaNA / tathA prakRSTo yogaH prayogaH, tena pratyayajUtena kAraNajUtena ye gRhItAH pujalAsteSAM snehamadhikRtya spardhakaprarUpaNA prayogapratyayaspardhakaprarUpaNA / tatra prathamataH snehapratyayaspardhakaprarUpaNArthamAhanehappaccayaphaDDagamegaM avinAgavaggaNA eMtA / hasseNa bahU bajhA asaMkhaloge uguNahINA // 22 // | nehatti-snehapratyayaM snehanimittaM ekaikasnehAvinAgavRSTAnAM pujalavargaNAnAM samudAyarUpaM spardhakaM snehapratyayaspardhakaM / taccaikameva jvti| tasmiMzca spardhake'vinAgavargaNA ekaikasnehAvinAgAdhikaparamANusamudAyarUpA vargaNA anantA assttvyaaH| tatra isvenATapena snehena ye bajhA yuktAH pujalAste bahavaH, arthAcca prajUtena snehena bajhAH stokAH / tathA 'asaMkhaloge guNahINa tti' zrAdivargaNAyAH parato'saMkhyeyalokAkAzapradezapramANA vargaNA atikramya yA'nantarA vargaNA tasyAM pujalAH prathamavargaNAgatapujalApekSyA viguNahInA navanti / punarapi tato'saMkhyeyalokAkAzapradezapramANA vargaNA atikramyAnantarAyAM vargaNAyAM pujalA diguNahInA navanti / evaM tAvaghAcyaM yAvakSyamANA saMkhyeyanAgahAnigatA caramA vargaNA / iyabhatra jAvanA-iha yaH sarvotkRSTaH snehaH sa kevaliprajJAvedanakena vidyate, chittvA chittvA ca nirvijAgA nAgAH Jain Education anal For Privale & Personal use only helibrary.org Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH pRthak pRthak vyavasthApyante / tatra jagati ye kecit paramANava ekena snehasya nirvijAgena lAgena yuktAH santi, teSAM samudAyaH prathamA vargaNA / ye punarkhAnyAM snehAvijAgAnyAM yuktAH paramANavaH santi, teSAM samudAyo vitIyA vrgnnaa| evaM triniH snehAvijAgairyuktAnAM samudAyastRtIyA vargaNA / evaM saMkhyeyaiH snehAvinAgairyuktAnAM saMkhyayA vargaNA vaacyaa| asaMkhyeyaiH snehAvinAgairyuktAnAM punarasaMkhyeyA vargaNAH / anantaiH snehAvinAgairyuktAnAM tvanantA vrgnnaaH|vidhaa cAtra prarUpaNA, tadyathA-anantaropanidhayA paraMparopanidhayA ca / tatra tAvatprathamato'nantaropanidhayA prarUpaNA kriyate-prathamAyAM vargaNAyAmekasnehAvinAgayuktapujalasamudAyarUpAyAM yAvantaH pujalAstadapekSyA ThitIyasyAM vargaNAyAM snehAvinAgaSyayuktapujalasamUharUpAyAM pujalA asaMkhyeyatnAgahInA javanti / tato'pi tRtIyasyAM vargaNAyAmasaMkhyeyatnAgahInAH / evaM prati vargaNAmasaMkhyeyatnAgahAnyA pujalAstAvaghAcyA yAvadanantA vargaNA gatA javanti / tato'nantarAyAM pujalAH prAktanavargaNAgatapujalApekSyA saMkhyeyatnAgahInA navanti / tato'gretanyAmapi vargaNAyAM pujalAH sNkhyeytnaaghiinaaH| evaM saMkhyeyajAgahAnyApi vargaNA anantA vAcyAH / tato'nantarAyAM vargaNAyAM pujatAHprAktanavargaNAgatapujalApekSyA saMkhyeyaguNahInA navanti / tato'gretanyAmapi vargaNAyAM pujalAH saMkhyeyaguNahInAH / evaM saMkhyeyaguNahAnyApyanantA vargaNA vaacyaaH| tato'nantarAyAM vargaNAyAM pujalAH prAktanavargaNAgatapujalApekSyA'saMkhyeyaguNahInA javanti / tato'gretanyAmapi vargaNAyAM pumalA asaMkhyeyaguNahInAH / evamasaMkhyeyaguNahAnyApyanantA vargaNA vktvyaaH| tato'nantarAyAM vargaNAyAM pujavAH prAktanavargaNAgatapujalApekSyA'nantaguNahInA javanti / tato'gretanyAmapi vargaNAyAM puskhA anntgunnhiinaaH| ACCARSAACHAR // 16 // Jain Education For Privale & Personal use only melibrary.org Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SARACHAR yeyajAgahAnigata evamanantaguNahAnyApyanantA vargaNA vAcyAH yAvatsarvotkRSTA vrgnnaaH| tadevaM kRtA'nantaropanidhayA prarUpaNA, saMprati 4 paraMparopanidhayA kriyate / tatra prathamavargaNAyAH parato'saMkhyeyalokAkAzapradezapramANA vargaNA atikramya yA parA'nyA vargaNA tasyAM pujalAH prathamavargaNAgatapujalApekSyA diguNahInA navanti, ardhA javantItyarthaH / tataH punarapyasaMkhyeyalokAkAzapradezapramANA vargaNA atikramya yA parA'nantarA vargaNA tasyAM pujatA ardhA navanti / evaM nUyo bhUyastAvadavagantavyaM yAvadasaMkhyeyajAgahAnigatA caramA vargaNA / tataH paraM saMkhyeyatnAgahAnigatA vargaNAH saMkhyayA atikramyAnantarAyAM vargaNAyAM pujalA asaMkhyeyajAgahAnigatacaramavargaNApujalApekSyA'rdhA navanti / tataH punarapi saMkhyeyA vargaNA atikramyAnantarAyAM vargaNAyAM pujalA ardhA javanti / evaM nUyo nUyastAvaktavyaM yAvatsaMkhyeyajAgahAnAvapi caramA vargaNA / uparitanISu catasRSu hAniSu zyaM paraMparopanidhA na saMjavati / yataH prathamAyAmapi saMkhyeyaguNahAnivargaNAyAM pujalAH saMkhyeyatnAgahAnisatkacaramavargaNAntargatapujalApekSyA saMkhyeyaguNahInAH prApyante / saMkhyeyaguNahInAzca jaghanyato'pi triguNahInAzcaturguNahInA vA gRhyante, na tu diguNahInAH, yataH saMkhyeyaM prAyaH sarvatrApyajaghanyotkRSTaM tripranRtyeva gRhyate, na tu kau, nApi sarvotkRSTaM tamuktamanuyogadhAracUNauM-"siMcate ya jattha jatya saMkheDAgagahaNaM tattha tattha ajahachamaNukkosayaM dadhvaM ti"| tata ita Urdhva chiguNahInA na prApyante, kiMtu triguNacaturguNAdihInA iti neyaM viguNahAnyA paraMparopanidhA saMjavati / tasmAnmUlata ArajyAnyathAtra paraMparopanidhayA prarUpaNA kriyate-asaMkhyeyatnAgahAnau prazramAprAntamavargaNayorapAntarAkhe prathamavargaNApekSyA kAzciSgeNA asaMkhyeyajAgahInAH kAzcitsaMkhyeyajAgahInAH kAzcitsaMkhyeya-1 evaM jayo yastAvaH prathamAyAmapi meM A CANCE and For Private & Personal use only neibrary.org Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 17 // guNahInAH kAzcidasaMkhyeyaguNahInAH kAzcidanantaguNahInAH / evamasaMkhyeyajAgahAnau prathamavargaNApekSyA paJcApi hAnayaH saMjavanti / saMkhyeyanAgahAnau punarasaMkhyeyatnAgahAnivarjAH zeSAzcatasro'pi hAnayaH saMjavanti / tadyathA-saMkhyeyajAgahAniprathamAntimavargaNayorapAntarAkhe prathamavargaNApekSyA kAzcivargaNAH saMkhyeyajAgahInAH, kAzcitsaMkhyeyaguNahInAH, kAzcidasaMkhyeyaguNahInAH kAzcidanantaguNahInAH / saMkhyeyaguNahAnau punarasaMkhyeyajAgahAnisaMkhyeyajAgahAnivarjAH zeSAstisro hAnayaH saMjavanti / tadyathA-saMkhyeyaguNahAnau prathamAntimavargaNayorapAntarAle prathamavargaNApekSyA kAzcighargaNAH saMkhyeyaguNahInAH, kAzcidasaMkhyeyaguNahInAH, kAzcidanantaguNahInAH / asaMkhyeyaguNahAnau punaH eva hAnI / tathAhi-asaMkhyeyaguNahAnau prazramAntimavargaNayorapAntarAle prathamavargaNApekSyA kAzcighargaNA asaMkhyeyaguNahInAH, kAzcidanantaguNahInAH / anantaguNahAnau tvanantaguNahAnirevaikA / tadevaM kRtA paraMparopanidhayA prarUpaNA / sAMpratamapabahutvamucyate-tatrAsaMkhyeyajAgahAnau vargaNAH stokaaH| tAnyaH saMkhyeyatnAgahAnau vargaNA anntgunnaaH| tAnyo'pi saMkhyeyaguNahAnau vargaNA anantaguNAH / tAnyo'pyasaMkhyeyaguNahAnau vargaNA anantaguNAH / tAnyo'pyanantaguNahAnau vargaNA anntgunnaaH| tathA'nantaguNahAnau puzalAH sarvastokAH / tenyo'saMkhyeyaguNahAnau pujalA anantaguNAH / tenyo'pi saMkhyeyaguNahAnI | pujalA anantaguNAH / tenyo'pi saMkhyeyatnAgahAnI pujalA anantaguNAH / tenyo'pyasaMkhyeyajAgahAnau pujalA anntgunnaaH||22|| // 1 Jain Educatio n al For Privale & Personal use only relibrary.org Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tadevamuktaM saprapaJcaM snehapratyayaM spardhaka, idAnIM nAmapratyayaspardhakaprayogapratyayaspardhakaprarUpaNAM cikIrSuridamAhanAmappAMgapaJcayagesu vi neyA anNtgunnnnaae| dhaNiyA desaguNA siM jahannajeThe sage ktttt||23|| __ nAma tti-iha nAmapratyayaspardhakaprarUpaNAyAM pamanuyogadhArANi / tadyathA-avinAgaprarUpaNA 1, vargaNAprarUpaNA 2, spardhakaprarUpaNA 3, antaraprarUpaNA , vargaNApujalasnehAvinAgasakalasamudAyaprarUpaNA 5, sthAnaprarUpaNA 6, ceti / tatra* prathamato'vinAgaprarUpaNA kriyate-audArikAdizarIrapaJcakaprAyogyAnAM paramANUnAM yo rasaH, sa kevaliprajhAdanakena vidyate / chittvA ca nirvinAgA nAgAH kriyante, te ca nirvinAgA jAgA guNaparamANavo vA nAvaparamANavo vA procyante / eSA'vinAgaprarUpaNA / tatraikena snehAvinAgena yuktAH zarIrayogyAH pujalA na bhavanti / kimuktaM navati ? audArikIdArikabandhanAdInAM paJcadazAnA bandhanAnAmanyatamasyApi bandhanasya viSayA na javantItyarthaH / nApighAnyAM snehAvinAgAnyAM yuktA / nApi trinirnApi saMkhyeyairnApyasaMkhyeyai pyanantaiH, kiM tvanantAnantaireva sarvajIvenyo'nantaguNaiH, tata|steSAM pujalAnAM samudAyaH prathamA vargaNA, sA ca jaghanyA / tata ekena snehAvinAgenAdhikAnAM pujalAnAM samudAyo vitIyA vargaNA / ghAnyAM snehAvijAgAcyAmadhikAnAM samudAyastRtIyA vargaNA / evamekaikAvinAgavRddhyA nirantaraM tAvargaNA vAcyA yAvadalavyenyo'nantaguNAH sighAnAmanantanAgakalpA navanti / etAsAM ca samudAya eka spardhakaM / tata ita Urdhvamekena snehAvinAgenAdhikAH paramANavo na prApyante, nApi ghAnyAM, nApi triniH, nApi saMkhyeyaiH, nApyasaMkhyayaH, nApyanantaiH, kiMtvanantAnantaireva sarvajIvenyo'nantaguNairadhikAH prApyante / tatasteSAM samudAyo ditIyasya spardhakasya in due don n a For Privale & Personal use only rary.org Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 18 // prathamA vargaNA / tasyAM kiyantaH snehAvijAgA iti ceducyate - yAvantaH prathamaspardhakaprathamavargaNAyAM snehA vibhAgAstAvanto dviguNAH / tata ekena snehAvijAgenAdhikAnAM paramANUnAM samudAyo dvitIyA vargaNA / dhAnyAM snehA vibhAgAcyAmadhikAnAM samudAyastRtIyA vargaNA / evamekaikasnehA vibhAgavRdhdhyA nirantaraM vargaNAstAvAcyA yAvadajavyanyo'nantaguNAH sicA nAmanantanAgakaDapA javanti / tatastAsAM samudAyo dvitIyaM spardhakaM / tataH punarapyata Urdhvamekena snehAvibhAgenAdhikAH paramANavo na prApyante, nApi dhAnyAM, nApi tribhiH, yAvannApi saMkhyeyaiH, nApyasaMkhyeyaiH, nApyanantaiH, kiMtvanantAnantaireva sarvajIvenyo'nantaguNaiH / tatasteSAM paramANUnAM samudAyastRtIyaspardhakasya prathamA vargaNA / tasyAM kiyantaH snehAvijAgA iti ceDucyate - yAvantaH prathamaspardhakasatkaprathamavargaNAyAM tAvantastriguNAH / tata ekena snehA vijAgenAdhikAnAM | paramANUnAM samudAyo dvitIyA vargaNA / dvAcyAM snehAvibhAgAcyAmadhikAnAM samudAyatRstIyA vargaNA / evamekaikasnehAvinAgavRdhdhyA nirantaraM vargaNAstAvAcyA yAvadanavyenyo'nantaguNAH siddhAnAmanantanAgakaDapA javanti / tatastAsAM samudAyastRtIyaM spardhakaM / tataH punarapyata Urdhvamekena snehAvibhAgenAdhikAH paramANvo na prApyante, nApi dhAtryAM, nApi tribhiH, yAvannApi saMkhyeyaiH, nApyasaMkhyeyaiH, nApyanantaiH kiMtvanantAnantaireva sarvajIvenyo'nantaguNairadhikAH prApyante / tatasteSAM samudAyazcaturthasya spardhakasya prathamA vargaNA / tasyAM kiyantaH snehA vijAgA iti cemucyate - prathamaspardhakasatka prathamavargaNAyAM yAvantaH snehA vibhAgAstAvantazcaturguNAH / evaM yatisaMkhyaM yatisaMkhyaM spardhakaM cintayitumArajyate, tadyathApaJcamaM dazamaM viMzatitamaM sahasratamaM lakStamaM tAvatsaMkhyAguNitAH prathamaspardhakasatkaprathamavargaNAgatAH snehA vibhAgAstati Jain Educatiomational prakRtiH // 18 // Kainelibrary.org Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ RECORR saMkhyasya tatisaMkhyasya spardhakasyAdivargaNAyAM aSTavyAH / tAni ca spardhakAni kiyanti navantIti ceducyate-banavyenyo'nantaguNAni sidhAnAmanantanAgakapAni / antarANi kiyanti javantIti cekucyate-rUponaspardhakatujhyAni / tathAhi-caturNAmantarANi trINyeva javanti, nonAdhikAni / evamatrApi nAvanIyaM / vargaNAsvAnantaryeNa ke vRddhI jvtH|| tadyathA-ekaikAvinAgavRddhiH, anantAnantavijAgavRdhizca / tatraikaikAvijAgavRddhiH spardhakagatAnAM vargaNAnAM yathottaraM, anantAmantavijJAgavadhiH pAzcAtyaspardhakagatacaramavargaNApekSyottaraspardhakasyAdivargaNAyAH, pAraMparyeNa punaH prathamaspardhakasakaprathamavargaNApekSayA SaDapi vRdhyo'vgntvyaaH| tadyathA-anantanAgavRddhiH, asaMkhyeyanAgavRddhiH, saMkhyeyajAgavRddhiH, saMkhyeyaguNavRddhiH, asaMkhyeyaguNavRddhiH, anantaguNavRdhizceti / tadevaM kRtA vargaNAprarUpaNA spardhakaprarUpaNA antaraprarUpaNA ca / sAMprataM vargaNAgatapujalasnehAvinAgasamudAyaprarUpaNA kriyate-tatra prazramasya zarIrasthAnasya prazramAyAM vargaNAyAM | snehAvijAgAH stokAH / tato dvitIyasya zarIrasthAnasya prathamavargaNAyAmanantaguNAH / tenyo'pi tRtIyazarIrasthAnasya prathamavargaNAyAmanantaguNAH / evamanantaguNayA zreNyA sarvANyapi sthAnAni netavyAni / zarIrasthAnAni ca vakSyamANa kasaMkhyApramANAni / saMprati zarIraparamANunAmeva tattadvandhanayogyAnAmapabahutvamanidhIyate-tatraudArikaudArikabandha. nayogyAH pujalAH srvstokaaH| tejya oMdArikatejasabandhanayogyA anantaguNAH / tenyo'pyaudArikakAmaNabandhanayogyA anantagaNAH / tenyo'pyaudArikataijasakAmeNabandhanayogyA anantaguNAH / tathA vaikriyavaikriyabandhanayogyA pAyA srvstokaaH| tenyo'pi vaikriyataijasabandhanayogyA anntgunnaaH| tenyo'pi vaikriyakAmeNabandhanayogyA anntgnnaaH| ROCCASCIRCRA CK SCRECIRCLER ECIPE va . pra. 4 Jain Education D o nal For Privale & Personal use only lanelibrary.org Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH -- 6 tejyo'pi vaikriyataijasakAmaNabandhanayogyA anantaguNAH / tathA AhArakAhArakabandhanayogyAH pujalAH srvstokaaH| tenyo'pyAhArakataijasabandhanayogyA anantaguNAH / tenyo'pyAhArakakAmaNabandhanayogyA anantaguNAH / tenyo'pyA. hArakataijasakArmaNabandhanayogyA anantaguNAH / tenyo'pi taijasataijasabandhanayogyA anantaguNAH / tenyo'pi taijasakArmaNabandhanayogyA anantaguNAH / tecyo'pi kArmaNakAmaNabandhanayogyA anantaguNA iti / sAMprataM sthaanprruupnnaavsrH| tatra prathama spardhakamAdau kRtvA'navyenyo'nantaguNaiH sijhAnantakaSTapaijAgairanantaiH spardhakairekaM prathamaM zarIraprAyogya sthAnaM javati / tatastatinireva spardhakairanantanAgavRrSitIyaM zarIrasthAnaM javati / punastatijireva spardhakairanantanAgavR?|stRtIyaM zarIrasthAnaM / evaM nirantaraM pUrvasmAt pUrvasmAuttarottarANi anantanAgavRkSAni zarIrasthAnAnyaMgulamAtravetrAsaMkhyeyatnAgagatapradezarAzipramANAni vAcyAni / etAni ca samuditAni eka kamakamanidhIyate / tasmAcca kamakAsupari yadanyacarIrasthAnaM tatkaMmakagatacaramazarIrasthAnApekSyA'saMkhyeyajAgavRkSa / tasmAtparANi punaryAnyanyAni zarIrasthAnAni aMgulamAtrakSetrAsaMkhyeyajAgagatapradezarAzipramANAni tAni sarvANyapi yathottaramanantanAgavRchAnyavaseyAni / etAni ca samuditAni ditIyaM kamakaM / tasmAcca hitIyAtkamakA'pari yadanyacarIrasthAnaM tatpunarapi ditIyakaMDakagatacaramazarIrasthAnApekSyA'saMkhyeyajAgavRcha / tataH parANi punarapyanyAni yAni zarIrasthAnAni aMgulamAtrakSetrAsaMkhyeyatnAgagatapradeza-12 rAzipramANAni tAni sarvANyapi yottaramanantanAgavRSTAnyavaseyAni / etAni ca samuditAni tRtIyaM kama / tataH punarapyekamasaMkhyeyanAgavRcha / tataH punarapi kamakamAtrANi zarIrasthAnAni yathottaramanantanAgavRtAnyavaseyAni / evama - 6 9- ||1e| R 1ARTinelibrary.org in E . ML Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education saMkhyeyanAgAntaritAni anantanAgavRddhakaMrukAni tAvadvAcyAni yAvadasaMkhyeya nAgavRddhAnAmapi sthAnAnAmantarAntarAjAvinAM kaMrukaM javati / kaMDakaM nAma samayaparibhASayA'Ggula mAtra kSetrAsaMkhyeyajAgagatapradezarAzipramANA saMkhyA'nidhIyate / tataH parANi yathottaramanantanAgavRddhAni kaMDakamAtrANi zarIrasthAnAni vAcyAni / tataH paramekaM saMkhyeyanAgavRddha sthAnaM / tato mUlAdAratrya yAvanti sthAnAni prAgatikrAntAni tAvanti tathaivA ( tatraivA ) nidhAya punarapyekaM saMkhyeyanAgavRddhaM sthAnamanidhAnIyaM / evaM vakSyamANakrameNa SaTsthAnakavRdhdhyA zarIrasthAnAni tAvaktavyAni yAvadasaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni javanti / uktA nAmapratyayaspardhakaprarUpaNA, sAMprataM prayogapratyayaspardhaka prarUpaNA kriyate tatra prayogo yogaH tatsthAnavRddhyA yo rasaH karmaparamANuSu kevala yogapratyayato badhyamAneSu parivardhate spardhakarUpatayA tatprayogapratyaya| spardhakaM / uktaM ca - " hoi paDhaMgo jogo tathA vivacaNAe jo na raso / parivaDDeI jIve payogaphaDDuM tayaM beMti // 1 // " tasya paJcAnuyogadvArANi / tadyathA - vibhAgaprarUpaNA, vargaNAprarUpaNA, spardhakaprarUpaNA, antaraprarUpaNA, sthAnaprarUpaNA ceti / etAzca yathA nAmapratyayaspardhake prAganihitAstathaivAtrApyavagantavyAH / tathA'tra prathamasthAna satkaprathamavargaNAyAM | sakala pula snehA vibhAgAH sarvastokAH / tebhyo dvitIyasthAnasatkaprathamavargaNAyAmanantaguNAH / tebhyo'pi tRtIyasthAnasatkaprathamavargaNAyAmanantaguNAH / evaM tAvanneyaM yAvadantimaM sthAnaM / tathA ca prayogapratyayaspardhaka mevAdhikRtyAnyatrApyuktaM - "avicAgavaggaphaDDuga aMtaravANAe~ ettha jahapuSiM / gaNAe~ vaggaNA anaMtaguNaNAeN gati // 1 // " atrAdizabdArakaMDakAdiparigrahaH / idAnImapabahutvamucyate - sneha pratyayaspardhakasya jaghanyavargaNAyAM sakalapujalagatAH snehAvibhAgAH elibrary.org Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH hA sarvastokAH / tatastasyaiva snehapratyayaspardhakasyotkRSTavargaNAyAmanantaguNAH / tenyo'pi nAmapratyayaspardhakasya jaghanyavargaNA-1 yAmanantaguNAH / tenyo'pi tasyaivotkRSTavargaNAyAmanantaguNAH / tenyo'pi prayogapratyayaspardhakasya jaghanyavargaNAyAmana-IN ntaguNAH / tenyo'pi tasyaivotkRSTavargaNAyAmanantaguNAH / uktaM ca-"tiehaM pi phaDagANaM jahaNa ukkosagA kamA uvilaM / NeyAeMtaguNA u vaggaNA aihaphaDDA // 1 // " saMprati gAthArtho viviyate-nAmapratyayeSu prayogapratyayeSvapi ca spardhakeSu / avinAgavargaNAdayaH prAgvanneyAH / tathAhi-snehapratyayaspardhaka zvAtrApi avinAgavargaNA ekaikasnehAvinAgavRddhaparamANuvargaNA anntaaH| tathA stokena snehena bajhAH pujalA bahava itare stokAH stokatarAH / yacca 'asaMkhaloge guNahINA' iti tadatrAsaMnavAnna saMbadhyate / snehapratyayaspardhake'pi hi tat yathAsaMjavaM stokameva kAlaM yAvat yojitaM / na punaH sarvatrApi / tathA 'siM ti' eSAM snehapratyayanAmapratyayaprayogapratyayaspardhakAnAM pratyekaM svake AtmIye jaghanyotkRSTa vargaNe baddhyA pRthak kRtvA tataH krameNa tAsu / 'dhaNiyA desaguNa tti' dhaNiyA nicitA dezaguNA nirvijAgajAgarUpAH sakalapajala|gatasnehAvinAgA ityarthaH / te'nantaguNanayA'nantaguNitatayA jnyaatvyaaH| tadevaM kRtA pujalAnAM parasparaM saMbandhahetujUtasya snehasya prarUpaNA / saMprati bandhanakaraNasAmarthyato badhyamAnakarmapujalAnAM prakRtisthityanunAgapradezavinAgo mandamatInAM sukhAvabodhAya modakadRSTAntena vijAvyate-yathA kisa kazcinmodako vAtavinAzivyaniSpannaH prakRtyA vAtamu-18son pazamayati, pittopazamakalavyaniSpannaH pittaM, kaphApahArikavyaniSpannaH kaphamityevaMsvarUpA prakRtirmoda kasya / tathA tasyaiva sthitiH kasyacidinamekaM, aparasya dinayaM, anyasya mAsAdikaM kAlaM yAvat / tathA tasyaiva rasaH snigdhamadhurAdiH kasya Jain Educationa tional For Privale & Personal use only Page #63 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cidekasthAnako'parasya visthAnaka ityAdi / tathA tasyaiva pradezAH kaNikkAdirUpAH kasyacidekaprasUtipramANAH kasyacidviprasUtipramANA ityAdi / tathA karmaNo'pi kiJcijjJAnamAvRNoti, kiJciddarzanaM, kiJcitsukhaHkhe janayati, kiJcinmohayatItyevaMsvarUpA prkRtiH| tathA sthitistasyaiva karmaNaH kasyacitriMzatsAgaropamakoTIkoTIpramANA, aparasya saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANA ityAdi / tathA rasaH kasyacidekasthAnako'parasya visthAnaka ityAdi / tathA pradezAH kasyacidbahutarAH kasyacicca bahutamA iti // 23 // tatra prakRtinedata eva karmaNAM mUlottaravinAgo javati nAnyathetyAvedayannAhamUvuttarapagaINaM aNujAgavisesarva hava ne / avise siyarasapaga zna, pagazcaMdho muNeyavo // 24 // | mUla tti-iha prakRtizabdo jedaparyAyo'pyasti / tathA cAha nASyakRt-"ahavA payamI ne" iti / tato mUlottaraprakatInAM malottarajedAnAM karmaNaH saMbandhinAmanujAgavizeSataH svanAvavizeSato jJAnAvArakatvAdilakSaNAtU jedo javati, nAnyathA / anunAgazabdazcAtra svajAvaparyAyo'vagantavyaH / tamuktaM cUau~-"anunAgo tti sahAvo" iti / iha bandhanakaraNe prakRtibandhAdayaH pratyekamupari saprapaJcaM vaktavyAH / prakRtyAdayazca pratikarma saMkIrNa iti kazciyAmahota. atastanmoDApanodAya prakRtibandhaM tuzabdopaladANadhAreNa anyAMzca sthitibandhAdIn vaicittyena (vyeNa) spaSTayanAha-'avisesiyetyAdi / rasaH sneho'nujAga ityekAH / tasya prakRtiH svjaavH| avizeSitA'vivakSitA rsprkRtiH| Sain Education For Privale & Personal use only M brary.org Page #64 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRti // 1 // CACADCASR- upalakSaNatvAt sthityAdayo'pi, yasminna vivakSito rsbndho'vishessitrsprkRtiH| prakRtibandho jJAtavyaH, tuzabdasyAdhikArthasaMsUcanAt avivakSitarasaprakRtipradezaH sthitibandhaH, avivakSitaprakRtisthitipradezo rasabandhaH, avivadita prakRtisthitirasaH pradezabandha ityapi aSTavyaM / prakRtibandhe ca yAvantyaH prakRtayo bandhamAyAnti, yazca yAsAM bandhaM prati 8| svAmI, tadetatsarvaM zatakAdavaseyaM / prakRtipradezabandhau ca yogato navataH "jogA payaDipaesaM" itivacanAt / tatra prakRtibandha nktH| sAMprataM pradezabandho vktumvsrpraaptH| tatrASTavidhavandhakena jantunA yadekenAdhyavasAyena citratAgarneNa gRhItaM dalikaM tasyASTau nAgA navanti, saptavidhabandhakasya tu sapta jAgAH, paDidhabandhakasya pAgAH, ekavidhabandhakasya eko nAgaH // 24 // ___saMpratyuttaraprakRtInAM jAgavijJAgopadarzanArthamAhajaM savaghAipattaM sagakammapaesaNaMtamo naago| zrAvaraNANa canajhA tihA ya zraha paMcahA vigdhe // 25 // / jaMti-yat karmadalika sarvaghAtiprAptaM kevalajJAnAvaraNIyAdirUpasarvaghAtiprakRtiSu gataM tat svakarmapradezAnAmanantatamo nAgaH svakIyAyA jJAnAvaraNAdirUpAyA mUlaprakRteryo maulo nAgastasyAnantatamo nAga ityarthaH / kAtra yuktiriti cecyate-ihASTAnAmapi mUlaprakRtInAM pratyeka ye snigdhatarAH paramANavaste stokaaH| te ca svasvamUlaprakRtiparamANunAmanantatamo nAgaH / ta eva ca sarvaghAtiprakRtiyogyA iti yatsarvaghAtiprAptaM tat svamUlaprakRtipradezAnAmanantatamo naagH| 1 tassamudAo pagaibaMdho iti tu kASAyikakarma pratItya / SOCCASCRICA Sain Educa t ional For Private & Personal use only Page #65 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tasmiMzcAnantatame nAge'pasArite zeSaM yaddakhika tatsarvaghAtiprakRtivyatiriktenyaH tatkAlabadhyamAnenyaH svasvamUlaprakRtyavAntarajedecyo vinajya vinajya dIyate / tathAhi-'zrAvaraNetyAdi' zrAvaraNyoAnAvaraNadarzanAvaraNayoH pratyekaM sarvaghAtiprakRtinimittamanantatame nAge'pasArite sati zeSasya dalikasya yathAkramaM caturdhA tridhA ca vinAgaH kriyate, kRtvA ca zeSadezaghAtiprakRtinyo dIyate / tathA vighnAntarAye yo mUlanAgaH sa samagro'pi paJcadhA kRtvA dAnAntarAyAdinyo dIyate / iyamatra nAvanA-jJAnAvaraNIyasya sthityanusAreNa yo mUlanAga Anajati, tasyAnantatamo nAgaH kevalajJAnAvaraNAya dIyate / zeSasya catvAro lAgAH kriyante, te ca matijJAnAvaraNazrutajJAnAvaraNAvadhijJAnAvaraNamanaHparyavajJAnAvaraNenyo dIyante / darzanAvaraNIyasyApi yo mUlanAga bAlajati tasyAnantatama nAgaM poDhA kRtvA nikApaJcakakevaladarzanAvaraNAbhyAM sarvaghAtinyAM prayavati (jiivH)| zeSasya ca trayo nAgAH kriyante, te ca cakuracakuravadhidarzanAvaraNenyo dIyante / antarAyasya punaryo mUlanAga Anajati sa samagro'pi sarvaghAtyavAntaraledAnAvAt paJcadhA kRtvA dAnAntarAyAdinyo dIyate // 25 // mohe uhA canajhA ya paMcahA vA vi banamANINaM / veyaNiyAuyagoesu banamANINa jAgo siM // 26 // ___ mohe tti-mohe mohanIye sthityanusAreNa yo mUlajAga Alajati tasyAnantatamo bhAgaH sarvaghAtiprakRtiyogyo vidhA sakriyate, ardha darzanamohanIyasya, ardha cAritramohanIyasya / tatrArdha darzanamohanIyasya satkaM samagramapi mithyAtvamohanI-1 yasya Dhaukate / cAritramohanIyasya tu satkamadha ghAdazadhA kriyate, te ca pAdazajAgA zrAdyecyo hAdazakaSAyenyo dIyante / / Jain Educatie stional For Privale & Personal use only inelibrary.org Page #66 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 2 // saMprati zeSadalikanAgavidhirucyate-'mohe 'hetyAdi' zeSasya ca mUlanAgasya ko jAgo kriyete, ekaH kaSAyamohanIyasya, aparo nokaSAyamohanIyasya / tatra kaSAyamohanIyasya nAgaH punazcaturdhA kriyate, te ca catvAro'pi lAgAH saMjvalanakrodhAdinyo dIyante / nokaSAyamohanIyasya tu lAgaH paJcadhA kriyate, te ca paJcApi nAgA yathAkramaM trayANAM vedAnAmanyatamasmai vedAya badhyamAnAya hAsyaratiyugalAratizokayugalayoranyatarasmai yugalAya jayajugupsAnyAM ca diiynte| nAnyenyaH, bandhAnAvAt / na hi navApi nokaSAyA yugapadvandhamAyAnti, kiM tu yathoktAH paJcaiva / tathA vedanIyAyu|gotreSu yo mUlanAga Anajati sa eteSAmeva ekaikasyAH prakRterbadhyamAnAyA Dhaukate / vipranRtInAmamISAM yugapaddha-3 ndhAnAvAt // 26 // piMpagaIsu batigANa vamarasagaMdhaphAsANaM / savAsiM saMghAe taNummi ya tige calake vA // 27 // piMka tti-piMprakRtayo nAmaprakRtayaH / yadAha cUrNikRt-"piMDapagaI nAmapagaITa ti" / tAsu madhye badhyamAnAnAmanyatamagatijAtizarIrabandhanasaMghAtanasaMsthAnAMgopAMgAnupUrvINAM varNagandharasasparzAguruvaghUpaghAtaparAghAtobAsanirmANatIrthakarANAmAtapodyotaprazastAprazastavihAyogatitrasasthAvarabAdarasUdamaparyAptAparyAptapratyekasAdhAraNasthirAsthirazunAzujasusvaraphuHsvarasujagAlagAdeyAnAdeyayazAkIrtyayazaHkI ya'nyatarANAM ca mUlanAgo vinajya samarpaNIyaH / atraiva vizeSamAha-'vaNetyAdi' varNarasagandhasparzAnAM pratyekaM yajJAgalabdhaM dalikamAyAti tatsarvenyasteSAmavAntaraledenyo vijajya vijajya dIyate / tathAhi-varNanAmno yajJAgalabdhaM dalikaM tatpaJcadhA kRtvA zuklAdinyo'vAntaranedenyo vijajya pradIyate / evaM REASAMSUGARCASCORCASSACROR // 3 // Jain Education temational For Privale & Personal use only ( I www.jamelibrary.org Page #67 -------------------------------------------------------------------------- ________________ gandharasasparzAnAmapi yasya yAvanto dAstasya saMbandhino nAgasya tati jAgAH kRtvA tAvannayo'vAntaranedenyo daatvyaaH|| tathA saMghAte tanau ca pratyekaM yajAgalabdhaM dalikamAyAti tatridhA caturdhA vA kRtvA trijyazcaturyo vA dIyate / tatraudArikataijasakArmaNAni vaikriyataijasakArmaNAni vA trINi zarIrANi saMghAtAni vA yugapanatA tridhA kriyate, vaikriyAhArakataijasakAmaNarUpANi catvAri zarIrANi saMghAtAni vA banatA caturdhA kriyate // 27 // sattekkAravigappA baMdhaNanAmANa mUlapagaINaM / uttarasagapagaINa ya appabahuttA viseso siM // // | satteti-bandhananAmnAM nAgalabdhaM yaddalikamAyAti tasya sapta vikalpAH saptanedA ekAdaza vA vikaTapAH kriyante / / tatraudArikaudArika 1 audArikataijasa 2 audArikakArmaNa 3 audArikataijasakArmaNa 4 taijasataijasa 5 taijasakArmaNa 6 kArmaNakArmaNa rUpANi vaikriyacatuSkataijasatrikarUpANi vA sapta bandhanAni banatA sapta / vaikriyacatuSkAhArakacatuSkataijasatrikalakSaNAnyakAdaza bandhanAni banatA ekAdaza / avazeSANAM ca prakRtInAM yannAgalabdhaM dalikamAyAti, tanna nUyo vinajyate, tAsAM yugapadavAntaravitryAdinedabandhAnAvAt / tena tAsAM tadeva paripUrNa dalikaM javati / ihaikAdhyavasAyagRhItasya karmadakhikasya paramANavo vijAgazaH kRtvA mUlaprakRtinya uttaraprakRtinyazca dttaaH| tatra na jJAyate jaghanyapade utkRSTapade vA kasyAH kiyAn nAgastato vizeSaparijhAnArthamAha- mUlapagaItyAdi' AsAM mUlaprakRtInAmuttarasvaprakRtInAM ca parasparaM nAgasya vizeSo'lpabadutvAt zAstrAntarottAt iSTavyaH / tatra mUlaprakRtInAmahapabahutvaM daya'te-iha karmaNAM sthityanusArato jAga Ajajati, yasya bRhatI sthitistasya bRhanAgaH, yasya stokA tasya stoka iti / CALCCASSACREACOM Jain Education A nal For Privale & Personal use only library Page #68 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH tatrAyuSo nAgaH sarvastokaH / tasya sarvasyA (sarvenyo') pyanyenyaH stokasthitikatvAt / tatsthiterutkarSato'pi trayastriM |zatsAgaropamapramANatvAt / tato nAmagotrayo go bRhattaraH / tayoH sthiteviMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt / // 23 // svasthAne tu yorapi parasparaM tulyaH, samAnasthitikatvAt / tato'pi jhAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAM bRhattamaH / teSAM sthitestriMzatsAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt , svasthAne tu parasparaM tulya eva, tuSyasthitikatvAt / tato'pi mohanIyasya bRhattamaH, tasya sthiteH saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANatvAt / vedanIyaM yadyapi jJAnAvaraNIyAdibhiH saha samasthitika, tathApi tasya lAgaH sarvotkRSTa eva veditavyaH / anyathAra paSTatarasvaphalasukhapuHkhopadarzakatvAnupapatteH / idAnIM svasvottaraprakRtInAmutkRSTapade jaghanyapade cAlpabahutvamannidhIyate-tatrotkRSTapade sarvastokaM kevalajJAnAvaraNasya pradezAgraM / tato manaHparyavajJAnAvaraNIyasyAnantaguNaM / tato'vadhijJAnAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tataH zrutajJAnAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tato'pi matijJAnAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tathA darzanAvaraNIye utkRSTapade sarvastokaM pracalAyAH pradezAgraM / tato nighAyA vizeSAdhika / tato'pi pracalAmacalAyA vizeSAdhikaM / tato'pi nikAnijJAyA vizeSAdhikaM / tataH styAnardhevizeSAdhikaM / tataH kevaladarzanAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tato'vadhidarzanAvaraNIyasyAnantaguNaM / tato'cakurdarzanAvaraANIyasya vizeSAdhikaM / tato'pi catardarzanAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tathA sarvastokamutkRSTapade pradezAgramasAtavedanIyasya / || tato vizeSAdhikaM sAtavedanIyasya / tathA mohanIye sarvastokamutkRSTapade pradezAgramapratyAkhyAnAvaraNamAnasya / tato'pratyA-18 khyAnAvaraNakrodhasya vizeSAdhikaM / tato'pratyAkhyAnAvaraNamAyAyA vizeSAdhikaM / tato'pratyAkhyAnAvaraNalojasya vize CRORESCORRECTORS // 3 // Sain Educat i onal For Private & Personal use only K ainelibrary.org Page #69 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ACCESCAMMA pAdhikaM / tataH pratyAkhyAnAvaraNamAnasya vizeSAdhikaM / tataH pratyAkhyAnAvaraNakrodhasya vizeSAdhikaM / tataH pratyAkhyAnAvaraNamAyAyA vizeSAdhikaM / tataH pratyAkhyAnAvaraNalonasya vizeSAdhikaM / tato'nantAnubandhimAnasya vizeSAdhikaM / tato'nantAnubandhikrodhasya vizeSAdhikaM / tato'nantAnuvandhimAyAyA vizeSAdhikaM / tato'nantAnubandhilojasya vizepAdhikaM / tato mithyAtvasya vizeSAdhikaM / tato jugupsAyA anantaguNaM / tato nayasya vizeSAdhikaM / tato hAsyazokayorvizeSAdhika, svasthAne tu yorapi parasparaM tulyaM / tato ratyaratyorvizeSAdhikaM, tayoH punaH svasthAne tuTyaM / tataH strIvedanapuMsakavedayorvizeSAdhikaM, svasthAne tu pyorapi parasparaM tulyaM / tataH saMjvalanakrodhasya vizeSAdhikaM / tataH saMjvalanamAnasya vizeSAdhikaM / tataH puruSavedasya vizeSAdhikaM / tataH saMjvalanamAyAyA vizeSAdhikaM / tataH saMjvalanalojasyAsaMkhyeyaguNaM / tathA caturNAmapyAyuSAmutkRSTapade pradezAgraM parasparaM tulyaM / nAmakarmaNi utkRSTapade pradezAgraM gatau devagatinarakagatyoH sarvastokaM / tato manujagatau vizeSAdhikaM / tatastiryaggatau vizeSAdhikaM / tathA jAtau caturNA dIchiyAdijAtinAmnAmutkRSTapade pradezAgraM sarvastoka, svasthAne tu teSAM paraspara tujhyaM / tata ekendhiyajAtervizeSAdhikaM / tathA |zarIranAmni sarvastokamutkRSTapade pradezAgramAhArakazarIrasya / tato vaikriyazarIranAmno vizeSAdhikaM / tata audArikaza rIranAmno vizeSAdhikaM / tatastaijasazarIranAmno vizeSAdhikaM / tato'pi kArmaNazarIranAmno vizeSAdhikaM / evaM saMghAtananAmyapi aSTavyaM / tathA bandhananAmni sarvastokamutkRSTapade pradezAgramAhArakAhArakabandhananAmnaH / tata AhArakataijasanAmno vizeSAdhikaM / tata AhArakakArmaNabandhananAmno vizeSAdhikaM / tata AhArakataijasakAmaNabandhananAmno vizeSA CSCREENA R ROCKSTED - - For Private & Personal use only Page #70 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 24 // dhikaM / tato vaikriyavai kriyazarIrabandhananAmno vizeSAdhikaM / tato vaikriyataijasabandhananAmno vizeSAdhikaM / tato vaikriyakArmaNabandhananAmno vizeSAdhikaM / tato vaikriyataijasakArmaNabandhananAmno vizeSAdhikaM / tata zradArikaudA rikabandhananAmno vizeSAdhikaM / tata zradArikataijasabandhananAmno vizeSAdhikaM / tata zradArikakArmaNabandhananAmno vizeSAdhikaM / tato'pyaudA rika taijasakArmaNabandhananAmno vizeSAdhikaM / tatastaijasataijasabandhananAmno vizeSAdhikaM / tatastaijasakArmaNabandhananAmno vizeSAdhikaM / tataH kArmaNakArmaNabandhananAmno vizeSAdhikaM / tathA saMsthAnanAmni saMsthAnAnAmAdyantavarjAnAM caturNAmutkRSTapade pradezAgraM sarvastokaM, svasthAne tu teSAM parasparaM tujhyaM / tataH samacaturasrasaMsthAnasya vizeSAdhikaM / tato'pi huMkasaMsthAnasya vizeSAdhikaM / tathAMgopAMganAmni sarvastokamutkRSTapade pradezAgramAhAra kAMgopAMganAmnaH / tato vaikriyAMgopAMganAmno vizeSAdhikaM / tato'pyaudA rikAMgopAMganAmno vizeSAdhikaM / tathA saMhanananAmni sarvastokamAdyAnAM paJcAnAM saMhananAnAmutkRSTapade pradezAgraM, svasthAne tu teSAM parasparaM tujhyaM / tataH sevArtasaMhananasya vizeSAdhikaM / tathA varNanAmni sarvastokamutkRSTapade pradezAgraM kRSNavarNanAmnaH / tato nIlavarNanAmno vizeSAdhikaM / tato lohitavarNanAmno vizeSAdhikaM / tato hAridravarNanAmno vizeSAdhikaM / tato'pi zuklavarNanAmno vizeSAdhikaM / tathA gandhanAni sarvastokaM surani gandhanAmnaH / tato vizeSAdhikaM puranigandhanAnnaH / tathA rasanAni sarvastokaM kaTurasanAmnaH / tatastiktarasanAmno vizeSAdhikaM / tataH kaSAyarasanAmno vizeSAdhikaM / tataH amlarasanAmno vizeSAdhikaM / tato'pi madhurarasanAmno vizepAdhikaM / tathA sparzanAmni sarvastokamutkRSTapade karkazagurusparzanAmnoH pradezAgraM, svasthAne tu ghayorapi parasparaM tujhyaM / Jain Education national prakRtiH // 24 // ainelibrary.org Page #71 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SCHOOARNAUKSACRA tato mRlaghusparzanAmnorvizeSAdhikaM, svasthAne tu pyorapi tayoH parasparaM tujhyaM / tato rUzItasparzanAmnovizeSAdhikaM, svasthAne tu tayodhyorapi parasparaM tuvyaM / tataH snigdhoSNasparzanAmnovizeSAdhikaM, svasthAne tu tayorapi dhyoH paraspara tulyaM / tathAnupUrvInAnni sarvastokaM pradezAgraM devagatinarakagatyAnupUryoH, svasthAne tu yorapi parasparaM tujhyaM / tato manujagatyAnupUrvyA vizeSAdhikaM / tatastiryagAnupUrvyA vizeSAdhikaM / tathA sarvastokamutkRSTapade pradezAgraM trsnaannH| tato vizeSAdhikaM sthAvaranAmnaH / tathA sarvastokaM pradezAgraM pryaaptnaamnH| tato vizeSAdhikamaparyAptanAmnaH / evaM sthirA sthirayoH zunAzunayoH sunnagapunagayoH AdeyAnAdeyayoH sUkSmavAdarayoH pratyekasAdhAraNayorvAcyaM / tathA sarvastokamayaza-kIrtinAmnaH pradezAgraM / tato yaza-kIrtinAmnaH sNkhyeygunnN| zeSANAmAtapodyotaprazastAprazastavihAyogatisusvaraphuHsvarANAM parasparaM tuTyamutkRSTapade pradezAgraM / nirmANocAsaparAghAtopaghAtAguruvaghutIrthakarANAM tvatpabahutvaM nAsti, yata idamapabahutvaMTU sajAtIyaprakRtyapakSyA, yathA kRSNAdivarNanAmnaH zeSavarNApedaM, pratipakSaprakRtyapekSyA vA yathA sunagAnagayoH / na caitAH parasparaM sajAtIyA aninnaikamUlAmiprakRtyanAvAt / nApi virudhA yugapadapi bandhasamnavAt / tathA gotre sarvastokamutkRSTapade pradezAgraM nIcairgotrasya / tato vizeSAdhikamuccairgotrasya / tathA'ntarAye sarvastokaM dAnAntarAyasya / tato 1 atra ca zrImadbhirdevendrasUribhiH svopajJazatakavRttAvanyathA vyAkhyAtaM prastutaprakaraNAbhidhayA, tadbhaviSyati tadAnIM kApi lekhakadoSamUlA zodhakadoSamUlA vA tAdRzI kAcana pratiSTIkA pratIvAnye, dRzyamAneSu tvAdazeSu na tathAvidhaH pAThaH, yuktistvevaMvidhe'tIndriye'yAmartheskiJcitkaryevetyupalabhyamAnaH pATha eva zaraNam / NAGARIKCAR CT REARSANGA ka. pra. 5 JainEducation Aliral For Privale & Personal use only U brary.org Page #72 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - karma // 25 // SROSSEMI-90SAX khAnAntarAyasya vizeSAdhikaM / tato nogAntarAyasya vizeSAdhikaM / tata upajogAntarAyasya vizaSodhikaM / tato prakRtiH vIryAntarAyasya vizeSAdhikaM / tadevamuktamuttaraprakRtInAmutkRSTapade pradezAgrAipabahutvaM / saMprati jaghanyapade tadanidhIyate / -tatra sarvasto jaghanyapade pradezAgraM kevalajJAnAvaraNIyasya / tato manaHparyavajJAnAvaraNIyasyAnantaguNaM / tato'vadhijJAnAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tataH zrutajJAnAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tato'pi matijJAnAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tathA darzanAvaraNIye sarvastokaM jaghanyapade pradezAgraM nibhaayaaH| tataH pracalAyA vizeSAdhikaM / tato nighAniyA vizeSAAdhikaM / tataH pracalApracalAyA vizeSAdhikaM / tataH styAnadhairvizeSAdhikaM / tataH kevaladarzanAvaraNasya vizeSAdhikaM / / tato'vadhidarzanAvaraNasyAnantaguNaM / tato'cakurdarzanAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tato'pi cakudarzanAvaraNIyasya vizeSAdhikaM / tathA mohanIye sarvastokaMjaghanyapade prdeshaagrmprtyaakhyaanaavrnnmaansy| tato'pratyAkhyAnAvaraNasya krodhasya vishessaadhik| tatoPI'pratyAkhyAnAvaraNamAyAyA vishessaadhik| tato'pratyAkhyAnAvaraNalojasya vizeSAdhikA tata evameva pratyAkhyAnAvaraNamAnakro dhamAyAlojAnantAnubandhimAnakrodhamAyAlojAnAM yathottaraM vizeSAdhikaM vaktavyaM / tato mithyAtvasya vizeSAdhikaM / tato |jugupsAyA anantaguNaM / tato jayasya vizeSAdhikaM / tato hAsyazokayorvizeSAdhika, svasthAne tu tayoH parasparaM tuTyaM / tato ratyaratyorvizeSAdhikaM / svasthAne ta tayorapi parasparaM tuTyaM / tato'nyataravedasya vizeSAdhikaM / tataH saMjvalanamAna tulya / tato'nyataya REE! tataH saMjvalanamAna hai| krodhamAyAlojAnAM yathottaraM vizeSAdhikaM / tathApi sarvastokaM jaghanyapade pradezAgraM tiyegmanuSyAyuSoH / tato devanAra // 25 // kAyuSorasaMkhyeyaguNaM / tathA nAmni gatau sarvastokaM jaghanyapade pradezAgraM tiyeggateH / tato vizeSAdhikaM mnujgteH| CAR MAKAR Jain Educat i onal Page #73 -------------------------------------------------------------------------- ________________ |tato devagaterasaMkhyeyaguNaM / tato nirayagaterasaMkhyeyaguNaM / tathA jAtau sarvastokaM caturNA dIjiyAdijAtinAmnAM / tata | ekendhiyajAtervizeSAdhikaM / tathA zarIranAmni sarvastokamaudArikazarIranAmnaH / tatastaijasazarIranAmno vizeSAdhikaM / tataH kArmaNazarIranAmno vizeSAdhikaM / tato vaikriyazarIranAmno'saMkhyeyaguNAMtato'pyAhArakazarIranAmno'saMkhyeyaguNaM / evaM saMghAtananAmno'pi vAcyaM / aMgopAMganAmni sarvasto jaghanyapade prdeshaagrmaudaarikaaNgopaaNgnaamnH| tato vaikriyaaNgopaaNgnaamno'|sNkhyeygunn|tto'pyaahaarkaaNgopaaNgnaamno'sNkhyeygunnN / tathA sarvasto jaghanyapade narakagatidevagatyAnupUryoH prdeshaagrN| tato manujagatyAnupUrvyA vishessaadhik| tato'pi tiryaggatyAnupUrvyA vizeSAdhikaM / tathA sarvastokaM trasanAmnaH / tato vizeSAdhika sthaavrnaamnH| evaM bAdarasUkSmayoH paryAptAparyAptayoH pratyekasAdhAraNayozca / zeSANAM tu nAmaprakRtInAmarUpabahutvaM na vidyte| tathA sAtAsAtavedanIyayoruccairgotranIcairgotrayorapi / antarAye punaryayotkRSTapade tathaivAvagantavyaM / iha yadA janturutkRSTe yogasthAne vartate, yadA ca mUlaprakRtInAmuttaraprakRtInAM ca stokatarANAM bandhakaH, tathA yadA saMkramakAle prakRtyantarada|likAnAmutkRSTaH pradezasaMkramo bhavati, tadotkRSTapradezAgrasaMnavaH / tathAhi-utkRSTa yoge vartamAno jIva utkRSTaM pradeza grahaNaM kroti| tathA stokatarANAM mUlaprakRtInAmuttaraprakRtInAM ca yadA bandhakastadA zeSAvadhyamAnaprakRtilanyo'pi nAgastAsAM |vadhyamAnAnAmAnajati tathA prakRtyantaradalikAnAmutkRSTa pradezasaMkramakAle vivakSitAsu prakRtiSuvadhyAnAsu prajUtAHkarmapujalAH pravizanti / tata eteSu kAraNeSu satsUtkRSTapradezAgrasaMnavo navati / viparyAse tu jghnyprdeshaagrsNnvH|| 20 // 1 zrImanyAyAcAryapAdairatra sAdyAdiprarUpaNA svAmitvaprarUpaNA ca kRtA svavivaraNe / Jain Educa t ional For Privale & Personal use only III Mainelibrary.org Page #74 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH 26 // tadevamuktau prakRtipradezabandhau / saMprati sthityanunAgabandhaprarUpaNAvasaraH / tatra bahu vaktavyatvAt prathamato'nunnA- gabandhasyaiva prarUpaNA kriyate / tatra caturdazAnuyogadhArANi / tadyathA-avinAgaprarUpaNA 1, vargaNAprarUpaNA 2, spardhakaprarUpaNA 3, antaraprarUpaNA 4, sthAnaprarUpaNA 5, kaMjhakaprarUpaNA 6, SaTsthAnaprarUpaNA 7, adhastanasthAnaprarUpaNA , vRdhiprarUpaNA e, samayaprarUpaNA 10, yavamadhyaprarUpaNA 11, ojoyugmaprarUpaNA 12, paryavasAnaprarUpaNA13, akSpabahutvaprarUpaNA 15 / tatrAvinAgaprarUpaNArthamAhagahaNasamayammi jIvo uppAeI guNe sapaJcaya / savajiyANaMtaguNe kammapaesesu savesuM // e|| | gahaNeti-ihAnunAgasya kAraNaM kASAyikA adhyavasAyAH, "vizaNunAgaM kasAyarDa kuNa" itivacanAt / te ca | vidhA-zunA azunnAzca / tatra zunnaiH dIrakhaMDarasopamamAhAdajananamanulAgaM karmapujalAnAmAdhatte, niMvaghoSAtakIrasopamaM | cAzugnaiH / te ca zunnA azujA vA kASAyikA adhyavasAyAH pratyekamasaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAH, kevalaM zujA vizeSAdhikA aSTavyAH / tathAhi-yAnevAnunAgabandhAdhyavasAyAn kramazaH sthApitAn saMkvizyamAnaH krameNAdho'dha zrAskandati, tAneva vizudhyamAnaH krameNoordhvamArohati / tato yathA prAsAdAdavatarato yAvanti sopAnasthAnAni javanti tAvantyevArohato'pi, tathA'trApi yAvanta eva saMkvizyamAnasyAzulAdhyavasAyAstAvanta eva vizudhyamAnasyApi shulaadhyvsaayaaH| naktaM ca-"kramazaH sthitAsu kApAyikISu jIvasya nAvapariNatiSu / avapatanotpatanAce saMkvezAcAvizodhyacche // 1 // " kevalaM pako yeSvadhyavasAyeSu vartamAnaH pakazreNimArohati, tenyaH punarna nivartate, tasya pratipAtA Jain Educatio n al For Private & Personal use only P ahelibrary.org Page #75 -------------------------------------------------------------------------- ________________ BARAHASRANAMAHARAS nAvAt , ataste'dhikA iti tadapekSyA vizeSAdhikAH shulaadhyvsaayaaH| tatra zujenAzunena vA ekena kenacidadhyavasA-4 yena svapratyayata iti svasyAtmanaH saMbandhinAnunAgabandhaM prati pratyayena pratyayajUtena kAraNanUtena jIvo grahaNasamaye yogyapujalAdAnasamaye sarveSu karmapradezeSu ekaikasmin karmaparamANAvityarthaH / guNAn rasasya nirvijAgAn jAgAnuktasvarUpAn sarvajIvenyo'nantaguNAnutpAdayati / iyamatra nAvanA-iha pUrva karmaprAyogyavargaNAntaHpAtinaH santaH karmaparamAevo na tathAvidhaviziSTarasopetA zrAsIran , kiMtu prAyo nIrasA ekasvarUpAzca / yadA tu jIvena gRhyante, tadAnIM grahaNasamaye eva teSAM kASAyikeNAdhyavasAyena sarvajIvenyo'pyanantaguNA rasAvitnAgA zrApadyante, jJAnAvaraNakatvAdivicitrasvannAvatA ca / acintyatvAt jIvAnAM pujalAnAM ca shktH| na caitadanupapannaM, tathAdarzanAt / tathAhi-zuSkatRNAdiparamANavo'tyantanIrasA api gavAdinigRhItvA viziSTadIrAdirasarUpatayA saptadhAturUpatayA ca pariNamyante iti||nnaa atrAha-nanu tAn rasasyAvinAgAn kiM sarveSvapi karmaparamANuSu tuTyAnutpAdayati AhozcidhiSamAn ? ucyateviSamAn / tathAhi-keSucitparamANuSu stokAn / tAMzca jaghanyato'pi sarvajIvAnantaguNAn / keSucittecyo'pi prajUtAn / keSucicca prajUtatamAn tatra na jJAyate keSu kiyanta iti tannirUpaNArtha vargaNAdiprarUpaNAmAhasavappaguNA te paDhamavaggaNA sesiyA visesUNA / avinAguttariyA sikANamaNaMtajAgasamA // 30 // | saveti-yeSAM paramANunAM samastAnyaparamAevapekSyA'Tape guNAH stokA rasAvijAgAste sarvATpaguNAH paramANavaH samu-11 dAditAH prathamA vargaNA / tasyAM ca karmaparamANavo'tizayena prbhuutaaH| zeSAzca vargaNA vizeSahInAH karmaparamANvapekSyA / RSSC Minelibrary.org For Privale & Personal Use Only Jain Education Page #76 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH ROCRA // 7 // dilavyenyo'nantaguNA: HANIrUpaNAmAha- mANivANaM paDhamamitto tathAhi-prathamavargaNApekSayA ditIyavargaNAyAM karmaparamANavo vishesshiinaaH| tato'pi tRtIyasyAM vargaNAyAM vizeSahInAH evaM tAvaghAcyaM yAvatsarvotkRSTA vargaNA / etAzca kathanUtA ityAha-'avinAguttariyAja tti' avinAgottarA ekaikasnehAvinAgAdhikA ityrthH| tatrAhi-prathamavargaNAparamAevapekSyA ye paramANava ekena rasAvitnAgenAnyadhikAsteSAM samudAyo mitIyA vargaNA / tecyo'pyekena rasAvijAgenAdhikAnAM samudAyastRtIyA vargaNA / evamekaikAvinAgavRddhyA vargapAstAvaktavyA yAvadalavyenyo'nantaguNAH sidhAnAmanantanAgakaTpA javanti iti // 30 // kRtA vargaNAprarUpaNA, saMprati spardhakaprarUpaNAmAhaphaDDamagamaNaMtaguNiyaM sabajiehiM pi aMtaraM evaM / sesANi vaggaNANaM samANi gaNaM paDhamamitto // 3 // ___ phaDDageti-ajavyecyo'nantaguNAH sihAnAmanantajAgakarapA anantA vargaNA ekaM spardhaka / eSA sprdhkprruupnnaa| saMpratyantaraprarUpaNA kriyate-ita Urdhvamekena rasAvinAgenAnyadhikAH paramANavo na prApyante, nApi dhAnyAM, nApi triniH | nApi saMkhyeyaiH, nApyasaMkhyeyaiH, nApyanantaiH, kiM tvanantAnantaireva sarvajIvenyo'nantaguNairanyadhikAH prApyante / tatasteSAM - samudAyo ditIyasya spardhakasya prathamA vargaNA / tata ekena rasAvinAgenAdhikAnAM paramANUnAM samudAyo ditIyA vargaNA / ghAnyAM rasAvitnAgAcyAmadhikAnAM paramANUnAM samudAyastRtIyA vargaNA / evamekaikarasAvinAgavRddhyA vargaNAstAvaghAcyA yAvadalavyenyo'nantaguNAH simAnAmanantanAgakapA navanti / tatastAsAM samudAyo vitIya spardhakaM / tataH punarapyata Urdhvamekena rasAvitnAgenAnyadhikAH paramANavo na prApyante, nApi ghAnyAM, nApi triniH, nApi saMkhyeyaiH, nApyasaMkhyeyaiH, // 27 // C KGROO Jain Educatio n al For Privale & Personal use only Sunelibrary.org Page #77 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nApyanantaH kiM tvanantAnantaireva sarvajIvenyo'nantaguNaiH / tatasteSAM samudAyastRtIyasya spardhakasya prathamA vargaNA / tataH punarapyata Urdhva yathottaramekaikarasAvitnAgavRddhyA vitIyAdikA vargaNAstAvaghAcyA yAvadanavyajyo'nantaguNAH sikhAnAmanantanAgakalpA navanti / tatastAsAM samudAyastRtIyaM spardhakaM / evaM spardhakAni tAvAcyAni yAvadalavyenyo'nantaguNAni sijhAnAmanantanAgakaspAni navanti / teSAM samudAya ekamanunAgabandhasthAnaM / tathA cAha-"zraNaMtaguNiyaM sabajiehiM pi" ityAdi / prathamaspardhakacaramavargaNAyA ditIyaspardhakaprathamavargaNAyAzcAntaramapi sarvajIvenyo'nantaguNitaM aSTavyaM / eSAntaraprarUpaNA / evaM zeSAeyapi spardhakAnyantarANi ca yathoktapramANAnyavagantavyAni / tAni ca spardhakAni ekAni ekaspardhakasatkavargaNAnAM samAni ajavyenyo'nantaguNAni sidhAnAmanantanAgakahapAnItyarthaH / ekaM prathamaM sarvajaghanyamanunAgabandhasthAnaM navati / anunAgabandhasthAnaM nAmaikena kASAyikeNAdhyavasAyena gRhItAnAM karmaparamANunAM rasaspardhakasamudAyaparimANaM // 31 // kRtA sthAnaprarUpaNA / kaMDakaprarUpaNArthamAhaetto aMtaratujhaM aMtaramaNaMtanAguttaraM vizyamevaM / aMgulathasaMkhanAgo aNaMtanAguttaraM kammaM // 3 // ettotti-itaHprathamasthAnAdArabhyaktiIyasthAnAdAk antaramantaratubhyaM prAguktapramANAntaratuTyaM assttvyN|idmuktN navatiyathA prathamaspardhakacaramavargaNAyA ditIyaspardhakAdivargaNAyAzcAntaraM sarvajIvecyo'nantaguNaM samuddiSTaM,evamihApi prathamasthAnAntimaspardhakacaramavargaNAyAmitIyasthAnAdyaspardhakaprathamavargaNAyAzcAntaraM sarvajIvenyo'nantaguNamavagantavyaM tacca vitIyasthAnaM Jain Education rational For Private & Personal use only HYAlainelibrary.org Page #78 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Huan // 28 // spardhakApekSayA'nantanAgottaramanantanAgavRddhaM / yAvanti prathame sthAne spardhakAni tAvadbhyo'nantanAgAdhikAni dvitIye sthAne spardhakAnyavaseyAnItyarthaH / evaM yathottaramanantanAga vRddhAnyupadarzitaprakAreNa sthAnAni tAvadvAcyAni yAvadaGgulA saM|khyeyajAgagatAkAzapradezarAzipramANAni javanti / eteSAM ca samudAya ekaM kaMmakaM / 'aNaMtAguttaraM ti' anantanAgottaraM anantajAgottarasthAnasamudAyarUpatvAtkaM rukamapyanantajAgottaramuktaM / eSA kaMrukaprarUpaNA / saMprati SaTsthAnaprarUpaNA kriyate tasmAt prathamAt kaMDakAt paraM yadanyadanujAgabandhasthAnaM javati tatspardhakApekSayA'saMkhyeyajAgAdhikaM / tasmAtparANi tu kaMrukamAtrANi sthAnAni yathottaramanantanAgavRddhAni / tataH paraM punarapyekamanyadanujAgabandhasthAnamasaMkhyeyajAgAdhikaM / tataH punarapi kaMrukamAtrANi sthAnAni yathottaramanantanAgavRddhAni / tato nUyo'pyekama saMkhyeyamAgAdhikaM sthAnaM / evamanantajAgAdhikaiH kaMrukapramANaiH sthAnairvyavahitAnyasaMkhyeyajAgAdhikAni sthAnAni tAvaktavyAni yAva - ttAnyapi kaMrukamAtrANi javanti / kaMrukaM ca samayaparibhASayA'GgulamAtra kSetrAsaMkhyeyajAgagatapradezarAzisaMkhyApramANama| nidhIyate / tatazcaramAdasaMkhyeyajAgAdhikAt sthAnAt parANi yathottaramanantanAgavRddhAni kaMrukamAtrANi sthAnAni vA - cyAni / tataH saMkhyeyajAgAdhikamekaM sthAnaM vaktavyaM / tato mUlAdArabhya yAvanti sthAnAni prAgatikrAntAni tAvanti punarapi tathaivAbhidhAya punarapyekaM saMkhyeyajAgAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / amUni caivaM saMkhyeyajAgAdhikAni sthAnAni tAvavaktavyAni yAvatkaM rukamAtrANi javanti / tata uktakrameNa nUyo'pi saMkhyeyajAgAdhikasthAnaprasaMge saMkhyeyaguNAdhikamekaM sthAnaM vaktavyaM / tataH punarapi mUlAdArajya yAvantyanujJAgabandhasyAnAni prAgatikrAntAni tAvanti tathaiva vAcyAni / Jain Educational prakRtiH // 20 // elibrary.org Page #79 -------------------------------------------------------------------------- ________________ MS R OSARORSCOCOCOM tataH punarapyekaM saMkhyeyaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / tato nUyo'pi mUlAdArajya yAvanti sthAnAni prAgatikrAntAni / tAvantyanunAgabandhasthAnAni tathaiva vaktavyAni / tataH punarapyekaM saMkhyeyaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / amUnyapyevaM saMkhyeyaguNAdhikAni sthAnAni tAvaktavyAni yAvatkamakamAtrANi navanti / sataH pUrvaparipATyA punaH saMkhyeyaguNAdhikasthAnaprasaMge'saMkhyeyaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / tataH punarapi mUlAdAranya yAvantyanunAgabandhasthAnAni prAgatikrAntAni tAvanti tathaiva punarapi vAcyAni / tataH punarapyekamasaMkhyeyaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / tato nUyo'pi mUlAdAranya tAvantyanunAgabandhasthAnAni vktvyaani| tataH punarapyekamasaMkhyeyaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / amUni caivamasaMkhyeyaguNAdhikAni sthAnAni tAvaghAcyAni yAvatkaMjhakamAtrANi navanti / tataH pUrvaparipATyA punarapyasaMkhyeyaguNAdhikasthAnaprasaMge'nantaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / tataH punarapi mUlAdAranya yAvantyanunAgabandhasthAnAni prAgannihitAni tAvanti punarapi | tathaiva vAcyAni / tato nUyo'pyekamanantaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / tato nUyopi mUlAdAranya tAvanti sthAnAni tathaiva vaktavyAni / tataH punarapyekamanantaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / evamanantaguNAdhikAni sthAnAni tAvaktavyAni yAvatkamakamAtrANi javanti iti // 32 // idAnIM sUtramanumriyate___egaM asaMkhannAgeNaNaMtanAguttaraM puNo kaMmaM / evaM asaMkhajAguttarANi jA puvatuvANi // 33 // ega ti-tataH prathamAt kaMmakA'pari ekamanujAgavandhasthAnaM / 'asaMkhajAgeNa' asaMkhyeyena nAgenAdhikaM iSTavyaM pUrva Jain Educatio INKItelibrary.org n For Privale & Personal use only al Page #80 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kama // e // ACACIRCTCARDCORE sthAnagataspardhakApekSyA saMkhyeyanAgAdhikaiH spardhakairadhikaM assttvymityrthH| tataH punarapyanantanAgottaraM ko yathottarama-3 prakRtiH nantanAgavRdhAnAM sthAnAnAM kaMmakaM / tataH punarapyekamasaMkhyayanAgAdhikaM sthAnaM / evamanantajAgavRkSakAkavyavahitAnyasaM-18 khyeyanAgAdhikAni sthAnAni tAvaktavyAni yAvatpUrvatuTyAni lavanti, kaMmakamAtrANi navantItyarthaH / tataH punarapyanantanAgavRkSasthAnAnAM kaMmakamanidhAya tataH paramekaM saMkhyeyanAgottaraM saMkhyayatnAgAdhikamekaM sthAnaM aSTavyaM // 33 // tathA cAhaegaM saMkhejhuttarametto tIyANa tiliyA vIyaM / tANa vi paDhamasamAI saMkhejaguNottaraM ekaM // 33 // ___ega-ti-'etto tti' itaH saMkhyeyatnAgAdhikAt sthAnAt parato mUlAdAranya yAvantyanunAgabandhasthAnAni.prAgatikAntAni tAvantyatikramya gatvA vitIyaM saMkhyeyatnAgAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / tAnyapi saMkhyeyatnAgAdhikAni sthAnAnyupadarzitaprakAreNa tAvaghAcyAni yAvatprathamasamAni navanti prathamakaMmakatujhyAni javantItyarthaH / tataH pUrvaparipAcyA saMkhyeyanAgAdhikasthAnaprasaMge saMkhyeyaguNottaraM saMkhyayaguNAdhikaM sthAnamekaM vaktavyaM // 34 // etto tIyANi akhiyANi vizyamavi tANi paDhamassA tumhANasaMkhaguNiyaM ekaM tIyANa ekss||35|| etto tti-itaH saMkhyeyaguNottarAdanunAgabandhasthAnAt yAvanti mUlata Arajya prAgatItAnyatikrAntAnyanunAgabandha // she|| sthAnAni tAvantyatikramya ditIyaM saMkhyeyaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / tAnyapyevaM tAvaktavyAni yAvatprathamasyAnantanAgavRSyasthAnakaMmakasya tulyAni navanti / tataH pUrvaparipATyA punaH saMkhyeyaguNAdhikasthAnaprasaMge'saMkhyeyaguNAdhika Jain Educatio tational For Private & Personal use only inelibrary.org Page #81 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ARRRRRRRRRRRRRRRRR sthAnamekaM vaktavyaM / tato mUkhata zrArajya yAvantyatItAni tAvanti nUyo'pyatikramya gatvA vitIyakamasaMkhyeyaguNA-| dhikaM sthAnaM vaktavyaM // 35 // vizyaM tANi samApaDhamassANaMtaguNiyamegaM to| tIyANabiyANaMtANa vi paDhamasta tujhaaii||36|| vizya ti-tAnyapyasaMkhyeyaguNAdhikAni sthAnAni prathamasya mUlacUtasyAnantanAgavRSTakamakasya samAni tuTyAni javanti / tataH pUrvaparipATyA punarapyasaMkhyeyaguNAdhikasthAnaprasaMge'nantaguNitamanantaguNAdhikaM sthAnamekaM vaktavyaM / tato mUlata Aranya yAni anunAgabandhasthAnAni atItAni tAni bhUyo'pyatikramya gatvA ditIyamanantaguNAdhikaM sthAnaM vaktavyaM / evaM tAnyapyanantaguNAdhikAni sthAnAni tAvaktavyAni yAvatprathamasyAnantanAgavRSasthAnakaMmakasya tuTyAni javanti / tataH pUrvaparipATyA paJcakavRddhyanantaraM punarapyanantaguNAdhikaM sthAnamutpadyate kiMvA neti cekucyate-notpadyate, SaTsthAnakasya parisamAptatvAt / etatprathamaM padasthAnakaM // 36 // asmiMzca SaTsthAnake'nantanAgavRddhiH, asaMkhyeyatnAgavRdhiH, saMkhyeyatnAgavRddhiH, saMkhyeyaguNavRdhiH, asaMkhyeyaguNavRddhiH anantaguNavRdhizcoktA / tatra kiyanmAtreNAnantAsaMkhyayasaMkhyeyatamena nAgena kiyanmAtreNa vA'nantAsaMkhyeyasaMkhyeyaguNakAreNa vRdhdhirbhavatIti tatparijJAnArthamAhasabajiyANamasaMkheGAloga saMkheGagassa jeThassA lAgo tisu guNaNA tisubahANamasaMkhiyA logA // 3 // saveti-AdyAsu tisRSu vRddhiSvanantAsaMkhyeyasaMkhyeyAnAM nAgoyAkrama sarvajIvAnAmasaMkhyeyalokAkAzapradezAnAmutkRSTasya | 2NCER CANCC-4.-18CC-CANCCH Jain Education For Privale & Personal use only Finelibrary.org Page #82 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 30 // ALASALAMSARDAR ca saMkhyeyasya aSTavyaH / uttarAsuca tisRSu vRdhiSu guNanA guNakAro'nantAsaMkhyayasaMkhyeyAnAM yathAkramameteSAmeva sarvajIvAdInAmavagantavyA / idamuktaM navati-prathamasyAnunAgabandhasthAnasya sarvajIvasaMkhyApramANena rAzinA jAge hRte sati yanabdhaM so'nantanAga iha grAhyaH, tenAnyadhika ktiIyamanulAgasthAnaM / tasyApi sarvajIvasaMkhyApramANena rAzinA nAge hRte sati yasabdhaM tainAnyadhikaM tRtIyamanunAgabandhasthAnaM / evaM yadyadanunAgabandhasthAnamanantanAgavRdhamupalabhyate tattatpAzcAtyasya pAzcAtyasyAnunnAgabandhasthAnasya sarvajIvasaMkhyApramANena rAzinA nAge hRte sati yahacyate tena tenAnantatamena nAgenAnya|dhikamavagantavyaM / tathA'saMkhyeyatnAgAdhikaM nAma pAzcAtyasyAnunAgavandhasthAnasyAsaMkhyeyalokAkAzapradezapramANena rAzinA jAge hRte sati yasacyate so'saMkhyeyatamo nAgaH / tenAsaMkhyeyatamena nAgenAnyadhikamasaMkhyeyatnAgAdhikaM dRSTavyaM / tathA saMkhyeyatnAgAdhikaM nAma pAzcAtyasyAnunAgavandhasthAnasya utkRSTena saMkhyeyena nAge hRte sati yasatyate sa saMkhyeyatamo nAgaH / tena saMkhyeyatamena nAgenAnyadhikamavagantavyaM / tathA saMkhyeyaguNavRddhaM nAma pAzcAtyamanunAgavandhasthAnamutkRSTasaMkhyeyakapramANena rAzinA guNyate / guNite ca sati yAvAn rAzinavati etAvatpramANamavagantavyaM / tathA'saMkhyeyaguNavRddhaM nAma pAzcAtyamanunAgabandhasthAnamasaMkhyeyalokAkAzapradezasaMkhyApramANena rAzinA guNyate / guNite ca sati yAvAn rAzinavati tAvatpramANamavaseyaM / evamanantaguNavRdhamapi nAvanIyaM / prazramasya SaTsthAnakasya parisamAptau satyAmupari yadanyadanunAgasthAnamupajAyate'nantanAgavRddhaM tat vitIyasya SaTsthAnakasya prathamamavagantavyaM / tadapi ca vitIyaM SaTsthAnakaM pUrvakrameNa sakalama ma vaktavyaM / evaM zeSANyapi SaTsthAnakAni vaktavyAni / tAni ca tAvaktavyAni yAvada SENSORRECORNER Jain Education | For Privale & Personal use only Modelibrary.org Page #83 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SAMACHCRECARROCHAR saMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAni javanti / tathA cAha-bamasaMkhiyA logA' / atra kazcitpraznayati-nanu pratha-18 mAnunnAgabandhasthAnasya sarvajIvapramANena rAzinA jAgo'pahiyate kiM rasAvijAgApekSyA uta paramAevapekSyA yA spardhakApekSyA ? tatra na tAvAsAvitnAgApekSyA, prathamasthAnAt vitIyasthAne'pi rasAvitnAgAnAM saMkhyeyAdiguNanayA TU prApyamANatvAt / tathAhi-prathame sthAne prathame spardhake prathamavargaNAyAmanantA api rasAvijAgAH kilAsatkaTapanayA sapta / / tato tiIyasyAM vargaNAyAmaSTau / tRtIyasyAM nava / caturthyAM daza / idamekaM spardhakaM / ita Urdhva tvekottaravRddhyA rasAvinAgA na prApyante, kiMtu srvjiivaanntgunnaadhikaaH| te ca kilAsatkaTapanayA saptadaza / ete ca vitIyasya spardhakasya | prathamavargaNAyAM / tato vitIyasyAM vargaNAyAmaSTAdaza / tRtIyasyAmekonaviMzatiH / caturthI viMzatiH / idaM vitIyaM spardhaka / tataH punarapyata UrdhvamekottaravRddhayA rasAvijJAgA na prApyante, kiMtu sarvajIvAnantaguNAdhikAH / te ca kilAsatkarUpanayA saptaviMzatiH / ete ca tRtIyasya spardhakasya prathamavargaNAyAM / tato vitIyasyAM vargaNAyAmaSTAviMzatiH / tRtIyasyAmekonatriMzat / caturthyAM triMzat / idaM tu tRtIyaM spardhakaM / tataH punarapyata UrdhvamekottaravRddhyA rasAvijAgA nA prApyante, kiMtu srvjiivaanntgunnaanydhikaaH| te ca kilAsatkaTapanayA saptatriMzat / ete caturthasya spardhakasya prathamavarga-1 dANAyAM / tato dvitIyasyAM vargaNAyAmaSTAtriMzat / tRtIyasyAmekonacatvAriMzat / caturthyAM catvAriMzat / idaM caturtha sprdhk| etAni ca kilAsatkaTapanayA prathamamanujAgavandhasthAnaM / atra ca rasAvijAgAH sarvasaMkhyayA paTsaptatyadhikAni vINi zatAni / zta UrdhvaM tvekottaravRddhyA rasAvijAgA na prApyante, kiMtu sarvajIvAnantaguNAnyadhikAH / te ca kilAsatka-18 naama pha006 Jain Education S For Privale & Personal use only intonal anelibrary.org NAI Page #84 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 31 // EXCARROctoSCROSS panayA saptacatvAriMzat / ete ca vitIyasya sthAnasya prathamaspardhakasya prathamavargaNAyAM / tato vitIyasyAM vargaNAyAmaSTa-1 catvAriMzat / tRtIyasyAmekonapaJcAzat / caturthyAM paJcAzat / idaM dvitIya sthAne prathamaM spardhakaM / ita UrdhvaM tvekottaravRddhyA rasAvijAgA na prApyante, kiMtu sarvajIvAnantaguNAdhikAH / te ca kilAsatkaTapanayA saptapaJcAzat / ete ca vitIyasthAne ditIyaspardhakasya prathamavargaNAyAM / tato dvitIyasyAM vargaNAyAmaSTapaJcAzat / tRtIyasyAmekonaSaSTiH / caturthyA SaSTiH / idaM dvitIyasthAne dvitIyaM spardhakaM / ita UrdhvamekottaravRddhyA rasAvijAgA na prApyante, kiMtu srvjiivaanntgunnaadhikaaH| te ca kilAsatkaTapanayA saptaSaSTiH / ete ca vitIye sthAne tRtIyasya spardhakasya prathamavargaNAyAM / tato pitIyasyAM vargaNAyAmaSTaSaSTiH / tRtIyasyAmekonasaptatiH / caturthyA saptatiH / idaM vitIye sthAne tRtIya spardhakaM / tata ita| UrdhvaM punarapyekottaravRddhyA rasAvitnAgA na prApyante, kiMtu srvjiivaanntgunnaadhikaaH| te ca kilAsatkalpanayA spt|spttiH| (ete ca hitIye sthAne caturthasya spardhakasya prathamavargaNAyAM ) tato tiIyasyAM vargaNAyAmaSTasaptatiH / tRtI-| yasyAmekonAzItiH / caturthyAmazItiH / idaM ca hitIyasthAne caturtha spardhakaM / etAni ca kilAsatkaTapanayA dvitIyaM 81 sthAnaM / atra ca rasAvijAgAH sarvasaMkhyayA pomazAdhikaM sahasraM / tadevaM prathamasthAnagatarasAvitnAgApekSyA vitIyasthAne rasAvijAgAH saMkhyeyaguNAH prApyante / uttarasminnuttarasmiMstu sthAne pUrvapUrvasthAnApekSyA prajUtAH prajUtatamAH iti na kvApi rasAvitnAgApekSyA pUrvasthAnA'ttarasya sthAnasyAnantanAgAdhikatvaM prApyate / nApi paramAevapekSyA'nantanAgAdhi-13 katvasaMnavaH, yato yathA yathA'nunAgo vardhate tathA tathA pujalAH stokAH stokatarAH prApyante / tataH prathamasthAnagata 2-616 // 31 // in E INILE IXITalibrary.org Page #85 -------------------------------------------------------------------------- ________________ paramAevapekSyA ditIye sthAne paramANavaH kiMcidanA eva navanti, naanntjaagaadhikaaH| evamuttareSvapi sthAneSu pUrvapUrvasthAnApekSyA hInahInataraparamANutvaM aSTavyaM / nApi spardhakApekSyA prathamasthAnAdInAM sarvajIvapramANena rAzinA nAgApahAraH saMnavati, prathamasthAnAdigataspardhakAnAmajavyAnantaguNasidhAnantanAgakaTpanayA'tIva stokatvAditi // atrocyatezyaM hi paTsthAnakaprarUpaNA saMyamazreSyAdigatasakalapadasthAnakavyApakaladANatayA prarUpyate / tato yadyapyanantaguNavRkSAt sthAnAdAktaneSu sthAneSu sarvajIvapramANena rAzinA spardhakApekSayA jAgahAro na saMjavati, tathApyuttareSu sthAneSvanyepvapi ca ditIyAdiSu SaTsthAneSu tathA sarveSvapi saMyamazraNyAdigateSu saMjavatIti na kazcihirodhaH, bAhulyena sarvatrApi saMjavAt , sarvajIvapramANena rAzinA jAgo hiyata itivacanAcca anantaguNavRkSAt sthAnAdavAMgapi pUrvasthAnejya uttarottarasthAnAnAM sarvastokAnantanAgAdhikatvamavaseyaM / yadyapica pUrvapUrvasthAnApekSyottarottarasthAneSu kiMcidInahInatarAH paramANavaH prApyante tathApi stokastokataraiH paramANu nirvargaNAdInAM saMjavAmuktasvarUpaspardhakabAhuTyaM na virudhyate / tadevamuktA SaTsthAnakaprarUpaNA / sAMpratamadhastanasthAnaprarUpaNA kriyate-tatra prathamAdasaMkhyeyajAgavRdhAtsthAnAdadhaH kiyantyanujAgabandhasthAnAnyanantajAgavRdhAni ? nacyate-kaMmakamAtrANi / tathA prathamAtsaMkhyeyatnAgavRkSAtsthAnAt adhaH kiyantyasaM-II khyeyajAgavRdhAni sthAnAni ? ucyate-kamakamAtrANi / tathA prathamAtsaMkhyeyaguNavRSdhAtsthAnAdadhaH kiyanti saMkhyeyajAgavRdhAni sthAnAni ? ucyate-kaMDakamAtrANi / tathA prathamAdasaMkhyayaguNavRdhAt sthAnAdadhaH kiyanti saMkhyeyaguNavRdhAni / | sthAnAni ? ucyate-kaMmakamAtrANi / tathA prathamAdanantaguNavRkSAt sthAnAdadhaH kiyantyasaMkhyeyaguNavRdhAni sthAnAni ? CARASRARANA Jain Educati o n For Privale & Personal use only Mulnelibrary.org Page #86 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kama prakRtiH CRECTORROCCESCR ucyate-kamakamAtrANi / iyamuttarottarasthAnAdadho'dha AnantaryeNa mArgaNA / idAnImekAntaritA mArgaNA kriyate-tatra prathamAtsaMkhyeyajAgavRScAt sthAnAdadhaH kiyantyanantanAgavRdhAni sthAnAni ? ucyate-kamakavargaH kamakaM ca / tathA prathamAtsaMkhyeyaguNavRddhAt sthAnAdadhaH kiyantyasaMkhyeyatnAgavRchAni sthAnAni ? ucyate-kaMmakavargaH kama ca / tathA prathamAdasaMkhyeyaguNavRkSAt sthAnAdadhaH kiyanti saMkhyeyajAgavRdhAni sthAnAni ? ucyate-kaMmakavargaH kamakaM ca / tathA prathamAdanantaguNavRkSAt sthAnAdadhaH kiyanti saMkhyeyaguNavRdhAni sthAnAni ? ucyate-karakavargaH kamakaM ca / evamuktaprakAreNa dhvantaritA vyantaritA caturantaritA ca mArgaNA svadhiyA parijAvanIyA // 37 // tadevaM kRtA'dhastanasthAnaprarUpaNA / sAMprataM vRdhisthAnaprarUpaNA kriyatebuDhI hANI bakaM tamhA doNhaM pi aMtamilANaM / aMtomuhuttamAvali asaMkhanAgA u sesANaM // 30 // buTTi tti- iha jIvAH pariNativizeSataH karmaparamANuSvanunAgasya SaDDidhAmuktasvarUpAM vRddhi hAni vA kurvanti / tasmAt kA vRddhiM kiyantaM kAlaM yAvat kurvantItyavazyaM kAlapramANamanidhAnIyaM / tatra yovRdhihAnyorantimayoranantaguNavRddhyanantaguNahAnirUpayorantarmuhUrtamavagantavyaM / kimuktaM navati ? antarmuhUrta kAlaM yAvannirantaraM jIvAH pariNAma vizeSataH pratisamayamanunAgAn pUrvasmAt pUrvasmAdanantaguNavRdhAnanantaguNahInAna vA vananti / tathA zeSANAM paJcAnAmAdyAnAM vRddhInAM hAnInAM vA AvalikAyA asaMkhyeyanAgamAtraH kAlo veditavyaH / idamuktaM navati-anunAgAnAmAdhAH paJca vRddhIhI GORECASRACCRACRORSC // 3 // Jain Education NISnal For Privale & Personal use only J ibrary.org Page #87 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nIrvA AvalikAyA asaMkhyeyanAgAtraM kAlaM yAvannirantaraM jIvAH pariNAmavizeSataH kurvanti / eSA ca hAnivRddhi8 kaalprruupnnotkrssto'vgntvyaa| jaghanyatastu sarvA api vRSyo hAnayo vA eka ghau vA samayau yAvadavagantavyAH // 3 // idAnImeteSvanunAgasthAneSu bandhamAzrityAvasthAne kAlamAnamAhacanarAI jAvagametto jAvaM pugaM tisamayANaM / gaNANaM nakoso jahama sabahiM sama // 3 // caurAi tti-catvAra zrAdiryasyAH sA caturAdiH vRddhiH / sA ca samayAnAmavasthitakAlaniyAmakAnAM tAvadraSTavyA 8 | yAvadaSTau smyaaH| ita Urdhva punaH samayAnAM hAnirvaktavyA / sA ca tAvaktavyA yAvat vikaM / sA ca vRdhio nirvA caturAdikA sthAnAnAmanujAgabandhasthAnAnAmutkarSato aSTavyA / jaghanyatastu sarveSAmapi samayaH / zyamatra nAvanA-yAni anunAgabandhasthAnAni jIvAH punaH punastAnyeva caturaH samayAn yAvadvaghnanti tAni catuHsAmayikAni / tAni ca mUlAdAralyAsaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAni lavanti / tenya naparitanAni sthAnAni paJcasAmayikAni, tAnyapyasaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAni / tecya uparitanAni sthAnAni SaTrasAmayikAni, tAnyapyasaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAni / tenya naparitanAni sthAnAni saptasAmayikAni, tAnyapyasaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAni / tenya naparitanAnyaSTasAmayikAni, tAnyapyasaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAni / tenya naparitanAni punaH sthAnAni saptasAmayikAni, tAnyapyasaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAni / tenya uparitanAni SaTsAmayikAni, tAnyapyasaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAni / evaM tAvaghAcyaM yAvadvisAmayikAni // 3 // 356054 an For Private & Personal use only Page #88 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 33 // SASARALAMANAS tadevaM kRtA samayaprarUpaNA / idAnIM yAnyanunAgavandhasthAnAni aSTasAmayikAni tAni yasyAM vRzau hAnau vA pratika prApyante tAmAhausujavamanaM thovANi asamayANi dosu pAsesuAsamaUNiyANi kamaso asaMkhaguNiyANi uppiM c||4|| usu tti-kSyorvikaTpayoranantaguNavRddhyanantaguNahAnirUpayoryavamadhyaM vartate / yavasya madhyamiva yavamadhyaM aSTasAmayikAnyanunnAgabandhasthAnAnItyarthaH / yathA yavasya madhyaM pRthulamunnayataH pArthe ca hIne hInatare, tathAtrApi kAlataH pRthulAni aSTasAmayikAni anunAgavandhasthAnAni, ujjayapArzvavatIni ca saptasAmayikAdIni kAlato hInAni hInatarANi / tato'STasAmayikAni yavasya madhyamiva yavamadhyaM / tAni ca prathamAdaSTasAmayikAt sthAnAdAranya sarvANyapyasaMkhyeyalo. kAkAzapradezarAzipramANAni anantaguNavRdhau prApyante / saptasAmayikAnAM hi caramAdanunAgabandhasthAnAt prathamamaSTasA-14 mayikaM sthAnamanantaguNavRcha / tataH zeSAeyapi tadapekSyA'nantaguNavRdhAnyeva navanti / tathA'STasAmayikAnAM caramAdanu|nAgabandhasthAnAphuparitanaM saptasAmayikaM sthAnamanantaguNavRcha / tatastadapekSyA pAzcAtyAnyaSTasAmayikAnyanunAgabandhasthAnAni sarvANyapyanantaguNahInAnyeva javanti / tadevamaSTasAmayikAnyanantaguNavRdhau anantaguNahAnau ca prApyante / aSTasAmayikAni copaladANaM, tenAdyAni catuHsAmayikAni sarvAntimAni ca disAmayikAni varjayitvA zeSANi sarvANyapi paJcasAmayikAdIni pratyekamuktaprakAreNAnantaguNavRghAvanantaguNahAnau ca veditavyAni / zrAdyAni punH151|| 23 // catuHsAmayikAnyanantaguNahAnAveva / tathAhi-paJcasAmayikamAdyamanulAgavandhasthAnaM catuHsAmayikacaramAnunAgabandha Jain Educati onal For Private & Personal use only library.org Page #89 -------------------------------------------------------------------------- ________________ MCA%ARCOA CHECRECONSCSCALA sthAnApekSyA'nantaguNavRcha / tatastadapekSyA pAzcAtyAni catuHsAmayikAni sarvANyapyanujAgavandhasthAnAnyanantaguNahAnAveva prApyante, visAmayikAni tvanantaguNavRkSAveva / tathAhi-trisAmayikAnAM caramAdanunAgabandhasthAnAdAdyaM disAmayikamanujAgabandhasthAnamanantaguNavRkSa, tatastadapekSyA sarvANyaSyanantaguNavRdhAnyeva / kRtA yavamadhyaprarUpaNA / sAMprataM catuHsAmayikAdInAM sthAnAnAmahapabahutvamAha-'thovANItyAdi' sarvastokAni yavamadhyanUtAni aSTasAmayikAni sthaanaani| aticiravandhakAlayogyAni hi sthAnAni stokAnyeva prApyante iti kRtvA teyo'saMkhyeyaguNAni pUrvottaraladANojayapArzvavartIni saptasAmayikAni alpatarabandhakAlaviSayatvAt / svasthAne tu dhyAnyapi parasparaM tulyAni / tenyo'pyasaMkhyeyaguNAni ujayapArzvavartIni SaTsAmayikAni / svasthAne tu dhyAnyapi parasparaM tuvyAni / tenyo'pyasaMkhyeyaguNAni unnayapAzvavatIni paJcasAmayikAni / svasthAne tu dhyAnyapi parasparaM tulyAni / tenyo'pyasaMkhyeyaguNAni najayapAzvavatIni | catuHsAmayikAni / svasthAne tu dhyAnyapi parasparaM tulyAni / tenyo'pyasaMkhyeyaguNAni trisAmayikAni / tebhyo'pyasaMkhyeyaguNAni disAmayikAni / 'dosu pAsesu tti' aSTasAmayikenyo'nantaraM pyoH pArzvayoH kramazaH krameNa samayonAni |samayonAni saptasAmayikAdIni sthAnAni asaMkhyeyaguNAni tAvaktavyAni yAvaccatuHsAmayikAni / tenya upari ca trisAmayikAni visAmayikAni ca kramazo'saMkhyeyaguNAni vaktavyAnIti gaathaarthH||40|| saMprati sarveSAmevAnunAgavandhasthAnAnAM samudAyamadhikRtya vizeSasaMkhyAnirUpaNArthamAhasuhumagaNipavesaNayA zragaNikAyA ya tesi kaayvi|kmsothsNkhgunniyaann(a)pvsaannaanni caNunAge CHCHODAE% M RAPA JainEducati nal For Privale & Personal use only Page #90 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 34 // sumeti sUkSmAgnau sUkSmAnikAye pravezanamutpAdo yeSAM te sUkSmAgnipravezanakAH / tathA'nikAyA anikAyatvenAvasthitAH / tathA teSAmagnikAyAnAM kAryasthitiH kAya sthitikAlaH / ete kramazaH krameNA saMkhyeyaguNitAH / tathA'nunAgejAgaviSaye'dhyavasAnAni, kArye kAraNopacArAdadhyavasAya nirvartyAni yAnyanunAgavandhasthAnAni, tAnyasaMkhyeyaguNAni / uktaM ca- "sudumagaNipavisaMtA citA tesi kAya zikAlo / kamaso saMkhaguNi tatto nAgANA // 1 // " | zyamatra jAvanA-ya ekasmin samaye sUkSmAnikAyeSu madhye pravizanti utpadyante te stokAH, te cAsaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAH / tebhyo'pi ye'gnikAyatvenAvatiSThante te'saMkhyeyaguNAH tenyo'pyagnikAya sthitikAlo'saMkhyeyaguNaH / tato'pyanunAgabandhasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni // 41 // saMpratyojoyugmaprarUpaNAvasaraH- tatraujo viSamaM samaM yugmaM tatprarUpaNA caivaM - iha kazciddivahito rAziH sthApyate, tasya kalichApara tretAkRtayugasaMjJaizcaturbhirnAgo hiyate / jAge ca hRte sati yadyekaH zeSo javati tarhi sa rAzi: pUrva puruSaparijApayA kaDayoja ucyate, yathA trayodaza / atha dau zeSau tarhi dvAparayugmaH, yathA caturdaza / zra trayaH zeSAstatastre taujo yathA paJcadaza / yadA tu na kiJcidavatiSThate, kiM tu sarvAtmanA nirlepa eva javati, tadA sa kRtayugo yathA pomaza / uktaM ca - " caudasa dAvarajummA terasa kaliDeja taha ya karujummA | solasa tejo khalu pannarasevaM khu vineyA // 1 // " // 41 // tatrAvibhAgAdayo yAdRgrAzirUpA vartante tAdRgrA zirUpamAha 1 kimiti SaT daza ca vihAyAzrIyante caturdazeti ceccaturthacatuSkatvenetyanumanye / Jain Education lavational prakRtiH // 34 // elibrary.org Page #91 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kamajummAyavinAgA gaNANi ya kaMgANi annunaage| pAvasANamaNaMtaguNA uppina (aNaMtaguNaM 42 ___ kamajummeti-anujAge'nunAgaviSaye'vinAgasthAnAni kaMDakAni ca kRtayugmAni kRtayugmarAzirUpANi aSTavyAni / kRtaujoyugmaprarUpaNA / saMprati paryavasAnaghAramAha-'paUvasANetyAdi / anantaguNAdanantaguNavRddhikajhakAupari paJcavRddhyAtmakAni sarvANi sthAnAni gatvA punaranantaguNavRddhaM sthAnaM na prApyate, paTUsthAnasya parisamAptatvAt / tatastadeva sarvAntimaM sthAnaM SaTsthAnakasya paryavasAnamiti // 2 // saMpratyapibadutvaprarUpaNArthamAhaappabahumaNaMtara asaMkhaguNiyANaNaMtaguNamAI / tavivarIyamiyara saMkheDAkkhesu saMkhaguNaM // 43 // | appeti-iha vidhA'pabahutvaprarUpaNA-anantaropanidhayA paraMparopanidhayA ca / tatraikasmin SaTrasthAnake'ntimasthAnAdAranya pazcAnupUrvyA'ntaropanidhayA prarUpaNA kriyate-anantaguNAnyanantaguNavRSTAni sthAnAnyAdau kRtvA zeSAeyasaMkhyeyaguNitAni vaktavyAni / tadyathA-sarvastokAnyanantaguNavRkSAni sthAnAni, kamakamAtratvAtteSAM / tenyo'saMkhyeyaguNavRdhAni sthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / ko guNakAraH ? jaeyate-kaMmakaM ekakaMmakaprakSepazca / kuta etadavasIyata iti cekucyateiha yasmAdekaikasyAnantaguNavRkSasya sthAnasyAdhastAdasaMkhyeyaguNavRyAni sthAnAni kaMmakamAtrANi prApyante / tena kaMmakaM guNakAraH / anantaguNavRSasthAnakaMDakAccopari kaMmakamAtrANyasaMkhyeyaguNavRkSAni sthAnAni prApyante, na tvanantaguNavRcha sthAnaM, tenoparitanakaMDakasyAdhikasya tatra prkssepH| tenyo'pyasaMkhyeyaguNavRkSecyA sthAnenyaH saMkhyeyaguNavRchAni sthAnAni asaMkhyeyaguNAni / tenyo'pi saMkhyeyatnAgAdhikAni sthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / tenyo'pyasaMkhyeyatnAgAdhikAni sthAnA SACROCOCALSCRECACANCHAR Jain Education p For Private & Personal use only Vinelibrary.org Page #92 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - C // 35 // CGLCASCARRANGE nyasaMkhyeyaguNAni / tenyo'pyanantanAgavRdhAni sthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / guNakArazca sarvatrApi kama upari caikaka-18 prakRtiH makapradepaH / tathAhi-ekaikasyAsaMkhyeyaguNavRSsya sthAnasyAdhastAt saMkhyeyaguNavRzAni sthAnAni kaMDakamAtrANi praapynte| tena kaMDakaM guNakAraH / asaMkhyeyaguNavRkSakaMmakAccopari kaMDakamAtrANi saMkhyeyaguNavRdhAni sthAnAni prApyante / tadanantaraM tvanantaguNavRdhameva sthAnaM navati, na tvasaMkhyeyaguNavRcha / prathamAccAnantaguNavRkSAt sthAnAdakU asaMkhyeyaguNavRkSasthAnApekSyA saMkhyeyaguNavRdhAni sthAnAni cintyante / na tata Urdhvamapi / tenoparyekasyaiva kaMDakasyAdhikasya prkssepH| evaM saMkhyeyatnAgavRkSAdInAmapi sthAnAnAmasaMkhyeyaguNatve guNakAranAvanA aSTavyA / tadevaM kRtA'nantaropanidhayA'pabahutvaprarUpaNA / saMprati paraMparopanidhayA tAM kurvannAha-tavivarIyamiyara tti' itarata itarasyAM paraMparopanidhAyAM tapiparItaM yena krameNoktamanantaropanidhAyAM taviparItaM dRSTavyaM / ihAdita Arajya vaktavyamityarthaH / tathAhi-sarvastokAni anantanAgavRdhAni sthAnAni yasmAdAdyAnunAgavandhasthAnAdAralyAnantanAgavRdhAni sthAnAni kaMmakamAtrAeyeva prApyante, nAdhikAni / tenyo'pyasaMkhyeyanAgavRkSAni sthAnAni asaMkhyeyaguNAni / kathamiti ceDucyate-anantanAgavRdhakaMDakA'paritanaM prathamamasaMkhyeyatnAgavRkSa sthAnaM yadi pAzcAtyakaMrakasatkacaramasthAnApekSyA'saMkhyeyena nAgenAdhika; tata uparitanamanantalAgavRkSaM sthAnaM tadapekSyA sutarAmasaMkhyeyatnAgavRkSaM javati / anantanAgavRdhaM hi tatpazramAsaMkhyeyajAgavRchasthAnApekSyA / ananta lAgavRkSakaMmakasatkacaramasthAnApekSyA tvasaMkhyeyannAgAdhikameva / tata uparitanAni sthAnAni vize 35 // Sato vizeSatarato'saMkhyayanAgAdhikAni tAvadraSTavyAni yAvatsaMkhyeyanAgAdhikaM sthAnaM na navati / tadevaM yataH prazramA SCIENCCCCCCC Jain Educatie s ational For Private & Personal use only linelibrary.org Page #93 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SUCCCCORRECIRCCESSC dasaMkhyeyanAgavRkSAt sthAnAdAranya prathamAt saMkhyeyajAgavRdhAt sthAnAdagapAntarAle yAni sthAnAni tAni sarvANya-12 pyasaMkhyeyatnAgavRtAni prApyante / tasmAdanantanAgavRzenyaH sthAnenyo'saMkhyeyatnAgavRdhAni sthAnAnyasaMkhyeyaguNAni navanti tenyo'pi saMkhyeyanAgavRdhAni sthAnAni saMkhyeyaguNAni / kuta etadavasIyata iti ceSucyate-prathame saMkhyeyajAgavRdhe sthAne pAzcAtyamanantarasthAnamadhikRtya saMkhyeyatnAgavRdhiH prApyate / tadyadi prathame'pi saMkhyeyatnAgavRze sthAne saMkhyeyanAgavRddhiHprAptA, tarhi tataH prathamAt sthAnAmuttareSAmanantanAgavRkSAsaMkhyeyatnAgavRddhAnAM sthAnAnAM sutarAM saMkhyayanAgavRdhinavati / yato'nantanAgavRdhirasaMkhyeyatnAgavRdhirvA puurvpuurvaa(n)ntrsthaanaapekssyaa| prathamasaMkhyayatnAgavRkSAtpunaH prAktanamanantaraM sthAnamadhikRtya sarvANyapyanantanAgavRdhAni / asaMkhyeyatnAgavRtAni ca sthAnAni yathottaraM savizesavizeSataraM saMkhyeyatnAgavRdhAni navanti / savizeSatarasaMkhyeyatnAgavRdhizca tAvaktavyA yAvanmaulaM ditIyaM saMkhyeyajAgAdhikaM sthAnaM na lavati / dvitIyaM maulaM saMkhyeyannAgAdhikaM sthAnaM ghAnyAM sAtirekAcyA saMkhyeyanAgAcyAmadhikamava gantavyaM / tRtIyaM triniH sAtirekaiH / caturtha catutiH saatirekaiH| evaM tAvaghAcyaM yAvatkRSTasaMkhyeyatuTyAnyantarAntarAnAhA vIni maulAni saMkhyeya nAgavRdhAni sthAnAni navanti / etAvanti cAntarAle yAvanti sthAnAni tAvanti sarvAeyapi hai saMkhyeyajAgavRdhAni sthAnAni kiMtvekena sarvAntimena sthAnena nyUnAni iSTavyAni / yata utkRSTasaMkhyAtamasaMkhyeyannA gavRkSaM sthAnaM saMkhyeyaguNaM bhavati, (diguNatvAt ), tatastatparityajyate / tatreha yAvanti asaMkhyenAgavRdhAni sthAnAnyanantaramuktAni tAvanti ekaikasminnantarAntarAnAvinAM saMkhyeyajAgavRkSAnAM sthAnAnAmantare prApyante / tAni cAntarA Jain Education a l For Privale & Personal use only library.org Page #94 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma- // 66 // SALMAINA meM sthAnamA evaM tAvaghAcyaM yAvanyAsaMkhyeyaguNaM javAta ma saMkhaguNaM' MACOCONGRECORROCOCC0 ntarAnAvIni maulAni saMkhyeyatnAgavRdhAni sthAnAni prastutacintAyAmutkRSTasaMkhyAtakatuTyAni gRhyante / kevalaM tadevaikaM prakRtiH sarvAntima saMkhyayajAgavRkSa parityajyate / tato'saMkhyeyatnAgavR'nyaH sthAnenyaH saMkhyeyajAgavRSTAni sthAnAni saMkhyeyaguNAnyeva javanti / tenyo'pi saMkhyeyaguNavRdhAni sthAnAni saMkhyeyaguNAni / kathamiti cemucyate-prathamAtsaMkhyeyanAgavRkSAt sthAnAtprAktanaM yadanantaraM sthAnaM tadadhikRtyottarANi antarAntarAnAvIni maulAni saMkhyeyatnAgavRkSAni sthAnAni utkRSTasaMkhyAtakatujhyAni gatvA caramaM sthAnaM viguNaM sAdhikamupalabdhaM / tataH punarapi tAvanmAtrANyeva sthAnAni gatvA caramaM sthAnaM sAtirekaM triguNaM / evameva caturguNaM / evaM tAvaghAcyaM yAvatkRSTasaMkhyeyaguNaM navati / tataH punarapyutkRSTa-2 saMkhyAtakatuTyAni sthAnAni gatvA caramaM yadekena guNena vRkSaM javati, tajaghanyAsaMkhyeyaguNaM navati / tasmAtsaMkhyeyatnAgavRdhanyaH sthAnenyaH saMkhyeyaguNavRdhAni sthAnAni saMkhyeyaguNAnyeva bhavanti / tathA cAha-saMkheDAkkhesu saMkhaguNaM' saMkhyeyAkhyeSu saMkhyeyajAgavRdhasaMkhyeyaguNarUpeSu sthAneSu saMkhyeyaguNaM saMkhyeyaguNatA vaktavyA / tenyo'pi saMkhyeyaguNavRkenyaH sthAnenyo'saMkhyeyaguNavRdhAni sthAnAni asaMkhyeyaguNAni / kathamiti cekucyate-iha yataH prAguktAdanantarAjaghanyAsaMkhyeyaguNAt sthAnAt parANi sarvANyapyanantanAgavRkSAsaMkhyeyatnAgavRSThasaMkhyeyatnAgavRkSasaMkhyeyaguNavRSTAsaMkhyeyaguNavRdhAni sthAnAnyasaMkhyeyaguNAni prApyante, tataH saMkhyeyaguNavRhenyaH sthAnenyo'saMkhyeyaguNavRkSAni sthAnAni asaMkhye // 36 // yaguNAni lavanti / tenyo'pyanantaguNavRkSAni sthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / kathamiti cemucyate-iha prathamAdanantaguNavR-18 ghAt sthAnAdAranya yAvat SaTsthAnakaparisamAptistAvat sarvANyapi sthAnAni anantaguNavRdhAni / tathAhi-yadi pratha Jain Educati o nal For Private & Personal use only X elibrary.org Page #95 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mamanantaguNavRSyaM sthAnaM pAzcAtyamanantarasthAnamadhikRtyAnantaguNAdhikaM jaatN| tata uttarANi anantanAgavRkSAdIni sthAnAni tadapekSyA sutarAmanantaguNavRdhAni lavanti / yAvanti ca sthAnAni prAgatikrAntAni tAvanti ekaikasminnanantaguNavRkSA-1 nAmantarAntarAjAvinAM sthAnAnAmantare javanti / kaMDakamAtrANi ca tAnyantarANi / tataH prAguktenyo'saMkhyeyaguNavRnyaH sthAnecyo'nantaguNavRkSAni sthAnAnyasaMkhyeyaguNAni javanti iti // 43 // tadevaM kRtApavahutvaprarUpaNA, tatkaraNAccoktAnyanunAgabandhasthAnAni / sAMpratameteSvanunAgabandhasthAneSu niSpAdaCkatvena yathA jIvA vartante tathA prarUpaNA krtvyaa| tatra cASTAvanuyogadhArANi / tadyathA-ekaikasmin sthAne jIvapramANa prarUpaNA, antarasthAnaprarUpaNA, nirantarasthAnaprarUpaNA, nAnAjIvakAlapramANaprarUpaNA, vRddhimarUpaNA, yavamadhyaprarUpaNA, sparzanAprarUpaNA, apabahutvaprarUpaNA ca / tatra prathamata ekaikasmin sthAne nAnAjIvapramANaprarUpaNArthamAhathAvarajIvANaMtA ekeke tasajiyA asNkhejaa| logA simasaMkher3A aMtaramaha thAvare nasthi // 4 // / thAvareti-ekaikasmin sthAvarANAM bandhaM prati prAyogye'nunnAgabandhasthAne'nantAH sthAvarajIvA bandhakatvena prApyante / / trisaprAyogye caikaikasminnanunAgabandhasthAne jaghanyeneko ko votkaSeto'saMkhyeyA zrAvakhikAyA asaMkhyeyajAgamAcAra sajIvAH prApyante / sAMpratamantarasthAnaprarUpaNAmAha 'logA simetyAdi' eSAM trasajIvAnAmasaMkhyeyA lokA asaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni anunAgabandhasthAnAni antaraM, etAvanti bandhaM nAyAntItyarthaH / idamuktaM javati-trasaprAyogyAni yAni sthAnAni trasajIvAnAM bandhaM nAyAnti, tAni jaghanyapade eka the vA utkarSato'saMkhyeyalokAkAzapradezapra ka0pra07 Sain Educati o nal For Private & Personal use only Page #96 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 37 // SHARMACOCALCCCOROSS mANAni lavanti / atha sthAvare sthAvaraprAyogyeSu sthAneSu antaraM na vidyate sarvANyapi sthAvaraprAyogyANi sthAnAni sarvadaiva sthAvarajIvairbadhyamAnAni prApyanta ityrthH| kathamevaM gamyata iti cekucyate-iha sthAvarajIvA anantAH sthAvarANAM se bandhaM prati prAyogyAni ca sthAnAni punarasaMkhyeyAni tato'ntaraM na prApyante // 4 // saMprati nirantarasthAnaprarUpaNArthamAhazrAva biasaMkhannAgo tasA niraMtaraM aheggnnmmi|naannaa jIvA evazkAlaM egidiyA nicaM // 45 // zrAvalIti-atra tRtIyArthe prathamA / bandhamAzritya trasajIvairnirantarANi / kimuktaM javati? trasajIvanirantaraM badhyamAnAni anunAgabandhasthAnAni jaghanyena trINi vA prApyante, utkarSata AvalikAyA asaMkhyeyajAgamAtrANi / kathametadavaseyamiti cepucyate-stokAstrasajIvAH sthAnAni punastrasaprAyogyANi asaMkhyeyAni, tato na sarvANi trasajIvaiH krameNa nirantaraM vadhyamAnAni prApyante, kiM tatkarSato'pi yathoktapramANAnyeva / saMprati naanaajiivkaalprruupnnaarthmaah'aheggnnmmiityaadi| ekaikamanujAgabandhasthAnaM nAnAjIvairbadhyamAnaM kiyantaM kAlaM yAvadavirahitaM prApyate iti prazne sati uttaraM (dIyate)-trasaprAyogye ekaikasminnanunAgabandhasthAne nAnArUpAstrasA jIvA jaghanyenaikaM samayaM, utkarSataH | 'evaikAlaM ti' etAvantaM kAlaM pUrvoktasvarUpaM AvalikAyA asaMkhyeyatnAgamAtraM kAlaM yAvadityarthaH / nirantaraM bandhakatvena prApyante / parato'vazyaM tadvandhazUnyaM navatItyarthaH / iyamatra nAvanA-ekaikaM trasaprAyogyamanunAgabandhasthAnamanyairanyaizca trasajIvairnirantaraM badhyamAnaM jaghanyenaika samayaM pau vA samayau yAvatprApyate / utkarSatastvAvalikAyA asaMkhyeya // 37 // Jain Educat i onal For Privale & Personal Use Only library Page #97 -------------------------------------------------------------------------- ________________ -1- --% ACCIRCASTXMOCTOR nAgamAtraM kAlaM / 'egiMdiyA niccaMti' sthAvaraprAyogya ekaikasminnanujAgabandhasthAne nAnAvidhA ekenbhiyA nityaM sarvakAkhamavirahitaM bandhakatvena prApyante, na kadAcanApi tahandhazUnyaM javatItyarthaH / atrApIyaM jAvanA-ekaikaM sthAvaraprAyogyamanunAgabandhasthAnamanyairanyaizca sthAvarajIvairnirantaraM vadhyamAnaM sarvakAlamavApyate, na tu kadAcanApi bandharahitaM javatIti // 45 // tadevaM kRtA nAnAjIvAnAzritya kAlaprarUpaNA, saMprati vRddhiprruupnnaavsrH| tatra ca ke anuyogabAre / tadyathA-anantaropanidhA paraMparopanidhA ca / tatrAnantaropanidhAmAhathovA jahannagaNe jA javamanaM visesa ahiyaa| etto hINA ukosagaM ti jIvA aNaMtara // 46 // thoveti-jaghanye'nunAgabandhasthAne bandhakatvena vartamAnA jIvAH srvstokaaH| tato ditIye'nujAgabandhasthAne vishessaadhikaaH| tato'pi tRtIye'nunAgavandhasthAne vizeSAdhikAH / evaM tAvaghAcyaM yAvadyavamadhyaM sarvamadhyaM sarvamadhyAnyaSTasAmayikAnItyarthaH / ita UrdhvaM punarjIvA anantarata AnantaryeNa krameNetyarthaH / vizeSato hInA vizeSahInA vktvyaaH| te ca tAvadyAvautkRSTaM disAmayikaM sthAnamiti // 46 // gatA'nantaropanidhA / paraMparopanidhAmAhagaMtUNamasaMkhele loge'guNANi jAva javamanaM / etto ya uguNahINA evaM ukkosagaM jAva // 4 // CCCO -CACC Jain Educatio n al For Privale & Personal Use Only MPnelibrary.org. Page #98 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 30 // SAS SSSSSSSSSS gaMtaNamiti-jaghanyAnunAgabandhasthAnabandhakenyo jIvenyo jaghanyAnunAgabandhasthAnAdArajyAsaMkhyeyakhokAkAzapradaza | prakRtiH pramANAni sthAnAnyatikramya paraM yadanunAgabandhasthAnaM tadvandhakA jIvA viguNA vRkSA navanti / tataH punarapi tAvanti sthAnAnyatikramyAparasyAnunAgavandhasthAnasya bandhakA higuNavRkSA navanti / evaM viguNavRdhistAvaktavyA yAvadyavamadhyaM / tato'saMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni sthAnAnyatikramyAparasyAnunAgabandhasthAnasya ye bandhakA jIvAste'nantaramuktenyo jIvenyaH sakAzAt chiguNahInA navanti / tataH punarapi tAvanti sthAnAnyatikramyAparasyAnunAgabandhasthAnasya bandhakA viguNahInA navanti / evaM diguNahAnistAvavaktavyA yAvatsvasvaprAyogyaM sarvotkRSTamanunAgavandhasthAnaM iti // 7 // nANaMtarANi zrAvaliyaasaMkhajAgo tasesu shyresuN| egaMtarA asaM khiya guNA gaNaMtarAiMtu // 4 // | nAeMtarANIti-nAnAntarANi nAnAprakArANi viguNavRdhidiguNahAnyapAntarAlarUpANi yAni tAni baseSu trasakAyeSu zrAvalikAyA asaMkhyeyatame nAge yAvantaH samayAstAvatpramANAni navanti / nanu zrAvalikAyA asaMkhyeyatnAgamAtrAeyevAnunAgabandhasthAnAni trasajIvanirantaraM badhyamAnAni prApyante etacca prAgevoktaM / tatkathaM traseSu viguNavRdhidiguNahAnyantarANi yathoktapramANAni navanti / evaM hyekApi viguNavRddhirpiguNahAnirvA na prAmotIti nAvaH / naiSa doSaH, yataH prAgAvalikA'saMkhyeyatnAgamAtrANi trasajIvanirantara badhyamAnatayA prApyamANAnyuktAni / iha tu yadyapyAvalikA'saMkhyeya-18 // 30 // nAgamAtrenyaH sthAnenyaH parANi sthAnAni badhyamAnAni saMprati na prApyante, tathApi kadAcitprApyante / teSu ca jIvA utkRSTapade krameNa vizeSAdhikA khanyante / tato yathoktapramANAni viguNavRddhidhiguNahAnisthAnAni na virudhyante / tathA| RECEMERGICAR JainEducation Tinal For Privale & Personal use only divasthlibrary.org Page #99 -------------------------------------------------------------------------- ________________ itareSu sthAvareSu ekasmAdantarAtrasakAyasatkAdasaMkhyeyaguNAni nAnArUpApayantarANi navanti / kimuktaM navati ? sakAyikAnAmakasmin jyorSiguNavRdhdhyorviguNahAnyo'pAntarAkhe yAni sthAnAni tenyo'saMkhyayaguNAni sthAvarakAyikAnAM viguNavRdhiSguiNahAnyantarANi / iha trasajIveSu viguNavRdhiSguiNahAnyantarANi stokAni / ekasmin diguNavRddhisthAnayopiMguNahAnisthAnayo'pAntarAle yAni sthAnAni tAnyasaMkhyeyaguNAni / evaM trasAnAM / sthAvarANAM punayoguiNavRdhdhyoguiNahAnyorvA ekasminnapAntarAle yAni sthAnAni tAni stokAni / viguNavRdhidhiguNahAnyamtarANi punarasaMkhyeyaguNAni // 4 // kRtA vRdhiprarUpaNA saMprati yavamadhyaprarUpaNA kriyate-yavamadhyasthAnAni aSTasAmayikAni zeSasthAnApekSyA'saMkhyeyanAgamAtrANi / tathA yavamadhyasyAdhastanAni sthAnAni stokAni / tato yavamadhyasyoparitanAni asaMkhyeyaguNAni / uktaM ca "javamane ThANAI asaMkhajAgo u sesagaNANaM / hecammi hoMti thovA uvarimmi asaMkhaguNiyANi // 1 // " kRtA yavama-2 dhyaprarUpaNA, saMprati sparzanAprarUpaNAmAhaphAsaNakAlo tIe thovo ukosage jahanne u| hoza asaMkheDAguNo yama kaMjhage tatti ceva // 4 // javamalakamagovari dezo javamana asaMkhaguNo / kamaso javamanuvari kaMDagadehA ya tAva // 50 // javamanuvari viseso kaMDagahechA ya sabahiM ceva / jIvappA bahumevaM anavasANesu jANejA // 1 // SAGARRORESEX Jain Education H o nal For Private & Personal use only Y lelibrary.org Page #100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 3 // phAsaNeti-atIte kAle ekasya jIvasyotkRSTe ke sAmayike ityarthaH / anujAgabamdhasthAne sparzanAkAkhaH stokH| atIte kAle paritramatA jantunA ghisAmayikAnyanunAgabandhasthAnAni stokameva kAlaM spRSTAnItyarthaH / jaghanye punaranunAgabandhasthAne prAthamikeSu catuHsAmayikeSvityarthaH / atIte kAle sparzanAkAlo'saMkhyeyaguNaH / 'kaMmage tatti cev'| kaMmakaM uparitanAni catuHsAmayikAni sthAnAni teSu tAvanmAtraH sparzanAkAlo yAvanmAtra AyeSu catuHsAmayikeSu / tato yavamadhyeSu sthAneSu aSTasAmayikeSvityarthaH / sprshnaakaalo'sNkhyeygunnH| tataH kaMmakasyoparivarticatuHsAmayikasthAnasaMghAtarUpasyoparitaneSu sthAneSu trisaamyikessvityrthH| sprshnaakaalo'sNkhyeygunnH| tato yavamadhyasyAdhastAt paJcaSaTsaptasAmayikeSvasaMkhyeyaguNaH / svasthAne tu parasparaM tulyH| tataH kramazaH krameNa yavamadhyAuparitaneSu kaMkAccatuHsAmayikasthAnasaMghAtarUpAdadhastaneSu paJcaSaTsaptasAmayikeSu sthAneSu tAvanmAtra eva sparzanAkAlo yAvanmAtraH pAzcAtyeSu paJcaSaTsaptasAmayikeSu / tato yavamadhyasyoparitaneSu disAmayikaparyanteSu sarveSvapi sthAneSu yaH sparzanAkAkhaH sa vizeSAdhikaH / tato'pi kaMmakasya yavamadhyasyoparivarticatuHsAmayikasthAnasaMghAtarUpasyAdhastAt sarveSvapi sthAneSu jaghanyacatuHsAmayikaparyanteSu sparzanAkAlaH samudito vizeSAdhikaH / tato'pi sarveSvapi sthAneSu sparzanAkAlo vishessaadhikH| kRtA sparzanAprarUpaNA | saMpratyalpabahutvaprarUpaNAmAha-'jIvappA bahu' ityAdi / yathA sparzanAkAlasyAhapabahutvamuktaM, evaM jIvAnAmapi adhyavasAneSu anunAgabandhasthAnanimittajUteSu vartamAnAnAmahapabahutvaM jAnIyAt / tadyathA-utkRSTeSvadhyavasAneSu disAmayikAnunAganibandhanabhUteSu vartamAnA jIvAH stokaaH| tato jaghanyeSu catuHsAmayikAnunAgabandhanibandhanajUteSvasaMkhyeyaguNAH / etAvanta KORRASTAXASSAS* // 30 // Jain Education anal For Privale & Personal use only Page #101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ eva coparivarticatuHsAmayikAnunAgabandhasthAnanibandhaneSvadhyavasAneSu / tato'pi yavamadhyakaTapAnunAgabandhasthAnanibandhane-* vsNkhyeygunnaaH| tato'pi trisAmayikAnunAgabandhasthAnanimitteSvasaMkhyeyaguNAH / tato'pyAdyapaJcaSaTsaptasAmayikAnunAga-18 bandhasthAnahetuSvadhyavasAneSu asaMkhyeyaguNAH / etAvanta evoparitanapaJcaSaTsaptasAmayikAnunAgabandhasthAnanibandhaneSvadhyavasAneSu / tato yavamadhyoparivartiniHzeSAnunAgabandhasthAnanibandhanajUteSvadhyavasAneSu vartamAnA jIvA vishessaadhikaaH| tato'pyuparivartipaJcasAmayikaparyavasAnaprAthamikacatuHsAmayikapratisamastAnujAgabandhasthAnanibandhaneSu vizeSAdhikAH / / tato'pi sarveSvapi anunAgabandhasthAnanibandhaneSu vizeSAdhikAH / iti // 4 // 50 // 51 // / tadevamanunAgabandhasthAneSu tannibandhaneSu cAdhyavasAneSu yathA jIvA vartante, tathA prarUpaNA kRtA / saMpratyekaikasmin sthitisthAnAdhyavasAye nAnAjIvApekSyA kiyanto'nunAgabandhAdhyavasAyAH prApyanta iti tannirUpaNArthamAhaekekkammi kasAyodayammi logA asaMkhiyA hoti| vizvaMdhahANesu vi anavasANANa gaNANi // 55 // | ekekkammi tti-ekaikasmin kaSAyodaye sthitisthAna nivandhanajUte nAnAjIvApekSayA'nunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni kRSNAdilezyApariNAmavizeSarUpANi "sakaSAyodayA hi kRSNAdivezyApariNAmavizeSA anunAgabandhahetava" itivaca-13 nAt asaMkhyeyA lokA navanti asaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni nvntiityrthH| tathA jaghanyasthiterArajyotkRSTAM sthiti yAvadyAvantaH samayAstAvanti sthitisthAnAni / tathAhi-jaghanyA sthitireka sthitisthAnaM / saiva samayottarA vitIya sthitisthAnaM / pisamayottarA tRtIyaM sthitisthAnaM / evaM samayavRSdhyA tAvaghAcyaM yAvatkRSTA sthitiH| evaM cAsaMkhyeyAni | RECHARACAR Jain Educatio n al For Privale & Personal use only nelibrary.org Page #102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 40 // sthitisthAnAni javanti / teSu cAsaMkhyeyeSu sthitibandhasthAneSu pratyekamekaikasmin sthitibandhasthAne'dhyavasAyasthAnAni | prakRtiH tIvratIvrataramandamandatarAdikaSAyodayavizeSarUpANi asaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni javanti // 5 // saMpratyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAM vRdhimArgamA kriyate / sAvidhA-anantaropanidhayA paraMparopa nidhayA c| tatrAdrAnantaropanidhayA tAvadhimArgaNAM cikIrSurAhathovANi kasAudaye anavasANANi svddhrmmi| vizyAz visesahiyANi jAva ukkosagaM gaNaM // 53 // thovANitti-'sabaDaharammi tti' sarvajaghanye kaSAyodaye sthitibandhahetAvanujAgabandhAdhyavasAyasthAnAni kRSNAdikhezyApariNAmavizeSarUpANi stokAni / tato vitIyAdau yathottaraM vizeSAdhikAni tAvaghAcyAni yAva'tkRSTa sthitibandhA-18 dhyavasAyasthAnaM / etaduktaM javati-ditIye kaSAyodaye vizeSAdhikAni / tato'pi tRtIye vizeSAdhikAni / tato'pi caturthe vizeSAdhikAni / evaM tAvaghAcyaM yAvatkRSTaM kaSAyodayarUpaM sthitibandhAdhyavasAyasthAna iti // 53 // kRtA'nantaropanidhayA vRddhimArgaSA, saMprati paraMparopanidhayA tAmanidhitsurAhagaMtUNamasaMkheDo loge uguNANi jAva ukkosaM / zrAvaliyasaMkhajAgo nANAguNavuhigaNANi // 4 // gaMtuNaM ti-jaghanyAt kaSAyodayAdAranyAsaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni kaSAyodayasthAnAni gatvA'tikramya paraM| // 4 // | yanavati sthitibandhAdhyavasAyasthAnaM tasminnanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni jaghanyakaSAyodayasthAnasatkAnunAgabandhAdhyava-IN AACANCINARCOACAN Jain Education omal For Privale & Personal use only nelibrary.org Page #103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ACCORROROSOCIALGAOS sAyasthAnApekSyA viguNAni javanti / punarapi tAvanti kaSAyodayasthAnAni gatvA yadaparaM sthitivandhAdhyavasAyasthAnaM tasmin viguNAni navanti / evaM nUyo nUyastAvAcyaM yAvatkRSTaM kaSAyodayasthAnaM / yAni cAntarAntarA nAnArUpANi viguNavRdhisthAnAni javanti tAni kiyantIti ceducyate-zrAvalikAyA asaMkhyeyajAgaH zrAvalikAyA asaMkhyeyajAge yAvantaH samayAstAvatpramANAni nvntiityrthH|| 54 // | savAsulapagaINaM sunapagaINaM vivajAyaM jANa / vizvaMdhatANesu vi zrAugavajANa pagaDINaM // 55 // | saveti-sarvAsAmazunaprakRtInAM jJAnAvaraNapaJcakanavadarzanAvaraNAsAtavedanIyamithyAtvaSomazakaSAyanavanokaSAyanarakAyuHpaJcenjiyajAtivarjajAticatuSTayasamacaturasravarjasaMsthAnapaJcakavajrapananArAcavarjasaMhananapaJcakakRSNanIkhavarNapura jigandhatiktakaTurasakarkazagururUdazItasparzarUpAzunakuvarNAdinavakanarakagatinarakAnupUrvItiryaggatitiryagAnupUrvIprazastavihAyogatyupadhAtasthAvarasUkSmAparyAptasAdhAraNAsthirAzunapugaHsvarAnAdeyAyazaHkIrtinIcairgotrAntarAyapaJcakaladANAnAM saptAzItisaMkhyAnAmeSA'nantaroktA'nujAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAM vRdhimArgaNA aSTavyA / 'sunapagaINamityAdi' zulAnAM prakRtInAM sAtavedanIyatiryagAyurmanuSyAyurdevAyurdevagatimanuSyagatipaJcenjiyajAtizarIrapaJcakasaMghAtapaJcakabandhanapaJcadazakasamacaturasrasaMsthAnAMgopAMgatrayavajrarSananArAcasaMhananazulavarNAyekAdazakadevAnupUrvImanuSyAnupUrvIparAghAtAgurulaghUtAsAtapodyotaprazastavihAyogatitrasabAdaraparyAptapratyekasthirazujasujagasusvarAdeyayaza kIrtinirmANatIrthakaroccairgotravaNAnAmekonasaptatisaMkhyAnAM | viparyayaM jAnIhi / tadyathA-utkRSTe kaSAyodaye'nunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni sarvastokAni / vicarame kaSAyodaye vize Jain Education a l For Privale & Personal use only alelibrary.org Page #104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 41 // paadhikaani| tricarame kaSAyodaye vishessaadhikaani| catuzcarame kaSAyodaye vishessaadhikaani| evaM tAvaghAcyaM yAvatsarvajaghanyaM prakRtiH kaSAyodayasthAnaM / iyamanantaropanidhayA vRddhimArgaNA / paraMparopanidhayA tu vRdhimArgaNeyaM-utkRSTakaSAyodayasthAnAdAranyAsaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAni kaSAyodayasthAnAni adholAgenAtikramya yadaparamadhaH kaSAyodayasthAnaM tasminnanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni utkRSTakaSAyodayasatkAnunAgabandhAdhyavasAyasthAnApekSyA viguNAni bhavanti / punarapi tAvanti kaSAyodayasthAnAni tataH pratyadholAgenAtikramya yadaparamadhAkaSAyodayasthAnaM tasmin diguNAni bhavanti / evaM nUyo nUyastAvaghAcyaM yAvajaghanyaM kaSAyodayasthAnaM / yAni cAntarAntarA nAnArUpANi viguNavRdhisthAnAni tAnyAhavalikAyA asaMkhyeyatnAge yAvantaH samayAstAvatpramANAni navanti / amUni cAvalikAyA asaMkhyeyanAgamAtrANi zula prakRtInAM azunaprakRtInAM ca pratyekaM viguNavRdhisthAnAni stokAni / ekasminnapi viguNavRdhdhyapAntarAle kaSAyodayasthAnAni asaMkhyeyaguNAni / tadevaM sthitibandhahetuSvadhyavasAyeSu anunAgabandhahetUnAmadhyavasAyAnAM prarUpaNA kRtA / saMprati sthitibandhasthAneSvanunAgabandhaprarUpaNAM cikIrSurAha-vizbaMdhetyAdi' sthitibandhasthAneSvapi AyurvarjAnAM sarvAsAM prakRtInAM kaSAyodayeSvanunAgabandhAdhyavasAyasthAnavadanujAgabandhasthAnAni vktvyaani| tadyathA-tatra pUrvoktAnAmAyurvarjAnAmazunaprakRtInAM jaghanyasthitAvanunAgabandhasthAnAnyasaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni, tAni ca stokAni / tato hitIyasthitau vishessaa[dhikaani| tato'pi tRtIyasthitau vizeSAdhikAni / evaM tAvaghAcyaM yAvatkRSTA sthitiH| tathA pUrvoktAnAmAyurvarjAnAM zuna- R41 // hai prakRtInAmutkRSTasthitAvanunAgabandhasthAnAnyasaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni, tAni ca stokAni / tenyaH samayonAyA Jain Educati o nal For Private & Personal use only M e library.org Page #105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SRUSHNALRSCOREOGRECTRO matkaSTasthitau vizeSAdhikAni / tato'pi disamayonAyAmutkRSTasthitau vizeSAdhikAni / evaM tAvaghAcyaM yAvajaghanyA sthitiH| iti // 55 // tadevaM kRtA'nantaropanidhayA vRdhimArgaNA, saMprati paraMparopanidhayA tAM cikIrSurAha|pahAsaMkhiyanAgaM gaMtuM guNANi zrAugANaM tu / thovANi paDhamabaMdhe rizyA asaMkhaguNiyANi // 56 // poti-pUrvoktAnAmAyurvarjAnAmazujaprakRtInAM jaghanyasthiterAranya pazyopamAsaMkhyeyanAgamAtrANi sthitisthAnAnyatikramya yadaparaM sthitisthAnaM tasmin anunAgabandhasthAnAni jaghanyasthitisatkAnunAgabandhasthAnenyo ciguNAni javanti / tataH punarapi tAvanti sthitisthAnAnyatikramya yadaparaM sthitisthAnaM tasmin viguNAnyanunAgabandhasthAnAni bhavanti / evaM nUyo nUyastAvaghAcyaM yAvatkRSTA sthitiH| tathA pUrvoktAnAmAyurvarjAnAM zunaprakRtInAmutkRSTasthiterArajya paTyopamAsaM. khyayatnAgamAtrANi sthitisthAnAnyatikramya yadaparamadhaHsthitisthAnaM tasminnanunAgabandhasthAnAnyutkRSTasthitisthAnasatkAnunAgabandhasthAnenyo viguNAni navanti / tataH punarapi tAvanti sthitisthAnAnyadho'vatIryAdhastanaM yadaparaM sthitisthAna tasmin diguNAni navanti / evaM tAvaghAcyaM yAvajjaghanyA sthitiH| etAni ca zunaprakRtInAM azujaprakRtInAM ca pratyeka viguNavRdhisthAnAni zrAvalikAyA asaMkhyeyatnAge yAvantaH samayAstAvatpramANAni navanti / tathA viguNavRdhisthAnAni stokAni zrAvalikAyA asaMkhyeyatnAgamAtratvAt / ekasmin viguNavRdhdhyorapAntarAle sthitisthAnAni asaMkhyeyaguNAni 6 paTyopamAsaMkhyeyanAgamAtratvAt / tathA caturNAmapyAyuSAM jaghanyAyAM sthitau sarvastokAnyanunAgabandhasthAnAni / tataH Sain Education rational For Privale & Personal use only Plainelibrary.org Page #106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 4 // PROGRESEARGACHCAR samayAdhikAyAM jaghanyasthitau asaMkhyeyaguNAni / tato'pi ghisamayAdhikAyAmasaMkhyeyaguNAni / evaM tAvaghAcyaM yAva- prakRtiH tkRSTA sthitiH iti // 56 // sAMpratamanunAgabandhasthAnAnAM tIvramandatAparijJAnArthamanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTimanidhAtukAma AhaghAINamasujavaNarasagaMdhaphAse jahannavizvaMdhe / jANanavasANAI tadegadeso ya annANi // 5 // parAsaMkhiya nAgojAvaM bizyassa ho vizya mmi|shraa nakkassA evaM uvaghAe vA vi aNukahi // 5 // __ ghAINamiti-iha prAyo granthideze vartamAnasyAnavyajIvasya yo jaghanya sthitibandhastasmAt sthitivRdhau anukRSTiranidhIyamAnA'nusatavyA saatvedniiymnujdikdevdiktirygchikpnycendhiyjaatitrsvaadrpryaaptprtyeksmctursrsNsthaanvrssjnaaraacsNhnnprshstvihaayogtisthirshunsujgsusvraadeyyshaakiiryuccairgotrniicairgotraannaamnvypraayogyjghnybndhaadyo|'pianustvyaaH| tatra ghAtinAM paJcavidhAnAvaraNanavavidhadarzanAvaraNamithyAtvaSomazakaSAyanavanokaSAyapaJcavidhAntarAyalana-1 pAnAM karmaNAmazunagandhavarNarasasparze ca / atra SaTyarthe sptmii| azujAnAM varNagandharasasparzAnAM ca kRSpanIlapura jigandhatiktakaTukagurukarkazarUdazItarUpANAM jaghanyasthitibandhe yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni teSAmekadezo hitIye sthiti // 4 // bandhe'nuvartate, anyAni ca javanti / idamuktaM javati-jaghanyasthitibandhAraMle yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni, teSA-18 masaMkhyeyatamaM lAgaM muktvA zeSANi sarvANyapi pitIya sthitibandhAraM prApyante, anyAni ca javanti / vitIyasthiti EERS Jain Educati o nal For Private & Personal use only MKmelibrary.org Page #107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bandhAraneca yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni, teSAmasaMkhyeyatamaM jAgaM muktvA zeSANi sarvASyapi tRtIyasthitivandhArale prApyante, anyAni ca bhavanti / tRtIyasthitibandhAraMje ca yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni, teSAmasaMkhyeyatamaM jAgaM muktvA zeSANi sarvANyapi caturthasthitibandhArale prApyante, anyAni ca javanti / evaM tAvaghAcyaM yAvatpathyopamAsaMkhyeyajAgamAtrAH sthitayo gatA javanti / atra jaghanyasthitibandhAraMjajAvinAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptA / tato'nantaramuparitane sthitibandhe vitIyasthitibandhAraMjanAvinAmanujAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptimiyati / tathA cAha-vizyassa hoi bizyami' vitIyasya sthitibandhasya saMbandhinAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTivitIye yatra jaghanya sthitibandhAraMjanAvinAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptA / tato'nantare pariniSThAM yAti / tRtIyasthitibandhAraMjanAvinAM cAnunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTistato'pyanantare parisamAptiM yAti / evaM tAvaghAcyaM yAvamuktaprakRtInAmAtmIyAtmIyotkRSTA sthitirjavati / tayA cAha-'zrA ukkassA evaM' evamamunA prakAreNa zrA utkarSAdavagantavyaM / tathopaghAte'pyevamevAnukRSTiranidhAtavyA, yathA ghAtiprakRtInAmajihitA anukRSTiriti anukarSaNamanukRSTiranuvartanamityarthaH // 57 // 5 // paraghAunoussAsAyavadhuvanAma taNunavaMgANaM / paDilomaM sAyassa ja nakose jANi smuunne||5|| tANi ya annANevaM vizbaMdho jA jahannagamasAe / hechujoyasamevaM parattamANINa u sunANaM // 60 // paragheti-parAghAtodyotobAsAtapAnAM zujavarNAyekAdazakAgurulaghunirmANarUpANAM dhruvanAmnAM / 'taNujavaMgANaM ti' iha ka0pra08 Jain Education For Privale & Personal use only M eibrary.org Page #108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 3 // da tanugrahaNena zarIrasaMghAtabandhanAni gRhyante / tatazca zarIrapaJcakasaMghAtapaJcakabandhanapaJcadazakAMgopAMgatrayANAM cAnukRSTiH prakRtiH pratilomamannidhAtavyA / tadyathA-etAsAM prakRtInAmutkRSTasthitibandhAraMle yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni, teSAmasaMkhyeyaM nAgaM muktvA zeSANi sarvANyapi ekasamayonotkRSTasthitibandhArale prApyante, anyAni ca javanti / ekasamayo-18| notkRSTasthitibandhArane ca yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni, teSAmasaMkhyeyatamaM jAgaM muktvA zeSANi sarvANyapi visamayonotkRSTasthitibandhArane prApyante, anyAni ca lavanti / evaM tAvaghAcyaM yAvatpaTyopamAsaMkhyeyatnAgamAtrAH sthitayo'dho'dho'tikrAntA navanti / atrotkRSTasthitibandhAraMjanAvinAmanulAgavandhAdhyavasAyasthAnAnAM sthitisthAne sthitisthAne'saMkhyeyAsaMkhyeyanAgamocanenAnukRSTiH parisamAptA / tato'nantaramadhastane sthitisthAne ekasamayonotkRSTasthitibandhAraMjanAvinAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH pariniSThAM yAti / tato'pyadhastanatare hisamayonotkRSTasthitibandhAraMjanAvinAmanunnAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptimiyati / evaM tAvaghAcyaM yAvamuktaprakRtInAM sarvAsAmapi AtmIyA jaghanyA sthitivati / 'sAyassetyAdi' sAtasyotkRSTAM sthiti banato yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni samayonotkRSTasthitibandhAraMne'pi tAni navanti anyAni ca / yAni samayonotkRSTasthitibandhAraMje javanti visamayonotkRSTasthitibandhAraMje'pi tAni javanti anyAni ca / evaM tAvaghAcyaM yAvadasAte'sAtasya jaghanyaH sthitibndhH|| // 43 // kimuktaM navati ? yAvatpramANAH sthitayo'sAtasya jaghanyAnunAgabandhaprAyogyAH sAtena ca saha parAvartya parAvartya badhyante, tAvatpramANAsu sAtasya sthitiSu tAni cAnyAni cetyevaMkramo'nusaraNIyaH / 'hechujoyasamaMti' adhastA'dyotasamaM vaktavyaM Jain Educat i onal For Private & Personal use only Clinelibrary.org Page #109 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yathA prAgudyotasyAnihitaM tathAtrApi vktvymityrthH| tadyathA-asAtasya jaghanya sthitibandhAdadhastane sthitisthAne yAnyanunAgavandhAdhyavasAyasthAnAni tAni kAnici'paritanasthitisthAnasatkAni kAnicidanyAni / tasmAdapyadhastane sthitisthAne yAni anunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni tAni kAnicitprAktanasthitisthAnasatkAni, kAnicidanyAni / anena ca krameNAdhomukhaM tAvanneyaM yAvatpalyopamAsaMkhyeyajAgamAtrAH sthitayo gatA navanti / tatra cAsAtajaghanya sthitibandhatuTyasthiti-11 sthAnasatkAnAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptiM yAti / etamuktaM javati-asAtajaghanya sthitibandhatulyasthitisthAnasatkAnAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmadho'dha ekaikasmin sthitisthAne'saMkhyeye nAge vyavavidyamAne pakSyo|pamAsaMkhyeyatnAgamAtrAsu sthitiSvatikrAntAsu sarvAtmanA parisamAptirbhavatIti / tato'sAtajaghanyabandhatuTyasthitisthA-18 nAdadhastanasthitisthAnasatkAnAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH paTyopamAsaMkhyeyatnAgamAtrAdadhaHsthitI niSThAmeti / evaM tAvaghAcyaM yAvatsAtasya jaghanyA sthitiH / 'evaM parittamANINa u sujANaM' yayA sAtavedanIyasyoktaM, tathA sarvAsAM parAvartamAnaprakRtInAM zujAnAM manujakidevakipaJcendhiyajAtisamacaturasrasaMsthAnavajrapananArAcasaMhananaprazastavihAyogatisthirazunasujagasusvarAdeyayazAkIryuccairgotrarUpANAM paJcadazasaMkhyAnAM nAmagrAhamanukRSTiranidhAtavyA iti 55-60 idAnImasAtasyocyatejANi asAyajahanne udahipuDhattaM ti tANi zramANi / zrAvaraNasamuppevaM parittamANINamasujANaM // 6 // jANi tti-asAtasya jadhanyasthitibandhAraMje yAnyanunAgabandhAdhyavasAya sthitisthAnAni tAni samayAdhikajaghanyasthi 5555ARR55555. Jain Educatio ational For Privale & Personal use only H ainelibrary.org Page #110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 4 // PRESTIXISTESSO tivandhArane'pi javanti, anyAni ca / yAni samayAdhikajaghanyasthitibandhAraMne'nujAgabandhAdhyavasAyasthAnAni tAni prakRtiH ghisamayAdhikajaghanyasthitibandhAraMje'pi navanti, anyAni ca / evaM tAvaghAcyaM yAvatsAgaropamazatapRthaktvaM navati / yAvanmAtrAsu sAtavedanIyasya sthitiSu tAni cAnyAni cetyevaMkramo'nukRSTeranihitastAvatpramANAsvevAsAtavedanIyasthitiSvapi jaghanyasthiterArajya tAni cAnyAni cetyevamanukRSTiranidhAtavyA / etA eva ca sthitayaH sarvajaghanyAnunAga-18 |bandhaprAyogyAH / yata etAvatyaH sthitayaH sAtAtparAvRtya parAvRtya badhyante / parAvartamAnazca prAyo mandapariNAmo bhavati / tata etAsu jaghanyAnunAgabandhasaMbhavaH / ita UrdhvaM tvasAtameva kevalaM badhnAti / tadapi ca tIvratareNa pariNAmena / tato na tatra jaghanyAnunAgabandhasaMnava iti / 'AvaraNasamaM uppiM ti' tata uparitanInAM sthitInAM yathA jJAnAvaraNIyAderuktaM | tadekadezo'nyAni ceti tathaivAnidhAtavyaM / tadyathA-asAtasya jaghanyAnunnAgavandhaprAyogyAnAM sthitInAM yA caramA sthitistadvandhArane yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni, teSAmekadezastaparitanasthitibandhAraMne'nuvartate, anyAni ca javanti / tato'pyuparitanasthitibandhAraMne prAktanasthitisthAnasatkAnunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmekadezo'nuvartate, anyAni ca navanti / evaM tAvaghAcyaM yAvatpaTyopamAsaMkhyeyanAgamAtrAH sthitayogatA navanti / atra jaghanyAnunAgabandhaprAyogyacaramasthitisatkAnunAgavandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptimeti / tato'pyuparitanasthitibandhe jaghanyAnunA-15) // 4 // gabandhaprAyogyasthityanantarasthitisatkAnunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptiM yAti / evaM tAvaghAcyaM yAvadasAtasyotkRSTA sthitivati / evaM parittamANIemasujANaM' yathA'sAtavedanIyasyoktaM evaM zeSANAmapi parAvartamAnapra Jain Education is tonal For Private & Personal use only Mulinelibrary.org Page #111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kRtInAmazujAnAM narakadhikapaJcenjyijAtivarjazeSajAticatuSTayaprathamavarjasaMsthAnaprathamavarjasaMhananAprazastavihAyogatisthAvarasUkSmasAdhAraNAparyAptAsthirAzunapurnagaHsvarAnAdeyAyazaHkIrtirUpANAM saptaviMzatisaMkhyAnAM pratyekaM nAmagrAhamanukRSTiranidhAtavyA / iti // 61 // idAnI tiryacikanIcairgotrANAmanukRSTimanidhAtukAma thAhasekAle sammattaM paDivaUMtassa sattamakhiIe / jo vizvaMdho hasso itto thAvaraNatubo y||6|| jA anaviyapAuggA jappimasAyasamayA uzrA(jA)jehAesA tiriyagatigenIyogoeyaanukaDhI63 / / se tti-saptamapRthivyAM vartamAnasya nArakasya 'sekAle' anantarasamaye samyaktvaM pratipattukAmasya yo isvo jaghanyaH sthitibandha ita Urya sthitibandho'nukRSTimadhikRtyAvaraNatuTyo jJAtavyaH / sa ca tAvadyAvadalavyaprAyogyA jaghanyA sthitiH / tatra tiryaggatimadhikRtya nAvanA kriyate-saptamapRthivyAM vartamAnasya nArakasya samyaktvaM pratipattukAmasya tiryagaterjaghanyAM sthiti banato yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni, teSAmasaMkhyeyatamaM nAgaM muktvA'nyAni sarvANyapihitIyasthitibandhArale'nuvartante, anyAni ca navanti / vitIyAM ca sthiti banato yAni anunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni, teSAmasaMkhyeyatamaM jAgaM muktvA'nyAni sarvANyapi tRtIyasthitibandhArane'nuvartante, anyAni ca javanti / evaM tAvaghAcyaM yAvatpaTyopamAsaMkhyeyatnAgamAtrAH sthitayo gatA javanti / atra jaghanyasthitisatkAnunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptimiyati / tata uparitanasthitibandhArane ditIyasthitisthAnasatkAnunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnA CRECASSACREAMPIRICADEMI-2015 JainEducationalone For Private & Personal use only Umesbrary.org Page #112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 45 // manukRSTiH parisamAptiM yAti / tato'pyuparitanasthitibandhAraMje tRtIya sthitisatkAnujJAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiparisamAptimeti / evaM tAvadvAcyaM yAvadajavyaprAyogyo jaghanya sthitibandhaH / uppiM asAyasamayA u zra jeThA' tata upariSTAt avyaprAyogyajaghanya sthitibandhAdArajyetyarthaH / zrasAtena samatA tulyatA jJAtavyA / ' jeTha tti' yAvajye - ThotkRSTA sthitiH / etaDuktaM javati - ajavyaprAyogyAM jaghanyAM sthitiM banato yAni anubhAgabandhAdhyavasAyasthAnAni tAni tata uparitana sthitau sarvANi bhavanti, anyAni ca / tasyAmapi yAni anujJAgavandhAdhyavasAyasthAnAni tAni uparitanasthitau sarvANi bhavanti, anyAni ca / evaM tAvadvAcyaM yAvatsAgaropamazatapRthaktvaM / etAzca prAyo'navyaprAyogyajaghanyAnujAgabandhaviSayAH sthitayaH / etA hi manuSyagatirUpayA pratipakSaprakRtyA saha parAvRtya parAvRtya badhyante / parAvRtya bandhe ca prAyaH pariNAmo manda upajAyate / tata etA jaghanyAnunAgabandhaviSayAH / etAsAM caramasthitau yAnyanujAgavandhAdhyavasAya sthAnAni teSAmasaMkhyeyaM jAgaM muktvA zeSANi sarvANyapi taduparitanasthitibandhAraMje'nuvartante, anyAni ca javanti / tatrApi yAni anubhAgavandhAdhyavasAyasthAnAni teSAmasaMkhyeyaM jAgaM muktvA zeSANi sarvANyapi tata uparitana sthitibandhAraMne'nuvartante, anyAni ca bhavanti / evaM tAvadvAcyaM yAvatpasyopamAsaMkhyeyanAgamAtrAH sthitayo gatA javanti / atra jaghanyAnunAgabandhaviSayacarama sthitisatkAnubhAgavandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptA / tata uparitane sthitibandhe jaghanyAnunAgabandhaviSayacarama sthityanantara sthitisatkAnujAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptiM yAti / evaM tAvadvAcyaM yAvadutkRSTA sthitiH / 'esA tiriyagatipuge nIyAgoe ya annuddddii'| Jain Education international prakRtiH // 45 // inelibrary.org Page #113 -------------------------------------------------------------------------- ________________ eSA'nantaroktA'nukRSTiH tiryaggatihike tiryaggatitiryagAnupUrvIlakSaNe nIcairgotre ca dRSTavyA / tatra yathA tiryaggatau jAvitA tathA tiryagAnupUrtyAM nIcairgotre ca svayameva jAvanIyeti // 62-63 // saMprati trasAdicatuSkasyAnukRSTimannidhAtukAma AhatasavAyarapaUttagapatteyagANa paraghAya tuljhAu / jAva hArasakoDAkoDI hehA ya sAeNaM // 64 // tasa tti-trasabAdaraparyAptapratyekanAmnAmanukRSTiH parAghAtatuTayA parAghAtasyeva aSTavyA / sA coparitanAt sthitisthAnAdAranyAdho'dho'vataraNena yAvadadhastAdaSTAdazakoTIkoTyaH sAgaropamANAM tiSThanti / tato'dhastAt sAtena tuTyAnuka[STiranidhAtavyA / tatra trasanAno nAvyate-tatra sanAmna utkRSTasthitibandhArane yAnyanunAgavandhAdhyavasAyasthAnAni teSAmasaMkhyeyaM nAga muktvA zeSANi sarvAeyapi samayonotkRSTasthitibandhAraMje'nuvartante, anyAni ca navanti / samayo|notkRSTasthitibandhAraMje'pi ca yAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni teSAmasaMkhyeyaM nAga muktvA zeSANi sarvAeyapi visamayonotkRSTasthitibandhArane'pi anuvartante, anyAni ca lavanti / evaM tAvaghAcyaM yAvatpasyopamAsaMkhyeyajAgamAtrAH sthitayogatA navanti / atrotkRSTa sthitisatkAnunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH prismaaptaa| tato'dhastane sthitisthAne samayonotkRSTasthitisatkAnunnAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptiM yAti / tato'pyadhastane sthitisthAne disa|mayonotkRSTasthitisatkAnunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptimeti / evamadho'dho'vataraNena tAvaghAcyaM yAva-17 dadhastAdaSTAdazasAgaropamakoTIkoTyastiSThanti / tato'STAdazasAgaropamakoTIkoTIcaramasthitau yAnyanunnAgabandhAdhyavasA Jain Education Leational For Private & Personal use only C inelibrary.org Page #114 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRti // 46 // yasthAnAni tAnyadhastana sthitibandhArane sarvANyapi navanti, anyAni ca / yAni cAdhastanasthitibandhAraMje'nulAgava-14 ndhAdhyavasAyasthAnAni tAni tato'pyadhastanasthitibandhAraMne sarvANyapi navanti, anyAni ca / evaM tAvaghAcyaM yAvadajavyaprAyogyajaghanyAnunAgabandhaviSayasthAvaranAmasatkasthitipramANAH sthitayo gatA navanti / tato'nantaramadhastane sthitisthAne prAktanAnantarasthitisthAnasatkAnAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmasaMkhyeyaM jAgaM muktvA sarvANyapi tAnya-16 nuvartante, anyAni ca navanti / tato'pyadhastanatare sthitibandhe prAktanAnantarasthitisthAnasatkAnAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmasaMkhyeyaM lAgaM muktvA zeSANi tAni sarvANyapyanuvartante, anyAni ca javanti / evaM tAvAcyaM yAvatpasyopamAsaMkhyayanAgamAtrAH sthitayo gatA navanti / atra jaghanyAnunAgabandhaviSayasthAvaranAmasatkasthitipramANatayA nihitAnAM prathamasthiteryAnyanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAni teSAmanukRSTiH parisamAptA / tato'dhastane sthitisthAne ritI-2 yasthitisthAnasatkAnunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH pariniSThAmeti / evaM tAvaghAcyaM yAvAghanyA sthitiH / evaM bAdaraparyAptapratyekanAmnAmapi nAvanA kAryA // 6 // taNutubA tibayare aNukahI tivamaMdayA etto| savapagaINa neyA jadannayAI aNaMtaguNA // 65 // taNutujha tti-tIrthakaranAmni anukRSTiyathA zarIranAmni prAgannihitA yathA draSTavyA / ita UrdhvamanunAgAnAM tIvramandatA assttvyaa| tatra sarvAsAM prakRtInAmAtmIyAtmIyajaghanyAnunAgabandhAdAranya yAvatkRSTo'nunAgabandhastAvat sthitibandhe sthitibandhe'nantaguNA tIvramandatA vaktavyA yathottaramanantaguNo'nunAgo vaktavya ityarthaH / tatrApyazujaprakRtInAM CARSCORRC // 46 // Jain Educati o nal For Private & Personal use only elibrary.org Page #115 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 9ACOCCASIONAL jaghanyasthiterAranyordhvamukhaM krameNAnantaguNo vaktavyaH / zunaprakRtInAM tUtkRSTasthiterArajyAdhomukhaM yAvaUpanyA sthitiH| tadiyaM sAmAnyatastIvramandatA'nnihitA, saMprati vizeSata ucyate-tatra ghAtikarmaNAmaprazastavarNagandharasasparzAnAmupaghAtasya ca jaghanyAyAM sthitau jaghanyo'nulAgaH srvstokH| tato vitIyasyAM sthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tato'pi te tRtIyasyAM sthitau jaghanyAnunAgo'nantaguNaH / evaM tAvaghAcyaM yAvannivartanakaMmakaM navati / nivartanakaMDakaM nAma yatra jaghanyasthitibandhAraMjanAvinAmanunAgabandhAdhyavasAyasthAnAnAmanukRSTiH parisamAptA / tatparyantA mUlata Arajya sthitayaH pakSyopamAsaMkhyeya nAgamAtrapramANA ucyante / iti // 65 // nivattaNA u ekikassa hehovariM tu jehiyare / caramavizNukoso parittamANINa u viseso // 66 // nivattaNa tti-tato nivartanakaMmakasya caramasthitau jaghanyAnulAgAjaghanyasthitau utkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tataH kaMDakApari prathamasthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tato dvitIyasthitau utkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tataH kaMkAparisthitI jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tato'dhastanatRtIyasthitau utkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tato'dhastanAmupari tRtIyasthitau utkRSTo'nujAgo'nantaguNaH / tataH kaMkAdupari tRtIyasthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / evamekaikosdhastA'pari ca yathAkramaM jyeSTha utkaSTa itarazca jaghanyo'nunAgo'nantaguNatayA tAvaghAcyo yAvatkRSTAyAM sthitau jagha nyo'nujaago'nntgunnH| kaMmakamAtrANAM ca sthitInAmutkRSTo'nunAgo'dyApyanuktastiSThati / zeSaH sarvo'pyuktaH / tataH hA sarvotkRSTAyAH sthitejaghanyAnullAgAt kaMjhakamAtrANAM sthitInAM prathamasthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNo vaktavyaH / tato-12 Jain Education I ntional For Privale & Personal use only A linelibrary.org Page #116 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 4 // ESES GLOSSARIA 'pyanantarAyAmuparitanasthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tto'pynntraayaamupritnsthitaavutkRssttonunaago'nntgunnH| prakRtiH evaM nirantaramutkRSTo'nunAgo'nantaguNatayA tAvaktavyo yAvadutkRSTA sthitiH / tathA cAha-'caramavizNukkoso' caramasthitInAM kaMjhakamAtrANAM paTyopamAsaMkhyeyanAgamAtrANAmityarthaH / utkRSTo'nunAgo nirantaramanantaguNatayA netavyaH / idAnIM zunaprakRtInAM tIvramandatAnidhAnAvasaraH-tatra parAghAtaprakRtimadhikRtyocyate-parAghAtasyotkRSTAyAM sthitau jaghanyapade jaghanyo'nunAgaH sarvastokaH / tataH samayonAyAmutkRSTasthitau jaghanyo'nulAgo'nantaguNaH / tato'pi hisamayonAyAmutkRSTasthito jghnyonunaago'nntgunnH| evaM tAvaghAcyaM yAvatpaDhyopamAsaMkhyeyajAgamAtrAH sthitayo gatA navanti nivartanakaMmakamatikAntaM nvtiityrthH| tata utkRSTAyAM sthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tato nivartanakaMmakAdadhaH prathama sthitau jaghanyo'nulAgo'nantaguNaH / tataH samayonAyAmutkRSTasthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tato nivartanakaMga kAdadho ditIyasthitau jaghanyo'nujAgo'nantaguNaH / evaM tAvaghAcyaM yAvatparAghAtasya jaghanyasthitau jaghanyAnunnAgo'nadvantaguNaH kaMmakamAtrANAM ca sthitInAmutkRSTo'nulAgo'dyApyanuktastiSThati / zeSaH sarvo'pyuktaH / tato jaghanyasthiterAra-18 hai nyordhvaM kaMjhakamAtrAH sthitIratikramya caramAyAM sthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNo vaktavyaH / tato'dhastanasthitAvutkRSToanunAgo'nantaguNaH / evaM tAvAcyaM yAvajaghanyasthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / evaM zarIrapaJcakasaMghAtapaJcakabandha / napaJcadazakAMgopAMgatrayaprazastavarNagandharasasparzAgurulaghUJcAsAtapodyotanirmANatIrthakarANAmapi nAvanIyaM / 'parittamANINa na viseso' parAvartamAnaprakRtInAM vizeSo aSTavyaH / sa caivaM-yAvatInAM tAni cAnyAni cetyevamanukRSTirannihitA tAvatInAM SC Jain Educati o nal For Private & Personal use only L ibrary.org Page #117 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education sarvAsAmapi jaghanyo'nunAgastAvanmAtra eva praSTavyaH / tAni cAnyAni cetyevamanukRSTiviSayAnyastu parato jaghanyo yathotaramanantaguNastAvaSaktavyo yAvat kaMmakasyAsaMkhyeyA jAgA gatA javanti, eko'vaziSyate // 66 // tathA cAha tANannANi tti paraM zrasaMkhanAgAhi~ kaMrugekANa | nakkosiyarAneyA jA takkaMDakovari samattI // 67 // tAtti- tAni cAnyAni cetyevamanukRSTeH paraM kaMDakasyAsaMkhyeyecyo jAgecya UrdhvaM kaMmakamAtrANAmekaikasyAzca sthiteyathAsaMkhyamutkRSTA itare ca jaghanyA anujAgA anantaguNA jJeyAH / etaduktaM navati tAni cAnyAni cetyevamanukRSTeH paraM jaghanyo'nunAgo yathottaramanantaguNastAvAcyo yAvat kaMkakamAtrANAM sthitInAmasaMkhyeyA jAgA gatA javanti, eko'vatiSThate / tato yataH sthiterArajya tAni cAnyAni cetyevamanukRSTirArabdhA, tatprabhRtInAM sthitInAM kaMrukamAtrANAM yathottaramanantaguNatayotkRSTo'nunAgo vaktavyaH / tato yataH sthitisthAnAUghanyAnunAgamuktvA nivRttastata uparitane sthitisthAne jaghanyo'nunAgo'nantaguNo vAcyaH / evamekaikaM jaghanyAnujAgamutkRSTAnunAgAnAM ca kaMrukaM kaMDakaM tAvadet yAvadhanyAnujAgaviSayANAM sthitInAM tAni cAnyAni cetyevamanukRSTeH paraM kaMrukaM paripUrNa javati / utkRSTAzcAnujAgAH sAgaropamazatapRthaktvatulyA javaMti / tata upari jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / pazcAdeka utkRSTo'nujJAgaH / tataH punarapyeko jaghanyo'nunAgaH, punarapyeka utkRSTo'nujAgaH, evaM tAvadvAcyaM yAvajaghanyAnubhAgaviSayAH sthitayaH sarvA api parisamAtA javanti / utkRSTAnubhAgaviSayAzca kaMrukamAtrAH sthitayo'dyApyanuktAstiSThanti / zeSAH sarvA pyuktAH / tatastAsAM tional inelibrary.org Page #118 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH karma- yiyottaramutkRSTo'nujAgo'nantaguNo vaacyH| tathA cAha-'jA takaMjhakovari samattI' yAvatteSAM jaghanyAnunAgAnAM kama-|4| kasya coparitanasya parisamAptiH / idamuktaM navati-anantaguNatayA'nihitAnAM jaghanyAnunAgaviSayANAM sthitInAM kNddnau|| kApari ekaikotkRSTAnunAgAntaritA jaghanyAnunAgAstAvaktavyA yAvatteSAM sarveSAmapi parisamAptirupajAyate / tato ye kamakamAtrA utkRSTAnujAgAH kevalAstiSThanti, te'pi yathottaramanantaguNAstAvaghAcyA yAvatsarvasamAptinavatIti gaathaarthH|| tatra sAtAsAte adhikRtya nAvanA vidhIyate-sAtasyotkRSTAyAM sthitau jaghanyo'nunAgaH sarvastokaH / tataH samayonAyAmutkRSTasthitau jaghanyo'nujAgastAvanmAtra eva / bisamayonAyAmapyutkRSTa sthitau jaghanyonunAgastAvanmAtra eva / evamadho. dho'vatIrya tAvaktavyo yAvatsAgaropamazatapRthaktvamatikrAntaM navati / tato'dhastanasthitau jaghanyo'nujAgo'nantaguNaH / tato'pyadhastanasthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / evaM tAvaghAcyaM yAvat kaMmakasyAsaMkhyeyanAgA gatA navanti, ekovaziSyate / etAzca sthitayaH saMkhyeyatnAgahInakaMDakamAtrAH sAkAropayogasaMjhA iti vyavahiyante, sAkAropayogenaivaitAsAM badhyamAnatvAt / tata utkRSTasthitI utkRSTo'nunAgo'nantaguNo vaktavyaH / tataH samayonAyAmutkRSTasthitAvutkRSTo'nulAgo'nantaguNaH / tato'pi hismyonaayaamutkRssttsthitaavutkRsstto'nujaago'nntgunnH| evamadho'dho'vataraNenotkRSTo'nujAgo'nantaguNastAvaktavyo yAvatkaMmakamAtrAH sthitayo'tikrAntA navanti / tato yataH sthitisthAnAjaghanyamanunAgamuktvA | nivRttastato'dhastAt sthitisthAne jghnyonunaago'nntgunnH| tataH punarapi prAguktAnAmutkRSTAnullAgaviSayANAM sthitInAmadhastAt kaMDakamAtrAsu utkRSTo'nunAgaH krameNAnantaguNo vAcyaH / tato yataH sthitisthAnAjaghanyamanunAgamuktvA // 4 // Jain Education a l For Privale & Personal use only elibrary.org Page #119 -------------------------------------------------------------------------- ________________ EARREARSACRY nivRttamtato'dhastane sthitisthAne jaghanyo'nujAgo'nantaguNo vaktavyaH / tataH punarapi kamakamAtrANAM sthitiinaamutkRssttosnunaago'nntgunnH| evamakasyAH sthitejaghanyo'nujA kamakamAtrANAM ca sthitInAmutkRSTo'nunAgo'nantaguNatayA tAvachAcyo yAvaUpanyAnunAgaviSayANAmekaikasthitInAM tAni cAnyAni cetyevamanukRSTeH paraM kaMDakaM paripUrNa navati / utkR-8 STAnunAgaviSayAzca sthitayaH saagropmshtpRthktvmaatraaH| tata ekasyAH sthiterjghnyaanunaago'nntgunnH| tataHsAgaropamazatapRthaktvAdadhastanasthitAvutkRSTo'nujAgo'nantaguNaH / tataH punarapi prAguktasthitisthAnAdadhastanasthitau jaghanyo'nunAgo-10 'nntgunnH| tataH sAgaropamazatapRthaktvAdadhastanahitIyasthitI utkRSTo'nujAgo'nantaguNaH / evamekaikaM jaghanyamutkRSTa cAnunAgamanantaguNatayA vadan tAvaddyAvatsarvejaghanyA sthitiH| kaMmakamAtrANAM ca sthitInAmutkRSTAnunnAgA adyApyanutAstiSThanti, zeSAH sarve'pyuktAH / tataste'pyadho'dhaH krameNAnantaguNA vaktavyA yAvatsarvajaghanyA sthitiH / evaM manuSyagatimanuSyAnupUrvIdevagatidevAnupUrvIpaJcenjiyajAtisamacaturasrasaMsthAnavajrarSajanArAcasaMhananaprazastavihAyogatisthirazujasuja- | gasusvarAdeyayazAkIyuccairgotrANAmapi vaktavyaM / saMpratyasAtavedanIyasyocyate-tatrAsAtasya jaghanyasthitI jaghanyo'nulAgaH | sarvastokaH / vitIyasyAM sthitI jaghanyo'nunAgastAvanmAtra eva / tRtIyasyAmapi sthitau jaghanyo'nunAgastAvanmAtra eva / evaM tAvAcyaM yAvatsAgaropamazatapRthaktvaM bhavati / tata uparitanasthitau jghnyo'nunjaago'nntgunnH| tato vitIyasyAM sthitau jaghanyo'nujAgo'nantaguNaH / evaM tAvAcyaM yAvatkaMDakasyAsaMkhyeyA nAgA gatA javanti, eko'vatiSThate / tato|'sAtasya japanyasthitAvutkRSTapade utkRSTo'nujAgo'nantaguNaH / tato vitIyasyAM sthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / CARRCACARANAS ka.pra.9 Jain Education anal For Private & Personal use only Milinelibrary.org Page #120 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ||4e|| tato'pi tRtIyasyAM sthitAvutkRSTo'nulAgo'nantaguNaH / evaM tAvAcyaM yAvat kamakamAtrAH sthitayo gatA navanti / prakRtiH tato yataH sthitisthAnAjaghanyamanunAgamuktvA nivRttastata uparitane sthitisthAne jaghanyo'nulAgo'nantaguNaH / tataH prAguktAutkRSTAnulAgaviSayAtkaMjhakAupari prathamasthitau utkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tato'pi dvitIyasyAM sthitau utkRSTo'nunnAgo'nantaguNaH / tato'pi tRtIyasyAM sthitau utkRSTo'nunnAgo'nantaguNaH / evaM tAvaghAcyaM yAvatpunarapi karakamAtrAH sthitayo gatA navanti / tataH punarapi yataH sthitisthAnAjaghanyAnunAgamuktvA nivRttastasyoparitane sthitisthAne jaghanyo'nulAgo'nantaguNaH / tato nUyo'pi prAguktakaMmakacyA'pari. kaMDakamAtrANAM sthitInAmutkRSTo'nunnAgo yathottaramanantaguNo vaktavyaH / evamekaikasyAH sthiterjaghanyo'nunAgaH kamakamAtrANAM ca sthitInAmutkRSTo'nulAgo'nantaguNatayA tAvaktavyo yAvajaghanyAnunAgaviSayANAmekaikasthitInAM tAni cAnyAni cetyevamanukRSTeH paraM kaMDakaM paripUrNa navati / utkRSTAnunAgaviSayAzca sthitayaH sAgaropamazatapRthaktvamAtrAH / tata napari ekasyAH sthitejaghanyo'nunAgo'nantaguNo vAcyaH / tataH sAgaropamazatapRthaktvA'paritanasthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tataH punarapi prAguktAt sthitisthAnAuparitane sthitisthAne jaghanyo'nulAgo'nantaguNaH / tataH sAgaropamazatapRthaktvA'pari ditIyasyAM sthitaavutkRsstto'nunnaago'nntgunnH| evamekaikaM jaghanyamutkRSTaM cAnunAgamanantaguNaM vadan tAvadbajedyAvadasAtavedanIyasya sarvotkRSTA sthiti // 4 // navati / kamakamAtrANAM ca sthitInAmutkRSTAnullAgA adyApyanuktA avatiSThante, zeSAH sarve'pyuktAH / tataste'pi yatho-18 ttaramanantaguNA vaktavyA yAvatkRSTA sthitiH| evaM narakagatinarakAnupUrvIpaMcendhiyajAtivarjajAticatuSTayaprathamavarjasaMsthAnapa Jain Educating ISona For Private & Personal use only Palhelibrary.org Page #121 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zcakaprathamavarjasaMhananapaJcakAprazasta vihAyoga tisthAvarasUyAparyAptasAdhAraNA sthirAzunaDurjagaduHsvarAnAdeyAyazaH kIrtInAmapi tIvramandatA'nidhAtavyA / saMprati tiryaggatestItramandatA'bhidhIyate - saptamapRthivyAM vartamAnasya nairayikasya sarvajaghanye sthitisthAne jaghanyapade jaghanyonunAgaH sarvastokaH / tato dvitIyasthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tato'pi tRtIyasthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / evaM tAvadvAcyaM yAvannivartanakaM rukamatikrAntaM navati / tato jaghanya sthitAvutkRSTapade utkRSTo'nujAgo'nantaguNaH / tato nivartanakaMrukADupari prathama sthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tato dvitIya sthitA - vutkRSTo'nubhAgo'nantaguNaH / tataH kaMrukADupari dvitIya sthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tatastRtIyasyAM sthitAvutkRSTo'nubhAgo'nantaguNaH / evaM tAvadvAcyaM yAvadajaSyaprAyogyajaghanyAnujAgabandhasyAdhazcaramasthitiH / zravyaprAyogyajaghanyAnujAgabandhasyAdhaH kaMDakamAtrANAM sthitInAmutkRSTAnujAgA adyApyanuktAH santi, zeSAstuktAH / tato'navyaprAyogyajaghanyAnunAgabandhaviSaye prathamasthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / dvitIyasyAM sthitau jaghanyo'nunAgastAvanmAtra eva / tRtIyasyAmapi sthitau jaghanyo'nunAgastAvanmAtra eva / evaM tAvadvAcyaM yAvatsAgaropamazata pRthaktvamAtrAH sthitayo'tikrAntA javanti / etAsAM ca sthitInAM pUrvapuruSaiH parAvartamAnajaghanyAnujAgabandhaprAyogyA iti nAma kRtaM / etAsAM copari prathama sthitau jaghanyAnujAgo'nantaguNaH / tato'pi dvitIyasyAM sthitau jaghanyAnunAgo'nantaguNaH / tato'pi tRtIyasyAM sthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / evaM tAvadvAcyaM yAvannivartanakaM kasya asaMkhyeyA jAgA gatA javanti, eko'yatiSThate / tato yataH sthitisthAnADutkRSTamanubhAgamuktvA nivRttastata uparitane dvitIye sthitisthAne utkRSTo'nujAgo'nanta Jain Educationational ainelibrary.org Page #122 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * HASARAS%**SEXAGES ********** gunnH| tato'pyuparitane sthitisthAne utkRsstto'nunaago'nntgunnH| tato'pi tRtIye sthitisthAne utkRSTo'nulAgo'nanta-13 prakRtiH gunnH| evaM tAvaghAcyaM yAvadalavyaprAyogyajaghanyAnunjAgavandhasyAdhazcaramA sthitiH| tato yataH sthitisthAnAjaghanyamanunAgamuktvA nivRttastataH uparitane sthitisthAne jaghanyo'nujAgo'nantaguNaH / tato'javyaprAyogyajaghanyAnunAgabandhavipaye prathamasthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tato'pi dvitIyasyAM sthitAvutkRSTo'nujAgo'nantaguNaH / evaM tAvadhAcya8 yAvat kamakamAtrAH sthitayo'tikrAntA navanti / tato yataH sthitisthAnAjaghanyamanunAgamuktvA nivRttastata uparitane sthitisthAne jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tato'pyanavyaprAyogyajaghanyAnunAgabandhaviSaye kaMDakApari punarapi kaMkamAtrANAM sthitInAmutkRSTo'nunnAgo yathottaramanantaguNo vaktavyaH / evamekasyAH sthiterjaghanyamanulAgaM kaMDakamAtrANAM ca sthitInAmutkRSTamanunAga vadatA tAvajantavyaM yAvadalavyaprAyopyajaghanyAnunAgabandhaviSaye crmsthitiH| tato yataH sthitisthAnAjaghanyamanunAgamuktvA nivRttastata uparitane jghnyo'nujaago'nntgunnH| tato'navyaprAyogyajaghanyAnujAgabandha-| syopari prthmsthitaavutkRsstto'nunaago'nntgunnH| tata upari prAguktAGaghanyAnujAgavandhApari vitIyasthitau jaghanyo- 8 nunaago'nntgunnH| tataH prAguktAputkRSTAnujAgAuparitane sthitisthAne utkRsstto'nujaago'nntgunnH| evamekasyAH sthitejaghanyamekasyAzcotkRSTamanujAgaM vadatA tAvajantavyaM yAvatkRSTasthitau jghnyo'nujaago'nntgunnH| kamamAtrANAM ca sthitI-II // 20 // ||nAmutkRSTAnujAgA adyApyanuktAH santi, zeSAzca sarve'pyuktAH / tataste yathottaramanantaguNAstAvaktavyA yAvatkRSTA sthitiH / evaM tiryagAnupUrvyA nIcairgotrasya ca tIvramandatAnidhAtavyA / saMprati trasanAmno'bhidhIyate-trasanAmna utkRSTa *** ***** Jain Education anal For Privale & Personal use only linelibrary.org Page #123 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sthitau jaghanyapade jaghanyo'nunAgaH srvstokH| tataH samayonAyAmutkRSTasthitau jaghanyo'nunnAgo'nantaguNaH / tato'pi ghisamayonAyAmutkRSTastio jghnyo'nunaago'nntgunnH| evamadho'dho'vataraNena jaghanyo'nunAgo'nantaguNatayA tAva-18 vaktavyo yAvatkamakamAtrAH sthitayo'tikrAntA javanti / tata utkRSTAyAM sthitau utkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tataH kamakAdadhaH prathamasthitau jaghanyo'nulAgo'nantaguNaH / tataH samayonAyAmutkRSTasthitau utkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tataH| kaMjhakAdadhastanyAM pitIyasyAM sthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tato hisamayonAyAmutkRSTasthitau utkRSTonunAgo'na-18 ntaguNaH / evaM tAvaghAcyaM yAvadaSTAdazasAgaropamakoTIkoTInAmuparitanI sthitiH| aSTAdazakoTIkoTInAM copari kaMka-16 mAtrANAM sthitInAmutkRSTAnunAgA adyApyanuktAH santi / zeSaM sarvamuktaM / tato'STAdazakoTIkoTInAM satkAyAmutkRSTasthitI jaghanyo'nunjAgo'nantaguNaH / tataH samayonAyAmutkRSTasthitau jaghanyo'nunAgastAvanmAtra eva / disamayonAyAmapyutkRSTa-13 |sthitau jaghanyo'nulAgastAvanmAtra eva / evamadho'dho'vataraNena tAvaghAcyaM yAvadanavyaprAyogyo jghnysthitibndhH|| tato'dhastanyAM prathamasthitau jaghanyo'nujAgo'nantaguNaH / tato vitIyasyAM sthitau jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / evaM| tAvAcyaM yAvatkamakasyAsaMkhyeyA nAgA gatA navanti, eko'vatiSThate / tato'STAdazasAgaropamakoTIkoTInAmupariSTAt kamakamAtrANAM sthitInAM caramasthitau utkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tato vicaramasthitAvutkRSTo'nujAgo'nantaguNaH / tatastricaramasthitAvutkRSTo'nujAgo'nantaguNaH / evamadho'dho'vataraNena tAvaghAcyaM yAvatkaMmakamatikrAntaM navati, aSTAdazakoTIkoTInAmupari anantarA sthitiratikrAntA navatItyarthaH / tato yataH sthitisthAnApanyamanunAgamanidhAya nivR-16 Jain Education & Conal For Privale & Personal use only Sinelibrary.org Page #124 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kama " U " . dattastato'dhastane sthitisthAne jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tataH punarapyaSTAdazasAgaropamakoTIkoTInAM satkAyAzcaramasthi-18| prakRtiH terAracyAdho'dhaH kaMDakamAtrANAM sthitInAmutkRSTo'nunAgo'nantaguNo vaktavyaH / tato yataH sthitisthAnAjaghanyAnunAga6 manidhAya nivRttastato'dhastane sthitisthAne jaghanyo'nujAgo'nantaguNaH / tataH punarapi prAguktAtkajhakAdadhaH kaMjhakamAtrANAM / sthitInAmadho'dhaH krameNotkRSTA anulAgA anantaguNA vaktavyAH / evamekasyAH sthitejaghanyamanulAgaM kaMmakamAtrANAM sthitInAmutkRSTAnanulAgAn vadatA tAvajantavyaM yAvadanavyaprAyogyajaghanyAnunAgabandhaviSaye jaghanyA sthitiH| tato yataH sthitisthAnAjaghanyAnunAgamuktvA nivRttastato'dhastane sthitisthAne jaghanyo'nunAgo'nantaguNaH / tato'nnavyaprAyogyada jaghanyAnunAgabandhaviSayAdadhaH prathamasthitau utkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / tataH prAguktAjaghanyAnunAgAdadhaH sthitau jagha-13 nyo'nunAgo'nantaguNaH / tato'pyanavyaprAyogyajaghanyAnunAgabandhaviSayAdadho ditIyasthitAvutkRSTo'nunAgo'nantaguNaH / evamekasyAH sthiterjaghanyamanunAgamekasyAzca sthiterutkRSTaM vadatA'dho'dhastAvadavatarItavyaM yAvajaghanyA sthitiH / kaMjhakamAdatrANAM ca sthitInAmutkRSTA anujAgA adyApyanuktAH santi, zeSAH sarvepyuktAH / tataste'pyadho'dhaH krameNAnantaguNAstA vaktavyA yAvaUghanyA sthitiH / evaM bAdaraparyAptapratyekanAmnAmapi tIvramandatAnidhAtavyA / (vizeSatastvanukRSTistIvamandatA ca pttsthaapnaato'vseyaa)| sAdyanAdiprarUpaNA / svAmitvaM ghAtisaMjJA sthAnasaMjhA zunAzunaprarUpaNA (pratyayaprarUpaNA vipAkaprarUpaNA) ca yathA zatake tthaa'vgntvyaa| iti // 67 // // 51 // 1 zrImadupAdhyAyanyAyAcAryAstu sAdhanAdiprarUpaNA svAmitvaprarUpaNA cAtraiva vyadhurityadikSuzca zeSA rasavipAkanirUpaNA vyAkRtAH / ****MASKASSASALARI Jain Educatio n al For Private & Personal use only 41 brary.org Page #125 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tdevmukto'nujaagbndhH| saMprati sthitibandhAnidhAnAvasaraH / tatra ca catvAryanuyogadhArANi / tadyathA-sthiti-1 sthAnaprarUpaNA, niSekaprarUpaNA, abAdhAkaMkaprarUpaNA, alpabahutvaprarUpaNA ca / tatra sthitisthAnaprarUpaNArthamAhavizbaMdhahANAraM suhamazrapajAttagassa thovAiM / bAyarasuhumeyara biticauridiyazramaNasannINaM // 6 // saMkheDAguNANi kamA asamattiyare ya biNdiyaashmmi|nvrmsNkheddaagunnaasNkilesaaii (ya) sbn||6|| vizatti-iha jaghanyasthiterAranyotkRSTAM sthiti yAvat yAvantaH samayAstAvatpramANAni sthitisthAnAni / tathAhi-12 jaghanyAyAH sthiterekaM sthitisthAnaM / saiva samayAdhikA vitIyaM sthitisthAnaM / hisamayAdhikA tRtIyaM sthitisthAnaM / evaM tAvaghAcyaM yAvatkRSTA sthitiH| tAni ca sthitisthAnAni sUkSmasyAparyAptasya srvstokaani| tenyo'paryAptabAdarasya saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi sUdamaparyAptakasya saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi paryAptavAdarasya saMkhyeyaguNAni / etAni ca pasyopamAsaMkhyeyatnAgagatasamayapramANAni aSTavyAni / tato'paryAptaghIjiyasyAsaMkhyeyaguNAni / kathamevaM gamyate iticekucyatebIpriyANAmaparyAptAnAM sthitisthAnAni paDhyopamAsaMkhyeyatnAgagatasamayapramANAni, pAzcAtyAni ca pakhyopamAsaMkhyeyatnAgaga-2 tasamayapramANAni / tataH pAzcAtyecyo'mUnyasaMkhyeyaguNAnyevopapadyante / tenyo'pi vInchiyasya paryAptasya sthitisthAnAni saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi trInjiyasyAparyAptakasya saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi tasyaiva paryAptasya saMkhyeyaguNAni / tenyoapi caturinjiyasyAparyAptasya saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi caturinjiyasya paryAptasya saMkhyeyaguNAni / tenyo'pyasaMjhipaJce-18 nijayasyAparyAptasya saMkhyeyaguNAni / tenyo'pyasaMJcipaJcenjiyasya paryAptasya saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi saMjhipaJcetriyasyA pamAsaMkhyeyanAgagatasamayapramANAta kAya saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi paryAptatya savestokAni / tenyo'paryApta Jain Education tional For Privale & Personal use only Hnimelibrary.org Page #126 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 22 // paryAptasya saMkhyayaguNAni / tenyo'pi saMjhipazcenjyisya paryAptasya saMkhyeyaguNAni / 'asamattiyareya tti' asamAptAnAma-18| prakRtiH paryAptAnAmitareSAM ca paryAptAnAM bAdarAdInAM sthitisthAnAni krameNa saMkhyeyaguNAni vaktavyAnIti / navaramekendhiyANAMta sthitisthAnAnyanidhAyAnantaraM vInchiyasya prathame de'paryAptarUpe sthitibandhasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni vaktavyAni / tathaiva ca yuktipUrva prAguktAni / 'saMkilesA ya sabaDha' saMktazAzca sarvatra sarveSu sthAneSvasaMkhyeyaguNA vaktavyAH, AstAM bIyasya, prathamajede'paryAptalakSaNe sthitisthAnAnyasaMkhyeyaguNAnIti cazabdArthaH / tadyathA-sUkSkSasyAparyAptasya saMklezasthAnAni sarvastokAni / tenyo'paryAptavAdarasyAsaMkhyeyaguNAni / tenyo'pi paryAptasUdamasyAsaMkhyeyaguNAni / tenyo'pi paryAptavAdarasyAsaMkhyeyaguNAni / tecyo'pi dIjiyasyAparyAptasyAsaMkhyeyaguNAni / evaM paryAptamIDiyaparyAptAparyAptatIndriyacaturijiyAsaMjhisaMjhipaJcenjiyANAM yathottaramasaMkhyeyaguNAni vaktavyAni / kathamevaM gamyate sarvatrApyasaMkhyeyaguNAni saMkvezasthA-16 nAnIti ceducyate-iha sUdamasyAparyAptasya jaghanya sthitibandhArane yAni saMkvezasthAnAni tenyaH samayAdhikajaghanyasthiti-11 bandhArale saMklezasthAnAni vizeSAdhikAni / tenyo'pi simayAdhikajaghanyasthitibandhAraMje'pi vizeSAdhikAni / evaM 8 tAvaghAcyaM yAvattasyaivotkRSTA sthitista'tkRSTasthitibandhAraMje ca saMkvezasthAnAni jaghanyasthitisatkasaMkvezasthAnApekSyADakhyeyaguNAni khanyante / yadaitadevaM tadA sutarAmaparyAptabAdarasya saMkvezasthAnAni aparyAptasUkSmasatkasaMkvezasthAnApekSyA'saMkhyeyaguNAni javanti / tathAhi-aparyAptasUkSmasatkasthitisthAnApekSyA bAdarAparyAptasya sthitisthAnAnyasaMkhyayaguNAni / G // 21 // sthitisthAnavRdhau ca sNkleshsthaanvRddhiH| tato yadA sUkSmAparyAptasyApi sthitisthAneSvatistokeSu jaghanyasthitisthAnasatkasaM H For Privale & Personal use only Jain Edua VIL elibrary.org Page #127 -------------------------------------------------------------------------- ________________ klezasthAnApekSyA utkRSTe sthitisthAne saMklezasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni javanti tadA bAdarAparyApta sthitisthAneSu sUkSmAparyApta sthitisthAnApekSayA'saMkhyeyaguNeSu sutarAM javanti / evamuttaratrApi asaMkhyeyaguNatvaM jAvanIyamiti // 68-69 // emeva visohI vigdhAvaraNesu ko DikomI | udahI tIsamasAte zraddhaM yo maNuyaDugasAe // 70 // emeva tti - 'emeva visohIu tti' yathA saMkvezasthAnAnyasaMkhyeyaguNatayA prAguktAni evamevAsaMkhyeyaguNatayaivetyarthaH / vizodhayo'pi vizodhisthAnAnyapi vaktavyAni / yato yAnyeva saMklizyamAnasya saMkkezasthAnAni tAnyeva vizudhyamAnasya sato vizuvisthAnAni javanti / etacca prAgeva saprapaJcaM jAvitaM neha jyo jAvyate / tato vizodhisthAnAnyapi saMklezasthAnavat krameNa sarvatrApyasaMkhyeyaguNAni vaktavyAni / sAMpratamutkRSTetara sthitipratipAdanArthamAha - ' viggha tti' antarAyamAvaraNaM jJAnAvaraNaM darzanAvaraNaM ca / tatra paJcAnAmantarAyaprakRtInAM paJcAnAM jJAnAvaraNaprakRtInAM navAnAM ca darzanAvaraNaprakRtInAM sAta| vedanIyasya cotkRSTA sthitistriMzatsAgaropamANAM koTI koTyaH / iha dvidhA sthitiH karmarUpatAvasthAnalakSaNA'nujavayogyA ca / tatra karmarUpatAvasthAnalakSaNAmeva sthitimadhikRtya jaghanyotkRSTapramANAnidhAnamidamavagantavyaM / anujavaprAyogyA punaravAdhAkAlahInA / yeSAM ca karmaNAM yAvatyaH sAgaropamakoTI koTyasteSAM tAvanti varSazatAni abAdhAkAlaH / tathAhimatijJAnAvaraNasya triMzatsAgaropamakoTI koTya utkRSTA sthitiratastasyAvAdhA kAlo'pyutkRSTa striMzavarSazatAnyavagantavyaH / yatastanmatijJAnAvaraNamutkRSTasthitikaM baddhaM satriMzagharSazatAni yAvanna kAJcidapi svodayato jIvasya vAdhAmutpAdayati / abAdhAkAlahInazca karmadalika niSekaH / evaM zrutajJAnAvaraNAdInAmapyuktaprakRtInAmabAdhAkAlo'bAdhAkAlahInazca karma Jain Educationational nelibrary.org Page #128 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 23 // dalikaniSeko jAvanIyaH / tathA strIvede manuSyadhike manuSyagatimanuSyAnupUrvIrUpe sAtavedanIye ca pUrvoktasya sthitipra-80 mANasyArdhamutkRSTa sthititayA aSTavyaM paJcadazasAgaropamakoTIkovyaH strIvedAdInAmutkRSTA sthitiravagantavyetyarthaH / paJcadazavarSazatAnyabAdhAkAlo'bAdhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH // 70 // tivihe mohe sattari cattAlIsA ya vIsaI ya kamA / dasa purise hAsaraI devage khagazceThAe // 1 // | tivihe tti-trividhe triprakAre mohe mohanIye mithyAtvalakSaNe darzanamohanIye, SoDazakaSAyalakSaNe kaSAyamohanIye, napuMsakavedAratizokanayajugupsArUpe ca nokaSAyamohanIye, yathAsakhyamuMtkRSTA sthitiH sAgaropamakoTIkovyaH saptatiHcatvAriMzat viMzatizca / yathAsaMkhyameva ca saptacatvAri ca varSasahasra avAdhAkAlaH abAdhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH iha puruSa-13 vedahAsyaratInAM vizeSato vakSyamANatvAt strIvedasya coktatvAnnokaSAyamohanIyagrahaNena napuMsakavedAratizokalayajugupsAnAmeva grahaNamavagantavyaM / 'dasa purisetyAdi' puruSe puruSavede hAsye ratau devahike devagatidevAnupUrvI rUpe khagatau ceSTAyAM / prazastavihAyogatau dazasAgaropamakoTIkoTya utkRSTA sthitiH| dazavarSazatAni cAbAdhAkAlaH / abAdhAkAlahInazca krmdliknissekH|| 71 // thirasunapaMcagaucce cevaM saMgaNasaMghayaNamUle | tabbIyA vivuhI ahArasasuhama vigalatige // 2 // thira tti-sthire, zulapaJcake zunnasunagasusvarAdeyayaza-kIrtirUpe, uccairgotre ca / tathA 'saMgaNasaMghayaNamUle tti' mUle | prathame saMsthAne samacaturasralakSaNe, prathame ca saMhanane vajrarSajanArAcasaMjhe / evaM pUrvoktaprakAreNotkRSTA sthitiravagantavyA 3 // Jain Educatio n al For Private & Personal use only N elibrary.org Page #129 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educati daza sAgaropamakoTI koTya utkRSTA sthitiravagantavyetyarthaH / daza varSazatAni cAbAdhA | abAdhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH / 'tIyA viDI' teSAM saMsthAnAnAM saMhananAnAM ca madhye dvitIyAdiSu dvitIyatRtIyAdiSu saMsthAneSu saMhananeSu ca divRddhiH dvikavRddhiH krameNAvaseyA / tadyathA - dvitIyayoH saMsthAnasaMhananayordvAdaza sAgaropamakoTI koTya utkRSTA sthitiH, dvAdaza varSazatAni cAbAdhAkAlaH / avAdhAkAlahInazca karmadalika niSekaH / tRtIyayoH saMsthAna saMhananayozcaturdaza sAgaropamakoTIkovya utkRSTA sthitiH, caturdaza varSazatAni cAbAdhAkAlaH, avAdhAkAlahInazca karmadalika niSekaH / caturthayoH saMsthAnasaMhananayoH Somaza sAgaropamakoTI koTya utkRSTA sthitiH, Somaza varSazatAnyabAdhAkAlaH, abAdhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH / paJcamayoH saMsthAna saMhananayoraSTAdaza sAgaropamakoTI koTya utkRSTA sthitiH, aSTAdaza varSazatAni cAbAdhAkAlaH, bAdhAkAlahInazca karmadalika niSekaH / SaSThayoH saMsthAnasaMhananayoviMzatisAgaropamakoTI koTya utkRSTA sthitiH, de varSasahasre bAdhAkAlaH, abAdhAkAlahInazca karmadalika niSeka: / 'ahArasa sudumavigalatige' sUAtrike sUkSmAparyAtasAdhAraNarUpe, vikalatrike dIndriyatrIndriyacaturindriyajA tilakSaNe, aSTAdazasAgaropamakoTI koTya utkRSTA sthitiH, aSTAdazavarSazatAnyavAdhAkAlaH, avAdhAkAlahInazca karmadalika niSekaH // 72 // girAhArage to vIsAsa niccanAmANaM / tettI sudahI suranArayAja sesAu palatigaM // 73 // 1 tira ti tIrthakare, zrAhAraka pike AhArakazarIrAhArakAMgopAMgarUpe antaHkoTI koTI utkRSTA sthitiH / antarmuhUrtamabAdhAkAlaH, abAdhAkAlahInazca karmada likaniSekaH / 'vIsAsa nizccanAmAeM' zeSANAM nAmaprakRtInAM narakagatinarakAnu national . ainelibrary.org Page #130 -------------------------------------------------------------------------- ________________ C prakRtiH // 54 // pUrvI tiryagchikaikendhiyajAtipaJcendhiyajAtitaijasakArmaNaudArikavai kriyazarIraudArikAMgopAgavai kriyAMgopAMgavarNagandharasasparzAgurulaghUpaghAtaparAghAtobAsAtapodyotAprazastavihAyogatitrasasthAvarabAdaraparyAptapratyekAsthirAzunapurnagaHsvarAnAdeyAyaza:kIrtinirmANalakSaNAnAM nIcairgotrasya ca viMzatiH sAgaropamakoTIkoTya utkRSTA sthitiH, viMzativarSazatAni cAbAdhAkAlA, abAdhAkAlahInazca krmdliknissekH| 'tettIsudahI suranArayAu' surAyuSo nArakAyuSazcotkRSTA sthitistrayastriMzadadhayazaH sAgaropamANi pUrvakoTIbinAgAcyadhikAnIti zeSaHpUrvakoTI trinaagshcaavaadhaakaalH|abaadhaakaalhiinshc krmdliknissekH| 'sesAna pallatiga' zeSAyuSormanuSyatiryagAyuSoH pazyatrikaM trINi paTyopamAni pUrvakoTI trinAgAnyadhikAnIti shessH| puurvkottiibinaagshcaabaadhaakaalH| abAdhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH / etacca pUrvakovyAyuSazcaturgatigamanayogyAn utkRSTasthitibandhakAn tiryagmanuSyAn prati aSTavyaM / tAnevAzritya yathoktarUpAyA utkRSTasthiteH pUrvakoTibijAgarUpAyAzcAbAdhAyAH prApyamAetvAt // 73 // sAMpratamasaMjhipaJcenjiyAdIn bandhakAnAzrityAyuSAmutkRSTAM sthitiM pratipAdayannAhabAucajakukkoso parAsaMkhejanAgamamaNesu / sesANa putrakoDI sAjatinAgo abAhA siM // 4 // Au tti-amanaskeSvasaMjhipaJcenniyeSu paryApteSu AyurutkRSTasthitibandhakeSu caturNAmapyAyuSAM paranavasaMbandhinAmutkRSTA sthitiH paDhyopamAsaMkhyayanAgamAtrA pUrvakoTivinAgAcyadhiketi zeSaH / puurvkottitrinaagshcaabaadhaakaalH| abAdhAkAlahInazca krmdliknissekH| zeSANAM caikembyibIjiyatrIjiyacaturinjiyANAM paryAptAnAmasaMjhipaJcenjiyasaMjhipaJcenjiyANAM AMERICA // 4 // Jain Education a l For Private & Personal use only Allnelibrary.org Page #131 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cAparyAptAnAmAyuSyutkRSTasthitivandhakAnA paranavAyuSa utkRSTasthitibandhaH pUrvakoTIsvasvajavatrijAgAnyadhiko veditvyH| 'siM ti' eSAM svsvnvtrijaago'baadhaakaalH| abAdhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH // 4 // idAnImAyurvarjAnAM sarvakarmaNAmabAdhAkAlaparimANapratipAdanArthamAhavAsasahassamavAhA komAkomIdasagassa sesANaM / aNuvA annuvttttnngaansummaasigukoso||5|| vAsa tti-koTIkoTIdazakasya dazAnAM sAgaropamakoTIkoTInAM varSasahasraM dazavarSazatAni abAdhA navati / zeSANAM bAdazacaturdazapaJcadazaSoDazASTAdazaviMzatitriMzaccatvAriMzatsaptatInAmanupAto'nusAraH kartavyaH, trairAzikamanusartavyamityarthaH / tathAhi-yadA dazAnAM sAgaropamakoTIkoTInAM varSasahasramabAdhA prApyate, tadA bAdazAnAM sAgaropamakoTIkoTInAM varSasahasraM zataghyaM cAbAdhA navati, caturdazAnAM varSasahasraM zatacatuSTayaM ca / evaM sarvatrApyanusatavyaM / "aNuvaddaNagAusu ummAsigukkoso' anapavartanIyAyukeSu devanArakAsaMkhyeyavarSAyuSkatiryaGamanuSyeSu paranavAyuSkotkRSTasthitibandhakeSu paranavAyuSa utkRSTA'bAdhA pAemAsikI paemAsapramANA aSTavyA / paemAsAvazeSe eva teSAM paranavAyurvandhakatvAt / kecitpunayugaladharmiNAM paTyopamAsaMkhyeyajAgapramANAmabAdhAmichanti / tamuktaM-"paliyAsaMkhiUsaM jugadhammANaM vayaMtaNe" / iti||7||[8 tadevamuktotkRSTA sthitiH, saMprati jaghanyAmanidhAtukAma thAhajinnamuhuttaM AvaraNa vigchadasaNacanakkalonaMte / bArasa sAyamuhuttA aha ya jasakittiuccesu // 16 // jinna tti-paJcAnAM jJAnAvaraNIyAnAM paJcAnAmantarAyANAM caturNA darzanAvaraNAnAM cakuracakuravadhikevaladarzanAvaraNa CAR-44%AA ka0pra010 Jain Education a l For Private & Personal use only imelibrary.org Page #132 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 2-562 karma prakRtiH SSORSEARCRACCXREAK rUpANAM sarvAntimasya ca lAMjasya saMjvalanasaMjJasya jinnamuhUrtamantarmuhUrta jaghanyA sthitiH, antarmuhUrtamavAdhAkAlaH, avA- dhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH / sAtavedanIyasya jaghanyA sthiti daza muhUrtAH, antarmuhUrtaM cAbAdhAkAlaH, abAdhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH / iha kASAyikyA eva sthiterjaghanyatvapratipAdanamabhipretaM, ato kAdaza muhUrtA ityuktaM / anyathA sAtavedanIyasya jaghanyA sthitiH samayadhyamAtrApi sayogikevaDyAdau prApyate / tathA yazAkIryuccairgotrayoraSTau 6 muhUrtA jaghanyA sthitiH, antarmuhartamavAdhA, abAdhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH // 16 // do mAsA amakaM saMjalaNe purisa yaha vAsANi / ninnamuhuttamavAhA sabAsi sabahiM hasse // 7 // | do mAsa tti-saMjvalanAnAM dhau mAsau / ardhAdhaM ca jaghanyA sthitiH| etaduktaM javati-saMjvalanakrodhasya chau mAsau hai jaghanyA sthitiH| saMjvalanamAnasya maasH| saMjvalanamAyAyA ardhmaasH| tathA puruSe puruSavedasyASTau varSANi jaghanyA 8 sthitiH| sarvatrApyantarmuhUrtamabAdhA / avAdhAkAlahInazca karmadalikaniSekaH / abAdhAkAlapramANapratipAdanArthamAha'ninnetyAdi' sarvAsAmapi prakRtInAmuktAnAM vakSyamANAnAM ca sarvasminnapi haskhe jaghanye sthitibandhe jinnamuhUrtamabAdhA 4||TavyA / tathaiva ca prAk pratipAditA vakSyate ceti // 7 // saMpratyAyupo jaghanyasthitipratipAdanArthamAhakhuDDAgajavo Ausu uvavAyAusu samA dasa shssaa| ukkosA saMkheDA guNahINa zrAhAratibayare // 3 // CRACR-CASEAR-ra // 5 // Jain Educationalnational For Privale & Personal Use Only T imelibrary.org Page #133 -------------------------------------------------------------------------- ________________ khuDDAganavo tti-tiryagAyuSo manuSyAyuSazca jaghanyA sthitiH kukhakajavaH / tasya kiM mAnamiti ceducyate-zrAvalikAnAM ke zate paTpaJcAzadadhike / api caikasminmuhUrte ghaTikAdhyapramANe saptatriMzatrutAni trisaptatyadhikAni prANApAnAnAM hRSTAnavakaTapajantusatkAnAM navanti / ekasmiMzca prANApAne sAdhikAH saptadaza valakanavAH / sakale ca muhUrte paJcaSaSTisahasrANi pazca zatAni SaTtriMzadadhikAni kSullakalavAnAM javanti / atrApi "sabahiM hasse" itivacanAdantarmuhUrtamabAdhA, avAkAlahInazca krmdliknissekH| tathA napapAtAyuSo devAnAM nArakANAMcAyuSo jaghanyA sthitirdaza varSasahasrANi, antarmudahUrtamabAdhA, abAdhAkAlahInazca krmdliknissekH| adhunA tIrthakarAhArakayorjaghanyAM sthitimannidhAtukAma Aha-'uko setyAdi' AhArakazarIrAhArakAMgopAMgatIrthakaranAmnAM yotkRSTA sthitiH prAguktA'ntaHsAgaropamakoTIkoTIpramANA sA |saMkhyayaguNadInA jaghanyA sthitivati / sApi cAntaHsAgaropamakoTI koTIpramANaiva / nanu tIrthakaranAmakarma tIrthakaranavAdAk tRtIye nave vadhyate / taduktaM-"vata taM tu nayava tazyatnavo(ve)sakkAttANaM" tatkathaM jaghanyato'pyantaHsAgaropamakoTIkoTIpramANA tasya sthitirupapadyate ? tadayuktaM, anniprAyAparijJAnAt / "banA taM tu" ityAdikaM nikAcanApekyoktaM, itarathA tu tRtIyatnavAdAktarAmapi badhyate / uktaM ca vizeSaNavatyAM-"komAkoDIayarovamANa tibyrnaamkmmchiii| vanai ya taM aNaMtaranavammi tazyammi niddi // 1 // " tataH kathametatparasparaM yujyate ? atrottaraM-"jaM balaza 1 vanaspatipvevetyAvazyake matAntaraM taditibahuzrutAH / jaghanyaM tatraivAnyatra kiMcidAdhikyabhAvAt , tathAca narAdInAM jaghanyamantarmuhUrtami4Atyapi siddhaM dvAbhyAmAnavabhyaH samayebhya aMtarmuhUrttavyapadezAt iti kecit / Jain Education na For Privale & Personal use only library.org Page #134 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma NoRC- prakRtiH // 56 // tti naNiyaM taba nikAija tti niyamo'yaM / tadavaMUphalaM niyamA jayaNA anikAzyAvace // 1 // " Aha-yadi tIrthakaranAmno jaghanyApi sthitirantaHsAgaropamakoTIkoTIpramANA, tarhi tAvatyAH sthitestiryagjavantramaNamantareNa pUrayitumazakyatvAt tiryaggatAvapi tIrthakaranAmasatkarmA jantuH kiyantaM kAlaM yAvannavet / tathA ca satyAgamavirodhaH / Agame hi tiryaggatau tIrthakaranAmasatkarmA san pratiSidhyate / naiSa doSaH, nikAcitasyaiva tIrthakaranAmakarmaNastiryaggatau sataH pratiSedhAt / uktaM ca-"jamiha nikAzyativaM tiriyanave taM nisehiyaM saMtaM / zyarammi nacha doso nabaTTovadRNAsale // 1 // " asyA adaragamanikA-ihAsmin pravacane yattIrthakaranAmakarma nikAcitamavazyavedyatayA sthApitaM tadeva svarUpeNa sadi-15 dadyamAnaM tiryaggatau niSidhaM / itarasmin punaranikAcite upartanApavartanAsAdhye tiryagnave vidyamAne'pi na kazciddoSa iti / atrApi cAntarmuhUrtamabAdhA / tataH paraM dalikaracanAyAH saMjavAdavazyaM pradezodayasaMnavaH // 10 // uktazeSANAM prakRtInAM jaghanyasthitiprarUpaNArthamAhavaggukkosaviNaM miLattukosageNa jaM lakaM / sesANaM tu jahanno pahAsaMkheGageNUNo // e|| vaggukkosa tti-iha jJAnAvaraNaprakRtisamudAyo jhAnavaraNIyavarga ityucyate / evaM darzanAvaraNaprakRtisamudAyo darzanAvaraNIyavargaH / vedanIyaprakRtisamudAyo vedanIyavargaH / darzanamohanIyaprakRtisamudAyo darzanamohanIyavargaH / cAritramohanIyaprakRtisamudAyazcAritramohanIyavargaH / nokaSAyamohanIyaprakRtisamudAyo nokaSAyamohanIyavargaH / nAmapra| 1 kasyacidevetyeke, udaye cAsya pradezata AjaizvaryAdaya iti / yattu dazavarSasahasrANIti paJcasaGgrahe tadnthakRdabhiprAyottIrNamiti nyaayaacaaryaaH| rasara // 56 // Jain Education D ional For Private & Personal use only MAmelibrary.org Page #135 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SOCIRCCASSACROSAROO kRtisamudAyo nAmavargaH / gotraprakRtisamudAyo gotravargaH / antarAyaprakRtisamudAyo'ntarAyavargaH / eteSAM vargANAM yAtmIyAtmIyotkRSTA sthitistriMzatsAgaropamakoTIkoTyAdilakSaNA, tasyA mithyAtvasyotkRSTayA sthityA saptatisAgaropamakoTIkoTIlakSaNayA jAge hRte sati yavanyate tatpazyopamAsaMkhyeyatnAganyUna samukta zeSANAM prakRtInAM jaghanyasthiteH pariNAmamavaseyaM / tathAhi-darzanAvaraNIyavedanIyayorutkRSTA sthitistriMzatsAgaropamakoTIkoTIpramANA, tasyA mithyAtvasthityA saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANayA nAge hRte sati 'zUnyaM zUnyena pAtaye' ditivacanAlabdhAstrayaH sAgaropamasaptalAgAH, te pakSyopamAsaMkhyeyatnAgahInA nikApaJcakAsAtavedanIyayorjaghanyA sthitiH / evaM mithyAtvasya sapta sapta jAgAH paTyopamAsaMkhyeyatnAgahInAH, saMjvalanavarjAnAM kAdazakaSAyANAM catvAraH saptanAgAH pkhyopmaasNkhyeynaaghiinaaH| tathA nokaSAyamohanIyasya nAmakarmaNo gotrasya ca svasvotkRSTAyAH sthiterviMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANAyA mithyAtvasthityA saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANayA nAge hRte sati yau labdhau dhau sAgaropamasya saptanAgau, to paTyopamAsaMkhyeyatnAgahInau puruSavedavarjAnAmaSTAnAM nokaSAyANAM devadhikanarakakSikavaikriyahikAhArakanikAyazaHkIrtitIrthakaravarjazeSanAmaprakRtInAM nIcairgotrasya ca jaghanyA sthitiH / vaikriyaSasya devagatidevAnupUrvInarakagatinarakAnupUrvI kriyazarIravaikriyAMgopAMgalada sya ko saptanAgau sahasraguNitau paThyopamAsaMkhyeyatnAgahInI jaghanyA sthitiH / yatastasya vaikriyaSasya jaghanya sthitibandhakA asaMjhipaJcenjiyAste ca jaghanyAM sthitimetAvatImeva badhnanti, na nyUnAM / taduktaM-"venaviyalakke taM sadassa (vina 1 paJcasaGgrahe tu svasvasthiteriti / divaDDo sattabhAgo iti jIvAbhigamAdyapyanupAtyeva tasya / Jain Education For Private & Personal use only M elibrary.org Page #136 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Ning karma // 57 // babake taM sahasa) tAmiyaM jaM asoi tesiM / paliyAsaMkhaMsUNaM vi bAhUNiyanisego // 1 // " asyA akSaragamanikA - prakRtiH " vaggukkosa viINaM mittuko siyAe" ityanena karaNena yalabdhaM tat sahasratAmitaM guNitaM / tataH pasyopamasyAsaMkhyeyenAMzena jAgena nyUnaM sat vaikriyapaGke uktasvarUpe jaghanya sthiteH pariNAmamavaseyaM / kuta ityAha-yadyasmAtkAraNAtteSAM vaikriya palakSaNAnAM karmaNAM saMzipaJcendriyA eva jaghanya sthiterbandhakAH / te ca jaghanyAM sthitimetAvatImeva bananti, na nyUnAM, antarmuhUrtamavAdhA, vAghAkAlahInA ca karmasthitiH karmadalika niSeka iti // 75 // saMpratye kendriyAdInAM jaghanyotkRSTa sthitibandhapratipAdanArthamAha | esegiMdiyaDaharo savAsiM UNasaMju jeTho / paNavIsA pannAsA sayaM sahassaM ca guNakAro // 80 // kamaso vigalaprasannI pallasaMkheU nAgadA iyaro / virae desajaiDuge sammacakke ya saMkhaguNo // 81 // - sarvAsAM prakRtInAM vaikriyaSaGkAhAra katI karavarjitAnAmeSo'nantarokto " vaggukkosaviNaM mittakosageNa jaM la" / "palidevamAsaMkhenAgeNUlo" ityevaMlakSaNaH sthitibandho kaharo jaghanya ekendriyANAM praSTavyaH / tathAhi - jJAnAvaraNa darzanAvaraNavedanIyAntarAyANAmutkRSTA sthitistriMzatsAgaropamakoTI koTI pramANA, tasyA mithyAtva sthityotkRSTayA saptatisAgaropama koTI koTI pramANayA jAge hRte sati labdhAH sAgaropamasya trayaH saptanAgAste ca pabyopamAsaMkhyeyanAgahInAH kriyante, etAvatpramANAM jaghanyAM sthitiM jJAnAvaraNapaJcakadarzanAvaraNanavakAsA tavedanIyAntarAyapazJcakAnAmekendriyA baghnanti, na nyUnAM / evaM mithyAtvasya jaghanyAM sthitimekaM sAgaropamaM pazyopamAsaMkhyeyajAgahInaM kaSAyanohanIyasya / Jain Education memational // e7 // Page #137 -------------------------------------------------------------------------- ________________ caturaH sAgaropamasya saptajAgAn paTyopamAsaMkhyeyajAgahInAn nokaSAyANAM / tathA vaikriyaSavAhArakazkitIrthakaravarjitAnAM zeSanAmaprakRtInAM gotraprakRtiSyasya ca au sAgaropamasya saptajAgau paTyopamAsaMkhyeyajAgahInAvekendhiyA bannanti / 'kaNasaMju jeThatti' sa eva jaghanyaH sthitibandha janena palyopamAsaMkhyeyatnAgalakSaNena saMyutaH sannutkRSTasthitibandha ekejiyANAM veditvyH| tadyathA-jhAnAvaraNapaJcakadarzanAvaraNanavakAsAtavedanIyAntarAyapaJcakAnAM trayaH sAgaropamasya sapta-14 nAgAH paripUrNA utkRSTaH sthitibandhaH / evaM sarvatrApi nAvanIyaM / ukta ekenghyiANAM jadhanyotkRSTaH sthitibandhaH / saMprati | vikalejiyANAmAha-'paNavIsetyAdi' ekenDiyANAM satka utkRSTaH sthitibandhaH paJcaviMzatyAdinA guNakAreNa guNitaH san kramazaH krameNa vikalAnAM vikalendhiyANAM vitricaturinjiyalakSaNAnAmasaMjhinAM cAsaMjhipaJcendriyANAM cotkRSTaH sthitibandho veditavyaH / tadyathA-ekenjiyANAmutkRSTaH sthitibandhaH paJcaviMzatyA guNito ghInjiyANAmutkRSTaH sthiti-18 bandho javati / sa evaikenjiyANAmutkRSTaH sthitibandhaH paJcAzatA guNitastrIpriyANAmutkRSTaH sthitibandhaH / zatenadra guNitazcaturinjiyANAM / sahasreNa guNito'saMjhipaJcendriyANAmiti / 'palasaMkhejanAgahA zyaro' sa eva cIniyAdInAmA-IN tmIya AtmIya utkRSTaH sthitibandhaH palyopamAsaMkhyeyanAgahInaH san itaro jaghanyaH sthitibandho veditavyaH / saMprati sarveSAmapi jaghanyotkRSTasthitibandhAnAmapabahutvamanidhIyate-tatra sUkSmasaMparAyasya jaghanya sthitivandhaH sarvastokaH / tato 4 vAdaraparyAptakasya jaghanyaH sthitibndho'sNkhyeygunnH| tato'pi sUkSmaparyAptakasya jaghanyaH sthitibandho vishessaadhikH|| 1 palyopamasaMkhyeyabhAgayuta iti paJca0 / 2 svAbhAvika ekendriyasatkaH paMcaviMzatyAdiguNita iti paJca0 / RA% ARKAR JainEducation ) For Private & Personal use only nelibrary.org Page #138 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 5 // tato'pyaparyAptabAdarasya jaghanyaH sthitivandho vizeSAdhikaH / tato'pyaparyAptasUdamasya jaghanyaH sthitivandho vishessaadhikH| prakRtiH tato'pi aparyAptasUkSmasyotkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'pyaparyAptavAdarasyotkRSTaH sthitivandho vizeSAdhikaH / tato'pi sUkSmaparyAptasyotkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'pi bAdaraparyAptasyotkRSTaH sthitivandho vizeSAdhikaH / tato dIjiyasya paryAptasya jaghanyaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNaH / tatastasyaivAparyAptasya jaghanyaH sthitivandho vizeSAdhikaH / tato'pi tasyaiva bIniyasyAparyAptasyotkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'pi dIjiyaparyAptasyotkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'pi trInjiyaparyAptasya jaghanyaH sthitibandhaH saMkhyayaguNaH / tato'pi tasyaiva trIniyasyApa- yaptisya jaghanyaH sthitivandho vizeSAdhikaH / tato'pi trInjiyAparyAptasyotkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'pi paryAptatrIjiyasyotkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tatazcaturinjiyasya paryAptakasya jaghanyaH sthitivandhaH saMkhyeyaguNaH / tato'pyaparyAptacaturinjyisya jaghanyaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'pyaparyAptacaturinjyisyotkRSTaH sthitivandho vizepAdhikaH / tato'pi paryAptasyotkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'saMjhipaJcenjyisya paryAptasya jaghanyaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNaH / tato'pi tasyaivAparyAptasya jaghanyaH sthitivandho vizeSAdhikaH / tato'pi tasyaivAparyAptasyotkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'pi tasyaiva paryAptasyotkRSTaH sthitivandho vizeSAdhikaH / tataH saMyatasyotkRSTaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNaH / 'virae ityAdi' virate saMyate, atra ca jaghanya utkRSTazca sthitibandha ukta eva / tato dezayatidike dezaviratahike jaghanyotkRSTa sthitivandhalakSaNe, tathA samyaktvacatuSke'viratasamyagdRSTau paryApte'paryApte ca pratyekaM jaghanyotkRSTa-16 sthitibandhake sthitibandho yathottaraM saMkhyayaguNo vktvyH| tadyathA-saMyatotkRSTasthitivandhAt dezaviratasya jaghanyaH sthiti CLIC-COLOCARRIAGAR / tato'pi tasya jaghanyaH sthitivandha / tato'sAicaturindhiyasyotkRpayA saMkhyeyaguNaH / // 50 // Jain Educati onal For Privale & Personal use only KALEnelibrary.org Page #139 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bandhaH saMkhyeyaguNaH / tato dezaviratasyaivotkRSTaH sthitibandhaH sNkhyeygunnH| tataH paryAptAviratasya samyagdRSTejaghanyaHsthitibandhaH saMkhyeyaguNaH / tato'pyaparyAptAviratasya samyagdRSTejaghanyaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNaH tato'pyaparyAptAviratasamyagdRpTerutkRSTaH sthitivandhaH saMkhyeyaguNaH / tato'pi paryAptAviratasamyagdRSTerutkRSTaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNaH // 1 // sannIpattiyare apriMtara ya (ja) ko mikoDI / ghukkoso sannissa hoi pttgssev||2|| sannitti-aviratasamyagdRSTeH paryAptasya satkAutkRSTasthitibandhAt saMjhipaJcenjyisya paryAptasya jaghanyaH sthitivandhaH saMkhyeyaguNaH / tato'pi tasyaivAparyAptasya jaghanyaH sthitivandhaH saMkhyeyaguNaH / tato'pi tasyaivAparyAptasya saMjhipaJcenjiyasyotkRSTaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNaH / 'apniMtara ya (ja) komikoDIna tti' saMyatasyotkRSTAt sthitibandhAdArajya yAvadaparyAptasaMjhipaJcenjyisyotkRSTaH sthitibandha eSa sarvo'pi sAgaropamakoTIkoTyA anyantara eva aSTavyaH / ekendhiyAdInAM tu sarvajaghanyasarvotkRSTasthitibandhaparimANaM prAgeva pratyekamuktaM / saMjhipaJcenjiyaparyAptakasya punarutkRSTaH sthiti4 bandho ya eva prAgoghena sAmAnyenokta utkRSTaH sthitivandhaH sa eva veditvyH||2|| ___tadevaM kRtA sthitisthAna ( bandha ) prarUpaNA / saMprati nissekprruupnnaavsrH| tatra ca anuyogadAre-anantaropanidhA paraMparopanidhA ca / tatrAnantaropanidhAprarUpaNArthamAhamottUNa sagamavAde paDhamAe~ vizeN bahutaraM datvaM / etto visesahINaM jAvukosaM ti sabasi // 3 // 1 AyurvarjAnAmiti pnyc| hellbrary.org Jain Education Icona For Privale & Personal Use Only Page #140 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Huan // ee // moti - sarvasminnapi karmaNi vadhyamAne AtmIyamabAdhAkAlaM muktvA parityajya UrdhvaM dalikanikSepaM karoti / tatra prathamAyAM sthitau samaya lakSaNAyAM prabhUtataraM pravyaM karmada likaM niSizcati / 'etto visesahINaM ti' itaH prathama sthiterUrdhva dvitIyAdiSu sthitiSu samayasamaya pramANAsu vizeSahInaM vizeSahInaM karmadalikaM niSiJcati / tathAhi prathama sthiteH sakAzAt dvitIyasthitau vizeSahInaM / tato'pi tRtIya sthitau vizeSahInaM / tato'pi caturthasthitau vizeSahInaM / evaM vizeSadInaM vizeSahInaM tAvadvAcyaM yAvattattatsamayabadhyamAnakarmaNAmutkRSTA sthitizcaramasamaya ityarthaH // 83 // kRtA'nantaropanidhAprarUpaNA, saMprati paraMparopanidhAprarUpaNArthamAha pallAsaMkhiyajAgaM gaMtuM DuguNamevamukkosA | nANaMtarANi palassa mUlajAgo zrasaMkhatamo // 84 // pati-vAdhAkAlAdUrdhvaM prathama sthitau yanniSiktaM karmadalikaM tadapekSyA dvitIyAdiSu sthitiSu samayasamayarUpAsu vizeSahInaM vizeSahInataraM dalikamAracyamANaM paDhyopamAsaMkhyeyanAgamAtrAsu sthitiSvatikrAntAsu dalikaM dviguNonaM javati, ardha bhavatItyarthaH / tataH punarapyata UrdhvametadapekSayA vizeSahInaM vizeSahInataraM dalikamAracyamANaM payopamAsaMkhyeyanAgamAtrapramANAsu sthitiSvatikrAntAsu ardha javati / evamardhArdhahAnyA tAvaSAcyaM yAvatkRSTA sthitiH sthitezcaramasamaya ityarthaH / kiyanti punarevaMdviguNahAni sthAnAni javantItyetannirUpaNArthamAha- 'nANaMtarANItyAdi' nAnAprakArANi yAnyaantarANi antarAntarAdhiguNahAnisthAnAni javanti tAnyutkRSTa sthitibandhe pasyopamasya saMbandhinaH prathamavargamUlasyAsaMkhyeyatame jAge yAvantaH samayAstAvatpramANAni bhavanti / uktaM ca - " palivamassa mUlA saMkhanAgammi jattiyA samayA / Jain Educationational prakRtiH // ee // nelibrary.org Page #141 -------------------------------------------------------------------------- ________________ PRESSR-CX264 ROOS tAvazyA hANI nibaMdhukkosae neyaa||1||" nanu mithyAtvamohanIyasyotkRSTasthiteH saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANatvAdetAvatyo hAnayaH saMjavantu, AyuSastUtkRSTasthitestrayastriMzatsAgaropamasamayamAtratvAt kathametAvatyo hAnayaH saMjava*ntIti ? ucyate-ihAsaMkhyeyatamo jAgo'saMkhyayannedAtmakaH, asaMkhyAtasyAsaMkhyAtanjedajinnatvAt / tataH paTyopamapratha mavargamUlasyAsaMkhyeyatamo nAga AyuSyatIvATapataro gRhyate ityavirodhaH / tathA sarvANi diguNahAnisthAnAni stokAni / ekasmin viguNahAnyorantare niSekasthAnAni asaMkhyeyaguNAni iti // 4 // kRtA niSekaprarUpaNA, saMpratyavAdhAkaMjhakaprarUpaNArthamAhamottUNa zrAgAiM samae samae abAhahANIe / pahAsaMkhiyajAgaM kaMDaM kuNazrappabahumasiM // 5 // mottUNa tti-AyUMSi catvAryapi muktvA zeSANAM sarveSAmapi karmaNAmavAdhAhAnau samaye samaye paTyopamAsaMkhyeyatnAgalakSaNaM kaMDakamutkRSTasthiteH sakAzAcInaM karoti / tathAhi-utkRSTAyAmabAdhAyAM vartamAno jIvaH sthitimutkRSTAM badhnAti paripUrNAmekasamayahInAM vA / evaM yAvatpadhyopamAsaMkhyeyatnAgahInAM vaa| yadi punarutkRSTA'bAdhA ekena samayena hInA javetato niyamAtpalyopamAsaMkhyeyajAgamAtreNa karakena hInAmevotkRSTAM sthiti badhnAti / tAmapyekasamayahInAM vA simayahInAM vA yAvatpazyopamAsaMkhyeyatnAgahInAM vA / yadi punardhAcyAM hInotkRSTA'bAdhA navettato niyamAtpaTyopamAsaMkhyeyanAgalakSaNakaMkaSyahInAmevotkRSTAM sthiti badhnAti / tAmapyekasamayahInAM vA yAvatpaTyopamAsaMkhyeyajAgahInAM vA / evaM yatitiH samayairUnA'bAdhA navati, tatijireva kaMkaiH pazyopamAsaMkhyeyajAgalakSaNairUnA sthitipraSTavyA / yAvadekatra jagha Jain Educatio n al For Privale & Personal use only helibrary.org Page #142 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 60 // Jain Education nyAvAdhA javati, anyatra ca jaghanyA sthitiH / tadevamabAdhAgatasamayasamaya hAnyA sthiteH kaMDakahAniprarUpaNa kRtA / saMpratyapabahutvaprarUpaNArthamAha- 'thappabahumesiM' eSAM vakSyamANAnAmahapabahutvaM vaktavyaM // 85 // kepAmiti cettAne vAha dhAvAhAkasi ( sa ) yaraM rukAbAda baMdhAeM | gaNANi ekanANaMtarANi ache kaMDaM ca // 86 // baMdha - 'dhAvAhANukasiyaraM ti' utkRSTaH sthitibandho jaghanyaH sthitibandhaH utkRSTA'bAdhA jaghanyAvAdhA / 'kaMDakarvAdhAeM gaNapitta' kaMDakasthAnAni vAdhAsthAnAni sthitibandhasthAnAni ca / 'ega (ka) nAtarANi tti' ekaM dviguNahAnyorantaraM nAnArUpANi cAntarANi dviguNahAnisthAnarUpANi / ' kaMruM ca tti' jaghanyA'bAdhAhI - nayA utkRSTA'bAdhayA jaghanyasthitihInAyA utkRSTa sthiterbhAge hRte sati yAvAn jAgo vajyate tAvAn zrArthena kaMrukamityucyate ityAmnAyikA vyAkhyAnayanti / caH samuccaye / paJcasaMgrahe punaretasya sthAne'vAghAkaMkakasthAnAnItyuktaM / tatra caivaM mUlaTIkAkAreNa vyAkhyA kRtA abAdhA ca kaMDakAni cAvAdhAkarukaM samAhAro ghandhaH tasya sthAnAni avAdhAra kasthAnAni / tayordvayorapi sthAna saMkhyetyarthaH / eteSAM dazAnAM sthAnAnAmapavatvamucyate tatra saMcipaJcendriyeSu paryApteSu aparyAptakeSu vA bandhakeSu zrAyurvarjAnAM saptAnAM karmaNAM sarvastokA jaghanyA'vAdhA / sA cAntarmuhUrtapramANA / tato'bAdhAsthAnAni kaMmakasthAnAni vAsaMkhyeyaguNAni / tAni tu parasparaM tujhyAni / tathAhi - jaghanyAmabAdhAmAdiM kRtvotkRSTa - bAdhAcaramasamayamanivyApya yAvantaH samayAH prApyante, tAvantyabAdhAsthAnAni javanti / tadyathA - jaghanyA'vAdhA ekamavAdhA onal prakRtiH // 60 // elibrary.org Page #143 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kra0 pra011 Jain Education sthAnaM saiva samayAdhikA dvitIyaM / disamayAdhikA tRtIyaM / evaM tAvadvAcyaM yAvadutkRSTAvAdhAcaramasamayaH / etAvantyeva cAbAdhAkaMrukAni, jaghanyAbAdhAta Aratrya samayaM samayaM prati kaMrukasya prApyamANatvAt / etacca prAgevoktaM / tenya utkRSTAbAdhA vizeSAdhikA, jaghanyAbAdhAyAstatra pravezAt / tato dalika niSekavidhau dviguNahAnisthAnAni asaMkhyeyaguNAni, palyopamaprathamavarga mUlAsaMkhyeyanAgagatasamayapramANatvAt / tata ekasmin dviguNahAnyorantare niSekasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni, teSAmasaMkhyeyAni palyopamavargamUlAni parimANamiti kRtvA tenyo'pi arthena kaMDakamasaMkhyeyaguNaM / tasmAjjAghanyaH sthitibandho'saMkhyeyaguNaH, antaH sAgaropamakoTI koTI pramANatvAt / saMjhipazcendriyA hi zreNimanArUDhA jaghanyato'pi sthiti - bandhamantaHsAgaropamakoTI koTI pramANameva kurvanti / tato'pi sthitibandhasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / tatra jJAnAvaraNadarza - nAvaraNavedanIyAntarAyANAmekonatriMzaGguNAni samadhikAni mithyAtvamohanIyasyaikonasaptatiguNAni samadhikAni / nAmagotrayorekonaviMzatiguNAni samadhikAni / tejya utkRSTA sthitirvizeSAdhikA, jaghanya sthiterabAdhAyAzca tatra pravezAt / tathA saMjJipaJcendriyeSvasaMjJipazcendriyeSu vA paryAptakeSu pratyekamAyuSo jaghanyA'vAdhA sarvastokA / tato jaghanyaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNaH, sa ca kSullaka varUpaH / tato'bAdhAsthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / jaghanyAbAdhArahitaH pUrvakoTI trijAgarahita iti kRtvA / tato'pyutkRSTA'bAdhA vizeSAdhikA, jaghanyAbAdhAyA api tatra pravezAt / tato viguNahAnisthAnAnyasaMkhyeyaguNAni, pasyopamaprathama vargamUlA saMkhyeya jAgagatasamayapramANatvAt / tenyo'pyekasmin dviguNahAnyorantare niSekasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / tatra yuktiH prAguktAvagantavyA / tataH sthitibandhasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / tenyo'pyutkRSTaH sthitibandho vize onal inelibrary.org Page #144 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma makRtiH // 61 // COMSROCESS pAdhikaH, jaghanyasthiteravAdhAyAzca tatra prveshaat| tathA paJcendhiyeSu saMjhiSvasaMjhiSvaparyApteSu caturindhiyatrIndhiyabIjiyabAdarasUdaukendhiyeSu ca paryAptAparyApteSu pratyekamAyuSaH sarvastokA jaghanyA'bAdhA / tato jaghanyaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNaH, saca kssukhklvruupH| tato'bAdhAsthAnAni saMkhyeyaguNAni / tato'pyutkRSTA'bAdhA vizeSAdhikA / tato'pi sthitibandhasthAnAni saMkhyeyaguNAni, jaghanyasthitinyUnapUrvakoTipramANatvAt / tata utkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH, jaghanyasthiterabAdhAyAzca tatra pravezAt / tathA'saMjhipaJcenjiyacaturinjiyatrInjiyabIjiyasUjhabAdaraikendhiyeSu paryAptAparyApteSvAyurvarjAnAM saptAnAM karmaNAM pratyekamabAdhAsthAnAni kajhakAni ca stokAni parasparaM ca tuTyAni, AvalikA'saMkhyeyanAgagatasamayapramANatvAt / tato jaghanyA'bAdhA'saMkhyeyaguNA, antarmuhUrtapramANatvAt / tato'pyutkRSTA'bAdhA vizeSAdhikA, jaghanyAbAdhAyA api tatra pravezAt / tato viguNahInAni sthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / tata ekasmin viguNahAnyorantare niSekasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / tato'rthena kaMmakamasaMkhyeyaguNaM / tato'pi sthitibandhasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni, paTyopamAsaMkhyeyanAgagatasamayapramANatvAt / tato'pi jaghanya sthitibndho'sNkhyeygunnH| tato'pyatkRSTasthitibandho vizeSAdhikaH, paTyopamAsaMkhyeyanAgenAnyadhikatvAditi // 6 // tadevamuktamalpabahutvaM, idAnI sthitibandhAdhyavasAyasthAnaprarUpaNA krtvyaa| tatra ca trINyanuyogadhArANi / tadyathA daa||61|| sthitisamudAhAraH, prakRtisamudAhAraH, jIvasamudAhArazca / samudAhAraH pratipAdanaM / tatra sthitisamudAhAre'pi trIeyanu-15 yogadhArANi / tadyathA-pragaNanA, anukRSTiH, tIvramandatA ca / tatra pragaNanAprarUpaNAzramAha MASSAGAR LA Jain Educatio t ional For Private & Personal use only K inelibrary.org Page #145 -------------------------------------------------------------------------- ________________ RE vizbaMdhe vitibaMdhe anavasANANasaMkhayA logaa| hassA vesesavuhI zrAUNamasaMkhaguNavuDhI // 7 // vizbaMdhe tti-iha sarveSAmapi karmaNAM jaghanyasthiteH parata utkRSTasthitezcaramasamayamalivyApya yAvantaH samayAstAvanti sthitisthAnAni jaghanya sthitisahitAni pratyeka navanti / ekaikasmiMzca sthitisthAne badhyamAne tadvandhahetujUtAH kASAyikA adhyavasAyA nAnAjIvApekSyA'saMkhyeyalokAkAzapradezapramANA avgntvyaaH| atra ca ghedhA prarUpaNA / tadyathA-ana-15 ntaropanidhayA paraMparopanidhayA ca / tatrAnantaropanidhayA prarUpaNAmAha-'hassA vesesavuDDI' AyurvarjAnAM karmaNAM hrasvAjaghanyAt sthitibandhAt parato vitIyAdiSu sthitisthAnabandheSu vizeSavRddhiH vizeSAdhikA vRdhiravaseyA / tadyathA-jhAnAvaraNIyasya jaghanyasthitau tadvandhahetunUtA adhyavasAyA naanaajiivaapekssyaa'sNkhyeylokaakaashprdeshprmaannaaH| te cAnyApekSyA srvstokaaH| tato ditIyasthitau vishessaadhikaaH| tato'pi tRtIyasthitau vizeSAdhikAH / evaM tAvaghAcyaM yAvatkRSTA sthitiH| evaM sarveSvapi karmasu vAcyaM / 'AUNamasaMkhaguNavuDDI' AyuSAM jaghanyasthiterArajya pratisthitibandhamasaMkhyeyaguNavRdhivaktavyA / tadyathA-AyuSo jaghanyasthitau tadvandhahetunnatA adhyavasAyA asNkhyeylokaakaashprdeshprmaannaaH| te ca srvstokaaH| tato mitIyasthitI asaMkhyeyaguNAH / tato'pi tRtIyasthitAvasaMkhyeyaguNAH / evaM tAvavAcyaM yAvatkRSTA sthitiH||7|| adhyavasAyA nAnAjIvApekSayAta vizeSAdhikAH / evaM pratisthatibandhamasaM A CHERECOLOGAME 1 nAnAdhyavasAyAnAmavicitrakasthitijananazaktimattvanetyAdyAcAryAH / JainEducation Mahade For Privale & Personal use only Maimelibrary.org Page #146 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 62 // tadevaM kRtA'nantaropanidhayA prarUpaNA, saMprati paraMparopanidhayA tAM karoti pallAsaM khiyajAgaM gaMtuM DuguNANi jAva ukkosA | nANaMtarANi aMgulamUlaccheyaNamasaMkhatamo // 8 // pati - zrAyurvajAnAM saptAnAM karmaNAM jaghanyasthitau yAnyadhyavasAyasthAnAni, tenyaH payopamAsaMkhyeyanAgamAtrAH sthitIratikramya parasminnantare sthitisthAne dviguNAnyadhyavasAyasthAnAni bhavanti / tejyo'pi payopamAsaMkhyeyajAgamAtrAH sthitIratikramyAnantare sthitisthAne dviguNAnyadhyavasAya sthAnAni bhavanti / evaM diguNavRddhistAvaddaktavyA yAkDatkRSTA sthitiriti / ekasmin diguNavRddhyorantare sthitisthAnAni pasyopamavargamUlAnyasaMkhyeyAni / nAnAdiguNavRddhi - sthAnAni cAMgulavargamUlachedanakAsaMkhyeyatama jAgapramANAni / etaduktaM javati - aMgulamAtrakSetragata pradezarAzeryat prathamaM varga - mUlaM tanmanuSyapramANaheturAziSamavativedana vidhinA tAvanvidyate, yAvadbhAgaM na prayachati / teSAM ca chedanakAnAmasaMkhyeyata me jAge yAvanti chedanakAni tAvatsu yAvAnAkAzapradezarAzistAvatpramANAni nAnAdiguNasthAnAni javantIti // 88 // tadevaM kRtA pragaNanA / sAMpratamanukRSTizcintyate / sA ca na vidyate / tathAhi - jJAnAvaraNIyasya jaghanya sthitibandhe yAnyadhyavasAyasthAnAni, tebhyo dvitIya sthitibandhe'nyAni tenyo'pi tRtIya sthitibandhe'nyAni evaM tAvadvAcyaM yAva - phutkRSTA sthitiH / evaM sarveSAmapi karmaNAM draSTavyaM / idAnIM tIvramandatA vaktumavasara prAptA, sA sthApyA, agre vakSyamANatvAt / tadevamanihitaH sthitisamudAhAraH / saMprati prakRtisamudAhAra ucyate / tatra ca ghe anuyogadvAre / tadyathA - pramA Jain Education national prakRtiH // 62 // winelibrary.org Page #147 -------------------------------------------------------------------------- ________________ H SAGACASSAGAR ThANAnugamaH, apabahutvaM ca / tatra pramANAnugame jJAnAvaraNIyasya sarveSu sthitibandheSu kiyantyadhyavasAyasthANAni ? ucyate asaMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni / evaM sarvakarmaNAmapi aSTavyaM / idAnImaTpabahutvamanidhAtukAma bAhavizdIhayAe~ kamaso asNkhgunniyaannnnNtgunnnnaae| paDhamajahamukkosaM bitiya jahannAzyA caramANA vizdIhayAetti-sthitidIrghatayA kramazaH krameNAdhyavasAyasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni vaktavyAni / yasya yataH krameNa dIrghA | sthitistasya tataH krameNAdhyavasAyasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni vktvyaaniityrthH| tathAhi-sarvastokAnyAyuSaH sthitibandhAdhyavasAyasthAnAni / tenyo'pi nAmagotrayorasaMkhyeyaguNAni / nanvAyuSaH sthitisthAneSu yathottaramasaMkhyeyaguNA vRddhiA, nAmago trayostu vizeSAdhikA, tatkathamAyurapekSyA nAmagotrayorasaMkhyeyaguNAni javanti ? ucyate-AyuSo jaghanyasthitAvadhyavaTU sAyasthAnAnyatIva stokAni, nAmagotrayoH punarjaghanyAyAM sthitau atiprajUtAni, stokAni cAyuSaH sthitisthAnAni, nAma gotrayostvatiprabhUtAni, tato na kshciddossH| nAmagotrayoH satkasthitibandhAdhyavasAyasthAnenyo jJAnAvaraNIyadarzanAvaraNIyavedanIyAntarAyANAM sthitibndhaadhyvsaaysthaanaanysNkhyeygunnaani| kathamiti ceducyate-iha paTyopamAsaMkhyeyatnAgamAtrAsu sthitiSvatikrAntAsuhiguNavRdhirupalabdhA / tathA ca satyekaikasyApi paDhyopamasyAnte'saMkhyeyaguNAni lanyante, kiM punardazasAgaropamakoTIkovyante iti tenyo'pi kaSAyamohanIyasya sthitibndhaadhyvsaaysthaanaanysNkhyeygunnaani| tenyo'pi darzanamo| hanIyasya sthitibandhAdhyavasAyasthAnAnyasaMkhyeyaguNAni / uktaH prakRtisamudAhAraH, saMprati sthitisamudAhAre yA prAk tIvra-18 mandatA noktA sAnnidhIyate-'aNaMtetyAdi' prathamAyAM sthitau jaghanyaM sthitibandhAdhyavasAyasthAnaM / tatastasyAmevotkRSTaM / / ARASAILAIRELEASSAR Jain Education nelibrary.org Dsional Page #148 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 63 // DESCROSMASSADOSAM tato pitIyasthitau jaghanyaM / evamAdi yA caramAt utkRSTasthitau caramaM sthitibandhAdhyavasAyasthAnaM yAvatkrameNAnantaguNatayA vaktavyaM / tadyathA-jhAnAvaraNIyasya jaghanyasthitau jaghanyasthitibandhAdhyavasAyasthAnaM sarvamandAnunAvaM / tatastasyAmeva jaghanyasthitau utkRSTamadhyavasAyasthAnamanantaguNaM / tato'pi ditIyasthitI jaghanyaM sthitibandhAdhyavasAyasthAnamanantaguNaM / tato'pi tasyAmeva ditIyasthitau utkRSTamanantaguNaM / evaM pratisthiti jaghanyamutkRSTaM ca sthitibandhAdhyavasAyasthAnamanantaguNatayA tAvaktavyaM yAvatkRSTAyAM sthitau caramaM sthitibandhAdhyavasAyasthAnamanantaguNam // e|| tadevaM sthitisamudAhAro'pi niravazeSa uktaH prakRtisamudAhArazca / saMprati jIvasamudAhAramannidhitsurAha| baMdhatI dhuvapagaDI parittamANiga sujANa tivihrsN|cu tiga viThANagayaM vivarIyatigaM ca asunANAegA / baMdhatitti-jJAnAvaraNIyapaJcakadarzanAvaraNIyanavakamithyAtvapomazakaSAyajayajugupsAtaijasakArmaNavarNagandharasasparzAguru- 16 laghUpaghAtanirmANAntarAyapaJcakaladANAH saptacatvAriMzatsaMkhyA dhruvaprakRtIbadhnanti / parAvartamAnazulaprakRtInAM sAtavedanIyadevagatimanujagatipaJcenjiyajAtivaikriyAhArakaudArikazarIrasamacaturasrasaMsthAnavajrarSajanArAcasaMhananAMgopAMgatrayamanujAnupUvIdevAnupUrvIparAghAtobAsAtapodyotaprazastavihAyogatitrasAdidazakatIrthakaranAmanarakAyurvarjazeSAyuSkatrayoccairgotraladaNAnAM catustriMzatsaMkhyAnAM trividhaM triprakAraM / tadyathA-catuHsthAnagataM tristhAnagataM visthAnagataM caramamanullAgaM badhnanti / iha zujaprakRtInAM rasaH hiiraadirsopmH| azulaprakRtInAM tu ghoSAtakIniMjAdirasopamaH / uktaM ca-"ghosAmainiMbuvamo // 63 // Jain Educa t ional For Private & Personal use only Mainelibrary.org Page #149 -------------------------------------------------------------------------- ________________ asujANa sujANa khIrakhaMmuvamo" iti / hIrAdirasazca svAnAvika ekasthAnika ucyate / yostu karSayorAvartane kRte meM sati yo'vaziSyate ekaH karSaH sa visthAnikaH / trayANAM karSANAmAvartane kRte sati ya nacharita ekaH karSaH sa tristhAnahai gtH| caturNA tu karSANAmAvartane kRte sati yo'vaziSTaH ekaH karSaH sa catuHsthAnagataH / ekasthAnagato'pi raso jalalava binduculukaprasRtyaJjalikarakakuMjatroNAdiSu pradepAt mandamandatarAdyasaMkhyanedatvaM pratipadyate / evaM visthAnagatAdiSvapi raseSvasaMkhyeyajedatvaM vAcyaM / etadanusAreNa ca karmaNAmapi raseSvekasthAnagatatvAdi svadhiyA parijAvanIyaM / ekasthAnagatAca rasAt karmaNAM ghisthAnagatAdayo rasA yathottaramanantaguNA vaacyaaH| tamukta-"apaMtaguNiyA kmenniyre"| tathA kevala jJAnAvaraNavarjAnAM caturNA jJAnAvaraNIyAnAM, kevaladarzanAvaraNavarjAnAM trayANAM cakSurAdidarzanAvaraNIyAnAM, puruSavedasaM4 jvalanacatuSTayAntarAyapaJcakAnAM ca sarvasaMkhyayA saptadazaprakRtInAM bandhamAzritya caturdhApi rasaH sambhavati / tadyathA-ekasthA-10 nagato visthAnagatastristhAnagatazcatuHsthAnagatazca / zeSANAM tu zulaprakRtInAmazunaprakRtInAM vA visthAnagataHtristhAnagatazcatuHsthAnagatazca / na tu kadAcanApyekasthAnagata iti vastusthitiH / tatra zunaprakRtInAM catuHsthAnagatAdikrameNa rasasya traividhyaM | 6 pratipAdya sampratyazunaprakRtInAM rasasya traividhyamAha-vivarIyatigaM ca asunAeM' tA eva dhruvaprakRtIbaMnanto yadi parAvarta mAnA azunaprakRtIvanaMti tadA tAsAmanullAgaM viparItatrika viparItaM trikaM yasya sa tathA taM baghnanti / tadyathA-visthAnagataM tristhAnagataM catuHsthAnagataM ca / iha dhruvaprakRtInAM jaghanyAM sthiti banan zulaprakRtInAM bandhamAgatAnAM catuHsthAnagataM rasaM 4 badhnAti, azunaprakRtInAM tu visthAnagataM / ajaghanyAM dhruvaprakRtInAM sthiti banan zunaprakRtInAmazujaprakRtInAM vA yathA Jain Education anal For Privale & Personal use only library.org Page #150 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 64 // KORPIRSUSSESSO yoga bandhamAgatAnAM tristhAnagataM rasaM badhnAti / utkRSTA ca sthitiM dhruvaprakRtInAM banan zunaprakRtInAM visthAnagataM, azuJjaprakRtInAM catuHsthAnagataM rasaM badhnAti / tataH zunaprakRtigatarasatraividhyakramApekSayA'zunaprakRtInAM rasatraividhyakamasya vaiparItyamuktaM // e.|| atha ke zulaprakRtInAM catuHsthAnagataM tristhAnagataM visthAnagataM vA rasaM badhnanti ? ucyatesavisujhA baMdhati manimA saMki lihataragA ya / dhuvapagami jahannavijJa savavisuddhA u baMdhaMti // 1 // tihANe ajahamaM bihANe jehagaM sunANa kamA / sahANe u jahannaM ajahannukkosamiyarAsiM // ey 18 | sabatti-ye sarvavizuddhA jantavaste parAvartamAnazujaprakRtInAM catuHsthAnagataM rasaM badhnanti / ye punarmadhyamapariNAmAste tristhAnagataM rasaM badhnanti / saMkliSTatarapariNAmAstu visthAnagataM / ye punastadyogyanUmikAnusAreNa sarva vizuzAH parAvartamAnA azulaprakRtInanti te tAsAM visthAnagataM rasaM nivartayanti / madhyamapariNAmAstristhAnagataM / saMkliSTatarapariNAmAstu catuHsthAnagataM / 'dhuvapagamItyAdi' ye sarvavizukhAH zulaprakRtInAM catuHsthAnagataM rasaM bannanti, te dhruvaprakRtInAM jaghanyAM sthiti nivartayanti / 'ticaNe' iti SaSThyarthe saptamI, parAvartamAnazulaprakRtInAM tristhAnagatasya rasasya ye bandhakAste dhruva. prakRtInAmajaghanyAM madhyamAM sthiti bannanti / visthAnagatasya rasasya ye bandhakAste dhruvaprakRtInAM jyeSThAmutkRSTAM sthiti bannanti / tathA itarAsAM parAvartamAnAzunaprakRtInAM ye visthAnagataM rasaM baghnanti, te dhruvaprakRtInAM jaghanyAM sthiti svasthAne svavizuchimikAnusAreNetyarthaH, badhnanti, parAvartamAnAzulaprakRtisatkavisthAnagatarasabandhahetuvizuddhyanusAreNa OSSASSISOSKUSISHA // 65 // Jain Education anal For Private & Personal use only jainelibrary.org Page #151 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jaghanyAM sthiti bannanti, na tvatijaghanyAmityarthaH / jaghanyasthitibandho hi dhruvaprakRtInAmekAntavizudhau saMjavati, na ca | tadAnIM parAvartamAnAzujaprakRtInAM bandhAH saMjavanti / ye punaH parAvartamAnAzunaprakRtInAM tristhAnagatasya rasasya bandhakAste dhruvaprakRtInAmajaghanyAM sthiti bannanti / tathA ye parAvartamAnAzunaprakRtInAM catuHsthAnagataM rasaM badhnanti te dhruvaprakRtIdUnAmutkRSTAM sthiti nivartayanti // 1 // e|| iha vidhA prarUpaNA-anantaropanidhayA paraMparopanidhayA ca / tatrAnantaropanidhayA prarUpaNAmAhayovA jahanniyAe hoMti visesAhiu~da hisyaa|jiivaa visesahINA udahisayapuhutta mo jaav||3|| yovatti-parAvartamAnAnAM zunaprakRtInAM catuHsthAnagatarasabandhakAH santo jJAnAvaraNIyAdInAM dhruvaprakRtInAM jaghanyasthitI bandhakatvena vartamAnA jIvAH stokaaH| ditIyasyAM sthitau vizeSAdhikAH / tato'pi tRtIyasyAM sthitau vizeSAdhikAH / evaM tAvavizeSAdhikA vaktavyA yAvatpranUtAni sAgaropamazatAnyatikrAntAni navanti / tataH paraM vizeSahInAstAvaktavyA yAvadhizeSahAnAvapi 'udahisayapuDuttaM ti' prajUtAni sAgaropamazatAni bhavanti / 'mo' iti pAdapUraNe / pRthaktvazabdo'tra padAha cUNikRt-"puhuttasaddo bahuttavAcIti' / iti // e3|| PevaM tihANakarA bihANakarA ya thA sujukkosA / asujANaM biThANe ticajahANe ya ukkosA // e|| | evaM ti-parAvartamAnAnAM zujaprakRtInAM tristhAnagataM rasaM nivartayantaH santo dhruvaprakRtInAM svaprAyogyajaghanyasthitau bandha-18 katvena vartamAnA jIvAH stokAH / tato vitIyasyAM sthitau vishessaadhikaaH| tato'pi tRtIyasyAM sthitI vishessaadhikaaH| OSASSAASAASAASASARAGOSAUGOS Jain Education clonal K helibrary.org Page #152 -------------------------------------------------------------------------- ________________ evaM tAvaghAcyaM yAvatprajUtAni sAgaropamazatAnyatikrAmanti / tataH paraM vizeSahInA vizeSahInAstAvaktavyA yAvadize- prakRtiH pahAnAvapi prajUtAni sAgaropamazatAni ganti / tathA parAvartamAnAzunaprakRtInAM visthAnagataM rasaM nivartayanto dhruvpr||65||1STRIGHTS kRtInAM svaprAyogyajaghanyasthitau bandhakatvena vartamAnA jIvAH stokAH / tato dvitIyasyAM sthitau vizeSAdhikAH / tato'pi tRtIyasyAM vishessaadhikaaH| evaM tAvaghAcyaM yAvatpranUtAni sAgaropamazatAnyatikAmanti / tataH paraM vizeSahInAstAvavaktavyA yAvadhizeSahAnAvapi prabhUtAni sAgaropamazatAni prayAnti / parAvartamAnAzunaprakRtInAM ca visthAnagatarasabandhakA evaM tAvaktavyA yAvattAsAM parAvartamAnazunaprakRtInAmutkRSTA sthitiH utkRSTasthitigatavisthAnarasabandhakA ityarthaH, 'asunANamityAdi' azunaparAvartamAnaprakRtInAM prAgdarzitakrameNa prazramato visthAnagatarasabandhakA vktvyaaH| tatastristhAnagatarasabandhakA vktvyaaH| ttshctu:sthaangtrsbndhkaaH| te ca tAvaktavyA yAvatkRSTA sthitiH / zyamatra nAvanA-azunaparAvartamAnaprakRtInAM jaghanyasthitau bandhakatvena vartamAnA jIvAH stokaaH| tato mitIyasyAM sthitau vishepaadhikaaH| tato'pi tRtIyasyAM sthitau vizeSAdhikAH / evaM vizeSAdhikA vizeSAdhikAstAvaktavyA yAvatpranUtAni sAgaropamazatAni ganti / tataH paraM vizeSahInA vizeSahInAstAvaktavyA yAvahizeSahAnAvapi prajUtAni sAgaropamazatAni yAnti / azulaparAvartamAnaprakRtInAM tristhAnagatarasabandhakAH santo dhruvaprakRtInAM svaprAyogyajaghanyasthitI meM bandhakatvena vartamAnA jIvAH stokaaH| tato vitIyasyAM sthitau vizeSAdhikAH / evaM prAgiva tAvavAcyaM yAvavizeSahA // 65 // nAvapi pranUtAni sAgaropamazatAnyatikrAmanti / tathA'zunaparAvartamAnaprakRtInAM catuHsthAnagatarasabandhakAH santo dhruva RSSCCCCCC SAMA SALCCASEASON Lain Education Interational For Privale & Personal use only ww.jainelibrary.org Page #153 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SOCARRASSINS prakRtInAM svaprAyogyajaghanyasthitI bandhakatvena vartamAnA jIvAH stokAH / tato dvitIyasyAM sthito vizeSAdhikAH / / tato'pi tRtIyasyAM sthitau vishessaadhikaaH| evaM tAvAcyaM yAvatpranUtAni sAgaropamazatAni ganti / tataH paraM vizeSahInA vizeSahInAstAvaktavyA yAvadhizeSahAnAvapi prajUtAni sAgaropamazatAnyatikrAmanti / azujaparAvartamAnaprakRtInAM ca catuHsthAnagatarasabandhakA evaM vizeSahInA vizeSahInAstAvaktavyA yAvattAsAmazunaparAvartamAnaprakRtInAmutkRSTA sthitivati, utkRSTa sthitigatacatuHsthAnakarasabandhakA ityarthaH // eca // tadevaM kRtA'nantaropanidhayA prarUpaNA, saMprati paraMparopanidhayA tAmAhapavAsaMkhiyamUlAni gaMtuM guNA ya guNahINA y| nANaMtarANi palsassa mUlajAgo asaMkhatamoe | pala tti-parAvartamAnazunaprakRtInAM catuHsthAnagatarasabandhakA dhruvaprakRtInAM jaghanyasthitau bandhakatvena vartamAnA ye jIvAstadapekSyA jaghanyasthiteH parataH paDhyopamasyAsaMkhyeyAni vargamUlAni pasyopamasyAsaMkhyayeSu vargamUkheSu yAvantaH samayAstAvatpramANAH sthitIratikramyAparasmin sthitisthAne vartamAnA jIvA niguNA navanti / tataH punarapi paTyopamAsaMkhyeya vargamUlapramANAH sthitIratikramyAnantare sthitisthAne viguNA navanti / evaM viguNAstAvaktavyA yAvatprajUtAni sAgarolapamazatAnyatikrAmanti / tataH paraM pazyopamAsaMkhyeyavargamUlapramANAH sthitIratikramyAparasmin sthitisthAne vizeSavR hiMgatacaramasthitau bandhakatvena vartamAnA ye jIvAstadapekSayA higuNahInA javanti ardhA navantItyarthaH / tataH punarapi * paTyopamAsaMkhyeyavargamUlapramANAH sthitIratikramyAparasmin sthitisthAne'rdhA navanti / evaM tAvaghAcyaM yAvadviguNahAnAvapi REACHERROCRACKGRECICIRCARE Sain Educati o nal For Private & Personal use only IRPhelibrary.org Page #154 -------------------------------------------------------------------------- ________________ REACOCOCCURRECOGRAM prajUtAni sAgaropaprazatAnyatikrAmanti / evaM parAvartamAnazulaprakRtInA tristhAnakarasabandhakA visthAnagatarasabandhakAca, prakatti azulaparAvartamAnaprakRtInAM tu visthAnarasabandhakAstristhAnarasabandhakAzcatuHsthAnarasabandhakAzca vktvyaaH| ekasmin niguevRddhyantare diguNahAnyantare vA sthitisthAnAni paTyopamasyAsaMkhyeyAni vargamUlAni pakSyopamasyAsaMkhyeyeSu vargamUleSu / yAvantaH samayAstAvatpramANAnItyarthaH / nAnAntarANi nAnArUpadhiguNavRdhidhiguNahAni(lakSaNAni)sthAnAni paTyopamasya sNbndhinH| prathamavargamUlasyAsaMkhyeyatame nAge yAvantaH samayAstAvatpramANAni javanti / nAnAdhiguNavRdhiSguiNahAni-10 sthAnAni stokAni / ekasmin chiguNavRddhyantare guiNahAnyantare vA sthitisthAnAni asaMkhyayaguNAni / ee|| zraNagArappAjaggA bihANagayA u uvihpgddiinnN| sAgArA sababa vi hikA thovANi javamatA // 6 // gaNANi cahANA saMkher3AguNANi uvrimevNti(evN)| tihANe vidhANe sunANi egaMtamIsANi ||e|| uvariM missANi jahannago sunANaM ta visesahiu~ / hoza sunANa jahalo saMkheDAguNANi gnnaanni||e vihANe javamalA hehA egaMta mIsagANuvariM / evaM ticanahANe javamanA ya DAyaviI // e|| aMtA koDAkoDI sujavighANa javama uvaar| egaMtagA visihA sutnajitA ddaayvijetaa|| 10 // // 66 // | aNagAra tti-dividhAnAmapi zujAnAmazujAnAM ca parAvartamAnaprakRtInAM rasA anAkAraprAyogyAH bandhaM pratyanAkAropayogayogyA bandhamadhikRtya tathAvidhamandapariNAmayogyA ityarthaH / niyamAt visthAnagatA eva nAnye / turevakArArthaH / CAMERARMSACRORECASE Jain Educat onal For Privale & Personal use only elibrary.org Page #155 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ka0pra0 12 Jain Education uktaM ca- "tuH syaanede'vdhaarnne"| sAkArAH sAkAropayogayogyA bandhamadhikRtya tIvrapariNAmayogyAH / punaH sarvatrApi disthAnAdau prApyante disthAnagatAstristhAnagatAzcatuHsthAnagatAzca rasA bandhamAzritya sAkAropayogayogyA navantItyarthaH / idAnIM sarvasthitisthAnAnAmahpabahutvamAda - hinA zrovANItyAdi' parAvartamAnazunaprakRtInAM catuHsthAnakarasayavamadhyAdadhaH | sthitisthAnAni sarvastokAni / tenyazcatuHsthAnakarasayavamadhyasyaivopari sthitisthAnAni saMkhyeyaguNAni / tecyo'pi parAvartamAnazunaprakRtInAM tristhAnakarasayavamadhyAdadhaH sthitisthAnAni saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi tristhAnakarasayavamadhyasyopari sthitisthAnAni saMkhyeyaguNAni / 'evaM tiThANe tti' evaM saMkhyeyaguNatayA'dha upari ca tristhAne'pi rase sthitisthAnAni vaktavyAnItyarthaH / tenyo'pi parAvartamAnazunaprakRtInAM disthAnakarasayavamadhyAdadhaH sthitisthAnAni ekAntasAkAropayogayogyAni saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi dvisthAnakarasayavamadhyAdadhaH pAzcAtyenya UrdhvaM sthitisthAnAni mizrANi sAkArAnAkAropayogayogyAni saMkhyeyaguNAni / tebhyo'pi visthAnakarasayavamadhyasyopari mizrANi sthitisthAnAni saMkhyeyaguyAni / tenyo'pi zujAnAM parAvartamAnaprakRtInAM jaghanyaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNaH / tato'pyazunaparAvartamAnaprakRtInAM jaghanyaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'pyazunaparAvartamAnaprakRtInAmeva disthAnakarasyavamadhyAdadha ekAntasAkAropayogayogyAni sthitisthAnAni saMkhyeyaguNAni / tatastAsAmeva parAvartamAnAzujaprakRtInAM disthAnakara sayavamadhyAdadhaH pAzcAtyecya UrdhvaM mizrANi sthitisthAnAni saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi tAsAmevAzunaparAvartamAnaprakRtInAM disthAnakara - sayavamadhyAdupari sthitisthAnAni mizrANi saMkhyeyaguNAni / tebhyo'pyupari ekAnta sAkAropayogayogyAni sthitisthA . elibrary.org Page #156 -------------------------------------------------------------------------- ________________ *ORG karma %****** nAni saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi tAsAmeva parAvartamAnAzunaprakRtInAM tristhAnakarasayavamadhyAdadhaH sthitisthAnAni saMkhya- prakRtiH | yaguNAni / tenyo'pi tristhAnakarasayavamadhyasyopari sthitisthAnAni saMkhyeyaguNAni / tenyo'pyazunaparAvartamAnapra kRtInAmeva catuHsthAnakarasayavamadhyAdadhaH sthitisthAnAni saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi yavamadhyA'pari mAyasthitiH saMkhye|yaguNA / yataH sthitisthAnAdapavartanAkaraNavazenotkRSTAM sthitiM yAti tAvatI sthiti yasthitirityucyate / tato'pi| | sAgaropamANAmantaHkoTIkoTIsaMkhyeyaguNA / tato'pi parAvartamAnazujaprakRtInAM visthAnakarasayavamadhyasyopari yAni / mizrANi sthitisthAnAni teSAmuparyekAntasAkAropayogayogyAni sthitisthAnAni saMkhyeyaguNAni / tenyo'pi parAvarta-| mAnazulaprakRtInAmutkRSTaH sthitibandho vizeSAdhikaH / tato'pyazunaparAvartamAnaprakRtInAM bajhA mAyasthitirvizeSAdhikA / / | yataH sthitisthAnAt mAMDUkapnutinyAyena mAyAM phAlAM datvA yA sthitibadhyate tataH prati tadantA tAvatI sthitibaghA | mAyasthitirihocyate / sA cotkarSato'ntaHsAgaropamakoTIkoTyanA sakalakarmasthitipramANA veditavyA / tathAhi-antaHsAgaropamakoTIkoTIpramANe sthitibandhaM kRtvA paryAptasaMjhipaJcenjiya utkRSTAM sthiti banAtIti nAnyathA / tato'pi parAva-18 rtamAnAzujaprakRtInAmutkRSTaH sthitibandho vizeSAdhika iti // saMpratyasmin viSaye jIvAnAmahapabahutvamAha6saMkheDAguNA jIvA kamasoeesuvihapagaINaM / asujANaM tihANe sanuvari visesa ahiyA // 10 // |3|| saMkheja tti-sarvastokAH parAvartamAnazujaprakRtInAM catuHsthAnakarasabandhakA jIvAH / tenyo'pi tristhAnakarasabandhakAH PRASARAN * in Educati o nal For Privale & Personal use only Page #157 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sNkhyeygunnaaH| tenyo'pi visthAnakarasabandhakAH sNkhyeygunnaaH| tenyo'pi parAvartamAnAzunaprakRtInAM visthAnakarasaba8|ndhakAH sNkhyeygunnaaH| tenyo'pi catuHsthAnakarasavandhakAH saMkhyeyaguNAH / tenyo'pi tristhAnakarasabandhakA vizeSA dhikAH / tathA cAha-'asujANamityAdi' azujAnAmazunaprakRtInAM tristhAne tristhAnakasya rasasya bandhakAH sarveSAmupari vizeSAdhikA vktvyaaH|| // evaM baMdhaNakaraNe parUvie saha hi baMdhasayageNaM / baMdhavihANAhigamo suhama nigaMtuMlahu~ hoi // 10 // / baMdhakaraNaM sammattaM / | evaM ti-evamuktaprakAreNAsmin bandhanakaraNe bandhazatakena bandhazatakAkhyena granthena saha prarUpite sati / etena kila zatakakarmaprakRtyorekakartRkatA zrAveditA iSTavyA / bandhavidhAnasya pUrvagatasya sukhamadhigantuM sukhena jJAtumiSyamANasyAdhigamo'vabodho laghu zIghra javati // // // iti zrImalayagiriviracitAyAM karmaprakRtiTIkAyAM bandhanakaraNam // AA%ACA-SACOCK 1 atrApi vihitaiva sAdyAdiprarUpaNA nyaayaacaarypaadaiH| Jain Educatio n For Privale & Personal Use Only elibrary.org Page #158 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 6 // tadevamuktaM bandhanakaraNaM / saMpratyuddezakrameNa vaktumavasaraprApta saMkramakaraNaM / saMkramazca prkRtisthitynunaagprdeshruupvissyjedaaccturvidhH| tatra prathamataH saMkramasya sAmAnyalakSaNamannidhAtukAma bAhaso saMkamo tti vucca jaM baMdhaNapariNaje palaMgeNaM / pagayaMtarabadaliyaM pariNamayaztayaNujAve // 1 // | so saMkamu tti-iha jIvo yadvandhanapariNato yasyAH prakRterbandhanena bandhakatvena priptH| anena kiledamAvedyateyadi jIvastathArUpabandhanapariNAmapariNato navati tataH karmavargaNApumalA api karmarUpatayA pariNamante, nAnyathA / uktaM |ca-"jIvapariNAmaheU kammattA puggalA pariNamaMti / poggalakammanimittaM jIvo vi taheva pariNama // 1 // " asyA anaragamanikA-jIvasya satkAt pariNAmAdadhyavasAyAvetoH, jIvapariNAmaM hetumAzrityetyarthaH / karmavargaNAntaHpAtino jIvasvapradezAvagADhA pujalAH karmarUpatayA jJAnAvaraNIyAdikarmarUpatayA pariNamante / atha jIvasyApi tathArUpaH pariNAmaH kasmAnavatIti ceDucyate-'puggaletyAdi' pujalarUpaM prArabaddha karma vipAkodayaprAptaM tannimittaM tatsAmarthyAditi nAvaH / jIvo'pi tathaiva pradezAvagADhakarmavargaNAntaHpAtipujalakarmarUpatApattihetutayaiva pariNamata iti // 'pau~geNaM ti' prayogeNa saMkvezasaMjhitena vizodhisaMjhitena vA vIryavizeSeNa / vivakSitAyAH prakRteranyA prakRtiH prakRtyantaraM vivaktibadhyamAnaprakRti vyatiriktA'nyA prakRtirityarthaH / tatrasthaM dalikaM tadanulAvena badhyamAnaprakRtisvajAvena yatpariNamayati pariNamanamApA-18 6 dayati sa saMkrama ucyate / etaduktaM bhavati-badhyamAnAsu prakRtiSu madhye'vadhyamAnaprakRtidalikaM prakSipya vadhyamAnaprakRti rUpatayA yattasya pariNamanaM, yacca vA badhyamAnAnAM prakRtInAM dalikarUpasyetaretararUpatayA pariNamanaM tatsarvaM saMkramaNami // 6 // Jain Education For Private & Personal use only Linelibrary.org Page #159 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tyucyate / tatra badhyamAnaprakRtiSvabadhyamAnaprakRtInAM saMkramo yathA-sAtavedanIye badhyamAne'sAtavedanIyasya, uccaigotre vA nIccairgotrasyetyAdi / badhyamAnAnAM parasparaM saMkramo yathA-badhyamAne matijJAnAvaraNIye badhyamAnameva zrutajJAnAvaraNaM saMkramayati, zrutajJAnAvaraNe vA badhyamAne badhyamAnameva mtijnyaanaavrnniiymityaadi| iha yatprakRtibandhakatvena pariNata AtmA tadanulAvena prakRtyantarasthaM dalikaM yatpariNamayati sa saMkrama ityuktaM // 1 // / etacca lakSaNaM darzanatrikavyatirekeNAnyatra aSTavyaM, darzanatrike punarbandhaM vinApi saMkramo'vagantavyaH / tathA cAhausu vege dihigaM baMdheNaviNA vi sudihiss|prinnaam jIse taM pagaIe~ paDiggaho esA // 2 // musutti-zudRSTeH samyagdRSTayoH samyaktvasamyagmithyAtvayorAdhAranUtayomithyAtvaM, ekasmiMzca samyaktve samyagmithyAtvaM bandhaM vinApi saMkrAmati / iyamatra nAvanA-iha mithyAtvasyaiva bandho na smyktvsmygmithyaatvyoH| yato mithyAtvapujalA eva madanako'vasthAnIyA auSadhavizeSakaTapenaupazamikasamyaktvAnugatena vizodhisthAnena tridhA kriyante, tadyathA-zudhA ardhavizucA avishushaashc| tatra vizujhAH samyaktvaM, ardhavizudhAH samyagmithyAtvaM, avizudhA mithyAtvaM / tatra vizudhasamyagdRSTiH samyaktvasamyagmithyAtvayoH bandhaM vinApi tatra mithyAtvaM saMkramayati, samyagmithyAtvaM ca samyaktve iti / tadevamuktaM saMkramasya sAmAnyalakSaNaM, saMprati yAsu prakRtiSu prakRtyantarasthaM dalikaM saMkramayati tAsAM saMjJAntaramAi-paripAmetyAdi' yasyAM prakRtI AdhArajUtAyAM tatprakRtyantarasthaM dalika pariNamayati AdhArajUtaprakRtirUpatAmApAdayati epA prakRtirAdhArajUtA patadraha ityucyate / patagaha zva patadrahaH saMkramyamANaprakRtyAdhAra ityrthH||2|| Jain Education For Privale & Personal use only Thinelibrary.org Page #160 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 6 // saMkramalakSaNaM ca prAguktamatiprasaktamiti tatrApavAdamAhamohagAugamUlapagamINa na paropparaM mi saMkamaNaM / saMkamabaMdhudauvaNA(Nava)ligAINakaraNA // 3 // __moha tti-mohakkiM darzanamohanIyaM cAritramohanIyaM ca, tayoH parasparaM saMkramo na bhavati / tathAhi-na darzanamohanIyaM cAritramohanIye saMkramayati, cAritramohanIyaM vA darzanamohanIye / tathA AyUMSi catvAryapi na parasparaM saMkramayati, nApi mUlaprakRtIH parasparaM saMkramayati / tathAhi-na jJAnAvaraNIye darzanAvaraNIyaM saMkramayati, nApi darzanAvaraNIye jJAnAvaraNIyaM / evaM sarvAsvapi mUlaprakRtiSu nAvanIyaM / api ca yasmin darzanamohanIye yo janturavatiSThate, sa tadanyatra na saMkramayati / yathA mithyAdRSTimithyAtvaM, samyagmithyAdRSTiH samyagmithyAtvaM, samyagdRSTiH samyaktvaM, tathA sAsAdanAH samyagmithyAdRSTayazca na kimapi darzanamohanIyaM kvApi saMkramayanti, avizudRSTitvAt / bandhAnAve hi darzanamohanIyasya saMkramo vizuSadRSTereva navati, nAvizunadRSTeH / anyacca paraprakRtisaMkrAntaM dalikamAvalikAmAnaM kAlaM yAvartanAdisakalakaraNAyogyamavagantavyaM, na kevalaM saMkrAntamapi tu bandhAdyAvalikAgatamapi / tathA cAha-'saMkametyAdi' saMkramAvalikAgataM, bandhAvalikAgataM, udayAvalikAgataM, nartanAvalikAgataM, AdizabdAupazAntaM mohanIya darzanamohanIyatrikarahitamityetAni sarvANyapyakaraNAni sakalakaraNAyogyAnyavaseyAni / darzanatrikaM tUpazAntamapi saMkramayati // 3 // tadevaM lakSaNApavAdo'nihitaH / saMprati krameNotkramaNa vA'vizeSaNa (SeNa)saMkrame prApte sati niyamamAhaaMtarakaraNammi kae carittamode NupuvisaMkamaNaM / annaba se sigANaM ca sabahiM sabadA baMdhe // 4 | // 6 // Jain Education Themational For Privale & Personal use only wawajstrielibrary.org Page #161 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AMERASACANCER aMtarakarapaMmitti-antarakaraNavidhiragre upazamanAkaraNAnidhAnAvasare pratipAdayiSyate / tatropazamazreNyAM cAritramohanIyopazamanArthamekaviMzataH prakRtInAM, pakazreNyAM punaH kaSAyASTakapaNAnantaraM trayodazaprakRtInAmantarakaraNe kRte sati, cAritramohe puruSavedasaMjvalanacatuSTayaladANe / atra hi cAritramohanIyagrahaNenaitA eva paJca prakRtayo gRhyante, na zeSAH / bandhAnAvAt / tatrAnupUrvIparipATyA saMkramaNaM navati, na tvanAnupUrvyA / tathAhi-puruSavedaM saMjvalanakrodhAdAveva saMkramayati, nAnyatra / saMjvalanakrodhamapi saMjvalanamAnAdAveva, na tu puruSavede / saMjvalanamAnamapi saMjvalanamAyAdAveva, na tu saMjvalanakrodhAdau / saMjvalanamAyAmapi saMjvalanalone eva, na tu saMjvalanamAnAdAviti / 'annattha tti' antarakaraNAdanyatra paJcAnAmapi puruSavedAdiprakRtInAM zeSANAM punaH prakRtInAM / 'sabahiM ti' sarvasminnapyavasthAvizeSe'ntarakaraNAvasthAyAmanyatra vA ityarthaH / sarvaiH prakAraiH krameNotkrameNa vA saMkramo'vagantavyaH / kiM sarvadeva ? netyAha-bandhe bandhakAle, na tvanyadA yathoktaM prAk // 4 // tadevaM saMkramasya sAmAnyavadANavidhirapavAdo niymshcoktH| saMprati yaduktaM yasyAH prakRterbandhaH sA prakRtyantaradalikasaMkramaNaM prati patagRha iti tatrApavAdamAha tisu AvaliyAsu samaUNiyAsu apaDiggahA u sNjlnnaa| usu zrAvaliyAsu paDhamavie sesAsu vi ya vedo // 5 // tisutti-antarakaraNe kRte prazramasthitau tisRSyAvalikAsu samayonAsu satISu catvAro'pi saMjvalanA apatadrahAH, REACOCALCARRCRACC0- AC Jain Educati o nal For Private & Personal use only nelibrary.org Page #162 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma patanahA na javanti / etamuktaM navati-caturvapi saMjvalaneSu prathamasthitau tisRSvAvalikAsu samayonAvalikAtrikazeSAyAM / yA prakRtiH satyAM badhyamAneSvapi nAnyatprakRtyantaradakhika teSu saMkrAmati, tena tdaaniimptgRhaaH| tathA'ntarakaraNe kRte sati ghayorAvalikayoH prathamasthitisatkayoH samayonayoH satyorvedaH puruSavedaH patagaho na navati, na kimapi tatra prakRtyantaradalika saMkrAmatItyarthaH / vedazceda puruSaveda eva aSTavyaH, na strInapuMsakavedau, tadAnIM tayobendhAnAvAdevApatagRhatvasiddheH / api ca mithyAtve kSapite sati samyagmithyAtvasya mithyAtvasamyagmithyAtvayozca dApitayoH samyaktvasyopalitayostu samyaktva8 samyagmithyAtvayormithyAtvasyApatadhatA'nuktApi aSTavyA, na khalu tatrApi kiMcit saMkrAmatIti // 5 // saMprati sAdyanAdiprarUpaNAmAha| sAzzraNAdhuvaadhuvA ya sabadhuvasaMtakammANaM / sAidhuvA ya sesA miLAveyaNIyanIehiM // 6 // sAz tti-samyakttvasamyagmithyAtvanarakadhikamanujadikadevadikavaikriyasaptakAhArakasaptakatIrthakaroccaiautralakSaNAzcatuvizatiprakRtayo'dhruvasatkarmANa AyuzcatuSTayaM ca / zeSaM punastriMzauttaraM prakRtizataM dhruvasatkarma / tato'pi sAtAsAtavedanIyanIcaiautramithyAtvarUpaM catuSTayamapanIyate / tataH zeSasya SaDviMzatyuttaraprakRtizatasya sAdyAdirUpatayA caturvidho'pi saMkramo javati / tathAhi-amUSAM dhruvasatprakRtInAM saMkramaviSayaprakRtibandhavyavacchede sati saMkramo na navati / tataH punarapi tAsAM saMkramaviSayaprakRtInAM svapandhahetusaMparkato bandhArale sati javati, tato'sau sAdiH, tattadvandhavyavavedasthAnamaprAptasya puna 1 sttaakaa| RECHARACANCE Jain Educati o nal For Privale & Personal use only library Page #163 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ranAdi, ajavyasya dhruvaH kadAcidapi vyavacchedAbhAvAt, javyasya punaradhruvaH kAlAntare vyavavedasaMjavAt / zeSAzcaturviMzatiprakRtayo'dhruvasatkarmaNo mithyAtvavedanIyanI cairgotraiH saha sAdyadhruvAH sAdyadhruvasaMkramA avagantavyAH / tathAhi zradhruvasatkarmayAmadhruvasatkarmatvAdeva saMkramaH sAdiradhruvazcAvagantavyaH / sAtAsAta vedanIyanI cairgotrANAM tu parAvartamAnatvAt / mithyAtvasya punaH saMkramo vizuddhasamyagdRSTeH, vizuddhasamyagdRSTitvaM ca kAdAcitkaM tatastasyApi saMkramaH sAdyadhruva eva // 6 // sAMprataM tadrANAM sAdyanAdiprarUpaNAmAda mittAya pariggadammi savadhuvabaMdha gaIn / neyA ca vigappA sAI adhuvA ya sesA // 7 // miti - mithyAtvajaDhA mithyAtvarahitAH sarvA api dhruvavandhinyaH prakRtayaH - paMca jJAnAvaraNIyAni, nava darzanAvaraNIyAni, Somaza kaSAyAH, nayaM, jugupsA, taijasasaptakaM, varNAdiviMzatiH, agurulaghu, upaghAtaM, nirmANaM, antarAyapazcakaM ceti / etAH saMkramamadhikRtya caturvikalpAH sAdyanAdidhruvAdhruva rUpacaturbhedA jJeyAH / tathAhi - etAsAM saptaSaSTisaMkhyAnAM dhruvabandhinInAmAtmIyAtmIyabandhavyavacchedasamaye patamahatvaM na javati, na kimapi prakRtyantaradalikaM tAsu saMkrAmatItyarthaH / punaH svasvabandhahetu saMparkato bandhAraMne sati patamahatvaM javati, tataH sAdiH, tattadvandhavyavacchedasthAnamaprAptasya punaranAdiH, dhruvAbhuve vyajavyApekSayA / 'sAI ityAdi' zeSAstvadhruvavandhinyo'STAzItisaMkhyAH prakRtayo'dhruvabandhitvAdeva (tAsAM) sAdyadhruvapatamahatA jAvanIyA / mithyAtvasya punarbhuvavandhitve'pi yasya samyaktvasamyagmithyAtve vidyete sa eva te tatra saMkramayati, nAnya iti tasya sAdyadhruvapatadbhahatA praSTavyA // 9 // Jain Educationtional nelibrary.org Page #164 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 1 // AGRAMMONKACCESS .. tadevamekaikaprakRtInAM saMkramasya patagRhatvasya ca sAdyanAdiprarUpaNA kRtA / saMpati prakRtisthAneSu tAM cikIrSura-1 prakRtiH tidezamAhapagaIgaNe vi tahA paDiggaho saMkamo ya bodhvo| paDhamaMtimapagaINaM paMcasu paMcaeha do vi nave // 7 // __ pagaIgaNe tti-yathaikaikasyAH prakRteH patanahatvaM saMkramazca sAdyAdirUpa uktastathA prakRtisthAneSvapi bodhvyH|pitraadiinaaN ca prakRtInAM samudAyaH prakRtisthAnaM / tatra prazramato jJAnAvaraNIyasya tatsamAnavaktavyatvAdantarAyasya ca saMkramapatagahatvAt sthAnapratipAdanArthamAha-'paDhamaMtimetyAdi' prathamaprakRteAnAvaraNIyasya antimaprakRterantarAyasya saMbandhinInAM pratyeka paJcAnAmapi prakRtInAM paJcasvapi prakRtiSu ghAvapi saMkramapatagahanAvI navataH / etamuktaM navati-jJAnAvaraNIyAntarAyayorekai pazcaprakRtyAtmakaM sthAnaM saMkrame patagahanAve ca navatIti / to cemau saMkramapatagahalAvau sAdhAdirUpatayA catuHprakArau / tathAhi-upazAntamohaguNasthAnake tayoranAvAt , tataH pratipAte ca punaH saMcavAt sAdI, tatsthAnamaprAptasya / punaranAdI, dhruvAdhruvatA cAlavyatnavyApekSayA nAvanIyA // // . saMprati darzanAvaraNIyasya saMkramapatagRhtvasthAnapratipAdanArthamAhanavagabakacanake navagaM bakaM ca canasu bizya mmizinnayarassi(sse)annayarA viya veyaNIyagoesa navagati-hitIye darzanAvaraNIye navakaSaTUcatuSkeSu navakaM saMkrAmati, SaTuM ca catasRSu prakRtiSu / teneha saMkramasthAne / tadyathA-navakaM, paTuM ca / trINi patagrahasthAnAni, tadyathA-navakaM SaTvaM catuSkaM ca / tatra navakarUpe patadhe mithyA-14 pinAsapA Jain Educat i onal For Private & Personal use only R ainelibrary.org Page #165 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SAROKAROORKERALASS dRSTayaH sAsAdanAzca navavidhadarzanAvaraNIyabandhakA navakamapi saMkramayanti / ayaM ca navakarUpaH patavahaH sAdyAdirUpatayA ctuHprkaarH| tadyathA-sAdiranAdibhruvo'dhruvazca / tathAhi-samyagmithyAdRSTyAdiguNasthAneSu na javati, tataH pratipAte cajavati, tato'sau sAdiH / SaTsthAnakamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhruvA'javyajavyApekSyA / tathA samyagmithyAdRSTiguNasthAnakAdArajyApUrvakaraNasyAsaMkhyeyatamaM jAgaM yAvannavavidhadarzanAvaraNIyasatkarmANaH SaDidhadarzanAvaraNIyabandhakAH paTTe navakaM saMkramayanti / zrayaM tu SadarUpaH patahaH sA dyadhruvaH, kAdAcitkatvAt / tathA'pUrvakaraNasya saMkhyeyatame jAge nijA pracalayorbandhavyavacchede tata UrdhvaM sUkSmasaMparAyaguNasthAnakacaramasamayaM yAvadupazamazreNyAM navavidhadarzanAvaraNIyasatkarmANa|zcaturvidhadarzanAvaraNIyabandhakAzcatuSke navakaM saMkrayayanti / ayamapi ca catuSkarUpaH patanahaH sAdyadhruvaH, kadAcinAvAt / nvkruupHsNkrmshctuHprkaarH| tadyathA-sAdiranAdirbuvo'dhruvazcAtathAhi-sUkSmasaMparAyAtparata upazAntamohe na javati, tataH pratipAte ca javati, tato'sau saadiH| tatsthAnamaprAptasya punrnaadiH| dhruvAdhruvAvajavyajavyApekSayA / pakazreNyAM punaranivRttikaraNAcAyAH saMkhyeyatame jAge'vaziSTe sati styAnaditrikadayAt parataH sUkSmasaMparAyaguNasthAnakacaramasamayaM yAvat SaDDidhadarzanAvaraNIyasatkarmANazcakSurAdidarzanAvaraNIyacatuSTayaM banantastasmin darzanAvaraNacatuSke pardU saMkramayanti / imAvapi saMkramapatahI sAdyadhruvau, kaadaacitktvaat| ataH paraM tu na saMkramonApi patanahattvamiti / saMprati vedanIyagotrayoH saMkramapatagRhatvasthAnapratipAdanArthamAha-'annayarasse ityAdi' vedanIye gotre cAnyatarasyAM prakRtau badhyamAnAyAmanyatarAjabadhyamAnA prakRtiH saMkrAmati / tena yA yatra saMkrAmati sA tasyAH patadrahaH / itarA ca saMkramasthAnaM / tatra sAtabandhakAnAM an RAational For Private & Personal use only Page #166 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 12 // mithyAdRSTipranRtInA sUkSmasaMparAyaparyantAnAM sAtAsAtasatkarmaNAM sAtavedanIyaM patagRhaH, asAtaM saMkramasthAnaM / asAtabandhakAnAM punarmithyAdRSTipranRtInAM pramattasaMyataparyantAnAM sAtAsAtasatkarmaNAM sAtavedanIya patagRhaH, sAtavedanIyaM tu saMkramasthAnaM / imau ca sAtAsAtarUpI saMkramapatagahau sAdyadhruvau nUyonUyaH parAvRttya(tti)nAvAt / tathA mithyAdRSTipranRtInAM sUkSmasaMparAyaparyantAnAmuccairgotrabandhakAnAmuccanIcairgotra(bandha) satkarmaNAmuccairgotraM patadrahaH, nIcairgotraM tu saMkramasthAnaM / nIcairgotrabandhakAnAM tu mithyAdRSTisAsAdanAnAmuccanIcairgotrasatkarmaNAMnIcairgotraM patagrahaH, uccairgotraM tu saMkramyamANaM (msthaanN)| zmAvapyuccairgotranIcairgotrarUpI saMkramapatahI prAgiva sAdyadhruvI bhAvanIyau // e|| saMprati mohanIyasya saMkramapatagRhatvasthAnapratipAdanAvasarastatra prathamataH saMkramAsaMkramasthAna nirdezaM cikIrSurAhasAhacarahiyavIsaM sattarasaM solasaM ca pannarasaM / vaGiya saMkamagaNAraM hoMti tevIsa mohe // 10 // atti-aSTAdhikA caturadhikA ca viMzatiH aSTAviMzatizcaturviMzatizcetyarthaH / tathA saptadaza pomaza paJcadaza cetyamUni sthAnAni varjayitvA zeSANi ekaditricatuHpaJcaSaTsaptASTanavada zaikAdazahAdazatrayodazacaturdazASTAdazaikonaviMzativiMzatyekaviMzatighAviMzatitrayoviMzatipaJcaviMzatiSaDriMzatisaptaviMzatilakSaNAni trayoviMzatisaMkhyAni mohanIye saMkramasthAnAni javanti / tathAhi-aSTAviMzatisatkarmaNo mithyAdRSTamithyAtvaM samyaktvasamyagmithyAtvayoH patagaha iti mithyAtvavyatiriktAH zeSAH saptaviMzatiH saMkrAmanti / tatra cAritramohanIyaM paJcaviMzatiprakRtyAtmakaM parasparaM saMkrAmati / samya- ktvasamyagmithyAtvayoH mithyAtve / tathA samyaktve upalite sati saptaviMzatisatkarmaNo mithyAdRSTemithyAtvaM samyagmithyA " / Jan E For Private & Personal use only shesbrary.org Page #167 -------------------------------------------------------------------------- ________________ FACHANAKAMAMESCARE tvasya patagaha iti tadvyatiriktAH zeSAH SaDriMzatiH saMkrAmanti / samyagmithyAtve'pyulite sati paDriMzatisatkarmaNaH pnycviNshtiH| athavA'nAdimithyAdRSTeH SaDviMzatisatkarmaNaH paJcaviMzatiH, mithyAtvasya saMkramAjAvAt , na hi tat cAritramohanIye saMkrAmati, darzanamohanIyacAritramohanIyayoH parasparaM saMkramAjAvAt / athavaupazamikasamyagdRSTaraSTAviMzatisakarmaNaH samyaktvalAnAdAvalikAyA Urdhva vartamAnasya samyaktve mithyAtvasamyagmithyAtvayoH saMkramaH / tena tat patagraha iti / tasminnapasArite zeSA saptaviMzatiH saMkrame prApyate / tasyaiva caupazamikasamyagdRSTeraSTAviMzatisatkarmaNa zrAvalikAyA: anyantare vartamAnasya samyagmithyAtvaM samyaktve na sNkraamti| yato mithyAtvapujavA eva samyaktvAnugati (ta)vizodhiprajAvataH samyagmithyAtvalakSaNaM prinnaamaantrmaapaaditaaH| anyaprakRtirUpatayA pariNAmAntarApAdanaM ca saMkramaH, saMkramAvali kAgataM ca sakalakaraNAyogyamiti samyaktvalAnAdAvalikAyA anyantare vartamAnena samyagmithyAtvaM samyaktve na saMkramyate, hai kiMtu kevalaM mithyAtvameva / tataH samyagmithyAtve'pyapasArite zeSA SaDriMzatiH sNkraamti| caturviMzatistu saMkrame na prApyate, yata-* pAzcaturvizatisatkarmA samyagdRSTimithyAtvaM gataH san yadyapyanantAnubandhino nUyo'pi badhnAti, tathApi tAn sato'pi na saMkramaya-16 tivandhAvalikAgatasya srvkrnnaayogytvaat|mithyaatvN ca samyaktvasamyagmithyAtvayoH patagaha iti tasminnapasArite zeSA trayoviMzatireva saMkrAmati athavA caturviMzatisatkarmaNaH samyagdRSTeH samyaktvaM mithyAtvasamyagmithyAtvayoH patagaha iti tasminnapasA-14 zArita zeSA trayoviMzatiH saMkrAmati / tasyaiva mithyAtve pite pAviMzatiH / athavIpazamikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya | cAritramohanIyasyAntarakaraNe kRte sati lojasaMjvalanasyApi saMkramona navati, "antarakaraNe kRte puruSavedasaMjvalanacatuSTayayo-15 ka0pra013 Jain Educati o nal For Privale & Personal use only O nelibrary.org Page #168 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 73 // rAnupUrvyA saMkramo javatItivacanaprAmANyAt anantAnubandhicatuSTayasya ca visaMyojitatvA'pazAntatvAmA sNkrmaalaavH| samyaktvaM ca mithyAtvasamyagmithyAtvayoH patadbhaha iti saMjvalanalojAnantAnuvandhicatuSTayasamyaktveSvaSTAviMzaterapanIteSu zeSA vAviMzatiH saMkrAmati / tasyaivIpazamikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya napuMsakavede upazAnte ekaviMzatiH / vAviMzatisatkarmaNo vA samyaktvaM na kApi saMkrAmatItyekaviMzatiH saMkrame prApyate / yA dapaka zreNyAM vartamAnasya dapakasya yAvadadyApyaSTau kaSAyA na yamupayAnti tAvadekaviMzatiH saMkrame prApyate / aupazamikasamyagdRSTeH saMbandhinyAH prAguktAyA ekaviMzateH strIvede upazAnte sati zeSA viMzatiH saMkrAmati / yahA dAyikasamyagdRSTarupazamaNi pratipannasya cAritramohanIyasyAntarakaraNe kRte lojasaMjvalanasyApi prAguktayukteH saMkramo na lavatIti tasminnapasArita viMzatiH saMkrame prApyate / tato napuMsakavede upazAnte ekonaviMzatiH / strIvede upazAnte'STAdaza / aupazamikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya prAguktAyA viMzateH SaTsu nokaSAyeSUpazAnteSu zeSAzcaturdaza saMkrAmanti / tataH puruSavede upazAnte trayodaza / yahA dapakasya pakazreNyAM vartamAnasya prAguktAyA ekaviMzateraSTasu kaSAyeSu kSINeSu zeSAstrayodaza saMkrAmanti / tasyaiva pakasya cAritramohanIyasyAntarakaraNe kRte saMjvalanalojasya prAguktayukteH saMkramo na lavatIti tasminnapasArite zeSA kAdaza saMkrAmanti / athavA dAyikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya prAguktAnyo'STAdazajyaH SaTsu nokaSAyeSUpazAnteSu satsu zeSA hAdaza saMkrAmanti / tataH puruSaveda upazAnte ekAdaza / pakasya vA prAguktAnyo bAdazajyo napuM. dAsakavede kSINe zeSA ekAdaza saMkrAmanti / athavaupazamikasamyagdRSTarupazamazreNyAM prAguktAnyastrayodazanyo'pratyAkhyAna *SGRACCA-ASCR-NCRECACCOCKP--4 Jain Education instional For Private & Personal use only nelibrary.org Page #169 -------------------------------------------------------------------------- ________________ OROSAROKARMACOCCASG pratyAkhyAnAvaraNakrodhadike upazAnte zeSA ekAdaza saMkrame prApyante / pakazreNyAmekAdazanyaH strIvede dINe zeSA daza saMkrAmanti / aupazamikasamyagdRSTevopazamazreNyAM vartamAnasyaikAdazacyaH saMjvalanalone upazAnte zeSA daza saMkrAmanti / hAyikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya prAguktAcya ekAdazanyo'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNaladANe krodhadhika upazAnte zeSA nava saMkrAmanti / tasyaiva saMjvalanakrodhe'pyupazAnte'STau / athavIpazamikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya prAguktAnyo dazajyo'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakSaNe mAnadhike upazAnte zeSA aSTau saMkrAmanti / tasyaiva saMjvalanamAne upazAnte sapta / dAyikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya prAguktAnyo'STAnyo'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakaNe mAnadhika upazAnte zeSAH SaT saMkrAmanti / tasyaiva saMjvalanamAna upazAnte paJca / yadyaupazamikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya prAguktAnyaH saptanyaH prakRtibhyo'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakSaNe mAyAdhika upazAnte zeSAH paJca saMkrAmanti / tasyaiva saMjvalanamAyAyAmupazAntAyAM catasraH / athavA dAyikasamyagdRSTeH pakasya prAguktAnyo dazanyaH SaTsu nokaSAyeSu kSINeSu zeSAzcatasraH prakRtayaH saMkrAmanti / tasyaiva puruSavede kSINe tisrH| athavA dAyikasa4 myagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya prAguktAbhyaH paJcanyo'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakSaNe mAyAdike upazAnte zeSAstisraH saMkrAmanti / tasyaiva saMjvalanamAyAyAmupazAntAyAM / athavaupazamikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya prAgukAnyazcatasRtyaH prakRtijyo'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakSaNe khojadika upazAnte zeSe he prakRtI sNkraamtH| athavA dAyikasamyagdRSTeH pakasya prAguktAnyastisanyaH saMjvalanakrodhe hINe sNkraamtH| tasyaiva saMjvalanamAne kSINa ekaa| JainEducation LON For Pawale & Personal use only Page #170 -------------------------------------------------------------------------- ________________ x 2- karma prakRtiH // 7 // REA4 ROCENCEREMOICROSONG tadevaM parijAvyamAne'STAviMzaticaturviMzatisaptadazaSomazapaJcadazalakSaNAni saMkramasthAnAni na prApyante iti prtissidhynte| teSu ca pratiSikeSu zeSANi trayoviMzatisaMkhyAni saMkramasthAnAnyavagantavyAni / eteSu saMkramasthAneSu madhye paJcaviMzatiprakRtyAtmakaM saMkramasthAnaM sAdyAdirUpatayA catuHprakAraM / tadyathA-sAdhanAdi dhruvamadhruvaM ca / tatrASTAviMzatisatkarmaNaH samyaktvasamyagmithyAtvayoruSalitayornavat sAdi, anAdimithyAdRSTeranAdi, adhruvadhruvatA javyAjavyApekSyA / zeSANi tu saMkramasthAnAni sAdyadhuvANi, kAdAcitkatvAt // 10 // kRtA mohanIye saMkramAsaMkramasthAnaprarUpaNA / saMprati patagRhApatagRhasthAnaprarUpaNArthamAhasolasa bArasagahaga vIsaga tevIsagAzge bacca / vaGiya mohassa paDiggadA u aThArasa havanti // 19 // __ solasa tti-pomaza bAdazASTau viMzatistrayoviMzatyAdayazca SaT / tadyathA-trayoviMzatizcaturviMzatiH paJcaviMzatiH par3izatiH saptaviMzatiraSTAviMzatizca / etAni sthAnAni varjayitvA zeSAeyekaditricatuHpaJcaSaTsaptanavadazaikAdazatrayodazacatu-| dezapaJcadazasaptadazASTAdazaikonaviMzatyekaviMzatighAviMzatilakSaNAni aSTAdaza patabrahasthAnAni navanti / tatra kasmin patadbhahe kAH prakRtayaH saMkrAmantItyetanAvyate-tatra mithyAdRSTaraSTAviMzatisatkarmaNo mithyAtvaM samyaktvasamyagmithyAtvayoH patagaha iti tasminnapasArite zeSA saptaviMzatimithyAtvaSomazakaSAyAnyataravedalayajugupsAhAsyaratiyugalAratizokayugalAnyatarayugalalakSaNAyAM hAviMzatau saMkrAmati / tasyaiva samyaktva upalite saptaviMzatisatkarmaNo mithyAdRSTemithyAtvaM samyagmithyAtvasya patadraha iti tasminnapasArite zeSA paDriMzatiH prAguktAyAM hAviMzatau saMkrAmati / tasyaiva mithyAdRSTeH -%* * // 4 // 484 Jain Education anal For Private & Personal use only HTallelibrary.org Page #171 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Hot *** samyagmithyAtva ughalite Sar3izatisatkarmaNo mithyAtve na kimapi saMkrAmatIti na tatkasyacitpatagaha iti tasmin prAgutAyA pAviMzaterapanIte zeSe ekaviMzatiprakRtisamudAyAtmake patagRhe paJcaviMzatiH saMkrAmati / athavA'nAdimithyAdRSTeH par3izatisatkarmaNo mithyAtvaM na kvApi saMkrAmati, nApi tatrAnyA prakRtirityAdhArAdheyatnAvaparitraSTaM mithyAtvamapanIyate, tataH zeSA paJcaviMzatiH prAguktAyAmekaviMzatau saMkrAmati / tathA caturviMzatisatkarmA mithyAtvaM gataH san yadyapi mithyAtvapratyayato nUyo'pyanantAnubandhino badhnAti, tathApi bandhAvalikAgataM sakalakaraNAyogyamiti kRtvA sato'pi tAn na saMkramayati / mithyAtvaM ca samyaktvasamyagmithyAtvayoH patanahastato'nantAnubandhicatuSTayamithyAtvavarjitAH zeSAstrayoviMzatiprakRtayaH prAguktAyAM ghAviMzatau saMkrAmanti / tadevaM mithyAdRSTe viMzatipatahe saptaviMzatiSaDiMzatitrayoviMzatisaMkramAH / ekaviMzatipatadraho ca paJcaviMzatisaMkrama uktaH zeSaH saMkramaH patanaho vA na saMnavati / sAsAdanasamyagdRSTastu zubhadRSTitvAlAvAdarzanamohanIyatrayasya saMkramAnAvaH / tato'sya sarvadA ekaviMzatirUpe patagRhe paJcaviMzatireva sNkraamti| samyagmithyAdRSTerapi zudRSTitvAnAvAddarzanatrayasya saMkramAnAva iti zraSTAviMzatisatkarmaNaH saptaviMzatisatkarmaNo vA dIpaJcaviMzatiH / caturviMzatisatkarmaNaH punarekaviMzatiH pAdazakaSAyapuruSavedanayajugupsA'nyatarayugalalakSaNasaptadazaprakRti samudAyarUpe patanahe saMkrAmati / tadevamuktau saasaadnsmygmithyaadRssttii| saMpratyaviratadezaviratapramattApramatteSu saMkramANAM tulyatvAt yugapatpatahA nacyante-teSAmaviratAdInAmaupazamikasamyagdRSTInAM samyaktvakhAjaprathamasamayAdArajya yAvadAvalikAmAtraM tAvat samyaktvasamyagmithyAtvayoH patanahataiva javati, na saMkramaH, iti zeSA paDriMzatiraviratAnAM vAda USHAAAAAAAAA Sain Education S omal For Private & Personal use only Chinelibrary.org Page #172 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma # 32 11 zakaSAya puruSavedanayajugupsA'nyatarayugalasamyaktvasamyagmithyAtvarUpe ekonaviMzatipatahe, dezaviratAnAM pratyAkhyAnA - varasaMjvalanakaSAyapuruSavedanayajugupsA'nyatarayugalasamyaktvasamyagmithyAtvalakSaNe paJcadazapata hai, pramattApramattAnAM saMjvalanacatuSTayapuruSavedasamyaktvasamyagmithyAtvanayajugupsA'nyatarayugalarUpe ekAdazapata he saMkrAmati / teSAmevAvirata| samyagdRSTyAdI nAmAvalikAyAH parataH samyagmithyAtvaM saMkrame patadrahe ca labhyate iti saptaviMzatiH prAgukteSu triSu patanadeSu saMkrAmati / tathA teSAmevAviratasamyagdRSTyAdInAmanantAnubandhiSUpaliteSu caturviMzatisatkarmaNAM kSAyopazamikasamyadRSTInAM samyaktvaM pataGgraha iti kRtvA zeSA trayoviMzatiH prAgukteSvevaikonaviMzatyAdiSu triSu patadbhaheSu saMkrAmati / tato mithyAtve pite sati samyagmithyAtvaM patadbhahanAve na sajyate, mithyAtvaM ca saMkrame na labhyate / tataH zeSA dvAviMzatira - viratadeza virata saMyatAnAM yathAsaMkhyamaSTAdazacaturdazadazarUpeSu patadraheSu saMkrAmati / tataH samyagmithyAtye rUpite sati samya| gmithyAtvasya na saMkramo nApi patagraha ityekaviMzatiraviratAdInAM yathAsaMkhyaM saptadazatrayodazanavakarUpeSu patadraheSu saMkAmati / saMpratyopazamikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya saMkramamAzritya patagrahavidhirucyate-caturviMzatisatkarmaNaH samyaktvaM mithyAtvasamyagmithyAtvayoH patagraha eveti kRtvA tasminnapasArite zeSA trayoviMzatiH puMveda saMjvalanacatuSTayasamyaktva samyamithyAtvarUpe saptakapatadrahe saMkrAmati / tasyaivopazamazreNyAM vartamAnasyAntarakaraNe kRte saMjvalanalojasya saMkramo na javatIti tasminnapasArite zeSA ghAviMzatiH pUrvokta eva saptakapata he saMkrAmati / tasyaiva napuMsakavede upazAnte saptakapatahe ekaviMzatiH / tataH strIvede upazAnte viMzatiH / tataH puruSavedasya prathama sthitau samayonAvalikAdhikazeSAyAM " Dusu Jain Education ional prakRtiH // 75 // elibrary.org Page #173 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SACAR** zrAvakhiyAsu paDhamavisu sesAsu'viya vedo" itivacanAt puruSavedaH patagaho na javati / tataH prAguktAt saptakAtpuruSavede'panIte zeSe SaTarUpe patagahe prAguktA viMzatiH sNkraamti| tataH SaTsu nokaSAyeSUpazAnteSu zeSAzcaturdazaprakRtayaH prAgukta eva SaTUrUpe patagRhe saMkrAmanti / tAzca tAvatsaMkrAmanti yAvatsamayonamAvalikAdikaM / tataH puruSavede upazAnte zeSAstra-18 yodaza padarUpe patanahe saMkrAmanti / tAzca tatra tAvadyAvadantarmuhUrta / tataH saMjvalanakrodhasya prathamasthitau samayonAvalikAtrikazeSAyAM saMjvalanakrodho'pi "tisu zrAvaliyAsu samaUNiyAsu apamiggahAu saMjavaNA" iti vacanAt patagaho / na javatIti prAguktAt SaTThAttasminnapasArita zeSe paJcakarUpe patanahe tA eva trayodaza prakRtayaH saMkrAmanti / tato'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvarapakrodhadhika upazAnte zeSA ekAdaza prAgukta eva pazcakapatagRhe saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvatsamayonAvalikAdikaM / tataH saMjvalanakrodhe upazAnte zeSA daza prakRtayastasminneva paJcakapatagahe tAvatsaMkrAmanti yAvadantarmuhUrta / tataH saMjvalanamAnasya prathamasthitau samayonAvalikAtrikazeSAyAM saMjvalanamAno'pi patanaho na javatIti paJcakAttasminnapanIte zeSe catuSkarUpe patanahe tA eva daza prakRtayaHsaMkrAmanti / tAzca tAvadyAvatsamayonamAvalikAdika / tato'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNarUpe mAnadike upazAnte zeSA aSTau prakRtayazcatuSkarUpe eva patagRhe sNkraamnti| tataH saMjvalanamAne upazAnte sapta / tAzca sapta catuSkarUpe patanahe'ntarmuhUrta kAlaM yAvatsaMkrAmanti / tataH saMjvalanamAyAyAH prathamasthitau sama-18 yonAvalikAtrikazeSAyAM saMjvalanamAyA'pi patadraho na lavatIti catuSkAttasyAmapagatAyAM zeSe trikarUpe patanahe pUrvoktAH sapta saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvat samayonamAvakhikAdikaM / tato'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakSaNe mAyAdike upa * * Jain Educatio * n al For Privale & Personal use only l ibraryong Page #174 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 - 49 prakRtiH zAnte zeSAH paJca prakRtayastrikarUpe patanahe saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvatsamayonamAvalikAdhikaM / tataH saMjvalanamAyA- yAmupazAntAyAM zeSAzcatasraH prakRtayaH saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvadantarmuhUrta / tto'nivRttbaadrsNpraaycrmsmye'pr176|| tyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakSaNe lonadike upazAnte zeSe he prakRtI sNkraamtH| te ca mithyAtvasamyagmithyAtvalakSaNe / na caite saMjvalanalole saMkrAmataH, darzanamohanIyacAritramohanIyayoH parasparaM saMkramAnAvAt / tatastasyApi patanahatA na javatIti pyoreva te ke saMkrAmataH / tatra mithyAtvaM samyaktvasamyagmithyAtvayoH, samyagmithyAtvaM samyaktve / tadevamaupaza|mikasamyagdRSTarupazamazreNyAM saMkramapatagRhavidhiruktaH / saMprati dAyikasamyagdRSTarupazamazreNyAM saMkramapatagRhavidhirucyate-tadatrAnantAnubandhicatuSTayadarzanatrikarUpe saptake pite sati ekaviMzatisatkarmA san kSAyikasamyagdRSTirupazamazreNiM pratipa dyate / tasya cAntarmuhUrta kAlaM yAvatpuruSavedasaMjvalanacatuSTayarUpe paJcakapatadhe ekaviMzatiH saMkrAmati / tato'ntarakaraNe kRte sati saMjvalanalojasya saMkramo na navatIti ekaviMzatestasminnapanIte zeSA viMzatiH paJcakapatanahe saMkrAmati / sA cAntarmuhUrta kAlaM yAvat / tato napuMsakavede upazAnte ekonviNshtiH| sApi cAntarmuhUrta kAlaM yAvat / tataH strIvede upazAnte zeSA aSTAdaza prakRtayastasminneva paJcakapatagahe saMkrAmanti / tAzca tatra tAvat yAvadantarmuhUrta / tataH puruSavedasya prathama sthitau samayonAvalikAdhikazeSAyAM puruSavedaH patanaho na bhavatIti paJcakAttasminnapagate zeSe catuSkarUpe patadrahe tA evASTAdaza prakRtayaH saMkrAmanti / tataH SaTsu nokaSAyeSUpazAnteSu zeSA kAdaza prakRtayazcatuSkarUpe eva tasmin patagRhe saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvatsamayonamAvalikAdikaM / tataH puruSaveda upazAnte ekAdaza / tAzcatuSkarUpe pata // 56 // Jain Educati o nal For Private & Personal use only Relibrary.org Page #175 -------------------------------------------------------------------------- ________________ de tAvatsaMkrAmanti yAvadantarmuhUrta / tataH saMjvalana krodhasya prathama sthitau samayonAvalikA trikazeSAyAM saMjvalana krodho'pi patadraho na javatIti catuSkAttasminnapagate zeSe trikarUpe patadrahe tAH pUrvoktA ekAdaza prakRtayaH saMkrAmanti / tAzca | tAvadyAvat samayonamAvalikAdhikaM / tato'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakSaNe krodhadhike upazAnte zeSA nava prakRtayaH pUrvokta eva trikarUpe patana he saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvatsamayonamAvalikAdhikaM / tataH saMjvalanakrodhe upazAnte'STau saMkrAmanti tAzca trikarUpe pata tAvatsaMkrAmanti yAvadantarmuhUrta / tataH saMjvalanamAnasya prathama sthitau samayonAvalikAtrikazeSAyAM saMjvakhanamAno'pi patadraho na javatIti trikAttasminnapanIte zeSe dhikarUpe patadrahe pUrvoktA aSTau prakRtayaH saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvatsamayonamAvalikAdhikaM / tato'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakSaNe mAnavika upazAnte zeSAH SaT prakRtayo dhikapatahe saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvatsamayonamAvalikAdhikaM / tataH saMjvalanamAna upazAnte paJca saMkrAmanti / tAzca vikarUpe patadrar3e tAvatsaMkrAmanti yAvadantarmuhUrta / tataH saMjvalanamAyAyAH prathamasthitau samayonAvalikA trikazeSAyAM saMjvalanamAyApi patadbraho na javatIti dvikAttasyAmapagatAyAM zeSe saMjvalanakhoja evaikasmiMstAH paJca prakRtayaH saMkrAmantIti / tAzca tAvadyAvat samayonAvalikAdhikaM / tato'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNalakSaNe mAyAkei upazAnte zeSAstisraH prakRtayaH saMjvalanakhoje saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvat samayonamAvalikAdhikaM / tataH saMjvalanamAyAyAmupazAntAyAM zeSe dve apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNa sonalakSaNe prakRtI saMjvalanalone saMkrAmataH / te cAntamuhUrta kAlaM yAvat / tato'nivRttivAdara saMparAyaguNasthAnakacaramasamaye te apyupazAnte iti na kimapi kvApi saMkrAmati / Jain Education tional inelibrary.org Page #176 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma || 99 || Jain Education tadevaM kSAyikasamyagdRSTerupazamazreNyAM saMkramapatagrahavidhiruktaH saMprati kAyikasamyagdRSTeH kSapakazreNyAM saMkramapatadrahavidhiranidhIyate - tatra dAyikasamyagdRSTirekaviMzatisatkarmA rUpakazreNiM pratipadyate / tasya cAnivRttibAdarasaMparAyaguNasthAnaM prAptasya puruSavedasaMjvalanacatuSTayarUpe paJcakapata he prathamata ekaviMzatiprakRtayaH saMkrAmanti / tato'STasu kaSAyeSu kSINeSu trayodaza / tAzcAntarmuhUrta kAlaM yAvat / tato'ntarakaraNe kRte sati saMjvalanalojasya saMkramo na javatIti zeSA ghAdaza prakRtayastasminneva paJcakapataGgrahe saMkrAmanti / tAzcAntarmuhUrta kAlaM yAvat / tato napuMsaka vede kSINe ekAdaza / tA api antarmuhUrta kAlaM yAvat / tataH strIvede kI daza / tA zrapyantarmuhUrta kAlaM yAvat tasminneva paJcakarUpe patagrahe saMkrAmanti / tataH puruSavedasya prathama sthitau samayonAvalikA dikazeSAyAM puruSavedaH patagraho na javatIti paJcakAttasminnapanIte zeSe catukarUpe patadrahe tA eva daza saMkrAmanti / tAzca tAvadyAvatsamayonamAvalikAdhikaM / tataH SaTsu nokaSAyeSu kSINeSu zeSAzcatasraH prakRtayastasminneva catuSkarUpe patadrahe saMkrAmanti / tataH puruSavedaH kSINaH / tatsamaye ca saMjvalanakrodhasyApi patagrahatA na javatIti tasminnapagate zeSAsu tisRSu prakRtiSu tisraH prakRtayaH saMkrAmanti / tAzcAntarmuhUrtaM kAlaM yAvat / tataH samayonAvalikAdhikena kAlena saMjvalanakrodhaH kSIyate / tatsamaye ca saMjvalanamAnasyApi patadbhahatA na bhavatIti zeSayordhayoH prakRtyocheM prakRtI saMkrAmataH / te cAntarmuhUrta kAlaM yAvat / tataH samayonAvalikAdhikena kAlena saMjvalana - mAno'pi kSIyate / tatsamayameva ca saMjvalanamAyAyA api patagrahatA na bhavati / tata ekasyAmeva saMjvalanalojalakSa Xational prakRtiH // 99 // nelibrary.org Page #177 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NAyAM prakRtau saMjvalanamAyAlakSaNA ekA prakRtiH saMkrAmati / sA cAntarmuhUrtaM kAlaM yAvat / tata yAvalikAdhikena kAlena saMjvalanamAyApi dIyate / tata UrdhvaM na kimapi kvApi saMkrAmati // 11 // saMprati yathoktarUpeSu patadraheSu pratyekaM saMkramasthAnAni saMkasayannAha - vasA kama hoi causu gaNesu / bAvI sapannarasage ekArasa iguNavIsAe // 12 // - caturSu sthAneSu patadraharUpeSu / tadyathA - dvAviMzatI, paJcadazake, ekAdazake, ekonaviMzatau ca SaDviMzatisaptaviMzatyoH saMkramo javati / tatra dvAviMzatau mithyAdRSTeH, paJcadazake dezaviratasya, ekAdazake pramattApramattayoH, ekonaviMzatau zraviratasamyagdRSTeH // 12 // sattara ekavIsAsu saMkamo hoi pannavIsAe / niyamA casu gaIsu niyamA diThI kae tivihe || 13 | sattarasa tti-saptadazakaikaviMzatyoH paJcaviMzateH saMkramo javati / tatra saptadazake mizradRSTeH ekaviMzatau mithyAdRSTeH sAsAdanasya ca / ayaM ca paJcaviMzateH saptadazakaikaviMzatyoH saMkramo niyamAccatasRSvapi gatiSu prApyate / niyamAcca saptadazake sAsAdanaikaviMzatau ca paJcaviMzateH saMkramaH trividhAyAM triprakArAyAM dRSTau darzanamohanIye kRtAyAM veditavyaH / mithyAdRSTestvekaviM zatau paJcaviMzatisaMkramo'nAdimithyAdRSTerapi javati / 'kae' iti ' (ti) vihe ' iti ca puMstvanirdezaH prAkRtatvAt // 13 // bAvIsapannarasage sattagaekAra siguNavI sAsu / tevIsAe niyamA paMca vi paMcidiesu jave // 14 // Jain Education national inelibrary.org Page #178 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH 190 // RECORNER bAvIsa tti-trayoviMzataH saMkramo dhAviMzatipaJcadazakasaptakaikAdazakaikonaviMzatirUpeSu paJcasu patagRheSu javati / tatra ghAviMzatau mithyAdRSTeH, paJcadazake dezaviratasya, saptake aupazamikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya, ekAdazake pramattApramattayoH, ekonaviMzatI aviratasamyagdRSTeH / etAni ca paJca patagRhasthAnAni paJcendhiyeSveva javanti // 14 // codasagadasagasattagabahArasage ya hoza baaviisaa| niyamA maNuyagaIe niyamA dihI kae 'vihe // 15 // | codasa tti-ghAviMzatiH saMkramayogyA javati caturdazake dazake saptake'STAdazake ca / tatra caturdazake dezaviratasya, dazake pramattApramattayoH, saptake aupazamikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya, aSTAdazake'viratasamyagdRSTeH / eSA ca ghAviMzatiniyamAnmanujagatau navati, nAnyatra / niyamAcca dRSTau vividhAyAM kRtAyAM samyaktvasamyagmithyAtvayoreva storityrthH|| 15 // terasaganavagasattagasattArasapaNagaekavIsAsu / ekkAvIsA saMkama sukasAsANamIsesu // 16 // terasa tti-trayodazakanavakasaptakasaptadazakapaJcakaikaviMzatirUpeSu SaTsu patanaheSvekaviMzatiH saMkrAmati / keSu jIveSvityAha-zudhasAsAdanamizreSu zukSeSu vizudRSTiSu aviratasamyagdRSTyAdiSu sAsAdanamizreSu / tatra trayodazake dezaviratasya, navake pramattApramattayoH, saptake aupazamikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasya, saptadazake'viratasamyagdRSTarmizradRSTezca, paJcake dAyikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya pakazreNyAM vA / ekaviMzatau sAsAdanasya / iha yairAcAryazcaturvizatisatkarmA sannupazamazreNItaH pratipatan mithyAtvAnimukhaH sAsAdana iSyate, tanmate sAsAdanasyaikaviMzatAvekaviMzatiH saMkrame'gni 4%A6%25A4%ARAN 1901 yoH, saptake aupazAmakasada aviratasamyagdRSTyAdiSu sAsAheSvekaviMzatiH saMkrAmati / kepa vartamAnasya pa rAmazraeyAM vartamAna nAmazreSu / tatrata / keSu jIvati. Jan Ed For Privale & Personal use only Page #179 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 6050 14 hitA anyathA punaranantAnubandhyudayasahitasya sAsAdanasyaikaviMzatI paJcaviMzatireva saMkrame prApyate / sAca prAgevoktA // 16 // to visesA saMkamaMta javasAmage va khavage vA / javasAmagesu vIsA ya sattage bakka paNage ya // 17 // ettotti - ita UrdhvamavizeSAH saptadaza saMkramAH saMkrAmanti, upazama ke rUpake vA / tatra viMzatiH saMkramayogyA saptake paGke paJcake caupazamikeSu prApyate / tatrApi saptake SaTte caupazamikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya / paJcake kSAyikasamyag - TerupazamazreNyAM // 17 // paMcasu guNavIsA zrArasa paMcage cakke ya / caudasa basu parAIsu terasagaM bakapaNagaMmi // 18 // paMcasu ti paJcake ekonaviMzatiH saMkrAmati / sA dAyika samyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya / tathA tasyaivASTAdaza saMkrAmanti paJcake catuSke ca / tathA caturdaza SaTsu prakRtiSu / tAzcaupazamikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya / tathA trayodazakaM SaT paJca ca / tatra ke pazamikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya, paJcake kSapakazreNyAM // 18 // paMca caTakke bArasa ekkArasa paMcage tigacake / dasagaM cakapaNage navagaM ca tigaMmi bodhavaM // 19 // paMcati paJca catuSke ca dvAdaza saMkrAmanti / tAzca paJcake rUpakazreNyAM catuSke kSAyikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya / tathaikAdaza paJcake trike catuSke ca saMkrAmanti / tatra paJcake aupazamikasamyagdRSTerupazamazreNyAM (vartamAnasya, kSapakazreNyAM) trike catuSke ca kAyikasamyagdRSTerupazamazreNyAM ca tathA dazakaM catuSke paJcake ca saMkrAmati / taJccaupazamikasamyagdRSTarUpazamazreNyAM vartamAnasya rUpakazreNyAM ca / tathA navakaM trike boddhavyaM / tacca kSAyikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya // 18 // ional: helibrary.org Page #180 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 75 // gatigacake satta caTakke tige ya bodhavA / bakkaM dugammi niyamA paMca tige ekagaDuge y||20|| ti-STau ke trike catuSke ca saMkrAmanti / tatra Thike trike ca kAyikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya, catuSke aupazamikasamyagdRSTeH / tathA sapta trike catuSke ca boddhavyAH / tAzca trike catuSke caupazamikasamyagdRSTerevopazamazreNyAM vartamAnasya veditavyAH / tathA SaGkaM dvike eva niyamAnavati / tacca kSAyikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya / tathA paJca trike ekake vike ca saMkrAmanti / tatra trike aupazamikasamyagdRSTerupazamazreNyAM vartamAnasya / dike ekake ca kAyikasamyag STerupazamazreNyAM // 20 // cattAri tigacake tinni tige ekkage ya bodhavvA / do Dusu ekkAe viya ekkA ekkAeN bodhavA // 21 // cattAri ti - catasra trike catuSke ca saMkrAmanti / tatra trike aupazamikasamyagdRSTe rupazamazreNyAM vartamAnasya, catuSke dapakazreNyAM / tathA tisratrike ekake ca boddhavyAH / tatra trike rUpakazreNyAM, ekake kSAyikasamyagdRSTerupazamazreNyAM / tathA ghe prakRtI pyorekasyAM ca saMkrAmataH / tatra dvayoH rUpakazreNyAmaupazamikasamyagdRSTezcopazamazreNyAM / ekasyAM tu kSAyikasamyagdRSTerupazamazreNyAM / tathaikaprakRtirekasyAM boddhavyA / sA ca rUpakazreNyAmeva / etacca patadbhadeSu saMkramasthAnasaMkalanaM prAguktaM saprapaMca patadraheSu saMkramasthAnasaMbandhaM paTTakAdau prastArya paribhAvanIyam // 21 // saMprati tadeSu saMkramasthAnasaMkalane mArgaNopAyAnAha - | zraNupuviSANupurvI kI emakI aiya di himoha mmi / uvasAmage ya khavage ya saMkame maggaNovAyA // 22 // prakRti // 7e // ww.Janelibrary.org Page #181 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aNuputitti-patagRheSu saMkrame saMkramasthAnasaMkalanacintAyAmete maargnnopaayaaH| tathAhi-kimidaM saMkramasthAnamAnupUrvyA saMkrame upapadyate'nAnupUrvyA vojayatra vA ? tathA dINe dRSTimohe AhozcidakSINe ujjayatra vA ? / tathopazamake utazcit pake ubhayatra veti ? // 22 // / tadevamukto mohanIyasya prapaJcataH saMkramapatagaha vidhiH| saMprati nAmakarmaNo'nidhIyate / tatra bAdaza nAmakarmaNaH | saMkramasthAnAni / tathA cAhadUtipugegasayaM bappaNacanatigananaI ya gunnniiyaa|acujugeksiiii saMkamA bArasa ya ba // 23 // | tigegasayaMti-SaSThe nAmakarmaNi bAdaza saMkramasthAnAni / tadyathA-vyuttarazataM, TyuttarazataM, ekottarazataM, pamavatiH, paJca-18 navatiH, caturnavatiH, trinavatiH, ekonanavatiH, aSTAzItiH, caturazItiH vyazItiH, ekAzItizceti / tatra nAmnaH sarvasaMkhyayA vyuttaraM prakRtizataM / tadyathA-gaticatuSTayaM, jAtipaJcakaM, zarIrapaJcakaM, saMghAtapaJcakaM, bandhanapaJcadazakaM, saMsthAnaSada, saMhananaSaTvaM, aMgopAMgatraya, varNapaJcakaM, gandhatika, rasapaJcakaM, sparzASTakaM, agurulaghu, AnupUrvIcatuSTayaM, parAghAtopaghAtoblAsAtapodyotavihAyogatidhikatrasasthAvarabAdarasUdamasAdhAraNapratyekaparyAptAparyAptasthirAsthirazujAzujasujagaunagamuHsvarasusvarAdeyAnAdeyAyazaHkIrtiyazaHkIrti nirmANatIrthakarANi ca / etadeva ca tIrthakaravarja ghyuttarazataM / athavA yazaHkItirahitaM yuttarazataM / tIrthakarayazaHkIrtirahitamekottarazataM / vyuttarazatamevAhArakasaptakarahitaM SaSavatiH / saiva tIrthakararahitA pnycnvtiH| athavA yaza-kIrtirahitA paJcanavatiH / yazaHkIrtitIrthakararahitA cturnvtiH| tIrthakararahitA paJcanavatireva ARRIAGAR%ARA JainEducatiori t ional For Private & Personal use only inelibrary.org Page #182 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ka // 80 // Jain Education devagatidevAnupUrvyArulitayostrinavatiH / athavA narakagatinarakAnupUrvIrahitA trinavatiH / tryuttarazatAnnarakagatinarakApUrvI tiryaggatitiryagAnupUrvI paJcendriyajAtivarja zeSajAticatuSTayasthAvarasUkSmasAdhAraNAtapodyotalakSaNAsu trayodazasu prakRtiSu dIpAsu yazaH kIrtI cApanI tAyAmekonanavatirbhavati / saiva tIrthakararahitA'STAzItiH / trinavatervaikriya sapta ke udalite narakagatinarakAnupUrvyAzvoSalitayoH zeSA caturazItirbhavati / manujagatimanujAnupUryo'litayorddhazItiH / athavA pAvatiH prAguktAsu trayodazasu prakRtiSu kIpAsu yazaHkIta cApanItAyAM yazItiH / saiva tIrthakara ra hitA ekAzItiH / etAni nAmnaH saMkramasthAnAni // 23 // saMprati patagrahasthAnapratipAdanArthamAha tevI sapaMcavIsA vIsA zrahavI saguNatIsA / tIsekatIsaegaM paDiggadA zra nAmassa // 24 // tevIsa ti trayoviMzatiH, paJcaviMzatiH, SaDviMzatiH, aSTAviMzatiH, ekonatriMzat, triMzat, ekatriMzat, ekA cetyaSTau nAmnaH patadrahasthAnAni javantIti // 24 // saMprati kAH prakRtayaH kutra saMkrAmantItyetannirUpaNArthamAha | ekkagaDugasaya paNacaunauI tA terasUliyA vAvi / parajaviyabaMdhavocheya upari seDhIeN ekassa // 25 // ekkagati - pAranavikInAM parajavavedyAnAM nAmaprakRtInAM devagatiprAyogyaikatriMzadAdInAM bandhavyavacchede sati upari ghayorapi zreNayorupazamarUpakazreNirUpayorekasyAM yazaHkIrtilakSaNAyAM prakRtau badhyamAnAyAmaSTau saMkramasthAnAni saMkrAmanti / onal: prakRtiH // 80 // elibrary.org Page #183 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ARSAARISUSRATSASARAS tadyathA-ekottarazataM, ghyuttarazataM, paJcanavatiH, caturnavatiH / 'tA iti' tAnyevAnantaroditAni catvAri saMkramasthAnAni trayodazanyUnAni catvAri navanti / tadyathA-aSTAzItiH, ekonanavatiH, dhyazItiH, ekAzItizceti / tatra vyuttarazatasatkarmaNo yaza kIrtibadhyamAnA patagaha iti tasyAmutsAritAyAM zeSaM DyuttarazataM yazaHkIrtipatagRhe saMkrAmati / evameva ghyuttarazatasatkarmaNa ekottaraM zataM / tathA SaSavatisatkarmaNo yazaHkIrtiH patagaha iti tasyAmutsAritAyAM zeSA paJcanavatiH tasyAM yazaHkItau saMkrAmati / evameva paJcanavatisatkarmaNazcaturnavatiH / tathA vyuttarazatasatkarmaNastrayodazasu pUrvokteSu nAmakarmasu kSINeSu satsu yaza-kIrtiH patagaha iti tasyAmapagatAyAM zeSA ekonanavatiryazaHkItauM saMkrAmati / ghyuttarazatasakarmaNaH punastrayodazasu kSINeSvaSTAzItiH saMkrAmati / SamavatisatkarmaNastu nAmatrayodazake vINe dhyazItiH / paJcanavatisakarmaNa ekaashiitiH||25|| ekatriMzatprakRtisamudAyarUpe patabahe catvAri saMkramasthAnAni tathA cAhatigaDagasayaM paMcaganauI ya jazssa ektiisaae| egaMtase Dhijoge vaJjiya tI siguNatIsAsu // 26 // tiga tti-yaterapramattasyApUrvakaraNasya ca devagatipaJcenjiyajAtivaikriyazarIrasamacaturasrasaMsthAnavaikriyAMgopAMgadevAnupUrvIparAghAtovAsaprazastavihAyogatitrasabAdaraparyAptapratyekasthirazujasulagasusvarAdeyayazaHkIrtitaijasakArmaNavarNAdicatuSkAgurukhaghUpaghAtanirmANatIrthakarAhArakaThikalakSaNAmekatriMzataM banatastasyAmekatriMzati ekatriMzatprakRtisamudAyarUpe patadhe vyuttarazataM dhyuttarazataM pAsavatiH paJcanavatiriti catvAri saMkramasthAnAni saMkrAmanti / tatra vyuttarazataM tIrthakarAhArakayorbandhAva Sain Education For Private & Personal use only Adelibrary.org Page #184 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 81 // Jain Education 1 likAyAmapagatAyAmekatriMzatprakRtipatadbhade saMkrAmati / tIrthakaranAmnaH punarbandhAvalikAyAmanapagatAyAM vyuttarazataM / AhArakasaptakasya tu bandhAvalikAyAmanapagatAyAM paNavatiH / tIrthakarAhArakasaptakayoH punarbandhAvalikAyAmanapagatAyAM paJcanavatiH / ' egaMtetyAdi' ekAntena zreNiyogyAni yAni saMkramasthAnAni ekottarazata caturnavatye konanavatyaSTAzItyekAzI tirUpANi / etAni hi zreNAveva vartamAnena yazaH kIrtAvekasyAM badhyamAnAyAM saMkramyamANAni prApyante, nAnyatra / tatastAni varjayitvA zeSANi tryuttarazatavyuttara zatapaSNava tipazJcanavatitrinavaticaturazItiddhyazItirUpANi triMzatpatana he ekonatriMzatpatabrahe ca sapta saMkramasthAnAni bhavanti / tatra tryuttarazatasatkarmaNo devasya samyagdRSTestaijasa kArmaNavarNAdicatuSkAgurulaghUpaghAtanirmANapaJcendriyajAtyaudA rikazarIraudA rikAMgopAMgasamacaturasra saMsthAnavajrarSajanA rAcasaMhananamanujagatimanujAnupUrvItrasabAdaraparyAptapratyeka sthirA sthirAnyatarazubhAzubhAnyatarasubhagasusvarAdeya yazaHkIrtiparAghAtochu / saprazasta vihAyogatitIrthakaralakSaNAM manujagatiprAyogyAM tIrthakara nAmasahitAM triMzataM vanataruyuttarazataM tasmin triMzatpata he saMkrAmati / ghyuttarazatasatkarmaNo'pramattasaMyatasyA pUrvakaraNasya vA devagatipaJcendriyajAtivaikriyazarIrasamacaturasrasaMsthAnavai kriyAMgopAMgadevAnupUrvaparAdhAtovAsaprazasta vihAyogatitrasabAdaraparyAptapratyeka sthirazunasunagasusvarAdeya yazaH kIrtitai ja sa kArmaNavarNAdicatuSkAgurulaghUpaghAtanirmANAhAraka vikalakSaNAM devagatiprAyogyAM triMzataM banato ghyuttarazataM tasmin triMzatpata saMkrAmati / athavA yuttarazatasatkarmaNAmekendriyAdInAmudyotasahitAM pIndriyAdiprAyogyAM taijasakArmaNAguru laghUpadhAta nirmANa varNAdicatuSkatiryaggatiryagAnupUrvIhI ndriyAdyanyatamajAtitrasabAdaraparyAptapratyeka sthirA sthirAnyatarazubhAzubhAnyataradurjagaduHsvarAnAdeyazaHkI - . prakRtiH // 81 // elibrary.org Page #185 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ya'yazAkIya'nyataraudArikazarIraudArikAMgopAMgAnyatamasaMsthAnAnyatamasaMhananAprazastavihAyogatiparAghAtodyotobAsalakSaNAM triMzataM vadhnatAM dhyuttarazataM tasmin triMzatpatagRhe sNkraamti|ssnnvtistkrmnnaaN devanArakANAM manujagatiprAyogyAM tIrthakaranAmasahitAM prAguktAM triMzataM banatAM tasmin triMzatpatagahe paNavatiH saMkrAmati / paJcanavatisatkarmaNAmapramattApUrvakaraNasaMyatAnAmAhArakadikasahitAM prAguktAM devagatiprAyogyAM triMzataM banatAmAhArakasaptakasya bandhAvalikAyAmanapagatAyAM paJcanavatistriMzatpatadahe saMkrAmati / athavA paJcanavatisatkarmaNAmekendhiyAdInAM dIjiyAdiprAyogyAmudyotasahitAM prAguktAM triMzataM badhnatA paJcanavatistriMzatpatadbhahe saMkrAmati / trinavatisatkarmaNAM caturazItisatkarmaNAM dhyazItisatkarmaNAM caikejiyAdInAM vikalejiyapaJcenjiyatiryaggatiprAyogyAM prAguktAmunnAsasahitAM triMzataM banatAM yathAkramaM trinavatizcaturazItizItizca triMzatpatagRhe saMkrAmati / ekonatriMzatpatagRhe'pyetAnyeva sapta saMkramasthAnAni / tatra vyuttarazatasatkarmaNAmaviratasamyagdRSTidezaviratapramattasaMyatAnAM devagatiprAyogyAM tIrthakaranAmasahitAM devagatidevAnupUrvIpaJcenjiyajAtivaikriyazarIravaikriyAMgopAMgaparAghAtonnAsaprazastavihAyogatitrasavAdaraparyApta pratyekasthirAsthirAnyatarazunAzujAnyatarasujagasusvarAdeyayazaHkIrtyayazaH kIrtyanyatarasamacaturasrasaMsthAnataijasakArmaNavarNAdicatuSkAgurulaghUpaghAtanirmANatIrthakaralakSaNAmekonatriMzataM banatAM vyuttarazatamekonatriMzatpatagRhe saMkrAmati / eteSAmevAviratAdInAM trayANAM prAguktAmekonatriMzataM badhnatAM tIrthakaranAmno vandhAvalikAyAmanapagatAyAM ghyuttarazataM tasminnekonatriMzatpatagRhe saMkrAmati / athavaikeniyAdInAM dhyuttarazatasatkarmaNAM hai dIjiyAdiprAyogyAMprAguktAmeva triMzatamudyotarahitAmekonatriMzataM banatAM dhyuttarazatamekonatriMzatpatadbhahe saMkrAmati / avi CIRCRACC4%ARACT JainEducation For Privale & Personal use only bayong Page #186 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH paryAptapratyekasthirAsthirAnyAyamasaMhananavarNAdicatuSkAgatilakSaNAmekonatriMzataM banatAranAmasahitAM hai USLUGEOGRAPHIESSECARO ratasamyagdRSTidezaviratapramattasaMyatAnAM SamavatisatkarmaNAM prAguktAyA devagatiprAyogyAyAstriMzata AhArakadike'panIte tIrthakaranAni ca tatra prakSipte sati yA saMjAtakonatriMzat tAM banatAM papavatistasminnekonatriMzatpatagRhe saMkrAmati / athavA narayikasya tIrthakaranAmasatkarmaNo mithyAdRSTeraparyAptAvasthAyAM vartamAnasya manujagatiprAyogyAM manujagaMtimanujAnupUrvIpaJcenjiyajAtitrasa~bAdaparyApta pratyekasthirA sthirAnyataraMzulAzulAnyataraMsulaganagAnyatarAMdeyAnAdeyAnyatarayazakIya'yazaHkIrtyanyatarasaMsthAnaSaTvAnyatamasaMsthA saMhananaSaTvAnyatamasaMhananavarNAdicatuSkA~guruladhUpaghAtataijasakAmaNenirmANaudaurikazarIraudArikAMgopAMgasusvaraphuHsvarAnyataraparAdhAMtovAsaprazastAprazastAnyataravihAyogatilakSaNAmekonatriMzataM banataHSaNavatirekonatriMzati saMkrAmati / aviratasamyagdRSTInAM dezaviratAnAM pramattasaMyatAnAM ca SaNavatisatkarmaNAM prAguktAM tIrthakaranAmasahitA devagatiprAyogyAmekonatriMzataM badhnatAM tIrthakaranAmakarmaNo bandhAvakhikAyAmanapagatAyAmekonaviMzati paJcanavatiH saMkrAmati / yahA paJcanavatisatkarmaNAmekenjiyAdInAM dIpriyAdiprAyogyA prAguktA yA triMzat saivodyotarahitaikonatriMzat tAM badhnatAM tasyAmevaikonaviMzati paJcanavatiH saMkrAmati / trinavaticaturazItighyazItayo yathA triMzatpatannihitAstathaivAtrApi jaavniiyaaH||26|| zrAvIsAe vi te vAsI tisayavaGiyA paMca / te cciya vAsIijuyA sesesuM unnauI ya vajA // // ahAvIsAe tti-aSTAviMzatAvapi tAnyeva pUrvoktAni vyazItivyuttarazatavarjitAni zeSANi yuttarazataSapavatipazcanavatitrinavaticaturazItirUpANi paJca saMkramasthAnAni saMkrAmanti / tatra mithyAdRSTenarakagatiprAyogyAM narakagatinara ACANCARRRRACANCE Jain Education anal For Privale & Personal use only Melibrary.org Page #187 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education kAnupUrvI paJcendriyajAtivai kriyazarIravai kriyAMgopAMga saMsthAnaparAghAtovAsAprazasta vihAyoga titrasa bAdaraparyApta pratyeka sthirA - sthirAnyatarazubhAzubhAnyataradurjagaduHsvarAnAdeyAyazaH kIrtivarNAdicatuSkAgurula dhUpaghAtataijasakArmaNa nirmANalakSaNAM, tathA mithyAdRSTeH samyagdRSTervA devagatiprAyogyAM taijasakArmaNavarNAdicatuSkA gurulaghUpaghAta nirmANadevagatidevAnupUrvI paJcendriyajAtivai kriyazarIravai kriyAMgopAMgasamacaturasra saMsthAnaparAdhAtonA saprazasta vihAyoga titrasavAdaraparyAptapratyeka sthirAsthirAnyatarazubhAzucAnyatarasubhagasusvarAdeyayazaH kIrtya yazaH kIrtyanyataralakSNAmaSTAviMzatiM banato huyattarazatasatkarmaNo hyuttarazata| maSTAviMzatipataddha he saMkrAmati / tathA manuSyasya tIrthakaranAma satkarmaNaH pUrvameva narake baccAyuSkasya sato narakAnimukhasya sato mithyAtvaM prapannasya narakagatiprAyogyAM pUrvoktAmaSTAviMzatiM babhrataH SaSNavatisatkarmaNo'STAviMzatipatagrahe SaNavatiH | saMkrAmati / yathA ghyuttarazatasya jAvanA kRtA tathA paJcanavaterapi jAvanA kAryA / kevalaM vyuttarazatasthAne paJcanavatirityuccAraNIyaM / tathA mithyAdRSTe strinavatisatkarmaNo devagatiprAyogyAM pUrvoktAmaSTAviMzatiM banato vaikriyasaptakadevagatidevAnupUrvINAM bandhAvalikAyAH parato vartamAnasya trinavatiraSTAviMzatau saMkrAmati / athavA paJcanavatisatkarmaNo devagatiprAyogyAM pUrvoktAmevASTAviMzatiM banato devagatidevAnupUrvyorbandhAvalikAyA anyantare vartamAnasya trinavatiraSTAviMzatau saMkrAmati / trinavatisatkarmaNo mithyAdRSTernarakagatiprAyogyAM pUrvI kAmaSTAviMzatiM banato narakagatinarakAnupUrvI vai kriyasaptakAnAM bandhAvalikAyAH parato vartamAnasya trinavatiraSTAviMzatau saMkrAmati / athavA paJcanavatisatkarmaNo mithyAdRSTernarakagatiprAyogyAM pUrvoktAmaSTAviMzatiM banato narakagatinarakAnupUrvyorvandhAvalikAyA anyantare vartamAnasya trinavatiraSTAviMzatau saMkrAmati / ontal celibrary.org Page #188 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 3 // prakRtiH RECORONSECUREMACHAR tathA trinavatisatkarmaNo mithyAdRSTerdevagatiprAyogyAmaSTAviMzati banato devagatidevAnupUrvI kriyasaptakAnAM bandhAvalikAyA| anyantare vartamAnasya caturazItiraSTAviMzatau saMkrAmati / athavA trinavatisatkarmaNo mithyAdRSTenarakagatiprAyogyAM pUrvotAmaSTAviMzatiM banato narakagatinarakAnupUrvI kriyasaptakAnAM bandhAvalikAyA anyantare vartamAnasya caturazItiraSTAviMzatau saMkrAmati / SaDriMzatyAdipatagRheSu saMkramasthAnAnyAha-'te ciyetyAdi' zeSeSu SaDizatipaJcaviMzatitrayoviMzatiladANeSu patadraheSu tAnyeva pUrvoktAni vyuttarazatAdIni SamavatirahitAni dhyazItiyutAni paJca saMkramasthAnAni sNkraamnti| tadyathA-18 dhyattarazataM paJcanavatistrinavatizcaturazItiyazItizca / tatraikenjiyAdInAM nairayikavarjitAnAM dhyuttarazatasatkarmaNAM paJcanavatisatkarmaNAM ca taijasakArmaNAgurulaghUpaghAtanirmANavarNAdicatuSkaikenjiyajAtihuMmakasaMsthAnaudArikazarIratiryaggatitiryagAnupUrvIsthAvara (bAdara) paryAptapratyekasthirAsthirAnyatarazunAzulAnyatarau gAnAdeyAyazaHkIrtiparAghAtobAsAtapodyotAnyatararUpAmekendhiyaprAyogyAM SaDviMzatiM banatAM ghyuttarazataM paJcanavatizca tasyAmeva SaDviMzatau saMkrAmati / tathA teSAmevaikenchiyAdInAM devavarjAnAM trinavatisatkarmaNAM devanArakavarjAnAM caturazItisatkarmaNAM ca tAmeva pUrvoktAM SaDizatiM banatAM trinavatizcaturazItizca tasyAmeva SaDriMzatau saMkrAmati / tathA teSAmevaikejiyAdInAM devanArakamanuSyavarjAnAM dhyazItisatkarmaNAM tAmeva pUrvoktAM SaDviMzati banatAM dhyazItistasyAmeva SaDviMzatau sNkraamti| tathA paJcaviMzatipatahe tAnyeva paJca saMkramasthAnAni cintyante-tatraikenijyaparyAptaprAyogyAM pUrvoktAmeva SaDriMzatimAtapenodyotena vA rahitAM paJcaviMzati banatAmekanitricaturinjiyAdInAM ghyuttarazatapazcanavatitrinavaticaturazItighyazItisatkarmaNAM yathAsaMkhyaM tasyAmeva paJcaviMzatau ghyuttarazataM For Private & Personal use only aniliyainelibrary.org Page #189 -------------------------------------------------------------------------- ________________ paJcanavatiH vinavatiH caturazItiH dhyazItizca saMkrAmati / athavA'paryAptavikalendhiyatiryakpazcendhiyamanujaprAyogyAM | taijasakAmaNavarNAdicatuSkAgurulaghUpadhAtanirmANabIjiyAdyanyatamajAtihu~masaMsthAnasevAtasaMhananaudArikazarIraudArikAMgodIpAMgatiryaggatitiryagAnupUrvItrasabAdaraparyAptapratyekasthirAsthirAnyatarazunAzulAnyataraunegAnAdeyAyazaHkIrtilakSaNAM paJcaviM zati banatAmekaditricatuHpaJcendhiyatirazcAM ghyuttarazatAdisatkarmaNAM paJcaviMzatI ghyuttarazatAdIni paMca saMkramasthAnAni saMkrAmanti / tathA paryAptakaikendhiyaprAyogyAM varNAdicatuSkAgurulaghUpaghAtanirmANataijasakArmaNahuMmasaMsthAnaudArikazarIrakehAyajAtitiryaggatitiryagAnupUrvIbAdarasUdamAnyatarasthAvaraparyAptapratyekasAdhAraNAnyatarAsthirAzujamunagAnAdeyAyaza-kIrti lakSaNAM trayoviMzatiM banatAmekaditricatuHpaJcenjiyatirazcAM DyuttarazatapaJcanavatitrinavaticaturazItikSyazItisatkarmaNAM yathA saMkhyaM dhyuttarazatAdIni paJca saMkramasthAnAni saMkrAmanti // 27 // hai tadevamuktaH prakRtisaMkramaH / saMprati sthitisaMkramAnidhAnAvasaraH / tatra caite'rthAdhikArAH / tadyathA-ledo vizeSalakSaNaM utkRSTasthitisaMkramaNapramANaM jaghanyasthitisaMkramapramANaM sAdyAdiprarUpaNA svAmitvaprarUpaNA ceti / tatranedavizeSalada yoH pratipAdanArthamAhavisaMkamo tti vuccara mUvuttarapagaIla ya jA hi vi| jabaTiyA u uvaTiyA va pagaI niyA va'maM // 2 // Thikatti-iha 'mUluttarapagaIja' ityatra SaSThyarthe paJcamI / tato'yamarthaH-hi sphuTaM yA sthitirmUlaprakRtInAmaSTasaMkhyAnAmuuttaraprakRtInAM vA'STapaJcAzadadhikazatasaMkhyAnAM saMbandhinI jaghartitA isvInatA satI dIrghAkRtA, apavartitA vA dIdhInUtA| SANSARKAR Jain Educatio n al For Privale & Personal use only HOMEmelibrary.org Page #190 -------------------------------------------------------------------------- ________________ paTa karma // 4 // RRRRRRR satI isvIkRtA, anyAM vA prakRti nItA patagRhaprakRtisthitiSu madhye nItvA nivezitA sa sthitisaMkrama ucyate / etaduktaM prakRtiH bhavati-vividhaH sthitisaMkramo mUlaprakRtisthitisaMkrama uttaraprakRtisthitisaMkramazca / tatra mUla prkRtisthitisNkrmo'ssttprkaarH| tadyathA-jhAnAvaraNIyasya yAvadantarAyasya / uttaraprakRtisthitisaMkramo'STapaMcAzadadhikazatadhA / tadyathA-matijJAnAvaraNIyasya zrutajJAnAvaraNIyasya yAvaSIryAntarAyasya / 'tadevaM mUluttarapagaIla' ityanena neda uktH| 'uvaTTiyA va' ityAdinA tu| vizeSalakSaNaM triprakAraM / tatra karmaparamANUnAM isvasthitikAkhatAmapahAya dIrghakAlatayA vyvsthaapnmuprtnaa| karmaparamANUnAmeva dIrghasthitikAlatAmapahAya isvasthitikAlatayA vyavasthApanamapavartanA / yatpunaH saMkramyamANaprakRtisthitInAM pataga-18 haprakRtau nItvA nivezanaM tatprakRtyantaranayanaM, sthitInAM cAnyatra nivezanaM sthitiyuktAnAM paramANunAmavaseyaM, sthiteranyatra netumazakyatvAt / idaM ca vizeSalakSaNaM sAmAnyalakSaNe satyevAvagantavyaM, na sarvathA tadapavAdena, tena mUlaprakRtInAM parasparaM saMkramapratiSedhAt, tAsAmanyaprakRtyantaranayanaladaNaH sthitisaMkramo na bhavati, kiMtu pAveva upartanApavartanAladANI saMkramau / uttaraprakRtInAM tu trayo'pi saMkramA assttvyaaH||20|| // tadevaM davizeSalakSaNe pratipAdya saMpratyutkRSTasthitisaMkramaparimANapratipAdanArthamAhatIsAsattari cattAlIsAvIsudadikoDi koDINaM / jehA AvigagahA sesANa vishraavigtiguunnaa||nnaa / tIsa tti-iha sarvAsAM prakRtInAM bandhamAzrityotkRSTA sthitiHprAgeva bandhanakaraNe pratipAditA / atra punaH saMkrame // 4 // utkRSTA sthitizcintyamAnA vidhA prApyate-bandhotkRSTA saMkramotkRSTA ca / tatra yA bandhAdeva kevalAmutkRSTA sthitirkhanyate / Jain Educati o nal For Privale & Personal use only Relnelibrary.org Page #191 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ka0pra0 15 sA bandhotkRSTA / yA punarbandhe'bandhe vA sati saMkramADutkRSTA sthitirbhavati sA saMkramotkRSTA / tatra yAsAmuttaraprakRtInAM svasvamUlaprakRtyapekSayA sthitenyUnatA na javati, kiM tu tujhyataiva, tA bandhotkRSTA jJAtavyAH / tAH saptanavatisaMkhyAH / tadyathA - jJAnAvaraNapazJcakaM, darzanAvaraNanavakaM, antarAyapaJcakaM, AyuzcatuSTayaM, asAtavedanIyaM, narakadhikaM tiryagvikaM, ekendriyajAtiH, paJcendriyajAtiH, taijasasaptakaM, zradArikasaptakaM, vaikriyasaptakaM, nIlatiktavarjamazunavarNasaptakaM, agurulaghu, parAghAtaM, upaghAtaM, ucchvAsAtapodyotAni, nirmANaM, SaSThaM saMsthAnaM, SaSThaM saMhananaM, azubha vihAyogatiH, sthAvaraM, trasacatuSkaM asthirapaGkaM nIcairgotraM, poDaza kaSAyAH, mithyAtvaM ca / sarvasaMkhyayA saptanavatiH / atra narakatiryagAyuSI yadyapi svamUlaprakRtyapekSayA tujhyasthitike na bhavataH, tathApi saMkramotkRSTatvAbhAvAtte bandhotkRSTe utkte / zeSAstvekapaSTiprakRtayaH saMkramotkRSTAH / tAzcemAH - sAtavedanIyaM, samyaktvaM samyagmithyAtvaM, nava nokaSAyAH, AhArakasaptakaM, zubhavarNAdyekAdazakaM, nIlaM, tiktaM, devadhikaM manujadhikaM dvitricaturindriyajAtayaH, antavarjIni saMsthAnAMni, antavarjIni saMhananAni, prazasta vihAyogatiH, sUkSmaM, sAdhAraNaM, aparyAptaM, sthirazujasubhagasusvarAdeyayazaH kIrtitIrthakaroccairgotrANi ca / tatra bandhotkRSTAnAM matijJAnAvaraNIyAdimithyAtvaSomazakaSAyanaraka vikAdInAM yathAkramaM triMzatsaptaticatvAriMzaviMzatisAgaropamakoTI koTI sthitikAnAM jyeSTha utkRSTaH sthitisaMkramaH ' (va) liyaDugaha tti' zrAvalikAdvikahInaH / tathA hi-sthitirvA satI bandhAvalikAyAmatItAyAM satyAM saMkrAmati / tatrApyudayAvalikA sakalakaraNAyogyeti kRtvodayAvalikAta uparitanI / tato bandho|STAnAM matijJAnAvaraNIyAnAmutkRSTaH sthitisaMkramo bandhAvalikAvikahIna eva prApyate / ihodayavatInAmanudayavatInAM vA sonal: nelibrary.org Page #192 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma 5 // Jain Education prakRtInAmudayasamayAdArajyAvalikAmAtrA sthitirudayAvaliketi pUrvagrantheSu vyavahiyate / tathA yadyapi 'tIsAsattaricattAlIsA' ityanena granyeneha mithyAtvasya saptatisAgaropama koTI koTI sthitikasyotkRSTataH sthitisaMkrama ApalikAvikahIna uktastathA'pyantarmuhUrtono'vagantavyaH / yato mithyAtvasyotkRSTAM sthitiM baddhA jaghanyato'pyantarmuhUrta kAlaM yAvanmithyAtve evAvatiSThate / tataH samyaktvaM pratipadya mithyAtvasya sthitimantarmuhUrtAnAM samyaktvaM samyagmithyAtve ca saMkramayati / tato'ntarmuhUrtAna evAsyotkRSTaH sthitisaMkramaH / vakSyati ca - 'mitta mukoso' ityAdi / iha punaryat sattarItyupAdAnaM tadazepANAmapi bandhotkRSTAnAM prakRtInAM vyAptipuraHsaramavizeSeNAvalikAvikahI notkRSTa sthitisaMkramapradarzanArthaM / ' sesAemA (va) ligatiguNo tti' zeSANAM saMkramotkRSTAnAmAvalikA trikahIna utkRSTaH sthitisaMkramaH / tathAhi - bandhAvalikAyAmatItAyAM satyAmAvalikAta uparitanI sthitiH sarvApyanyatra prakRtyantare yAvalikAyA upari saMkrAmati / tatra ca saMkrAntA satI yAvalikAmAtraM kAlaM yAvatsakalakaraNAyogyeti kRtvA saMkramAvalikAyAmatItAyAM satyAmudayAvalikAta uparitanI sthiti| stato'pyanyatra prakRtyantare saMkrAmati / tataH saMkramotkRSTAnAmutkRSTaH sthitisaMkrama AvalikA trikahIna eva / tadyathA-narakadhikasya viMzatisAgaropamakoTI koTI pramANAmutkRSTAM sthitiM baddhA bandhAvalikAyAmatItAyAM satyAmAvalikAMta uparitanIM tAM sarvAmapi sthitiM manujadhikaM banan tatra manujadhike saMkramayati, tatra ca saMkrAntA satI AvalikAmAtraM kAlaM yAvatsakalakaraNAyogyeti kRtvA saMkramAvalikAyAmatikrAntAyAM satyAmudayAvalikAta uparitanIM tAM sarvAmapi sthitiM devadhikaM banan tatra saMkramayati / evamanyAsAmapi saMkramotkRSTAnAmutkRSTaH sthitisaMkrama zrAvalikA trikahIno jAvanIyaH // 1 // . prakRtiH // 85 // library.org Page #193 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tadevaM yAsAM prakRtInAM bandhe sati saMkramA'tkRSTA sthitinavati, tAsAmeva tat utkRSTa sthitisaMkramaparimANamuktaM / saMprati punAsAM bandhena vinA saMkramAdeva kevalA'tkRSTA sthitirkhayate, tAsAmutkRSTasthitisaMkramaparimANanirUpaNArthamAhamichattassukkoso ninnamuhuttUNago u sammatte / missevaMtokoDAkoDI zrAhAratitthayare // 30 // minnattassa tti-mithyAtvasyotkRSTaH sthitisaMkramo jinnamuhatono'ntamaharmonastathA samyaktve samyaktvasya mizre mizrasya cotkRSTaH sthitisaMkramo ninnmuhuurtonH| tuzabdasyAdhikArthasaMsUcanAdAvalikAdhikahInazca veditavyaH / zyamatra jAvanA-dazanamohanIyatritayasatkarmA mithyAdRSTirutkRSTe saMkze vartamAno mithyAtvasyotkRSTAM sthiti vadhvA tato'ntarmuhUrtamAtrAnantaraM mithyAtvAt pratipattyavizughimAsAdayan samyaktvaM pratipadyate / tato mithyAtvasyotkRSTAM sthiti saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANAmantarmuhUrtAnAM samyaktve samyagmithyAtve ca saMkramayati / sA ca saMkrAntA satI saMkramAvalikAyAmatItAyAmudayAvalikAta uparitanI samyaktvasthitimapavartanAkaraNena svasthAne saMkramayati / samyagmithyAtvasthitimapi saMkramAvalikAyAmatI-15 tAyAmudayAvalikAta naparitanI samyaktve saMkramayati apavartayati c|tdevN mithyAtvasyAntarmuhAnaH samyaktvasamyagmithyA-16 tvayostvantarmuhUrtAvalikAdhikahIna utkRSTaH sthitisaMkramaH / iha tIrthakarasyAhArakasaptakasya cotkRSTaH sthitibandho'ntaHhAsAgaropamakoTIkoTIpramANaH satkarmApyeteSAmantaHsAgaropamakoTIkoTIpramANameva tataH saMzayaH kimetAH saMkramotkRSTA uta-15 bandhotkRSTA iti tadapanodArthamAha-'aMtokomAkomItyAdi' AhArake zrAhArakasaptake tIrthakare ca saMkramataH sthitisatkarma ThAantaHsAgaropamakoTIkoTI, ata etAH saMkramotkRSTAH / yadyapi ca vandhe'pyantaHsAgaropamakoTIkoTIpramANaM sthitisa-11 -NCREASC- SACH 04 JainEducation NI For Privale & Personal Use Only Theibrary.org Page #194 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // karma- da karmAnihitaM, tathApi bandhotkRSTAyAH sthiteH sakAzAt saMkramotkRSTA sthitiH saMkhyeyaguNA aSTavyA / naktaM ca cUrNI |baMdhacina saMtakammaliI saMkhijaguNA" / nanu nAmakarmaNa utkRSTA sthitirvizatisAgaropamakoTIkoTIpramANA tata AhArake 6 // tIrthakare ca saMkramA'tkRSTA sthitiH prApyamANA bandhAvalikodayAvalikArahitA viMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANaiva lanyate, kathamucyate tIrthakarAhArakayoH saMkramato'pyutkRSTA sthitirantaHsAgaropamakoTIkoTIpramANeti! tadayuktamaniprAyAparijJAnAt / tathAhi-tIrthakarAhArakayoH prakRtyantarasya sthitiH saMkrAmati bandhakAle nAnyadA, bandhazcAnayoryathAkrama vizudhasamyagdRSTeH saMyatasya ca, vizudhasamyagdRSTInAM saMyatAnAM ca sthitisatkarma sarveSAmapi karmaNAmAyurvarjAnAmantaHsAgaropa|makoTIkoTIpramANaM nAdhikaM / tataH saMkramo'pyetAvanmAtra eva prApyate nAdhika ityadoSaH // 30 // saMprati sarvAsAM prakRtInAM bandhotkRSTAnAM saMkramotkRSTAnAM vA saMkramaNakAle yAvatI sthitiH prApyate tAvatI 18 nirdidikurAha| savAsi jahizgo sAvaligo so ahAugANaM tu / baMdhukkosukkoso sAbAhavieN jahizgo // 31 // savAsiM ti-sarvAsAM prakRtInAM saMkramo yatsthitikaH saMkramaNakAle yA sthitirvidyate sA yasthitirityucyate / sA 4|| yasya saMkramasyAsti sa saMkramo yasthitikaH / yA sthitirvidyate yasyAsau yasthitika iti bahuvrIhisamAzrayaNAt / sAvalika AvalikayA sahito aSTavyaH / etayuktaM javati-yaH prAguktaH saMkramaH sa zrAvalikayA sahitaH san yAvAn bhavati tAvatI saMkramakAle sthitirityrthH| tato bandhotkRSTAnAmAvalikAhInA saMkramotkRSTAnAM tvAvalikAdhikahInA saMkramakAle SROCARENCER // 6 // Jain Education anal For Private & Personal use only Rahlibrary.org Page #195 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ACCOCOCCURRENCE sarvA sthitiveditavyA / tathAhi-sakkezAdikAraNavazata utkRSTAM sthiti badhvA bandhAvalikAyAmatItAyAmudayAvalikAta uparitanI sthitimanyatra prakRtyantare saMkramayitumArajate / tato bandhotkRSTAnAmekAvalikAhInA saMkramakAle sarvA sthitiH prApyate / saMkramotkRSTAnAM punarbandhAvalikAnAM saMkramAvakhikayoratItayorudayAvalikAtaH parato vartamAna sthitimanyatra saMkramayati / tena saMkramotkRSTAnAmAvalikAdikahInA saMkramakAle sarvA sthitiravApyate / athAyuSAmutkRSTA sthitiH kiM bandhotkRSTA uta saMkramotkRSTA ? ucyate-bandhotkRSTaiva / tathA cAha-'ahAugANamityAdi' AyuSAmutkRSTaH sthitisaMjavo bandhotkRSTa eva na saMkramotkRSTaH / yato nAyuSAM parasparaM saMkramaH "mohagAugamUlappagamINa na paropparaMmi saMkamaNaM" itivacanAt / 'sAbAhaniI ityAdi' AyuSAM sAbAdhA abAdhAsahitA yA sarvA sthitiH sA yatsthitiravagantavyA / kevalaM "baMdhukosANaM AvaligUNA liI jachi" itivacanAt bandhAvalikonA aSTavyA / tathAhi-Ayurvandhe pravartamAna eva prathamasamaye yadvayaM dakhika tadvandhAvalikAtItaM samudhartayati / tata japartanArUpasaMkrame bandhAvalikonA sAbAdhA yasthitiH prApyate / athavA'pavartanApi nirvyAghAtanAvinyAyuSo bandhAvalikAyAmatItAyAM sarvadaiva pravartate / tatastAmadhikRtya yathoktA yatsthitiravaseyA // 31 // tadevamuktamutkRSTasthitisaMkramaparimANaM / saMprati jghnysthitisNkrmprimaannprtipaadnaavsrH| jaghanya sthitisaMkramazca vidhA-svaprakRtau paraprakRtau ca / tatra svaprakRtau jaghanyasthitisaMkramapratipAdanArthamAhaAvaraNa vigyadaMsaNacaukkalonaMtaveyagAUNaM / egA liI jahanno jahi samayAhigAva ligA // 3 // Jain Education Dational For Privale & Personal use only Alinelibrary.org Page #196 -------------------------------------------------------------------------- ________________ -- - karma // AvaraNa tti-paJcAnAM jJAnAvaraNIyaprakRtInAM vigyatti' paJcAnAmantarAyaprakRtInAM, catasRNAM darzanAvaraNIyaprakRtInAM prakRtiH cikuracakuravadhikevaladarzanAvaraNaladANAnAM, saMjvalanalojasya, vedakasamyaktvasya, caturNI cAyuSAM, sarvasaMkhyayA viMzatipraka-18 7 // tInAM AtmIyAtmIyasattAvyavacchedasamaye samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitAvudayAvalikA sarvakaraNAyogyeti kRtvodayAva khikAta naparitanI samayamAtrA sthitirapavartanAsaMkrameNAdhastane nadayAvalikAtrinAge samayAdhike saMkrAmati / tadA ca sarva-12 sthitiparimANaM samayAdhikAvalikA / tathA cAha-'jachi' ityAdi // 32 // nidAphugassa ekA zrAvaligapugaM asaMkhajAgo ya / jahiza hAsabake saMkhijA samA ya // 33 // nida tti-nivAdhikasya nighApracalAlakSaNasya jaghanyaH sthitisaMkramaH svasaMkramAnte svasthitaruparitanI ekA samayamAtrA sthitiH, sA zrAvalikAyA adhastane trinAge nidipyate / tadAnIM ca yasthitiH sarvA sthitiH zrAvalikAdhikaM tRtIyasyA cAvalikAyA asaMkhyeyo laagH| atra vastusvannAva epa yannivAdhikasyAvalikA'saMkhyeyanAgAdhikAvalikAdhikazeSAyAM sthitAvuparitanI samayamAtraikA sthitiH saMkrAmati, na punarmatijJAnAvaraNIyAdInAmiva samayAdhikAvalikAzeSAyAmiti / saMprati yAsAM paraprakRtiSu saMnavI jaghanyasthitisaMkramastAH pratipAdayati-'hAsalakke' ityAdi, hAsyenopaladitaM Sada hAsyaSardU hAsyaratyaratijayazokajugupsAlakSaNaM, tasya pakaNApavartanAkaraNena saMkhyeyavarSapramANA sthitiH kRtA / tataH sA svanirlepanAvasare saMjvalanakrodhe prakSipyamANA jaghanyaH sthitisNkrmH|| 33 // hai soNamuhuttA jahira jahannabaMdho u purissNjlne| jahi sagaUNajutto zrAvalIgaNa ttto||34|| GANGAMACHARACMCHAR Jain Educa t ional For Privale & Personal use only D ainelibrary.org Page #197 -------------------------------------------------------------------------- ________________ somuhuttatti - saMkramaNakAle saiva saMkhyeyavarSapramANA sthitiH sonamuhUrtA'ntarmuhUrtenAcyadhikA yatsthitiH sarvA sthitiH / tathAhi - antarakaraNe vartamAnastAM saMkhyeyavarSapramANAM sthitiM saMjvalanakrodhe saMkramayati, antarakaraNe ca karmadalikaM na vi(ve) dyate, kiM tu tata Urdhva, tato'ntarakaraNa kAlenAnyadhikA saMkhyeyavarSapramANA sthitirhAsyapaTkasya jaghanya sthitisaMkramakAle yatsthitiH / 'jahannabaMdho' ityAdi, puruSavedasya saMjvalanAnAM ca yo jaghanyaH sthitibandhaH prAguktaH / tadyathA - puruSavedasyASTau saMvatsarANi saMjvalanakrodhasya mAsadayaM, saMjvalanamAnasya mAsaH, saMjvalanamAyAyA ardhamAsaH, sa eva jaghanyaH sthitibandho'bAdhAkAlonasteSAM jaghanyaH sthitisaMkramaH / avAdhArahitA hi sthitiranyatra saMkrAmati, tatraiva karmadalikasaMjavAt, 'abAdhAkAlonA karma sthitiH karmaniSekaH' iti vacanAt jaghanyasthitibandhe cADavAdhA'ntarmuhUrtapramANA / na ca jaghanyasthitisaMkramaNakAle'bAdhAkAlamadhye prAgbaddha satkarma prApyate, tasya tadAnIM sarvasyApi kSINatvAt / tato'ntarmuhUrtahIna evaiteSAM puruSavedAdInAM svasvo jaghanyasthitibandho jaghanya sthitisaMkramaH, tadAnIM caiteSAM yatsthitiH sarvA sthitiH svakIyenonenAbAdhArUpAntarmuhUrtalakSNena yukto'bAdhAkAlasahita ityarthaH / jaghanyaH sthitibandhaH / tataH punarapyAvalikAdhikenono hInaH san praSTavyaH / etaduktaM javati - jaghanya sthitisaMkrame'bAdhAkAlaH prakSipyate / tatprakSepAnantaraM cAvalikAdikaM tato'pasAryate / tadutsAraNe ca kRte yAvatI sthitirbhavati, etAvatI jaghanyasthitisaMkramakAle sarvA sthitiH / zrAvalikAdikaM kasmAtsAryata iti ceducyate - bandhavyavacchedAnantaraM bandhAvalikAyAmatItAyAM caramasamayabaddhAH puruSavedAdiprakRtilatAH saMkramayitumArabdhAH / zrAvalikAmAtreNa ca kAlena tAH saMkramyante / saMkramAvalikAcaramasamaye ca jaghanyaH sthiti Jain Educationational inelibrary.org Page #198 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma SACROCOCC // 6 // saMkramaH prApyate / tato bandhAvalikAsaMkramAvalikArahita evAbAdhAsahito jaghanyaHsthitibandho jaghanyasthitisaMkramakAle | prakRtiH sarvA sthitiH||34|| saMprati kevalisatkarmaNAM jaghanyasthitisaMkramaprarUpaNAzramAhahai jogaMtiyANa aMtomuhutti se|syaann plss| nAgo asaM khiyatamo jahigo bAligAi saha // 35 // | jogatiyANa tti-yogini sayogikevalini saMkramamAzrityAntaH paryanto yAsAM tA yogyantikAH narakadhikatiryagdhikapaJcenjiyajAtivarjazeSajAticatuSTayasthAvarasUkSmasAdhAraNAtapodyotavAH zeSA nAno navatiprakRtayaH sAtAsAtavedanIyoccai-18 gotranIcairgotrANi etAsAM sayogikevakhicaramasamaye sarvApavartanayA''ntarmuhUrtikI sthitivati / sA cApavartyamAnA udayAvalikArahitA jaghanyasthitisaMkramaH, udayAvalikAsakalakaraNAyogyeti kRtvA nApavartyate, tayA cAvalikayA sahitA'pavartanArUpajaghanyasthitisaMkramakAle tAsAM yasthitiH / nanvAsAM prakRtInAmayogikevalini samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitI vartamAno jaghanyaHsthitisaMkramaH kasmAnnAnidhIyate, dIkaSAya zva matijJAnAvaraNIyAdInAmiti ? ucyate-ayogikevalI jagavAn sakalasUdAbAdarayogaprayogarahito meruriva niSpakaMpo naikamapyaSTAnAM karaNAnAM madhye karaNaM pravartayati, niSkriyatvAt / kevalamudayaprAptAni vedayate / tataH sayogikevalina evaitAsAM jaghanyaH sthitisaMkramaH prApyate / 'sesiyANetyAdi' uktazeSANAM prakRtInAM styAnarSitrikamithyAtvasamyagmithyAtvAnantAnubandhyapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNanapuMsaka // 7 // strIvedanarakazkitiryagghikapaJcendhiyajAtivarjazeSajAticatuSTayasthAvarasUkSmAtapodyotasAdhAraNalakSaNAnAM dhAtriMzatprakRtInA A ARHARRY CIRCOALOCALCIRC Sain Educati o nal For Private & Personal use only nelibrary.org Page #199 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 96409ACC ESORIOSAS mAtmIyAtmIyarupaekAle yazcaramaH saMgejaH paDhyopamAsaMkhyeyatnAgamAtraH sa jaghanyaH sthitisaMkramaH / yasthitikastu sarva-18 sthitiyuktastu sa evAvalikayA saha yukto veditavyaH / ayamiha saMpradAyaH-strInapuMsakavedavarjAnAM prakRtInAmekAmadhastAdAvalikAM muktvAzeSamuparitanaM paTyopamAsaMkhyeyanAgamAtraM caramakhamamanyatra saMkramayati / tatastAsAM jaghanyasthitisaMkramakAle yasthitiH sa eva jaghanyasthitisaMkrama AvalikayA'nyadhiko veditavyaH / strInapuMsakavedayostvantarmuhUrtenAnyadhiko yatastayozcaramaM sthitikhamamantarakaraNe sthitaH san saMkramayati / antarakaraNe ca karmadalika na vi(ve)dyate, kiM tu tata UrdhvaM, antarakaraNaM cAntarmuhUrtapramANaM / tato'ntarmuhUrtayukto jaghanyasthitisaMkramastayorya sthitirvseyaa| zeSANAM tu prakRtInAmantarakaraNaM na bhavati, tatastAsAmAvalikAyukta eva ytsthitiH|| 35 // tadevamuktaM jaghanyasthitisaMkramaparimANaM / saMprati saadhnaadiprruupnnaavsrH| sA ca vidhA-mUlaprakRtInAmuttaraprakRtInAM ca / tatra mUlaprakRtInAM sAdyanAdiprarUpaNArthamAhamUlaliI ajahanno sattaNha tihA canaviho mohe|ses vigappA tesiM vigappA saMkame hoNti||36|| mUlatiza tti-iha jaghanyAdanyatsarvamajaghanyaM yAvautkRSTaM / utkRSTAdanyatsarvamapi yAvajaghanyaM tAvadanutkRSTaM / tatra mohanIyavarjAnAM saptAnAM karmaNAmajaghanyasthitisaMkramastridhA / tadyathA-anAdirbuvo'dhruvazca / tathAhi-zAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAM dIekaSAyasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau vartamAnasya jghnyHsthitisNkrmonvti|naamgotrvedniiyaayussaaN tu sayogikevakhicaramasamaye'ntarmuhUrtapramANe zrAvalikArahito jaghanyaH sthitisaMkramaH / sa ca sAdiradhruvazca / tasmAdanyaH ASSISTARSAARI Jain Education Bonal For Privale & Personal use only K elibrary.org Page #200 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma - // 8e // sarvo'pi sthitisaMkramo'jaghanyaH / sa cAnAdiH, dhruvo'janyAnAM javyAnAmadhruvaH, / 'ca viho mohetti' mohe mohanIye'jaghanyaH sthitisaMkramazcaturvidhaH / tadyathA-sAdiranAdirdhruvo'dhruvazca / tathA hi-mohanIyasya jaghanyaH sthitisaMkramaH sUkSmasaM| parAyasya rUpakasya samayAdhikAvalikAyAM zeSAyAM sthitau tato'sau sAdiradhruvazca / tasmAcca jaghanyAdanyaH sarvo'pyajadhanyaH / sa ca kSAyikasamyagdRSTerupazAntamohaguNasthAnake na javati, tataH pratipAte ca javati, tato'sau sAdiH, tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH, adhruvadhuvau javyAjanyApekSayA / zeSavikaTapA utkRSTAnutkRSTajaghanyalakSaNAsteSAM karmaNAM saMkrame saMkramaviSaye dvivikaTTapA javanti / tadyathA - sAdayo'dhruvAzca / tathAhi-ya evotkRSTAM sthitiM badhnAti sa evotkRSTaM sthitisaMkramaM karoti, utkRSTAM ca sthitiM badhnAti utkRSTe saMkleze vartamAnaH / na cotkRSTaH saMklezaH sarvadaiva labhyate, kiM tvantarAntarA, zeSakAlaM tvanutkRSTaH / tata etau dAvapi sAdyadhruvau / jaghanyazca sAdyadhruvaH prAgeva jAvitaH // 36 // saMpratyuttaraprakRtInAM sAdhanAdiprarUpaNArthamAha dhuvasaMtakammigANaM tihA cajakA caritamohANaM / ajahanno sesesu ya hetarAsiM ca savattha // 37 // - satkarma yAsAM tA dhruvasatkarmikAstriMzaduttarazatasaMkhyAH / tathAhi -narakadhikamanujAdhikadeva dhikavai kriyasakAhAraka saptakatIrthakara nAmasamyaktvasamyagmithyAtvoccairgotrAyuzcatuSTayalakSaNA zraSTAviMzatisaMkhyA dhruvasatkarmikAH prakRtayastA aSTapaJcAzadadhikAt zatAdapanIyante / tataH zeSaM triMzattarameva zataM dhruvasatkarmikANAM javati / tasmAdapi cAritramohanIyaprakRtayaH paJcaviMzatisaMkhyA apanIyante, tAsAM pRthagvakSyamANatvAt / tataH zeSasya paJcottarazatasya svasvarUpaNa Jain Education National prakRtiH // 8e // Sinelibrary.org Page #201 -------------------------------------------------------------------------- ________________ paryavasAne jaghanyaH sthitisaMkramo navati / sa ca sAdiradhruvazca / tato'nyaH sarvo'pyajaghanyaH / sa cAnAdiH, adhruvadhruvau navyAnavyApekSyA / cAritramohanIyaprakRtInAM paJcaviMzatisaMkhyAnAmajaghanyaH sthitisaMkramazcaturdhA / tadyathA-sAdiranAdidhruvo'dhruvazca / tathAhi-upazamazreNyAmupazAntau satyAM saMkramAnAvaH, upazamazreNitaH pracyavane ca punarapyajaghanya sthitisaM kramamAralate, tato'sau sAdiH, tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH, acavadhvavau navyAjavyApekSyA / 'sesesu ya muhA' zeSeSU. itkRSTAnutkRSTajaghanyeSu vidhA prarUpaNA kartavyA / tadyathA-sAdiradhruvazca / tatrotkRSTAnutkRSTayoryathA mUlaprakRtiSu nAvanA kRtA tayAtrApi kartavyA / jaghanya sthitisaMkramaH svasvakyAvasare prApyate, tato'sau sAdiradhruvazca / 'zyarAsimityAdi' itarAsAmadhruvasatkarmaNAM pUrvoktAnAmaSTAviMzatisaMkhyAnAM sarvatrApi sarveSvapi jaghanyAjaghanyotkRSTAnutkRSTeSu vidhA prarUpaNA krtvyaa| tadyathA-sAdiradhruvazca / sA ca sAdyadhruvatA'dhruvasatkarmatvAdeva parijAvanIyA // 37 // saMprati kramaprAptaM svAmitvamanidhAnIyaM / tacca dhA-utkRSTasthitisaMkramasvAmitvaM jaghanyasthitisaMkramasvAmitvaM c|| tatrotkRSTa sthitisaMkramasvAmitvaM pratipipAdayiSurAhabandhA ukkoso jAsiM gaMtUNa zrAligaM para / ukosasAmi saMkamAu jAsiM gaM tAsiM // 30 // ___ baMdhAna tti-yAsAM prakRtInAM bandhAt bandhanAt utkRSTaH sthitibandho javati tAsAM te evotkRSTasthitibandhakA devanai-14 ryiktiryngmnussyaaH| 'gaMtUNa AligaM parautti' bandhAvalikAM gatvA'tikramya parataH bndhaavlikaayaamtiitaayaamityrthH| utkRSTasvAminaH utkRSTasthitisaMkramasvAmina utkRSTAM sthitiM saMkramayantItyarthaH / yAsa punaH prakRtInAmutkRSTA sthitiH| Jain Education 17 onal For Private & Personal use only Milinelibrary.org Page #202 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma saMkramaNa prApyate tAsAM kiM bandhAvalikAsaMkramAvalikAlakSaNaM gatvA'tikramya parata natkRSTasvAminaH, bandhAvalikAsaMkra- prakRtiH mAvalikayoratItayorutkRSTasthitisaMkramasvAmino javantItyarthaH // 30 // samyaktvasamyagmithyAtvayorutkRSTa sthitisaMkramasvAminamAhahai tassaMtakammigo baMdhiUNa ukkosagaM muhuttaMto / sammattamIsagANaM zrAvaliyA sujhadichI u // 3 // tassaMtakammigo tti-tatsatkarmA sammaktvasamyagmithyAtvasatkarmA mithyAdRSTirutkRSTAM sthiti saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANAM badhvA tato'ntarmuhUrtAdanantaraM mithyAtvAt pratipatya samyaktvaM pratipadyate / tato'sau zudhadRSTiH samyagdRSTiranta-13 muhUrtonAmutkRSTAM mithyAtvasthitiM samyaktvasamyagmithyAtvayoH saMkramayati / tataH saMkramAvalikAyAmatItAyAmudayAvalikAta uparitanI samyaktvasthitimapavartanAkaraNena svasthAne saMkramayati / samyagmithyAtvasthitimapi saMkramAvalikAyAmatItAyAmudayAvalikAta uparitanI samyaktve saMkramayati, apavartayati ca / tata evaM tisUNAmapi darzanamohanIyaprakRtInAmutkRSTasthitisaMkramasvAmI samyagdRSTireveti // 3 // tadevamukta utkRSTasthitisaMkramasvAmI, saMprati jaghanyasthitisaMkramasvAminamAhadasaNacaukkavigyAvaraNaM samayAhigAligA umo| nidANAvaliMgage zrAvaliyasaMkhatamasese // 40 // 81 | dasaNa tti-cAracakuravadhikevaladarzanAvaraNIyAnAM viggha tti' paJcAnAmantarAyaprakRtInAM paJcAnAM ca jJAnAvaraNIyaprakRtInAM jaghanyasthitisaMkramasvAmI 'unamo tti' kSINakaSAyavItarAgacchadmasthaH svaguNasthAnakasya samayAdhikAvalikAzeSe | Jain Educati o nal For Privale & Personal use only K helibrary.org Page #203 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vartamAnaH / tathA niyornidrApracalayoH sa eva kSINakaSAyavItarAgannudmastho pyorAvalikayoH zeSayostRtIyasyAzcAvalikAyA asaMkhyeyatame jAge zeSe vartamAno jaghanyasthitisaMkramasvAmI javati // 40 // vedasamyaktvasya jaghanya sthitisaMkramasvAminamAha samayAdigA ligAe sesAe veyagassa kayakaraNe / sarakatragacaramakhaMDagasaMbujaNAdi himohANaM // 41 // samaya tti-darzana mohanIyapako manuSyo jaghanyato'pi varSASTakApari vartamAno mithyAtvasamyagmithyAtve rUpayitvA samyaktvaM ca sarvApavartanayA'pavartya samyaktvaM vedayamAnastataH samyaktve kSapitazeSe sati kazciccatasRNAM gatInAmanyatamasyAM gatau prayAti / tatazcaturgatikAnAmanyatamaH samyaktvasya samayAdhikAvalikA zeSAyAM sthitau vartamAnaH 'kayakaraNo tti' kRtakaraNaH kSapaNakaraNe'bhyudyato jaghanyasthitisaMkramasvAmI javati / mithyAtva samyagmithyAtvayorjaghanya sthitisaMkramasvAminamAha - 'sarakavagetyAdi' dRSTimohayo mithyAtvasamyagmithyAtvayoH kSapaNakAle yaccaramakhaMDaM saMbujaNaM sarvApavartanenApavartya parasthAne payopamAsaMkhyeyajAgamAtracaramakhaM prakSepaNaM tatra vartamAno manuSyo'viratasamyagdaSTirdeza virataH pramatto'pramatto vA jaghanya sthitisaMkramasvAmI javati // 41 // | samauttarA ligAe lone sesAe~ sudumarAgassa / paDhamakasAyANa visaMjoyaNasaMDojaNAe u // 42 // samauttareti-sUkSmasaMparAyasya svaguNasthAnakasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau vartamAnasya lone lojasya jaghanyaH sthitisaMkramo javati / idamida tAtparyam - sUkSmasaMparAyaH svaguNasthAnakasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau vartamAno Jain Educatiuational Minelibrary.org Page #204 -------------------------------------------------------------------------- ________________ -964 prakRtiH lojasatkajaghanya sthitisaMkramasvAmI javati / anantAnubandhinAM jaghanyasthitisaMkramasvAminamAha-'paDhametyAdi' prathamakapAyANAmanantAnubandhinAM visaMyojane vinAzane yA caramA paTyopamAsaMkhyeyanAgamAtrA saMbojaNA prakSepaNaM tatra vartamAnazcaturgatikAnAmanyatamaH samyagdRSTirjaghanyasthitisaMkramasvAmI javati // 4 // || carimasajoge jA zrAttha tAsi so ceva sesagANaM tu|khvgkmenn aniyahibAyaro veyago vee||43|| carimatti-yA (sa) yogyantikAH prakRtayazcaturnavatisaMkhyAH prAguktAstAsAM sa eva sayogikevalI caramApavartane vartamAno jaghanya sthitisaMkramasvAmI navati / zeSaprakRtInAM jaghanyasthitisaMkramasvAminamAha-'sesagANamityAdi' zeSANAM styAnardhitrikanAmatrayodazakASTakaSAyanavanokaSAyasaMjvalanakrodhamAnamAyAlakSaNAnAM patriMzatprakRtInAM paNakrameNa rupaNaparipATyA | carame paDhyopamAsaMkhyeyatnAgAdimAtre saMgejaNe vartamAno'nivRttibAdaro jaghanyasthitisaMkramasvAmI javati / 'veyago vede tti' vedako vede vedasya jaghanya sthitisaMkramasvAmI / iyamatra jAvanA-puruSavedodaye vartamAnaH puruSavedasya, strIvedodaye vartamAnaH strIvedasya, napuMsakavedodaye vartamAno napuMsakavedasyAnivRttibAdarasaMparAyazcaramasaMkramaM kurvan jaghanyasthitisaMkrama|svAmI veditvyH| anyena hi vedena pakazreNimArUDhasyAnyasya vedasya jaghanyasthitisaMkramo na bajyate / tathAhi-yena |vedena pakazreNimArohati tasya vedasyodayodIraNApavartanAditiH sthiteH (tiH) pulAzca bahavaH parisaTanti / tato yadyapi napuMsakavedena pakazreNiM prapannaH strIvedanapuMsakavedau yugapatkSpayati, tathApi napuMsakavedasyaiva jaghanyaH sthitisaMkramaH15 dAprApyate, na strIvedasya udayodIraNayoranAvAt / strIvedena ca pratipanno napuMsakavedakSyAnantaramantarmuhUrtena kAlena strIvedaM kuvan jaghanya sthiti diyodIraNApavartaka vadasya jaghanya sthiti // 1 // Jain Educa t ional For Privale & Personal use only Kitnesbrary.org. Page #205 -------------------------------------------------------------------------- ________________ CCCCCCCCCCC payati / etAvatA ca kAlenodayodIraNAnyAM bahI sthitisthyati / yadyapi ca puruSavedenApi pratipannasyaitAvAn kAlo lanyate tathApi tasya strIvedasake udayodIraNe na lavata iti strIvedapratipannasyaiva strIvedasya jaghanyaH sthitisaMkramo, na zeSasya / tathA puruSavedena pakazroNiM prapanno hAsyAdiSaTkSyAnantaraM puruSavedaM payati, anyathA tu hAsyAdiSasahitaM / ditasya ca vedasyodIraNApi pravartate iti vahvI sthitiyudhyati / puruSavedasyApi puruSavedArUDhasyaiva jaghanyaH sthitisaMkramo na zeSasya // 43 // / tadevamuktaH sthitisaMkramaH, saMpratyanunAgasaMkramAnidhAnAvasaraH, tatra caite'rthAdhikArAstadyathA-nedaspardhakaprarUpaNA, vizeSalakSaNaprarUpaNA, utkRSTAnunAgasaMkramapramANaprarUpaNA, jaghanyAnunAgasaMkramapramANaprarUpaNA, sAdhanAdiprarUpaNA, svAmitvaM ceti / tatra jedaprarUpaNArthamAha mUvuttarapagagato aNujAge saMkamo jahA baMdhe / phaDDaganideso siM saveyaraghAya'ghAINaM // 44 // 18 mUluttaratti-anunAge'nunAgaviSaye saMkramo muulottrprkRtigtH| kimuktaM javati ? vidhA'nunAgasaMkramastadyathA-mUlaprakRtyanunAgasaMkrama uttaraprakRtyanunAgasaMkramazca / te ca mUlottaraprakRtijedA yathA bandhe bandhazatakennihitAstathAtrApi assttvyaaH|kRtaanedprruupnnaa, spardhakaprarUpaNArthamAha-'phaDDagetyAdi' AsAM sarvaghAtinInAM dezaghAtinInAmaghAtinInAM prakRtInAM spardhakanirdezaH spardhakaprarUpaNA yathA zatake kRtA tathAtrApi kartavyA / tathApi kiMcimucyate-tatra ca kevalajJAnAvaraNakevaladarzanAvaraNAdyahAdazakaSAyaniSApaMcakamithyAtvalakSaNAnAM viMzatiprakRtInAM rasaspardhakAni sarvaghAtIni, sarva svadhAtyaM FORICAAAAAAAAAACRE Jain Educationa tional For Privale & Personal Use Only Page #206 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH ACCCCCC kevalajJAnAdilakSaNaM guNaM ghAtayaMtIti sarvaghAtIni, tAni ca tAmrajAjanavat nizviSANi ghRtavata snigdhAni prAkSAvattanapradezopacitAni sphaTakAntrahAravaccAtIva nirmalAni / uktaM ca-"jo ghAyai savisayaM sayalaM so ho sbdhaairso| so nibiDo niko taNu phalihalaharavimalo // 1 // " matizrutAvadhimanaHparyAyajJAnAvaraNacakkuracakkuravadhidarzanAvaraNasaMjva-8 lanacatuSTayanavanokaSAyAntarAyapaJcakaladaNAnAM paJcaviMzatisaMkhyAnA dezaghAtiprakRtInAM dezaghAtIna rasaspardhakAna jti| svasya jJAnAdergaNasya dezamekadezaM matijJAnAdilakSaNaM ghAtayantItyevaMzIlAni dezaghAtIni / tAni cAnekaprakAraviSazatasaMkulAni / tathAhi-kAnicidanekabRhalizatasaMkulAni vaMzadalanirmApitakaTavat / kAnicinmadhyamAnekaviSazatasaMkulAni kaMbalavat / kAnicitpunaratIvasUkSmAnekaliSazatasaMkulAni tathAvidhavastravat / tathA tAni stokasnehAni viziSTanairmalyarahitAni ca javanti / tathA coktaM-"desavighAitta zyaro kmkNblNsusNkaaso| vivihabadunihalari appasiNeho avimalo y||1||" vedanIyAyurnAmagotrANAM saMbandhina ekAdazottaraprakRtizatasyAghAtino rasaspardhakAnyaghAtIni veditavyAni / kevalaM vedyamAnasarvaghAtirasaspardhakasaMbandhAttAnyapi sarvaghAtIni javanti / yathehaloke svayamacaurANAmapi caurasaMbandhAccauratA / uktaM ca-"jANa na visa ghAittaNammi tANaM pi sabaghAzso / jAya ghAisagAseNa corayA veha'corANaM // 1 // " // 4 // saMprati darzanamohanIyasya spardhakaprarUpaNArthamAhasavesu desaghAIsu sammattaM tavariM tu vA missaM / dArusamANassANaMtamotti mibattamuppima // 45 // ASRCA-24 ||e // JainEducation For Private & Personal use only Melibrary.org Page #207 -------------------------------------------------------------------------- ________________ masatti-iha darzanamohanIyasya satkarma pratItya vividhAni rasaspardhakAni / tadyathA-dezaghAtIni sarvaghAtIni ca / / vA tatra yAni dezaghAtIni spardhakAni ekasthAnakarasopetAni visthAnakarasopetAni ca / teSu sarveSvapi samyaktvaM tazvarita vA missaM yatra dezaghAtIni spardhakAni niSThitAni tata upari samyagmithyAtvasya spardhakAni bhavanti / tAni ca sarvaghAtIna visthAnakarasopetAni ca / tAni samyagmithyAtvasya spardhakAni tAvadraSTavyAni yAvat 'dArusamANassANaMtamotti' dArusamAna iti visthAnako rasastasya saMbandhinAM spardhakAnAmanantatamo nAgo gato javati / tato yatra samyagmithyAtvasya pakAnaniSThAM yAnti, tataH prati visthAnakatristhAnakacatuHsthAnakarasopetAni spardhakAni sarvAyapi mithyAtvasya aSTavyAni // 45 // kRtA spardhakArUpaNA, saMprati vizeSalakSNaprarUpaNArthamAhatatthaThapayaM jabaTiyA va uvaTiyA va avinaagaa| aNunAgasaMkamo esa annapagaI niyA vaavi||46|| tattha tti-tatrAnunAgasaMkrame'rthapadaM yAthAtmyanirdhAraNamidaM yata urtitAH prajUtIkRtA yA'pavartitA isvIkatA athavA'nyAM prakRti nItA anyaprakRtisvanAvena pariNAmatA: avinAgA anujAgAH / eSa srvo'pynnaagsNkrmH| tatra malaprakatInAmatenApavartanArUpo hAveva saMkramau nAnyaprakRtinayanarUpa: saMkramaH, tAsAM parasparaM saMkramAlAvAta uttaraprakatInAM tu yo'pi sNkrmaaH||46|| Jain Education Strona For Privale & Personal use only Sainelibrary.org Page #208 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 3 // tadevamukta vizeSalakSaNaM, saMpratyutkRSTAnunAgasaMkramapramANapratipAdanArthamAha prakRtiH vihapamANe jeTho sammattadesaghAz duhANA / naratiriyAjaAyavamisse viya sabaghAzammi // // / viha tti-vividha pramANe sthAnapramANe ghAtitvapramANe ca jyeSTha utkRSTo'nunAgasaMkramaH samyaktvasya dezaghAtini ra visthAnake rasaspardhake saMkramyamANe keditavyaH / etaduktaM navati-samyaktvasya ghAtitvamAzritya dezaghAtisthAnamAzritya sarvotkRSTavisthAnakarasopetaM spardhakapaTalaM yadA saMkrAmati tadA tasyotkRSTo'nunAgasaMkrama iti / narAyustiryagAyurAtapasamyagmithyAtvAnAM sthAnaM pratItya sarvotkRSTavisthAnakarasopetaghAtitvamAzritya sarvaghAtini rasaspardhake utkRsstto'nunaagsNkrmH| atrApIyaM jAvanA-naratiryagAyurAtapasamyagmithyAtvAnAM sarvotkRSTavisthAnakarasopetaM sarvaghAtirasaspardhaka yadA saMkrAmati tadA sa tessaamutkRsstto'nunaagsNkrmH| atra naratiryagAyurAtapAnAM "ti canANA u sesAu" itivacanAt vitri-18 catuHsthAnakarasasaMnave'pi yat visthAnakarasaspardhakasyaiva saMkrame utkRSTo'nulAgasaMkrama uktaH, sa evaM jJApayati-eteSAM karmaNAM tathAsvAjAvyAdeva tristhAnakacatuHsthAnakarasaspardhakAnAmunanApavartanAprakRtyantaranayanarUpastriprakAro'pi saMkramo na navatIti // 7 // sesAsu cauThANe maMdo saMmattapurisasaMjalaNe / egahANe sesAsu savaghAmi dudhANe // 4 // sesAsu tti-zeSANAmuktavyatiriktAnAM prakRtInAM sthAnamAzritya sarvotkRSTazcatuHsthAnako ghAtitvamAzritya sarvaghAtI raso // e3|| yadA saMkrAmati tadA sa tAsAmutkRSTo'nunAgasaMkramaH / tadevamuktamutkRSTAnunAgasaMkramapramANaM / saMprati jaghanyAnunAgasaMkrama For Privale & Personal use only Page #209 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AAAAAAAA*** pramANapratipAdanArthamAha-'maMdo tti' samyaktvasya puruSavedasya saMjvalanAnA caikasthAnake rase saMkrAmati mando jaghanyo'nunAgasaMkramo veditavyaH / etamuktaM navati-samyaktvasya sarvavizuddha ekasthAnako raso yadA saMkrAmati tadA tasya jaghanyo'nunAgasaMkramaH, puruSavedasaMjvalanAnAM ca paNakAle yAni samayonAvalikAdhikabahAni spardhakAni ekasthAnarasopetAni tAni yadA saMkrAmanti tadA sa teSAM jaghanyo'nunAgasaMkramaH / 'sesAsu ityAdi' zeSAsUktavyatiriktAsu sarvAsu prakRtiSu | sarvaghAtini visthAnakarasopete spardhake saMkramyamANe jaghanyo'nullAgasaMkramo veditavyaH / idamatra tAtparya-samyaktvapuruSavedasaMjvalanacatuSTayavyatiriktAnAM zeSaprakRtInAM ghAtitvamAzritya sarvaghAtIni, sthAnamAzritya visthAnakarasopetAni mandAnunnAvAni yAni rasaspardhakAni tAni yadA saMkrAmanti tadA sa tAsAM jaghanyo'nunAgasaMkramaH / iha yadyapi matizrutAva[dhimanaHparyAyajJAnAvaraNacanuracakuravadhidarzanAvaraNAntarAyapaJcakAnAmakasthAnako'pi raso bandhe prApyate tathApi kSyakAkhe'pi prAgbo visthAnako'pi rasaH saMkrAmati, naikasthAnakaH kevala iti jaghanyasaMkramaviSayatayA naiteSAmekasthAnakarasa uktH||40|| tadevamuktaM jaghanyAnunAgasaMkramaparimANaM / saMprati sAdhanAdiprarUpaNA krtvyaa| sA ca vidhA-mUlaprakRtisAdyanAdiprarUpaNA uttaraprakRtisAdyanAdiprarUpaNA ca / tatra mUlaprakRtInAM sAdhanAdiprarUpaNArthamAhaajahalo timi tihA mohassa caviho thhaauss|evmnnukkoso sesigANa tiviho aNukkoso bhae sesA mUlapagazsu duvidA zraha uttarAsu ajhlo| sattarasama caukA tivikappo solasaNhaM tu // 50 // AA-%ACANCARRORSCRECANCY For Private & Personal use only Page #210 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRti // e4|| ajahaNo tti-jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyalakSaNAnAM trayANAM karmaNAmajaghanyo'nunAgastridhA triprakArastadyathA-anA-da |diradhuvo dhruvazca tathAhi-dIkaSAyasyaiteSAM karmaNAM samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau jaghanyAnunAgasaMkramonavati, sa ca sAdiradhruvazca, tato'nyaH sarvo'pyajaghanyaH, sa cAnAdiH / adhruvadhruvau navyAjavyApekSyA / mohniiysyaajghnyo'nunaagsNkrmshcturvidhH| tadyathA-sAdiranAdirdhavo'dhuvazca / tathAhi-sUkSmasaMparAyasya pakasya mohanIyasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau jaghanyo'nunAgasaMkramo navati / sa ca sAdiradhruvazca / tato'nyaH srvo'pyjghnyH| sa ca dAyikasamyagdRSTarupazamazreNyAM vartamAnasyopazAntamoguNasthAnake na navati / upazAntamoguNasthAnakAcca pratipatataH sataH punarapi javati, tato'sau sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punrnaadiH| dhruvAdhruvI pUrvavat / aayussstvnutkRsstto'nujaagsNkrmshcturvidhH| tadyathA-sAdiranAdirbuvo'dhruvazca / tatrAhi-apramatto devAyuSa utkRSTamanulAgaM bavA bandhAvalikAyAH parataH saMkramayitumArajate / taM ca tAvatsaMkramayati yAvadanuttarasuranave sthitasya trayastriMzatsAgaropamANyatikAmanti / zrAvalikAmAtrA sthitiravatiSThate / tato'nyo'nunAgasaMkrama AyuSaH sarvo'pyanutkRSTaH / sa ca saadiH| tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvaadhruvaavjvynnvyaaNpekssyaa| zeSANAM naamgotrvedniiyaanaamnutkRsstto'nujaagsNkrmstrividhstriprkaarH| tadyathA-anAdiradhuvo dhruvazca / tathAdi-sUkSmasaMparAyeNa pakeNa svaguNasthAnakasya caramasamaye teSAM nAmagotravedanIyAnAM sarvotkRSTo'nu Na jAgo badhyate / bandhAvakhikAyAmatItAyAM yAvatsayogicaramasamayastAvatsaMkrAmati / sa casAdiradhvazca / tato'nyaH sarvo'pyanutkRSTaH / sa cAnAdiH, AderanAvAt / dhuvAdhruvau puurvvt| uktazeSeSu vikaTapeSu vidhA prarUpaNA kartavyA / tadyathA-sAdira O Jain Educat imelibrary.org For Privale & Personal use only i onal Page #211 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhruvazca / tatra caturNA ghAtikarmaNA utkRSTAnutkRSTajaghanyeSu jaghanyaH sAdiradhruvazca nAvita eva / utkRSTaH kadAcinmithyAdRSTirjavati, anyadA tu tasyApyanutkRSTaH, ata etau sAdyadhruvau / zeSANAM caturNAmaghAtikarmaNAM jaghanyAjaghanyotkRSTeSu madhye natkRSTo nAvita eva / jaghanyaH sUkSmasyAparyAptasyaikenjiyasya hataprabhUtAnunAgasatkarmaNo khanyate, nAnyasya / prajUtAnulAgasatkarmaghAtAnAve tu tasyApyajaghanyaH / tata etAvapi sAdyadhruvau / kRtA mUlaprakRtInAM sAdyanAdiprarUpaNA / saMpratyuttaraprakRtInAM sAdyanAdiprarUpaNArthamAha-'ahetyAdi' uttarAsUttaraprakRtiSu madhye saptadazAnAM karmaNAmanantAnubandhicatuSTayasaMjvalanacatuSTayanavanokaSAyalakSaNAnAmajaghanyo'nunAgasaMkramazcaturdhA / tadyathA-sAdiranAdidhuvo'dhruvazca / tathAhi-eteSAmanantAnubandhivarjAnAM trayodazakarmaNAM svasvakSyaparyavasAnAvasare jaghanya sthitisaMkramakAle jaghanyo'nujAgasaMkramaH prApyate / anantAnubandhinAM punarughalanAsaMkramaNoghaTya nUyo'pi mithyAtvapratyayato bahAnAM bandhAvalikAyAmatItAyA ditIyAvalikAyAH prayamasamaye jaghanyo'nunAnasaMkramaH / etadanyaH punaH sarvo'pyetAsAM saptadazaprakRtInAmajaghanyaH / sa copazamazreNyAmupazAntAnAmetAsAM na javati tataH pratipAte ca navati, tato'sau saadiH| tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / adhruvadhruvau navyAnavyApekSyA / tathA paJcavidhajJAnAvaraNastyAnaditrikavarjaSaTdarzanAvaraNapaJcavighnAntarAyalakSaNAnAM pomazakarmaNAmajaghanyo'nunAgasaMkramastrivikaTapastriprakArastadyathA-anAdiradhravo dhruvazca / tathAhi-eteSAM SomazakarmaNAM jaghanyAnullAgasaMkramaH vINakaSAyasya svaguNasthAnakasya samayAdhikAvakhikAzeSAyAM sthitau vartamAnasya prApyate / tato'nyaH sarvo'pyajaghanyaH, tasya cAdirna vidyate ityanAdiH / adhruvadhruvau navyAnavyApekSyA // 10 // RASARSACACAA%CACANCIES JainEducation For Private & Personal use only bayong Page #212 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ||e5 // tiviho uttIsAe Nukoso ha navagassa ya cmjhaa| eyAsi sesA sesagANa savve ya vigappA // 51 // prakRtiH tiviho tti-sAtavedanIyapaJcenjiyajAtitaijasasaptakasamacaturasrasaMsthAnazuklalohitahArisurajigandhakaSAyAmsamadhuramRulaghUSNazIta (snigdhoSaNa)lakSaNazujavarNAghekAdazakAgurulaghUvAsaparAghAtaprazastavihAyogatitrasAdidazakanirmANalakSaNAnAM sstttriNshtprkRtiinaamutkRsstto'nunaagsNkrmstrividhstriprkaarH| tdythaa-anaadidhuNvo'dhruvshc| tatrAhi-trAsAM SaTtriMzatprakRtInAM rUpaka AtmIyAtmIyabandhavyavacchedakAle utkRSTamanulAgaM badhnAti baddhA ca bandhAvalikAyAmatItAyAM saMkramayitumArajate / taM ca tAvatsaMkramayati yaavtsyogikevlicrmsmyH| tataH pakasayogikevalivarjasya zeSasyAnutkRSTa evAnunAga etAsAM |saMkrAmati / tasya cAdirna vidyata ityanAdiH dhruvAdhruvau alvynvyaapkssyaa| 'ahetyAdi' athazabdastayAvidhArthe / navakasya udyotvjrrssjnaaraacsNhnnaudaariksptklkssnnsyaanutkRssttonunaagsNkrmshcturvidhH| tadyathA-sAdiranAdidhuMvo'dhruvazca / tathAhi-eteSAmudyotavarjAnAmaSTAnAM karmaNAM samyagdRSTidevo'tyantavizuSpariNAma utkRSTamanunAgaM bavA bandhAvalikAyAmatItAyAM saMkramayati / udyotanAmnaH punaH saptamanarakapRthivyAM vartamAno nairayiko mithyAdRSTiH samyaktvaM pratipattukAma utkRSTamanunAgavandhaM karoti / tato bandhAvalikAyAmatItAyAM saMkramayati / taM ca jaghanyenAntarmuhUrtamutkarSato 3 SaTpaSTI sAgaropamANAM yAvat / iha yadyapi saptamanarakapRthivyAM carame'ntarmuhUrte'vazya mithyAtvaM gati tathApyatane nave'ntarmutUrtAnantaraM yaH samyaktvaM pratipadyate sa iha gRhyate / tato'pAntarAle stoko mithyAtvakAlo navannapi ciraMtanagrantheSu na vivadita ityasmAbhirapi SaSaSTI sAgaropamANAM yAvadityuktaM / tata utkRSTAtpratipatitasyAnutkRSTaH / sa ca saadiH| Jain Education in cational For Privale & Personal use only Enelibrary.org Page #213 -------------------------------------------------------------------------- ________________ RECTORATORS tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhruvau javyAjavyApekSyA / 'eyAsimityAdi' etAsAM saptadazapozaSaTtriMzannavakarUpANAM prakRtInAmuktazeSA vikaTapA uktasaptadazAdivyatiriktAnAM ca zeSaprakRtInAmazItisaMkhyAnAM sarve'pyutkRSTAnutkRSTajaghanyAjaghanyA vivikalpA prikArA jnyaatvyaaH| tadyathA-sAdayo'dhruvAzca / tathAhi-saptadazAnAM pomazAnAM cotkRSTosnunAgasaMkramo mithyAdRSTerutkRSTe saMkze vartamAnasya prApyate / zeSakAlaM tu tasyApyanutkRSTa eva / ata eva tau kAvapi sAdya. dhruvau / jaghanyo nAvita eva / tathA SaTtriMzatprakRtInAM navakasya ca jaghanyo'nulAgasaMkramaH sUkSmaikendhiye hataprajUtAnullAga4 satkarmaNi prApyate / prajUtAnulAgasatkarmaghAtAnAve tu tasminnapyajaghanyastata etau sAdyadhruvau / utkRSTo nAvita eva / zeSANAM prakRtInAM saMjhini paJcenjiye paryApte zujAnAM vaikriyasaptakadevadhikoccairgotrAtapatIrthakarAhArakasaptakamanujadikanarakAyurvarjazeSAyustrayarUpANAM caturvizatisaMkhyAnAM vizujhAvazujAnAM ca styAnaditrikAsAtavedanIyadarzanamohanIyatritayApratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNakaSAyanarakAyurnarakatikatiryagchikapaJcenjiyajAtivarjazeSajAticatuSTayaprathamavarjasaMsthAnaprathamavajaisaMhananAzulavarNAdinavakAprazastavihAyogatyupaghAtasthAvaradazakanIcairgotrarUpANAM SaTpazcAzatsaMkhyAnAM saMkveze utkRSTo'nujAgabandho khanyate / zeSakAlaM tvnutkRssttH| evaM saMkramo'pi / tata etau saadydhruvii| jaghanyo'nunAgasaMkramaH punaH sUdamaikendhiye hataprabhUtAnunAgasatkarmaNi prApyate / prajUtAnullAgasatkarmaghAtAnAve tu tasminnapyajaghanyaH / tata etAvapi| sAdyadhruvau // 51 // Jan For Private & Personal use only Page #214 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ||e6|| kRtA sAdhanAdiprarUpaNA / saMprati svAmitvaM vaktavyaM / tacca vidhA-utkRSTAnusAgasaMkramasvAmitvaM, jaghanyAnunAgasaM- prakRtiH kramasvAmitvaM ca / tatrotkRSTAnunAgasaMkramasvAmitvamannidhitsustatkAlapramANaniyamanArthamidamAhaukosagaM pabaMdhiya zrAvaliyamaDiUNa ukosN| jAva na ghANa tagaM saMkamazya thA muhuttaMto // 5 // ukkosagaM ti-mithyAdRSTirutkRSTamanulAgaM baddhA tata zrAvalikAmatikramya bandhAvalikAyAH parata ityarthaH / tamutkRSTama-16 nulAgaM saMkramayati tAvadyAvanna vinAzayati kiyantaM kAlaM yAvatpunarna vinAzayatIti cemucyate-zrAmuhUrtAntaH antarmuhUrta yaavdityrthH| parato mithyAdRSTiHzujaprakRtInAmanutlAgaM saMkvezena azulaprakRtInAM tu vizudhdhyA'vazyaM vinAzayati // 5 // saMprati svAmI pratipAdyateasujANaM annayaro suhuma apaGagA mino ya / vaJjiya asaMkhavAsAue ya maNuuvavAe ya // 53 // asujANaM ti-azulAnAM prakRtInAM paJcavidhAnAvaraNanavavidhadarzanAvaraNAsAtavedanIyASTAviMzatividhamohanIyanarakadikatiryagchikapaJcenjiyajAtivarjazeSajAticatuSTayaprathamavarjasaMsthAnaprathamavarjasaMhanananIlakRSNapuranigandhatiktakaTukarUdazI. takarkazagurUpaghAtAprazastavihAyogatisthAvarasUkSmasAdhAraNAparyAptAsthirAzunapurnagaHsvarAnAdeyAyazaHkIrtinIcairgotrapaJcavidhAntarAyalakSaNAnAmaSTAzItisaMkhyAnAmanyataraH sUkSmAparyAptAdiH, AdizabdAt pryaaptsuudmpryaaptaapryaaptbaadrhitricturinjiyaasNjhisNjhitirypnycendhiymnussydevnaarkprigrhH| tata eteSAmanyatamo mithyAdRSTirutkRSTamanunAgasaMkramaM karoti / kevalamasaMkhyevarSAyuSo manuSyatirazco ye ca devAH svanavAcyutvA manuSyeSUtpadyante tAMzca manuSyopapAtAn zrAnatapramukhAn Jain Educat i onal For Private & Personal use only 1 Holibrary.org Page #215 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ka0pa017 devAn varjayitvA / ete hi mithyAdRSTayo'pi nAzubhaprakRtInAmuktasvarUpANAmutkRSTamanujAgaM badhnanti, tIvrasaMklezAbhAvAt / tatazcotkRSTAnujAgasaMkramAjAva iti teSAM varjanaM // 53 // | savatthAyAvukoyamaNuyagai paMcagANa AUNaM / samayA higA ligA se gatti sesA jogaMtA // 54 // sabatya tti-sarvatra sarveSu sUkSmAparyAptAdiSu nairayikaparyavasAneSu asaMkhyeya varSAyustiryagmanuSyeSu manuSyopapAteSu ca deveSu natAdiSu mithyAdRSTiSu samyagdaSTiSu vA / zrAtapasyodyotasya manujagatipaJcakasya manujagatimanujAnupUrvyaMaudArikaSika vajrarSanArAcasaMhananalakSaNasya / atraudA rikadhikagrahaNAdaudArikasaptakaM gRhyate, tathAvivakSaNAt / tataH sarvasaMkhyayA dAdazAnAM prakRtInAmutkRSTo'nunAgasaMkramo veditavyaH / tathAhi - samyagdRSTiH zubhamanujAgaM na vinAzayati, kiMtu vizeSato ve paTUSaSTI sAgaropamANAM yAvat paripAlayati / tata utkarSata etAvantaM kAlaM yAvadutkRSTamanunAgamavinAzya pazcAtsarvatra yathAyogya - mutpadyate / tato mithyAdRSTiSvapyanantaroktaprakRtInAmutkRSTo'nunAgasaMkramo'ntarmuhUrtaM kAlaM yAvadavApyate / zrAtapodyotayo - votkRSTo'nunAgo mithyAdRSTinaiva badhyate / tato na tatra tayorutkRSTAnunAgasaMkramAjAvaH / mithyAtvAcca pratipatya samyaktvaM | gate samyagdRSTAvapi prApyate / na ca samyagdRSTiH san tayorutkRSTamanujAgaM vinAzayati, zubhaprakRtitvAt / tato ghe SaTSaSTI api sAgaropamANAM yAvadutkarSatastayostatra saMkramo praSTavyaH / tathA caturNAmAyuSAmutkRSTamanujAgaM baccA bandhAvalikAyAmatItAyAM yAvatsamayAdhikAvalikA zeSA tAvatkRSTAnujAgasaMkramaH prApyate / zeSANAM tu zubhaprakRtInAM sAtavedanIyadevavikapazcendriyajAtivaikriya saptakAhAra kasapta kataijasa saptakasamacaturasra saMsthAna zuklalohitahAridravarNasuranigandhakapAyAntamadhu ational nelibrary.org Page #216 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 7 // RSIOSSANSAR |rarasamRlaghusnigdhoSNasparzaprazastavihAyogatyulAsAgurulaghuparAghAtatrasAdidazanirmANatIrthakaroccairgotralakSaNAnAM catuHpaJcA-15 prakRtiH zatsaMkhyAnAmAtmIyAtmIyabandhavyavacchedasamaye utkRSTamanunAga vaddhA bandhAvakhikAyAH paratastAvamutkRSTamanujAgaM saMkrama-IN yati yaavtsyogikevlicrmsmyH| tathA caitAsAM prakRtInAmutkRSTAnujAgasaMkramasvAminaH prAyo'pUrvakaraNAdayaH sayogikevaliparyavasAnA prssttvyaaH|| 54 // tadevamukta utkRSTAnunAgasaMkramasvAmI, saMprati jaghanyAnunAgasaMkramasvAminaM pratipipAdayiSurjaghanyAnunAgasaMkramasaMjavaparijJAnArthamAhakhavagassaMtarakaraNe akae ghAINa suhumakammuvari / kevaliNo NaMtaguNaM asanni sesaasunANaM // 55 // khavagassa tti-yAvadadyApyantarakaraNaM na vidhIyate tAvatdapakasya sarvaghAtinInAM dezaghAtinInAM ca prakRtInAM saMbandhI anujAgaH sUdamaikenijyasatkAdanunAgasatkarmaNo'nantaguNo navati / antarakaraNe tu kRte sati sUdamaikenjiyasyApi satkAdanunAgasatkarmaNo hIno javati / tathA zeSANAmapyaghAtinInAmazunaprakRtInAmasAtavedanIyaprathamavarjasaMsthAnaprathamavarjasaMhananakRSNanIbapura jigandhatiktakaTugurukarkazarUdazItopaghAtAprazastavihAyogatipurnagaHsvarAnAdeyAsthirAzunAparyAptAyazaHkIrtinIcairgotralakSaNAnAM triMzatsaMkhyAnAM kevalino'nunAgasatkarma asaMjhipaJcenjyisatkAdanunAgasatkarmaNo'nantaguNaM veditavyaM / tathA ca sati sarvaghAtinInAM dezaghAtinInAM ca prakRtInAM jaghanyAnusAgasaMkramasaMjavaH pakasyAntarakaraNe kRte Jain Educat i on For Privale & Personal use only Jolahelibrary.org Page #217 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SCRECORCESSOCISCLASSAX sati veditvyH| zeSANAM tvazunaprakRtInAmuktarUpANAM jaghanyAnunAgasaMkramasaMnavaH, na sayogikevalini, kiMtu hatasakarmaNaH sUdamaikenjiyAdeH, tasyaiva vakSyamANatvAt // 55 // iha 'saMkamaIya AmuddattaMto' itivacanAtsamyagdRSTayo mithyAdRSTayo vA kilAntarmuhUrtAtparataH sarvaprakRtInAmanunAgaghAtaM kurvantIti prasaktaM, tatrApavAdamAha sammadichI na haNa sujANunAge asammadichI vi| sammattamIsagANaM ukkosaM vajiyA khavaNaM // 56 // a sammaditi tti-iha yAH zunaprakRtayaH sAtavedanIyadevadikamanujadhikapaJcendhiyajAtiprazramasaMsthAnaprathamasaMhananaudArika vaikriyasaptakAhArakasaptakataijasasaptakazujavarNAdyekAdazakAgurulaghUpaghAtobAsAtapodyotaprazastavihAyogatitrasAdidazakanirmANatIrthakaroccaiautralakSaNAH SaTpaSTisaMkhyAstAsAM sarvAsAmapi zunamanunAgamutkarSato ke SaTpaSTI sAgaropamANAM yAvatsa-| myagdRSTirna vinAzayati / asmygdRssttirmithyaadRssttiH| apizabdAtsamyagdRSTizca samyagmithyAtvayorutkRSTamanunAgaM na vinA-1 zayati / dapaNaM paNakAlaM varjayitvA / etaduktaM navati-kSapaNakAle samyagdRSTirapi samyaktvasamyagmithyAtvayorutkRSTamanunAgaM vinAzayati, tena paNakAlo vaya'te / tathA coktaM paJcasaMgrahamUlaTIkAyAM-"samyagdRSTayo mithyAdRSTayazca samyaktvasamyagmithyAtvayo!tkRSTamanulAgaM vinAzayanti, apitu pakaH samyagdRSTivinAzayati unayorapi dRzyoriti / mithyAdRSTiH punaH sarvAsAmapi zunaprakRtInAM saMkvezenAzujaprakRtInAM tu vizusyA'ntarmuhUrtAtparata utkRSTamanunAgamavazyaM vinAzayati // 56 // JainEducation For Private & Personal use only Page #218 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH tadevaM jaghanyAnunAgasaMkramasvAmitvapratipAdanAya nAvanA kRtA / saMprati jaghanyAnunnAgasaMkramasvAmitvamevAhaaMtarakaraNA uvariM jahannavizsaMkamo u jassa jhiN| ghAINaM niyagacaramarasakhaMDe dihimohage // 5 // aMtarakaraNa tti-antarakaraNAdUrdhva ghAtikarmaprakRtInAM madhye yasyAH prakRteryatra guNasthAnake jaghanyasthitisaMkrama uktaH, tasyAstatra jaghanyAnunAgasaMkramo'pi veditvyH| etamuktaM javati-antarakaraNe kRte sati anivRttibAdarasaMparAyaHpako navanokaSAyasaMjvalanacatuSTayAnAM paNakrameNa jaghanyasthitisaMkramaNakAle jaghanyAnunAgasaMkramaM kroti| jJAnAvaraNapaJcakAntarAyapaJcakacakuracakuravadhikevaladarzanAvaraNanijAmacalArUpadarzanAvaraNaSaTAnAM dIpakaSAyaH samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau vartamAno jaghanyAnulAgasaMkramaM karoti / niyagetyAdi' darzanamohanIyadhikasya samyaktvasamyagmithyAtvarUpasya rUpaekAle nijakacaramarasakhaMbhe AtmIyAtmIyacaramarasakhaMmasaMkramaNakAle jaghanyAnunAgasaMkramo navati // 7 // zrAUNa jalaviIbaMdhiya jAvasthi saMkamotAva / jabalapatitthasaMjoyaNA ya paDhamAliyaM gNtu||50|| ___ AUNa tti-caturNAmapyAyuSAM jaghanyAM sthiti baddhA, jaghanyAM hi sthiti banan jaghanyamanulAgaM vannAtIti jaghanyasthitigrahaNaM / tato jaghanyAM sthiti bavA bandhAvalikAyAH paratastAvaUpanyAnulAgaM saMkramayati yAvatsamayAdhikAvalikA | zeSA navati / tato jaghanyAM sthiti baddhA yAvadasti saMkramastAvajaghanyAnunAgasaMkramaHprApyate / tathA narakaSkimanujadita kadevadhikavaikriyasaptakAhArakasaptakoccairgotraladANAnAmakaviMzatyughalanaprakRtInAM tIrthakarasyAnantAnubandhinAM ca jaghanyamanu jAgaM bavA prathamAvalikAM bandhAvalikAlaNAM gatvA'tikramya, bandhAvalikAyAH parata ityrthH| jaghanyamanujAgaM saMkrama ||e / Jain Educa t ional For Privale & Personal use only Lilinelibrary.org Page #219 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yati / kaH saMkramayatIti ceSucyate-vaikriyasaptakadevadhikanarakaThikAnAmasaMkSipaJcendhiyo, manuSyadhikoccairgotrayoH sUkSmaniH godaH, zrAhArakasaptakasyApramattaH, tIrthakarasyAviratasamyagdRSTiH, anantAnubandhinAM pazcAtkRtasamyaktvo mithyAdRSTisaMkramayatIti // 5 // || sesANa suhuma iyasaMtakammigo tassa deu jAva / baMdha tAvaM egidiu~ va NegiMdiu~ vAvi // 5 // __sesANa tti-uktazeSANAM zulAnAmazujAnAM vA prakRtInAM saptanavatisaMkhyAnAM yaH sUdaukendriyo vAyukAyiko'gnikAyiko vA hatasatkarmA, hataM vinAzitaM pranUtamanunAgasatkarma yena sa hatasatkarmA, sa tasyAtmasatkasyAnunAgasatkarmaNo'dhastAt tataH stokataramityarthaH / anujAgaM tAvadvadhnAti yAvadekenjiyastasminnanyasmin vA ekejiyanave vartamAno'nekejiyo veti sa eva hatasatkarmA ekenjiyo'nyasmin dIjiyAdijave vartamAno yAvadanyaM bRhattaramanunAgaM na badhnAti, tAvattameva jaghanyamanullAgaM saMkramayati // ee|| tadevamukto'nujAgasaMkramaH / saMprati pradezasaMkramAnidhAnAvasaraH / tatra caite'rthAdhikArAH, tadyathA-sAmAnyalakSaNaM nedaiH sAdhanAdiprarUpaNA utkRSTa pradezasaMkramasvAmI jaghanyapradezasaMkramasvAmI ca / tatra sAmAnyalakSaNapratipAdanArthamAhajaM daliyamannapagaI niz so saMkamo paesassa / uvvalaNo vinA zrahApavatto guNo sabo // 6 // jaMti-yatsaMkramaprAyogyaM dakSikaM karmaSavyaM anya prakRti nIyate anyaprakRtirUpatayA pariNamyate sa prdeshsNkrmH| uktaM sAmAnyalakSaNaM / saMprati nedamAha-'ubalaNo' ityAdi / pradezasaMkramaH paJcadhA / tadyathA-upakhanAsaMkramaH, vidhyAtasaMkramaH, *SAARCANCERSACROSSION Jain Educatiol ational For Privale & Personal use only Plainelibrary.org Page #220 -------------------------------------------------------------------------- ________________ R karma prakRtiH sa GRALEGAON yathApravRttasaMkramaH, guNasaMkramaH, sarvasaMkramazca / tatra yathoddezaM nirdeza iti nyAyAtprathamata ughalanAsaMkramasya lakSaNamanidhIyate-ihAnantAnubandhicatuSTayasamyaktvasamyagmithyAtvadevadhikanarakadhikavaikriyasaptakAhArakasaptakamanujadhikoccairgotraladapAnAM saptaviMzatiprakRtInAM prathamataH paTyopamAsaMkhyeyajAgamAtraM sthitikhamamantarmuhUrtena kAlenokirati / tataH punarapi vitIyaM sthitikhaM pakSyopamAsaMkhyeyatnAgamAtrameva, kevalaM prathamAt sthitikhamAt vizeSahInamantarmuhUrtena kAlenokirati / tato'pi tRtIyaM sthitikhaMDa paTyopamAsaMkhyeyatnAgamAtraM, ditIyAt sthitikhamAt vizeSahInamantarmuhUrtena kAlenokirati / evaM paTyopamAsaMkhyeyanAgamAtrANi sthitikhaMDAni pUrvasmAt pUrvasmAt sthitikhaMDAvizeSahInAni tAvaghAcyAni yAvat vicaramaM sthitikhaM / sarvANyapi ca tAni pratyekamantarmuhUrtena kAlenotkIryante / iha ca vidhA prarUpaNA-anantaropanidhayA paraMparopanidhayA ca / tatrAnantaropanidhayA prathamasthitikhaMmasya prajUtA sthitiH / tato vitIyasya vizeSahInA / tato'pi va tRtIyasya vizeSahInA / evaM yAvavicaramaM sthitikhama / kRtA'nantaropanidhayA prruupnnaa| saMprati paraMparopanidhayA kriyate tatra prathamasthitikhaMmApekSyA kAnicit sthitikhamAni sthityapekSayA'saMkhyeyajAgahInAni, kAnicitsaMkhyeyanAgahInAni, 6 kAnicit saMkhyeyaguNahInAni, kAnicidasaMkhyayaguNahInAni / yadA tu pradezaparimANaM cintyate, tadA prathama sthitikhaMDAt vitIya sthitikhaMDaM dalikApekSyA vizeSAdhikaM / tato'pi tRtIyaM vizeSAdhikaM, evaM tAvaghAcyaM yAvat vicaramaM sthitikhN| zyamanantaropanidhA / paraMparopanidhA punariyaM-prazramAt sthitikhamAlikamapekSya kiMcidasaMkhyayanAgAdhikaM, kiMcitsaMkhyesAyanAgAdhikaM, kiMcitsaMkhyeyaguNAdhikaM, kiMcidasaMkhyeyaguNAdhikaM, sthitikhamAnAM cotkaraNavidhirayaM-prathamasamaye stoka OCCALCITA Jain Education ational For Private & Personal use only libraryong Page #221 -------------------------------------------------------------------------- ________________ F %**%*%SXRLORACAK * dalikamutkirati / ditIye samaye'saMkhyeyaguNaM / tato'pi tRtIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / evaM tAvaghAcyaM yAvadantarmuhUrtasya caramasamayaH / guNakArazcAtra paDhyopamAsaMkhyeyannAgalakSaNo veditavyaH / evaM sarveSvapi sthitikhemeSu aSTavyaM / dalika cotkIrya va prakSipyata iti cekucyate-kiMcitsvasthAne kiMcitparasthAne / tatra kiyatprakSipyata iti vizeSato nirUpyate-prathame sthitikhame prathamasamaye yatkarmadalikamanyaprakRtiSu prakSipati tat stokaM / yat svasthAna evAdhastAtyakSipyate tattato'saMkhyeyaguNaM / tato'pi vitIyasamaye yatsvasthAne prakSipyate tadasaMkhyeyaguNaM / paraprakRtiSu punaryat prakSipyate ttprthmsmyprsthaanprdiptaahishesshiinN| tRtIyasamaye yatsvasthAne prakSipyate tat dvitIyasamayasvasthAnapradiptAdasaMkhyeyaguNaM / ytpunH| paraprakRtiSu prakSipyate, tat vitIyasamayaparasthAnaprakSiptAdhizeSahInaM / evaM tAvaghAcyaM yAvadantarmuhUrtacaramasamayaH / evaM sarveSvapi sthitikhaMmeSu vicaramasthitikheraparyavasAneSu vAcyaM / saMprati caramakhaMDasya vidhirucyate-caramasthitikhaM vicarama-12 sthitikhamApekSyA'saMkhyeyaguNaM tadapi caramasthitikhaMDamantarmuhartena kAlenotkIryate / tasya ca yatpradezAgraM tadayAvalikAgataM muktvA zeSa sarva parasthAne prakSipati / taccaivaM-prathamasamaye stoka, hitIye samaye'saMkhyeyaguNaM, tato'pi tRtIyasamaye'saMkhyeyaguNaM, evaM yaavccrmsmyH| caramasamaye tu yatparaprakRtiSu prakSipyate dakhika sa sarvasaMkrama ucyate / tatra yAvatpramANaM vicaramasthitikhaMDasatka, karmadalika caramasamaye paraprakRtiSu saMkramayati, tAvatpramANaM ceccaramasthitikhaMDasya karmadalikaM pratisamayamapahiyate tarhi taccaramaM sthitikhamamasaMkhyeyAnirutsarpiNyavasarpiNIninirlepIjavati / eSA kAlato maargnnaa|| kSetrataH punariyaM-yAvatpramANaM vicaramasthitikhaMgasatkaM karmadalikaM paraprakRtiSu saMkramayati, tAvatpramANaM karmadalikaM carama ACCAAAA%%AR Jain Educatio n al For Privale & Personal use only Janelibrary.org Page #222 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma sthitikhamasya satkamekatrApahiyate, anyatra eka shraakaashprdeshH| evamapahiyamANaM carama sthitikhamamaMgulamAtrakSetragatapradeza- prakRtiH rAzerasaMkhyeyatamena nAgenApahiyate / aMgulasyAsaMkhyeyatame nAge yAvanta AkAzapradezAstAvanti caramasthitikhaMDe yatho-15 tapramANAni khaMmAni navantItyarthaH / yAvatpramANaM punarSicarama sthitikhamasatkaM karmadalikaM svasthAne saMkramayati, tAvatpramANaM ceccaramasthitikhamasya karmadakhika pratisamayamapahiyate tarhi taccarama sthitikhaMmaM paTyopamAsaMkhyeyanAgamAtragataiH samayanirlepInavati // 6 // tadevamuktamughalanAsaMkramalakSaNaM / saMpratyetadeva lakSaNaM yojayannAhArakasaptakasyoghalanAsaMkramakArakamAhaAhArataNU ninnamuhuttA thaviragaDha puble|jaa avirato tti jabalapavanAge asaMkhatame // 1 // AhAra tti-AhArakasaptakasatkarmA'virativiratyanAvaM gataH san antarmuhUrtAtparata thAhArakatanUM / ihAhArakagrahaNenAhArakasaptakaM gRhItaM aSTavyaM / tata AhArakasaptaka / 'panavalae tti' proghalayati / kiyatA punaH kAlenoghalayatIti cekucyate-yAvadaviratistAvalayati / etenAviratipratyayA AhArakasaptakasyolanA pratipAditA assttvyaa| aviratizcAnantamapi kAlaM yAvanavati, tato niyamamAha-pakSanAge asaMkhatame' paTyopamasyAsaMkhyeyatamena nAgena sarvamuchabayatItyarthaH // 61 // |aMtomuhuttamahaM parAsaMkhijA mittavizkhaMDaM / ukira puNo vi tahA uNUNamasaMkhaguNahaM jA // 6 // // 10 // aMtomuttaM ti-antarmuhUrtapramANAmachAM yAvadantarmuhUrtena kAlenetyarthaH / pasyopamAsaMkhyeyanAgamAtraM sthitikhaMgamu Jain EducatiK Tonal For Private & Personal use only Shrutidinelibrary.org Page #223 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kirati / eSa vidhiH prathamakhaMDasya / tataH punarapi tathA tenaiva prakAreNAntarmuhUrtena kAlenAnyat pasyopamAsaMkhyeyajAgamAnaM khaMjha pUrvasmAdUnamUnataramuskirati / evaM tAvaghAcyaM yAvat vicaramaM sthitikhamaM / tacca prazramasthitikhaMDApekSyADasaMkhyeyaguNahInaM // 6 // taM daliyaM satthA()Ne samae samae asNkhgunniyaae| seDhIe paragaNe visesahANIeN sNbun||63||| / taMti-tatkIryamANaM dalikaM samaye samaye svasthAne asaMkhyeyaguNitayA zreNyA saMbunate prdipti|ytpunH parasthAne paraprakRtau thishesshaanyaa| tadyathA-prathamasamaye yat paraprakRtau prakSipati tat stokaM / yatpunaH svasthAne evAdhastAt prakSipyate, tattato'saMkhyeyaguNaM / tato'pi ditIyasamaye yat svasthAne prakSipyate tadasaMkhyeyaguNaM / paraprakRtiSu punaryat pratipyate tatprathamasamaye parasthAnaprakSiptAdhizeSahInaM / evaM tAvatpratisamayaM vAcyaM yAvadantarmuhUrtasya caramasamayaH / eSa prthmsthitikhmsyotkrnnvidhiH| evamanyeSAmapi aSTavyaM // 3 // jaM caramassa carime annaM saMkama teNa savaM pi|aNgulshrsNkhjaagenn hIrae esa ubalaNA // 6 // | jaMti-vicaramasthitikhaMDasya caramasamaye yat karmadakhikamanyAM prakRti saMkramayati, tena mAnena tAvatpramANena dakhike|| netyrthH| yadi carama sthitikhammapahiyate / tataH kAkhato'saMkhyeyAnirutsarpiNyavasarpiNInirapahiyate kSetrataH punaraMgukhamAlatrakSetrAsaMkhyeyatamena jAgena / eSA prAgukA vicaramasthitikhaMDaM yAvadAhArakasaptakasyopalanA // 6 // SAMACASSACCACASSACREAMS JainEducation Dinonal For Privale & Personal use only D elibrary.org Page #224 -------------------------------------------------------------------------- ________________ LOGIO ROS karma prakRtiH // 101 // S R** saMprati caramasthitikhaMDakasya vaktavyatAmAha caramamasaM khijagaNaM annusmymsNkhgunniyseddhiie| deza paratthANe e(NevaM)vaM saMbunatI Ni(eva)mavi kasiNo // 65 // caramaM ti-vicaramasthitikhemAccaramaM sthitikhaMjha sthityapekSayA'saMkhyeyaguNaM / tathA tasya caramakhamasya yatpradezAgraM tada-14 yAvalikAgataM muktvA zeSaM parasthAne praraprakRtiSu / anusamayaM pratisamayaM / asaMkhyeyaguNanayA zreNyA prakSipati / tadyathAprazramasamaye stokaM, hitIyasamaye'saMkhyeyaguNaM, tRtIyasamaye'saMkhyeyaguNaM, evaM yaavccrmsmyH| evamamunA prakAreNa para prakRtau pradipyamANAnAM prakRtInAM / apiH saMjAvane / caramasamaye yaH kRtsnasaMkramo navati sa srvsNkrmH| etena sarvasaMkramasya lakSaNaM pratipAditaM aSTavyaM // 65 // saMprati vedakasamyaktvAdInAmughalanAsaMkramakArakAnAhaevaM middihissa veyagaM mIsagaM tato pachA / egidiyassa suragama savenadhi nirayagaM // 66 // ___ evaM ti-aSTAviMzatisatkarmA mithyAdRSTiH prathamata evamupadarzitena prakAreNa samyaktvamughalayati, tataH samyagmithyAtvaM / tathA ekendhiyAhArakasaptakarahitA yA nAmakarmaNaH paJcanavatiprakRtayastatsatkarmA devagatidevAnupUyau~ pUrvoktena vidhinA yugapadughalayati tato'nantaraM vaikriyasaptakaM narakaSkiM ca yugapapalayati // 66 // GAAAAAAAA // 101 // For Private & Personal use only www.gairnelibrary.org Page #225 -------------------------------------------------------------------------- ________________ suhumatasego uttamama ya naraphugamahAniyahimmi / uttIsAe niyage saMjoyaNadihijuyale y||6|| suhuma tti-sUdamatrasastaijaskAyiko vAyukAyikazca / uttama gotramuccairgotraM / prathamataH pUrvoktena vidhinolayati / tato niradhikaM manujagatimanujAnupUrvIlakSaNaM / tadevaM mithyAdRSTerughalanA pratipAditA / saMprati samyagdRSTeH pratipAdyate-'ahAni yaTTimmi battIsAe tti' athazabdo'dhikArAntarasUcakaH / kimidamadhikArAntaramiti cekucyate-prAktanInAM prakRtInAmucalanA paTyopamAsaMkhyeyanAgamAtreNa kAlena javati yathAyogaM mithyAdRSTezca, vakSyamANAnAM cAntarmuhUrtena kAkhena samyagdRTInAM cetyadhikArAntaratA / anivRttAvanivRttibAdarasaMparAye SaTtriMzatprakRtInAmughalanA / etamuktaM navati-anivRttibAdarasaMparAyaH pakaH styAnaddhitrikanAmatrayodazakApratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNakaSAyASTakanavanokaSAyasaMjvalanakrodhamAnamAyAladANAH SaTtriMzatprakRtIH svasvarUpaNakAle'ntarmuhUrtena kAlenopalayati / 'niyage' ityAdi, nijake AtmIye pake svapake'viratasamyagdRSTyAdAvityarthaH / saMyojanadRSTiyugale ca / atra SaSThyarthe saptamI, saMyojanAnAmanantAnubandhinAM dRSTiyugalasya ca mithyAtvasamyagmithyAtvayozca pUrvoktavidhinoghalanA'ntarmuhUrtena kAlenAvagantavyA // 6 // tadevamughalanAsaMkrama uktaH / saMprati vidhyAtasaMkramasya lakSaNamAhajAsi na baMdho guNanavapaJcaya tAsi ho vinAaMgulazrasaMkhajAgo vavahAro teNa sesassa // 6 // jAsi tti-yAsAM prakRtInAM guNapratyayato javapratyayato vA bandho na navati tAsAM vidhyaatsNkrmo'vseyH| kAstA javapratyayato guNapratyayato vA bandhaM nAyAntIti cekucyate-iha yA mithyAdRSTiguNasthAnAntAH Somaza prakRtayastAsAM sAsA SACCORECASSAR Jain Education bational For Privale & Personal use only H ainelibrary.org Page #226 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH danAdiSu guNapratyayato bandho na navati / sAsAdanAntAnAM paJcaviMzatiprakRtInAM samyagmithyAdRSTyAdiSu, aviratasamyagdR-1 zyantAnAM dazAnAM dezaviratAdiSu, dezaviratAntAnAM ca catasRNAM pramattAdiSu, pramattAntAnAM palAmapramattAdiSu, guNapratyayato bandho na javati / tatastAsAM tatra tatra vidhyAtasaMkramaH pravartate / tathA vaikriyasaptakadevadhikanarakaTikaikenjiyaghIndhiyatrIjiyacaturinjiyajAtisthAvarasUkSmasAdhAraNAparyAptAtapalakSaNAnAM viMzatiprakRtInAM nairayikA mithyAtvAdirUpe hetau vidyamA-1 ne'pi navapratyayato bandhakA na lavanti / narakadhikadevadhikavaikriyasaptakaditricaturinjiyajAtisUjhAparyAptasAdhAraNAnAM saptadazaprakRtInAM samastA api devA navapratyayato bandhakA nopajAyante / ekendhiyajAtyAtapasthAvaranAnAmapi tu sanatkumArAdayaH / saMhananaSaTusamacaturasravarjasaMsthAnapaJcakanapuMsakavedamanujadikaudArikasaptakatiryagekAntayogyasthAvarAdiprakRtidazaka gAditrikanIcairgotrAprazastavihAyogatiprakRtInAM tvasaMkhyeyavarSAyuSaH / evaM yasya yasya yat yat karma navapratyayato guNapratyayato vA na bandhamAyAti tattattasya tasya vidhyAtasaMkramayogyaM veditavyaM / dalikapramANanirUpaNArthamidamAha-'aMguletyAdi' yAvatpramANaM karmadalikaM prathamasamaye vidhyAtasaMkrameNa paraprakRtiSu prakSipyate, tena mAnena zeSasya dalikasyApahAre kriyamANe'GgalasyAsaMkhyeyatamena nAgenApahAro javati / zyamatra jAvanA-yAvatpramANaM prathamasamaye karmadalika vidhyAtasaMkrameNa prakRtyantare prakSipyate, tAvatpramANaiH khaMDaiH zeSaM sarvamapi tatprakRtigataM dalikamapahiyamANamaMgukhamAtrasya kSetrasyAsaMkhyeyatame jAge yAvanta zrAkAzapradezAstAvatsaMkhyAkairapahiyate / idaM devato nirUpaNaM / kAlatastvasaMkhyeyAnirutsarpiNyavasapiNInirapahAraH / ayaM ca vidhyAtasaMkramaH prAyo yathApravRttasaMkramAvasAne veditvyH||6|| CARRORSCAL // 10 // Jain Educatie K a nal For Private & Personal use only Timelibrary.org Page #227 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SAXAMREKA idAnI guNasaMkramasya lakSaNamAha6 guNasaMkamo avatigANa asujANapuvakaraNAI / baMdhe thahApavatto paritti vA abaMdhe vi||65|| | guNasaMkamotti-apUrvakaraNAdayo'pUrvakaraNapranRtayo'vadhyamAnAnAmazunaprakRtInAM saMbandhi karmadalikaM pratisamayamasaMkhyeyaguNatayA badhyamAnAsu prakRtiSu yatpradipanti sa guNasaMkramaH / guNena pratisamayamasaMkhyeyalakSaNena guNakAreNa saMkramo gunnsNkrmH| tathAhi-mithyAtvAtapanArakAyurvarjAnAM mithyAdRSTiyogyAnAM trayodazAnAmanantAnubandhitiryagAyurudyotavarjAnAM ca sAsAdanayogyAnAmekonaviMzatiprakRtInAM yato mithyAtvamanantAnubandhinazcApUrvakaraNAdau ata evAviratasamyagdRSTyAdayaH payanti / Atapodyote ca zune, azunaprakRtInAM ca guNasaMkramaH, AyuSAM ca paraprakRtau na saMkramaH, tato mithyAtvAdiprakRtInAmiha varjanaM / tathA'pratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNakaSAyASTakAsthirAzunAyazaHkIrtizokAratyasAtavedanIyAnAM sarvasaMkhyayA SaTcatvAriMzatprakRtInAM azunAnAmabadhyamAnAnAmapUrvakaraNAdAranya guNasaMkramo javati / nimAvikopaghAtAzulavarNAdinavakahAsyaratijayajugupsAnAM tvapUrvakaraNe svasvabandhavyavacchedAdAracya guNasaMkramo veditavyaH / aparo'rthaH-apUrvakaraNAdayo'pUrvakaraNasaMjJakaraNavartipranRtayo'zunaprakRtInAmabadhyamAnAnAM dalikamasaMkhyeyaguNanayA zreNyA badhyamAnAsu prakRtiSu yatpradipanti sa guNasaMkramaH / tena paNakAle'nantAnubandhimithyAtvasamyagmithyAtvAnAmapyapUrvakaraNAdAranya guNasaMkramaH pravartate / tadevamuktaM guNasaMkramasya lakSaNaM / saMprati yathApravRttasaMkramasya pratipAdayati-'baMdhe' ityAdi, dhruvabandhinInAM prakRtInAM bandhe sati yathApravRttasaMkramaH pravartate / 'paritti vA' iti, paritti anena parAvartamAnAH prakRtayanacyante / tA XXRARSAMACARA RSAALMS ka.pra.18 Sain Educ a tional For Privale & Personal use only inelibrary.org Page #228 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 10 // SSS 4.96CE*%* sAmabandhe'pi AstA bandhe ityapizabdArthaH / yathApravRttasaMkramo navati / iyamatra nAvanA-sarveSAmapi saMsArasthAnAmasumatA| prakRtiH dhruvabandhinInAM bandhe parAvartamAnaprakRtInAM tu svasvajavabandhayogyAnAM bandhe'bandhe vA yathApravRtta saMkramo navati // 6e|| . sAMpratametairevolanAsaMkramavidhyAtasaMkramaguNasaMkramayathApravRttasaMkramairapahArakAlasyATapabahutvamabhidhIyatethovovahArakAlo guNasaMkamaNeNa saMkhaguNaNAe / sesassa ahApavatte vijkAe ubalaNanAme // 70 // __ thovo tti-ughalanAsaMkramAnidhAnAvasare yatprAgannihitaM caramakhaM toSamityucyate / tasya zeSasya yadi guNasaMkramamAnenApahAraH kriyate, tato'ntarmuhUrtamAtreNa kAlena sakalamapi tadapahiyate / tato guNasaMkrameNApahArakAlaH sarvastokaH / tato yathApravRttasaMkramaNApahArakAlo'saMkhyeyaguNaH / yatastadeva caramakhamaM yadi yathApravRttasaMkrameNApahiyate tarhi paTyopamAsaMkhyeyatnAgamAtreNa kAlenApahiyate / tato vidhyAtasaMkrameNApahArakAlo'saMkhyeyaguNaH / yatastadeva caramakhamaM yadi vidhyAtasaMkrameNApahiyate tato'saMkhyeyAnirutsarpiNyavasarpiNI nirapahiyate / tto'pyughlnaasNkrmnnaaphaarkaalo'sNkhyeygunnH| tathAhi-tadeva caramakhama vicaramasthitikhamasya caramasamaye yatparaprakRtau prakSipyate tena mAnena cedapahiyate, tato'tiprajUtAnnirasaMkhyeyotsarpiNyavasarpiNI jirapahiyate / tataH pAzcAtyAdayamughalanAsaMkrameNApahArakAlo'saMkhyeyaguNaH // 10 // | iha prAgyathApravRttasaMkramasya kAlo noktaH, nacalanAsaMkrame'pi yadvicaramaM sthitikhaMDaM tasya caramasamaye svasthAne yatkarmadalikaM prakSiSyate tena mAnena zeSasya caramasthitikhamasyApahArakAlo noktastatastannirUpaNArthamAha // 10 // pahAsaMkhiyanAgeNahApavatteNa sesgvhaaro| navalaNeNa vi thibugo aNuznAe u jaM udae // 1 // in Educa ional For Private & Personal use only S nelibrary.org Page #229 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pakSa tti-nakalanAsaMkrame yaccarama sthitikhaM tasya yadi yathApravRttasaMkramamAnenApahAraH kriyate, tarhi paTyopamAsaMkhyeyanAgamAtreNa kAlena niHzeSato'pahAro navati / jalanAsaMkrameNApi vicaramasthitikhaMrakasya caramasamaye yatsvasthAne pradipyate dalikaM tena mAnena caramasthitikhaMmasyApahArakAlaH paTyopamAsaMkhyeya nAgalakSaNo veditavyaH / tata etau ghAvapi tuTyau / ihAnyo'pi SaSThaH stibukasaMkramosti, paraM nAsau saMkramakaraNe saMbadhyate, karaNalakSaNAsaMjavAt / karaNaM hi savezya vIryamucyate / atha ca khezyAtIto'pi nagavAnayogikevalI vicaramasamaye disaptatiprakRtI stibukasaMkrameNa saMkramayati / api ca stibukasaMkrameNa saMkrAntaM dalikaM na sarvathA patagRhaprakRtirUpatayApa riNamate / tato nAsau saMkrame saMbadhyate |r *parameSo'pi saMkrama iti saMkramaprastAvAttalakSaNanirUpaNArthamAha-thibugo' ityAdi anudIrNAyA anudayaprAptAyAH satkaM yatka-| madalikaM sajAtIyaprakRtAvudayaprAptAyAM samAnakAlasthitau saMkramayati saMkramayya cAnujavati, yathA manujagatAvudayaprAptAyAM zeSa gatitrayaM ekenjiyajAtau jAticatuSTayamityAdi sa stibukasaMkramaH / eSa eva ca prdeshaanulvH||1|| tadevamuktaM lakSaNaM nedazca / saMprati sAdyanAdiprarUpaNA kartavyA / tatra mUlaprakRtInAM parasparaM saMkramo na bhavati, tata uttaraprakRtInAmeva sAdhanAdiprarUpaNArthamAhadhuvasaMkama ajahanno Nukoso tAsi vA vivajittu / zrAvaraNanavagavigdhaM urAliyasattagaM ceva // 7 // sAzyamAz caujhA sesavigappA ya sesagANaM ca / sabavigappA neyA sAI adhuvA paesammi // 3 // dhuvasaMkama tti-prAguktAnAM dhruvasatkarmaNAM SaDriMzatyuttarazatasaMkhyAnAmajaghanyaH pradezasaMkramazcaturdhA catuHprakAraH / tadyathA MNa nedazca / saMprati sAdyanAdimaH / eSa eva ca pradezAnunavatAvudayaprAptAyAM Jain Education Ional For Privale & Personal use only MNEnelibrary.org Page #230 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 104 // sAdiranAdidhuvo'dhruvazca / tatra kSapitakarmAzo vakSyamANalakSaNaH pArthamacyudyato dhruvasatkarmaprakRtInAM sarvAsAmapi jaghanyaM pradezasaMkramaM karoti, sa ca sAdiradhruvazca / tato'nyaH sarvo'pyajaghanyaH / sa copazamazreNyAM bandhavyavacchede sati sarvAsAmapi prakRtInAM na javati, tataH pratipAte ca javati, tato'sau sAdiH, tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhruvAvajavyanavyApekSayA / anutkRSTo'pi pradezasaMkramo dhruvasatkarmaprakRtInAM caturdhA / kiM sarvAsAM ? netyAha - zrAvaraNanavakaM jJAnAvaraNa| paJcakadarzanAvaraNacatuSTayalakSaNaM, tathA'ntarAyapaJcakamaudArikasaptakaM ca varjayitvA zeSasya pazcottaraprakRtizatasya / tathAhisarvAsAmapi prakRtInAM guNitakarmAze vakSyamANalakSaNe rUpaNArtha manyudyate utkRSTaH pradezasaMkramaH prApyate, nAnyatra / tato'sau sAdiH / tasmAdanyaH sarvo'pyanutkRSTaH, sa copazamazreNyAM vyavavidyate, tataH pratipAte ca javati, tato'sau sAdi:tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhruvAvajavyajavyApekSayA / 'sesetyAdi' zeSavikalpAH pazcottarazatasya jaghanya utkRSTazca | jJAnAvaraNIyAdyekaviMzatiprakRtInAM jaghanyotkRSTAnutkRSTAH sAdayo'dhruvAzca / tatra pazcottarazatasya jaghanya utkRSTazca sAdyadhruvatayA jAvita eva jJAnAvaraNIyAdInAM cotkRSTaH pradezasaMkramo guNitakarmAze mithyAdRSTau kadAcillabhyate, zeSakAlaM tvanutkRSTaH / tata etau dAvapi sAdyadhruvau / jaghanyastu sAdyadhruvatayA jAvita eva / zeSaprakRtInAM ca sarve'pyutkRSTAnutkRSTajaghanyAjaghanyavikA dhruvasatkarmatvAt mithyAtvadhruvasatkarmaNo'pi sadaiva patadrahAprAptenacairgotra sAtAsAta vedanIyAnAM tu parAvartamAnatvAt sAdayo'dhruvAzcAvagantavyAH // 72-73 // Jain Educationtional prakRtiH // 104 // hinelibrary.org Page #231 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tadevaM kRtA sAdyanAdiprarUpaNA / sAMpratamutkRSTapradezasaMkramasvAmitvamanidhAtavyaM / tacca guNitakarmAze banyata iti tannirUpaNArthamAha jo bAyaratasakAleNUNaM kammahi tu puDhavIe / bAyara(ri) pajAttApaUttagadIheyarakAsu // // jogakasAukoso bahuso niccamavi zrAubaMdhaM va / jogajameNuvaribavizanisegaM bahuM kiccA // 5 // jo bAyara tti-iha vidhA trasAH-sUkSmA bAdarAzca / tatra bAdarA dIjiyAdayaH, sUkSmAstejovAyukAyikAH / tatra sUkSmatrasavyavacchedArtha bAdaragrahaNaM / bAdaratrasAnAM bIjiyAdInAM yaH kAyasthitikAlaH pUrvakoTIpRthaktvAnyadhikapisahasrasAgaropamapramANaH, tenonAM karmasthiti saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANAM yAvat pRthivyAM bAdare bAdarapRthivIkAyanaveSu sthitvA / kathaM sthitvetyata Aha-'pakrAttApAttagadIheyaramAsu tti' dIrdhetarAdhAnyAM paryAptAparyAptayoryathAsaMkhyena yojanAtato'yamarthaH-dIrghAjhaM paryAptanaveSu, itarAkhaM stokAcamaparyAptanaveSu / prajUteSu paryAptanaveSu stokeSu cAparyAptanaveSu sthitvetyarthaH / tathA bahuzo'nekavAraM / yogakaSAyotkRSTa utkRSTeSu yogasthAneSu utkRSTeSu ca kASAyikeSu saMkvezapariNAmeSu vrtitvaa| iha zeSekenjiyenyo bAdarapRthivIkAyasya pranUtamAyustenAvyavachinnaM tasya pranUtakarmapujalopAdAnaM / balavattayA ca tasyAtIva vedanAsahiSNutvaM / tena tasya pranUtakarmapujalaparisATo na bhavatIti vAdarapRthvIkAyikagrahaNaM / aparyAptanavagrahaNaM ca paripUrNakAyasthitiparigrahArtha / teSAM cAparyAptakalavAnAM stokAnAM paryAptakalavAnAM ca prabhUtAnAM grahaNaM prajUtakarmapujalaparisATAnAvaprAptyartha, anyathA hi nirantaramutpadyamAnaniyamANeSu bahavaH pumalAH parisaTanti / na ca tena prayojanaM / utkRSTeSu JainEducation In nal For Privale & Personal use only ranelibrary.org Page #232 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH krm||10|| ca yogasthAneSu vartamAnaH prajUtaM karmadakhikamAdatte, utkRSTasaMklezapariNAmazcotkRSTAM sthiti bannAti prajUtAM copateyati stokaM cApavartayati, ato yogakaSAyotkRSTagrahaNaM / niccamityAdi nityaM sarvakAlaM jave nave AyurvandhakAle jaghanye yoge vartamAna AyurbandhaM kRtvA / utkRSTe hi AyuHprAyogye yoge vartamAnaH prajUtAnAyuHpujalAn zrAdatte, tathAsvAjAvyAcca jJAnAvaraNIyasya prajUtAn pujalAn parisATayati / na ca tena prayojanaM, ato jaghanyayogagrahaNaM / tathoparitanISu sthitiSu niSekaM karmadalikanyAsarUpaM bahu svanUmikAnusAreNAtizayena pranUtaM kRtvA / evaM bAdarapRthvIkAyikeSu madhye pUrvakoTipRthabhaktvAnyadhikasAgaropamasahasraSyanyUnAH saptatisAgaropamakoTIkoTI: saMsRtya tato vinirgavati / vinirgatya ca bAdaratrasa kAyeSu dhIMjiyAdiSu madhye samutpadyate // 7-5 // | bAyaratasesu takAlamevamaMte ya sattamakhiIe / savvalaDhuMpAtto jogakasAyAhiu~ bahuso // 76 // 18 bAyara tti-evaM pUrvoktena vidhinA-"pajattApajattagadI heyaraghAsu // jogakasAnakoso bahuso niccamavi AubaMdhaM ca / jogajahameNuvarilaviinisegaM bahu~ kiccA" ityevaMrUpeNa bAdaratraseSu tatkAlaM bAdaratrasakAyasthitikAlaM pUrvakoTipRthaktvAcyadhikasAgaropamasahasradhyapramANaM parijamya yAvatovArAn saptamI narakapRthivIM gantuM yogyo navati tAvato vArAn gatvA antime saptamapRthivInArakanave vartamAnaH / iha dIrghajIvitvaM yogakaSAyotkaTatA ca lanyata iti yAvatsaMjavasaptamanarakapRthvIgamanagrahaNaM / tathA saptamapRthvInArakalave sarvalaghuparyAptaH sarvenyo'pyanyecyo nArakenyaH zIghra pryaaptnaavmupgtH| zahAparyA- II 105 // tApekSyA paryAptasya yogo'saMkhyeyaguNo navati / tathA ca sati tsyaatiivprjuutkrmpukhopaadaansNjvH| tena ceha prayo IMlheibrary.org For Private & Personal use only Jain Education Intematonal Page #233 -------------------------------------------------------------------------- ________________ janamiti sarvalaghuparyApta ityuktaM / bahuzazcAnekavAraM ca tasmin nave vartamAno yogakaSAyAdhika utkRSTAni yogasthAnAni utkRSTAMzca kASAyikAn pariNAmavizeSAn gachan // 6 // jogajavamanavariM muhuttamachintu jiiviyvsaanno| ticarimacarimasamae pUrittu kasAyaukassaM // 7 // jogukkosaM carimacarime samae ya crimsmymmi| saMpuSpaguNiyakammo pagayaM teNeha sAmitte // 7 // __joga tti-yogayavamadhyasyopari aSTasAmAyikAnAM yogsthaanaanaamupriityrthH| antarmuhUrta kAlaM yAvat sthitvA jIvitAvasAne'ntarmuhUrte AyuSaH zeSe / etamuktaM navati-antarmuhUrtAvazeSe AyuSi yogayavamadhyasyopari asaMkhyeyaguNavRzyAntarmuhUrta kAlaM yAvat pravardhamAno nUtvA / tataH kimityAha-ticarimetyAdi' trayazcaramA yasmAtsa tricaramaH yata ArajyA-17 ntimaH samayastRtIyo navati sa tricarama ityarthaH / tasmin navasya tricarame vicarame ca samaye vartamAna utkRSTa kASAyika saMkvezasthAnaM pUrayitvA carame cirame ca samaye yogasthAnamapi cotkRSTaM pUrayitvA / zhotkRSTo yoga utkRSTazca saMkvezo / yugapadekameva samayaM yAvat prApyate, nAdhikamiti viSamasamayatayA utkRSTayogotkRSTakaSAyasthAnagrahaNaM / tricarame vicarame taca samaye utkRSTasaMklezagrahaNaM pranUtopartanA svarapA (pa) vartanAnAvA(vanAtha, vicarame carame ca samaye utkRSTayogagrahaNaM paripUrNapradezopacayasaMnavArtha / sa itthaMnUto nArakalavasya caramasamaye vartamAnaH saMpUrNaguNitakarmAzo navati, tena ca saMpUrNaguNitakarmAzena zhotkRSTa pradezasaMkramasvAmitve prkRtmdhikaarH|| 1-10 // / Jain Education Eional For Privale & Personal use only AllInelibrary.org Page #234 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 106 // MACHAROSAGAR tadevamukto guNitakarmIzaH / saMprati svAmitvamabhidhIyatetatto jabaTTittA zrAvaligAsamayatapnavatthassa / zrAvaraNa vigghacodasagorA liyasatta ukkoso // ue // | tatto tti-sa guNitakauzastataH saptamapRthvIrUpAnnarakAuddhRtya paryAptapaJcenjiyatiryaku madhye samutpannastatastannavasthasya 8 tasmin paryAptasaMjhipaJcenjyinave tiSThataH prathamAvalikAyA uparitane carame samaye. jJAnAvaraNapaJcakadarzanAvaraNacatuSTayAntarAyapaJcakaudArikasaptakaladANAnAmekaviMzatiprakRtInAmutkRSTapradezasaMkramo navati / etAsAM hi karmaprakRtInAM nArakannavacaramasamaye utkRSTayogavazAt pranUtaM karmadalikamAtraM / tacca bandhAvalikAyAmatItAyAM saMkramayati, nAnyathA / anyatra caitAvat pranUtaM karmadalika na prApyata iti zrAvaligAsamayatapnavatthassetyupAttaM // e|| kammacaTakke asujANa banamANINa suhumarAgate / saMbolaNaM mi niyage cavIsAe niyahissa // 7 // ___ kammacanakke tti-kamacatuSke darzanAvaraNavadenIyanAmagotralakaNe yA azujAH sUdamasaMparAyAvasthAyAmabadhyamAnAH prakR|tayo ninAdikAsAtavedanIyaprathamavarjasaMsthAnaprathamavarjasaMhananAzubhavarNAdinavakopaghAtAprazastavihAyogatyaparyAptAsthirAzunaurjagaduHsvarAnAdeyAyazAkIrtinIcairgotralakSaNA ghAtriMzatprakRtayastAsAM guNitakarmAzasya pakasya sUkSmasaMparAyasyAnte caramasamaye utkRSTaH pradezasaMkramo javati / tathA'nivRttibAdarasya guNitakauzasya pakasya madhyamakaSAyASTakastyAnaditrikatiryadhikaditricaturinjiyajAtisUkSmasAdhAraNanokaSAyaSavarUpANAM caturviMzatiprakRtInAM AtmIya zrAtmIye caramasaMbagele caramasaMkrame utkRSTapradezasaMkramo javati // 70 // Sain Educat i ll For Private & Personal use only Enelibrary.org Page #235 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1-987 *** ARUSH tatto aNaMtarAgayasamayA'kkassa sAyabaMdhacha / vaMdhiya asAyabaMdhAligaMtasamayammi sAyassa // 1 // tatto tti-tato narakanavAdanantaralave samAgataH prathamasamayAdArajya sAtavedanIyamutkRSTAM bandhAchA utkRSTaM bandhakAlaM yAvadityarthaH / baddhA asAtavedanIyaM baddhamAranate / tato'sAtavedanIyasya bandhAvalikAntasamaye sAtavedanIyaM sakalamapi bandhAvalikAtItaM navatIti kRtvA tasmin samaye'sAtavedanIye badhyamAne sAtaM yathApravRttasaMkrame saMkramayataH sAtasyotkRSTapradezasaMkramo javati // 1 // hai saMbolaNAe doehaM mohANaM veyagassa khaNasese / uppAzya sammattaM michattagae tamatamAe // 2 // | saMgejaNAe tti-pakasya pyormohanIyayomithyAtvasamyagmithyAtvarUpayorAtmIyAtmIyacaramasaMgene sarvasaMkrameNotkRSTaH pradezasaMkramo navati / tathA kSaNazeSe'ntarmuhUrtAvazeSe AyuSi tamastamAnidhAnAyAM saptamapRthivyAM vartamAna aupazamika samyaktvamutpAdya dIrgheNa ca guNasaMkramakAlena vedakasamyaktvapujaM samApUrya samyaktvAt pratipatito mithyAtvaM ca pratipadya tatprathamasamaya eva vedakasamyaktvasya mithyAtve utkRSTaM pradezasaMkramaM karoti // 5 // jinnamuhutte sese taccaramAvassagANi kiccettha / saMjoyaNA visaMjoyagassa saMbojaNA esi // 3 // jinnamutte tti-sa guNitakAMzaH saptamapRthivyAM vartamAno ninnamuhUrtAvazeSe AyuSi tasmin nave yAni caramAvazyakAni-"jogajavamananavari muhuttamacittu jIviyavasANe / ticarimaJcarimasamae pUrittu kasAyanakarasaM" ityAdikhadaNAni A * ** Jain Education anal For Privale & Personal use only Lallalbrary.org Page #236 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH tAni kRtvA / tasyAzca saptamapRthivyA uddhRtya samyaktvaM cotpAdya vedakasamyagdRSTiH san / saMyojanAn anantAnuvandhino visNyojyti|visNyojnaa pnnaa|tt eSAmanantAnubandhinAM caramasaMbone sarvasaMkrameNotkRSTaH pradezasaMkramo javati // 3 // IsANAgayapurisassa isthiyAe ya ahavAsAe / mAsapuhuttanahie napuMsage sabasaMkamaNe // // | IsANAgaya tti-IzAnadevo guNitakarmIzaH saMkvezapariNAmenaikenghyiprAyogyaM banan napuMsakavedaM jUyo nUyo bavA tata | IzAnAcyutaH san strI vA puruSo vA jAtaH / tato mAsapRthaktvAnyadhikeSvaSTasu varSeSvatikrAnteSu kRpaNAyodyatate / tasya napuMsakavedaM payatazcaramasaMbone sarvasaMkrameNa napuMsakavedasyotkRSTaH pradezasaMkramo javati // 4 // itthIe joganUmisu jIviya vAsANasaMkhiyANi ta / hassaviI devattA sabalaDhuM savasaMbone // 5 // itthIe tti-loganUmiSu nUyo bhUyo'saMkhyeyavarSANi yAvat strIvedaM baddhA tataH pakSyopamAsaMkhyeyatnAge gate sati akAkhamRtyunA mRtvA isvasthiti dazavarSasahasrapramANAM devAyuSo baddhA devatvenotpannaH / tatrApi tameva strIvedamApUrya svAyuHparyante manujeSu madhye'nyataravedasahito jAtaH / tato laghu zIghra kRpaNAyodyataH / tataH 'itthIe tti' tasya strIvedasya paNasamaye caramasaMgone sarvasaMkramaNotkRSTaH pradezasaMkramo navati / ihaivameva strIvedasyotkRSTamApUraNamutkRSTazca pradezasaMkramaH kevalajJAnenopalabdho nAnyathetyeSaiva yuktiratrAnusatavyA, na yuktyantarANi, yuktyantarANAM ciraMtanagrantheSvadarzanato nirmUlatayAsnyathApi kartuM zakyatvAt / evamuttaratrApi yathAyogaM tathaiva kevalajJAnenopasaMcAdityuttaramanusaraNIyam // 5 // RECENCE itthIe tilA dazavarSasahasrapramANAM devAyuSo batAyata tataH 'itthIe tti' tasya strAva kevalajJA Jain Educat i onal For Privale & Personal use only minelibrary.org Page #237 -------------------------------------------------------------------------- ________________ varisavaritthi pUriya sammattamasaMkhavAsiyaM lahiyaM / gaMtA mibattama jahannadevahi noccA // 6 // | varisavara tti-varSavaro napuMsakavedaH taM IzAnadevaloke prajUtakAlamApUrya nUyo nUyo bandhena dalikAntarasaMkramaNena ca svAyuHkSye tatazcayutvA saMkhyeyavarSAyuSkeSu madhye samAgatya punarasaMkhyeyavarSAyuSkeSu madhye samutpannaH / tatrAsaMkhyeyavarSANi yAvat strIvedamApUrya tato'saMkhyeyavarSANi yAvat samyaktvaM labdhvA AsvAdya tachetukaM ca puruSavedaM tAvanti varSANi yAvat badhnan tatra strIvedanapuMsakavedayordakhi nirantaraM saMkramayati / tataH pathyopamAsaMkhyeyatnAgamAtraM sarvAyu pramANaM jIvitvA paryante ca mithyAtvamAsAdya tato jaghanyasthitiSu dazavarSasahasrapramANa sthitiSu deveSu madhye samutpannaH / tatra samutpannaH san antarmuhUrtenaM kAlena samyaktvaM pratipadyate // 06 // zrAgaMtu lahu~ purisaM, saMtunamANassa purisveyss| tasseva sage kohassa mANamAyANamavi ksinno||7|| __ AgaMtu tti-tato devajavAcyutvA manuSyeSu madhye samutpannastato mAsasaptakAcyadhikeSvaSTasu varSeSvatikrAnteSu laghu zIghra paNAyodyatate / kevalaM bandhavyavacchedAdA zrAvalikAdikena kAlena yadaI puruSavedadalika tadatIva stokamiti kRtvA tatparityajya zeSasya caramasaMbone utkRSTaH pradezasaMkramo veditavyaH / tathA tasyaiva puruSavedotkRSTapradezasaMkramasvAminaH saMjvalanakrodhasya saMsAraM paritramatA upacitasya paNakAle prakRtyantaradalikAnAM guNasaMkrameNa pracurIkRtasya svake AtmIye caramasaMDagene utkRSTaH pradezasaMkramo javati / atrApi bandhavyavajedAdaka zrAvalikAdikena kAlena yadvaSaM tanmuktvA zeSasya caramasaMgeje utkRSTaH pradezasaMkramo aSTavyaH / evaM mAnamAyayorapi vAcyam // 7 // SainEducatiadih For Privale & Personal use only Page #238 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 108 // Jain Education cauruvasa mittu khiSpaM lonajasANaM sasaMkamassaMte / sunadhuvabaMdhiganAmA pAvaligaM gaMtu baMdhaMtA // 88 // carati nekavacamaNena caturo vArAn yAvanmohanIyamupazamayya caturthopazamanAnantaraM zIghrameva rUpakazreNiM pratipannasya tasyaiva guNitakarmAzasya svasaMkramasyAnte caramasone ityarthaH / saMjvalanalojayazaHkI tyoMrutkRSTaH pradezasaMkramo navati / ihopazamazraNiM pratipannena satA prakRtyantaradalikAnAM prabhUtAnAM guNasaMkrameNa tatra prakSepAt api saMjvalanalojayazaH kIrtiprakRtI nirantaramApUryete, tata upazamazreNigrahaNaM / saMsAraM ca paribhramatA jantunA mohanIyasya catura eva vArAn yAvadupazamaH kriyate, na paJcamamapi vAraM, tatazcaturupazamayyetyuktaM / tathA saMjvalanalojasya caramasaM bono'ntarakaraNacaramasamaye 'STavyaH / na parataH paratastasya saMkramAjAvAt " aMtarakaraNammi kae carittamohe ( ) pudhi saMkamaNaM" | itivacanAt / yazaH kIrtirapUrvakaraNaguNasthAnake triMzatprakRtibandhavyavaccheda samaye'vagantavyA, paratastasyAH saMkramasyAjAvAt / 'sunetyAdi' yAH zunadhruvavandhinyo nAmaprakRtayastaijasa saptaka zuklalohita hAridrasuranigandhakapAyAmla madhuramR5laghu snigdhoSNAgurulaghu nirmANalakSaNA viMzatisaMkhyAH tAsAM catuSkRtvo mohanIyopazamAnantaraM bandhAntAt bandhavyavace| dAdUrdhvamAvalikAM gantumAvalikAyAH parato yazaH kIrtau prakSipyamANAnAmutkRSTaH pradezasaMkramo lacyate / ida guNasaMkrameNa saMkrAntaM prakRtyantara dalikamAvalikAyAmatItAyAM satyAmanyatra saMkramaNayogyaM navati, nAnyathetyata uktaM - " AvaliyaM gaMtu baMdhatA " iti // 88 // nisamA ya thirasunA, sammaddi hissa sunadhuvArDa vi| sujasaMghayaNajuyAu~, battIsasayoda hi ciyAu~ 85 ational prakRtiH 11200 il brary.org Page #239 -------------------------------------------------------------------------- ________________ **** * HOTELESAATETIES nisamatti-snigdhalakSaNasparzasame sthirazujanAmanI aSTavye / idamuktaM navati-yathA'nantaraM zunnadhruvabandhinAmaprakRtInAmantargatasya snigdhasparzasyotkRSTa pradezasaMkramajAvanA kRtA, tathaitayorapi sthirazujanAmnoravagantavyA / ete ca sthirazunanAmanI adhavabandhitvAt pRthagupAte / 'sammadihissetyAdi' samyagdRSTeyAH zudhruvabandhinyaH paJcenjyijAtisamacaturasasaMsthAnaparAghAtoDAsaprazastavihAyogatitrasabAdaraparyAptapratyekasujagasusvarAdeyalakSaNA bAdaza prakRtayaH zujasaMhananayatA jnaaraacsNhnnshitaaH| vajrapaMjanArAcaM hi devanave nArakajave vA vartamAnAH samyagdRSTayo bannanti, na manujaniryajave (tatra ) vartamAnAnAM samyagdRSTInAM devagatiprAyogyabandhasaMjavena saMhananabandhAsaMjavAt / tato naitatsamyagdRSTeH ajadhavabandhIti pRthagupAtaM / tathA ghAtriMzadadhikasAgaropamazatacitAH / tathAhi-paTSaSTisAgaropamANi yAvatsamyaktvamanapAlayana etA badhnAti / tato'ntarmuhUrta kAlaM yAvat samyagmithyAtvamanujUya punarapi samyaktvaM pratipadyate / tato jayo'pi samyaktvamanujavan SaTpaSTisAgaropamANi yAvadetAH prakRtIvanAtIti / tadevaM vAtriMzadanyadhika sAgaropamazataM yAvata samyagdRSTidhavA yApUrya, vajrapaMjanArAcasaMhananaM tu manuSyajavahInaM yathAsaMjavamutkRSTaM kAlamApUrya, tataH samyagdRSTeISparvakaraNagaNasthAnake bandhavyavachedAnantaramAvalikAmAnaM kAlamatikramya yazaHkItauM saMkramayatastAsAmutkRSTaH prade zasaMkramaH, tadAnIM prakRtyantaradakhikAnAmapyatiprajUtAnAM guNasaMkrameNa labdhAnA saMkramAvalikAtikrAntatvena saMkramasaMjasAta vajrarSajanArAcasaMhananasya tu devajavAcyutaH san samyagdRSTidevagatiprAyogyaM banan zrAvakhikAmAnaM kAlamatikramyotkRSTa pradezasaMkramaM karoti // 9 // F ibrary.org ka. pra.19Gr Page #240 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 105 // pUritu koDI puhutta saMbAjagassa nirayaDugaM / devagaInavagassa ya sagabaMdhaMtA ligaM gaMtuM // 0 // pUritatti-narakadhikaM narakagatinarakAnupUrvIlakSaNaM pUrvakoTI pRthaktvaM yAvatpUrayitvA saptasu pUrvako vyAyuSkeSu tiryagjaveSu nUyo bhUyo baddhetyarthaH / tato'STamanave manuSyo jatvA rUpakazreNiM pratipanno'nyatra tannaradhikaM saMkramayan caramasaMgene sarvasaMkrameNa tasyotkRSTaM pradezasaMkramaM karoti / tathA devagatinavakaM devagatidevAnupUrvI vai kriyasaptakalakSaNaM yadA pUrvakoTiyaktvaM yAvadApUryASTamajave rUpakazreNiM pratipannaH san svakabandhAntAt svabandhavyavacchedAdanantaramAvalikAmAtraM kAlamatikramya yazaHkIta prakSipati tadA tasyotkRSTapradezasaMkramo javati / tadAnIM hi prakRtyantaradalikAnAmapi guNasaMkrameNa labdhAnAM saMkramAvalikAtikrAntatvena saMkramaH prApyata iti kRtvA // 0 // saGgha ciraM sammataM, aNupA liya pUraitu maNuyaDugaM / sattama khiiniggaie, paDhame samae naraDugassa // 1 // saba ciraM ti-sarva ciraM sarvotkRSTaM kAlaM antarmuhUrtonAni trayastriMzatsAgaropamANItyarthaH / samyaktvamanupAhaya nArakaH sasamakSitau vartamAnaH samyaktvapratyayaM tAvantaM kAlaM manujadhikaM manujagatimanujAnupUrvIlakSaNamApUrya vA carame'ntarmuhUrte mithyAtvaM gataH / tatastannimittaM tiyagvikaM tasya banato guNitakarmAzasya saptamapRthivyAH sakAzAdvinirgatasya prathamasamaye eva manujadhikaM yathApravRttasaMkrameNa tasmin tiryagvike badhyamAne saMkramayatastasya manujadhikasyotkRSTaH pradezasaMkramo bhavati // 51 // thAvaratakAzrayA bujoyA napuMsagasamA / thAhAragativayaraM thirasamamukassa samakAlaM // 2 // prakRtiH // 105 // nelibrary.org Page #241 -------------------------------------------------------------------------- ________________ thAvara tti-sthAvaranAma tathA tajAtiH sthAvarajAtiH ekenyijaatirityrthH| tayA zrAtapanAma, udyotanAma / etAzcatasraH prakRtayo napuMsakasamA, napuMsakavedasyeva AsAmapi prakRtInAmutkRSTaH pradezasaMkramo jAvanIya ityarthaH / tathA AhArakasaptakaM tIrthakaranAma ca sthirasamaM vaktavyaM / kevalaM ta'tkRSTasvakabandhakAlaM yAvadApUraNIyamanidhAtavyaM / zyamatra nAvanA-zrAhArakasaptakaM tIrthakaranAma cotkRSTaM svadhandhakAlaM yAvadApUrya tatrAhArakasaptakasya svabandhakAla utkRSTo dezonA pUrvakoTI yAvatsaMyamamanupAlayato yAvAnapramattatAkAlastAvAn sarvo veditavyaH / tIrthakaranAmnazca svabandhakAla utkRSTo dezonapUrvakoTIdhyAnyadhikAni trayastriMzatsAgaropamANi / tata etAvantaM kAlaM yAvadApUrya rupakazreNiM pratipanno 4 yadA bandhavyavacchedAdanantaramAvalikAmAnaM kAlamatikramya yazaHkItauM saMkramayati, tadA tayorutkRSTaH pradezasaMkramaH // e|| | cauruvasamittu mohaM mittagayassa nIyabaMdhaMto / uccAgoukoso tatto sahusina ho|| e3 // cana tti-iha mohopazamaM kurvan uccairgotrameva badhnAti, na nIcairgotraM / nIcairgotrasatkAni ca dalikAni guNasaMkramaNohai cairgotre saMkramayati / tatazcatuSkRtvo mohopazamagrahaNamavazyaM kartavyaM / tatra caturo vArAn mohanIyamupazamayan uccairgotraM ca banan tatra nIcairgotraM guNasaMkrameNa saMkramayati / catuSkRtvazca mohopazamaH kila javaSyena javati / tatastRtIye nave mithyAtvaM gataH san nIcairgotraM badhnAti, tacca bannan tatroccairgotraM saMkramayati / tataH punarapi samyaktvamAsAdyoccairgotraM baghnan tatra nIcairgotraM saMkramayati / evaM nUyo nUya uccairgotraM nIcergotraM ca banato nIcairgotrabandhavyavacchedAnantaraM zIghrameva siddhiM gantukAmasya nIcairgotrabandhacaramasamaye uccairgotrasya guNasaMkrameNa bandhena copacitIkRtasyotkRSTaH pradezasaMkramo javati // e3|| ROCALCCANANCIENCECG Jain Educa ional For Privale & Personal Use Only inelibrary.org Page #242 -------------------------------------------------------------------------- ________________ S karma prakRtiH AROSERA 40* tadevamaktamatkRSTapradezasaMkramasvAmitvaM / saMprati jaghanyapradezasaMkramasvAmitvamajidhAnIyaM / tacca prAyaH pitakarmAze prApyata iti tasyaiva svarUpamAhapavAsaMkhiyajAgoNa kammavizmachi nigoesu / sudRmesanaviyajoggaM jahannayaM kaha niggamma // 4 // joggesasaMkhavAre sammat lajiya desavirayaM ca / akutto viraI saMjoyaNahA ya tazvAre // ee|| cauruvasamittu mohaM lahu~ khaveMto nave khviykmmo| pAeNa tahiM pagayaM pamucca kAI vi savisesaM ||e||8 ___ paddhatti-yo jIvaH pathyopamAsaMkhyeyajAganyUnAM karmasthiti saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANAM yAvat paTyopamAsaMkhyeyannAnahIna saptatisAgaropamakoTIkoTIpramANaM kAlaM yaavdityrthH| sUkSma nigodeSusUkSmAnantakAyikeSu madhye pitvaa| sUkSma nigodA hi svaspAyuSo javanti, tatasteSAM prajUtajanmamaraNajAvena vedanArtAnAM prajUtapujalaparisATa upajAyate / api ca sUkSma nigodajIvAnAM mandayogatA mandakaSAyatvaM ca javati / tato'jinavakarmapujalopAdAnamapi teSAM stokatarameva prApyata iti sUkSmanigoda (jIvAnAM mandayoga)grahaNaM "anaviyajoggaM jahannayaM kaTTa niggamma tti" ajavyaprAyogyaM jaghanyaM ajavyaprAyogyajaghanyakapa pradezasaMcayaM kRtvA tataHsUdamanigodecyo nirgatyayogyeSu samyaktvadezaviratisarvaviratiyogyeSu traseSu madhye utpadya paDhyo-13 pamAsaMkhyeyajAgamadhye saMkhyAtItAn vArAn yAvat samyaktvaM svaTpakAlikI dezaviratiM ca khabdhvA / kathaM khabdheti cetAcyate-sUkSma nigodecyo nirgatya bAdarapRthvIkAyeSu madhye samutpannastato'ntarmuhUrtena kAlena vinirgatya manuSyeSu pUrvakovyAyu CRORSCIES // 11 // Jain Educati MAChhelibrary.org o For Private&Personal Use Only nal Page #243 -------------------------------------------------------------------------- ________________ keSu madhye smutpnnH| tatrApi zIghrameva mAsasaptakAnantaraM yonivinirgamanena jaatH| tato'STavArSikaH san saMyama prtipnnH| hA tato dezonAM pUrvakoTI yAvat saMyamamanupAdhya stokAvazeSe jIvite sati mithyAtvaM pratipannastato mithyAtvenaiva kAlagataH san dazavarSasahasrapramANasthitiSu deveSu madhye devtvenopjaatH| tato'ntarmuhUrtamAtre gate sati samyaktvaM pratipadyate / tato dazavarSasahasrANi jIvitvA tAvantaM ca kAlaM samyaktvamanupATya paryavasAnAvasare mithyAtvena kAlagataH san bAdarapRthivI|| kAyikeSu madhye smutpnnH| tato'ntarmuhUrtena tato'pyuddhRtya manuSyeSu madhye samutpadyate / tataH punarapi samyaktvaM vaa| dezaviratiM vA sarva viratiM vA pratipadyate / evaM devamanuSyatnaveSu samyaktvAdi gRhan muJcaMzca tAvaktavyo yAvatpaTyopamAsaMkhyeyajAgamadhye saMkhyAtItAn vArAn yAvat samyaktvalAnaH svaSTapakAlikazca dezaviratilAno navati / iha yadA 8 yadA samyaktvAdipratipattistadA tadA bahupradezAH prakRtIrapapradezAH karoti / tato bahuzaH samyaktvAdipratipattigrahaNaMda eteSu ca samyaktvAdiyogyeSu javeSu madhye'STau vArAn sarvavirati pratipadyate tAvata eva vArAnaSTau vaaraanityrthH| visaM-13 yojanahA anantAnubandhivighAtako jUtvA / tathA caturo vArAnmohanIyamupazamayya tato'nyasmin nave laghu zIghraM karmANi kRpayan pitakarmAza ityabhidhIyate / etena ca pitakauzeneha jaghanyapradezasaMkramasvAmitve cintyamAne prAyeNa bAhuTyena prkRtmdhikaarH| kAzcitpunaH prakRtIradhikRtya savizeSa namiSyAmi // eca-ee-e6 // tatra jaghanyapradezasaMkramasvAmitvamAhazrAvaraNasattagammi u sahohiNA taM vinnohijuylmmi| nidAugaMtarAzyahAsacaukke ya baMdhate // AA%CA%AAAA%E5%AE% and For Privale & Personal use only Sunelibrary.org Page #244 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH AvaraNa tti-avadhinA saha vartate yo jIvaH tasya avadhijJAnAvaraNarahitaM jhAnAvaraNacatuSTayaM, avadhidarzanAvaraNarahitaM darzanAvaraNatrayaM, etAsAM saptAnAM prakRtInAmAtmIyAtmIyabandhavyavacchedasamaye yathApravRttasaMkrameNa jaghanyaH pradezasaMkramo navati / avadhijJAnamutpAdayan prasUtAn karmapujalAn parisATayati sma / tata etAsAM svasvabandhavyavacchedasamaye stokA eva pujalAH prApyante / atrApi ca jaghanyapradezasaMkrameNAdhikAraH, tato'vadhinA saha yo vartata ityuktaM / tathA tamavadhi vinA'vadhijJAnAvadhidarzanarahita ityarthaH / avadhiyugale avadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNarUpe svasvavandhavyavacchedasamaye jaghanyaH pradezasaMkramo navati / avadhijJAnamavadhidarzanaM cotpAdayataH prabalakSyopazamannAvato'vadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNayoratIva rUkSAH karmapujalA jAyante / tato bandhavyavacchedakAle'pi prajUtAH parisaTanti / tathA ca sati jaghanyaH pradezasaMkramo na khanyata iti taM viNetyuktaM / 'niddetyAdi' nijAdhika nijAprasArUpaM, antarAyapaJcakaM, hAsyacatuSka hAsyaratilayajugupsAlavaNaM, etAsAmekAdazaprakRtInAM svabandhAntasamaye yathApravRttasaMkrameNa jaghanyaH pradezasaMkramo navati / nivAdhikahAsyacatuSTayayorbandhavyavacchedAnantaraM guNasaMkrameNa saMkramo jAyate / tataH pranUtaM dalikaM lanyate / antarAyapacakasya bandhavyavacchedAnantaraM saMkrama eva na navati, patagRhAprApteH, tato baMdhAMtasamayagrahaNaM // e|| sAyassa NuvasamittA asAyabaMdhANa carimabaMdhate / khavaNAe lojassa vi apuvkrnnaaligaaaNte||ejaa sAyassa tti-anupazamayya mohanIyopazamamakRtvA, upshmshrennimkRtvetyrthH| asAtabandhAnAM madhye yazcaramo'sAtabandhastasyAntima samaye vartamAnasya paNAyodyatasya sAtasya jaghanyaH pradezasaMkramo navati / parato hi sAtasya patagahatA 8 For Private & Personal use only Page #245 -------------------------------------------------------------------------- ________________ navati, na saMkramaH / 'khavaNAe' ityAdi, mohanIyopazamamakRtvA paNAyodyatasyApUrvakaraNAghAyAH prathamAvalikAyA antasamaye saMjvalanalojasya jaghanyaH pradezasaMkramaH / parato guNasaMkrame labdhasyAtiprajUtasya dalikasya saMkramAvalikAtikrAntatvena saMkramasaMjavAt jghnyprdeshsNkrmaajaavH|| e|| zrayarAvahigaM gAliya thIveyathINagihitige / sagakhavaNahApavattassaMta emeva michatte // ee|| __ayara tti-sAgaropamANAM SaSaSTI yAvatsamyaktvamanupAlayana strIvedastyAnaditrikalakSaNAzcatasraH prakRtIgolayitvA hatAsAM saMbandhi prajUtaM karmadalika parisATya kiJcincheSANAM satInAM tAsAM pANAya samanyudyatasya yathApravRttakaraNAntima samaye vidhyAtasaMkrameNa jaghanyaH pradezasaMkramo navati / parato'pUrvakaraNe guNasaMkrameNa pracutakarmadalikasaMkramasaMjavAt jaghanyapradezasaMkramo na lanyata iti yathApravRttakaraNAntasamayagrahaNaM / 'emeva mitta iti' evameva pUrvoktenaiva prakAreNa mithyAsvasya jaghanyaH pradezasaMkramo'vagantavyaH / tadyathA-2 SaTpaSTI sAgaropamANAM yAvatsamyaktvamanupATya tAvantaM kAlaM mithyAtvaM gAlayitvA kiJcincheSasya mithyAtvasya paNAya samudyatasya svakIyayathApravRttakaraNAntasamaye vartamAnasya vidhyAtasaMkramaNa mithyAtvasya jaghanyaH pradezasaMkramo navati, parato guNasaMkramaH pravartate, tena sa na prApyate // e|| hassaguNasaMkamaddhAe pUrayittA samIsasammattaM / cirasaMmattA mittagayassuvalaNathogo siM // 10 // hassa tti-samyaktvamutpAdya isvayA guNasaMkramAcyA stokakAlena guNasaMkramaNetyarthaH / samizraM samyaktvaM samyaktvasamyamithyAtve ityarthaH / mithyAtvadalena pUrayitvA ApUrya cireNa prajUtena kAlena samyaktvAnmithyAtvaM gatasya SaSaSTI Jain Education a l For Privale & Personal use only P inelibrary.org Page #246 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma pakanika RRARA sAgaropamANAM yAvatsamyaktvamanupAkhya mithyAtvaM gtsyetyrthH| paTyopamAsaMkhyeyajAgamAtreNa kAlena te samyaktvasamya- mithyAtve ughalayataH stoke ughalanasaMkrame tayorjaghanyaH pradezasaMkramo vicaramakhaMDasya caramasamaye samyaktvasamyagmithyAtvayoryaddalikaM parasthAne mithyAtvaprakRtirUpe pratipyate sa tayorjaghanyaH pradezasaMkrama ityrthH||10|| saMjoyaNANa caturuvasamittu saMjojazttu appa / ayarachAvahidugaM pAliya sakahappavattaMte // 11 // ___ saMjoyaNANa tti-caturo vArAn mohanIyamupazamayya, catuSkRtvo mohanIyopazamanena kiM prayojanamiti cekucyate-prajUtapujalaparisATaH / tathAhi-cAritramohanIyaprakRtInAmupazamaM kurvan sthitighAtarasaghAtaguNazreNiguNasaMkramaiH prajUtAn pujalAn parisATayatIti / tatazcatuSkRtvo mohanIyopazamaM kRtvA mithyAtvaM gati / mithyAtvaM gatazca san apAnAM apaM kAlaM yAvat saMyojanAn saMyojyAnantAnubandhino bavA, tadAnIM ca cAritramohanIyadalikaM svapameva vidyate, catuSkRtvo mohopazamakAle tasya sthitighAtAdinirghAtitatvAt / tato'nantAnubandhino banan teSu yathApravRttasaMkramaNa stokameva cAritramohanIyadakhika saMkramayati / tato'ntarmuhUrte gate sati punarapi samyaktvaM pratipadyate / tacca SaSaSTI sAgaropamANAM yAvadanupATyAnantAnubandhinAM paNAya samudyatate / tasya svakayathApravRttakaraNAntasamaye teSAmanantAnuba|ndhinAM vidhyAtasaMkramaNa jaghanyaH pradezasaMkramo bhavati / parato'pUrvakaraNe guNasaMkramaH pravartate iti sa na prApyate // 11 // zrahakasAyAsAe ya asunadhuvabaMdhi aciratige y|sblhuNkhvnnaae ahApavattassa carimammi // 1 // atti-apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNarUpA aSTau kaSAyAH, asAtavedanIya, azunadhuvabandhinyaH kuvarNAdinavakopa // 11 // JainEducation International For Private & Personal use only www. libraryong Page #247 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education t ghAtarUpAH, asthira tri sthirAzunAyazaH kIrtisaMjJaM, etAsAM dhAviMzatiprakRtInAM kaSAyASTakarahitAnAM / 'sabalaDhuM ti ' sarvebhyo'nyebhyaH zIghrameva rUpaNAyocitasya mAsapRthaktvAcyadhikeSu RSTasu varSeSvatikrAnteSu kSapaNAyodyatasyetyarthaH / aSTau kaSAyAn prati dezonAM pUrvakoTIM yAvat saMyamamanupAsya / paJcasaMgrahe punaH sarvA apyetAH prakRtIradhikRtya dezonAM pUrva - koTIM yAvat saMyamamanupAlayetyuktaM / rUpakazreNiM pratipannasya yathApravRttakaraNacaramasamaye kaSAyASTakasya vidhyAtasaMkrameNa | zeSANAM yathApravRttasaMkrameNa jaghanyaH pradezasaMkramo javati // 102 // | purise saMjala tige ya gholamANe caramabaddhassa / sagaaMtima asAeNa samA dharaI ya sogo ya // 103 // puriseti - purise ityAdau SaSThyarthe saptamI / puruSavedasya saMjvalana trikasya ca krodhamAnamAyArUpasya kSapaNAya samudyatena kSapaNazreNiM pratipannena svasvabandhacaramasamaye / ' gholamANeNaM ti' jaghanyayoginA yadvaddhaM dalikaM tasya caramasaMbone jaghanyaH pradezasaMkramo javati / tathAhi - AsAM catasRNAmapi prakRtInAM bandhavyavacchedasamaye samayonAvalikAdhikaba muktvA'nyat pradezasatkarma na vidyate / tadapi ca pratisamayaM saMkrameNa kSayamupagacchati tAvat yAvaccaramasamayabaddhasyAsaMkhyeyo jAgaH zeSo navati / tatastaM sarvasaMkrameNa saMkramayato jaghanyaH pradezasaMkramaH / ' asA samA araI ya sogo yatti ' aratizokAvasAtasamau sAtavedanIyasyevAratizokayorjaghanyaH pradezasaMkramo jAvanIya ityarthaH // 103 // vikArasagaM valayaM baMdhiUNa appa | jiviI nirayA ubahittA abaMdhittu // 104 // thAvaragayassa cirabalaNo eyassa eva uccassa / maNuyadugassa ya tejasu vAjasu vA sudumabANaM // 105 // . elibrary.org Page #248 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 113 // GROSARIOARAKO raaskrmH| eyassetyAdinasya caramasa vevitti-devadhikanarakaSkivaikriyasaptakalakSaNaM vaikriyaikAdazakaM ekendhiyatnave urtamAnenolitaM punarapi paJcenjiyatvamupAgatena satA / apAghamaTpakAlaM antarmuhUrtakAlaM yAvadityarthaH / bavA, tato jyeSThasthitirutkRSTasthitistrayastriMza-18 tsAgaropamasthitika ityrthH| saptamanarakapRthivyAM nArako jaatH| tatastAvantaM kAlaM yAvat yathAyogaM takriyaikAdazakamanunUya tato narakAsuddhRtya paJcenjiyatiryaku madhye smutpnnH| tatra ca takriyaikAdazakamabaddhA sthAvareSvekendhiyeSu madhye samutpannaH / tasya ciroSlanayA paTyopamAsaMkhyeyatnAgamAtreNa kAlenopalanayA tamucalayato yat vicaramakhamasya caramasamaye prakRtyantare dalika saMkrAmati, sa tasya vaikriyaikAdazakasya jaghanyaH prdeshsNkrmH| 'eyassetyAdi' etasyaivAnantaroktasya jIvasya pUrvoktena vidhinA tejovAyuSu madhye samAgatasya sUdamaikenDiyanave vartamAnena yadvamuccairgotraM manujadikaM ca manujagatimanujAnupUrvIlakSaNaM / te ciroSlanayoghalayato vicaramakhamasya caramasamaye paraprakRtau yaddalikaM saMkrAmati sa tayorjaghanyaH pradezasaMkramaH / zyamatra jAvanA-manujadikamuccairgotraM ca prathamatastejovAyujave vartamAnenolitaM, punarapi sUdamaikejiyanavamupAgatenAntarmuhUrta yAvadva, tataH paJcenjiyanavaM gatvA saptamanarakapRthivyAmutkRSTasthitiko nArako jaatH| tata uddhRtya paJcenjiyatiryaku madhye smutpnnH| etAvantaM ca kAlamabaddhA pradezasaMkramaNa cAnunUya tejovAyuSu madhye smaagtH| tasya manujadikoccairgotre cirophakhanayoghalayato vicaramakhamasya caramasamaye paraprakRtau yaddalaM saMkrAmati sa tayorjaghanyaH prdeshsNkrmH|| 104-105 // hassaM kAlaM baMdhiya vira zrAhArasattagaM gaMtuM / avira mahuvvalaMtassa jA thova ubalaNA // 16 // 3 madhye samAgatasya sahI // 113 // For Private & Personal use only Kirnesbrary.org. Page #249 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AAAAAAM __hassaM ti-hasvaM kAlaM stokaM kAlaM yAvat virato'pramattasaMyataH san AhArakasaptakaM baddhA karmodayapariNativazAt punarapyaviratiM gtH| tato'ntarmuhUrtAtparato mahoghalanayA ciroghalanayA paTyopamAsaMkhyeyanAgapramANena kAlenokhanayoghala yataH sato yA stokoghalanA vicaramakhaMDasya caramasamaye yatkarmadalika paraprakRtiSu pradipyate, sA stokoghalanA, sA4 hai AhArakasya jaghanyaH pradezasaMkramaH // 106 // tevahisayaM udahINa sa caupallAhiyaM zrabaMdhittA / aMte ahappavattakaraNassa ujovtiriyaage||10|| | tevasiyaM ti-triSaSTyadhikamudadhizataM sAgaropamANAM zataM catuSpaTyopamAdhikaM ca yAvata sakSapitakauzaH sarvajaghanya-IN tiryagchikodyotasatkarmA udyotatiryagchika abaddhA yathApravRttakaraNasyAnte caramasamaye udyotatiryagchikayorjaghanyaM pradezasaM-15 kramaM karoti / kathaM triSaSTyadhikaM sAgaropamANAM zataM catuHpalyAdhikaM ca yAvadavadveti cemucyate-sa kSapitakarmAzastripavyopamAyuSkeSu manujeSu madhye samutpannastatra devadhikameva badhnAti, natiryagchika, nApyudyotaM / tatra cAntarmuhUrte zeSe satyAyuSi samyaktvamavApya tato'pratipatitasamyaktva eva paTayopamasthitiko devo jaatH| tato'pyapratipatitasamyaktvo devajavAccayutvA manuSyeSu madhye smutpnnH| tatastenaivApratipatitena samyaktvena sahita ekatriMzatsAgaropamasthitiko graiveyakeSu madhye devo jaatH| tatra cotpattyanantaramantarmuhUrtAdUrdhva mithyAtvaM gtH| tato'ntarmuhUrtAvazeSe AyuSi punarapi samyaktvaM khajate / tato SaTpaSTI sAgaropamANAM yAvanmanuSyAnuttarasurAdiSu samyaktvamanupAkhya tasyAH samyaktvAddhAyA antarmuhUrte Jain Educatio n al For Privale & Personal use only Ganelibrary.org Page #250 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 114 // SACROSSES zeSe zIghrameva paNAya smudytH| tato'nena vidhinA triSaSTyadhika sAgaropamASAM zataM catuSpaDyAdhikaM ca yAvattiryagchikamudyotaM ca bandharahitaM javatIti // 17 // gavigaliMdiyajoggA aha paUttageNa saha tesiN| tiriyagaisamaM navaraM paMcAsIudahisayaM tu // 10 // iga tti-ekendhiyavikalejiyayogyA aSTau yAH prakRtaya ekditricturinchiyjaatisthaavraatpsuukssmsaadhaarnnlkssnnaaH| tAsAmaparyAptakasahitAnAM navAnAM prakRtInAM tiryaggatisamaM vaktavyaM / navaramatra paJcAzItyadhikaM sAgaropamazataM catuSpaTyAdhikaM yAvadabaveti vaktavyaM / kathametAvantaM kAlaM yAvadabandha iti cemucyate-iha pitakarmAzo pAviMzatisAgaropamasthitikaH SaSThapRthivyAM nArako jaatH| tatrApyantarmuhUrtAvazeSe AyuSi samyaktvaM prAptavAn / tato'pratipatitasamyaktva eva manuSyo jAtaH / tatastenApratipatitena samyaktvena dezaviratimanupATya catuHpaTyopamasthitikaH saudharmadevaloke devo| jAtaH / tatastenApatitena samyaktvena saha devajavAcyutvA manuSyo jaatH| tasmiMzca manuSyanave saMyamamanupATya aveyakepvekatriMzatsAgaropamasthitiko devo jAtaH / tatra cotpattyanantaramantarmuhUrtAdUrva mithyAtvaM gataH / tato'ntarmuhUrtAvazeSe | AyuSi bhUyo'pi samyaktvaM pratipadyate / tato se SaSaSTI sAgaropamANAM yAvat samyaktvamanupATya tasyAH samyaktvAjhAyA antarmuhUrte zeSe paNAya samudyatate / tadevaM paJcAzItyadhikaM sAgaropamazataM catuHpaTyAdhikaM yAvatpUrvoktAnAM navaprakRtInAM bndhaanaavH||10|| battIsAe sunANaM seDhimaNAruhiya sesagavihIhiM / kaTu jahannaM khavaNaM apuvakaraNAliyA aMte // 10 // CRECSANGACASSCORE // 11 // Jain Educati o nal For Privale & Personal use only hinelibrary.org Page #251 -------------------------------------------------------------------------- ________________ battIsa - zreNimanAruhyopazamazreNimakRtvA zeSairvidhibhiH kSapitakarmAzasatkaiH SaTtriMzatsaMkhyAnAM zubhaprakRtInAM paJcendriyajAtisamacaturasrasaMsthAnavajrarSajanArAcasaMhanana taijasasaptakaprazasta vihAyoga tizuklalohita hAridrasuranigandhakaSAyAmalamadhuramRlaghu snigdhoSNAgurulaghuparAghAtonnAsatrasAdidazaka nirmANalakSaNAnAM jaghanyaM pradezAgraM kRtvA kSapaNAyovitasya RpitakarmAzasyA pUrva kara satkAyAH prathamAvalikAyA ante caramasamaye tAsAM jaghanyaH pradezasaMkramo bhavati / tata Urdhva tu guNasaMkrameNa labdhasyAtipranRtasya dalikasya saMkramAvalikAtikrAntatvena saMkramasaMjavAt sa na prApyate / paJcasaMgrahe tu vajrarSajanArAcavarjitAnAM zeSANAM paJcatriMzatprakRtInAmevA pUrvakaraNaprathamAvalikAnte jaghanyaH pradezasaMkrama uktaH / vajrarSananArAcasaMhananasya tu svabandhavyavacchedasamaye iti // 109 // samma ddizrijoggANa solasahaM pi zrasunapagaINaM / zrIveSaNa sarisagaM navaraM paDhamaM tipallesu // 110 // sammaddidhitti-samyagdRSTerayogyAnAM SomazAnAmazubhaprakRtInAM prathamavarjasaMsthAnaprathamavarja saMhananAprazasta vihAyoga ti5jagaduHsvarAnAdeyanapuMsaka vedanIcairgotralakSaNAnAM strIvedena sadRzaM vaktavyaM / yathA prAk strIvedasya jaghanyapradezasaMkramanAvanA kRtA tathAtrApi kartavyA / navarametAsAM jaghanya pradezasaMkramasvAmI prathamaM tripasyopamAyuSkeSu manuSyeSu madhye samutpannoktavyaH / antarmuhUrtAvazeSe cAyuSi prAptasamyaktvaH / zeSaM tathaiva vaktavyam // 110 // nara tiriyANa tipalassaMte urAliyassa pAuggA / tiThayarassa ya baMdhA janna prAligaM gaMtu // 111 // nara tti-nara tirazcAM tripasyopamasyAnte caudA rikasya prAyogyAH prakRtayo jaghanya pradeza saMkramayogyAH / iyamatra jAvanA ka0 pra0 20tional nelibrary.org Page #252 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 115 // yo jIvaH sakalAnyajIvApekSayA sarvajaghanyaudArikasatkarmA san tripasyopamAyuSkeSu tiryaGmanuSyeSu madhye samutpannaH, tasyaudArikasaptakamanujavato vidhyAtasaMkrameNa paraprakRtau saMkramayatazca svAyupazcaramasamaye tasyaudA rikasaptakasya jaghanyaH pradezasaMkramo javati / zradArikasya prAyogyA ityaudArikasaptakaM / 'tivayarassetyAdi ' tIrthakaranAmakarmaNo bandhaM kurvatA yatprathamasamaye baddha dalikaM tat bandhAvalikAtItaM sat yadA paraprakRtiSu yathApravRttasaMkrameNa saMkramayati tadA tIrthakaranAmno jaghanyaH pradezasaMkramo javati / tadevamuktaH pradezasaMkramaH / taduktau ca samarthitaM saMkramakaraNam // 111 // // iti zrImalayagiriviracitAyAM karmaprakRtiTIkAyAM saMkramakaraNam // Jain Educationlational -- prakRtiH // 115 // helibrary.org Page #253 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tadevamuktaM saMkramakaraNaM / saMpratyuddezakrameNoghartanApavartane vaktumavasaraprApte / te ca dve api sthityanubhAgaviSaye / tatra prathamataH sthiteruvartanApavartane vaktavye / sthitau satyAmanujAgasaMjavAt / tatrApyuddezakramaprAmANyAnusaraNAt prathamataH sthiteruvartanAmevAha ubaTTaNA viIe udayAvaliyAeN bAhira viINaM / doi zrabAdA zrazvAvaNAna jA vAliyA issA // 1 // va tti-sthiterupartanA udayAvalikAyA bAhyAnAM sthitInAmavagantavyA / udayAvalikA tu sakalakaraNAyogyeti / kRtvA sA pratiSidhyate / api ca badhyamAnaprakRteryAvatI abAdhA tayA tujhyA vA hInA vA pUrvavaddhaprakRtInAM yA sthitiH sA noghartyate, sA utpAvya tata UrdhvaM badhyamAnaprakRterabAdhAyA upari na nikSipyata ityarthaH, abAdhAkAkhAntaH praviSTa - | tvAt / yA punarabAdhAkAlADuparitanI sA ghartyata eva / tadevamabAdhAntaH praviSTAH sarvA api sthitaya urtanAmadhikRtyAtikramaNIyA javanti parityAjyA navantItyarthaH / zratikramaNIya sthitipramANanirUpaNArthamevAda - 'hoi ityAdi javati bAdhA chAtIThApanA ulaMghanIyA / eSotkarSato'tIvApanA / sA ca hInA hInatarA tAvadavagantavyA yAvat hasvA | jaghanyA'tIzcApanA zrAvalikA zrAvalikAmAtrA javati / iyamatra jAvanA - zrabAdhAntargataM karma dalikamughartanAyogyaM na bhavati, kiM tvabAdhAyAH parata eva / tathA ca sati yaivotkRSTA'bAdhA saivotkRSTA'tIvApanA, samayonA utkRSTA'bAdhA samayonotkRTAtIvApanA, disamayonotkRSTA'bAdhA disamayonotkRSTA'tIcApanA / evaM samayasamayadAnyA'tIvApanA tAvAcyA yAvajaghanyA'bAdhA'ntarmuhUrtapramANA / tato'pi jaghanyatarAtIlApanA zrAvalikAmAtraM javati / taccodayAvalikAlakSa Jain Educationational ainelibrary.org Page #254 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 116 // Jain Education emavaseyaM / tathAhi - udayAvalikAntargatAH sthitayo noghartyante " ubaTTaNA ThiIe udayAvaliyAe bAhiraviI " itivacanAt / nanu yadA tadA vA bandhe satyughartanA pravartiSyate " zradhA nakkari " itivacanAt, tata udayAvalikAgatAH sthitayo'bAdhAntargatatvena noghartiSyante, kimudayAvalikA grahaNena ? tadayuktaM, zrabhiprAyAparijJAnAt / zrabAdhAntargatAH sthitayo noghartyanta iti kimuktaM javati 1 avAdhAntargatAH sthitayaH svasthAnAmutpATyAbAdhAyA uparina nihiyante / bAdhAyA madhye punastAsAM vakSyamANakrameNoghartanAnikSepau pravartamAnau na virudhyete / tata udayAvalikAntargatA apyurtanIyAH prApnuvantIti pratiSidhyante // 1 // saMprati nikSepaprarUpaNArthamAha zrAvaliyAsaMkhajAgAi jAva kammahii tti nirakevo / samauttarAliyAe sAbAhAe jave UNe // 2 // niyati-iha nikSepo vidhA- jaghanya utkRSTazca / tatrAvalikAyA asaMkhyeyanAgamAtrAsu sthitiSu yaH karmada likanikSepaH sa jaghanyaH / tathAhi - sarvotkRSTAt sthityagrAdadha zrAvalikAmAvalikAyA asaMkhyeyaM ca jAgamadho'vatIrya tato'dhastanI yA sthitistasyA dalikamatIcApanAvalikAmAtramatikramyoparitanISvevAvalikAyA asaMkhyeyanAganAvinISu sthitiSu nikSipyate, nAvalikAyA madhye'pi tathAsvAjAvyAt / tato'sau jaghanyo dalika nikSepaH / evaM ca sati vali - 4 // 116 // kAyA asaMkhyeyatamena jAgenAdhikAsvAvalikAmAtrAsu sthitiSu ughartanaM na javatIti siddhaM / tathA ca satyutkRSTa sthitibandhe ughartanAyogyAH sthitayo bandhAvalikAmabAdhAmuparitanI mAvalikAmasaMkhyeyajAgAdhikAM muktvA zeSA eva praSTavyAH / / tional prakRtiH nelibrary.org Page #255 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education tathAhi - bandhAvalikAntargataM sakalakaraNAyogyamiti kRtvA bandhAvalikAntargatAH sthitayo noghartanAyogyAH / tathA'bAdhAntargatA zrapi noghartanAyogyAH, tAsAmatIThApanAtvena prAk pratipAditatvAt / asaMkhyeyajAgAdhikAvalikAmAtranAvinyazcoparitanyaH sthitayaH prAguktayuktereva noghartanAyogyAH / idAnIM nikSepa zcintyate / tatra yadAvalikAmAvali - kAyA asaMkhyeyajAgaM copariSTAdadho'vatIrya dvitIyA'dhastanI sthitiruvartyate, tadA samayAdhika zrAvalikAyA saMkhyeyajAgo nikSepaviSayaH / yadA tu tRtIyA sthitiruvartyate tadA disamayAdhikaH / evaM samayavRddhyA tAvaddalika nikSepo vardhate yAvatkRSTo bhavati / sa ca kiyAn javatIti ceducyate - 'samayetyAdi ' samayAdhikAvalikayA'bAdhayA ca dInA sarvA karmasthitiH / tathAhi -- zravAdhoparisthasthitInAmughartanA javati / tatrApyabAdhAyA uparitane sthitisthAne urtya - mAne'bAdhAyA upari dalika nikSepo javati, nAvAdhAyA madhye'pi, ughartyamAnada likasyoghartyamAna sthiterUrdhvameva nikSepAt / tatrApyurtyamAna sthiterupari yAvalikAmAtrAH sthitIratikramyoparitanISu sthitiSu sarvAsu dalikanidepo javati / zrato'tIvApanAvalikAmurtyamAnAM ca samayamAtrAM sthitimabAdhAM ca varjayitvA zeSA sarvApi karmasthitirutkRSTo dalikanikSepaviSayaH / uktaM ca paJcasaMgrahamUlaTIkAyAM samayottarAvalikayA sAbAdhayA hInA yAvadutkRSTA karmasthitistAvadda likanikSepo javati / yato'bAdhoparisthasthitInAmupartanA javati sApi zratIvApanAmudhyoddartyamAnAyAmapi sthitau na dalika nikSepo javati / ataH samayAdhikAvalikAbAdhAvarjitAsu zeSAsu sarvAsu sthitiSu dalika nikSepo javatIti / tadevamabAdhAyA uparitanaM samayamAtra murtyamAnaM sthitisthAnamadhikRtyotkRSTo dalika nikSepaviSayaH prApyate / sarvoparitanaM 'tu helibrary.org Page #256 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH UNCASTESCESSAGARMACES sthitisthAnamupaya'mAnamapekSya jaghanyo dalikanikSepaviSayaH / uktaM ca-"zrAbAhovarijaNagadakhaM paDuceha prmnirkevo| carimuSaTTaNagaNaM, paDucca iha jAya jhlo||1||" iti // 2 // eSo'vyAghAte dalikanikSepavidhiruktaH, vyAghAte punarevaMnivAghAeNevaM vAghAe saMtakammahigabaMdho / zrAvaliasaMkhalAgAdi ho azvAvaNA navaraM // 3 // nivAghAepatti-evaM pUrvoktena prakAreNa dalikanidepo nirvyAghAtena vyAghAtAlAvena aSTavyaH / vyAghAte punaH prAktanasthitisatkarmApekSyA'jyadhikAjinavakarmabandharUpe zrAvalikA'saMkhyeyanAgAdikA'tItthApanA javati / nikSepo'pyAvakhikAgatAsaMkhyeyanAgAdikaH / iyamatra nAvanA-prAktanasatkarmasthityapekSyA samayAdinAnyadhiko yo'jinavakarmabandhaH sa vyAghAta ucyate / tasmin satyatItthApanA zrAvalikAsaMkhyeyatnAgAdikA javati / tathAhi-prAktanasatkarmasthiteH sakAzAt samayamAtreNAnyadhikeninavakarmabandhe sati prAktanasatkarmaNo'ntyA vA vicaramA vA sthitirnopaya'te / evaM samayaSyena samayatrayeNa yAvadAvalikAyA asaMkhyeyatamenApi nAgenAnyadhikeninavakarmabandhe aSTavyaM / yadA puna - jyAmAvalikAyA asaMkhyeyatamAnyAM nAgAcyAmanyadhiko'ninavakarmabandha upajAyate tadA prAktanasatkarmaNo'ntyA sthitirupaya'te / nartya cAvalikAyAH prathamamasaMkhyeyatamaM jAgamatikramya vitIye'saMkhyeyatame jAge nikSipyate / etAvatIkSApanAnipau jaghanyau / yadA punaH samayAdhikAnyAM dhAnyAmAvakhikAyA asaMkhyeyatamAnyAM nAgAcyAmadhiko'jinavakamabandhastadA zrAvalikAyAH prazramamasaMkhyeyatamaM jAgaM samayAdhikamatikramya hitIye'saMkhyeyatame jAge nikSipyate / evama ARRRRRRRRRRRC Jain Education .com For Private & Personal use only Mainelibrary.org Page #257 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - jinavakarmabandhasya samayAdivRzAvatItthApanA pravardhate / sA ca tAvadyAvadAvalikA paripUrNA javati / nidepastu sarvatrApi tAvanmAna eva lavati / tata UrdhvaM punarajinavakarmabandhavRyau nidepa eva kevalo vardhate, nAtItthApanA / yAvaccAninavakarmabandhaH prAktanasthitisatkarmaNaH sakAzAt ghAnyAmAvalikAyA asaMkhyeyatamAnyAM jAgAcyAmadhiko na bhavati tAvat prAktanasatkarmaNazcaramasthiteradha zrAvalikAmasaMkhyeyanAgAdhikAmatikramya tato'dhastanIrava sthitIruSartayati / tatrApi yadA zrAvalikAmasaMkhyeyatnAgAdhikAmatikramya tato'nantarAmevAdhastanI sthitimurtayati, tadA zrAvalikAmatikramyoparine zrAvalikAyA asaMkhyeyatame nAge nikSipati / yadA tu ditIyAmadhastanI sthitimughartayati tadA samayAdhike'saM-18 khyeyatame jAge nikSipati / evaMprakAreNa aSTavyaM / saMpratyakSpabahutvamucyate-yA jaghanyA'tIbApanA yazca jaghanyo nikSepa, etau ghAvapi sarvastoko parasparaM ca tuTyau / yato ghAvapyetau zrAvalikAsatkAsaMkhyeyatamajAgamAtrau, tAnyAmasaMkhyeyagupotkRSTA'tIbApanA, tasyA utkRSTAbAdhArUpatvAt / tato'pyutkRSTo nikSepo'saMkhyeyaguNaH, yato'sau samayAdhikAvalikayA'bAdhayA ca hInA savo kmesthitiH| tato'pi so kameM sthitirvizeSAdhikA // 3 // tadevamuktA sthityupartanA, saMprati sthityapavartanAmAhauvadaMto ya liI udayAvavibAhirA vizvisesA / niskivara tazyanAge samayAhae sesamazvazya // 4 // vaha tatto atibAvaNA u jAvAligA hava punnaa| tA nikevo samayAhigAliga uguNa kammagi 5 | ubaTTato tti-sthitimapavartayan udayAvalikAyA bAhyAna sthitivizeSAn sthitinedAnapavartayati / ke te sthitivizeSA - Jain Education 1 I onal For Private & Personal use only helhihelibrary.org Page #258 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma iti ceSucyate-udayAvalikAyA upari samayamAtrA sthitiHsimayamAtrA evaM tAvaghAcyaM yAvadvandhAvalikodayAvalikA prakRtiH honA sarvA krmsthitiH| ete sthitivishessaaH| jadayAvalikAyA gatA ca sthitiH sakalakaraNAyogyeti kRtvA tAM nApa-1 // 11 // |4| vartayati / tata ukta udayAvalikAbAhyAniti / kutra nikSipatIti cedata Aha-nidipati zrAvalikAyAstrijAge tRtIye nAge samayAdhike / zeSaM samayonamuparitanaM trijAgaSyamatikramya / iyamatra lAvanA-udayAvalikAyA naparitanI yA sthitistasyA dalikamapavartayan udayAvalikAyA uparitanau dhau trinAgau samayonAvatikramyAdhastane samayAdhike tRtIye nAge nikSipati / eSa jaghanyo nikSepaH jaghanyA cAtIbApanA / yadodayAvalikAyA naparitanI vitIyA sthitirapavartyate tadA'tIbApanA prAguktapramANA samayAdhikA navati / nidepastu tAvanmAtra eva / yadA tUdayAvalikAyA upritnii| tRtIyA sthitirapavartyate tadA'tIbApanA prAguktapramANA pisamayAdhikA navati, nikSepastu tAvanmAtra eva / evamatIbA-12 panA pratisamayaM tAvaddhRdhimupanetavyA yAvadAvalikA paripUrNA navati / tataH paramatIbApanA sarvatrApi tAvanmAtraiva navati, nidepastu vardhate, sa ca tAvadyAvadvandhAvalikAtIvApanAvalikArahitA apavaya'mAnasthitirahitA ca sakalApi krmsthitiH| tathAhi-bandhAvalikAyAmatItAyAM satyAM krmaapvrtyitumaarlte| tatrApi ca yadA sarvoparitanaM sthiti | sthAnamapavartayati, tadAvalikAmAtramadho'vatIryAdhastaneSu sarveSvapi sthitisthAneSu nidipati / tasmAutkRSTo nidepo'pava diya'mAnasthitisamayarahitA bandhAvalikAtIbApanAvalikArahitA ca sarvApi karmasthitiH / uktaM ca-" samayAhiazva vaNA baMdhAvaliyA ya mottu nirkevo| kammachiI baMdhodaya zrAvaliyA muttu ubaTTe // 1 // " karmasthiti bandhAvalikAmu KACRORSCORCAMERCRARA // 11 // Jain EducationaMational For Privale & Personal use only Mainelibrary.org Page #259 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kara dayAvalikAM ca muktvA zeSAM sarvAmapi apavartayatItyarthaH / tadevamudayAvalikAyA uparitanaM samayamAnaM sthitisthAnaM| pratItya pravartamAnAyAmapavartanAyAM samayAdhikAvalikAtrijAgo nikSepaH prApyate / sa ca sarvajaghanyaH sarvoparitanaM ca sthitisthAnaM pratItya pravartamAnAyAmapavartanAyAM yathoktarUpa utkRSTo nikssepH| uktaM ca-" udayAvakhimuparivaM gaNaM ahigicca hoi ashhiinno| nirakevo sabovari vizvagaNavasA nave prmo||1||"||4-5|| eSa nirvyAghAte'pavartanAvidhiruktaH, saMprati vyAghAte tamAhavAghAe samaUNaM kaMDagamukkassiyA azvavaNA / DAyaviI kiMcUNA vimukkastagapamANaM // 6 // vAghAe tti-atra vyAghAto nAma sthitighAtaH tasmin sati, taM kurvata ityarthaH / samayonaM kamakamAtramutkRSTA'tIlA|panA / kathaM samayonamiti cekucyate-naparitanena samayamAtreNa sthitisthAnenApavartyamAnena sahAdhastAt kamakamatikramyate / tatastena vinA kama samayonameva navati / kamakamAnamAha-'mAyaniI' ityAdi, yasyAH sthiterArajya tasyA eva prakR|terutkRSTaM sthitibndhmaadhtte| tataH prati sarvApi sthitirmAyasthitirityucyate / uktaM ca paJcasaMgrahamUkhaTIkAyAM-"yasyAH sthiterArajyotkRSTaM sthitibandhaM vidhatte nirmApayati, tasyA ArajyoparitanAni sarvANyapi sthitisthAnAni mAyasthitisaM hAni nvnti"| sA mAyasthitiH kiMcidanA kaMDakasyotkRSTaM pramANaM, paJcasaMgrahe punarevaM mUlaTIkAkRtA vyAkhyA kRtA8||"sA mAyasthitirutkarSataH kiMcidUnA kiMcidUnakarmasthitipramANA / tathAhi-antaHkoTIkoTIpramANaM sthitibandhaM kRtvA tAparyAptasaMjhipaJcenjiya utkRSTasaMkvezavazA'tkRSTAM sthitiM vidhatte iti |saa DAyasthitiH kiMcidUnakarma sthitipramANA kamakasyo Jain Education ational For Privale & Personal use only R ainelibrary.org Page #260 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 11 // AGROCTORORSCIENCRECSCkha tkRSTa prmaannmiti"| etaccotkRSTaM kama samayamAtreNApi nyUnaM kaMDakamucyate / evaM samayayena samayatrayeNa evaM tAva-10 nyUnaM vAcyaM yAvattatpaTyopamAsaMkhyeyatnAgamAtrapramANaM nvti| tacca jaghanyaM kaMDaka / idaM ca samayonaM jaghanyA vyAghAteDatIvApanA / saMpratyahapabahutvamucyate-tatrApavartanAyAM jaghanyo nikSepaH sarvastokaH / tasya samayAdhikAvalikAtrijAgamAtratvAt / tato'pi jaghanyAtIApanA diguNA trisamayonA / kathaM trisamayonaM viguNatvamiti cekucyate-vyAghAtamantareNa jaghanyA'tIvApanA zrAvalikAtrinAgaSyaM samayonaM navati / zrAvalikA cAsatkaTapanayA navasamayapramANA kapyate / tatastrinAgaSyaM samayonaM paJcasamayapramANamavagantavyaM / nikSepo'pi jaghanyaH samayAdhikAvalikAvinAgarUpo'satkaTapanayA catuHsamayapramANo viguNIkRtastrisamayonaH san etAvAneva navatIti / tato'pi vyAghAtaM vinotkRSTA'tIlApanA vizeSAdhikA, tasyAH paripUrNAvalikAmAtratvAt / tato vyAghAte utkRSTA'tIbApanA'saMkhyeyaguNA, kiJcidUnamAyasthitipramANatvAttasyAH / tato'pyutkRSTo nidepo vizeSAdhikaH, tasya samayAdhikAvalikAdikonasakalakarmasthitipramANatvAt / tataH sarvA krmsthitirvishessaadhikaa| saMpratyupartanApavartanayoH saMyogenApabadutvamucyate / tatropartanAyA vyAghAte jaghanyAtIApanAnidepau sarvastoko, svasthAne tu parasparaM tujhyau, zrAvalikA'saMkhyeyanAgamAtratvAt / tato'pavartanAyAM jaghanyo nikSepo'saMkhyeyaguNaH, tasya samayAdhikAvalikAtrinAgamAtratvAt / tato'pyapavartanAyAmeva jaghanyAtIvApanA viguNA trisamayonA / atra lAvanA prAgeva kRtA / tato'pyapavartanAyAmeva vyAghAtaM vinotkRSTA'tItthApanA vizeSAdhikA, tasyAH paripUrNAvalikApramANatvAt / tata upartanAyAmutkRSTAtIchApanA saMkhyeyaguNA, tasyA utkRSTAbAdhArUpatvAt / // 11 // Jain Educa ional For Private & Personal use only Mahelibrary.org Page #261 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tato'pavartanAyAM vyAghAte utkRSTA'tIvApanA'saMkhyeyaguNA, tasyAH kiMcidUnaDAyasthitipramANatvAt / tata ughartanAyAmutkRSTo nikSepo vizeSAdhikaH / tato'pyapavartanAyAmutkRSTo nikSepo vizeSAdhikaH / tato'pi sarvA sthitirvizeSAdhikA // 6 // tadevamukte sthityudartanApavartane, saMpratyanunAgoghartanApavartane vAcye / tatra prathamato'nunAgoghartanAmAhacaramaM nova hi jAvAtANi phaDDagANi tato / ussakkiya kaDara evaM baTTAI // 7 // caramaM ti-caramaM spardhakaM noghartyate, nApi dvicaramaM / evaM tAvadvAcyaM yAvaccaramAtspardhakAdadho'nantAni spardhakAni / idamatra tAtparya - yo jaghanyo nikSepa zrAvalikAyA asaMkhyeyajAgaH sarvoparitano yA ca tasyAdha AvalikAmAtrAtIcApanA tatsthitisthAnagatAni spardhakAni sarvANyapi noghartyante, kiMtu tenyo'vaSTakyAdhastAdavatIrya yAni spardhakAni samayamAtra - sthitigatAni tAnyudvartayati / tAni coSatyavalikAmAtra sthitigatAni anantAni spardhakAnyatikramyoparitaneSvevAvalikA satkA saMkhyeyanAgamAtragateSu spardhakeSu nikSipati / yadA punaradho'vatIrya dvitIyasamayamAtra sthitigatAni spardhakAnyuvartayati tadAvalikAmAtra sthitigatAni spardhakAnyatikramyoparitaneSu samayAdhikAvalikA satkAsaMkhyeyamAgamAtragateSu spardhakeSu nikSipati / evaM yathA yathA'dho'vatarati tathA tathA nikSepo vardhate / zratIjJApanA punaH sarvatrApi zrAvalikAmAtra sthitigatAnyeva spardhakAni / kiyAn punarutkRSTo nikSepaviSaya iti ceducyate - bandhAvalikAyAmatItAyAM samayAdhikAvalikAbAdhAgatAni spardhakAni vyatiricya zeSANi sarvANyapi nikSepaviSayaH / tathAhi - abAdhAgatAni spardhakAni noghartyante / urtyamAnAni ca samayamAtrasthitigatAni spardhakAni na tatraiva nikSipati / yAvalikAmAtragatAni tvatIcApanA / tato Jain Educationational nelibrary.org Page #262 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 10 // ... ESSA & bandhAvalikAyAmatItAyAM samayAdhikAvalikAgatAni abAdhAgatAni ca spardhakAni vyatiricya zeSANi sarvANi nikSepaviSayaH / saMpratyatraivATapabahutvamucyate-tatra sarvastoko jaghanyanidepastasyAvalikAsatkAsaMkhyeyajAgagataspardhakamAtratvAt / tato'tIcApanA'nantaguNA, nikSepaviSayaspardhakenya zrAvalikAmAtrasthitigatAnAM spardhakAnAmanantaguNatvAt / evaM sarvatrApyanantaguNatA spardhakApekSyA assttvyaa| tata utkRSTo nidepo'nantaguNaH / tato'pi sarvo'nujAgo vizeSAdhikaH / tadevamuktAnunjAgodhartanA / saMpratyanunAgApavartanAmatidezenAda-evaM ubaTTaNArDa' evamupartanAprakAreNApavartanApyanunAgaviSayA vaktavyA / kevalamAdita bAranya / tadyathA-prathamaM spardhakaM nApavartyate, nApi tiIyaM, nApi tRtIyaM / evaM tAvakAcyaM yAvadayAvalikAmAtrasthitigatAni spardhakAni navanti / tecya uparitanAni tu spardhakAnyapartyante / tatra yadodayAvalikAta uparisamayamAtrasthitigatAni spardhakAnyapavartayati, tadA samayonAvalikAtrijAgaSyagatAni spardhakAnyatikramyAdhastaneSvAvalikAsatkasamayAdhikatrijAgagateSu spardhakeSu nikSipati / yadA tRdayAvalikAyA napari ditIyasamayamAtrasthitigatAni spardhakAnyapavartayati tadA prAguktA'tIbApanA samayonAvalikAtrinAgacyapramANA samayamAtrasthitigataiH spardhakairadhikAvagantavyA / nikSepastu tAvanmAtra eva / evaM samayasamayavRddhyA'tIvApanA tAvadadhimupanetanyA yAvadAvalikA paripUrNA navati / tataH paramatIvApanA sarvatrApi tAvanmAtraiva, nikSepastu vardhate / evaM nirvyAghAte sati paTavyaM / vyAghAte punaH anunAgakama samayamAtrasthitigataspardhakanyUnamatIDApanA aSTavyA / kaMmakamAna samayamAtranyUnatvaM ca yathA prAk sthityapavartanAyAmuktaM, tathAtrApi aSTavyaM / atrApabahutvamucyate-sarvastoko jaghanyanikSepaH / tato jaghanyAtI NSAR // 12 // JainEducational For Privale & Personal use only wiwashesbrary.org Page #263 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bApanA'nantaguNA / tato vyaaghaate'tiidhaapnaa'nntgunnaa| tata utkRSTamanujAgarkamakaM vizeSAdhikaM, tasya samayagataiH spardhakairatItthApanAto'dhikatvAt / tata utkRSTo nikSepo vizeSAdhikaH / tato'pi sarvo'nujAgo vizeSAdhikaH // 7 // . saMprati dhyorapyurtanApavartanayoraTpabahutvaM sUtrakRtpratipAdayatiPthovaM paesaguNahANi aMtare usu jhnnnikevo| kamaso aNaMtaguNi usu vi azvAvaNA tujhA // vAghAeNaNunAgakaMgamekkAe~ vaggaNAUNaM / ukoso nikevo sasaMtabaMdho ya saviseso ||e|| 14 zrovaM ti-ekasyAM sthitau yAni spardhakAni tAni kramazaH sthApyante / tadyathA-sarvajaghanyaM rasaspardhakamAdau / tato vizeSAdhikarasaM vitIyaM / tato vizeSAdhikarasaM tRtIyaM / evaM yAvatsarvotkRSTarasamante / tatrAdispardhakAdAranyottarottaraspa-1 kAni pradezApekSyA vizepahInAni vizeSahInAni, antimaspardhakAdArajya punaradho'dhaH krameNa pradezApekSyA vizeSAdhikAni vizeSAdhikAni / teSAM madhye ekasmin viguNavRmyantare viguNahAnyantare vA yatspardhakajAtaM tat sarvastokaM / athavA snehapratyayaspardhakasyAnusAgaviguNavRddhyantare diguNahAnyantare vA yadanunAgapaTalaM tatsarvastokaM / tataH 'musu tti' yorapyughartanApavartanayojaghanyo nidepo'nantaguNaH, svasthAne tuvyaH / tatra yadyapyughartanAyAmAvalikA'saMkhyeyajAgagatAni spardhakAni nikSepo'pavartanAyAM samayAdhikAvalikAtrijAgagatAni spardhakAni, tathApyAdimasthitiSu spardhakAni stokAnyeva prApyante, antimasthitiSu prajUtAnIti spardhakasaMkhyApekSyA yorapi nidepstuvyH| evamatI sthApanAyAmutkRSTanihepe'pi ca jAvanIyaM / kramaza iti ca sakalagAyApekSyA yojanIyaM / tato pyorapyatItthApanA vyAghAtavAhyA'nantaguNA, ASKAROSECONOCCASSACROSAGAINSCRE ka. pra.21 For Private & Personal use only neibrary.org Page #264 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kame prakRtiH // 121 // RECORRECE0%AOCOCCCC svasthAne tu parasparaM tujhyA / tataH 'vAghAeNetyAdi' vyAghAtena yautkRSTamanujAgarkamakamekayA vargaNayakasamayamAtra sthitigataspardhakasaMhatirUpayonaM eSotkRSTA'tItthApanA sA'nantaguNA / tata upartanApavartanayorutkRSTo nidepo vizeSAdhikaH, svasthAne tu parasparaM tujhyaH / tataH 'sa saMtabaMdho ya saviseso tti' pUrvabachotkRSTasthitikAnunAgena sahotkRSTasthityanulAgabandho vizeSAdhika iti // -e|| saMpratyupartanApavartanayoH kAlaniyamaM viSayaniyamaM ca pratipAdayatiAbaMdhA ukala savahitokaNA virsaannN| kiTTIvale janayaM kihisu uvaTTaNA navaraM (ekA) // 1 // | AbaMdha tti-zrA baMdhAt bandhaM yAvat , utkarSayati yAvadvandhastAvartanA navati, parato na bhavatItyarthaH / tathA sarvatra bandhakaraNakAle'bandhakAle vA'pakarSaNA'pavartanA sthitirasAnAM sthityanulAgAnAM pravartate / eSa kaalniymH| athavA AbandhAditi yAvanmAtrasthitibandhastAvanmAtrasya sthitisatkarmaNaH sthityupartanAnunAgodhartanA copajAyate / uparitanasya karmaNaH sthityanunAgotanA na javati / apakarSaNA'pavartanA punaH sarvatra bandhapramANAdaka parato vA sthityanunAgayoH pravartate / tathA kiTTIkRtavarje karmadakhike ujjayamurtanApavartanArUpaM javati / kiTTIkRte tvapavartanaiva kevalA, noSateneti / eSa viSayaniyamaH // 10 // // iti zrImavayagiriviracitAyAM karmaprakRtiTIkAyAmughartanApavartane samApte // COMSANCHAR | // 11 // Jain Educa Planelibrary.org t For Privale & Personal use only ional Page #265 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tadevamukte vartanApavartane / saMpratyuddezakrameNodIraNA vaktavyA / tatra caite'rthAdhikArAH / tadyathA - lakSaNaM, jedaH, sAdyanAdiprarUpaNA, svAmitvaM, udIraNAprakRtisthAnAni, tatsvAmitvaM ceti / tatra prathamato lakSaNa nedayoH prarUpaNArthamAhajaM karaNeNokaDDiya udae diUra udIraNA esA | pagavizNunA gappaesamUluttara vijAgA (go) // 1 // jaM ti - pUrvArdhana lakSNamanihitamuttarArdhena tu nedaH / tatra yatparamANvAtmakaM dalikaM karaNena yogasaMjJakena vIryavizeSeNa kapAyasahitenAsahitena vA udayAvalikAbahirvartinIyaH sthitijyo'pakRSyodaye dIyate udayAvalikAyAM prakSipyate eSodIraNA / uktaM ca - "udayAvaliyabAhirina vihiMto kasAyasahievaM asahie vA jogasanneSa karaNeNaM daliyamAkaDkiya udayAvaliyAe pavesaNaM udIraNatti" / sA ca kiMnUtetyata Aha- prakRtisthityanujAgapradezamUlottara vijAgA, prakRtisthityanubhAgapradezairmUlaprakRtiniruttaraprakRtinizca kRtvA vibhAgo jedo yasyAH sA tathA / idamuktaM navati - sodIraNA caturvidhA, tadyathA - prakRtyudIraNA, sthityudIraNA, anujAgodIraNA, pradezodIraNA ca / ekaikApi didhA - mUlaprakRtiviSayA uttaraprakRtiviSayA ca / tatra mUlaprakRtiviSayA'STadhA uttaraprakRtiviSayA cASTapaJcAzadadhikazatanedA // 1 // tadevamuktau lakSaNadau / saMprati sAdyanAdiprarUpaNA kartavyA / sA ca dvidhA - mUlaprakRtiviSayA, uttaraprakRtiviSayA ca / tatra prathamato mUlaprakRtiviSayAmAha mUlapagaIsu paMcaha tihA dohaM cajavihA hoi / zrAjassa sAi adhuvA dasuttarasauttarAsiM pi // 2 // Jain Educationational nelibrary.org Page #266 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 122 // Jain Education mUlapati - mUlaprakRtiSu madhye paJcAnA mUlaprakRtInAM jJAnAvaraNadarzanAvaraNanAmagotrAntarAyarUpANAmudIraNA triprakArA / tadyathA zranAdirdhuvA'dhruvA ca / tathA hi-jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAM yAvat kSINamohaguNasthAnakasya samayAvali kAzeSo na javati tAvatsarvajIvAnAmudIraNA'vazyaMbhAvinI / nAmagotrayostu yAvatsayogicaramasamayastAvat / tata eSAmanAdirudIraNA, dhruvA'navyAnAM, adhruvA janyAnAM / tathA ghayorvedanIyamohanI yayorudIraNA caturvidhA / tadyathA-sAdiranAdirdhruvA'dhruvA ca / tatra vedanIyasya pramattaguNasthAnakaM yAvadudIraNA, na parataH / mohanIyasya sUkA saMparAyaguNasthAnakaM yAvat na parataH / tato'pramattAdiguNasthAnakenyaH pratipatato vedanIyasyopazAntamohaguNasthAnakAcca pratipatato mohanIyasyodIraNA sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAbhruve pUrvavat / zrAyuSaH punarudIraNA sAdiradhruvA ca / tathAhiAyuSaH paryantAvalikAyAM niyamAnudIraNA na bhavati tato'dhruvA / punarapi parajavotpattiprathamasamaye pravartate tataH sAdiriti / tadevaM kRtA mUlaprakRtiSu sAdyanAdiprarUpaNA / saMpratyuttaraprakRtiSu tAM cikIrSurAha - 'dasuttarasauttarAsiM pi' sAdi ravA cetyanuvartate / uttarAsAmapi uttaraprakRtInAmapi dazottarazatasaMkhyAnAM paJcavidhajJAnAvaraNadarzanAvaraNacatuSTayamidhyAtvataijasa saptakavarNAdiviMzatisthirA sthirazunAzunagurulaghu nirmANAntarAyapaMcakarUpASTAcatvAriMzadarjAnAM sarvazeSaprakRtInAmityarthaH / udIraNA didhA tadyathA-sAdiradhruvA ca / sA ca sAdyadhruvatA'dhruvodayatvAdeva siddhA // 2 // miThattassa caDhaddhA tihAya zrAvaraNa vigdhcudsge| thirasuna seyara uvaghAyavaU dhuvabaMdhinAme ya // 3 // mitsati - mithyAtvasyodIraNA caturdhA, tadyathA - sAdiranAdirdhruvA'dhruvA ca / tatra samyaktvaM pratipadyamAnasyodIraNA tional prakRtiH // 122 // library.org Page #267 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educati mithyAtvasya na javati, udayAjAvAt / samyaktvAtpratipatitasya mithyAtvaM gatasya punarapi bhavati / tato'sau sAdiH / | tatsthAnamaprAptasya tvanAdiH / ajavyAnAM dhruvA / javyAnAmadhruvA / tathA jJAnAvaraNapaJcakadarzanAvaraNacatuSTayAntarAyapaJcakarUpANAM caturdazaprakRtInAmudIraNA triprakArA / tadyathA zranAdirghuvA'dhruvA ca / tathAhi etAsAM prakRtInAM dhruvodayatvA danAdirudIraNA / zravyAnAM dhruvA / javyAnAM tu hI mohaguNasthAnake zrAvalikAzeSe vyavacchedajAvAdadhruvA / tathA sthirazune setare asthirAzunasahite tayoH, upaghAtaM varjayitvA zeSanAmadhruvabandhinInAM ca taijasasaptakAgurulaghuvarNAdiviM zatinirmANalakSaNAnAM sarvasaMkhyayA trayastriMzatsaMkhyAnAmudIraNA tridhA, tadyathA - anAdivA'dhruvA ca / tatrAnAditvaM dhruvodayatvAt / dhruvA'navyAnAM / adhruvA janyAnAM sayogikevalicaramasamaye vyavacchedanAvAt / zeSANAM cAdhruvodayAnAM dazottarazatasaMkhyAnAmadhruvodayatvAmudIraNA sAdiH, adhruvA ca prAgevoktA // 3 // tadevaM kRtA sAdyanAdiprarUpaNA / saMprati mUlaprakRtyudIraNAsvAminamAha ghAI baumA udIragA rAgiyo ya mohassa / tazyAUNa pamattA jogaMtA utti dohaM ca // 4 // ghAIM tti - ghAtiprakRtInAM jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyarUpANAM sarve'pi vanasthAH kSINamo haparyavasAnA udIrakAH / | mohanIyasya tu rAgiNaH sarAgAH sUkA saMparAyaparyavasAnA udIrakAH / tRtIyasya vedanIyasyAyupazca pramattAH pramattaguNasthAnakaparyantAH sarve'pyudI rakAH / kevalamAyuSaH paryantAvalikAyAM nodIrakA navanti / tathA prayornAmagotrayoryogyantAH tional inelibrary.org Page #268 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 123 // sayogikeva liparyavasAnAH sarve'pyudIrakAH / itizabdo nikramo gAthAparyante yojanIyaH / sa ca mUlaprakRtyudIraNApari- prakRtiH samAptidyotako veditavyaH // 4 // tadevaM mUlaprakRtyudIraNAsvAmyuktaH / sAMpratamuttaraprakRtyudIraNAsvAminamAha - vigghAvaraNadhuvANaM jamavA jogiNo u dhuvagANaM / uvaghAyassa tapuchA taNu kiTTI tagarAgA // 5 // vigdhati - vigghati antarAyaM, tato'ntarAyapaJcakajJAnAvara epaJcakadarzanAvaraNacatuSTaya rUpANAM caturdazAnAM dhruvodayaprakRtInAM sarve badmasthA udIrakAH / tathA 'dhuvagANaM ti' nAmadhruvodayAnAM trayastriMzatsaMkhyAnAM taijasasaptakavarNAdiviMzatisthirA sthirazunAzunAgurulaghu nirmANarUpANAM yoginaH sayogikevaliparyantA udIrakAH / upaghAtanAmnastu tanusthAH zarIrasthAH zarIraparyAtyA paryAptA udIrakAH / tanukiTTInAM sUkSma kiTTInAM arthAt lojasatkAnAM tanukarAgAH sUkSmasaMparAyA yAvaccaramAvalikA na javati tAvadIrakAH // 5 // tasabAyarapatattaga seyara gaijAididviveyANaM / zraUpa ya tannAmA patte giyarassa u taNucchA // 6 // tasa - sAdaraparyAptAnAM setarANAM sapratipakSANAM sthAvarasUkSmAparyAptasahitAnAmityarthaH / tathA catasRNAM gatInAM, paJcAnAM ca jAtInAM tisRNAM dRSTInAM darzanAnAM mithyAdarzanAdInAM trayANAM ca vedAnAM napuMsakavedAdInAM caturNAM cAyuSAM sarvasaMkhyayA paJcaviMzatiprakRtInAM yathAsvaM tannAmAnastattatprakRtinAmAna udIrakAH / tadyathA - trasanAmnasvasAH, te ca zarI Jain Education national // 123 // ainelibrary.org Page #269 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ROSAROKAR reDapAntarAlagatau ca vartamAnA udiirkaaH| evaM sarvepAmapi jAvanIyaM / tathA pratyekanAmna itarasya ca sAdhAraNanAmnaH tanusthAH zarIrasthAH zarIraparyAptyA paryAptA yathAkramaM pratyekazarIriNaH sAdhAraNazarIriNazca sarve udiirkaaH||6|| AhAraga naratiriyA sarIradugaveyae pamottUNaM / urAlAe evaM tavaMgAe tasajiyA // 7 // AhAraga tti-ye narA manuSyAstiryazcazca yAhArakA zrojolomapropAhArANAmanyatamamAhAraM gRhNantaste audArikaza-| riirnaamnH| upalakSaNametadaudArikabandhanacatuSTayasyaudArikasaMghAtasya codIrakAH, kiM sarve'pi? netyAha-zarIrahikavedakAn pramucya, zarIrahikamAhArakavaikriyalakSaNaM tatsthAn parityajya / te hi naudArikazarIranAmodaye vartante, tatkathaM tasyodIrakAH syuH / tathaivamuktena prakAreNa / 'tamuvaMgAe tti' tadaMgopAMganAmna audArikAMgopAMganAmna udIrakA veditvyaaH| kevalaM te trasakAyikA eva, na sthAvarAH, teSAM ta'dayAjAvAt // 7 // vanavigAe suranerazyA AhAragA naro tiri / sannI bAyarapavaNo ya lachipajAttago hojaa|||| vevigAe tti-vaikriyazarIranAmnaH / upalakSaNametakriyabandhanacatuSTayasya vaikriyasaMghAtasya ca / surA nairayikA vaa| AhArakA ojolomAdyanyatamamAhAraM gRhNantaH / yazca narastiryagvA saMjhI vaikriyalabdhivA (mA)n / yazca bAdarapavano meM durlaganAmodayI sabdhiparyAptako vaikriyazarIralabdhyA pryaaptH| te srve'pyudiirkaaH||7|| vebiuvaMgAe taNutubA pavaNavAyaraM hiccA / zrAhAragAe vira vijayaMto pamatto y||e|| ANCIENCESCARSAATESCENCESCR For Privale & Personal use only Page #270 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 14 // veudhina tti-kriyAMgopAMganAmna nadIrakAstanutulyA vaikriyazarIratuTyA veditvyaaH| ye vaikriyazarIranAmna nadI- prakRtiH rakAH prAgupadiSTAsta eva vaikriyAMgopAMganAmno'pi veditavyA ityarthaH / kiM sarve'pi ? netyAha-bAdarapavanaM bAdaravAyukA-10 yika hitvA parityajya zeSA assttvyaaH| 'AhAragAe ityAdi' AhArakazarIranAmno virataH saMyatastadAhArakazarIrai kurvan8 pramattaH pramAdanAvamupagataH san udIrako javati // e|| baNhaM saMgaNANaM saMghayaNANaM ca sagalatiriyanarA / devabA paGattA uttamasaMghayaNiNo seDhI // 10 // baehaM ti-sakalAH pazcenDriyAstiryaJco manuSyAzca dehasthAH zarIranAmodaye vartamAnA labdhyA paryAptAH SamA saMsthAnAnAM SaNAM ca saMhananAnAmudIrakA navanti / ihodayaprAptAnAmevodIraNA pravartate, nAnyeSAM / tato yadA yatsaMsthAnaM saMhananaM vodayaprAptaM navati, tattadodIryate, nAnyadeti iSTavyaM / tathottamasaMhananino vajrarSajanArAcasaMhananinaH zreNiH pakazreNinavati, na zeSasaMhana ninaH, tena pakazreNiM pratipannA vajrarSajanArAcasaMhananamevodIrayanti, na zeSasaMhananAni, udayAnAvAdityavaseyaM // 10 // caraMsassa taNutthA uttarataNu sgljognuumigyaa| devA zyare DaMmA tasatiriyanarA ya sevhaa(bevhaa)11|| canarasassa tti-caturasrasyaiva samacaturasrasaMsthAnasyaiva tanusthAH zarIrasthA uttaratanava zrAhArakottaravaikriyazarIriNo| // 12 // manuSyAstiryaJcazca sakalAH sakalendhyiAH paJcenjiyA ityarthaH / tathA noganUmigatA devAzcodIrakA javanti / 'iyare duma tti' itare uktazeSA ekendhiyavikalejiyanairayikA aparyAptakAzca pnycenjiytirymnussyaaH| ete sarve'pi zarIrasthA huMka Jan Ed For Private & Personal use only Page #271 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saMsthAnasyodIrakA javanti / 'tasatiriyanarA ya sevaTTa tti' atretare ityanuvartate, itare uktazeSAstrasAdInjiyAdayaH paJcejiyatiryamanuSyAzca sevArtAH sevArtasaMhananopetAH sevaartsNhnnsyodiirkaaH||11|| saMghayaNANi na uttarataNUsu tannAmagA nvNtrgaa| aNupuvINaM paraghAyassa u deheNa pattA // 12 // / saMghayaNANitti-uttaratanuSu vaikriyAhArakazarIreSu saMhananAni na navantIti SamA saMhananAnAmekatamadapi saMhananaM na javati / tenaikasyApi saMhananasyodIrakA na javanti / tathAnupUrvINAM narakAnupUAdInAM catasRNAM tannAmakAstattadAnupUrvyanuyAyinArakAdinAmAno navAntaragA navApAntarAlagatau vartamAnA udIrakA veditvyaaH| tadyathA-nArakAnupUrvyA nArako navApAntarAlagatau vartamAna udIrakaH, tiryagAnupUAstiryagityAdi / tathA parAghAtanAmnaH zarIraparyAptyA paryAptAH sarve 'pyudiirkaaH||12|| vAyarapuDhavI AyAvassa ya vajittu suhumasuhumatase / ujoyassa ya tirie uttaradeho ya devajaI // 13 // bAyarapuDhavitti-AtapanAmno bAdarapRthvIkAyika udIrakaH / cazabdasyAnuktArthasamuccAyakatvAt bAdarapRthvIkAyiko'pi paryApto praSTavyaH / tathA sUkSmAn sUdamaikejiyAn sUkSmatrasAMzca tejovAyukAyikAn varjayitvA zeSAstiryaJcaH pRthivyaMbuvanaspatayo vikalejiyAH paJcendhiyAzca labdhiparyAptA udyotanAmno ythaasNnvmudiirkaaH| tayottaradehe uttarazarIre yathAsaMjavaM vaikriye AhArake ca vartamAno devo yatizcodyotanAmna nadIrako javati // 13 // sagaloya zkhagaI(32) uttrtnnudevjognuumigyaa|israaeN taso viya zyarAsi tasA sanerazyA 14 // Sain Educala national For Privale & Personal use only WiMainelibrary.org Page #272 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 15 // MUKSAGARMARCH ___ sagalo tti-sakalaH paJcenjiyastiryamanuSyo vA zarIraparyAptyA paryAptaH prazastavihAyogatyudaye vrtmaanH| tathottarasyAM prakRtiH tanau vaikriyazarIrarUpAyAM vartamAnAH sarve tiryaJco manuSyAzca / tathA sarve devAH sarve ca loganUmigatAH / iSTakhagateH prshstvihaayogterudiirkaaH| tatheSTasvaranAmnaH susvrnaamnstrsaadiinchiyaadyH| apizabdAtmAguktAzca paJcenjiyatiryagAdayo jASAparyAptyA paryAptA yathAsaMnavamudIrakAH / tathetarayoraprazasta vihAyogatiHsvaranAmnostrasA vikalejiyAH sanairayikA nairayikasahitAH / tathA paJcenjiyatiryamanuSyAH kecana yAsaMlavamudIrakA veditavyAH // 15 // ussAsassa sarANa ya paUttA baannpaannjaasaasu| sabasaNussAso nAsA vi ya jAna rujjaMti // 15 // ussAsassa tti-unnAsasvarazabdayorAnaprANanASAzabdAcyAM saha yathAsaMkhyena yojanA / sA caivaM-ubAsanAmnaH prANAH pAnaparyAptyA paryAptAH srve'pyudiirkaaH| 'sarANa yatti vitve'pi bahuvacanaM prAkRtatvAt / tataH svarayoH susvarapuHsvarayoprAguktA jadIrakAH sarve'pi nASAparyAptyA paryAptA aSTavyAH / yadyapi svarayoH prAgevodIrakA jaktAstathApi te jApAparyAptyA paryAptA evodIrakA veditavyA iti vizeSopadeza (darza) nArtha punarupAdAnaM / tathA sarvajJAnAM kevalinAmubAsa-12 nASe yAvannAdyApi nirodhamupagatastAvadIryete, tannirodhAnantaraM tUdayAjAvAnnodIraNA navati // 15 // devo sunagAejANa gapnavakaMti ya kittIe / paGatto vaJjittA sasuhumanerazyasuhumatase // 16 // devo tti-'devo' ityAdau jAtAvekavacanaM / keciddevAH kecittiryamanuSyA garnavyutkrAntAH sunagAdeyanAmnorudIrakAH Jain Education national For Private & Personal use only wawajainelibrary.org Page #273 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ye tamudaye vartante / tathA sUdamaikendhiyasahitAn nairayikAn sUkSmatrasAMzca varjayitvA zeSAH paryAptakanAmodaye vartamAnA yazAkIrte (kIrte) rudIrakAH // 16 // gouttamassa devA narA ya vazNo cauNDa miyarAsiM / tavarittA titthagarassa u savAmuyAeN nave // 17 // gouttamassa tti-sarve devA manuSyA api ca kecimuccaiHkulasamutpannAstathA vatino nIcairgotriNo'pi paJcamahAvratasamalaMkRtagAtrayaSTaya uccairgotrsyodiirkaaH| tathA itarAsAM catasRNAM prakRtInAM dharmagAnAdeyAyaza kIrtinIcairgotrANAM tavyatiriktA uktavyatiriktA veditavyAH / tatra purnagAnAdeyayorekendhiyavikalejiyasaMmUrbimatiryamanuSyanairayikAH, ayazaHkIrtezca sarve sUdamAH sarve ca nairayikAH sarve ca sUdamatrasAH sarve'pyaparyAptakanAmodaye vartamAnAH / nIcairgotrasya punaH sarve nairayikAH sarve tiryaJco manuSyA api viziSTakulotpannAn tinazca muktvA zeSAH sarve'pyudIrakA assttvyaaH| tathA tIrtha-15 karanAmnaH sarvajJatAyAM satyAM nave'dIraNA, nAnyadA, udayAnAvAt // 17 // iMdiyapaUttIe usamayapaUttagAe paajggaa| niddApayalANaM khINarAgakhavage pariccaU // 10 // iMdiya tti-injiyaparyAptyA paryAptAH santo ditIyasamayAdArajyenjiyaparyApyanantarasamayAdAranyetyarthaH / nijApracalayorudIraNAprAyogyA javanti / kiM sarve'pi ? netyAha-kSINarAgAn pakAMzca parityajya / udIraNA hi udaye sati navati, nAnyathA / na ca vINarAgadapakayornizApracalodayaH saMjavati "nidAugassa jada khINagakhavage paricca" itivacanaprAmANyAt / tatastAn varjayitvA zeSA nijApracalayorudIrakA veditvyaaH|| 10 // LOCALSECRECORROCRACCE Jain Educatia hational For Privale & Personal use only litinelibrary.org Page #274 -------------------------------------------------------------------------- ________________ nidAnihAINa vi asaMkhavAsA ya maNuyatiriyA ya / veuvAhArataNU vazittA appamatte ya // 15 // prakRtiH // 16 // niddatti-asaMkhyeyavarSAyuSo manuSyatirazco vaikriyazarIriNa zrAhArakazarIriNo'pramattasaMyatAMzca muktvA zeSAH sarve'pi nijAnitApracalApracalAstyAnIMnAmudIrakA veditvyaaH||1|| |veyaNiyANa pamattA te te baMdhatagA kasAyANaM / hAsAzvakasta ya apuvakaraNassa caramaMte // 20 // 15|| - veyaNiyApatti-vedanIyayoH sAtAsAtarUpayoHpramattApramattaguNasthAnakaparyantAH srve'pyudiirkaaH| tathA ye ye jIvA yeSAM yeSAM kaSAyANAM bandhakAste te teSAM teSAM kaSAyANAmudIrakA veditvyaaH| yato yAneva kaSAyAn vedayate tAneva badhnAti 'je veyara se baMdhaI itivacanAt / udaye ca satyudIraNA / tato yuktamuktaM 'te te baMdhatagA kasAyANaM' iti / tatra mithyAdRSTisAsAdanA anantAnubandhinAmudIrakAH teSAM tadakatvAt / apratyAkhyAnAnAmaviratasamyagdRSTiparyantAH, pratyAkhyAnAvaraNAnAM dezaviratiparyantAH, saMjvalanakrodhamAnamAyAlojAnAM svasvabandhavyavajedAdAk udIrakAH, hAsyAdiSasyApUrvaguNasthAnakAntA udiirkaaH||20|| jAvUNakhaNo paDhamo suharazhAsANameva miyarAsiM / devA nerazyA vi ya navahiI kei nerazyA // 1 // // 16 // jatti-yAvatprathamaH kRNaH kiMcidUno javati prathamamantarmuhUrte yAvadityarthaH / tAvanniyamAddevAH sukharatihAsyAnAmudIbharakA veditvyaaH| paratastvaniyamaH / evaM kiMcidUnaM prathamaM kaNaM yAvat nairayikA, itarAsAmasAtavedanIyAratizokaprakR JainEducation For Privale & Personal use only Page #275 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ka0 pra022 tInAM niyamAdI rakAH / paratastu tIrthakara kevalajJAnalA jAdau viparyAso'pi bhavanti / kecitpunanairayikAH sakalAmapi javasthitiM yAvadasAta vedanIyAratizokAnAmudIrakA navanti // 21 // evamekaikaprakRtyudIraNA svAmitvamuktaM, saMprati prakRtyudIraNAsthAnAnyAha - paMcaNDaM ca caNhaM vize ekkAI jA dasahaM tu / tigahIpAi moheM miche sattAi jAva dasa // 22 // paMca haMti - dvitIyakarmaNi darzanAvaraNIyalakSaNe paJcAnAM catasRNAM vA prakRtInAM yugapadIraNA javati / tatra catasRNAM caturaca kuravadhikevaladarzanAvaraNarUpANAM dhruvA udmasthAnAmudIraNA / etAsAM madhye nidrApaJcakamadhyAdanyatamaprakRtiprakSepe paJcAnAmudIraNA / tathA mohe mohanIye ekAdikA trikahInA tAvadraSTavyA yAvadazAnAM / etaduktaM navati - mohanI ye karmaNi udIraNAmadhikRtyaikAdIni trikahInAni dazaparyantAni nava prakRtisthAnAni bhavanti / tadyathA - ekA ca tasraH paJca SaT sapta chaSTa nava daza / saMpratyeSAmudIraNAsthAnAnAM svAminamAha - 'mile sattAi jAva dasa' mithyAdRSTau saptAdIni dazaparyantAni catvAryudIraNAsthAnAni bhavanti, tadyathA-sapta, aSTau, nava, daza / tatra mithyAtvamapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNasaMjvalana krodhAdInAmanyatame trayaH krodhAdikAH / yata ekasmin krodhe udIryamANe sarvakrodhA nadIryante / evaM mAnamAyAlomA api draSTavyAH / na ca yugapat krodhamAnamAyAlojAnAmudIraNA, yugapadayAbhAvAt / kiM tu trayANAM krodhAnAM trayANAM vA mAnAnAM yA tisRNAM mAyAnAM, athavA trayANAM locAnAM yugapadI raNetyanyatame trayo gRhyante / tathA trayANAM vedAnAmanyatamo vedaH, tathA hAsya ra tiyugalAra tizokayugala yoranyataradyugalaM / etAsAM saptapra elibrary.org Page #276 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 17 // ANGRECAREER-CACANCE kRtInAM mithyAdRSTau udIraNA dhruvA / atra ca naMgAzcaturviMzatistadyathA-hAsyaratiyugale aratizokayugale ca pratyekamekaiko naMgaH prApyata iti ghau jaMgau / tau ca pratyekaM triSvapi vedeSu prApyata iti ghau trinirguNitau jAtAH SaT / te ca pratyeka krodhAdiSu caturtA prApyante iti SaT caturnirguNitA jAtA caturviMzatiriti / etasminneva saptake naye vA jugupsAyAM vA'nantAnubandhini vA kSipte'STAnAmudIraNA / tatra nayAdau pratyekamekaikA naMgakAnAM caturviMzatiH prApyate iti timrazcaturvizatayo'tra assttvyaaH| nanu ca mithyAdRSTeravazyamanantAnuvandhinAmudayaH saMjavati, udaye ca satyavazyamudIraNA tatkathaM | mithyAdRSTiranantAnubandhyudayarahitaH prApyate, yena tasya saptAnAmaSTAnAM vA'nantAnubandhirahitAnAmudIraNA saMjavet ? ucyate-iha samyagdRSTinA satA kenacitprathamato'nantAnubandhino visNyojitaaH| etAvataiva ca sa vizrAnto na mithyAtvAdikSyAyodyuktaH, tathAvidhasAmagyajAvAt / tataH kAlAntare mithyAtvaM gataH san mithyAtvapratyayato nUyo'pyanantAnubandhino bannAti, tato bandhAvalikA yAvannAdyApyatikrAmati tAvatteSAmudayo na javati, udayAlAvAccodIraNAyA apyjaavH| bandhAvalikAyAM punaratItAyAmudayasaMjavApnavatyevodIraNA / nanu kathaM bandhasamayAdAracyAvalikAyAmatItAyA|mudayo'pi saMjavati? yato'bAdhAkAlakSye satyudayaH, abAdhAkAlazcAnantAnubandhinAM jaghanyato'ntamuhUrtamutkarSatazcatvAri varSasahasrANi iti? naiSa doSaH, yato bandhasamayAdArajya teSAM tAvatsattA javati, sattAyAM ca satyAM patagahatA, tasyAM ca satyAM zeSaprakRtidalikasaMkrAntiH, saMkrAntasya ca saMkramAvalikAyAmatItAyAmudayaH, udaye ca styudiirnnaa| tato bandhasamayAdanantaramAvalikAyAmatItAyAmudIraNA'nidhIyamAnA na virudhyata iti / tathA tasminneva saptake jaya // 17 // For Private & Personal use only XMainelibrary.org Page #277 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SEARSESSAGAR jugupsayorathavA jayAnantAnubandhinoryaghA jugupsAnantAnubandhinoH prakSiptayornavAnAmudIraNA / atrApi caikaikasmin - vikaTape prAguktakramaNa naMgakAnAM caturviMzatiH prApyate iti tisrazcaturviMzatayo'tra issttvyaaH| tathA tasminneva saptake jaya-| jugupsAnantAnubandhiSu prakSipteSu dazAnAmudIraNA / atraikaiva naMgakAnAM cturviNshtiH||22|| tadevaM mithyAdRSTarmohanIyasyodIraNAsthAnAnyuktAni, sAMprataM sAsAdanasamyagdRSTyAdInAmAhasAsaNamIse nava thavirae bAI parammi pNcaaii| ahavirae ya canarAza satta baccovarilaMmi // 23 // ___ sAsaNamIse tti-sAsAdanasamyagdRSTau samyagmithyAdRSTau ca saptAdIni navaparyantAni trINi trIeyudIraNAsthAnAni javanti / tadyathA-sapta aSTau nava / tatra sAsAdanasamyagdRSTau anantAnubandhyapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNasaMjvalanakodhAdInAmanyatame (mAH) catvAraH krodhAdikAH, trayANAM vedAnAmanyatamo vedaH, yoryugalayoranyataradhugalamiti saptAnAmudIraNA dhruvA / atra prAguktakrameNa naMgakAnAmekA caturviMzatiH / tathA'sminneva saptake naye vA jugupsAyAM vA diptAyAmaSTAnAmudIraNA / atra ca ke caturviMzatI naMgakAnAM / nayajugupsayostu yugapatpradiptayornavAnAmudIraNA / atra caikA naMgakAnAM cturviNshtiH| samyagmithyAdRSTAvanantAnubandhivarjAstrayo'nyatame krodhAdayaH, trayANAM vedAnAmanyatamo vedaH, yoyugalayoranyataradyugalaM, samyagmithyAtvaM ceti saptAnAmudIraNA dhruvA / atra prAguktakrameNa naMgakAnAmekA cturvishtiH| tathA'sminneva saptake jayajugupsayoranyatarasmin prakSipte'STAnAmudIraNA / atra ca caturviMzatI jaMgakAnAM / jayajugu-15 1 anyatamasyApi keSAJcinmatena sarvAditvAt yata uktavAnApizaliH "anyatamasisthAne" iti / zabdAnuzAsanAcAryA api tanmate DatamantasyApyanyazabdasya sarvAditvam cativandhivastriyApsayostu yugamA saptake naye vAyatarayugatA Jain Educatio n al For Privale & Personal use only Thainelibrary.org Page #278 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma RASA // 12 // CASSACRET psayostu yugapatprakSiptayonavAnAmudIraNA / atra caikA cturviNshtinNgkaanaaN| tathA'virate'viratasamyagdRSTau SamAdIni prakRtiH navaparyantAni catvAryudIraNAsthAnAni navanti / tadyathA-SaT, sapta, aSTau, nava / tatraupazamikasamyagdRSTeH dAyikasamyagdRSTA'viratasyAnantAnubandhivarjAstrayo'nyatame krodhAdikAH, trayANAM vedAnAmanyatamo vedaH, yoryugalayoranyatarabAgamati SamAmadIraNA dhravA / atra prAgiva naMgakAnAmekA caturviMzatiH / asminneva paTTe jayajugupsAvedakasamyaktvAnAmanyatamasmin prakSipte sptaanaamudiirnnaa| atra jaMgakAnAM tisrshcturviNshtyH| tathA tasminneva paTTe jayajugupsayorathavA jayavedakasamyaktvayoryaghA jugupsAvedakasamyaktvayoryugapat prakSiptayoraSTAnAmudIraNA / atrApyekaikasmin vikarape jaMgakAnAM caturviMzatiH prApyate iti timrazcaturviMzatayaH / jayajugupsAvedakasamyaktveSu yugapatprakSipteSu navAnAmudIraNA / atra caikA caturvizatirnagakAnAM / 'parammi paMcAi a' iti aviratasamyagdRSTeH parasmin dezavirate pazcAdIni aSTaparyazAntAni catvAri udIraNAsthAnAni / tadyathA-paJca SaT sapta aSTau / tatra pratyAkhyAnAvaraNasaMjvalanasaMjhau krodhAdInAma nyatamau dhau krodhAdikau, trayANAM vedAnAmanyatamo vedaH, yoyugalayoranyataradyugalaM, etAsAM paJcAnAM prakRtInAM dezaviratasyodIraNA dhruvA / eSA caupazamikasamyagdRSTeH dAyikasamyagdRSTevA'vagantavyA / atra ca prAguktakrameNa jaMgakAnAmekA cturviNshtiH| jayajugupsAvedakasamyaktvAnAmanyatamasmiMstu pradipte palAmudIraNA / atra jayAdijistrayo vikhpaaH|| // 12 // 4AekaikasmiMzca vikaTape naMgakAnAM caturviMzatiriti timrshcturvishtyH| tathA tasminneva paJcake nayajugupsayorathavA jugu psAvedakasamyaktvayoryaghA jayavedakasamyaktvayoryugapatprakSiptayoH saptAnAmudIraNA / atrApi tisrazcaturviMzatayo naMgakAnAM ********* R ESS ** JainEducation For Private & Personal use only Najanelibrary.org Page #279 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jayajugupsAvedakasamyaktveSu tu yugapatprakSipteSu assttaanaamudiirnnaa| atra caikA caturviMzatinaMgakAnAM / saMprati pramattApramattayorjedAlAvAyugapadIraNAsthAnAnyAha-virae ya caurA satta' ti virate pramatte'pramatte ca caturAdIni saptaparyantAni catvAryudIraNAsthAnAni javanti / tadyathA-catvAri paJca SaT sapta / tatra saMjvalanakrodhAdInAmanyatama ekaH krodhAdiH, trayANAM vedAnAmanyatamo vedaH, yoyugalayoranyataradyugalaM, ityetAsAM catasRNAM prakRtInAM viratasya dAyikasamyagdRSTeraupazamikasamyagdRSTevA udIraNA dhruvA / atraikA naMgakAnAM cturviNshtiH| etasminneva catuSke jayajugupsAvedakasamyaktvAnAmanyatamasmin prakSipte pnycaanaamudiirnnaa| atra jaMgakAnAM tisrazcaturviMzatayaH / tathA tasminneva catuSke jayajugupsayorazravA nayavedakasamyaktvayoryaghA jugupsAvedakasamyaktvayoryugapatprakSiptayoH SaNAmudIraNA / atrApi tisrazcaturviMzatayo naMgakAnAM / jayajugupsAvedakasamyaktveSu ca yugapatpradipteSu sptaanaamudiirnnaa| atra caikA caturviMzatinaMgakAnAM / saMpratyapUrvakaraNasyodIraNAsthAnAnyAha-baccovariSyAmmi' viratAparitane'pUrvakaraNe caturAdIni SaTparyantAni trIeyudIraNAsthAnAni bhavanti / tadyathA-catasraH paJca SaT / tatra caturNA saMjvalanakrodhAdInAmekatamaH krodhAdiH, trayANAM vedAnAmanyatamo vedaH, yoryugalayoranyataradyugalaM, ityetAsAM catasRNAM prakRtInAmapUrvakaraNe udIraNA dhruvA / atraikA naMgakAnAM cturviNshtiH| asminneva catuSke jaye vA jugupsAyAM vA diptAyAM paJcAnAmudIraNA / atra ke caturviMzatI| naMgakAnAM / jayajugupsayostu yugapatpradiptayoH palAmudIraNA / atra caikA caturvizatirnaMgakAnAM / etAzcApUrvakaraNasatkA|zcaturviMzatayaH paramArthataH pramattApramattacaturviMzatikAto'ninnasvarUpA iti na pRthagane gaNayiSyante // 23 // Jain Educa t ional For Privale & Personal use only V olibrary Page #280 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH CAMERICA sNprtynivRttibaadrsyodiirnnaasthaanaanyaah|| 12 // aniyahimmi ugegaM lojo taNurAgego (ga ega) cviisaa|ekkgbkkekaars dasa satta caTakka ekA // 4 // | aniyaTTimmi tti-anivRttibAdare he udIraNAsthAne / tadyathA- prakRtI, ekA ca / tatra caturNA saMjvalanakrodhAdInAPmekatamaH krodhAdiH, trayANAM vedAnAmanyatamo vedaH / atra trinidaizcaturtiH saMjvalanairvAdaza naMgAH / vedeSu ca vINeSu / upazAmteSu vA saMjvalanakrodhAdInAmekatamaM krodhAdikamudIrayati / tatra ca catvAro nNgaaH| 'lono taNurAgego' (ga ega) tanurAge tanurAgasya sUkSmasaMparAyasya sUkSmalolakiTTIvedayamAnasya lone evaiko mohanIyamadhye nadIraNAyogyo navati / saMprati caturAdiSu dazaparyanteSu jadIraNAsthAneSu viratAntAnAM yAvatyazcaturviMzatayo navanti tAvatInirUpayati-cavIse-4 tyAdi' dazodIraNAyAmekA caturviMzatiH, navodIraNAyAM SaT , aSTodIraNAyAmekAdaza, saptodIraNAyAM daza, SaDudIrapAyAM sapta, paJcakodIraNAyAM catasraH, caturudIraNAyAmeketi / etAzcaturviMzatayaH prAgeva jAvitAH / kevalaM saMkalanamAtramihaivaM svadhiyA parijAvanIyam // 24 // hA tadevamuktAni mohanIyasyodIraNAsthAnAni, saMprati nAmakarmaNa udIraNAsthAnAni pratipipAdayiSurAhada egabiyAlApamA sattapamAMta guNisu naamss| nava satta timi aha ya u paMca ya appamatte do // 25 // hai ekaM paMcasu ekammi aha hANakameNa naMgA vi / ekkaga tIsekArasa gavIsa sabAra tisae ya // 6 // // 12 // Sain Educale Dationall For Private & Personal use only lainelibrary.org Page #281 -------------------------------------------------------------------------- ________________ MOCCCESKATA gavIsA bacca sayA bahahiyA navasayAya eghiyaa|annuttraanni caudasa sayANi guNanana pNcsyaa|| egetyAdi-nAmakarmaNa udIraNAsthAnAni daza, tadyathA-ekacatvAriMzat, vicatvAriMzat , pazcAzat , ekapaJcAzat, vipaJcAzat , tripaJcAzat, catuHpaJcAzat , SaTpaJcAzat, saptapaJcAzacceti / tatra taijasasaptakaM varNAdiviMzatiragurulagha |sthirAsthire zunAzune nirmANamityetAsAM trayastriMzatprakRtInAmudIraNA dhruvA / tatra manuSyagatipaJcenjiyajAtitrasabAdarapa ryAptasunagAdeyayaza kIrtirUpe'STake prakSipte sati ekacatvAriMzannavati / etAsAM caikacatvAriMzatprakRtInAM kevalisamudghAtagataH kArmaNakAyayoge vartamAnaH kevalI nadIrako navati / eSaiva caikacatvAriMzattIrthakaranAmasahitA victvaariNshnvti| tasyAzca tIrthakaraH kevalisamudghAtagataH kArmaNakAyayoge vartamAna udiirkH| tasyAmevaikacatvAriMzati audArikasaptakaM SaNAM saMsthAnAnAmekatamat saMsthAnaM vajrarSajanArAcasaMhananamupaghAtaM pratyekamityekAdazake pradipte sati vipaJcAzanavati / / zratra pani saMsthAnaiH SaDnaMgAH, te ca vadayamANasAmAnyamanuSyannaMgagrahaNena gRhItA aSTavyAH, evamuttaratrApi / etasyAzca vipaJcAzataH sayogikevalI samudUghAtagata audArikamizrakAyayoge vartamAna udIrakaH / eSaiva ca hipaJcAzattIrthakaranAmasahitA tripaJcAzat / kevala miha saMsthAnaM samacaturasrameva vaktavyaM / asyA apyudIrakaH sayogikevalI tIrthakara audA-1 rikamizrakAyayoge vartamAno veditavyaH / tathA saiva hipaJcAzat parAghAtanAmolAsanAma prazastAprazastavihAyogatyoranyatarA vihAyogatiH susvaraphuHsvarayoranyatarasvaranAmeticatuSTayaprakSepAt SaTpaJcAzanavati / enAM ca sayogikevalI audArikakAyayoge vartamAna nadIrayati / parAghAtobAsaprazastavihAyogatisusvarapradepA tripaJcAzat saptapaJcAzanavati / etasyAzca tIrthakaraH Jain Educati o nal For Privale & Personal use only Cousinelibrary.org Page #282 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH yathA-citta sayogikevalI audArikakAyayoge vartamAna udIrakaH / saptapaJcAzadeva vAgyoganirodhe SaTpaJcAzannavati / nannAse'pi ca niruddha paJcapaJcAzat / atIrthakarakevalinaH prAguktAH SaTpaJcAzaghAgyoge nirudhe paJcapaJcAzanavati / jannAse'pi ca nirudhe catuHpaJcAzat / atra vipaJcAzaccatuHpaJcAzavarjeSu zeSeSu SaTsu pratyekamekaiko vizeSanaMgaH prApyata iti sarvasaMkhyayA kevalinAM phNgaaH| tatraikacatvAriMzatyatIrthakRta ekH| zeSeSu tu paJcasu tiirthkRtH| tadevamuktAni kevalinAmudIrapAsthAnAni / saMpratyekenjiyANAmanidhIyate-ekendhiyANAmudIraNAsthAnAni paJca, tadyathA-vicatvAriMzat paJcAzat ekapaJcAzat vipaJcAzat tripaJcAzacceti / tatra tiryaggatitiryagAnupUyauM sthAvaranAmaikenjiyajAtirbAdarasUkSmayorekatarat 31 |paryAptAparyAptayorekatarat urjagamanAdeyaM yazAkIya'yazAkIorekataretyetA nava prakRtayaH prAguktAni(vodIraNAnistrayastriMzatsaMkhyAkAniH saha sanmizrA vicatvAriMzanavati / atra ca jaMgAH paJca, tadyathA-bAdarasUkSmAnyAM pratyekaM paryAptAparyAptAcyAmayazakIrtyA saha catvAraH, bAdaraparyAptayaza kIrtinizcaikaH / sUkSmAparyAptAnyAM saha yaza-kIrterudayo na bhavati, tadanAvAcca nodIraNeti kRtvA tadAzritA vikaTapA na navanti / eSA vicatvAriMzadapAntarAlagatau vartamAnasya veditavyA / tataH zarIrasthasyaudArikazarIraudArikasaMghAtaudArikabandhanacatuSTayahuMmasaMsthAnopaghAtapratyekasAdhAraNAnyatararUpaM navakaM pradipyate, tiryagAnupUrvI cApanIyate, tataH paJcAzanavati / atra ca naMgA daza, tadyathA-bAdaraparyAptasya pratyekasAdhAraNAnyAM yazaHkIrtyayazAkIrtinyAM ca catvAro naMgAH, aparyAptabAdarasya pratyekasAdhAraNAcyAmayaza kI| saha chau, sUjhasya ca paryAptAparyApta pratyekasAdhAraNairayazakIrtyA saha catvAra iti daza / bAdaravAyukAyikasya vaikriyaM kurvataH zraudA kAtyayazakIyo nupUjyoM sthAvara HORORSCRICKASSACCES // 130 // Jain Educatiedational For Private & Personal use only elibrary.org Page #283 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rikaSaTkasthAne vaikriyaSaTkamavagantavyaM / tatazca tasyApi paJcAzadevodIraNAyogyA javati / kevalamiha vAdaraparyAptapratyekA-6 yaza kIrtijireka eva jaMgaH / taijaskAyikavAyukAyikayohiM sAdhAraNayazAkIyorudayo na javati, tadanAvAcca nApyudIraNA, tatastadAzritA naMgA na prApyante / tadevaM sarvasaMkhyayA paJcAzatyekAdaza naMgAH / tataH zarIraparyAptyA paryAptasya parAghAte dipte ekapaJcAzanavati / atra ca naMgAH SaT, tadyathA-bAdarasya pratyekasAdhAraNayazakIrtyayazaHkIrtipadaizcatvAraH, sUkSmasya pratyekasAdhAraNAnyAmayazaHkIrtyA saha ghau| bAdaravAyukAyikasya ca vaikriyaM kurvataH zarIraparyApTyA paryAptasya parAghAte dipte prAgukkA paJcAzat ekapaJcAzanavati / atra ca prAgvadeka eva jaMgaH / sarvasaMkhyayA caikapaJcAzati sapta nNgaaH| tataH prANApAnaparyAptyA paryAptasyobAse hipte vipaJcAzanavati / atrApi naMgAH prAgvat SaT / athavA zarIrapa-| yopyA paryAptasyobAse'nudite Atapodyotayoranyatarasmin nadite vipaJcAzanavati / atrApi jaMgAH SaT, tadyathA-bAdarasyodyotena sahitasya pratyekasAdhAraNayazakIrtyayaza kIrtipadaizcatvAraH, Atapasahitasya pratyekayazaHkItyayazaHkIrtipaderyo naMgI / bAdaravAyukAyikasya ca vaikriyaM kurvataH prANApAnaparyApyA paryAptasyocAse kSipte prAguktA ekapaJcAzat 6ipaJcAzanavati / tatra ca prAgvadeka eva jNgH| taijaskAyikavAyukAyikayorhi Atapodyotayaza-kIrtInAmudayAjAvAdAraNA na navati, tatastadAzritA naMgA atra na prApyante / sarvasaMkhyayA vipaJcAzati jaMgAstrayodaza / tathA prANApAnaparyApyAta paryAptasyobAsasahitAyAM bipaJcAzati Atapodyotayoranyatarasmin dipte tripaJcAzanavati / atra naMgAH SaT ye prAgAtadApodyotAnyatarasahitAyAM piNcaashtynnihitaaH| sarvasaMkhyayA caikendhiyANAM jaMgA nicatvAriMzat / dIjiyANAmudIra SHANKARACARICA Jain Educat i onal For Private & Personal use only inelibrary.org Page #284 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH 13 NAsthAnAni SaTU, tadyathA-vicatvAriMzat vipaJcAzat catuHpaJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzat saptapaJcAzacceti / tatra tiryaggatitiryagAnupUvyoM bIjiyajAtistrasanAma bAdaranAma paryAptAparyAptayorekatarat purnagamanAdeyaM yshHkiirtyyshHkii||131|| yorekataretyetA nava prakRtayaH prAguktAjistrayastriMzatsaMkhyAkAnidhuMvodIraNAniH saha vicatvAriMzannavati / eSA ca vicatvAriMzadapAntarAlagatau vartamAnasyAvaseyA / atra ca naMgAstrayaH, tadyathA-aparyAptakanAmodaye vartamAnasyAyazaHkIrtyA sahaiko jaMgaH, paryAptakanAmodaye vartamAnasya yazAkIrtyayaza-kIrtiyAM cAviti / tataH zarIrasthasyaudArikasaptakaM huMmasaMsthAnaM sevArtasaMhananaM upaghAtanAma pratyekanAmetyekAdazaka prakSipyate, tiryagAnupUrvI cApanIyate, tato jAtA vipaJcAzat / atra ca naMgAstrayaH, te ca prAgiva aSTavyAH / tataH zarIraparyApyA paryAptasya vihAyogatiparAghAtayoH pradiptayozcatuHpaJcAzanavati / atra yazAkIrtyayaza kIrtiyAM ghau naMgau / tataH prANApAnaparyApyA paryAptasyovAse dipte paJcapaJcAzanavati / atrApi prAgiva ghau naMgI / athavA zarIrapopyA paryAptasyobAse'nudite nadyotanAnni tUdite paJcapaJcAzanavati / atrApi prAgiva dhau jNgii| sarve'pi paJcapaJcAzati catvAro nNgaaH| tato nASAparyApyA paryAptasyobAsasahitAyAM paJcapacAzati susvaraphuHsvarayorekatarasmin pradipte SaTpaJcAzanavati / atra susvaraphuHsvarayazakIrtyayaza kIrtipadaizcatvAro nNgaaH| athavA prANApAnaparyApyA paryAptasya svare'nudite udyotanAnni tadite SaTpaJcAzanavati / atra yazaHkIrtyayaza kIrtiyAM dhau nNgau| sarve SaTpaJcAzati ssdd'gaaH| tato jApAparyApyA paryAptasya svarasahitAyAM SaTrapaJcAzati udyotanAmni prakSipte saptapaJcAzanavati / atra susvaramuHsvarayaza-kIrtyayazAkIrtipadaizcatvAro nNgaaH| sarve mIndriyANAM naMgA dhaaviNshtiH| // 13 // Jain Educati o nal For Privale & Personal use only S inelibrary.org Page #285 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educati evaM trIndriyANAM caturindriyANAM ca pratyekamudIraNAsthAnAni jAvanIyAni / navaraM dIndriyajAtisthAne trIndriyANAM trIndriyajAtizcaturindriyANAM caturindriyajAtirabhidhAtavyA / pratyekaM ca jaMgA dvaaviNshtiviNshtirvseyaaH| sarvasaMkhyayA vikale - ndriyANAM jaMgAH SaTSaSTiH / tiryakpaJcendriyANAM vaikriyalabdhirahitAnAmudIraNAsthAnAni SaT / tadyathA - dicatvAriMzat dvipaJcAzat catuHpaJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzat saptapaJcAzaJceti / tatra tiryaggatitiryagAnupUrvyAM paJcendriyajAtistrasanAma bAdaranAma paryAptAparyAptayorekatarat sunagAdeyayugaladurbhagAnAdeyayugalayorekatarat yugalaM yazaH kIrtya - yazaHkI tyoMrekataretyetA nava prakRtayaH prAguktAnistrayastriMzatsaMkhyA kA nirdhuvodIraNAniH saha vicatvAriMzadbhavati / eSA ca dvicatvAriMzadapAntarAlagatau vartamAnasya veditavyA / atra ca jaMgAH paJca / tatra paryAptakanAmodaye vartamA nasya sunagAdeyayugala kurbhagAnAdeya yugalayazaH kIrtyayazaH kIrtizcitvAro jaMgA, aparyAptakAmodaye vartamAnasya tu durbhagAnAdeyAyazaHkIrtinireka eva jaMgaH / iha sujagAdeye durbhagAnAdeye vA yugapaDadayamAyAtaH / tata udIraNApi yugapadeveti pazcaiva jaMgAH / apare punarAduH - sunagAdeya yodurbhagAnAdeyayorvA naikAntena yugapadayajAvaniyamaH, anyayApi darzanAt / tataH paryAptakanAmodaye vartamAnasya sujagadurbhagAdeyAnAdeyayazaH kIrtya yazaH kIrtiniraSTau jaMgAH, aparyAptakAmodaye vartamAnasya tu durbhagAnAdeyAyazaH kIrtijireka iti sarvasaMkhyayA dvicatvAriMzati nava / tataH zarIrasthasyaudArikasaptakaM SaSAM saMsthAnAnAmekatamat saMsthAnaM paNAM saMhananAnAmekatamatsaMhananaM upaghAtaM pratyekanAmetyekAdazakaM pradiSyate tiryagAnupUrvI cApanIyate, tato dipaJcAzavati / atra jaMgAnAM paJcacatvAriMzaM zataM, tadya national ainelibrary.org Page #286 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 132 // Jain Education yA - paryAptakasya patiH saMsthAnaiH SaDDiH saMhananaiH subhagAdeya durbhagAnAdeyayugalAcyAM yazaH kIrtyayazaH kIrtitryAM ca jaMgAnAM catuzcatvAriMzaM zataM, aparyAptasya ca huMmasaMsthAna sevArtasaMhananadurbhagAnAdeyAyazaH kIrtinireka iti / ye punaH sujagAdeyayorjagAnAdeyayorvA kevalA ke valayorapyudayamivanti tanmatena dipaJcAzati jaMgAnAM de zate ekonanavatyadhike veditavye / tatra paryAptasya patiH saMsthAnaiH SaGgiH saMhananaiH sujagadurbhagAcyAmAdeyAnAdeyAcyAM yazaH kIrtyayazaH kIrtibhyAM ca jaGgA de zate aSTAzItyadhike, aparyAptakasya tu prAguktasvarUpa eka iti / tasyAmeva dipaJcAzati zarIraparyAptyA paryAptasya | parAghAte prazastA prazastAnyataravihAyogatau ca pradiptAyAM catuHpaJcAzadbhavati / atra paryAptAnAM prAk catuzcatvAriMzaM zataM jaGgakAnAmuktaM, tadeva vihAyogatidhika guNitamavagantavyaM / tathA ca satyatra jaGgAnAM de zate aSTAzItyadhike javataH / matAntareNa punaH pazca zatAni SaTsaptatyadhikAni / tataH prANApAnaparyAtyA paryAptasyoncAse dipte paJcapaJcAzadbhavati / atrApi prAgiva jaGgAnAM de zate zraSTAzItyadhike, matAntareNa paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni / athavA zarIraparyAptyA paryAptasyo - vAse'nudite udyotanAni tudite paJcapaJcAzadbhavati / atrApi maGgAnAM de zate zraSTAzItyadhike, matAntareNa paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni / sarva saMkhyayA paJcapaJcAzati svamatena jaGgakAnAM paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni, matAntareNa tu dvipa|JcAzadadhikAni ekAdaza zatAni / tato jASAparyAtyA paryAptasya susvaraHsvarayoranyatarasmin kSipte SaTpaJca zanavati / tatra svamata cintAyAM ye ullAsena de zate zraSTAzItyadhike jaGgakAnAM prAk labdhe te iha svaradhikena guNyate, tato labdhAni paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni, matAntareNa punariha dvipaJcAzadadhikAnyekAdaza zatAni jaGgakAnAM javanti / athavA prakRtiH // 132 // elibrary.org Page #287 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SANSKRRCCASSACARCISCESS prANApAnaparyAptyA paryAptasya svare'nudite udyotanAmni tUdite SaTpaJcAzanavati / atra ca svamatacintAyAM prAgiva zate aSTAzItyadhike naGgakAnAM, matAntareNa paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni / sarvasaMkhyayA svamatena SaTpaJcAzati naGgA aSTau zatAni catuHSaSTyadhikAni, matAntareNa saptadaza zatAnyaSTAviMzatyadhikAni / tataH svarasahitAyAM SaTpaJcAzati udyotanAmni prakSipte saptapazcAzanavati / atra ye prAk svarasahitAyAM SaTpaJcAzati naGgA anihitAH svamatena paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni, matAntareNa vipaJcAzadadhikAnyekAdaza zatAni, ta evAtrApi assttvyaaH| tathA teSAmeva tiryapaJcendhiyANAM vaikriyaM kurvatAmudIraNAsthAnAni paJca javanti / tadyathA-ekapaJcAzat tripaJcAzat catuHpaJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzacceti / tatra vaikriyasaptakaM samacaturasrasaMsthAnaM upaghAtaM pratyekamiti prakRtidazakaM prAguktAyAM tiryapaJcenjiyaprAyogyAyAM vicatvAriMzati pradipyate, tiryagAnupUrvI cApanIyate, tata ekapaJcAzanavati / atra sunagAdeyayugalapurjagAnAdeyayugalayazAkIyayazaHkIrtiparyAptapadaizcatvAro naGgAH, matAntareNa punaH sunagaurjagAcyAmAdeyAnAdeyAnyAM yazaHkIrtyayazaHkIrticyAM ca paryAptakena sahASTau nnggaaH| tataH zarIraparyApyA paryAptasya parAghAte prazastavihAyogatau ca prakSiptAyAM tri|paJcAzanavati / atrApi prAgiva catvAro naGgAH, matAntareNa punaraSTau / tataH prANApAnaparyAptyA paryAptasyovAsanAmni prakSipte | catuHpaJcAzanavati / atrApi prAgiva svamatena jaGgAzcatvAro matAntareNa punaraSTau / athavA zarIraparyAptyA paryAptasyobbAse'nudite udyotanAmni tUdite catuHpaJcAzanavati / atrApi svamatena naGgAzcatvAro matAntareNASTau / sarvasaMkhyayA catuHpaJcAzati svamatenASTau naGgAH, matAntareNa SoDaza / tato nASAparyAptyA paryAptasyobAsasahitAyAM catuHpaJcAzati svare prakSipte ka0pra023National For Privale & Personal use only library.org Page #288 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 133 // EiRS ARRESTERS paJcapaJcAzanavati / atrApi svamatena naGgAzcatvAro matAntareNa punaraSTau / athavA prANApAnaparyApyA paryAptasya svare'nu-181 prakRtiH dite udyotanAmni tadite paJcapaJcAzanavati / atrApi svamatena jaGgAzcatvAro matAntareNASTau / sarvasaMkhyayA svamatena paJcapazcAzati jaGgA aSTau, matAntareNa SoDaza / tataH svarasahitAyAM paJcapaJcAzati nadyote dipte SaTpaJcAzanavati / atrApi naGgAH svamatena catvAro matAntareNASTau / sarvasaMkhyayA vaikriyaM kurvatAM tiryapaJcendhiyANAM naGgA aSkSAviMzatiH, matAntareNa SaTpaJcAzat / sAmAnyena sarvatiryapaJcendhiyANAM svamatena naGgAzcaturviMzatizatAni vyazItyadhikAni, matAntareNa ekonapaJcAzatAni viSaSTyadhikAni / saMprati manuSyANAmudIraNAsthAnAni pratipAdyante-tatra kevalinAM prAgevoktAni / anyeSAM tu paJca, tadyathA-vicatvAriMzat vipaJcAzat catuHpaJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzacceti / etAni sarvAeyapi yathA prAk tiryapaJcenjiyANAmuktAni tathaivAtrApi vaktavyAni, navaraM tiryaggatitiryagAnupUryoH sthAne manuSyagatimanuSyA|nupUyau~ vaktavye / paJcapaJcAzat SaTpaJcAzaccodyotarahitA vaktavyA / vaikriyAhArakasaMyatAnmuktvA zeSamanuSyANAmudyoto|dayAjAvAt / jaGgA api sarvatrApyudyotarahitAstathaiva svamataparamatApekSyA vaktavyAstadyathA-svamatena vicatvAriMzati paJca, dipazcAzati paJcacatvAriMzaM zataM, catuHpaJcAzati ke zate zraSTAzItyadhike, paJcapaJcAzatyapi zate aSTAzItyadhike, SaT|paJcAzati paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni / paramatena tu yathAkramaM e| 20e| 576 / 576 / 1155 / vaikriyamapi kurvatAM // 133 // manuSyANAmudIraNAsthAnAni paJca javanti, tadyathA-ekapaJcAzat, tripaJcAzat, catuHpaJcAzat, paJcapaJcAzat, SaTpazcAzacceti / tatraikapazcAzatripaJcAzacca yathA prAgvaikriyatiryakpaJcenjiyANAmuktA tathAtrApi aSTavyA / catuHpaJcAzatyubAsa Page #289 -------------------------------------------------------------------------- ________________ CRACKMARCH sahitAyAM prAgiva svamatena catvAro jaGgA matAntareNASTau / uttaravaikriyaM kurvatAM saMyatAnAmudyotanAmodayamAgalati, nAnyeSAM, tatastena saha catuHpaJcAzati prazasta evaiko naGgo javati, saMyatAnAM durjagAnAdeyAyazaHkIryudayAnAvAt / sarvasaMkhyayA catuHpaJcAzati svamatena paJca naGgAH matAntareNa nava / tato nASAparyAptyA paryAptasyovAsasahitAyAM susvare dipte paJcapaJcAzanavati / atrApi prAgiva svamatena naMgAzcatvAro matAntareNASTau / zrathavA saMyatAnAM svare'nudite udyotanAmni tUdite paJcapaJcAzanavati / atrApi prAgiva eka eva jnggH| sarvasaMkhyayA paJcapaJcAzati svamatena paJca naGgA matAntareNa nava / paJcapaJcAzati susvarasahitAyAmudyote dipte SaTpaJcAzanavati / tasyAM caika eva prazasto jaMgaH / sarvasaMkhyayA vaikriyamanuSyANAM svamatenaikonaviMzatinaGgAH matAntareNa paJcatriMzat / saMpratyAhArakaM kurvatAmudIraNAsthAnAnyucyante-AhArakasaMyatAnAmudIraNAsthAnAni paJca, tadyathA-ekapaJcAzat tripaJcAzat catuHpaJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzacceti / tatrAhArakasaptakaM samacaturasrasaMsthAnamupaghAtaM pratyekamiti prakRtidazakaM prAguktAyAM manuSyagatiprAyogyAyAM vicatvAriMzati pratipyate, manuSyAnupUrvI cApanIyate, tata ekapaJcAzanavati / kevala miha sarvANyapi padAni prazastAnyeveti kRtvA eka eva jNgH| zarIraparyAptyA paryAptasya prazastavihAyogatiparAghAtayoH prakSiptayostripaJcAzanavati / atrApyeka eva naGgaH / tataH prANApAnaparyApyA paryAptasyobAse kSipte catuHpaJcAzanavati / atrApyeka eva jnggH| athavA zarIraparyApyA paryAptasyoTAse'nudite udyotanAmni tUdite catuHpaJcAzanavati / atrApi prAgivaika eva naMgaH / sarvasaMkhyayA catuHpaJcAzati kaunaGgau / tato jASAparyAptyA paryAptasyobAsasahitAyAM catuHpaJcAzati susvare hipte pazcapaJcAzanavati / atrApi prAgvadeka eva nnggH| Sain Education a l H ibrary.org Page #290 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 13 // athavA prANApAnaparyAptyA paryAptasya svare'nudite udyotanAmni tUdite paJcapaJcAzanavati / atrApyeka eva jaMgaH / sarvasaMkhyayA paJcapaJcAzati ko naMgau / tato nASAparyAptyA paryAptasya svarasahitAyAM paJcapaJcAzatyudyote kSipte SaTpaJcAzanavati / atrApyeka eva nNgH| zrAhArakazarIriNaH sarvasaMkhyayA sapta nNgaaH| tadevaM manuSyANAM sAmAnya kriyazarIryAhArakazarIrikevalinAM naMgAH sarvasaMkhyayA trayodaza zatAni catustriMzadadhikAni bhavanti / paramatena tu SaDiMzatizatAni paJcAzadadhikAni / devAnAmudIraNAsthAnAni SaT , tadyathA-vicatvAriMzat ekapaJcAzat tripaJcAzat catuHpaJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzacceti / tatra devagatidevAnupUvyauM paJcenjiyajAtivasanAma bAdaranAma paryAptanAma sunagAdeyayugalalagAnAdeyayugalayorekataradyugalaM yazAkIrtyayazaHkIyorekataretyetA nava prakRtayo dhruvodIraNAnistrayastriMzatsaMkhyAkAniH saha sammizrA vicatvAriMzanavati / atra sulagAdeyayugalapulaMgAnAdeyayugalayazAkIya'yaza-kIrtinizcatvAro naMgAH, matAntareNa punaH sulagapugAnyAmAdeyAnAdeyAnyAM yazaHkIrtyayaza kIrtinyAM cASTau naMgAH / tataH zarIrasthasya vaikriyasaptaka samacaturasrasaMsthAnaM upaghAtaM pratyekamityetA daza prakRtayaH prakSipyante, devAnupUrvI cApanIyate, tata ekapaJcAzanavati / atrApi prAgiva svamatena catvAro naMgA matAntareNASTau / tataH zarIraparyAdhyA paryAptasya parAghAtaprazastavihAyogatyoH prakSiptayostripaJcAzanavati / atrApi prAgiva svamatena catvAro naMgA matAntareNASTau / devaanaamprshstvihaayogtrudyaanaa-8||134| vAttadAzritA naMgA na prApyante / tataH prANApAnaparyAptyA paryAptasyobAse kSipte catuHpaJcAzanavati / atrApi svamatena catvAro naMgAH, matAntareNASTau / athavA zarIraparyApyA paryAptasyobAse'nudite udyotanAmni tUdite catuHpaJcAzanavati / Jain Educati o nal kelelibrary.org Page #291 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SAGARA% atrApi prAgiva svamatena jaMgAzcatvAro matAntareNASTau / sarvasaMkhyayA catuHpaJcAzati svamatenASTau naMgA matAntareNa ssoddsh| tato jASAparyAptyA paryAptasyovAsasahitAyAM catuHpaJcAzati susvare kSipte paJcapaJcAzanavati / atrApi svamatena prAgiva catvAro naMgA mtaantrennaassttau| athavA prANApAnaparyApyA paryAptasya svare'nudite udyotanAmni tUdite paJcapaJcAzanavati / atrApi svamatena naMgAzcatvAro matAntareNASTau / sarvasaMkhyayA paJcapaJcAzati svamatenASTau jaMgA matAntareNa tu Somaza / tato nASAparyApyA paryAptasya susvarasahitAyAM paJcapaJcAzati udyote kSipte SaTpaJcAzanavati / atrApi svamatena ta eva catvAro naMgA mtaantrennaassttau| sarvasaMkhyayA devAnAM svamatena ghAtriMzanaMgA matAntareNa catuHSaSTiH / nairayikANAmudIraNAsthAnAni paJca, tadyathA-vicatvAriMzat ekapaJcAzat tripaJcAzat catuHpaJcAzat paJcapaJcAzacceti / tatra narakagatinarakAnupUjyau~ paJcenjiyajAtistrasabAdaraparyAptapurjagAnAdeyAyazakIrtaya ityetA nava prakRtayo dhruvodIraNAnistrayastriMzatsaMkhyAkAliH saha sammizrA vicatvAriMzannavati / atra ca sarvANyapi padAni aprazastAnyeveti kRtvA eka eva naMgaH / tataH zarIrasthasya vaikriyasaptakaM huMmasaMsthAnaM japaghAtaM pratyekamiti daza prakRtayaHprakSipyante, narakAnupUrvI cApanIyate, tata ekapaJcAzanavati / atrApyeka eva naMgaH / tataH zarIraparyApTyA paryAptasya parAghAtAprazastavihAyogatyoH prakSiptayostripaJcAza-1 navati / atrApyeka eva naMgaH / tataH prANApAnaparyApyA paryAptasyoDAse kSipte ctuHpnycaashnvti| atrApyeka eva nNgH| tato nASAparyApyA paryAptasya 5:svare dipte pnycpnycaashnvti| atrApyeka eva jaMgaH / sarvasaMkhyayA nairayikANAM paJca laGgAH / tadevamuktAni nAmakarmaNa udIraNAsthAnAni / saMpratyetAnyeva guNasthAnakeSu darzayati-guNisu tti' nAmno nAma AR Jain Education national For Private & Personal use only Hijainelibrary.org Page #292 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 13 // karmaNo guNiSu guNasthAneSu mithyAdRSTipratiSu sayogikevaliparyanteSu yathAsaMkhyaM navAdisaMkhyAnyudIraNAsthAnAni javanti / tatra mithyAdRSTenavodIraNAsthAnAni, tadyathA-vicatvAriMzat paJcAzat ekapaJcAzat vipaJcAzat tripaJcAzat catuHpaJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzat saptapaJcAzaJceti / zramUni ca sarvANyapi mithyAdRSTInekendhiyAdInadhikRtya svayaM parinAvanIyAni / sAsAdanasamyagdRSTerudIraNAsthAnAni sapta, tadyathA-vicatvAriMzat paJcAzat ekapaJcAzat vipaJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzat saptapaJcAzacceti / tatra vicatvAriMzat bAdaraikendhiyaghInjiyatrIndhiyacaturindhiyatiryakpaJcendhiyamanuSyadevAnAM sAsAdanasamyagdRSTInAmapAntarAlagatau vrtmaanaanaamvseyaa| tathA ekendhiyANAM zarIrasthAnAM paJcAzat / devAnAM zarIrasthAnAmekapaJcAzat / vikalejiyatiryakpaJcenjiyamanuSyANAM zarIrasthAnAM vipaJcAzat / devanairayikANAM paryAptAnAM sAsAdanasamyaktve vartamAnAnAM pnycpnycaasht|tirypnycenniymnussydevaanaaN paryAptAnAM SaTpaJcAzat / tiryapaJcendri yANAmudyotavedakAnAM prAptAnAM saptapazcAzat / samyagmithyAdRSTestrIeyudIraNAsthAnAni, tadyathA-paJcapaJcAzat SaTpaJcAzat 8 saptapaJcAzacceti / tatra devanairayikANAM paJcapaJcAzat / tiryagmanuSyadevAnAM SaTpaJcAzat / tiryapaJcenjiyANAmudyotakAnAM saptapaJcAzat / aviratasamyagdRSTeraSTAvudIraNAsthAnAni, tadyathA-vicatvAriMzat ekapaJcAzat vipaJcAzat tripaJcAzat catuH-18 paJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzat sptpnycaashcceti| tatra nairayikadevatiryapaJcenjiyamanuSyANAM vicatvAriMzat / devanairayikANAmekapaJcAzat / tiryapaJcenjiyamanuSyANAM vipnycaasht| devanairayikatiryamanuSyANAM tripaJcAzat / devanairayikatiryakpaJcendhiyavaikriyatiryamanuSyANAM catuHpaJcAzat / eteSAmeva paJcapazcAzadapi / devatiryakrapaJcendhiyamanuSyANAM SaTpaJcAzat / // 135 // Sain Educati o nal For Private & Personal use only Mahimelibrary:org Page #293 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tiryakpacendriyANAmudyotavedakAnAM saptapaJcAzat / dezaviratasyodIraNAsthAni paTU, tadyathA - ekapaJcAzat, tripaJcAzat catuHpaJcAzat, paJcapaJcAzat, SaTpaJcAzat, saptapaJcAzacceti / tatraikapaJcAzatripaJcAzaJcatuHpaJcAzatpaJcapaJcAzacca tiryamanuSyANAM vaikriyazarIravartamAnAnAmavaseyA / tiryaGmanuSyANAmeva svajAvasthAnAM vaikriyazarIriNAM ca SaTpaJcAzat / teSAmeva tiryakpacendriyANAmudyotasahitAnAM saptapaJcAzat / pramattasaMyatAnAmudIraNAsthAnAni paJca tadyathA - ekapaJcAzat tripazcAzat catuHpaJcAzat pazcapaJcAzat SaTpaJcAzazceti / tatra paJcApyetAni vaikriyazarIriNAmAhArakazarIriNAM vA STavyAni / SaTpaJcAzatpunaraudArikasthAnAmapyavagantavyA / zrapramattasaMyatAnAM ghe udIraNAsthAne, tadyathA - paJcapaJcAzat SaTUpaJcAzaJceti / tatra SaTpaJcAzadaudA rikazarIrasthAnAM / iha keSAMcit vaikriyazarIrasthAnAmAhArakazarIrasthAnAM vA saMyatAnAM sarvaparyAhayA paryAptAnAM kiyatkAlamapramatta jAvo'pi labhyata iti teSAM ghe apayuktarUpe udIraNAsthAne / 'ekaM paJcasu tti' paJcasu guNasthAnakeSu pUrvakaraNAnivRttabAdarasUhmasaMparAyopazAntamoha kSINamoharUpeSu ekamudIraNAsthAnaM navati - SaTpaJcAzat, sA caudArikazarIrasthAnAmiti / 'ekkammi atti' ekasmin sayogikevaliguNasthAnake'STAvudIraNAsthAnAni, tadyathA - ekacatvAriMzat dvicatvAriMzat dipaJcAzat tripaJcAzat catuHpaJcAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzat saptapaJcAzacceti / etAni ca prAgeva saprapaJcaM jAvitAnIti neha nUyo jAvyante / tadevaM cintitAni guNasthAna ke pUdIraNAsthAnAni / saMprati kasminnudIraNAsthAne kati jaGgA prApyanta iti cintAyAM tannirUpaNArthamAha-' gaNetyAdi' sthAnakrameNaikacatvAriMzadA cudI - raNAsthAne krameNa naGgA api ca vakSyamANasaMkhyayA jJAtavyAH, tadyathA - ekacatvAriMzatyeko jaGgaH, sa cAtIrthakarakeva Jain Educationtional helibrary.org Page #294 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma. prakRti // 136 // linH| vicatvAriMzati triMzanaMgAH, tatra nairayikAnadhikRtyaikaH, ekenjiyAnadhikRtya paJca, bIjiyatrI jiyacaturinjiyAnadhikRtya pratyeka trika trikaM prApyata iti nava, tiryakpaJcembiyAnadhikRtya paJca, manuSyAnapyadhikRtya paJca, tIrthakaramadhikRtyaikaH, devAnadhikRtya catvAraH / ye punaH sunagAdeyayo'naMgAnAdeyayozca kevala (lA) kevalayorapyudayamichanti, tanma| tena vicatvAriMzati vicatvAriMzannagAH, yatastanmatena tiryapaJcenjiyAnadhikRtya nava, manuSyAnadhikRtya nava, devAnadhikRtyASTau naGgAH prApyante, zeSaM tathaiva / paJcAzatyekAdaza naGgAH, te caikendhyiAnevAdhikRtya prApyante, anyatra paJcAzatoDaprApyamANatvAt / ekapaJcAzatyekaviMzatijaGgAH, tatra nairayikAnadhikRtyaikaH, paJcenjiyAnadhikRtya sapta, vaikriyatiryapaJcejiyAnadhikRtya catvAraH, vaikriyamanuSyAnapyadhikRtya catvAraH, zrAhArakazarIriNaH saMyatAnadhikRtyaikaH, devAnAzritya catvAraH ityekviNshtiH| matAntareNa punarvaikriyatiryaGamanuSyadevAnadhikRtya pratyekamaSTAvaSTau naGgAH prApyante ityekapaJcAzati tadapekSyA trystriNshnnggaaH| 'sabAra tisae yatti' saghAdazA bAdazAdhikA trizatI naGgAnAM vipaJcAzatyavagantavyAH, tatraikendhiyAnAzritya trayodaza, kIjiyatrIjiyacaturinchiyAnadhikRtya pratyeka trikaM prApyata iti nava, tiryakpaJcendhiyAnadhikRtya paJcacatvAriMzaM zataM, manuSyAnapyadhikRtya paJcacatvAriMzaM zatamiti / atrApi matAntareNa tiryapaJcejiyAnmanuSyAMzcAdhikRtya pratyeka ke zate naGgAnAmekonanavatyadhike prApyate iti tadapekSyA vipaJcAzati naGgAnAM SaT zatAni prApyante / tripaJcAzati naGgAnAmekaviMzatiH, tadyathA-nairayikAnadhikRtyaikaH, ekenjiyAnadhikRtya SaT, vaikriyatiryakpaJcenjiyAnadhikRtya catvAraH, vaikriyamanuSyAnapyadhikRtya catvAraH, AhArakazarIriNo'dhikRtya punarekaH tIrthakara Page #295 -------------------------------------------------------------------------- ________________ % mapyAzrityaikaH, devAnapyadhikRtya ctvaarH| atrApi matAntareNa vaikriyatiryapazcenjyimanuSyadevAnadhikRtya pratyekamaSTA-18 vaSTau naGgAHprApyante iti tadapekSyA tripazcAzati trayastriMzanaGgAH / catuHpaJcAzati jaGgAnAM SaT zatAni pattarANi, tadyathA-nairayikAnadhikRtyaikaH dIjiyatrInjiyacaturindhiyAnadhikRtya pratyekaM dhau dhau prApyate iti SaT, tiryapaJcenji-IP yAn svanAvasthAnadhikRtya ke zate aSTAzItyadhike, vaikriyatiryapaJcenjiyAnadhikRtyASTau, svanAvasthAnmanuSyAnadhikRtya zate aSTAzItyadhike, vaikriyamanuSyAnadhikRtya catvAraH, saMyatAn vaikriyazarIriNo'dhikRtyodyotena sahaikaH, AhArakazarIriNaH saMyatAnadhikRtya chau, devAnadhikRtyASTAviti / atrApi matAntareNa prAkRtatiryakpaJcenjiyAnadhikRtya paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni, vaikriyatiryakpaJcenjiyAnadhikRtya SoDaza, manuSyAnadhikRtya paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni, vaikriyamanuSyAnadhikRtya nava, devAnadhikRtya pomaza nagAH prApyante, zeSaM tathaiveti tadapekSayA catuHpaJcAzati vyadhikAni kAdaza zatAni / paJcapaJcAzati naGgAnAM nava zatAni ekAdhikAni, tadyathA-nairayikAnadhikRtyaikaH, bIjiyatrIjiyacaturitriyAnadhikRtya pratyekaM catvAraH prApyante iti kAdaza, tiryakpazcendhiyAn svanAvasthAnadhikRtya paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni, vaikriyazarIriNo'dhikRtyASTau, manuSyAn svanAvasthAnadhikRtya ke zate aSTAzItyadhike, vaikriyazarIriNo|'dhikRtya catvAraH, vaikriyasaMyatAnadhikRtyodyotena sahaikaH, zrAhArakazarIriNo'dhikRtya ghau, tIrthakaramadhikRtyaikaH, devAnadhi-P kRtyASTAviti / matAntareNa tiryapaJcenjyiAnadhikRtya vipaJcAzadadhikAnyekAdazazatAni, vaikriyatiryapaJcendriyAnadhikRtya Somaza, manuSyAn svajAvasthAnadhikRtya paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni, vaikriyamanuSyAnadhikRtya nava, devAnadhikRtya A5 KA5 HAS Jain Educat i onal For Private & Personal use only Clinelibrary.org Page #296 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 13 // pomaSa nanAHprApyante, zeSaM tathaiveti tadapekSyA paJcapaJcAzati paJcAzItyadhikAni saptadaza zatAni / SaTpaJcAzati naGgA prakRtiH nAmekonasaptatyadhikAni caturdaza zatAni, tadyathA-dIjiyatrImiyacaturinjiyAnadhikRtya pratyekaM SaT SaT prApyante ityaTAdaza, tiryakapaJcenDiyAna svajAvasthAnadhikRtyASTau zatAni catuHSaSTyadhikAni, vaikriyazarIriNo'dhikRtya catvAraH, manupyAnadhikRtya paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni, vaikriyazarIriNaH saMyatAnadhikRtyodyotena sahaikaH, AhArakazarIriNaH saMyatAnadhikRtyaikaH, tIrthakaramAzrityakaH, devAnAzritya ctvaarH| atra matAntareNa tiryakpaJcejiyAnadhikRtya saptadazazatAnyaSTAviMzatyadhikAni, vaikriyatiryapaJcenjiyAnadhikRtyASTau, manuSyAnadhikRtya vipaJcAzadadhikAni ekAdaza zatAniH | devAnadhikRtyASTI lakSAH prApyante, zeSaM tathaiveti tadapekSyA SaTpaJcAzati ekonatriMzatAni saptadazAdhikAni naGgAnAM javanti / saptapaJcAzati jaGgAnAM paJcazatI ekonanavatyadhikA, tadyathA-dIndhiyatrInjiyacaturinjyiAnadhikRtya pratyeka catvArazcatvAraH prApyanta iti kAdaza, tiryapaJcenjiyAnadhikRtya paJca zatAni SaTsaptatyadhikAni, tIrthakaramAzrityaika iti| atrApi matAntareNa tiryapaJcenjiyAnadhikRtya vipaJcAzadadhikAni ekAdaza zatAni naGgAnAM prApyante, zeSaM tatraiveti | tadapekSyA saptapaJcAzati paJcaSaSTyadhikAni ekAdaza zatAni naGgAnAM navanti // 25-26-27 // saMprati gatIrAzritya sthAnaprarUpaNAM karoti| paMca nava navaga bakkANi gaIsu gaNANi sesakammANaM / egegameva neyaM sAhittegegapagaIna // 27 // || // 137 // paMca tti-nirayagatAvudIraNAsthAnAni paJca, tadyathA-vicatvAriMzat , ekapaJcAzat, tripaJcAzat , catuHpaJcAzat, paJca Sain Educatie metional For Privale & Personal use only D nelibrary.org Page #297 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SOCIRCRACKSON paJcAzacceti / tiryaggatAvekacatvAriMzaparjAni zeSANi navodIraNAsthAnAni / manuSyagatAvapi sayogikevaDyAdInadhikRtya paJcAzaparjAni zeSANi navodIraNAsthAnAni / devagatau padIraNAsthAnAni, tadyathA-vicatvAriMzat ekapaJcAzat tripaJcAzat catuHpacAzat paJcapaJcAzat SaTpaJcAzacceti / etAni ca sarvANyapi prAk saprapaJcaM jAvitAnIti neha nUyo naavynte| tadevamuktAni nAmakarmaNaH saprapaJcamudIraNAsthAnAni / sAMprataM zeSakarmaNAmudIraNAsthAnapratipAdanArthamAha-'sesetyAdi zeSakarmaNAM jJAnAvaraNavedanIyAyurgotrAntarAyalakSaNAnAmudIraNAsthAnamekaikamavagantavyaM, tadyathA-zAnAvaraNAntarAyayoH paJcaprakRtyAtmakamekaikamudIraNAsthAnaM / vedanIyAyurgotrANAM tu vedyamAnaikaprakRtyAtmakaM / na hyamISAM vitryAdikAH prakRtayo yugapadIyante, yugapadayAnAvAt / etacca jJAnAvaraNAdInAmekaikamudIraNAsthAnaM prAguktaikaikaprakRtyudIraNAyAH svAmitvaM sAdhayitvA nizcitya guNasthAnakeSu nArakAdigatiSu svayameva jJeyaM jJAtavyaM // 20 // tadevamuktA prakRtyudIraNA, sAMprataM sthityudIraNAnidhAnAvasarastatra caite'rthAdhikArAstadyathA-vakSAeM, nedaH, sAdhanAdiprarUpaNA, zramAcchedaH, svAmitvaM ceti / tatra lakSaNanedayoH pratipAdanArthamAhasaMpattie ya udae palaMga dissae uraNA saa| secIkA vihiM tA jAhiM to tattigA esA // e|| saMpattie tti-zha vividha padayaH saMprAptyudayo'saMprApyudayazca / tatra yatkarmadalika kAlaprAptaM sat anunUyate sa saMprApyudayaH / tathAhi-kAlakrameNa karmadalikasyodayahetupavyastrAdisAmagrIsaMprAptau satyAmudayaH sNpraapyudyH| yatpunarakAsaprApta karmadalikamudIraNAprayogeNa vIryavizeSasaMjhitena samAkRSya kAlaprAptena dalikena sahAnunUyate so'sNpraapyudyH| eva Jain Education a l For Private & Personal use only Kinelibrary.org Page #298 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 138 // codIraNA / tathA cAha - yA sthitirakAlaprAptApi satI prayogata udIraNAprayogeNa saMprApyudaye pUrvoktasvarUpe prakSiptA satI dRzyate kevalacakSuSA sA sthityudIraNA / eSa lakSaNanirdezaH / adhunA jeda ucyate-' secI ketyAdi ' iha yAsAM sthitInAM nedaparikalpanA saMjavati tAH pUrvapuruSaparijApayA secIkA ityucyate / tAzca dvidhA - udIraNAyAH prAyogyA prAyogyAzca / kAH prAyogyAH kAzcAprAyogyA iti ceDucyate-bandhAvalikAgatA saMkramAvalikAgatA udayAvalikAgatAzcAprAyogyAH " saMkamabaMdhudayuvaTTaNA ligAIe karaNAI" itivacanaprAmANyAt / zeSAzca sarvA api prAyaH prAyogyAH / tatrodaye sati yAsAM prakRtInAmutkRSTo bandhaH saMbhavati, tAsAmutkarSata zrAvalikAdhikahInA sarvApyutkRSTA sthitirudIraNAprAyogyA / tathA hi- udayotkRSTabandhakAnAM prakRtInAM bandhAvalikAyAmatItAyAmudayAvalikA bahirvartinI : sthitIH sarvA apyudIrayati / anudayotkRSTabandhAnAM tu yathAsaMbhavamudIraNAprAyogyAH, zrAvalikAdikahInAyAzcotkRSTa sthiteryAvantaH samayAstAvanta udIraNAyAH prabhedAH / tathAhi - udayAvalikAyA uparivartinI samayamAtrA sthitiH kasyApyudIraNAprAyogyA, yasya tAvatyeva zeSIbhUtA tiSThati / evaM kasyApi disamayamAtrA, kasyApi trisamayamAtrA, evaM tAvadvAcyaM yAvadAvalikAdhikadInA kasyApi sarvApyutkRSTA sthitiriti / akSarayojanA tviyaM-secIkA sthitinya udIraNAprAyogyAcyo yakAcyo yAvatIjya zrAvalikA dhikahI notkRSTa sthitisamayapramANAnya ityarthaH / udIraNAprayogeNa samAkRSya sthitiH saMprApyudaye dIyate, tAvatI tAvannedapramANA saiSodIraNA // 29 // Jain Education Intonal prakRtiH // 138 // elibrary.org Page #299 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tadevaM kRtA nedaprarUpaNA / saMprati sAdyanAdiprarUpaNA kartavyA / sA ca vidhA-mUlaprakRtiviSayA uttaraprakRtiviSayA | ca / tatra mUlaprakRtiviSayasAdyanAdiprarUpaNArthamAhamUlaTiI ajahannA mohassa canavidA tihA sesaa|veynniyaauunn uhA sesavigappA u savAsiM // 3 // ___ mUlavitti-mUla sthitizabdAnyAM prAkRtatvAt pratyeka sssstthiivinktilopH| tato'yamarthaH-mUlaprakRtInAM madhye mohasya mohanIyasya sthiterudIraNA'jaghanyA caturvidhA ctuHprkaaraa| tadyathA-sAdiranAdirbuvA'dhruvA ca / tathA mohanIyasya jaghanyA sthityudIraNA sUdamasaMparAyasya dapakasya svaguNasthAnakasamayAdhikAvalikAzeSe vartamAnasya navati / tato'nyatra sarvatrApyajaghanyA, sA copazAntamohaguNasthAnake na javati, tataH pratipAte ca bhavati, tato'sau sAdiH, tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH, dhruvA'navyAnAM, adhruvA navyAnAM / zeSA jJAnAvaraNadarzanAvaraNanAmagotrAntarAyANAM sthityudIraNAjaghanyA tridhA triprakArA, tadyathA-anAdirbuvA'dhruvA ca / tathAhi-jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAM jaghanyA sthityudI|raNA dIpakaSAyasya svaguNasthAnasamayAdhikAvakhikAzeSe vartamAnasya navati, zeSakAlaM tvjghnyaa| sA cAnAdiH, sadaiva naavaat| dhruvAvave pUrvavat / nAmagotrayostu jaghanyA sthityudIraNA sayogikevakhicaramasamaye / sA ca sAdiradhruvA ca / tato'nyA sarvApyajaghanyA / sA caanaadiH| dhruvAdhruve pUrvavat / vedanIyAyuSorajaghanyA sthityudIraNA vidhA, tadyathA-sAdiradhruvA ca / tathAhi-vedanIyasya jaghanyA sthityudIraNA ekendriyasya sarvastokasthitisatkarmaNo khanyate / tataH tasyaiva samayAntare pravardhamAnasatkarmaNo'jaghanyA / tataH punarapi jaghanyeti jaghanyA'jaghanyA ca sAdiradhruvA ca / zrAyuSaH parya-18 270 CROCESCENCCC T RYational For Privale & Personal use only K inelibrary.org Page #300 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 13 // SAGARAGAORAOCCCC ntAvalikAyAM na javati, paranavotpattiprazramasamaye ca javati, tataH sAdiradhuvA ca / tathA sarvAsAM prakRtInAM zeSavikaTapA utkRSTAnutkRSTajaghanyavadaNA vidhA viprakArAH, tadyathA-sAdayo'dhruvAzca / tathAhi-sarveSAmapi karmaNAmAyurvarjAnAmutkRSTA sthityudIraNA mithyAdRSTerutkRSTe saMkze vartamAnasya kiyatkAlaM prApyate, tataH samayAntare tasyApyanutkRSTA, tataH punarapi samayAntare utkRSTA, saMkvezavizusyoH prAyaH pratisamayamanyathA'nyathAlAvAt , tato api sAdyadhuve / jaghanyA |ca vidhA prAgeva jAvitA / AyuSAM tu vikaTapatraye'pi yuktiH prAktanyeva prAyo'vaseyA // 30 // // tadevaM kRtA mUlaprakRtiviSayA sAdhanAdiprarUpaNA / saMpratyuttaraprakRtiviSayAM tAM cikIrSurAhamichattassa caukA ajahalA dhuvanadIraNANa tihaa|ses vigappA suvidA saba vigappA ya sesANaM // 3 // mittassa tti-mithyAtvasyAjaghanyA sthityudIraNA caturvidhA, tadyathA-sAdiranAdidhuvA'dhruvA ca / tatra mithyAdRSTeH prathamasamyaktvamutpAdayato mithyAtvasya prathamasthitau samayAdhikAvalikAzeSAyAM jaghanyA sthityudIraNA sAdiradhruvA ca / samyaktvAcca pratipatato'jaghanyA / sA ca saadiH| tatsthAnamaprAptasya punrnaadiH| dhruvAdhruve ajavyanavyApekSayA / tathA 8 dhruvodIraNAnAM paJcavidhajJAnAvaraNacanucarakuravadhikevakhadarzanAvaraNapaJcavidhAntarAyataijasasaptakavarNAdiviMzatisthirAsthira-16 zunAzunAgurulaghunirmANAkhyAnAmajaghanyA sthityudIraNA tridhaa| tadyathA-anAdirbuvA'dhruvA ca / tathAhi-jJAnAvaraNapaJcakAntarAyapaJcakacakuracakuravadhikevaladarzanAvaraNarUpANAM caturdazaprakRtInAM vINakaSAyasya svaguNasthAnakasamayAdhikAvakhikAzeSe vartamAnasya jaghanyA sthityudIraNA, sA ca sAdiradhruvA ca / zeSA srvaapyjghnyaa| sA cAnAdiH, sadaiva nAvAt / Jain Educati o nal For Privale & Personal use only Page #301 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhruvAdhruve pUrvavat / taijasasaptakAdInAM ca trayastriMzatsaMkhyAkAnAM nAmaprakRtInAM jaghanyA sthityudIraNA sayogikevalicaramasamaye / sA ca sAdiradhruvA ca / tato'nyA sarvApyajaghanyA, sA caanaadiH| dhruvAdhruve pUrvavat / etAsAmeva mithyAtvAdiprakRtInAmaSTAcatvAriMzatsaMkhyAkAnAM zeSavikarUpA utkRSTAnutkRSTajaghanyalakSaNA viprakArAH, tadyathA-sAdayo'dhruvAzca / tathAhi-etAsAmutkRSTA sthityudIraNA mithyAdRSTerutkRSTa saMkleze vartamAnasya kiyatkAlaM lanyate / tataH samayAntare tasyApyanutkRSTA / tato api sAdyadhrave / jaghanyA ca prAgeva jAvitA / 'sabavigappA ya sesANaM ti' zeSANAM zeSaprakRtInAM dazottarazatasaMkhyAnAM sarve vikalpA utkRSTAnutkRSTajaghanyAjaghanyarUpA vividhAH, tadyathA-sAdayo'dhruvAzca / sAdya-| dhruvatvaM cAdhruvodayatvAnAvanIyamiti // 31 // kRtA sAdhanAdiprarUpaNA / saMpratyaghAchedasya svAmitvasya ca pratipAdanArthamAhaachAcheu sAmittaM piya vizsaMkame jahA nvrN(ri)| tavezsu nirayagaIeN vA vitisu hihimkhiiisu||3|| / aghAletti-aghAvedaH svAmitvaM ca yathA sthitisaMkrame'nihitaM tathaivAtrApyavagantavyaM / navaramayaM vizeSaH-saMkramakaraNe tadavediSvapi sthitisaMkrama uktaH, udayAjAve'pi saMkramasya jAvAta / udIraNA punariyaM tapediSveva veditavyA, nadayAnAve udIraNAyA ajAvAt / idamapi saMkSiptamuktamiti kiMcidizeSato jAvyate-tatra yeSAM karmaNAmudaye sati bandhobhatkRSTA sthitisteSAM jJAnAvaraNapaJcakAntarAyapaJcakadarzanAvaraNacatuSTayataijasasaptakavarNAdiviMzatinirmANAsthirAzujAgurulaghu mithyAtvaSomazakaSAyatrasabAdaraparyAptapratyekamuHsvarabhaMgAnAdeyAyazaHkIrtikriyasaptakapaJcendhiyajAtihuMmopaghAtaparAghAto Jain Educatio n al For Privale & Personal use only Termeubrary.org Page #302 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 140 // Jain Education vAsAtapodyotAzunavihAyogatinI cairgotrarUpANAM SakazI tisaMkhyAnAM bandhAva likAyAmatItAyAmudayAvalikAta uparitanI sarvApi sthitirudIraNAprAyogyA, kevalaM tAni karmANi vedayamAnAnAM veditavyA, udaye satyevodIraNAyA jAvAt / bandhAvalikArahitA ca sarvA sthitiryatsthitiH / ihAvalikAdhikarUpo'vAnvedaH tamujayavantastU dIraNAsvAminaH / yeSAM tu karmaNAM manujagatisAtavedanIya sthirA diSaTkahAsyA diSaTkavedatrayazubha vihAyoga tiprathama saMsthAnapaJcakaprathama saMhanana paJcakoJcairgotrarUpANA| mekonatriMzatsaMkhyAkAnAmudaye sati saMkrameNotkRSTA sthitiH, teSAmAvalikAtrikahInA sarvA sthitirudIraNAprAyogyA, kevalaM tAni karmANi vedayamAnAnAM veditavyA / atra bandhAvalikAsaMkramAvalikArahitA ca sarvA sthitiryatsthitiH / ihAvalikA trikarUpo'yAvedaH, tadayavantastUdIraNAsvAminaH / evamuttaratrApi yAvAn yAvAnudIraNAyA ayogyaH kAlastAvAn tAvAnAvedaH, tadudayavantastUdIraNAsvAmino veditavyAH / tathA saptatisAgaropama koTI koTI pramANA mithyAtvasya sthitirmithyAdRSTinA satA baghA, tato'ntarmuhUrta kAlaM yAvanmithyAtvamanubhUya samyaktvaM pratipadyate / tataH samyaktve samyagmithyAtve cAntarmuhUrtAnAM mithyAtvasthitiM sakalAmapi saMkramayati / saMkramAlikAyAM cAtItAyAmudIraNA yogyA, tatra saMkramAvalikA tikrame'pi sAntarmuhUrtonaiva / tataH samyaktvamanujavataH samyaktvasyAntarmuhUrtonA saptatisAgaropamakoTI koTI pramANotkRSTA sthitirudIraNAyogyA / tataH kazcit samyaktve'pyantarmuhUrta sthitvA samyagmithyAtvaM pratipadyate / tataH samyagmithyAtvamanujavataH samyagmithyAtvasyAntarmuhUrta dhikonA saptatisAga ropamakoTI koTI pramANotkRSTA sthitirudI - | raNAyogyA bhavati / tathAhArakasaptakamapramattena satA tadyogyotkRSTa saMklezenotkRSTa sthitikaM varUM tatkAlotkRSTa sthitikamUla prakRtiH // 140 // elibrary.org Page #303 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtyanninnaprakRtyantaradalikaM ca tatra saMkramitaM tatastatsarvotkRSTAntaHsAgaropamakoTIkoTI sthitikaM jAtaM / bandhAnantaraM cAntarmuhUrtamatikramyAhArakazarIramArajate / taccArajamANo labdhyupajIvanenautsukyatnAvataH pramAdalAgnavati / tatastasya pramattasya sata AhArakazarIramutpAdayata AhArakasaptakasyAntarmuhUrtAnotkRSTA sthitirudIraNAyogyA / atra pramattasya sata AhArakazarIrAraMjakatvA'tkRSTasthityudIraNAsvAmI pramattasaMyata eva veditvyH| zeSaprakRtInAM sUtrakRdeva vizeSamAcaSTe'nirayetyAdi' narakagateH, apizabdAnnarakAnupUrvyAzca tiryapaJcenjiyo manuSyo votkRSTAM sthiti baddhA utkaSTasthitibandhAnantaraM cAntarmuhUrte vyatikrAnte sati tisRSvadhastanapRthivISu madhye'nyatarasyAM pRthivyAM samutpannaH, tasya prathamasamaye narakagaterantarmuhUrtahInA sarvA'pi sthitirviMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANA udIraNAyogyA navati / narakAnupAzcApAntarAlagatau samayatrayaM yAvatkRSTA sthitirudIraNAyogyA / adhastanapRthivItrayagrahaNe kiM prayojanamiti cekucyate-iha narakagatyAdInAmutkRSTAM sthiti banannavazyaM kRSNalezyApariNAmopeto javati / kRSNalezyApariNAmopetazca kAlaM kRtvA narakeSUtpadyamAno jaghanyakRSNalezyApariNAmaH paJcamapRthivyAmutpadyate / madhyamakRSNalezyApariNAmaH SaSThapRthivyAM / utkRSTakRSNalezyApariNAmaH saptamapRthivyAmityadhastanapRthivItrayagrahaNaM // 3 // devagatidevamaNuyANuputrI AyAva viglsuhumtige| aMtomuhutta jaggA tAvayagUNaM tamukkassaM // 33 // I devagati tti-devagatidevAnupUrvImanuSyAnupUrvINAmAtapasya vikalatrikasya dIjiyatrInjiyacaturinjiyajAtirUpasya sUkSma|trikasya ca sUkSmasAdhAraNAparyAptakalakSaNasya svasvodaye vartamAnA antarmuhUrtajannA utkRSTasthitibandhAdhyavasAyAdanantarama AAAAAAACARE Jain Educatior t ional For Privale & Personal use only library.org Page #304 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 141 // CASIOGRESSANGAROO ntarmuhUrta kAlaM yAvat paritraSTAH santastAvadUnAmantarmuhUtAnAM ta'tkRSTAM devagatyAdInAmutkRSTAM sthitimudIrayanti / zyamatra nAvanA-iha kazcittathAvidhapariNAmavizeSajAvato narakagaterutkRSTAM sthiti viMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANAM bavA tataH zulapariNAmavizeSalAvato devagatarutkRSTAM sthiti dazasAgaropamakoTIkoTIpramANAM baDumArajate / tatastasyAM devagatisthitau badhyamAnAyAmAvalikAyA upari bandhAvalikAhInAmAvalikAta uparitanI sarvAmapi narakagatisthitiM saMkramayati / tato devagaterapi viMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANA sthitirAvalikAmAtrahInA jAtA / devagatiM ca badhnan jaghanyenApyantarmuhUrta kAlaM yAvadvaghnAti / bandhAnantaraM ca kAlaM kRtvA'nantarasamaye devo jAtaH / tatastasya devatvamanujavato devagaterantarmuhUrtonA viMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANA utkRSTA sthitirudIraNAyogyA navati / nanUktayuktyanusAreNAvalikA'dhikAntarmuhUrtoneti prApnoti kathamucyate'ntarmuhUrtoneti ? naiSa doSaH, yata zrAvalikAprope'pi tadantarmuhUrtameva kevalaM bRhattaramavagantavyamiti / evaM devAnupUrvyA api vAcyaM / tathA kazcinnarakAnupUrvyA utkRSTAM sthiti viMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANAM bavA tataH zujapariNAmavizeSato manuSyAnupUrvyA utkRSTAM sthitiM paJcadazasAgaropamakoTIkoTIpramANAM baDumArajate / tatastasyAM manuSyAnupUrvI sthitau vadhyamAnAyAmAvakhikAyA upari bandhAvalikAhInAmAvalikAta uparitanI sakalAmapi narakAnupUrvIsthitiM saMkramayati / tato manuSyAnupUrvyA api viMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANA sthitirAvalikAmAtrahInA jAtA / manuSyAnupUrvI ca banan jaghanyenApyantarmuhUrta kAlaM yAvadbadhnAti, taccAntarmuhUrtamAvalikonaviMzatisAgaropamakoTIkovyAstuTyati / bandhAnantaraM ca kAlaM kRtvA manuSyAnupUrvImanulavatastasyA utkRSTA sthitiranta -960940CRACCORICA nipUyA upari bandhAkoTIkoTAmAvalikA // 14 // Jain Educatie s tional For Privale & Personal use only Planelibrary.org Page #305 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mahonA viMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANA udIraNAyogyA / nanu manuSyagaterapi paJcadazasAgaropamakoTIkovyo bandhenotkRSTA sthitiH prApyate, tathA manuSyAnupUrvyA api, na tvekasyA zrapi viNshtiH| tata unne api saMkramotkRSTe saMkramoskRSTatvAvizeSe ca kathaM manuSyagateriva manuSyAnupUrvyA api zrAvakhikAtrikahInotkRSTA sthitirudIraNAyogyA na javati ? tadayuktaM, manuSyAnupUrvyA anudayasaMkramotkRSTatvAt / tamukta-"maNuyANuputimIsaga zrAhAraga devajuyakha vigakhANi / suhu|mAtitigaM ticaM aNudayasaMkamaNanakosA // 1 // " anudayasaMkramotkRSTAnAM ca jaghanyato'pyantarmuhUrtonAyA evotkRSTasthiterudIraNAyogyatvAt / manuSyagatiratUdayasaMkramotkRSTA / tamukta-"maNugai sAyaM sammaM thira haasaacveysulkhgii| risajacaraMsagAI paNuccapadasaMkamukkosA // 1 // " tatastasyA zrAvalikAtrikahInaivotkRSTA sthitirudIraNAyogyA navatIti / evamAtapAdInAmapyantarmuhUrtonA utkRSTA sthitirudIraNAyogyA naavniiyaa| nanvanudayasaMkramotkRSTa sthitInAM prakRtInAmantarmuhUrtonA utkRSTA sthitirudIraNAyogyA navatu, zrAtapanAma tu bandhotkRSTaM, tatastasya bandhodayAvalikAdhikarahitaivotkRSTA sthitirudIraNAprAyogyA prApnoti, kathamucyate'ntarmuhUrtoneti ? ucyate-iha deva evotkRSTe saMkze vartamAna ekendhiyaprAyogyANAmAtapasthAvaraikendhiyajAtInAmutkRSTAM sthiti badhnAti, nAnyaH / sa ca tAM bavA tatraiva devanave'nta-18| muhUrta kAkhaM yAvadavatiSThate / tataH kAlaM kRtvA bAdarapRthvIkAyikeSu madhye samutpadyate / samutpannaH san zarIraparyAptyA paryApta bAtapanAmodaye vartamAnastamudIrayati / tata evaM sati tasyAntarmuhUrtonaivotkRSTA sthitirudIraNAyogyA javati / AtapagrahaNaM copalakSaNaM / tenAnyAsAmapi sthAvaraikenSyijAtinarakatikatiryagchikaudArikasaptakAntyasaMhanananikApaJcaka CRECRA%AAAAAAASANA Jain Education a l For Privale & Personal use only N ibrary.org Page #306 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 14 // SASTANAGASAROSHO rUpANAmekonaviMzatisaMkhyAkAnAmanudayabagdhotkRSTAnAmantarmuhUrtAMnA utkRSTA sthitirudIraNAyogyA veditvyaa| tatra sthAvaraikendriyajAtinarakatikatiryagdhikAnAM nAvanA kRtA / zeSANAM kriyate-tatra nArakatiryagdhikaudArikasaptakAntyasaMhananAnAmutkRSTAM sthiti baddhA tato madhyamapariNAmaH san tatraivAntarmuhUrta sthitvA tiryaktUtpanna utkRSTAmudIraNAM karoti / nijApaJcakasyApyudaye utkRSTAM sthitimutkRSTena saMkvezena bavA tato'ntarmuhUrte gate sati nimodaye utkRSTAmudIraNAM kroti||33|| tibayarassa ya pakSAsaMkhijazme jahannage itto / thAvarajahannasaMteNa samaM zrahi (ha) gaM va bNdhNto||3|| |gaMtUNAvali mittaM kasAyabArasagajayapugaMgaNaM / nidA ya paMcagassa ya thAyAvujoyanAmassa // 35 // tibayarassa tti-iha pUrva tIrthakaranAmnaH sthiti zuradhyavasAyairapavApavartya paDhyopamAsaMkhyeyatnAgamAtrA zeSIkRtA / tato'nantarasamaye utpanna kevalajJAnaH san tAmudIrayati / udIrayatazca prazramasamaye utkRSTodIraNA / sarvadaiva ceyanmAtraiva sthitirutkRSTA tIrthakaranAmna udIraNAprAyogyA prApyate nAdhiketi / tadevamuktamutkRSTasthityudIraNAsvAmitvaM / saMprati jaghanyasthityudIraNAsvAmitvamAha-'jahannage itto' ita Urdhva jaghanye jaghanyasthityudIraNAyAM svaamitvmnidhiiyte|prtijnyaatmev nirvAhayati-zrAvaretyAdi' sthAvarasya sato yamaghanyaM sarvastoka sthitisatkarma tena samamadhikaM vA manAgmAtreNAninavaM karma sa eva sarvajaghanyasthitikarmA sthAvara ekenjiyo banan bandhAvalikAM gatvA bandhAvalikAyAmatItAyAmityarthaH / AdyahAdazakaSAyajayajugupsAnikApaJcakAtapodyotanAmnAmekaviMzatiprakRtInAM jaghanyAM sthityudIraNAM karoti / ihAtapo W // 14 // Sain Education a l For Private & Personal use only M aibrary.org Page #307 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education dyota varjAnAmekonaviMzatiprakRtInAM dhruvabandhitvAdAtapodyotayostu pratipakSAbhAvAt anyatra jaghanyatarA sthitirna prApyate / / tata ekendriya eva yathoktasvarUpa AsAM prakRtInAM jaghanya sthityudIraNAsvAmI // 34-35 // egiM diyajoggANaM iyarA baMdhintu zraligaM gaMtuM / egiM diyAgae taIie jAI mavi evaM // 36 // diti - ekendriyANAmevodIraNAM prati yA yogyAH prakRtayastA ekendriyayogyA ekendriyajAtisthAvarasUkSmasAdhAraNanAmAnastAsAmekendriyo jaghanya sthitisatkarmA / itarA ekendriyajAtyAdipratipakSajUtA dIndriyajAtyAdikAH prakRtIrvA / tadyathA - ekendriyajAtendriyatrIndriyacaturindriyajAtIH, sthAvarasUkSmasAdhAraNAnAM trasabAdarapratyekanAmAni, tata ekendriyajAtyAdInAti / tato bandhAvalikAM gatvA'tikramya bandhAvalikAyAzvaramasamaye ekendriyajAtyAdInAM jaghanyAM sthityudIraNAM karoti / iyamatra jAvanA - ekendriyaH sarvajaghanya sthitisatkarmA dIndriyAdijAtIH sarvA chApi paripAThyA badhnAti / tatastadvandhAnantaramekendriyajAtiM baddhumArajate / tato nandhAvalikAyAzcaramasamaye pUrvabandhAyAstasyA ekendriyajAterjaghanyAM sthityudIraNAM karoti / iha bandhAvalikAyA anantarasamaye bandhAvalikAprathamasamayabaddhA api sa (na) tA udIraNAmAyAnti, tato jaghanyA sthityudIraNA na prApyate iti kRtvA bandhAvalikAyAzcaramasamaye ityuktaM / yAvatA kAkhena pratipakSabhUtAH prakRtIrvabhAti tAvatA kAlena nyUnA ekendriyajAteH sthitirbhavati, tataH stokatarA prApyate iti pratipanUtaprakRtibandhopAdAnaM / evaM sthAvarasUkSmasAdhAraNAnAmapi jAvanA kartavyA / kevalameteSAM pratipakSabhUtAH prakRtayaH savAdarapratyekanAmAno veditavyAH / ' egiMdiyetyAdi ' jAtInAmapi dhIndriyAdijAtInAmapi evaM pUrvoktena prakAreNa elibrary.org Page #308 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH 18 ekendhiyAdAgatastatsthitikaH / ekenjiyaprAyogyajaghanyasthitiko jaghanyAM sthityudIraNAM karoti / atrApIyaM nAvanA-eke jiyo jaghanyasthitisatkarmA ekejiyanavAuddhRtya kIjiyeSu madhye samutpannastataH pUrvavahAM biijiyjaatimnulvitumaa||143|| rajate / anulavaprathamasamayAdAranya caikendhiyajAti dIrghakAlaM barbu lagnaH / tatastathaiva trInjiyajAti caturinjiyajAti paJcenjiyajAtiM ca krameNa banAti / evaM ca mahAnti catvAryantarmuhUrtAni atikrAntAni / tato dIjiyajAti baddhamArajate / tato bandhAvalikAyAzcaramasamaye tasyA dIjiyajAterekendhiyatnavopArjitasthitisatkarmApekSyA'ntarmuhUrtacatuSTayabandhAvalikAnyUnAyAM jaghanyAyAM sthityudIraNAM karoti / bandhAvakhikAcaramasamayagrahaNe ca kAraNaM prAgevotaM / evaM trInchiyacaturindhayajAtyorapi jAvanA kAryA // 36 // veyaNiyA nokasAyAsamattasaMghayaNapaMcanIyANa / tiriyaoNga yasa dUnagaNAjANaM ca sNnige||3|| na veyaNiya tti-sAtAsAtavedanIyasya hAsyaratyaratizokAparyAptakAntimapaJcasaMhanananIcairgotratiryaggatitiryagAnupUrvyayaza: kIrtipurnaMgAnAdeyarUpANAmaSTAdazaprakRtInAM saMjhipazcenjiyagatau jaghanyA sthityudIraNA / nAvanA tviyaM-ekendhiyo jaghanyasthitisatkarmA ekendhiyajavAuddhRtya paryAptasaMjhipaJcenSiyeSu madhye samutpannaH, utpattiprazramasamayAdArajya ca sAtavedanIyamanujavan asAtavedanIyaM bRhattaramantarmuhUrtakAlaM yAvadbadhnAti / tataH punarapi sAtaM baddhamArajate / tato bandhAvalikAyAzcaramasamaye pUrvabaghasya sAtavedanIyasya jaghanyAM sthityudIraNAM karoti / evamasAtavedanIyasyApi iSTavyaM / kevalaM sAtavedanIyasthAne'sAtavedanIyamuccAraNIyaM asAtavedanIyamiti / hAsyaratyoH sAtavat , aratizokayorasAtavanAvanA kaaryaa| asa-1 MONDAOCOMSARDARS ISROASTOCOGESAMAGAR // 14 // * Jain Educa t ional For Private & Personal use only D elibrary.org Page #309 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education mAtamaparyAptakaM nAma ekendriyo jaghanya sthitisatkarmA ekendriyajavA'ddhRtyAparyAptasaMjJipazcendriyamadhye samutpanna utpattizramasamayAdArabhya ca paryAptakanAma bRhattaramantarmuhUrta kAlaM yAvadvabhAti / tataH punarapi aparyAptakanAma baddhumArajate / tato bandhAvalikAyAzcaramasamaye pUrvabandhasyAparyASTakanAmno jaghanyAM sthityudIraNAM karoti / saMhananapaJcakasya tu madhye vedyamAnaM saMhananaM muktvA zeSasaMhananAnAM pratyekaM bandhakAlo'tidIrgho vaktavyaH / tato vedyamAna saMhananasya bandhe bandhAvali - kAcaramasamaye jaghanyA sthityudIraNA / nIcairgotrama sAtavadveditavyaM / tathA taijaskAyiko vAyukAyiko vA bAdaraH sarvajadhanya sthitisatkarmA paryAptasaMjJitiryak paJcendriyeSu madhye samutpannaH / tato vRttaramantarmuhUrtaM kAlaM yAvanmanujagatiM badhnAti / tadvandhAnantaraM ca tiryaggatiM baddhumArajate / tato bandhAvalikAyAzcaramasamaye tasyAstiryaggaterjaghanyAM sthityudIraNAM karoti / evaM tiryagAnupUrvyApi vaktavyaM / navaramapAntarAlagatau tRtIyasamaye jaghanyA sthityudIraNA vAcyA / zrayazaH kIrtipurbhagAnAdeyAnAM cAsAtasyeva jAvanA kAryA / kevala miha pratipakSaprakRtInAM yazaH kIrtimunagAdeyAnAM bandho vAcyaH // 37 // zramaNAgayasta ciraviza yaMta suranarayagazDavaM gANaM / zraNupurvI tisamaige narA egiMdiyAgayage // 38 // mAsa -manaskAdasaM zipaJcendriyAduddhRtya deveSu nArakeSu vA madhye samAgatasya suragati nirayagativaikriyAMgopAMganAmnAM svasvAyurdIrghasthityante jaghanyA sthityudIraNA / etaduktaM javati - zrasaMjJipazcendriyaH sarvajaghanyAM suragatyA - disthitiM baddhA bandhAnantaraM ca dIrghakAlaM tatraiva sthitvA deveSu nArakeSu vA madhye payopamAsaMkhyeyanAgamAtrAyuHsthitikaH samutpannaH, tatastasya devasya nArakasya vA svasvAyupazcirasthityante caramasamaye vartamAnasya yathAyogaM devagatinarakagativai onal helibrary.org Page #310 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 14 // RAMROSAROKAR [kriyAMgopAMganAmnAM jaghanyA sthityudIraNA / tathA sa evAsaMjhipaJcendhiyo devasya nArakasya vA navasyApAntarAlagatau varta-| mAno yathAsaMkhyaM devAnupUyoM nArakAnupUvyAMzca tRtIyasamaye jaghanyAM sthityudIraNAM karoti / 'narANa egidiyAgayage tti ekenjiyaH sarvajaghanyamanuSyAnupUrvI sthitisatkarmA ekendhiyajavAuddhRtya manuSyeSu madhye utpadyamAno'pAntarAlagatau vakta|| mAno manuSyAnupUrvyAstRtIyasamaye jaghanyasthityudIraNAsvAmI javati // 30 // samayAhigAligAe paDhamavize ja sesvelaae| mitte veesu ya saMjalaNAsu vi ya samatte // 3 // ___ samaya tti-zahAntarakaraNe kRte'dhastanI sthitiH prathamA sthitirityucyate, uparitanI tu vitIyeti / tatra prathama sthiteH zeSavelAyAM samayAdhikAvalikApramANAyAM mithyAtvavedatrikasaMjvalanacatuSTayasamyaktvAnAM jaghanyasthityudIraNA javati / navaraM samyaktvasaMjvalanalojayoH daye upazame vA jaghanyA sthityudIraNA aSTavyA ||3e|| pakSAsaMkhiyajAgRNudahI egidiyAgae misse| besattanAgaveuviyAe~ pavaNassa tassaMte // 40 // | pana tti-pakSyopamAsaMkhyeyatnAgena nyUnaM yadekaM sAgaropamaM tAvanmAtrasamyagmithyAtvasthitisatkarmA ekendhiyatnavAjuddhatya saMjhipaJcendhiyamadhye samAyAtaH / tasya yataH samayAdAralyAntarmuhUrtAnantaraM samyagmithyAtvasyodIraNA'pagamiSyati, tasmin samaye samyagmithyAtvapratipannasya caramasamaye samyagmithyAtvasya jaghanyA sthityudIraNA / ekendriyasatkajaghanya sthitisatkarmapazca sakAzAdadho vartamAna samyagmithyAtvamudIraNAyogyaM na bhavati / tAvanmAtrasthitike tasminnavazyaM mithyAtvodayasaMjavatastacalanasaMcavAt / tathA yaiH saptaji gaiH sAgaropamaM navati, tau ko saptanAgau yasya vaikriyaSasya vaikriyazarIra *****ARIPARASOAS madhya samAyAtaH / tasya yataH mayanmithyAtvasya jaghanyA sthiyAtrasthitike tasminnavazyaM mayizarIra // 14 // Jain Education tonal For Private & Personal use only wwurjarnelibrary.org Page #311 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vaikriyasaMghAtavaikriyabandhanacatuSTayarUpasya tat visaptanAgaM vaikriyaM, tato vizeSaNasamAsaH / prAkRtatvAtstrItvanirdezaH / ihApi ca 'pakSAsaMkhiyatnAgaNa' ityanuvartate, tatazca tasya disatanAgavaikriyaSadasya pazyopamAsaMkhyeyatnAgahInasya / pavanasya bAdaravAyukAyikasya tasya vaikriyasya paryantasamaye jaghanyA sthityudIraNA / etamuktaM javati-bAdaravAyukAyikaH pasyopamAsaMkhyeyanAgahInasAgaropamadisaptanAgapramANavaikriyaSadajaghanyasthitisatkarma bahuzo vaikriyamAranya carame vaikriyArale caramasamaye vartamAno jaghanyAM sthityudIraNAM karoti / anantarasamaye ca vaikriyaSaTUmekenjiyasatkajaghanyasatkarmApekSyA stokataramiti kRtvA udIraNAyogyaM na lavati, kiM tUghakhanAyogyaM // 40 // | cauruvasamettu peGa pachA miLaM khavettu tettIsA / ukkosasaMjamA aMte sutaNUjavaMgANaM // 1 // cana tti-saMsAraparitramaNena caturo vArAn prema mohanIyamupazamayya tato mithyAtvaM, upalakSaNametatsamyaktvaM samyagmithyAtvaM ca kSapitaM, payitvA ca trayastriMzatsAgaropamasthitiko devo jaatH| tato devanavAcyutvA manuSyeSu madhye smutpnnH| tato varSASTakAnantaraM saMyama pratipanno'pramattanAve cAhArakasaptakaM bajhvAn / tato dezonAM pUrvakoTiM yAvatsaMyama paripAlitavAn / tato dezonapUrvakoTiparyante AhArakazarIraM kRtvA / 'sutaNu tti' AhArakazarIraM / 'javaMga tti' zrAhA|rakAMgopAMgaM / bahuvacanAdAhArakabandhacatuSTayAhArakasaGghAtaparigrahaH / teSAM jaghanyAM sthityudIraNAM karoti / iha mohopazamaM kurvan zeSanAmakarmaprakRtInAM ghAtAdiniHpranUtaM sthitisatkarma ghAtayati / devanave cApavartanAkaraNenApavartayati / ka002kal For Privale & Personal use only library.org Page #312 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 145 // tata zrAhAraka saptakabandhakAle stokameva sthitisatkarma saMkramayatIti catuH kRtvo mohAdigrahaNaM / zrAhArakasaptaka sthitisatkarma ca dezonapUrvakoTipramANena kAlena prajutaM kSayamupayAti, tato dezonapUrvakoTayupAdAnaM // 41 // bamabakhI parAge caudasa samayA higA liga liIe / sesANudIraNaMte ninnamuhutto viIkAlo // 42 // tyati brahmasthahI rAgasya pazcavidhajJAnAvaraNacaturacaturavadhikevaladarzanAvaraNapaJcavidhAntarAyalakSaNAnAM catudezaprakRtInAM samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau jaghanyA sthityudIraNA / zeSANAM ca prakRtInAM manujagatipaJcendriyajA|tiprathama saMhananaudArika saptakasaMsthAnaSaTkopaghAtaparAghAtozvAsaprazastAprazasta vihAyoga titrasavAdaraparyAptapratyeka subhagasusvarAdeyayazaHkIrtitIrthakaroccairgotraHsvaralakSaNAnAM dvAtriMzatprakRtInAM pUrvoktAnAM ca nAmadhruvodIraNAnAM trayastriMzatprakRtInAM sarvasaMkhyayA paJcaSaSTisaMkhyAnAM sayogikevalicaramasamaye jaghanyA sthityudIraNA / tasyAzca jaghanyAyAH kAlo cinnamuhUrto'ntarmuhUrta mityarthaH / zrAyuSAmapyudIraNAnte jaghanyA sthityudIraNA // 42 // tadevamukkA sthityudIraNA / saMpratyanubhAgodIraNAvasaraH / tatra ceme'rthAdhikArAH, tadyathA-saMjJA zubhAzubhaprarUpaNA vipAkaprarUpaNA pratyayaprarUpaNA sAdhanAdiprarUpaNA svAmitvaprarUpaNA ceti / tatra saMjJAzubhAzubha vipAka sUcanArthamAha - aNujAgudIraNAe sannA ya sunAsunA vivAgo ya / aNunAgabaMdhana thiyA nAttaM pazccayA ceme // 43 // jAgati anubhAgodIraNAyAM saMjJA zubhAzubhA vipAkAzca yathA zatakAkhye granthe'nujAgA bandhAnidhAnAvasare jaNitAstathA'trApi draSTavyAH / tatra saMjJA dinedA-sthAnasaMjJA ghAtisaMjJA ca / sthAnasaMjJA caturvidhA - ekasthAnako visthAnaka - Jain Education national prakRtiH // 145 // nelibrary.org Page #313 -------------------------------------------------------------------------- ________________ CROCHECAR nAca / tatra pujavAnadhikRtya yasthiravarNAdicatuSkAguruvAdipujavAnavAdhikRtya svazatavAhi-kaMTakA 4-stristhAnakazcatuHsthAnakazca / ghAtisaMjJA triprakArA, tadyathA-sarvaghAtI dezaghAtI aghaatiic|tthaa zulakarmaNAmanulAgaH kSIra khamopamaH / azunakarmaNAM tvazuno ghoSAtakIniMbarasopamaH / eSA ca sthAnasaMjhA ghAtisaMjhA zunAzunaprarUpaNA ca prAganu-10 nAgasaMkramAnidhAnAvasare saprapaJcaM kRteti na yo vitAyate / vipAkazcaturvidhaH, tadyathA-pujalavipAkaH trivipAkaH navavipAko jIvavipAkazca / tatra pujalAnadhikRtya yasya rasasya vipAkodayaH sa pujalavipAkaH / sa ca saMsthAnaSaTvasaMhananaSavAtapazarIrapaJcakAGgopAGgatrayodyotanirmANasthirAsthiravarNAdicatuSkAgurulaghuzunAzulaparAghAtopaghAtapratyekasAdhAraNanAmnAM SaTtriMzatprakRtInAmavagantavyaH / tathAhi-saMsthAnanAmAdIni audArikAdipujalAnevAdhikRtya svavipAkamupadarzayanti, tata AsAM rasaH pujalavipAka eva / nanvanayA yuktyA ratyaratyorapi rasaH pujalavipAka eva prApnoti / tathAhi-kaMTakAdisparzAdaratervipAkodayo javati, srakcandanAdisaMsparzAttu rateH, tataH kathaM sa noktaH ? ucyate-ratyarativipAkasya pujalavyabhicArAt / tathAhi-kaMTakAdisaMsparzavyatireke'pi priyApriyasmaraNAdinA kadAcityaratyorvipAkodayo dRzyate, tato'nayoranulAgo jIvavipAka eva yuktaH, na pujalavipAkaH / evaM krodhAdivipAko'pi naavniiyH| naktaM ca-"arairaINaM nadarja kinna nave poggalAni saMpappA / appuchehi vi kinno? evaM kohAzyANaM pi||1||" asyAzcAdaragamanikAaratiratyorudayo vipAkodayaH pujavAna prApya kiM na bhavati ? navatyeveti nAvaH / tataH kathaM tayo rasaH pujalavipAko nocyate ? / atrAcAryaH kAkvA pratyuttaramAha-'appuhi vi kinno' atra saptamyarthe tRtIyA / tato'yamarthaH-aspRSTeSvapi pujaleSu kiM tayo ratyaratyorvipAkodayo na navati ? javatyeveti jAvaH / tataH pujalavyabhicArAnna tayo rasaH pujalavi-1 RORSCHOOL Jain Educa t ional For Privale & Personal use only K ainelibrary.org Page #314 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 146 // pAko javati, kiM tu jIvavipAka eva / evaM krodhAdInAmapi vAcyaM / tathA kSetramadhikRtya yasya rasasya vipAkodayaH sa rasaH kSetravipAkaH, sa ca catasRNAmAnupUrvINA mavagantavyaH / tathA navamadhikRtya yasya rasasya vipAkodayaH sa raso navavipAkaH / sa ca caturNAmAyuSAmavaseyaH / athocyeta gatInAmapi javamadhikRtya vipAkodayo vartate, tataH kathaM tAsAM raso navavipAko nAnidhIyate ? / tadayuktaM, vyabhicArAt / tathAhi zrAyuSAM svajavamantareNa paranave saMkrameNApyudayo na navati / tataH sarvathA svajavAvyabhicArAttAni javavipAkAnyucyante / gatInAM punaH parajave'pi saMkrameNodayo javati / tataH svajavavyabhicArAnna tA javavipAkinyaH / uktaM ca- "zrAva navavivAgA gaI na ussa paranave jamhA / no | sabahA vi udarja gaIe pue saMkame ca // 1 // " sugamA / zeSANAM tvaSTasaptatisaMkhyAnAM prakRtInAM jIvavipAko rasaH jIvamevAdhikRtya vipAko yasyAsau jIvavipAkaH / 'nANattamityAdi' nAnAtvaM vizeSaH / yattatra zatakAkhye granthe'nunAgabandhe noktaM tadiha vakSye / uktasya ca vizeSamityarthaH / tathA tatra bandhamAzrityAnye eva mithyAtvAdayaH pratyayA uktA, iha tUdIraNAmAzrityAnye eveme vakSyamANA jJAtavyAH // 43 // tatra nAnAprarUpaNArthamAha mIsaM ANe savaghA dvANa egaThANe y| sammattamaMtarAyaM ca desaghAI acarakU ya // 44 // mI ta - samyagmithyAtvaM sthAnasaMjJAmadhikRtya dvisthAnakaM disthAnakarasopetaM, ghAtisaMjJAmadhikRtya sarvaghAti, samyaktvaM punarutkRSTodIraNAmadhikRtya disthAnakarase, jaghanyodIraNAM tvadhikRtyaikasthAnake, ghAtisaMjJAmadhikRtya ca dezaghAti vedi - Jain Education ational prakRtiH // 146 // Xelibrary.org Page #315 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education 1 tavyaM / etacca tatra sarvathA noktaM, kiM tvidaiva / yatastatrAnujJAgabandhamAzritya zubhAzubhaprarUpaNA kRtA / na ca samyaktvasamyagmithyAtvayorbandhaH saMbhavati, tata etaddarjA eva tatrAzujaprakRtayo nirdiSTAH / udIraNA tvetayorapi bhavati / tata iha vizeSeNaitayorupAdAnaM / tathA'ntarAyaM paJcaprakAramutkRSTAmanunA godIraNAmadhikRtya disthAnakeM, ekasthAnake ca ghAtisaMjJAmadhikRtya dezaghAti veditavyaM / bandhaM pratItya punazcatuH prakArepi rase / tadyathA - catuHsthAnake tristhAnake disthAnake ekasthAnake ca / acakurdarzanaM ghAtisaMjJAmadhikRtya dezaghAti // 44 // gaNesu causu zrapumaM duhANe kakkaruM ca gurukaM ca / zraNupurvI tIsaM naratirie gaMtajoggA ya // 45 // gaNesu ti napuMsaka vedo bandhaM pratItya triprakAre rase / tadyathA - catuHsthAnake tristhAna ke visthAnake ca / atra tUtkR|STAmanujAgodIraNAmadhikRtya catuHsthAnake / anutkRSTAM tvadhikRtya catuHsthAnake tristhAnake ekasthAnake ca / nanu bandhAjAve kathamudIraNAyAmekasthAnako raso napuMsakavedasya prApyate ? ucyate - kSapaNakAle rasaghAtaM kurvatastasyaikasthAnakasyApi | rasasaMjavAt / tathA karkazanAma gurunAma ca bandhaM pratItya catuHsthAnake tristhAnake visthAnake ca / iha tvanunAgodIraNAmadhikRtya disthAnake / tathA catasra zrAnupUrvyA yAzca naratirazcAmudayaM pratyekAntayogyAstriMzatprakRtayaH, tadyathA - manuSyAyustiryagAyu stiryaggatirmanuSyagatirekendriyajAtirdhIndriyajAtistrIndriyajAtizcaturindriyajAtizcaudA rikasaptakamAdyantavasaMsthAnacatuSTayaM saMhananaSaGkamAtapaM sthAvaraM sUkSmamaparyAptaM sAdhAraNaM ceti tA api bandhaM pratItya catuHsthAnake tristhAnake disthAnake ca / iha tvanunAgodI raNAmutkRSTAmanutkRSTAM vA'dhikRtya visthAnake rase veditavyAH // 45 // elibrary.org Page #316 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 14 // AASAALOCALCUS da veyA egahANe duhANe vA acaraku caskU ya / jassa vi egamavi akaraM tu tassegagaNANi // 46 // 18| prakRtiH veya tti-vedau strIvedapuruSavedau anunAgodIraNAmutkRSTAmadhikRtya visthAnake, anutkRSTAM tvadhikRtya visthAnake ekasthAnake vAvagantavyau / evamacakuzcakurdarzanAvaraNe ca / bandhaM pratItya punaH strIvedazcatuHsthAnake tristhAnake visthAnake vaa| puruSavedo'cakurdarzanAvaraNacakurdarzanAvaraNe ca catuHprakAre'pi, tadyathA-catuHsthAnake tristhAnake visthAnake ekasthAnake ca / nanu 'desaghAI acarakU yatti' prAgevoktaM tatkimartha punarihAcakSurdarzanAvaraNopAdAnaM ? ucyate-sthAnaniyamArtha / pUrva hi dezaghAtitvamevAcakurdarzanAvaraNasyoktaM, atra tu rasasthAnaniyamaH / 'jassetyAdi' yasya jIvasyaikamapyaraM sarvaparyAyaH parijhAtaM vartate tasya zrutakevalino matizrutAvadhidarzanAvaraNaprakRtInAmanujAgodIraNAyAmakasthAnako rasaH prApyate / saMjvalanAnAM tu bandhe'nubhAgodIraNAyAM ca catuHprakAro'pi rasaH, tadyathA-catuHsthAnakastristhAnako visthAnaka ekasthAnakazca // 46 // maNanANaM sesasamaM mIsagasammattamavi ya pAvesu / bahANavamiyahINA saMtukkassA udIraNayA // 7 // maNanANaM ti-manaHparyAyajJAnaM zeSaiH karmatiH samaM veditavyaM / iyamatra nAvanA-yathA zeSakarmaNAmanujAgodIraNA catu:sthAnakasya tristhAnakasya visthAnakasya ca rasasya bhavati, tathA manaHparyAyajJAnAvaraNasyApi aSTavyA / bandhe punarmanaHparyAyajJAnAvaraNasya catuHprakAro'pi raso navati / zeSakarmaNAM tu bandhe triprakAraH, tadyathA-catuHsthAnakastristhAnako visthAna // 14 // kazca / tAni ca zeSakarmANyamUni, tadyathA-kevalajJAnAvaraNaM nijApaJcakaM kevakhadarzanAvaraNaM sAtAsAtavedanIye mithyAtvaM karmANyamUni, tdythaa-t| zeSakarmaNAM tu bandhe priyajJAnAvaraNasyApiTa Jain Ede For Privale & Personal Use Only Page #317 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAdaza kaSAyAH SaT nokaSAyAH narakAyurdevAyurnarakagatirdevagatiH paJcenjiyajAtistaijasasaptakaM vaikriyasaptakamAhArakasaptakaM samacaturasrasaMsthAnaM 9masaMsthAnaM varNapaJcakaM gandhadhika rasapaJcaka snigdharUkSmRulaghuzItoSNarUpaM sparzaSaTuM agurulaghUpaghAtaM parAghAtamucAsodyotaprazastAprazastavihAyogatitrasabAdaraparyAptapratyeka sthirAsthirazunAzunasujagajagasusvaraphuHsvarAdeyAnAdeyayazaHkIrtyayazaHkIrtinirmANatIrthakaroccairgotranIcairgotrANi caiteSAM caikottarazatasaMkhyAnAM zeSakarmaNAmutkRSTAmanunAgodIraNAmadhikRtya catuHsthAnako rasaH / anutkRSTAM tvadhikRtya catuHsthAnakastristhAnako visthAnakazca / tathA matizrutAvadhimanaHparyAyajJAnAvaraNacakSuracakuravadhidarzanAvaraNAnAmutkRSTAmanunAgodIraNAmadhikRtya rasaH sarvaghAtI / anu|tkRSTAM tvadhikRtya sarvaghAtI dezaghAtI vA / kevalajJAnAvaraNakevaladarzanAvaraNanighApaJcakamithyAtvavAdazakaSAyANAmutkRSTAmanutkRSTAM vAnunAgodIraNAmadhikRtya rasaH sarvaghAtI / sAtAsAtavedanIyAyuzcatuSTayasakalanAmaprakRtigotravikAnAmutkRSTAmanutkRSTAM vodIraNAmadhikRtya rasaH sarvaghAtipratijAgaH / tathA caturNA saMjvalanAnAM navAnAM nokaSAyANAmutkRSTAmanujAgodIraNAmadhikRtya rasaH srvghaatii| anutkRSTAM tvadhikRtya sarvaghAtI dezaghAtI vA pratipattavyaH / idAnImazunaprakRtiviSaye vizeSamAha-'mIsagetyAdi' api ca samyagmithyAtvaM samyaktvaM cAnunAgodIraNAmadhikRtya pApeSu pApakarmasu madhyevagantavyaM, ghAtisvajAvatayA tayo rasasyAzunatvAt / zeSaprakRtayastu yathA zatakagranthe'nunAgabandhe zujA ashujaashcoktaastthaa'traapyvgntvyaaH| zratha kIdRze'nunAgasatkarmaNi vartamAna utkRSTAmanunAgodIraNAM karoti ? ucyate-'uhANetyAdi' anunAgasatkarmaNaH SaTsthAnapatitahInAdapi utkRSTAnunnAgodIraNA pravartate / etaduktaM javati yatsarvotkRSTamanu CRECRACLASCARROCCASIOCTOR Lain Education For Privale & Personal use only w intelibrary.org Page #318 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma - // 148 // Jain Education jAgasatkarma tasminnanantanAgahIne vA'saMkhyeyajAgahIne vA saMkhyeyajAgahIne vA saMkhyeyaguNahIne vA'saMkhyeyaguNahIne vA'nantaguNahIne votkRSTAnujAgodIraNA pravartate / yato'nantAnantAnAM spardhakAnAmanujAge rUpite'pi anantAni spardhakAni utkRSTara sAnyadyApi tiSThanti / tato'nantanAge'pi zeSe mUlAnunAgasatkarmApekSayA'nantaguNahIne utkRSTAnujAgodIraNA labhyate, kiM punara saMkhyeyaguNahI nAdAvanujAgakarmaNIti // 47 // saMprati vipAke vizeSamAha - viriyaMtarAya kevala daMsaNamohaNIyaNANavaraNANaM / zrasamattapataesa saGghadavesu u vivAgo // 48 // viriyaMtarAya - vIryAntarAya kevaladarzanAvaraNASTAviMzatividhamohanIyapaJcavidhajJAnAvaraNAnAM paJcatriMzatprakRtInAM / asamasta paryAyeSu sarvadravyeSu sarvajIvadravyeSu vipAkaH / tathAhi - imA vIryAntarAyAdayaH paJcatriMzatprakRtayo 'vyataH sakalamapi jIvapravyamupaghnanti, paryAyAMstu na sarvAnapi / yayA meghairatinicitatarairapi sarvAtmanAntaritayorapi sUryAcandramasorna tatprajA sarvathA'panetuM zakyate / uktaM ca - " suSThu vi mehasamudae hoi pahA caMdasUrANaM ti" tathA'trApi jAvanIyam // 48 // gurulaghugA tapaesiesu carakussa ruvidadhesu / uhissa gaNadhAraNajogge se saMtarAyANaM // 48 // laghu pazcadurdarzanAvaraNasya ye gurulaghukA anantaprAdezikAH skandhAsteSu vipAkaH avadhidarzanAvaraNasya rUpitravyeSu / zeSAntarAyANAM dAnalA jogopabhogAntarAyANAM grahaNadhAraNa yogyeSu puphalapravyeSu vipAko na zeSeSu / yAva prakRtiH // 148 // arelibrary.org Page #319 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tyeva hi viSaye cakSurdarzanAdIni vyApriyante tAvatyeva viSaye cakSurdarzanAvaraNAdInyapi / tata uktarUpo viSayaniyamo na virudhyeta / zeSaprakRtInAM tu yathA prAk vipAko'nihitaH pujkhvipaakaadistthaivaavgntvyH||4|| PL saMprati pratyayaprarUpaNA krtvyaa| pratyayo'pi vidhA-pariNAmapratyayo navapratyayazca / tatra prinnaamprtyymdhikRtyaahvenviyteygkmmvnnrsgNdhnijhdukaa| sIuNhathirasuneyarathagurulaghugo ya naratirie // 50 // 3 venaviya tti-vaikriyasaptakaM taijasakArmaNagrahaNAtaijasasaptakaM gRhItaM / tathA varSapaJcakaM gandhadhika rasapaJcaka snigdharUdazItoSNa sthirAsthirazujAzujAgurulaghUni cAnunAgodIraNAmadhikRtya tiryaDmanuSyANAM pariNAmapratyayAni / vaikriyasaptakaM hi tiryaDmanuSyANAM guNavizeSasamutthalabdhipratyayaM / tatastadIraNApi teSAM guNapariNAmapratyayA / taijasasaptakAdayastu tiryaDamanuSyairanyathAnyathA pariNamayyodIryante, tatastAsAmapi prakRtInAmanunAgodIraNA tiryaDmanuSyANAM prinnaamprtyyaaH|| 10 // cauraMsamajayalahugAparaghAujoyazkhagazsarA / pattegataNU uttarataNUsu dosu viya taNU tshyaa||51||3 - caraMsa tti-samacaturasrasaMsthAnamRulaghuparAghAtodyotaprazastavihAyogatisusvarapratyekanAmAno'STau prakRtaya uttaratanvokriyAhArakalakSaNayoranulAgodIraNAmadhikRtya pariNAmapratyayA veditvyaaH| yata uttaravaikriye AhArake vA zarIre sati samacaturasrAdInAmanujAgodIraNA pravartamAnA uttaravaikriyAdizarIrapariNAmApekSA / tata eSApi pariNAmapratyayA veditavyA / tathA tRtIyA tanurAhArakazarIraM / AhArakazarIragrahaNAccAhArakasaptakaM gRhItaM aSTavyaM / tato'nujAgodIraNA MAGARASAACAA Jain Educati onal For Privale & Personal Use Only timelibrary.org Page #320 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 149 // madhikRtya pariNAmapratyayaM veditavyaM / zrAhArakasaptakaM hi manuSyANAM guNapariNAmapratyayaM javati / tatastadanujAgodIrapApi guNapariNAmapratyayaiveti // 51 // | desa viraya virayANaM sujagAejasa ki ttiuccANaM / putrANupuvigAe zrasaMkhajAgo thiyAINaM // 52 // desavirayati - dezaviratAnAM viratAnAM ca subhagAdeyayazaH kIrtyaccairgotrANAmanujAgodIraNA pariNAmakRtA / tathAhisujagAdipratipakSabhUta kurbhagAdiprakRtyudayayukto'pi yo deza viratiM sarvaviratiM vA pratipadyate, tasyApi dezaviratyAdiguNaprajAvataH subhagAdInAmeva prakRtInAmudayapUrvakamudIraNA pravartata iti / tathA strIvedAdInAM navAnAM nokaSAyANAM pUrvAnupUrvyA'saMkhyeyo jAgo dezaviratAnAM sarvaviratAnAM ca pratyekamudIraNAyogyo guNapariNAmapratyayo veditavyaH / idamuktaM javati - strI vedAdI nAma tijaghanyAnunAgaspardhakAdAratrya krameNAsaMkhyeyo jAgo dezaviratAdInAmudIraNAyogyo guNapratyayo javati, parastvanujAgo nodIraNAmeti // 52 // tiSThayaraM ghAINi ya pariNAma (ya) paccayANi sesA / javapaccazyA puhuttA vi ya putta se sANaM // 53 // ticayaraM ti tIrthakaraM ghAtikarmANi ca paJcavidhajJAnAvaraNanava vidhadarzanAvaraNanokapAyavarjamohanIyapaJcavidhAntarAyarUpANi sarva saMkhyayaikonacatvAriMzatprakRtayo'nunAgodI raNAmadhikRtya tiryaGamanuSyANAM pariNAmapratyayAH / etaduktaM navatisAM prakRtInAmanujAgodIraNA tiryaGmanuSyANAM pariNAmapratyayA javati / pariNAmo hyanyathAjAvanayanaM / tatra tiryaJco manuSyA vA guNapratyayenAnyathAbakAnAmanyathA pariNamayyaitAsAmudIraNAM kurvantIti / 'sesAu tti' zeSAH prakRtayaH sAtA Jain Educationtional prakRtiH // 149 // Alanelibrary.org Page #321 -------------------------------------------------------------------------- ________________ CSCCU sAtavedanIyAyuzcatuSTayagaticatuSTayajAtipaJcakaudArikasaptakasaMhananaSaTuprathamavarjasaMsthAnapaJcakakarkazagurusparzAnupUrvIcatuSTayopaghAtAtapovAsAprazastavihAyogatitrasasthAvarabAdarasUkSmaparyAptAparyAptasAdhAraNapugaHsvarAnAdeyAyazaHkIrtinirmANanIcaigotrarUpAH SaTpaJcAzatsaMkhyA anunAgodIraNAmadhikRtya navapratyayA veditavyAH / etAsAmanunAgodIraNA navapratyayato nvtiityrthH| 'pubuttetyAdi' pUrvoktA api prakRtayaH pUrvoktazeSANAM prAguktatiryamanuSyavyatiriktAnAM navapratyayA'nujAgodIraNA veditavyA / tathAhi-devanArakairRtarahitaizca tiryamanuSyairnavAnAM nokaSAyANAM pazcAnupUrvyA utkRSTAnunAgaspardhakAdAranyetyarthaH / asaMkhyeyA anunAgA navapratyayAdevodIryante / tathA vaikriyasaptakataijasasaptakavarNapaJcakagandhadhikarasapaJcakasnigdharUkSazItoSNasparzasthirAsthirazunAzunAlaghuguruprakRtInAM devA nairayikAzca lavapratyayAdanunAgodIraNAM kurvanti / tathA samacaturasrasaMsthAnasya navadhAraNIye zarIre vartamAnA javapratyayAdanulAgodIraNAM devAH kurvanti / mRulaghusparzaparAghAtodyotaprazastavihAyogatisusvarapratyekanAmnAmuttaravaikriyazarIriNaM muktvA zeSANAM navapratyayAdanunAgodIraNA pravatate / sujagAdeyayazaHkItyuccairgotrANAmanujAgodIraNA guNahInasya navapratyayAdavaseyA / guNavatAM tu guNapratyayA / tathA sarveSAM ghAtikarmaNAmanujAgodIraNA javapratyayAdeva devanArakANAM // 53 // / tadevaM kRtA pratyayaprarUpaNA / saMprati sAdhanAdiprarUpaNA kartavyA / sA ca vidhA-mUlaprakRtiviSayA, uttaraprakRtiviSayA ca / tatra prathamato mUlaprakRtiviSayAM tAM kurvannAhaghAINaM zrajaghannA doNhamaNukkosiyA tivihAu~ / veyaNieNukosA ajahannA mohaNIe u // 54 // RECENTRANCC-% CSCIE% -20 Jan For Private & Personal use only Enelibrary.org Page #322 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 150 // Jain Education | sAilAI dhuva dhuvAya tasse sigA ya DuvigappA / zrAjassa sAi dhuvA saGgha vigappA u vinneyA // 55 // ghAI ti - mohanIyavarNAnAM trayANAM ghAtikarmaNAmajaghanyA'nujAgodIraNA tridhA triprakArA / tadyathA - anAdirdhruvADadhruvA ca / tathAhi - eSAM kSINakaSAyasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau jaghanyAnujAgodIraNA / sA ca sAdiradhruvA ca / zeSakAlaM tvajaghanyA / sA cAnAdirghuvodI raNatvAt / dhruvAve zranavyajavyApekSayA / tathA pyornAmagotrayoranutkRSTAnujAgodIraNA tridhA / tadyathA - anAdirghuvA'dhruvA ca / tathA hi- anayorutkRSTAnujAgodIraNA sayogikevalini / sA ca sAdiradhruvA ca / zeSakAlaM tvanutkRSTA / sA cAnAdiH, dhruvodIraNatvAt / dhruvAdhuve pUrvavat / tathA vedanIye'nutkRSTA | mohanIye cAjaghanyAnujAgodIraNA catuHprakArA / tadyathA - sAdiranAdiradhruvA dhruvA ca / tathAhi -upazamazreNyAM sUkAsaMparAyaguNasthAne yadvaUM sAtavedanIyaM tasya sarvArthasiddhisaMprAptau prathamasamaye yodIraNA pravartate, sotkRSTA / sA ca sAdiradhruvA ca / tato'nyA sarvApyanutkRSTA / sA cApramattaguNasthAnakAdau na javati, tataH pratipAte ca javati / tato'sau sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhruve pUrvavat / tathA mohanIyasya jaghanyAnunAgodIraNA sUkSma saMparAyasya pa kasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau javati / sA ca sAdiH / tadanantarasamaye cAjAvAdadhruvA / zeSakAlaM tvajaghanyA / sA copazAntamo guNasthAnake na javati / tataH pratipAte ca bhavati / tato'sau sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhuve pUrvavat / 'tasse sigA ya vigappatti' tadveSA vaktavyatiriktA vikalpA divikalpA diprakArA jJAtavyAH / tadyathA-sAdayo'dhruvAzca / tathAhi caturNAM ghAtikarmaNAmutkRSTA'nutkRSTA cAnujAgodIraNA mithyAdRSTau paryAyeNa prApyate / Sonal prakRtiH // 150 // helibrary.org Page #323 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tato api sAdhabhuve / jaghanyA ca prAgeva nAvitA / tathA nAmagotravedanIyAnAM jaghanyA'jaghanyA cAnunAgodIraNA mizyAdRSTau paryAyeNa khanyate / tato api sAdhadhuve / utkRSTA ca prAgeva nAvitA / zrAyuSAM tu sarvepi vikalpAH sAdhadhuvAH / sA ca sAyadhruvatA'dhruvodIraNatvAdavaseyA // 54-55 // tadevaM kRtA mUlaprakRtiviSayA sAdhanAdiprarUpaNA / saMpratyuttaraprakRtiviSayAM tAM cikIrSurAhamajalahugANuko sA caubidA tihamavi ya ajhnnaa| NAraMgadhuvA ya adhuvA vIsAe hoyaNukkosA // 56 // tevIsAeNthajadamA viya eyAsi sesagavigappA / sabavigappA sesANa vAvi adhuvA ya sAzya // 5 // | maca tti-mRkhaghusparzayoranutkRSTA'nunAgodIraNA paturvidhA / tadyathA-sAdiranAdirbuvA'dhruvA ca / tathAhi-ana-2 yorutkRSTAnunAgodAraNA thAhArakazarIrasthasya saMyatasya navati / sA ca sAdiradhruvA ca / tato'nyA srvaapynutkRssttaa| sApi cAhArakazarIramupasaMharataH sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhruve pUrvavat / tathA trayANAM mithyAtvagurukarkazAnAmajaghanyAnunAgodIraNA caturvidhA / tadyathA-sAdiranAdirdhavA'dhruvA ca / tatra samyaktvaM saMyamaM ca yugapatpratipattukAmasya jantormithyAtvasya jaghanyAnunAgodIraNA / sA ca sAdiradhruvA ca / tato'nyA sarvApyajaghanyA / sA ca samyakvAtmatipatataH sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhruve pUrvavat / karkazagurusparzayorjaghanyAnunAgodAraNA kevakhisamudghAtAnnivartamAnasya SaSThasamaye navati / sA ca sAdiradhruvA ca, samayamAtrasvAt / tato'nyA srvaagyjghnyaa| CONNNNARENA ka.pra.26 Sain Education a l For Privale & Personal Use Only T ibrary.org Page #324 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kama prakRtiH 18 sApi kevakhisamudghAtAnnivartamAnasya saptamasamaye navantI sAdiH / dhuvAdhruve pUrvavat / tathA taijasasaptakamRJkhaghuvarjA- zujavarNAdyekAdazakAgurulaghusthirazunanirmANanAmnAM viMzatiprakRtInAmanuskRSTAnunAgodIraNA tridhA / tadyathA-anAdirdhavA'dhruvA ca / tathAdi-etAsAmuskRSTAnunAgodIraNA sayogikevakhicaramasamaye / tato'nyA sarvApyanuskRSTA / sA cAnAdiH, dhruvodIraNatvAt / dhruvAdhruve pUrvavat / tathA paJcavidhajJAnAvaraNacAracakSuravadhikevakhadarzanAvaraNakRSNanIkhapuranigandhatiktakaTurUkSzItAsthirAzunapaJcavidhAntarAyarUpANAM trayoviMzatiprakRtInAmajaghanyAnunAgodIraNA tridhaa| tadyathAanAdidhuvA'dhruvA ca / tathAhi-etAsAM svasvodIraNAparyavasAne jaghanyAnunAgodIraNA / sA ca sAdiradhruvA ca / tato'nyA sarvApyajaghanyA / sA cAnAdiH, dhruvodIraNatvAt / dhruvAdhruve pUrvavat / 'eyAsItyAdi' etAsAM pUrvokAnAM prakRtInAM zeSavikaTapA uktavyatiriktA vikarapA mRmusaghuviMzatInAM jaghanyAjaghanyotkRSTA mithyAtvagurukarkazatrayoviMzatInAM cotkRpTAnutkRSTajaghagyAH sAdayo'dhruvAzca bhavanti / tathAhi-mRlaghaviMzatInAM jaghanyA'jaghanyA cAnunjAgodIraNA mithyAdRSTI paryAyeNa khacyate / tato api sAdyadhuve / uskRSTA ca prAgeva jAvitA / tathA karkazagurumithyAtvatrayoviMzatInAmuskRSTAnutkRSTA cAnunAgodIraNA mithyAdRSTau paryAyeNa khanyate, azunaprakRtitvAt / tato api sAdyadhruve / jaghanyA ca prAgeva jASitA / zeSANAmuktavyatiriktAnAM prakRtInAM dazottarazatasaMkhyAnAM sarve vikalpA utkRSTAnutkRSTajaghanyAjaghanyarUpAH saadyo'dhruvaashcaavgntvyaaH| sA ca sAdhavavatA'dhruvodIraNatvAdavaseyA // 56-57 // P // 151 // Jain Education A nal For Privale & Personal use only library.org Page #325 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kRtA sAdyanAdiprarUpaNA / saMprati svAmitvamabhidhAtavyaM / tacca didhA - utkRSTodIraNAviSayaM jaghanyodIraNAviSayaM ca / tatra prathamata utkRSTodI raNAviSayaM svAmitvamAda | dANAi zracaskUNaM jeA zrAyammi hIpala Dissa / sudumassa carakuNo puNe teIdiya savapatte // 28 // dANAiti sUkSmasya sUkSmaikendriyasya dInalabdhikasya sarvastokadAnAdyacakSurdarzana vijJAnalabdhiyuktasyAdau prathamasamaye vartamAnasya pazca vidhAntarAyAcaturdarzanAvaraNarUpANAM pAM prakRtInAmutkRSTAnu nAgodIraNA javati / tathA trIndriyasya | sarvAjiH paryAptiniH paryAptasya paryApticaramasamaye cakSurdarzanAvaraNasyotkRSTAnujAgodIraNA // 28 // nidAipaMcagassa ya majjimapariNAmasaM ki vihassa / apumAdi asAyANaM nirae jeThA vizsamatte // ee // T nidAi ti - madhyamapariNAmasya tatprAyogyasaMklezayuktasya sarvAjiH paryAptitiH paryAptasya nidrApaJcakasyotkRSTAnujAgodIraNA atyanta vizuddhasyAtyantasaMkliSTasya vA nitrApazcakasyodaya eva na javatIti kRtvA madhyamapariNAmagrahaNaM / tathA'pumAdInAM napuMsaka vedAdInAM napuMsakavedAra tizokamayajugupsAnAmasAtasya cotkRSTAnunAgodIraNAsvAmI nairayiko jyeSThasthitika utkRSTasthitikaH samAptaH sarvAbhiH paryAptiniH paryAptaH sarvasaMkliSTo veditavyaH // ee // paMciMdiyatasabAyarapattagasAisussaragaINaM / veDadussAsANaM devo je vizsamatto // 60 // caMda - devo jyeSThasthitika utkRSTa sthitikatrayastriMzatsAgaropamasthitikaH samAptaH sarvAjiH paryAptitiH paryAptaH Jain EducationEtional - helibrary.org Page #326 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kama prakRti // 15 // sarvavizudhaH paJcenjiyajAtitrasabAdaraparyAptasAtavedanIyasusvaradevagativaikriyasaptakobAsarUpANAM pazcadazaprakRtInAmutkRSTAnu-16 nAgodIraNAsvAmI // 6 // sammattamIsagANaM sekAle gahihitti michattaM / hAsaraNaM sahassAragassa pattadevassa // 61 // sammatta tti-yo'nantare samaye mithyAtvaM gRhISyati, tasya sarvasaMkliSTasya samyaktvasamyagmithyAtvayoryathAsaMbhavamudaye satyutkRSTAnunAgodIraNA / tathA sahasrAradevasya sarvAjiH paryAptitiH paryAptasya hAsyaratyorutkRSTAnunAgodAraNA // 61 // gahu~muvaghAyANikhagaznIyANa mudacanakassa / nirajakassasamatte asamattAe narassaMte // 6 // gai tti-nairayika utkRSTasthitI dhartamAnaH sarvAniH paryAptitiH paryAptaH sarvotkRSTasaMkvezayukto naragatiiMDasaMsthAnopaghA| tAprazastavihAyogatinIcairgotrANAM 'hacaTakkassa tti'purnagacatuSkasya purnagaduHsvarAnAdeyAyAyazaHkIrtirUpasya sarva saMkhyayA navAnAM prkRtiinaamtkRssttaanunaagodiirnnaasvaamii| tathA'paryAptakanAmno manuSyo'paryAptazcaramasamaye vartamAnaH sarvasaMkliSTa utkRSTAnunAgodIraNAsvAmI / saMjhitiryapaJcenjiyAdaparyAptAnmanuSyo'paryApto'tisaMkliSTatara iti manuSyagrahaNam // 6 // karakamagurusaMghayaNAjIpumasaMgaNatiriyanAmANaM / paMciMdi tirirako ahamavAsahavAsA // 3 // karakama si-karkazagurusparzayorAdivarjAnAM ca paJcAnAM saMhananAnAM strIpuruSavedayorAdhantavarjAnAM caturNA saMsthAnAnAMta tiyeggatezca sarvasaMkhyayA caturdazaprakRtInAM tiryaksaMjhipazcendhiyo'STavarSAyuraSTame varSe vartamAnaH sarvasaMkliSTa utkRSTAnunAgo-17 diirnnaasvaamii||63 // // 155 Jain Educatio n al For Privale & Personal Use Only A brary Page #327 -------------------------------------------------------------------------- ________________ maNurjarA liyavArisahANa maNu tipalapatto / niyagaThiI ukkoso patto zrAugAeM pi // 64 // - manuSyaH payopamatrayAyuHsthitikaH sarvAjiH paryAptitiH paryAptaH sarvavizuddha manuSyagatyaudA rikasaptakavacarSajanArAcasaMhananurUpANAM navAnAM prakRtInAmutkRSTAnujAgodIraNAsvAmI / tathA sarvotkRSTasvasvasthitI vartamAnaH sarvAjiH paryAptitiH paryAptastrayANAmAyuSAM sarvavizuddha nArakAyuSastu sarvasaMkliSTa utkRSTAnujAgodIrako javati // 64 // issaDii pattA tannAmA vigalajAisudumANaM / thAvara nigoya egiM diyANamavi bAyaro navariM // 65 // isa zitti - svasthitikAH paryAptakAstannAmAno dIndriyAdijAtisUkSmakarmAnusArinAmAno vikalendriyajAtInAM sUkSmanAmnazcotkRSTAnujAgodI raNAsvAminaH / etaDuktaM javati - dvitricaturindrayAH sUjhAzca sarvajaghamya sthitau vartamAnAH sarvaparyAptitiH paryAptAH sarvasaMkliSTA yathAsaMkhyaM dvitricaturindriyajAtinAmnAM sUkSmanAmnazcotkRSTAnujAgodI raNAsvAminaH / | hrasva sthitau vartamAnAH sarvasaMkliSTA javantIti kRtvA tadupAdAnaM / tathA sthAvarasAdhAraNakendriyajAtinAmnAM jaghanya sthitau vartamAno bAdarai kendriyaH sarvaparyAptitiH paryAptaH sarva saMkliSTaH, sthAvaranAmnaH sthAvaraH, sAdhAraNanAmnaH sAdhAraNaH, ekendri yajAtepi utkRSTAnujAgodIraNAsvAminau bhavataH / bAdarasya mahAn saMklezo bhavatIti kRtvA tadupAdAnaM // 65 // dArata patto yacajaraMsamajayaladugANaM / patteyakhagaiparaghAyAhArata ya visuddho // 66 // AhArata ti- samacaturasra saMsthAna mRdula ghusparzapratyeka prazasta vidyAyo gatiparAghAtAhAra kasaptakarUpANAM trayodazaprakRtInAmAdArakazarIrI saMyataH sarvAjiH paryAptitiH paryAptaH sarvavizuddha utkRSTAnujAgodIraNAsvAmI // 66 // Jain Educationtional anelibrary.org Page #328 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma- prakRtiH // 153 // uttaravenavijaI ujovassAyavassa kharapuDhavI / niyagagaINaM naNiyA taie samae NupuvINaM // 6 // uttara tti-uttaravaikriye vartamAno yatiH sarvAjiH paryAptibhiH paryAptaH sarvavizuddha nadyotanAmna utkRssttaanunaagodiirnnaasvaamii| tathA kharapRthvIkAyiko bAdarapRthvIkAyika utkRSTAyAM sthitau vartamAnaH sarvaparyAptiparyAptaH sarvavizuddha zrAtapanAmna utkRssttaanujaagodiirnnaasvaamii| tathA manuSyadevAnupUyoMvidhA narakatiryagAnupUryoH saMkliSTA nijakagatInAM tRtIye samaye vartamAnA utkRSTAnujAgodIrakA javanti // 6 // jogate sesANaM sujANamiyarAsi causu vi gaIsu / pajattukkamaminassohINamaNohilajhissa // 6 // jogate tti-yoginaH sayogikevalinoDana sarvApavartanarUpe vartamAnasya zeSANAmaktavyatiriktAnAM zanaprakatInAM taijasasaptakamRulaghuvarjazunavarNAdyekAdazakAgurukhaghusthirazujasunagAdeyayazaHkIrti nirmANoccairgotratIrthakaranAmnAM paJcaviMzatisaMkhyAnAmutkRSTAnunAgodIraNA navati / itarAsAM cAzujaprakRtInAM matizrutamanaHparyAyajJAnakevalajJAnAvaraNakevaladarzanAvaraNamithyAtvaSoDazakaSAyakarkazaguruvarjazeSakuvarNAdisaptakAsthirAzujarUpANAmekatriMzatprakRtInAM catasRSvapi gatiSu mithyAdRSTeH sarvaparyAptiparyAptasyotkRSTe saMkleze vartamAnasyotkRSTAnulAgodIraNA javati / tathAvadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNayostasyaiva caturgatikasya mithyAdRSTeranavadhilabdhikasyAvadhilabdhirahitasyotkRSTAnunAgodIraNA navati / avadhilabdhiyuktasya hi prajUto'nunAgaH kSayaM yAti, tata utkRSTo na khanyata ityanavadhisabdhikasyetyuktaM // 6 // // 153 // Jain Educatiei sallational For Private & Personal use only nelibrary.org Page #329 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tadevamuktamutkRSTAnunAgodIraNAsvAmitvaM / saMprati jaghanyAnunAgodIraNAsvAmitvaM pratipAdayannAhasuyakevaliNo masuyaacaskucaskUNudIraNA mNdaa| vipulaparamohigANaM mnnnnaannohiiugssaavi||6|| | suyakevaliNu tti-matizrutajJAnAvaraNacakkuracakSurdarzanAvaraNAnAM zrutakevalinazcaturdazapUrvadharasya kSINakaSAyasya samayA-3 dAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau vartamAnasya mandA jaghanyAnunAgodIraNA vartate / tathA vINakaSAyasya vipulamatimanaHparyAya jJAnasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau vartamAnasya manaHparyAyajhAnAvaraNasya jaghanyAnunnAgodIraNA / paramAvadhiyuktasya kSINakaSAyasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau vrtmaansyaavdhijnyaanaavrnnaavdhidrshnaavrnnyorjghnyaanunaagodiirnnaa||6|| khavaNAe~ vigyakevalasaMjalaNANa ya sanokasAyANaM / sayasayaudIraNaMte nidApayalANamuvasaMte // 7 // khavaSAe tti-kSapaNAyotthitasya paJcavidhAntarAyakevalajJAnAvaraNakevaladarzanAvaraNasaMjvalanacatuSTayanavanokaSAyarUpANAM viMzatiprakRtInAM svasvodIraNAparyavasAne jaghanyAnunnAgodIraNA / tatra paJcavidhAntarAyakevalajJAnAvaraNakevaladarzanAvaraNAnAM kSINakaSAyasya, caturNA tu saMjvalanAnAM trayANAM ca vedAnAM anivRttibAdarasya svasvodIraNAparyavasAne / SamA nokapAyANAmapUrvakaraNaguNasthAnakacaramasamaye jghnyaanunaagodiirnnaa| tathA nijAmacalayorupazAntamohe jaghanyAnunAgodIraNA khanyate, tasya sarvavizuddhatvAt // 10 // niddA nidAINaM pamattavirae visunamANammi / veyagasammattassa u sagakhavaNodIraNAcarame // 1 // Jain Educatirikalnitional For Privale & Personal use only linelibrary.org Page #330 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma. prakRtiH // 14 // nihAnihAI tti-nijAnikAdInAM nizAnizApracasApracasAstyAnIMnAM pramattasaMyatasya vizudhyamAnasya apramattalAvAnimukhasya jaghanyAnujAgodIraNA pravartate / tathA dAyikasamyaktvamutpAdayato mithyAtvasamyagmithyAtvayoH kSapitayovedakasamyaktvasya kSAyopazamikasya samyaktvasya kSapaNakAle caramodIraNAyAM samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitau satyAM pravartamAnAyAM jaghanyAnunAgodAraNA javati / sA ca caturgatikAnAmanyatarasya veditavyA // 1 // sekAle sammattaM sasaMjamaM giNhaje ya terasagaM / sammattameva mIse zrAUNa jahannagariIsu // | se tti-anantare kAle hitIye samaye yaH samyaktvaM sasaMyama saMyamasahitaM grahISyati tasya trayodazAnAM mithyAtvAna|ntAnubandhicatuSTayApratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNarUpANAM prakRtInAM jaghanyAnunAgodIraNA / zrayamiha saMpradAyaH-yo'nantarasamaye samyaktvaM saMyamasahitaM grahISyati, tasya mithyAdRSTemithyAtvAnantAnubandhinAM jaghanyAnunAgodIraNA / tathA yo'viratasamyagdRSTiranantarasamaye saMyama pratipatsyate tasyApratyAkhyAnakaSAyANAM jaghanyAnunAgodIraNA / yazca dezavirato'nantarasamaye saMyama grahISyati, tasya pratyAkhyAnAvaraNakaSAyANAM jaghanyAnunAgodIraNA / mithyAdRSTyapekSyA hi zraviratasamyagdRSTiranantaguNavizuSmastato'pi dezavirato'nantaguNavizuddha ityuktakrameNaiva jaghanyAnunAgodIraNAsaMnavaH / tathA | 'sammattameva mIse' iti yaH samyagmithyAdRSTiranantarasamaye samyaktvaM pratipatsyate, tasya samyagmithyAtvasya jaghanyAnunAgodIraNA / samyamithyAdRSTiyugapat samyaktvaM saMyama ca na pratipadyate, tathAvizudherajAvAt , kiMtu kevalaM samyaktvameveti kRtvA tadeva kevalamukta / tathA caturNAmAyuSAmAtmIyAtmIyajaghanyasthitau vartamAno jaghanyamanunAgamudIrayati / tatra trayA in Education in For Privale & Personal use only Page #331 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAmAyuSAM saMkvezAdeva jaghanyasthitibandho navatIti kRtvA jaghanyAnunAgo'pi tatraiva khanyate / tayA narakAyuSo vizuddhivazAjaghanyaH sthitibandhaH, tato jaghanyAnunAgo'pi narakAyuSastatraiva khanyate / tathA ca sati trayANAmAyuSAmatisaMkniSTo jaghanyAnunAgodIrakaH, narakAyuSastvativizuddha iti // 7 // poggala vivAgiyANaM javAisamaye visesamavi caasiN| zrAztaNUNaM doNDaM suhumo vAUya appAU // 73 // poggala tti-pujalavipAkinyaH prakRtayaH, tAsAM sarvAsAmapi javAdisamaye navaprathamasamaye jaghanyAnunAgodIraNA / etacca sAmAnyenoktaM, tato'mukasyAmuka cadIraka ityevaMrUpaM vizeSamapi cAsAM prakRtInAM vakSyAmi / pratijJAtameva nirvAhayati-'Ai ityAdi' AdyopayostanvoH zarIrayoraudArikavaikriyarUpayoryathAsaMkhyaM sUkSmo vAyukAyikazcApAyurjaghanyAnujAgodIrakaH / iha zarIragrahaNena bandhanasaMghAtA api gRhItA aSTavyAH / tata etamuktaM javati-audArikazarIraudArikasaMghAtaudArikabandhanacatuSTayarUpasyaudArikaSaTrasyApyaparyAptasUraikendriyo vAyukAyiko vaikriyaparasya ca paryApto bAdaro vAyukAyiko'pAyurjaghanyAnujAgodIrako javati / / 73 // bediyaappAjaga niraya ciraviI zrasamiNo vA vi|aNgovNgaannaahaargaae jshnno(a)ppkaalmmi|||| beiMdiya tti-yoraGgopAGgayoraudArikAGgopAGgavaikriyAGgopAGganAmnoryathAsaMkhyamadhpAyuSIndriyastathA'saMjhI san yo jAto nArakazcirasthitikaH sa ca jaghanyAnunAgodIrako navati / zyamatra nAvanA-dIjiyo'pAyuraudArikAGgopAGganAmna udayaprathamasamaye jaghanyamanunAgamudIrayati / tathA'saMjhipaJcendhiyaH pUrvocalitavaikriyo vaikriyAMgopAMgaM stokakAlaM balU RAKAR Jan EU For Private Personal use only bar Page #332 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 155 svanUmikAnusAreNa cirasthitiko nairathiko jAtastasya vaikriyAMgopAMganAmna udayaprathamasamaye vartamAnasya jaghanyAnunAgodIraNA / tathA thAhArakasya prAkRtatvAdatra striitvnirdeshH| zarIragrahaNena ca bandhanasaMghAtA thapi gRhyante / tata zrAhArakasaptakasya yaterAhArakazarIramutpAdayataH saMkliSTasyAspe kAle prazramasamaya ityarthaH / jaghanyAnunAgodIraNA // 4 // zramaNo caraMsusajANa pAU sagacira hiI sese|sNghynnaann ya maNu huMmuvaghAyANamavi suhumo // // zramaNu tti-asaMjhipaJcenjiyo'pAyuratisaMzliSTaH prathamasamayatanavastha thAhArakaH samacatusrasaMsthAnavajrapananArAcasaMhananayorjaghanyamanunAgamudIrayati / apAyurghahaNaM saMkvezArtha / tathA'saMjhipaJcenjiya evAtmIyAyAmAyurutkRSTasthitau vartamAna zrAhArako navaprathamasamaye / zeSe iti, atra SaSThyarthe saptamI, jAtau caikavacanaM, tato'yamarthaH-zeSANAM huMjhavarjAnAM caturNA saMsthAnAnAM jaghanyamanunAgamudIrayati / tathA zeSANAM saMhananAnAM sevArtavajrarSajanArAcavarjAnAM pUrvakoTyAyurmanuSya thAhArakaH svajavaprathamasamaye vartamAno jaghanyAnunAgodIrakaH / iha dIrghAyurghadaNaM vizudhyartha / tiryakpazcembyiApekSyA ca prAyo manuSyA aspabalA iti manuSyopAdAnaM / tathA sUdanai kendhiyaH sudIrghAyuHsthitika AhArakaH prathamasamaye huMmopaghAtanAnorjaghanyAnunAgodIrakaH // 5 // sevadRssa vidiya bArasavAsassa majayalahugANaM / sanni visukANAhAragassa vIsA akili // 6 // sevahassa tti-cIniyasya dAdazavarSAyuSo bAdaze varSe vartamAnasya sevArtasaMhananasatkA jaghanyAnujAgodIraNA navati / tathA mRlaghusparzayoH saMjhipaJcenjyisya svanUmikAnusAreNAtivizuSasyAnAhArakasya jaghanyAnunAgodIraNA / tathA taija // 15 // Jain Education Orional For Privale & Personal use only D nelibrary.org Page #333 -------------------------------------------------------------------------- ________________ RECORREARRES dA sasaptakamRulaghuvaMrjazunnavarNAdyekAdazakAgurukhaghusthirazunanirmANarUpANAM viMzatiprakRtInAM saMkniSTo'pAntarAlagatau vartamA-12 no'nAhArako mithyAdRSTirjaghanyAnunAgodIraNAsvAmI veditvyH|| 16 // hApattegamurAlasamaM zyaraM DaMDeNa tassa paraghAu~ / appAussa ya AyAvujoyANamavi tajogo // // pattega tti-pratyekanAma audArikeNa samaM vaktavyaM zraudArikasyeva pratyekanAmno'pi sudamaikendhiyaH prathamasamaye vartamAno jaghanyAnunAgodIrako veditavya ityrthH| tathA jhumena samAnamitarat sAdhAraNanAma vaktavyaM / yathA sUdaukenjiyasyAhAraphasya prathamasamaye dumanAmno jaghanyAnunAgodIraNA prAgannihitA, tathA sAdhAraNanAmno'pi vaktavyetyarthaH / tathA tasyasUdane kenjiyasya zIghraparyAptasyAspAyuSo'tisaMkviSTasya paryApticaramasamaye vartamAnasya parAghAtanAmno jaghanyAnulAgodIraNA / tathA AtapodyotanAmnostadyogyaH pRthvIkAyikaH zarIraparyAptyA paryAptaH prathamasamaye vatamAnaH saMkliSTo jaghanyAnunAgodIrakaH // 7 // jA nAnakiyakaraNaM tigarassa navagassa jogate / karakamagurUNamaMte niyattamANassa kevaliyo // jatti-zrAyojikAkaraNaM nAma kevalisamudghAtAdarvAg navati / tatrAGka maryAdAyAM yA maryAdayA kevalidRSTayA yojana vyApAraNaM zrAyojanaM / taccAtizunayogAnAmavaseyaM / zrAyojanamAyojikA tasyAH karaNaM AyojikAkaraNaM / kecidAvarjitakaraNamAhuH, tatrAyaM zabdArthaH-varjito nAma animukhiikRtH| tathA ca khoke vaktAraH-zrAvarjito'yaM mayA, saMmukhIkRta ityrthH| tatazca tathAjavyatvenAvarjitasya mokSagamanaM pratyanimukhIkRtasya karaNaM zujayogavyApAraNaM zrAvArje Jain Education National For Privale & Personal use only M inelibrary.org Page #334 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRti // 16 // takaraNaM / apare 'jA nAssayakaraNaM' iti paThanti / tatrAyaM zabdasaMskAraH-zrAvazyakakaraNamiti / anvarthazcAyaM zrAvazyakenAvazyaMjAvena karaNamAvazyakakaraNaM / tathAhi-samudghAta kecitkurvanti, kecicca na kurvanti, idaM tvAvazyakakaraNaM, sarve'pi kevalinaH kurvantIti / taccAyojikAkaraNamasaMkhyeyasamayAtmakamantarmuhUrtapramANaM / yata naktaM prajJApanAyAM-"kasamaeNaM naMte zrAjiyAkaraNe pannatte ? goyamA ! asaMkhijAsamaIe aMtomuhuttie pannatte" iti / tadyAvannAdyApyAranyate tAvattIrthakarakevalinastIrthakaranAmno jaghanyAnunAgodIraNA / AyojikAkaraNe hi prajUtAnulAgodIraNA pravartata ityAggrahaNaM / tathA nIlakRSNapuranigandhatiktakaTuzItarUjhAsthirAzunarUpasya prakRtinavakasya sayogikevalicaramasamaye jaghanyA-18 nunAgodIraNA, tasyaiva sarvavizumcatvAt / karkazagurusparzayostu kevalisamudUghAtAnnivartamAnasya kevalino mithaH saMhArasamaye jaghanyAnunAgodIraNA // 7 // |sesANa pagazveI malimapariNAmapariNa hogaa| paJcayasujAsunA viya ciMtiya ne vivAge ya // 7 // sesANa tti-zeSANAM sAtAsAtavedanIyagaticatuSTayajAtipaJcakAnupUrvIcatuSTayovAsavihAyogatidhikatrasasthAvarabAdarasUjhaparyAptAparyAptasujagaurjagasusvaraphuHsvarAdeyAnAdeyayazAkIrtyayazaHkIyuccairgotranIcairgotrAkhyAnAM caturviMzatsaMkhyAnAMprakRtInAM tattatprakRtyudaye vartamAnAH sarve'pi jIvA madhyamapariNAmapariNatA jaghanyAnulAgodIraNAsvAmino javanti / saMprati // 15 // sarvAsAM prakRtInAM sAmAnyena jaghanyotkRSTAnunAgodIraNAsvAmitvaparijhAnArthamupAyopadezamAha-paccayetyAdi / pratyayaH|| pariNAmapratyayo navapratyayazca tathA prakRtInAM zujatvamazulatvaM ca vipAkazcaturvidhaH pujalavipAkAdiH etAn samyak cinta in Education m onal For Private & Personal use only www.jarrielibrary.org Page #335 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yitvA parijAvya jaghanyotkRSTAnunAgodIraNAsvAmI ythaavjjnyeyo'vgntvyH| tathAhi-pariNAmapratyayAnunAgodIraNA, prAya utkRSTA javati / navapratyayA tu jghnyaa| zujAnAM ca saMkveze prAyo jaghanyAnunAgodIraNA azujAnAM ca vizudhau, viparyAse tUtkRSTA ityAdi parijAvya tattatprakRtyudayavatAM jaghanyotkRSTAnujAgodIraNAsvAmitvamavagantavyamiti // 7 // / tadevamuktA'nulAgodIraNA / saMprati pradezodAraNAnidhAnAvasaraH / tatra ca chAvarthAdhikArau / tadyathA-sAdhanAdiprarUpaNA svAmitvaprarUpaNA ca / sAdhanAdiprarUpaNApi ca vidhA-mUlaprakRtiviSayA uttaraprakRtiviSayA c| tatra mUlaprakRtiviSayAM sAdyanAdiprarUpaNAM cikIrSurAhapaMcaNhamaNukkosA tihA paese canavihA doehaM / sesa vigappA 'vihA sabavigappA ya Aussa // paMcaehaM ti-jJAnAvaraNadarzanAvaraNanAmagotrAntarAyarUpANAM paJcAnAM mUlaprakRtInAmanutkRSTA pradeze pradezaviSayA udIraNA tridhA triprkaaraa| tadyathA-anAdirbuvA'dhruvA c| tathAhi-etAsAmutkRSTA pradezodIraNA guNitakAze svasvodIraNAparyavasAne khacyate / sA ca sAdiradhruvA ca / tato'nyA sarvA'pyanutkRSTA / sA cAnAdiH, dhruvodIraNatvAt / dhuvAdhruve ajavyatnavyApekSyA / tathA yorvedanIyamohanIyayoranutkRSTA pradezodIraNA caturvidhA / tadyathA-sAdiranAdirbuvA'dhruvA ca / tathAhi-vedanIyasyotkRSTA pradezodIraNA pramattasaMyatasyApramattalAvAnimukhasya sarvavizudhasya, mohanIyasya punaH svodIraNAparyavasAne sUkSmasaMparAyasya / tato pyorapyeSA sAdyadhruvA / tato'nyA sarvApyanutkRSTA / sApi cApramattaguNasthA-| nakAtpratipatato vedanIyasyopazAntamoguNasthAnakAcca pratipatato mohanIyasya sAdiH / tatsthAnamaprAptasya yorapyanAdiH RATNACSCNNA ka.pra.27 Jain Education a l For Privale & Personal Use Only thelibrary.org Page #336 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 157 // Jain Educati dhruvAdhuve pUrvavat / 'sesa vigappA 5viha tti' etAsAM saptAnAmapi mUlaprakRtInAM zeSA uktavyatiriktA vikalpA jaghanyAjaghanyotkRSTA dividhA diprakArAH / tadyathA - sAdayo'dhuvAzca / tathAhi - patAsAM saptAnAmatisaMkliSTe (STapariNAme ) mithyAdRSTau jaghanyA pradezodIraNA / sA ca sAdiradhruvA ca / saMklezapariNAmAcca cyutasya mithyAdRSTerapyajaghanyA / tataH sApi sAdiradhuvA ca / utkRSTA ca prAgeva jAvitA / zrAyuSaH sarve'pi vikalpA jaghanyotkRSTAnutkRSTA dvividhAH, tadyathAsAdayo'dhruvAzca / sA ca sAdyadhruvatA'dhruvodI raNatvAdavaseyA // 80 // saMpratyuttaraprakRtInAM sAdyanAdiprarUpaNArthamAha miSThattassa caDhaddhA sagayAlAe tihA aNukosA / sesa vigappA DuvidA saba vigappA ya sesA // 81 // mittassa - mithyAtvasyAnutkRSTA pradezodIraNA caturvidhA / tadyathA - sAdiranAdirghuvA'dhruvA ca / tathAhi -- yo'nantarasamaye samyaktvaM saMyamasahitaM pratipatsyate tasya mithyAdRSTermithyAtvasyotkRSTA pradezodIraNA / sA ca sAdiradhuvA ca, samayamAtratvAt / tato'nyA sarvA'pyanutkRSTA / sApi ca samyaktvAtpratipatato javantI sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhuve pUrvavat / tathA saptacatvAriMzataH prakRtInAmanutkRSTA pradezodIraNA tridhA / tadyathA - anAdivA'dhruvA ca / tathAhi -- pazcavidhajJAnAvaraNapaJcavidhAntarAyacaturvidhadarzanAvaraNarUpANAM caturdazaprakRtInAM dIekapAyasya gutikarmA zasya svasvodIraNAparyavasAne utkRSTA pradezodIraNA / sA ca sAdiradhuvA ca / tato'nyA sarvA'pyanutkRSTA sA cAnAdiH dhruvodI raNatvAt / dhruvAbhruve pUrvavat / tathA taijasasaptakavarNAdiviMzatisthirA sthirazunAzunAgurulaghu nirmANanAnnA trayastriMza National prakRtiH // 157 // dainelibrary.org Page #337 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educati tsaMkhyAkAnAM prakRtInAM guNitakarmIzasya sayogikevalinazca caramasamaye utkRSTA pradezodIraNA / sAca sAdiradhruvA ca / tato'nyA sarvA'pyanutkRSTA / sA cAnAdiH, dhruvodI raNatvAt / zrAsAM dhruvAbhuve pUrvavat / 'sesavigappA 5viha tti' utta | zeSA vikalpA jaghanyAjaghanyotkRSTarUpA dvividhAH / tadyathA - sAdayo'dhuvAzca / tathAhi - sarvAsAmapyuktaprakRtInAmatisaMkliSTapariNAme mithyAdRSTau jaghanyA pradezodIraNA janyate / atisaMkliSTapariNAmapracyavane cAjaghanyA / tato ghe api sAdyadhruve / utkRSTA ca prAgeva jAvitA / zeSANAM coktavyatiriktAnAM prakRtInAM dazottarazatasaMkhyAnAM sarve'pi vikalpA jaghanyAjaghanyotkRSTAnutkRSTA dvividhAH / tadyathA-sAdayo'dhuvAzca / sAdyadhruvatA cAdhruvodI raNatvAdavaseyA // 81 // kRtA sAdhanAdiprarUpaNA / saMprati svAmitvamanidhAtavyaM / tacca didhA - utkRSTa pradezodIraNAsvAmitvaM jaghanya pradezodIraNAsvAmitvaM ca / tatra prathamata utkRSTodIraNA svAmitvamAha gudIraNA jahasasAmI paesajeThAe / ghAINaM annayaro uhINa vipohilaM neSa // 82 // jAgatighAtikarmaNAM sarveSAmapi anubhAgodIraNAyAM yo yo jaghanyAnujAgodIraNAsvAmI prAkU pratipAditaH sa sa evotkRSTapradezodIraNAsvAmI guNitakarmAzo veditavyaH / navaramanyatara iti zrutakevalI itaro vA / avadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNayoravadhilabdhihIna utkRSTapradezodI rako'vaseyaH / chAtI vedamatisaMkSiptamuktamiti vizeSato vijAvyate-avadhijJAnAvaraNavarjAnAM catuNI jJAnAvaraNAnAM caturacatuH kevaladarzanAvaraNAnAM dIekapAyasya zrutakevalina itarasya vA guNitakarmIzasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitAvutkRSTA pradezodIraNA / avadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNayoH ational ainelibrary.org Page #338 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 15 // punaravadhilabdhirahitasya vINakaSAyasya samayAdhikAvalikAzeSAyAM sthitAvutkRSTA prdeshodiirnnaa| niSApracalayorupazAntakaSAyasya pramattasaMyate'pramattalAvAnimukhe styAniitrakasya mithyAtvAnantAnubandhikaSAyANAmanantarasamaye samyaktvaM saMyamasahitaM pratipattukAmasya mithyAdRSTezcaramasamaye, samyagmithyAtvasya samyaktvapratipattyupAntyasamaye, apratyAkhyAnAvaraekaSAyANAmaviratasamyagdRSTeranantarasamaye, dezaviratiM pratipattukAmasya pratyAkhyAnAvaraNakaSAyANAM dezaviratasyAnantara|samaye, saMyama pratipattukAmasya saMjvalanakrodhamAnamAyAnAM tattadakasya svasvodayaparyavasAne, vedatrayasaMjvalanalojAnAM tattavedakasya samayAdhikAvalikAcaramasamaye, pakasya hAsyAdiSaTUsyApUrvakaraNaguNasthAnakacaramasamaye, sarvatra guNitakarmAzasyotkRSTA pradezodAraNA veditavyA // 7 // veyaNiyANaM gahihiIsekAle appamAyamiya vir|sNghynnpnngtnnuigmjoyaa appamattassa // 3 // __ veyaNiyANaM ti-yaH pramatto hitIye samaye'pramAdaM grahISyati apramatto bhaviSyati sa pramatto virato vedanIyayoH sAtAsAtarUpayorutkRSTapradezodIrako navati, tasya sarvavizuddhatvAt / tathA'pramattasya prathamavarjasaMhananapaJcakavaikriyasaptakA| hArakasaptakodyotanAmnAmutkRSTA pradezodIraNA // 3 // devanirayAjagANaM jahannajehahiI guruprasAe / zyarAUNa vi ahamavAse Neyo ahvaasaauu||ial Paa deva tti-devanArakAyuSoryathAkramaM devanArako jaghanyotkRSTasthitiko gurukuHkhodaye vartamAnau utkRSTapradezodIrako vedi 5 8|tavyau / etaduktaM javati-devo dazavarSasahasrAyuHsthitiko guruduHkhodaye vartamAno devAyuSa utkRssttprdeshodiirkH| tathA // 15 // Jain Education NIRahal For Private & Personal use only M brary.org Page #339 -------------------------------------------------------------------------- ________________ CARRORICALCCIENCS nairayikastrayastriMzatsAgaropamAyuHsthitiko gurukuHkhodaye vartamAno narakAyuSa utkRSTapradezodIrakaH / pranUtaM hi duHkhamanu navan prajUtAn pujlAn parisATayatIti tpaadaanN| itarAyuSostiryagmanuSyAyuSoryathAsaMkhyaM tiryaanuSyo aSTavarSAyuSau aSTame tAvarSe vartamAnau gurukuHkhodayayuktau utkRSTapradezodIrako javataH // 4 // |egaMta tiriyajoggA niyagavisihesu taha thapaGattA / saMmuchimamaNuyaMte tiriyagaI desavirayassa // HT egata tti-ekAntena tirazcAmevodayaM prati yA yogyAH prakRtayastAsAmekenjiyajAtiSInjiyajAtitrInjiyajAticaturijiyajAtyAtapasthAvarasUdamasAdhAraNanAmnAmaSTAnAM nijakaviziSTeSu nijanijaprakRtiviziSTeSu / yathA ekenghyijAtisthAvaranAmnorbAdarapRthvIkAyike sarvavizudhe, AtapanAmnaH kharavAdarapRthvIkAyike, sUkSmasya paryAptasUjhe, sAdhAraNavikalendhiyajAtinAmnAM tannAmasu paryApteSu sarvavizuddheSu utkRSTA pradezodIraNA navati, tathA'paryAptanAmnaH saMmUrjimo manuSyo'paryAptazcaramasamaye vartamAna utkRssttprdeshodiirkH| tathA tiryaggatarutkRSTA pradezodIraNA dezaviratasya, tasya srvvishuddhtvaat||5|| aNupuvigagANaM sammadichI u jagAINaM / nIyassa ya se kAle gahihi viraya tiso ceva // 6 // aNupuvitti-catasRNAmAnupUrvINAM tasyAM tasyAM gatau vartamAnastRtIye samaye sarvavizudhaH samyagdRSTirutkRSTapradezodIrakaH / kevalaM narakatiryagAnupUryoH dAyikasamyagdRSTivaktavyaH / devanArakagatyorapi sa eva dAyikasamyagdRSTirutkRSTa pradezodIrakaH / tathA yo'nantarasamaye saMyama pratipatsyate sa evAviratasamyagdRSTi naMgAdInAM sunegaHsvarAnAdeyAyazAkIrtInAM nIcairgotrasya cotkRSTa pradezodIrakaH // 6 // Jain Educa t ional For Privale & Personal use only linelibrary.org Page #340 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 15 // jogaMtudIragANaM jogate saragANupANUNaM / niyagaMte kevaliNo sabavisuddhAe~ savAsiM // // jogaMtudIragANaM tti-yogyantodIrakANAM yogI sayogikevalI ante caramasamaye nadIrako yAsa tA yogyantodIrakAhastAsAM manujagatipazcenjiyajAtyaudArikasaptakataijasasaptakasaMsthAnaSadvaprathamasaMhananavarNAdiviMzatyagurulaghUpaghAtaparAghAtavihA yogatidhikatrasabAdaraparyAptapratyekasthirAsthirazunAzunasunagAdeyayazaHkIrtinirmANatIrthakaroJcargotrANAM viSaSTisaMkhyAnAM prakRtInAM sayogikevalI caramasamaye natkRSTapradezodIrakaH / tathA kevalinaH svaravikaprANApAnayornijakAnte svasvanirodhakAle utkRSTA pradezodIraNA / tathAhi-svaranirodhakAlesusvarapuHsvarayoH, prANApAnanirodhakAle ca prANApAnanAmna utkRSTA pradezodIraNA / iha sarvakarmaNAmutkRSTapradezodIraNAyAmeSA parijApA-yo yaH svasvodIraNAdhikArI sa sa tasya karmaNaH sarvavizudha utkRSTapradezodIraNAsvAmI veditvyH| zrAyurvyatirekeNa cAnyatra sarvatrApi gupitakauzaH, tena dAnAntarAyAdInAmapi pazcAnAM prakRtInAmutkRSTA pradezodIraNA guNitakauzasya dIpakaSAyasya samayAdhikAvalikAzeSe vartamAnasyAvagantavyA // 7 // tadevamuktamutkRSTapradezodIraNAsvAmitvaM / saMprati jaghanyapradezodIraNAsvAmitvamAhatappagauMdIragatisaMkilihanAvo a sabapagaINaM / neyo jahamasAmI aNunAgutto ya tibayare // tappagautti-yastAsAM tAsAM prakRtInAmudIrakaH so'tisaMkliSTalAvo'tisaMkliSTapariNAmaH kSapitakarmAzaH sarvaprakRtInAM svasvayogyAnAM jaghanyapradezodIraNAsvAmI veditvyH| tatrAvadhijJAnAvaraNavarjAnAM caturNA jJAnAvaraNIyAnAM, avadhidarzanA // 15 // JainEducatioNRIE For Private & Personal use only Enelibrary.org Page #341 -------------------------------------------------------------------------- ________________ varaNavarjAnAM trayANAM darzanAvaraNIyAnAM, sAtAsAtavedanIyayoH, mithyAtvasya, pomazAnAM kaSAyANAM, navAnAM nokapAyANAM, savasaMkhyayA paJcatriMzatsaMkhyAnAM prakRtInAM mithyAdRSTiH sarvaparyAptiparyAptaH sarvasaMkniSTo nijApaJcakasya tatprAyogyasaMkvezayukto jaghanyapradezodIraNAsvAmI tathA yo'nantarasamaye mithyAtvaM yAsyati, so'tisaMkliSTaH samyaktvasamyamithyAtvayojaghanyapradezodIraNAsvAmIjavati / tathA gaticatuSTayapaJcenjiyajAtyaudArikasaptakavaikriyasaptakataijasasaptakasaMsthAnaSadasaMhananaSadvavarSAdiviMzatiparAghAtopaghAtAgurulaghUcAsodyotavihAyogatidikatrasabAdaraparyAptapratyekasthirAsthirazunAzujasujagapurnagasusvaraphuHsvarAdeyAnAdeyayazAkIrtyayaza-kIrtinirmANoccairgotranIcairgotrapaJcavidhAntarAyarUpANAmekonanavatisaMkhyAnAMprakRtInAM saMjhI paryAptaH sarvotkRSTasaMklezayukto jghnyprdeshodiirnnaasvaamii| AhArakasaptakasya cAhArakazarIrI tatprAyogyasaMklezayuktaH, zrAnupUrvINAmapi tatprAyogyasaMkvezayuktaH, Atapasya kharabAdarapRthvIkAyikaH sarvasa kliSTaH, ekendhiyajAtisthAvarasAdhAraNanAmnAmekendhiyaH sarvotkRSTasaMkvezayuktaH, sUkSmanAmnaH sUdamaikendhiyaH sarvasaMkliSTo jghnyprdeshodiirnnaasvaamii| aparyAptakanAmna:punaraparyAptamanuSyaH sarvasaMkliSTazcaramasamaye vartamAno jaghanyapradezodIrako navati / tathA vitricaturindhiyajAtInAM yathAkrama vitricaturinjiyAH sarvasaMkliSTA jghnyprdeshodiirnnaasvaaminH| 'aNujAgutto ya titthayare tti' tIrthakaranAmno ya eva jaghanyAnunAgodIraNAsvAmI prAk pratipAditaH, sa eva jaghanyapradezodIraNAsvAmI api veditvyH| tIrthakarakevalI yAvannAyojikAkaraNamArajate tAvattIrthakaranAmno jaghanyapradezodIrako veditavya ityarthaH // 7 // uhINaM hijue azsuhavezyAugANaM tu / paDhamassa jahaNa niI sesANukosagari // e|| *AXSARA Sain Educati onal For Private & Personal use only nelibrary.org Page #342 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 16 // uhINaMti-zravadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNayoravadhisabdhiyuktaH sarvasaMkliSTo jaghanyapradezodIraNAsvAmI / avadhikSikA hyutpAdayato bahavaH pujalAH parikSINAH ityavadhilabdhigrahaNaM / tathA caturNAmapyAyuSAM svasvanUmikAnusAreNAtIva sukhamanulavan jaghanyapradezodIrako navati / tatra prathamasya narakAyuSo dazavarSasahasrapramANAyAM jaghanya sthitau vartamAno nairyikH| sa hi zeSanArakApekSyA'tizayena sukhii| zeSANAM ca tiryamanuSyadevAyuSAmutkRSTasthitau vartamAnAH svasvayogyatAnusAreNa paramasukhino yathAsaMkhyaM tiryamamanuSyadevA jaghanyapradezodIraNasvAmino veditvyaaH|| e|| // iti zrImalayagiriviracitAyAM karmaprakRtiTIkAyAmudIraNAkaraNaM samAptam // ECENCE ACCIA // 160 Jain Education tonal For Privale & Personal use only Jaimalibrary.org Page #343 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SSSSSSSSSS tadevamalihitA saprapaJcamudIraNA / saMprati upazamanApratipAdanAvasaraH / tatra caite'dhikArAH, tadyathA-prathamasamya6 ktvotpAdaprarUpaNA, dezaviratilAlaprarUpaNA, sarvaviratilAlaprarUpaNA, anantAnubandhivisaMyojanA, darzanamohanIyadapaNA, darzanamohanIyopazamanA, cAritramohanIyopazamanA, dezopazamanA punaH sapranedeti / tatredamupazamanAkaraNaM sapranedaM sarvAsmanA vyAkhyAtumazakyaM / tato yatrAMze vyAkhyAtumAtmano'zaktistatrAMze tapeditRNAmAcAryoM namaskAraM cikIrSurAhakaraNakayA prakaraNA viya vihA javasAmaNa bishyaae|akrnnannushnaae aNuu~gadhare paNivayAmi karaNakaya tti-iha vividhA upazamanA karaNakRtA'karaNakRtA c| tatra karaNaM kriyA yathApravRttApUrvAnivRttikaraNasAdhyaH kriyAvizeSaH, tena kRtA karaNakRtA / taviparItA'karaNakRtA / yA saMsAriNAM jIvAnAM girinadIpASANavRttatA-12 disaMjavavadyathApravRttAdikaraNakriyAvizeSamantareNApi vedanAnujavanAdiniH kAraNairupazamanopajAyate, sA'karaNakRtetyarthaH / idaM ca karaNakRtAkaraNakRtatvarUpaM daividhyaM dezopazamanAyA eva aSTavyaM, na sarvopazamanAyAH, tasyAH karaNejya eva nAvAt / uktaM ca paJcasaMgrahamUlaTIkAyAM-"dezopazamanA karaNakRtA karaNarahitAca / sarvopazamanA tu krnnkRtaiveti"| asyAzcAkaraNakRtopazamanAyA nAmadheyaghayaM, tadyathA-zrakaraNopazamanA, anudIrNopazamanA ca / tasyAzca saMpratyanuyogo vyavacinnaH,8 tata AcAryaH svayaM tasyA anuyogamajAnAnastakSeditaNAM viziSTamatiprajAkalitacaturdazapUrvavedinAMnamaskAramAha-vizyAe' ityAdi, ditIyAyA akaraNakRtAyA upazamanAyA akaraNAnudIrNarUpanAmadheyaghayayuktAyA anuyogadharAn vyAkhyAkuzalAn praNipatAmi teSu praNipAtaM karomi // 1 // 29155965555752 Jain Education. ional For Privale & Personal use only M Hhelibrary.org 2 Page #344 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kama // 16 // SACROCALCLOCATKARSAX tasmAdiha krnnkRtopshmnyaadhikaarH| sApi ca vidhA / daividhyamevAha prakRtiH ssa ya desassa ya karaNuvasamayA 'snniekikaa| savassa guNapasatthA desassa vitAsi vivarIyA // 2 // _ sabassa tti--sA karaNakRtopazamanA vividhA-sarvasyaviSaye dezasya ca, sarvaviSayA dezaviSayA cetyrthH| ekaikasyA api nAmadheye / tadyathA-sarvasya sarvopazamanAyA guNopazamanA prazastopazamanA ceti, tathA dezasya dezopazamanAyAstayoyoH pUrvoktayornAmadheyayoviparIte nAmadheye / tadyathA-aguNopazamanA'prazastopazamanA ca // 2 // savuvasamaNA mohasseva tassuvasamakkiyA joggo / paMceMdiu~ u sannI paGatto sajitigajutto // 3 // puvaM pi visunaMto gaMThiyasattANazkamiya sohiM / annayare sAgAre joge ya visusesAsu // 4 // viz sattakamma aMtokomIkomI karettu sattaNDaM / duhANaM cauThANe asuna sujANaM ca aNunAga // 5 // |baMdhato dhuvapagamI navapAjaggA sunA zraNAU ya / jogavasA ya paesaM ukkosaM manima jahaNhaM // 6 // vizbaMdhajhApUre navabaMdhaM palasaMkhanAgUNaM / asulasunANaNunAgaM aNaMtaguNahANivuTThIhiM // 7 // karaNaM ahApavattaM apuvakaraNamaniyahikaraNaM ca / aMtomuhuttiyA vasaMtakaM ca lahara kamA // 7 // | sakhuvasamaNetyAdi-iha sarvopazamanA mohasyaiva mohanIyasyaiva / zeSANAM tu karmaNAM dezopazamanA, tatra tasya mohnii-13||16|| yasya sarvopazamanA kriyAyogyaH paJcendhiyaH saMjhI sarvAjiH paryAptitiH paryAptaH / ityevaM labdhitrikayuktaH paJcenjiyatvasaM RRESS in Edm ora anelibrary.org Page #345 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zitvaparyAptatvarUpAnnistisRjilabdhiliyuktaH / athavA upazamalabdhyupadezazravaNalabdhikaraNatrayahetuprakRSTayogasabdhirUpa-| labdhitrikayuktaH / karaNakAlAtpUrvamapi antarmuhUrtakAlaM yAvat pratisamayamanantaguNavRghyA vizupayA vizudhyamAnoDavadAyamAnacittasaMtatiH granthikasattvAnAmantavyasiddhikAnAM yA vizodhistAmatikramya vartamAnaH tato'nantaguNavizudha ityarthaH / tathA'nyatarasminmatizrutAjJAnavinaMgahAnAnAmanyatamasmin sAkAre sAkAropayoge (yoge) cAnyatamasminmanoyoge vAgyoge kAyayoge vA vartamAnaH, tisRNAM vizuddhAnAM vezyAnAmanyatamasyAM vezyAyAM vartamAno, jaghanyena tejolezyAyAM, madhyamapariNAmena padmalezyAyAM, utkRSTapariNAmena zuTakalezyAyAM / tathAyurvarjAnAM saptAnAM karmaNAM sthitimantaHsAgaropamakoTIkoTIpramANAM kRtvA, azunAnAM karmaNAmanunAgaM catuHsthAnakaM santaM visthAnakaM karoti / zujAnAM ca karmaNAM visthAnakaM santaM catuHsthAnakaM karoti / tathA dhruvaprakRtIH paJcavidhAnAvaraNanavavidhadarzanAvaraNamithyAtvaSomazakaSAyanayajugupsAtaijasakArmaNavarNagandharasasparzAgurulaghUpaghAtanirmANapaJcavidhAntarAyarUpAH saptacatvAriMzatsaMkhyA banan parAvarta-18 mAnAH svasvanavaprAyogyAH prakRtIH zunjA eva badhnAti / tA apyaayurvrjaaH| atIva vizuSpariNAmo hi nAyurbandhamAranate iti kRtvA taparjanaM / navaprAyogya itivacanAccaitadavagantavyaM-yata tiryaG manuSyo vA prathamasamyaktvamutpAdayan devagatiprAyogyAH zujAH prakRtIrdevagatidevAnupUrvIpaJcenjiyajAtivaikriyazarIravaikriyAMgopAMgasamacaturasrasaMsthAnaparAghAtobAsaprazastavihAyogatitrasAdidazakasAtavedanIyoccairgotrarUpA ekaviMzatisaMkhyA badhnAti / devo nairayiko vA prazramasamyaktvamutpAdayan manujagatiprAyogyA manujagatimanujAnupUrvIpaJcenjiyajAtisamacaturasrasaMsthAnaprathamasaMhananaudArikazarIraudAri Jain Educati o nal For Privale & Personal use only nelibrary.org Page #346 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 16 // kAMgopAMgaparAghAtovAsaprazastavihAyogatitrasAdidazakasAtavedanIyoccairgotrarUpA ghAviMzatisaMkhyA badhnAti / kevalaM yadi saptamapRthivInArakaH prathamasamyaktvamutpAdayati / tatastiryaggatitiryagAnupUrvInIcairgotrANi vaktavyAni / zeSaM tadeva / tathA vadhyamAnaprakRtInAM sthiti badhnAti antaHsAgaropamakoTIkoTIpramANAmeva nAdhikA / yogavazAcca pradezAgramutkRSTaM madhyamaM jaghanyaM ca badhnAti / tathAhi-jaghanye yoge vartamAno jaghanya pradezAgraM badhnAti, madhyame madhyama, utkRSTe tUtkRSTamiti / sthitibandhe'pi ca pUrNe satyanya sthitivandhaM prAktanasthitibandhApekSyA paTyopamasaMkhyeyajAganyUnaM karoti / tasminnapi ca paripUrNa satyanya sthitibandhaM prAktanasthitibandhApekSyA paTyopamasaMkhyeyajAganyUnaM karoti / evamanyamanyaM sthitibandhaM pUrvapUrvApekSyA paTyopamasaMkhyeyajAganyUnaM karoti / azujAnAM ca prakRtInAM badhyamAnAnAmanujAgaM visthAnaka badhnAti / tamapi pratisamayamanantaguNahInaM zujAnAM ca catuHsthAnakaM badhnAti / tamapi pratisamayamanantaguNavRkSa / evamasau kurvan kiM karotItyata Aha-'karaNamityAdi' karaNaM yathApravRttaM karoti / tato'pUrvakaraNaM / tato'pi anivRttikaraNaM / karaNamiti pariNAmavizeSaH, 'karaNaM pariNAmo'tra' itivacanaprAmANyAt / etAni ca trIeyapi karaNAni pratyekamAntauMhUrtikAni / sarveSAmapi karaNAnAM kaalo'ntrmuhuurtprmaannH| tato'nena krameNa caturthImupazAntAyAM bajate / sApi cAntamuhUrtikI // 3-4-5-6-1-8 // samprati karaNAnAmeva svarUpamAvizcikIrSurAhaaNusamayaM vaTuto anavasANANa paMtaguNaNAe / pariNAmahApANaM dosu vi logA asaMkhijA // e|| // 165 Jain Educationa lona For Private & Personal use only library.org Page #347 -------------------------------------------------------------------------- ________________ BACHCRAOCOCCALCALCRCH | aNusamayaM tti-anusamayaM samaye samaye'dhyavasAnAnAmanantaguNanayA vizuddhyA pratisamayamanantaguNavRdhayA'dhyavasAnAnAM vizuddhyetyarthaH / pravardhamAno yAvat karaNasamAptirjavati tAvanirantaraM vardhate / kiyanti punaradhyavasAnAni karaNeSu pratyeka javantIti cemucyate-'pariNAmetyAdi' yorapi yathApravRttApUrvakaraNayoH pariNAmasthAnAnAmanusamayaM lokA asaM khyeyA jvnti| etaduktaM navati-yathApravRttakaraNe'pUrvakaraNe ca pratisamayamasaMkhyeyalokAkAzapradezarAzipramANAnidhyava-| sAyasthAnAni javanti / tathAhi-yathApravRttakaraNe prathamasamaye vizodhisthAnAni nAnAjIvApekSyA'saMkhyeyalokAkAzapradezapramANAni / vitIyasamaye vizeSAdhikAni / tato'pi tRtIyasamaye vizeSAdhikAni / evaM tAvaghAcyaM yAvacaramasamayI evamapUrvakaraNe'pi aSTavyam / zramUni cAdhyavasAyasthAnAni yathApravRttApUrvakaraNayoH saMbandhIni sthApyamAnAni viSamacatu-19 rasaMkSetramAstRNanti / tayorupari cAnivRttakaraNAdhyavasAyasthAnAni muktAvalI saMsthAnAni navanti / uparyuparimukhAni cAmUnyanucintyamAnAni pratisamayamanantaguNavRddhyA pravardhamAnAnyavagantavyAni, tiryksssthaanptitaani| sthApanA ceym||e / maMdavisohI paDhamassa saMkhajAgAhi paDhamasamayammi / ukkassaM nappimaho ekkakkaM doNha jIvANaM // 1 // zrAcaramA sesukosaM puvappavattamiznAmaM / bizyassa bizyasamae jahamamavi thaNaMtarukkassA // 11 // ___ maMdavisohItyAdi-iha kahapanayA dhau puruSau yugapatkaraNapratipannau vivayete / tatraikaH sarvajaghanyayA zreNyA pratipannaH aparastu sarvotkRSTayA vishodhishrennyaa| tatra prathamasya jIvasya prathamasamaye mandA sarvajaghanyA vizodhiH srvstokaa| tato vitIyasamaye jaghanyA vizodhiranantaguNA / tato'pi tRtIyasamaye jaghanyA vizodhiranantaguNA / evaM tAvaghAcyaM yAvadya ka.pra.28 Jain Educati o nal For Privale & Personal Use Only library Page #348 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 163 // thApravRttakaraNasya saMkhyeyo jAgo gato navati / tataH prathamasamaye ditIyasya jIvasyotkRSTaM vizodhisthAnamanantaguNaM vaktavyaM / tato'pi yato jaghanyasthAnAnivRttastasyoparitanI jaghanyA vizodhiranantaguNA / tato'pi vittIye samaye utkRSTa vizodhiranantaguNA / tata napari jaghanyA vizodhiranantaguNA / evamuparyadhazcaikaikaM vizodhisthAnamanantaguNatayA yo vayostAvaneyaM yAvaccaramasamaye jaghanyA vishodhiH| tata zrA caramAt caramamanivyApya yAnyanuktAni sthAnAni utkRSTAni vizodhisthAnAni tAni krameNa nirantaramanantaguNAni vaktavyAni / tadevaM samAptaM yathApravRttakaraNaM / asya ca yathApravRttakaraNasya pUrvapravRttamiti dvitIyaM nAma, zeSakaraNAnyAM pUrva prathamaM pravRttaM pUrvapravRttamiti / asmiMzca yathApravRttakaraNe sthitighAto rasaghAto guNazreNivA na pravartate, kevalamuktarUpA vizodhirevAnantaguNA / yAni cAprazastAni karmANyatra sthito badhnAti teSAmanullAgaM histhAnaka badhnAti / yAni ca zunnAni teSAM catuHsthAnakaM / sthitibandhe'pi ca pUrNe pUrNa satyanya sthitivandhaM paTyopamasaMkhyeyatnAganyUna badhnAti / saMpratyapUrvakaraNamanidhIyate-bizyassetyAdi vitIyasya karaNasyApUrvakaraNAkhyasya yo pavitIyaH samayastatra jaghanyamapi vizodhisthAnamanantarotkRSTAt prathamasamayatnAvina utkRSTAt vizodhisthAnAt anantaguNaM vaktavyaM / etamuktaM javati-neha yathApravRttakaraNe zva prathamato nirantaraM jaghanyAni vizodhisthAnAnyanantaguNatayA vaktavyAni / kiMtu prathamasamaye prathamato jaghanyA vizodhiH sarvastokA vAcyA / sApi ca yathApravRttakaraNacaramasamayanAvina utkRSTAdizodhisthAnAdanantaguNA / tataH prathamasamaya evotkRSTA vizodhiranantaguNA / tato'pi dvitIyasamaye jaghanyA vizodhiranantaguNA / tato'pi tasminneva vitIyasamaye utkRSTA vizodhiranantaguNA / tato'pi tRtIyasamaye jaghanyA // 163 // Sain Educati o nal For Private & Personal use only nelibrary.org Page #349 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vizodhiranantaguNA / tato'pi tasminneva tRtIyasamaye utkRSTA vizodhiranantaguNA / evaM pratisamayaM tAvaghAcyaM yAvaccaramasamaye utkRSTA vizodhiriti // 10-11 // nivayaNamavi tato se virasaghAyavizvaMdhagakA u| guNaseDhI viya samagaM paDhame samaye pvttNti||12|| nivayaNaM ti-tataH 'se' tasyApUrvakaraNasya nirvacanaM nizcayamanvarthAnuyAyi vacanamannidhAnaM vaktavyaM / tadyathA-apUrvANi apUrvANi karaNAni sthitighAtarasaghAtaguNazreNisthitibandhAdInAM nivartanAni yasmin tat apUrvakaraNaM / tathAhi-apUrvakaraNe pravizan prazramasamaya eva sthitighAtaM rasaghAtaM guNazreNiM sthitibandhaM cAnyaM yugapadArajate / tathA cAha-visetyAdi sthitighAte rasaghAtaH sthitibandhAcA guNazreNirapica / ete catvAraH padArthAH samakaM yugapat prathame samaye pravartante // 1 // ___ tatra sthitighAtapratipAdanArthamAha| uyahi puhattukkassaM zyaraM palassa sNkhtmnaago| vizkaMDagamaNu nAgANaNaMtanAgA muhuttattaM // 13 // DagANaM bahuhiM sahasse hi pUrae ekaM / vizkaMgaM sahassehiM tesi bIyaM sahassehiM // 14 // 1 // jayahi tti-sthitisatkarmaNo'grimannAgAmutkarSata udadhipRthaktvaM jadadhipRthaktvapramANaM prjuutsaagropmshtprmaannmityrthH| jaghanyena punaH pazyopamasaMkhyeyatnAgamAtraM sthitikamakamutkirati / utkIrya ca yAH sthitIradho na khaMDayiSyati tatra taddalika prakSipati / antarmuhUrtena ca kAlena tat sthitikamakamutkIryate / tataH punarapyadhastAt paTyopamasaMkhyeyatnAgamAtraM HARCOSMANANCHAL Jain Educatio n al For Privale & Personal use only Laltinelibrary.org Page #350 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRti // 16 // CARREARREARS zitikamakamantarmahartena kAlenokirati / prAguktaprakAreNeva ca nikSipati / evamapUrvakaraNAddhAyAM prajUtAni sthitikhaM sahayAzivyatikrAmanti / tathA ca sati yat apUrvakaraNasya prathamasamaye sthitisatkarmAsIta, tattasyaiva caramasamaye |saMkhyeyagaNahInaM jAtaM / saMprati rasaghAto'nidhIyate-'aNunAgANetyAdi' azunAnAM prakRtInAM yadanunAgasatkarma tasyAnantatamaM nAga muktvA zeSAnanantAnanunAganAgAn antamuhUrtana kAkhenAzeSAnapi vinAzayati / tataH panaraniyama ktasyAnantatamasyAnantatamaM jAgaM muktvA zeSAn anunAganAgAn antarmuhUrtena kAlena vinAzayati / evamanekAnyanajAnakhaMmasahasrANi ekasmin sthitikhaMDe vyatikrAmanti / teSAM ca sthitikhamAnAM sahanaimtiIyamapUrvakaraNaM parisamApyate / saMprati | sthitibandhAddhA jaNyate-apUrvakaraNasya prathamasamaye'nya evApUrvaH pazyopamasaMkhyeyajAgahInaH sthitibandha zrArabhyate / dAsthitighAtasthitibandhau yugapadevAranyete, yugapadeva ca niSThAM yAtaH // 13-14 // adhunA guNazreNisvarUpamAhaguNaseDhI nikevo samaye samaye asaMkhaguNaNAe / bajhAGagAritto sese sese ya nikevo // 15 // gaNasevitti-yasthitikamakaM ghAtayati tanmadhyAdalikaM gRhItvA udayasamayAdAranya pratisamayamasaMkhyeyagaNanayA nikssiMIpti| tadyathA-udayasamaye stokA ditIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / tato'pi tRtIyasamaye'saMkhyeyagaNaM / evaM tAvaktavyaM / yaavdntrmuhrtcrmsmyH| taccAntarmuhUrtamapUrvakaraNAnivRttikaraNakAlAt manAgatirikta veditavyaM / akSarayojanA tviyaMguNazreNyAM nikSepaH samaye samaye'saMkhyeyaguNanayA pUrvapUrvasamayApekSyA uttarottarasamaye vRddyaatmkyaa| so'pica nikSepoDa | // 16 // JainEducation Total For Private & Personal use only maultlirary.org Page #351 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sArikAtiriktaH apuurvkrnnaanivRttikrnnkaalaanyaamnydhikH| eSa prthmsmygRhiitdkhiknikssepvidhiH| evaM dvitIyAdisamayagrahItAnAmapi dakhikAnAM nikSepavidhirSaSTavyaH anyacca guNazreNiracanAya prathamasamaye dalikaM yahyate tatstokoktiIyasapasaMkhyeyagaNaM tto'pitRtiiysmye'sNkhyeygunnN| evaM tAvaghAcyaM yAvadgapazreNikaraNacaramasamayaH / tathA'parvakaraNasamayeSa anivattikaraNasamayeSu cAnujavataHkramazaHdIyamANeSu satsu guNazreNidalikanikSepaH zeSe zeSe javati, uparicana vrdhte||15|| saMpratyanivRttikaraNasvarUpamAhaaniyahimmi vi evaM tujhe kAle samA ta naam|sNkhijaashme sese jinnamuhuttaM aho muccA // 16 // kiMcaNamuhattasamaM vizbaMdhajhAe~ aMtaraM kiccA / zrAvaliyugekasese Agola udIraNA samiyA // 17 // niyahimmitti-yathA'pUrvakaraNaprathamasamayAdArajya sthitighAtAdayo yugapatpravartamAnA uktA evamanivRttikaraNe'pi vktvyaaH| 'tale kAle samA ta nAma ti' tuTye samAnekAle yataH samA sarveSAmapi tatpraviSTAnAM vizodhivati, na viSamA. tato nAma sAnvayaM nirvacanIyaM anivRttikaraNamiti / etamuktaM navati-anivRttikaraNasya prathamasamaye ye vartante ye ca vRttA 4AvatiSyante teSAM sarveSAmapi samA ekarUpA vishodhiH| vitIyasamaye'pi ca ye vartante ye ca vRttAye ca vartiSyante. teSAM marveSAM parasparaM samA vishodhiH| navaraM prathamasamayajAvivizodhyapekSyA'nantaguNA / evaM tAvaktavyaM yAvadanivRtti krnncrmsmyH| tata evamasmin karaNe praviSTAnAM tudhyakAlAnAmasumatAM parasparamadhyavasAnAnAM yA nivRttiAvRttiH mAna vidyata ityanivRttikaraNamiti nAma / asmiMzcAnivRttikaraNe yAvantaH samayAstAvanti adhyavasAyasthAnAni pUrva SCRECRACCRA %AA%%%%ASCARSARYANA Jain Education anal For Privale & Personal use only elibrary.org Page #352 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 165 // Jain Educati smAt pUrvasmAdanantaguNavRddhAni / 'saMkhityAdi' anivRttikaraNAyAyAH saMkhyeyeSu jAgeSu gateSu satsu ekasmiMzca jAge saMkhyeyatame zeSe tiSThati antarmuhUrtamAtramadho muktvA mithyAtvasyAntarakaraNaM karoti / antarakaraNa karaNakAlazcAntarmuhUrtapramANaH prathama sthiteH kiMcinyUno'jinavasthitibandhAnyayA samaH / tathAhi - antarakaraNakaraNa prathamasamaye evAnyaM sthitibandhaM mithyAtvasyArajate / sthitibandhAntarakaraNe ca yugapadeva parisamApayati / antarakaraNe ca kriyamANe guNazreNeH saMkhye - yatamaM jAgamantarakaraNadalikena sahotkirati utkIryamANaM ca dalikaM prathama sthitau dvitIyasthitau ca prakSipati / antarakaraNAccAdhastanI sthitiH prathamA sthitirityucyate / uparitanI tu dvitIyA / prathamasthitau ca vartamAna udIraNAprayogeNa dalikaM prathama sthitisatkaM dalikaM samAkRSyodayasamaye prakSipati sA udIraNA / yatpunaH dvitIyasthiteH sakAzA udIraNAprayogeNa samAkRSyodaye prakSipati sa gAla iti / udIraNAyA eva vizeSapratipattyarthamidaM dvitIyaM nAma pUrvasUrijirAveditaM / udayodIraNAcyAM ca prathamAM sthitimanujavan tAvato yAvadAvalikAdhikaM zeSaM tiSThati / tasmiMzca sthite AgAlo na javati, kiMtu kevalodIraNaiva / sApyudIraNA tAvadyAvadAvalikAzeSo na javati / zrAvalikAyAM ca zeSI - jutAyAmudIraNApi nivartate / tataH kevalenaivodayena tAmAvalikAmanubhavati / tasyAmapi cApagatAyAmudayo'pi mithyAtvasya vinivartate, taddasikAjAvAt / tasmiMzcApagate satyopazamikaM samyaktvamavApnoti // 16-17 // tathA cAha-- mitsuda khINe lahae sammattamovasa miyaM so / laMjeSa jassa lagnai zrAya hiyamalaputraM jaM // 18 // national prakRtiH // 165 // ainelibrary.org Page #353 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ACCORROCCOCALOCALSOC mibattudae tti-mithyAtvasyodaye vINe sati sa jIva uktena prakAreNaupazamikaM samyaktvaM bajate / yasya samyaktvasya hAlAnena yadAtmahitamalabdhapUrvamarhadAditattvapratipattyAdi tabanate / tathAhi-samyaktvalAne sati jAtyandhasya puMsazcA baje e (3) va jantoryazrAvasthitavastutattvAvaloko navati / mahAvyAdhyanijUtasya vyAdhyapagame zva mahAMzca prmodH| tayuktaM-"jAtyaMdhasya yathA puMsazcakSurmAne zunodaye / saddarzanaM tathaivAsya samyaktve sati jAyate // 1 // Anando jAyate'tyantaM tAttviko'sya mahAtmanaH / sadhyAdhyapagame yadbhyAdhitasya sadauSadhAt // 2 // " iti // 10 // taM kAlaM bIyani tihANu nAgeNa desaghAu / sammattaM sammissaM mibattaM sabaghA // 15 // | taMtti-'taM kAlaM' tasmin kAle yato'nantarasamaye aupazamikasamyagdRSTiviSyati, tasmin prathamasthitau caramasamaye ityarthaH / mithyAdRSTiH san ditIyaM ditIyasthitigataM dalikamanunAgenAnunAganedena tridhA karoti / tadyathA-zudhamardhavizudhamavizuddhaM ca / tatra zuddhaM samyaktvaM, tacca dezaghAti, dezaghAtirasopetatvAt / ardhavizuddhaM samyagmithyAtvaM, tacca sarvaghAti, sarvaghAtirasopetatvAt / azuddha mithyAtvaM, tadapi srvghaati| tathA cAha-sanmizraM mizrasahitaM mithyAtvaM srvghaati||1e| paDhame samae thovo sammatte mIsae asNkhgunno|shrnnusmymvi ya kamaso jinnamuhuttA hi vinaa||20|| ___ paDhame tti-aupazamikasamyaktvalAlaprazramasamayAdAranya mithyAtvadalika guNasaMkrameNa samyaktvasamyagmithyAtvayoH saMkramayati / taccaiva-prazramasamaye stoko dalikanidepaH samyaktve / tato mishre'sNkhyeygunnH| tato'pi vitIye samaye samya JainEducationD tional Page #354 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 166 // SAASCASSACROSM ktve'saMkhyeyaguNaH / tato'pi tasminneva vitIye samaye samyagmithyAtve'saMkhyeyaguNaH / evamanusamayaM pratisamayaM kramazaH kramaNa tAvaktavyaM yAvadantarmuhUrta / tataH paraM vidhyAtasaMkramaH prAgannihitasvarUpaH pravartate // 20 // vizrasaghA guNaseDhI viya tAvaM pithAuvajANaM / paDhamavizeN egagAvalisesa timibtte| | vitti-yAvazuNasaMkramastAvadAyurvarjAnAM saptAnAM karmaNAM sthitighAto rasaghAto guNazreNirvA pravartate / guNasaMkrame ca nivartamAne tA api nivartante / mithyAtvasya punaH prathamasthitau yAvadekA zrAvalikA zeSA na javati, tAvanmithyAtvasya sthitighAtarasaghAtau lvtH| zrAvalikAyAM tu zeSInUtAyAM tau nivRttau / yAvacca prathamasthitau ke zrAvalike zeSe na javatastAvadgaNazreNirapi mithyAtvasya prAvartiSTa / zrAvalikAdhike tu zeSInUte guNazreNinivRttA / tadevamantarakaraNe praviSTaH san prathamasamayAdAranya aupazamikasamyagdRSTistAvadat yAvadantarmuhUrta // 1 // tataH saMprati yatkaroti tadAhauvasaMtakA aMte vihiNA jaikahiyassa daliyassa / anavasANaNurUvassuda / pAsapastA banavatANaNurUvassudau |tsu ekkyryss||2|| navasaMtatti-aupazamikasamyaktvAcAyA ante paryante kizcitsamadhikAvalikAzeSe vartamAnastrayANAmapi ditIyasthitigatAnAM samyaktvAdipuJjAnAM dalikamadhyavasAyavizeSeNa samAkRSyAntarakaraNaparyantAvalikAyAM prakSipati / tatra prathamasamaye pranUtaM vitIyasamaye stokN| tRtIyasamaye stoktrN| evaM tAvaghAcyaM yaavdaavlikaacrmsmyH| tAnicaivaMdalikAni nikSipyamANAni gopuzvasaMsthAnasaMsthitAni bhavanti / tatazrAvalikAmAtrekAle'ntarakaraNasya zeSe amISAM trayANAme // 166 // Jain Education Anal For Privale & Personal Use Only L ibrary.org Page #355 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education katarasya dalikasyodayo bhavati / kiMviziSTasyetyAha - zradhyavasAyAnurUpasya / etaduktaM bhavati - yadi tadAnIM zubhaH pariNAmastarhi samyaktvadalikasyodayaH / madhyamazcetpariNAma starhi samyagmithyAtvada likasya / jaghanyazcettato mithyAtvadalikasyeti // 22 // | sammattapaDhamalaMjo savovasamA tahA vigiho ya / bAliga sesAeN paraM zrAsA koi gacheddhA // 23 // sammatta tti - eSa pazamikasamyaktva prathamalAno mithyAtvasya sarvopazamAnavati nAnyathA / tathA prathama sthityapekSayA viprakarSazca bRhattarAntarmuhUrtakAlapramANazca / eSa samyaktvaprathamalAjaH / zrasmiMzca samyaktve sanyamAne sati kazcitsamyaktvena samaM dezaviratiM sarvaviratiM vA pratipadyate / uktaM ca zatakabRhacUNa-- "ubasamasamma didI aMtarakaraNa ghiu koI | desavirayaM pibane, koI pamattApamatta jAvaM pi, sAsAyaNo pue na kiM pi lahei tti" etatsamyaktvAyAyAM ca jaghanyataH samayazeSAyAM paraM utkarSataH SaDAvalikAzeSAyAM kazcit zrasAdanaM sAsAdanatvaM yAti / sa ca niyamAttadanantaraM mithyAtvameva pratipadyate // 23 // saMprati samyagdRSTeH svarUpamAha | sammaddidhI jIvo java pavayaNaM tu saddada | saddadara asAvaM ajAyamANo guruniyogA // 24 // sammaddidhitti - samyagdRSTirjIvo gurujirupadiSTaM pravacanaM niyamAt yathAvat zraddhatte / evaM turevakArArtho ninnakramazca / yaH punaH samyagdRSTirapi sadbhAvamasadbhUtaM pravacanaM zraddadhAti so'vazyamajAnan svayaM samyakUparijJAna vikalaH san / yaSA gurostathAvidhasamyakUparijJAna vikalasya mithyAdRSTervA jamAliprakhyasya niyogAdAjJApArataMtryAt, nAnyathA // 24 // . helibrary.org Page #356 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRti // 16 // mithyAdRSTeH svarUpamAhamidihI niyamA uvajhaM pavayaNaM na saddahaz / saddadara asanAvaM uvarza vA aNuva // 25 // michaditi tti-mithyAdRSTijIvo gurunirupadiSTaM pravacana niyamAt na zramatte na samyagnAvenAtmani pariNamayati, zrapatte cet upadiSTamanupadiSTaM vA pravacanaM tarhi asadbhUtaM mithyArUpamityarthaH / zrachatte, na samyagyazrAvaditi // 25 // / sammAmi dichI sAgAre vA tahA aNAgAre / zraha vaMjaNoggahammi ya sAgAre hoza nAyavo // 26 // | sammAmichahihitti-samyagmithyAdRSTirupayoge cintyamAnaH sAkAropayoge vA javati, anAkAropayoge vA ? / yadi sAkAropayoge tarhi vyaJjanAvagraha eva vyAvahArike'vyaktajhAnarUpe javati, nArthAvagrahe / yasmAtsaMzayajJAniprakhyo jinapravacanAnurAgaviSavikalaH samyagmithyAdRSTivayete,na smygnishcyjnyaanii|sNshyjnyaaniprkhytaa ca vyaJjanAvagraha eveti||26|| / tadevaM kRtA samyaktvotpAdaprarUpaNA / saMprati cAritramohanIyasyopazamanA'nidhIyate, tatra yazcAritramohanIyopazamanAmAranate tamAhaveyagasammadichI carittamohuvasamAe~ cito| aja desajaI vA virato va visohiyajhAe // 7 // veyaga tti- cAritramohanIyopazamanAya ceSTate yatate / vedakasamyagdRSTiHkAyopazamikasamyagdRSTirna prAgvyAvarNitaupaza-| mikasamyaktvayuktaH / sa cAyato'virataH dezayatirvA dezavirato vA sarvavirato vA, eteSAM ca pratyekaM ache navataH / / tadyathA-saMklezAcA vizodhyakSA ca / tatra vizodhyaghAyAM vartamAnazcAritramohanIyopazamanAya yatate, na saMkvezAcAyAM // 2 // SASSASSASSA** // 16 // Jain di For Private & Personal use only waajanelibrary.org Page #357 -------------------------------------------------------------------------- ________________ C OACCESSOCCARRC eteSAM cAviratAdInAM trayANAmapIdaM lakSaNaMalANANapnuvagamajayaNAhaja avajaviraIe / egavayAz carimo aNumamitto tti desjii||20|| aNumazavira yajaI doNha vi karaNANi doNhi na na tazyaM / pachA guNaseDhI siM tAvazyA AligA uppiM e amANetyAdi-tatra yo vratAni na jAnAti, na cAnyupagati, na tatpAlanAya yatate, so'jhaanaannyupgmaaytnaannirvirtH| atra ca triniH padairaSTau lagAH tatrAyeSu saptasu naGgesu niyamAdavirato'yato vratAni ghuNAdaranyAyena pAli 1no jANai no Adarai no pAlai jiNadhammu / tipaehiM abhaMgA, sesA didvantayA neyA // 1 // sammaM na yANa (sammatta jANe ) taivaliMgadhArayA agiyattha senniyaaiiyaa| paMcuttarasura saMviggapakkhiNo ahamesu jaI // 2 // paDhamA micchaddiDI cauro saMsArabhamaNaddeu tti / iyarA sammadiTTI, arihA nivvANagamaNassa / 3 // sthApanA ceyam1 na jANaI, na AdaraI 5 jANaI, na AdaraI na pAlaI, sarvaloka na pAleM, zreNikAdika 2 na jANaI, na AdaraI 6 jANaI, na AdaraI pAlaI, tapasvI pAlaI, anuttaradeva 3 na jANaI, AdaraI 7 jANaI, AdaraI na pAlaI pArzvastha, na pAlaI, saMvignapAkSika 4 na jANaI, AdaraI 8 jANe, AdareM, pAlaI, agItArtha pAlaI, mahAvratadhArI Jain Educatio n al For Privale & Personal use only M elibrary.org Page #358 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 160 // tAnyapi na phalavanti javanti, kiMtu samyagjJAnasamyaggrahaNapurassarapAlitAni / tatrAdyeSu caturSu samyagjJAnAjAva, uttareSu ca triSu samyaggrahaNasamyakUpAlanAbhAva:, iti AdyeSu saptasu naGgeSu vartamAno niyamAdavirataH / carame tu jaGge vartamAno dezavirato navati, dezato'vadyasya pApasya viraterviratisanAvAt / sa caikatratAdiH ekatratagrAhI, tritagrAhI, evaM tAva - jyo yAvaccaramo'numatimAtro'numatimAtrasevI / zeSaM tu pApaM sakalamapi tena pratyAkhyAtaM / anumatirapi tridhA - pratise vanAnumatiH, pratizravaNAnumatiH, saMvAsAnumatizca / tatra yaH svayaM parairvA kRtaM pApaM zlAghate sAvadyAraMjopapannaM vA'zanAdyupahuMkte, tadA tasya pratisevanAnumatiH / yadA tu putrAdibhiH kRtaM pApaM zRNoti zrutvA cAnumanute, na ca pratiSedhati, tadA pratizravaNAnumatiH / yadA punaH sAvadyAraMbhapravRtteSu putrAdiSu kevalaM mamatvamAtrayukto javati, nAnyat kiMcitpratizRNoti zlAghate vA, tadA saMvAsAnumatiH / tatra yaH saMvAsAnumatimAtrameva sevate sa caramo dezavirataH, sa cAnyasarvazrAvakANAM guNottamaH / yaH punaH saMvAsAnumaterapi virataH, sa yatirityucyate / kathaM punardeza vira tisarvaviratyorlAna ? ucyate 'dohetyAdi' 6yorapi dezavira tisarvaviratyoH pratipattau dve karaNe yathApravRttakaraNApUrvakaraNAkhye javataH, na tu tRtIyama nivRttikaraNaM / kathamiti ceducyate - iha karaNakAlAtprAgapyantarmuhUrta yAvat pratisamayamanantaguNavRddhayA vizuddhyA pravardhamAno'zujAnAM karmaNAmanujAgaM disthAnakaM karotItyAdi tadeva vaktavyaM yAvadyathApravRttaM karaNaM, tadapi tathaiva vaktavyaM / tato'pUrvakaraNaM, tadapi tathaiva / navaramiha guNazreNirna vaktavyA / apUrvakaraNAyAyAM ca parisamAptAyAmanantarasamaye niyamAddezaviratiM sarvaviratiM vA pratipadyate / tato'nivRttikaraNaM tRtIyamiti nAvApyate / iha yadyavirataH san yathokte karaNe karoti / Jain Educaticaleational prakRtiH // 160 // Chinelibrary.org Page #359 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SCRECIRCRA tito dezaviratiM sarvaviratiM vA prtipdyte| atha dezaviratastarhisarvaviratimeva / 'pachetyAdi' yoH karaNayorgatayoH satoH pazcAhezaviratiM sarvaviratiM vA pratipannaH san udayAvalikAyA upari guNazreNimAracayati |taaNc taavtiimntrmuhuurtprmaannaaNprtismyNdkssikrcnaamdhikRtyaasNkhyeygunnvRdhaamaarcyti| tathA dezavirataH sarvavirato vA svapratipattyanantaramantarmahataM kAlaM yAvadavazyaM pravardhamAnapariNAmo nvti| tata UrdhvaM tvaniyamaH ko'pi hi pravardhamAnapariNAma eva nvti| ko'pi svjaavsthH| kopiDhInapariNAmaH / tatra svajAvasthe hInapariNAme vA dezavirate sarva virate vA sthitighAtarasaghAtauna jvtH||2- pariNAmapaJcayA jaNAjogagayA gayA thakaraNA jAguNaseDhI siM nicca pariNAmA haannivhijyaa||30|| pariNAma tti-pariNAmapratyayAt pariNAmahAsAt kAraNAdityarthaH / anAjogagatA AjogarahitA ye dezaviratipariImmAta sarvaviratipariNAmAchA gatAH parijraSTAste akaraNAH karaNarahitA eva nUyo'pi tAM pUrvapratipannAM dezaviratiM sarvaviratiM vA pratipadyante / etamuktaM navati-ye zrAjogamantareNa kayazcit pariNAmahAsato dezaviratA aviratiM gatAH, sarva viratAzca dezaviratimaviratiM vA gatAH, te pariNAmavazena nUyo'pi tAmeva pUrvapratipannAM deza viratiM sarvaviratiM vA pratipadyamAnA akRtakaraNA eva pratipadyante / ye punarAnogato dezavirateH sarvaviratervA pratipatitAH, zrAjogenaiva ca mithyAtvaM gatAH, te punarapi jaghanyato'ntarmuhUrtena kAlena utkarSataHprajUtena kAkhena dezaviratiM sarvaviratiM vA pratipattakAmA naktaprakAreNa karaNapuraHsarameva pratipadyante / tathA yAvaddezaviratiM sarvaviratiM vA pratipAlayati tAvaNazreNimapi samaye samaye karoti / navaraM pravardhamAnapariNAmastattatpariNAmAnusAreNa kadAcidasaMkhyeyajAgAdhikA kadAcitsaMkhyeyatnA *COMRAGANISEX C ka.pra.29 Jain Educa t ional For Private&Personal Use Only meibrary.org Page #360 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma- // 16 // gAdhikAM kadAcitsaMkhyeyaguNAM kadAcidasaMkhyeyaguNAM karoti / hIyamAnapariNAmastuktaprakAreNa hIyamAnAM, avasthitapa-dhA prakRtiH riNAmastu tAvanmAtrAmiti / eSA caivaM dalikApekSayA assttvyaa| kAlataH punaH sarvadApi tAvanmAtraiva / adhazca kramazo|'nujavataH hIyamANeSu samayeSUparyupari vardhate iti // 30 // __ tadevamukto deshvirtisrvvirtilaalH| saMpratyanantAnubandhinAM visaMyojanA laNyate / atha cAritramohanIyopazamanA[dhikAre kimarthamanantAnubandhinAM visaMyojanA'nidhIyate ? ucyate-iha yazcAritramohanIyamupazamayitumAralate so'vazyamanantAnubandhino visaMyojayati / tena tasiMyojanA niyamAdiha vaktavyA / tAMzcAnantAnubandhinaH zreNimapratipadyamAnA api vedakasamyagdRSTayazcaturgatikA visaMyojayanti / tathA cAha|canagazyA pajAtA tinni vi saMyoyaNA vijoyNti| karaNehi tIhi sahiyA naMtarakaraNaM uvasamo vA 31 calagazya tti-caturgatikA nairayikatiryamanuSyadevAH sarvAntiH paryAptitiH paryAptAH trayo'pi avirtdeshvirtsrvvirtaaH| tatrAviratasamyagdRSTayazcaturgatikAH, dezaviratAstiryaJco manuSyA vA, sarvaviratA manuSyA eva, saMyojanAn dhanantAnubandhino viyojayanti vinAzayanti / kiviziSTAH santa ityAda-karaNaistriniH sahitAH / karaNAni prAgiva vaktavyAni / navaramihAntarakaraNaM na vaktavyaM, upazamo vA / upazamazcAnantAnubandhinAM na bhavatIti gAthAkSArthaH / nAvanA // 16 // tviyam-anantAnubandhinaH payituM yathApravRttAdIni trINi karaNAni prArajante / karaNavaktavyatA ca sarvApi prAgivAtrApi veditavyA / navaramihApUrvakaraNe prathamasamayAdevAralyAnantAnubandhinAM guNasaMkramo'pi vaktavyaH / tadyathA-apUrva caturgatikA turgatikA viviziSTAH upazamacAna prAramante MANASANASCAR2 Jan Educat For Private Personal use only ibrary.org Page #361 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karaNasya prathamasamaye'nantAnuvandhinAM dalikaM zeSakaSAyarUpaparaprakRtau stokaM saMkramayati / tato ditIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / tato'pitRtIyasamaye'saMkhyeyaguNamityevaM vaktavyaM / eSa gunnsNkrmH|anivRttikrnne ca praviSTaH san prAguktasvarUpeNolanAsaMkrameNa niravazeSAn vinAzayati / kiMtvadhastAdAvalikAmAtraM muJcati / tadapi ca stibukasaMkrameNa vedyamAnAsu prakRtiSu saMkramayati / tato'ntarmuhUrtAtparato'nivRttikaraNaparyavasAne zeSakarmaNAM sthitighAtarasaghAtaguNazreNayo na lavanti, kiMtu 4 svanAvastha eva javati // 31 // tadevamuktA'nantAnubandhinAM visaMyojanA / ye tvAcAryA anantAnubandhinAmapyupazamanAM manyante tanmatenopazamanAvidhiH ssddshiitivRttervseyH| saMprati darzanamohanIyakSapaNAvidhimAhadasaNamohe vi tahA kayakaraNakAe~ palime hoza / jiNakAlago maNusso padhvago zradhvAsuppiM // 3 // dasaNamohe vitti-iha darzanamohanIyakSapaNAyAH prasthApaka AraMjako manuSyo jinakAlako jinkaassNnvii| jinakAlazca panajinavicaraNakAlapravRtiko jaMbUsvAmikevalotpattilAlaparyavasAno veditvyH| tathA varSASTakasyopari vartamAno vajrarSajanArAcasaMhananazca bhavati / darzanamohe'pi ca rupaNA tathaiva vaktavyA, yathA prAganantAnubandhinAmuktA / tatra yadyapyevaM sAmAnyenoktaM tathApi kiJcivizeSato'bhidhIyate-iha darzanamohanIyakSapaNArthamanyudyatastrINi karaNAnyArajate / tadyathA-yathApravRttakaraNamapUrvakaraNamanivRttikaraNaM ca / etAni ca trIsyapi karaNAni prAgiva vaktavyAni / navaramapUrvakarapasya prathamasamaye evAnuditayomithyAtvasamyagmithyAtvayordalika guNasaMkramaNa samyaktve pradipati / uchalanAsaMkramamapi KRICAKAC-AAAAACH Jain Education Lional For Privale & Personal use only M inelibrary.org Page #362 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 17 // PRIORRORESEX tayorevamArajate / tadyathA-prathama sthitikhamai bRhattaramukhayati / tato vitIyaM vizeSahInaM / tato'pi tRtIyaM vizeSahInaM / evaM tAvaktavyaM yAvadapUrvakaraNacaramasamayaH / apUrvakaraNaprathamasamaye ca yat sthitisatkarmAsIt , tattasyaiva caramasamaye || saMkhyeyagaNaDInaM jAtaM / tato'nivRttikaraNe pravizati / atrApi sthitighAtAdIn sarvAnapi tathaiva karoti / anivRttikaraNaprathamasamaye ca darzanatrikasyApi dezopazamanAnidhattinikAcanA vyavavidyante / darzanamohanIyatrikasya ca sthitisakarma anivattikaraNaprathamasamayAdArajya sthitighAtAdinirghAtyamAnaM sthitikhaMmasahasreSu gateSvasaMjhipazcemiSyasthitisatkarmasa-1 mAnaM navati / tataH sthitikhaMgasahasrapRthaktve gate sati caturinjiyasthitisatkarmasamAnaM javati / tato'pi tAvanmAtreSu khameSa gateSu trInjiyasthitisatkarmasamAnaM / tato'pi tAvanmAtreSu khaMbheSu gateSu vInjiyasthitisatkarmasamAnaM / tato'pi tAvanmAtreSu khameSu gateSvekendriyasthitisatkarmasamAnaM / tato'pi tAvanmAtreSu khaMDeSu gateSu pathyopamamAtrapramANaM javati / etacarNikAramatenoktaM / paJcasaMgrahakAramatena tu pakhyopamasaMkhyeyajAgamAtraM / tamuktaM paJcasaMgrahe-"hitikhaMmasahassAiM ekeke aMtarammi ganti / paliuvamasaMkhaMse daMsaNasaMte ta jAe ||1||(sNkhejm) saMkhejA jaagaakhmiityaadi"| 'ekaikasminnantare iti asaMjhipaJcenjiyacaturindhiyAdisamAnasthitisatkarmanAvanAnAmapAntarAle iti / tata eka saMkhyeyatamaM jAgaM muktvA zeSa sarvamapi trayANAM darzanamohanIyAnAM vinAzayati / tatastasyApi prAgmuktasaMkhyayanAgasyaikaM saMkhyeyajAgaM muktvA zeSAn saMkhyeyAn jAgAn vinAzayati / evaM sthitighAtAH sahasrazo brajanti / tadanantaraM ca mithyAtvasyAsaMkhyeyAn jAgAna khaDayati / samyaktvasamyagmithyAtvayostu saMkhyeyAn nAgAn khamayati / tata evaM sthitikhameSu prajUteSu gateSu satsu mithyA // 17 // Jain Education Harelibrary.org a For Privale & Personal use only l Page #363 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tvasya dalikamAvalikAmAnaM jAtaM / samyaktvasamyagmithyAtvayostu paDyopamAsaMkhyeyajAgamA / amUni ca sthitikhamAni 8 khaMDyamAnAni mithyAtvasatkAni samyaktvasamyamithyAtvayoH pradipati / samyamithyAtvasatkAni samyaktve, samyaktvasakAni tvadhastAt svasthAne iti / tadapi ca mithyAtvadalikamAvalikAmAtraM stibukasaMkrameNa samyaktve pradipati / tadanantaraM samyaktvasamyaDimathyAtvayorasaMkhyeyAn jAgAn khaMDayati, eko'vaziSyate / tatastasyApyasaMkhyeyAn jAgAn khaMgayati, eka muzcati / evaM katipayeSu sthitikhaMmeSu gateSu samyamithyAtvamAvalikAmAnaM jAtaM / tadAnIM ca samyaktvasya sthitisatkarma aSTavarSapramANaM javati / tasminneva ca kAle sakalapratyUhApagamato nizcayanayamatena darzanamohanIyakSapaka ucyate / ata UvaM samyaktvasya sthitikhamamantarmuhUrtapramANamutkirati / tadalikaM tUdayasamayAdArajya prakSipati / kevakhamudayasamaye sarvastokaM / tato vitIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / tato'pi tRtIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / evaM tAvaktavyaM yaavdgunnshrenniishirH| tata UrdhvaM tu vizeSahInaM vizeSahInaM tAvadyAvaccaramA sthitiH| evamAntamauhUrtikAnyanekAni khaMmAnyutki|rati nidipati ca tAvadyAvavicarama sthitikhN| vicaramAttu khaMDAcaramakhaMDaM saMkhyeyaguNaM / tadapi ca guNazreNyAH saMkhyeyatamo naagH| zranyAzca tapari saMkhyeyaguNAH sthitayaH / utkIrya ca taddakhikamudayasamayAdAranyAsaMkhyeyaguNatayA prakSipati / tadyathA-udayasamaye stokaM / tato ditIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / tato'pi tRtIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / evaM tAvaghAcyaM yaavgunnshrennishirH| ata UrdhvamutkIryamANameva caramasthitikhaMmaM / tato na tatra prakSipati / carame ca sthitikheme utkIrNe satyasau pakaH kRtakaraNa ityucyate / tathA cAha-kayakaraNaghAe~ palime hoitti' pazcime caramakhame utkIrNe kRtakara Jain Educati o nal For Private & Personal use only INEnelibrary.org Page #364 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH CATEGORSANSAR NAjhAyAM vartate kRtakaraNo javatItyarthaH / asyAM kRtakaraNAghAyAM vartamAnaH kazcitkAlamapi kRtvA catasRNA gatInAmanyatamasyAM gatAvutpadyate / khezyAyAmapi ca, pUrva zuklakhezyAyAmAsIt , saMprati tvanyatamasyAM gachati / tadevaM prasthApako manuSyo niSThApakastu catasRSvapi gatiSu navati / uktaM ca-"padhvago ya maNusso niccago canasu vi giisu"| athocyeta hINasaptako gatyantaraM saMkrAman katitame nave modamupayAti ? ucyate-tRtIye caturthe vA nave / tathAhi-yadi devagatiM narakagatiM vA saMkrAmati tato devanavAntarito narakanavAntarito vA tRtIyajave mokSamupayAti / zratha tiryakSu manuSyeSu vA samutpadyate, tarhi so'vazyamasaMkhyeyavarSAyuSkeSu madhye samutpadyate, na saMkhyeyavarSAyuSkeSu / tatastannavAnantaraM devanave, tasmAcca devanavAcyutvA manuSyatnavaM, tato modaM yAtIti caturthe nave mokSagamanaM / uktaM ca-"tazyacaune tammi va navammi sikaMti dasaNe khINe / jaM devanira' asaMkhAucaramadehesu te hoMti // 1 // tathA kSINasaptakaH pUrvabaghAyuSko'pi yadi tadAnIM kAlaM na karoti, tarhi kazcikaimAnikeSveva, baddhAyuSkaH cAritramohanIyasyopazamanArthamapyucatate / athAbaghAyuSkastataH saptakakSyAnantaraM rUpakazreNimeva pratipadyate // 3 // upazamazreNiM pratipattukAmasyaiva prakArAntaramAhazravA daMsaNamohaM puvaM uvasAmaittu sAmanne / paDhamavizmAvaliyaM kare doNhaM aNudiyANaM // 33 // - ahava tti-athaveti prakArAntare / iha yadi vedakasamyagdRSTiH san upazamazroNi prtipdyte| tato niyamAddarzanamohanIyatritayaM pUrvamupazamayati / tacca zrAmaNye sthitaH sannupazamayati / tathA cAha-zrAmaNye saMyame sthitaH san darzanamo // 171 // Jain Educati o nal For Privale & Personal use only Manelibrary.org Page #365 -------------------------------------------------------------------------- ________________ BAALANAAKRA saso kishcaa|krnnaa hanIyatritayamupazamayya, upazamanAvidhiH sakalo'pi prAgiva karaNatrayAnugo veditavyaH / navaramantarakaraNaM kurvannanuditayomithyAtvasamyagmithyAtvayoH prathamAM sthitimAvalikAmAtrAM karoti / samyaktvasya cAntarmuhUrtapramANAM / utkIryamANaM ca dAdatikamantarakaraNasatkaM trayANAmapi samyaktvasya prathamasthitau prkssipti| zeSaM tathaiva vaktavyaM // 33 // darzanatritayamupazamayya kiM karotItyata AhaajhAparivittI pamatta zyare sahassaso kiccaa|krnnaanni tinni kuNae tazyavisese zme sunnsu||3|| apatti-ajhAparivRttIH saMklezavizodhivazAt pramattannAve itarasmiMzcApramattanAve kAlaparAvRttIH sahasrazaH kRtvA cAritramohanIyopazamanAya trINi karaNAni yathApravRttAdIni karoti / tAni ca prAgiva vaktavyAni / kevalaM tRtIye'nivRttikaraNe imAna vakSyamANAn vizeSAn zRNuta // 34 // tAnevAhaaMtAkomAkomI saMtaM aniyahiNo ya udahINaM / baMdho aMtokomI puvakamA hANi appabad // 35 // | aMtotti-anivRttikaraNasya prathamasamaye AyurvajAnAM saptAnAM karmaNAM sthitisatkarma antaHsAgaropamakoTIkoTIdimAeM / bandhaH punarantaHsAgaropamakoTI koTIpramANaH / so'pi ca pUrvakrameNa hAni gati / tadyathA-sthitibandhe pUrNe | satyanyaM sthitibandhaM paTyopamasaMkhyeyatnAgahInaM karoti / tasminnapi pUrNe satyanyaM sthitibandhaM paTyopamasaMkhyeyatnAgahIna 4 karotItyAdi / aspabahutvamapi pUrvakrameNaiva veditavyaM / tadyathA-sarvastoke nAmagotre, svasthAne tu parasparaM tuTye / tato tajAve kAlaparAvRttI: tIye'ni-* JainEducation a lional For Private & Personal use only INEnelibrary.org Page #366 -------------------------------------------------------------------------- ________________ khyeyatamannAgapramANa mAyAnti / sthitiyAtayeSu jAgeSu gateSu sahamatibandhaH / tato jayoH / jJAnAvaraNadarzanAvaraNavedanIyAntarAyANi vizeSAdhikAni, svasthAne tu parasparaM tuTyAni / tato'pi cAritramohanIya hai| prakRtiH vizeSAdhikaM / etaccAhapabahutvaM sarvakAlamapi aSTavyaM, yAvadetatsthAnamiti // 35 // // 17 // vizkaMDagamukkassaM pi tassa paddhassa sNkhtmnaago| vizbaMdhabahusahasse sekekaM jaM jaNissAmo // 36 // vizatti-utkRSTamapi sthitikamakaM hanyamAnaM tasya cAritramohanIyopazamakasyAnivRttikaraNe praviSTasya paTyopamasaMkhyeyatamo nAgaH / jaghanyamapi tasyaitAvadeva / kevalaM talaghutaraM aSTavyaM / etamuktaM javati-anivRttikaraNe praviSTasya sthitighAta utkarSato'pi pazyopamasaMkhyeyatamannAgapramANa eva pravartate, nAdhikaH / anivRttikaraNaprathamasamaye ca tasyAprazastopazamadinAkaraNanidhattikaraNanikAcanAkaraNAni vyavachedamAyAnti / sthitighAteSu sahasrazo gateSu satsu badhyamAnaprakRtInAM bandhaH sAgaropamasahasrapRthaktvapramANo navati / tato'nivRttikaraNAzAyAH saMkhyeyeSu lAgeSu gateSu satsu asaMjhipaJcendhiyabandhatuTyaH sthitibandho navati / tadanantaraM sthitikhamapRthaktve gate sati caturinchiyabandhasamAnaH sthitibandhaH / tato nUyopisthitikhamapRthaktve gate sati trInjiyabandhatuTyaH sthitibandhaH / tata evameva dIjiyatujhyaH / tato'pyevamevaikenijayabandhatujhyaH / ita Urca sthitibandhasahasreSu gateSu satsu AyurvarjAnAM saptAnAM karmaNAmekaika yannavati vaktavyaM tannaNiSyAmi 36 tadevAhaparadivadvabipavANi jAva pavassa saMkhaguNahANI / mohassa jAva paddhaM sNkhejshnaaghaa'mohaa||3|| // 17 // to navaramasaMkhaguNA ekapahAreNa tIsagANamaho / mohe vIsaga detA ya tIsagANupi tazyaM ca // 3 // CARRORS *OSAASLAPISSARIAS pRthaktve gate sati ra sthitikhaMmapRthaktvANAnyAyAH saMkhyeyeSu nA gateSu satsu badhyamAtatyAmazastopazama-18 * Jain Educati o nal For Private & Personal use only M Kimelibrary.org | Page #367 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pavetyAdi-pathyopAsahasreSu gateSu nAmagotrayAna amuM ca pakSyopamA Nito tIsagANamuppiM ca vIsagAI asNkhgunnnnaae| tazyaM ca vIsagAhi ya visesamahiyaM kameNeti // ms | palletyAdi-pasyopamasArdhapatyopamapiTyopamAni yAvat pUvakrameNaiva hAnirapabahutvaM c|shymtr nAvanA-ekenchiyabandhatughyAt bandhAdanantaraM sthitikhaMgasahasreSu gateSu nAmagotrayoH sthitibandhaH payopamamAtrajJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyavedanIyAnAM sArdhapakSyopamapramANaH / mohanIyasya vipazyopamamAnaH / amuM ca pazyopamasArdhapatyopamAdikaM sthitibandhaM yAvat prAktanaH sthitibandhaH sarvo'pi pUrvasmAt pUrvasmAt paTyopamasya saMkhyeyatamena lAgena hIno hInataro veditavyaHsthitisatkamaNo'pi cAhapabahutvaM tathaiva / 'palassa saMkhaguNahANitti' payasya pakSyopamasyAdhaH sthitibandhaH saMkhyeya guNahAnyA navatietamuktaM navati-yasya karmaNo yadA paTyopamapramANaH sthitibandhastasya tadA tatkAsAdAranyAnyo'nyaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNahIno javati / tatazcedAnIM nAmagotrayoH pasyopamapramANAt sthitibandhAt anya sthitibandhaM saMkhyeyaguNahInaM karoti / zeSANAM tu karmaNAM paTyopamasaMkhyeyatnAgahInaM / evaM katipayeSu sthitivandhasahasreSu gateSu jJAnAvaraNadarzanAvarapavedanIyAntarAyANAM pasyopamamAtraH sthitibandhaH mohanIyasya ca sArdhapaTyopamamAtraH / tato jJAnAvaraNAdInAmanyaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNahInaH, mohanIyasya tu saMkhyeyajAgahInaH / tata Urdhva sthitibandhasahasreSu gateSu mohanIyasya sthitibandhaH pazyopamapramANo bhavati / tato mohanIyasyAnyaH sthitibandhaH saMkhyeyaguNahInaH pravartate / tadAnIM ca zeSakarmaNAM sthitibandhaH paDhyopamasaMkhyeyanAgapramANaH / atrApabahutvaM cintyate-nAmagotrayoH sthitisatkarma sarvastokaM / / jJAnAvaraNadarzanAvaraNavedanIyAntarAyANAM saMkhyeyaguNaM, svasthAne tu parasparaM tujhyaM / tato'pi mohanIyasya saMkhyeyaguNaM / / Jain Educa For Private & Personal use only Linelibrary.org Page #368 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 173 // 'mohassa jAva palaM saMkhitanAgaha tti' yAvanmohasya mohanIyasya pasyopamamAtraH sthitibandho na javati, tAvatprAktanaH sarvo'pi mohanIyasya sthitibandhaH pasyopamasaMkhyeyatamena nAgena hIno hInataro veditavyaH / pasyopamamAtre sthitibandhe satyanyaM sthitibandhaM saMkhyeyaguNahInaM karoti / etacca prAgevoktaM / zrasmAcca saMkhyeyaguNahInAt mohanIyasya sthitibandhAt prabhUteSu sthitibandheSu gateSu satsu mohanIyasyApi sthitibandhaH pasyopamasya saMkhyeyanAgamAtro bhavati / tadAnIM ca yadbhavati tadAha-'zramohA to navaramasaMkhitaguNa tti' 'zramoha tti' mohanI yavarjayornAmagotrayorgrahaNaM / sarveSAM karmaNAM pasyopamasaMkhyeyanAgamAtre sthitibandhe sati zramodayornAmagotrayorasaMkhyeya guNahInamanyaM sthitibandhamArajate / zeSANAM tu saMkhyeyaguNahInaM / catra sthitisatkarmApekSayA'pabahutvaM cintyate - sarvastokaM nAmagotrayoH satkarma / tato jJAnAvaraNadarzanAvaraNavedanIyAntarAyANAmasaMkhyeyaguNaM, svasthAne tu parasparaM tujhyaM / tato'pi mohanIyasya saMkhyeyaguNaM / tataH sthitighAtasahasreSu gateSu satsu jJAnAvaraNadarzanAvaraNavedanIyAntarAyANAM sthitibandho'saMkhyeyaguNahIno javati / tadAnIM ca sthitisatkarmApekSayA'spabahutvaM cintyate - sarvastokaM nAmagotrayoH satkarma / jJAnAvaraNIyAdInAM caturNAmasaMkhyeyaguNaM, svasthAne tu parasparaM tulyaM / tato mohanIyasyAsaMkhyeyaguNaM / tataH sthitighAtasahasreSu gateSu satsu 'ekkapahAreNa tIsagANamaho mohe tti' ekaprahAreNaikadekhayaiva triMzatkAnAM triMzatsAgaropamakoTI koTI sthitikAnAM jJAnAvaraNadarzanAvaraNavedanIyAntarAyANAmadhastAt mohanIyasya sthitirasaMkhyeyaguNahInA javati / naivAtrAnyo vikalpaH kazcitkaraNIyaH / iyamatra jAvanA - pUrva mohanIyasya satkarma jJAnAvaraNIyAdInAmupariSTAdasaMkhyeyaguNamAsIt, saMprati punarekahelayaiva teSAmadhastAdasaMkhyeyaguNahInaM jAtamiti / atrAspaba Jain Educationational prakRtiH // 173 // nelibrary.org Page #369 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AGRAA ca' tRtIyaM vedanAya svasthAne tU parasparaM tusyaH tAsalyayaguNaH, svasthAne tu paraspara HARMACROREX hutvamucyate-sarvastokaM nAmagotrayoH satkarma / tato mohanIyasyAsaMkhyeyaguNaM / tato'pi jJAnAvaraNIyAdInAM caturNAmasaMkhyeyaguNaM, svasthAne tu parasparaM tuTyaM / tataH sthitibandhasahasreSu gateSu satsu 'vIsaga heza ya' mohanIyasya sthitibandha eka| helayaiva viMzatikayoviMzatisAgaropamakoTIkoTIsthitikayo magotrayoradhastAdasaMkhyeyaguNahIno jAtaH / atra sthitiSandhamAzrityAlpabahutvaM cintyate-sarvastoko mohanIyasya sthitibandhaH / tato nAmagotrayorasaMkhyeyaguNaH, svasthAne tu parasparaM tulyaH / tato jJAnAvaraNIyAdInAM caturNAmasaMkhyeyaguNaH, svasthAne tu parasparaM tubhyH| tataH katipayeSu sthitibandhasahasreSu gateSu satsu 'tIsagANuppi tazyaM ca tRtIyaM vedanIya sthitisatkarmAdhikRtya triMzatsAgaropamakoTIkoTisthitikAnAM jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAmupari jAtaM / etamukkaM javati-mohanIyanAmagotrANi sthitisatkarmAdhikRtya prAk triMzatkAnAmadhastAjAtAni, saMprati punastriMzatkAnAmapi madhye jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANi vedanIyasyAdhastAjAtAni / vedanIyaM tu sarvopari jAtaM / tadanantaraM ca tasya vedanIyasyAnyaH sthitibandhaH sarvenyo'pyasaMkhyayaguNo jAyate / sthitibandhamevAzrityAipabahutvamucyate--sarvastoko mohanIyasya sthitibandhaH / tato nAmagotrayorasaMkhyeyaguNaH, svasthAne tu parasparaM tujhyaH / tato'pi jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAmasaMkhyeyaguNaH, svasthAne tu parasparaM tujhyaH, tato'pi vedniiysyaasNkhyeygunnH| tato'nenaiva vidhinA sthitibandhasahasreSu gateSu satsu // tatastriMzatkAnAM triMzatsAgaropamakoTIkoTIsthitikAnAM jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAM sthitibandhamadhikRtyopariviMzatike nAmagotre jAte / atrAspabadutvaM-sarvastoko mohanIyasya sthitibandhaH / tato jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAmasaMkhyeyaguNaH, svasthAne tu parasparaM tujhyaH / / RA Jain Educatia hational For Privale & Personal use only ainelibrary.org Page #370 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 17 // tato'pi vedanIyasya vishessaadhikH| 'asaMkhaguNaNA e tti' yatra mohanIyaM jJAnAvaraNAdinyo'saMkhyeyaguNahInaM jAtaM, hai| tataHprati sarvatrApyasaMkhyeyaguNahInameva krameNaiti zrAgachati / tathA tRtIyaM ca vedanIyaM viMzatikAcyAM viMzatisA-17 garopamakoTIkoTIpramANasthitikAcyAM nAmagotrAcyA vizeSAdhikaM saMjAtaM sat sarvatrApi vizeSAdhikameva krameNeti anuvartate // 37 // 30 // 3 // bahudIraNA asaMkheGasamayavahANa desaghAz / dANaMtarAya maNapaGavaM ca to hiduglaano||4|| suyanogAcarakUja caskU ya tato maI saparijogA / viriyaM ca ase DhigayA baMdhaMti u sbghaaiinni||1|| / ahetyAdi-zrathazabdo'dhikArAntarasUcakaH / yasmin kAle sarvakarmaNAM pathyopamAsaMkhyeyanAgamAtraH sthitibandhastasmin kAle'saMkhyeyasamayabahAnAmeva karmapAmudIraNA pravartate / kathametadavasIyata iti ceSucyate-iha yadA pasyopamasya saMkhyeyanAgamAtraM sthitibandhaM karoti, tadA badhyamAnaprakRtisthityapekSyA yAH pUrvavakSAH samayAdihInAH sthitayastA evodIraNAmupagaDanti, naanyaaH| tAzca cirakAlabajhA eva dIpazeSAH saMjavantItyasaMkhyeyasamayabajhAnAM tadAnImudIraNA / 'desaghAi' ityAdi tataH sthitibandhasahasreSu gateSu satsu zratra asmin prastAve dAnAntarAyaM (manaHparyavajJAnAvaraNaM ca dezaghAti dAnAntarAya) manaHparyAyajJAnAvaraNayoranunAgabandhaM dezaghAtinaM karotItyarthaH / tataH sthitibandhasahasreSu gateSu satsu avadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNakhAnAntarAyANAmanunAgaM dezaghAtinaM badhnAti / tato'pi saMkhyeyeSu sthitibandhasa-1 hasreSu gateSu satsu zrutajJAnAvaraNAcakurdarzanAvaraNanogAntarAyANAmanujAgaM dezaghAtinaM banAti / tataH saMkhyeyeSu sthiti Sain Educati o nal For Privale & Personal use only thalibrary.org Page #371 -------------------------------------------------------------------------- ________________ |bandhasahasreSu gateSu satsu cakurdarzanAvaraNIyasyAnullAgaM dezaghAtinaM badhnAti / tato'pi saMkhyeyeSu sthitibandhasahasreSu gateSu satsu matematijJAnAvaraNIyasya saparijogAntarAyasyAnunnAgaM dezaghAtinaM badhnAti / tataH punarapi sthitibandhasahasreSu gateSu satsu vIryAntarAyAnulAgaM dezaghAtinaM badhnAti / 'ase DhigayA' ityAdi azreNigatAH pakazreNirahitA upazamazreNirahitA vA bandhakAH pUrvoktAnyapi karmANi sarvaghAtIni badhnanti, pUrvoktaprakRtInAmanulAgaM sarvaghAtinaM bghnntiityrthH||40-41|| saMjamaghAINaMtarameba u paDhamahiza ya annayaro / saMjalaNAveyANaM vezjatINa kAlasamA // 4 // saMjamaghAINaM ti-vIryAntarAyadezaghAtyanunAgavandhAnantaraM saMkhyeyeSu sthitibandhasahasreSu gateSu satsu saMyamaghAtinAM karmaNAmanantAnuvandhivarjAnAM ghAdazAnAM kaSAyANAM navAnAM ca nokaSAyANAM sarvasaMkhyayA ekaviMzatiprakRtInAmantarakaraNaM karoti / tatra ca caturNA saMjvalanAnAmanyatamasya vedyamAnasya saMjvalanasya trayANAM ca vedAnAmanyatamasya vedasya vedyamAnasya prazramA sthitiH svodayakAlapramANA / anyeSAM caikAdazakaSAyANAM aSTAnAM ca nokaSAyANAM prathamasthitirAvalikAmAtrA / svodayakAlapramANaM ca caturNA saMjvalanAnAM trayANAM ca vedAnAmidaM-strIvedanapuMsakavedayorudayakAlaH sarvastokaH, svasthAne tu parasparaM tubhyH| tataH puruSavedasya saMkhyeyaguNaH / tato'pi saMjvalanakrodhasya vizeSAdhikaH / tato'pi saMjvalanamAnasya vizeSAdhikaH / tato'pi saMjvalanamAyAyA vishessaadhikH| tato'pi saMjvalanalonasya vizeSAdhikaH / uktaM ca"zrIapumodayakAlA saMkhejaguNA u purisavedassa / tassa vi visesaahile kohe tatto vi jhkmso||1||" tatra |saMjvalanakrodhanopazamaNiM pratipannasya yAvadapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNakrodhopazamo na bhavati, tAvatsaMjvalanakrodhasyo-18 ka0pra030 Jain Education For Privale & Personal use only nelibrary.org JNilonal Page #372 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 175 // dayaH / saMjvalana mAnenopazamazreNiM pratipannasya yAvadapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNamAnopazamo na javati, tAvatsaMjvalana|mAnasyodayaH / mAyayA copazamazreNiM pratipannasya yAvadapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNamAyopazamo na javati, tAvatsaMjvalanamAyAyA udayaH / saMjvalana lonanopazamazraNaM pratipannasya yAvadapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvara elojopazamo na javati, tAvadvAdarasaMjvalanalojasyodayaH / tataH paraM sUkSmasaMparAyAyA / tadevamantarakaraNamuparitanajAgApekSyA samasthitikaM, adhojAgApekSyA coktanItyA viSamasthitikamiti / yAvatA ca kAlena sthitikhaMmaM ghAtayati, yadA'nyaM sthitibandhaM karoti, tAvatA kAlenAntarakaraNamapi karoti, trINyapi yugapadArajate yugapadeva ca niSThAM nayati / taccAntaraM prathama sthiteH saMkhye - guNaM / antarakaraNasatkadalikaprakSepavidhizcAyaM yeSAM karmaNAM tadAnIM bandha udayazca vidyate teSAmantarakaraNasatkaM dalikaM prathamasthitau dvitIyasthitau ca prakSipati / yathA puruSavedodayArUDhaH puruSavedasya / yeSAM tu karmaNAmudaya eva kevalo-na bandhasteSAmantarakaraNasatkaM dalikaM prathamasthitAveva pradipati, na dvitIya sthitAvapi, yathA strIvedodayArUDhaH strIvedasya / yeSAM punarudayo na vidyate, kiM tu kevalo bandhaH, teSAmantarakaraNasatkaM dalikaM dvitIya sthitAveva prakSipati, na prathama sthitau, yathA saMjvalanakrodhodayArUDhaH zeSasaMjvalanAnAM / yeSAM punarna bandho nApyudayaH teSAmantarakaraNasatkaM dalikaM paraprakRtiSu prakSipati, yathA dvitIyatRtIyakaSAyANAM / 'annayare' iti zrApatvAt puMstvanirdeza ekavacanaM ca / tato'yamarthaH -saMjvalanavedAnAmanyatarayorvedyamAnayoH prakRtyoH prathamA sthitiH kAlasamA udayakAlasamA // 42 // | samayakayaMtare yA bigANa bAhaM udIraNAjinave / mohe ekA baMdhudayA saMkhavAsANi // 43 // prakRtiH // 175 // helibrary.org Page #373 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saMkhaguNahANibaMdho etto sesANa saMkhaguNahANI / pauvasamae napuMsaM asaMkhaguNaNAe~ jAvaMto // 4 // | usamayetyAdi-5samayakayaMtare' iti antarakaraNe kRte sati ditIye samaye ime saptAdhikArA yugapatpravartante, tadyathApuruSavedasaMjvalanAnAmAnupUvryaiva saMkramaH, saMjvalanalojasya ca saMkramAnAvaH / tathA'ntarakaraNe kRte sati anantarAdiSu samayeSu yAH prakRtayo mohanIyasatkA amohanIyasatkA vA badhyante tAsAM palAmAvalikAnAM madhye udIraNA na navati dakiM tu SaTsvAvalikAsvatikrAntAsu / tathA mohe mohanIye rasabandha eksthaankH| tathA mohanIyasya saMkhyeyavArSika: sthitibandhaH saMkhyeyavArSikazca nadIraNodayaH / saMkhyeyavArSikAt sthitibandhAt parato'nyo'nyaH sthitibandhaH sarvo'pi pUrvasmAt pUrvasmAt saMkhyeyaguNahIno nAvI, zeSANAM tu karmaNAmasaMkhyeyaguNahInaH / tathA 'panavasamae napuMsa tti' antarakaraNe kRte sati ditIye samaye napuMsakavedaM propazamayati upazamayitumArajate asaMkhyeyaguNatayA, taM ca taavdyaavdntshcrmsmyH| tathAhi napuMsakavedasya prathamasamaye stokaM pradezAgramupazamayati / tato vitIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / tRtIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / evaM pratisamayamasaMkhyeyaguNaM tAvaktavyaM yAvaccaramasamayaH, paraprakRtiSu ca pratisamayamupazamitadalikApelyA'saMkhyeyaguNaM tAvatsaMkramayati yaavvicrmsmyH| caramasamaye punarupazamyamAnaM dalikaM paraprakRtiSu saMkramyamANadalikApekSyA'saMkhyeyaguNaM aSTavyaM / napuMsakavedopazamanAraMlaprazramasamayAdAranya ca sarvakarmaNAmudIraNA dlikaapekssyaa| |stokA, udayastvasaMkhyeyaguNaH / napuMsakavede copazAnte strIvedaM pUrvoktenaiva vidhinopamazayitumArajate // 43-4 // evikI saMkhatame gayammi ghAINa saMkhavAsANi / saMkhaguNahANi etto desAvaraNANudagarAI // 45 // Sain Educati o nal For Private & Personal use only NEnelibrary.org Page #374 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRti eviniti evaM pUrvoktena prakAreNa strIvedasyopazamyamAnasyopazamanAkSAyAH saMkhyeyatame jAge gate sati ghAtikarmaNa jhAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAM saMkhyeyAni varSANi saMkhyeyavarSapramANaH sthitibandho navati / itazca saMkhyeyavarSapramANAt // 176 // sthitibandhAt anyo'nyaH sthitibandho ghAtikarmaNAM pUrvasmAt pUrvasmAt saMkhyeyaguNahIno jvti| asmAdeva ca saMkhyeyava|rSapramANAt sthitibandhAdArabhya dezaghAtinAM kevalajJAnAvaraNakevaladarzanAvaraNavarjAnAM jJAnAvaraNadarzanAvaraNAnAM udakarAja dAdakarAjisamAnaM rasaM badhnAti ekasthAnaka rasaM banAtItyarthaH / tata evaM sthitibandhasahasreSu gateSu satsu strIveda upazAnto navati // 45 // tA sattaNhaM evaM saMkhatame saMkhavAsito doNhaM / vikSyo puNa vizbaMdho savesi saMkhavAsANi // 46 // hA totti-strIvede upazAnte tataH zeSAn sapta nokaSAyAn upazamayitumArajate / teSAM caivaM pUrvoktana prakAreNopazamyamAnAnAmupazamanAcAyAH saMkhyeyatame nAge gate sati yo magotrayoH saMkhyeyavArSikaH sthitibandho javati / vedanIyasya punarasaMkhyeyavArSika eva / tasmiMzca sthitivandhe pUrNe sati anyo vitIyasthitibandho vedanIyasyApi saMkhyeyavArSiko jvti|| tathA ca sati sarveSAmapi karmaNAM tataH prati saMkhyeyavArSika eva sthitibndhH| pUrvasmAcca pUrvasmAccAnyo'nyaH sthitibandhaH pravartamAnaH sNkhyeygunnhiinHprvrtte| tataH sthitivandhasahasreSu gateSu satsu saptApi nokaSAyA upazAntA navanti // 46 // navaraM bassuvasamiGamANe sekA udayaviI purisasesA / samaUNAvaligage bajhA viya tAvadakAe // 4 // ussu tti-SaTsu nokaSAyeSu napazamyamAneSu yasmin samaye SaT nokaSAyA upazAntAstasmin samaye puruSavedasya prathama CRACY / // 176 // Jain Educat i onal For Private & Personal use only Meibrary.org Page #375 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prathamasamaye samayAyAmAgutA puruSavedasya satkA ekAdhyaSamA nokaSAyANAM satta sthitau zeSA ekaivodayasthitiH samayamAtrAvatiSThate / tadAnI ca puruSavedasya sthitibandhaH Somaza varSANi navati / saMjvalanAnAM punaH saMkhyeyAni varSasahasrANi / tathA puruSavedasya prathamasthitau dhyAvalikAzeSAyAM prAguktasvarUpa AgAlo vyavavidyate, jadIraNA tu navati / tasmAdeva ca samayAdArajya SamAM nokaSAyANAM satkaM dalikaM puruSavede na saMkramayati, kiMtu saMjvalaneSu / yadA ca prAguktA puruSavedasya satkA ekApyudayasthitiratikrAntA tadA'sAvavedako javati / avedakAghAyAzca prathamasamaye samayayonAvalikAdikena kAlena yadakaM tadeva kevalamanupazAntaM tisstthti| zeSa punaH sakalamapi napuMsakavadoktaprakAreNopazAntaM / tadapi ca samayonAvalikAdikakAlabaddhaM tAvadajhyA tAvatA kAlena samayayonAvalikAdhikapramANena kAlenetyarthaH / upazamayati / tamupazamanAvidhizcAyam-prathamasamaye stokamupazamayati / vitIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / / tRtIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / evaM tAvaghAcyaM yaavtsmyonaavlikaadhikcrmsmyH| paraprakRtiSu ca pratisamayaM samayonAvalikAdikakAlaM yAvadyathApravRttasaMkrameNa saMkramayati / paraM prathamasamaye pranUtaM / vitIyasamaye vizeSahInaM / tRtIyasamaye vizeSahInaM / evaM tAvadyAvaccaramasamayaH / tataH puruSaveda upazAntaH / tadAnIM ca saMjvalanAnAM ghAtriMzagharSapramANo'ntarmuhUrtonaH sthitibandho navati / zeSANAM ca jJAnAvaraNadarzanAvaraNAntarAyANAM saMkhyeyAni varSasahasrANi // // |tivihamave kohaM kameNa sese vitividativihe vi|purissmaa saMjalaNA paDhamaviI thAligA ahigaa| tivihamavetti-yasmin samaye puruSavedasyAvedako jAtastasmAdeva samayAdAracyApratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNasaMjvala-IN nakrodhAn yugapa'pazamayitumArajate / upazamanAM ca kurvataH prathamasthitibandhe pUrNe satyanyaHsthitibandhaH saMjvalanAnAM Jain Educatia national For Private & Personal use only jainelibrary.org Page #376 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 17 // saMkhyeyatnAgahIno navati, zeSANAM ca sNkhyeygunnhiinH| zeSa sthitighAtAdi tathaiva / saMjvalanakrodhasya prathamasthitau samayonAvalikAtrikazeSAyAM apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNakrodhadalikaM na saMjvalanakrodhe pradipati, kiMtu saMjvalanamAnAdau / vyAvalikAzeSAyAM tvAgAlo na lavati, kiMtUdIraNaiva / sApyudIraNA tAvatpravartate yAvadAvalikA zeSA navati / udIraNAvalikAyAzca caramasamaye saMjvalanAnAM sthitibandhazcatvAro maasaaH| zeSakarmaNAM tu saMkhyeyAni varSasahasrANi / saMjvalanakrodhasya ca bandhodayodIraNAvyavacchedaH / apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNau ca krodhAvupazAntau / tadAnImekAmAvalikA samayonAvalikAdhikabacha ca dalika muktvA zeSamanyatsarva saMjvalanakrodhasyopazAntaM, sApi caikA prathama sthitisatkA caramAvalikA stibukasaMkrameNa mAne prakSipyate / samayonAvalikAdhikabadhaM ca dalikaM puruSavedoktaprakAreNopazamayati saMkramayati |ca / anenaiva krameNa zeSAnapi kaSAyAn trividhAn triprakArAn mAnamAyAlonarUpAn / punaH kamaMjUtAnityAha-trivi dhAn pratyekaM triprakArAn / tathAhi-apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNasaMjvalananedAt trividho mAnaH / evaM mAyAlolA|vapi, tAn upazamayati / tatra saMjvalanopazamanA puruSavedasamA'vaseyA / apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNamAnAdInAM copa zamanA SaDUnokaSAyasamA / navaraM 'paDhamaviI thAligA ahiga tti' saMjvalanAnAM prathama sthitau puruSavedApekSyA ekA AvalikAdhikA / tathAhi-paTsu nokaSAyeSUpazAnteSu puruSavedasya prazramA sthitirekA samayamAtrA sthitiranupazAntA aasiit| apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNamAnAdiSu punarupazAnteSu saMjvalanamAnAdInAmanupazAntA prazramasthiterekAvaliketi / idaM| cAtisaMkSiptamuktamiti vizeSato nAvyate yadA saMjvalanakrodhasya bandhodayodIraNA vyvcinnaaH| tadaiva saMjvalanamAnasya // 17 // Sain Educat For Privale & Personal use only nelibrary.org Page #377 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vitIyasthiteH sakAzAlikamAkRSya prathamasthitiM karoti vedayate ca / tatrodayasamaye stoka prakSipati / ditIyasthitAvasaMkhyeyaguNaM / tRtIyasthitAvasaMkhyeyaguNaM / evaM taavdyaavtprshrmsthiteshcrmsmyH| prathamasthitiprazramasamaye eva saMjvalanamAnasya sthitibandhazcatvAro maasaaH| zeSANAM tu jJAnAvaraNIyAdInAM saMkhyeyAni varSasahasrANi / tadAnImeva ca trInapi mAnAn yugapa'pazamayitumArajate / saMjvalanamAnasya ca prathamasthitau samayonAvalikAtrikazeSAyAmapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNamAnadalika na saMjvalanamAne prakSipati, kiMtu saMjvalanamAyAdau / avalikAdhikazeSAyAM tvAgAlo vyavadhidyate / tata udIrazaiva kevalA pravartate / sApi taavdyaavdaavlikaacrmsmyH| tata ekA prazramasthiterAvalikA zeSIjUtA tiSThati / tasmiMzca samaye saMjvalanAnAM kau mAsau sthitibndhH| zeSakarmaNAM tu saMkhyeyAni varSANi / tadAnI ca saMjvalanamAnasya bandhodayodIraNA vyavacinnAH / apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNamAnau copazAntau / saMjvalanamAnasyApi ca prathamasthiterekAmAvalikAM samayonAvalikAdhikabadhAzca latA muktvA zeSamanyatsarvamupazAntaM / tadAnImeva saMjvalanamAyAktiIyasthitedekhikamAkRSya prathamasthitiM karoti vedayate ca / pUrvoktAM ca saMjvalanamAnasya prathamasthitisatkAmekAmAvalikAM stibukasaMkrameNAsyAM saMjvalanamAyAyAM prakSipati / samayonAvalikAdhikabaghAzca khatAH puruSaveda krameNopazamayati saMkramayati ca / saMjvalanamAyodayaprathamasamaye ca mAyAlojayoSau mAsau sthitibandhaH / zeSakarmaNAM saMkhyeyAni varSANi / tatsamayAdeva cArajya tisro'pi mAyA yugapaupazamayitumArajate / tataH saMjvalanamAyAyAH prathamasthitAvAvalikAtrikazeSAyAmapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNamAyAdalika saMjvalanamAyAyAM na prakSipati, kiMtu sNjvlnkhoje| zrAvakhikAdhikazeSAyAM svAgAlo Jain Educatio national For Privale & Personal use only ainelibrary.org Page #378 -------------------------------------------------------------------------- ________________ BABA patu saMskapazAnte tadAnImeva tisatkAma vyavavidyate / tata nadIraNaiva kevalA pravartate / sApi tAvadyAvadAvalikAcaramasamayaH / tasmiMzca samaye saMjvalanamAyAlo-18| prakRtiH nayoH sthitibandha eko mAsaH / zeSakarmaNAM tu saMkhyeyAni varSANi / tato'nantarasamaye saMjvalanamAyAyAM bndhodyodii||17|| raNA vyavachinnAH / apratyAkhyAnapratyAkhyAnAvaraNamAye copazAnte / saMjvalanamAyAyAzca prathamasthitisatkAmekAmAvalikA samayonAvalikAdhikabahAzca satA muktvA zeSamanyat sarvamupazAntaM / tadAnImeva ca saMjvalanalojasya vitiiysthiteH| sakAzAddalikamAkRSya prathamasthitiM karoti vedayate ca / pUrvoktAM ca mAyAyAH prathamasthitisatkAmekAmAvalikAM stibukasaMkrameNa saMjvalanalone saMkramayati / samayonAvalikAdika badhAzca latAH puruSavedakrameNopazamayati saMkramayati ca // 4 // saMjvalanalojasya prathamasthite pramANa nirUpaNArthamAhahailojassa betinAgA vizya tinAgoDa kittttkrnnkaa| egaphaDDagavaggaNaaNaMtanAgo u tA dehaa|| khonasa tti-saMjvalanalojasya prathamasthitestrayo nAgAH / tatra prathamato chau trijAgau prathamasthitiM karoti yostrilAgayotiIyasthiteH samAkRSya dalika nikssiptiityrthH| tatra prathamastrinAgo'zvakarNakaraNAghAsaMjJaH, tiIyaH kittttikrnnaashaasNjnyH| saMjvalanalonodayaprathamasamaya eva ca trInapi lolAn apratyAkhyAnAdIna yugapapazamayitumArajate / upazamanAvidhiH prAgvat / tatrAzvakarNakaraNAdAsaMjhe prakSame binAge vartamAnaH pUrvaspardhakenyaH pratisamayaM dalikaM gRhItvA tasya // 17 // cAtyantahInarasa tAmApAdyApUrvANi spardhakAni karoti / AsaMsAraM hi paritramatA na kadAcanApi bandhamAzrityedRzAni spardhakAni kRtAni, kiMtu saMpratyeva vizuddhiprakarSavazAt karotItyapUrvANyucyante / tata evamapUrvaspardhakAni kurvataH saMkhyeyeSu MAISHA Jain Educati o nal For Private & Personal use only helibrary.org Page #379 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sthitibandheSu gateSu satsu azvakarNakaraNAcA vyatikrAmati / tataH kiTTikaraNAghAyAM pravizati / tadAnIM ca saMjvalanalonasya sthitibandho dinpRthktvprmaannH| zeSakarmaNAM tu varSapRthaktvamAnaH / kiTTikaraNAcAyAM ca pUrvaspardhakenyo'pUrvaspardhakenyazca dalikaM gRhItvA pratisamayamanantAH kiTTIH karoti / kiTTayo nAma pUrvaspardhakApUrvaspardhakenyo vargaNA gRhItvA tAsAmanantaguNahInarasatAmApAdya bRhadantarAlatayA yavyavasthApanaM / yathA yAsAmevAsatkaTapanayA'nujAgajAgAnAM zatamekottaraM dhuttaraM cAsIt / tAsAmevAnunAganAgAnAM paJcakaM paJcadazakaM paJcaviMzatiriti / saMprati etAsAmeva kiTTInAM vizeSaprarUpaNArthamAha-'egaphaDagetyAdi' tAH kiTTIH ekasmin anunAgaspardhake yA anantavargaNAstAsAmanantatame jAge yAvatyo vargaNAstAvatpramANAH prathamasamaye karoti / taashcaanntaaH| nanu tAH kiM sarvajaghanyAnulAgaspardhakAnunAgena sadRzAH 4 karoti, uta tato'pi hInAH? ucyate-tato'pi hInAH, tathA cAha-heca' yatsarvajaghanyamanunAgaspardhaka tasyAdhastAt | karoti tato'pyanantaguNahInarasAH karotItyarthaH // e|| aNusamayaM seDhIe asaMkhaguNahANi jA apuvAu~ / tavivarIyaM daliyaM jahannagAI visesUNaM // 50 // aNusamayaM ti-yA apUrvAH pratisamayaM navA navAH kiTTIH karoti tAH pratisamayaM gaNanAto'saMkhyeyaguNadAneH zreNyA assttvyaaH| navatvaM ca pratisamayaM yathottaramanantaguNahInarasatvAdavaseyaM / iyamatra nAvanA-prathamasamaye prajUtAH kiTTIH karoti / vitiiysmye'sNkhyeygunnhiinaaH| tato'pi tRtiiysmye'sNkhyeygunnhiinaaH| evaM tAvAcyaM yAvat kittttiikrvaaghaayaashcrmsmyH| 'tavivarIyaM daliyaM ti' dalikaM tadiparItaM kiTTisaMkhyAviparItamavagantavyaM / tadyathA-prathamasamaye COLORREARSARKARRORS Jain Educati o nal For Private & Personal use only 1BIHhelibrary.org Page #380 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH ||17e|| sakalakiTTigataM dalika sarvastokaM / tato vitIyasamaye sakalakiTTigataM dalikamasaMkhyeyaguNaM / tato'pi tRtIyasamaye sama-16 stakiTTigataM dalikamasaMkhyeyaguNaM / evaM tAvaghAcyaM yAvat kiTTikaraNAghAyAzcaramasamayaH / tathA prathamasamayakRtAsu kiTTiSu / sAmAnyenAnunAgaH sarvaprajUtaH / tato vitIyasamayakRtAsu kiTTiSvanantaguNaH / tato'pi tRtIyasamayakRtAsu anantaguNaH / evaM tAvaghAcyaM yAvat kiTTikaraNAghAcaramasamayaH / saMprati prathamasamaye kRtAnAM kiTTInAM parasparaM pradezapramANanirUpaNArthamAha-'jahalagAI visesUrNa ti' jaghanyAM kiTTimAdiM kRtvA parataH krameNa pratikihi vizeSonaM vizeSonaM pradezAgramanidhAnIyaM / zyamatra lAvanA-prathamasamayakRtAsu kiTTiSu madhye yA sarvamandAnulAgA kiTTI tasyAH pradezAgraM sarvapranUtaM / tato'nantareNAnantaguNenAnunnAgenAdhikAyAM vitIyakiTTI pradezAgraM vizeSahInaM / tato'pyanantareNAnunAgenAdhikAyAM tRtIyakiTTau vizeSahInaM / evamanantarAnantarAnunAgAdhikAsu kiTTiSu vizeSahInaM vizeSahInaM tAvaktavyaM yAvatprathamasamayakRtAnAM kiTTInAM madhye sarvotkRSTA kihiriti / evaM sarveSvapi samayeSu pratyeka nAvanIyam // 50 // aNujAgo eMtaguNo cAummAsA saMkhajAgUNo / mohe divasaputtaM kiTTIkaraNAsamayammi // 51 // | aNujAgo tti-prazramasamayakRtAnAM kiTTInAmanunAgo yathottaramanantaguNo vAcyaH / tadyathA-prazramasamayakRtAnAM | kiTTInAM madhye yA sarvamandAnulAgA kiTTI sA sarvastIkAnunAgA / tato ditIyA'nantaguNAnulAgA / tato'pi tRtIyA|'nantaguNAnunAgA / evaM tAvAcyaM yAvatprathamasamayakRtAnAM kiTTInAM madhye sarvotkRSTAnunAgA kiTTiriti / evaM dvitI-18 yAdiSvapi samayeSu kiTTInAM prarUpaNA krtvyaa| saMpratyAsAmeva kiTTInAM parasparamapabahutvamucyate-prathamasamayakRtAnAM // 17 // Sain Educa For Private & Personal use only RSS t ional inelibrary.org Page #381 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kiTTInAM madhye yA sarvabahupradezA kiTTI sA stokapradezA / tato vitIyasamayakRtAnAM kiTTInAM madhye yA sarvATpapradezA kiTTI sA'saMkhyayaguNapradezA / tato'pi tRtIyasamayakRtAnAM kiTTInAM madhye yA sarvATapapradezA saa'sNkhyeygunnprdeshaa| evaM tAvaktavyaM yaavccrmsmyH| tathA prathamasamayakRtAnAM kiTTInAM madhye yA sarvamandAnujAgA kiTTI sA sarvaprajUtAnunAgAtato vitIyasamayakRtAnAM kiTTInAM madhye yA sarvotkRSTAnulAgA kiTTI sA'nantaguNahInA / tato'pi tRtIyasamayakRtAnAM kiTTInAM madhye sarvotkRSTAnulAgA'nantaguNahInA / evaM tAvaktavyaM yAvaccaramasamayaH / 'cAummAsetyAdi mohe mohanIye saMjvalanAnAM cAturmAsikAt sthitibandhAdAralyAnyo'nyaH sthitibandhaH saMkhyeyena nAgenona UnatarastAvaktavyo yAvat kiTTikaraNAcAyAH prazramasamaye divasapRthaktvapramANaH sthitibandho navati / sa ca praaystthaivoktH||51|| jinnamuhatto saMkhiosu ya ghAINi diNapuhuttaM taa| vAsasahassapuhuttaM aMtodivasassa aMte siM // 5 // vAsasahassapuhattA vivassa aMto zraghAzkammANaM / lojassa aNuvasaMtaM kiTTI jaM ca puvRttaM // 53 // jinnamuhatto tti-atreti SaSThIsaptamyorayaM pratyaledAt asyA iti aSTavyaM / tatazcAsyAH kiTTikaraNAghAyAH saMkhyeyeSu nAgeSu gateSu satsu saMjvalanalojasya sthitibandho ninnamuhUrto'ntarmuhUtapramANo javati / trayANAM ca ghAtikarmaNAM dinathaktvaM dinapRthaktvamAnaH, nAmagotravedanIyAnAM varSasahasrapRthaktvaM pranUtavarSasahasrapramANaH / pRthaktvazabdo'tra bhutvvaacii| tathA kiTTikaraNAmAyA ante caramasamaye saMjvalanalojasya sthitibandho'ntarmuhUrtapramANaH / kevalamidamantamuhUrta stokataramavaseyaM / tathA 'siM ti' teSAM ghAtikarmaNAmantardivasasyAhorAtrasya sthitibandhaH / aghAtinAM punarnAmagotravedanIyAnAM Sain Educatio inational For Privale & Personal use only Co library.org Page #382 -------------------------------------------------------------------------- ________________ krm|| 180 // Jain Education varSasahasra pRthaktvAt varSasahasrapRthaktva pramANAt sthitibandhAt zranyo hIno hInataraH sthitibandho javan tasmin kiTTi - karaNAcAcaramasamaye divarSasya ghayovarSayorantarmadhye javati / tathA kiTTikaraNAyAyAM samayonAvalikA trikazeSAyAmapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvara elonadalikaM saMjvalana lone na saMkramayati / kiMtu svasthAna eva sthitamupazamaM nIyate / ghyAvali - kAzeSAyAM punaH kiTTikaraNAyAyAM bAdarasaMjvalanalojasthAgAlo na javati, kiM tUdIraNaiva / sApi tAvadyAvadAvalikA / tasyAzca udIraNAvalikAyAzcaramasamaye yat kiTTIkRtaM dvitIya sthitigataM yacca pUrvoktaM samayonAvalikAdhikabadha mityarthaH, yA caikAvalikA kiTTikaraNAcAyAH zeSIjUtA, etatsarvaM lojasya saMjvalanalo jasyAnupazAntaM vartate, zeSaM punarupazAntaM / tathA tasminneva samaye dhAvapyapratyAkhyAnapratyAkhyAnAvara elojAdupazAntau / saMjvalanalojavandhavyavacchedo bAdarasaMjvalanalojodayodI ra NAvyavacchedazca / eSa eva cAnivRttibAdara saMpa rAya gue sthAnakacaramasamayaH // 92-93 // | sesaddhaM taNurAgo tAvaIyA kiTTina ya paDhamaThiI / vatiya zrasaMkhanAgaM dehuvarimudIraI sesA // 54 // sesa ti zeSAUM zeSakAlaM tRtIye vibhAge ityarthaH sUkSmarAgaH sUkSmasaMparAyo javati / tAzca prAkRtAH kiTTI hiMtIya sthiteH sakAzAt kiyatIH samAkRSya prathama sthitiM tAvatIM sUkSmasaMparAyAyAtujhyAM karoti / kiTTikaraNAcchAyAzcAntimamAvalikAmAtraM stibukasaMkrameNa saMkramayati / tathA prathamAntimasamaya kRtAH kiTTIrvarjayitvA zeSAH kiTTayaH sUdAsaMparAyAyAyAH prathamasamaye udayamAgacchanti / 'vakiyetyAdi' caramasamayakRtAnAM kiTTInAM adhastAdasaMkhyeyaM jAgaM prathamasamayakRtAnAM coparitanamasaMkhyeyatamaM jAgaM varjayitvA zeSAH kiTTIrudIrayati // 54 // Naional prakRtiH 11 200 11 Delibrary.org Page #383 -------------------------------------------------------------------------- ________________ giNhaMto ya muyaMto asaMkhanAgaM tu crmsmymmi| uksAmezya vizya vijJapipuvaM va sabakaM // 55 // | giehato ya tti-ditIye samaye udayaprAptAnAM kiTTInAmasaMkhyeyaM nAgaM muJcati upazAntatvA'daye na ddaatiityrthH| apUrva cAsaMkhyeyatnAgamanunavanArthamudIraNAkaraNena gRhNAti / evaM grahaNamodI kurvan tAvajjJAtavyo yaavtsuukssmsNpraayaashaayaashcrmsmyH| vitIyasthitigatamapi dalika sUkSmasaMparAyAghAprathamasamayAdAranya sarvAcaM sakalAmapi sUkSmasaMparAyAchAM yAvat pUrvavapazamayati / samayonAvalikAdhikabadhamapi dalikamupazamayati / sUkSmasaMparAyAyAyAzca caramasamaye jJAnAva-18 raNadarzanAvaraNAntarAyANAmAntamauhUrtikaH sthitibandhaH, nAmagotrayozca pomazamuhUrtapramANaH, vedanIyasya ca cturviNshtimuhuurtmaanH| tasminneva caramasamaye sakalamapi mohanIyamupazAntaM / tato'nantarasamaye upazAntamohaguNasthAnakamavApnoti // 5 // uvasaMtajhA jinnamuhutto tIse ya saMkhatamatullA / guNaseDhI savarNa tujhA ya paesakAlehiM // 26 // javasaMtaca tti-ninnamuhUrto'ntarmuhUrta upazAntAcA upshaantmohgunnsthaankaashaa| tatra caguNazreNimAracayati / tasyA | upazAntAddhAyA yaH saMkhyeyatamo nAgastAvatpramANAM / tAzca guNazreNIH sarvA api sarvAdhAM sakalAmapi upazAntAnAM yAvat pradezApekSyA kAlApekSyA ca tulyAH karoti, avasthitapariNAmatvAt // 56 // uvasaMtA ya akaraNA saMkamaNovaNA ya dihitige| paThANupuzvigAe parivAra pamattavirato tti // // uvasaMta tti-upazAntA mohanIyaprakRtayo'karaNAH karaNarahitA javanti saMkramaNopartanApavartanodIraNAnidhattinikA ka.pra.31 Jain Educati o nal For Private & Personal use only A lnelibrary.org Page #384 -------------------------------------------------------------------------- ________________ CHECH karma prakRtiH // 11 // A R-SCRECRUCH canAkaraNAnAmayogyA jvntiityrthH| dRSTitrike darzanamohanIyatrike punarupazAnte'pi saMkramaNApavartane navataH / tatra saMkramo mithyAtvasamyagmithyAtvayoH samyaktve, apavartanA punastrayANAmapi / evaM krodhena zreNiM pratipannasya SaSTavyaM / yadA tu mAnena zreNiM pratipadyate tadA mAnaM vedayanneva prathamato napuMsakavedoktakrameNa krodhatrikamupazamayati / tataH krodhoktaprakAreNa mAnatrikaM, zeSaM tathaiva / yadA tu mAyayA zreNiM pratipadyate tadA mAyAM vedayanneva prathamato napuMsakavedoktaprakAreNa krodhatrika, tato mAnatrika / tataH krodhoktaprakAreNa mAyAtrikaM, zeSaM tathaiva / yadA tu lojena zreNiM pratipadyate tadA lonaM vedayanneva prathamataH krodhatrikaM napuMsakavedoktakramaNopazamayati / tato mAnatrika, tato mAyAtrika, tata uktaprakAreNa lonatrikamiti / saMprati pratipAta ucyate-so'pi vidhAnavakSyeNa azAkyeNa c| tatra lavakSyo niyamANasya,akhAdaya upazAntAjhAyA vyavacchedaH / tatra yo navakSyeNa pratipatati tasya prathamasamaye eva sarvANyapi karaNAni pravartante / prathamasamaye |ca yAni karmANyudIryante tAnyudayAvalikAyAM pravezayati / yAni ca nodIraNAmAgacanti teSAM dalikAni udayAvalikAyA bahistAjopuDhAkArasaMsthitAni viracayati / yaH punarupazAntamoguNasthAnakAcAparidayeNa pratipatati sa yenaiva krameNa sthitighAtAdIn kurvannArUDhastenaiva krameNa pazcAnupUrvyA sthitighAtAdIna kurvan pratipatati / sa ca tAvatpratipatati yAvatpramattasaMyataguNasthAnakaM // 27 // ukahitA vivihiM udayAdisuM khivara davaM / seDhIeN visesUNaM zrAvalippi asaMkhaguNaM // 7 // ukalitta tti-upazAntamohaguNasthAnakAt pratipatan krameNa saMjvalanalojAdIni karmANyanunavati / tadyathA-prathamataH RECESCRECACANSAR. // 11 // Jain Educati o nal For Private & Personal use only L ibrary Page #385 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saMjvalanalona, tato yatra mAyodayavyavacchedastata zrArajya mAyA / tato yatra mAnodayavyavacchedastato'rvAka mAnaM / tato | yatra krodhodayavyavacchedastata Arajya krodhaM / zyaM ca krameNodayasamayaprAptAnAmanujavanArtha teSAM ditIyasthiteH sakAzAddalikamapakRSya samAkRSya prathama sthitiM karoti / udayAdiSu codayasamayapranRtiSu ca sthitiSu zreNyA vizeSonaM vizeSonaM pradipati / tadyathA-udayasamaye pranUtaM / tato vitIyasamaye vizeSahInaM / tato'pi tRtIyasamaye vizeSahInaM / evaM tAvAcya yAvarudayAvalikAyAzcaramasamayaH / tata udayAvalikAyA upari asaMkhyeyaguNaM / tadyathA-udayAvalikAyA upari prathamasamaye prAktanAnantarasamayadalikanidepApekSyA'saMkhyeyaguNaM / tato'pi vitIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / tato'pi tRtIyasamaye'saMkhyeyaguNaM / evaM tAvaktavyaM yAvajhuNazreNI ziraH / tataH parataH punarapi prAguktakrameNa vizeSahIno dalikanidepaH // 5 // vezmaMtINevaM zyarAsiM thAligAe~ bAhira / na hi saMkamoNupuSviM bAvaligodIraNAppiM // ee // 3 vejaMtINevaM ti-eSa pUrvokto dalikanikSepastatkAlavedyamAnaprakRtInAmavaseyaH / itarAsAM tvavedyamAnAnAmAvalikAyA uparyeva dalikanidepaH / so'pyasaMkhyeyaguNatayA taavdyaavshunnshrenniishirH| tataH parataH punarapi prAguktakrameNa vizeSahIno vizeSahInaH / 'na hItyAdi' hizabdo'vadhAraNe / tato'yamarthaH-zrAnupUvyaiva saMkramo na javati, kiM tvanAnupUrvyA'pi hainavati / tathA bandhAnantaraM SamAmAvalikAnAmupari jadIraNA javatIti prAk yamuktaM tanna navati, kiM tu bandhAvalikA-14 mAtrAtikrame'pi nadIraNA navatIti // ee|| vezjamANasaMjalaNajhAe ahigA na mohgunnseddhii| tuvA ya jayArUDho atoya sesehi se tullaa||6|| Sain Education Bonal For Privale & Personal use only N inelibrary.org Page #386 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 18 // RA-KARA-IN veiGamANa tti-mohanIyasya mohanIyaprakRtInAM guNazreNiH kAlamAzritya vedyamAnasaMjvalanakAsAdacyadhikA pratipatatA satA prAranyate, samArohakAlaguNazreNyapekSyA tu tuttyaa| tathA 'jayaM ti' prAkRtatvAt strItvanirdezaH, yena saMjvalanenopazamazreNiM pratipannastamudayena prAptaH san tataH prati tasya guNazreNiM zeSakarmasatkaguNazreNiniH saha tuTyAmArajate / / yathA kazcitsaMjvalanakrodhenopazamazreNiM pratipannastataH zreNeH pratipatan yadA saMjvalanakrodhamudayena prAptastataH prati tasya guNazreNiH zeSakarmaniH samAnA navati / evaM mAnamAyayorapi vAcyaM / saMjvalanalojena punarupazamazreNiM pratipannasya pratihApAtakAle prazramasamayAdevArajya saMjvalanalojasya guNazreNi zeSakarmaguNazreNiniH saha tuTyA pravartate / zeSakarmaNAM punarupazamazreNimArohato yat yatra bandhanasaMkramAdi vRttaM tattathaiva pratipatato'pi krameNa pazcAnupUrvyA anyUnAtiriktaM veditvyN||6|| khavaguvasAmagapamivayamANaguNo tahiM tahiM baMdhoaNujAgo paMtaguNo asujANa sunANa vivarI // 6 // khavaguvasAmaga tti-pakasya pakazreNimArohato yasmin sthAne yAvAn sthitibandhastasminneva sthAne upazamazreNimArohatastAvAn sthitibandho viguNo javati / tato'pi tasminneva sthAne upazamazreNItaH pratipatato guiNo javatIti / pakasatkasthitibandhApekSyA caturguNo navatItyarthaH / tathA pakasya yasmin sthAne'zunaprakRtInAmanunAgo yAvAn javati, tadapekSyA tasminneva sthAne taasaamevaashunprkRtiinaamupshmksyaanunaago'nntgunnH| tato'pi tasminneva sthAne taasaamevaashujprkRtiinaamupshmshrenniitHprtiptto'nntgunnH| sujANa vivarIutti' zunaprakRtInAM punaranunAgo viparIto vaacyH| sa caivaM-upazamazreNItaH pratipatato yasmin sthAne zujaprakRtInAM yAvAn anujAgo javati, tadapekSyA tasmin sthAne // 18 // Jain Educatio n al For Privale & Personal use only My library.org Page #387 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 tAsAmeva shunprkRtiinaamupshmksyaanunaago'nntgunnH| tato'pi tasminneva sthAne tAsAmeva zuJjaprakRtInAM dapakasyAna ntaguNaH / zeSaM yathA''rohatastathA pratipatato'pi veditavyaM, yAvatpramattasaMyataguNasthAnaM // 61 // kiccA pamattatadiyaragaNe parivatti bhushssaanni| hiDihANaMtaragaMthAsANaM vA vigddijaa||6|| kicca tti-pramattApramattasaMyataguNasthAnakayoH prajUtAni sahasrANi yAvat parivRttIH kRtvA kazcidadhastanamanantaraM guNasthAnakaSkiM yAti / ko'pi dezavirato'pi javati / ko'pi aviratasamyagdRSTirapi navatItyarthaH / yeSAM matenAnantAnuvandhinAmupazamanA navati teSAM matena kazcitsAsAdananAvamapi gachati // 6 // uvasamasammattajhA aMto thAukayA dhuvaM devo / tisu thAnagesu bajhesu jeNa seTiM na aaruh||63|| javasama tti-aupazamikasamyaktvAkAyAM vartamAno yadi kazcidAyuHkSyAtkAlaM karoti tayavazyaM devo javati / api ca sAsvAdananAvamapi gataH san kAlaM karoti, tathApi sa deva eva navati / yata Aha-yena kAraNena devAyuvarjiteSu zeSeSu / triSvAyuHSu madhye'nyatamasminnAyupi ba'zreNimupazamazreNiM nArohati / tataHzreNisthitaH zreNItaH kAlaM kRtvA deva eva navati63 jagyAmiyANi karaNANi udayahizmAgaM zyaratujhaM / eganave puskutto carittamohaM uvsme||64 // ugghAmiyANi tti-karaNAni bandhanasaMkramaNAdIni upazamazreNimArohato yatra yatra sthAne yAni yAni vyavachinnasthAnAni upazamazreNItaH pratipatataH satastattatsthAna prAptasya tAni tAni udghATitAni javanti tAni tAni tatra pravartanta-| CA4%AAAAAACKASAR Jain Educatio n al For Privale & Personal Use Only Sahelibrary.org Page #388 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH ityarthaH / tayodayasthityAdikaM udayasthitivandhAdika, itaratuTyaM upazamazreNyArohanAbyudayasthityAditujhyaM, upazamazre hANimArohato yatra yatra yadyat udayasthityAdikaM vyavachinnaM pratipAte'pi tatra tatra tattat jadayasthityAdikaM pravartata ityrthH| // 13 // tathaikasmin nave chau vArau cAritramohamupazamayati upazamazreNiM pratipadyate ityarthaH / na tu tRtIyamapi vAraM // 6 // evaM puruSavedodayenopazamazreNiM pratipannasya vidhirutaH, saMprati strIvedena pratipannasyocyateudayaM vajI shch| viM samaya aveyagA satta / taha varisavaro varisavariM viM samagaM kmaaro||6|| jadayaM ti-iha strI upazamazreNiM pratipannA satI prathamato napuMsakavedamupazamayati, pazcAt strIvedaM / taM ca tAvapazamayati yAvatsvodayasya vicaramasamayaH / tasmiMzca samaye ekAM caramasamayamAtrAmudayasthitiM varjayitvA zeSa sakalamapi strIvedasya satkaM dalikamupazamitaM / tatazcaramasamaye vyatikrAnte avedakA satI puruSavedahAsyAdikAH sapta prakRtIyugapaTha|pazamayitumAralate / zeSaM puruSavedeneva zreNiM pratipannasya veditavyaM / saMprati napuMsakavedenopazamazreNiM pratipannasya vidhimAha-'tahetyAdi' varSavaro napuMsaka upazamazreNiM pratipannaH san / tatheti ekAmudayasthiti muktvetyarthaH / samakaM yugapat napuMsakavedastrIvedAvupazamayati / 'kamArache' iti krameNArabdhe sati / tatrAyaM saMpradAyaH-strIvedena puruSavedena vA upazamazreNiM pratipadyamAno yasmin sthAne napuMsakavedamupazamayati tadaraM yAvannapuMsakavenApi zreNiM pratipannaH san napuMsakavedameva kevalamupazamayati / tata UrdhvaM punarnapuMsakavedaM strIvedaM ca yugapapazamayituM lagnaH / sa ca tAvajato yAvannapuMsakavedAcAyA vicaramasamayaH / tasmiMzca samaye strIveda upazAntaH / napuMsakavedasya ca ekA samayamAtrodayasthitivartate / For Private & Personal use only U brary.org Page #389 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zeSaM sarvamupazAntaM / tasyAmapyudayasthitAvatikrAntAyAmavedako navati / tataH puruSavedAdikAH sapta prakRtIyugapa'pazamayituM yatate / zeSa tathaiva // 65 // tadevamuktA sarvopazamanA, saMprati dezopazamanAmanidhAtukAma thAhapagaciI aNunAgappaesamUluttarAhi pavijattA / desakaraNovasamaNA tIe samiyassa apayaM // 66 // paga tti-dezataH karaNAnyAM yathApravRttApUrvakaraNasaMjJAnyAM kRtvA prakRtyAdInAmupazamanA dezakaraNopazamanA / idamukta navati-yathApravRttakaraNApUrvakaraNAnyAM yat prakRtyAdikaM dezataH upazamayati, na sarvAtmanA sA dezakaraNopazamanA / sA ca caturvidhA, tadyathA-prakRtidezopazamanA, sthitidezopazamanA, anunAgadezopazamanA, pradezadezopazamanA ceti / punarapyekaikA vidhA-mUlaprakRtiviSayA uttaraprakRtiviSayA ca / tathA ca dezakaraNopazamanayA zamitasya upazama niitsy| idamarthapadamidaM tAtparya // 66 // tadevAhajavaNavaNasaMkamaNAIca tinni karaNAIpagaItayAsamaI paha niyahimi vasa'to // 6 // uvaTTaNau tti-dezopazamanayA upazamitasya karmaNa ughartanApavartanAsaMkramarUpANi trINi karaNAni pravartante, nAnyAni karaNAni jadIraNApratRtIni / eSa dezopazamanAyA vizeSaH / tathA mUlaprakRtimuttaraprakRti vA tayA dezopazamanayA upazamayituM pranuH samartho nivRttikaraNe'pUrvakaraNe vartamAnaH / iha nivRttigrahaNaM paryavasAnArtha veditavyaM / tata idmukt| an For Private & Personal use only helibrary.org Page #390 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * prakRtiH // 14 // ** navati-sarve'pyekaditricaturinDiyAsaMjhisaMjhipaJcendhyitiryaGnArakadevA manuSyAzca yathAsaMbhavamapUrvakaraNaparyavasAnAH sarvakarmaNAM deshopshmnaasvaamino'vseyaaH||65|| etadeva nAvayatidasaNamohANaMtANubaMdhiNaM saganiyahi NuppiM / jA javasame canajhA mUvuttaraNAsaMtA // 6 // dasaNa tti-darzanamohanIyAnantAnubandhinAM svakIyAt svakIyAt apUrvakaraNAt parato dezopazamanA na javati / tatra darzanatrikasya pakA aviratA dezaviratA viratA vA, upazamakAstu viratAH svApUrvakaraNAntasamayaM yAvaddezopazamanAM kurvanti / anantAnubandhinAM punarvisaMyojane cAturgatikA api svApUrvakaraNAntimasamayaM yAvaddezopazamakAH, na prtH| zeSANAM punazcAritramohanIyaprakRtInAmupazamanAyAM kSapaNAyAM vA yaavdpuurvkrnngunnsthaankcrmsmystaavddeshopshmnaa| zeSANAM sarvopazamanA na javati, kiM tu dezopazamanaiva / sApi cApUrvakaraNasthAnakaM yaavdvgntvyaa| tathA yA mUlaprakRtaya uttaraprakRtayo vA'nAdisattAkAstA upazame dezopazamanAmadhikRtya caturvidhAH, tadyathA-sAdayo'nAdayo dhruvA adhruvAzca / tatra mUlaprakRtayo'STAvapi caturvidhAH / tathAhi-apUrvakaraNaguNasthAnakAt parato gatvA pratipatatAM sA* dezopazamanA pravartamAnA saadiH| tatsthAnamaprAptAnAM punrnaadiH| dhruvA ajavyAnAM / navyAnAM tvadhruvA / kRtA mUlapra-1 kRtInAM sAdyanAdiprarUpaNA, saMpratyuttaraprakRtInAM sA kriyate-tatra vaikriyasaptakAhArakasaptakamanuSyadhikadevacikanarakadi-| kasamyaktvasamyagmithyAtvoccairgotrarUpoSakhanayogyatrayoviMzatitIrthakarAyuzcatuSTayavarjitaM zeSa triMzattaraM prakRtizataM dhruvasa-1 * ******** // 14 // Jain Educati o nal For Private & Personal use only Timelibrary.org Page #391 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma, tasya dezopazamanA caturvidhA, tadyathA-sAdiranAdirbuvA'dhruvA ca / tathAhi-mithyAtvAnantAnubandhinAM svasvA-15 pUrvakaraNAtparato dezopazamanA na navati / zeSakarmaNAM tvapUrvakaraNaguNasthAnakAtparato na javati / tataH parataH sthAnAt pracyavamAnAnAM pravartamAnA sAdiH / tatsthAnamaprAptAnAM punaranAdiH / dhruvAdhruve pUrvavat / zeSANAM tUghalanayogyatrayoviMzatyAdInAmaSTAviMzatiprakRtInAmadhruvasatkarmatvAdeva dezopazamanA sAdiradhuvA ca vijJeyA // 6 // saMprati dezopazamanAmadhikRtya prakRtisthAnaprarUpaNArthamAhacaurA dijuyA vIsA ekavIsA ya modagaNANi / saMkamaniyahipAjaggAI sajasA nAmassa // 6 // camarAdijuya tti-mohanIyasya dezopazamanAmadhikRtya SaT prakRtisthAnAni / tadyathA-caturAdiyutA viMzatirekaviMza|tizca caturviMzatiH, paJcaviMzatiH, SaDiMzatiH, saptaviMzatiH, aSTAviMzatiH, ekaviMzatizcetyarthaH / zeSANi punaranivRttibAdare prApyante iti kRtvA na saMjavanti / tatrASTAviMzatisthAnaM mithyAdRSTisAsvAdanasamyagmithyAdRSTivedakasamyagdRSTInAM prApyate / saptaviMzatisthAnaM ulitasamyaktvasya mithyAdRSTeH samyamithyAdRSTervA / SaDriMzatisthAnaM nacalitasamyaktvasamyamithyAtvasyAnAdimithyAdRSTervA / paJcaviMzatisthAnaM SaDriMzatisatkarmaNo mithyAdRSTeH samyaktvamutpAdayato'pUrvakaraNAtparato veditavyaM, tasya mithyAtvadezopazamanAyA alAvAt / tathA'nantAnubandhinAmughalane'pUrvakaraNAtparato vartamAnasya caturviMzatisthAnaM, caturviMzatisatkarmaNo vA caturviMzatisthAnaM / kSapitasaptakasya ekaviMzatisthAnaM / saMprati nAmakarmaNaH | prakRtisthAnAnyAha-'saMkametyAdi' prakRtisthAnasaMkrame nAno yAni yazAkIrtyA saha sthAnAnyuktAni tAnyeva nivRtti XXCSXXX +9- 25 Jain Educat i onal For Private & Personal use only K einelibrary.org Page #392 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 15 // prAyogyAni apUrvakaraNaprAyogyAni javanti dezopazamanAyogyAni jvntiityrthH| tAni cemAni, tadyathA-vyuttarazata dhyuttarazataM, paNavatiH, paJcanavatiH, trinavatiH, caturazItiH, dhyazItizceti / tatrAdimAni catvAriyAvadapUrvakaraNaguNasthAnakacaramasamayastAvaditavyAni, na prtH| zeSANi ca trINi trinavaticaturazItighyazItirUpANi ekenjiyAdInAM navanti / zreNiM pratipadyamAnAnAM tu na saMjavaMti / zeSANi tu sthAnAni apUrvakaraNaguNasthAnakAtparato lanyante, nAgiti dezopazamanAyogyAni / jJAnAvaraNadarzanAvaraNavedanIyAntarAyANAmekaikaM prakRtisthAnaM dezopazamanAyogyaM / tatra jJAnAvaraNAntarAyayoH | paJcaprakRtyAtmakaM, darzanAvaraNasya navaprakRtyAtmakaM, vedanIyasya dhiprkRtyaatmk| Ayurgotrayo ke sthAne ekAca prkRtii||65|| uktA prakRtidezopazamanA, saMprati sthitidezopazamanAmAhavizsaMkama va vizvasamaNA Navari jahaniyA kjaa| anavasiki jahannA javalaganiyaTTige viyraa||0|| visaMkama batti-sthitisaMkramavat sthitidezopazamanA aSTavyA / navaramiha jaghanyA jaghanyasthitidezopazamanAyogyA kAryA, ajavasidhikaprAyogyA jaghanyA sthitiH / etamuktaM navati-sthitidezopazamanA vividhA-mUlaprakRtInAmuttaraprakRtInAM ca / ekaikApi vidhA-jaghanyotkRSTA ca / tatra mUlaprakRtInAmuttaraprakRtInAM vA utkRSTasthitidezopazamanAsvAmI yaH prAgutkRSTasthitisaMkramasvAmI pratipAditaH sa eva veditavyaH / jaghanyasthitidezopazamanAsvAmyapi jaghanyasthitisaMkramasvAmyeva prtipttvyH| kevalaM jaghanya sthitidezopazamanAsvAmI anjavasidhikaprAyogyajaghanyasthitau vartamAna ekendhiyo iSTavyaH, tasyaiva prAyaH sarvakarmaNAmatijaghanyAyAH sthiteH prApyamANatvAt / yAzcetarAH prakRtayo'navasiddhika MAKAARYAAR // 105 // Jain Education Monal For Privale & Personal use only Planelibrary.org Page #393 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prAyogyajaghanyasthitayo na javanti tAsAmughalake'pUrvakaraNe vA jaghanya sthitidezopazamanA veditavyA / tatrochalake nachakhanaprAyogyAnAM prakRtInAmantime sthitikhaMbhe paTyopamAsaMkhyeyatnAgamAtre vartamAnastatrApyAhArakasaptakasamyaktvasamyagmithyAtvAnAmekendhiyo'nekenjiyo vA, zeSaprakRtInAM tughalanayogyAnAM vaikriyasaptakadevadhikanarakaTikamanuSyadhikoccairgotrarUpANAmekendhiya eva, zranyAsAM tvapUrvakaraNacaramasamaye vartamAno jaghanyAM dezopazamanAM karoti // 70 // aNunAgasaMkamasamA aNujAguvasAmaNA niyahimmi / saMkamapaesatuhA parasuvasAmaNA ce // 1 // aNunAga tti-anunAgasaMkramasamA anunnAgadezopazamanA vktvyaa| navaraM nivRttAvapUrvakaraNe caramasamayaM yAvat / zyamatra nAvanA-ya evotkRSTAnunnAgasaMkramasvAmI prAk pratipAditaH, sa evotkRSTAnunAgadezopazamanAyA api svAmI / tatrAzulaprakRtInAM mithyAdRSTiH, zujaprakRtInAM tu smygdRssttiH| navaraM sAtavedanIyayazakIyuccairgotrANAmutkRSTAnunAgasaMkramasvAmino'pUrvakaraNasthAnakAtparato'pi navanti / natkRSTAnunAgadezopazamanAyAH punarutkarSato'pyapUrvakaraNaguNasthAnakaparyavasAnA eva veditvyaaH| jaghanyAnunAgadezopazamanA tIrthakaravarjAnAM sarvAsAmapi prakRtInAmekenniye ajavasichikaprAyogyajaghanyasthitau vartamAne assttvyaa| tIrthakaranAmnastu jaghanyAnunAgasaMkramavat / pradezadezopazamanA cAtra pradezasaMkramatuTyA veditavyA / etamuktaM bhavati-utkRSTapradezadezopazamanA utkRSTapradezasaMkramatulyA / navaraM yeSAM karmaNAmapUrvakaraNAtparato'pi utkRSTaH pradezasaMkramaH prApyate, teSAmapyapUrvakaraNaguNasthAnakacaramasamayameva yAvat utkRSTapradezopazamanA vAcyA / jaghanyA punaH pradezadezopazamanA jaghanyapradezasaMkramatuTyaiveti // 31 // // iti zrImalayagiriviracitAyAM karmaprakRtiTIkAyAmupazamanAkaraNaM samAptam // Jain Educati For Private & Personal use only Belibrary.org Page #394 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 16 // tadevamuktamupazamanAkaraNaM, saMprati nidhattinikAcanAkaraNe pratipipAdayiSurAhadesovasamaNatulA hoi nihattI nikAzyA navaraM / saMkamaNaM pi nihattIenabi sesANa viyarassa // 7 // desovasamaNa tti-nidhattinikAcanA ca dezopazamanAtalyA / idamuktaM javati-ye dezopazamanAyA nedA ye ca svAminaste'nyUnAtiriktA nidhattinikAcanayorapi veditvyaaH| navaraM arthapadaM nidhattinikAcanayoH idaM saMkramaNamapi paraprakRti|saMkramaNamapi / apizabdA'dIraNAdInyapi nidhattau satyAM na javanti, nartanApavartane punajavata ev|itrsyaaN nikAcanAyAM | zeSe api napartanApavartane api na nvtH| sakalakaraNAyogyaM nikaacitmityrthH|| 7 // | iha yatra guNazreNistatra prAyo dezopazamanAnidhattinikAcanAyathApravRttasaMkramA api saMjavanti, tatastatrAspabahutvamAhaguNaseDhipaesaggaM thovaM pattegaso asaMkhaguNaM / uvasAmaNA tIsu vi saMkamaNehappavatte ya // 3 // guNaseDhi tti-guNazreNIpradezAgraM stokaM / tataH pratyekazaHpratyeka pratyeka upazamanAdiSu triSu yathApravRtte ca saMkramaNessaMkhyayaguNaM vaktavyaM / iyamatra nAvanA-yasya tasya vA karmaNo guNazreNIpradezAgraM sarvastoka / tato deshopshmnaayaamsNkhyeygunn| tato nidhattamasaMkhyeyaguNaM / tato'pi nikAcitamasaMkhyeyaguNaM / tato'pi yathApravRttasaMkrameNa saMkrAntamasaMkhyeyaguNaM 73 // saMpratyaSTAnAmapi karaNAnAM ye'dhyavasAyAsteSAM parimANanirUpaNArthamAhathovA kasAyaudayA vizbaMdhodIraNA ysNkmnnaa| javasAmaNAsu anavasAyA kamaso asaMkhaguNA // 4 // 2%ARCHAEOASAMASCOR // 16 // Sain Educati o nal For Private & Personal use only helibrary.org Page #395 -------------------------------------------------------------------------- ________________ thovatti-sthitibandhe, upalakSaNametat, anunAgabandhe vA ye kaSAyodIraNAste sarvastokAH / prakRtipradezabandhau ca yogAnavata iti tAviha na gRhyete, anunaagbndhshcoplkssnnvyaakhyaanaadgRhiitH| tatazca sthitibandhe kaSAyodayAH stokA iti / kimuktaM navati ? bandhanakaraNAdhyavasAyAH sarvastokAH / tecya udIraNAdhyavasAyA asNkhyeygunnaaH| tato'pi saMkramAdhyavasAyA asaMkhyeyaguNAH / saMkramagrahaNena cAtrodhartanApavartane api gRhIte aSTavye, sNkrmnedtvaattyoH| tata upazamanAdhyavasAyA asaMkhyeyaguNAH / tato'pi nidhattyadhyavasAyA asaMkhyeyaguNAH / tato'pi nikAcanAdhyavasAyA asNkhyeygunnaaH|| 4 // 37 // // iti zrImalayagiriviracitAyAM karmaprakRtiTIkAyAM karaNASTakam // ka.pra.32 Jain Education For Privale & Personal use only I library ang Page #396 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 17 // ANSARKAR.COM tadevamuktAni karaNAni, saMpratyuddezakramaprAptamudayamanidhitsurAhauda udIraNAe tujho mottUNa ekacattAlaM / AvaraNavigghasaMjalaNalojavee ya dihigaM // 1 // | thAligama higaM veeti AgANaM pithappamattA vi| veyaNiyANa ya samaya taNupaUttAya nidaauN||2|| maNuyagazjAztasavAyaraMca pngttsujgmaaeuu| jasakittimuccagoyaM cAjogI(gA)keza titthyrN||3|| uda ityAdi-udaya udIraNAtubhyaH / kimuktaM navati? ye nadIraNAyAH prakRtyAdayo nedAH prAguktAH, yA ca sAdhanAdiprarUpaNA, yacca svAmitvaM, etatsarvamanyUnAtiriktamudaye'pi aSTavyaM, udayodIraNayoH sahanAvitvAt / tathAhiyatrodayastatrodIraNA, yatrodIraNA tatrodayaH / kiM sarvatrApyevamiti cedata Aha-muktvA ekacatvAriMzatprakRtIH / tAsAmudIraNAmantareNApi kiyatkAlamudayasya prApyamANatvAt / tathAhi-jJAnAvaraNapaJcakadarzanAvaraNacatuSTayAntarAyapaJcakasaMjvalanalojavedatrayasamyaktvasamyagmithyAtvarUpA viMzatiprakRtIH svasvodayaparyavasAne AvalikAmAnaM kAlamadhikaM vedayaMti udIraNAmantareNApi kevalenodayenAvalikAmAnaM kaalmnujvntiityrthH| taccAvalikAmAnaM trayANAM vedAnAM mithyAtvasya cAntarakaraNasya prathamasthitau zrAvalikAzeSAyAM, zeSANAM tu karmaNAM svasvasattAparyavasAne, tayA caturNAmapyAyuSAM svasvaparyavasAne AvalikAmAnaM kAlamudaya eva bhavati, nodIraNA / manuSyAyurvedanIyayorvA'pramattA apramattasaMyatapranRtaya udIrahAmantareNa kevalenaivodayena vedayante / tathA tanuparyAptAH zarIraparyApyA paryAyAH santo mitIyasamayAdAranya zarIraparyA 6441 Lain Education inimational For Privale & Personal use only Magainelibrary.org Page #397 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tyanantarasamayAdArajyenSiyaparyApticaramasamayaM yAvadIraNAmantareNApi kevakhenaivodayena nijAH paJcApi vedayante / tathA manuSyagatipaJcendhiyajAtitrasabAdaraparyAptasunnagAdeyayazaHkIyuccairgotrarUpA nava prakRtIrayogikevalina udIraNAmantareNa svaM kAlaM yAvat kevalenaivodayena vedayante / kecittIrthakaramapi ye tIrthakRtaH // 1-3-3 // tadevamuktaH prakRtyudayaH, saMprati sthityudayamAhavizjada vi vizkayapau~gasAvizvadIraNA ahigo| udayavizna hasso uttIsA ega udayaviI // 4 // vizvadau tti-iha vividha udayaH sthitikSyeNa prayogeNa ca / tatra sthitirabAdhAkAlarUpA tasyAH kSayaNa vyakSetrakAlanavajAvarUpANAmudayahetUnAM saMprAptau satyAM yaH svajAvata udayaH pravartate sa sthitikSyeNodayaH / yaH punastasminnudaye pravartamAne sati nadIraNAkaraNarUpeNa prayogeNa dalikamAkRSyAnubhavati sa prayogodayaH / tathA cAha-sthityudayo'pi sthitikSyAt prayogatazca lavati / sa ca vidhA natkRSTo jaghanyazca / tatrotkRSTaH sthityudIraNAta udayasthityA'jyadhikaH / tathAhi-utkRSTAyAM sthitau badhyamAnAyAmabAdhAkAle'pi prAgbaI dalikamastIti kRtvA bandhAvalikAyAmatItAyAmanantarasthitau vipAkodayena vartamAna udayAvalikAta uparitanIH sarvA api sthitIrudIrayati / nadIrya ca vedayate / tato vandhAvalikodayAvalikAhInAyAH zeSAyAH sarvasyA api sthiterudayodIraNe tuTye / vedyamAnAyAM ca sthitAvudIraNA na pravartate, kiMtUdaya eva kevalaH, tato vedyamAnayA samayamAtrasthityA'nyadhikaH sthityudIraNAta utkRSTasthityudayaH bandhAvalikodayAvalikAhInazca utkRSTaH sthityudayaH udayotkRSTabandhAnAM veditavyaH / zeSANAM tu yayAyogyaM / tatrApyuktanItyA JainEducation For Private & Personal use only Page #398 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kama prakRtiH // 10 // udayasthityAnyadhiko'vagantavyaH / tathA isvo jaghanyaH sthityudyH| SaTtriMzatprakRtInAmekA samayamAtrA udysthitiH| etamuktaM navati-patriMzatprakRtInAM jaghanyaH sthityudayaH samayamAtraikasthityudayapramANo veditavyaH, samayamAtrA caikA sthitiH caramasamayasthitiravaseyA / SaTtriMzatprakRtayazca prAguktA evaikacatvAriMzatprakRtayo nijApaJcakavyatiriktA veditvyaaH| nijApaJcakasya hyudIraNAyA annAve'pi zarIraparyAptyanantaraM kevalodayakAle'pavartate / tata ekA sthitina prApyate iti tarjanaM / zeSaM jaghanyodIraNAtubhyaM niravazeSamavagantavyaM // 4 // tadevamuktaH sthityudayaH, saMpratyanunAgodayamAhaaNunAgudavi jahama navari thAvaraNa vigyveyaannN| saMjalaNalojasammattANa ya gaMtaNamAvaligaM // 5 // aNunAga tti-yathA'nunAgodIraNA prAk saprapaJcamanihitA, tathA'nunAgodayo'pi vktvyH| navaraM jJAnAvaraNapaJcakAntarAyapaJcakadarzanAvaraNacatuSTayavedatrayasaMjvalanalojasamyaktvAnAmudIraNAvyavachede sati parata AvalikAM gatvA'tikramya tasyA zrAvalikAyAzcaramasamaye jaghanyAnunAgodayo vaacyH||5|| tdevmukto'nulaagodyH| saMprati prdeshodyaanidhaanaavsrH| tatra cemau arthAdhikArI, tadyathA-sAdyanAdiprarUpaNA svAmitvaM ca / sAdhanAdiprarUpaNA vividhA-mUlaprakRtiviSayA uttaraprakRtiviSayA ca / tatra muulprkRtivissysaadhnaa-18|||10|| diprarUpaNArthamAhaajahaNANukosA cau tihADaNha canavihA mohe|aauss sAiadhuvA sesavigappA ya savesiM // 6 // in Educa For Private & Personal use only Thelibrary.org Page #399 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ajahaNa tti-mohanIyAyurvarjAnAM SaNAM karmaNAmajaghanyaH pradezodayazcaturvidhaH, tadyathA-sAdiranAdirbuvo'dhruvazca / tathAhi-kazcit kSapitakAMzo devaloke devo jAtaH / sa ca tatra saMkliSTo nUtvA utkRSTAM sthiti banan utkRSTaM pradezApramurtayati / tato bandhAvasAne kAlaM kRtvA ekendhiyeSUtpannaH, tasya prathamasamaye prAguktAnAM paramAM karmaNAM jaghanyaH pradezodayaH, sa caikasAmayika iti kRtvA sAdiradhruvazca, tato'nyaH srvo'pyjghnyH| so'pi tasya dvitIyasamaye navan sAdiH, tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH, dhruvAdhruvau puurvvt| tathA teSAmeva paramAM karmaNAmanutkRSTaH pradezodayastridhA triprakAraH, tadyathA-anAdidhuMvo'dhruvazca / tathAhi-amISAM SamA karmaNAmutkRSTaH pradezodayaH prAguktasvarUpasya guNitakarmAzasya svasvodayAnte guNazreNIzirasi vartamAnasya prApyate / sa caikasAmayika iti kRtvA sAdiradhruvazca / tato'nyaH sarvo'pyanutkRSTaH, sa cAnAdiH, sadaiva nAvAt / dhruvAdhruvau pUrvavat / tathA mohe mohanIye'jaghanyo'nutkRSTazca pradezodayazcaturvidhaH, tadyathA-sAdiranAdidhuMvo'dhruvazca / tathAhi-dApitakarmAzasyAntarakaraNe kRte'ntarakaraNaparyantajAvigopuDhAkArasaMsthitAvalikAmAtradalikAntasamaye mohinIyasya jaghanyaH pradezodayaH / sa caikasAmayika iti kRtvA sAdiradhruvazca / tato'nyaH srvo'pyjghnyH| | so'pi tato dvitIyasamaye javan sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhruvau pUrvavat / tathA guNitakauzasya sUkSmasaMparAyaguNasthAnakAntasamaye utkRSTaH prdeshodyH| sa caikasAmayika iti kRtvA sAdiradhuvazca / tato'nyaH sarvo'pyanutkRSTaH / sa copazamazreNItaH pratipatito javana saadiH| tatsthAnamaprAptasya punrnaadiH| dhruvAdhruvau pUrvavat / tathA AyuSa|zcatvAro'pi nedA utkRSTAnutkRSTajaghanyAjaghanyarUpAH sAdyadhruvA, catupAmapinedAnAM yathAyogaM niyatakAlaM jAvAt / Jain Educatio n For Private & Personal use only nelibrary.org Page #400 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 10 // tathA sarveSAM karmaNAM prAguktAnAM paNAM mohanIyasya uktazeSau vikaTapau utkRSTajaghanyarUpau sAdyadhruvau, tau ca prAgeva nAvitau // 6 // kRtA mUlaprakRtInAM sAdhanAdiprarUpaNA, saMpratyuttaraprakRtInAM tAMcikIrSurAhaajahamANukkoso sagayAlAe canattihA cuhaa| milatte sesAsiM vihA save ya sesANaM // // ajahala tti-taijasasaptakavarNAdiviMzatisthirAsthiranirmANAgurulaghuzunAzulajhAnAvaraNapaJcakAntarAyapaJcakadarzanAvaracatuSTayarUpANAM saptacatvAriMzatprakRtInAmajaghanyaH pradezodayazcaturvidhaH / tadyathA-sAdiranAdidhruvo'dhruvazca / tatrAhikazcit pitakarmAzo deva natkRSTe saMkleze vartamAna utkRSTAM sthiti banan utkRSTaM pradezAgramurtayati / tato bandhAvasAne kAlaM kRtvA ekenjiyeSUtpadyate, tasya prathamasamaye prAguktAnAM saptacatvAriMzatprakRtInAM jaghanyaH pradezodayaH / navaramavadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNayorbandhAvalikAcaramasamaye devasya jaghanyaH pradezodayo veditavyaH / sa caikasAmAyika iti kRtvA sAdiradhruvazca / tato'nyaH sarvo'pyajaghanyaH / sa ca vitIyasamaye javan sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAdhruvI pUrvavat / tathA'mUSAmeva saptacatvAriMzatprakRtInAmanutkRSTaH pradezodayastriprakArastadyathA-anAdirbuvo'dhruvazca / tathAhi-guNitakarmAzasya svasvodayAnte guNazreNI zirasi vartamAnasyotkRSTaH prdeshodyH| sa caikasAmayika iti kRtvA | sAdiradhuvazca / tato'nyaH sarvo'pyanutkRSTaH / sa cAnAdiH, sadaiva jAvAt / nuvAcavau pUrvavat / tathA mithyAtve mithyAtvasyAjaghanyo'nutkRSTazca pradezodayazcaturvidhaH, tadyathA-sAdiranAdidhruvo'dhruvazca / tathAhi-dapitakAzasya prathamasamyaktva // 10 // Jain Education D o nal For Privale & Personal use only Delibrary.org. Page #401 -------------------------------------------------------------------------- ________________ |mutpAdayataH kRtAntarakaraNasyopazamikasamyaktvAtpracyutya mithyAtvaM gatasyAntarakaraNaparyantajA vigopucchAkArasaMsthitAvalikAmAtra dalikAntasamaye vartamAnasya jaghanyaH pradezodayaH / sa caikasAmayika iti kRtvA sAdiradhruvazca / tato'nyaH sarvo'pyajaghanyaH / so'pi dvitIyasamaye javan sAdiH / vedakasamyaktvAghA pratipatataH sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAbhruvau pUrvavat / tathA kazcidgutikarmazo yadA dezaviratiguNazreNyAM vartamAnaH sarvaviratiM pratipadyate / tatastannimittAM guNazreNiM karoti / kRtvA ca tAvadgato yAvat dvayorapi guNazreyormastake / tadAnIM ca kazcinmithyAtvaM gachati / tatastasya mithyAtvasyotkRSTaH pradezodayaH sa caikasAmayika iti kRtvA sAdiradhruvazca / tato'nyaH sarvo'pyanutkRSTaH / so'pi tato dvitIyasamaye javan sAdiH / vedakasamyaktvAcyA pratipatataH sAdiH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdiH / dhruvAbhruvau pUrvavat / etAsAM ca saptacatvAriMzatprakRtInAM mithyAtvasya coktazeSau vikalpau jaghanyotkRSTarUpau dvidhA viprakArau / tadyathA-sAdI adhruvau ca / tau ca jAvitAveva / zeSANAmadhuvodyAnAM prakRtInAM dazottarazatasaMkhyAnAM sarve vikalpA jaghanyAjadhanyotkRSTAnutkRSTarUpA dvidhA jJAtavyAH, tadyathA-sAdayo'dhruvAzca / sA ca sAdyadhruvatA'dhruvodayatvAdavaseyA // 7 // kRtA sAdhanAdiprarUpaNA / saMprati svAmitvamanidhAnIyaM / tacca vidhA- utkRSTapradezodayasvAmitvaM jaghanya pradezodayasvAmitvaM ca / tatrotkRSTapradezodaya svAmitvapratipAdanArthaM saMjavantI guNazreNI: sarvApi prarUpayatisammattappAsAvayavirae saMjoyaNA viSAse ya / daMsaNamoharakavage kasAya javasAmaguvasaMte // 8 // | khavage ya khINamohe jiNeya Duvihe asaMkhaguNa se DhI / udarja ta vivarI kAlo saMkhekaguNaseDhI // e // Jain Education national inelibrary.org Page #402 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | sammattuppetyAdi-ihaikAdaza guNazreNayaH / tadyathA-samyaktvotpAde prthmaa|hitiiyaa zrAvake dezavirate / tRtIyA prakRtiH virate sarvavirate pramatte'pramatte ca / caturthI saMyojanAnAmanantAnubandhinAM visaMyojane / paJcamI darzanamohanIyatritayakSa-12 // 10 // paNe / SaSThI cAritramohanIyopazamake / saptamI upazAntamohanIye / aSTamI mohanIyapake / navamI kSINamohe / dazamI dAsayogikevalini / ayogikevalini khekAdazIti / 'asaMkhaguNaseDhI udala tti' sarvastokaM samyaktvotpAdaguNazreNyAM| dalikaM / tato'pi dezaviratiguNazreNyAmasaMkhyeyaguNaM / tato'pi sarvaviratiguNazreNyAmasaMkhyeyaguNaM / evaM tAvAcyaM yAva-18 dayogikevaliguNazreNyAM dalikamasaMkhyeyaguNaM / tasmAt pradezodayamapyAzritya etA guNazreNayo yathAkramamasaMkhyeyaguNA vaktavyAH / 'tavivarI kAlo saMkhijaguNase ditti' sarvAsvapyetAsu guNazreNiSu kAlastaviparIta udayaviparItaH saMkhyeyaguNazreNyA / tadyathA-ayogikevaliguNazreNikAlaH sarvastokaH / sayogikevaliguNazreNikAlaH saMkhyeyaguNaH / tato'pi vINamohaguNazreNikAlaH sNkhyeygunnH| evaM tAvakAcyaM yAvatsamyaktvotpAdaguNazreNikAlaH saMkhyeyaguNaH / sthApanA / eSA samyaktvotpAdaguNazreNiH / punryyottrmsNkhyeygunndlikaaH| kAlatazca sNkhyeygunnaaH| napariSTAcca pRthaktvena yathottaraM vizAlA vishaaltraaH| athocyeta-kathaM dalikaM yathottaramasaMkhyeyaguNaM prApyate ? ucyate-samyaktvaM hyutpAdayan mithyA-| dRSTinavati, tatastasya stokaM guNazreNidalikaM / samyaktvotpattau satyAM punaH prAktanaguNazreNyapekSyA'saMkhyeyaguNadalikA // 10 // guNazreNiH, vizuddhatvAt / tato dezaviratasya guNazreNirasaMkhyeyaguNadalikA, samyagdRSTyapekSyA dezaviratasyAtivizudhatvAt / tato'pi sarvaviratasya guNazreNirasaMkhyeyaguNadakhikA, dezaviratAtsarvaviratasya vizuddhataratvAt / tato'pi saMyata-17 C CCC Jain Ede For Privale & Personal use only o nelibrary.org Page #403 -------------------------------------------------------------------------- ________________ syAnantAnubandhinAM visaMyojane guNazreNirasaMkhyeyaguNadakhikA, tasyAtivizuddhataratvAt / evamuttarottaravizuddhiprakarSavazA-18 dyayottaramasaMkhyeyaguNadalikA jAvanIyA / / -e|| saMprati kA guNazreNiH kasyAM gatau prApyata ityetannirUpaNArthamAhatinni vipaDhamibATa mittagae vihoU annnve| pagayaM tu guNiyakamme guNaseDhIsIsagANudaye // 10 // _ tinnitti-AdyAstisro guNazreNayaH samyaktvotpAdadezaviratisarva viratinimittA jaTityeva mithyAtvaM gatasya aprazastena ca maraNena jaTityeva mRtasya anyatnave nArakAdirUpaparalave kizcitkAlamudayamAzritya prApyante / zeSAstu guNazreNayaH paranave nArakAdirUpe na prApyante / nArakAdilavo hi aprazastamaraNena prApyate / na ca zeSAsu guNazreNiSu satISvaprazastamaraNasaMjavaH, kiMtu hINAsveva tathA coktaM-"katti guNA paDie mizcattagayammi AzmA tinni / khapnaMti na sesAI, jaM jINAsu asulamaraNaM // 1 // " tathA prakRtamatra utkRSTapradezodayasvAmitve guNitakarmAzena guNazreNIzirasAmudaye vartamAnena // 10 // zrAvaraNavigghamohANa jiNodazyANa vAvi niygNte| bahukhavaNAe uhINaNohi lajissa ukkasso // 11 // AvaraNa tti-AvaraNaM paJcaprakAraM jJAnAvaraNaM, catuHprakAraM darzanAvaraNaM, vigdha tti' paJcaprakAramantarAyaM, etAsAM caturdazaprakRtInAM / laghudapaNayA zIghrapaNArtha / anyudyatasya / dividhA hi paNA-laghukSapaNA, cirakSapaNA ca / tatra yo'STavArSika eva saptamAsAcyadhikaH saMyama pratipannaH, tatpratipattyanantaraM cAntarmuhUrtena pakazreNimAralate, tasya yA 64-5 Jain Educa t ional For Private & Personal use only Ajainelibrary.org Page #404 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 12 // paNA sA laghukSapaNA / yastu prajUtena kAlena saMyama pratipadyate / saMyamapratipatterapyUrva pranUtena kAlena pakazreNimAralate, tasya yA kSapaNA sA cirapaNA / tayA ca prajUtAH pujalAH parisaTanti, stokA eva ca zeSInavanti / tato na tayA utkRSTaH pradezodayo lanyate / tata uktaM laghudapaNayA'nyusthitasyeti / tasya gupitakAzasya dIpamohaguNasthAnakacaramasamaye guNazreNIzirasi vartamAnasyotkRSTaH pradezodayo javati / navaraM 'uhINaNohiladhissa tti' avadhyoravadhijJAnAvara|pAvadhidarzanAvaraNayoranavadhilabdhikasyAvadhilabdhirahitasya paNAyotthitasyotkRSTaH pradezodayo vAcyaH / avadhijJAnaM hyutpAdayato bahavaH pujavAH parisaTanti dIyante / tato nAvadhiyuktasyotkRSTapradezodayalAla ityanavadhilabdhiyuktasyetyuktaM / tathA mohAnAM mohanIyaprakRtInAM samyaktvasaMjvalanacatuSTayavedatrayAkhyAnAmaSTAnAM guNitakarmAzasya pakasya svasvodayacaramasamaye utkRSTaH pradezodayaH / tathA jine kevalini udayo yAsAM tA jinodayikAstAsAM madhye audArikasaptakataijasasaptakasaMsthAnaSadvaprathamasaMhananavarNAdiviMzatiparAghAtopaghAtAgurulaghuvihAyogatihikapratyekasthirAsthirazunAzunanirmANarUpANAM vipaJcAzatprakRtInAM guNitakauzasya sayogikevaliguNasthAnakacaramasamaye utkRSTaH pradezodayaH / susvaraduHsvarayoH svaranirodhakAle, uccAsanAmnaH punarulAsanirodhakAle / tathA'nyataravedanIyamanuSyagatimanuSyAyuHpazcembyijAtitrasabAdaraparyAptasulagAdeyayaza-kIrtitIrthakaroccairgotrANAM bAdazaprakRtInAM guNitakarmAzasyAyogikevalinazcaramasamaye utkRSTaH prdeshodyH||11|| uvasaMtapaDhamaguNaseDhIe nidAugassa tssev| pAvaz sIsagamudayaMti jAya devassa suranavage // 15 // CACAYANA Sain Educat i onal For Private & Personal use only MlEnelibrary.org Page #405 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4% navasaMta tti-upazAntakaSAyasyAtmIyaprathamaguNazreNIzirasi vartamAnasya guNitakauzasya nijAdikasya nijApracasayorutkRSTaH pradezodayaH / tathA tasyaivopazAntakaSAyasyAtmIyaprathamaguNazreNIzIrSakodayamanantarasamaye prApsyatIti tasmin pAzcAtye samaye jAte devasya, tataH svaprathamaguNazreNIzirasi vartamAnasya suranavakasya vaikiyasaptakadevadhikarUpasyotkRSTaH prdeshodyH||1|| mibttmiisnnNtaannubNdhismttthiinngikiieN|tiriude gaMtANa ya bizyA tazyA ya gunnseddhii||13|| mitta tti-iha kenaciddezaviratena satA dezaviratipratyayA guNazreNiH kRtA / tataH sa saMyama pratipannaH / tataH saMyamapratyayA guNazreNiH kRtA / tato yasmin kAle pyorapi guNazreNyoH zirasI ekatra milite, tasmin kAle vartamAno guNitakarmAzaH kazcinmithyAtvaM pratipadyate tasya tadA mithyAtvAnantAnubandhinAmutkRSTaH prdeshodyH| yadi punaH samyamithyAtvaM pratipannastarhi samyamithyAtvasya, styAniitrakasya punarmithyAtvaM gatasyAgatasya vA utkRSTaH pradezodayo vAcyaH / yataH styAniitrakasya pramattasaMyate'pyudayaH prApyate / tathA tiryaveva udaya ekAntena yAsAM tAstiryagudayai-12 kAntAH ekakSitricaturinjiyajAtisthAvarasUkSmasAdhAraNanAmAnastAsAM / aparyAptanAmnazca tiryagjavaprAptau satyAM dezaviratisarvaviratiguNazreNIzirasorekatra yoge vartamAnasya mithyAdRSTeH svasvodaye vartamAnasyotkRSTaH prdeshodyH|| 13 // aMtarakaraNaM hohitti jAya devassa taM muhttNto| achahakasAyANaM baNDaMpiya nokasAyANaM // 14 // __ aMtarakaraNaM ti-iha kazcit upazamazreNiM pratipanno'nantarasamaye'ntarakaraNaM naviSyatIti taMti' tasmin pAzcAttye ACCRACARAMA-CSC% Jain Educati o nal For Privale & Personal use only library.org Page #406 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 2- karma prakRtiH // 15 // |samaye kAlaM kRtvA devo jAtaH, tasya devasyotpattyanantaramantarmuhUrtAtparato guNazreNIzirasi vartamAnasyApratyAkhyAnapratyA khyAnAvaraNakaSAyASTake vedatrikavarjaSaTnokaSAyANAmutkRSTaH pradezodayaH // 15 // | hassavi baMdhittA ajhAjogAivizanisegANaM / ukkassapae paDhamodayammi suranAragAUNaM // 15 // / hassavitti-acchA bandhakAlaH, yogo manovAkAyanimittaM vIrya, AdisthitiH prathamA sthitiH tasyAM dalikanikSepaH lAdisthitidalikanidepaH, eteSAmutkRSTe pade sati / kimuktaM navati ? utkRSTena bandhakAlena utkRSTe yoge vartamAno hrasvAM jaghanyAM sthiti baddhavA, prathamasthitau ca dalikanikSepamutkRSTaM kRtvA mRtaH san devo nArako vA jAtaH, tasya prazramodaye prathamasthityudaye vartamAnasya devasya devAyuSo nArakasya nArakAyuSa utkRssttprdeshodyH|| 15 // akAjogukoso baMdhittA joganUmigesu lahu~ / sabappajIviyaM vajazttu uvaTTiyA doNhaM // 16 // ati-utkRSTa bandhakAle utkRSTe ca yoge vartamAno noganUmigeSu tiryaku manuSyeSu vA viSaye kazcittiryagAyuH kazcinmanuSyAyuH utkRSTaM tripakSyopamasthitikaM baddhavA, laghu zIghraM ca mRtvA tripaThyopamAyuSkeSvekastiyazvaparo manuSyeSu madhye samutpannaH, tatra ca sarvATapajIvitamantarmuhUrtapramANaM varjayitvA'ntarmuhUrtamekaM dhRtvetyarthaH / zeSamazeSamapi (tau ghAvapi) svasvAyurapavartanAkaraNenApavartayataH / tato'pavartanAnantaraM prathamasaye tayostiyaGmanuSyayoryathAsaMkhyaM tiryaGmanuSyAyuSorutkRSTaH prdeshodyH||16|| CASSECCANCE // 1 // 3 // Jain Education C onal For Privale & Personal use only C elibrary.org Page #407 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ASALASA jagaNAejAjasa gazgazraNupuvitigasanIyANaM / dasaNamohakavaNe desavira virazguNaseDhI // 17 // dUlaga tti-ihAviratasamyagdRSTidarzanamohanIyatritayaM payitumacyudyato guNazraNiM karoti / tataH sa eva dezaviratiM pratipannastannimittAM guNoNaM karoti / tataH sa eva sarvavirati pratipannastataH sarvaviratinimittAM guNazreNiM karoti / tataH karaNaparisamAptau satyAM saMkliSTo nUtvA punarapyavirato jAtaH, tasya tisRNAmapi guNazreNInAM zirassu vartamAnasya tasminneva nave sthitasya purnagAnAdeyAyazaHkIrtinIcairgotrANAmutkRSTaH pradezodayaH / atha narakeSu baghAyuSkatvAnnArako jAtastarhi tasya pUrvoktAnAM narakanikasahitAnAmutkRSTaH prdeshodyH| atha tirthakSatpannastarhi tasya pUrvoktAnAM tiryagdhikasahitAnAmutkRSTaH prdeshodyH| atha manuSyo jAtastarhi manuSyAnupUrvIsahitAnAmiti // 17 // saMghayaNapaMcagassa ya vizyAdItinni hoti gunnseddhii| thAhAragajjoyANuttarataNu appamattassa // 17 // | saMghayaNa tti-iha kazcinmanuSyo dezavirati pratipannaH, tataH sa dezaviratipratyayAM guNazreNiM karoti / tataH sa eva TU vizuddhiprakarSavazaptaH sarva viratiM pratipannaH, tataH sarvaviratipratyayAM guNazraNiM karoti / tataH sa eva tathAvidhavizuddhivazAdanantAnubandhinAM visaMyojanAyotthitaH, tatastannimittAM guNazreNiM karoti / evaM vitIyAdayastisro guNazreNyo navanti / / tAzca kRtvA tAsAM zirassu vartamAnasya prathamasaMhananavarjAnAM paJcAnAM saMhananAnAM yathAyogyamudayaprAptAnAmutkRSTaH pradezodayaH / tathottaratanau uttarazarIre AhArake vartamAnasyApramattajAvaM gatasya saMyatasya prathamaguNazreNIzirasi vartamAnasyAhArakasaptakodyotayorutkRSTaH pradezodayaH // 10 // H ESARIES ka-pra033 Jain Educati For Privale & Personal use only P inelibrary.org Page #408 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 13 // bediya thAvarago kammaM kAUNa tassasaM khippaM / aAyAvassa u tave paDhamasamayammi vato // 15 // beiMdiya tti-guNitakAzaH paJcenjiyaH samyagdRSTirjAtaH, tataH samyaktvanimittAM guNazreNiM kRtavAn / tatastasyA guNazreNItaH pratipatito mithyAtvaM gtH| gatvA ca vInjiyamadhye smutpnnH| tatra ca kIjiyaprAyogyAM sthiti muktvA zeSAM sarvAmapyapavartayati / tatastato'pi mRtvA ekendhiyo jaatH| tatraikendriyasamAM sthitiM karoti / zIghrameva ca zarIraparyApyA paryAptaH, tasya tapedina zrAtapavedinaH kharabAdarapRthvIkAyikasya zarIraparyAptyanantaraM prathamasamaye AtapanAmna utkRSTaH pradezodayaH ekendhiyo kIjiyasthiti jhaTityeva svayogyAM karotina trInchiyAdisthitimiti kIjiyagrahaNaM // 15 // tadevamukta utkRSTapradezodayasvAmI, saMprati jaghanyapradezodayasvAmyabhidhIyatepagayaM tu khaviyakamme jahannasAmI jhnndevviy| jinnamuhutte sese michattagato atikilicho // 20 // 18 kAlagaegiM diyago paDhame samaye va mazsuyAvaraNe / kevalagamaNapajAvacaskuacaskUNa zrAvaraNA // 1 // pagayaM ti-jaghanyasvAmIti jAvapradhAno'yaM nirdezaH, prAkRtatvAcca tataH parasyAH saptamyA luk / tato'yamarthaH-jaghanyapradezodayasvAmitve / prakRtamadhikAraH pitakarmIzena / sUtre cAtra saptamI tRtIyArthe veditavyA / tatra kazcidapitakarmAzo devo jaghanyasthitirdazavarSasahasrAyurutpattyanantaramantarmuhUrte gate sati samyaktvaM pratipadyate / tacca samyaktvaM dazavarSasahasrANi dezonAni yAvat paripAsyAntarmuhUrtAvazeSe jIvite mithyAtvaM gtH| sa cAtisaMkliSTapariNAmo vakSyamANakarmaNAmu // 13 // JainEducation For Private & Personal use only Page #409 -------------------------------------------------------------------------- ________________ na SSASSAKSARA tkRSTAM sthiti baddhamArajate / prajUtaM ca dalika tadAnImughartayati tAvadyAvadantarmuha / tataH saMkliSTapariNAma eva kAlaM kRtvA ekendhiyo jAtaH / tasya prathamasamaye matijJAnAvaraNazrutajJAnAvaraNakevalajJAnAvaraNakevaladarzanAvaraNamanaHparyavajJAnAvaraNacakkurdarzanAvaraNAcakurdarzanAvaraNAnAM jaghanyaH pradezodayo javati / iha hi prAyeNa sarva dalikamughartitamiti kRtvA prathamasamaye stokaM prApyate / anyaccotkRSTasaMklezayuktasya pradezodIraNA stokA navati / yatastasyAnunAgodAraNA bahvI pravartate / yatra cAnujAgodIraNA baDhI pravartate tatra stokA pradezodAraNA, tato mittagato atikiliNe ityAdyuktaM // 20-21 // uhINasaMjamA devattagae gayassa mittaM / ukosavizbaMdhe vikakRNA thAligaM gaMtuM // 22 // nahINa tti-pitakarmAzaH saMyama pratipannaH samutpannAvadhijJAnadarzano'pratipatitAvadhijJAnadarzana eva devo jAtaH, tatra cAntarmuhUrte gate mithyAtvaM pratipannaH / tato mithyAtvapratyayenotkRSTAM sthiti baddhamAralate, prajUtaM ca dalika vikarSayati nartayatItyarthaH / tata zrAvalikAM gatvA'tikramya bandhAvalikAyAmatItAyAmityarthaH / avadhyoravadhijJAnAvaraNAvadhidarza nAvaraNayorjaghanyaH pradezodayaH // 2 // hai veyaNiyaMtarasogAraucca uhi va nidapayalA ya / ukassa vibaMdhA paDijaggapavezyA navaraM // 3 // / veyaNiyaMtara tti-yorvedanIyayoH sAtAsAtayoH paJcAnAmantarAyANAM zokAratyuccairgotrANAM ca jaghanyaH pradezodayo'vadhijJAnAvaraNasyeva veditavyaH / nijApracasayorapi tathaiva / kevalamutkRSTasthitibandhAt pratijagnasya pratipatitasya in dat For Private & Personal use only Page #410 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jagaNAejAjasa gazgazraNupuvitigasanIyANaM / dasaNamohakavaNe desavira viraguNaseDhI // 17 // | dUlaga tti-hAviratasamyagdRSTidarzanamohanIyatritayaM payitumanyudyato guNazreNiM karoti / tataH sa eva dezaviratiM pratipannastannimittAM guNazroNiM karoti / tataH sa eva sarvaviratiM pratipannastataH sarvaviratinimittAM guNazreNiM karoti / tataH karaNaparisamAptau satyAM saMkliSTo jUtvA punarapyavirato jAtaH, tasya tisRNAmapi guNazreNInAM zirassu vartamAnasya tasminneva hai nave sthitasya purjagAnAdeyAyazaHkIrtinIcairgotrANAmutkRSTaH pradezodayaH / atha narakeSu baghAyuSkatvAnnArako jAtastarhi tasya pUrvoktAnAM narakadhikasahitAnAmutkRSTaH prdeshodyH| atha tiryasUtpannastarhi tasya pUrvoktAnAM tiryagdhikasahitAnAmutkRSTaH prdeshodyH| atha manuSyo jAtastarhi manuSyAnupUrvIsahitAnAmiti // 17 // saMghayaNapaMcagassaya bizyAdItinni hoti guNaseDhI thAhAragamajoyANuttarataNu appamattassa // 10 // ___ saMghayaNa tti-iha kazcinmanuSyo dezaviratiM pratipannaH, tataH sa dezaviratipratyayAM guNazreNiM karoti / tataH sa eva vizuddhiprakarSavazaptaH sarvavirati pratipannaH, tataH sarvaviratipratyayAM guNazreNiM karoti / tataH sa eva tathAvidhavizudhivazAdanantAnubandhinAM visaMyojanAyotthitaH, tatastannimittAM guNazreNiM karoti / evaM mitIyAdayastisro guNazreSayo navanti / / tAzca kRtvA tAsAM zirassu vartamAnasya prathamasaMhananavarjAnAM pazcAnAM saMhananAnAM yathAyogyamudayaprAptAnAmutkRSTaH prdeshodyH| tathottaratanau uttarazarIre zrAhArake vartamAnasyApramattalAvaM gatasya saMyatasya prathamaguNazreNIzirasi vartamAnasyAhArakasaptakodyotayorutkRSTaH prdeshodyH||10|| AASANCSCARRIER ka.pra.33 Jain Education al For Privale & Personal use only Alibrary.org Page #411 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SCS RACROSAROKAR yasthiteH sakAzAlikamAkRSyodayasamayAdAranya gopunThAkAreNa viracayati / tadyathA-udayasamaye prajUtaM / ditIyasamaye vizeSahInaM / tRtIyasamaye vizeSahInaM / evaM yaavdaavlikaacrmsmyH| tata zrAvalikAcaramasamaye jaghanyaH pradezodayo khanyate // 25 // canaruvasa mittu pahA saMjozya diihkaalsmmttaa| mittagae thAvaligAe saMjoyaNANaM tu // 26 // cauruvasamittu tti-caturo vArAn mohanIyamupazamayya pazcAdantarmuhUrte gate sati mithyAtvaM gtH| tato'pi mithyAtvapratyayena saMyojanAn anantAnubandhino banAti / tataH samyaktvaM gtH| tacca dIrghakAlaM ghAtriMzaM sAgaropamANAM zataM yAvat anupAlayan samyaktvaprajAvataH prajUtAn pujalAn anantAnubandhinAM saMbandhinaH pradezasaMkramataH parisATayati / tataH punarapi mithyAtvaM gataH mithyAtvapratyayena ca nUyo'pyanantAnubandhino badhnAti / tasyAvalikAyA bandhAvakhikAyAzcaramasamaye pUrvabahAnAmanantAnubandhinAM jaghanyaH pradezodayaH / zrAvalikAyA anantarasamaye hi prathamasamayabaddhasya dalikasyodayo javati / tato jaghanyaH pradezodayo na khanyate iti kRtvA zrAvalikAyAzcaramasamaye ityuktaM / saMsAre caikajIvasya catuHkRtva eva mohanIyasyopazamo navati, na paJcakRtva iti catuHkRtvograhaNaM / mohopazamanena kiM prayojanamiti cekucyate-iha mohopazamaM kurvannapratyAkhyAnAdikaSAyANAM dalikamanyatra guNasaMkrameNa prajUtaM saMkramayati / tataH dIpazeSANAM teSAM anantAnubandhiSu bandhakAle stokameva saMkrAma(kramaya)ti, tato mohopazamagrahaNaM // 26 // itthIe saMjamajave sabanirujammi gaMtu michattaM / devIe bahu milI jevi AvigaM gaMtuM // 7 // praznaca nyo'pyanantAnavAlakAyA anantarasamayamaye ityuktaM / saMsAre miti / Jain Education Emational For Private & Personal use only jamelibrary.org Page #412 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 156 ES // 19 // ***ISTERIS itthIe tti-saMyamenopakhadito javaH saMthamanjavastasmin / sarvanirukSe'ntarmuhUrtAvazeSe / triyA mithyAtvaM gatAyAH, prakRtiH tato'nantarajave devIjUtAyAH zIghrameva ca paryAptAyA utkRSTasthitibandhAnantaramAvalikAM gatvA zrAvalikAyAzcaramasamaye | strIvedasya jaghanyaH pradezodayaH / iyamatra jAvanA-kSapitakarmAzA kAcit strI dezonAM pUrvakoTiM yAvatsaMyamamanupATyAnta4 muhUrte AyuSo'vazeSe mithyAtvaM gatvA anantarajave devI samutpannA, zIghrameva ca paryAptA / tata utkRSTe saMkveze vartamAnA hai strIvedasyotkRSTA sthitiM badhnAti, pUrvavadyAM cortayati / tata utkRSTavandhAraMjAt parata zrAvalikAyAzcaramasamaye tasyAH strIvedasya jaghanyaH pradezodayo javati // 27 // | appajhAjogaciyANAUNukassagaviNate / uvAre thova nisege cirativAsAyaveINaM // 27 // appachatti-aSTapayA bandhAcyA ahapena ca yogena citAnAM baddhAnAM caturNAmapyAyuSAM jyeSThasthitInAmutkRSTasthitInAmante'ntime upari sarvoparitane samaye sarvastokadalikanikSepe cirakAlaM tIvrAsAtavedanAjijUtAnAM kSapitakarmIzAnAM tattadAyurvedinAM jaghanyaH pradezodayaH / tIvrAsAtavedanayA hyanninUtAnAM bahavaH pumalAH parisaTantIti kRtvA tIvrAsAta-| vedigrahaNaM // 27 // saMjoyaNA vijojiya devajavajahannage aniruke| baMdhiya ukkassaviI gaMtuNegiMdiyA sannI // e||8|| 15 // sabalaDhuM narayagae nirayagaI tammi sabapajAtte / aNuputvI ya gaztubA neyA navAdimmi // 30 // | * C4 Jain Education Cational For Private & Personal use only Dinelibrary.org Page #413 -------------------------------------------------------------------------- ________________ RA%C4% A saMjoyaNesyAdi-saMyojanAn anantAnubandhino visaMyojya, tasiMyojane hi zeSANAmapi karmaNAM nUyAMsaH pujalAH parisaTanti iti tapAdAnaM / tato jaghanyaM devatvaM prAptaH, tatra cAtinirule pazcime'ntarmuharte pratipanna mithyAtva ekenjiyaprAyogyAM prakRtInAmutkRSTAM sthitiM bavA sarvasaMkliSTa ekendhiyeSUtpannastatra cAntarmuhUrta sthitvA'saMjhiSu madhye samAyAtaH / devo hi mRtvA nAsaMziSu madhye galatIti kRtvA ekendhiyagrahaNaM / tato'saMjhilavAnaghu zIghra mRtvA nArako jAtaH, sarvaparyAptinizca zIghra pryaaptH| tasmin sarvaparyAptiparyApte nArake narakagatejaghanyaH pradezodayaH / paryAptasya hi prajUtAH prakRtayo vipAkodayamAyAnti, udayagatAzca stibukasaMkrameNa na saMkrAmanti, tena prakRtyantaradalikasaMkramAnAvAt jaghanyaH pradezodayaH prANyata iti sabapaUtta ityuktaM / AnupUrvyazcatasro'pi gatitujhyAH svasvagatitujhyA jJeyA jJAtavyAH / kevalaM javAdau javaprathamasamaye veditvyaaH| tRtIye hi samaye'nyA api bandhAvalikAtItAH karmakhatA udayamAgaSThanti, tato navaprathamasamaya-13 grahaNam // 25-30 // devagaI hisamA navariM ugoyaveyago taahe| thAhAra jAz acirasaMjamamaNupAkhiUNaMte // 31 // devagA tti-devagatiravadhisamA avadhijJAnAvaraNasamA avadhijJAnAvaraNasyeva devagatarapi jaghanyaH pradezodayo jAvanIya ityarthaH / navaraM yadA udyotavedako navati 'tAhe' tadA devagatejaghanyaH pradezodayo aSTavyaH / kiM kAraNamiti cecyate-yAva'dyotasyodayo na javati tAvaddevagatau stibukasaMkrameNa taM saMkramayati / tato jaghanyaH pradezodayo na khanyate / / tata udayaprAptasya punarudyotasya stibukasaMkramo na bhavati, tata udyotavedakagrahaNaM / udyotavedakatvaM ca paryAptasya javati, A-NACAst SainEducatiNnational For Privale & Personal use only rebra Page #414 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 16 // SAUSAHARA nAparyAptasyeti paryAptAvasthAyAM devagatejaghanyaH prdeshodyH| tathA yazcirakAlaM dezonapUrvakoTirUpaM yAvatsaMyamamanupAdhyAntime kAle AhArakazarIrI jAtaH, udyotaM ca vedayate, tasyAhArakasaptakasya jaghanyaH prdeshodyH| cirakAlasaMyamaparipAlane hi nUyAMsaH karmapujalAH parisaTitA javantIti kRtvA cirakAlasaMyamagrahaNaM / udyotagrahaNe ca kAraNaM prAguktamevAnusatavyaM // 31 // sesANaM caskusamaM taMmi va annaMmi va nave acirA / tajogA bahugI paveyayaM tassa tAtA // 35 // | sesANaM ti-uktazeSANAM prakRtInAM cakSuHsamaM cakSurdarzanAvaraNasamaM vaktavyaM tAvadyAvadekendhiyo jAtaH, tato yeSAM karmaNAM tasminneva ekendhiyanave udayo vidyate teSAM tatraiva jaghanyaH pradezodayo vaacyH| yeSAM tu karmaNAM manujagativIndhiyAdijAticatuSTayAdyasaMsthAnapaJcakaudArikAMgopAMgavaikriyAMgopAMgasaMhananaSadavihAyogatidhikatrasasujagasusvaraku:svarAdeyarUpANAM na tatrodayasaMnavaH teSAmekendhiyatnavAjuddhRtya tattadayayogyeSu javeSUtpannasya tAstAstanavayogyA bahvIH prakRtIrvedayamAnasya, tattannavayogyabahuprakRtivedanaM ca paryAptasyopapadyate / tataH sarvAtiH paryAptitiH paryAptasya jaghanyaH pradezodayaH paryAptasya bayaH prakRtaya udayamAgacanti, udayaprAptAnAM ca prakRtInAM stibukasaMkramo na jvti| tathA ca sati vivakSitaprakRtInAM jaghanyaH pradezodayo khanyate iti paryAptasyeti vivRtaM / tIrthakaranAmnastu kSapitakarmAzasyodayaprathamasamaye jaghanyaH pradezodayo zeyaH, parato guNazreNidalikaM prajUtamavApyate iti sa na bhavati // 32 // 41 // ||iti zrImalayagiriviracitAyAM karmaprakRtiTIkAyAmudayaH smaaptH|| ||1e6|| Jain Educati o nal For Private & Personal use only Anubrary.org Page #415 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education tadevamukta udayaH, saMprati sattAnidhAnAvasaraH / tatra ceme'rthAdhikArAH / tadyathA-nedaH sAdyanAdiprarUpaNA svAmitvaM ceti / tatra jedanirUpaNArthamAha mUluttarapagaiyaM ca vidaM saMtakammamavi neyaM / dhuvamadbhuvaNAIyaM ahaM mUlapagaIM // 1 // muluttaratti - satkarmadidhA - mUlaprakRtigataM uttaraprakRtigataM ca / tatra mUlaprakRtigatamaSTaprakAraM tadyathA-jJAnAvaraNIyaM darzanAvaraNIyamityAdi / uttaraprakRtigatamaSTapaJcAzadadhikazataprakAraM, tadyathA - matijJAnAvaraNIyamityAdi / punarekaikaM caturvidhaM, tadyathA - prakRtisatkarma, sthitisatkarma, anubhAgasatkarma, pradezasatkarma ca / tadevamukto nedaH, saMprati sAdyanAdiprarUpaNArthamAha- 'dhuvetyAdi' aSTAnAM mUlaprakRtInAM satkarma tridhA, tadyathA - dhruvamadhruvamanAdi ca / tatrAnAditvaM sadaiva jAvAt / dhruvA dhruvatA'javyajavyApekSayA // 1 // saMpratyuttaraprakRtInAM sAdhanAdiprarUpaNArthamAha dihiDugAjagaDhaggati taNucoddasagaM ca titthagaramuccaM / DuvihaM paDhamakasAyA hoMti cauddhA tihA sesA // 2 // digiti - dRSTidikaM samyaktvasamyaG midhyAtvarUpaM zrAyUMSi catvAri, 'baggai tti' manuSyadhikaM devadhikaM narakadikaM ca, tanucaturdazakaM vaikriyasaptakAhArakasaptakarUpaM, tathA tIrthakaranAmoccairgotraM ca etAsAmaSTAviMzatiprakRtInAM satkarma dvividhaM diprakAraM, tadyathA - sAdi dhruvaM ca / sAdyadhruvatA caadhruvstkrmtvaadvseyaa| tathA prathamakaSAyA anantAnubandhinaH ational elibrary.org Page #416 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 17 // satkramApekSayA caturvidhAH, tadyathA - sAdayo'nAdayo dhruvA adhruvAca / tathAhi te samyagdRSTinA prathamamupalitAH, tato mithyAtvaM gatena yadA nUyo'pi mithyAtvapratyayena badhyante tadA sAdayaH / tatsthAnamaprAptasya punaranAdayaH / dhruvAdhruvatA pUrvavat / tathA zeSAH SaDUiMzatizatasaMkhyAH prakRtayaH satkarmApekSayA tridhA triprakArAH, tadyathA - anAdayo dhruvA adhruvazca / tatrAnAditvaM dhruvasatkarmatvAt / dhruvAdhruvatA pUrvavat // 2 // devaM kRtAdyAdiprarUpaNA / saMprati svAmitvaM vaktavyaM / tacca dvidhA - ekaikaprakRtigataM prakRtisthAnagataM ca / tatraikaikaprakRtigataM svAmitvamanidhitsurAda bajamatthaM tA cajadasa DucaramasamayaM mi zratthi do niddA / baddhANi tAva khAUpi vezyAI ti jA kasiNaM // 3 // bacamatthaMta tti--jJAnAvaraNapazJcakAntarAyapaJcakadarzanAvaraNacatuSTyarUpAzcaturdaza prakRtayaH badmasthAntAH kSINakaSAyavItarAgadmasthaguNasthAnakaM yAvatsatyo javantItyarthaH / paratastAsAmajAvaH / evamuttaratrApyukta guNasthAnakAtparato'nAvo veditavyaH / tathA dve niSe kSINakaSAyavItarAgadmasthaguNasthAnakadizvaramasamayaM yAvatsatyau staH / zrAyUMSi catvAryapi bAni tAvatsanti yAvatkRtsnaM niravazeSaM veditAni na javanti // 3 // tisu mittaM niyamAsu gaNesu hoi naiyAM / AsANe sammattaM niyamA sammaM dasasu jaUM // 4 // tisu tti -- triSu guNasthAnakeSu mithyAdRSTisAsAdanasamya mithyAdRSTilakSaNeSu niyamAdavazyaMtayA mithyAtvaM sat vidyamAnaM / zeSeSTha punaraSTasu guNasthAnakeSu upazAntamohaguNasthAnakaparyavasAneSu jAjyaM / tathAhi aviratasamyagdRSTyA dinA Jain Education national prakRtiH // 197 // Manelibrary.org Page #417 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rUpite na javati, upazAnte tu javati / kSINamohAdiSu punastasyAvazyamabhAvaH / tathA zrasAdane sAsAdane samyaktvaM niyamAdasti / dazasu punarguNasthAnakeSu mithyAdRSTyAdyupazAntamohaguNasthAnaka paryavasAneSu jAjyaM, kadAcidbhavati kadAcinna navatItyarthaH / tathAhi mithyAdRSTAvanavye na bhavati, janye'pi kadAcidravati kadAcinna / tathA samyaG mithyAdRSTitvaM kiyatkAlaM samyaktve palite'pi javati, tatastatrApi tadbhAjyaM / zraviratAdiSu punaH kSapakeSu na javati, upazamakeSu tu navati, atastatrApi tadbhAjyaM // 4 // vizya taIesa missaM niyamA ThANanavagammi jayapiUM / saMjoyaNA u niyamA Dusu paMcasu hoi jazyavaM 5 viyati - dvitIye tRtIye ca guNasthAnake mizraM samyaG mithyAtvaM niyamAdasti / yataH sAsAdano niyamAdaSTAviMzatisatkarmaiva javati, samyaG mithyAdRSTizca samyaG mithyAtvaM vinA na javati, tataH sAsAdane samyaG mithyAdRSTau ca samyamithyAtvamavazyamasti / sthAnanavake guNasthAnakanavake mithyAdRSTya viratasamyagdRSTyAdau upazAntaguNasthAnakAnte jajanIyaM, kadAcitavati kadAcinna bhavati / jAvanA ca prAguktaprakAreNa svayameva kartavyA, sugamatvAt / tathA saMyojanA anantAnubandhino pyormithyAdRSTisAsAdanayorniyamAdbhavanti / yata etAvavazyamanantAnubandhino vannAti / paJcasu punarguNasthAnakeSu samyaG mithyAdRSTyAdiSvapramattasaMyataparyanteSu jajanIyAH / yadi ughalitAstato na santi, itarathA tu santItyarthaH // 5 // khavagA niyaTTizraddhA saMkhitA hoMti vi kasAyA / nizyatiriyaterasagaM niddA nidA tigeNuvAraM // 6 // khavagatti - rUpakasya anivRttibAdara saMparAyAchAyA yAvat saMkhyeyA jAgAstAvat aSTAvapi apratyAkhyAnapratyAkhyA Jain Educationational helibrary.org Page #418 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 1 // nasaMjJAH kaSAyAH santi / parato na vidyante, kSINatvAt / upazamazreNimadhikRtya punarupazAntamohaguNasthAnakaM yAvat santo veditvyaaH| nirayatiryagekAntaprAyogyaM yannAmatrayodazakaM narakadhikatiryagahikaikaditricaturinjyijAtisthAvarAtapodyotasUkSmasAdhAraNarUpaM nizAnijAtrikeNa saha saMyuktaM kaSAyASTakakSyAupari sthitikhameSu sahasreSu gateSu satsu yugapatyameti / tato yAvanna dayaM yAti tAvat sat , kye ca sati asat / upazamazreNyAM punaretAH SomazApi prakRtaya napazAntamohaguNasthAnakaM yAvat satyo veditvyaaH||6|| pumitthI' samaM vA hAsalakaM ca purissNjlnnaa|pttegN tassa kamA taNurAgato tilolo ya // 7 // - apumibIe tti-pUrvoktaprakRtiSomazakalyAdanantaraM saMkhyeyeSu sthitikhameSu gateSu satsu napuMsakavedaH dIyate, yAvacca na hIyate tAvat san / tataH punarapi sthitikhaMmeSu saMkhyayeSu gateSu satsu strIvedaH dIyate, so'pi yAvatdayaM na yAti tAvatsan / evaM strIvedena puruSavedena vA pakarNi pratipannasya aSTavyaM / napuMsakavedena pratipannasya tu strIvedanapuMsakavedau yugapatdayamupagataH, yAvacca na yamupagatastAvatsantau / upazamazreNimadhikRtya punarupazAntamohaguNasthAnakaM yAvasantau / tataH strIvedakSyAnantaraM saMkhyayeSu sthitikhaMDeSu gateSu satsu hAsyAdiSadaM yugapatkSyamupayAti, tataH samayonAvalikAdhikAtikrame purussvedH| evaM puruSavedena pakarNi pratipannasya aSTavyaM / strIvedena napuMsakavedena vA pakazreNiM pratipannasya punaH puruSavedo hAsyAdiSaTvaM ca yugapatkSIyate / tataH puruSavedakSyAnantaraM saMkhyeyeSu sthitikhameSu gateSu satsu saMjvalanakrodhaH kyamupayAti / tataH punarapi saMkhyeyeSu sthitikhameSu gateSu satsu saMjvalanamAnaH / tato'pi saMkhyeyeSu sthiti X||1e| SCORCE Jain Educati o nal For Private & Personal use only Helibrary.org Page #419 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ka0pra0 34 Jain Educati khaMmeSu gateSu saMjvalanamAyA / yAvacca hAsyAdiprakRtayaH dayaM nopayAnti tAvatsatyaH / 'taNurAgaMto tti lojo ya' lonaH saMjvalana khojo yAvattanurAgAntaH sUkA saMpa rAyaguNasthAnakAntaH tAvat san veditavyaH, parato'san / upazamazreNimadhikRtya punardAsyAdiprakRtayaH sarvA api upazAntamohaguNasthAnakaM yAvat satyo'vaseyAH // 7 // | maNuyagaijAitasabAyaraM ca padmattasunagAeUM / jasa kittI timrayaraM veya NiuccaM ca maNuyANaM // 8 // | navacarimassamayammi u tamma ggilasamaya mmi sesA / zrahAragativayarA jA dusu na vi tiSTha yaraM // e|| ItyAdi - manuSyagatipaJcendriyajAtitrasabAdaraparyAptasunagAdeya yazaHkIrtitIrthakarAnyataravedanI yoccairgotramanuSyAyUrUpA dvAdaza prakRtayo javacaramasamaye santi, ayogikevalicaramasamayaM yAvat vidyante, parato'satya ityarthaH / zeSAH | punaruktavyatiriktAH sarvA api tryazItisaMkhyA: / 'tammaggilasamayammi tti' javacaramasamayapAzcAtya samaye'yogikevalivicaramasamaye ityarthaH / satyo javanti, caramasamaye tvasatyaH / AhArakatIrthakaranAmanI) sarveSvapi guNasthAnakeSu nAjye / dhayoH punarguNasthAnakayoH sAsAdanasamya mithyAdRSTirUpayostIrthakaranAma niyamAnna vidyate, tIrthakaranAmasatkarmaNaH svanAvata evoktarUpe guNasthAnakavike gamanAsaMjavAt // 8-9 // tadevamuktamekaikaprakRtisatkarma, saMprati prakRtisthAnasatkarmaprarUpaNArthamAhapaDhamacarimANa megaM unnavacattAri bIyage tinni / veya riyAjayagopasu donni ego ti do hoMti // 10 // tional inelibrary.org Page #420 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH - paDhama tti-prathamacaramayoniAvaraNAntarAyayorekaikaM paJcaprakRtyAtmakaM sthAnaM / tacca vINakaSAyacaramasamayaM yAvat sat , parato'sat / tathA vitIye darzanAvaraNIye trINi prakRtisthAnAni, tadyathA-paTa nava ctsrH| tatra sakaladarzanAvaraNI-10 ||1ee|| yaprakRtisamudAyo nava / tAzca nava prakRtaya upazamazreNimadhikRtya upazAntamohaguNasthAnakaM yAvat satyaH / pakazreNi-12 madhikRtya punaranivRttibAdarasaMparAyAyAyA yAvat saMkhyeyanAgAstAvatsatyaH, parataH styAnaDitrikadaye SaT navanti / tAzca tAvatsatyo yAvat dIpakaSAyasya vicaramasamayaH / tasmin vicaramasamaye nijApracale vyavabidyate / tatazcaramasamaye catasra eva satyaH / tA api tatra vyavavidyante / tathA vedanIyAyurgotrANAM prakRtisthAne, tadyathA- ekA ca / tatra vedanIyasya yAvadekaM na hINaM tAvat he satyau / ekasmiMstu kSINe ekA / gotrasya yAvadekaM nahINaM ulitaM tAvat ke satyau / nIcairgotre kSapite uccairgotre vA nalite punarekA satI / AyuSastu yAvadachamAyunoMdeti tAvat ke prakRtI styau| udite tu tasmin prAktanaM kSINamiti ekA prakRtiH // 10 // saMprati mohanIyasya prakRtisatkarmasthAnapratipAdanArthamAhatAegA jAvapaMcagamekArasa bAra terasigavIsA / viya tiya cauro u satta ahavIsA ya mohassa // 11 // egAi tti-mohanIyasya paJcadaza prkRtistkrmsthaanaani| tadyathA-ekA, the, tisraH, catasraH paJca, ekAdaza, kAdaza, trayodaza, ekaviMzatiH, dhAviMzatiH, trayoviMzatiH, caturviMzatiH, SaDriMzatiH, saptaviMzatiH, aSTAviMzatizceti / etAni sukhAnavabodhArtha gAthAkramavaiparItyena nAvyante-tatra mohanIyasya sarvaprakRtisamudAyo'STAviMzatiH / samyaktve upalite sapta CAMER-900CCC HOCOCCAMERICROCONGRESC 19e| 1 Jain EducatioN ational For Private & Personal use only plainelibrary.org Page #421 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viMzatiH / tato'pi samya mithyAtve upalite paviMzatiH / zrathavA'nAdimithyAdRSTeH paviMzatiH / zraSTAviMzatiranantAnubandhicatuSTaye kSINe caturviMzatiH / tato mithyAtve kI trayoviMzatiH / tataH samyamidhyAtve dI dvAviMzatiH / tataH samyaktve kSINe ekaviMzatiH / tato'STasu kaSAyeSu kSINeSu trayodaza / tato napuMsakavede dI dvAdaza / tataH strIvede dI ai ekAdaza / tataH SaTsu nokapAyeSu kSINeSu paJca / tataH puruSavede dISe catasraH / tataH saMjvalanakrodhe dINe tisraH / tataH saMjvalanamAne kI ghe| saMjvalanamAyAyAM ca kSINAyAmekA // 11 // saMpratyetAni prakRtisatkarmasthAnAni guNasthAnakeSu vicintayannAha - tinnega tigaM paNagaM paNagaM paNagaM ca paNagamaha donni / dasa tinni donni miThAigesu jAvovasaMto tti // 12 // tinnegatti- yAvadupazAntamohaguNasthAnakaM tAvanmithyAdRSTyAdiSu guNasthAnakeSu yathAsaMkhyaM jyAdIni prakRtisatkarma sthAnAni javanti / tatra mithyAdRSTiguNasthAnake trINi prakRtisatkarmasthAnAni / tadyathA - zraSTAviMzatiH, saptaviMzatiH, par3izatizca / etAni prAgeva jAvitAni / sAsAdanasamyagdRSTiguNasthAnake eka prakRtisatkarmasthAnaM zraSTAviMzatirUpaM / samyamithyAdRSTiguNasthAnake trINi prakRtisatkarmasthAnAni, tadyathA - aSTAviMzatiH saptaviMzatizcaturviMzatizca / iha yo'STAviMzatisatkarmA san samya mithyAtvaM gatastamAzrityASTAviMzatiH / yena punarmithyAdRSTinA satA pUrva samyaktvamuddalitaM tataH saptaviMzatisatkarmaNA satA samya mithyAtvamanubhavitumArabdhaM taM prati saptaviMzatiH / caturviMzatisatkarmaNAM samya Dima| zyAdRSTiM pratItya punazcaturviMzatiH prApyate / tathA'viratasamyagdRSTiguNasthAnake paJca prakRtisatkarmasthAnAni, tadyathA - zraSTA Jain Educationational nelibrary.org Page #422 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 20 // viMzatiH caturviMzatiH trayoviMzatiH kAviMzatiH ekaviMzatizca / tatrASTAviMzatiraupazamikasamyagdRSTeH dAyopazamikasamyagdRSTavA / aSTAviMzatisatkarmaNo'nantAnubandhikye vedakasamyagdRSTeraupazamikasamyagdRSTervA caturviMzatiH / vedakasamyagdRSTemithyAtve kSapite trayoviMzatiH / tasyaiva samyamithyAtve kSapite pAviMzatiH / dAyikasamyagdRSTerekaviMzatiH / tathA dezaviratiguNasthAnake paJca prakRtisatkarmasthAnAni, tAni ca pUrvoktAnyeva / tAnyeva prmttsNytgunnsthaanke| tAnyeva cApramattasaMyataguNasthAnake / 'aha donni tti' athAnantaraM apUrvakaraNaguNasthAnake he prakRtisthAne, tadyathA-caturviMzatirekaviMzatizca / tatropazamazreNiM pratipannasya caturviMzatiH, dAyikasamyagdRSTimadhikRtya yorapi shrennyorekviNshtiH| tathA'nivRttibAdarasaMparAyaguNasthAnake daza prakRtisatkarmasthAnAni, tadyathA-caturviMzatiH ekaviMzatiH trayodaza ghAdaza ekAdaza paJca catasraHtimraH ekA ca / tatra caturvizatirupazamazreNimadhikRtya, ekaviMzatiH kSAyikasamyagdRSTeyorapi zreNyoH 4 zeSANi punaH pakazreNyAM, tAni ca prAgeva nAvitAni / sUkSmasaMparAyaguNasthAnake trINi prakRtisatkarmasthAnAni, tadyathAcaturviMzatiH ekaviMzatiH ekA ca / tatra caturvizatiraupazamikasamyagdRSTeH, ekaviMzatizca dAyikasamyagdRSTeH, ete ca api prakRtisatkarmasthAne upazamazreNyAM, ekA ca pakazreNyAM / tathA prakRtisatkarmasthAne upazAntamohaguNasthAnake, tadyathA-caturviMzatirekaviMzatizca / ete ca zrapi prAgiva nAvanIye // 1 // saMprati matAntaramAhasaMkhINadihimohe keI paNavIsa pi zchati / saMjoyaNANa pahA nAsaM tesiM uvasamaM ca // 13 // ACCACANCSCR-CHAR // 20 // Sain Education DHL For Privale & Personal use only PREbrary.org Page #423 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education saMkhati kecidAcAryAH paJcaviMzatilakSaNamapi prakRtisatkarmasthAna miSThanti / te hi prathamato dRSTimohe darzanamohanIyatrita saMkSI kSayamupagate sati pazcAdanantAnubandhinAM nAzamicchanti / tatastanmatena darzanamohanI yatritayakaye sati paJcaviMzatirUpamapi prakRtisatkarmasthAnaM prApyate / yadyevaM tarhi tanmatamiha kasmAnnAnyupagamyate ? ucyate -- zrarSeNa virodhAt / yadAha cUrNikRt - "taM zrArise na milai teNa na ibika tti" / tathA ta evAcAryAsteSAmanantAnubandhinAmupazamaM cecchanti nAnye paramArthavedinaH / zrata eva ca prAganantAnubandhinAmupazamanA'smAnirnopadarzitA // 13 // saMprati nAmakarmaNaH prakRtisatkarmasthAnAni pratipipAdayiSurAha - | tiDugasayaM uppaMcagatiganauI najaI guNana jaI ya / cautigaDugAhigAsI nava a ya nAmavANAI // 14 // asari ti - nAmakarmaNo dvAdaza prakRtisatkarmasthAnAni, tadyathA-- tryuttarazataM vyuttarazataM paNavatiH paJcanavatiH trinavatiH navatiH ekonanavatiH caturazItiH tryazItiH ghyazItiH, nava aSTau ceti / tatra sarvanAmakarmaprakRtisamudAyastrayuttarazataM / tadeva tIrthakararahitaM vyuttarazataM / tryuttarazatamevAhArakasa takarahitaM pavatiH / saiva tIrthakararahitA paJcanavatiH / paJcanavatireva devadhikarahitA narakavikarahitA vA trinavatiH / tathA tryuttarazatameva nAmatrayodazakarahitaM navatiH / saiva tIrthakararahitA ekonanavatiH / tathA trinavatirnarakadhikavaikriya saptakara hitA devadhikavaikriya saptakara hitA vA caturazItiH / pAvatistrayodazarahitA tryazItiH / paJcanavatistrayodazarahitA dvyazItiH, athavA caturazItirmanujadhikarahitA dvyazItiH / manujagatipaJcendriyajAtitrasavAdaraparyApta subhagAdeyayazaH kIrtitIrthakararUpA nava / tA eva tIrthakararahitA aSTau ||14|| ional Celibrary.org Page #424 -------------------------------------------------------------------------- ________________ S karma // 21 // -500 MCACANCIAAORAOACCh etAnyeva prakRtisatkarmasthAnAni guNasthAnakeSu cintayannAha prakRtiH ege ba dosu phugaM paMcasu cattAri aSTagaM dosu / kamaso tIsu canakaM uttu ajogammi gaNANi // 15 // ege tti-ekasminmathyAdRSTilakSaNe guNasthAnake SaT prakRtisatkarmasthAnAni, tadyathA-vyuttarazataM SAmavatiH paJcanavatiH trinavatiH caturazItiH vyshiitiH| nanu SaNavatistIrthakaranAmasahitA navati tataH sA kathaM mithyAdRSTau prApyate ? ucyate-iha kazcit narakeSu baghAyuSkaH pazcAtsamyaktvaM prApya, tannimittaM tIrthakaranAmakarma vaddhA narakAjimukhaH san samyaktvaM tyaktvA mithyAdRSTirjAtaH, tato narake utpannaH san antarmuhUrtAnantaraM punarapi samyaktvaM pratipadyate, tatontarmuhUrta kAlaM yAvat SamavatimithyAdRSTau prApyate, AhArakasaptakatIrthakaranAmasatkarmA ca mithyAtvaM na pratipadyate / uktaM ca-"unae saMti na milo" iti / tatasyuttarazataM mithyAdRSTau na prApyate / tathA ghayoH sAsAdanasamyamithyA-18 dRSTiguNasthAnakayo prakRtisatkarmasthAne, tadyathA-yuttarazataM pazcanavatizca / tathA paJcasu aviratasamyagdRSTiguNasthAna-1 kapratiSu apUrvakaraNaguNasthAnakAnteSu catvAri catvAri prakRtisatkarmasthAnAni / tadyathA-vyuttarazataM yuttarazataM SamavatiH pnycnvtiH| zeSANi pakazreNyAmekendhyiAdau ca saMjavantIti kRtvA iha na prApyante / tathA pyoranivRttibAdarasUkSmasaMparAyakhakSaNayorguNasthAnakayoraSTakaM zraSTau prakRtisatkarmasthAnAni / tadyathA-vyuttarazataM ghyuttarazataM SamavatiH paJcanavatiH navatiH ekonanavatiH tryazItiH zvazItizca / tatrAnivRttivAdarasyAdimAni catvAri upazamazreNyAM pakazreNyAM vA yAvanna 18 // 201 // trayodazakaM dIyate / zeSANi punaH pakazreNyAmeva / sUkSmasaMparAyasyAdimAni catvAri upazamazreNyAM, zeSANi tu rUpaka AMOSCOCALCCACAN Jain Education dational 1940 For Privale & Personal Use Only nelibrary.org Page #425 -------------------------------------------------------------------------- ________________ #****AGASASK AR shrennyaaN| tathA triSu upazAntamohakSINamohasayogikevalikhakSaNeSu guNasthAnakeSu catvAri catvAri prakRtisatkarmasthAnAni navanti / tatropazAntamohe imAni catvAri, tadyathA-vyuttarazataM ghyuttarazataM SaSavatiH paJcanavatiH / kSINamohasayogikevalinoH punaramUni, tadyathA-navatiH ekonanavatiH tryazItiH vazItizca / 'u tu ajogammi gaNANi tti' ayogikevalini SaT prakRtisatkarmasthAnAni, tadyathA-navatiH ekonanavatiH vyazItiH vazItiH nava aSTau ceti / eteSAmAdimAni catvArizrayogikevalihicaramasamayaM yAvat , caramasamaye tu tIrthakarAtIrthakarau pratItya ke antime prakRtisatkarmasthAne 15 tadevamuktaM prakRtisatkarma / saMprati sthitisatkarma vaktavyaM / tatra trayo'rthAdhikArAH, tadyathA-nedaH sAdhanAdiprarUkApaNA svAmitvaM ceti / tatra jedaH prAgiva / sAdyanAdiprarUpaNA ca vidhA-mUlaprakRtiviSayA uttaraprakRtiviSayA ca / tatra prathamato mUlaprakRtiviSayAM sAdhanAdiprarUpaNAM cikIrSurAhamUla liI ajahannaM tihA canakAya pddhmgksaayaa|tibyruvlnnaayugvjaanni tihADahANuttaM // 16 // | mUlavitti-mUkhaprakRtisthitisatkarma ajaghanyaM tridhA triprakAraM / tadyathA-anAdi dhruvamadhuvaM ca / tathAdi-mUlaprakRtInAM jaghanyaM sthitisatkarma svasvakSyaparyavasAne samayamAtraikasthityavazeSe navati, tacca sAdi adhruvaM ca / tato'nyatsamajaghanyaM, taccAnAdi, sadaiva nAvAt / dhruvAdhruvatA pUrvavat / utkRSTamanutkRSTaM ca sAdyadhruvaM dhyorapi paryAyeNAnekazo javanAt / kRtA mUlaprakRtInAM sAdyanAdiprarUpaNA, saMpratyuttaraprakRtInAM kriyate 'canamA ya' ityAdi atra SaSThyarthe prathamA, tato'yamarthaH-prazramakaSAyANAmanantAnubandhinAmajaghanyaM sthitisatkarma caturdhA catuHprakAra, tadyathA-sAdi anAdi dhruva Jain Education N ational For Privale & Personal use only amelibrary.org Page #426 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 10 // madhvaM ca / tathAhi-eSAM jaghanya sthitisatkarma svakSyopAntyasamaye svarUpApekSyA samayamAtraikasthitirUpaM, anyathA tu disamayamAnaM, tacca sAdyadhuvaM, tato'nyatsarvamajaghanyaM, tadapi copalitAnAM nUyo bandhe sAdi, tatsthAnamaprAptAnAM punaranAdi, dhruvAcavatA pUrvavat / tathA tIrthakaranAmoSavanayogyatrayoviMzatyAyuzcatuSTayavarjitAnAM zeSANAM SaDiMzatyadhikazatasaMkhyAnAM prakRtInAmajaghanyaM sthitisatkarma vidhA, tadyathA-anAdi dhruvamadhruvaM ca / tathAhi-etAsAM jaghanya sthitisatkarma svasvakSayaparyavasAne jadayavatInAM samayamAtraikasthitirUpaM, anudayavatInAM svarUpataH samayamAtraikasthitika / anyathA tu disamayamAnaM / tacca sAdyadhruvaM / tato'nyatsarvamajaghanyaM / taccAnAdi, sadaiva nAvAt / dhruvAdhruvatA pUrvavat / 'uhANuttaM tti' anuktaM uktaprakRtInAmutkRSTAnutkRSTajaghanyarUpaM tIrthakaranAmoghalanayogyadevadhikanarakadhikamanujadikavaikriyasaptakAhArakasaptakoccairgotrasamyaktvasamyamithyAtvarUpatrayoviMzatiAyuzcatuSTayAnAM jaghanyAjaghanyotkRSTAnutkRSTarUpaM vikalpacatuSTayaM vidhA viprakAra, tadyathA-sAdi adhruvaM ca / tathAhi-uktaprakRtInAmutkRSTamanutkRSTaM ca sthitisatkarma paryAyeNAnekazo navati / tato vitayamapIdaM sAdhadhruvaM / jaghanyaM ca prAgeva nAvitaM / tIrthakaranAmAdInAM cAdhruvasatkarmatvAccatvAro'pi vikaspAH sAdyadhuvA zravaseyAH / mUlaprakRtInAM cAnuktaM jaghanyamutkRSTamanutkRSTaM ca viprakAra, prAgeva coktaM // 16 // tadevaM kRtA sAdhanAdiprarUpaNA / saMprati svAmitvaM vaktavyaM / tacca vidhA-utkRSTasthitisatkarmasvAmitvaM jaghanyasthitisatkarmasvAmitvaM ca / tatra prathamata utkRSTasthitisatkarmasvAmitvamAhajehaviI baMdhasamaM jehaM baMdhodayA u jAsi saha / aNudayabaMdhaparANaM samaUNA jahi jeThaM // 17 // SANSARKARTARA // 20 // Jain Education na For Private & Personal use only ibrary.org Page #427 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jevitti-yAsAM prakRtInAM saha yugapat bandhodayau jvtH| kAsAM yugapat bandhodayau javata iti cemucyatejJAnAvaraNapazcakadarzanAvaraNacatuSTayAsAtavedanIyamithyAtvaSomazakaSAyapaJcenjiyajAtitaijasasaptakahu~masaMsthAnavarNAdiviMzatyagurukhaghuparAghAtocAsAprazastavihAyogatyudyotatrasabAdaraparyAptapratyekAsthirAzunapugapuHsvarAnAdeyAyazaHkIrtinirmANanIcairgotrapaJcavidhAntarAyANAM tiryamanuSyAnadhikRtya vaikriyasaptakasya sarvasaMkhyayA pAzItiprakRtInAM / tAsAM jyeSThamutkRSTaM sthitisatkarma jyeSThasthitibandhasamaM utkRSTasthitibandhapramANaM navati / tAsAM hi utkRSTasthitibandhAraMjebAdhAkAle'pi prArabadhaM dalikaM prApyate / na ca tAsAM prathamasthitiranyatra stibukasaMkrameNa saMkrAmati, udayavatItvAt / tatastAsAmutkRSTasthitibandhapramANamutkRSTaM sthitisatkarma prApyate / anudayabandhaparANAM samayonA jyeSThA sthitijyeSThamutkRSTaM sthitisatkarma / tatrAnudaye udayAjAve para utkRSTaH sthitibandho yAsAM tA anudayabandhaparAH nijApaJcakanarakachikatiryagchikaudArikasahaptakaikendhiyajAtisevArtasaMhananAtapasthAvararUpA viMzatisaMkhyAstAsAM samayonA utkRSTA sthitirutkRSTaM sthitisatkarma / tathAhi-etAsAmutkRSTasthitibandhAraM yadyapyabAdhAkAle'pi prAgbaddhaM dalikamasti tathApi prathama sthiti tAsAmudayavatISu madhye stibukasaMkrameNa saMkramayati / tena tayA prathamasthityA samayamAtrayA. UnA utkRSTA sthitirutkRSTaM sthitisatkarma / ayocyeta-kathaM nijAdInAmanudaye sati bandhenotkRSTA sthitiH prApyate ? ucyate-utkRSTo hi sthitibandha utkRSTe sakleze javati / na cotkRSTa saMkze vartamAnasya niSApaJcakodayasaMnavaH / narakakSikasya tiryazco manuSyA vA utkRSTasthi Sind For Privale & Personal use only Page #428 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 203 // GEOGRASSR tibandhakAH / na ca teSAM narakaSkiodayaH saMjavatIti / zeSakarmaNAM tu devA nArakA vA yathAyogamutkRSTa sthitibndhkaaH| na ca teSu teSAmudayo ghaTate // 17 // saMkama dIdANaM sahAligAe u bAgamo sNto| samaUNamaNudayANaM unayAsiM jahiI tuhA // 17 // / saMkama tti-yAsAM prakRtInAM saMkramata utkRSTaM sthitisatkarma prApyate, na bandhataH, udayo'pi ca vidyate tAsAM saMkramato dIrghANAM saMkramavazalabdhotkRSTasthitikAnAM ya AgamaH saMkramaNa zrAvalikAdhikahInotkRSTasthitisamAgamaH sa zrAvalikayA udayAvakhikayA saha utkRSTaM sthitisatkarma / etamuktaM navati-sAtaM vedayamAnaH kazcidasAtamutkRSTa sthitikaM badhnAti / tacca bddh| sAtaM barbu khnnH| sAtavedanIyaM ca bandhAvalikAtItaM sat zrAvalikAta uparitanaM sakakhamapitrAvakhikAdhikahInaM triMzatsAgaropamakoTIkoTIpramANaM sthitisatkarma tasmin sAtavedanIye vedyamAne badhyamAne ca udayAvalikAyA upariSTAt sNkrmyti| tatastayA udayAvalikayA sahitaH saMkrameNAvalikAdhikahInotkRSTa sthitisamAgamaH sAtavedanIyasyotkRSTaM sthitisatkarma / evaM navanokaSAyamanujagatiprathamasaMhananapazcakaprathamasaMsthAnapazcakaprazastavihAyogatisthirazunasulagasusvarAdeyayazAkIyuccaigotrANAmaSTAviMzatiprakRtInAmAvalikAdhikahInaH svasvasajAtIyotkRSTa sthitisamAgamaH udayAvalikayA sahita utkRSTaM sthitisatkarma nAvanIyaM / samyaktvasya punarantarmuhUrtona utkRSTasthitisamAgama udayAvalikayA sahita utkRSTaM sthitisatkarma / tathAhi-mithyAtvasyoskRSTAM sthiti baddhA tatraiva ca mithyAtve'ntarmuhUrta sthitvA tataH samyaktvaM pratipadyate / tasmiMzca pratipanne sati mithyAtvasyotkRSTAM sthiti-zrAvalikAta naparitanI sthiti-tathApi saMkhyayA'ntarmuhUrtonasaptati CARRCHARACARRECAR // 20 // * Sain Education anal For Private & Personal use only Dilimelibrary.org Page #429 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SARASWARASHTRA sAgaropamakoTIkoTIpramANAM sakasAmapi samyaktve udayAvasikAta upari saMkramayati / tato'ntarmuhUrtAna evotkRSTasthitisamAgama udayAvalikayA sahitaH samyaktvasyotkRSTaM sthitisatkarma / yAsAM punaH prakRtInAM saMkramata utkRSTA sthitiH prApyate, na ca saMkramakAkhe udayo'sti, tAsAM saMkramakAle'nudayAnAM tAvadeva pUrvoktaM sthitisatkarma samayonamavagantavyaM, zrAvalikAdhikahInotkRSTasthitisamAgama zrAvalikayA sahitaH samayonastAsAmutkRSTaM sthitistkrmetyrthH| tathAhi-kazcinmanuSya uskRSTasaMklezavazAutkRSTAM narakagatisthiti baddhA pariNAmaparAvartanena devagati baddhamArabdhavAn / tasyAM ca devagatau badhyamAnAyAmAvasikAyA upari narakasthiti bandhAvalikAtItAM udayAvalikAyA uparitanI sakasAmapi viMzatisAgaropamakoTIkoTIpramANAM saMkramayati / prathamA ca sthitiH samayamAtrA devagateH satkA manujagatau vedyamAnAyAM stibukasaMkrameNa saMkrAmati / tatastayA samayamAtrayA sthityA Una zrAvalikayA'jyadhika AvakhikAdhikahInotkRSTasthitisamAgamo devagatarutkRSTaM sthitisatkarma / evaM vitricaturinjiyajAtyAhArakasaptakamanujAnupUrvIdevAnupUrvIsUkSmAparyAptasAdhAraNatIrthakarAkhyAnAmapi pomazaprakRtInAM yathoktamAnamutkRSTaM sthitisatkarma jAvanIyaM / samyaDiyathyAtvasya punarantarmuhUrtona utkRSTasthitisamAgama zrAvalikayA'jyadhikasamayona uskRSTaM sthitisatkarma vAcyaM / tacca samyaktvoktanAvanAnusAreNa nAvanIyaM / 'unnayAsiM jahiI tuhyatti ujayISAmudayavatInAmanudayavatInAM ca prakRtInAM saMkramotkRSTasthitInAM saMkramakAkhe yasthitiH sarvA sthitistulyaa| yato'nudayavatInAmapi tadAnIM prathamasthitiH stibukasaMkramaNodayavatISu saMkramyamANApi dakhikarahitA vidyate eva / na hi kAlaH saMkramayituM zakyate, kiM tu tatsthaM dakhikameva / tataH prathamasthitigatadakhikasaM Jain Educati o nal library.org Page #430 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 204 // kAntAvapi dalikarahitA prathamA sthitiH tadAnIM vidyata eveti kRtvA ujayISAmapi yatsthitiH tujhyA / yazca yAsAM prakRtInAM utkRSTAM sthitiM badhnAti yazca yAsUtkRSTAM sthitiM saMkramayati, sa tAsAmutkRSTa sthiti satkarmasvAmI // 18 // tadevamuktamutkRSTa sthitisatkarmasvAmitvaM, saMprati jaghanya sthitisatkarmasvAmitvamAda | saMjalapa tige sattasu ya nokasAesu sNkmjnno| sesA viI egA DusamayakAlA aNudayANaM // 195 // saMjala tige tti-saMjvalana trikasya krodhamAnamAyArUpasya saptAnAM ca nokaSAyANAM puruSavedahAsyAdiSaTkarUpANAM jaghanyasthitisatkarma jaghanya sthitisaMkramo veditavyaH / etA hi prakRtayo bandhe udaye ca vyavacinne sati anyatra saMkrameNa kSayaM nIyante, tena kAraNena etAsAM ya eva caramasaMkramaH sa eva jaghanyaM sthitisatkarma / uktaM ca - "hAsAipurisakohAdi tinni saMjalae jeNa baMdhudaye / voni saMkamai teNa idaM saMkamo carimo // 1 // " jaghanyaM sthitisatkarmeti saMbandhaH / zeSANAM punarudayavatInAM jJAnAvaraNapaJcakadarzanAvaraNacatuSTayavedaka samyaktvasaMjvalana lonAyuzcatuSTayanapuMsakavedastrI vedasAtAsAtavedanI yoccairgotramanujagatipaJcendriyajAtitrasavAdaraparyApta subhagAdeyayazaHkIrtitIrthakarAntarAyapaJcakarUpANAM prakRtInAM catustriMzatsaMkhyAnAM svasvakSyaparyavasAnasamaye yA ekA samayamAtrA sthitiH sA jaghanyaM sthitisatkarma / anudayavatInAM punaH prakRtInAM svasvakSyopAntyasamaye yA svarUpApekSayA samayamAtrA sthitiranyathA tu visamayamAtrakAlA, sA jaghanyaM sthiti| satkarma / anudayavatInAM hi caramasamaye stibukasaMkrameNodayavatISu prakRtiSu madhye prakSipati / tatsvarUpeNa cAnubhavati / tena caramasamaye tAsAM dalikaM svarUpeNa na prApyate, kiM tu pararUpeNa / chAta uktaM 'upAntya samaye svarUpApekSyA samayamAtrA Jain Education national prakRtiH // 204 | elibrary.org Page #431 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anyathA tu disamayamAtrakAleti / saMprati sAmAnyena sarvakarmaNAM jaghanyasthitisatkarmasvAmI pratipAdyate-tatrAnubandhinAM darzanamohanIyatrikasya cAviratAdirapramattaparyanto yathAsanavaM jaghanyasthitisatkarmasvAmI / nArakatiryagdevAyuSAM nArakatiryagdevAH svasvanavacaramasamaye vartamAnAH / kaSAyASTakastyAnaditrikanAmatrayodazakanavanokaSAyasaMjvalanatrikarUpANAM sstttriNshtprkRtiinaamnivRttibaadrsNpraayH| saMjvalanalojasya sUnasaMparAyaH / jJAnAvaraNapazcakadarzanAvaraNaSaTvAntarAyapaJcakAnAM dIpakaSAyaH, zeSANAM paJcanavatisaMkhyAnAmayogikevalI jaghanyasthitisatkarmasvAmI // 15 // tadevamuktaM jaghanyasthitisatkarmasvAmitvaM / saMprati sthitinnedaprarUpaNArthamAhavisaMtahANAI niyagukassA hi thAvarajahannaM / neraMtareNa dehA khavaNAsu saMtarA pi // 20 // visaMtavANAItti-sarveSAM karmaNAM svakIyAt svakIyAt natkRSTAt sthitisthAnAt samayamAtrAdArajyAdhastAttAvadavatarItavyaM yAvat sthAvarajaghanyaM ekendriyaprAyogyaM jaghanyaM sthitisatkarma / etAvatA sthitikamake yAvantaH samayAstAvanti sthitisthAnAni nAnAjIvApekSyA nirantareNa nairantaryeNa khanyante / tadyathA-utkRSTA sthitirekaM sthitisthAnaM / samayonA utkRSTA sthitirSitIya sthitisthAnaM / visamayonA utkRSTA sthitistRtIyaM sthitisthAnaM / evaM tAvakAcyaM yAvadekechiyaprAyogyaM jaghanyaM sthitisatkarma / ekenjiyaprAyogyAcca jaghanya sthitisatkarmaNo'dhastAt kSapaNAdiSu kSapaNe ughalane ca sAntarANi sthitisthAnAni lanyante / apizabdAnnirantarANi ca / kathamiti cemucyate-ekenjiyaprAyogyajaghanyasthitisatkarmaNa uparitanAgrimannAgAtpasyopamAsaMkhyeyatnAgamAtra sthitikhaM khaMmayitumArajate / khamanAraMjaprathamasamayAdArajya ca Sain Educati o nal For Private & Personal use only elibrary.org Page #432 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 20 // ANSARALSA-% samaye samaye'dhastAdayavatInAmanujAvenAnudayavatInA stibukasaMkramaNa samayamAtrA samayamAtrA sthitiH kSIyate / tataH pratisamaya sthitivizeSA khanyante / tadyathA-tatsthAvaraprAyogyaM jaghanya sthitisatkarma prathamasamaye'tikrAnte samayahInaM | hitIye samaye'tikrAnte disamayahInaM / tRtIye samaye'tikrAnte trisamayahInamityAdi / antarmuhUrtena ca kAkhana tat sthitikhaM khamayati / tata etAvatI sthitiyugapadeva truTiteti kRtvA'ntarmuhUrtAva nirantarANi sthitisthAnAni khanyante / tataH punarapi vitIyaM pazyopamAsaMkhyeyanAgamAtramantarmuhUrtamAtreNa khamayati / tatrApi prasisamayamadhaH samayamAtrasamayamAtrasthitikSyApekSyA nirantarANi sthitisthAnAni pUrvaprakAreNa sanyante / vitIye ca sthitikhaMbhe khaMmite sati punarapi paDhyopamAsaMkhyeyajAgamAtrA sthitiyugapadeva truTiteti na jUyo'pyantarmahAda_ nirantarANi sthitisthAnAni khanyante / evaM tAvAcyaM yAvadAvalikA zeSA javati / sApicAvalikA udayavatInAmanujavenAnudayavatInAM stibukasaMkrameNa samaye samaye kyamupayAti tAvadyAvadekA sthitiH / tato'mUnizrAvalikAmAtrasamayapramANAnisthitisthAnAni nirantarANi khanyante // 20 // tadevaM sthitisthAnanedopadarzanamapi kRtaM / saMpratyanunAgasatkarmaprarUpaNArthamAha|saMkamasamamaNujAge navari jahannaM tu desaghAINaM / bannokasAyavaDANa egahANaM mi desaharaM // 1 // maNanANe uhANaM desaharaM sAmi goyasammatte / zrAvaraNa vigghasolasaga kihiveesuya sagate // 12 // / saMkamasamamityAdi-anunAgasaMkrameNa tuhyamanusAgasatkarma vaktavyaM / etamuktaM javati-yathAnunAgasaMkrame sthAnapratyayavipAkazunAzunatvasAdhanAditvasvAmitvAni prAk pratipAditAni tathaivAtrApyanunAgasatkarmaNi vaktavyAni / navaramayaM // 205 // CE%AC % -% Jain Education n ational Page #433 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SARKAR vizeSo yata dezaghAtinInAM hAsyAdiSaTavarjitAnAM matizrutAvadhijJAnAvaraNacakSuracakuravadhidarzanAvaraNasaMjvakhanacatuSTaya-1 vedatrikAntarAyapaJcakarUpANAmaSTAdazaprakRtInAM jaghanyAnunAgasatkarmasthAnamadhikRtya ekasthAnIyaM, ghAtisaMjJAmadhikRtya deza-10 hara dezaghAti yeditavyaM / manaHparyAyajJAnAvaraNe punarjaghanyamanunAgasatkarmasthAnamadhikRtya visthAnaM, ghAtisaMjJAmadhikRtya dezaghAti / ihotkRSTAnunAgasatkarmasvAmina utkRSTAnunAgasaMkramasvAmina eva veditvyaaH| jghnyaanullaagstkrmsvaaminH| punarAha-'sAmi goyetyAdi / samyaktvajJAnAvaraNapaJcakadarzanAvaraNaSaTrAntarAyapaJcakarUpaprakRtipomazakakidirUpasaMjvalanalonavedatrayANAM svasvAntimasamaye vartamAnA jaghanyAnunAgasatkarmasvAmino veditvyaaH||1-22|| atraiva vizeSamAha|mazsuya carakuacaskUNa suyasamattassa jelahissA paramohissohiugaM maNanANaM viulanANassa // 3 // 6| masuya tti-matijJAnAvaraNazrutajJAnAvaraNacaturdarzanAvaraNAcakSurdarzanAvaraNAnAM zrutasamAptasya sakalazrutapAragAmina-131 *zcaturdazapUrvadharasyetyarthaH / jyeSThalabdhikasya utkRSTAyAM zrutArthalabdhau vartamAnasya jaghanyamanunAgasatkarma / idamatra tAtparyam matijJAnAvaraNAdInAM catasRNAM prakRtInAmutkRSTazrutArthasaMpannazcaturdazapUrvadharo jaghanyAnunnAgasatkarmasvAmI veditavyaH / tathA| paramAvadhijJAnenAvadhidhikamavadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNarUpaM jaghanyAnunAgasatkarma javati / etamuktaM navati-avadhijJAnAvaraNAvadhidarzanAvaraNayorjaghanyAnunAgasatkarmasvAmI paramAvadhiyukto veditavyaH / tathA manojJAnaM manaHparyAyajhAnAvaraNaM jaghanyAnunAgasatkarma vipulamanaHparyAyajJAnino'vagantavyaM / svAmitvanAvanA'vadhijJAnAvaraNavat / labdhisahitasya SECRECRACKAGACAS Jain Educati o nal For Private & Personal use only ALEnelibrary.org Page #434 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH hi prajUto'nujAgaH pralayamupayAtIti paramohissetyAdhuktaM / zeSANAM tu prakRtInAM ya eva jaghanyAnunAgasaMkramasvAminasta eva jaghanyAnunAgasatkarmaNo'pi assttvyaaH||23|| idAnImanunAgasatkarmasthAnajedaprarUpaNArthamAhabaMdhahayahayahaDappattigANi kamaso asNkhgunniyaanni| udayodIraNavajANi hoti aNunAgagaNANi 25 baMdhatti-zahAnunAgasthAnAni tridhA,tadyathA-bandhotpattikAni hatotpattikAni hatahatotpattikAni c| tatra bandhAdhuptattiryeSAM tAni bandhotpattikAniAtAni caasNkhyeylokaakaashprdeshprmaannaani,tntuunaamsNkhyeylokaakaashprdeshprmaanntvaat| tathA 8 nartanApavartanAkaraNavazato vRdhihAniyAmanyathA'nyathA yAnyanunAgasthAnAni vaicitryatnAJjinavanti, tAni hatotpatti kaanyucynte| hatAt ghAtAt pUrvAvasthAvinAzarUpAmutpattiryeSAM tAni hatotpattikAni tAni ca pUrvenyo'saMkhyayaguNAni,ekaikasmin bandhotpattike sthAne nAnAjIvApekSyA urtnaapvrtnaacyaamsNkhyeyjedkrnnaat| yAni punaH sthitighAtena rasaghAtena | cAnyathA'nyathAnavanAdanunAgasthAnAni jAyante / tAni chthtotpttikaanyucynte| hate nartanApavartanAnyAM ghAte sati | nUyo'pi hatAt sthitighAtena rasaghAtena vAghAtAmutpattiryeSAM taanihthtotpttikaani|taani codhartanApavartanAjanyenyo'saMkhyeyaguNAni / saMpratyayojanA kriyate-yAni udayata udIraNAtazca pratisamayaM kSyasaMjavAt anyathA'nyathAnunAgasthAnAni jAyante, tAni varjayitvA zeSANi bandhotpattikAdIni anunAgasthAnAni kramazo'saMkhyeyaguNAni vaktavyAni udayodIraNAjanyAni kasmAya'nta iti cemucyate-yasmA'dayodIraNayoH pravartamAnayorniyamAt bandhopartanApava Jain Educati o nal For Private & Personal use only library Page #435 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tenAsthitighAtarasaghAtajanyAnAmanyatamAnyavazyaM saMjavanti, tata udayodIraNAjanyAni tatraivAntaH pravizantIti na| hapRthak kriyante // 24 // / tadevamuktamanullAgasatkarma / saMprati pradezasatkarma vaktavyaM, tatra caite'rthAdhikArAH, tadyathA-ledaH sAdhanAdiprarUpaNA svAmitvaM ceti / tatra nedaH prAgvat / saMprati sAdyanAdiprarUpaNA kartavyA, sA ca vidhA-mUlaprakRtiviSayA uttaraprakRtiviSayA ca / tatra mUlaprakRtiviSayAM tAM cikIrSurAhasattaNDaM ajahaNaM tivihaM sesA uhA pesmmi| mUlapagaIsu Ajasu sAI adhuvA ya save vi|| 25 // __sattaehati-AyurvarjAnAM saptAnAM mUlaprakRtInAmajaghanyaM pradezasatkarma trividhaM triprakAra, tadyathA-anAdi dhruvamadhuvaM ca / tatra kSapitakauzasya thAyurvarjAnAM saptAnAM karmaNAM svasvakSyAvasare caramasthitau vartamAnasya jaghanya pradezasatkarma / tacca sAdyadhuvaM / tato'nyatsarvamajaghanyaM, taccAnAdi, sadaiva sadbhAvAt / dhruvAcavatA'javyanabyApekSayA / 'sesA kuha tti' zeSA vikarUpA utkRSTAnutkRSTajaghanyarUpA vidhA prikArAH, tadyathA-sAdayo'dhruvAzca / tatrotkRSTa pradezasatkarma guNitakauzasya mithyAdRSTeH saptamapRthivyAM vartamAnasya prApyate / zeSakAvaM tu tasyApyanutkRSTaM / tato api sAdyadhuve / jaghanya tu nAvitameva / tathA AyuSaH sarve'pi vikaTapA utkRSTAnutkRSTajaghanyAjaghanyarUpAH sAdayo'dhuvAzca, adhruvasatkarmatvAt 25/ saMpratyuttaraprakRtIradhikRtya sAdyanAdiprarUpaNAM cikIrSurAhavAyAlANukassaMcavIsasayA jahanna ctivihN|hoshh baNha caudhdhA ajahannamajAsiyaM 'vihaM // 26 // JainEducation For Private & Personal use only meibrary.org Page #436 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 20 // bAyAla tti-sAtavedanIyasaMjvalanacatuSTayapuruSavedapaJcendhiyajAtitaijasasaptakaprathamasaMsthAnaprathamasaMhananazulavarNAvekAdazakAgurukhaghuparAghAtoccAsaprazastavihAyogatitrasabAdaraparyAptapratyeka sthirazunasulagasusvarAdeyayazaHkIrtinirmANarUpANAM vicatvAriMzatprakRtInAmanutkRSTa pradezasatkarma caturvidhaM / tadyathA-sAdyanAdi dhruvamadhuvaM c| tadyathA-vajrarSajanArAcava rjAnAM zeSANAmekacatvAriMzatprakRtInAM paka zreNyAM svasvabandhAntasamaye guNitakAMzasyotkRSTaM pradezasatkarma javati, taccaikasAmayikamiti kRtvA sAdyanuvaM / tato'nyatsarvamanutkRSTaM / tadapi ca vitIye samaye navasAdi / tatsthAnamaprAptasya punaranAdi, dhruvAdhruve pUrvavat / vajrarSajanArAcasaMhananasya tu saptamapRthivyAM samyagdRSTenArIkasya mithyAtvaM gantukAmasyotkRSTa pradezasatkarma tacca sAdyadhruvaM, tato'nyadanutkRSTaM, tadapi ca hitIye samaye navat sAdi / tatsthAnamaprAptasya punaranAdi / dhravAdhruve pUrvavat / anantAnubandhiyaza kIrtisaMjvalanakhojavarjitAnAM caturviMzatyadhikazatasaMkhyAnAM dhruvasatkarmaprakRtInAmajaghanyaM pradeTra zasatkarma trividhaM / tadyathA-anAdi dhruvamadhuvaM ca / tathAhi-etAsAM kSapitakauzasya svasvakyacaramasamaye jaghanyaM prade-18|| zasatkarma, taccaikasAmayikamiti kRtvA sAdyadhruvaM ca / tato'nyadajaghanyaM, taccAnAdi, sadaiva sadbhAvAt / dhruvAdhruvatA pUrva-| vat / 'cativihaMti' yathAsaMkhyena yojanIyaM, vicatvAriMzatprakRtInAmanutkRSTaM caturvidhaM, dhruvasatkarmaNAM cAjaghanyaM trividhamiti / tathA'nantAnubandhicatuSTayasaMjvalanasojayazaHkIrtirUpANAM SamA prakRtInAmajaghanyaM pradezasatkarma caturvidhaM / tadyathA-sAdyanAdi dhruvamadhuvaM ca / tathAhi-anantAnubandhinAmughalake kSapitakarmAze yadA zeSIjUtA ekA sthiti - AAAAAAAAAAAAA // 10 // in Educa t ional For Private & Personal use only helibrary.org Page #437 -------------------------------------------------------------------------- ________________ A1-% vati tadA jaghanyaM pradezasatkarma / taccaikasAmayikamiti kRtvA sAdyadhruvaM ca / tato'nyatsarvamajaghanyaM / taccolitAnA | mithyAtvapratyayena bhUyo'pi badhyamAnAnAM sAdi / tatsthAnamaprAptasya punaranAdi / dhruvAdhruve pUrvavat / yaza kIrtisaMjvalanasojayoH punaH kSapitakamAMzasya paNAyodyatasya yathApravRttikaraNasyAntimasamaye jaghanyaM pradezasatkarma / taccaikasAmayikamiti kRtvA sAdyadhuvaM ca / tato'nyatsarvamajaghanyaM / tadapi cAnivRttikaraNaprazramasamaye guNasaMkrameNa pranUtasya* dalikasya prApyamANatvAt ajaghanyaM navat sAdi, tatsthAnamaprAptasya punaranAdi / dhruvAdhruvatA pUrvavat / ' annAsiyaM 5 vihaM ti' ajASitaM anuktaM sarvAsAM prakRtInAM vividhaM viprakAramavagantavyaM / tadyathA- sAdyadhruvaM ca / tatra vicatvAriMzatprakRtInAmanASitaM jaghanyamajaghanyamutkRSTaM ca / tatrotkRSTaM viprakAraM jAvitameva / jaghanyAjaghanyatA ca vayamANaM svAmitvamavalokya svayameva naavniiyaa| dhruvasatkarmaNAM ca caturvizatizatasaMkhyAnAmannASitamutkRSTamanutkRSTaM jaghanyaM c| tatra jaghanyaM nAvitameva / utkRSTAnutkRSTe mithyAdRSTau guNitakAze prApyate / tato api sAdyadhuve / evamanantAnubandhisaMjvakhanalonayazaHkIrtInAmapi utkRSTAnutkRSTe lAvanIye / jaghanyaM tu nAvitameva / zeSANAM cAdhruvasatkarmaNAM catvAro'pi vikahapAH sAdyadhuvA adhruvstkrmtvaadvseyaaH||26|| tadevaM kRtA sAdyanAdiprarUpaNA / saMprati svAmitvaM vaktavyaM / tacca vidhA-utkRSTapradezasarakarmasvAmitvaM jaghanyapradezasatkarmasvAmitvaM ca / tatrotkRSTapradezasatkarmasvAmitvamAhasaMpunnaguNiyakammo paesajakkassasaMtasAmI u / tasseva u uppiviNiggayassa kAsiMci vaNehiM // 7 // AAMKAR-4- CA Jain Education a tional For Privale & Personal use only gu Einelibrary.org Page #438 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 20 // saMpunnatti-utkRSTa pradezasatkarmasvAmI saMpUrNaguNitakauzaH saptamapRthivyAM nArakazcaramasamaye vartamAnaH prAyaH sarvAsA- prakRtiH mapi prkRtiinaamvgntvyH| kAsAMcitpunaH prakRtInAM tasyaiva saMpUrNaguNitakarmAzasya saptamapRthivyA vinirgatasyopariSTAt vizeSo'sti / tatastamahaM varNayAmi varNayiSyAmi / vartamAnasAmIpye vartamAnavati (zrIma-3-4-04) naviSyati vartamAnA // 27 // pratijJAtamevAhamilatte mIsammi ya sNprikttmmimiissujhaannN| varisavarassa u IsANagassa caramammi samayammi // ms miccatte tti-sa prAganihitasvarUpo guNitakarmAzaH saptamapRthivyA udhdhRtya tiryadUtpannaH, tatrApyantarmuhUrta sthitvA manuSyeSu madhye samutpannaH, tatra samyaktvaM prApya saptakapaNAya shiighrmnyudytH| tato yasmin samaye mithyAtvaM samyami thyAtve sarvasaMkrameNa prakSipati, tasminsamaye samyamidhvAtvasyotkRSTa pradezasatkarma / tadapi ca samyamithyAtvaM yasmin lAsamaye sarvasaMkrameNa samyaktve pradipati, tasmin samaye samyaktvasyotkRSTa pradezasatkarma / adarayojanA tviyam-mi thyAtve mizre ca yathAsaMkhya mizre samyaktve ca prakSipte sati tayormizrazudhyoH mizrasamyaktvayorutkRSTa pradezasatkarma navati / tathA sa eva guNitakarmAzo nArakastiryagbhUtvA kazcidIzAnadevo jAtaH / so'pi ca tatrAtisaMkliSTo bhUtvA bhUyo|3|| |jUyo napuMsakavedaM banAti / tadAnIM ca tasya svanavAntasamaye vartamAnasya varSavarasya napuMsakavedasyotkRSTaM pradezasatkarma // 20 // // 20 // IsANe pUrittA napuMsagaM to asaMkhavAsAsu / parAsaMkhiyanAgeNa pUrie viveyassa // 5 // KARNAGARREARRRRI Jain Education M ona For Private & Personal use only Kadlinelibrary.org Page #439 -------------------------------------------------------------------------- ________________ IsANe tti--IzAnadevaloke uktaprakAreNa napuMsakavedamApUrya napuMsakavedasyotkRSTaM pradezasaMcayaM kRtvA tataH saMkhyeyavarSA-15 yuSkeSu madhye samutpadya punarasaMkhyeyavarSAyuSkeSu madhye smutpnnH| tatra ca tena saMkliSTena nUtvA pakhyopamAsaMkhyeyatnAgamAtreNa kAlena pUrite strIvede bandhena napuMsakavedadalikasaMkrameNa ca pranUtamApUrite strIvede sati tadAnIM tasya strIvedasyotkRSTa prade-1 zasatkarma navati // 2 // purisassa purisasaMkamapaesaukassa sAmigasseva / zlI jaM puNa samayaM saMparikattA hava tAhe // 30 // purisassa ti-puruSasya puruSavedasyotkRSTa pradezasatkarma utkRSTapuruSavedasaMkramasvAmina eva veditavyaM / etamuktaM lavapati-ya evotkRSTapuruSavedasaMkramasvAmI sa evotkRSTapuruSavedapradezasatkarmasvAmyapi veditvyH| navaraM yaM samayaM yasmin samaye strIvedaM puruSavede saMpradeptA navati saMkramayati "tAhe" tadAnIM puruSavedasyotkRSTapradezasatkarmasvAmI // 30 // tasseva u saMjalaNA purisAzkameNa svsNddone| cauruvasamittu khippaM rAgate sAyauccajasA // 31 // tasseva tti-ya eva puruSavedotkRSTa pradezasatkarmasvAmI tasyaiva saMjvakhanAzcatvAraH krodhAdayaH krameNa puruSavedAdisatkadasikasarvasaMbone utkRSTapradezasatkarmaNo javanti / zyamatra nAvanA-yaeva puruSavedotkRSTa pradezasatkarmasvAmI yadA puruSavedaM sarvasaMkramaNa saMjvalanakrodhe saMkramayati tadA saMjvalanakrodhotkRSTa prdeshstkrmsvaamii| sa eva yadA saMjvalanakrodhaM sarvasaMkrameNa mAne saMkramayati tadA sNjvlnmaanotkRssttprdeshstkrmsvaamii| sa eva saMjvalanamAnaM sarvasaMkrameNa saMjvalanamAyAyAM saMkramayati tadA saMjvalanamAyotkRSTa prdeshstkrmsvaamii| sa eva yadA saMjvalanamAyAM sarvasaMkramaNa saMjvalanalone saMkramayati Jain Educatio D onal For Privale & Personal use only O nelibrary.org Page #440 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRtiH // 30 // HESARICADARASANGALORE tadA sNjvlnlojotkRssttprdshstkrmsvaamii| tathA caturo vArAn mohanIyamupazamayya guNitakarmAzaH zIghra rupaNAyo- vitastasya sUkSmasaMparAyaguNasthAnakacaramasamaye vartamAnasya sAtavedanIyoccairgotrayazakItInAmutkRSTa pradezasatkarma / yasmAdetAsu prakRtiSu zreNyAmArUDhaH san guNasaMkrameNa prajUtAnyazunaprakRtidalikAni saMkramayati / tataH sUkSnasaMparAyacaramasamaye etAsAmutkRSTaM pradezasatkarma prApyate / uktaM ca-- " cauruvasAmiya mohaM jasuccasAyANa suhumakhavagate / jaM asulapagazdaliyANa saMkamo hoi eyAsu // 31 // devaniriyAugANaM jogukkassehiM jehagajhAe / bajhANi tAva jAvaM paDhame samae udinANi // 3 // devaniriyAcagANaM ti-devanArakAyuSorutkRSTairyogairutkRSTayA ca bandhAcyA yoH satostAvautkRSTa pradezasatkarma prApyate, yAvatprathame samaye nadIle udayaprApte javataH / kimuktaM javati-bandhAdArajyodayaprathamasamayaM yAvaddevanArakAyuporuktaprakAreNa yorutkRSTaM pradezasatkarma navati // 32 // sesAugANi niyagesu ceva zrAgamma puvakomIe / sAyabalassa acirA baMdhate jAva novaDhe // 33 // 3 sesAThagANi tti-zeSAyuSI tiryngmnussyaayussii| 'puSakomIe tti' pUrvakovyopasakSite puurvkottiprmaanne|utkRssttyaa bandhAddhayA utkRssttairyogaibche| badhdhvA ca nijakeSu naveSu nijanijannave samAgatya / sAtabahulaH sante zrAyuSI ythaayogmnujvti| sukhitasya hi na yAMsa zrAyuHpujalAH parisaTantIti kRtvA sAtagrahaNaM kRtAMtato'cirAt bandhAnte iti utpattisamayAurdhvamantarmuhUrtamAtrameva sthitvA martukAmo jAtaH san utkRSTayA bandhAcyA utkRSTaizca yogairanyat pArajavikaM samAnajAtIya // 20 // JainEducation For Private & Personal use only oranwr.aimesbrary.org Page #441 -------------------------------------------------------------------------- ________________ manuSyo manuSyAyuH tiryakaca tirygaayurbdhnaati| tato bandhAntasamaye yAvannAdyApyapavartayati tAvattasya sAtabahukhasya manuSyasya sato manuSyAyuSaH tirazcaH (ca) satastiryagAyuSa utkRSTaM pradezasatkarma javati / yatastasya tadAnIM svanavAyuH kiJcidUnaM parajavAyuzca samAnajAtIyaM paripUrNadalikamastIti kRtvA, bandhAntaraM cAyurvedyamAnaM vitIye samaye'pavartayiSyati, tata naktaM bandhAnte iti // 33 // pUrittu putvakomIpuhutta nAragaoNgassa baMdhate / evaM paratigaMte venaviya sesanavagammi // 34 // tti--pUrvakoTipRthaktvaM pUrvakoTisaptakaM yAvat saMkliSTAdhyavasAyavazena narakaSkiM narakagatinarakAnupUrvIlakSaNaM nUyo nUya ApUrya bandhena nicitaM kRtvA narakAnimukho bandhAntasamaye narakadhikasyotkRSTa prdeshstkrmsvaamii| tathA evamanenaiva prakAreNa pUrvakoTipRthaktvaM yAvat noganUmiSu madhye pasyopamatrayaM ca yAvadhizuzAdhyavasAyavazena vaikriyaikAdazakAt narakaSike'panIte zeSa yakriyanavakaM devadhika vaikriyasaptakaM cetyarthaH / tat bandhenApUrya devatvAnimukhastAsAM devadikavaikriyasaptakarUpANAM navaprakRtInAmutkRSTa pradezasatkarmasvAmI // 34 // tamatamago sabalaDhuM sammattaM laMniya sabaciramadhdhaM / pUrittA maNuyapugaM savaU risahaM sabaMdhate // 35 // tamatamago tti--tamastamagaH saptamapRthvInArakaH / sarvalaghu atidinaM janmAnantaramantarmuhUrte gate satItyarthaH / samyaktvaMkhabdhvA / 'sabaciramaIti' atidIrgha kAlaM yAvat samyaktvamanupAlayan / manuSyadhikaM vajrarSajanArAcasaMhananaM ca bandhe Jain Educat i onal For Privale & Personal use only nelibrary.org Page #442 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 110 // nApUrya / yato'nantarasamaye mithyAtvaM yAsyati tasmin samaye bandhAyAcaramante tayormanuSya kivajrajanArAca saMhananayorutkRSTaM pradezasatkarma javati // 35 // sammaddihidhuvANaM battI sudahI sayaM ca kutto / uvasAmaztu mohaM khaveMtage niyagabaMdhate // 36 // sammaddidhitti - yAH prakRtayaH samyagdRSTInAM bandhamAzritya dhruvAH paJcendriyajAtisama caturasrasaMsthAnaparAdhAtozvAsa| prazasta vihAyogatitrasavAdaraparyAptapratyeka susvara sunagAdeyarUpA dvAdaza tAsAM dvAtriMzadadhikasAgaropamANAM zataM yAvadvandhenopacitAnAM catuH kRtvazcaturo vArAn mohanIyaM copazamayya / mohanIyaM hi upazamayan prabhUtAni dalikAni guNasaMkrameNa saMkramayatIti kRtvA catuH kRtvo mohopazamagrahaNaM / tataH kSapaNAyodyatasya nijabandhavyavacchedakAle utkRSTaM pradeza satkarma navati // 36 // dhuvabaMdhIya sunAeM suna thirANaM ca nava ri sigghayaraM / tiSThagarAhAragataNU tettI sudahI viraciyA ya // 37 // ' dhruvabaMdhI tti - yAH zudhruvavandhinyaH prakRtayastaijasasaptakazubhavarNAdyekAdaza kA gurulaghunirmANarUpA viMzatiprakRtayaH tAsAM zunasthirayozca pUrvoktena prakAreNotkRSTaM pradezasatkarma jAvanIyaM / navaraM catuH kRtvo mohanIyopazamanAnantaraM zIghrataraM kRpaNAyodyatasyeti vaktavyaM / zeSaM tthaiv| tathA tIrthakaranAmno guNitakarmAzena dezonapUrva koTidhikAdhikAni trayastriMzatsAgaropamANi yAvadvandhena pUritasya svabandhAntasamaye utkRSTaM pradezasatkarma / zrAhArakata norAhAraka saptakasya tu viracitasya | dezonapUrvakoTiM yAvat bhUyo bhUyo bandhenopacitasya svabandhavyavacchedasamaye utkRSTaM pradezasatkarma // 37 // Jain Education Sonal prakRtiH // 110 // Kibrary.org Page #443 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tullA napuMsaveeNegidie ya thAvarAyavujovA / vigalasuThumattiyAviya naratiriyacirajiyA hoti||3|| tujha tti-napuMsakavedena tulyA ekenjiyajAtisthAvarAtapodyotA veditavyAH / yathA napuMsakavedasya IzAnadevannavacaramasamaye utkRSTa pradezasatkarmoktaM tathA eteSAmapi aSTavyamityarthaH / vikalatrika vitricaturinjiyajAtirUpaM, sUkSma trika dasUkSmAparyAptasAdhAraNarUpaM yadA pUrvakoTipRthaktvaM yAvat tiryamanuSyatnavairarjitaM javati tadA svabandhAntasamaye teSAM tiryamanuSyANAM tat vikalatrikAdikamutkRSTapradezasatkarma navati // 30 // tadevamuktamutkRSTapradezasatkarmasvAmitvaM / saMprati jaghanyapradezasatkarmasvAmitvamAhakhaviyaMsayammi pagayaM jahannage niyagasaMtakammaMte / khaNasaMjozyasaMjoyaNANa cirsmmkaalNte||3|| khaviyaM tti-jaghanye jaghanyapradezasatkarmasvAmitve / prakRtamadhikAraH / ipitakarmAzena / sUtre cAtra saptamI tRtIyArthe veditvyaa| 'niyagasaMtakammaMte tti' svasvasattAcaramasamaye / evaM tAvatsarvakarmaNAM sAmAnyenoktaM / saMprati punaryeSAM karmaNAM vizeSo'sti tAni pRthagevAha-'khaNetyAdi' iha kSapitakarmAzena samyagdRSTinA satA anantAnubandhina nlitaaH| tataH | punarapi mithyAtvaM gatenAntarmuhUrta kAlaM yAvadanantAnubandhino baghAH / tato nUyo'pi samyaktvaM pratipannaH / tacca samya-17 |ktvaM 6 SaTpaSTI sAgaropamANAM yAvat anupATya paNArthamanyudyatastasthAnantAnubandhinaM payato yadA ekA sthitiH| |svarUpApekSayA samayamAtrAvasthAnA, anyathA tu ghisamayAvasthAnA zeSIjavati tadA teSAM jaghanyaM pradezasatkarma // 3 // ubalamANINa uvalaNA eyahi usaamgaa| dihige battIse udahisae pAlie palA // 40 // 3 ka0pra036 Jain Education belonal For Privale & Personal use only nelibrary.org Page #444 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 11 // CAREER-C pi dakSika satamAranate mAnya paJcAmA jabalamANINa tti-naghaTyamAnAnAM trayoviMzatiprakRtInAmughalanakAle yA ekA sthitiH svarUpApekSayA samayamAtrAva-6 prakRtiH sthAnA, anyathA tu pisamayamAtrAvasthAnA, sA tAsAM jaghanyaM pradezasatkarma / etacca sAmAnyenoktaM / atraiva vizeSamAha'digeityAdi' ghAtriMzadadhikaM sAgaropamANAM zataM yAvat samyaktvamanupAsya pazcAnmithyAtvaM gato mandolanayA ca paTyopamAsaMkhyeyanAgamAtrapramANayA samyaktvamizre jalayitumArajate sma / ughalayaMzca tadalikaM mithyAtve saMkramayati / sarvasaMkrameNa cAvalikAyA naparitanaM sakalamapi dalikaM saMkramitaM / zrAvalikAgataM ca dalika stibukasaMkrameNa saMkramayati / / saMkramayatazca yadaikA sthitiH svarUpApekSyA samayamAtrAvasthAnAM, anyathA tu disamayamAtrAvasthAnA, tadA tayoH samyaktvamizrayorjaghanyaM prdeshstkrm||40|| aMtimalonajasANaM mohaMaNuvasamatta khiinnaannN(sesaannN)|neyN ahApavattakaraNassa caramammi samaya mmi ___ aMtima tti-antimalonaH sNjvlnlonH| tataH saMjvalanalonayazAkIyozcaturo vArAn mohanIyamanupazamayya mohasyopazamamakRtvA upazamazreNimakRtvetyarthaH / zeSAbhiH pitakarmIzakriyAniH vINayoryathApravRttakaraNacaramasamaye jaghanya pradezasatkarma jJeyaM / mohanIyopazame hi kriyamANe guNasaMkrameNa prajUtaM dalikamavApyate, na ca tena prayojanamiti kRtvA mohniiyopshmnprtissedhH||41|| venavikArasagaM khaNabaMdha gate u naraya jikavi / uhittu abaMdhiya egeMdigae ciruvalaNe // 4 // 211 // __ venavikArasagaMti-narakakSikadevatikavaikriyasaptakarUpaM vaikriyaikAdazaka pUrva kSapitakarmAzenolitaM / tato jUyo'pyanta .CACKS Jain Educational o nal For Private & Personal use only elibrary.org Page #445 -------------------------------------------------------------------------- ________________ muhUrta kAlaM yAvadvarUM / tato jyeSThasthitau narake'pratiSThAnAnidhAne narake jAtaH / tatra ca satA tena tat vaikriyaikAdazakaM trayastriMzatsAgaropamANi yAvat vipAkataH saMkramatazca yathAyogamanubhUtaM / tato narakADuddhRtya tiryakpaJcendriyeSu madhye samutpannaH / tatra ca vaikriyaikAdazakasya nUyo'pi bandho na kRtaH, tathAvidhAdhyavasAyAbhAvAt / tata ekendriyo jAtaH / sa ca takriyaikAdazakaM ciroghalanayA ughalayituM lagnaH / cirolanayA colayataH sato yadaikA sthitiH svarUpApekSayA samayamAtrAvasthAnA, anyathA tu disamayamAtrAvasthAnA zeSIbhavati tadA tasya vaikriyaikAdazakasya jaghanyaM pradezasatkarma // 42 // maNyaguccAgoe sudumakhaNabaddhagesu sudumatase / tiyarAhArata appAbaMdhiyA suciraM // 43 // mayata - manuSyadhikamuccaigatraM ca pUrva sUkSmatrasena kSapitakarmAzeno'litaM / tataH sudumakhaNabagesu ti' sUdoSa sUkSmai kendriyeNa pRthivyAdinA satA kSaNamantarmuhUrtakAlaM yAvat nUyo'pi baddhaM / tataH sUkSmatraseSu tejovAyuSu madhye samutpannaH / tatra ca ciroghalanayA ulayituM lagnaH / uSalayatazca yadA teSAmekA sthitirdhisamayamAtrAvasthAnA zeSInavati tadA tayormanuSya dhikoccairgotrayoH sUkSmakaNavayorjaghanyaM pradezasatkarma / tathA tIrthakara nAma 'appA baMdhiya tti' paM kAlaM caturazItivarSasahasrANi sAtirekANi yAvadvakA kevalI jAtaH / tataH 'suciraM ti' prabhUtaM kAlaM dezonapUrvakoTirUpaM yAvat kevaliparyAyaM paripATyAyogikevalinaH sataH kSapitakarmAMzasya caramasamaye vartamAnasya tIrthakaranAmno jaghanyaM pradezasatkarma / anye tu bruvate - tIrthakaranAmnaH kSapitakarmAzena tatprAyogyajaghanyayoginA prathamasamaye yA latA bA sA jaghanyaM pradezasatkarma | 'AhArataNu tti' zrAhArakatanUpalakSitamAhArakasaptakaM / 'appA baMdhiya tti' aspakAlaM Jain Educationonal . helibrary.org Page #446 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 11 // bavA mithyAtvaM gataH, tataH 'sucira tti' ciroghalanayA ughalayataH sato yadA ekA sthitirSisamayamAtrAvasthAnA zeSIcavati / prakRtiH tadA tasya jaghanyaM pradezasatkarma // 43 // tadevamuktaM jaghanyapradezasatkarmasvAmitvaM / saMprati pradezasatkarmasthAnaprarUpaNArtha spardhakaprarUpaNAmAhacaramAvaliyapavitA guNaseDhI jAsimabinaya udIyAvabigAsamayasamA tAsiM khalu phaDDagAraMtu // 4 // caramAvaliya tti-caramA sarvAntimA yA kSapaNakAle zrAvalikA tAM praviSTA guNazreNiryAsAM prakRtInAM asti, na ca udayaH tAsAM styAnapriMtrikamithyAtvAdyavAdazakaSAyanarakachikatiryagchikapaJcenjiyajAtivarjajAticatuSTayAtapodyotasthAvarasUkSmasAdhAraNarUpANAmekonatriMzatsaMkhyAnAmAvalikAyAM yAvantaH samayAstAvanti spardhakAni bhavanti / khaluzabdo vAkyAlaMkAre / turevakArArthaH / AvakhikAsamayasamAnyavetyarthaH / zyamatra nAvanA-anavyaprAyogyajaghanyapradezasatkarmayuktastraseSu madhye samutpannaH / tatra ca sarvaviratiM dezaviratiM cAnekazo labdhvA caturazca vArAn mohanIyamupazamayya nUyo'pyekendriyeSu madhye smutpnnH| tatra ca pazyopamAsaMkhyeyajAgamAnaM kAlaM yAvat sthitvA manuSyeSu madhye smutpnnH| tatra ca pnnaayaamnyudytH| tasya carame sthitikhaMDake'pagate sati caramAvalikAyAM stibukasaMkrameNa dIyamANAyAM yadA ekA sthitirpisamayamAtrAvasthAnA zeSIjavati tadA sarvamajaghanyaM yat pradezasatkarma tat prathamaM pradezasatkarmasthAnaM / tata eka "13 // 12 // smin paramANau pradipte sati anyat vitIyaM pradezasatkarmasthAnaM navati / tato dhyoH paramAevoH pradiptayoranyattRtIyaM pradezasatkarmasthAnaM / triSu paramANuSu prakSipteSu anyat / evamekaikaparamANupropeNa pradezasatkarmasthAnAni nAnAjIvApekSa Jain Educatio n al For Private & Personal use only elibrary.org Page #447 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yA'nantAni tAvaghAcyAni yAvattasminneva carame sthitivizeSe guNitakauzasyotkRSTa pradezasatkarmasthAnaM navati / ata UrdhvamanyatpradezasatkarmasthAnaM na prApyate / tata idamekaM spardhakaM / idaM tu caramasthitimadhikRtya / evaM yozcaramasthityoditIyaM spardhakaM vaktavyaM / tisRSu ca sthitiSu tRtIyaM / evaM tAvaghAcyaM yAvatsamayonAvalikAsamayapramANAni spardhakAni javanti / tathA caramasthitighAtasya caramaM prakSepamAdiM kRtvA pazcAnupUrtyA pradezasatkarmasthAnAni yathottaraM vRkSAni tAvavaktavyAni yAvadAtmIyamAtmIyamutkRSTaM pradezasatkarma / tata etAvadetadapi sakala sthitigataM yathAsaMbhavamekaM spardhakaM vivakSyate / tata etena spardhakena sahAvalikAsamayapramANAni spardhakAni javanti // 4 // saMjalaNatige cevaM ahigANi ya thAligAe samaehiM / usamayahINehiM guNANijohANANi kasiNANi saMjalaNatige tti-saMjvalanatrike krodhamAnamAyArUpe / evaM pUrvoktena prakAreNa spardhakAni vAcyAni / zyamatra nAvanAkrodhAdInAM prathamasthitiryAvadAvalikAzeSA na navati tAvat sthitighAte rasaghAtabandhodayodIraNAH pravartante / zrAvalikAzeSAyAM tu prathamasthitau vyavavidyante / tato'nantarasamaye samayonAvalikAgataM samayaghayonAvalikAdhikabaddhaM ca sakRdasti, anyat sarva dIeM / tatra samayonAvalikAgatasya dalikasya spardhakalAvanA yathA prAk kRtA tathAtrApi krtvyaa| yacca samayaSyonAvalikAdhikaba, dalikamasti tasyAnyathA spardhakAnAvanA kriyate, pUrvaprakAreNAtra spardhakasvarUpasyAprApyamANatvAt / ayocyeta kathaM sthitighAtarasaghAtabandhodayodIraNAvyavacchedAnantarasamaye samayaSyonAvalikAdhikabadhmeva dalikamasti na zeSamiti jJAyate ? ucyate-iha caramasamayakrodhAdivedakena yada dalikaM tadvandhAvalikAtItaM zrAvali-1 Jain Education a l For Privale & Personal use only KePibrary.org Page #448 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Huan // 213 // kAmAtreNa kAlena niravazeSaM saMkramayati / tathA ca satyAvalikAcaramasamaye svarUpApekSayA'karmI javati / dicaramasamayavedakena yadvaddhaM tadapi ca bandhAvalikAyAmatItAyAmanyenAvalikAmAtreNa kAlena saMkramayati / zrAvalikAyAzcaramasamayeakarmI javati / evaM yatkarma yasmin samaye baddhaM tattasmAtsamayAdArajya dvitIyAvalikAcaramasamaye'karmI navati / tathA ca sati bandhAdyabhAvaprazramasamaye samayaghayonAvalikAdhikameva satprApyate, na zeSaM / tathAhi - tattvato'saMkhyAtasamayAtmikApyAvalikA kilAsatkalpanayA catuHsamayAtmikA kapyate / tato bandhAdivyavacchedacaramasamayAdarvA aSTame samaye yadvayaM tadbandhAvalikAyAM catuHsamayAtmikAyAmatItAyAM zranyayA catuHsamayAtmikayA zravalikayA anyatra saMkramyamANaM caramasamaye bandhAdivyavacchedasamayarUpe sarvathA svarUpeNa na prApyate, anyatra sarvAtmanA saMkramitatvAt / saptame samaye yadvaddhaM taccatuHsamayAtmikAyAmAvalikAyAmatikrAntAyAmanyayA catuHsama - yAtmikayA anyatra saMkramyamANaM bandhAdivyavacchedAnantarasamaye svarUpeNa na prApyate, sarvAtmanA'nyatra saMkramitatvAt / zeSaSaSThAdisamayabaddhaM tu prApyate / tato bandhAdau vyavacinne sati anantarasamaye samayayonAvalikAdhikabandhameva sat prApyate / nAnyaditi / tatra bandhAdivyavacchedasamaye jaghanyayoginA satA yadvaddhaM tasya bandhAvalikAyAmatItAyAmanyayA zrAvalikayAsnyatra saMkramyamANasya caramasamaye yat saMkramayiSyati na tAvatsaMkramayati tat saMjvalanakrodhasya jaghanyaM pradezasatkarmasthAnaM / evaM dvitIyayogasthAnavartinA bandhAdivyavacchedasamaye yadvaddhaM tasyApi dalikaM caramasamaye dvitIyaM pradezasatkarmasthAnaM / evaM tAvadvAcyaM yAvadutkRSTayogasthAnavartinA satA bandhAdivyavacchedasamaye yadvaddhaM tasya 1 prakRtiH // 213 // Page #449 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dalikaM caramasamaye sarvotkRSTamantimaM pradezasatkarmasthAnaM / evaM jaghanyaM yogasthAnamAdiM kRtvA yAvanti yogasthAnAni javanti tAvanti pradezasatkarmasthAnAnyapi caramasamaye prApyante, idamekaM spardhakaM / evaM bandhAdivyavacchedavicaramasamaye jaghanyayogAdinA yadvadhyate tatrApi vitIyAvalikAcaramasamaye prAgiva tAvanti pradezasatkarmasthAnAni nAvanIyAni / kevalaM sthitiSyanAvIni tAni pratipattavyAni, bandhAdivyavacchedacaramasamaye baghasyApi dalikasya tadAnIM ghisamayasthitikasya prApyamANatvAt / idaM vitIyaM spardhakaM / evaM bandhAdivyavacchedatricaramasamaye jaghanyayogAdinA yadvadhyate tatrApi vitIyAvalikAcaramasamaye prAgiva tAvanti pradezasatkarmasthAnAni bhavanti / navaraM sthititrayatnAvI ni tAni nAvanIyAni, | tadAnI bandhAdivyavacchedacaramasamayabadhasatkasyApi dalikasya trisamayasthitikasya prApyamANatvAt / idaM tRtIyaM spardhakaM / evaM samayaghayonAvalikAdike yAvantaH samayAstAvanti spardhakAni navanti / tata Aha-'ahigANi ya AvaligAe' ityAdi / yogasthAnAni kRtsnAni samastAni samudAyaikarUpatayA vivakSitAni sakalayogasthAnasamudAya ityarthaH / zrAvalikAgataiH samayaiH samayaSyahInairguNyante / guNite sati yAvantaH sakalayogasthAnasamudAyAstAvanti prathamasthitau vyavacinnAyAmadhikAni spardhakAni navanti / tathAhi-bandhAdivyavacchedAnantarasamaye samayayonAvalikAdhikasamayapramANAni spardhakAni prApyante / etaccAnantarameva nAvitaM / bandhAdivyavacchedAdUrdhvaM ca prathama sthitirAvalikAmAtrA tiSThati / tatastasyAmAvalikAmAtrAyAM prathamasthitau saMkrameNa vyavavidyamAnAyAM parata zrAvalikAsamayapramANAni spardhakAni anyatra saMkramaNa Jain Education laakhlional For Privale & Personal use only library.org Page #450 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 14 // vyavavidyante / ata eva ca tAni pRthak na guNyante / tatasteSu vyavachinneSu prathamasthitau ca vyavachinnAyAM zeSANi samayayonAvalikAsamayapramANAnyevAdhikAni prApyante, nAnyAnIti // 45 // |veesu phaDDugaDugaM ahigA purisassa be na shraavliyaa|usmyhiinnaa guNiyAjogahANehiM ksinnehiN||46|| __ veesu tti-vedeSu strIvedapuruSavedanapuMsakavedeSu pratyeka ve pe spardhake javataH / kathamiti cemucyate-kazcijanturajavasi. hikaprAyogyajaghanyapradezasatkarmA traseSu madhye smutpnnH| tatra dezaviratiM sarvaviratiM ca bahuzo labdhvA caturazca vArAn mohanIyamupazamayya ghAtriMzadadhikaM ca sAgaropamANAM zataM yAvatsamyaktvamanupATyApratipatitasamyaktvo napuMsakavedena pkshrennimaaruuddhH| tato napuMsakavedasya prathamasthitau vicaramasamaye vartamAne uparitanasthitikhammanyatra saMkramitaM / tathA sati uparitanI sthitiH sarvAtmanA nirlepIkRtA / tataH prathama sthitau caramasamaye sarvajaghanyaM yat pradezasatkarma tat prathama pradezasatkarmasthAnaM / tata ekasmin paramANau prakSipte sati ditIyaM pradezasatkarmasthAnaM / paramANuSyapradepe ca tRtIyaM / evaM nAnAjIvApekSyA ekaikaparamANuvRdhyA pradezasatkarmasthAnAni anantAni tAvaghAcyAni yAvajuNitakauzasyotkRSTa pradezasatkarmasthAnaM / idamekaM spardhakaM / tato ditIyasthitau caramakhame saMkramyamANe caramasamaye pUrvoktaprakAreNa sarvajaghanyaM yat pradezasatkarmasthAnaM tat zrAdi kRtvA nAnAjIvApekSyA yathAsaMbhavamuttarottaravRddhyA nirantarapradezasatkarmasthAnAni tAvadhAcyAni yAvANitakauzasyotkRSTa pradezasatkarmasthAnaM / tAni vitIyaM spardhakaM / athavA yAvatprathamA sthitirSitIyA ca sthitirvidyate tAvadekaM spardhakaM / ditIyasthitau ca hISAyAM prathamasthitau zeSInUtAyAM samayamAtrAyAM vitIyaM spardhakamiti / karmasthAnAni anantAmANe caramasamaye pUlisakarmasthAnAni tAvamA // 14 // Jain Educatio n al For Privale & Personal use only Ninelibrary.org Page #451 -------------------------------------------------------------------------- ________________ evaM prakAracyena strIvedasyApi spardhakaSyaM jAvanIyaM / puruSavedasya punaH spardhakaSyamevaM nAvanIyaM-udayacaramasamaye jaghanyaM pradezasatkarma Adi kRtvA nAnAjIvApekSyA ekaikaparamANuvRsyA nirantaraM pradezasatkarmasthAnAni tAvaghAcyAni yAvadguNitakauzasyotkRSTa pradezasatkarmasthAnaM / etAni sarvANyanantAni / etAnyeka spardhakaM / udayacaramasamaye ca vitIyasthitI caramakhame saMkramyamANe sarvajaghanyaM pradezasatkarmasthAnamAdi kRtvA prAgiva vitIyaM spardhakaM vAcyaM / kiM ca 'ahigA purisassa tti' puruSavedasyAdhikAnyapi spardhakAni lavanti / kiyanti javantIti cemucyate-'be u zrAvaliyA' ityAdi, atra ke zrAvalike ityatra tRtIyArthe prathamA, 'jogANehiM kasiNehiM' ityatra tu tRtIyA prathamArthe / tato'yamarthaHkRtsnAni yogasthAnAni sakalayogasthAnasamudAya ityarthaH / dhAnyAmAvalikAnyAM ghiramayahInAnyAM AvalikAdikasamayairSirUpahInai rityarthaH / guNyante, guNite ca sati yAvantaH sakalayogasthAnasamudAyAstAvanti spardhakAnyadhikAni navanti, samayaSyahInAvalikAdhikasamayapramANAni adhikAni javantItyarthaH / tathAhi-puruSavedasya bandhodayAdivyavacchede sati samayaSyonAvalikAdhikabacha puruSavedasya dalika vidyate / tato'vedakasya sataH saMjvalanatrikoktaprakAreNa yogasthAnApekSyA samayaghayahInAvalikAdhikasamayapramANAni spardhakAni vaacyaani||46|| saMpratyuktAnAM vakSyamANAnAM ca spardhakAnAM sAmAnyarUpaM khakSaNamAhasavajahannADhattaM khaMdhuttara niraMtaraM uppiM / egaM ubalamANI lojajasA nokasAyANaM // 47 // sabajahanna tti-sarvajaghanyAt pradezasatkarmasthAnAdArabdhamekaikena karmaskandhenottarataH pUrvasmAtpUrvasmA'ttarottareNa nirantaraM Sain Education For Private & Personal use only Page #452 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH pradezasatkarmasthAnajAlaM tAvanneyaM yAvat 'uppi' upari tanaM sarvotkRSTa pradezasatkarmasthAnaM javati / zyamatra jAvanA-sarvajaghanyapradezasatkarmasthAnAdAranya yogasthAnApekSyA ekaikena karmaskandhena vRhAni pradezasatkarmasthAnAni nirantarANi tAvannetavyAni yAvatkRSTaM pradezasatkarmasthAnaM javati / ekaikakarmaskandhenottarata iti coktaM yogasthAnavazalabdhaspardhakApekyA, anyathA "caramAvaliya pavityAdau" yAni spardhakAnyuktAni teSvakaikena pradezenaivottarottarA vRddhiHprApyate iti| tadevamuktaM sAmAnyena lakSaNaM spardhakAnAM / saMpratyuSayamAnaprakRtInAM spardhakaprarUpaNAzramAha-egaM ubalamANI' eka spardhakaM ughaDyamAnaprakRtInAM trayoviMzatisaMkhyAnAM / tatra samyaktvasya nAvanA kriyate-ajavyaprAyogyajaghanya sthitisatkarmA traseSu madhye samutpannastatra samyaktvaM dezaviratiM cAnekavArAn labdhvA caturazca vArAn mohanIyamupazamayya ghAtriMzadadhikaM ca sAgaropamANAM zataM yAvatsamyaktvamanupATya mithyAttvaM gataH, tatazciroghalanayA samyaktvamughalayato yadA caramakhaM saMkrAntaM ekA ca zeSA udayAvalikA tiSThati, tAmapi stibukasaMkrameNa mithyAtve saMkramayati / saMkramayatazca yA ekA sthitipisamayamAtrAvasthAnA zeSInUtA yadAvatiSThate tadA samyaktvasya sA jaghanyaM pradezasatkarmasthAnaM / tato nAnAjIvApekyA ekaikapradezavuddhyA pradezasatkarmasthAnAni tAvannetavyAni yAva[NitakAzasyotkRSTa pradezasatkarmasthAnaM javati / idamekaM spardhakaM / evaM samyagmithyAtvasyApi / evameva ca zeSANAmapyulanayogyAnAM vaikriyaikAdazakAhArakasaptakoccairgotramanuSyadhikarUpANAM prakRtInAM / navaraM tAsAMghAtriMzadadhikasAgaropamazatapramANaH samyaktvakAlo mUlata eva na vktvyH| khojajase-| tyAdi' saMjvalanalonayazAkIyorapi eka spardhaka / tathAhi-sa evAnavasiddhikaprAyogyajaghanya sthitisatkarmA seSu madhye taM yAvatsamyaktvanAmapi stibukasatyaM pradezasa // 15 // Jain Education antional For Private & Personal use only Kalnelibrary.org Page #453 -------------------------------------------------------------------------- ________________ smutpnnH| tatra ca catuHkRtvo mohopazamamantareNa zeSAniH pitakarmAzakriyAnniH karmadalikaM prajUtaM payitvA cirakAlaM |ca saMyamamanupAkSya pnnaayotthitH| tasya yathApravRttakaraNacaramasamaye jaghanyaM pradezasatkarma / tatastasmAdAranya nAnAjIvApekSyA ekaikapradezavRddhyA nirantarANi pradezasatkarmasthAnAni tAvaghAcyAni yAvajuNitakarmAzasyotkRSTa pradezasatkarmasthAnaM / evamekaM saMjvalanakhonayazAkIyoHspardhakaM / palAmapi ca nokaSAyANAM pratyekamekaikaM spardhaka tadapi caivaM-sa evAnavasidhikaprAyogyajaghanyapradezasatkarmA traseSu madhye samutpannaH / tatra samyaktvaM dezaviratiM cAneko labdhvA caturazca vArAnmohanIyamupazamayya strIvedanapuMsakavedau ca nUyo nUyo bandhena hAsyAdidalikasaMkrameNa ca prajUtamApUrya manuSyo jAtastatra cirakAlaM saMyamamanupATya paNAyotthitaH / tasya caramakhamacaramasamaye yadidyamAnaM pratyekaM palAM nokaSAyANAM pradezasa-1 karma tatsarva jaghanyaM / tatastasmAdArajya nAnAjIvApekSyA ekaikapradezavRddhyA nirantarANi pradezasatkarmasthAnAni anantAni tAvakAcyAni yAvajuNitakAMzasyotkRSTaM pradezasatkarma / evamekaM SamAM nokaSANAM pratyeka spardhakaM // 4 // saMprati mohanIyavarjAnAM ghAtikarmaNAM spardhakanirUpaNArthamAhavizkhaMgavineyA khIekasAyassa sesakAlasamA / egahiyA ghAINaM nidApayalANa hiccekaM // 4 // vikhaMmaga tti-dIpakaSAyasya sthitikhaMDavyavacchedAt sthitighAtavyavacchedAt parato yaH zeSakAla stiSThati tatsamAni zeSakAlasamayasamAni spardhakAni ekAdhikAni ghAtikarmaNAM navanti / nijAmacalayostu hitvA parityajya ekaM carama | sthitigataM spardhaka, zeSANi vAcyAni, nitrApracalayohi udayAnAvAt svasvarUpeNa caramasamaye dalika na prApyate, kiM-18 Jain EducatioTA ional For Privale & Personal use only n elibrary.org Page #454 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma // 216 // Jain Education tu paraprakRtirUpeNa tena tayorekaM spadhakaM carama sthitigataM parityajyate / spardhakAnAM ceyaM jAvanA - hI ekaSAyAdvAyAH saMkhye yeSu jAgeSu gateSu satsu ekasmiMzca saMkhyeyatame'ntarmuhUrtapramANe jAge'vatiSThamAne jJAnAvaraNapaJcakadarzanAvaraNacatuSTayAntarAyapaJcakAnAM sthitisatkarma sarvApavartanayA'pavartya kSINakaSAyAcyAsamaM karoti / niSApracalayostvekasamayahInaM / chAtra ca kAraNaM prAgevoktaM / tadAnIM ca sthitighAtAdayo nivRttAH / yadapi ca kI ekapAyAnyAsamaM sthitisatkarma kRtaM, tadapi ca krameNa yathAsaMbhavamudayodI raNAcyAM yamupagacchattAvaSaktavyaM yAvadekA sthitiH zeSIbhavati / tasyAM ca pitakarmAzasya sarvajaghanyaM yatpradezasatkarma tatprathamaM sthAnaM / tata ekasmin paramANau prakSipte sati dvitIyaM pradezasatkarmasthAnaM / evamekaikaparamANuvRddhyA nirantarANi pradezasatkarmasthAnAni tAvadvAcyAni yAvaGguNitakarmAzasya sarvotkRSTaM pradezasatkarmasthAnaM / idamekaM spardhakaM / prayozca sthityoH zeSI nUtayoruktaprakAreNa dvitIyaM spardhakaM / tisRSu sthitiSu zeSIbhUtAsu tRtIyaM spardhakaM / evaM kSINakaSAyAnyAsamIkRte satkarmaNi yAvantaH sthitivizeSAstAvanti spardhakAni vAcyAni / caramasya ca sthitighA - tasya caramaM prakSepamAdau kRtvA pazcAnupUrvyA pradezasatkarmasthAnAni yathottaraM vRddhAni tAvaddaktavyAni yAvadAtmIyamAtmIyaM | sarvotkRSTaM pradezasatkarma tAvadetadapi sakalanija nija sthitigataM yathAsaMbhavamekaikaM spardhakaM praSTavyaM / tatastenAdhikAni sthitighAtavyavacchedAt parataH kSINakaSAyAcyAsamayasamAni spardhakAni bhavanti / nidrApracalayostu dicarama sthitimadhikRtya spardhakAni vAcyAni, caramasamaye taddalikasyAprApyamANatvAt / tata ekena hInAni tasya spardhakAni praSTavyAni // 48 // selesisaM tigANaM udayavaINaM tu teNa kAleNaM / tullA gadiyAI sesANaM egaUpAI // 485 // Bonal prakRtiH // 216 // Nelibrary.org Page #455 -------------------------------------------------------------------------- ________________ selesi tti-zailezI ayogyavasthA tasyA sattA yAsA prakRtInAM tAH zailezIsattAkAH / tAzca vidhA, tadyathA-udayadhAvatyo'nudayavatyazca / tatrodayavatyo manuSyagatimanuSyAyuHpaJcendhiyajAtitrasasunagAdeyaparyAptabAdarayazaHkIrtitIrthakaroccai gotrasAtAsAtAnyataravedanIyarUpA bAdaza / tAsAM prakRtInAM tenAyogikAlena tujhyAni spardhakAni ekaikenAdhikAni javanti, ayogikAle yAvantaH samayAstAvanti spardhakAni ekenAdhikAni navantItyarthaH / kathamiti cekucyate-ayogikevakhinazcaramasamaye pitakarmAzamadhikRtya yatsarvajaghanyaM pradezasatkarmasthAnaM tat prathamaM sthAnaM / tata ekasmin paramANau prakSipte sati dvitIya prdeshstkrmsthaan| evaM nAnAjIvApekSyA ekaikapradezavRddhyA tAvatpradezasatkarmasthAnAni aSTavyAni yAvajuNitakauzasya sarvotkRSTa pradezasatkarmasthAnaM idamekaM spardhakaM / tata evameva dhyoH sthityoH zeSInUtayorSitIya spardhakaM, tisRSu sthitiSu tRtIyaM / evaM nirantaraM tAvadavagantavyaM yAvadayogiprathamasamayaH / tathA sayogikevalicaramasamaye |caramasthitikhaMDasatkaM caramaprakSepamAdiM kRtvA yAvadAtmIyamAtmIyaM sarvotkRSTa pradezasatkarma tAvadetadapi sakalasvasvasthiti gatamekaikaM spardhaka aSTavyaM / tato'yogikevaliguNasthAnake yAvantaH samayAstAvanti spardhakAni ekAdhikAni udayavatInAM |prakRtInAM pratyekaM navanti / zeSANAM tvanudayavatInAM prakRtInAM vyazItisaMkhyAnAM tAvanti spardhakAnyekena hInAni javanti / yatastA ayogikevakhicaramasamaye udayavatISu madhye stibukasaMkrameNa saMkramyante / tatastAsAM caramasamayagataM 4|| spardhakaM na prApyata iti tena hInAni tAsAM spardhakAni javanti / ida yadyapi manuSyagatyAdInAM 'egaM ubalamANI' ityanena AAAAAAACANCCA ka0pra037 Jain Education a l For Privale & Personal use only telibrary.org Page #456 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 11 // granthena prAgeva spardhakaprarUpaNA kRtA tathApi ihApi tAsAM spardhakAni prApyanta iti nUya upAdAnaM / evaM karaNeSvapi bandhanAdiSu yathAsaMjavaM spardhakAni vAcyAni ||e| tathA cAhasaMjavato gaNAI kammapaesehiM hoti neyA / karaNesu ya udayammi ya aNumANeNevameeNaM // 5 // RI saMjavato tti-saMjavataH saMjavamAzritya sthAnAni pradezasatkarmasthAnAni / karaNeSu bandhanAdiSu udaye ca / karmaprade-18 hai zenyaH karmapradezAnadhikRtya / jJeyAni jJAtavyAni / kathamityAha-evamupadarzitena / etena prAguktena anumAnena prakAreNa jJAtavyAni / tathAhi-bandhanakaraNe jaghanyaM yogasthAnamAdiM kRtvA yAvatkRSTayogasthAnaM etAvanti pradezasatkarmasthA-12 nAni bandhamAzritya prApyante, tAvanti caika spardhaka / evaM saMkramaNAdiSvapi pratyekaM yathAyogaM jAvanIyam // 50 // karaNodayasaMtANaM pagahANesu sesagatige ya / nUyakArappayaro avahiu~ taha avattavo // 51 // / karaNodayasaMtANaM ti-aSTAnAM karaNAnAM udayasattayozca prakRtisthAneSu 'sesagatige yatti' zeSake ca trike sthityanunAgapradezarUpe pratyekaM catvAro vikaTapA jnyaatvyaaH| tadyathA-nUyaskAraH, aspataraH, avasthitaH, avaktavyazca // 51 // eteSAM caturNA lakSaNamidamegAvahige paDhamo egAUNagammi biLa u / tattiyametto ta paDhame samaye avattavo // 5 // RRRRRRRRAA // 17 // Sain Education International For Privale & Personal use only Annelibrary.org Page #457 -------------------------------------------------------------------------- ________________ CACACA CASSASSASS egAdahige tti-iha bandhamAzritya jAvanA kriyate / bandho vidhA-mUlaprakRtInAmuttaraprakRtInAM ca / tatra mUlaprakRtInAM bandhaH kadAcit aSTAnAM, kadAcitsaptAnAM, kadAcit SamAM, kdaacideksyaaH| tatra yadA stokAH prakRtIrAbadhnan pariNAmavizeSato nUyasIH prakRtInAti, yathA sapta baddhA zraSTau badhnAti, yA SaT ekAM ca baddhA sapta, tadA sa bandho nUyaskAraH / tathA cAha-egAdahige paDhamo' ekAdinirekakSitryAdiniH prakRtijiradhike bandhe prathamaH prakAro navati, nUyaskAro bandho nvtiityrthH| yadA tu prajUtAH prakRtIbaMnan pariNAmavizeSataH stokA baDumArajate, yathA'STau bavA sapta banAti,sapta vA baddhA SaT,SaDDA baddhvA ekAM, tadAnIM sa bndho'ttptrH| tathA cAha-egAIUNagammi biLa u' ekAdijirekadivyAdiniH prakRtinirUne bandha vitIyaH prakAraH apatara ityrthH| tathA sa eva nUyaskAro'pataro vA ditIyAdiSu samayeSutAvanmAtratayA pravartamAno'vasthita iti vyapadezaM banate / tathA cAha 'tattiyametto taIla' tAvanmAtrastRtIyo'vasthita ityrthH| ete trayo'pi prakArAmUlaprakRtInAM sNnvnti| cturthstunsNnvti| na hi mUlaprakRtInAM sarvAsAM bandhavyavacchede sati bhUyo'pi bandhaH saMjavati yena caturtho bandhaH syaat| tata uttaraprakRtIradhikRtya sa veditvyH| yathA mohanIyasya tajatasarvottaraprakR-14 tibandhavyavacchede sati upazAntamohaguNasthAnakAt pratipAte nUyo'pibandhAraMjaprathamasamaye,sahi tadAnIM na jUyaskAro vaktuM zakyate, nApyapataraH, nApyavasthitaH, talakSaNAyogAt, tato'sAvavaktavya ityucyate, jUyaskArAdinAmnA vaktumazakyatvAt / evamuttaraprakRtIradhikRtya jJAnAvaraNIyAdInAM vedniiyvrjaanaamvktvyojaavniiyH| vedanIyasya tvavaktavyona saMjavati, tasya hi sarvathA bandhavyavacchedaH sayogikevakhicaramasamaye / na ca tataH pratipAto yena yo bandhaH pravartamAnaH prazramasamaye'va -RACC JainEducation For Private & Personal use only Page #458 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karma prakRti // 10 // kara ARER ktavyaH syAt / tadevaM mUlaprakRtIradhikRtyAvaktavyavarjAH zeSAstrayaH prakArAH, uttaraprakRtIstvadhikRtya catvAro'pi prakArAH saMjavanti / yathA ca bandhe catvAro'pi prakArA nAvitA evaM saMkrame nartanAyAmapavartanAyAmudIraNAyAmupazamanAyAmudaye sattAyAM ca prakRtisthAneSu sthityanunAgapradezasthAneSu ca yathAyoga svayameva jAvanIyAH // 5 // karaNodayasaMtANaM sAmittoghehiM sesagaM neyaM / gazyAzmaggaNAsuM saMjavaLa sucha zrAgamiya // 53 // karaNodayasaMtAeM ti-aSTAnAM karaNAnAmudayasattayozca yamuktaM pratyeka saprapaJcaM svarUpaM tat ghsvaamitvmucyte| 'sAmi|ttoghehiM ti vitIyArthe tRtIyA, vyaktyapekSyA ca bahuvacanaM / tatazca tAni ughasvAmitvAni yathoktakaraNASTakodayasattA-I svarUparUpANi suSThu zrAgamya parijAvya zeSakamapi jJAtavyaM va jJAtavyamityAha-gatyAdiSu caturdazasu mArgaNAsthAneSu / kathamityAha-saMjavato yathA saMbhavati yathA ghaTate tathaiva, nAnyathA // 53 // baMdhodIraNasaMkamasaMtudayANaM jahannagAhiM / saMveho paga liI aNunAgapaesa ne // 54 // baMdhodIraNa tti-bandhodIraNAsaMkramasattodayarUpANAM paJcAnAM padArthAnAM prakRtisthityanunAgapradezataH prakRtisthityanu-| nAgapradezAnadhikRtya jaghanyAjaghanyotkRSTAnutkRSTaiH saMbandhaH parasparamekakAlamAgamAvirodhena mIlanaM / yathA jJAnAvaraNIyasya jaghanye sthitibandhe jaghanyo'nunAgabandhaH, jaghanyaH pradezabandhaH, ajadhanyAH sthityudIraNAsaMkramasattodayA ityAdirUpaM, tatpUrvoparI suSThu parinAvya jJAtavyam // 54 // tadevamuktA sattA, tadanidhAnAcca yatprAk pratijJAtaM 'kammagassa karaNaTThagudayasaMtANi vobAmi' iti tatsamarthitaM / // 10 // S Jain Educatio n al For Privale & Personal use only LAbelibrary.org Page #459 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ALSARKARIESAGAR- saMprati prakaraNaparijJAnanibandhanAM viziSTaphalasaMprAptimAha karaNodayasaMtavika tannijarakaraNasaMjamuGogA / kammaghyudayanihAjaNiyamaNihaM suhamuveti // 55 // da karaNodaya tti-karaNAnAmuktasvarUpANAmudayasattayozca samyak parijJAnayuktAH / tannijArakaraNasaMjamujoga tti' tAsAM karaNodayasattAnAM yA nirjarA tasyAH karaNaM nirvartanaM tadartha saMyama prati udyoga udyamo yeSAM te tnnirjraakrnnsNymodyogaaH| te itthaMnUtAH santaH kimityAha karmASTakodaya (sattA) niSThAjanitaM karmASTakasyASTAnAM karmaNAmudayaniSThayA,| udayagrahaNaM bandhasattAdhupalakSaNaM, tato'yamarthaH-bandhodayasattAkSyeNa janitamutpAditaM yat 'maNi ti' manasa iSTaM / athavA 'aNiti' na vidyate niSThA paryavasAnaM yasya tadaniSThaM aparyavasAnaM sukhaM / unnayatrApi modasukhaM / tat upayanti prApnuvanti / tasmAdavazyamiha prakaraNe prekSAvanninirantaramanyAsaH karaNIyaH, kRtvA ca yathAzakti saMyamAdhvani pravartitavyaM / pravRttena ca satA saMkliSTAdhyavasAyarUpakupathaparihAre yatna Astheya iti // 55 // saMpratyAcArya Atmana aucatya pariharannanyeSAM bahuzrutAnAM prakaraNArthaparijAvanAviSaye prArthanAM ca kurvana prekSAvatAM prakaraNaviSaye upAdeyabuddhiparigrahArtha prakaraNasya paraMparayA sarvavinmUlatAM khyApayati-- zya kammappagamI jahAsuyaM nIyamappamazNA vi / sohiyaNAnogakayaM kahaMtu varadihivAyannU // 56 // | zyatti-appamatinApi aTpabuddhinApi satA / ityevamuktena prakAreNa gurucaraNakamalaparyupAsanAM kurvatA gurupAdamUle yathA mayA zrutaM tathA karmaprakRteH karmaprakRtinAmakAtprAtRtAt / dRSTivAde hi caturdaza pUrvANi / tatra caktiI RECRC Jain Educatio n al For Privale & Personal use only libraryong Page #460 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakRtiH // 11 // ye'grAyaNIyAnidhAne'nekavastu samanvite pUrva paJcamaM vastu viMzatiprAnRtaparimANaM / tatra karmaprakRtyAkhyaM caturtha prAnRtaM caturviMzatyanuyogadhAramayaM / tasmAdidaM prakaraNaM nItaM aakRssttmityrthH| asmiMzca prakaraNe yatkimapi skhalitamanAnogakRtamanAjogajanitaM / udmasthasya hi kRtaprayatnasyApyAvaraNasAmarthyato'nAnogaH saMjavati / tato'nAjogajanitaM yatkimapi skhalitaM tat zodhayitvA'panIya / ye varA utkalitabuddhyatizayasaMpannA dRSTivAdA kAdazakAMgavidaste / mamopari mahatImanugrahabuddhimAsthAya / tatrAnyat padamAgamAnusAri pradipya kathayantu yathedamatra padaM samIcInaM nedamiti, na punarupekSArUpo'prasAdastaiH kartavyaH / atra 'zya kammapayamI' ityAdinA granthena prakaraNasya sarvavinmUlatA khyApitA aSTavyA / dRSTivAdo hi jagavatA sAdAdarthato'nihitaH / sUtratastu sudharmasvAminA / dRSTivAdAntargataM ca karmaprakRtiprAnRtaM / tasmAccedaM prakaraNamuddhRtamiti paraMparayA sarvavinmUlam // 56 // 7 // | iha zAstrasyAdau madhye'vasAne ca maMgalamavazyamannidhAtavyaM / AdimaMgalAnidhAne hi zAstramavighnena parisamAptimiyarti, dra madhyamaMgalAnidhAnatazca ziSyapraziSyAdiparaMparAgamanena sthairyamAdhatte, paryantamaMgalAnidhAnaprajAvataH punaH ziSyapraziSyAdijiravadhAryamANaM teSAM cetasi supratiSThitaM navati / tatrAdimaMgalaM 'sika simjhatyasurya' ityAdyuktaM / madhyamaMgalaM tu 'akaraNa aNuzannAe aNuyogadhare paNivayAmi' iti / saMprati punaH paryavasAnamaMgalamAhajassa vrsaasnnaavyvphrispviksiyvimlmkirnnaa| vimalaMti kammamazle so me saraNaM mahAvIro jassa tti-yasya jagavato mahAvIrasya varamanuttaraM yacchAsanaM tadavayavasaMsparzAt ye prakarSeNa vikasitA udbodhaM gatA 8048CRAC-C45CNXN ACTREKARORE NEL // 15 // Jan Education mana For Private & Personal use only Sainelibrary.org Page #461 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vimalA apagatamithyAjJAnatvarUpamalA matikiraNA matirazmayaH te karmamalinAn karmatamomalImasAn asumato vimalayanti vimalIkurvanti / sa jagavAn mahAvIro vardhamAnasvAmI me mama saMsArajayajItasya zaraNaM paritrANahetuH, nAnya iti // 55 // 5 // karmaprapaJcaM jagato'nubandhakkezAvahaM vIkSya kRpAparItaH / yAya tasyopadideza ratnatrayaM sa jIyAGinavardhamAnaH // 1 // nirastakumatadhvAntaM satpadArthaprakAzakam / nityodayaM namaskurmo jainasiddhAntanAskaram // 2 // pUrvAntargatakarmaprakRtiprAtRtasamuddhRtA yena / karmaprakRtiriyamataH zrutakevaligamyatnAvArthA ||3||yugmm tataH kva caiSA viSamArthayuktA va cATpazAstrArthakRtazramo'ham / tathApi samyaggurusaMpradAyAt kizcitsphuTArthA vivRtA mayaiSAdha karmaprakRtinidhAnaM bahvartha yena mAdRzAM yogyam / cakre paropakRtaye zrIcUrNikRte namastasmai // 5 // enAmatigajIrAM karmaprakRti vivRNvatA kuzalam / yadavApi malayagiriNA siddhiM tenAcatAM lokH||6|| aInto maMgalaM me syuH sighAzca mama maMgalam / maMgalaM sAdhavaH samyag jaino dharmazca maMgalam // 7 // // iti zrImalayagiriviracitA karmaprakRtiTIkA // -%EOXXX Puplished by Sheth Naginbhai Ghelabhai, Javeri Bazar, and Printed by R. Y. Shedge at the Nirnaya-Sagar Press, 23, Kolbhat Lane, Bombay. JanEducationational For Private & Personal use only braryong Page #462 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Pradoraamananews ||shriimlygirikRtaa karmaprakRtiTIkA smaaptaa|| iti zreSThi-devacan' lAlanAI-jainapustakojhAre-granthAGkaH 17. Sain Education International For Private & Personal use only