Book Title: Bharateshwar Bahubali Vrutti Part_2
Author(s): Shubhshil Gani
Publisher: Devchand Lalbhai Pustakoddhar Fund
Catalog link: https://jainqq.org/explore/600112/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ namasamma mamamamamamamamamamamamamamamamamamamamamammAna __zreSThi devacandra lAlabhAI-jainapustakoddhAre-pranthAGkaH 87. zrImattapAgacchAdhirAja-zrImunisundarasUriziSya-papiMDavaviyozaH zrIbharatezvara-bAhubaliyatimA shshshshshshshshshshshshshshshshshq (dvitIyavibhAgaH patrAGkaH 107-2207: saMzodhakaH-prathamavibhAgasya sampUrNatayA, dvitIya vibhAgasya tu 234 patrAGkaparyantasya svargArohI pUjyapAda zrImadvijayadAnasUrIzvaraH tataH paraM teSAM praziSyaH muni zrI dharmavijayaH / mudraNakArikA-zreSThi-devacandra-lAlabhAI-jainapustakoddhArasaMsthA / prasiddhikArakaH-jIvanacanda sAkaracandaH jahverI asyAH kAryavAhakaH / vIrasaMvat 2462. vikramasaMvat 1993. khIkhAnda 1937. prathamaMsaMskaraNam ] pagyam rU.2. [pratayaH 1000 samayamamamamamamamama ma mamamamana mammammammamA For Private Personel Use Only Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ idaM pustakaM mumbApuryAM jIvanacanda sAkaracanda jahverI ityanena "nirNayasAgara-mudraNApaTTe" kolabhATavIthyAM 26-28 tame gRhe rAmacandra yesU zeDagedvArA mudrApitam / [All Rights reserved by the Trustees of the Fund.] asya punarmudraNAdyAH sarve'dhikArA etadbhANDAgArakAryavAhakairAyattIkRtAH Printed by Ramachandra Yesu Shedge, at the "Nirnaya-sagar" Press, 26-28, Kolbhat Street, Bombay. Published for Sheth Devchand Lalbhai Jain Pustakoddhar Fund, at the Sheth Devchand Lalbhai Jain Dharmashala (Sri Ratnasagar Jain Bording House), Badekhan Chakla, Gopipura, Surat, by Jivanchand Sakerchand Javeri. For Private Personal Use Only Join Education International Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ EXE) Sheth Devchand Lalbhai Jain Pustakoddhar Fund Series: No. 87. S'RI BHARATESVARA-BAHUBALI-VRTTI Part BY S'RI SUBHAS'ILA GANI COMPOSED IN Vikrama Era 1509 Edited up to pp. 234 by the late Jainacarya S'ri Vijayadana Suri and pp. 235-368 by Muni S'ri Dharmavijaya. Vikrama Samvat 1993] Price Rs. 2-0-0. =X=X=X=X=X=X=X=X=X=X=X=XEXEXEXEXI [A. D. 1937. EXEX Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ S'RI BHARATES'VARA-BAHUBALI-VRTTI Part I, pp. 1-186 published in A. D. 1932 and Part II, pp. 187-368 published in A. D. 1937. Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zreSThI devacanda lAlabhAI jahverI. janma 1909 vaikramAbde niryANam 1962 vaikramAbde kArtika zuklaikAdazyAm pauSakRSNatRtIyAyAm (devadIpAvalI-somavAsare) (makarasaGkrAntimandavAsare) sUryapUre. mumbayyAm. JAAA The Late Sheth Devchand Lalbhai Javeri. Born 22nd Nov. 1852 A.D. Surat, Died 13th January 1906 A. D. Bombay. 1-87 :-Copies 3000. SAAZ..abecero For Ponton Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ For Private & Personel Use Only Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ / zrImacchubhazIlagaNiviracitA zrIbharatezvarabAhubalivRttiH prathamavibhAgasya kathAnukramaH / prathamaH saadhvdhikaarH|| | aGkaH kathAnAmAni patrAGkaH aGkaH kathAnAmAni patrAGkaH 1 zrIAdIzvarapUrvabhavacaritram bharatabAhubalikathA ca 1- 20 11 zrIvajrasvAmicaritram ... 68-80 2 zrIabhayakumArakathA (zreNikakathA) 21-40 12 zrInandiSeNa , tapoviSaye 80- 82 3 zrIDhaNDhaNakumAra ,, 41 ,, vaiyAvRtyaviSaye nandiSeNakathA . 82-84 4 zrIsthUlibhadra zrIyakakathA ..... 45 13 siMhagirikathA ... ... 5 zrIannikAputrAcAryacaritram ... 46- 50 14 dAnaviSaye-zrIkRtapuNyakathA ... 6 zrIatimuktakakevalikathAnakam 52 15 zrIsukozalacaritram ... ... 91- 92 7 adattAgrahaNe zrInAgadattakathA 52- 54 16 zubhA'zubhabhAvanAyAM zrIpuNDarIka-kaNDarIkakathA 92- 94 8 nAgadattakathAnakam 54- 56 17 zrIkezigaNabhRJcaritram ...' 94- 97 9 zrImetAryamunivaracaritram .... 56-61 18 zrIkarakaNDu , 97-101 | 10 zrIsthUlabhadrakathA 61-68/19 zrIhallavihalla , ... 101-102 / / Modainelibrary.org Jain Educat For Private Personal Use Only onal Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH / // 1 // Jain Education aGkaH kathAnAmAni 20 zrIsudarzana zreSThicaritram 21 zrIzAlamahAzAla,, 22 zrIzAlibhadramaharSikathA 23 zrIbhadrabAhugaNAdhIza 24 zrIdazArNabhadrarAjarSi 33 27 25 zrIprasannacandrarSi 26 zrIyazobhadrasUrIzvara 127 zrIjambUsvAmi- prabhavara svAmicaritram 128 zrIbaGkacUlacaritram 29 kSamAyAM zrIgajasukumAlakathA ional 23 17 30 zrIavantIsukumAlakathA 31 dAnapuNyopari-zrIdhanyakathA ... ... ... ... ... ... ... ... ... patrAGkaH aGkaH patrANaH 157-160 160-162 162-168 kathAnAmAni 102-104 32 zrI ilAtIputrakathA 104 - 106 33 zrIcilAtIputrakathA 106 - 111 | 34 zrIyugabAhucaritram 111-114 | 35 zrIAryamahAgiri - AryasuhastisUrIzvarayozcaritram 168 - 173 114- 116 | 36 zrI AryarakSitasUrisambandhaH 116-122 | 37 udAyana rAjarSi - prabhAvatIkathA 122 - 123 | 38 zrImanakakSulamuni," 123 - 141 | 39 zrIkAlikasUrIzvara caritram 141 - 143 | 40 zrIkAlikasUrIzvara " 143 - 145 41 zrIkAlika " 173 - 175 175-177 177-178 178 - 179 179-182 182-184 184 - 186 146 - 147 | 42 147 - 157 1-186 " zrI pradyumnacaritram - apUrNam iti prathama vibhAgaH patrAGkaH *** ... ... ... ... ... ... **** ... ... ... anukramaH / // 1 // ainelibrary.org Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ : : dvitiiyvibhaagsy-kthaanukrmH| prathamaH saadhvdhikaarH|| IG aGkaH kathAnAmAni patrAGkaH aGkaH kathAnAmAni patrAGkaH 42 zrIpradyumnacaritram-sampUrNam ... ... 187-191 53 zrIharikezamunikathA ... 221-225 43 mUladevacaritram 54 dhanadeva-dhanamitrakathA ... ... 225-228 | zrIprabhavakathA ca(jambUkathAto jJeyA) 191-202 55 varadAnopari-uttamacaritrakumAracaritram ... 228-240 44 viSNukumAra , 202-204 56 zrIkSemaGkaramahAsAdhukathA ... ... 240-241] 45 zrIArdrakumAra ,, 204-212 57 ajanapiNDe-kSullakadvayakathA maanpinndde||46 zrIdRDhaprahArikathA 212-214 sevatikAbhikSuH mahilApradhAnASaTpuruSI ... 241-245 | 47 zreyAMsakumAravRttam 214-21558 mAyApiNDe-dhanadattakRpaNokathA 245-246 N48 zrIkUraghaTakathA ... 215-216 lobhapiNDasyAdhikAraH ... ... 246-248 49 zrIzayyaMbhavasUrikathA 216-217 iti prathamaH sAdhvadhikAraH smaaptH| 50 zrImeghakumAravRttam 217-218 dvitIyaH saadhviinaamdhikaarH|| A51 zrIskandakakumArakathA 218-219 1 zrIsulasAkathA ... 248-255 52 zrIskandasUri , 219-221 2 zrIcandanabAlAcaritram ... 256-262 : : : Jain Educat onal For Private Personel Use Only jainelibrary.org Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH / // 2 // Jain Educatio aGkaH kathAnAmAni 3 zrImanoramAkathA ( sudarzana zreSThikathAtaH ) 4 zrImadanarekhAcaritram 5 zrIdamayantI 33 6 zrInarmadAsundarI ( RpidattayA sArddha ) 7 zrIsItAcaritram ... 8 zrInandAkathA ( abhayakumArakathAtaH ) 9 zrIbhadrAkathA (zAlibhadrakathAtaH) 10 zrIsubhadrAcaritram 11 zrIrAjImati, 12 zrIRpittA 13 zrIpadmAvatIkathA ( udayanakathAtaH) 14 zrIaJjanA sundarI caritram tional 27 ... ... ... ... ... patrAGkaH aGkaH kathAnAmAni 262 | 15 zrIdevIkathA ( nAsti ) 262-270 | 16 zrIjyeSThAkathA 270 - 281 17 zrIsunyeSThAkathA 281-288 18 zrImRgAvatIvRttam 288-293 19 zrIprabhAvatIkathA 293 | 20 zrIcillaNAdevIvRttam 293 | 21-22 zrIbrAhmIsundarIkathA 293-295 | 23 zrIrukmiNIkathA (zAmbapradyumnAdikathAtaH) ... 295 - 300 24 zrIrevatIkathA 300 - 313 25 zrI kuntIkathA ... :: ... 313 26 zrIzivAdevIkathA 313 - 316 | 27 zrIjayantIkathA (nAsti ) whe ... www 600 ... ... ... patrAGkaH 316 316-317 317-319 319-324 324 324-326 326-328 328 328-329 329-331 331-332 | 332 anukramaH / ainelibrary.org Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educat aGkaH 28 zrIdevakIkathA 29 zrI draupadI kathA 30 zrIdhAriNIkathA... 31 zrIkalAvatIkathA kathAnAmAni ... 32 zrIpuSpacUlAkathA 33 zrIsatyabhAmAkathA ational 34 zrIpadmAvatyAdikRSNAgramahiSyaSTakakathA 35 yakSAdi - sthUlabhadrasaptabhaginIkathA (sthUlabhadrakathAtaH) ... patrAGkaH aGkaH kathAnAmAni 332-33336 zrIzIlavatIkathA 333-338 | 37 zrInandayantIkathA 338-340 38 zrI rohiNIcaritram 340-346 | 39 zrIratisundarI,, 346-348 348-349 349 vikrepranthAnAM sUcI iti dvitIyavibhAgaH patrAGkaH 4100 0130 WOOD www. 346 | 40 zrIzrImatIkathAnakam prazastiH granthasamAptizca iti dvitIyaH sAdhvInAmadhikAraH samAptaH / .... .... .... ... .... 10 .... .... .... .... ... patrAGkaH 349-357 357 - 360 360-362 362-365 365-367 367-368 368-372 187-372 jainelibrary.org Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ||shriibhrteshvrvRttiH / // 3 // Jain Education OM hrI~ Namo AyariyANaM / OM hrI~ Namo loe savvasAhUNaM / sakalAgamarahasyavedIzAsanadhuraMdhara, paramagItArtha, jyotirvidAbharaNa pUjyapAdAcArya zrImad vijayadAnasUrIzvarajImahArAjanuM TuMkuM jIvanacaritra mahApuruSo janma jhIMjhuMbADAmAM vi. saM. 1924nA kArtika zukla caturdazIe thayo hato. temanA pitAnuM nAma juThAbhAi, ane mAtAnuM nAma navalabAi hatuM. mAtApitAe emanuM nAma dIpacaMda rAkhyuM hatuM. dIpacaMde potAnA jIvanathI potAnA nAmane dedIpyamAna kartuM che. dIpacaMda kuLadIpaka paNa nIvaDyA, ane zAsanadIpaka paNa nIvaDyA. dIpacaMdanuM jIvana aneka rItie yazasvI banyuM bhaNyA, esisTaMTa mAstara thayA ane polIsa paTela paNa banyA, parantu sattAnA gumAnanI cUDamAM e sapaDAyA nahi. prasaMgavaza dharma tarapha prerAyA. potAnuM dharmahIna jIvana akAruM lAgyuM. pUrvanI ArAdhanAthI ke uttama bhavitavyatA hovAthI, dIpacaMdanA hRdayamAM dharmane jANavAnI ane AcaravAnI prabaLa icchA janmI kramazaH teo sAdhu thayA. vijayadAnasuricaritraM / // 3 // jainelibrary.org Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pa e kALamAM pUjyapAda, saddharmoddhAraka, nyAyAmmonidhi AcAryadeva zrImad vijayAnaMdasUrIzvarajI mahArAjAnu ekachatra sAmrAjya pravartI rahyu hatuM. e mahApuruSanA ziSyaratna pUjyapAda upAdhyAya zrImad vIravijayajI mahArAjAnI pAse dIpacaMde vi. saM. 1946 mAM bAvIza varSanI, yauvananA AMgaNAmAM pagaraNa mAMDI cUkelI vaye dIkSA lIdhI. yauvana dIpacaMdane vilAsanA aMdhakAramA ghasaDI zakyuM nahi. paNa virAge yaubanane tyAgamA ghasaDyu. kA dIpacaMdano utkarSa pratidina vadhato gayo. temanuM nAma muni zrIdAnavijayajI rAkhavAmAM Avelu. satat abhyAsa ane prakhara saMyama pAla nathI zrIdAnavijayajI vidvAna banyA, tapasvI banyA, ane munirAjomAM viziSTa sthAna bhogavavA lAgyA. jyotiSanA viSayamA temano nirNaya jainasamAja mATe niHzaMkapaNe svIkArya manAvA lAgyo. zrIjinAgamo ane vIjA dArzanIkAdi zAstronA gahana abhyAsathI teozrI zrIjainakA darzananA parama rahasyajJAtA banyA ane teozrInA vacanonI paNa eka sarakhI rItie uMDI asara thavA lAgI. vidhividhAna jevA sUkSma | viSayomAM paNa teozrI eTalA niSNAta hatA ke temanI salAha malyA pachIthI zaMkAne sthAna rahetuM nahi. A mahApuruSanA dilamAM zAsanarakSAnI tamannA ThAMsI ThAMsIne bharAyelI hoya ema lAgatuM hatuM. AthI AvA vidvAna, cAritrapAtra ane | zAsanane samarpita mahApurupane pUjyapAda saddharmasaMrakSaka niHspRhaziromaNI AcAryadeva zrImad vijayakamaLasUrIzvarajI mahArAjAe zrIAcAryapada upara vi. saM. 1981 mAM ArUDha karyA. pU0 zrIvijayakamaLasUrIzvarajI mahArAjane pU0 zrIvijayAnaMdasUrIzvarajI mahArAjAnI pATe sarva munivaroe sthApita karyA hatA, ane teozrIe potAnI pAde A mahApuruSanI sthApanA karI. A mahApuruSane gaNI, ane paMnyAsapadathI vi. saM. 1962 mAM khaMbhAtamAM vibhUpita karavAmAM AvyA hatA. Jain Educati onal 1lbajainelibrary.org Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- pUjyapAda AcAryavarya zrIvijayadAnasUrIzvarajI mahArAjAe potAnI AtmasAdhanAmAM mana-vacana-kAyAne samI dIdhA hatA. ati shvrvRttiH| vRddhavaye ane ati kSINa dehe paNa te mahApuruSa mahAna tapasvI hatA. chAtIno satata dukhAvo hovA chatAMya upavihArI hatA. zAsananA parama ricaritraM / // 4 // AdhArabhUta hatA. teonI vi.saM1992nA mahA suda 2 nA divase pATaDI mukAme kALadharma pAmyA. jIvanabharanA saMyamanA prabhAve emane samAdhi maraNa prApta thayu. teozrI potAnI pAchaLa eka suvizALa munimaMDaLa mUkI gayAche, jemA pUjyapAda siddhAMtamahodadhi AcArya ma0 zrIvijayaprema-IN sUrIzvarajI mahArAja ane temanA paTTaprabhAvaka pUjyapAda vyAkhyAnavAcaspati AcArya ma0 zrIvijayarAmacaMdrasUrIzvara mahArAja vagaire mukhyache. __ A mahApuruSa potAnA jIvanamAM zAsanasevAnA ane bhavya jano para upakAra karavAnA aneka kAryo karyA che ane temana jIvana IN Atmahita icchanAra mATe eka preraNAnu uttama sAdhana che. saM. 1992 dhanaterasI, budhavAra. muMbaI tA. 11 naveMbara 1936 sAdhu caraNa kiGkara jIvanacaMda sAkaracaMda jahverI. mAnArtha menejIMga TrasTI. in Educatat For Private Personel Use Only brero Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ namaH praNatasuranAthAya tIrthanAthAya zrImate zaGkezvarapArzvanAthAya / athA''rabhyata upakramo'yaM zrIbharatezvaravRtteH / OM aiM nmH| ayi zraddhAbharabhAvitamanasaH mahAmanasaH! viditamevaitad vizveSAM pAramezvarapravacanapAnapInAtmanAM viduSAM, yaduta pravartante |catvAro'nuyogAH sArve samaye, tatra ca dravya-gaNita-caraNakaraNa-kathAnuyogeSveSu caturpu kathAnuyogasyA'pi sthAnaM mahattamam , sandabdhAzvAneke prabandhAH svadhiyA suragurusaMsparddhibhiH bhavyopakRtibaddhakaH pUjyapravekairasminnanuyoge bAladhiyAmamandAnandAptyai / ___ etena sArvasamayA'jJairaitihmavRttAnveSaNabaddhAnahaiH pralapitAH 'kathAnuyogaghaTitAH prabandhA durghaTA asambhavadetihyavRttAH kalpitAzceti doSAH pratyuktAH, yato nAstyanAdyanante'smin pArAvAre saMsAre kiJcidapi durghaTam , api ca paropakRtyekanibaddhamanasAM teSAM mahAtmanAM vcssu| ko nAma dhIdaridraH kalpanopajIvitvaM svIkuryAt ?, nAsti prayojanaM kimapi sArvasamayavedinAM teSAM yad vihAya bhavamIlukatAM pravarteran te svakIyakalpanAsRSTI, api ca svotprekSAhatazraddhAbharA amI navyayugInAH tattatkAlInaitihyasAmagrI prati nirapekSAH santaH "andhaspRSTagajanyAyena" svAbhISTameva puSNAnA momuhyante mithaH, na zraddadhate ca munigaNanAthaghaTitaprabandheSvaitidvatvaM, zraddadhate ca zirodhUnanena pAzcAtyavidvatkapiteSu prAmANyamityalaM duSSamAkAlakavalitavivekanetrANAM teSAGkathayA'nayA / marate. Jain Education a l For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ upkrmH|| ||shriibhrteshvrvRttiH| atha prastUyate prastutaM tAvat-pApaThyate yaH pratyahaM zraddhAbhAvitacetobhirbhAvukaiH svAdhyAyatayA pratyUSAvazyakakriyAkAle so'yaM zrIjinazAsananabhonabhomaNisadRzAM sudRzAM bharatezAdyapuruSamaulimaNInAM puNyAbhidheyairgrathito bhUSitazca "bharahesarabAhubalI"ti svAdhyAyaH / bhAvukakarmendhanapAvake pAvake'smin svAdhyAye joghuSyamANA nijacaritacitritajagajjanAste mahAtmAnaH kadA ka kIdRzaM bhUvalayaM janapadaM vA khajanuSA'laJcakurityaitihyavRttaprakaTanaparo'yamupadIkriyamANaH sulalitagadyapadyanibaddho "bharatezvarabAhubalivRttigranthAH" svAbhidheyaM svayameva spaSTIkarotItyatra nAsti kthnaavkaashH| __kizca viSayazcAsya kathAnuyogasatkaH / na zaGkAlezo'pi "puruSavizvAse vacanavizvAsaH" iti sArvasamayasiddhoktI, jAyate'taH sahajA jAtucidArekeyam , yaduta 'ka ime kRterasyA mUlapraNetAraH, ke ceme vRttikArA' iti, tatra tAvadasya mUlapraNetArastu pUjyapravekAH ka ityatrottaradAne nAstyasmatsAmarthyam, tadupalambhakasAmagrIvirahAt, jJApayiSyanti vRttajJAstadvRttam, " na cA'prasiddhakartRko'sau prakRtaprabandho'prAmANyamIyAditi vAcyam, nA'prAmANyaM sAmpratakAlInakarbaprasiddhinibandhanaM kintu svotprekSAprayuktaM tat, na ca tat sambhavatyasmin prabandhe, prAmANikazekharairAhatatvAt / vRttikArAzvA'sya pratItA eva vandyapAdAH zrImantaH zubhazIlagaNinaH / vineyAzceme | jinazAsanakairavavanendUnAM sahasrAvadhAnasAdhakazrImunisundarasUrivarANAm, eteSAM sattAsamayaH spaSTa eva, svayameva te praNijagaduH khakIyasyA'sya pranthasya prazastau tadvRttam, yathAhi-"zrImanmunIzamunisundaramarirAja-ziSyo munIzazubhazIla iti pramukhyaH / etAM kathAM vitanute sma nevAmbareSu-candrapramANasamaye kila vikrmaarkaat||" pratIyate'taH spaSTatayA zrImatAM vRttikRtAM sattAsamayaH paJcadazazatAbdyA antyakAla: prArambhakAlazca SoDazazatAbdyA vikramArkAt / svajanmanA cAlacakrurimaM bhUvalayaM tatsamaya ime vRttikRtaH / jainelibrary.org Jain Education For Private 8 Personal Use Only Bonal Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education vihAya kRtimimAM prathitAH ke ke prabandhA ebhirmahAtmabhiriti jJAtuM nAsti sampUrNA sAmagrI, tadvaikalyameva dunotyasmaccetAMsi, tathApi yathAjJAtaM pratanyate kizcit ( 1 ) vikramanRpodantagrathanaparaM 'vikramacaritram,' racanAkAlazca bindunidhivedendumito vatsaraH / ( 2 ) 'prabhAvakakathA', kRtAvasyAM prathitazcaibhiH sArvazAsanaprabhAvanAkRtAmaitihyavRttam, prathanakAlazca vaoNrddhigaganaM bhUtaikSoNimitaH saMvatsaraH / ( 3 ) ' svopajJaTIkopetaH zrIzatruJjayakalpaH', racanavelA ca nAgardhareSucendrapramito vatsaraH / (4) 'zAlivAhananRpacarita, kRtaH prabandho'yaM gaganAdhipaJcabhUmite vatsare / pranthAzcaite'dhunA kva santi, mudritA na veti vizeSavRttaM na jAnImo vayam / (5) 'puNyadhananRpakathA', prAnte cAsyAH saMsUcitaM taiH svanAma - yathA "zubha bhevyazItalatAdimavarNajanAma bhavati yasya vartaH, panavemenukAla iyaM, puNyadhananRpakathA kRtA tena" / zrUyante cAnye'pi granthA eteSAM pUjyacaraNAnAM paiMzcAstiprabodhasanbandhaH, dAnAdikathA 1150 zloka mito prantho'yaM, puNyasArakathA prantho'yaM 1311 padyapramitaH, zIlavatIkathA 988 padyamito'yaM prabandhaH, snAtrapacAzikAkathA, bhaktAmara - mahAtmya: 1700 padyamito'yaM prabandhaH, anumIyate tAvadetena vRttikRtAM kathAsAhityasarjane parizramo'tIva, api ca vyAkaraNaviSayaspRzau 'uNAdinAmamAlA - paJcavargasaGgraha zreti dvau prabandhau zrUyate, bhaviSyantyanye'pi vividhaviSayaspRzaH prabandhA amISAm / zrImatAM januH kva kadeti vRttabhikSukebhyo nAsti taduttaradAnasAmarthyam, vRttikRtAM caiSAM gacchazcAndraH, satIrthyAzvAmISAM zrIratnazekharasUrivarAdyAH, tathAcAhusta eva + " jaina sAhityano saMkSipta itihAsa" ityata uddhRtam, * 'janagranthAvalI' ityataH samuddhRtam / jainelibrary.org Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ upakramaH ||shriibhrteshvrvRttiH / "zrIyuktaramazekharaguruH udayanandisUricarAH lakSmIsAgarasUrIzAH somadevAkhyasUrayaH" / prathitAzcaibhI ratnazekharasUrivaraiH zrAddhapratikramaNasUtravRttirAcArapradIpazcetyAdiprabandhAH, prastutagranthakRtastu zrImunisundarasUrinAthAnAM katame vineyAH kadA ca dIkSAM jAhusteSAM savidhe iti na pratIyate spaSTam / atha dvidhA vibhaktazcAyaM prabandhaH sAdhusAvyadhikArAbhyAm , yativedadvipra-1 mitapRSThAtmakastAvatsAdhvadhikAraH, tadanu samAptiparyanto dvitIyo'dhikAraH / prabandho'yaM mRdudhiyAmatyupakRt, nAsti zabdakAThinyaM padyapANDityaM vA'smin grnthe| prabandhe'smin bhASA'pi spaSTA saralA lalitA ca, dRndhazcAbAlavudharucipradayA saraNyA grantho'yaM granthakRtA / vibhaktA cA'sya granthasya racanA gadyapadyAbhyAM dvidhA / maJjalA zobhanazabdaghaTitA padyaracanA, sAlaGkArA ca gadyaracanA raJjayatyeva viduSAM cetAMsi / kacit kutracit alaGkArabaddhayA gadyaracanayA lokoktirapi sUtritA granthakRtA, yathA abhayacarite-"sunandA'vak-satyaM vacastava, abhrasyAdhAre candrasUryo, abhrasyAdhAre jaladharapUraH, abhrasyAdhAre tArAH sarvAH syuH, abhrasvAdhAre lokAH sarve / " evaM kacit upamayA ghaTitA gadyavANI, yathA sudarzanakathAnake-'rUpeNa kandarpaH, vAcA vAcaspatiH, buddhyA budhaH, tejasA sUryaH, saumyena somaH, karmacchedanakakazatvena maGgalaH, dhiSNyA zukraH, kupharmamandatvena mandaH" / api ca prabandhe'smin sthAne sthAne prAsaGgikamaupadezika laukikaM kevalanaitikaM ca ke vivecyaM vivektuM na vyasmArpuste vandyacaraNA vRttikRtaH, yathA bharatakathAyAM dhanasArthapaprasthAnasamaye jyotiHzAstrasatkaM rahaH saMsUcitaM taiH-IN |"Avityahasto guruNA ca puSyo, budhAnurAdhA zanirohiNI c| somena saumyaM bhRgurevatI ca, bhaumAzvinI cAmRtasiddhiyogAH // " na ca kevalaiSA lokoktiH, sArvasamaye'pyasya vidhIyamAnatvAt , sUtritaJca paropakRdagraNyairvandhacaraNaizcaturdazazataprakaraNasaudhasUtraNasUtradhAraH zrImad | Mainelibrary.org JainEducation p For Private Personal Use Only na Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - haribhadrasarivaraiH paJcavastukAdigranthazreNyA-"sobhaNadiNaMmi vihiNe" tyAdibhiH muhUrtasya vidhAnam / etena "nAsti pravrajyAdigrahaNasamaye muhUrtA'pekSA, apekSyate kevala utsAhaH" iti bruvANA manvAnAzcApyapAstAH, utsAhazcAtmapariNAmavizeSaH, so'yaM pariNAmavizeSo'pekSate dravyakSetrakAlavizeSAn niyamataH, ata eva vidhIyamAne pravrajyopasthApanAdizubhAnuSThAne'vazyaM zobhanakAlo nirIkSyaH, yathoktam 'vicArara nAkareM' rAdhAmtavedibhiH zrIkIrtivijayopAdhyAyaiH-"zobhaneSu tithikaraNanakSatramuhUrteSu dravyakSetrabhAveSu" ityalaM, kiM bahUktena, sArvasamayapraNNAlikeyam / susUtritaM prabandhe'sminnevaM bahuSu sthAneSu prAsaGgikaM vairvandyapAdaiH / ata evopakRdayaM pranthaH, kiMbahunA, svayameva bobhotsyate tadvA canapravRttaiH kRtibhiH| ye tu mUDhamavayaH kevalaM bhASayA prathanasaraNyA ca granthakRtAM pATavamanumAtuM pravartante, hanta ! teSAM kiyaddhImAndyam yat padyapATavavividhAlaGkAraizcitritavibudhavRndA api vandyacaraNAste pUrvakAlInamuninAthAH pravarteran jAtucinmandadhiyAmupakArAya nitAntaM saralayA gadya-padyaracanayA, nAtaH kA'pi zaGkA teSAM pANDitye / api ca dhiyAM khanibhirebhiH mahAtmabhiH prathitAnAM prabandhAnAM samAlo canakarmaNi canupAto nAsmAkaM bhAvyaH, tadeva paramaM saubhAgyaM yattadRbdhaprabandhAnAM vyatIte mahati kAle'pi yanirIkSaNam / "kathAkoSa" NI ityaparAbhidheyo'sau vRttigrantho yadyapi hIrAlAla haMsarAjadvArA prasiddhimitastathApi nAnayA rItyA, tena tu vRttiprathitA kathA pRthak pRthak kRtvA khamatyA saMzodhya mudrApitA, ata ekakartRkaikAbhidheyayoH apyanayomithaH bahuSu sthAneSu zabdavaisAdRzyaM dRzyate, dRzyate ca sUkSmekSikayA nirIkSyamANe naikasthaleSu pAThaparAvartanaM / idAnI prasiddhvamAno'yaM bhAgo muMnigaMjakSoNImitapRSThataH samAptiparyantaH / pUrvabhAgastvasya purA zreSThi zrIdevacanda lAlabhAi jaina pu0 u0 phaNDakAryakRcchrIjIvanacandra javherIdvArA prasiddhiM nIto, vyatIteSu caturvabdeSu avaziSTo'yaM dvitIyo // Jain Educat Mr.jainelibrary.org For Private Personal Use Only i onal Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH / // 7 // bhAgaH tenaiva zreSThi de0 lA0 bhANDAgAraikavyavasthApaka zrIjIvanacandra sAkaracandra dvArA prasiddhimazruta iti viditameva / kiyaddIrghadiSTAt mudyamANo'pyayaM granthaH kAraNavazata idAnIM sampUrNatAmeti, sAdhUktaM mahAmanobhiH 'zreyAMsi bahuvighnAnI'ti / saMzodhayitArazcA'sya vRttipranthasya mukhyatayA duzcaratapazcaraNamaJjulacaritAH sahRdayajanAzreyAH sArvajJarAddhAntavedinaH tapAgacchAdhipatayaH zrImadvijayadAnasUrIzitAraH / kRpArasAvasiktamanasAM teSAM niHsImakRpayA'vaziSToyaM granthaH yAvatsamAptimeti tAvad hA hanta !!! ete vandyacaraNAH prapAlya cirataraM niraticAraM zrAmaNyam vimucya mahacchiSyapraziSyaparivRtaM munigaNaM, pATaDIprAme samAdhimRtyunA divaM prApuH kairAGkenidhibhUmite vaikrame vatsare mAghazukladvitIyAdine / tadanu zodhito'yaM kiyadbhAgasteSAmeva praziSyaiH zrIdharmavijayairmahAtmabhiH / ityevaM parizrameNa mahatA zodhite samyagniddhIrite prasiddhimite cAsmin pranthe yAH kAzcana mudraNadoSajAH pramAdajA vA trudayastAH saMzodhyA nisargato'nugrahaparacetobhiH sahRdayaiH / prAnte saMsmaraNIyamaharnizaM " zodhyA subuddhimadbhirvibudhaiH kUTApasAraNata" iti pranthakRtsUcitaM zikSAvacaH, yatanIyazca nipIyainaM puNyaprAgbhArabharaM kathAkoSarasamamandAnandaniketanAya mahAnandAya bhavabhIlukairdhIdhanairityAzAstesiddhAntamahodadhi AcAryadeva zrImad vijayapremasUrIzvarasAmrAjyavarti - pravacanakRdvijayarAmacandrasUrIzavineyANu- kanakavijayo muniH, vaihnirasAdhineyana - pramite vIravatsare, dRbdho yathAmati cAyaM mohamayyAmupakramaH / goDIjI jaina upAzraya, pAyadhunI, muMbaI, zrIpArzvanAthajanmakalyANakadina, mArgazIrSa kRSNA dazamI, vikramasaMvata 1993 // Jain Educationational upkrmH| // 7 // ininelibrary.org Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vidvadvandamanojJakAvyatatibhiryaH stUyate sarvadA, bhUpAlapratibodhako gurumatiH siddhAntapAraGgamI / vyAkhyAdAnavicakSaNaH zubhaguNairvikhyAtakIrtiH sudhIH, AnandAbdhimunIzvaraM gaNapati vande mahAjJAnInam // zAntIzaM zAntikartAraM, zrIzAntijayazAntIzam ! ___ jaya pArzva, jaya nema ! haratu duritAni devI jagatyambikA ! zrImat zubhazIlagaNiviracita zrIbharatezvara-bAhubalivRttiH kiJcidvaktavya bandhanaharamaGgalam "ApAdakaNThamururAjalaveSTitAGgA, gADhaM bRhannigaDakoTinighRSTajavAH, "tvannAmamantramanizaM manujAH smarantaH, sadyaH svayaM vigatabandhabhayA bhavanti!" zeTha devacanda lAlabhAI jaina pustakoddhAra phaMDamAMthI "pranyAMka 87" tarIke A zrIzabhazIlagaNikRta zrIbhastezvara Jain Education D eal For Private & Personel Use Only M ainelibrary.org Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ panyA ||shriibhrte- bAhubalivRttino bIjo bhAga bahAra pADavAmAM Ave che. zrIzubhazIlagaNijI vikramanI 16 mI sadInA prArambhamA vidyamAna kizita zvaravRttiHlAhatA tema A ane teozrInA anya antho uparathI jANI zakAya che. pratikramaNanI aMdara hamezAM kahevAmAM Ave che te zrIbharahesarabAhubali nAmanI mahAsatA ane mahAsatIonI sajjhAya uparathI A bharatezvarabAhubalikathAkoza sAdhusAdhvInA be jUdA adhikArothI vibhUSita karI racavAmAM Avyo che. bharahesarabAhubalivRttimA guMthavAmAM AvelI gadyapadyAtmaka kathAo, jo ke sAmAnya vAcako mATe sulAlityayukta sarala, rasadAyaka, spaSTa ane bodhaka hovAthI ghaNI uttama che, paNa zAstranI apekSAe hakIkatomA pAThabhedo ghaNA che. kathAkAre, pRthaka pRthaka viSayadRSTAntomA prAsaGgIka lokoktio paNa ghaNAM sArA pramANamA arkI che. kathAkAranA te samayamA vizeSa pracalita haze tevA ghaNA zlokomAM to padonA thoDA thoDA pATho lakhIne ta adhUrA mUkI dIdhA cha, je anyasthAnethI prApta na thavAthI adhUrAja rAkhyA che. mULa sajjhAyanA kartA ane karyAno saMvat samaya jANavAmA Avyo nathI. paNa, lIMbaDInA zeTha ANaMdajI kalyANajInA bhaMDAramA vi. saM. 1515 nI lakhAyelI sajjhAyanI prata mojUda hovAthI, temaja, zrIzubhazIlagaNijI vikramanI 15 mI sadInA anta ane 16 bhI sadInA prArambhamAM thayelA hovAthI, e sajjhAya ochAmA ochI vikramanI 13 mI zatAbdImA racAI hovI joIye tevU anumAsa thAya che. bharahesarabAhubalIsajjhAya pratikramaNamA kahevAnI prathA ghaNI pAchalathI dAkhala thayelI, chatAM, paJcavastunI aMdara, "svAdhyAya pachI svAdhyAyathI thAkelA munioe, sudarzana zeTha Adi mahApuruSonI kathAo karavI" ema sUcaveluM che tene anusaratuM che. zrIzubhazIlajI pUrvenI, A sajjhAya upara koI anya vRtti hovAnuM jANamAM nathI, temaja hovAno sambhava paNa nathI.. Jain Education a l hainelibrary.org Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education zrIzubhazIlajInA nAme, zrI jaina zvetAmbara ( mUrtipUjaka) konpharaMsanI chApelI "jaina granthAvalImAM" kartA tarIke nIcenA grantho nadhAyelA che. paJcAstiprabodhasambandha, bhojaprabandha, zAlivAhanacaritra, dAnAdikathA, puNyasArakathA, bharatezvarabAhubalivRtti ( kathAkoSa ), zIlavatIkathA (saMskRta), snAtrapaJcAzikA, bhaktAmaramahAtmya, zatruJjayakalpavRttiH ( kalpakathA), uNAdinAmamAlA, paJcavargasaGghahanAmamAlA. A sivAya RSimaNDalavRtti, prabhAvakakathA, vikramacaritra, ane puNyadhananRpakathA, paNa racelA che. granthanuM saMzodhanakarma AcAryamahArAja zrImadvijayadAnasUrIzvarajI karatA hatA. prathama vibhAga chapAI pUrNa thayA bAda, dvitIya vibhAganA patrAta 234 sUdhInuM zodhana kartuM hatuM, ane Agala kArya cAle tyAMto teozrI pATaDI mukAme ati alpa samayanA hRdayanA | duHkhAvAne lIdhe kAladharma pAmyA. adhurUM raheluM zodhanakArya teozrInA praziSya zrIdharmavijayajI mahArAje muMbaImAM pUrNa karI ApyuM. granthayogya upakrama zrIdAnasUrIzvarajInA anya praziSya zrIkanakavijayajIye lakhI ApavA hA pADI te, tathA zrIdAnasUrIzvarajInuM TuMkuM jIvanacaritra, ane kathAonA vAMcakone temaja dUra vilAyatanA pradezanA ane anya abhyAsIone "mUla sajjhAya" joDe kathAo melavavAnI sugamatA rahe te khAtara "mUla sajjhAya" paNa, A vibhAgamAM prasiddha karyA che. sajjhAyamAM nAmo upara aDDa mUkyAMche kharA, paNa keTalIka kathAo bhegI hovAthI kathAo joDe tenAM aGkako malatAM Avaze nahi. surata, gopIpurA vA0 28 sapaTembara 1936 jIvanacaMda sAkaracaMda jaherI. } saM. 1992 dvitIya bhAdrapada zuddha 12 somavAra potA ane anya mAnArtha saMcAlako mATe ainelibrary.org Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educationational Se zrImacchubhazIlagaNiviracitA zrIbharatezvara-bAhuvalivRttiH aGkaH 77 prathamavibhAgaH patrAGkaH 1 - 186 vikramasaMvat 1988 87 dvitIyavibhAgaH patrAGkaH 187 - 368 vi0 saM0 1992-93 Jainelibrary.org Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bharahesara-bAhubali (mUla)sajjhAya bharahesara bAhubalI, abhayakumAro ya DhaMDhaNakuMmAro; sirio aNiyAutto, aImutto nAgadatto a||1|| meajathUli ho, vayararisInaMdIseNa sIhagirI; kayavanno a sukosala, puMDario kesi karakaMDu // 2 // hal-viha~lla sudasaNa, sAlamahAsAla sAli do a; bhaddo dasaNabhaddo, pasannacaMdo a jasa~bhaddo // 3 // jaMbUpaihu vaMkaphUlo, gayasukumAlo avaMtisukumAlo; dhanno IlAIputto, cilAIputto abA~humuNI // 4 // ajaigiri ajaraeNkkhia, ajamu~hatthI udAyeMgo maNago; kAlayasUri saMbo, parjunno mUladevo a||5|| paevo vihurkumAro, addakumAro daDhappaihArI a; si~jaMsa kUragaDe a, sijabhave mehakuMmAro a||6|| emAI mahAsattA, diMtu suhaM guNagaNehiM saMjuttA; jesi nAmaggahaNe, pAvapabaMdhA vilayaM jaMti // 7 // Jain Education U n a Mainelibrary.org Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH / // 10 // bharahesara bAhubali sjjhaay| sulasA caMdaNavAlA, maNoramA mayaNarehA damayaMtI; namayAsuMdarI sIyA, naidA bhaddA subhadAya // 8 // rAImaI risidattA, paumAvaI aMjaiNA sirIdevI; ji? sujiha~ migAvaI, pabhAvaI cillaNAdevI // 9 // baMbhI suMdarI ruppiNI, revaI kuMtI sirvI jayaMtI ya; devaI dovaI dhAraNI, kalAvaI pucUlA ya // 10 // paumAvaI ya gorI, gaMdhArI lakkhamaiNA susImA ya; jabaeNvaI saccabhAmA, ppiNI kaDU-mahisIo // 11 // jaikkhA ya jakhaidinnA, bhUau taha ceva bhUadinnI ya; seNI veNI reNI, bhayaNIo thUlibhahassa // 12 // iccAI mahAsaIo, jayaMti akalaMkasIlakaliAo; aja vi vajaI jAsiM, jasa-paDaho tihuaNe sayale // 13 // // 10 // Jain Education a l For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ peyA dattA / tAM peyAM pItvA kRSNasya sambandhinamekaM modakaM muniryAcate sma / rukmiNI prAha-kRSNasyaite modakAH, anyasya na dIyante / sa muni gau-modakamekaM mahyaM dehi / tapakhinAM kiM durjaraM bhavati ?, tataH sA rukmiNI sazaGkA ekaikaM modakaM dtte| sa ca modakAn khAdaM khAdaM modakAn punaH punaryAcate sma / evaM modakAn IN bhakSayantaM punaH punarvIkSya rukmiNI jagau-mune! tvamatIva balavAnasi, yadetairmodakairna dhraatH| itaH satyabhAmAyA matraM japantyA agre'bhyetya narAH procuH-vipinaM kenacinnareNa devena dAnavena vA zuSkaM kRtaM, jalaM ca sarva pItaM, tRNAdi sarva bhakSitaM ca, bhAnukumAro'zvAt pAtitaH, tenAdhunA hasanti lokAH, kanyA cApahRtA, tato'pi viSaNNA sAmarSA satyabhAmA kezAnayanahetave dAsIH paTalikAhastAHprAhiNodrukmiNyA gRhe| tAsAM dAsInAmeva N kezairmAyAsAdhuH paTalikAH pUrayAmAsa / dAsyo na jAnanti svamastakabhadrIkaraNam, tA eva tAdRzIrmuNDitamastakAH pazcAt preSayAmAsa pradyumnaH / tAstAdRzIrdAsIH samAyAtA dRSTA khinnA satI bhAmA pratibhuvaM kRSNaM prati prAha-rukmiNyAH pArthAt mastakakezAn dApaya / kRSNo'vag-tvamevaM muNDA'si kathaM ?, satyabhAmA jagau-hAsyena 32 / sRtam / tataH kRSNena preSito rAmaH kezAnayanA) rukmiNIgRhe, pradyumnaM vihitakRSNarUpaM prekSya lajjito rAmaH, Jain Educati o nal For Private Personal Use Only w.jainelibrary.org Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- shvrvRttiH|| " kumAra critrm| pazcAt sabhAyAM sametya kRSNaM tatropaviSTaM ca dRSTvA jagAda-rUpadvayakaraNAttvayA'haM kathaM preSitaH vadhUrapi hepitA shriiprdyumnc| kRSNo'vag zapathapUrva-nAhamadya rukmiNyA gRhe'gAm / etat zrutvA satyabhAmA'pi jagau kRSNAgre-tavaiva sarvatra all mAyA vidyate / tato vilakSe jAte rukmiNyAM ca putrAnAgamanato duHkhaM kurvatyAM nArado'bhyetya pRthak pRtham / dvayoragre jagAdeti / yenAtra vihitaM kRSNa-rUpaM munirUpameva ca |s eva bhavatoH putraH, pradyumno'nalpalabdhimAn // 1 // ito'bhyetya drutaM mAtA-pitrozcaraNayormUlam (yoH pdau)| natvA pradyumna AcaSTe, yuvyorhmnggjH||2||ttH kRtAJjaliH pradyumnaH prAha-ahaM yAvat kimapi camatkAraM mAtApitroH svajanAnAM ca purato na darzayiSyAmi tAvadyuvAbhyAM na kasyApyagre matsvarUpaM vaktavyam / mAtA tadA sasnehaM putramAliGgaya putraM prati prAha-ahaM tvadAgamaM kasyApyo na kathayiSyAmi, kRSNo'pyevaM prAha tadA, tato rukmiNI rathArUDhAM kRtvA pradyumno'calat , tataH pradyumnaH zaGkha pUrayan sarvAn yAdavAdijanAn kSobhayAmAsa, jajalpa ceti-harAmi rukmiNImeSa, kRSNo rakSatu ced balam / ahameva samartho'smi, bhaktuM vairibalaM samam // 1 // zoSayAmi payorAziM, pibAmi jvalanaM mukhe / dharAmi bhujagaM // haste, vAlayAmi kulAcalAn // 2 // hastAgre pRthivIM kurve, dobhyA' tarAmi sAgaram / eko'haM sakalaM kRSNa-10 / // 187 // Jain Educa t ional ONrjainelibrary.org Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sainyaM sarvaM sametu hi ||3||iti bruvan purAda bahiH pradyumno nissasAra / tadA kRSNena dhyAtaM-ayaM ko'pi mAyAvI mAM vipratArya mama patnImapahRtya yAti / yataH-"mAyAsIlaha mANusaha, kima pattIjaNa jAi / nIlakaMTha mahuraM lavai, savisabhuaMgama khAi // 1 // eSa mAyAvI mayA hantavyaH / ko'yaM mumUrSurdurbuddhiriti jalpan jnaardnH|| alsasainyo'pyanvadhAviSTa, zAImAsphAlayan muhuH // 2 // pradyumnazca hareH sainyaM, bhaktvA vidyAbalAddharim / sadyo nirAyudhaM cakre, nirdantamiva dantinam // 3 // yAvadviSNurviSaNNo'bhUttAvadetya sa nArado'vag-tava putro'yaM | kRSNa ! mA saMzayaM kuru, siMhAdutpannasya siMhabalaM bhavati / tato mAdhavo yuddha muktvA taM putramAliliGga / tataH pradyumno mAtApitroragre bhUtvA kRtAJjaliH stutvA pAdayoH papAta jagau ca-mamAyamaparAdhaH kSantavyaH, mayA kautukAyedaM darzitam / tataH kRSNaH svaputraM paTTahastyArUDhaM kRtvA paurajanagIyamAnadhavalaiH khagRhamAyayau / / tAvadIdRk kRSNagRhamAsIt-caJcaccAraNadIyamAnakanakaM sannahagItadhvani, sphUrjadgAyakaluTyamAnakaraTi prArabdhanRtyotsavam / pUrNa maGgalatUryadundubhiravairuttAlavaitAlikazlAghAlacitapUrvapArthivamadaM kSmAbharturAsIdgRham // 1 // el tadA'bhyetya duryodhano jagau-bho kRSNa! mama putrI tvatsnuSA kenA'pyapahatA, na jJAyate tasyAH zuddhiH, tato duHkhaM| Jain Educatio n al For Private & Personel Use Only P ainelibrary.org Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 188 // // zrIbharate. dadhAnaH kRSNo'vaga-kiM kriyate tasyAH zuddhirapi na jJAyate, vAlanaM kathaM bhavati ? / pitaraM khedaM dadhAnaM viikssyshriiprdyumnshvrvRttiH|| prajJaptyA vidyayA tAmahamatrAneSyAmi, khedo na kartavyastvayA / tAM kanyAmatrAnayeti kRSNenoktam / tataH pradyu kumAra caritram / mnastA kanyakAM sadyastatrAninAya / tataH kRSNaduryodhanAbhyAM proktaM-bho pradyumna ! tvamimAM kanyAM pANigrahaNAdaGgI-IN kuru / pradyumno'vag-evaM kathaM jalpyate, eSA kanyA tu mama snuSA vidyate, tasmAt tava putrAya dIyatAm / tato bhAnave mahotsavapurassara kanyA vishraannitaa| tadA tAdRzaM sAhasikaM pradyumnaM vIkSyAnekAH khagabhUpAH svAH svAH kanyAH pradyumnAya va dduH| tato'nyedyubarNamaJcasthAM satyabhAmAM dRSTvA mAdhavaH papraccha-bho pani ! kiM tava duHkhaM vidyate / satyabhAmA jagau pradyumnatulyaM sUnumahamicchAmi / kRSNo'vag-mA khedaM kuru, tavecchAM pUrayiSyAmi / tataH kRSNena caturthena tapasA samArAdhito hariNaigameSI prakaTIbhUyAvag-kiM vilokyate tava ? / kRSNo'vag-pradyumnakumAratulyaM putraM prdehi| tato hari(pradyumna )tulyaH putro bhaviSyatItyuktvA hAraM dattvA devastirodadhe / hAraprAptiprabhRtisvarUpaM matvA pradyumno | jAmbuvatIM mAtaraM satyabhAmAtulyAM vidhAya vidyayA harigRhe praiSIt / hariH satyabhAmAmAgatAM matvA hAraM vitIrya // 18 // ca tayA saha bhogAn bubhuje| tadA daivAdivazcyutaH kazcit surastasyAH kukSau sukhptsuucito'vttaar| tato jAmbu Jain Education S al For Private Personel Use Only Taldainelibrary.org Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educatio vitI hRSTA svagRhaM yayau / itaH kRSNapArzve bhogArthaM satyabhAmA''gatA / kRSNo dadhyau - aho asyAH striyA bhogecchAyA atRptirdRzyate, punarapi bhogAya samAgAt / yAdRzyaH striyaH zAstramadhye varNyante tAdRzya eva dRzyante'dhunA'nayA striyA dRSTayA, yataH -- "AhAro dviguNaH strINAM, nidrA tAsAM caturguNA / SaDguNo vyavasAyazca kAmazcASTaguNaH smRtaH // 1 // evaM dhyAtvA haristAM reme yadA tadA pradyumno bhambhAmatADayat / pradyumnatADitAM bherIM vidan kSubdho ramApatirAha - bho satyabhAme priye ! tava sUnurbhaviSyati / satyabhAmA jagau -- khAmin ! tvadvacaH satyaM nizcalaM bhavatu / prAtarjAmbuvatIkaNThe hAraM dRSTvA kRSNo dadhyau - rAtrau pradyumnena vidyAbalAt prathamaM mama pArzve preSitA RmAjjAmbuvatI varyasvamasUcitaM putraM zAmbAkhyamasUta / satyabhAmA bhIrukaM nAmnA putramasUta / athopAyAt ruSimasutAM vaidarbhI nAmnA pradyumna upayeme / hemAGgadabhUpaputrIM suhariNyAM zAmbazvopayeme / satyabhAmA jagau jAmbuvatIM tvatputro matputraM bhISayAmAsa nityam / jAmbuvatyavag-mama putro'tIva zAnto dAnto'sti / tataH | satyabhAmayA kRSNasyAgre proktaM - matputraM zAmbo bhISayati sadA / tato'nyedyuH kRSNena jAmbuvatyAH puraH proktaM-tvatputraH | zAmbo'nyAyI zrUyate / jAmbuvatyavag-matputro nayI vidyate / kRSNo jagau - vilokyatAm / tataH kRSNa AbhIrarUpaM jainelibrary.org Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- shvrvRttiH|| kumAra // 189 // kRtvA jAmbuvatI AbhIrikArUpaM kRtvA dadhivikrayacchalena calataH svasthAnAt puradvAre, zAmbastAvAlokyAbhIrI zrIpravanaprati prAha-atrAgaccha gRhNAmi te gorasamityuktvA tAmAkRSya zUnyavezmAntaH zAmbo gato yadA tadA'kasmA caritram / jAmbuvatIkRSNau varUpaM prakaTIcakratuH / tato lajjitaH zAmbo'nezat / tataH kRSNo jagau-jAmbuvati! tvayA / putrasvarUpaM dRSTaM ?, durnayavAneSa te sutaH / sA prAha-matputro bhadra evAsti, eSA bAlakrIDA / kRSNo jagau-yataH / siMhI svasutaM bhadraM saumyaM ca manyate yattatsatyam / atha dvitIye'hani zAmbo kIlakabhRtkarazvatuSpathe gacchan kRSNe loke ca zRNvati sAzcaryaM provAca-yo madIyaM kalyetanaM vRttaM prakaTIkariSyati tasya vave kIlakaM kSipAmyaham / tadA khairAcArI nirlajo'si tvamiti hakkito hariNA tyAjitaH svapuraM sa zAmbaH pradyumnAt prajJapti vidyAM || prApya niryayau / tato'Iyan bhIrukaM nityaM pradyumno bhAmayaucyata-zAmbavat kiM na niryAsi tvaM zaThamate ! itH| purAt ? / pradyumno jagau-mAtaH! kva gacchAmi, tayoktaM-zmazAne yAhi, pradyumno jagau-mAtaH! kadA mayA samAganta-1 vyam ? |bhaamaa jagau-yadA'haM haste gRhItvA zAmbaM puramadhye sameSyA (pravezayA)mi tadA tvayA''gantavyam / mAtastvadAdezaH pramANamityuktvA pradyumnazAmbau tatra militau| ito bhAmA hRSTA khaputrayogyamekonazataM rAjakanyAH svasya 1 Jain Educa t ional For Private & Personel Use Only SU j ainelibrary.org Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhIrukasya putrasya pAraNayanahetave'melayat / ekA kanyA na milati, tato'bhUt khinnA satyabhAmA / prajJaptyA | vidyayA tadvijJAya pradyumno jitazatrunAmA bhUpo'bhUt / zAmbaH kanyArUpo babhUva / prajJaptividyAbalAt sArtha vikuLa jitazatrustasthau / ito bhAmA vaputrArthaM tAM kanyAM jitazatru yAcate sma / jitazatrurjagau-yadi matputrI bhAmA kare dhRtvA puramadhye nayati vivAhakAle tu matputryAH kara bhIrukakaropari ca kArayati tadA'haM matputrI bhIrave dAsyAmi / tadaGgIkRtya satyabhAmA tatrAgatA, tAM kanyA haste gRhItvA jitazatrurAjayutA mahotsavapurassaraM / puramadhye ninAya / tadA lokA jitazatru zAmbaM vIkSante jalpanti ca-aho AtmaputravivAhasamaye eSA satyabhAmA zAmba pradyumnaM mAnayitvA samAnayati sma / bhAmaukasi gataH zAmbo, bhIrorvAmetaraM karam / svahastenoparisthenA-dAya vAmena vAmadhIH // 1 // kanyAnAM navanavateH, pANIn dakSiNapANinA / dhRtvA ca yugapadvahni, || parito vidhinA'bhramat // 2 // vRttohAhaH zAmbaH kanyArUpaH samastAbhiH samaM vAsagRhaM yayau / tena zAmbena IN prakaTIkRtasvarUpeNa bhIrustatrAgacchan bhRkuTyA bhISito naSTaH / gatvA tvaritaM bhIrurmAturagre prAha-kanyAsthAne jA zAmbo'sti / tato'zraddadhatI satyabhAmA svayaM tatrAgatya zAmbamaikSiSTa / zAmbo'pi samutthAya mAtaraM praNanAma / Jain Educati MEDIII o nal For Private & Personel Use Only Taljainelibrary.org Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 190 // Jain Education | sakopA satyabhAmA prAha-re dhRSTa ! tvaM kenAtrAnIto'si / so'pyAha -- tvayA'hamatrAnItaH kanyodvAhaM ca kAritaH / atrArthe sarve janAH sAkSiNaH santi pRcchyatAm / tayA te janAH sarve pRSTAstathaiva jaguH / tato navanavateH kanyAnAM zAmbaH patirjajJe / tataH satyabhAmA jagau -- mAyI bandhuH pitA mAyI, mAyinI yasya ca prasUH / mAyI so'cchalayat kanyA - rUpo mAM sahajo ripuH // 1 // ityuktvA bahuroSAt sA, bhAmA niHzvasya bhAminI / svagRhe | duHkhitA maJca, jIrNamAzizriyattataH // 2 // yugmam / vasudevaM namaskartuM gato'nyadA zAmbo jagau - tvayA baddvyaH striyo bahukAlAt pariNItAH / mayA tu kSaNamAtrataH kanyAzataM pariNItam / vasudevo jagau-tvaM kUpamaNDU - ko'si mUrkho'si / tata utthAya zAmbo vasudevaM kSamayAmAsa / tataH sarvAH kanyAH zAmbasyAbhUvan / pradyumnenA| pyAtmarUpaM prakaTIkRtam / tataH zAmbapradyumnau vizeSato'khilA yAdavA utkRSTau menire / zAmbaH sarvapatnIyutaH khAM mAtaraM pitaraM ca nanAma / pradyumnazca khAM mAtaraM nanAma / ekadA kRSNasya kenacit puruSeNa jAtyaturaMgamaH prAbhRtIkRtaH / tadA zAmbapAlakau dvau kumArau kRSNapArzve - bhyetya procatuH - ayaM turaGgamo mahyaM dIyatAm / tataH kRSNena dvayoragre proktaM-yaH kalye zrIneminAthaM prathamaM zrIpradyumna kumAracaritram / // 190 // www.ainelibrary.org Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jAmamasyati tasmai dhoTako mayA dAsyate / tataH pAlakaH ghoTakaM prAptukAmaH rAtrau pazcAtprahare samutthAya kalakalaM kRtvA svakIyAna bhRtyAn jAgarayitvA sUryodayavelAyAM prabhu nemiM praNamya prAha-ahaM prathamamadyAtrAgatya tvAM malo'smi iti pituH purastvayA vaktavyaM-prathamamatra pAlako nantumagAt / evamuktvA pazcAdAgatya tAtapArthe NoTakaM pAlakI yAcate sma / kRSNenoktaM cala tatra zrIneminAthAntike pRSTvA prabhumarpayiSyate / ito madhyarA yatikrame zanaiH samutthAya zAmbaH pApabhIruH svasthAnakastha eva prabhu praNanAma / prAtaH samavasaraNe kRSNazAmbapAlakAH prabhupArzve gatAH / prabhuM praNamya kRSNo'vag-adya prabho ! tvaM prathamaM kena vanditaH? / prabhuH prAha dravyavandanenAhaM prathamaM pAlakena vanditaH, bhAvavandanena tu zAmbena vnditH| vandanaphalamapi zAmbena prAptam,IN yataH-"dhyAtvA hRdi tvAM phalamApa zAmbaH, sAkSAnnirIkSyApi na pAlakazca / tenAntaraGgaM vidhimAmananti, manISiNo bAhyavidherbaliSTham // 1 // " tataH kRSNena zAmbAya ghoTako vyazrANi / tau zAmbapradyumnau kramAdutpannavairAgyau prabhupArzve dIkSA lalatuH / prabhUpadiSTasaMyamamArgeNa tapaH kurvANau zAmbapradyumnau sarvakarmakSayaM kRtvA kramAdAyuSaH kSaye INIzrIgirinArazRGge muktipurI jagmatuH // iti zAmbapradyumnakathA bhAvaviSaye // 11 // en Education For Private Personal Use Only apelibrary.org Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 199 // Jain Education manaH zuddhayA dadaddAnaM, zuddhaM janaH susAdhave / mUladeva ivAnoti, rAjyAdisukhasampadam // 1 // tathAhi---gauDadezeSu vikhyAtaM pADalIpuraM nAmnA pattanaM vibhAsate / tatra rAjaputro dhiyAM nidhAnaM kalAkalApaku| zalo mUladevanAmA babhUva / kIdRzo'sti saH ? / dhUrtavidyaikadhavaH, kRpaNAnAM ca bAndhavaH kUTaceSTAkuzalaH, ajani ca, caure cauraH sAdhau sAdhuH, vakre vakra Rjau RjuH / grAmye grAmya cheke cheko, viTe viTo bhaTe bhaTaH // 1 // dyUtakAre dyUtakAro, vArtike vArtikazca saH / tatkAlaM sphaTikAzmeva, jagrAha pararUpatAm // 2 // citraiH kautUha - | laistatra, lokaM vismApayannasau / vidyAdhara iva khairaM, cacAra caturAgraNIH // 3 // anyadA dyUtavyasanAsakto mUladevaH | pitrA'pamAnitaH ekAkI svapurAnnirgatyojjayinyAM jagAma / guTikAyAH prayogeNa, sa bhUtvA kubjavAmanaH / paurAn vismApayAmAsa, kalAbhizcArubhirbhRzam // 1 // itastatraiva pure rUpalAvaNyakalAvijJAnaguNakuzalA devadattAhvA gaNikA'jani / guNakalAvatI yA yA vidyate tatra sA gaNikA prakRSTA / chekAyAstasyAH pratimAtulyA kA'pi | nAbhUt / anyedyurmUladevastasyA gaNikAyAH kSobhArthaM tadgRhAntike prabhAte tumbaruriva madhuragItena gAtumArebhe / taM madhuradhvanimAkarNya devadattA'pi dadhyau - kasyaiSa madhuro dhvaniriti vismayAttaM jJAtuM dAsIM preSayAmAsa / mUladevacaritram | // 199 // ainelibrary.org Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ gRhAd bahirdAsI taM dRSTvA pazcAdetya jagau-gandharvaH ko'pi karNApyaM gItaM gAyati sma / mUtyaiva vAmanaH pUrNairguNaiH / / punaravAmanaH / tato devadattA kubjAM dAsIM mAdhavIM nAmnA prajighAya taM mUladevamAhvAtum / yataH prAyo vezyAH kalApriyAH santi / sA dAsI tatra gatvA jagAda-mama svAminI devadattA gaNikA tvAmAhvayAmAsa gauravAt / mUladevo jagau-nAhaM tatrAgamiSyAmi / kuTTinIviTavezyAnAM vazyatve svavazaH pumAn ko'pi na vizet / evaM | procya kubjA vyAghuTTantIM vinodena muSTighAtAt tAM dAsImRga~ mUladevazcakre / RjubhUtA sA ceTikA pazcAt / svAminIpArzve samAgAt / tAM tAdRzIM dRSTvA'prAkSIdvezyA-bho dAsi ! kathamIdRk te vapurjAtam ? / dAsyoktaM-tenA gItakuzalena puMsA muSTighAtAdIdRzyahaM ckre| tato devadattA camatkRtA'bhUt / devadattA tato'vAdIta-IdRkSamupakAriNaM / puruSaM tamekazo'trAnaya / tato dAsI tatra gatvA cATubhirvacobhiH prINayitvA svavezmAbhimukhaM (cAlitavatI) dhUrta-/y rAjo bhujiSyayA'cAli, tayA dAsyA nirdizyamAnAdhyA vezyAgRhaM prApa / sA tamupavezayadAsane, hRdayasaMvAdisaMlApasubhagA mithastayorgoSThI tulyA babhUva vaidagdhyazAlinoH / yataH-"mRgA mRgaiH saGgamanuvrajanti, gAvazca / |gobhisturgaasturnggaiH| mUrkhAzca mUkhaiH sudhiyaH sudhIbhiH, samAnazIlavyasaneSu yogH||1||" athAgAttatra ko'pyeko || Jain EducadSMS For Private Personal use only I w.jainelibrary.org Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 992 // Jain Education vINAkaraH, pravINabuddhirbINAmavIvadat / tenAtikautukAt vallakIM vAdayantaM vIkSya vyaktagrAmazrutisvarAM dhUnayantI ziro devadattA'pi prazazaMsa taM tadA mUladevaH smitvA'vag- jAnAmi ujjayinIjano'tyantanipuNo guNAguNavi| becane haMsa iva dugdhapayasoH, sAzaMsA vezyA'vag-kimatrAsti kSUNaM ?, yataH chekazchekaprazaMsAyAmupahAsaM hi zaGkate / so'pyavag- kiM (na) bhrUNamasti vINAvAdane ? | vezyA'vak- yadi kimapi bhavati tadvaktavyaM tvayA / tadA mUladevo |'vag-sagarbhA'sau tatrI vaMzazca zalyavAnasti / vezyayoktaM- tvayA kathaM jJAtamidam ? / tato mUladevo vallakIM kare kRtvA | vaMzAdazmAnamAkRSya tantryAH kezaM cAdarzayat / samAracayya tAM vINAM, so'tha svayamavAdayat / zrotRkarNeSu pIyUSacchaTAmiva parikSipan // 1 // devadattA'bravIcaivaM, sAmAnyo na kalAnidhiH / nararUpaM prapedAnA, sAkSAdiva sarakhatI // 2 // tato vINAkarastasya caraNayornipatyovAca - svAmin ! zikSe bhavatpArzve, vINAvAdyaM prasIda me / mUladevo jagAdaivaM, samyag jAnAmi na hyaham | kintu jAnAmi nAnye hi, samyag jAnanti valukIm // 1 // tato || devadattA'vag- te kalAvantaH kva santi ? | mUladevo jagAda - pUrvasyAM dizi pATalIputrapattanamasti / tasmin pure | vikramasenAhaH kalAcAryo mahAguNo'sti / tasya mUladevo'haM sevakaH / atrAntare vizvabhUtirnATyAcAryastatrAgAt, mUladevacaritram | // 992 // Tainelibrary.org Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 sAkSAdbharata ityasmai mUladevAya kathito devadattayA / mUladevo'pyevamUce - satyamevAyamIdRzI yuSmAdRzIbhirmA| hitAbhiH kalAbhiH lakSyate'yaM kalAvAn / vicAre upakrAnte vizvabhUtistaM kharvamityajJAsIt / yatI bAhyArthI hi tAdRzA eva syuH / mUladevena dhyAtaM -- vihnanmanyo'yamasya tat tAmravarNAlaGkaraNasyevAntaraM darzayAmyaham / svacchandaM bhArate zAstre tasya vizvabhUteH pragalbhamAnasya dhUrtarAT pUrvAparavirodhaM darzayAmAsa / tato vizvabhUtiH / kopAdasambaddhaM bhASate / mUladevaH prAha - prAjJaiH pRSTA hyupAdhyAyAzchAdayantyajJatAM ruSA / tvamevaM nATayernATyA|cArya ! nArISu nAnyataH // 1 // iti hasito mUladevena vizvabhUtistUSNIko'bhUt / smerAkSI devadattA'pi pazyantI vAmanaM mudA / upAdhyAyasya vailakSyamapanetumavocata // 1 // idAnImutsukA yUyamupAdhyAyAH kSaNAntare / paribhAvyAbhidhAtavyaM, prazne vijJAnazAlinAm // 2 // devadatte ! vayaM yAmo, nATyasyAvasaro'dhunA / sajjava tvamityuktvA, | vizvabhUtistato yayau // 3 // anyatra / tato devadattA jagau - snAnahetave AvayoH kazcidaGgamardako trilokyate / ajalpad dhUrtarAjo'pi vyAhArSIrmA'gamarddakam / suzru! yadyanujAnAsi, tadadbhyaGgaM karomi te // 1 // vezyayoktaMtvamapi kimetAM kalAM vetsi 1 / mUladevo jagau - ahaM na vedmi tAM kalAM, kintu tajjAnatAmantike sthito'smi, / ainelibrary.org Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- tvamapyabhyaGgaM dAtuM jAnAsi ? / devadattAdezAt pakkatailAdi samAnIyAbhyaGgaM kartumArebhe sa mAyAvAmano, mRdu- mUladevazvaravRttiH IN madhyadRDhasthAnaucityAt pANiM pracArayan aGge tasyA mUladevaH sukhamadvaitamAdadhe / atIvavaryAmabhyaGgakalAM dRSTvA / caritram / // 193 // mUladevasya pAdayoH patitvA'bravIdevadattA-guNairapi tvamAkhyAtaH, ko'pyutkRSTaH pumAniti / mayUravyaMsakAtmAnaM, kiM gopayasi maayyaa?|| 1||prsiid darzayAtmAnaM, kiM mohayasi mAM muhuH / bhaktAnAmuparodhena, sAkSAtsyurdevatA api // 2 // AkRSya gulikAM mukhAttadrUpaM parivartya sH|prtipede nijaM rUpaM, zailuSa iva tatkSaNAt // 3 // anaGgatulyarUpaM lAvaNyaikasAgaramuddIkSya vismitA devadattA prAha-prasIda sAdho ! me'dhunA, tasyArpayitvA snAnIyaM vastra, prItA devadattA sAnurAgA khapANinA aGgAbhyaGgaM racayAmAsa / khaliprakSAlanApUrva, piSTAtakasugandhibhiH / kavoSNavAridhArAbhi-stanU dvAvapi sanatuH // 1 // devadUSyaM devadattopanItaM paryadhatta sH| sugandhAjyAni | bhojyAni, bubhujAte samaM ca tau // 2 // rahaH kalArahasyAni, vayasyIbhUtayostayoH / mithaH kathayatorekaH, kSaNaH / sukhamayo yyau||3|| tataH sA vyAjahAra-tvayA lokottarairguNairmama hRdayaM (tathA) hRtaM yathA kSaNamapi tvAM vinA sthAtuM // 193 // na zaknomi / mUladevo'vag-asmAdRzeSu nirdhaneSu (videshiiyessu)| yuSmAdRzAmanubandho na yujyte| devadattA'pi (pra) Jain Educati onal For Private 3 Personal Use Only Jainelibrary.org Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jagau-ko videzo bhavAdRzAM ? / sarvaHkhadezo guNinAM, nRNAM kesrinnaamiv||1||-srvthaa tvayA mdvcHprtipttvym| tato mUladevenoktaM-evamastu bhvdvcH| tatastayoH krIDatoH snehAdvinodairvividhaiH samAgatya rAjadvAHstho'bravIditi Agaccha bho vezye ! prekSAkSaNo'dhunA tvAM samAkArayati rAjA / channaveSaM mUladevaM, sA nItvA rAjavezmani / / IN rAjAne nRtyamArebhe, rambheva karaNojvalam // 1 // tadA mUladevo'pi nipuNaH paTahamavAdayat / tadA rAjA tasyA nRtyena karaNazAlinA raJjito jagau-mArgaya vAJchitaM, tayoktaM-ayaM prasAdaH koze tiSThatu / tataH sA mUladevayutA nanartta / tato rAjA tuSTaH svAGgalagnaM vibhUSaNaM tasyai dadau / tadA pATalIputrapurasvAmino rAjadvArapAlako vimalasiMhAkhyastatrAgato jagau-ayaM kalAprakarSoM mUladevasya dhImato vidyate'thavA'muSyA vezyAyA, natu tRtIyasya kasyacita, tenAdau mUladevAya dIyatAM pazcAdvezyAyai c|atraantre dhUrtarAjo, vINAM svayamavIvadat / / haran manAMsi vizveSAM, vishvaavsurivaaprH||1||tto vimalasiMhena, babhASe deva ! khalvayam / mUladevazchannarUpo, nAparasyedRzI kalA // 2 // vijJAnAtizayasyAsya, prayoktA nAparaH kvacit / mUladevaM vinA deva!, sarvathA'sau sa eva tat // 3 // rAjA jagAda-yadyevaM, tadaho khaM pradarzaya / darzane mUladevasya, ratnasyevA'smi kautukI // 4 SANSAR Jain Educationp onal For Private Personal use only nelibrary.org Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- mukhAdAkRSya gulikA, mUladevazca tatkSaNAt / vyakto'bhUt kAntimAn meghanirmukta iva candramAH // 5 // mUladevazvaravRttiH // sAdhu jJAto'si vijJAnin !, mayA tvamiti procya ca / vimalasiMhena tadA, dhUrtasiMhazca sakhaje // 6 // apatanA critrm| | mUladevo'pi, nRdevasya padAbjayoH / rAjA'pi taM prasAdena, sagauravamapUjayat // 7 // evaM ca devadattA'pi / tasminnatyanurAgiNI babhUva / atiSThan mUladevo'pi, na vinA dyUtadevanam / bhavitavyaM hi kenApi, devateva na|NI vaaryte||1||devdtsaa'vg-bho mUladeva! tyaja dyUtavyasanaM duHkhakAraNam / yata:-"dyUtaM sarvA''padAM dhAma, dhUtaM dIvyanti durdhiyaH / dyUtena kulamAlinyaM, dyUtAya zlAghate'dhamaH // 1 // dyUtAdrAjyavinAzanaM malanRpaH prApto'thavA IN| pANDavA, madyAt kRSNanRpazca rAghavapitA pApardhito duussitH| mAMsAt zreNikabhUpatizca kaTare cauryAdvinaSTA na ke ?, IN vezyAtaH kRtapuNyako gatadhano'nyastrIrato rAvaNaH // 2 // evamukto'pi vezyayA mUladevo na vyasanaM tatyAja IN itastasyAmeva puryA acalo dhanavAn sArthavAho'jani / sa pUrva mUladevAt tasyAM devadattAyAmAsakto'bhUt / tayA saha bhogAn sa bubhuje / sa sArthavAho mUladeve IrSyA vahna taM mUladevaM hantumanviSyati chidrANi // 194 // devadattAM prati jananI prAha-bho putri ! mUladevaM nirdhanaM dyUtavyasanatatparaM tyaja / AtmanA baninI bilokyante, Jan Educati onal For Private Personel Use Only Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | pratyahaM vividhadravyamacalo datte sma / devadattA jagau - mAtarnAhaM dhanAnurAgiNI / kintu lasadguNagaNA-nurAgiNyasmi saMtatam // 1 // 'amuSya dyUtakArasya, guNAstiSThanti kIdRzA: ? / ' iti kopAjjananyoktA, devadattetyabhASata // 2 // dhIro vadAnyo vidyAvid, guNarAgI svayaM guNI / vizeSajJaH zaraNyo'yaM, nAmuM tyajAmi tatkhalu // 3 // tataH kuTTinI ruSTA tAM putrImuccATayituM pracakrame / sA'datta prArthite mAlye nirmAlyaM sarake payaH / ikSukhaNDe vaMzakhaNDaM, zrIkhaNDe nIpakhaNDalam // 4 // tataH sakopaM devadattA kuTTinIM prati ruSTA'vag-re mAtar ! mayA mArgyate'nyat tvayA'nya| durpyate kiM grathilyabhUstvam?, nAhaM, kintu tvam / lateva kaNTakataruM, kimAlambya vyavasthitA ? | sarvathA mUladevaM tat, tyajApAtramimaM patim // 1 // avAdIddevadatcaivaM mAtaH ! kimiti muhyasi ? / pumAn pAtramapAtraM vA, kiM muSyetAparIkSitaH // 2 // tena dvayormUladevAcalayoH parIkSA kriyatAm / tato devadattAkuTTinIbhyAM preSitA dAsI acalapArzve gatvA'vag-devadattAyA adyekSorbhakSaNe vAJchA vidyate / tato'calaH sArthavAha ikSubhiH samUlaiH zakaTaM bhRtvA preSayAmAsa / hRSTA kuTTinyuvAcaivaM - mamAtra svAminI hale ! / acintanIyamaudAryaM pazya cintA - | maNeriva // 1 // devadattA'vag- kimAtrAM kareNuke svaH yatastena samUlA ikSavaH preSitAH / tato mUladevapArzve Jain EducationCH Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- shvrvRttiH| critrm| // 195 // ikSaurAnayanAtha dAsI preSitA / tayA vakhAminyartha ikSau mArgite paJcaSAn izUn mUladevo nItavAn / kaThoratvena | all mUladevamUlaparvAdInapasArya vyaGgulagaNDikAzcakre mUladevaH pIyUSasyeva kunnddikaaH| cAturjAtena saMskRtya, karpUreNAdhivAsya ca / prAhiNonmUladevo'tha, kSiptvA rajatabhAjane // 1 // devadattA kuTTinI prati jagau-dhUrtezAcalayoH pazya, kharNarIyaoNrivAntaram / merusarSapayoha~sIkAkyoriva nirantaram // 1 // kuTTinyacintayaMdaho, mahAmohAndhamAnasA / mRgIva mRgatRSNAmbho, dhUrtameSA'nudhAvati // 2 // sa ko'pyupAyo mayA kariSyate yenAsau || nissarati / tata ekadA kuTTinI acalaM prati jagau-tvayA'sau dhUrtI devadattAyA vallabhastathA kriyate yathA'tra / |nAyAti / tataH kuTTinyA zikSito grAmagamanacchalamuktvA'calo nissasAra / tadA niHzaGkayA tayA devadattayA mUladevo bhogArthamAnItaH, tasyAstaM vinA mano na ramate / ito'kasmAt kuTTinyA aclsttraaniitH| tadA devadattayA palyaGkasyAdho mUladevaH sthApitaH / acalaH palya? upaviSTo jagau-priye! adya mayA svapnaM labdhaM, yadi tvamasmin palyaGke upaviSTaH snAnaM kariSyasi tadA tava priyAyA devadattAyA jIvitaM bhaviSyati, no // 19 cenmaraNaM bhaviSyati / devadattA'bravIdArya ! kimetaducitaM tv?| adUSyA devadUSyeyaM, tUlikA yadvinazyati // 1 // Jain Educat onal For Private Personel Use Only ainelibrary.org Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ acalo'pyavadbhadre!, kArpaNyaM kimidaM tava ? / zarIramapi yacchanti, patyarthe tvAdRzaH striyaH // 2 // kintvanyAstUlikA na syuH, patiryasyAH kilAcalaH / lavaNena sa kiM sIde-dyasya ratnAkaraH sakhA ? // 3 // acalavacanAnuraktayA kuTTinyA balAddevadattApArthAt paryakoparistho'calaH snApitaH, yathA palyaGkAdhaHstho mUladevaH khalyAdyazucikharaNTito'bhUt / ityAdi bahuzo'pamAnito'calena vahastena dhRtvA mUladevo gRhAna bahiH karSitaH / tato| mUladevo nijakarmadUSaNaM matvA gatvA purIsamIpasthe sarasi satrau / tato viSAdavAn mUladevo bennAtaTaM prati cacAla / dvAdazayojanAyAmAyAmaTavyAM kramAdgato mUladevaH / pArAvAramivApArAM, titIrghastAM mahATavIm / | sahAyaM cintayAmAsa, taraNDamiva dhUrtarAT ||1||ito'ksmaacchmblyuto dvija ekaH kArpaTikaveSabhRttatrAgAt / taM vipraM| samAgataM dRSTvA mUladevo mumudetraam|jgaad mUladevastaM, mamAraNyamupeyuSaH / AtmacchAyAdvitIyasya, diSTayA milita-IN vAnasi // 1 // svacchandaM vArtayiSyAva-stadAvAM dvijasattama! / mArgakhedApaharaNI, vidyA vArtA hitA pathi // 2 // dUre kiyati gantavyaM, sthAne jigamiSA ka te / kathyatAM bho mahAbhAga !, mArgamaitrI vazIkuru // 3 // vipro'pyAkhyat-asyAraNyasya pAraM gamiSyAmi / tvaM tukka yAsyasi ? / mUladevo'vag-bennAtaTe pure'haM yAsyAmi / tato dvAvapi | Jain Education anlional For Private & Personel Use Only M ainelibrary.org Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ shvrvRttiH| JI/AP // zrIbharate- calitau / caladbhayAM dvAbhyAM kramAt sara ekaM prAptam / mUladevaH pANipAdaM prakSAlya vRkSacchAyAyAmupaviSTaH,IN mUladeva caritram / sthagikAyAH saktUnAkRSya vAriNA cAloDya vipro bhoktumupAvizat / mUladevo dadhyau-atikSudhAturo'yaM prathamaM / vayaM bhuktvA pazcAnmahyamapi dAsyati / vipro bhuktotthitaH san saktUn na dadau, tadA mUladevo dadhyau-iyaM kA INI kRpaNajAtirdhigajAtizca lokairucyate yat tat satyameva / yadi mama kimapi bhavati tadA'haM dInadAnaM vinA na bhokSye / aTavIM tAM parityajya, dhUrtarAjaM dvijo'vadat / svasti tubhyaM mahAbhAga !, yAsyAmyahamito'dhunA // 1 // tamace maladevo'pi, tvatsAhAyyAdiyaM mayA / dvAdazayojanAyAmA, kozavalar3itAiTavI // 2 // benAsaTe gamiSyAmi, mUladevAbhidho'smyaham / tatra me kathayeH kArya, kathyatAM kiM ca nAma te // 3 // lokairnirdhaNazarmeti, vihitAparanAmakaH / vipro'haM saDhaDo nAmetyuktvA Takkastato yayau // 4 // gacchatA mUladevena tato bennAtaTaM| prati pathi kasmiMzcid grAme kasyacidgRhe bhikSArtha praviSTam / tatra mUladevo bhraman kulmASAnAsAdayAmAsa / grAmAd bahiH sametya yAvaDoktamupavizati tAvat ko'pi munirmAsakSapaNapAraNe puNyavAna samAgAt / taM dRSTvA // 196 // | muditaH so'bhUdaho me sukRtodayaH / yanmayA''ttamidaM pAtraM, yAnapAtraM mahodadhau // 1 // sAdhoH kulmASadAnena, Jain Educati o nal For Private Personel Use Only womainelibrary.org Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ratnatritayazAlinaH / unmIledacirAdya, sadvivekataroH phalam // 2 // kulmASAn sAdhave dattvA, mUladevaH papATha / ca / dhanyAste khalu yeSAM syuH, kulmASAH sAdhupAraNe // 3 // tasya bhAvanayA hRSTA, babhASe vyomni devatA / ardhazlokena yAcakha, bhadra! kiM te pradIyatAm ?||4||praarthyaamaas sadyastA, mUladevo'pi devatAm / gaNikA deva-1 datvebha-sahasraM rAjyamastu me // 5 // evamastviti devyUce, mUladevo'pi taM munim / vanditvA'tha grAmamadhye, mikSitvA bubhuje khayam // 6 // mArga krAman krameNAsau, prApa bennAtaTaM puram / suSvApa pAnthazAlAyAM, nidrA sukhamavApa ca // 7 // yAminyAH pazcime yAme, sa suptaH svapnamaikSata / yatpUrNamaNDalazcandraH, praviveza mukhaM mama / Man8 // tameva svapnamadrAkSIt, ko'pi kArpaTikastadA / anyakArpaTikAnAM ca, prabuddhastamacIkathat // 9 // teSu kArpaTikeSvekaH, svapnamevaM vyacArayat / acireNa lapsyase tvaM, sakhaNDaM ghRtamaNDakam // 10 // hRSTaH kArpaTikaH so'bhUdevaM bhUyAditi bruvan / jAyeta badareNApi, zRgAlasya mahotsavaH // 11 // svapnaM nAcIkathatteSA-1 nAmajJAnAM dhUrtarAD nijam / mUrkhA hi darzite ratne, dRSatkhaNDaM pracakSate // 12 // maNDakaM kArpaTiproktaM, gRhAcchA-INT madanaparvaNi / tadA kArpaTikaH prApa, tAhavicArabhAvataH // 13 // yataH-"prAyeNa phalati svapno, vicArasyA JainEducaE For Private Personal Use Only Sirriainelibrary.org Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ critrm| // zrIbharate- nusArataH / bhAvanA bhAvyate yAdRk, tAdRgAsAdyate phalam // 14 // " dhUrto'pi prAtarArAme, gatvA puSpoccayA- muuldevshvrvRttiH| dinA / aprINAnmAlikaM lokaM, pUrNakarmA'pi tAdRzam // 15 // gRhItvA mAlikAttasmAt , supuSpANi phalAni // 197 // ca / zucirbhUtvA yayau vezma, khapnazAstravinizcitaH // 16 // mUladevastato natvA, dattvA puSpaphalAni ca / upAdhyAyAya prajJAya, zazaMsa svapnamAtmanaH // 17 // muditaH so'vadadvidvAnetatvapnaphalaM tava / muhUrte katha yiSyAmyadhunA'smAkaM bhavAtithiH // 18 // mUladevaM snapayitvA, bhojayitvA ca gauravAt / pariNAyayituM kanyAIN mupAdhyAya upAnayat // 19 // babhASe mUladevo'pi, tato'jJAtakulasya me / kanyAM pradAsyasi kathaM ?, vicArayasi | kiM nahi ? // 20 // upAdhyAyo jagau-tvanmUrtyA mayA kulaM tava jJAtam / tataH sarvathA kanyeyaM mama pariNIyatAm / tato mUladevastAM kanyAmupAnayat / kAryasiddhebhaviSyantyAH, prAdurbhUtamivAnanam / madhye dinAnAM saptAnA, tvaM rAjeha bhaviSyasi // 1 // iti tasya svapnasya phalamupAdhyAyo nyavedayat / upAdhyAyoktaM satyasvapnasvarUpaM / manvAno hRSTo mUladevo'cirAd bahirgatvA paJcame'hani campakatarutale sukhaM suSvApa / tatra pure'kasmAdaputrako // 197 // rAjA mRtaH / matrokSitAH purIbhAzvacchatrabhRGgAracAmarA bhramaH, prApurna rAjyAha~ naram / yatastAdRzA narA rAjyAhId Jain Education d ona IAN Alainelibrary.org Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ duSpApA bhavanti / tataH paryaTana kumbhI purAda bahirgatvA campakadrumatale naraM bhUpalakSaNalakSitamapazyat / hayena heSitaM cakre, gajenorjitagarjitam / bhRGgAreNa ca tasyArghazvAmarAbhyAM ca vIjanam // 1 // puNDarIkaM varNadaNDamaNDitaM tasya copari / zaradmamivAdabhraM, taDiddaNDamiva [NDaM] vyajRmbhata ||2||tmdhirohyaamaas, svaskandhe jayaH MkuJjaraH / svAmini muditailokaizcakre jayajayAravaH // 3 // tato vAdyamAneSu tUryeSu mUladevo rAjye'bhiSikto'-IN maatyairmunidaanprbhaavtH| yataH-"dAnaM mAnavadAnavendrapadavIvistAraNe pratyalaM, dAnaM vAsavasundarIsarabhasakrIDAkalAkauzalam / dAnaM mokSakapATapATanavidhau sphUrjatsurendrAyudhaM, dAnaM viSTapajantujAtanivahaprAsAdasiMhadhvajaH // 1 // "11 athoce devatA vyomni, devatAnAM prasAdataH / ayaM vikramarAjatulyo, rAjA jajJe kalAnidhiH // 2 // dvitIyaM / nAma tasya vikramarAjetyabhUt / ye cA'rayo'syAjJAM na gRhISyanti tAnahaM nigrahISyAmi mahIbhRta ivAzaniH / devatAgirA sarve sAmantAmAtyaprakRtivairiNo vazyA babhUvustasya / tataH sa rAjA viSayasukhAnyanubhavan ujjayinIzena samaM prItiM cakre pUrvam / itastadAnIM devadattApi mUladevaviDambanAM kuTTinIkRtAM prekSyA'calaM prati prAha-ataH || paraM mayA tvayA saha bhogo na krissyte| yadi tvayA kimapi vakSyate tadA'hamAtmaghAtaM kariSye / tvayA tu mUladevo Jain Educa t ional For Private Personel Use Only pa w .jainelibrary.org Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 198 // Jain Education | mama vallabho vigopitastadvaraM na / ityuktvA'calaM niSkAzya devadattA bhUpapArzve yayau / rAjJoktaM- kiM te vilokyate ? / | vezyayoktaM - sa eva mUladevo me varo bhavatu / mayA'smin bhave'taH paraM mUladevaM muktvA'nyo devakumAratulyo'pi varo na varaNIyaH / tenAtaH paraM mama gRhe aparaH pumAn mA''gacchatu / evamastviti rAjA prAha / ko heturatra ?, tataH zazaMsAcalakRtaviDambanAM devadattA mUladevasya / tato jitazatrunRpo'calakRtamUladevaviDambanAM jJAtvA'calamAkArya | sAkSepamidamabravIt-matpurImaNDanAvetau, ratnabhUtAvare tvayA / mUrkheNa dhanamattena, grAvaNIva nigharSitau // 1 // amuSya | mUladevasya yastvayA'parAdhaH kRtaH tasya daNDe prANApahAro'stu tava / tatastamacalaM ghnantaM rAjAnaM devadattA nivArayAmAsa / | tato rAjA'vag-taM mUladevamatrAnaya tvaM, no cettvAM haniSyAmi / tato'calaH sArthavAho nRpaM natvA mUladevamanveSTuM pracakrame / naSTaratnamiva mUladevamapazyan bhIto bhUpAdacalo bhANDaM lAtvA zIghraM pArasakUlamaNDalaM yayau / ito mUladevo dadhyau -devadattayA tayA vinA prAjyarAjyazriyA sRtaM lavaNena vinA yathA rasavatI / tato mUladevo deva - | dattAyA jitazatrozca bhUpateH pArzve prAbhRtaM caturadUtayutaM preSayAmAsa / gatvojjayinyAM sa caturo dUto jitazatruM | vyajijJapaditi - devatAdattarAjyazrIrmUladevastvAM vadatyadaH - yathA me devadattAyAM, prema jAnItha tattathA / yadi tasyA 1 mUladevacaritram | // 198 // ainelibrary.org Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ahaM rocyamAno'smi, tadiyaM devadattA'tra preSyatAmidaM prAbhRtamaGgIkriyatAm / tattAdRzamapUrvaprAbhRtaM dRSTvA rAjA IN hRSTo'vadat-tenedaM kiyadarthitam ? / tatazcAkArya devadattAmujjayinInAtho jagau-diSTyA jAtA'sitvaM bhadre !, zIghra pUrNamanorathA / rAjA jajJe mUladevo, devatAyAH prasAdataH // 1 // tvAmAnetuM ca sa praiSItpradhAnapuruSaM nijam / tatastvaM tatra gacchAvilambam / tato jitazatruNA preSitA devadattA bennAtaTaM gatA / rAjA vikramarAjo'pi mUladevAparanAmako mahotsavapurassaraM svavezmAnaiSIdevadattAm / tataH sa rAjA zrIdharmaghoSasUripArzve dharma zrutvA samyaktva-IN mUlAM dvAdazavratI lalau / jinArcAmarcatastasya, samyak pAlayataH prajAH / dIvyato devadattAM ca, trivargo'bhUdabAdhitaH // 1 // itaH pArasakUlAd baDhvIM zriyamarjayitvA tatra pure'calaH sArthavAhaH samAyayau / lakSmImahatvapizu nairmahAmauktikavidrumaiH / bhRtvA vizAlaM sthAlaM ca, mahInAthamupAsthitaH // 1 // acalo'yamitikSipramupalakSiIN|| tvaannRpH| dRSTvA prAgjanmasambandha(i)mapi prAjJAH smaranti hi // 2 // rAjAnaM mUladevaM tu, tadA'jJAsIt sa naaclH| AttaveSaM hi naTavat , sthUlaprajJA na jAnate // 3 // rAjA'vag-kutastvamihAgAH ?, sArthavAho jagau-pArasakUbharate. 34 lAt / acalenAhUto rAjA bhANDAlokanahetave / tato rAjA paJcakulopeto'calottArake yayau / so'pyacalo Jain Educatio n al jalnelibrary.org Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - // zrIbharate- maJjiSThAdikrayANakamadarzayat / bhANDaM dRSTvA rAjA jagau-tvameva kathaya kiyadasti krayANakam ?, asmadrAjye yaH mUladeva, zvaravRttiH // zulkacauryaM karoti tasya zirazchedaH kriyate / acalo'vag-mayA kutrA'pi kasyApyagre kUTaM na jalpyate, devasyAgre kimucyate / tato rAjA jalpanazarIramukhAdidarzanAdacalaM samyagupalakSya jagau-asya zreSThinaH satyabhASiNaH kriyatAmaDhadAnaM samyagbhANDaM ca viikssytaam| tataH paJcakulena vIkSatA'(mANenA)sArabhANDamadhyasthaM sArabhANDaM niSkAzasitam / tataH paJcakulenAMghiprahAro datto'calasya zarIre / tataH krauJcabaddhaM baDA te rAjasevakA acalaM jarjarazarIraM / bhUpapArzve aaninyuH| tato rAjA jagau-bho acala! kiM tvaM mAM pratyabhijAnAsi na vA ? / acalo jagau-bhAnumiva / jagadudyotakaraM bhavantaM ko na vetti ? / taM tAdRzaM dRSTvA devadattA'pi jagau-aho karmaNo gatireSA / devadattA-nA masAvacalo dRSTvA hItaH san kaSTAM dazAM yayau / svApabhrAjanA hi mRtyoradhikA nRNAM bhavati / sA devadattA jagau-mUladevo'yaM yastvayA tadA ca hiilitH| adhunA yadi tvAM sarvadravyApahAraM kRtvA mArayati tadA tvayA kiM kariSyate ? / asau tu tvattulyo nAsti saujanyadharmatvAt sarvajanopakArI / yataH-"yathA cittaM tathA vAco, yathA // vAcastathA kriyA / dhanyAste tritaye yeSAM, visaMvAdo na vidyate // 1 // vadanaM prasAdasadanaM, hRdayaM sadayaM sudhAmuco Jain Education For Private & Personel Use Only WITrjainelibrary.org Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ KI vAcaH / karaNaM paropakaraNaM, yeSAM keSAM na te vandyAH? // 2 // " tvaM tu durjanaprAyaH / yattvayA'sya kRtaM tena tvaM vadha-INI yogyo'si / yataH- "khalAnAM kaNTakAnAM ca, dvividhaiva pratikriyA / upAnad mukhabhaGgo vA, dUrato vA visabharjanam // 1 // vRzcikAnAM bhujaGgAnAM, durjanAnAM ca vedhasA / vibhajya niyataM nyastaM, viSaM pucche mukhe hRdi // 2 // tato'calo'vag-ahaM tava dAso'smi / mayA yo'parAdhaH kRtaH sa kSamyatAM prasadya / tato bandhanAnmukto'calo | mUladevasya pAdayoH patitvA prAha-ahaM sarvathA vadhayogyo'smi / agre jitazatrubhUpena tvadaparAdhakArI ahaM svpuraanisskaashitH| mUladevo jagau-mayA kSAntam / tataH sanmAnaM kRtvA'calo mUladevena visarjitaH ujjayinI / prati cacAla / purapravezo'vantInAthena mUladevena jJApitatvAdacalasya dttH|| anyeyuH prajA baDhyo mUladevamajIjJapan-jAgratyapi prajAstrAtuM, tvayi deva ! divAnizam / amuSyata te nagaraM, paritaH parimoSibhiH // 1 // kolA / iva vibho caurAH, pure'smin mandirANi naH / pratikSaNaM khanantyuccai narikSArakSituM kSamAH // 2 // adRzyamAnAH kenApi, kRtasiddhAJjanA iva / bhrAmyanti caurAH sarvatra, svairaM kheSu gRheSviva // 3 // acirAnnigrahISyAmi, taskarAnayazaskarAn / mUladevo'bhidhAyaivaM, vaNijo visasarja hi // 4 // tato rAjA hRdi dadhyau-yo rAjA prajA || Jain Educat i onal For Private Personel Use Only GALainelibrary.org Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ muuldevcritrm| zvaravRttiH // // 200 // ||shriibhrte. IN taskarAdibhiH pIDyamAnAM vIkSyopekSate tasya rAjJaH pApaM lagati / yataH-duSTasya daNDaH khajanasya pUjA, nyAyena kozasya sadA suvRddhiH / apakSapAto ripurASTrarakSA, paJcaiva yajJAH kathitA nRpANAm // 1 // durbalAnAmanAthAnAM, bAlavRddhatapakhinAm / anyAyaiH paribhUtAnAM, sarveSAM pArthivo guruH // 2 // prajAnAM dharmaSaDAgo, rAjJo bhavati / rakSituH / adharmasyApi SaDDAgo, jAyate yo na rakSati // 3 // evaM vimRzya rAjA stenanigrahArtha nagarAdhyakSamAdizat / purAdhyakSo jagau tatra, svAminneko'sti taskaraH / asau na zakyate dhatu, dRSTanaSTapizAcavat // 1 // tathApyahaM sarvabalena taM vilokya taM nigrahISyAmi / tataH purarakSakeNa bahu vilokito yadA steno na labdhaH, tadA rAjA jAtAmoM mahaujA nIlAmbaravastraprAvaraNo nIlAmbara iva stenaM nigrahItuM nizi svagRhAnnissasAra / trika catuSkasthAneSu bhrAmaM bhrAmaM rAjA dasyuM kamapi nApazyadaheH padamivAmbhasi / tataH khinnaH san rAjA khaNDadevaMkule yayau / kadAciccauro'tra sameti iti dhyAtvA suSvApa rAjA / ito nizAcara iva nizAcaradAruNastaskarAgre saro maNDikAbastatraitya puruSaM suptaM dRSTvA prAha-ko'tra supto'sti ?, tato rAjA tasya ceSTayA cauraM samyag I jijJAsuH prAha-ahaM kArpaTiko'smi / steno'vak-ehi bho mayA sAI tvAM lakSmIvantaM karomi / rAjA prAha-evaM // 20 // Jain Education a l For Private Personel Use Only jainelibrary.org Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhavatu, tataH sa steno rAjAnaM sevakaM kRtvA kasyacit zreSThino gRhe khAtraM khanitreNa pAtayitvA sAradravyaM lAtvA rAjJo mastake nyasya ca cacAla / rAjA dadhyau-yAvanmayA'sya gRhAdi sarva dravyaM purasatkaM na vAlayiSyate tAvan / mayA khAtmA na prakaTIkariSyate / svArthI stenasyApi sarva cakAra / uktaM ca-"mamarda gardabhasyApi, pAdau kAryAjanArdanaH / tamunmUlayituM mUlAn , mUladeva uvAha tat // 1 // dhUrtI hi kAraNopAttamAIvAH kAryasAdhakAH / vinayaM kurvate puMsAM, balAbalavatAmapi // 2 // jIrNodyAnaM gatvA steno guptaguhAmudghATya madhyaM viveza / / tatra tahastu samuttArya khAM svasAraM prati prAha-asyAtitheH pAdau prakSAlaya / kUpopakaNThe tamatithimupavezya steno'-INT nyatra gataH / tatpAdau prakSAlayantI sA kanyA rUpasundarI tasya pAdau sallakSaNau vIkSya sAnukampA tadrUpamohitA jagau-pAdaprakSAlanavyAjAt, kUpe'sminnapare nraaH| apAtyanta mahAbhAga!, taskarANAM kutaH kRpA ? // 1 // kSepsyAmi | IN nAtra kUpe tvAM, tvatprabhAvavazIkRtA / mahatAmanubhAvo hi, vazIkaraNamadbhutam ||2||tto maduparodhena, sundarApasara / drutm| dvayorapyanyathA nAtha! kuzalaM na bhaviSyati // 3 // vimRzya tato rAjA jgaam|gte nRpe tayA vyAhAri-khakSaNarakSArtha bho bhrAtarAgacchAgacchAtithi STvA gato'dhunA / tato ruSTaH stena AkRSTAsirdadhAve atithiM hantum / tadA' Jain Educat a Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - // zrIbharata zvaravRtti // 201 // tithibhUpaH stambhasya pRSThe sthitaH / cauraH stambhaM khaDnenAhatya pazcAdavale / tadA rAjA taM stenamupalakSya samyak mUladeva caritram / channaM niHsRtya khagRhaM yayau / rAjA prAtaH prabhAtakRtyaM kRtvA rAjapATikAchalAt stenaM draSTuM cacAla / vastrApaNadvAre vastrANi gRhNAnaM stenamupalakSya svagRhe samAgAt / rAjA khasevakAn prati prAha-amukAmukacihriyutaM naraM haTTasthitamatrAnayata yUyam / tasya bhaktiH kariSyate / tatastai rAjapuruSaiH sanmAnadAnAdbhUpapArzve caura AnItaH / rAjAnaM / nanAma cauraH / taM stenaM sanmAnadAnena sanmAnayAmAsa / rAjA prAha-kutra tvaM vasasi ? kiM te nAmAsti ?, sa prAha-ahamatrAsanne grAme zrIpure vasAmi / mama devadattetinAma, mama vasA kamalA samasti / tato bhUpa AcaSTekhakhasA dIyatAM mahyaM tava bahvI zrIrmayA dAsyate / steno jagau-tvaM pariNaya madIyAM svasAramahamatrAneSyAmi / tato rAjA prAha-atrAnIyatAm / tatastena stenenAnItAM kanyAM rAjA upAyaMsta / tato rAjA taM taskaraM mahAmAtyapade sthApayAmAsa / ko vetti bhUbhujAM bhAvaM madhyaM patyurivAmbhasAm ? / tasmAdbhUSaNavastrAdi tadbhaginyA ca | bhUpatirnityamAnAyayat / aho dhUrtA dhUtairadhRSyanta / prapaJcena rAjA tasyAH patnyAH pArthAd bahudravyamAninAya INT" bhUpapatnI bhrAtRgRhe yAti tadA tatratyaM dhanaM prapaJcenAninAya / ekadA bhUpo'prAkSIt / bho priye ! kimapyadya dhanaM - / Jain Educationalitional For Private & Personel Use Only Laberjainelibrary.org Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tava bhrAtRgRhe samasti na vA ?'-tayoktaM,-kimapi nAsti mama bhrAtRgRhe / tato rAjJA sa steno nigrhiitH| tasya guhA vAyattIkRtA / anyadA bhUpo gurupAdyaM gato dharmamityazRNot-sampado jalataraGgavilolA, yauvanaM tricaturANi dinAni / zAradAbhramiva caJcalamAyuH, kiM dhanaiH kuruta dhrmmnindym?||1|| cetoharA yuvatayaH khajano'nukUlaH, sadbAndhavAH praNayagarbhagirazca bhRtyAH / valganti dantinivahAstaralAsturaGgAH, saMmIlane nayanayonahi kiJcidasti // 2 // pUjyapUjA dayA dAnaM, tIrthayAtrA japastapaH / zrutaM paropakArazca, martyajanmaphalASTakam // 3 // ityAdi dharmopadezamAkarNya mUladevo rAjA zrIzatruJjayazrIgiranArA'rbudAcalAdau devAnnantuM cacAla / tatra sarvatra yAtrAM kRtvA vistarataH pazcAdAgAdrAjA / tato mUladevena bahudhanavyayAt saptakSetryArAdhitA / tataH svaputraM raNasiMhaM rAjye nivezya svayaM gurupArzve dIkSAM gRhItvA tapaHkaraNaparo mUladevaH svarga gataH / tatazcyuto muktiM gamiyati / evaM ye manujAH zuddhaM, dadate sAdhave'zanam / te labhante dhulokAdi" saukhyAni helayA sphuTam // 1 // iti mUladevakathAsamAptA // 42 // pabhavo viNhukumAro, addakumAro daDhappahArI a| sijaMsa kUragaDUa, sijaMbhavamehakumAro a||6|| Jain Education BIHamal For Private & Personel Use Only trainelibrary.org ITA Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 202 // Jain Educat prabhavakathA jambUsvAmikathAto jJAtavyA // prabhAvanAM janAdhIza mate kurvan jano'nizam / viSNukumAravanmuktiM, sa tAmApnoti helayA // 1 // tathAhi ---- zrIsuvratakhAmini vijayamAne jambUdvIpe gajapure ikSvAkuvaMze padmottaranRpatervvAlAdevI priyA'bhUt / tasyAH prathamo viSNukumAraH putro'bhUt / tasyAH kukSau dvitIyazcaturdazasvapnasUcito jIvo'vatatAra / kramAttayA | suto'sAvi / tasya ca mahApadma iti nAma dattaM pitRbhyAm / dvAvapi viMzatidhanurmAna dehau triMzadvarSasahasrAyuSkau babhUvatuH / mahApadmaH pitrA rAjye'bhiSiktaH / itazvAvantyAM zrIdharmo rAjA prakRtyA zrIjinadharmadveSyabhUt / tadamAtyo'pi mithyAdRSTirnamucinAmA babhUva / zrImunisuvrataziSyaM suvratAcAryaM tatra samavasRtaM jetuM kRtapratijJo namucistatrAgAt / suvratAcAryakSullakena namuciH sabhAyAM jitaH / tataH krodhAviSTo namuciH kSullakavadhArthaM nizi upAzraye samAgataH / khaDgamutpATya yAvadupasthito namucistAvat zAsanadevyA stambhitaH / prAtastathA sthito lokairdRSTo namuciH khinno'bhUt / devIM kSamayitvA kSullakaM kSamayAmAsa namucirataH paraM nAparAdhaM kariSye'haM tava / tataH zAsanadevyA pauravacanAnmocitaH saH, tataH khinnaH san kSullakakRtaparAbhavaM smaran hastinAgapure gato vAsaM cakrivAMzca, tional zrIviSNukumAracaritram | // 202 // Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mahApadmana svAmAtyazcakre / anyecurdurdAntaH sAmantasiMho vairI mahApadmadezaM bhanakti sma / sa durdAnto yadA kenApi / jetuM na zakyate tadA namucirbITakagrahaNapUrvaM taM vairiNaM jetuM cacAla / kSaNena namucinA sAmantasiMhaH svavazI-1 kRto hananAt / pazcAdAgate namucau taM tAdRzaM vairiNaM jitaM matvA rAjA'vag-varaM vRnniissv| tato namuciravag-samaye / mArgayiSyate, adhunA koze sthApyatAm / atha jananyA jvAlayA jinarathaH kArito yaatraayai| tatsapalyA lakSmyA brahmarathaH kArito yAtrAyai / tataste dve mitha evaM jalpataH sma-madIyo ratho'gre caliSyati / iti vivAde jAyamAne tannirNayaM kartumakSamo rAjA niSedhaM cakAra tayoIyoH / mahApadmo dezAntaraM bhramitvA kiyatA kAlena svapura-10 mAgAt / rAjA mahApadme putre rAjyabhAraM nyasya zrIsuvratajinapArzve (pravavrAja) padmottaraviSNukumArau saMyamaM bhejatuH / tato. | mahApadmana bhUpena jinavararathayAtrAkaraNAdinA vistareNa mahatA mAturmanorathaH pUritaH / digyAtrAM kurvatA mahApadmana / SaTkhaNDaM sAdhitam / tatazcakrimahotsavo dvAdaza varSANi tasya kRtH| ito viSNukumArasya munerdustaratapaHprabhAvAjadutpannAH parAHzatA lbdhyH| kadAcit suvratAcAryo hastinAgapure varSAcaturmAsI tsthuH| tadA namucinA ca kratuH / prArabdhaH / proktaM-sapta dinAni yAvanmamarAjyaM bhavatu / cakriNAdeze datte sati namuciH svayaM rAjyakAryaM cakre / Jain Education Aldea For Private & Personel Use Only Tainelibrary.org Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH // // 203 // rAjA tu svayaM dharmadhyAne sthitaH / tatra yajJe jAyamAne taddarzanArtha samAgateSu niHzeSadarzaneSu suvratAcAryamanAgataM zrIviSNuvIkSya tAnAcAryAnnamucirjagau-bhavadbhiH sarvaiH sAdhubhirmama rAjye na sthAtavyam / tato guravaH sAdhUnAkAryocuH-INI asau namucistu duSTo vidyate ?, kiM kariSyate, ko'sti yastasya zikSA datte / sAdhavaH procuH-viSNukumAraH SaSTivarSasahasrANi yAvat tapaH kurvANo'sti / tena tapasA baDhyo labdhayo jAtAH santi tasya / sAmprataM sa merugirau / kRtakAyotsargo vidyate / sa tu mahApadmasya jyAyAn bhrAtA'sti / tadvacasaiva zAmyati / tato gururAha-kaH / sAdhustamihAnetuM samartho'sti ?, tataH ekaH sAdhurjagau-bhagavan ! ahaM labdhyA tatra gantuM prabhurasmi / gurubhirUce-sa eva tvAmatra punraanessyti| gurukArya vidyate, tadvatsa ! sAdho ! gaccha saGghakArye, zivAH santuH te pnthaanH| tato gurUn praNamya sa sAdhuzcalitaH / merau gataH, milito viSNukumArasya / guruproktaM sarvaM tasyAgre sAdhunA / proce,-mahatkArya vidyate, tatrAgamanaM vinA sarveSAM sAdhUnAM hananaM bhvissyti| tataH pratipannaM ca tena viSNukumArasAdhunA / atha saGghApAyanivAraNAya zrIgurupAdyaM viSNukumAraH samAgataH / gurubhiH proktam-asau duSTo namuciH // 203 // shikssyitvyH| tato viSNukumAro namucipArzva gatvA'vag-tvaM raajaa'si|prjaapaalkstvN,srv tapovanaM rAjJA rkssnniiym|| - Jain Education 1. Alona For Private Personel Use Only L ainelibrary.org Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tataH sAdhUnAM sthAtuM sthAnaM dehi / tenoktaM dadAmi bhavataH sthAtuM sthAnam, tato viSNukumAreNoktam-kiyanti / padAni dehi / tatastrINi padAni dattAni tasmai / tataH krodhAdhmAtamAnasaH kRtalakSayojanapramANatanurviSNukumAraH eka pAdaM pUrvasamudre dvitIyaM pAdaM pazcimasamudre muktvA prAha-tRtIyaM pAdaM kutra muJcAmi ? ityuktvA pRthvI kampayitvA / pAdaM namucimastakopari tathA mumoca yathA paralokaM gato nmuciH| tato jaya jaya jinadharma ityudghoSamANairdevairu-NI petya nATakAdikaraNato viSNukumArasya krodha upazAmitaH / tato gurupArzve'bhyetya viSNukumAra AlocanAM llau|| lokaiH patitAni gRhANi sajjIkRtAni dhavalitAni / tataHprabhRti lokairuktaM balirUpaM gomayena kriyate gRhANi / sajjIkriyante saMpratyapi dIpAlikAyAm / tato mahApadmacakrI gurUn vavande anekAn jinaprAsAdAMzcakre / viSNu-NI kumAro'pi devaiH sevyamAnaH kramAt prAptakevalajJAno muktipurIM yayau / uktaM ca-muneH prazAntAdapi kopavahnirutpadyate krUraparAbhavena / zItAdyathA candanato'tighRSTAdbhAnUpalAhahirivAMzuyogAt // 1 // viSNormaharSetripadI samastA, jagatrayIM yA yugapajjagAhe / paraH zatAH santu pare kavIndrAH, sampUryate sarvavidA'pi kiM sA // 2 // medinyAmuditA seyaM, navA viSNupadatrayI / pazyannapi hi yAM prANairnamucirmumuce'cirAt // 3 // zrIviSNurjiSNurasau - Jain Education ational For Private & Personel Use Only Nw.jainelibrary.org Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH // // 204 // Jain Education kareNa kulizAGkitena janitabhayaH / dharmadhvaMsanamasuraM yaH saMhRtavAnnamucimacirAt // 4 // iti iti zrIviSNukumAracaritraM samAptam // 43 // zrIvItarAgabimbasya, vIkSaNAdde hinAmiha / bodhilAbho bhavedArdra, kumArasyeva tatkSaNAt // 1 // tathAhi--asminneva payonidhimadhye ArdrakanAmA'nAryadezo'sti / bahudhanadhAnyalakSmIprabhRtivaryavastuzAlI / tatrArdraka itinAmnA nRpo nyAyAdhvanA pRthvIM zazAsa / ArdrakA rAjJI sacchIlazAlinI tasya babhUva / yataH - "prIti| rjanmani vAsato'pyupakRteH sambandhato lipsayA / vindhye hastivadambuje madhupavat candre payorAzivat // abde cAtakavadbhavedasumatAM sarvatra naimittikI / yA nikAraNabandhurA zikhivadaMbhode kacitsA punaH // 1 // " anyadA zreNiko bhUpatiH prItiprAbhRtaM varyaM nijamatripArzvAt ArdrakadvIpe AIkanRpapArzve preSayAmAsa / taM prItilekhaM prAbhRtakayuktaM | lAtvA rAjA ArdrakaH zreNikaM prati manasA vacasA praNanAma papraccha ca madbandhoH magadhezituH kuzalamasti / tataH | zreNikamantriNA kuzalodantakharUpe prokte ArdrakumAraH kRtAJjaliH prAha - tAta ! tava ko magadhAdhipo rAjA suhRd | vidyate ? / rAjA'vag-magadhAdhipena zreNikena samaM mama prItirasti / purApi AtmIyakulanRpatibhistatratyabhUpaiH samaM zrIAI kumAra caritram | // 204 // jainelibrary.org Page #63 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kramAgatA prItirasti / tenAdhunA'pi prItirvidyate / tAtavacaH zrutvA kumAraH svAvAse taM matriNamAkArya rahovRttyA jagau-tasya rAjJaHzreNikasya sutaH ko'sti ? / matrinAyako jagau-dhiyAM pAtraM paJcazatamatryadhipo'bhayakumAro | matrIzvaro'sti, dakSadAkSiNyanaipuNyakalAkuzalaH / kumAro'vag-tena kumAreNa samamahaM maitrI cikIrSurasmi / yadi tvaM pazcAdgacchestadA mAmApRcchayaiva brjeH|ahN kimapi prAbhRtaM tasmai kumArAya pressyaami|omityuktvaa matrIzvaro svasthAnake | yyau| zreNikamatriNaH AIkarAjA sadannapAnadAnAdinA bhaktiM cakAra / anyedhurmaNimuktAphalAdisAravastUni zreNikabhUpayogyAni svamatriNo'rpayAmAsa rAjA, prAha ca-gaccha rAjagRhapuraM, tatra manmitrasya zreNikasya prAbhRtIkuru etAni manmaNyAdIni vastUni / tato varSe dine yadA sa AIkamatrI rAjagRhapuraM prati cicalipurabhUt tadA zreNikamatryapi - ArdrakumArapAca~ gatvA khacalanasvarUpaM proktavAn / tataH koTimUlyAni maNimuktAphalapaTTakUlAdivaryavastUni tasya matriNo haste dattvA kumAraH prAha-etatsarvamabhayakumArasyArpaNIyaM tvayA proktavyazva matpraNAmaH, tasya | tadvarya vastu lAtvA rAjJA sanmAnitaH zreNikamantrI ArdrakabhUpamatriyuto rAjagRhaM prati zubha muhUrte samudramadhye yAnA| rUDhazcacAla / kramAdAkabhUpapreSito matrI zreNikamazriyum rAjagRhe gatvA sarva bhUpArpitaM prAbhRtaM zreNikAya dadau / bharate. 35 kA in Education For Private Personel Use Only helibrary.org Page #64 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH // // 205 // Jain Educatio | zreNikastat prAbhRtaM prApya hRSTaH san taM mantriNaM sanmAnayAmAsa / zreNikamatrI ArdrakumArapreSitaM prAbhRtamabhayakumArAya vitIrNavAn / tattAdRzaM prAbhRtaM prApya hRSTo'bhayakumAro dadhyAviti karmajayA buddhyA - nUnameSa AI| kumAro'nAryadezeSu utpanno'sti virAdhitavratatvena, Asannabhavyo muktigAmI / tataH kenApi prapaJcaracanAdinA tathA karomi yathA'yaM paramArhato bhavati / tasyArdrakumArasya tIrthaGkarabimbadarzanAt utpatsyate jAtismaraNam, | tenArhatpratimAM tatra preSayiSyAmi / tataH AdinAthasya pratimAM peTAmadhyasthAM kRtvA tanmadhye dhUpadahanaghaTikAdIni vastUni jinapUjAyogyAni muktvA ca tatra tAlakaM dattvA'bhayakumAra ekazlokaM prativAcakaM mumoceti - cittaM tumha vilaggaM, tuha guNasavaNeNa savaNaparitoso / jIhA nAmaggahaNe, ekkA diTThI taDaphaDai // 1 // maJjUSA rahasi ArdrakumArAyArpaNIyA tvayA / tataH zreNikenApi ArdrakabhUpataye prAbhRtaM varyamarpitam / zreNikabhUpativitIrNaM prAbhRtamabhayakumArArpitamaJjUSAyutaM samAdAya mantrIzvarazvacAla / kiyatA'nehasA svapuraM sametya prathamaM matrI bhUpasya prAbhRtaM bhUpAya dadau / bhUpo'pi hRSTastat prAbhRtaM jagrAha / tato mantrI kumArapArzve gatvA rahasi tAM peTAM dadau tasmai / tatastAM peTAM kuJcikayodghATya rahasi yAvadArdra kumAro vilokayAmAsa tAvanmadhyasthaM bimbamapUrvamAlokya national zrIAI kumAra caritram / // 205 // w.jainelibrary.org Page #65 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cintayAmAsa - kimidamapUrvaM vastu mamamitreNapreSitam ? / adya yAvanmayA na kutrApi dRSTaM, kimidamAbharaNamiti / dhyAtvA yAvadaGge dadhAti tAvacchobhA nAyAti / kaNThe mUrdhni hRdaye nyastaM kumAreNa tathA zobhA na bhavati dehasya / tato'gre siMhAsanArUDhaM sAlaGkAraM zrIyugAdijinabimbaM kRtvA sanmukhaM sthitvA''rdrakumAro dadhyau - kimidaM rUpamIdRzaM mayA pUrvaM dRSTamityAdi bhUyo bhUyo bhAvayan ArdrakumAro mUrcchAmavApya jAtismRtiM prApa / tato | labdhajAtismaraNaH pUrvajanmAlokya pUrvabhavakathAmiti dhyAtavAn / itastRtIye pUrvabhave vasantapure magadhadezabhUSAkare sAmayikAbhidhaH kauTumbyahamabhUvam / bhAryA bandhumatI babhUva mama / anyadA zrIsusthitasUri| pArzve bhAryAsahito dharmaM zrotumagamaM, tadA gurubhirdharmopadezodade / tathAhi traikAlyaM jinapUjanaM pratidinaM saGghasya sanmAnanaM, svAdhyAyo gurusevanaM ca vidhinA dAnaM tathA''vazyakam / zaktyA ca vratapAlanaM varatapo jJAnasya pAThastathA, saiSa zrAvakapuGgavasya kathito dharmo jinendrAgame // 1 // ityAdi, bhAryAyuto'haM zrAddhadvAdazatratamagrahISam / kramAt kadAcinmayA priyAsahitena dvAdazavatI pAlitA / ekadA mauDhyAt sA khaNDitA pramA| dAdeva / tataH kramAdaGgIkRtAnazanA mRtA bandhumatI / tato mayA dhyAtaM - kiM jIvitena tayA palyA vinA mama ? / Jain Educationtional w.jainelibrary.org Page #66 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- shvrvRttiH|| // 206 // kRtAnazano'haM mRtvA divi devo'bhuuvm| tatazcyutvA'hamutpanno'nAryadeze rAjaputro dharmavivarjitaH / mayA dharmaH zrIAIkhaNDitastenAnAryadeze'hamutpannaH, adhunA yo'bhayakumAro jinabimbapreSaNena pratibodhayati sa mama paramabAndhavo gurushc|| kumAra vicAtasamama prmbaandhvaaguruvaacritrm| tena pitaramanujJApya tatrAryadeze gatvA'bhayakumArasya matriNo milissyaami| sa mama gururasti / evaM manorathaM kurvan / zrIyugAdijinArcAparo'bhayapAdhai gantukAmazca tAtasaMnidhau jagAda-zreNikaputrasyAbhayakumArasya milanArthaM gantukAmo'smi / Ardrakadezezo'vag-tatra tvayA na gantavyaM, videzo viSamo vidyate / vatsa ! svasthAnasthitasya puMsaH zobhA bhavati / tataH pitrA niSiddha ArdrakumAra utkaNThito'sthAt vAribaha iva dvipaH / yataH-"Asane ke zayane yAne, bhojane ca kriyAsu ca / abhayAlaGkRtAmAzAM, prati dattamanA abhUt // 1 // " tataH kIdRg magadhadezo'sti?kIhak zreNikarAjA'sti ? kIdRg abhayakumAro'sti? ityAdi nityaM pRcchan pathikAn kumArastasthau / kumAra calacittaM matvA svapArzvasthAna sevakAn prati jagau nRpaH-bhavadbhiH paJcazatamitaiH kumArasya sevA kaaryaa| kumAroM rAjagRhapure abhayakumArAntike yiyAsurasti, tena yatnatastatra gacchan vilokyaH, iyaM vArtA tasya na jnyaapyaa| omityukte| taiH sevAyai samAyAtAya kumArAya rAjA jagau-putra ! tavaite matsevakAH sevAM kurvantu / yadyavastu tava vilokyate // 206 // Jain Education a l For Private Personel Use Only Wihinelibrary.org Page #67 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tatsarvaM vastu kozAgRhItavyam / tataH pitRpradattaiH sevakaiH parivRtaH kumAraH svasthAnake samAgataH / yadA yadA IN krIDAyai bahirgacchati tadA tadA te sarve sevakA dehaM chAyA iva tamArdrakumAraM na muJcanti / tata ArdrakumAro banyAM dhRtamivAtmAnaM manyamAno dadhyau-kiM kriyate svarNanigaDAnIvaite sevakA mama padabandhakA jAtAH, kiM / kariSyate ? kathamabhayakumAro miliSyati ? / tataH pratyahaM vAhAlyAM purAbahisturaGgamAn khelayan dUra dUrataraM dUratamaM gatvA / punarvyAghuTya pazcAdAyAtismakumAro'bhayakumAropAnte gantuM, sarve'pi sevakA vizvastA jAtAH, kimapi manasi nAnayanti / kumArastu teSAmudarapUraNaM yatheSTaM sadannapAnadAnAdibhiH karoti sma / azvArUDhAH sarve sevakAH kumArasya pArzve tiSThantisma / tatazcAkasUnurnijaiH pratyAyitaiH pumbhiryAne sajjIkRte tAM prathamajinapratimA khapArzve channaM rakSatisma / tato'nyadA kiyajjAtyaratnasamUhamAdAya AdijinapratimAsahito ghoTakaM khellayan yAnapArthe gatvA tamAruhya kumAraH samudrAdhvani cacAla / yAnAduttIrya kumAro yAvalakSmIpure samAgAttAvattatra zrIpuNyanandanasUrayaH samAyayuH / tatastatra dharma zrotumArdrakumAro yayau / zrIgurubhirdezanA kRtA / tathAhi-nRpatvacakritvaharitvavaibhavaM, dharmaH pradatte nRbhavaM navaM navam / jalpairanalpaiH kimu kalpayatyayaM, svalparahobhiH paramArhataH zriyam ? // 1 // 10 Jain Education allonal Pldiainelibrary.org Page #68 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH // // 207 // Jain Education vidhehi taddharmavidhAnadhanyatAM, pidhehi dhIman ! viSayAnuSaGgitAm / saMdhehi saMtoSasuhRttvamuttamaM nidhehi lakSmIM paralokalipsayA // 2 // lajjAto bhayato vitarkavidhito mAtsaryataH snehato, lobhAdeva haThAbhimAnaviSayAcchRGgArakIrtyAditaH / duHkhAt kautukavismayavyavahRterbhAvAtkulAcArato, vairAgyAcca bhajanti dharmamamalaM teSAmameyaM phalam // 3 // saMjharAgajalababbuovame, jIvie jalabinducaJcale / jovaNe naivegasaMnihe, pAva ! jIva kimayaM na bujjhasi ? // 4 // iyaM mAyArAtrirbahalatimirA mohalalitaiH, kRtajJAnAlokAstadiha nipuNaM jAgrata janAH ! / alakSyaH saMhartuM nanu tanubhRtAM jIvitadhanAnyayaM kAlacauro bhramati bhuvanAntaH pratigRham // 5 // dharmAt zambalato nRdevakhacaravyAlendrasaukhyaMbhave, datrAmutraca candranirmalayazaHpUjAdikaM pratyaham / pApenaiva ca duHkhadurgatibhavaM zvabhrAdikaM duHsahaM, nindAkIrtigaNaM tadeva kuruto bhrAtaryadiSTaM tava // 6 // ityAdi dharmopadezamAkarNya vairAgyavAsitAzayo'bhUdArdrakumAraH / tataH svayaM saptakSetryAM dhanamutvA yAvadyatiliGgamupAdatte smArdrakumAraH sarvavirati - sAmAyikadaNDakoccArapUrvaM tAvadAkAzasthitayA ca devatayoce - yadyapi tvaM mahAsattvavAnasi sAmprataM dIkSAM grahISyasi tvaM ca tanna yuktaM tava / yataste bhogaphalaM karma bahu vidyate, tena bhogaphalaM bhuMktvA kiyatkAlaM pazvAddIkSAmAda tional zrIAIkumAracaritram / || 2019 || jainelibrary.org Page #69 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dIthAH / kRtakarma bhogaM vinA na chuTati jIvaH / yataH-"katthai jIvo balio, katthai kammAI huMti baliyAI / jIvassa ya kammassa ya, puvvanibahAiM vayarAiM // 1 // kRtakarmakSayo nAsti, kalpakoTizatairapi / avazyameva bhoktavyaM, kRtaM karma zubhAzubham // 2 // " devatayaivaM vArito'pi pratyekabuddho yatirabhUdAIkumAraH / tataH pAlayaniraticAracAritraM vasantapurapattanamArdrakumAraRSiH (AgataH) kramAt bAhyadevakule pratimayA tasthau rAtrau ytiH| itaH pazcAdbhavapatnI bandhumatIdevaH svargAcyutvA vasantapure dhanadattazreSThitanayA zrImatInAmnI putrI babhUva / janmotsavaH / kRtaH / kramAd dharmakarmasarvakalAkuzalA'jani ca / anyadA samAnavayastulyAbhiribhyaputrIbhiH parivRtA rantuM patiramaNakrIDayA devakule yayau / tadA sarvAH kanyAH bAlakrIDayA jaguH ete sarve stambhA varatulyA vidyante / vayaM / sarvAH kanyAH / yasyA yAdRzo varo rocate citte tayA svamanarucito'GgIkaraNIyaH / tatastAH sarvAH khasvastambha varabuddhyA'GgIcakruH / zrImatI stambhamalabhamAnA tamAIkumAraM yatimaGgIkRtyetyuvAca-mayA bhaTTArako vRtH| tadA'kasmAdAkAze sAdhu sAdhu vRtamiti jalpantI devatA ratnavRSTiM garjitAdipurassaraM cakAra bhAgyAt / yataH-"surAjyaM / kA sampado bhogAH, kule janma surUpatA / pANDityamAyurArogyaM, dharmasyaitatphalaM viduH||1||" tatastasya yateH padayo-II Jain Educati o n For Private & Personel Use Only jainelibrary.org ISO Page #70 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- kumAra shvrvRttiH|| // 208 // laMgitvA zrImatI yate ! tvamevAsmin bhave mama patiriti jalpantI babhUva / anukUlo'yamupasargo madbatabhaGgAyA zrIAIbhaviSyati iti dhyAtvA'nagAraziromaNiranyatra vijhaar| tAM devatAkRtaratnavRSTimAditsU rAjA tayA devyA nissiddhH| caritram / tato rAjJA taddhanaM tasyA varaNe varasyaiva bhaviSyatIti proktam / tataH zrImatIpitureva tadanaM rAjJA'rpitam / ttH| sarve lokAH svasvasthAnaM yayuH / rAjA'pi svasthAnaM gtH| atha tAM kanyAM mArgayituM bahavoM varAH samAyAnti, tathApi zrImatI jalpati sma-yo mayA pUrva varo'GgIkRtaH sa eva me patirbhavatu, no cedagnireva zaraNam / kanyA tvekavArameva pariNIyate, na dvitIyavAram / yataH-"sakRjalpanti rAjAnaH, sakRjalpanti sAdhavaH / sakRt kanyAH pradIyante, trINyetAni sakRt sakRt // 1 // " tataH zreSThI prAha-putri ! sa maharSiH kathaM prApyaH yo naikatra tiSThati kSaNamapi ? / alirika sthAne sthAne bhramati sa yatiH kathamatrAyAsyati ?, Agato vA kathamupalakSyate ? kathaM ca tasya nAma jJAyate ? abhijJAnaM tu kimapi naasti| bhikSavastu bahavo yAntyAgacchanti ca, tena na jJAyate sa varaH smym| tataH kadAgraho na kriyate / yataH-vajralepasya mUrkhasya, nArINAM markaTasya ca / eko grahastu mInAnAM, nIlamadyapayoriva // 1 // zrImatI jagau-yadA'haM tasya yateH pAdayorlagnA tadA mayA vidyududyotena UrdhvarekhA For Private Personal Use Only LGmainelibrary.org Jain Educat Page #71 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education gajAkRticihnayutA dRSTA / tena tAdRzaM cihnamaparasya kasyApi na bhaviSyati / pitA'vag- kiM kariSyate ? / kanyA'vag-ahaM tathA kariSye yathA sa me patirmiliSyati / tataH pitrA proktaM kuru svahitam / tatacatasRbhyo digbhya AgatAn yatIn pratilAbhayantI zuddhAnnapAnAdinA'bhigrahaM lalau zrImatIti - RSINAM pAdatalavandanaM vinA | mayA nAnnapAnAdi grAhyam / tatazcatasRbhyo digbhya AgatAnAM yatInAM zuddhAnnapAnAdi dattvA'pritalAni vandate bhaktyA / tasyA evaM kurvantyA dvAdazAbdAni yayuH / diGmUDho devyA mohitaH sa munistatrAgAt / tatastaM munimupalakSya pratilAbhayantI zrImatI pAdatalaM tasya vandamAnA jagau - tadA devakule tvaM vRto'si mayA / tvameva varo mama / tadA mAM vipratArya tvaM gataH / adhunA kathaM maddhastacaTito yAsyasi ? | yadi mAmavagaNayya yAsyasi tadA mayA tumyamAtmahatyA deyA, strIhatyApAtakaM zvabhrAya bhavati / rAjAdiSu sarveSu lokeSu militeSu zrImatI taM yati haste gRhItvA'sthAt / rAjA jagau - yadi tvamimAM variSyasi tadeyaM jIviSyati, no cettavAtmahatyAM dAsyati / tata AIkumAro yatirdevatAvANIM sasmAra / na devatoktaM bhogaphalamAgatamanyathAkartuM zakyam / kiM kriyate devatAvaco'nyathA na bhavati / AgataM karma kenApyukaMdhituM na zakyate / yataH -- " Arohatu girizikharaM, samudramughya yAtu Iainelibrary.org Page #72 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- zvaravRttiH // 209 // pAtAlam / vidhilikhitAkSaramAlaM, phalati kapAlaM na bhUpAlaH // 1 // " tatastAM kanyAM rAjAdyuparodhAt pariNI- zrIAI kumAratavAn ArdrakumAro ytiH| tatastayA saha bhogAn bhuJjAnasyArdrakumArasya suta utpede / janmotsavaH kRtH|| caritram / vardhamAnaH kramAt kSIrakaNThatvamutsasarja putraH / tata ArdrakumAraH prAha patnI prati-tava putro'bhUtsahAyaH, ahamato dIkSA grahISyAmi / evaM zrutvA patyurvacaH zrImatI putraM prati taM jJApayituM satUlapUrNaM takumAdAya kartitumupaviSTA / / ito bAlako lekhAlayAdAgato mAtaraM kartantIM vIkSya jagau-mAtaH! kimidamanIdRzaM karma tvayA''rabdhaM karmakarajanocitam ? / zrImatI jagau-tava pitA dIkSA grahISyati, tatastena muktAyA mama tarkureva zaraNam / putro'vag-IN mAtastvA duHkhaM na kAryamahaM tathA kariSye yathA dIkSAM na grahISyati matpitA / tato'nyadA pitaraM suptaM vIkSya tarkasUtreNa pitRpadau veSTayana jagau zrImatInandanaH-kathamIdRzaistantubhistvaM baddho gamiSyasi vratAya ? tAta ! || mAturagre jagau cAkasUnuH-mayA baddho'sti pitA tathA yathA gantuM na zaknoti vratAya / tadA''rdrakumAro dadhyau- yadyevaMvidho moho mamoparyasti putrasyAsya tadA mayi dIkSArtha gate'sya patnyAzca kA gtiH?| dadhyau cArdrakumAraHyAvantastantavo tena pAdayoH parito veSTitA bhaviSyanti tAvanti varSANi mayA gRhasthavAse stheyam / tata IId // 209 // Jan Educati onal For Private Personel Use Only l ainelibrary.org Page #73 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educat utthAyArdrakumArastaMtUn gaNayAmAsa / dvAdaza tantavo jAtAH / tataH priyA proktam - ahaM dIkSAM grahItuM yiyAsurabhUvaM kalye paraM putreNa tantavo dvAdaza veSTitAH pAdayormama paritastena mayA dvAdaza varSANi sthitam (tvA) tataH | paraM nizcayAddIkSA grAhyA mayA / tataH sUnupratibandhena dvAdaza varSANi sthitvA'nyedyU rAtrau dadhyAviti ArdrakumAraH / bhavakUpAdvinirgantuM vratamAlambya rajjuvat / mayA prAptaM ca muktaM ca, magnastatrAsmyahaM punaH // 1 // manasaiva vrataM bhagnaM, prAgjanmani tathApyaham / anAryatvaM prapanno'smi, kA gatiH syAdataH param ? // 2 // bhavatvidAnImapyAtmaparivrajyAtapo'gninA / sAkSAt prakSAlayiSyAmi, malinIbhUta hemavat // 3 // dhyAtveti prage patnIpurato jagAda AI| kumAraH - dIkSAM lAsyAmyaham / patnI jagau - tvAM vinA'haM kathaM bhaviSyAmi ?, putrazca kathaM bhaviSyati ? / ArdrakumAro'vag-patni ! kathamevaM tvayocyate ?, ko'pi kasyApi nAsti / AtmIyAtmIyakarmaNA jIvAH saMyujyante viyujyante ca, yataH - "jAtazcaiko mRtazcaika, eko dharmaM karoti ca / pApaM svargasukhe jIvaH, zvabhre gacchati kaH samam ? // 1 // mUDhAH kurvanti ye me me, vapuHputragRhAdikam / te'pi tyaktvA ca rogArtA, majjanti bhavasAgare // 2 // anyo jIvo bhavedyatra, dehAttatra gRhAdikam / kathaM me me tanurgehaM kalatraM kurute'GgavAn ? // 3 // kuTumbadhanadhAnyAdi, ational Page #74 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrIAIcaritram / // zrIbharate. sarva duHkhasamudbhavam / dehaM ca manyate yaH svaM, karma bannAti saH kudhIH // 4 // eko dharmamupArjanaM (rjitaM) ca vibudhaH shvrvRttiH|| II kRtvA vayaM gacchati, varga pApamupAyaM ghoranarakaM duHkhAkaraM prANabhRt / eko duHkhatatiM (carya) hyasAramapi so (vazo) // 210 // dhRtvA ca muktyAlayaM, tasmAt tvaM bhaja bhAvato hi zaraNaM dharma tyaja svaM gRham // 5 // ityAdivacanaiH IN patnIM putraM ca paryavasAyya vayaM yatiliGgamupAdAya nirmamo nirahaGkAraH svagRhAnniryayau, vane gataH / tata ArdrakumArayatiH rAjagRhaM prati gacchan antarAle cauryavRttitatparaM vasAmantazatapaJcakamupalakSya yAvat sthitaH tAvattaiH svasvAmItyupalakSya bhUyasyA bhaktyA vandita RssiH| yatirjagAda tAn prati-yuSmAkaM kimiyamIdRzI pApakAriNI durgatidAtrI dRzyate vRttiH ? / yataH-"cauryapApadrumasyeha, vadhabandhAdikaM phalam / jAyate paraloke tu, IN phalaM nrkvednaaH|| 1||"ityaadi / te sevakA jaguH yadA svAmI tvamasmAn vaJcayitvA gataH tadA'smAbhistvaM sarvatra vilokito'pi na dRSTaH, tadA'smAbhizcintitaM-ArdrakumArastu gataH, svAminaH kathaM mukhaM darzayiSyate? na evaM vicintya yAnamAruhyAtrAgatya tvAM vilokamAnAstvAM cAnupalabhya cauryavRttimAdRtavanto vayaM, tataH prabhRti cauryavRttiM kurvANAH smaH / munirapyabhyadhAt-bho bhadrAH ! kaSTe patite satyapi na kAryA sadbhizvauryavRttiH / maanussN| / Jain Educatio n al For Private Personel Use Only EMjainelibrary.org Page #75 -------------------------------------------------------------------------- ________________ janma durlabhaM prApya janaistatkArya yena zubhagatirbhavati / yataH-"jantUnAmavanaM jinezamahanaM bhaktyA''gamAkarNanaM, sAdhUnAM namanaM madApanayanaM samyag gurormAnanam / mAyAyA hananaM vizuddhikaraNaM lobhaTThamonmUlanaM, cetaHzodhanamindriyArthadamanaM yattacchivopAyanam // 1 // kenApi puNyayogena, mAnuSyakamavApyate / prAptasya ca tasya phalaM, dharmaH svrgaapvrgdH||2||dyaa jIveSu satyoktirasteyaM brhmcaaritaa|aakinycnyN ca dharmo'yaM, jinaireva niveditH||3|| tataH svAmibhaktA yadi bhavantastadA manmArgamAzrayadhvamatIva sukhaM bhaviSyati ca / te sarve procuH tvamasmatsvAmI vartase, yadAdizyate bhavatA tadasmAbhiH kariSyate / RSiH prAha-mattulyA bhavantu bhavantaH, tatastaidIkSA gRhiitaa| tatastairyatibhiH samamArdrakumAraH zrImahAvIraM vandituM gacchan rAjagRhopAntasthodyAne yayau / tatra tApasA hastinaM / mahAntaM hatvA tanmAMsa bhakSayantastiSThanti sma / tAn tAdRzaM karma kurvato vIkSyArdrakumAraH prAha-bho mahAnubhAgAH! jIvahiMsA na kriyate, jIvahiMsayA'dhogatirbhavati / asni vasati rudrazva, mAMse vasati jnaardnH|shukre ca vasati | brahmA, tasmAnmAMsaM na bhakSayet // 1 // tilasarSapamAnaM tu, mAMsaM yo bhakSayennaraH / sa nivartate narakaM, yAvacandradivAkarau // 2 // te procustApasAH-vayamekaM mahAntaM jIvaM hatvA jIvAmaH bhavantazca bahUn tena bhavatAM mahat pApaM - bharate. 36 Jnin Educatellona For Private Personel Use Only ainelibrary.org H Page #76 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| - // 211 // Jain Education lagati / ekendriyasya dhAnyasya, jAyate paJcabhiH kaNaiH / paJcendriyatvaM na tRptirbhUripaJceMdriyo vadhaH // 1 // tataste tApasA dayAbhAsA ekaM mahAntaM kariNaM taruNA saha babandhuH / bhArazrRMkhalAbaddho hastI tamArdrakumAramAlokya zrRMkhalAM jIrNarajjumiva troTayitvA ArdrakumAraM vandituM calitaH / tadA sarve tApasA hAhA ayaM yatirhato hata iti vadanto dhAvitAH / sa hastI tu ArdrakumAraM nanAma / ArdrakumAro jagau - bho gajendra ! tava yadi dharmaruci - rbhavati tadA dharmmamaGgIkuru / tataH punaH praNanAma / RSiNoktaM- yadi tavAnazanecchA vidyate tadA gRhANa / tena hastinA'nazanaM gRhItam / tataste tApasAH pratibuddhAH jIvadayAsUtraM dharmamaGgIkRtavantaH, zreNiko rAjA'pi tApasa pratibodhagajazrRMkhalAtroTanAnazanagrahaNaM ca zrutvA'bhayakumArAnvitastatrAgataH / bhaktyA tamRSiM saparivAraM rAjA putrapautrayuto vandate sma / RSiNA kalyANakAriNyA dharmalAbhAziSA sa rAjA prINitaH / tato dharmopadezamAkarNya rAjA papraccha - mahadAzcaryamidaM yadbhavaddarzanAddhastinA bhArazRMkhalA lohamayI troTitA tanmahadAzcaryaM vidyate mama / munirUce - idaM zRMkhalAtroTanaM sukaraM yattu AmatantulatApAzatroTanaM mayA kRtaM tatsarveSAM jantUnAM duSkaram / rAjJA pRSTa - ka AmatantulatApAzatroTanasambandhaH kathyate bhavatA ?, tata ArdrakumAreNAtmIyaputraveSTitatantutroTanasambandhaH zrIAI kumAracaritram / // 211 // ainelibrary.org Page #77 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthitH| tato rAjAdayaH sarve lokaashcmtkRtaaH|aardrkumaarytiraah-aymbhykumaaro mama prmbaandhvH| yato'haM / tatrAnAryadeze zrIyugAdijinabimbapratimApreSaNAtpratibodhitaH / saMsArakardamapatito'hamuddhRtaH / etadAkAbhaya-al kumAraH zreNikaM prati jagau-adhunA'haM dIkSA grahISyAmi AdezaM dehi / manmitreNa yatkRtaM tatkartuM mamApi yuktam / / zreNiko'vag-putra ! tvayaivamadhunA na vaktavyaM, yadi tvaM balAdIkSA grahISyasi tadA mama hRdayasphoTo bhaviSyatyeva, pitRhatyA lagiSyati tava / tato'bhayakumAraH pitRvacasA gRhavAse'pi zuddhaM zrAddhadharma pAlayati / tata ArdrakumArayatirbahuyatizreNikAbhayakumArayuktaH samavasaraNasthaM zrIvIrajinaM triH pradakSiNIkRtya vandate sma bhUyasyA / bhaktyA / tato vIro jagau-zuddhaM cAritraM tvayA''rAdhanIyam / yataH-zuddhacAritraM vinA saMsArAnmuktirna bhavati / / yato'nantazo dIkSA gRhItA janaiH, punaH zuddhAM stokA eva pAlayanti sma / yataH-"saMsArasAgaramiNaM paribhamatehiM savvajIvehiM / gahiyANi ya mukkANi ya aNaMtaso davvaliMgAI // 1 // " dharma eva paramabAndhavaH, yato dharmAdeva khargApavargAdirbhavati / yataH-dharmAjanmakule zarIrapaTutA0 // tataH zreNikAdayaH sarve zrIvIramanyAn munIMzca / praNamya yathAsthAnaM gatAH / tatastIvratapo'gninA sarvakarmendhanAni sa dahana kramAtkevalajJAnamavApyAyuSaH kSayA-INI Jain Educational For Private Personal Use Only ainelibrary.org Page #78 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 212 // Jain Education nmuktipurIM jagAmArdrakumArayatiH / iti zrIjinadarzanottamasaGgati viSaye zrIArdra kumArayati kathA samAptA // 44 // kSamayA vihitAnekaduSkRto'pi janaH kSaNAt / dRDhaprahArIva kalyANapadavIM bhajate sphuTam // 1 // tathAhi -- kvApi pure jIrNadattanAmA dvijo vasati sma / tasya putro durnayadurddharo yajJadatto'bhUt / kramAt pitari | mAtRyute mRte AkheTAdikarmakuzalo nagarAnniHsRtya caurapallikAM gataH / tatra pallInAthasya bhImasya mIlitaH sa dvijaH / pallInAthenA putrakeNa sa dvijaH putrapade sthApitaH / dRDhaprahAraM sarvajantuSu datte sa tena tasya dRDhaprahArItinAmAbhUt / yataH - " yAdRzaM kriyate karma, nAma tAdRk prajAyate / yAdRzaM ropyate bIjaM, phalaM tAdRk samudbhavet // 1 // " kramAt pallInAthena svAntyakAle khapade sthApito dRDhaprahArI bahubhillaparivRto'nizaM stainyadhATyAdi karma kurvANo'nyadA grAmaluNTanAya kuzasthalagrAme gataH / itastatra devazarmA dvijaH kacit SaSTitandulAn dugdhaM ca prApya gRhe bhAryAyAH arpayitvA madhyAhne snAtuM yayau / devazarmagRhe ghATI samAgatA / cauraistasya gRhe luTyamAne tasyApatyaiH pituragre proktaM gatvA / sa dvijo ruSA rAkSasAviSTa iva lakuTakamutpATya tAn hantumAgAt / dvijastatrAgato hakkayan cauraM hantumadhAvat / dvijasya dhAvatastasya nAlikeramiva [ tasya ] mauliM dRDhaprahArI ciccheda / tadA ional DhaprahArikathA / // 212 // ainelibrary.org Page #79 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educat gauH zRGgamutpATya dadhAva taM hantum / tato dRDhaprahAriNA sA gaurapi hatA, dvidhAkRtA dehena / tato bhAryA hAhAkAraM kurvANA dadhAve taM prati / tadA tena sA sagarbhA dvijabhAryA hatA / tadA tasyAH striyA garbhAnmRtaM garbhaM dvijaM dvijapriyAM gAvaM ca mRtAn vIkSya tadapatyAn hAhAkAraM kurvANAn dRDhaprahArI vIkSya dadhyau - hA rudatAmeteSAM | dvijApatyAnAM mAtRpitRmuktAnAM kA gatirbhaviSyati ? | ahameva duHkhApAdane nimittamabhUvam / idRgduSkarmabhAreNa, | pApapaGke sudustare / mamAdho majjataH kaH syAdupAyaH ? ko'valambanam ? // 1 // evaM dhyAyan dRDhaprahArI vane sAdhUn | zAntamAnasAn dharmadhyAnalInAn sarvajIvarakSAkarAnAluloke / ete sAdhavaH kSamAvantaH pUjyAH / yataH-vaMdijjamANA na samukkasaMti, hIlijjamANA na samujjalaMti / daMteNa citteNa caraMti dhIrA, muNI samugdhAiarAgadosA // 1 // to samaNo jai samaNo, bhAveNa ya jai na hoi pAvamaNo / sayaNe ya jaNe ya samo, samo a mANAyamANesu // 2 // natthi a si koi veso, pio va sarvvasu ceva jIvesu / eeNa hoi samaNo, eso anno'vi pajjAo // 3 // tAn natvA jagau dRDhaprahArI - mayA puruSastrIgobAlakAdInAM hatyA kRtA kathaM chuTiSyate narakAntapApAt ? / ekenApi jIvena hatena narake pAto bhavati nRNAM, bahUnAM jIvAnAmahaM hantA'bhUvaM tena kathaM saMsArAnmuktirbha ational jainelibrary.org Page #80 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 213 // Jain Education viSyati ? | mahyaM saMyamaM dadakha yUyam / tato guruNA saMsArAdviraktaM dRDhaprahAriNaM matvA dIkSA dade tasmai / tasya tapaH kurvato'yamabhigraho'bhUt - yatra dine mamAghaM smariSyate tAvanmayA na bhoktavyam / yataH - " adaH pApaM smariSyAmi, yatra bhokSye'hni tatra na / kSamAmahaM kariSyAmi, nihantRSvapi vairiSu // 1 // " ityabhigrahaM gRhItvA kuzasthalagrAme pUrvaM bahuvArAn avaskandIkRte dRDhaprahArI yayau / udyAnAdbhikSArthaM pure nagare vrajan ayaM strIpuruSa bAlakagoghAtaka iti - kRtvA lokairDaDhaprahArI sadA hanyate dRDham / tato yadA yadA grAmamadhye vihartuM yAti tadA tadA lakuTapASANAdibhirlokaiIDhaprahArI tADyate bhRzam, tata evaM dRDhaprahArI dhyAyati-re jIva ! tvayA'neke jIvA evaM niSkRpaM hatAH santi asmin bhave, anyeSAM lokAnAM niSkRpaM dhanamapahRtamasti, tvayA kUTAni bahUni jalpitAni, anyeSAM janAnAM striyo'pahRtAH santi / strIbhyo bAlakAnAM viyogo vihito'sti / govatsarUpANAM viyogo'nekazaH kRto'sti / abhakSyabhakSaNaM | kRtamasti / pareSu IrSyA kRtA'sti / bahubhiH samaM tvayAkalahaH kRtaH kArito'sti, tenAdhunA sarvaprakAreNaiSAM lokAnAM | mAraNAdyaparAdhaH kSantavyaH / krodho na kartavyaH / krodhena sarvaM puNyamarjitamapi yAti / yataH - "koho pIiM paNAsei, | mANo viNayanAsaNo / mAyAmittANi nAsei, lobho saGghaviNAsaNo // 1 // uvasameNa haNe kohaM, mANaM maddavayA tional dRDhaprahArikathA / // 213 // ainelibrary.org Page #81 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jiNe / mAyaM ca'jjavabhAveNa, lobhaM saMtosao jiNe // 2 // " ete lokAstavakarmaripUNAM hanane sakhAyo bhavantaH santi tena ete tava paramabAndhavAH / bAndhavA iha loke sukhaM dadate ete muktisukhaM tava dAsyanti / eteSu / lokeSu roSo na kAryastvayA, karmaNAmupari kAryaH / yata uttamairhantari puruSe krodho na kriyate, kintu karmaviSaye kriyate karmonmUlanAya / yataH-patthareNAhao kIvo, pattharaM Dakumicchai / migArIo saraM pappa, saruppatti vimggii| // 1 // lokaH prahArako nAyaM, mayi kintUpakArakaH / gRhNAti mama pApAni, dadAti sukRtaM nijam // 2 // hahA satkRpayaivAmI, ghAtairapi niSedhya mAm / sthAne mamAmI narakaguptau vekSyanti bAndhavAH // 3 // ityAdibhAvanA bhAvayato dRDhaprahAriyateH kSaNe kSaNe pravarddhamAnazubhAdhyavasAyasya kramAccaturdazaguNasthAnArUDhasya kevala-N jJAnamutpannam / yataH-"praNihanti kSaNArDena, sAmyamAlambya karma tat / yanna hanyAnnarastIvratapasA janmakoTibhiH // 1 // " tatkAlamevAyuSaH kSayAnmuktipurI dRDhaprahArI yayau / iti dRDhaprahArIkathA samAptA // 45 // varyabhAvAtsupAtrebhyo'navadyaM dAnamaGgavAn / dadAno labhate muktiM, zrIzreyAMsakumAravat // 1 // tathAhi-gajapure zrIbAhubaliputrasomayazAbhUpo rAjyaM karoti sma / tasya putraH zreyAMsakumAro yuvarAjo Jain Educat i onal For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #82 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. shvrvRttiH|| // 214 // vRttam / vidyate / ekadA zreyAMsakumAraH svapne meruparvataM malinIbhUtaM sudhAbhirujjvalaM vyadhAmahamityadrAkSIt / tasyAmeva rAtrau zrIzreyAMsako'pi mahAbhaTaH zatrubhirAkrAntaH zreyAMsakumArasAMnidhyAjayIbabhUveti svapnaM somayazAbhUpo'pazyat / tasyAmeva nizi kumA punaH zreSThinA svapno dRSTaH-sUryamaNDalAt kiraNAni patanti zreyAMsakumAreNa yatnataH sthAne sthApitAni / prAtarmahAnudayaH zreyAMsasya bhaviSyati iti yAvad dhyAyanti te tAvat prabhuH zrIRSabho vArSikatapo'te bhikSArtha purImadhye samAgAt / ko'pi kanyAM lAtvA samAyAti / ko'pi varNa ko'pi rUpyaM ko'pi ghoTakaM ko'pi gaja sanmukhaM prAbhRtakaraNArthamAnayati / prabhu tatsarvaM niSedhayantaM vIkSya gavAkSasthitaH zreyAMsakumAraH punaHpunarUhApohena kimevaMrUpo mayA dRSTaH purA iti dhyAyan jAtismRti prApa pazcAdbhavamapazyacca / tato gavAkSAduttIrya prabhu praNamya yAvaccheyAMsakumAraH kRtAJjalirAhArArtha badati tAvadakasmAdikSurasapUrNa ghaTazataM kenApi koTumbikena / zreyAMsakumArAya prAbhRtIcakre / tataH zreyAMsakumAro nirdoSamikSurasaM matvA prAha-bhagavan ! ikSurasaM gRhANa,d mAM nistAraya zuddhAhArAdAnAt / tato yAvat paramezvara ikSurasaM grahItuM hastadvayaM melayati / tAvadakSiNakaro na sthAnAcalati / tataH svAmI prAha-bho dakSiNakara ! kathaM bhikSAMna lAsi ? / sa hasto'vag-ahaM dAtRhastasyAdho // 214 // Jain Educatio n al For Private Personel Use Only Mainelibrary.org Page #83 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education bhavAmi katham ?, tato dakSiNapANiH sagadgadaM zreyAMsasyAgre prAha - zreyAMsa ! zrUyatAM deva !, sevako'haM yathAvidhi / pratiSThAmIdRzIM prAptaH, prabhupAdaprasAdataH // 1 // indracandranarendrANAM pratyakSaM pazyatAmiha / aGguSThena sudhApAnaM, kAritaH zaizave mayA // 2 // vaMzasthApanasamaye, zakrahastAnmayekSavaH / svIkRtAzchatracakrAdilakSaNAnAmahaM khaniH // 3 // mahatA mahena pANigrahaNaM kanyayoH kRtam / mayaiva sthApito rAjye, bharato bhAratAye // 4 // kedAratIrthavyApAra bhAgyamudrAdidhArakaH / pUjAbhojanasajjApadAnAnAM kArako'nvaham // 5 // varSAvadhimahAdAnasaMtoSitajagaJcayaH / so'haM svalpAzanasyAdho, bhavAmi na kadAcana // 6 // tato'haM dAnaM grahItuM parasya hastasyAdho na bhavAmi / tato vAmo hastaH prAha-re nirlaja ! mudhA''tmAnaM vyAkhyAsi prasabhaM kimu ? // pareNa parivikhyAto, nirguNo'pi guNIbhavet / zakro'pi laghutAM yAti, svayaMprakhyApitairguNaiH // 1 // ato nijaguNagrAmaM, vijJAsta - nvanti no yataH / karpUraratnamaNyAdyA, jJAyante svaprabhAvataH ||2|| evaM mitho dvayorhastayorvivAdaM kurvatoH zreyAMsaH prAha - kulInAH kulajA dakSA, nopekSante prabhuM janAH / svakuTumbavirodhe hi, nijA eva nijA dhruvam // 3 // saMjAte kevale tIrthasthApanAyAM mahodaye / bhavatoH samayo bhAvI, jagatritayaharSadaH // 4 // evaM zreyAMsena prati jainelibrary.org Page #84 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 215 // Jain Education bodhitau prabhuNA ca ekIbhUya prabhurikSurasena pAraNAM kAritaH / tadA devaiH sArddhadvAdazakoTIvRSTiH kRtA / tadA | zreyAMsena muktiyogyaM karmArjitam / tathA ca - supAtramekaM hi yugAdidevaH, zreyAMsanAmA sukRtI dvitIyaH / rAddhA tRtIyeti tayostRtIyA, nirdvandvarUpA prathitA janeSu // 1 // risahesasamaM pattaM, niravajjaM ikhurasasamaM dANaM / seyaMsa samo bhAvo, havijja jai maggiyaM dijjA // 2 // iti zrIzreyAMsakathA samAptA // 46 // kurvANo manujo nityaM, kSamAM vairiSu dehiSu / niHzreyasazriyaM kUraghaTavallabhate zriyam // 1 // tathAhi -- kApi gacche zrIdharmaghoSasUrayo'bhUvan / teSAM sAdhavo vinItA bahavo'bhavan ! anyedyuH zrIguravaH pRthivIM pratibodhayanto lakSmIpure yayuH / tatrAneke bhavyajIvA dharmopadezaM zrotumAyayuH / gurubhirdharmopadeza iti dade / pUyA jiNiMdesu raI vasu, jatto ya sAmAiyaposahesu / dANaM supatte savaNaM susutte, susAhusevA suraloamaggo // 1 // kartavyA devapUjA zubhaguruvacanaM nityamAkarNanIyaM, dAnaM deyaM supAtre pratidinamamalaM pAlanIyaM ca zIlam / tapyaM zuddhaM svazattayA tapa iha mahatI bhAvanA bhAvanIyA, zrAddhAnAmeSa dharmo jinapatigaditaH pUtanirvANamArgaH // 2 // ityAdidharmopadezaM zRNvan dhanadazreSThinaH putro laghurapi kUraghaTAvo gurupArzve saMyamaM jagrAha / kUraghaTa kathA / // 215 // Gainelibrary.org Page #85 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa kUraghaTaH svabhAvena kssmaavaansti| yataH-"kokilAnAM svaro rUpaM, nArIrUpaM ptivrtaa| vidyA rUpaM kurUpANAM, kSamA rUpaM tapasvinAm // 1 // " tataH zrIguravo bahuparivAraparivRtAH zrIpure jgmuH| tatra caturmAsI sthitA gurvH|| teSAM gurUNAM sAdhavaH kecitrimAsakSapaNaM kurvanti, kecid dvimAsakSapaNaM, keciccaturmAsakSapaNaM, kecitsvAdhyAyAdhyayana kurvanti, kecidvaiyAvRtyaM, kecit kSamAmeva / teSAM sarveSAM sAdhUnAM madhye kUraghaTo vizeSataH kSamAvAnasti / sa ] kUraghaTaH kSullako bubhukSAlurbahuvAraM bhikSAyai gacchati zrAddhagRhe / tato lokairuktam-ayaM satyaH kUraghaTaH kSullakaH / sa | ca sAdhUnAM vaiyAvRtyaM karoti abhigrahapUrva-sAdhUnAM vaiyAvRtyaM kRtvA prathamAlikAmAnIya sukAla eva pAraNaM kartumupaviSTo yAvat tAvat ekena mAsopavAsinA kaphavyAdhimatA sAdhunA kruddhenoktaM-bho adhama ! khAbhigraha-IN bhaJjaka ? mayA nAthitaM zleSmaprakSepArtha bhasmayutaM bhAjanaM tvayA nAnItaM, khodarapUraNAyopaviSTaH, ahaM kSamAvAniti kathaM tvaM svamAtmAnaM khyApayasi ?, adhunA tava bhojanasthAne eva zleSmaM vyutsRjAmi, kSullako'vag-ahaM mugdho'bhUvaM, |mama vismRtaM, kiM karomi sAmprataM, mamAbhAgyam / tadA sa kaphI sAdhuH kruddhaH saMstasyAznato bhAjane kaphaM mumoca / tataH kSullaka upazamadhamaikadRDhacittaH pramuditamAnasaH svamAtmAnaM nindana prAha-madIyaM bhAgyaM mahadvartate / Pujainelibrary.org Join Educa For Private 8 Personal Use Only ional Page #86 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH // // 216 // Jain Education yadanena cAritrapAtreNa sAdhunA madIye bhojanabhAjane kaphaH kSiptaH / tataH payaso'taH sitAkhaNDamiva kaphaM niHzukaM kSullako'bhyavaharan dadhyau - ete sAdhavo mahAtapaH parAzcAritrapAtram / ahaM tvabhAgyavAnannakITakajIva iva kSaNamapi annaM vinA sthAtuM na zaknomi / evamAtmAnaM punaH punarnindan sAdhuguNagaNAn gRhNAno bahukAlArjitaM | karmarAziM tRNapuJjamiva kSamAlavitreNa chittvA kSINakarmA kSullakaH kevalajJAnaM prApa / tadA jinazAsanadevyA'bhyetya | devaizca kevalamahotsavaH kRto vandanApUrvam // iti kSamAyAM kUraghaTakathA samAptA // 47 // | jinendrapratimAlokanataH ke'pi janAH sphuTam / labhante svargasaukhyAni, zrIzayyaMbhava sUrivat // 1 // tathAhi--anyedyuH zrIprabhavasUriH gacchamadhye svapaTTadhArakaH ko bhaviSyatIti dhyAyannimAmAgamagAthAM sasmAra"bUDho gaNaharasaddo goyamamAIhi~ dhIrapurisehiM / jo taM Thavai apatte, jANato so mahApAvo // 1 // " iti zrutadattopayogaH svagacche nijapadayogyaM ziSyaM zrAvakamadhye cApazyan rAjagRhe zrIzayyaMbhavaM bhaTTa yAgaM kArayantaM | svapaTTayogyamAlokya tatrAgamat / tataH sAdhuyugaM zikSayitvA ca tasya gRhe sUriH preSayAmAsa / tatsAdhuyugaM tasya gRhe gatvA zayyaM bhavabhaTTe zRNvati sati 'aho kaSTamaho kaSTaM tattvaM na jJAyate punariti vadat pazcAddalitaM zrIzayyaMbhavasUri kathA | // 216 // Jainelibrary.org Page #87 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yAvattAvacchAntaMdAntayugaM vIkSya sasambhramAdutthAya zayyaMbhavabhaTTaH tasya pArzve gatvA'vak-kiM tattvaM bhavadbhayAmuktam ? / tAbhyAmuktam-asmadIyA guravo vane santi te kathayiSyanti / tataH sa zayyaMbhavabhaTTastAbhyAM sAdhubhyAM saha vane gurupArzve gatvA'vak-kiM tattvaM?, gurubhiruktam-yastvayA yAgo maNDito'sti tasya madhye kIlako'sti, tasyAdho yaH syAt tattatvam / tataH pazcAdttvA dvijAH pRSTAH-kimatra yajJe tattvaM?, tairuktaM-yAga eva tattvam / tato yadA te dvijAH samyak na kathayanti tadA khaDgamutpATyoktam-yadi bhavadbhiH satyaM tattvaM na kathayiSyate tadA'sau / khaDgo bhavatAM zIrSa chetsyati / tataste dvijA bibhyataH zrIzAntinAthapratimAM yAgamadhyasthasya kIlakasyAdhaH sthitAM / maasH| tAM pratimAM vIkSya camatkato garupArthe gatvA dharmatattvaM papraccha zayyaMbhavaH, tataH zrIgurubhiH sAdhu-11 zrAddhadharmoM vyAkhyAtau / mithyAtvakadevakagarukadharmAdisvarUpaM proktam / tataH sarvaM dhanaM saptakSetryAM vapitvA saga IN priyAM muktvA zrIprabhavasUripArzve dIkSA jagrAha / tato labdhasarvazAstraH zayyaMbhavabhaTTaH svapaTTe zrIprabhavasUribhirabhiSiktaH / iti zrIzayyaMbhavasUrisambandhaH // 48 // jIvamekamapi spaSTaM, yo rakSati zarIravAn / sa labhetsvargamokSAdi, sukhaM meghakumAravat // 1 // bharate. 37 Jain Education a l Lihinelibrary.org Page #88 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH // // 297 // Jain Educat tathAhi -- rAjagRhapure zreNikabhUpasya dhAriNI patnI babhUva / dhAriNyAH putro meghakumArAho'bhUt / sa kramAt prAptayauvano bhUpaputrIraSTau zreNikena pariNAyitaH / anyedyuH purAd bahiH samavasRtaM zrImahAvIraM nantuM gato meghakumAro dharmaM zrutvA prAptavairAgyo'STau priyAstyaktvA saMyamaM jagrAha / grahaNAsevanAzikSAyai zrIvIreNa sthavirAyArpito meghakumAraH / aparasmin grAme gatvA sa sthaviraH sthitaH / rAtrau dvAri meghakumAraH zAyitaH / pravizadbhirnirgacchadbhiH sAdhubhirmeghakumAraH padbhyAM tathA ghaTTito yathA khinna evaM dadhyau - purA amI sAdhavo mayi sAdarA abhUvanna, adhunA tu leSTuvanmAM saMghaTTayanti / pUrvaM me kka sukhAvAsaH 1 / duHkhAvAso mayA'yaM kathaM sahiSyate ? / prabhAte prabhumApRcchya gRhavAsaM punargrahISyAmi / tato khAvudite sa sthaviro meghakumArayutaH prabhuM nantuM yayau / prabhuNA megha - | kumAramanobhAvaM jJAtvoktam - ko cakkavaTTiriddhi, caiuM dAsattaNaM samabhilasai / ko va rayaNAi muttuM, parigiNhai uvalakhaMDAI // 1 // NeraiANavi dukkhaM, jhijjhai kAleNa kiM puNa narANaM ! / tA na ciraM tuha hohi, dukkhamiNaM mA samuvviyasu // 2 // jIyaM jalabindusamaM, saMpattIo taraGgalolAo / suviNayasamaM ca pimmaM, jaM jANasu taM karijjAsu // 3 // varamaggimi paveso, varaM visuddheNa kammuNA maraNaM / mA gahi yavvayabhaMgo, mA jIaM khaliasI ational zrImeghakumAra vRttaM / // 217 // jainelibrary.org Page #89 -------------------------------------------------------------------------- ________________ lassa // 4 // sUIhiM aggivannAhiM, bhijjamANassa jaMtuNo / jArisaM jAyae dukkhaM, gabbhe aDaguNaM tao // 5 // vatsa megha ! rAtrau tvamatIva sAdhubhiH pIDito'si / paramAtmIyau pUrvabhavau zRNu / pazcAdyathA rocate tubhyaM tathA kuru / atastRtIyabhave vaitADhyaparvatabhuvi SaDradaH sahasrahastinIparivRto hastI sumeru prabhAbhidhaH sitavarNaH tvamabhUH / davAto'nyadA kariNIrvihAya tRSAkAnto bhramannitastataH saro dRSTvA payaH pAtuM praviSTaH tadA'prAptanIraH paGke manaH / pratyarthidantibhiratIva kadarthitastathA yathA vedanayA saptamadine mRtvA viMzatyuttarazatamAyuH pAlayitvA vindhyabhUmAvutpanno hastI / tatrApi caturdanto rakto dantI meruprabhAbhidhaH saptazatahastinIparivAraparivRto'bhUstvam / davaM vIkSyAnyadA prAptajAtismRtiH pUrvabhavaM smRtvA varSAtyaye vIvRkSatRNAdipuJjamunmUlya ca sarvaM dUre kSiptvA | svaparivAraparivRto yojanamAtraM sthaNDilamakArSIH / anyedyurdavaM jAjvalyamAnaM dRSTvA bhItaH svaM pauruSaM vimucya karipyAdiparivAraM ca svakRte sthaNDile'vizastvam / tatra sthaNDilaM bahubhiH zvApadairnirichadraM pUrNam / ekadA tvayA | kaNDUyanecchayA ekaH pAda u kRtaH / kaNDUyitvA punaH pAdaM muJcan padasthAne zazakaM sthitaM dRSTvA kRpayA pAdastathaiva rakSitaH | dinadyayAnte davAnale upazamite zaze'nyatra gate yAvattvayA pAdo muktaH tAvagirikUTavat patitaH / Jain Educarnational Page #90 -------------------------------------------------------------------------- ________________ shvrvRttiH| kyaa| // zrIbharate- jIvadayAdhyAnAnmRto hstii|s tvaM meghakumAranAmA bhuupputro'bhuuH| tadA tvayA dayA kRtaa| idAnIM kiM dhyAyasi ? zrIskaMdatataH prAptajAtismRtirmeghakumAraH prabhu kSamayitvA khaM nindana pAha-bhagavan ! mayA jagadvandyAnAM sAdhUnAmupari / kumaar|| 218 // IN dveSazcintitaH / dhigastu mama, ataH paraM netre muktvA zarIracintA na kAryA myaa| evaM sthirIkRto meghakumArazciraM / dIkSAM pAlayitvA vijaye tridsho'jni|ttshyutvaa mahAvidehe muktiM gmissyti|iti zrImeghakumArakathA smaaptaa||49||NT mAtApitrAdiSu snehaM, kurute yo na karhicit / sa eva labhate skandakumAra iva tAviSam // 1 // tathAhi-zrAvastyAM puri kanakaketano rAjA rAjyaM karoti nyAyAdhvanA / tasya malayasundarI ptnii|| / skandakanAmA putro'bhUt / putrI sunandAhvA'bhUt / varddhamAnA putrI pitrA sA kAJcIpuri puruSasiMhAya bhUbhuje dade / / saundaryaudAryavinayAdiguNena lokAn raJjayan rAjJo'tIva vallabho'bhUt skandakaH / anyadA puNyodyAne vane / zrIvijayasenasya sUreH samavasRtasya pArzve skandako dhama' zrotumagAt / atra dharmopadezaH / dharma zrutvA savairAgyaH / spRhayAluH zivazriyamaGgIkartukAmaH skandakakumAraH pitaraM mAtaramApRcchya saMyamazriyamaGgIcakre / snehena vratAdanu / skandakakumArasya mastakasyopari sitAtapatraM pitA dhArayati / skandakakumAreNa niSiddhe'pi pitari pitA'vag // 21 Jain Education I I For Private & Personel Use Only WHuainelibrary.org Page #91 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yadi mama chatraM tvaM khamastakasyopari dhArayituM na dadAsi tadA'haM yAvajjIvamannaM tyakSyAmi / sadA rAjA yatra yatra INI kumAro gacchati tatra tatra putrasya zIrSasyopari chatraM dhArayati / evaMvidhe pitrA chatre dhAryamANe'pi skndk-1|| varSinIMrAgaH san manAgapi na khotkarSa manasi cintayati, krameNAdhItasiddhAntaH khagurUNAmanujJayA jinakalpavi hAraM prapadya vijahAra dharAtale / kramAdviharaNamANaH skandakakumArarSiH kAJcIpurIM yayau / rathyAyAM viharannasau / IN yatiranyecurgavAkSasthayA sunandayA sahodaryA dRSTaH, dhyAtaM ceti-bandhurbandhusadharmA vA, sAtapatraH ka IkSyate / / nA ityasyAH saMzayAnAyA, mudA hRdayamasphurat // 1 // dRzA tameva yatiM pazyantI snigdhayA'zruvimizrayA bharnA dRSTA / I kAntena cintitam-iyaM matpatnI asmin yatau sarAgAM dRSTiM dadAnA vidyate, tena kimapyanayoH sambandho'sti, atha|vA'sau yatiH pAkhaMDiveSadhArI bhramati / tato rAjJA durAtmanA rAtrau kAyotsargasthito yatibahiruyAne'ghAti / / antaHpurasthayA sunandayA zakunimukhAdakasmAdraktAktA mukhavastrikA munisambandhinI patantI dRSTA / tAM mukhavastrikA raktAktAM bhUmau patitAM vIkSya rAjJI dadhyau-sa eva munirmabhrAtRtulyo madbhAtA vA kena hataH, iti / smarantI punaH punastArasvaraM rAjJI ruroda / dAsI prAha-vAmini ! sa tvadbhAtA, na aparaH ko'pi yatirbhaviSyati / Jain Education a l For Private & Personel Use Only Parliainelibrary.org AMIL Page #92 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kumaarkthaa| // zrIbharate. tato janaM preSya svapitRpAca~ khabhrAturjinakalpavihAratAM jajJau sunandA / tataH khabhrAtaraM mRtaM matvA sunandA'tIvA shriiskNdshvrvRttiH|| duHkhitA rodanameva kurute / tato rAjJA jJAtaM svazAlakasyahananam / rAjA'pi duHkhito'bhUt / hA mayA mudhA / // 219 // yatighAtaH kRtaH, avimRzya kArya kRtam / rAjyagre'bhyetya prAha rAjA-mayA mudhA bhavatyA bhrAtA hataH / mamAtaH paramanena pApena kRtvA zvabhrapAto bhaviSyati / tato rAjA vairAgyAt kharAjye putra sthApayitvA saMyama jagrAha / sunandA ciraM bhrAtRduHkhaduHkhitA rodaM rodaM bahunArIjanAn rodayAmAsa / rAjhyA vabhrAtuH khargagatimAkarNya bhrAturutsavaH kRtH| tato'dyApi locanaM gRhNati tasmin deze strIbhirdhAturmahotsavaH kriyate / vairAgyAt rAjyapi saMyama jagrAha / rAjJA yatIbhUyAnyadA jJAnI pRSTo-mayA skandakarSirhato yaH sa ka gataH! / (jJAninoktaM-) skandakarSizcaturthe kharge yayau / tatazcyuto muktiM yAsyati / iti zrIskandakakumArakathA // 50 // IN kecinnayanti sAdhUnAM, saddharmavacanaiH sphuTam / kSaNAnmuktiM bahUn jIvAn , skandakAcAryavat kila // 1 // tathAhi-bharatabhUmivibhUSaNA zrAvastInAmnI purI vikhyAtA'sti / tatra jitazatrunAmA nRpo rAjyaM cakAra / tasya dhAriNI priyA sacchIlaguNamaNikhanI, tayoH kramataH skandakaH putraH purandarayazAH putrI babhUvatuH / purandara-1 Jain Education a nal INI For Private Personal Use Only rebrary org Page #93 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educat yazAH prAptayauvanA daNDakAraNyadezapateH kumbhakArasya pitrA dattA / skandakaputro dharmakarmazAstrANi pAThitaH / anyadA pAlako mantrI daNDakabhUpateH zrAvastyAmAyayau AtmakAryArthaM, jitazatrumahIpateH samIpe pratIhAraniveditaH samAyayau / tadA rAjA tattvajJo dharmavArtAM kurvan samaM matribhirabhUt / pAlakenoktaM - dharma eva nAsti, pApameva nAsti, | jaganmadhye kimapi nAsti / skandakakumAro'vag-tvamasi na vA ? yadyasi tadA kathamevaM procyate ? / ityAdiyuktibhi| rniruttarIkRtaH skandakena pAlako hasito'zeSasabhAjanaizca / tataH pAlako vilakSaH svapuraM yayau / itaH zrAvastyAM puri sutrataH khAmI viharan bhuvi samavAsArSIt / rAjA skandakena samaM dharmaM zrotuM yayau / tataH paramezvaraH prAha - " saMsAraMmi asAre, natthi suhaM vAhiveyaNApaure / jANato itra jIvo, na kuNai jiNadesiyaM dhammaM // 1 // saMjhanbharAgajalabubbuovame, jIvie ya jalabiMducaMcale / juvvaNenaivegasaMnibhe, pAvajIva ! kimayaM na bujjhasi ? // 2 // " zrutveti bhagavaddANIM skandako rAjaputraiH paJcazatamitrairRtaM samAdade / tato jinezvaro'nyatra vijahAra / kramAt skandakayatirgaNadharapadaM prApa / "bUDho gaNaharasado, goamamAIhiM dhIrapurusehiM / jo taM Thavai apatte, jANaMto so mahApAvo // 1 // tataH skandakasUristairyatibhiH samaM dedIpyamAnasUryazcandrastArAbhiriva vijahAra / anyedyuH I ational Page #94 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- shvrvRttiH|| kumAra // 220 // purandarayazaHsvasurvadApanArtha cicaliSu skandakAcArya prati pRSTaH zrIsuvratasvAmI jagau-vatsa ! tava prANAntakArI upa- zrIskaMdaso bhaviSyati saparivArasya / tvAM vinA sarve ziSyA ArAdhakA bhaviSyanti / skandako'vag-bhagavan ! yadyamI sAdhavaH sarve ArAdhakA bhavanti tadA kiM na vayaM bhavati ? / zrutvaitat (tataH) skandakAcAryaH tasmin pure yayau / udyAnavane'vatatAra ca, pAlakastu taM skandakamAgataM vIkSya IrSyAlustaM saparivAraM hantumanAH pracchannaM tsminnudyaanvne| AyudhAni bhUmyantaH sthApayAmAsa / ito rAjA saparivAro guruM nantuM samAgAt / dharmadezanA gurubhiH kRtA / dharmamaGgIkRtya rAjA puramadhye jagAma / ito'nyedyuH pracchannaM pAlako bhUpopAnte'bhyetyAvag-mayA kimapyadRzyamakathyaM zrutaM yahaktumapi na zakyate / rAjJoktaM-kimazakyamidaM ?, pAlako'vag-anena skandakena samaM sAdhavaH samAyAtAH santi ye te sarve yoddhAraH santi, ayaM tu mahAyoddhA / tvAM hantumanenAcAryeNa zastrANi bhUrizo NI bhUmau kSiptAni santi / sAdhuveSeNa dambho maNDito'sti / vizvAso na kartavyaH / yatte draSTumicchA'sti tadA amukodyAnabhUmirvilokanIyA / tato rAjA channaM zastrANi bhUmyantaH sthitAni vIkSya ruSTo'vak-sAdhu jJAtaM tvayA, yathA rocate tava citte tathA kuru / pAlakastAn yatIn daNDakAraNyamadhye nItvA channaM mahAghANakAnta prakSipyAvaga Jain Education A nal For Private 8 Personal Use Only M ainelibrary.org Page #95 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yadahaM tvayA sabhAyAM nirAkRtastatphalaM vilokyaadhunaa| tata ekaH kSullakaH ghANake kSeptumAnItastadA''cAryeNa paryakantArAdhanA tathA kAritA yathA pIlyamAnasya tasya yateH kevalajJAnamutpannam , evaM catuHzateSu navanavatyadhikeSu / yatiSu pIlyamAneSu prAptakevalajJAneSu muktiM gateSu skandakAcAryo'vak-prathamaM mAM ghANake prakSipa pazcAdayaM kssullkH| kSepyaH / yato mamAsmin mahAmoho'sti / tato haThAttena pAlakena sa eva yatiH ghANake prkssiptH| AcAryeNa / | tathA niryAmito yathA muktiM yayau kSaNAt / tatazcAcAryaH samutpannakopo ghANake kSipyamAna evaMvidhaM nidAnamakarot ahaM rAjJo'sya sarvaprakAreNa vadhakaro bhUyAsam / tatastena hato mRtvA ca skandakAcAryo vahnikumAreSUtpannaH / tadA skandAkAcAryarajoharaNaM zakunikA nItvA''kAze ccaal| akasmAt tasyA AsyAt rajoharaNaM purandarayazasaH saudhAgre papAta / purandarayazAstu svabhrAtRrajoharaNaM rudhirAkIrNa vIkSya hRdayaM tADayantI bhRzaM rodayantI parAn / janAnapi patiM pratyavag-hA pate! kiM kRtaM ? rajoharaNaM mhndhorvidyte| kenApi pApinA me bandhurhato bhAvI / tava / saMketaM vinA ko'pi taM hantuM na zaknoti / evaM rudantIM purandarayazasaM vIkSyAnye'pi lokA ruruduH| purandarayazA AtmAnaM nihantuM punaH punaH khaM ziro bhUmau sphoTayAmAsa / atrAntare skandakAgnikumAradevo'vadhinA khaziSyAn Jain Educatio n al For Private Personel Use Only Thainelibrary.org Page #96 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- zvaravRttiH // 221 // muktigatAn vIkSya pAlakakRtamupasarga matvA khAM bhaginImanyatra ninAya / tatastaM dezaM sarvaM puraM ca pAlakadaNDaka- zrIharikezabhUpatiyutaM vikuLa saMvartakamArutaM saMjahAra agnikumArastatpuraM taddezayutaM sarvamagnisAccakAra / tataH prabhRti tasya || kathA / dezasya daNDakAraNyamiti nAmAbhUt / vAM bhaginIM purandarayazasaM zrImunisuvratapAdAnte ninAya / jinezvareNoktaM-bho purandarayazaH ! zoko na kriyate, AtmanaH ko'pi nAsti / vairAgyakathA kathitA / tataH sA purandarayazA vrata jagrAha / tapastaptvA vargabhAgabhUt muktiM yAsyati ca / skandakAgnikumArastu jinavaco nizamya zAntamanA babhUva / / iti skandasUrikathA samAptA // 51 // nIcavaMzodbhavo martyaH, kurvANo dharmamArhatam / labhate zivasaukhyAni, harikezavalo yathA // 1 // __ tathAhi-mathurAyAM zaGkhabhUpo rAjyaM tyaktvA nirviSNaH kAmabhogebhyo vrataM jagrAha / tataH kramAdgItArthaH san / gajapure prAptaH / tatra bhikSArthaM gocaracaryAyai nirgato mArgamajAnan gavAkSoparisthaM somadevapurohitaM papraccha-kena / mArgeNa gamyate ? / duSTena purodhasA kautukAdagnipatho darzitaH / sAdhuH saralakhabhAvastenaiva mArgeNa cacAla / tapaHprabhAvAcchItIbhUtena sa munIzvaro yyau| yataH-"aryAsamite mArge, tapomahimato himam / atikramya munau yAte, // 221 // Jain Educati onal For Private & Personal use only I M iainelibrary.org TAIL Page #97 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Msomadevo vyacintayat // 1 // " pratikUlamArge gacchantaM sAdhuM dRSTvA somadevo dadhyau-asau sAdhuH saralAzayaH zuddho'sti, mAM dhik krUraM jAtimadakArakam / amI sAdhavaH satyA brAhmaNAH / ayaM sAdhurdazyo namasyaH stutyo / varivasya iti dhyAtvA tasya saMnidhau dharmopadezamAkarNya somadevo vrataM jagrAha / grahaNAsevanArUpA-zikSAdvitayapAragaH / saMyama pAlayAmAsa, manAm jAtimadonmanAH // 1 // samyagArAdhanApUrva, bhaavnaapaavnaashyH| kAle mRtvA'bhavaddevo, devaloke mahAdyutiH // 2 // kramAt svargAcyutvA nIcagotrakarmodayAt gaGgAtaTe granthibhillasyA balakoTTAparAhvasya harikezabalAhnaH putro'bhUt / balakoTTaH pitA gaurI nAmnI mAtA ca hRSTau / harikezaH kali-IN kRtsarvajanodvegakArI babhUva / sa cAnyadA bandhubhiH samaM krIDan kalahaparo vR?rdUrIkRtaH dUre sthitaH, ekA cAkalaDikA nirgatA, sA nirviSeyamityuktvA muktA lokaiH, kRSNasarpastu hatastaM vyatikaraM jJAtvA dadhyau harikezaH-niyaguNadosehito, saMpai vasaNANihuMti purisANaM / to ujjhiUNa dose, ijhiMpi guNe pagAsemi // 1 // parAbhUtiryathAdoSairasatAM nirvizeSaNA / guNairevaM parAbhUtirviziSTA sukRtAtmanAm // 2 // vAneyaM puSpamAdeyaM, malastyAjo'Ggajo'pi yat / guNAHsampattaye tasmAddoSA eva vipattaye // 3 // bhAvayanniti sAdhubhyo dharma zrutvA / Jnin Educati o n For Private Personel Use Only Mw.jainelibrary.org Page #98 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 222 // Jain Educatio harikezabalo dIkSAM jagrAha / sa tapastapan kRzatanuH sAdhukriyAtatparo harikezabalo vArANasIM yayau / tatra tindukodyAne sa tiSThannuyaM tapaH karoti sma / tapasA karSitaM taM nirgranthaM tindukayakSaH sevate divAnizam / | anyadA mitreNa yakSeNAbhyetya proktaM- kimadhunA mitra ! na dRzyase asya muneH sevA kriyate sma mayA / mamArAme santyete tapodhanAH / tatastenetyukte nizcikIryakSeNa saha sakhyA granthitindukayakSastatrAgAt / vikathAsaMsaktAMstApasAn dRSTvA dvAvapi tau bhaktAvabhUtAM harikezabale munau / anyadA tatra vane kauzalarAjJo vArANasIzituH putrI bhadrAhA krIDAM kartumagAt / yakSAyatane yakSamarcituM ca taM kurUpaM kutsitavastraparidhAnaM muniM vIkSya rAjaputrI bhadrA | niSThIvananakramoTananetrakUNitAdikurvatI yakSAyatanAdvahirjugupsAmiti cakAra, malamUtraparvato'yamadarzanIyo'yam / yakSeNa kupitena maharSi kutsayAdhiSThitA bhadrA vaikalyAdasamaMjasaM brUte / tatastAM grathilIbhUtAM rAjA khagRhe nItvA vaidyaimaMtratatrAdibhizcikitsAMkArayAmAsa / yA yA mantrAdikAH kriyAH kAryante tAstA niSphalA abhUvanUSarakSetrAro pitabIjAnIva / vaidyA nirvidyAstrAzca, samatrA matrikAstathA / yadA'bhUvaMstadA pAtre'vatIryovAca guhyakaH // 1 // mahAtmA'yaM taporAziryayA'timattacittayA / sa sAdhurgarhito'tyantaM, sA'dhunA mucyate katham // 2 // yadIyamenameva yatiM tional zrI harikeza - kathA | // 222 // w.jainelibrary.org Page #99 -------------------------------------------------------------------------- ________________ IN pariNayati tadA'haM muzcAmyenA, no cejjIvantIM na muJcAmi / tato rAjJA vicAritam-yadyanenApi pariNItA jIvatI | tadA varam / tato rAjJA vane gatvA tasmai malAvilazarIrAya dattA putrI / rAjA pazcAdgataH / rAtrau vividhaiH kA prakAraistAM viDambya yakSeNoktaM gaccha khecchaM, yattvayA muniravahIlitastatphalaM mayA prApitA tvam , ataH paraM yadi || | muneravahIlanAM kuruSe tadA mRtiM gamiSyasi / RSipArzve tAM kanyAM pAdau ghaTTayantI svazirasA khaM nindantIM vIkSya || yakSavimukto'samaJjasaM matvA'vag-bho kanye ! atra kimAgatA'si matpArzve ?, ahaM tu yatiH, mayA sarva strIsaGgAdi | tRNavat tyaktaM, vayaM tu siddhivadhUsambandhakAGgiNaH, na bhavattulyAM durgandhA'madhyabhastrikAM vaanychaamH| kanyA jagau- mayA tvaM varito'si / ahaM tvayA balAdaGgIkRtA / adhunA kimucyate tvayA kUTaM ?, tvaM tUttamaH karuNAsAgaraH / / evaM yadi tvayA kariSyate tadA mama kA gatirbhaviSyati ? / yatirjagau-tvaM kenApi vAhitA, athavA vAtUlA jaataa| striyA saha bhogaH pazcAttiSThatu, vArtAmapi striyA ta(tva)yA sahAhaM na kurve / yasyA doSAH sahasrazo vidyante / yataH-"AvartaH saMzayAnAmavinayabhavanaM pattanaM sAhasAnAM, doSANAM saMnidhAnaM kapaTazatagRhaM kSetramapratyayAnAm // bharate. 38 agrAhyaM yanmahadbhirnaravaravRSabhaiH sarvamAyAkaraNDaM, strIyatraM kena loke viSamamRtamayaM dharmanAzAya sRSTam ? // 1 // AAP Jain Educat i onal For Private Personel Use Only V Mjainelibrary.org Fol Page #100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| // 223 // // zrIbharate. anRtaM sAhasaM mAyA, muurkhtvmtilobhtaa| niHsneho nirdayatvaM ca, strINAM doSAH svbhaavjaaH||2|| evaMvidhAM striyaM shriihrikeshshvrvRttiH|| IN ko'GgIkurute ? / tataH sA vilakSA mandAkSI prAptA pitRmandire sarva vRttAntaM pituH puraH prAha / tato rAjJA sarva sAmantamatripurohitAdInAM puraH proktaM-iyaM putrI sAdhusevApareNa kenApi yakSeNaivaM viDambitA mAyayA / sa sAdhu-IN stvenAM manasA'pi necchati, tena kasmai dAsyate / sAmantAdyairuktam-iyaM tu RSipatnI jAtA, tena kasmaicidviprAya dIyate / tato rudradevAya dvijAya dattA sA dhanadAnapurassaraM nRpeNa / rudradevo'pi tayA rAjakanyayA svarga || karasthitaM mene / rudradevArabdhayajJe'nyadA sa sAdhuH strIsaGgArjitapApApasAraNasamarthagRhItaprAyazcitto harikezabalo || |mAsakSapaNapAraNe zuddhAhAragaveSaNaparaH samAgAt / yajJamadhye taM pravizantaM vIkSya dvijAH svajAtimadoddhatA jaguH-re durAcArin ! re pApin ! re municANDAla ! asmAkaM yajJA'matrANi viTTAlayituM kiM praviSTaH ?, tadA kalakala-II vyAkulaH sarvadvijaloko'bhavat / tadA tatrAgatayA RSipatnyoktaM-bho dvijAH ! yenAhaM pitRdattApi niHsaGgatvA- // 223 // nmuktA, na tu muktA, sa sAdhubhaviSyati tadA sarvAn dvijAn haniSyati / yUyaM sarve'pi dvijAstasya pAdayoH / patitvA kSAmayantu, no cenmaraNaM vo bhaviSyati / tatastena RSipatnIvacasA ghRtasiktavahnivat krodhena jvalanto || Jain Education Latona For Private Personel Use Only B r ainelibrary.org Page #101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educat | jaguH - re raNDe ! dUraM yAhi / asmAkaM yAgo'nena viTTAlitaH, tenAmuM haniSyAmo vayaM, tvaM dUre tiSTha, no cettvAM haniSyAma ityuktvA dvijAstaM hantuM lagnAH, tadA yatidehamadhiSThAya yakSaH prAha - bho mahyaM bhikSAM dadadhvaM no cenmRtA eva / bhavadbhirdurAcArairyajJacchalAtsvodarapUraNAya jIvA hanyante / hiMsAnRtasteyaparigrahanivRttadhIH brahmacArisamastasmAn mama dharmAya dIyatAm / dvijA jaguH - etatsarvamannaM jAtimatAmuttamAnAM dvijAnAmeva kRte upaskRtamasti, na | zUdrAya dAtum / tena cAtra vRthAnnagRhaNecchA'sti - munirAha na yuSmAkaM, hiMsAdyAzravasevinAm / abrahmacAriNAM | sUtrakaNThAnAM brAhmaNasthitiH // 1 // yataH - agnau hutaM bhavedbhasma, na bhasmApi dvijehutam / nyAyenAnena vaH sarvaM syAdbhasmanihutaM hutam // 2 // janmato nAntaraM kiJcit, brAhmaNasyAntyajasya ca / karmaNA brAhmaNatvaM cet, jitaM tarhi tapodhanaiH // 3 // karmabhirdivi sampattiH karmabhirnarake vipat / jAtyAdyAH kopayujyante ?, sadgatau te hi paGgavaH // 4 // satkarmanirataH zudrastrailokasyaiti pUjyatAm / asatkarmA dvijanmApi, nindyAnAmeti nindyatAm // 5 // mRteSu tarpaNaM zrAddhaM, yanmUDhairupakalpyate / ucchidya bhasmatAM nIte, tattarau secanopamam // 6 // bhasmIbhUtasya bhUtasya tRptiH zrAddhAdyathA bhavet / kalatrA (zA) t putrajanmApi, tahadeva na tasya kim ! // 7 // tadevaM national Page #102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 224 // Jain Education sarvamapyetat, dvijAnAM tuSakhaNDanam / AkAzacarvaNaprAyamatrataM cAnugacchati // 8 // medhyamevetthaM brAhmaNyaM, yajJaM snAnaM ca bAlizAH / dhig vo mUrkhAn mudhA vedabhArodvahanarAsabhAn // 9 // tannizamyAtha sAkrozamudgIrNalaguDAdayaH / taM hantuM hanta dhAvanto, guhyakena hatA dvijAH // 10 // vamantaH zoNitaM vatrairnizreSThAH patitAH kSitau / bhaTTAzrakustadAkrandaM, kolAhalapurassaram // 11 // atha prasAdayAmAsu - rvilakSAste dvijAtayaH / kSamya - tAmaparAdho'yaM, sAdho'vahIlanAtmakaH // 12 // yatiH provAca cittena manasA vacasA'pi ca / pradveSo nAsti me kazcit, kintu yakSeNa te hatAH // 13 // paraM bhavatAM yAgastyAjya eva, narakahetutvAt / yataH - " asthi vasati rudrazva, mAMse vasati janArdanaH / zukre vasati brahmA ca tasmAnmAMsaM na bhakSayet // 1 // tilasarSapamAtraM tu, yo mAMsaM bhakSayennaraH / sa nirvarteta narakaM yAvaccandradivAkarau // 2 // vratino brAhmaNA jJeyAH, kSatriyAH zastrapANayaH / kRSikarmakarA vaizyAH zUdrAH preSaNakArakAH // 3 // tyaktvA kuTumbavAsantu nirmamo niSparigrahaH / yuktazcarati niHsaGgaH, paJcabrAhmaNalakSaNaiH // 4 // astaMgate divAnAthe, Apo rudhiramucyate / annaM mAMsasamaM proktaM, | mArkaNDena maharSiNA // 5 // adhItya caturo vedAn, sAGgopAGgAn salakSaNAn / zudrAt pratigrahaM kRtvA, kharo zrIharikeza kathA / // 224 // ainelibrary.org Page #103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educat | bhavati brAhmaNaH // 6 // kharo dvAdaza janmAni SaSTijanmAni zukaraH / zvAnaH saptatijanmAni ityevaM manurabravIt // 7 // muNDanAcchramaNo naiva, saMskArAd brAhmaNo na ca / munirnAraNyavAsena, valkalena na tApasaH // 8 // ye tyaktvA dhanadhAnyAdiputrapautraparigraham / caranti pathi niSpApe, te proktA brAhmaNA janAH // 9 // " vyomasthayakSo'dRzyaH san prAha-bho dvijA ! yadi khAtmano hitaM vAJchatha tadA anenoktaM dharmamArgaM prapadyadhvaM yUyaM, no cet sarvAn haniSyAmi / tataH sarve dvijA utthAya tasyarSeH pAdayoH patitvA jalpanti sma - adyaprabhRti vayaM tava sevakAH smaH / rudradevaprabhRtibhirvipraistaM guruM kRtvA kSamayitvA ca proktam - ko dharmo muktidaH ? / (munirAha-yajJaH) | rudradevo'vag - yajJasvarUpaM kathaya / tato munirAcaSTa - jIvo vedI tapojyotiryogAH srugaraNirvapuH / karmANi samidho homaH, zAntyai saMyamasAdhanaH // 1 // hRdaH kSAntyAdibhirdharmo, brahmatIrthamanAvilam | malo rAgAdikaM snAnaM, lezyAzuddhi| rivAtmanaH // 2 // homenAnena ye zAntAH, snAnenAnena nirmalAH / bhavanti yogyAste siddhivadhUsambandhasampadaH // 3 // tatastairvipraiH zuddhAhAreNa sa muniH pratilambhitaH / tato yakSaH prAdurbhUya jagau - ayaM yatirvanditaH pratilAbhito muktaye bhavati / adyaprabhRti bhavadbhiryAgaH kariSyate tadA hatA eva, yatyuktaM dharmaM gRhNIta / tataste jainaM mational Page #104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 225 // Jain Educatio dharmaM pratipedire, sA RSipatnyapi / harikezabalo munirbahuvarSANi tapastaptvA kevalajJAnaM prApya bhavyajIvAn prabodhya muktiM gataH / iti harikezabalakathA samAptA // 52 // jo dANaM bhattIe viyarai, so pAvara viulariddhIo | dhaNadevo dhaNamitto, sahoarA ittha diTTaMtA // siMhaladvIpe siMhalezvaro rAjA, siMhalA rAjJI, siMhalasiMhaH sutaH, varddhamAnaH kramAcchAstraM dharmakarmarUpaM dvidhA pAThitaH // yataH - " jAyaMmi jIvaloe, do ceva nareNa sikkhiavvAiM / kammeNa jeNa jIvai, jeNa muo | saggaiM jAi // 1 // " so'nyadA vasantasamaye vane krIDArthaM jagAma / tAvatA tatra vanagajena mAryamANAyAH kasyAzcit kanyAyA hAhArakhaM zuzrAva / na hu tAya ! rakkhasi tumaM, jaNaNi ! tumaMpi hu karesi mA karuNaM / kula|| devayAoM tumhavi, iha samae katthai gayAu // 1 // ityAdi vilApavarNanaM zrutvA siMhalasiMhakumAreNa cintitam - kiM tANaM jammeNavi jaNaNIe savvadukkhajaNageNa / parauvayAraguNo vi hu, na jANa hiaMmi viSphurai // 1 // tataH sa dhAvito, dhRSTo hastI - re re duSTamAtaGga ! kiM kurvANo'si strIghAtakapAtakaM ?, yadi pauruSaM samasti tadA''gaccha tvam / vacanAnusAreNa dhAvitaH kumAro viNTalikAM kRtvA sammukhaM dhAvitaH / kumAreNa vipaTalikA dhanadeva dhanamitra kathA / // 225 // Jainelibrary.org Page #105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ muktA / hastI tasyA upari dantaprahAraM dadAti / asmin samaye kanyA naSTA hastipArdhAt / vistRtA kumArakIrtiH / etadvyatikaraM zrutvA rAjA'pi hRSTaH / yataH-"guNAH kurvanti dUtatvaM, dUre'pi vasatAM satAm / ketakIgandhamAghrAya, svayaM gacchanti SaTpadAH // 1 // " tataH sA kanyA dhanavatInAmnI kumAraguNAnurAgiNI jajJe / tatpitA'pi dhanazreSThI kumArasya tAM dadAti / kRtaM pANigrahaNam / itazca yadA kumAraH puramadhye krIDAyai yAti tadA pauranArIvargaH samagraH khakhakarmANi tyaktvA kumArarUpaM nirIkSya hRtahRdayaH pRSThalagno bhramati / pArailokai rAjA vijJaptaH / rAjJA'pi kumAro nagarAntabhramanniSiddhaH / dezAntaraM gantukAmo dhanavatIM gRhItvA rAtrau purAnnirgatya mArgeNa || gacchan samudrataTaM prAptaH / ArUDho yAnapAtraM dhanavatIyutaH kumAraH / pratikUlavAtena bhanaM yAnapAtram / dhanavatI || phalakaM labdhvA vADhitIre gacchantI prAptA kusumapuram / tatra priyamelakatIrthe sA dustapaM tapastapantI yAvartA na miliSyati tAvanmaunavrataM pAlanIyamityabhigrahaM jagrAha / itazca-kumAraH prAptaphalakakhaNDakaH samudramuttIrya | ll ratnapuraM prAptaH / tatra ratnaprabharAjJo ratnasundarIkukSisamudbhavA ratnavatI kumArI sarpaNa dRSTA, mAtrikaistyaktA, kumAreNa / / paTahasparzanAt pUrva sA sajjIkRtA pariNItA ca / kumAro dhanavatIviyogena bhUmau zete, brahmavrataM ca pAlayati.KI Jain Educati M onal ainelibrary.org Page #106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 226 // Jain Educatio ekadA tayA pRSTaH sapatnIrSyAbhayena samayocitamuttaraM dadau-devi ! mamaivaM pratijJA / desAvaloaNatthaM, niggacchaMtassa maha iya pannA / baMbhaM bhUmIsayaNaM, jA niyajaNae na picchAmi // 1 // ratnavatyA proktaM - nAtha ! tva dhanyo'si / yato bhaktiH pitrorupari / rAjJA'pi kumAraH pRSTaH svanRpasvadezakulAdi kathayati / tato rAjA ratnavatIyutaM kumAraM bahuvastrAdibhiH satkRtya siMhaladvIpaM prati visasarja / sajjIkRtaM yAnapAtram, ArUDhaH sapriyaH kumAraH / rAjJA ca rudrAbhidhaH svamantrI saMpreSaNArthaM preSitaH / dRSTA tena mantriNA'nyadA kanyA / tasyAM lubdhaH / sa kumAro jaladhau pAtitaH tato ratnavatI vilApAn karoti sma / mantrI bhaNati - bhadre'haM sadA'pi tava dAsaH, bhava mama bhAryA / tayA cintitaM - nUnameSa durAtmA mama zIlabhraMzaM kariSyati / tat kimapyuttaraM dattvA zIlaM rakSAmIti vicintya sA'va - dat - bho maMtristIre gatvA etanmRtakAryakaraNAdanu tvadvacaH kariSye / jaladhau gacchat pratikUlavAtairbhamaM pravahaNaM, labdhaphalakA ratnavatI kusumapure priyamelakatIrthaM prAptA / sA'pi tathaiva tapastapati / matryapi prAptaphalakaH kusumapurAdhipasya rAjJo mantrI jAtaH / kumAro'pi jaladhau patan kenApyutpATya tApasAzrame muktaH / kulapatirapi kumArazarIre rAjalakSaNAni dRSTvA khaputrIM rUpavatIM dadAti / jAtaM pANigrahaNaM / hastamocane dattA ekA kanthA tional dhanadevadhanamitrakathA / // 226 // Jainelibrary.org Page #107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pratidinaM TaNkazatadAtrI, ekA ca khaTvA AkAzagAminI / kulapatiM natvA caTitaH sapriyaH kumAraH khaTvAyAM / dhanavatI manasi kRtya / cAlitA khaTvA / sA AkAzagAminI AkAzamArgeNa kusumapurodyAne gtaa|ruupvtyaastRssaa lagnA / kumAraH priyAM kanthAM khaTAM ca muktvA pAnIyArtha nikaTAvaTe gataH / tatra kUpe kumAra ! asmAdandhakUpAt / karSaya iti manuSyabhASayA bravANaH sappo dRSTaH / sa ca kumAreNottarIyaM muktvA karSitaH / sarpaNa ca kumAro daSTaH haste. kabjarUpazca babhava / kamAreNoktaM-bho sarpa ? bhavyaH pratyapakAraH katastvayA / sarpaH prAha-bho kumAra! eSa eva pratyupakAraM kariSyati / saGkaTe smaraNIyo'hamityuktvA tirodadhe sarpaH / kumAraH kimiti vismitamAnasaH jApAnIyaM lAtvA bhaNati-priye pAnIyaM piba / sA kubjarUpaM dRSTvA na matpuruSa iti tatsaMmukhaM vilokayatyapi na / satata utthAya sarvatra gaveSayati khaM priym| kvApyadRSTvA priyamelakatIrthe gatA tathaiva tpstpti|tisro'pi mIlita nayanA maunavratadhAriNyastiSThanti, vikRtiparivarjitaM dhArmikajanopanItamAhAraM bhuJjate / rAjA'pi kutUhalena tatrAgacchati / paTahaM vAdayati ya etA vAdayati tasya svasutAM kusumavatIM dadAmi / tataH kubjarUpadhArI kumAraH / paTahaM spRzati / tataH korakapatrANi veSTakenAcchAdya tatrAgacchati / rAjasaMmukhaM vastramutsArya korakapatrANi vAca Jain Educat i onal Taujainelibrary.org Page #108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ||shriibhrte- shvrvRttiH|| kthaa| // 227 // yati, kathayati / yo dvijAto bhavati sa evaitAnyakSarANi na pazyati / aho bhavyAni / akSarANi prazaMsati / / dhanadevakubjako vAcayitvA vyAkhyAnayati / yathA siMhaladvIpe siMhalasiMho dhanavatIyuto jaladhau pravahaNe bhanne papAta / dhanamitraagrataH kalye kathayiSyate / pustakaM vessttyti| dhanavatI khacaritraM zrutvA'grataH kiM jAtamiti pprcch| phalakena samudramuttIrya ratnapure ratnavatIM pariNIya samudre matriNA kSipta ityuktvA punaruttiSThati / tato ratnavatI papracchAgrataH kiM l jAtamiti / atinirbandhe punaH kathayati-kenApi tApasAzrame nItaH, tatra rUpavatI prinniitaa| kanthAkhaTAyu-|| to'traagtH| pAnIyA) kUpe gtH| sarpaNa dRSTaH / ityuktvottisstthti| rUpavatI punaH papraccha, sa na kathayati, pustakaM veSTayitvA rAjJaH pArthe kusumavatI yAcate / rAjApi pratijJAbaddhatvAdadAti / hastamocane kiMcit vAmanena yAcite khAbhiprete dravye zAlakaH prAha-phutkurvantaM sarpa lAhi / sa Aha-sarpa eva samAgacchatu / tataH kuto'pyAgatyA sarpaNa daSTaH kumAraH, siMhalasiMhaH patito bhUmau / tAzcintayanti-yadyeSo mariSyati tadA priyatamasya zuddhi kaH // 227 // kthyissyti?| tatastA hRdayaM kSurikayA yAvadvidArayanti tAvatA kumAro divyarUpadhArI svarUpAvasthaH sNjaatH| nAgaH pratyakSIbhUya kumArasya pUrvabhavaM brUte-dhanapure dhanaJjayazreSThI dhanavatI bhAryA dhanadevadhanadattau sutau / grISme ke Jain Educaelona LAILI For Private Personal Use Only Inainelibrary.org Page #109 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zarkarAyataM dugdhaM munInAM dhanadevo vihArayati / so'haM mRtvA devo jAtaH / dhanadatto'nyadA ikSurasaM ghRtabhRtaM ghaTa munibhyo datte sma, vAratrayaM bhAvakhaNDanA, sa mRtvA kumAra! tvaM jAtaH / daanprbhaavaadbhaaryaapraaptiH| khaNDanatrayeNa / viyogH| jaladhipatito mayaivotpATya tApasAzrame tvaM muktaH, mayaiva tvaM vaamniikRtH| yatastava zatrumaitrI so'tra / vartate / tato mayaiva tvaM kurUpazcakre ityuktvA devo jagAma / tataH catasro'pi dhanavatyAdyAstaM jajuH / kumArasya jAtismaraNaM jAtaM / mantrI dezAnniSkAsitaH / bhAryAyuto gaganamArgeNa sa khaTTAmAruhya siMhaladvIpaM prAptaH / pitrA rAjyapradAnaM kRtam / kanthAprabhAveNa vizvamadaridramiva vyadhAt / kramAt siMhalasiMho dIkSAM lAtvA SaSThadevalokaM | gataH / iti dAne dhanadevadhanamitrakathA samAptA // 53 // dadAnaH zuddhavasrANi, bhaktito dharmacAriNAm / jAyate mAnavaH sacchrIpAtramuttamavRttavAn // 1 // tathAhi-vArANasyAM puri shriimnmkrdhvjbhuupteH| rAjJI lakSmIvatI nAmnA, babhUva guNazAlinI // 1 // tayoruttamacaritraH putro'bhUt , yathArthanAmA'jani / zaizave'pi dayAluH satyavAdI nyAyamArgakuzalaH / uttamacaritro / dhrmkrmshaastrvidurH| tRNamAtramapi vastu anyadIyaM na kadApi gRhNAti sma / parastrIvirataH santoSI devagurubhaktaH Jain Educa t ional For Private Personel Use Only Page #110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 228 // | paropakArI dvAsaptatikalA kuzalo'tyadbhutasaubhAgyazca / yataH - "bAvattari kalAkusalA, paMDiyapurusA apaMDiyA ceva / savvakalANaM pavaraM, je dhammakalaM na yAti // 1 // " so'nyadottamacaritraH svabhAgyaparIkSAkRte dezAntaraM prati cacAla rajanau / krameNa nAnApuragrAmAdi vilokayannuttamacaritrazcitrakUTAhvaM zailaM prApa / tatra medapATamAlavaka - | sapAdalakSamarumaNDalamahArASTrakarNATaprabhRtijanapadaprajAH pAlayan mahAsenabhUpaH paramArhato rAjyaM karoti / sa rAjA | pAzamiva gehavAsaM pazyan niSputrakatayA rAjyadhurandharaM kamapi naraM vilokayan vairAgyavAsito'bhUt / sa cAnyadA vAhyAlyAM parijanAnuvRttyA jagAma / sarvAzvalakSaNalakSitatanuM kRSNacchavimekaM kizorakaM vAhayAmAsa saH / paraM | tasyAzvasya tvaritagatirna / tato bhUbhujA mantriNaH pRSTAH / kecidapi gatimAndhakAraNaM na vidanti / tadA tatrA - gatastaM turaGgamaM dRSTDomacattaritraH prAha - anenAzvena mahiSI dugdhaM pItaM tenAsya vego na varyo'sti / tasya dugdhapAnaM vAtotpAdaka / tadAkarNya bhUbhujoktaM vatsa ! kathamidaM vetsi ? | uttamacaritro'vag - azvaparIkSAM jAnAmyahamazeSAm bhUpo jagAda - vatsa ! yattvayoktaM tatsatyaM paraM kiM kriyate ? | kizorasyAsya mAtA mRtA, tato'yaM mahiSI| dugdhaM pAyyate / uttamo'vak - calanenedaM mayA jJAyate / yataH - " AcAra: kulamAkhyAti, dezamAkhyAti bhASi " Jain Educationational uttamacaritra kumAracaritram / // 228 // w.jainelibrary.org Page #111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bharate. 39 Jain Education tam / sambhramaH snehamAkhyAti, vapurAkhyAti bhojanam // 1 // he vatsa ! kastvaM ?, tenoktaM, 'na yadA tadA' rAjJA dhyAtaM - rAjaputro'yaM nUnaM vidyate / tato bhUpo jagAda - anugRhANa mAM, gRhANa rAjyametat / ahaM saMsArAdasArAdvira| ko'smi / pAramezvarIM dIkSA grahISyAmi / kumAro'vak tAta ! yattvayoktaM taharaM, paramahaM kenApi kAryavizeSeNAto gacchannasmi, valamAnaH punaH pazcAttvaduktaM kariSyAmi / evaM bhUpaM paryavasAyya rAtrAvagrataH pratasthe uttamacaritraH, kramAd bhraman bhRgukacchaM prApa / sa tasya purasya zobhAM vilokate / zrImunisuvratasvAminaM bhUribhaktyA stauti smeti - mUrtiste jagatAM mahArtizaminI mUrtirjanAnandanI, mUrtirvAJchitadAna kalpalatikA mUrtiH | sudhAsyandinI / saMsArAmbunidhiM tarItumanasAM mUrtirdRDhA nauriyaM, mUrtirnetrapathaM gatA jinapateH kiM kiM na kartuM kSamA ? // 1 // tvameva vizvabandho'ndhurasi tvaM kRpAkArakaH / itazca kuberadattaH sAMyAtriko bhUriyAnapAtrayutaH aSTAdazayojanazatadUrasthaM mugdhadvIpaM prati gantukAmazcicaliSurabhUt / kumAro'pi kautukI kuberadattena samaM yaanpaatrmaaruuddhH| | tataH kiyatsu divaseSu gateSu jalamadhye yAnapAtre calatsu bAneSu jalaM truTitam / tataH kvacicchranyadvIpe jalArtha yAnaM dhRtm| tataH sarve lokAstvaritamucIrya jalasaGgrahamakArSuH / itazca bhramaraketunAmA rAkSaso mahAmAMsAzI SaTsaha nanAma, ww.jainelibrary.org Page #112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uttama // zrIbharate- sarAkSasayutastatrAgAt / dhRtAH sarve'pi lokAstena, ke'pi kakSAyAM kSiptAH ke'pi haste gRhItAH ke'pi paGgyAmadhaH zvaravRtti IN kRtAH / ke'pi naSTAH ke'pi yAnamAruhya sthitAH / itaH kumAraH paropakArI sattvavAn vIrAdhivIrastAna lokAn / caritra kumaar||229|| |vyAkulAn tathAvidhAna vIkSya tena rAkSasena samaM muSTAmuSTi khaDgAkhagi zarAzari yuddhvA sarvAn potalokAn mocayA-IN||caritram / mAsa / sarve'pi te lokAH potmaaruuddhaaH| kumArastvekAkI taiH saha yuddhaM kurvANo bhUyasI bhuvamatikrAntaH / jitazca / kumAreNa bhramaraketuH, palAyya gtH| tataH svasthaH kumAro yAvatA sindhutaTamAyAti tAvatA sarve'pi potaashclitaaH| kumAro dadhyau-aho sAMyAtrikalokAnAmakRtajJatA mhtii| yato rAkSasapArthAnmocitA api mayA mAmekAkinaM / muktvA gtaa| aho saMsArasya svarUpamIhageva vidyate-ko'pi kasyApi nAsti / yataH-"ego'haM natthi me koI, nAhamannassa kassaI / evamadINamanaso, appANamaNusAsae // 1 // " ko doSo nRNAM teSAM bhayAkulAnAM ?, mamaiva janmAntarakRtaM kimapi duSkarma samAyAtam / tataH kasya doSo dIyate ? / yataH-"patthareNAhao kIvo, pattharaM // 229 // DakkumicchaI / migArI u saraM pappa, saruppattiM vimaggaI // 1 // " tatazca vimRzya bhagnapotavaNicihna dhvajaM samudrataTe || nAbaddhvA vanaphalAdibhiH prANayAtrAM kurvANaH kumaarststhau|anydaa taddvIpAdhiSThAyinyA devyA cArurUpavAn kumAro ll Jain Education For Private Personel Use Only Alainelibrary.org Page #113 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educ | dRSTaH / tataH saJjAtarAgayA tayA navanavahAvabhAvAdivilAsaiH (pra)kSobhitaH kumAro, na kSubdhaH meruriva kalpAntavAtaiH / tato hRSTayA tayA devyA suvarNaratnakoTayo dvAdaza pRthak pRthak tasyopAnte muktvA devI tasya stutiM kRtvA svasthAnaM gatA / itazca samudradattaH potavaNig 500 yAnapAtrANi gRhItvA'paradvIpaM vrajan dhvajacihnaM dRSTvA kumAropAnte samAgamat / kumAraM 12 suvarNakoTi 12 ratnakoTiyutaM dRSTA potavaNik nije yAnapAtre taM kumAramArohayat / atha vArDimadhye prApteSu yAnapAtreSu jalakhalpatayA janAnAM galatAluzoSe jAyamAne hA dhig jalacarebhyo'pi hInasattvAnasmAn / hA jalamadhyagatA api vayaM pipAsayA mriyAmahe / jalacarA hi jalAbhAve mriyante / iti dInaM vilapatsu lokeSu niryAmakaH zAstraM vilokya prAha-bho velAmbhasi valamAne'tra jalakAntamayo jalairaspRSTaH parvata eko'tra prakaTIbhaviSyati / tatra caikaH sukhAdujalaH kUpo'styagAdha iti niryAmakaparamparayA mayA zrutam / tadatra yAnapAtrANi sthApayitvA pAnIyaM gRhyate / paramidaM bhramaraketurAkSasasthAnaM, sa ca mahAmAMsAzI SaTsahasrakoNapayuto vidyate / taTottIrNA janAstvayA bhakSaNIyA naca yAnapAtrasthA iti samudradevena kRpayA zapathaM kArito, nijecchayA sa rAkSaso'tra tiSThati sma / evaM niryAmakavacanazravaNAnantaraM valite velApayasi tatrA mational Page #114 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 230 // Jain Education | vidhamadhye jalakAntAzmamayaparvataH prakaTIbhUto dRSTazca tanmadhye mahAkUpo lokaiH / rAkSasadaMSTrAdarzanAnmaraNabhItA pipAsayA pIDitA api janA jalagrahaNArthaM nottaranti potebhyaH / itaH karuNAparItacittaH kumAra AkarNAkRSTakArmuko | baddhatUNIraH prAha- uttarata uttarata bho bho janA ! jalArthaM, mA bhaiSTa mA bhaiSTa / mayi rakSake sati rAkSasA vaH kiM kariSyanti vAsavAdapi bhavadbhirbhayaM nAneyam / evamuktvA potAduttIrya kumAro rAkSasapArzve tasthau / tataH saJjAtanirbhayA lokAH potebhya uttIrya jalabhAjanAni gRhItvA kUpakaNThe gatAH / rajjubaddhAni bhAjanAni kUpamadhye pAnIyArthaM lokAzcikSipuH / tatastadA jalaM culukamapi na nissasAra / tato hyekasyApi narasya tRSA nopazAntA / aho ete janAH satyapi jale mariSyanti, yajjalaM na nissarati tadagre kimapi kAraNamasti / evaM cintayanto'pi lokA rAkSasabhayAt ko'pi kUpamadhye samyag na vilokate / tato yAnezo'vag-atra ko'pyasti yaH kazvijjalaM mutkalaM karoti ? tadA ko'pi notsahate, pravizatyapi na, tato'tIva cintAparapotezena vAryamANaH kumAro'nyai rajvAlambanena | sAttvikacakravartI lokakRpayA kUpamadhyaM prAvizat / kumAraH jalaprAcurye'pi tadupari sthitasvarNajAlikAchidraiH stokameva jalaM dadarza / kumAro dadhyau ca - aho kasyApi mahadvijJAnaM yadIdRkSAH svarNakambAH kutrApi na dRzyante / iti dhyAtvA 1 uttama caritra kumAracaritram / // 230 // Swajainelibrary.org Page #115 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kumAro nirbhayastAstAH svarNakambAjAlikA itastatazcakAra / tato hRSTA lokAH kumArastutiM kurvANA jalaM karSati / sma / lokaiH sarvANi nandIbhAjanAni jalena bhRtaani| itaH kumAraH kUpabhittau dvAraM maNimayasopAnayutaM vIkSya / dadhyau-mayA khabhAgyaparIkSAyai khaM rAjyaM tyaktaM, tRNamiva citrakUTaprabhuNA dIyamAnaM rAjyamapi nAdattam / abdhi-d madhyasthadvIpe khajIvitamapyanAdRtya bhramaraketurAkSasAllokA mocitaaH| sAmpratamapi kUpapravezena jalaprakaTIkaraNena / lokAnAM jalena tRSopazamanAdupakAraH kRtaH / tato kautukArthamagrato gamyate / athavA kasyApyupakAraH kriyate / / tataH kumAraH sopAnamaNimayaM prAsAdamagre gacchan dadarza / prathamAvanau vRddhaikA strI dRSTA tena, sA vRddhA prAha-bho kA hInapuNya puruSa ! kimarthaM kasya balenAtrA''gAstvaM ?, kiM na vetsi bhramaraketuM rAkSasam ? / kumAro jagAda-jAnAmyahaM | bhramaraketuM, paraMgaruDaketorapi jetA'haM ko bhramaraketurmamAgre'mba!, sAttviko'haM nijaujasA evAtrAgato'smi kautukavilokanArtham / vada vRddhe ! kasyedaM sthAnaM ? kenAyaM kUpaHkAritaH? kasyAyaM prAsAdaH? kA ca tvam ? evaM tasya sAvaSTambha / vaco nizamya vRddhA'vadat-sAttvikaziromaNe ! shRnnu| atrAsanne rAkSasahIpe laGkAyAM bhramaraketU rAkSasakhAmI asti| tasya madAlasA nAmnI kanyA sarvakalAvijJA sarvastrIlakSaNAlaGkRtazarIrA devakumArIvA''ste / anyadA bhramaraketunA Jain Education modal Lihinelibrary.org Page #116 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zvaravattiHIVI . . . . kumaarcritrm| // zrIbharate- naimittikaH pRSTaH-kanyAyA asyAH ko varo bhAvI ? / tena proce-bhUcaraH kSatriyakumAraH, sa ca himavanmekhalAvadhi |utta zvaravRttiH IN kauberaM laGkAprabhRtidvIpAvadhi dakSiNAM ca zAsitA mahArAjAdhirAjo bhAvI vidyAdharasevyaH / tacchRtvA khinno critr|| 231 // bhramaraketurnaimittikavaco'satyaM cikIrabhUt / hA[khede]madIyAM putrIM bhUcaraH kathaM pariNeSyati ? iti dhyAtvA samudrAntaH parvate kadAcidadRzye kUpamadhye ca tatra dvAraM kRtvA mahAntaM prAsAdaM nirmAya kanyAM mAM cAtra mumoca / mohena ca tasyAH paJca divyAni ratnAni dadau viSamadazAyAmupakArAya / ahaM ca tasyA dAsI / kUpamadhye bhramaraketu-| preSitaM dhanadhAnyAdyAgacchati / jalamadhye patitAni vastUni virasAni syurvinazyantu mA iti hetoH kUpamadhye svarNajAlikA kAritA tena / punarekadA mAsAt pUrva bhramaraketunA'paraH paraH kazcinnaimittikaH pRSTaH-kanyAyAH / ko varo bhAvI ? / tena naimittikenApyuktaM pUrvavat / rAkSaso'vag-kiM tasyAbhijJAnaM ?, naimittiko'vag-yaH samudramadhye dvIpe sAMyAtrikabhakSaNAya pravRttaM tvAM rAkSasaM jetA / tacca mAsAt pUrvaM tathaiva babhUva / tataH samutpannahiguNa-N231 // roSo bhramaraketuH samprati sarva rAkSasavarga zUnyadvIpe sthitasya tasya kathitasya varasya vinAzAya melynnsti| na jJAyate'grataH kiM bhAvi ? / kumAro dadhyau-sa eva bhramaraketuH yo mayA tatra dvIpe jitH| tataH zatrusthAnamidaM mm| 94 For Private & Personal use only C Jain Education linelibrary.org Page #117 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mAyAvinI rAkSasajAtiH, sAvahitena mayA'tra stheyamiti / itazca tatrAyAtA madAlasA kumArarUpaM vIkSya sAnurAgAbhUt / kumAro'pi tasyA rUpamAlokya sAnurAgo'bhUt / tato dvayorapyanurAgaM vIkSya vRddhA gAndharva vivAhaM kArayAmAsa / tataH pRthivIjalatejovAyvAkAzarUpaM ratnapaJcakaM tadevatAdhiSThitaM saprabhAvADhyaM madAlasAM ca tadAsI ca lAtvA / kUpamadhyamAgataH kumAraH, sAMyAtrikajanamuktarajjuprayogeNa bahinirgatazca, kimidamityAzcaryatvaritagatibhiH praNatazca ko'pyayaM(suro)na manuSya iti vicAratatparaiH potanaigamaiH / adhyArUDhaH potaM smudrdttottmcritraadijnH| punarapi kiyadbhirdivasaiH punarapi kSINe jale vyAkulo'bhUt / tadA sarva lokaM jalaM vinA mriyamANamAlokya madAINlasA'vag-he priyatama ! mama ratnakaraNDake yAni ratnAni santi teSAM prabhAvaM zRNu / bhUdevyadhiSThitaM bhUratnaM, tat // pUjayitvA yAcyate, tato maNikanakamayAni nAnAvidhAni sthAlakaccolakaghaTaghaTIkarakaprabhRtibhAjanAni prAdu-nA bhavanti, tathA zayanAsanAdIni, tathA kalamasugandhazAlimudgagodhUmaprabhRtidhAnyAni tathA sanmaNivarNamayAni ll kaTakakeyUrAdibhUSaNAni tathA prAdurbhavanti maNidevatAprabhAvAt 1 // dvitIyasmAjalaratnAd vyomadhRtAdvAMchitajalavRSTirjAyate akAle'pi 2 // tRtIyasmAdvahniratnAt gaganadhRtAt sUryapAkarasavatItulyA vinA'pyeyAsi Jain Educ a tional For Private & Personel Use Only T ww.jainelibrary.org. Page #118 -------------------------------------------------------------------------- ________________ caritrakumAra // zrIbharate- vinA'pyamiM sarasasusvAduzAlidAlinAnApakvAnnasayaJjanAdirasavatI prAdurbhavati 3 // caturthAdvAyuratnAdAkAze dhRtA- uttamazvaravRttiHdyathAbhilASaM prAcInapratIcInAdirmaduranukUlaH saraso mAruta utpadyate, yathA'bhilASaM pracaNDaH pratikUlo'pi vAyuru tpadyate ||pnycmaadaakaashmnnestejodediipymaansuukssmsukumaardevduussyaanukaaripttttkuulrtnkmblprbhRtivstu praadurbhvti|critrm| 5 // tataH svAmin karuNApara ! etai ratnaiH duHkhitAnAM janAnAmupakAraM kuru||ytH-"pibnti nadyaH svayameva nAmbhaH, khAdanti na khAduphalAni vRkssaaH| payomucA kiM nahi vAJchyate ca(co naiva pibanti pAthaH, paropakArAya satAM vibhUtayaH // 2 // vihalaM jo avalaMbai, AvaipaDiyaM ca jo samuddharai / saraNAgae ya rakkhai, tisu tesu alaMkiyA | puDhavI // 2 // " iti patnIproktamAkarNya pramuditaH kumAro jalaratnaM pUjayitvA kUpastambhe babandha / tato meghavRSTidarjAtA, pUritAni sarvANyapi jalapAtrANi / tajjalaM prApya lokA hRSTAH 1 / tatazcalati yAnapAtre'nyedhurdhAnye kSINe I pRthivIratnaprabhAveNa dhAnyAni vAJchitAni pUrayAmAsa kumAraH 2 / punaranyedhurannapAkayogyendhanAdau kSINe indhanaivinA'pi vahniratnaprabhAvAdannapAkakaraNena lokAn sukhino'kASIt 3|apredyuyomrtnprbhaavaat sarvasAMyAtrikANAM vAJchitAni vastrANi kSIrodakAdInyadAt kumAraH 4 / tataH sarve'pi lokA bhojanAcchAdanAdiprAptenizcintatvena // 232 // Jain Educa t ion For Private & Personel Use Only Roma.jainelibrary.org Page #119 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sukhitAH santaH kumArameva sevayA'bhajan / tato'nyadA strIratnajighRkSayA kRtamaziromaNitayA ca lajjA parityajya / ralokabhayamapyavagaNayya samudradattaH kumAraM rAtrau samudre'pAtayat / tato lokakolAhale jAteruroda madAlasA atha maraNonmukhIM tAM dAsI prAha-vAmini ! kiM bAlamaraNena mriyase ?, niSiddhametajjinAgame, yataH-"rajjuggahI visabhakkhaNa, jalajalaNapavesa tiNhachuhaduhio / girisiravaDaNAu muyA, suhabhAvA huMti vaMtariyA // 1 // " tena / yathA tathA vacobhiH samudradatto vipratAryate zIlarakSA ca vidhIyate / vAyuratnaprabhAvAdabhISTe taTe gamyate / tatra | cettava bhartA diSTayA milati tadA bhavyaM, no cet pravrajyA pAramezvarI / iti sakhIvacaH zrutvA hRSTA madAlasA tathaiva cakre / itazcottamacaritraH samudre patitaH kenApi mahAtiminA grastaH, sa ca taTamAyAtaH, dhIvaraistimi-I vinAzitaH, sa jIvan kRSTo matsyodarAt dhIvaraiH kumAro, mahApuruSo'yamitikRtvA mainikaiH sevyamAnastiSThati / tatra / atha samudradattena yAnAni kheSTahIpaM prati nIyamAnAnyapi madAlasAdhyAtavAyuratnasamutpAditamArutabalena / dinadvayena moTapallInAmavelAkUlaM prAptAni / tatra ca naravarmA nAma rAjA paramArhataH sakaladhArmikANAM dhaureyo rAjyaM karoti sma / itazca madAlasA puraskRtya gRhItamuktAphalAdiprauDhaprAbhRtaH samudradattaH potAduttIrya rAjasabhAM Join Educa HETER For Private Personel Use Only H ew.jainelibrary.org Page #120 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 233 // Jain Education | prApa nanAma nRpaM ca / rAjA'pi kuzalAlApapUrvakaM provAca bhadra! kaiSA yoSA ?, sa prAha- khAmin ! niHkhAmikeyaM mayA candradvIpe labdhA / tavAdeze sati mama kalatratAM vAJchati / ityuktaM zrutvA AH zAMtaM pApaM, re re pApiSTha ! kimalIkaM jalpasIti, azrotavyamidamiti karNau pidhAya namramukhA jAtA sthitA / prAha ca - rAjan ! mama bhartA'nena durAtmanA samudra kSiptaH / tato ruSTo rAjA paJcazatapotasthaM sarvaM vastu gRhItvA vakSaskArikAsu nikSipya khamudrAM dadau / samudradattamanyAyinaM kArAgAre kSiptavAn / vatse ! mama putryAstrilocanAyAH pratipadya bhaginIbhAvamadUravartini gRhe svasakhIyutA sukhena tiSTha, dehi dInAdibhyo 'nivAritaM dAnaM / tava bhartA kApi taTe lagno | bhAvIti tacchuddhiM kariSyAmIti samAzvAsya madAlasAM putrItvena prapadyAvAse sthApayAmAsa rAjA / sA'pi tatra | sthitA ratnapaJcakamahimnA saJjAtasarvasampattiH pratyahaM datte dAnaM jinadharmaparAyaNA / yataH - " jinapUjanaM vivekaH, satyaM zaucaM supAtradAnaM ca / mahimakrIDAgAraM zRGgAraH zrAvakatvasya // 1 // sA madAlasA satIjanocitAn katyapi niyamAn lalau - yathA bhartRmilanAvadhi bhUmau zayanIyaM mayA, snAnaM na kAryaM, vastrANi paTTakkUlAdIniM | tyAjyAni, puSpAGgarAgavilepanAdi tyAjyaM, na tAmbUlamAkhAdyaM, lavaGgAdInAM phalAnAM ca bhakSaNe niyamaH, zarIra uttama. caritra kumAracaritram / // 233 // ainelibrary.org Page #121 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education malo'pi bhUSArthaM nApaneyaH, sarvazAkAnAM niyamaH, sarvadadhidugdhapakvAnnaguDakhaNDazarkarApAyasaprabhRti sarvaM sarasamAhAraM na bhokSye'ham, nIrasa evAhAro grAhyaH, ekameva bhaktaM kAryaM sadA, mahatkAryaM vinA bahirna gantavyaM, gavAkSeSu na sthAtavyaM mayA, lokAnAM vivAhAdyapi na vIkSaNIyaM, sakhIbhirapi saha zRGgArahAsyAdivilAsakathA na kAryA, zRGgArarasAnuviddhakAvyazlokagAthArAsakagItAdyapi noccAraNIyaM, na zrotavyaM ca, vairAgyakathA eva kAryAH paThanIyA ca pratyahaM, karmakarAdibhiH sahAlApo na kAryaH, dUre'nyapuruSAH citrasthA api puruSA nAlokyAH / itazca te sarve'pi dhIvarA uttamacaritrakumArasahitAH kenApi prayojanena moTapallIvelAkUlamAgatAH / tadA ca naravarmarAjJA khasutAyAH kRte saptabhUma AvAsaH kArayituM prArebhe / purazobhAM vIkSamANa uttamacaritro'pi tatrAyAtaH, sarvazAstrapAragatatvenAmutra amutra sthAne sthAne aparAdhyataH sUtradhArAn vAstuvidyAviduraH zikSayAmAsa / sUtradhArAcamatkRtA dadhyuH - kopyayaM vizvakarmAvatAra itikRtvA taM bahumaMsata / khapArzve ca taM sthApayAmAsuH / dhIvarAzca tamalabhamAnA hA mahApuruSo 'smacchayAt kva gata iti svaM nindantaH svasthAnaM gatAH / anyedyurniSpannaprAyamAvAsaM vilokayituM rAjA tatrAyAtaH, | uttamakumAraM rUpasaubhAgyAdiguNaiH sampannaM dRSTvA rAjA dadhyau - nUnamuttamavaMzajo'yaM ko'pi rAjaputraH, tato'smai onal jainelibrary.org Page #122 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. shvrvRttiH|| kAcaritra kumAra // 234 // yogyAya kumArAya trilocanAM dattvA nizcinto bhavAmi / tataH sumuhUrte mahatA mahena rAjA tasmai khAM putrI uttama-- trilocanAM dadau / tatazca kumAraH pUrvapuNyAnubhAvena kRtapANigraho rAjJA datte mahatyAvAse sukhaM tasthau / itazcamadAlasA dAsI prati prAha-he sakhi ! adyApi tasya bhartuH kApi zuddhirna labdhA / tataH samudramadhye pazcatvaM caritram / gataH sambhAvyate, tena bha; vinA mama jIvitena kiM ?, mayA tu dAnAni supAtreSu dattAni ratnAnubhAvena dravya| koTivyayAt, jinAlayAni bhUrizaH kAritAni, kRtAni sAdharmikavAtsalyAni, lekhitAni jinAgamapustakAni, ArAdhitaH zrAddhadharmaH / atha ratnapaJcakaM mama bhaginyAstrilocanAyA vitIrya jainI dIkSA grahISyAmi / tato dAsyoktaM khAmini ! maivaM viSAdaM kuru / yato rAjasutAyAstrilocanAyAH sAmprataM ko'pi vaidezikaH sarvaguNanidhAnaM bhartA jAtaH zrUyamANo'sti / kadAcit sa eva tava bhartA voM bhavet / yadi tvamAdizasi tadA'haM 7 tadAvAse gatvA vilokayAmi tam / tatastadAdezAddAsI trilocanAgRhe gatA, dRSTazcottamacaritraH, kiJcidgopitA-11 kRtitvAt samyag na pratyabhijJAtastayA / kSaNamekaM trilocanayA samaM goSThI kRtvA pazcAtsvasthAne dAsI samAgatA / sarva tadrUpAkRtyAdi dAsyA proktaM madAlasAyAH puraH / tatastadrUpAkRtizravaNAnmadAlasA sarAgA jAtA, 234 // Jain Educat i onal For Private & Personel Use Only IMrjainelibrary.org Page #123 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kSaNamevaM dadhyau-hA dhig mAM yadIdRzaM mama mano'bhUt / yataH sahasrazo narAH sadRzAkArA dRzyante, tena mudhaivaM / cintyate / rAgakaraNe mahApAtakaM bhavati / sarAgadRSTyA nirIkSaNena saptamanarake pAto bhavati / punarapi| dharmaikalInacittA'bhUtsA / itaH kumAreNa pRSTA-priye! kaiSA vRddhA nArI samprati gRhamAgatya gtaa?| sA prAhaprANeza! mama pratipannabhaginyA madAlasAyA vaidezikyA daasii| tat zrutvA kSaNaM mama bhAryA'sAviti rAgI jaatH| punarapi dhyAtaM tena-hA mayA mudhA cintitamidamiti punaH punaH khaM ninind| itazca-anyadottamacaritro madhyAhne jinapUjArthaM khagRhasamIpaprAsAde gataH / tataH kSaNAntare priyamanAgataM matvA trilocanA tasya patyurvilokanAya | dAsI preSayAmAsa / dAsyA sarvatra vilokito'pi na labdho yadottamacaritrastadA trilocanA tAvaduHkhitA'jani / IN atha ca tatraiva pure mahezvaradatto mahebhyo'bhUt / tasya zreSThino nidhau 56 SaTpaJcAzat kalAntare 56 SaTpaJcAzat | vyavasAye ca 56 SaTpaJcAzat suvarNakoTayaH, 500 paJca zatAni yAnapAtrANi 500 paJca zatAni zakaTAni 500 paJca zatAni gRhANi 500 paJca zatAni haTTAni 500 paJca zatAni vakSaskArikAH 500 paJca zatAni vaNik | putrAH 500 paJca zatAni gokulAni pratyekaM dazadazagosahasramAnAni 500 paJca zatAni gajAH 500 paJca zatAni marate.40 Jan Education Us For Private Personel Use Only Page #124 -------------------------------------------------------------------------- ________________ uttmcritrkumaarcritrm| // zrIbharate. azvAH 500 paJca zatAni narayAnAni 500 zrIkaryaH 500 paJca zatAni vAditrANi 500000 paJcalakSabhRtyAH zvaravRtti 5.0 paJca zatAni subhaTAH / paraM putro nAsti / kiyatA kAlena ekA sutA jAtA / 64 catuSpaSTikalAkuzalA'pi // 235 // " sahasrakalAnAmnI babhUva / itazca sa mahebhyaH saMsArAsAratAM vicArayanniti dhyau-yogyAya kasmaicidaryavarAya kanyAM gRhasAraM ca dattvA'haM jainI dIkSAM prapadye / itaH tenAnyadA naimittikaH pRSTaH-ko'syA varo bhAvI ? naimittiko'vaga-mAsAnte mahArAjAdhirAjaH sa varo bhAvI / atastvayA vivAhasAmagrI kAryA. nAtra sandehaH IN kaaryH| tato hRSTo mahezvaradatto mAsAnte lagnaM lalau / kriyate mahotsavaH AkAryante khajanAH bhojynte| khajAtayaH sarvAH kAritA mahAmaNDapAH baddhAni mahAtoraNAni zaGgAryante kanyAH gAyanti lalanA dhavala-IN gItAni, sajjIkriyante varasya dAnAya karituragavastrAbharaNAdIni / vistRtA caiSA vArtA puramadhye sarvatra, gatA. rAjasabhAyAM, rAjApi vismayamApanno dadhyau-aho dhanyo'yaM mahezvaradatto ya evaMvidhaizvaryavAnapi vairAgyena jAmAtre gRhasAraM vitIrya dIkSAM jighakSuH / tato'hamapi trilocanApataye uttamacaritrAya gaveSayitvA / prakaTIkRtAya rAjyaM dattvA pravrajAmi / tato mahezvaradattena saha vimRzya naimittikavacanAsthayA rAjJA nagara // 235 // Jain Education & La For Private & Personel Use Only Jainelibrary.org Page #125 -------------------------------------------------------------------------- ________________ madhye paTaho dApitaH-yastrilocanAyAH bhartuH zuddhiM madAlasAyAzca mUlavRttAntaM kathayati tasmai rAjyaM dIyate // sahasrakalA kanyA iti ca / atha ca mAsaprAnte ekena zukena paTahaH spRSTaH, proktaM ca-bho bho rAjapuruSAH! nayata mAM rAjasabhAyAM. ahaM ca rAjJo jAmAturmadAlasAyAzca zuddhiM pUrvavRttAntaM kathayAmi, jIvito'smi rAjyaM / lapsye, sahasrakalAM ca kanyAm / aho pakSiNo'pi mama bhAgyAni jAgrati / tataH kautukAttaiH puruSai to / rAjasabhAyAM sa zukaH, prAha ca-madAlasAmatrAnaya sthApaya ca trilocanAM yavanikAntare, yathA'haM trikAlajJAnI sarvaM vadAmi / rAjJA tathA kArite aho zukaH kathaMkAramatItAmanAgatAM ca kathAM kathayiSyati ? kathaM vA rAjyamasmai rAjA dAsyati ? kathaM vA'sau tiryaG rAjyaM kariSyatIti kautukAdahamahamikayA militeSu sarvapauralaukeSu pUrva madAlasAkathAM prAha-yathA vArANasyAmuttamacaritraH kSamApAlaputraH, potamArUDhazca, sa eva / samudramadhye jalakAntagirau kUpamadhye praviSTaH, pAtAlabhavane laGkAdhipasya bhramaraketurAkSasasya putrI madAlasA pariNIya kUpadvArAt punarbahirAgAt / samudradattasya potaM sakalatra ArUDhaH / paJcaratnaprabhAvAt / jaladhAnyendhanavastrAdibhiH potalokAn sukhinazcakAra / tataH samudradattena strIdhanalobhAt samudrAntastamisrAyAM Jan Educ a tional For Private Personal Use Only ANw.aneiorary.org Page #126 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 236 // Jain Education | pAtitaH, timinA grastaH / tataH sa timistaTaM prAptaH / mainikaistasyodare sphATite nissasAra jIvanneva kumAraH / tatra mainikapATake sthitaH / taiH sahAnyadA'trA''yAtaH / rAjaputryAstrilocanAyAH pANigrahaNaM kRtvA''vAse sthitaH / anyadA jinAlaye jinapUjAM madhyAhne kurvANaH puSpamadhyasthitamadanamudritamukhAM nalikAM kautukAdudghA | Tayan tAmbUlikasarpeNa daSTaH / puSpapAtropari gatacaitanyaH papAta / he rAjan ! kathitA tava madAlasAyAH kathA trilocanAbharturapi zuddhiH / yena tvaM satyapratijJo'si tena mahyaM rAjyaM dehi sahasrakalAM kanyAM ca / yathA tiryaGa - pyahaM zukaH kiyantaM kAlaM rAjyasukhamanubhavAmi / ityuktvA maunamAdhAya zukaH sthitaH / tato rAjA'vag-kathaM pazave rAjyaM dIyate ? / zuko'vag-he rAjan ! yadi satyapratijJo'si tarhi rAjyaM mahyaM dehi, no cet mahArAjAya svasti bhavatu | ahaM tu svasthAnaM yAsyAmi / phalAvAdanAdinA svayaM jIviSyAmi / purA'pi jJAtaM mayA yat prAyo | mAnavA mAyAvinaH, (a) satyapratijJA (:), kRte khakArye vighaTayantyeva / tenAtra mayA na sthAtavyamityuktvA yAvacchuko yAti tAvatsvahastena rAjJA dhRtaH zukaH proktazca - haMho vAcAlaziromaNe kIravara ! dAsyate tubhyaM rAjyaM, paramagrataH kiM jAtaM? vAste sa uttamacaritraH ? kiM jIvati mRto vA ? vada / tataH punarapi zukaH prAha - aho tile uttama caritra kumAra caritram / // 236 // jainelibrary.org Page #127 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tailaM na jAtaM, tarhi kiM tilasarairbhaviSyati ? / etAvatprAkkathayA kathitayA yadi tvayA me rAjyaM na dattaM tadA kimato mama uktAtparaM dAsyasIti ? / tathApi vakSyAmi zRNu rAjan ! yadA kumAraH sarpadaSTo'vanau papAta tadA'naGgasenAnAmnI divyarUpapAtraM gaNikA kenApi prayojanavizeSeNa tatraikAkinyeva samAyAtA / tayA ca viSApahArimudrikAmaNijalena siktaH punarujjIvitazca tadaiva khagRhe sthApitazca caturthabhUmau citrazAlAyAM, tayA saha sukhamanubhavati sAmpratam / rAjan ! svasti tavAstu, muJca mAM niraparAdham alaM rAjyena, tuSTo'smi vanaphalaireva, | mudhA mayA galatAluzoSaH kRtaH / zubhamastu sadA satyavAdibhyo mAnavebhyaH / bhadramastu vaidyebhyastebhyo ye sarvathA dAkSiNyaM muktvA pUrvaM dhanaM gRhItvA pazcAdrogiNe rasAyanaM dadati / ahaM punardAkSiNyavAn mahAmUrkhaH yaH sarvAM | kathAM kathayitvA pazcAdrAjyamIhe iti / atha rAjA jagau - he kIra ! yathA'rddhe kRte gaDuprabhRtivaidyake vaidyo na | gamanaM labhate kathitaM dhanamapi nApnoti tathA bhavAnapi aktAM kathAM muktvA gantuM na labhate rAjyamapi | nApnoti / tataH sthiro bhava yAvadvayamanaGgasenAyA gRhe taM kumAraM vilokayAmaH, agrataH kathAM pRcchAmaH, pazcAttava rAjyaM dAsyAmaH / zuko'vag-vidUSaka kAryamANajemanavANyAM culukagrahaNa eva pratItirutpadyate tathA'trApi tava vacasi / Jain Educationtional jainelibrary.org Page #128 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ||shriibhrteshvrvRtti caritrakumAra // 237 // tathApi kSaNamekaM sthito'smi| vilokaya gaNikAvezma / tato rAjA''jJayA gatA gaNikAgRhe janAH, tairvilokitaM / gRhaM sarvaM, sa kumAro na dRssttH| pRSTaM-kka sa rAjajAmAtA ?|saa kimapi pratyuttaraM nArpayati / pratyAgatya te narAH sarva rAjJe vijJapayanti sma / rAjA dadhyau-na jJAyate paramagahanaM kimapIdaM vRttam / tataH zukameva pRcchAmi / nanu caritram / zukarAja! kimasmAn mudhA vipratArayasi ?, vadAgrataH sarvam / tvattaH ko'pi para etatsvarUpasya veditA vaktA''pi cn| tataH zukaHprAha-rAjan ! sarvabhASaNaM vinA nAsti mama tava hastAnmuktiriti sarva zRNu, jAyatAM sarveSAM pramoda / iti kthyaami| sarpadazanAdanu nA(anaGga)gasenA dadhyau-nUnamadbhutasaubhAgyo guNavAnasau raajjaamaataa| mamAsmin / bhave'yameva bhartA'stu / paraM yadi rAjA jJAsyati tadA'sya nAtra sthAtuM datte iti, svasthAnAdgataH kathaM punarayamatrAyAti ? tatastathA kurve yathA'sau rAjajAmAtA na yAti iti tayA matrAbhimatrite davarake prasuptasya tasyAMghau nibaddhe || jAtaH zukaH kumAraH, kSiptaH paJjare / sA ca pratyahaM davarakacchoTanAnnaraM punastadvandhanAcca zukaM khecchayA tanmohAta / / kurute sma / itazca kumAro dadhyau-aho mAnuSye'pi mama tiryaktvaM jAtaM, hA mayA kiM pAtakaM pUrvabhave kRtm|atr bhave kimapi kRtaM na smraami|huN jJAtaM, mayA'traiva bhave pitrA'dattAyA madAlasAyAH pANigrahaNaM kRtaM, ratnapaJcakaM ca // 237 // Jain Education anal MOMainelibrary.org Page #129 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rAkSasenAdattaM gRhItam / etatpAtakadvayena gRdhrasya gRdhrAntareNa bhakSyagrahaNavat sarva dhanadhAnyaM madAlasAdika gRhItvA tena vaNijA'haM samudre kSiptastiminA ca grastaH / tathA trilocanAgRhe vRddhA strI samAyAtA / tato madAlasetisadRzAbhidhAnAyAM tasyAH khAminyAM kasyAMcidajJAtarUpAyAM striyAM svapriyAbhramAt kSaNaM rAgabuddhimakArSam / tathA jinapUjAsamaye tyaktAnyavyApAro'pi puSpamadhyanirgatamudritamukhanalikodghATanaM devapUjAnupayogyapi kautukAdanarthadaNDarUpamakaravam / etatpApadvayena mama sarpadaMzaH tathA mAnuSye'pi zukarUpatvAdi jAtam / athavA'mISAM pApatarUNAmayaM kusumodgamaH, phalaM tu yadyAgamaH pramANaM tadA narakapAta eveti svapApAni smAraM smAraM muhurmuhurnininda / anaGgasenAnurAgeNa ca tatraiva mAsaM yAvattasthau / adya punarudghATameva paJjaradvAraM muktvA kApi gatAyAmanaGgasenAyAmavasaraM labdhvA parijanamukhena paTahodghoSaNAM ca zrutvA tata uDDIya paTahaM spRSTavAn / rAjan ! so'ham / iti zrutvA rAjJA davarakaH zukasyAMpritazchoTitaH, jAtaH sphuTarUpaH kumaarH| saJjAtaH sarveSAM pramodaH / dattA ca tadaiva mahezvaradattena kanyA, pariNItA ca kumAreNa mahotsavapUrva, militAstisro bhaaryH| sthApitA bhAryAtvenAnaGgasenA'pi / athArAmikImAkArya bhRzaM tADayitvA puSpamadhyasaprpakSepAdivRttAntaM papraccha Jain Educati o nal For Private & Personel Use Only Mw.jainelibrary.org Page #130 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- zvaravRtti // 238 // rAjA / tayApi samudradattena kAritaM sarpaniSpAdanAdinottamacaritrasya mAraNamAnItamUce, svAmin ! kArAsthena | uttamasamudradattena vaNijA suvarNapaJcazatIdAnena mama pArthAdidaM kAritaM, mayA lobhAndhayA kRtametat pAtakam / tato caritra kumAra rAjJA ruSTena samudradatto vadhya AdiSTaH ArAmikI ca / kumAreNa kRpayA hAvapi mocitau / rAjJA sarvasvadaNDaM critrm| kRtvA dezAnniSkAzitau / atha rAjJA prAgutpannavairAgyeNa putrAbhAvAt jAmAtre tasmai kumArAya samudrataTaM yAvadrAjyaM / dattvA vayaM tapasyA gRhItA / mahezvaradattena svagRhasarvasvaM kumArAya dattvA rAjJA saha pravrajyA gRhiitaa| uttamacaritro / rAjA saJjAtaH / itazva-bhramaraketU rAkSasezvaraH SaSTilakSapramANarakSaHsainyaM melayitvA naimittikaM pRSTavAn-kAste uttamacaritro mama vairI ? / naimittikaH prAha-tava putrI madAlasAM pariNIya sArabhUtaM tvadIyaM ratnapaJcakaM gRhItvAdhunA moTapallInAmavelAkUlarAjyaM kurvANo'sti / sakalataTasvAmI saJjAto'sti samprati / tat zrutvA rAkSasapati-IN pardadhyau-aho alaMghyA bhavitavyatA / samudrAntaHzailasthitakUpadvArA pravizya bhUcareNApyamunA pAtAlabhavane devaanaa-ICIR238|| mapyagamye mayA guptIkRtA madAlasA pariNItA / ratnapaJcatayI tathA ca mama jIvitaprAyA gRhiitaa|aho naimittikasya / jJAnam / aho etasya bhUmigocarasyApi bhaagyaatishyH| yastadA zUnyadvIpe ekAkI sannAhAdirahito'pi mayA jetuM / in Education For Private Personel Use Only M ainelibrary.org Page #131 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education Inter na roke sa samprati prAptarAjyaH paJcaratnamahimnA sampUrNakozabalaH prabhUtasubhaTakoTiparivRtaH kathaM jetuM zakyate ? | athavA jAmAtrA saha kalahe kA zobhA bhavati ? / iti vicintya vimuktaraNasaMrambho moTapallIvelAkUla mAgatya sapraNayaM svatanayAM sambhASya zrIuttamacaritraM nRpaM praNamya tadAjJAM prapadya svasthAnamAgamat / itazca-ekadA rAjJaH saMsadi kavilekhahArakaH samAyAtaH / rAjJe ca lekhaM samarpayAmAsa / rAjA'pyunmudyAvAcayat / tathAhi - svastizrIvArANasyAM rAjA zrImakaradhvajaH khaputramuttamacaritranAmAnaM kumAraM nirbharamAliGgaya kuzala| kathanapUrvakamAdizati-yathA vatsa ! tvayi videzaM prati prasthite ahaM tvAmapazyan azvavArAn pattIn sarvatra lekhahArAn preSayitvA tava zuddhimakArSam, paraM prayANadivasAdanu grAme pure pattane nivezane vane parvate dvIpe ca bhavato vArtA'pi na lebhe / anyacca - ahaM vArddhakeNa rAjyabhAradhaureyasya bhavato viraheNa ca samprati vyAkulo jAto'smi / adhunA ca | tvaM moTapallIvelAkUle rAjyaM kurvANaH zrutaH / tato'sau lekhaH prahitaH / etajjJAtvA dRSTalekhenAtrAgantavyamiti | lekhArthamavagatya tadaiva velAkUlarAjyaM pradhAnebhyo bhalApayitvA svayaM sasainyapriyAcatuSTayayuto vArANasIM pratasthe / | krameNa citrakUTaM prAptaH / tatra tatkhAminA mahAsenarAjJA samutpannavairAgyeNa niSputreNa rAjyadhurandharaM naraM jJAtu Telibrary.org Page #132 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 239 // Jain Education Int mArAdhitayA santuSTayA devyA proktam - prAtastava rAjyadhurAdhaureyaH zrIuttamacaritranAmA rAjA'traiSyati, prAtastasmai rAjyaM dattvA nizcitaH san svakAryaM sAdhayeti / tato rAjA devatAgirA tatrAgatAyottamacaritrAya rAjyaM dattvA zrIcandrazekharasUripArzve dIkSAM jagrAha / atra dharmopadezaH / atha katiciddinAni tatra sthitvA medapATamAlavakasapAdalakSakarNATamahArASTrAdidezAn svAyattIkRtya tatra tatra svaniyoginaH sthApayitvA krameNa gopAlagirimahAdurgaM prAptaH / tatra ca vIraseno rAjA sindhusauvIraprabhRtidezanetA caturakSauhiNIsainyasamudAyaH zrIuttamacaritrasya sammukhamAgataH, dUtamukhena jJApayAmAsa - madezaM parityajyAnyato vraja yuddhasajjo vA bhaveti / uttamacaritro'pi dUtagirA kruddhaH saGgrAmasajjo'bhUt / ubhayorapi sainyayoH pravRtto ghoro mahAraNaH, tadA jitamuttamacaritreNa, jIvanneva baddho vIraseno muktazca khAjJAM grAhayitvA / vIraseno'pi tenaiva vairAgyeNottamacaritrAya rAjyaM dattvA sahasranRpayutastapaH prapede / kiyantamapi kAlaM tatra sthitvA'nyadA vArANasIM prati prasthitaH / prAptaH svarAjadhAnIM pitrA kRtaprauDhapravezotsavaH puramadhye praviveza, nanAma ca pituH pAdau / zrImakaradhvajo'pi tasmai rAjyaM dattvA pravavrAja / atha rAjyacatuSTayasvAmI rAjA zrIuttamacaritraH pUrvapuNyAnu uttamacaritrakumAra caritram / // 239 // gelibrary.org Page #133 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhAvena ciraM saukhyamanvabhuMkta / tasya ca 40 catvAriMzatkoTayo grAmANAM 4. catvAriMzatlakSANi gajAnAM 40 catvAriMzatlakSANyazvAnAM 40 catvAriMzatlakSANi rathAnAM catvAriMzatkoTayaH pattInAM pattyazcatasro ( paraHsahasrAH) bhUpAnAmAsan / tena ca kAritAH pratigrAmaM jinaprAsAdAH, pravartitAH prativarSa rathayAtrAtIrthayAtrAdimahAH, muktaaH| sarvagrAmeSu karAH / anyadA samAyAtaH kevalI, gato vandanArtha rAjA, zrutA dhrmdeshnaa| rAjA papraccha-bhagavan ! kena karmaNA mama sampadodbhutA jAtAH ? kena ca mama samudre patanaM jAtaM ? kiyatkAlaM kena vA mama zukatvaM ca ? kena / vA'naGgasenAgaNikA prAptA? / kevalI prAha-zRNu rAjan ! himavadbhUmau sudattagrAme dhanadattaH kauTumbikaH, catasrastasya bhAryAH, sa ca pUrva dhanavAnapi kAlena vidhivazAdatyantaM daridro jAtaH / anyadA mArge caurairapahRtavastrAzca-IN tvAro munayastatrAgatAH / dhanadattena bhadrakatayodAratayA ca prAsukAni zItakAlaparibhogyAni svaprAvaraNavastrANi catvAri zraddhAtizayAt sAdhubhyo dattAni / bhAryAbhiranumodanA kRtA / dhanadattajIvastena puNyena tvaM rAjA jAtaH / rAjyacatuSTayakhAmI, vastrapAtradAnAt tava ratnapaJcakaM dhanadhAnyamaNikanakacInAMzukakSIrodakaratnakambalaprabhRtivastUnAM sarvadA sampAdakaM jAtam / ekadA ca pUrvabhave tvayA mainikA iva malinagAtrA ete munaya iti jugupsA | Jain Education For Private Personel Use Only ainelibrary.org Page #134 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 240 // Jain Education kRtA tena karmaNA mInodare uSitastvaM kiyantamapi kAlaM mainikagRhe sthitazca bhavAn / sahasratame bhave ekaH zukaH paJjare kSiptaH tena pApenAtrApi bhave zukatvaM prAptam / anaGgasenAyAzca pUrvabhave kAcitsakhI atyadbhuta| zRGgArA aho gaNikeyamiti hasitA tena karmaNA'sau gaNikA jAtA / iti zrutvA rAjAdayo vairAgyamApannAH sutAya rAjyaM dattvA pravrajyAM jagRhuH / tIvraM tapastaptvA devA abhUvan / mahAvidehe muktirbhaviSyati / iti vastradAne uttamacaritrarAjakathA samAptA // 54 // pratibodhyaM kuTumbaM khamuttamairnijazaktitaH / kSemaGkaramahAsAdhuneva muktisukhAptaye // 1 // kenacidU gRhasthena svadhAnyaparAvartenAnIta [ manya ] mannaM na grahItavyaM sAdhunA kalisambhavAt, tathAhi-- vasantapure nilayaH zreSThI, sudarzanA bhAryA, tayorDoM putrau -kSemaGkaradevadattau, lakSmIrduhitA ca / tatraiva pure tilakazreSThinaH sundarI priyA / dhanadattaH putraH, bandhumatI sutA / anyadA tatra kSemaGkaraH putraH sUrINAmupakaNThe dIkSAM gRhItavAn / devadattena ca bandhumatI dhanadattena ca lakSmIH pariNItA / anyadA karmavazAt dhanadattasya gRhe dAridryamupAgataM, tataH sa duHkhaprApaM kodravakUraM bhuGkte / devadattazvezvaraH san sadA zAlyodanaM bhuGkte / anyadA kSemaGkarasAdhustatrAgatazcinta uttamacaritra kumAra caritram | // 240 // w.jainelibrary.org Page #135 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yAmAsa-yadi devadattasya bhrAtuhe gamiSyAmi tadA me bhaginI dAridyeNAhamabhibhUtA tato mama gRhe sAdhurapi / bhrAtA na samuttIrNa iti paribhavaM maMsyate iti tato'nukampayA tasyA evaM gRhaM praviveza / bhikSAvelAyAM ca tayAla cintitaM lakSmyA-yathA eko bhrAtA sAdhuzca prAghUrNakazca, mama gRhe ca kodravakUrastataH kathamasau asmai dIyate?, zAlyodanazca mama gRhe na vidyate, tato bhAtRjAyAyA bandhumatyAH sakAzAt kodravaudanaparAvartanena zAlyodanamAnIya ddaamiiti| tathaiva kRtm|atraantre ca devadatto bhojanArthaM svgRhmaagtH| devadatto bandhumatyA papRcche, yathAbhokAnta ! adya bhavatA kodravaudano jemitavyaH ? / tena cAparijJAtaparivartanavRttAntena cintitam-yathA'nayA kRpaNatayA kodravaudano rADo, na zAlyodanaH, tatastAM tADayitumArebhe, sA ca tADyamAnA prAha-kiM mAM tADayasi ? / tavaiva bhaginI kodravaudanaM muktvA zAlyodanaM nItavatI / dhanadattasyApi bhojanArthamupaviSTasya yaH / zAlyodanaH kSemaGkarasya dIyamAna uddharitaH sa gauraveNa lakSmyA pariveSitaH / tatastena sA pRSTA-kuto'yaM zAlyodanaH? / tataH kathitaH sarvo'pi vRttaantstyaa| ttshckop|dhndttshcaaheti-haa pApe ! kimiti mANakamekaM zAliM| pattvA sAdhave zAlyodano dattaH / athavA (kimiti) AtmIyagRhasatkaH kodravo na dattaH / ytprgRhaadaanynen| bharate.41 Jain Education a l For Private & Personal use only ainelibrary.org Page #136 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| // zrIbharate- mama gRhe mAlinyamAnItaM tvayA / tatastenApi sA tADitA / sAdhunA cAyaM vRttAnto gRhadvayavartI sarvo'pi parAvartane zvaravRttiH kSemaMkarajanamukhAt zuzruve / tato nizi sarvANyapi tAni pratibodhitAni / yathA itthamasmAkaM na kalpate, paramajAnatA // 241 // |mayA gRhItamannam , ata eva ca kalahAdidoSasambhavAt bhagavatA pratiSiddham / tato jinapraNItadharma savistaraM kathitavAn / tataH sarveSAmapi saMvego'bhUt / dattA ca dIkSA teSAM sarveSAmapi / tataH kAlena teSAM muktirapi / bhaviSyati // iti kSemaGkaramahAsAdhukathA samAptA // 55 // jaMghAhINA ome kusumapure sissa joga raha kahaNaM / khuDudugaMjaNasuNaNAgamaNaM desaMtare saraNaM // 1 // bhikkhe parihAyaMte therANaM tesi omi ditANaM / saha bhuja caMdagutte omoyariyAe dobalaM // 2 // cANaka puccha iTTAla-cuNNaM dAraM pihittu dhUme ya / daDe kuccha pasaMsA therasamIve uvAlaMbho // 3 // tathAhi-kusumapure candragupto nAma rAjA / tasya mantrI cANakyaH / tatra ca jaGghAbalaparihInAH susthitA- // 241 // MbhidhAH suuryH| anyadA ca tatra durbhikSamapatat / tataH sUribhizcintitam-amuM samRddhAbhidhAnaM ziSyaM sUripade || saMsthApya sakalagacchasametaM subhikSe kvApi preSayAmi / tatastasmai yoniprAbhRtamekAnte vyAkhyAtumArabdham / tatra ca Jain Educat i onal For Private & Personel Use Only IN .jainelibrary.org Page #137 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educa kSullakadvayena kathamapyaddazyIkaraNanibandhanamaJjanaM vyAkhyAyamAnaM zuzruve / yathA tenAJjitacakSurna kenApi dRzyate / iti yoniprAbhRtavyAkhyAnasamarthanAnantaraM ca samRddhAbhidho'ntevAsI sUripade sthApitaH / mutkalitazca sakalagacchasameto dezAntare / svayamekAkinastatraivAvatasthire sUrayaH / katipayadinAnantaraM kSullakaiyamAcAryasamIpe samAja - gAma / AcAryA api yat kimapi bhikSayA labhante tatsamaM vibhajya kSullakadvayena saha bhuJjate / tata AhArAparipUrNatayA sUrINAM daurbalyamabhavat / tatazcintitaM kSullakadvayena - avamodaratA sUrINAM tato vayaM pUrvazrutamaJjanaM kRtvA candraguptena saha bhuJjAva iti / tathaiva kRtam / tatazcandraguptasyAhArastokatayA babhUva zarIre kRzatA / tatazcANakyena pRSTaM kiM te zarIre daurbalyaM ? / sa prAha - paripUrNAhArAlAbhataH / tatazcANakyena cintitam - etAvatyAhAre pariveSyamANe kathamAhArasyAparipUrNatA ? / tannUnamaJjanasiddhaH ko'pi samAgatya rAjJA saha bhuGkte / tatastenAJjanasiddhagrahaNAya bhojanamaNDape'tIva zlakSNeSTikAcUrNe vikIrNe dRSTAni manuSyapadAni / tato nizcikye - nUnaM hau puruSAvaJjanasiddhAvAyAtaH / tato dvAraM pidhAya madhye'tibalo dhUmo niSpAditaH / dhUmabAdhitanayanayozca tayoraJjanaM nayanAzrubhiH saha vigalitaM / tato babhUvatuH pratyakSau kSullakau / kRtA candraguptenAtmani jugupsA - aho viTTAlito'hamAbhyAmiti / tatazcANakyena mational . Page #138 -------------------------------------------------------------------------- ________________ GI kathA / // zrIbharate- tasya samAdhAnanimittaM pravacanamAlinyarakSArtha ca prazaMsito rAjA-yathA dhanyastvamasi yo bAlabrahmacAribhiryatibhiH aJjanapiNDe zvaravRttiH // pavitrIkRta iti / tato vanditvA mutkalitau dvAvapi kSullako / cANakyena rajanyAM vasatAvAgatya sUraya upA- kSullaka haya " // 242 // labdhAH-yathaitau yuSmatakSullakAvuDDAhaM kurutH| tataH sUribhiHsa evopAlabdho / ythaa-tvmevaatraapraadhkaarii| dvayorapi / kSullakayorna nirvAhaM cintayasi / sa prAha-bhagavan ! adyaprabhRti mayA sarveSAmapyannapAnAdicintA kAryeti / pAdayornipatya sUrayastena kssmitaaH| sakalasyApi saGghasya tata UrdhvaM yathAyogyaM cintitam / tatastAvapi kSullakau / IN gurupArzve AlocanAM lAtvA samyag kRtvA tau svarga gatau / kramAnmuktiM gamiSyataH / iti kSullakakathA // 56 // ___ mAnopari kSullakodAharaNam / tathAhi-giripuSpite pure siMhAhvAcAryAH saparivArA IyuH / anyadA sevatikAkSaNaH samajani / tasmiMzca divase tatra pauruSyanantaraM ekatra taruNazramaNAnAM samavAyo'bhavat / teSAM parasparamulApo'bhUditi / tatra ko'pyavadat-ko nAmaiteSAM madhye prAtareva sevatikA AneSyati ? / tatra guNacandrAbhidhaH // 242 // kSullakaH pratyavAdIt-ahamAneSyAmi / tato'bhANIt sa sAdhuH-sarvasAdhUnAM sevatikA ghRtaguDasahitA rocate rahitANI vA ? / kSullaka Aha-yAdRzIstvamicchasi tAdRzIrAneSyAmi / evaM ca kRtvA pratijJA nAMdIpAtramAdAya bhikSArtha For Private Personal use only Page #139 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education In | nirjagAma / praviSTaH kvApi kauTumbikagRhe / dRSTAzca taMtra pracurAH sevatikAH / ghRtaguDAdIni ca prabhUtAni praguNIkRtAni / tato'nekadhA vacanabhaGgIbhiH sulocanAbhidhAnA kauTumbikagRhiNI yAcitA / tayA ca sarvathA pratiSiddhaH kSullakaH / tataH kSullako'bhANIt sAmarSaM - niyamAdiyaM sevatikA saghRtaguDA mayA grahItavyA / sulocanA'pi sAmarSaM kSullakavacaH zrutvA saJjAtakopA pratyuvAca - yadi tvametAsAM sevatikAnAM kimapi labhase tadA madIyA nAsikA chedyA / kSullako'cintayat - avazyametanmayA vidhAtavyam, evaM vicintya gRhAnniryayau / papraccha ca kasyApi pArzve - kasyedaM gRhamiti / so'vAdIt - viSNumitrasya / tataH punarapi kSullakaH pRcchati sa idAnIM va vartate ? / tenoktaM - parSadi / tataH parSadi gatvA saharSa iva parSajjanAn pRSTavAn - bho ! yuSmAkaM madhye ko viSNumitraH ? / janA apyavAdiSuH - kiM sAdho ! tava tena prayojanam ? / sAdhuravocat - taM kimapi yAciSye / sa ca teSAM sarveSAmapi prAyo bhaginIpatiriti sahAsaM tairavAci -kRpaNo'sau na te kimapi dAsyatItyasmAneva yAcasva / tato viSNumitro dadhyau - mA me apabhrA| janA bhavediti teSAmagrato bhUtvA babhANa- ahaM viSNumitro'haM / yAcakha kimapi mAM / mA kelivacanamamISAM karNe | akArSIzca / tato'vAdIt kSullako - yAce'haM yadi tvaM mahelApradhAnAnAM SaNNAM puruSANAmanyatamo na bhavasi / tataH inelibrary.org Page #140 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- shvrvRttiH|| // 243 // bhikSuH parSajanA avAdiSu:-ke te SaT puruSA mahelApradhAnAH ? yeSAmanyatamo'yamAzaGkayate / tataH kSullaka Aha-II mAnapiNDe sevatikAzvetAGguli 1 koDDAyI 2, tIrthasnAyI 3 ca kiGkaraH 4|hdjnyo 5 gRdhariMkhI ca 6, SaDete gRhinniivshaaH|| eteSAM SaNNAmapi kathAnakAnyamUni santi / tathAhi-kvacidbAme ko'pi puruSo nijabhAryAchandAnuvartI, sa ca prAtarevotthAya jAtabubhukSo nijabhAryAM bhojanaM yAcate / sA ca vadati-nAhamAlasyenotthAtumutsahe / tatastvameva samAkarSa cuLyA bhasma / bahiH prakSipa / tatra prAtivezmikagRhAdAnIya vahni prajvAlaya tamindhanaprakSepeNa / / samAropaya culyAH zirasi sthAlI / evaM yAvat paktvA kthy| tato'haM pariveSayAmi iti / sa ca tathaiva pratidinaM kurute / tato lokena prAtarevAsya cullyA bhasmasamAkarSaNena zvetIbhUtAGgulidarzanAt sahAsaM zvetAGguliriti nAma kRtm| eSa zvetAGguliH 1 // tathA kacidrAme ko'pi puruSo nijabhAryAmukhadarzanasukhalampaTastadAdezavartI / anyadA tayA bhAryayA kathitaM yathA'hamAlasye, tvameva codakaM taDAgAdAnaya / sa ca devatA''dezamiva bhAryA''dezamabhimanyamAnaH prativadati-yadAdizasi priye! tadahaM karomi / tato divase loko mAM mA drAkSIditi rAtrau pazcimayAme samutthAya pratidivasaM taDAgAdudakamAnayati / tasya ca tatra gamanAgamane kurvataH padasaJcArazabdazravaNa // 243 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only Minelibrary.org Page #141 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educat to ghaTabharaNe buDabuDazabdazravaNatazca taDAgapAlIvRkSeSu prasuptA bakA uDDIyotpatanti / eSa vRttAnto lokena viditaH / tato'syArthasya sUcanArthaM hAsena bakoDDAyaka iti nAma kRtam / eSa bakoDDAyakaH 2 // tathA kacidrAme ko'pi puruSo bhAryAstanajaghanAdisparzalampaTo bhAryAchandAnuvartI, sa ca prAtarevotthAya kRtAJjalipragraho vadati - dayite ! kiM karomi ? / sA ca vadati - taDAgAdudakamAnaya / tato yat priyA samAdizatItyuktvA taDAgAdudakamAnayati / | punarapi bhaNati - kiM karomi prANezvari ? | sA vadati - kusUlAdAkRSya taNDulAn khaNDaya / evaM yAvadbhojanAdUrdhva mama pAdAn prakSAlya ghRtena phANayeti / sa ca sarvaM tathaiva karoti / tata eva lokena jJAtvA tasya kiGkara iti nAma darzitam / eSa kiGkaraH 3 // tathA kacid grAme ko'pi puruSo bhAryAdezavartI / sa cAnyadA nijabhAryAmavAdIt - prANezvari ! snAtumahamicchAmi / tayoktaM - yadyevaM tarhi AmalakAn zilAyAM vartaya / paridhehi snAnapotikAM / abhyaGgaya tailenAtmAnaM / gRhANa ghaTaM / tatastaDAge snAtvA ghaTaM ca jalena bhRtvA samAgaccheti / sa ca | devatAzeSAmiva bhAryA''dezaM zirasi nidhAya tathaiva karoti / evaM ca sarvadaiva / tato lokenAsyArthasya prakaTanArthaM hAsenAsya snAyaka iti nAma kRtam / eSa snAyakaH 4 // tathA kvacidU grAme ko'pi puruSo bhAryA''dezavidhAyI / ational ww.jainelibrary.org Page #142 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttiH // // 244 // Jain Educatio anyadA sa priyApArzve bhojanamayAcata / tayoktaM-mama samIpe sthAlamAdAya samAgaccha / so'pi yat priyatamA | samAdizati tanme pramANamiti vadaMstasyAH samIpe gataH / tayA pariveSitaM bhojanaM / tata uktaM - bhojanasthAne gatvA bhuMkSva / tataH sa bhojanasthAnaM gatvA bhoktuM pravRttaH / tataH punarapi tena tImanaM yAcitam / sA ca pratyuvAca - | sthAlamAdAya mama samIpe samAgaccha / tataH sa gRdhra iva utkaTiko riMkhan sthAlena gRhItena yAti / evaM tatrAdikamapi gRhNAti / tata etallokena jJAtvA hAsena gRdha iva riMkhatIti nAma kRtam / eSa gRbhrariMkhI 5 // tathA kacid grAme bhAryAmukhapralokanasukhalampaTastadA dezakArI ko'pi puruSaH / tasyAnyadA bhAryayA saha viSaya - sukhamanubhavataH putro babhUva / sa ca pAlanaka eva sthito'tibAlatvAt purISamutsRjati, tena ca purISeNa pAlanakaM bAlakavastrANi ca kharaMTyante / tataH sA bhaNati - bAlasya potikAni prakSAlaya, pAlanakaM bAla vastrANi ca / tato yat priyA samAdizati tat karomIti vadan tathaiva karoti / evaM sarvadaiva / tato lokenaitajjJAtvA bAlasya hadanaM prakSAlayituM jAnAtItikRtvA hadajJa iti nAma tasya kRtam / eSa hadajJaH 6 // tata evamukte kSullakena sarvairapi | pArSadikairekakAlamaTTATTahAsena hasaddhirabhANi - bhuka eSa SaNNAmapi puruSANAM guNAnAdadAti sma / tasmAdenaM mahilA pradhAnA SaTU puruSI / // 244 // w.jainelibrary.org Page #143 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mahelApradhAnaM mA yAcasva / viSNumitro'vAdIt-nAhaM SaNNAM puruSANAM samAnaH / tato yAcasva mAmiti / tataH lakSullakenoktaM-dehi me ghRtaguDasaMyutAH pAtrabharaNapramANAH sevatikAH / viSNumitreNoktaM dadAmi / tataH kSullakaM ) kare gRhItvA svasadmAbhimukhaM calitavAn / samAgato nijagRhadvAre / tataH kSullakenAmANi-prathamameva tava gRhe gato'bhUvam / tatra tava bhAryayA pratijJA vyadhAyi-yathA na kimapi te dAsyAmi / tata idAnIM yayuktaM tat smaacr| evamukte viSNumitro'vAdIt-yadyevaM tarhi kSaNamAtrameva gRhadvAre tiSTha / pazcAdAkArayiSyAmi / tataH praviSTo / gRhamadhyaM vissnnumitrH| pRSTA ca tena svabhAryA-yathA rAdhA sevatikA ? / praguNIkRtAni ghRtaguDAdIni ? / tayoktaM-sarva sajjIkRtamasti / kSatriyo'vag-prakaTIkuru, kAryamasti / tayA darzitA rasavatI / tato guDAnayanacchalena patnI mAlasyopari caTApitA / apanItA tato niHzreNiH / tata sa AkArya kSullakaM pAtrabharaNapramANA dadau tasmai sevlaatikaaH| ghRtaguDAdIni dAtumArabdhAni / atrAntare guDamAdAya sulocanA mAlAduttarItuM pravRttA / paraM niHzreNiM na pazyati / tato vismitadRSTayA saprasaraM yAvadAlokate tAvat pazyati kSullakAya ghRtaguDasaMyuktAH sevatikA diiyNmaanaaH| tato'hamanena kSullakenAbhibhUtetyabhimAnapUritahRdayA mA'smai dehIti mahatA zabdena putkurute / kSullako'pi tasyAH / Jain Education For Private Personal Use Only Drary.org Page #144 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 245 // Jain Educatio sammukhamavalokya mayA tava nAsikApuDhe mUtritamiti nijanAsApuTe aGgulyabhinayena darzayati / darzayitvA ca ghRta- mAyApiNDe guDasevatikA jagAma nijavasatAviti / kramAdgurupArzve jinendroktadharmaM zrutvA kauTumbiko dIkSAM jagrAha / ciraM saMyamaM prapAtya svargasaukhyamApa / tato muktimapi yAsyati / kSullako'pi mAnaM muktvA kramAccAritraM pratipAlya | muktiM gamiSyati / iti mAnopari kRpaNopari kSullaka (kRpaNa) kauTumbikapriya kathA samAptA // 57 // dhanadattakathA / gandhasamRddhe pure dhanadevo nAma bhikSUpAsakaH / sa ca sAdhubhyo bhikSArthaM gRhe samAgatebhyo na kiJcidapi datte / anyadA varataruNazramaNAnAmekatra paripiNDitAnAM parasparamullApo'bhUt / tatra ekenoktam - atikRpaNo'yaM dhanadevaH | saMyatAnAM kimapi na dadAti / tato'sti ko'pi sAdhuH ya enaM ghRtaguDAdikaM dApayati / tatasteSAM madhye kenApyUce - yadIcchata adya / tato mAmanujAnIdhvaM yenAhaM dApayAmi / tatastairanujJAtaH / gatastasya gRham / abhimantrito vidyayA / tato brUte sAdhubhyaH - kiM prayacchAmi ? / tairuktaM - ghRtaguDavastvAdi / tato dApitaM tena saMyatebhyaH pracuraM ghRtaguDAdikaM / tadanantaraM ca pratisaMhRtA vidyA kSullakena / jAtaH khabhAvastho bhikSUpAsakaH / tato yAvannibhAlayati ghRtAdikaM ca na pazyati / tataH kena me hRtaM ghRtAdikaM ? kenAhaM muSito'smIti vilapituM pravRttaH / tataH parijanenoktaM - yuSmAbhireva ational // 245 // w.jainelibrary.org Page #145 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dattaM saMyatebhyo / mudhA kiM yUyaM bhaNatha ? / tato maunamavalambya sthitH| tato gurupArzve dharma zrutvA dhanadevaH kramAt / saMyamaM gRhItvA tInaM tapastaptvA sarvakarmakSayAnmuktiM yAsyati / iti kRpaNakathA samAptA // 58 // atha prthmsaadhviinaam(lobhpinnddsyaa)dhikaarH| NI rAjagRhapure siMharatho rAjA / vizvakarmA naTaH / tasya dve duhitarau surUpe / anyadA tatra yathAvihArakrama samIyurdharmarucayaH sUrayaH / teSAmantevAsI prjnyaanidhiraassaaddhbhuutiH| sa bhikSArthamaTan kathamapi vizvakarmaNo naTasya | gRhaM prAvizat / tatra ca labdhaH pradhAno modako / dvAre cAbhyetya cintitaM tena-eSa modakaH sUrINAM bhaviSyati / tata AtmArtha rUpaparAvartanamAdhAyAnyaM modakaM mArgayAmIti / tataH kANarUpaM kRtvA punaH prvissttH| dvitIyo modako || labdhaH / punarhAre'bhyetya dadhyau-ayamupAdhyAyasya bhaviSyati / tataH kubjarUpaM kRtvA tRtIyo modakaH prAptaH / / eSa dvitIyasAdhobhaviSyati iti dhyAtvA kuSThirUpaM kRtvA punaH pUrvavat praviSTaH san caturthaM modakaM prApa sH| bhaetAni rUpANi kurvantaM taM mAloparistho vizvakarmA'pazyat / dadhyau ca-IdRkkalAvAnasmAkaM kule ko'pi nAsti / utpannA tasya dhIH-duhitRbhyAM kSobhayitvA grahItavyaH / tatastatraityASADhabhUtiH pAtrabhRtairmodakaiH pratilambhito in Eduentan I I Mainelibrary.org Page #146 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrtebhvrvRttiH|| // 246 // 1 vizvakarmaNA / bhaNitaM - bhagavan ! sadA'nugrahaH kAryo'smadupari bhikSAgrahaNAt / tatazvASADhabhUtirgataH svAzrayam / |itazca - vizvakarmA tasya yateH kharUpaM nAnArUpakaraNAtmakaM duhitroH nijakuTumbasyAgre cAkathayat / bhaNite ca duhitarau - tathA svannadAnasneha darzanAdinA kartavyaH sa yatiH yathA yuSmAkamAyatto bhavati / sadA''yAtyASADhabhUtirAhArArtham / tatastAbhyAM tathopacarito yathA vazIbhUto jagAvASADhabhUtiH - gurumApRcchyAtrAgamiSyAmi yuSmAkaM pArzve / tato | gurupArzve gato yatiH / khAbhiprAyaM proktavAMzca / gurubhiruktaM vivekin ! evaM tava na yujyate / ASADhabhUtirjagaubhagavan ! kimapi tathAvidhaM pUrvamavAryaM karmodayamAgamat yathA tatra gamanaM vinA na zaknomi / evamuktvA rajoharaNaM gurupArzve muktvA gurUNAM pRSThirna dIyate iti dhyAyan pazcAtkRtapAdacAro'caladASADhabhUtiH / tatra gata | ASADhabhUtiH / vizvakarmA'vocat - mahAbhAga ! tavAyatte dve api amU kanye / tataH pariNIte tena te dve kanyake / bhaNite ca vizvakarmaNA - yo nAmaitAdRzImapyavasthAM gato'pi gurupAdAn smarati sa niyamAduttamaprakRtiH / tata etaccittAvarjanaM nityaM kAryaM madyapAnavirahitAbhyAM yuvAbhyAM snehena sadA / anyathaiSa virakto yAsyati / anena kalAvatA AtmIyagRhe bhUyasI zrIrbhaviSyati / tatazvASADhabhUtiH sarvakalAkuzalo'khilanaTAnAmagraNIrabhUt, lobhapiNDe ASADha bhUtiH / // 246 // w.jainelibrary.org Page #147 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AMERIES labhate ca bhUri dravyaM svakalAdarzanAt / anyadA rAjJA samAdiSTA naTAH-atha nirmahelaM nATakaM nartanIyam / tataH / sarve'pi naTAH khAM khAM yuvatiM svasvagRhe vimucya rAjakulaM gatAH / tatrAneke naTA bhUpasamakSaM vakalayA jitaaH| matadA rAjJA bahu dhanaM dde|it ASADhabhUtibhAryAbhyAM dhyAtam-adyAsmAkaM bhartA rAjakulaM gato'sti / sarvAM rAtriM IN| tatra sthaasyti| tataH pibAmo ythecchmaasvmiti| tathaiva kRtaM tAbhyAM / madavazAccApagatacetane vigatavastre dvitIya bhUmikAyA upari supte tiSThataH sma / rAjakule'pi pararASTradUtaH samAgAt iti rAjJo vyAkSepo babhUva / tato || Mall nAvasara itikRtvA pratIhAreNa mutkalitAH sarve'pi nttaaH| gatAH khaM khaM gRham / ASADhabhUtizca svagRhe'bhyetyA yAvad dvitIyabhUmikAmArohati tAvad te dve api nijapriye vigatavastratayA bIbhatse pazyati sma / tataH sa / IN mahAtmA acintayat-aho me mUDhatA, aho me nirvivekatA, aho me durvilasitaM, yadetAdRzAmapyazucikaraNDabhU tAnAmadhogatinibandhanAnAM kRte paramazucIbhUtamihaparalokakalyANaparamparAjanakamakSepeNa muktipadanibandhana |saMyamamujjhAMcakAra / tato'dyApi me kimapi na vinaSTamasti / gacchAmi gurupAdAntikaM / pratipadye ca cAritraM / prakSAlayAmi pApapaGkamiti vicintya vinirgato gRhAt / dRSTaH kathamapi vizvakarmaNA / lakSita iGgitAdinA-yathA bharate.42 Jain Education 11 Brainelibrary.org Page #148 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrteshvrvRttiH|| // 247 // 1 | virakta eSa yAtIti / tataH satvaraM nijaduhitarAvutthApya nirbhartsayati - hA durAtmake ! hInapuNyacaturdazIke ! yuSmaddilasitametAdRzamAlokya sakalakalAkuzalo yuSmaddhartA virakta yAtIti / tadyadi nivartayituM zaknuyAtaM tarhi nivartayeyAthAM / no cet prajIvanaM yAcadhvamiti / tatastAbhyAM sasambhramaM parihitavasanAbhyAM pRSThataH pradhAvyAgamyata / tasya padayorlagitvA proktaM - khAmin! kSamasvaikamaparAdhaM, nivartakha, mA AvAmanurakte parihara / evamukto'pi sa manAgapi na rajyate / tatastAbhyAmabhANi - svAmin ! yadyevaM tarhi prajIvanaM dehi, yena pazcAdapi yuSmatprasAdena jIvAmaH / tata evaM bhavatviti dAkSiNyavazAdanumanya pratinivRttaH / tato bharatacakravartinazcaritaprakAzakaM rASTrapAlaM nAma nATakaM kartukAmo'bhUt tadvacaH kartum / tato vijJapto vizvakarmaNA siMharatho rAjA - deva ! ASADhabhUtiH rASTrapAlaM nAma nATakaM yadi tubhyaM rocate tadA tavAgre karoti / rAjA jagau - karotu / ASADhabhUtiH prAha - tatra nATake rAjaputrapaJcazatairAbharaNavibhUSitaiH prayojanam / tato rAjJA dattAni rAjaputrANAM paJcazatAni / tAni yathAyathamASADhabhUtinA zikSitAni / tataH prArabdhaM nATakaM nartitum / tatrASADhabhUtirAtmanA ikSvAkubaMzasambhUto bharatazcakravartI sthitaH / rAjaputrAzca yathAyogaM kRtAH sAmantAdayaH / tatra ca nATake yathA bharatena bharataSaTkhaNDaM prasAdhitaM yathA caturdaza Jain Education national lobhapiNDe ASADha* bhUtikathA / // 247 // jainelibrary.org Page #149 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ratnAni nava mahAnidhayaH prAptAH, yathA cAdarzagRhe'vasthitasya kevalAlokaprAdurbhAvaH, yathA ca paJcazataparivAreNa saha || pravrajyAM pratipannaH, tat sarvamapyabhinIyate sma / tato rAjJA lokena ca parituSTena sarveSAmapi yathAzakti hArakuNDalAdInyAbharaNAni suvarNavastrANi ca prabhUtAni kSiptAni / tataH sarvajanAnAM dharmalAbha pradAya paJcazataparivArasahita ASADhabhUtirgantuM prAbartata / tataH kimetaditi rAjJA nivAritaH / tenoktaM-kiM bharatazcakravartI pravrajyAmAdAya nivRtto yenAhamapi nivarte iti bhaNan ASADhabhUtiH saparivAro nijaM nijaM vapurAdarza pratibimbita dRSyA zubhabhAvAt kevalajJAnaM prApa / tavastrAbharaNAdi nijanijabhAryANAM dattaM / tAsAM prajIvanakamabhUt / teSAM nAnaTAnAmapi zuddha cAritramabhUt / gurusamIpe jagmuH sarve'pi / tannATakaM vizvakarmaNA kusumapure kRtam / tatrApi paJcazatAni kSatriyANAM pravrajyAM laluH / tadA rAjJA cintitaM-evaM pravrajanto niSkSatriyAM pRthvIM kariSyanti / tatastannATyapustakamagnau pravezitam / tataHprabhRti tAdRg nATakaM nAjani / iti zrImattapAgacchAdhirAjazrImunisundarasUriziSyapaNDitazubhazIlaviracitAyAM bharatezvarabAhubalivRttau prathamaH sAdhvadhikAraH samAptaH 1 // PERCEDAACHDACH in Educatan For Private Personal use only ahinelibrary.org Page #150 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sulasA // 248 // ||shriibhrte atha dvitIyaH saadhviinaamdhikaarH| zvaravRttI tatra prthmgaathocyte| sAdhvyadhikAre / sulasA caMdaNavAlA, maNoramA mayaNareha dmyNtii| namayA suMdari sIyA, naMdA bhaddA subhadA y||1|| pAlayAmAsa samyaktvaM, zuddhaM yo bhAvato janaH / sulaseva sa badhnAti, yogyaM satkarma nirvRteH // 1 // / tathAhi-jambUdvIpamadhyasthaM bharatakhaNDavibhUSaNaM rAjagRhaM nAma puraM rAjate / tatra zreNikanAmA rAjA rAjyaM / kurute / nyAyI / yataH-"nyAyena pAlayan pRthvI, bhUpatirdharmakarmakRt / ihAmutra samApnoti, varDamAnAM sukhazriyam // 1 // " tasya rAjJaH sunandAdyA baDhyaH patnyo'bhUvan / sunandAyAH abhayakumAraH putrazcaturbuddhinidhAnamabhUt / / yataH-"uppattiyA veNaiyA, kammiyA prinnaamiyaa| buddhI cauvvihA vuttA, paMcamI novalabbhaI // 1 // " tatra ca pure nAgAbhidho rathikaH samRddo guNamaNimakarAkaro'bhUt / tasya ca priyA sulasA sacchIlazAlinI babhUva / IMen tenAnyadA dvitIyapriyAyA aGgIkaraNe niyamo gRhItaH zrIgurupAdye / tau dampatI parasparaM snehaguNAvanau sadbhAgyadazAnvitau dharmAnuraktau zubhabhAvayuktau sukhena kAlaM gamayataH sma / nAgastu zrIzreNikabhUpasya sevAM kurute / Jain Education a l For Private & Personel Use Only N inelibrary.org Page #151 -------------------------------------------------------------------------- ________________ anyadA nAgarathikaH kasyaciccheSThino devakumAratulyAn putrAn lAlyamAnAn rikhanaM prAGgaNe kurvANAn vIkSya dadhyau-yatra na khajanasaGgatiruccairyatra naiva laghulaghUni zizUni / yatra nAsti guNagauravacintA, hanta tAnyapi gRhANyagRhANi // 1 // " mamaivaMvidhe vibhave sati yatputro nAbhUt tanna ruciraM / tato nAgaH putraciMtAparo babhUva / / yataH-"yAvanna dravyaM bhavane prabhUtaM, tAvat sacintastadupArjanAya / prApte ca tasmin dhanarakSaNAyopAyaiH sadA / vyagramanA jano'yam // 1 // yAvanna lAvaNyakalaM kalatraM, prAptaM tadA mriyate'tra tAvat / prApte'tha tasmin / sakale kalatre, putrAptikAmaH puruSaM dunoti // 2 // dhanezvaro'pyAptakalatravAMzca, prabhUtaputro'pi janAzrito'pi / kASThaM ghuNaudhairiva rogazokainaraH samartho'pyabalaH kriyeta // 3 // " ityAdi dhyAtvA kRSNamukho nAgo'bhUt / tAdRzaM || kRSNAsyaM patiM vIkSya sulasayoktaM-bho prANeza ! kiM vindhyacyutakarIva dhyAyanasi ?, bhraSTarAjyarAjasUnuriva kiM kAlamukho'si ? / rAjJA'thavA kiM tvamapamAnito'si ? / athavA lokaistava viruddhaM jalpitam / athavA kiM tava gataM? kasyAbhISTasya vastuno viyogo'bhUt ? / yA cintA tava cetasi vidyate sA nigadyatAm / zrutveti priyAvaco nAgo vihasya prAha-bho priye ! mama tadgopyaM nAsti yanna tavAgre lapyate / yattava putro nAdyApyabhUttanmAM dunoti / / Jain Educatio n al STMainelibrary.org Page #152 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRtau sAdhvyadhi. kAre // 249 // Jain Education yataH - " eko'pi yaH saMkalakAryavidhau samarthaH, sattvAdhiko bhavati kiM bahubhiH prasUtaiH ? / candraH prakAzayati diGmukhamaNDalAni, tArAgaNaH samudito'pyasamartha eva // 1 // yataH dArAH putraphalA narANAm / tataH kAntA prAha - he nAtha! jinavAgvidAM kathamIdRzo khedo bhavati ? / putreSu satsu ko'pi zvabhraM na yAtItyevaM niyamo nAsti / svAmin! guNADhyo'pi balavAnapi mAtaraM pitaraM narake patantaM ko'pi na rakSati / yataH - pitA na mAtA na suto na putro, na bAndhavo no draviNaM na gotram / zvabhre patantaM manujaM na dharma, vinA samartho nanu pAtumatra // 1 // sa brahmadatto'pi sutaiH parIto, jAto'ndhalaH karmavazAddazAyAm / pAtAlamUle nipataMstathoccaiH, zrIzrIpatiH putragaNaidhRto na // 2 // kSINaM tanUjairdhRtarASTragotraM, putraiH kalaGkI sa pulastyavaMzaH / SaTkhaNDabhartA sagaraH saputro, duHkhena | bheje paralokamArgam // 3 // khargaH prabhUtairapi naiva putrairna vA'pavarge'pi vinA''tmakRtyAt / parantu saMsArasamudramArgaH, pravartate putraguNaiH sudhIza ! // 4 // nizamyeti priyAvAkyaM nAgaH prAha - priye ! yattvayA proktaM tatsatyameva / tathApi putraiH ziSTairaziSTairvinA na pitRRNAM mano dhRtiM yAti / yataH - " dizo yathA bAndhavavarjitAnAM, sadaiva cetAMsi yathA jaDAnAm / samastavizvAni yathA'dhanAnAM gRhANi zUnyAni tathA'sutAnAm // 1 // kadApi yeSu sulasA* kathA | // 249 // ainelibrary.org Page #153 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educatio vajanAgamo na, na gauravaM yeSu guNAdhikAnAm / zizuni no yeSu bhRzaM laghUni, gRhANi kiM tAnyapi ? hA'gRhANi // 2 // saMsAravAse vasatAM narANAM, vizrAmabhUmyo manaso'tra tisraH / priyaM kalatraM tanayo vinItaH, satsaGgatiH sarvaguNottarA ca // 3 // candrapradIpena yathA nizAyAM, ravipradIpena yathA divA vA / padArthasArthAH prakaTIkriyante, sutapradIpena tathA khapUrve // 4 // ekena bhAgyAdhikatAM gatena, putreNa vaMzo vizadIkriyeta / vanaM samastaM nanu | candanena, saMvAsyate gandhaguNAdhikena // 5 // putreNa mAtApitarau janAnAmutkRSTabhAvaM gamitAviva / putreNa kIrtirbhajate sthiratvaM yat sAgarI sA sagarasya jAtA // 6 // iti pativaco nizamya sulasA jagau -mama pArzvAdapatyAnyadhunA na dRzyante tena tvaM dvitIyAM priyAM pariNaya / sA patnI tava putrAn prasaviSyati / tatastvaM | putravAn bhaviSyasi / atha nAgaH prAha-yadi ko'pi rAjA rAjyaM svasutAsametaM mahyaM datte tathApyaparAM tvattaH priyAM necchAmi / paramAnaM bhuktvA ko ghRSTiM vAJchati ? / asmin bhave tvatsakAzAt suto bhavati yadi tadA bhavatu / no | cet putraM vinA tiSThAmyaham / itIrite tena kAntena sulasA sutArthinI cintayAmAsa / "dharmaH kalpadrumo dharma| zcintAmaNirmanoharaH / dharmaH kalpalatA dharmaH, kAmadhenurnigadyate // 1 // mUDhAstaM dharmaM tAdRzaM svargApavargasukhadaM jainelibrary.org Page #154 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI sAdhyadhi kAre // 250 // Jain Education muktvA'nyatra ratiM kurvate / yataH - " varaM kulaM prema parasparaM ca dIrghaM tathA''yuH paTutA ca dehe / abhISTasaGgava guNAnurAgaH, satputralAbhaH prabhutA ca loke // 1 // lakSmIH khagehe vadane ca vANI, zauryaM ca bAhau khakare ca dAnam / saubhAgyamaGge hRdaye sudhIzca, kIrtizca dikSUjvaladharmataH syAt // 2 // re citta ! khedaM kimupaiSi nityaM dRSTvA'nyava - stUni manoharANi ? / dharmaM kuruSvAzu yadIcchasISTaM, dharmaM vinA naiva samIhitaM syAt // 3 // evaM vicintya sulasA | vizeSato dharmakarmaparA putrArthinI jinAca cakAra / dAnaM ca caturvidhAhArasahitaM satpAtrebhyo datte sma / brahmacarya - bhUzayanAcAmlAni kurute sma / itastasyAH sacvamavadhijJAnenAvagamyendraH sulasAM prazazaMsa - adhunA sulasA zrAvikA svadharmakRtyAt kenApi na cAlyate / tadA zakravacanaM zrutvA hariNegameSI suraH sulasAparIkSArthaM svargAccacAla / | sa devaH sAdhudvayarUpaM vidhAya nAgagRhe samAgAt / tatsAdhudvayamAgacchat dRSTvA sulasA samuttasthau / dadhyAviti | citte - purANapApagrasanaikaheturuccairbhaviSyatphalalAbhavaktA / nAbhavyagehaM khalu sarvatIrthamayo'tithiH pAvayati kramAbhyAm // 1 // manuSyatAyAH phalametadeva, yat saMvibhAgaH kriyate'tithInAm / anyat svakIyodarapUraNaM yat, sarva pazUnAM kila rakSaNaM tat // 2 // tadbhojanaM yan munidattazeSaM, sA prAjJatA yA na karoti pApam / tanmitramA sulasAkathA / // 250 // helibrary.org Page #155 -------------------------------------------------------------------------- ________________ padi sukhe ca samakriyaM yadetat trayaM jagati puNyakRto labhante // 3 // dhyAtveti sulasA dAnazauNDA sAdhudvayaM praNamya khaM kRtArtha manyamAnA kRtAJjalirvyajijJapat-bho yatIza ! tvadAgamanenedaM madIyaM gRhaM pavitritaM, yatkAyaM bhavati tannivedyatAm / yatiH prAha-tvadIyagRhe lakSapAkatailakumbhAH shrutaaH| sAdhavo glAnAH santi bahavaH / teSAM cikitsAkaraNArthaM tailaM vizrANaya / tato hRSTA tailakumbhamekaM gRhAbahirdAtuM yAvanninAya tAvattena devenApararUpakaraNenAdRzyarUpeNa kumbho bhUmau pAtito bhagnazca / evaM sulasayA samAnIto | dvitIyo tRtIyazcaturthaH kumbho bhagnaH / tato devaH sulasAmanaH khedarahitaM jJAnena jJAtvA prakaTIbhUya prAha-tvameva dhanyA'si / indreNa yAdRzaM dharmasthiratAkIrtanaM tAvakaM sabhAmadhye varNitaM tAdRzaM mayA dRSTamadya / / IN| ahaM hariNegameSI suraH tvAM priikssitumaagaam| tuSTo'smyahaM / varaM vRnnu| tataHsA jagau-surendracamUpate! tvaM jJAnena manmanobhavaM manorathaM jAnISe / tataH saharSaH suro dvAtriMzadguTikAstasyai vitIrya prAha-tvayaikaikA guTikA bhkssnniiyaa| ghaTA(gaccha)n (svarUpaM)prakRTIkRtya prAha-tava guTikAprabhAvAdvAtriMzat sutA bhaviSyanti / garIyasyantarAyike [bhUte] samAgate tvayA smaraNIyo'haM yathA tavotpannavinaM pinaSmi, evamuktvA suro vidyudiva tirodadhe / punarjinA - Jain Education For Private Personel Use Only elibrary.org Page #156 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sulsaakthaa| kAre ___ // zrIbharate. kAparA sulasA bhogaparA babhUva / atha samAgate RtukAle dharmazIlA sulasA dadhyau-mama bahubhiH putraiH kim ? / ekesAvyadhi- NnApi suputreNa, sukhameva bhaviSyati / yadi syAt puNyavAn jIvaH, sarvajJA prasAdhakaH // 1 // dharmakaraNe vimaM / bhavati malamUtrojhanAdinA / dvAtriMzatA guTikAbhirbhakSitAbhire kaH putro dvAtriMzallakSaNo yadi bhavati tadA varam / yataH-"prasUyate sUnuranUnakAryakartA sa eko'pi kimu prabhUtaiH 1 / AzAH prakAzAH kurute'mRtAMzureko'dhyasaGkhyA uditA na taaraaH||1|| ekA'pi bhavyA varakAmadhenuH, sadaiva yA kAmitadAnadakSA / ghArasitairvapaviNIsahadai baismRNanoTikaraiH kimanyaiH ? // 2 // eko'pi tejaprakaraiH prapUrNazcintAmaNizcintitakAryakartA / hArAvirudairapi / vartulaizca, kaNThasthitaiH kAcamaNigaNaiH kim ? // 3 // " evaM dhyAtvA sulasayA tA guTikAH samastAH samakAlaM prAzire / tAsAM guTikAnA prabhAvAttasyA udare dvAtriMzad garbhAH prAdurbabhUvuH / te vardhamAnAH kramAtasyAH sula-11 sAyA udare tathA vyathAM cakruH yathA tadA prANAH prayANakaM kurvanto'bhUvaMstasyAH / yathA droNapramANe kalaze khArI pacyamAnA kalazaM bhinatti tathA tasyA udaraM tairgabhairbhedyamAnamabhUt / tadA vedanAM tAmasahyAM sahamAnA sulasA vighnopazAntyai kAyotsarge devaM sasmAra / tasyAH satvenAkarSitaH sa eva suraH prAdurbhUya prAha-bho mahAsati ! ahaM Jain Education Della For Private & Personel Use Only TAvainelibrary.org Page #157 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tvayA yadarthaM smRto'smi tannivedaya / tataH sA muktakAyotsargA svakRtaM karma jagAda / devaH prAha-bho mugdhe! tvayA avicArya kAryaM kRtaM / yatastvayA dvAtriMzadguTikAH samakAlaM bhuktAH tena tava dvAtriMzat putrAH samakAlaM mavi - vyanti / yadaikaH putro mariSyati tadA dvAtriMzat putrA mariSyanti / yadi pRthak pRthak guTikAstvaM prAkSIstadA | pRthak pRthak dvAtriMzataM putrAnajIjanaH / tato khulasA jagau - jIvena yat karma kRtaM zubhAzubhaM baddhaM vA tattacaiva mujyate / yataH- "saMsAravAse kRtakarmaNo'tra, muddrapraviSTairapi mucyate na / no cet parAkSaH salilAntarekastambhasthasaudhe'pi kathaM / vipannaH ? // 1 // yannaiva bhAvyaM bhavatIha tanna, tannAnyathA yasya yadasti bhAvyam / pratyakSamekasya yato'sti lAbhaH, chedaH parasyaiva tato yataH syAt // 2 // sampadyate saiva matirjanAnAM tAdRksahAyA api sambhavanti / yAdRksvarUpA bhavitavyatA'sti no cetkathaM dIvyati dharmajo'pi ? // 3 // guNAbhirAmo yadi rAmabhadro, rAjyaikayogyo'pi vanaM jagAma / vidyAdharaH zrIdazakandharacet, prabhUtadAro'pi jahAra sItAm // 4 // tato bho harigayeSin / kiM kriyate mayA avimRzya kAryametat kRtam / yadi ca mamAnukUlaM karmAsti taba ca zaktirasti tadA tvaM mamodaravyathAM prazamaya / no cedahaM svakRtaM karma bhokSye / yadi tvamimAM vyathAmupazamayestadA jinazAsanonnatirbhavati / Jain Educatomational Page #158 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - CA kthaa| ||shriibhrte- zvaravRttI sAdhvyadhikAre // 252 // tato devena prasannena tasyA udaravyathA spheTitA / tato devaH svasthAne gataH / tataH sulasA dharmaparA hitairmitai-17 sulasArAhArastaM garbha poSayAmAsa / yataH-"vAtalaizca bhavedgarbhaH, kubjaandhjddvaamnH| pittakaiH pittalaH paGguH, kuSThI pANDukaphAtmabhiH // 1 // yAmamadhye na bhoktavyaM, yAmayugmaM na laGghayet / yAmamadhye rasotpattiryAmayugme blkssyH|| 2 // " tataH sampUrNe samaye sukhapnasUcitAn dvAtriMzataM putrAnasUta sulasA / nAgasteSAM putrANAM janmotsavaM cakre mahAdAnena / yataH-"nAgastadA'dAt sutajanmaharSAvardhApanI maargnncettikaabhyH|suvrnnrtnaani bahUni yasmAt , sarve'pi lAbhA anu putralAbham // 1 // digantavizrAntamRdaGganAdaM, bherIravairmizritazaGkhanAdam / nRtyadvadhUvArakRtapramodaM, veSAntarairdattamanovinodam // 2 // suvAsinImaGgalagItagAnaM, vittAnusAreNa vitiirnndaanm| kAryAntarapreritakiGkaraugha, supUjyapUjAkaraNairamogham // 3 // pApaThyamAnAmitabandilokaM,vAvadyamAnAmitadharmazAstram / aTATyamAnAmitabandhuvarga, saMzodhyamAnAmitaguptigeham // 4 // udbhinnayUpaM kRtasaGghapUjaM, kRtotsavaM zrIjinamandireSu / pradIyamA-11 nAjyaguDaM gRheSu, pravizyamAnAkSatapAtraramyam // 5 // sambhojyamAnAgatasarvalokaM, tAmbUladAnena vidhUtazokam / AjIvikotsAritacittaroSa, satpAtradAnairvijitAnyadoSam // 6 // " kramAdgate dvAdazame vAsare sambhojya vajanAn / // 252 // Jain Education HAUllanal For Private & Personel Use Only Lainelibrary.org Page #159 -------------------------------------------------------------------------- ________________ teSAM putrANAM pRthak pRthak nAmAni nAgo dadau / tataH paJcabhirdhAtrImiAlyamAnAste nAgaputrA vRddhi gacchanto devakumAratulyA babhUvuH / te nAgaputrAH padanibaghurdharazabdAtRpitRpramukhANAM pramodaM daduH / te putrA nAgena paJcavarSapramitA lekhazAlAyAM paThituM muktAH, kalAH samastAdha rmakarmazAstrasambandhinIrlaluH / sarve'pi [sulasA] dharmakarmaparAyaNAH kramAcchreNikabhUpasya sevakA babhUvuH / tataH prAptayauvanAste kumArA nAgena mahebhyaputrIH pariNAnAyitAH / sulasA tAbhirvadhUbhirvinayavatIbhiH sukhinI babhUva / anyedyuH zreNiko vizAlAyAH ceTakabhUpateH sujye-11 kASThAputrIrUpaM citralikhitaM tApasIsamAnItaM dRSTrA tAmaGgIkartukAmo'bhUt / tadA zreNikamanorathapUraNAyAma vaNigveSaM vidhAya vizAlAyAM gtH| tatra bhUpAntaHpurapArzve haTTaM maNDayAmAsa / tadA sujyeSThAceTI tatra RyANakaM| grahItumAgacchati / samadhu sa vaNig dadAti / yadA yadA ceTI vastu grahItumAyAti tadA paTTalikhitaM zreNikarUpaM divyaM puujyaamaasaabhyH| ceTyA'nyadA pRSTaM-kasya rUpam ?, tenoktaM-mayA vaktuM na zakyate tatsvarUpam / tato vizeSatazceTI pRcchati / tataH proktaM zreNikasya / tatazceTyA sujyeSThAyA agre proktam / tataH sujyeSThA jagautathA tvaM kuru yathA mAM sa prinnyti| tatazceTyA abhayasyAgre svAminyuktaM proktm| tataH surakSA kAritA'bhayena / marate.43 Jain Education For Private Personal Use Only d ainelibrary.org Page #160 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sulsaakthaa| kAre // zrIbharate zreNikAya jJApitaM-caitrazukladdAdazyAM tvayA suraGgayA''gantavyam / sujyeSThAyA api jJApitaM-caitrazuddhadvAdazyAM samesadhya yati zreNikaH / tataH zreNike tasmin dine suraGgayA tatra samAgate sujyeSThA yAvaccalitukAmA'bhUt tAvaccelaNA jagau-ahamapi tvayA saha sameSyAmi, zreNikaM pariNeSyAmi tvayA saha / tato ve api putryau suraGgAyA mukhe | // 253 // samAgate / tadA sujyeSThA'vag-bhagini ! mama ratnakaraNDako vismRto'sti, taM lAtvA yAvadeSyAmi tAvattvayA'tra stheyam / evamuktvA sujyeSThA ratnakaraNDakamAnetuM pazcAdgatA / itaH zreNikaH sulasAyA dvAtriMzat putrAH pRthak pRthak / IN rathastha utsukaH sujyeSThAbhrAntyA cellaNAmeva rathArUDhAM kRtvA pazcAt tvaritaM vvle| itaH sujyeSThAkRtakolAhalAt putrI haraNavRttAntaM zrutvA ceTakaH kSamApaH zreNikapRSThau dadhAve svaputrIvAlanAya / ceTakaM yuddhAya gacchantaM nivArya vairaGgikaceTakabhUpasevakaH suraGgAyAM zreNikapRSThau gataH / tatra yuddhe jAyamAne sulasAyA ekasmin putre tena hate ekatriMzadapi putrA mRtAH / zreNikazcellaNAM nItvA yAvat svapurasamIpe sujyeSThe ! iti jajalpa / tAvaccellaNA jagau-nAhaM sujyeSThA, kintu tasyAH kaniSThA cellaNA'smi / tato rAjA tAM pariNItavAn mahotsavena / tadA sulasA khaputrAn| mRtAn zrutvA bhRzaM rurodeti / hA daiva ! hatAH kathaM tvayA mama putrA yugapajjagatpriyAH ityAdi sulasA rudantI nAha // 253 // Jan Education hinelibrary.org Page #161 -------------------------------------------------------------------------- ________________ janAn rodayAmAsa / tadA nAgamandire sametyAbhayakumAraH prabodhAyetyavag-api jainamatArthavedinAmapi sAMsArika-IN bhAvanAbhRtAm / bhavatAM nahi zokasAgare, patituM yuktmivaavivekinaam||1|| yadayaM bhava indrajAlavaddharikodaNDa ivAticaJcalaH / capalazca gajendrakarNavat, parasandhyAbhramarAgarUpavat // 2 // pavaneritatUlapUravat , mRgatRSNeva nidAghavAsare / yuvatInayanAJjanavatsadA, drutakallola ivAmbhasAM nidhau // 3 // iha yanmiyate zarIribhiH, prakRtiH / |sA vikRtistu jiivnm| sthiratA yadi kApi labhyate, sa tu lAbhaH kimu zocyatetarAm ? // 4 // kuzakoTigatoda-II binduvat , paripakvadrumapatravRntavat / jalabuhudavaccharIriNAM, kSaNakaM dehamidaM ca jIvitam // 5 // na gajaina | hayairna rathairna janairna bhaTairna sAdhanairna dhnaiH| na ca bandhubhiH khadevairmRtyoH parirakSyate prANI // 6 // zrutveti / abhayoktAni sUktAni nAgasulase gatazoke abhUtAm / itaH-campApuryA bhagavAna mahAvIraH samavAsArSIt / tatrAneke devA rAjAno dharmaM zrotumIyuH / saMsArasAgare'pAre, janmakallolasaGkale / durlabhaM mAnuSaM janma, dRSTAntairdazabhirbhRzam // 1 // cullaga pAsaga dhanne jUe rayaNe ya sumiNa cakke ya / cammajuge paramANU, dasa diTuMtA maNuajamme // 2 // godhUma iva dhAnyeSu, meghAmbu salileSvapi / svargadguH sarvakASTheSu, yathA dhAtuSu kAJcanam // 3 // Jain Educa t ional For Private Personel Use Only Harjainelibrary.org Page #162 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau sAdhvyadhi kAre // 254 // Jain Education sarvakAryakaraH kAmaM, sarvotkRSTaguNAdhikaH / bhaveSu lakSasaMkhyeSu tathA'yaM mAnuSo bhavaH // 4 // ityAdi dharmo padezaM zrutvA zrIAmbaDaparivrAjakaH pUrvaprapannazrAvakadharmaH tridaNDakuNDikAhasto dhAturaktavastraH zikhAvRSIpITha - |dharaH chatrikAvAritAtapo vyomavidyAdyanekalabdhidharaH sarvajJAjJAbhRt prabhuM praNamyAha - bhagavan ! mayA'nekeSu tIrtheSu devA natAH adhunA rAjagRhe jinAnnantuM yiyAsurasmi / yadi tatra kimapi kAryaM bhavati tadAdizyatAm / prabhuH | prAha - tatra sulasAyAH suzrAvikAyA dharmalAbhaH kathanIyastvayA'smadIyaH / tatheti gaditvA sa muniH prabhuM praNamya cacAla / rAjagRhopAnte gatvA dadhyau -yasyA guNai raJjito bhagavAn dharmalAbhaM preSayati sA kIdRzyastIti dharme parIkSA kariSyate prathamaM, pazcAt prabhUktaM kathayiSyate mayA / tataH pUrvaM satpAtrIbhUya yatIbhUya ca sacitAdivastuyA| canena parIkSitA sulasA / tadA na calitA / tato brahmarUpaM kRtvA padmAsanasthazcaturAnanaH pUrvadyAre sametya muniH prAha - ahaM brahmAsmi / tadA brahmANamAgataM zrutvA sulasAM vinA sarvajanAstatra vandituM samAyayuH / dakSiNasyAM | viSNurUpe tena kRte tatra nAgatA sulasA / pazcimAyAmIzvararUpe kRte'pi tena nAgatA vandituM tatra sulasA / caturthe | dine munirjinendrarUpaM vidhAya svarNarUpyaratnamayavaprAdisamagra jinendra cihnadhara uttarasyAM tasthau dharmopadezaM dAtum / sulasAkathA / // 254 // inelibrary.org Page #163 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ahaM sAkSAt paJcaviMzatitamo jinaH samAgAm / tadA sulasA dadhyau-jinAzcaturviMzatireva bhavanti, na pnycviNshtiH|| ata eSa kUTo jinH| tatastatrApi vandituM sulasA na gtaa| tataH paJcame dine zrAvakaveSaM kRtvA dhautikavastradharaH sulasAgRhe yAvan muniryayau tAvat sulasA tamAgacchantaM dRSTvA hRSTA sammukhaM gatvA sAdaraM vandAmIti mitho / jlptstau| AsanamupavezanAya vitIrya sulasA jagau-bhavataH samAdhirasti ? / tenoktaM-devagurupAdaprasAdaiH / mayA / zrIzatruJjayAditIrtheSu yAtrA kRtA / campAyAmahaM gtH| tatra zrIvardhamAno jino vnditH|dhrmopdeshH shrutH| bhagavatA / proktaM-tvayA rAjagRhe sulasAyAH zrAvikAyA dharmalAbhaH kthniiyH| etacchrutvA sulasA samutthAya bhaktyA kSamAzramaNapUrva prabhuM vandate sma, stautIti ca-mohamallabalamardanavIra, pApapaGkagamanAmalanIra / karmareNuharaNaikasamIra, tvaM jinezvarapate jaya vIra ! // 1 // devadAnavanarezvaravandha, caalitaaclsuraaclshRngg| kevalAkSikalitAkhilavizva, rUpa|nirjitajagatrayavIra // 2 // varddhamAna janapAvananAtha, pAdapIThaluThitAmaranAtha! / tAvakInapadapaGkajasaGgaM, maulisadmani karomi saraGgam // 3 // ye tavAMghirajasA janitAGkA, bhAlapaTTatilake vikalAGkAH / svIkaroti na bhavo'pi narAMstAnaGkazaGkita ivAdhinirastAn // 4 // yajinendrapadapaGkajamUle, loluThIti satataM zivakUle / uttamAGga- For Private Personal Use Only aineliorary.org Page #164 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI sALyadhiH kAre sulsaakthaa| // 255 // mavRthArthamavidya (bhaM) tadvadanti vibudhA bhuvi vandyam // 5 // yeH prasUnalatikAbhirihAGgamaGkayanti tava deva sucaGgam / cAmarANi niyataM vilasanti, tatparANi tatpuro vikasanti // 6 // yo jinAdhipa ! pUjanamatra, prAtareva vidadhAti / pavitraH / pUjyatAM sa labhate'tra paratra, sarvadaiva ca nRpeSu viziSTAm // 7 // traizaleyacaraNAmbujazeSAM, ye vahanti | zirasA hRtadoSAm / AtapatramamalaM kila teSAM, mastakopari vibhAti smessaam|| 8 // ityAdi zrIvIrajinaM stutvA / sodaratulyabhaktyA'nnapAnAdivizrANanena sAdaramambaDaM bhojayAmAsa sulasA / tatazcAmbaDastatra jinAnnatvA'nyatra cacAla / sulasA nirantaraM zrIvIrajinasya trikAlamA kurvANobhayakAlaM pratikramaNaM tanvAnA satpAtreSu dAnaM dadAnA| SaSThASTamAditapaHkaraNaparA nijaM vapuH niSpApaM cakAra / tataH sulasA zrIzatruJjayAdiSu yAtrAM cakAra vistrtH| nAgo'pi | vizeSataHzuddhaM zrIjinadharma karoti / atha sulasA prAntasamayamavagatya gurupArzve kRtAJjaliH prAha-bhagavan ! maMmArA-| dhanAM kArayAdhunA / tato gurubhirArAdhanA kAritA vistarAt / tataH sulasA kRtArAdhanA zrIvIrajinaM hRdaye smarantI | // 255 // svargalokaM jgaam| tatazcyutA sulasA atraiva bharatakhaNDe bhAvinyAM caturviMzatau nirmamaH paJcadazo jinendro bhvissyti| iti yaH zrIjinendrANAM kurute (ArAdhanAM) sa sulasA zrAvikeva muktibhAg bhvti|iti sulasAcaritraM samAptam // 1 // Jain Education anal For Private & Personel Use Only Jorainelibrary.org Page #165 -------------------------------------------------------------------------- ________________ || vitIrNaM zuddhapAtreSu, dAnaM sadbhAvapUrvakam / candanAyA iva zrAdyA, vIro muktyai bhavennanu // 1 // | tathAhi-asmin bharatakhaNDe kauzAmbI purI vidyate / tatrAneke jinaprAsAdAH shobhnte|ttr zatAnIko rAjA nyAyAdhvanA dAnAdidharmaparo rAjyaM karoti sma / tena rAjJA ceTakarAjJaH putrI mRgAvatI nAmnA pariNItA / tasya / IN mantrI sugotro'bhUt / tasya priyA nandA naamnyjni|saa ca zrAvikA mRgAvatyA saha maitrI kurvANA dharmaM karoti sm| tatra ca dhanAvahanAmnA zreSThI vasati sma / tasya patnI mUlA'jani / itastatra zrIvIrajino viharamANaH chadmasthaH / | pauSakRSNapratipadine samAgAt / itaH prabhustatrAbhigrahaM lAti sma / lohanigaDitabaddhAMtriH 1 muNDitA 2 upoSitA 3 rudatI 4 rAjaputryapi preSyatAM gatA 5 dehalyantaritaikapadA 6 nivRttAyAM bhikSAvelAyAM 7 sUrpakoNe 8 kulmASAn 9 dadAti tadA mayA pAraNakaM kartavyaM, nAnyathA iti. prabhuvIro'bhigrahaM jagrAha / evamabhigrahaM gRhItvA madhyAhne bhikSAcaryAyAM bhramataH prabhozcaturmAsI gatA / anyedyuH prabhuH bhikSArthaM bhraman kalpaguriva sugotramatrigRhe samAgAt / tadA prabhuM durbalagAtraM zuddhAmapi bhikSAmagRhNAnaM sugotramatripatnI nandA dRSTvA hRSTA bhikSAM dAtumabhyuttasthau / ghRtakSIrakhaNDAdyAhAraM dadAnAM tAmatikramya prabhuranyatra gtH| tato nandA patyuH pArzve prAha-prabhuH kathaM bhikSAM na gRhNAti? Jain Educat i onal For Private & Personel Use Only Nw.jainelibrary.org Page #166 -------------------------------------------------------------------------- ________________ critrm| kAre // 256 // "zrIbharate- kAraNamatra jJAyate yadi tadA varam / matrI prAha-annaM vinA prabhuma'tiM gamiSyati / yo'bhigrahaH prabhuNA gRhI- candanAzvaravRttI sAdhyadhi- to'sti sa yathA tathA jJAtavya eva / mRgAvatyapi prabhuM bhikSAmagRhNAnaM jJAtvA prabhobhikSAM dAtuM bahUnupAyAn / karoti sma / tato mRgAvatInande mithaH prItipare prabhuM pAraNArtha nimatrayAmAsatuH / prabhuryadAna gRhNAti tadA he zrAddhayau duHkhinyau bbhuuvtuH| tato rAjA mantrI mRgAvatI nandA nirantaraM bhikSAM dAtuM prabhave upacakrire / tata-IN stairdhyAtaM jalpitaM ca mithaH-prabhuNA yo'bhigrahazcintito'sti sa kathaM jJAyate ? / itazcampApuryAM dadhivAhano rAjA ki rAjyaM karoti sma / dadhivAhanena padmAvatI ceTakabhUpaputrI pariNItA / padmAvatyA dhAraNIti nAma dvitIyaM kthyte| tasya rAjJazcandanabAleti nAmnA putrI babhUva / kramAcchatAnIkadadhivAhanabhUpayovairaM jAtamabhUt / pracchannaM / / kazatAnIko rAjA sarvabalayutaH svapurAnnirgatya campAM veSTayAmAsa / tato jAyamAne mahAraNe raudre manuSyasubhaTeSu / zatasaMkhyeSu patatsu dadhivAhano rAjA naSTaH sarvarAjyaM muktvA / tataH zatAnIkena bhUpena luNThitA cmpaapurii| 256 // tadaikena padikena dadhivAhanabhUpasya dhAraNIpriyAvasumatIputryau gRhIte / kauzAmbInAthastatra svAjJA pravartayitvA | pazcAdavale svapuraM prati / rathArUDhe mAtAputryau dve dhAraNIvasumatyau kRtvA cacAla padikaH / mArge gacchan subhaTo Jain Educati o nal For Private & Personel Use Only INDainelibrary.org Page #167 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jagau-bho dhAraNi ! tvaM mama priyA bhava / dhAraNI prAha-re adhama ! re pApiSTha ! evaM kiM tvayA proktam ? / ahaM tAparastrI asmi / parastrIgamane puruSo narakagAmI bhavati / yataH-"svAdhIne'pi kalatre nIcaH paradAralampaTo bhavati / sampUrNe'pi taTAke kAkaH kumbhodakaM pibti||1|| jaM channaM AiriyaM taiA jaNaNIi jubaNe sme| taM payaDijjai ihi suehi~ sIlaM cayaMtehiM // 2 // appauM dhUlihiM meliuM, sayaNaha dIdhauM chAra / pagi pagi mAMthA DhAMkaNauM / jiNi joI paradAra // 3 // vikramAkrAntavizvo'pi, parastrISu rirNsyaa| kRtvA kulakSayaM prApa, narakaM dshkndhrH||4||" tadA tena padikena tasyA dhAriNyAH zIlabhaGgaviSaye aneke prakArAH kRtAH, paraM tasyA mano manAgapi na cali tam / tadAnIM tenAnugena zIlabhaJjanaviSaye balaM kurvatA dhAriNyA prANAstyaktAH / tadA vasumatI mAtRviyogAIN devaM vilalApa-hau bAMDI nai chAMDiu neha, bhalI mAi tUM bhalau saneha / khaNa adhakhaNa na phirAtauM ghaDI, hauM kAM na / ICImuI parahathi caDI // 1 // vasumatI vilagI pAi, jAivA na hi deu maaii| jisI bhAvai tiso thAi puNa, mUhaiMga leI sAthii jAi // 2 // ityaadi| punaH kSaNaM bhUmau luThitvA punarvasumatI rodanaM kurvatI jagau / pANItaNai viyogikA, dama jima phUTai hIuM / tima jai mANasa hu~ti to, sAcau saneha patIjIi // 1 ||ativllhaa mU Jain Education Genelibrary.org Page #168 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau sAdhvyadhi kAre // 257 // Jain Education Aha, pANI pApiNI nisarai / jANauM sAcaMu saneha, jau loyaNi lohI vahai // 2 // ityAdi vasumatIrodanavacaH zrutvA padAtiko jagau - bho mRgekSaNe ! kiM mayA kuvacanaM jalpitaM ?, bhavitavyatAyA agrataH ko nu chuTati | rAjA vA raGko vA ? / tvaM mA jAnIhi iti ayaM mAM pariNeSyati balAt / mama tvamataH paraM bhaginyeva putrI vA tvaM | mama / tadA pAdAtika evaM paryavasAyya tAM dhAraNyAH zarIrAddhArAdizRGgAramAdAya dhAraNIM rathAdbhUmau cikSepa / tataH | pAdAtiko yAvatA svagRhe samAnItavAn tadA gehinyevaM vyAjahAra - keneyaM nArI atrAnAyitA, dRgbhyAM draSTuM mayA na zakyate'nayA''gacchantyA mama sarvaM gRhItaM, eSA yadi tvayA rakSyate tadA'hamAtmahatyAM dAsyAmi, yadi tvayeyaM channamatrAnItA ko'pi jJAsyati rAjA vA tadA tava sarvasvaM rAjA grahISyati / asyAmAgatAyAM mama zItaM caTitam / yadagrato rakSiSyasi jvaro'pi caTiSyati / teneyaM gRhAdvahirniSkAsyatAM tvayA / tvaM mA jAnIhi eSA sarvaM sahiSyati / ahamadhunaiva bhUpapArzva gatvA kathayiSyAmi / punarevaM tayoktam-tuM lUsI AvIu pararAu, chatei mAri| si tarakhAi kAu / Utara paDaUtara manamADi, jau maI kAja tau choDI chAMDi // 1 // saukirUpi jau Avai dAsi, toi na dhIrauM ApaNa pAsi / saukisa rIsauM jai Avai rAja, tiNi rAjaI amha nathI kAja // 2 // candanAcaritram | // 257 // nelibrary.org Page #169 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saukisa rIsI kaMcaNakoDi, jahi dIsai te DolA phoddi| thoDauM ghaNuM lahu inu viki, nahItara vegiiM choDI muMki // 3 // iti priyAvacaH zrutvA kampamAnatanurgRhe pAdAtiko bahirgRhe rAjaputrIM ninAya / tataH priyAto bibhyat / / (bhAya) paadaatikH| strIratnaM vikretuM rAjapathe pAdAtiko ninAya / tadA aneke lokAstAM lAtuM militAH / vezyA / api striyaM varyAmAgatAM vikretuM zrutvA grahItuM tatrAyayuH / tadA kAcidvezyA evaM jagau-asmAkamagre ko grahIyati tAM striyam ?, yAvanmAnaM dhanaM mArgayiSyati tAvadasmAbhirarpayitvA sA grahItavyA / tadA bahavo lokA vezyAzca tAM grahItumAgatAH satyavanyamakSikA iva madhu vessttyaamaasuH| vRddhA vezyA jagau-ratnAdi yattava vilokyate / tanmArgaya iyamasmabhyamarpyatAm / kalakalATa jAM lagai na hoi. raNi rAula gati na jANai koi / tAM lagai rahA / vilavai jima, kimhai avara na bholvi||1|| pAdAtiko jagau-paJcazataM dInArANAmapya imAM gRhANa / zrutvaitadvezyA hRSTA / ekasyA ekasyA agre rahaH kathayanti tA vezyA mithaH-navalakSaM suvarNAnAmetasyA nakha eko lbhte| mUlyamalpametadarpyate mayeti bruvANA abalAM vezyA bAhau dadhAra / tadA rAjaputrI papraccha-yuSmAkaM kiM kulaM? kiM kriyate yuSmatkule? kiM yUyaM brAhmaNyaH? athavA kiM vaNijaH / tadA jagurvezyAH kiM tava kulena?, asmAkaM | Jain Educational For Private Personel Use Only Www.jainelibrary.org Page #170 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAre // 258 // ||shriibhrte-I.ttgRhe varyANi paTTakUlAni paridhIyante tAmbUlaM bhakSyate / asmAkaM yAdRg bhojanAdi vartate tAdRg rAjagRhe bhUpapatnI-INI candanA critrm| zvaravRttAnAmapi nAsti / etacchatvA tayA striyoktaM-jJAtaM tava kulaM vezyA iti / ahaM nAyAsyAmi bhavatkule / yadA sAvyadhi tAbhirbalAtkAraH kRtaH tadA vasumatI evaM duHkhaM dhatte / tau vasumatI dohelauM dharai, tau tIhAM sIla sakhAyata Kalkarai / je bahu bolI teha tU kAka, tehanU daivI UdAlyUM nAka // 1 // jAM joi tAM nAkaja nahI, bola bolatAM / jhabakai rhii| kAlI jisI huI DUMbaDI, hasai loka pADai bUMbaDI // 2 // bIjI nAsai karatI sAna, Avi N Avi have jAsiiM kAna / eka lokapAyaka naI khalai, bIjI vesa pUMThi kilakilaha // 3 // cAli cAli karati ghari gaI, bhUDI choDI bhanaiM navi lai / kalarava kolAhala atighaNau, avasara Taliu vekAvA taNo // 4 // tadA / ekasyA nAsikA gatA, ekasyAH karNo gataH / tato naMSTvA vezyA gtaaH| tato'nyasmin catuSpathe pAdAtiko gtH| tatra dhanAvahaH zreSThI samAgatastAM grahItam / tayA pRSTaM tava gRhe kiM kriyate ?. dhanAvaho jagau-asmAkaM kule devo jinaH pUjyate, cAritriNaH sAdhavaH sevyante, jainokto dharmaH zrUyate, jIvadayA pAlyate, mahAmatro navakAro japyate / jiNi tUThaiM tarIi saMsAra, triNi vAra pANI gAlIi / dIjai dAna zIla pAlIi, tapa kI ja // 258 // in Educator CITA For Private Personel Use Only N ainelibrary.org Page #171 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education ibhAvanA bhAvIi ||1|| sAte khetre dhana vAvIi, vidala mAhi navi lIjai dahIM / aThANunUMM nAmaja nahI, nisi bhojana navi kIjii mAi // (mAMsa surA madhu mAMkhaNa, ghari koi na khAi // 2 // etacchrutvA vasumatI hRSTA'vag-bho pAdAtika ! yadi mAM vikreSyasi tadA'smai dehi tvaM, tatastena pAdAtigena dhanAvahAya zreSThine dattA dhanena / tato yAvad dhanAvahaH zreSThI tAM gRhItvA gRhe gataH / sukarmavazataH susthAne candanA'gAt / yataH " - vihi vihaDAvara vihi ghaDai, vihi ghaDiuM bhaMjai / imhai loa ju taDaphaDai, jaM vihi karai sa hoi // 1 // " tadA tAM dRSTvA tasyAH priyA mUlA cakitA / dhanAvahena candanabAleti nAma proktam / zreSThinoktaM - asyAH putryAH pAlane yatnaH kAryastvayA / tadA mUlA dadhyau - eSa mama patiraparAM striyaM pariNetuM etAmAnItavAn / adhunA jalpati iyaM putrI - pApIi pati akhatra navi gaNai, mani mailao mukhi beTI bhaNai / sIalauM bolI desIi dAgha, Dokarinai ghari payaThau vAgha // 1 // dUdha nIma lIghauM maMjAri, uMdarisarasI maMtrI hAri / eha bAta jai sAcI hoi, e beTI navi mAnai koi // 2 // | huM paDatI e caDatI vesa, muja mAthai hUA karaDA kesa / vaDapaNataNI viNAsaNahAri, saMtApatI sauki gharabAri // 3 // hauM AgaI jIbhai ApaNI, pIhari savihaM alakhAmaNI / koi na pAve pANI palI, bei bhava giyA jainelibrary.org Page #172 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 12 vibhAge // 259 // Jain Education hiva nizci valI // 4 // eha kAraNi vecauM jetalauM, mUM paraNAtAM na lAgai tetalauM / sitA nAki rAi ca palui, nU saDi Aja mUlAnai hui // 5 // adhunA yadi kimapyucyate tadA zreSThino na rocipyate / ekavAraM yadyahamavasaraM lapsye tadA'hamimAM mArayiSyAmi / sA mUlA zUnyacittA'jani / ekadA mUlAyAM prAtivezmikAgRhe gatAyAM zreSThI gRhe samAyAtaH / tadA tAtamAsane upavezya candanabAlA vinayapUrvaM tAtapAdau prakSAlayituM lagnA / | tadA'kasmAnmUlA gRhe samAgatA / candanabAlAM dhanAvahazreSThipAdau prakSAlayantIM vIkSya zreSThinaM tadveNIM bhUmau luThantIM khotsaGge nayantaM ca vIkSya dadhyau - eSA zreSThipadau evaM prakSAlayati, asyAH pArzvAdevaM ca veNIM samArayati, tadA jJAyate mAM karSayitvA'thavA viSeNa mAM hatvA asyAH pANigrahaNaM kariSyati / mUlA dadhyAvevam - UgaMtI visavelaDI, nakhahiM na chedI jehiM / te mUrakha mUlA bhaNai, tauritu na samAdhiuM jehiM // 1 // phoDI nAma ju sIalA, visahaja mahurauM nAma / saukija nAmi bihanaDI, e trinhi khai jAu // 2 // zreSThI prAtarhaTTe gataH, mUlayA nApitastadA''kAritaH / proktaM ca- asyA mastakaM bhadrIkuru / tatastena candanabAlAyA mastakaM bhadrIkRtam / tato nigaDAni padayoH kSiptvA tAM garbhagRhe mUlA ca rahazcikSepa, tAlukaM ca tadA dadau / tato dadhyau mUlA - sauki mArI kehu dosa, sauki sarai ational candanabA lAkathA / // 259 // jainelibrary.org Page #173 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educatio | tu hui saMtoSa / sauki taNA navi lAgai gojjha, rASai sauki te mANusa rojjha // 1 // gorI puchai suguNajaNa, UbhI rAyaha cauki / jayako jANai te kahatu, sUlA bhalI ki saukI ? // 2 // sUlI ekaha kahaDau, saukI aNaMtA kaha / nitu marai nitu mArIi, pagi pagi hiyaDA haTTha // 1 // tadA candanabAlA apavarake sthitA dadhyau - mama vItarAga eva zaraNaM / mama caivaMvidhaM karma samAyAtaM duSTaM, yataH -nayara bhaMgihauM pAika lii, mAragi vahatAM mADI | mui / Dhora taNI pari mAMDI pITha, vesa visAhaNa AvI dITha // 1 // eka vAta paNI rUDI hui, dohilauM chai paNi | tehi na lai / nivaruM thAnaka pAmiuM Aja, karasiuM dharmmadhyAnanUM kAja // 2 // jANai nahIM divasa nai syaNi, jharatau nIra nivArai nayaNi / candana mahAmaMtra mani japai, tihu upavAse karamaja khipai // 3 // tatra sthitA candanabAlA dinaM rAtriM ca na jAnAti // ito dhanAvahaH zreSThI gRhe samAgataH papraccha patnIM - bho patni ! putrI kutra gatA ?, [zreSThI jagau - ] candanAM vinA kathaM mayA bhojanaM kriyate ? | mUlA jagau - chokaraDI vIsAvI kAya, ghaDIya ika na rahai bAhari pAya / kuNa jANai e kihAM DamaDamai, kuNa jANai kihiM sarasI ramai // 1 // AvaI chai choDAuM ulakhisiiM koi ehau taNA / sagu saNIjau leI jAisi, mAharai vAhara koi dhAisi // 2 // tumha mani ghaNA, jainelibrary.org Page #174 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- zvaravRttI vibhAga // 26 // chokareDInau soga, amha ApaNA arathanau Ujoga / etaleu sonauM Apata vyAji, varisihiM bimaNa candanavAAvata kAji // 3 // dhanAvahaH zreSThI jagau-yadi kumArI na lapsyate tadA mayA'nazanaM grahItavyam / tadA ekAnte / laakthaa| || ekayA vRddhayA dAsyA dhanAvahasyAne proktam-gahilA gAmaTa mUDha gamAra, candana mui kisI karai sAra / khii| vAra jIvata jai hoi, tau tUM iNai uraDai jai joi ||1||shresstthii jagau-bho dAsi ! tvamuttame evaM vadantyasi / tatkAlaM tAlakaM bhaktvA yAvat zreSThI tvaritamapavarakamadhye gataH sannandhakAravazAccandanAmapazyan zabdayAmAsa roditi ca / | dIpakaraNAJcandanAM vIkSyotsaGge lAtvA ca zreSThI prAha-bho putri! kiM tvaM mamottaraM na dadAsi ? / tadA candanAM vihitopavAsatrayAmutpATya bhojanadAnAya paTTazAlAyAmAnItavAn umbarapAdye / ito mUlA sarvamannaM gRhamadhye muktvA / tAlakaM dattvA'nyatra yayau / tadA zreSThI tAlakaM dattaM gRhe dRSTvA vyAkulaH prAha dAsI prati-yadannaM bhavati tadAnI-1 yatAm / asyAH klamAt maraNaM bhaviSyati / tadA dAsyA darzitAn kulmASAn sUrpake kSiptvA zreSThI pAraNArthaM putryai IC // 26 // mahAnasAdAnIya ddau| tadA'STamatapaHpAraNe candanabAlA atithisamAgamaM yAvadvAJchati tAvad bhagavAn zrImahAvIro dravyataH kulmASAn sUrpakoNakasthitAn kSetrAdehalyAmekapAdamArataH ekapAdaM parataH kRtvA kAlato bhikSA Jain Education For Private & Personel Use Only S ainelibrary.org Page #175 -------------------------------------------------------------------------- ________________ velAyAM vyatItAyAM bhAvato rAjaputrI dAsatvamApannA nigaDitA rudatI muNDitamastakA aSTamabhaktikA kvApi mahyaM / bhikSAM dAsyati tadA mayA bhikSA grAhyetyabhigrahaM gRhItvA gocaracaryAyAM [zrIvaImAnajino] bhikSArthaM gRhe gRhe bhramati sma / evaMvidhAbhigrahavantaM zrIvIrajinaM tatrAkasmAdAgataM vIkSya hRSTA candanabAlA kulmASapUrNasUrpakahastA nigaDitA muNDitamastakA ekaM pAdamumbarAbahirdadhAnA dvitIyaM pAdamumbarAnmadhye dadhAnA tuSTAva-bhagavan ! jaga| tIvandya, svrgaapvrgsaukhyd| nirjitAzeSabhAvAre, vijayasva ciraM prbho!||1|| prasadya cApi deveza, zuddhamannamidaM / sphuTam / gRhANa mAM (drAk) kuruSva tvaM, kRtArthI mAM hi saamprtm||2||prbhustdaa svamabhigrahaM pUrNa vIkSya kulmASAn / jagrAha / pRthvInAthasutA bhujiSyacaritA jarjaritA (niryatritA) muNDitA, sIdantI ca tathA vidhAya padayorantargatAM | dehalIm // kulmASAn praharadvayavyapagame sUrpasya koNe sthitAn, dadyAt pAraNakaM tadA bhagavataH so'yaM mhaabhigrhH| V // 1 // yadA prabhuNA bhikSA gRhItA tadA devairabhyetya dvAdazakoTisvarNavRSTiH kRtA / tadA lohanigaDAni kharNI-II bhUtAni / devadundubhayo devairvAdyante / tadA zatAnIko rAjA tatrAgato dRSTvA devakRtAM ratnavRSTiM camatkAraM praap| rAjA jagau-iyaM varNavRSTirasyAzcandanabAlAyA bhavatu / tadA candanabAlA jagau-madIyamatha bhAgyaM vartate yatprabhurmayA | JainEducatiore For Private Personal Use Only Page #176 -------------------------------------------------------------------------- ________________ laakthaa| // 261 // ||shriibhrte pAraNAM kaaritH| mUlApi dhnyaa| candanabAlA bolai tINai ThAi, mUlAdevI amhArI maai| dhAraNI tUThI tau navi candanabAzvaravRttI 2vibhAge kIdhA, mUlA dIThai kAja muja sIdhA // 1 // pahilaM satAnIka dhuri rAya, pAchei pAikataNau pasAu / ju vikata / vezyAnaiM hatthi, tau huM kima lAgata paramatthi? // 2||dhnaavh pahalA bhavano bApa, jeha pasAiM nAThauM mujha pApa / MallmUlAtaNau ghaNau upagAra, candana mAgai saMjamabhAra // 3 // mUlAdevI madIyA satyA mAtA yayA evaM kRtam / yadi evaM nAkariSyat tadA bhagavantaM kathamapArayiSyam ? / dhanAvaho'pi mama satyo dharmapi tA'bhUt / tataH mahAvIrastatra pAraNakaM paJcadinone SaNmAse jAte cakAra / candaNa bhaNai jo mAgiuM hoi, tau mUlA mata dUhavau || koi / sAsaNadevi Apai AsikA, mUlA thai paramazrAvikA // 1 // tato mUlApi tayA candanayA mAnitA / / yataH-"uvayArai uvayAraDau, savvo loa krei| avaguNa kIdhai guNa karai, viralau jaNaNi jaNei // 2 // " prabhustvanyatra vihAraM cakAra / kramAt sarvakarmakSayAt prabhuH kevalajJAnaM prApa / tadA candanabAlA sametya prabhuM praNamya // 261 // saMyamaM yayAce / tatazcandanabAlayA devadattAM zriyaM saptasu kSetreSu vapitvA dIkSA jagRhe / ekadA zrImahAvIraH / Mall kauzAmbyAM samavAsASIt / tadA'neke devA nRpAH sAdhavaH sAdhvyaH zrAvakAH zrAvikAca dharma shrotumaajgmuH| tadA Jain Education on For Private & Personel Use Only Talainelibrary.org Page #177 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabhau dharmopadezaM dizati caramapauruSIvyAkhyAne sahajavimAnasthau candrasUryo tatrAgatau / sandhyAM patitAM jJAtvA candanA'bhyutthAya puramadhye upAzrayaM gatA / mRgAvatI velAmajAnatI tatraiva tasthau / candrasUryayoH svasthAne gatayorandhakAraM vIkSya mRgAvatI samutthAyopAzrayaM yayau / itazcandanayA pauruSI bhaNitvA saMstAritam / mRgAvatI tu candanAyAzcaraNasaMvAhanAM kurvANA vakRtaM karma nindantI mithyAduSkRtaM dadAti / ataH prabhRti mayaivaM na kartavyam / tadA candanA ruSTottaramapi na datte / svamAtmAnaM nindantyA mRgAvatyAH kevalajJAnamutpannam / tadA kRSNaM sarpamApatantaM dRSTvA mRgAvatI candanAyA hastamutpATyAnyatra mumoca / tadA ruSTA candanA jagau-uttiSThetaH sthAnAdanyatra gaccha, mama hastaM kathamutpATayasi ?, mRgAvatyoktaM-sarpa Agacchati / candanayoktaM-kathaM jJAtaM tvayA ?, mRgAvatI jagaujJAnena / candanayoktaM-kiM jJAnaM pratipAti apratipAti vA ?, tayoktam-apratipAti / tato'bhyutthAya mithyAduSkRtaM dadAnAyAzcandanabAlAyA api kevalajJAnamutpannaM / tato he api muktiM gate / iti candanabAlAkathA samAptA // 2 // manoramAkathA sudarzanazreSThikathAyA jJAtavyA // 3 // pAlayanti sadA zIlaM, muktyAdisukhadAyakam / bhavyA madanarekhAvata, manasA vapuSA giraa||1|| Jain EducaIDI For Private Personel Use Only Haw.jainelibrary.org Page #178 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 262 // Jain Educatio tathAhi--bharatakhaNDabhUSaNe sudarzananAmapure maNiratho rAjA rAjyaM kurute sma / tasya laghurbhrAtA yuvarAjo yugabAhurabhUt / tasya priyA suzIlA madanarekhA'jani / tasyA rUpazriyaM sarvotkRSTAM vIkSya maNiratho mohito dadhyau iti svacetasi - iyaM madanarekhA mayA dhruvaM grAyaiva / yadyanayA na raMsyate tadA mama janma niSphalaM bhaviSyati / tato yadA yadA varyapuSpatAmbUlavastrAbharaNAdIni vastUni madanarekhAyAH pralobhanAya preSayAmAsa dAsyA haste tadA tadA sA jyeSThasyAyaM mahAprasAda itikRtvA mastake maNirathoktamaGgIkaroti sma / anyadA bhUpaprahitA dAsI tatra | madanarekhApArzve gatvA prAheti - bhadre ! tava guNagrAmAsakto maNiratho nRpastvAM bhogAya vAJchati manmukhena (ca) jalpati / tadA dAsIvacovajrAhatA rAjJI jagAda tAM prati - anyAkhapi gaNikAdinArISu nopaiti vadhUM janaH / yadi strINAM zIlaguNo na bhavati tadA kAJjikaM kathitamiva sA syAt / agre strIjugupsA / yadi zIlabhaGgaM strI karoti tadA naraka - pAto bhavati / yataH - aNaMtAu kammarAsIu, jayA udayamAgayA / tayA itthittaNaM pattaM, sammaM jANAhi goyamA ! // 1 // evaMvidheSvantaHpureSu satsvapi ko'nyo mUDho'nyAM striyamicchati narakagAmI ? / mama bhartari jIvati yo mAM bhoktumicchati sa nUnaM mRta eva / yadi vA balAtkAraH kariSyate tena tadA mayA zarIradAnasthAne'smai prANA candanavAlAkathA / // 262 // jainelibrary.org Page #179 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education | eva dAtavyAH / uttamAstu ihAmutra viruddhaM nAcaranti / yataH - " jIvaghAtAdalIkoktAt, paradravyApahArataH / parastrIkAmanenApi, vrajanti narake gatim // 1 // parastrIgrahaNe vAJchA, na kAryA bhUbhujA kvacit / yato | bhUpAnugA lokA, bhavanti jagatItale // 2 // ityAdyAkarNya dUtI pazcAdbhUpopAnte gatvA madanarekhoktaM sarvaM kathayAmAsa / tayA vArtayA vizeSato rAjA kAmAturastAM madanarekhAM bhoktuM dadhyau maNirathaH / yugabAhau jIvati mayeyaM / nAGgIkartuM zakyate / tataH AdAvupAyena yugabAhuM hanmi / pazcAdahaM madanarekhAmaGgIkariSyAmi / evaM dhyAtvA laghubhrAtaraM maNiratho'nizaM hantuM vAJchati / chidrANi sadA vilokayati / itaH - anyadA madanarekhayA svapne pUrNendurdRSTaH / tatastayA bhatre svapno niveditaH / yugabAhuH prAha - tava candratulyaH putraH saumyaguNo bhaviSyati / kramAttasyAstRtIye mAse dohada ityabhavat - jinendrANAM pUjAM karomi, gurUn pratilAbhayAmi, dharmmakathAM zRNomi karomi zrAvayA - | myanyam / yataH - yAdRzo jAyate garbhe, jIvo vRSyavRSo'pyatha / tAdRzo mAtureva syA - manorathaH svamAnase // 1 // anyedyuryugabAhuH sapriyo vasantasamaye udyAnavane krIDAyai yayau / jalAdikrIDAM kRtvA rAtrau kadalIgRhe yuga - bAhuH smRtanamaskAraH suptaH / ito - maNiratho yugabAhuM svalpaparivAraM rAtrau tatra sthitaM matvA taM bhrAtaraM hantumekAkI tional jainelibrary.org Page #180 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2vibhAge critrN| // 263 // khaDgasakhA vane yayau / raho maddhAturekAkino'tra bane sthAtuM na yuktamiti vadana rAjA kadalIgRhe gtH| yuga-1 madanarekhAbAhustatkSaNAttatra bhrAtaramAgataM dRSTvA samutthAya vinayapUrva natiM cakAra / tato maNirathaH svakalpitavArtA kurvan / khaDgamAkRSya sahodaraM hatavAn / tadA madanarekhayA kalakale kRte subhaTAstaM hantuM yAvadAyayuH tAvat khaDnena bhrAtrA hato'pi yugabAhurAha-bho bhaTA ! mA nantu mA nantu mama sahodaram / yato'sya bhrAturna dUSaNaM / mama prAcInakarmaiva samAgatam / maNiratho hRSTaH svamanISitakArya siddhamiva matvA gRhe yayau / tatrAkasmAt sarpaNa daSTaH / yataH-"atyu-19/ grapuNyapApAnAmihaiva phalamApyate / tribhirmAsaistribhiH pkss-stribhiryaamaistribhirdinaiH||1||" yugabAhuputrazcandrayazaAhvo / vraNacikitsArthaM cAyayau / itaH-zvasantaM pati madanarekhA jagau-bho pate ! khedo'dhunA manAga na krtvyH| jIvAH / kRtakarmaNaH sakAzAnna chuTyanti / yataH-"yadyena vihitaM karma, bhave'nyasminnihApi vA / veditavyaM hi tattena, nimittaM tu paro bhavet // 1 // gRhANa dharmapAtheyaM, kAyena manasA girA / yat kRtaM duSkRtaM kizcit , tatsarvaM garha || // 263 // saMprati // 2 // zatrau mitre sute putryAM, maNau dRSadi sarvathA / mohaH sadbhirna kartavyo'nantasaMsAradAyakaH // 3 // " tataH ArAdhanA samagrApi madanarekhayA smAritA patim / yugabAhunA tadA samyagArAdhanA zraddadhe / tathAhi-yazca / Jain Education a l For Private Personel Use Only ITsMainelibrary.org Page #181 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mitramamitraM me, svajano'rijano'pi vA / taM kSamayasva tasmai ca, kSamasva tvamapi sphuTam // 1 // tiryaktve sati tiryaJco, narake'pi ca naarkaaH| amarA amaratve ca, mAnuSatve ca mAnuSAH // 2 // ye tvayA sthApitA duHkhe, sarvAMstAn kSamayAdhunA / kSamasva tvamapi teSAM, maitrIbhAvamupAgataH // 3 // jIvitaM yauvanaM lakSmI, rUpaM priyasamA-N gamaH / calaM sarvamidaM vAtyAnartitAbdhitaraGgavat // 4 // vyAdhijanmajarAmRtyu-grastAnAM prANinAmiha / vinA jinoditaM dharma, zaraNaM ko'pi nAparaH // 5 // sarve'pi jIvAH svajanA, jAtAH parajanAzca te / vidadhIta mano'gre kaH, kaH pratibandhamekadA ? // 6 // eka utpadyate jantureka eva vipadyate / sukhAnyanubhavatyeko, duHkhAnyapi sa eva hi // 7 // ityAdyanityatAdibhAvanAtastvaM dhIro bhava, kAtaratvaM mA kuru / yataH-"na sA jAI na sA / joNI, na taM ThANaM na taM kulaM / na jAyA na muA jattha, savve jIvA aNaMtaso // 1 // ego'haM natthi me koI, nAhamannassa kassaI / evamadINamaNaso, appaannmnnusaasi||2||" ityAdi priyAvacaHzRNvan yugabAhuH zubhadhyAnaparAyaNo vipadya brahmaloke devo'bhUt / tatazcandrayazAstatrAgato yugabAhuM mRtaM dRSTvA bhRzaM ruroda / madanarekhA'pi ciraM ruditvA dadhyau-dhigastu mAM yA'haM patyurmaraNe heturabhUvam / bhartA tu mRtaH / striyAstu patireva zaraNaM / maNi Jain Educat onal For Private Personel Use Only Www.jainelibrary.org Page #182 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrIbharatezvaravRttI 2vibhAge // 26 // ratho duSTo mAM prAtargrahISyati / mama ca ko'pi rakSitA nAsti / ataH paraM mayA yathA tathA zIlaM khargApavargasukhadaM madanarekhA caritra rakSitavyameva / iti dhyAtvA madanarekhA pracchannaM niryayau tataH sthAnAt / dvitIye'hani madanarekhA mhaattvyaaN| gatA / tatra kasmiMzcijalAzaye payaH pItvA madanarekhA kadalIgRhe suptA / tatra sthitA madanarekhA saptame dine putramasUta / prAtaH kambalaratnena veSTayitvA zizuM tasya kare ca yugabAhunAmAGkitamudrikAM kSiptvA tatra ca taM chAyAyAM | muktvA sarasi cIvarANi prakSAlayituM gatA madanarekhA / tatra payomadhye praviSTA satI madanarekhA jalahastinAdA zuNDayA gRhItvA vyomni ucchaalitaa| tadAnIM nandIzvaratIrthayAtrAprasthitena khecareNa nabhasaH patantI rAjJI jgRhe| sa khagastadrUpamohitastAM vaitADhyaM ninAya / khagena rudanakAraNaM pRSTA madanarekhA khasambandhaM prAheti / yataH sthAnAdaha matra tvayA''nItA tatrAhaM putrmsvissi| taM putraM kadalIgRhe muktvA tatra jalahastinA''kAze ullAlitA tava haste caTitA|'ham / sa bAlo mAM vinA tatrastho mariSyati |prsaadN kRtvA tamatrAnaya, athavA mAM tatra naya / khago'vag-yadi 1 // 264 // tvaM mAM bhartRtvena pratipadyase tadA'haM tava kiGkaro bhavAmi / AlambanaM vinA zIlaM pAlayituM na zakyate iti dhyAtvA / | madanarekhA jagau-taM putrmtraany| khago'vag-ahaM tu vaitADhyaparvatastharatnAvahapurezasya maNicUDavidyAdharasya putro | ASM Jain Education na For Private Personel Use Only ATMjainelibrary.org cA Page #183 -------------------------------------------------------------------------- ________________ marate. 45 Jain Education I maNiprabhAbhidho'smi / vairAgyavAsito matpitA mAM rAjye'bhiSicyAgrahIca saMyamaM cAraNarSisannidhau / kramAtsa matpitA |yatirviharannatrAgatyAtItavAsare nandIzvare devAnnantuM gato'sti / tamanu gatvA pazcAdAgacchatA mayA tvaM dRSTA / tena tvaM patnI bhava mama / sarvakhecarINAM khAminI tvaM bhava / prajJatyA vidyayA tava putrasya svarUpaM jJAtaM mayA / mithi lApurIpatinA padmarathena bhUpena turagApahRtena tava putro vane dRSTaH / khapure samAnIya padmarathena svapriyAyAH puSpamAlAyAH samarpitazca / tayA svaputravatpAtyamAno'dhunA sukhyasti bADham / tatastvaM prasannIbhUya mama rAjyamaGgIkuru / tat zrutvA rAjJyA dhyAtaM - aho karmedRzaM pratikUlamAgamat mama yato vyasanaparamparA mama punaDhakate / tAvacchIla| rakSArthamiyaddUramantrAgAm / atrApi saGkaTe patitA'smi / tanmayA niyamAdupAyena zIlaM rakSitavyam / ayaM kAmena pIDitaH khecaraH kRtyAkRtyaM na vetti / tato vyAkSepaH ko'pi mayA chalena kriyate / tataH sA jagAda - prasadya mAM nandIzvare naya / tatra devA mayA namyante / pazcAttvaduktaM mayA kariSyate / tatastuSTena khagena nandIzvare kSaNAnnItA sA / tatra sA madanarekhA zAzvatAni caityAni vandate sma / - catvAro'JjanazaileSu, dadhimukheSu SoDaza / dvAtriMzacca ratikarAbhidhAneSu jinAlayAH // 1 // yojanAnAM zataM dIrghAH, paJcAzaddistRtAzca te / dvisaptatyucchritAH sarve, wainelibrary.org Page #184 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 265 // Jain Education dvipaJcAzadbhavantyamI // 2 // vimAnAduttIrya tAbhyAM prathamaM teSu prAsAdeSu sarve jinAH pratyekaM vanditAH / RSabhaH 1 candrAnanaH 2 vAriSeNaH 3 varddhamAnaH 4 jinAH zAzvatAH / evaMvidhAn jinAnnatvA maNicUDaM munIzvaraM namaskRtya yathocitaM dharmaM zrotuM tau niSIdatuH / tadA yatIzo maNicUDamuniH putrAkAryakaraNasvarUpaM jJAtvA prAha-bho bho bhavyajanAH ! kumArgaH sadA na sevyaH parastrIgamanAdikumArga sevayA zvabhrapAto bhavati / yataH - " parastrIrativAJchAtaH, puruSo narakaM vrajet / anyanRsevayA nArI, gAminI narake bhavet // 1 // dArAH paribhavakArA bandhujano bandhanaM viSaM viSayAH / ko'yaM janasya moho ? ye ripavasteSu suhRdAzA // 2 // putro me bhrAtA me khajano me gRhakalatravargoM me / iti kRtameme zabdaM pazumiva mRtyurjanaM harati // 3 // ko'haM ? kasmin ? kathamAyAtaH ? kA me jananI ? ko me tAtaH ? / iti paribhAvayataH saMsAraH, sarvo'yaM khalu svapnavicAraH // 4 // otuH payaH pazyati naiva daNDaM, kIro'pi zAlInnaca leSTukhaNDam / kAkaH palaM no balisiMhatuNDaM, jantustathA taM yamaM no (khaM na yamaM ) pracaNDam // 5 // etadAkarNya maNiprabha utthAya rAjJIM (kSamitavAn) kSamayitvA bhaNitA | khagena- adyaprabhRti tvaM mama jAmirasi, tava kamupakAraM karomi ? | rAiyoktaM - tIrthavandanarUpa eSa upakArastvayA kRtaH / tena tvaM mama paramabAndhavo'si / tatastayA svaputrasvarUpaM pRSTo muniH prAha - prAg dvau rAjaputrau mithaH pratibhAjJAvabhUtAm / / madanarekhA vRttaM / // 265 // ainelibrary.org Page #185 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tau kramAt puNyavizeSAt surau jAtau / tayormadhyAdekaH khargAcyutaH padmaratho rAjA'bhUt / dvitIyaste suto'jani / tenAnyadA padmarathenAzvApahRtena tavAGgajo gRhiitH| khapatnyAH puSpamAlAyAH samarpitaH / pUrvabhavasnehAt tava tasya / sUnoH padmaratho janmotsavAdi kArayAmAsa / atastava sutaH sukhyasti sAmpratam / evaM jalpati munau tatrAkasmAdgaganAdhvanA jitasUrazaziprabhaM ratnaughanirmitaM kiGkaNIkaNatavANaM devakRtajayajayArAvaM vimAnaM samAyayau / tto| vimAnAduttIrya tejaHpuJjaparAbhUtasUryacandraH calatkuNDalAdyanekAbharaNabhUSitAGgo gandharvadevagIyamAnaguNaH sa suro madanarekhAyAstisraH pradakSiNA dattvA tasyA eva pAdau praNaNAma c| pazcAnmuni vandate sma / tato muneragre dharma zrotumupaviSTaH suraH / asambandhamimaM prekSya, maNiprabhaH khagAdhipaH / taM bhAsuraM suraM natvA, provAceti takaM prati / // 1 // devA api anItimArge calanti tadA'smAkaM kiM dUSaNaM bhavati ?, caturjJAnadharaM muni muktvA kathaM nArI-IN mAnatastvam ? / atha suro yAvat kiJcit vakti tAvanmunirAcaSTa-bho khecara ! maivaM brUhi, naivAyaM sura upAlambhamarhati / yadA asyA madanarekhAyA bhartA yugabAhurghAtrA maNirathena bhUpenAsyAmevAsaktamanasA hataH tadA mRtyukAle'nayA striyA khabhartA madhurairvacanaistathA''rAdhanAbhirniryAmitaH yathA jainendradhyAnaM prApito yugabAhuH paJcame Jain Educ a tional For Private & Personel Use Only ww.jainelibrary.org Page #186 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kalpe yyau|saamaanikH surendro'bhUt tatra / sa ca devo'vadhijJAnena madanarekhAM svaguruM manvAno'trAgatya amuM striyaM prathamaM 7 madanarekhAzvaravRttau vandate sma / dharmAcAryo'yaM dhruvamiyaM dharmadAnAdasya devasya mdnrekhaa|prnnaamaiH koTizo'pyasyA nAnRNo bhavatyasau devH| vRttN| 2 vibhAge yataH-yo yena sthApyate dharme, yatinA gRhiNA'pi vA / sa eva tasya saharmadAtA dharmagurubhavet // 1 // kinyc3266|| samyaktvaM dadatA dattaM, zivasaukhyaM sanAtanam / etaddAtrupakArasyopakAraH ko'pi no samaH // 2 // sammattadAyagANaM, duppaDiyAraM bhavesu bahuesu / savvaguNameliyAhivi, vAsasayasahassakoDIhiM // 3 // ityAdau muninA prokte, jinadharmasya bhaavyn| sAmarthya prabalaM vidyAdharaH kSamayate suram // 4 // suro'vag rAjJI prati-tava kiM ceSTaM dadAmi ? / / || sA jagau tattvato yUyaM, neSTaM kartuM mama kssmaaH| yato bhavanti gIrvANA, aviratAH same sadA // 1 // yato janma jarAmRtyurogazokavivarjitam / nirupAdhi dhruvaM mokSasaukhyameva mama priyam // 2 // tathApi tvaM mAM zIghra mithilAyAM puryAM naya surottama! / tatra putramukhaM prekSya yatidharma shryissye| tataH sureNa sA mithilAyAM nItA / yatra AG // 266 // zrImallinAthasya janmadIkSAjJAnAnyabhavan / tatra jinaprAsAdeSu prathamaM jinAnnatvA tau sAdhvIH prnnemtuH| sAdhvIIN bhistatra dharmopadezo dattaH / labdhvA mAnuSajanma kSaNamapi pramAdo na kartavyaH / puruSaH kurute pApaM bandhunimittaM Jain Educati o nal M ainelibrary.org Iss Page #187 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vinimittaM vA / vedayate tatsarvaM narakAdau punrsaavekH||1|| yatnena pApAni samAcaranti, dharma prasaGgAdapi nAcaranti / Azcaryametaddhi manuSyaloke, kSIraM parityajya viSaM pibanti // 2 // ityAdi dharmopadezAnte suro madanarekhAM prati prAha-ehi rAjakulaM yAmo / darzayAmi tavAGgajam / tato madanarekhA'vag-putreNehAnantabhavabhramaNahetunA sRtam / yato gurUNAM pArzve mayA sarvaH saMsArasAraH zrutaH / saMsAre bhramatAM prANabhAjAM patisutAdayaH / sambandhAdbhUrizo bhUtA, bhaviSyanti bhavanti c||1|| mamaiSa tanayo jAto'nantazo bhavabhrAntitaH / janitA'haM tathA'nantavArAzvAnena bhUtale // 2 // yataH ko'haM kasya (smin) kathamAyAtaH, kA me jananI ko me tAtaH / iti paribhAvayataH saMsAraH, sarvo'yaM khalu khapnavicAraH // 3 // dArAH paribhavakArAH bandhujano bandhanaM viSaM viSayAH / ko'yaM janasya / moho? ye ripavasteSu suhRdaashaa||4||etaasaampi sAdhvInAM caraNAH zaraNaM mm!| ityukte madanarekhayA devaH svarga yayau / sAdhvInAM pArzve dIkSAM gRhItvA madanarekhA saJjAtasuvratAvAnA tapastapatetarAm / ito bhUpagRhe tasya bAlasya prabhAveNa sarve ripavo'pi bhUpaM natAH / tatastena bhUpena padmarathena tasya putrasya namirnAmeti cakre / dhAtrIbhiH / pAlyamAno namikumAraHkramAt prAptayauvana upAdhyAyAnte dharmakarmazAstrakalA jagrAha / pitrA kramAdrAjakule jAtAnAM Jain Education intelle For Private Personal Use Only D elibrary.org Page #188 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 267 // Jain Education svarUpaparAbhUtAmarINAM kanyAnAmaSTottarasahasrasya karAn kumAro grAhitaH / atha padmaratho rAjA yogyaM putraM jJAtvA | rAjye nyasya zrIjJAnasAgarasUripArzve dIkSAM lalau / tIvraM tapaH kRtvA labdhakevalajJAnaH padmarathaH zivaM yayau / namirAjA rAjyaM kurvANo natAnekakSamApAlamauliH zakrasamo'bhUt / itazca yasyAM rAtrau maNiratho yugabAhuM laghubhrAtaraM hatavAn tasyAmeva nizi sarpadaSTo maNiratho mRtvA turyanarake gataH / tato mantryAdibhirvimRzya dvayorapi sodarayorekasthAne vahnisaMskAraM kRtvA yugabAhusutazcandrayazA mnnirthbhuupraajye'bhissiktH| namermedinIM pAlayato'nyedyuH pradhAnaH zveta| hastI AlAnastambhamunmUlyAcAlIdvindhyATavIM prati / atrAntare candrayazaso rAjJo haste sa gajazvaTitaH / sa rAjA ca tamairAvaNagajasodaraM balAdbaddhvA svapuramAninAya / taM jJAtvA caranarairnamIrAjA taM gajamAnayituM dUtaM prAhiNot / dUtastatra gatvA prAha - bho candrayazaH ! namIrAjA mithilAkhAmI khaM gajamatrAgataM yAcate / tatazcandrayazA jagau - | yadevaM tava svAmI nijaM gajamatrAyAtaM yAcate mAM tatkathaM sa tvatsvAmI nItizAstraM na vetti ? / tato'sminnItizAstre proktaM zuzrAvApi na ?, yataH - na zrIH kulakramAyAtA, zAsane likhitA'pi vA / khaDgenAkramya bhuJjIta, vIrabhogyA vasundharA // 1 // ityAdi / dUto'vag-yadi tvayA gajo nApayiSyate tadA mama khAmI saGgrAme tvAM hatvA gajaM grahISyati / 1 nal madanarekhA vRtaM / // 267 // ainelibrary.org Page #189 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tato ruSTo nRpastaM dUtaM sabhAto bahiH karSayAmAsa / so'pi dUto nRpasya namaH pArzve gatvA sarva vyajijJapat / tataH kupito namiH sarvabalena bheryAdikhanapUrNadigantaraM sudarzanapuraM prati cacAla / taM narmi bahubalayuktamAgacchantamAkarNya yAvaccandrayazA rAjA sammukho'cAlIyuddhAya tAvacchakunairniSiddhazcandrayazA matribhiriti vijJaptaH-bahirnirgatya / yuddhaM kartuM na yujyate tava / gopurANi pidhAya madhyasthaireva yuddhaM kriyatAM, vairibalAbale jJAtvA pazcAbahinisRtya yuddhaM kariSyate / so'pi rAjA matriNoktaM cakAra / yataH-cittajJaH zIlasapanno, vAgmI dakSaH priyaMvadaH / yathoktavAdI smRtimAn, dUtaH (maMtrI ) syAtsaptabhirguNaiH // 1 // namiretya tannagaraM viSvak senayA samaveSTayat / mitho dvayorbhUpayomahAyuddhe jAyamAne jIvasaMhAraM matvA sahodarayoIyozca kaliM vIkSya suvratAryayA dhyAtaM yadaho saMsArasyAsyAsArasya / dhigastu, yatra dvAvapi bhrAtarAvajJAnAyuddhaM kurvantau, gamiSyatazca narakamiti dhyAtvA suvratAryA gaNinIM samApRcchya sAdhvIparivArayuk cacAla / sA sAdhvI namicandrayazasoryuddhaM kurvatorantare bhUtvA namipArzve samAgAt / tadA'bhyutthAnapUrvaM naminA sAdhvI vanditA / tataH sAdhvI dharmopadezaM dadau-"cattAri paramaMgANi, dullahANIha jaMtuNo ! mANusattaM suI suddhA, saMjamaMmi ya vIriyaM // 1 // saJjhabbharAgajalabubbuovame, jIvievi jlbiNduccle| juvvaNe yA Jain Educat i onal For Private Personel Use Only S Mw.jainelibrary.org Page #190 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2 vibhAge // 268 // Jain Education naivegasaMnibhe, pAvajIva ! kimayaM na bujjhase ? ||2||" rahasi sAdhvI nameragre idaM prAha - rAjannasmin bhave duHkhadAyake | rAjyataH khalu / gacchati narake ghore, jIvo'trANo na saMzayaH // 1 // jyeSThabhrAtrA samaM yuddhaM kartuM na yujyate tava / namiH prAha kathaM jyeSTha bhrAtA sa vidyate mama // 2 // tataH sAdhvyA candrayazasA saha sodarabhavasambandhaH proktaH / pratyayArthaM puSpamAlA pRSTA - ahaM kasyAH putraH ? / tataH puSpamAlayA proktaM- tvamasyAH putro'si / tatastayA mudrAyutaM kambalaratnaM darzitam / tato yadA raNAnna namirvirarAma tadA candrayazasaH pArzve gatvA sAdhvI dharmopadezaM dadau / candrayazA jagAda - bho mahAsati ! evaMvidhe yuddhe jAyamAne tvamatra kimarthamAgAH / tataH sAdhvI dvitIyaputrabhavanasambandhaH proce / atha rAjA jagau - sAmprataM sa me bhrAtA kutrAsti ? / yena tava puraM veSTitamasti sa tava bhrAtA / tataH candrayazA yuddhaM muktvA bhrAturmilanAya cacAla / taM bhrAtaramAgacchantaM zrutvA namirapi muktvA mAnaM sammukhamupetya jyeSThabhrAtuH pAdau praNaNAma | jyeSTha bhrAtA'pyutthAya svayaM sasvaje / tadA tayordvayorbhrAtrormilitayorharSo'bhUt / tasya svarUpaM gururapi na veda / tato mahotsavapurassaraM candrayazA rAjA namiM puramadhye pravezayAmAsa / dvAbhyAM bhrAtRbhyAM sasnehaM vanditA sAdhvI / candrayazA nameragre jagau - piturmaraNAdanu rAjyabhAradharaNakaputrAbhAvAdiyatkAlaM mayA rAjyaM onal madanarekhAvRttaM / // 268 // Jainelibrary.org Page #191 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kRtam / tvaM tu bhrAtA na jnyaatH| adhunA tu mAtrA jJApitaM-tvaM mama bhraataa| ataH paraM mama rAjyaM na kAryam / ahaM tvagre'pi rAjyaM tyaktukAmo'smi / tava yogyatA'sti rAjyabhAradharaNe / namiH prAha-mamApi rAjyaM na rocate, ahamapi saMyamaM grahISyAmi / jyeSThabhrAtA'vag-jyeSThabhrAtrA laghave bhrAtre rAjyaM dattvA dIkSA gRhyate tadA yuktameva / evaM bhrAtaraM nami paryavasAyya candrayazA mahAmahapUrvaM vrataM jagrAha / tato namiH pratApI rAjyaM kurute nyAyAdhvanA / anyadA pANmAsike dAhajvare namerjAyamAne vaidyAzcikitsAM ckruH| tato manAgapi guNo nAbhUt / dAhajvarazAntaye bhUpapriyAH sarvAzcandanaM dharSayanti sma / tAsAM bAhuvalayajhaNatkArArAvairnameratyantaM vedanA'bhUt / rAjJoktaM-ayaM ko all dAruNo ravaH prabhavati ? / sevakaizcandanagharSaNAdivarUpaM niveditam / tato rAjJoktaM-etAsAM paJcazatasya priyANAM hastebhya ekaikaM valayamuttArayata / tata ekaikasmin valaye uttArite manAk sukhIjAto rAjA / evaM kramAt sarveSu IN valayeSUttAriteSu rAjA'tyantaM sukhyabhUt / tathaikaikaM valayaM maGgalArthaM sthApitam / tato rAjA'vaga-kiM priyA adhunA candanaM na gharSayantyaH santi yatsAmprataM valayazabdo na zrUyate / tadA maJijano valayottAraNasvarUpaM jagau / etat zrutvA rAjA saJjAtavairAgyo dadhyau-bhUrisaMyogo duHkhAya bhavati, yathA bhUribhiH kaGkaNazabdairduHkhamabhUt, na tathA Jain Educatio n al For Private & Personel Use Only MAmainelibrary.org Page #192 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate zvaravRttau 2 vibhAge // 269 // Jain Educatio stokaireva taiH| evamekatve mahAsukham / yathA- kaGkaNairbhUribhirduHkhaM, svalpaiH khalpataraiH sukham / yAvadasyaiva dRSTAntA - | dekAkitve mahAsukham // 1 // ucyate - yathA yathA mahAtatraM, vistArAzca yathA yathA / tathA tathA mahadduHkhaM, sukhaM tu na tathA tathA // 2 // klezAya vistarAH sarve, saMkhyeyAstu sukhAvahAH / parArthaM vistarAH sarve, tyAgamAtmahitaM viduH // 3 // tato namirdadhyau - yadi mama dAhajvaraH prazamiSyati tadA'vazyaM mayA dIkSA grAhyA / dhyAtveti yAvannabhiH suptaH | tAvadAhajvaraH prazazAma / prAtarvAdyaninAdaiH prabuddho bhUpo dadhyau - aho adya mayA svapne airAvaNakumbhI zailarAjazca dRSTaH / sa ca varyo bhavati tena me rogo gataH / yataH - devatA yatayo gAvaH, pitaro liGgino nRpAH / yadvadanti naraM | svapnaH, tattathaiva bhaviSyati // 1 // taM zailarAjaM punaH punardhyAyato namerjAtismRtirabhUt / pUrvabhave mayA zrAmaNyaM pAlitaM / tato'haM mRtaH prANate suro'bhUvam / tato namiH khaputraM rAjye'bhiSicya devatAdattarajoharaNaH saMyamaM pratipannavAn / tadA zakro dvijaveSadharo namiM parIkSitumAyayau / nameragre bhUtvA dvijaH prAha-bho rAjan ! tvayA tRNavadrAjyaM sAntaH puraM tyaktvA saMyamo gRhIto yattatsundaram / tvaM tu jIvadayAM pAlayituM dIkSAmagrahIH / tvadratagrahaNe etA antaH | purIstriyo rodanaM kurvANAH santi / tadidamayuktaM vratagrahaNaM / pUrvAparabAdhakam / tato namimunirvRte sma - duHkhakAraNaM no Clonal madanarekhAvRttaM / // 269 // jainelibrary.org Page #193 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mama vrataM / kintu loke khasvakAryahAnirduHkhasya kAraNaM / tato'hamapi khakAryaM kurve / kiM paraM jalpanena ? / harirAhaadhunA te gRhANi antaHpurANi prajvalamAnAni santi, kimupekSyante?, tava dUSaNaM lagati sma / AzritasyopekSaNaM / pApaM / tvaM tu caturo'si / namiH prAha-mama gRhANi na santi / antaHpurANi na santi / punarAha hariH puryA, prA-IN kAramatidurgamam / nAnAyatrayutaM kArayitvA rAjan ! parivrajeH // 1||raajrssiH prAha bho bhadra!, saMyamo nagaraM mama / zamAkhyo vihitastatra, prAkAro jayayantravAn // 2 // indro'vocannivAsAya, lokAnAM sumanoharAn / prAsAdAn / kArayitvA bho, kSatriya ! prvrjesttH||3|| muniH proce kudhIreva, kuryAt pathi vahan gRham / nizcalaM yatra saMsthAnaM, yuktaM tatraiva mandiram // 4 // harirAha nigRhyAdau, caurAn susthaM puraM kuru / yatyAha caurA rAgAdyA, nigRhItAzca te / mayA // 5 // vAsavaH prAha kecinna, namanti ca nvoddtaaH| pArthivAstAnvinirjitya, pravrajyAM kuru sattama ! // 6 // yatyAha lakSasaGkhyAtAn, saGgrAme subhaTAn jayet / yazcAtmAnaM jayedekameSa me paramo jyH|| 7 // ityAdi zakranamijalpanaM shriiuttraadhyynaajnyaatvym| ityAdi vipraproktamavagaNayya yAvannamiragrato'cAlIttAvadindraH svarUpastho / nami prati prAha-tvaM dhanyastvaM kRtArthaH tvaM sarvabhAvArijayI jagadutkRSTasvabhAvaH / iti stutiM kRtvA zakraH svarga Jain Educat i on For Private & Personel Use Only w.jainelibrary.org Page #194 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2 vibhAge // 270 // Jain Educatio 1 | jagAma / namiyatiH kramAt sarvakSINakarmA muktiM yayau / sAdhvI madanarekhA'pi saMyatinIpArzve zuddhaM tapastaptvA karmakSayAt kevalajJAnamavApya muktiM yayau / iti madanarekhA kathA samAptA // 4 // saGkaTe vikaTe'tyantamAyAte sati dehibhiH / na moktavyo vRSaH samyag damayantIva karhicit // 1 // tathAhi -- kozalAyAM puri niSadho nRpo rAjyaM nyAyAdhvanA karoti sma / tasya lAvaNyasundarI priyA sacchI| lazAlinI babhUva / tayoH kramAnnalakUbarau putrAvabhUtAm / ito videhadezamaNDite kuNDinapure bhImabhUpatirniHsIma | vikramaH pRthvIM zAsti / tasya priyA puSpavatI satsvapnasUcitAM putrIM samaye prAsUta / tasyAH pUrvazubhakarmAnubhAva hAlasthale tilakaM raviriva dedIpyamAnamasti / SaSThIjAgaraNamahotsavaM kRtvA tasyAH putryA davadantIti nAmA | dAdrAjA | rikhantI kramAt pAdaraNanmadhuranUpurA davadantI mAtApitrormudaM cakAra / kramAdvardhamAnA jAgratsaubhAgya | vaibhavA davadantI dharmakarmakalAkuzalA babhUva / anyadA bhAvinaH zrIzAntijinasya hemapratimAM vitIrya nirvRtti devI davadantIM prAha - bhavatyA pUjanIyaiva, nityaM kalyANakAriNI / bhaviSyati tavAhnAya, mahodayasukhapradA // 1 tato davadantI tAM pratimAM gRhacaityAntarnidadhe / bhaimI sA kramAdyuvamanomohanaM yauvanaM prApa / rUpazriyA jitaH / ational damayantIvataM / v.jainelibrary.org Page #195 -------------------------------------------------------------------------- ________________ marate. 46 Jain Education | zazI tasyAH pizAcakI tenAdyApi bhUtapatirenaM na sevate / anurUpavarAprAptyA sA'STavArSikA varddhamAnA mAtApitrormano varavilokana cintAbdhau pAtayAmAsa / yataH - jammaMtIe sogo vaDuMtIe ya baDhae ciMtA / pariNIyAe daMDo, juvaipiyA dukkhao niccaM // 1 // tato rAjJA khayaMvaramaNDapo maNDitaH / AkAritA bahavo nRpakumArAH / tadAnIM dUtena niSadho bhUpo vijJaptaH nalakUbarAbhyAM putrAbhyAM tatra svayaMvaramaNDape samAgAd / bhImo bhUpaH sarveSAM saMmukhayAnavAsanAdinA satkAraM cakAra / atha prabhAte sarve bhUpAH sArAlaGkArAH sarvazriyA mazceSUpaviSTAH / davadantI sukhAsanArUDhA sAlaGkArasakhiparivArayutA svayaMvaramaNDape samAgAt / tadA sarve lokAH svasvakAryaM vimucya yayuH / | yataH- "thIyaha tinni piyAraDA kalikajjala siMdUra 0" sukhAsanAsInA davadantI pratIhArIvarNyamAnAn nRpAn aGgavaGgatilaGgAdidezezAn muktvA kramAnnalapArzve samAgAt / tatra varNyamAnaguNAM rUpazriyaM ca tasya dRSTvA davadantI haTTA|'nurAgaM dadhau / tadA davadantImiti varNayanti strIjanAH / pAdayoH zuzubhe tasyAH, saraso yAvakadravaH / anurA iva kSoNIbhujAM lagno'Mgajo'GgavAn // 1 // prazastiriva kandarpabhUmipAlasya jAgratI / kapolayorbabhau tasyAH, | kasturIpatravallarI // 2 // rarAja juTake tasyA, mallikAmAlyamujjvalam / nakSatrANIva saMprApurmukhacandramupAsitum Hainelibrary.org Page #196 -------------------------------------------------------------------------- ________________ #271 // // zrIbharate- // 3 // karNayoH kuNDale tasyA, ratnonmizre rarAjatuH / kharbhANubhayasaMbhrAntau, candrasUryAvivAgatau // 4 // netrayo damayantIzvaravRttI rAjatI rekhA, reje bhRGgIva padmayoH / kallolA iva gaGgAyA, vastre ca paridhApite // 5 // tadAnIM davadantI nalakaNTha-1 critrm| 2 vibhAge IN kandale varamAlAM cikSepa / vaidA nale vRte jayajayakAro'bhUt / niSadhabhImAbhyAM tayovivAhaH sarvaH kRtH| mAtA-1 pitarau davadantI patyA saha calantI prati procatuH-dhasurazvazvAdivargasya vinayakarI bhaveH / nissdhbhiimyovinyH| I kartavyaH / patyuranukUlaM kartavyaM tvyaa| niSadho narezaH putraM pariNAyya mahotsavapurassaraM svapuraM prati cacAla / vartmani atyantamandhakAre jAyamAne vane niSadhaH sthitH| nalaH prAha priyAM suptAM prati-mA svApsIH, devi ! jAgRhi tilaka prakaTIkuru yathA tamo yAti / davadantI tilakaM tejayAmAsa bhAlastham / Adityasyeva dIpreNa, dampatI tasya / / tejasA / pratimAsthitamagre'tha, munimekamapazyatAm // 1 // hastinA tasya munedehaM gaNDakaNDUtispheTanAya gharSatA mano na cacAla dhyAnAt / nalaH patnIyuto nanAma bhaktyA / tadA taM vRttAntaM jJAtvA niSadhAdayaH sarve jnaasttraajgmuH| // 271 // pradakSiNIkRtya yatiM sarve nemupAdayaH / tataH kAyotsarga pArayitvA dharmopadezaM yatirdadau / pUjyapUjA dayA dAna, tIrthayAtrA tapastathA (jpstpH)| zrutaM paropakArazca, martyajanmaphalASTakam ||1||deshnaante nalo natvA muni kRtAJjaliH Jan Education For Private Personal Use Only Page #197 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prAha-bhaimyA bhAle idRk tilakaM kena karmaNA zubhenAbhUt ?, yatiH prAha-asau pUrvabhave ekaikaM jinaM prati catuviMzatimAcAmlAn cakre / tasya tapasa udyApane caturviMzatijinAnAM tilakAMzcakAra / tasya tapasaH prabhAvAdasyA bhAle IdRzaM tilakaM ravijitvaramabhUt / krameNa tasya tapasaH prabhAvAdasau kalyANabhAjanaM bhaviSyati / zrutvaitadrorvacanaM bahavo janAstatra tapaH kartuM lgnaaH| niSadhaH putrAdiparivArayug vapuramAgAt / pauraiH kRtamahotsavo rAjA dAnaM dadAnaH svagRhamAgAt / nalo nAnAvidhadAnaiH khakIrti caturdigvyApinI cakre / nale rAjyaM vitIrya kabare ca yuvarAjapadavIM dattvA niSadhaH saMyamamAdAya tapastaptvA vargamagAt / trivargasAdhanaparaH zrInalazciraM rAjyaM pAlayA| mAsa / krameNa sAdhayAmAsa bahUn dezAn / mahadrAjyaM dRSTvA kUbaraH kuTilAzayo nalasya rAjyaM grahItuM mano dadhe nalastu nirmalasvAnto'pi tena kUbareNa tadrAjyaM grahItuM dyUtAyodhamaM kAritaH / nalaH kUbareNa bhrAtrA saha ramamANo / damayantyAdibhirvAryamANo'pi sarva rAjyaM hArayAmAsa / sAnandastataH kUbaro'vaga-nyajemAM mahIM madIyAm / yataH-parakIyaM dhanaM naiva, grahItavyaM hitecchunA / parasvaharaNAt zvabhrapAto bhavati dehinAm // 1 // tato nalaH / priyAyuto vanaM prati cacAla / vane ekAkI nalaH priyAyutaH pAdacArI calan kaNTakAdivyathAM bhUyasI sahate / / Jain Educat onal For Private Personal Use Only vi.jainelibrary.org Page #198 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 272 // // zrIbharate- gehinI vIjayan patraiH, zrAntAM saMvAhayan' padoH / pipAsuM pAyayAmAsa, so'mbu tAM padminIpuTaiH // 1 // adya || zvaravRttI damayantI2 vibhAge sattvamavaSTabhya, zrAntAmapi kadAcana / pAdasaMvAhinIM bhaimI, vArayAmAsa pArthivaH // 2 // jAyApatI phalAhArai- caritram / IN madhyandinamatItya tau| sAyaM latAgRhe kApi, zrAntau rAtrimatIyatuH // 3 // tigmabhAnukaratrastairandhakArairivA zritAm / sAndradrumAmaraNyAnImanyadA tAvupeyatuH // 4 // tataH kAntArakAsAre, bhaimI dhautapado nalaH / dRSTvA / mlAnamukhIM kAntAmantazcittamacintayat // 5 // keyaM pravAlasomAlA ?, ka mArgo duHkhvi(sNcyH)?| ka tadrAjyaM ? || vanAvAsaH, kAyaM duHkhazatapradaH // 6 // vizrAmAya tato bhUmipatiH kaGkellipallavaiH / kvacicchilAtale ramye|'nalpatalpamakalpayat // 7 // parameSThinamaskAra, samuccArya ca jmptii| svairaM suSupaturmArgazrAntau zliSTabhujAlatau ||8||ath duHkhito nalo dadhyau-ekastAvahane vAsaH, dvitIyA ca dridrtaa| tRtIyaM ca priyApAdabandho'yaM / jAyate'dhunA // 1 // tataH suptAyAM bhaimyAM cIrakhaNDaM kRtvA'I lAtvA zanairnalazcalitukAmaH priyAvastrAJcale |272 // // iti varNAn lilekha / vAmabhu! vAmanaH panthA, vAmaH kuNDinagAmukaH / kiMzukairdakSiNenAyaM, kozalAmupatiSThate || // 1 // yatra te rocate tatra, gantavyaM gajagAmini! / ahaM tu svamukhaM kvApi, naiva darzayituM kSamaH // 2 // likhitve Jain Education Mainal For Private Personel Use Only Milainelibrary.org Page #199 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ti no'cAlIguDhaduHkhatayA rudan / muhurmuhurvalitvA'tha, pazyan bhaimImukhAmbujam // 3 // hA vidhe! hI tvayA bhaimI, sRSTA srvaa'tishaayinii| tata kiM daHkhIkatA svapne, valarIva mhaamnaaH?||4||prsdy mayi zRNvanta, tathA kAnanadevatAH / tathA kArya yathA mArge, yAtyasau nirupadravA // 5 // ityAvedya punarjAyAM, pazyan vlitkndhrH| tAvadgato nalo yAvadvaimI yayAvadRzyatAm // 6 // vanyahiMsrabhavA bhItirmA bhUdasyA iti dhyAyan nalo gatAgataM cakAra / kathaM tvaM svasthatAM yAsi, hA durAtmannalaM nlH| itthamekAkinI yasya, priyA zete vanAntare ?||1||itthN vimRzatastasya vibhAvarI virarAma / tato'grato gacchan jvalajjvAlAjaTilaM vanamekamaikSata nalaH / AkrandaM dahyamAnAnAM, zRNvan vanyAGginAM nalaH / mAnuSI giramazrauSIditi taM nikaTaM gataH // 1 // ikSvAkukulapAthodhicandra ! vishvkvtsl!|rkss mAM nala rAjendra!, dahyamAnaM davAgninA // 2 // tato nalo bhujaGgamamekaM dahyamAnamadrA-N kSIt / prAha ca dhIraH-mahAnAga! kathaM nAma, madIyaM jJAyate tvayA ? / kathaM ca mAnuSIM vANI, brUSe srpvpurdhrH?||1|| sarpo'vag-mahAbhAga! manuSyo'hamabhUvaM pUrvajanmani / tatsaMskAravazeneha, bhASeyaM mama mAnavI // 2 // so jagAdaavadhijJAnamapyasti, yenedaM sakalaM jagat / karasthamiva pazyAmi, tato jAnAmyahaM sphuTam // 3 // ahamapyupa-IN Join Educatio n For Private Personal Use Only Page #200 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrImAnakartA'smi tubhyam / tato nalo'vaga-idaM vastrAJcalamavalambaya / tato bhujaGgaM davAnalAhahizvakAra nalaH / sarpaNa | damayantI critrm| zvaravRttau sa daSTo nalaH kubjo'bhUt |nlo'pi pANinA''cchoTya bhUtale tamapAtayat , Uce ca-bho dvijihva! na sAdhu tvayo2 vibhAge pakRtaM mama / tato'GgaMsa nijaM kubjaM, dRSTvA vairaagyvaasitH| nalaH kSoNipatiH sadyo, vratamAdAtumaiSvata // 1 // // 273 // divyamUrti tataH kRtvA, bhujaGgo'pi tamAkhyata / tavaivAhaM pitA vatsa!, nissdhstdvissiidmaa||2|| dIkSAprabhAvAdahana brahmaloke svarge suro bhUtvA vyasanaM bhaviSyat jJAtvA'dyopakArAya prApto'smi / vairUpaM vapurmayA kRtamasti / ytstvaa| mekAkinaM zatravo nopadroSyanti / tava pUrvabhavopArjitakarmavazAt kiyatkAlamApadbhaviSyati / pazcAt trikhaNDarAjya prAptirbhaviSyati / avasare tvAM dIkSArtha jnyaapyissyaami| idaM zrIphalaM tvaM gRhANa / tathA cemAM karaNDikAm / sugR-NI hIte svapArzve ime sthApye tvayA / yadA kharUpaprakaTIkaraNecchA syAttava tadA zrIphalamunmuya dukUlAni smaakRssH| karaNDikAmadhyAddhArAdyAbharaNoccayamAkRSya zarIre svasmin bandhanIyam / tato nijaM rUpaM tvamavApsyasi / ityuktvA // 273 // tayormAhAtmyaM punaH prAha suraH-suMsumArapure vatsa! tvaM gaccha / nalaH prAha-tatra mAM naya / mArgastu viSamo'sti / tatastena devena nalaH susumArapurasImani muktaH / antarnagaramauSonnalaH kolAhalaM mahAntam / kimetaditi dhyAyan / Jain Educati o nal Mjainelibrary.org Page #201 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yAvattatra nalo yAti tAvanmadonmattaH paTTahastI AlAnastambhamunmUlya pAdapamanuSyAdi mardayan catuSpathamadhye / niHsasAra / taM hastinaM tAdRzaM dRSTvA rAjA jagau-bho bhoH zRNvantu yaH kazcidibhaM vazayituM kSamaH / tasya niHzeSa-ICH sampattipUraNe prabhavAmyaham // 1 // zrutveti zrInalo jAgradikramo gajamuddizya dadhAve / mA mA mriyakha kubjeti / vAryamANo'pi pUrjanaistaM hantuM balAbalamavimRzya DuDhauke nalaH / prAheti-rere durAtman mAtaGga, mA vadhIH strIzizUnamUn / ayamagresaraste'haM, madonmattaikakesarI // 1 // krodhAndhaM taM gajaM ciraM bhrAmayitvA khottarIyamagre pralambaM kSiptvA tasya pRSThau gato nalaH / yAvadgajastaduttarIyaM puruSabhrAntyA troTayAmAsa tAvat caraNaM dattvA tasye-IN bhasya skandhamAruroha / marmasthAne taM gajaM tathA hatavAnnalo yathA stambhavannizcalo'bhUt / taM hastinamAlAnastambhe babandha / nalasya tAdRzaM balaM dRSTvA dadhiparNamahIpatirasya nalasya gale ratnamAlAM kSepayAmAsa / tato dadhiparNa-IN bhUpastaM vastrAdinA sanmAnya khpaarthe'sthaapyt| pRSTaM ca-ko vaMzastaveti, kubjaH prAha-janmabhUmimanojJazrIH, kozalA mama bhUpate ! / sarvakhajanavargo'pi, tatraiva kSemamaznute // 1 // ahaM ca sUpakAro'smi, huMDiko nalabhUpateH / tata eva vidAmAsa, prItitaH sakalAH kalAH // 2 // kiM cAnyadrUpate ! sUryapAkA rasavatI bhuvi / sa eva beci nAnvakha, Jain Educat i onal For Private & Personel Use Only wrjainelibrary.org Page #202 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2 vibhAge // 274 // Jain Educatio | pumAn sUryaprasAdataH // 3 // durdaivAt kUbare bandhau, sAmprataM sa durodare / hArayitvA mahIM bhAryAyuktaH kApi gato mRtaH // 4 // dadhiparNastadAkarNya guNAMstasya ca smaran kSaNaM zokaparo bhUtvA dadhyau - saMsArasya sthitirIdRzI | vidyate / yataH- zriyo vidyuholAH katipayadinaM yauvanamidaM, sukhaM duHkhAmAtaM vapuraniyataM vyAdhividhuram / durApAH santo'ndhau bahubhirathavA kiM pralapitaiH ?, asAraH saMsArastadiha nipuNaM jAgrata janAH // 1 // anyadA tatpArzve rAjA | papraccha - sUryapAkarasavatI tvayA jJAtA bhAvinI tAM darzayaikazaH / bahuzo'bhyarthito rAjJA, vidyAM vaivakhatIM smaran / sadyo nyasyAtape sthAlIM, sampUrNAM zAlitandulaiH // 1 // kRtvA rasavatIM sUryapAkAM huNDikasUpakRt / sarveSAM bhojaniHzeSarasapezalAm // 2 // grAmeSu paJcazatamiteSu rAjJA dIyamAneSu sa sUpakRt sUpakArakRtyaM jagrAha / | kunaH punaH pRSTo bhUpena- bho tavAbhISTaM vidyate tallAhi / so'vadat-deva ! yAvati bhUpIThe tava zAsanaM jAgarti tAvati dyUtaM madyaM mAMsaM ca pratiSidhyatAM, bahupApamUlatvAt / yataH - " dyUtaM ca mAMsaM ca0" // 1 // tatsarvaM rAjJA pratipannaM dyUtAdiniSedhanam / sUpakAraH samAdhinA tiSThan rAjJo mAnyo'bhUt / anyedyuH sarasItIrasthatarucchAyAmupeyuSaH | kujasya kazcidezAntarAnnara AgAttatra / kubjaM sarvAGgasundaraM dRSTvA so'pi gItagoSThIM pRcchyamAnaH zlokadvayamAha yAmAsa, ional damayantI | caritram | // 274 // Jainelibrary.org Page #203 -------------------------------------------------------------------------- ________________ IN nalaM prati-anAryANAmalajjAnAM, durbuddhInAM hatAtmanAm / rekhAM manye nalasyai(me)va, yaH sukhapremabhAjanam // 1 // vizrabdhAM vallabhAM snigdhAM, suptAmekAkinI vane / tyaktukAmo'pi jAtaH kiM, tatraiva hi na bhasmasAt ? // 2 // kuna stadAkAvag-sAdhuH smbndhstvyoktH| kastvaM kuto'trAgataH nalodantaH kutastvayA zrutaH ? / sa naraH prAha-ahaM| INI kuNDinapuramagamam / tatra bhaimImukhAcchatam / hRSTaH kubjo'vag-bhaimItyAgAvadhirvArtA mayA zrutA pUrva, agrataH procya tAm / sa naraH prAha-vidarbhabhUmibhRtaputrIM, suptAM tyaktvA nale gate / tato vibhAvarIzeSe, svapnamekaM dadarza sA // 1 // yadahaM cUtamArUDhA, tatphalAnyattumicchayA / dantinonmUlite tasmin , patitA'haM bhuvastale // 2 // prAtaH prabuddhA patimadRSTvA bhiitaa| itastato dRzaM kSiptvA cetaseti vyacintayat-durdaiva! mayi dagdhAyAM kimadyApi cikIzarSasi ? / yadIdRzIM dazAM prAptA, na pazyAmi dRzA ptim||1|| mukhaM prakSAlayituM sarasyAM gato'sti patiH, athavA kenApyapahato devena dAnavena vA?, kimu vA kelinA kutrApi vane gato'stItyutthAya davadantI vilokayantI kApyadRSTvA patiM sA rudatI pakSiNo'pi pArzvasthAn rodayAmAsa / mUchitvA sacetanIbhUya svapnasyArthamabhAvayatsAsahakArataryo mayA dRSTaH sa me sarvottamaH priyaH, phalAni khalu rAjyazrIH, vAraNaH kUbaraH, punaH yaH pAtazca tataH Mahelibrary.org Jan Educhlani For Private 8 Personal Use Only Page #204 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- varavRttI 2vibhAge dmyntiicritrm| // 275 // so'yaM patyuviraho vam / ityAlocya sA prAgbhavajaM karma matvA kvApi paTaprAnte varNAn patilikhitAn dRSTvA vAcayAmAseti / bho bho mAnini ! tvAmekAkinI vane tyaktvA kenApi hetunA gacchannasmi / tvayA me dUSaNaM nAneyam / anenAkSaralikhanena tasya hRdaye'haM bhRzamasmi, paraM kAraNena muktA'smi / tadahaM patyotena baTAdhvanA jana| kAgAraM yAmi / yataH yoSitAM patizUnyAnAM pitaiva zaraNaM yataH, tatastAtagRhamuddizya bhImajA cacAla smarantI nalaM hRdi / adabhradarbhAnnibhidya, raktapiJjaritakramA / aGkitAmiva kurvANA, yAvakastabakairmuvam // 1 // zvetAtanurutpAtidhUlidhUsaritopari / haMsIva naDalaM zrAntA, bhaimI vanamagAhata // 2 // ambikAmiva pArIndrA, bhujaGgA / jAGgalImiva / siMhImiva vanemAzca, menire nalagehinIm // 3 // zIlaprabhAvatastasyA vrajantyA api vane tadA hiMsrAH siMhAdayo'tyantasahAyAyAgacchanti / bhaimI mahAntaM sArthamaikSata / yAvatsvasthamanAH sArthapAdhaiM gacchati / sA tAvatstenai ruddhA bhaimI viSayairiva kaamukH| sA satI tAnAcaSTa-rere stenA yAta yAta nAlikere zukasyaiva prArambho niSphalo'tra vaH / tAn luNTituM pravRttAn huMkAraistrAsayAmAsa / Agatya saparIvAraH, sArthezo'pi mahAsatIm / kulezvarImiva prekSamANaH prANamaduccakaiH // 1 // sArthezaH prAha-kalyANi !, bhramantI nirjane vane / // 275 // Jain Educati o nal For Private Personel Use Only I mjainelibrary.org Page #205 -------------------------------------------------------------------------- ________________ asmAkaM puNyayogena, kuto'tra samupeyuSI ? // 2 // kAsi tvaM ca ?, sA'pyAkhyat-naladAsI, nalastu videzaM gtH| tataH sArthezastvaM mama bhaginItikRtvA tAM khapAdhai sthApayAmAsa / kramAttatra prAvRTkAlaH samAgAt / saath| | gantumagre'zaknuvantaM ciraM vilambaM jAyamAnaM jJAtvA sArthezamanApRcchaya niryayAvekAkinI / gacchantI puro rAkSasa durAlokaM prAyAntaM sasauSThavamAcaSTa-bho rAkSasa ! yadi tvaM mAM spRzasi tadA tava zvabhrapAto bhaviSyati / athavA tvaM bhasmasAdbhaviSyasi / iti tasyAH sattvavacanAt santuSTo rAkSasaH prAha-bho stri ! kiM te'bhISTaM karomi ? / sA'pi tamAkhyat-vada tarhi tvaM jJAnena kadA patyA saha saMyogo me bhAvI ? / tenoktaM-dvAdazAnAM varSANAM prAnte saMyogo N|| bhaviSyati tava / satI prAha-tavoktaM bhavatu / palAdo'vag-tava svasti bhvtu| ahaM yAsyAmi khasthAne / tasmin // gate satI abhigrahAn lalau / tAmbUlaM raktavastrANi, puSpANyAbharaNAni ca / vikRtIzca grahISyAmi, nArvAk priyasamAgamAt // 1 // krameNa kandarAM mahatIM prAptA / zrIzAntinAthasya mRnmayI pratimAM kRtvA puSpairarcayantI kurvANA sa tapastIvaM khabhAvapatitaiH patraiH pAraNaM cakAra / parameSThinamaskArasmaraNaparA kiyantaM kAlamabhyavAhayat sA / sA-1 zo'pi kramAttatrAgatastAM jinapUjAparAM dadarza / sArthezo'vag-bho AyeM ! iyaM kasya pratimA ? / sA jagau bhaimI Jain Education For Private Personel Use Only wittainelibrary.org Page #206 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 276 // | zAntinAthasya pratimeyam / tayorAlApaM zrutvA tApasAH tatreyuH / bhaimI jinadharmamacIkathattebhyaH / tathAhi - pUyA jiNidesu ruI susu, jatto a sAmAiaposahesu / dANaM supatte savaNaM sutitthe, susAhusevA paraloyamaggo // 1 // | vasantasArthezastu bahubhAvAt jinadharmamaGgIkRtya tasthau tatraiva sArthayuk / nikaTAzramavAstavyAstApasA bayAM vRSTau jAyamAnAyAM vyAkulA abhUvan / tatastAn vIkSya bhaimIsvakarNakuNDalaM hastopari vyadhAt / Uce ca sAyadyahaM samyag jainopAsikA'smi mahAsatI tadA vRSTayupadravaM nivArayatu jinazAsanadevI / tato drutaM nivRttA vRSTiH, | tApasA nirAkulA babhUvuH / tato tApasAH savismayA dadhyuH - nUnaM kAnanadevI strIrUpeNAtra samAgatA'sti / tataste tApasA buddhA jainadharmaM prapedire / tatraiva sArthapo ramyaM puraM mahat sthApayitvA vihAraM tuGgaM toraNagavAkSAdiramyaM | zrI zAntinAthasya kArayAmAsa / tatra paJcazatIM tApasAnAM bhaimI avUbudhat / tatra prasiddhaM tApasapuraM jAtam / tatra |ca zrIyazobhadrasUripArzve virAgavAn vimalamatiH kulapatidakSAM jagrAha / tadA'kasmAdeva gurorjJAtvA''yuH paJcazatI(dinI) mitaM kUbarasya navoDoDhaH putraH siMhakesarI dIkSAM lAtvA girizRGgaM gataH / tatra zubhadhyAnAdhirUDhasya siMhakesariNaH kevalajJAnamutpannam / tanmahimAnaM kartuM tatra devAH samAyayuH / bhaimI sArthapaste ca tApasAstaM kevalinaM nantuM Jain Education rational damayantIcaritram | // 276 // Jainelibrary.org Page #207 -------------------------------------------------------------------------- ________________ IN yayuH / tatra dharmopadezaM zuzruvuH / Adityasya gatAgatairaharahaH saMkSIyate jIvitaM, vyApArairbahukAryabhAragurubhiH | kAlo na vijJAyate / dRSTvA janmajarAvipattimaraNaM trAsazca notpadyate, pItvA mohamayI pramAdamadirAmunmattabhUtaM jagat / // 1 // veSAM tApasasArthapAnAM purastAt kevalI prAha-bhaimIyaM satyavAk paramArhatI mahAsatI / tataH sa zeSakarmaIN kSayaM kRtvA tatraiva kevalI muktimagAt / cAraNazramaNo yazobhadro'tha vaidardhyA pRSTaH pUrvabhavasambandhaM tasyAH prAha, / tathAhi-mammaNo mahIpatirabhUt / tasya vallabhA vIramatyabhUt / tAbhyAmanyatra grAme gacchadbhayAM sammukhamAgacchanmuni-12 dRSTaH / akuzalo'yaM sammukha itikRtvA tAbhyAM dvAdaza nADikA dhRto muniH / pazcAdupazamitakopAbhyAM tAbhyAM / sa muniH kSamitaH / tato muneH pArzve dharma zrutvA tau jIvadayAmayaM dharma cakratuH / mammaNo mRtvA nalo'bhUt / / IN vIramatI tu aSTApade caturviMzatiM jinAnuddizya paJcazatamitAcAmlatapaH svarNatilakadAnodyApanayutaM kRtvA bahu / puNyamarjayitvA tvamabhUH / tena prAkkRtakarmaNA dvAdazAbdiko'yaM viyogo bhaviSyati / tatra vaidA sthitAyAM - jinendraM pUjayantyAM sapta varSANi jAtAni / anyadA tatra sthitAM guhAdvAre kazcidetya tAM bhaimI prati babhANa-IN tvatpatirmayA nAtidUre dRSTaH / ahaM tu zIghraM gacchAmi / sArtho me na pratIkSate / zrutveti bhaimI prArabdhaM dhyAna bharate.47 Jain Education a l For Private Personal use only wwgainelibrary.org Page #208 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. zvaravRcau 2vibhAge // 277 // samAptIkRtya tasmin mArge cacAla / calantI vane saikAkinI patitA / anyadA rAkSasI krUrAzayA hantuM tAM / damayantIsamAyAntI tasyAH zIlaprabhAveNa stmbhitaa| tataH sA rAkSasI tAM kSamayitvA svasthAnamagAt / gacchantI kramAt caritram / tRSArtA zIlamAhAtmyAt pANinA bhUtale mahatImAvizvakAra nadIM bhaimI / tatra snAtA saa| payazca papau / anyadAdhanadevasArthezena samaM bhaimI acalapure yayau / bahizca sthitA / tatra RtuparNabhUpaterbhAryA candrayazAnAmnyabhUt / sA ca bhaimyA mAtRvasA / tayA dAsImukhAbahirekA divyarUpA strI sametA zrutA / tatazcandrayazasA'nIyata | bhaimI svgRhe| mAtRSvasrA nalavallabheti na jJAtA / bhaimyA ca vasambandho na jJApitaH / pRSTA'pi khasvarUpaM gUDha-d tayA na prakAzitavatI / tathApi tAM bhaimI putrImiva gauraveNa candrayazA dadarza / bhaimI satre dAnaM dadAnA mAtR-| khasranujJayA''ste / piGgalanAmakaM cauraM vadhAya calitaM bhaimI dyyaa'mocyd| bhaimyA arpitH| tayopalakSito vasantasArthasya bhRtyH| pRSTazca tayA prAha-yadA zrItApasapurAjhaimI niryayau tadA sArthavAho bhaimIviyogaduHkhitaH zrIyazobhadrasUriNA bodhitaH saptAhaprAnte'bhuMkta / athAnyadA varyaprAbhRtai ratnasvarNAdibhiH kUbaraM nRpaM santoSya tApasapurasvAmI rAjA'bhUt sArthanAyakaH svayaM / samprati vasantazekharabhUpo rAjyaM prazAsti / ahamapamAnito'trAgAm / Jain Education dha MPIEnelibrary.org Page #209 -------------------------------------------------------------------------- ________________ karmayogAnmayA stainyaM bhUpagRhe kRtN| tvayA mocitazca / tatastaM dayAspadaM dRSTvA jagAda bhImaputrI-vatsa! madgirA dIkSAmAdatva / tato laghukarmA sa dIkSAM jagrAha / vipro harimitrAkhyaH kuNDinapuravAstavyo rAjJo militvA / candrayazo'ntike yayau / candrayazasA svasvasuH kuzalaM pRSTo harimitro'vaga-nalaH kUbareNa bhrAtrA ramamANaH pRthvI hArayitvA sapriyaH kvApi vane gataH / tatrApi bhaimI muktvA nalaH kvApi gataH / tacchrutvA bhImabhUpaH / puSpadantyapi duHkhitAvabhUtAm / tayoH zuddhyarthamahamabhyarthya tAbhyAM pressito'smi| pratigrAmaM pratipuraM pratyaraNyaM mayA / vilokitA'pi sA na dRSTA / tato'trAdhunA''yAtaH / zrutveti candrayazA rudantI rAjakulamapi sarva rodayAmAsa / bhutkSAmo viprastadA bhojanArtha dAnazAlAyAM gto| bhaimIM dRSTvA savismayo natvA tAM prAha-bho bhaimi ! tvaM mayA / ciraM bhramatA'dya dRssttaa| hA hA gRhasthite ratne mUDho bhUtale bhrmti| tato vipro nRpaM mAtRsvasAraM bhaimyAH svarUpaM prakAzya / prAmodayattamAm / tadA zokAzrUNi harSAzrUNi jAyamAnAni syAdvAdaM sthApayAmAsuH / tatazcandrayazAH satrAgAre / drutaM gatvA gADhamAlijaya bhImajAM prati jagAda-dhiG mAM na mUDhayA'jJAyi, yayA tvaM bhaagineyypi|vtse ! saGgopanaM kRtvA, vaJcitA'haM kathaM tvayA ? // 1 // tatastAM svagRhe nItvA gandhavAribhirasnApayat / tAM ca dUkUle parya Jain Educa t ional For Private & Personel Use Only Harjainelibrary.org Page #210 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- sAga // 278 // dIdhapat / tAmAlambya kare rAjJI bhUpAbhyarNamupAvizat / bhUpapRSTA bhaimI rudantI rAjya zAdikAM kathAmacIkathat / damayantItasyAH puraH / rAjApi mArjayana bASpaughasnApitAnanaM prAha-vatse ! ko'tra khedaH / karmaNAM gatirIzI syAt / / critrm| tasminnavasare kazciddevo divo'bhyetya sabhAmuddayotayan bhaimIM natvedamavocat-so'haM caurastvayA pUrva, yasmAtA piGgalAbhidhaH / prabodhya jainadharme vA, tvayaiva grAhito vratam // 1 // zmazAne pratimAsthAyI / tvatprasAdAdahaM saudharme / suro'bhUbam / tatastvaM ciraM vijayakhetyudIrayan devaH sapta koTIH suvarNasya vRSTiM cakAra sabhA'ntare / tAM svarNavRSTiM / dharmaprabhAvAjAyamAnAM jJAtvA jaina dharma harSato rAjA lokAzca prapedire / tato harimitro nRpaM prati prAha-sthitA ca ciraM bhaimI / tAM preSaya / tataH piturguhe senayA saha saMnAhya narendro'pi tathA'karot / zrutvA''yAntIM bhaimI bhImabhUpaH sapriyo'bhyAgamat sammukham / nanAma pitaraM mAtRyutaM bhaimI harSabASpajalA / samahaM bhImaH putrI khagahamanaiSIt / saptarAtrotsavaprAnte rAjJA pRSTA nalapriyA khavidezabhramakathAM mAtApitroH puro'vadat / tadAnIM pitA || prAha-gRhe'smAkaM sukhaM vasa / yatiSyate mayA tathA yathA pUrNo manoratho bhvitaa| tato rAjA grAmapaJcazatIM harimitrAya dattavAn / Uce ca-nalAgamane tubhyaM rAjyAI dAsyAmi / anyadA dadhiparNabhUpo dUtaM praiSIdImapAdhai maitryartham / | // 278 // Jain EducatiVIL For Private & Personel Use Only aldjainelibrary.org Page #211 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sa ca bhImena satkRtaH prAha-rAjan ! dadhiparNAnte, prApto'sti nalasUpakRt / sUryapAkA rasavatIM, sa vetti rspeshlaam|| ||klaashcaanyaa api sarvA hipendrdmnaadikaaH| zrutveti bhImajA nRpaM bhImamabravIt-na kazcittAM vetti 1 iha taM vinaa|guttikaamtrdevaadimaahaatmygopitaakRtiH| nUnaM tavaiva jAmAtA, sa tAta! nissdhaatmjH||1|| tato dattvA / zikSA bhImabhUpaH kuzalaM dvijaM dadhiparNAntike preSIta / sa tatpArzvamupeyivAn / prekSya taM kujaM viSaNNazcitte / cintayAmAsa-keyaM muktAphalabhrAntibhaimyA apyasthale'bhavat / kva nalastridazAkAraH, zriyaH putra ivAGgavAn ? // 1 // kaiSa kunatanurvAtavyAdhimAniSa kutsitaH / ka kalpavRkSaH kairaNDaH?, ka mANikyaM va copala: ? // 2 // kAyaM / kunnaH ka bhaimiimnorthH|haa sarvathA vyarthatAM prAptA sA bhaimI zakunAvalI cahA hA parIkSakavidhe! kathaM dampatyoranayorviyogaH kRtaH? iti / AyAM smRtvA kuno'rudat / tadA dvijaH papraccha-kiM tvayA nalanAmni zrute rudyate / / kuno'vak-nalasyAhaM bhRtyastena rodimi / vipra ! pUjyo'si badan punnykthaamimaam| adhunA samAgaccha mmaavaasN| satkAraM tava vidadhAmyaham / sUryapAkarasavatyA sa sUpakAraH svasthAne taM bhojayitvA pUrva labdhamAbharaNAdikaM tasmai vadau / tataH sa vipro vidarbhAyo puri gatvA bhImabhUpabhaimyoH puraH kunakharUpaM proktavAn / ramyA rasavatI bhuktA, Jain Education Inte For Private & Personal use only delibrary.org Page #212 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ||shriibhrteshvrvRttii 2vibhAge // 279 // N rodanaM ca kathAntare / TaNkalakSAdikaM kunapradattaM cAvadat sa tu // 1 // bhaimI prAha-tAta! atra vicAraNA na kAryA damayantI. critrm| N kunjarUpeNa sa eva me patijJeyaH / ekadA tamatrAnaya kutraM / yathaiGgitaistamupalakSayiSyAmi / bhImaH prAha-vatse ! mithyAkhayaMvaramaNDapacchalAdatra tmaanyissyaami| tato rAjA svayaMvaramaNDapaM mithyA maNDayAmAsa / sarvatra kuGkumapatrikA bhUpAnAkArayituM bhRtyAMzca preSayAmAsa / bhImo dUtaM dadhiparNabhUpapArthe preSayAmAsa / dadhiparNena dUtArpitA / kuGkumapatrikA vaaciteti| vidarbhAyAM puri bhImasya putrI damayantI caitrasitapaJcamyAM pariNeSyati varaM / tena svayaMvaro maNDito'styatra / iti kuGkamapatrikA vAcayitvA dadhiparNaH prAha-lagnaM nikaTaM vidyate, tannagaraM tu dUre'sti / iti jalpantaM viSAdinaM dadhipaNe vIkSya kunaH prAha-khAmin ! mA viSAdaM kuru / yadi tava tatra gantumicchA'sti tadA vayaM kA rathamekaM ghoTakadvayayutaM sajjIkAraya / tatrAhaM sArathirbhaviSyAmi / mama manazaktistathA'sti yathA tvaritaM tatra tvAM / neSyAmi / sthagIprakIrNakacchatradharaiH parivRto nRpaH kaTIbaddho bilvakaraNDazAlI kujakasahitazca cacAla / rathA-ICI // 279 // rUDhe bhUpe kujakaH sArathIbhUto / rathazcacAla / sa vidyAM vAjikarNe kathayitvA kheTayAmAsa / rathe gacchati vyomni bhUpaHprAha-bho kuja! mama paTI ptitaa| rathaM rkss| paTI gRhyate / kuno'vak sasmitaM-deva !, yatra te patitA pttii|| -.Jain Educatio n al For Private & Personel Use Only Alainelibrary.org Page #213 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yojanAnAM tato bhUmeratItA paJcaviMzatiH // 1 // amI hi madhyamA vAhA, yadi syuH punaruttamAH / zatAI yojanAnAM tallaGghAmi kSaNavat prbho!|| 2||akssvRkssN phalitaM vIkSya rAjA vartmanyavadat-asmin vRkSe kiyanti phalAni / santi ? / kujo'vag-tvameva phalAnAmatra saGkhyAM kuru / rAjJoktaM-aSTAdaza sahasrANi phalAni santyatra / tataH kuna TA muSTinA tADite vRkSe phalAni patitAni bhuvi / gaNitAni kujena / tAvantyevAbhUvana phalAni / rAjA'vag-evaM yadi / krIDA kriyate tarhi tatra gamanaM duHzakam / tato rAjJA kujapAdizvacAlanavidyA gRhItA / kujena phalagaNanakA vidyA bhUpapAdgRihItA / tato ratho ravirathasya spardhayA cacAla / ito bhaimI tasyAM nizi svapnaM dRSTvA pituH puraH prAha-tAta ! adya nirvRttirdevI mAM ninye kozalAvanam / tayA devyA tatra muktvA rasAlaphalaM dattaM vikacaM sarasIruhaM c| vihagaH ko'pi tattarorAmrAdbhUtale papAta / bhImo'pyAha-vatse ! tvayA dRSTaH svapno'yamuttamastena patistava miliSyati yataH / itthaM tayoH pitRputryortiyatordadhiparNaH purapratolyAmAgAt / sarveSu bhUpeSu bhUpasthAnakasthiteSu bhImaH sarveSAM gauravaM cakre / dadhiparNasyottArake ravipAkarasavatIM niSpadyamAnAM vIkSya pracchannaM bhikSAchalAddamayantI | annamAnayAmAsa / tadannamAkhAdya bhaimI prAha tAtAgre-kuno vA yadivA khaJjo, nala eSa mahIpate ! / rUpaparAvRtti JainEducation For Private Personal use only Page #214 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- zvaravRttA 2 vibhAge // 28 // kRtyA, tiSThati sma nalo nRpH||1|| evaM nizcitya bhaimI sukhAsanArUDhA pratIhAryA varNyamAnanRpAn dRSTvA svayaMvaramaNDapaMdamayantI critrm| bahumuchAyAmAsa / tadA lokA jaguH-asyA eko'pi eSa bhUpeSu varo na rocte| na jJAyate kiM kariSyati / sarvAna bhUpAn vyatikramya sUpakArakaNThe bhaimI gharamAlA cikssep| tadA sarve lokA hAhAkAraM cakruH / aho anayA mUDhayA || kiM kRtaM ? / kujo'nggiikRtH| bhaimI prAha-vAmin ! mayA tvamupalakSito'si / varUpaM prakaTIkuru / tvamAzriteSu kalpa-10 sarustato yAvannalaH svarUpaM prakaTIcakAra tAvadvaimI adhomukhaM lajayA vyadhAt / bhImabhUpa Asane nivezyaka prAha-rAjyaM prAdhyamithaM caitAH, sampado vidhutApadaH / vayamAdezakartAro, yathAruci niyujyatAm // 1 // dadhiparNo'pi sambhrAnto nalaM vIkSya nanAma / mayA ajJAnAtvaM rasavatIniSpAdanAnnIcakarma kaaritH| kSamyatAM mamA-19 lAparAdhastvayA / tadA dhanadevaH sasArthezo bhImaM draSTumupAgamat / bandhuvagauravaM tasya bhaimyakArayat / tApasapurA-1 dhIzamRtuparNanRpaM tAtapArthAnmAnayAmAsa bhaimii| tato narnavairmahotsavaibhUpena kAryamANaireko mAso vyatIto muhUrtavat / anyeyuH kazcidabhyetya suro bhaimImavocat-devi ! smarasi yastvayA tApasezvaro vane pratibodhya samyaktvamUlaM / dvAdazavataM graahitH| krameNAhataM vrataM grahItvA saudharme kesarAhvaH sa suro'bhvm| tvAmupakAriNaM mtvaa'hmtraagaam| tvaM // 280 // Jain Education a For Private Personel Use Only ITarainelibrary.org Page #215 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dharmagururmametyuktvA natipUrvaka saptakoTIH suvarNavRSTiM kRtvA svasthAnamagAt / tataH sarve bhUpA militvA nalaM IN rAjye'bhiSiSicuH / tato nalo bahusainyayuk kozalAM prati pratasthe / tatra gatvA nalo dUtaM preSya kUbarasya prAnte / prAha-tvaM punarmayA saha durodaraM kuru| no cettvaM mayA haniSyate / tato durodareNa kUbaro nalena jitaH / nalaH svarAjyamaGgIkRtya dayayA kUbarAya yuvarAjapadaM dadau / bharatArdhanRpAH sarve nalAjJAM bhejuH upAyanapANayaH / sarvatra | khadeze'mArI kArayAmAsa / tato nalo damayantIyuto mahotsavapurassaraM sarveSu jinacaityeSu pUjAM cakAra / jainAn prAsAdAna bhUrizazca kArayato nalasya paraHsahasrANi zarado vyatIyuH sukham / ito niSadhanAkI khargAdetya prAha-bho / nala ! ivaM rAjyaM nrkaantN| saMyamaM gRhANa / tataH kramAt sa puSkalanAmAnaM sutaM rAjye nivezya tau dampatI nala-11 ATI bhaimyau dIkSAM jagRhatuH / nalastu zrIzrutasAgarapArzve zAstrANyapAThIt / gurubhiH saha vinayaparo vyahArSIt / kramAnnalaH sukumAratvAtsaMyame zithilAzayaH punarniSadhasureNAbhyetya saMyame dRDhIkRtaH punaH punaH / kathaJcit prAnte nalo bhaimyAM viSaye mohaM dadhAno'nazanena mRtvA kuberanAmAsuro'bhUt / bhImajA'pi sAdhvIpArzve dIkSAM pAlayitvA || Jain Education For Private & Personel Use Only W inelibrary.org Page #216 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- zvaravRttI 2vibhAge // 28 // kuberasya surasya patnI babhUva / kramAvasudevapatnI kanakavatI bhUtvA bhaimI muktiM yayau / nalo'pi tatazzyutvA manu- narmadAsuM0 jo'pi bhUtvA kramAnmuktiM yayau / iti bhaimI-damayantIkathA // 5 // critrm| ye pAlayanti sacchIlaM, svargApavargadAyakam / narmadAsundarIvAlaM, te pUjyAH syurmahItale // 1 // tathAhi-bharatakhaNDe'smin zrIvaImAnaM puraM vidyate |ttr zrIsampratiH bhUpo rAjyaM nyAyAJcakAra / tasminneva pure RSabhasenasArthezasya bhAryA vIramatI babhUva / tayoH sahadevavIradAsau putrAvabhUtAm / RSidattAhA putrI cAbhUt / / kramAt sArthezaH putrau putrI ca pAThayAmAsa / yataH-prathame nArjitA vidyA, dvitIye nArjitaM dhanam / tRtIye | nArjito dharmazcaturthe kiM kariSyati ? // 1 // sa sArthezastAM putrIM yAcamAnAM mithyAdRzAM na dadau / samyaktvamUlahAdazavratadhArakaM zrAvakaM dharmiNameva varaM vilokayate / yataH-nyAyasampannavibhavaH, ziSTAcAraprazaMsakaH / kulazIlasamaiH sAI, kRtodvaaho'nygotrjaiH||1|| anyadA rudradatto nAma vaNiksuto mahaDimAn rUpacandrapurAta vyavasAyArthaM tatrAgAt / paraM mithyAtvavAsitAzayaH / tatraiva nagare kuberadattasya suhRdo mandire vyavasAyaparaH sthito / rudrdttH| svagRhavat varddhamAnapure mattavAraNamAsIto'nyadA sakhIvRtAmRSidattAM surimivaapshydrudrdtto| dadhyau ca // 281 // Jain Educato Allama For Private & Personel Use Only N ainelibrary.org Page #217 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kimeSA pAtAlAt pAtAlakumArI atrAgAt ? / athavA surI ratiH prItiH zrIharlikSmIrvA ? / kuberadattaM papraccha rudradattaHkasyaiSA kanyA? / kuberadatto'vaga-RSabhasenasya suzrAvakasya putrI RSidattA / zrAvakaM vinA'sau zreSThI svaputrIya mithyAdRzAM na datte / tatastena rudradattena jainamunipArzve jainadharmaH zikSitaH samyak / ekadA bhojanArtha nimatritaH / / RSabhasenena / sa mAyAvI vidhivajinaM prapUjya bubhuje / kramAttaM suzrAvakaM rudradattaM matvA zreSThI vaputrImRSidattAM / Maltasmai ddau| mAyAM vinA duHzakaM kArya na sidhyti| savistaraM tAM kanyAM pariNIya rudradatto'tyartha straM kRtArtha mnyte| katipayairdinaiH zvazuramApRcchaya lakSmI bahvImupAyaM RSidattAyuk svapuraM yayau / mAtApitromilitaH priyAyuk / hRSTau / pitarau / rudradatto jainadharmamapuNyavAn ratnamivAtyAkSIt / kramAd RSidattApi jainadharmamatyajatAtasya patyuH saMsargAt / / yataH-aMbassa ya niMbassa ya duNhaMpiya samAgayAiM mUlAI / saMsaggIi viNaTo, aMbo niMbattaNaM patto // 1 // kathitazavamilito vAyudaurgandhyaM kimu nAznute ? / matveti kramAd RSidattAM tAdRzIM pitarau janmavivAhAdAvapi nAkArayAmAsatuH / RSidattA kramAnmahezvaradattAkhyaM putrmsuut|krmenn yauvanaM praap| so'pi kalAH sakalA astradharmAdyA jgraah| itaH RSabhasenaputraH sahadevaH zrIdattazreSThiputrI sundarI pariNinye / kramAt sA garbha dhAra stsvpnsuucitm| tasyA / Jain Education NY For Private Personel Use Only HLinelibrary.org Page #218 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. anyecurnarmadAyAM jalakelikrIDAM kartumicchA samutpannA garbhAnubhAvAt / tataH sahadevastA priyAM tatrAnaiSIt / narmadAsuM0 bharavRttI vibhAge ||zubhe'hani jAyayA sAI sahadevo narmadAyAM jalakrIDAM cakAra / tatra sahadevo vyavasAyAya sthitaH / narmadAkhyaM caritram / 1282 // puraM tatra sthApayAmAsa / sahadevaH jinamandiraM cAsUtrayat uttuGgaM meruvat / samyaktvapiNDamapoSayat punnypinnddpossaayaatmnH| svakhasthAnAni saMtyajya bhUyAMso vyavahAriNastatrAgatya sthitiM cakruH saroje bhramarA iva / aneke M jainaprAsAdAstatra niSpannAH / kramAdvaiDUrya bhUmiriva sundarI zubhe lagne sAdhulakSaNAM sutAmasUta / putrIjanmotsavaM kRtvAda pitA narmadAsundarIti naamaabhydhaat| pUrvAbhyAsAdeSA'pi narmadAsundarI sakalAH kalAH prapadya candrodaya iva yauvanaM / praap| narmadAsundarIrUpamadbhutaM zrutvA RSidattA svasutArthaM sA yAcitA, tAmalabdhvA cintayAmAsa-dhira dhig mAM dUrI-NI kRtAM vjnaiH| mayA jinadharma tyasavA sarva haaritN| svajanAH parvakhapi mAM na sambhAvayanti sma / kathaM te khajanA mamI putrAya mahezvaradattAya khAM putrI dAsyanti ? (duHkhena) rudantIti tadA pRSTA rudradattena rodanahetum / sA patyuH puraHkhamanazcintitaM prAha / tanmAtRproktaM zrutvA mahezvaradattaH prAha-mAtA tatra preSaya / ahaM tatra gataH san svajanAnAvaya' / mAtulasutAM narmadAsundarImuddAhya tvAM pramodayiSyAmi / tato mAtaraM mutkalApya pramudito mahezvaradattaH pratasthe / // 282n Jain Educ tion For Private Personel Use Only w.jainelibrary.org pA Page #219 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bharate. 48 Jain Education tato mahezvaradattaH stokaireva dinairnarmadApuraM prApa / mAtAmahAdayo'pi khajanAH sarve lokalajjayA militAH mithyA| tvavAsitamapi taM saccakruH / ucitAcAro jinairapi na mucyate / so'pi dhairyagAmbhIryAdiguNaistoSayAmAsa bAndhavAn | gItairvyAdho mRgAniva / mAtAmahastamanyedyurAkhyadutsaGgasaGginam - vatsAramaccittamAvarjitaM tvayA jAGgulyA'hiriva / | yatte manISitaM bhavati tadyAcakha / mahezvaradatto'vag - narmadAsundarIM kanyAM mahyaM dehi / mAtAmaho'vag - vatsa ! | yuktamudIritaM tvayA, kulaM kudRSTimattvayA kRtaM, tenAhaM tubhyaM mithyAtvavAsitAya na putrIM dAtumIhe / pUrvArAdhita| jJAnAtsadyo gurupArzve jJAtArhattattvo mahezvaradatto jagau - AstAM kulaM, kiM tasya kulasya carcayA ? / kimutpattiM vIkSante janAH paGkajAdInAm ? | ahaM tu jinadharmmA'smi / sarvaiH parIkSaNairjJeyaH / ityAdi prajalpya pratyAyayAmAsa tAn khajanAn / mahezvaradattAya mAtAmaho narmadAsundarIM dadau / mahezvaradatto narmadAsundarIM pariNinye / narmadAsundarI jaina - dharmakarmaNi karmmaThA jinendrazAstramahezvarazAstrayoH sambandhamuktvA jinadharmakuzalaM patiM cakre / kiyatyapi kAle gate / | zvazurAderanujJayA bhAryAyukto mahezvaradatto nijapure gataH / narmadAsundarI RSidattAyAH padayornamantI mudamatyantaM | cakAra / narmadAsundarI suzIlA sarvakuTumbaM mithyAtvaviSaM tyAjayAmAsa / narmadAsuMdarI tathA calati tathA jalpati lainelibrary.org Page #220 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. yathA zvazurAdeH sarvasya pramodo bhavati / mayA mithyAtvaM muktamadhunA sarvaprakAreNa / sukhinyabhUt narmadAsuMdarI / narmadA zvaravRttau N caritram / 2 vimAge gavAkSArUDhA narmadAsundaryanyecurdarpaNe mukhaM pazyantI tAmbUlamAsvAdayantI ca vidyate / tadA gavAkSasyAdhastAdgatasya N| sAdhoH zIrSasyopari tAmbUlaM papAta / dRSTvA tAmbUlaM svamastake patitaM gavAkSasthAM narmadAsundarI ca vIkSya sa-lA kopo jJAnavAnAha-asmAtsAdhorAzAtanAkAraNAt tvaM patyA saha viyujyase / sahasA vAtAyanAduttIrya khinnapracittA narmadAsundarI sAdhoH padayoH patitvA prAha-bho sAdho! durvidagdhA'haM, nirbhAgyA'smi duraatmikaa| zrIjaino pAsikA'pItthamakArSamavinItatAm // 1 // tadvizvavatsalAH punnykaarunnyrssindhvH| mahAtmAno bhavantIti, kSamyatAM mamAparAdhaH (me'praadhn)||2|| yataH-zatrubhyo'pi na kupyanti, na muhyanti svakeSvapi / na zapanti khanAze'pi, munayaH smdRssttyH||3|| tasmAnmayi dattaHzApo'pasAryatAM tvyaa| prasadya muniH prAha-zRNu zrAddhe vatse! mA khidythaaH| na kvApi munayo jainA dadate zApanigrahau / yataH-vaMdijamANA na samukkasanti, hIlijjamANA na samujalanti / daMteNa citteNa caraMti dhIrA, muNI samugdhAiyarAgadosA // 1 // svarUpamAtramidaM mayA'kasmAduktaM, kiM kasyApyuktena / duHkhAdi [na] bhavati ? / duSkarmodaye sati viyogAdiduHkhaM syAt / khArjitaM karma bhuJjAnaH, ko vijJo durmanAyate ? / // 283 // For Private Personal Use Only Sh.jainelibrary.org lain Educati Page #221 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabodhyeti gataH sAdhuH, svamArge praNatastayA // 1 // patyoktaM-priye! mA khedaM kuru / nirAbAdhaM jinadharma vita-Jal kAnvAnA sukhaM nirgamayAmAsa / anyedhurmahezvaradatto'pi vyavasAyArthaM cicalipurabhUt dUradezaM prati / yavanahIpaM | prati / tadA tIvrAgrahAnnarmadAsundaryapi patyA saha cacAla / abdhimArgeNa yAnamAruhya bhUrikrayANakayuto mahezvaIN rdttshccaal| payodhimadhye kasmiMzcid dvIpe kenApi puruSeNa gIyamAnaM madhuraM gItaM zrutvA dUre narmadAsundarI prAha | saralakhabhAvatvAt-khAmin ! ya eSa gItAni, gAyanmadhurayA giraa| zyAmAGgaH sthUlapANyaMghrikezo jJeyaH sa sattvavAn // 1 // yataH-cakSuHsnehena saubhAgyaM, dantastrehena bhojanam / tvaklehena (ca) zrImAn syAt, pAdasnehena vAhanam // 2 // akarmakaThinau hastau, guhye'sya puruSasya ca / mazako'sti zoNitaM ca, vakSasi lAJchanaM (dakSiNaM locana) tthaa| dvAtriMzadvarSadezIyaH, pRthuvakSAH sa vidyate ||3||aarssdtto dadhyau-eSA matpriyA anena puruSeNa lubdhA'sti | kauzikeneva menikaa| anyathA asau kathaM tasyAdRSTasya dehe IdRgUrUpaM vetti / ajJAsiSamiyatkAlamenAmahaM mhaastiim|| sAMprataM kuzalAM dhautakule ketumavaimyaho ||1||ko vA pratyeti yoSAsu, zAkinISviva buddhimAn ? / putrAdikamapi svArthe, tRNavadgaNayanti yaaH||2|| niSThyUtamiva pAthodhau, pAtayAmyadhunA kimu ? / imAM vA khaDgadaNDena, chinadmi kadalI S inelibrary.org For Private Personal use only Jain Education a l Page #222 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 12 vibhAge // 284 // Jain Educatio miva // 3 // yAvattasyAmaduSTAyAM kizcit pratikUlaM kartuM cintayati vaNik tAvat niryAmakaH kUpasthitaH prAccairavocatsthApayantu kSipraM potavastraM pAtayantvadhaH / rAkSasadvIpaH samAgataH / jalendhanAdisAmagrI gRhaNIdhvaM javAditaH / zrutveti tathA sarva vidadhuH potavAhakAH / tatra dvIpe ArSadatto'pi mAyayA gUDhamatsaraH narmadA sundarIM rantumanayat kAnane / kvacitsarastIre kApi sthitA / tasyAH narmadAsundaryA nidrA samAgAt / yadi hanyate tadA mahatpApaM strIhatyAdikaM lagati, iti dhyAtvA suptAM tAM muktvA mahezvaradatto naSTaH / sametya potavAhajanAn prAha saH / atha kenacidyAghreNa mama priyA bhakSitA / ahaM tAdRzIM priyAM vinA kathaM bhaviSyAmi ? / iti rudantaM janA jaguH - khAmin ! priyArthe kaH khedaM karoti ? / sA cedU hatA tarhi navInA varyA bhaviSyati / mahezvaradatto'vag- | atrAsti sa durddharavyAghro rAkSasarUpadharaH / tena tvaritaM calyate / sthAtumatra kSaNamapi na yuktam / tato yAnaM tvaritaM cAlitaM taiH / ArSadatto dadhyau ca sA khairiNI muktA yattadvaraM kRtam / kramAdyavanadvIpe gatvA bahUvIM zriyamarjayitvA mahezvaradattaH svapuramAgAt / mama priyA rAkSasena bhakSiteti pitroH puraH prAha / tataH snuSAyAH pretakAryANi kRtvA mahebhyakanyAM sutaM paryaNAyayataH pitarau / itazca narmadAsundarI paJcanamaskRtiM smarantI yAva - narmadAsuM0 caritram | // 284 // Tw.jainelibrary.org Page #223 -------------------------------------------------------------------------- ________________ duttasthau tAvat patimavIkSya duHkhitA'bhUt / narmadA narma manvAnA uccaiHkharaM prAha-bho pate ! Agaccha IN2|uttrN dehi / mAM pramodaya 2|tto bibhyatI duHkhitA narmadA nadItIre pade pade sthAne sthAne vyalokata pti| / na dRSTastayA / adRSTvA kvApi vanAdiSu patiM narmadAsundarI tathA ruroda muktasvaraM yathA tatra pArzvasthAn tarUnapi / rodayAmAsa / AkarNya ruditapratidhvAnaM kandarAsu dhAvitA sA mRgIva mRgatRSNikAm / sarvatra babhrAma sA / na IN|tadvanaM na te vRkSA, na tadgulmaM na sA guhA / yatra sA nahi babhrAma, sA tAraM na ruroda vA // 1 // tadA candra udeti sma / pativiyogaduHkhena tApitA'tIva duHkhinI sA babhUva / saMvatsarazatamayIM rAtrimatItya prAtaH punA rurodeti-hA nAtha! kimaho premasudhApUrNAmimAM priyAM muktvA gato'si ? / yadi gatastarhi ekadocaraM dehi mahyaM tvamatra / sametya / itthaM rudantI pathikAn vRkSAnapi sA paJcADhnImatyavAhayat / vilambitamabhUchatra yAnaM pUrvaM ttraagtaa| sA satI punaH punastArasvaraM ruroda / tato nirAzA satI sA paramezvaravacaH smRtvA zokaM tatyAja / yataH-pUrvAvarjitaM nijaM karma, bhujyatAM mA viSIda re / AtmAnamAtmanA cetthaM, pratibodhya mahAsatI // 1 // snAtvA sarovare / jinaM pUjayitvA kusumaiH phalAhAraM kurvANA sA tasthau / iGgudIphalairdIpaM karoti sma / anyadA narmadAsundarI Jan Education in For Private Personal Use Only Page #224 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 285 // Jain Education zokaM sarvathA tyaktvA vratagrahaNatatparA'bhUt sA / itazca vIradAsAkhyastasyAH pitRvyo vivekadhIrvrajan barbarakUlaM | narmadAsundaryalaGkRtaM pradezamagAt / sA pitRvyaM tatrAgataM dRSTvA muktakharaM ruroda / sa pitRvyaH papraccha - kimekAkinI tvaM vatse ! dRzyase / tataH sA sarvaM caritaM nyavedayat / nindan karmasthitiM narmadAsundarImAdAya saMprApya barbarakUlaM bahiH sArthamavAsayat / mahAsatIM nivezya pratyagre vastramaNDape upadAmAdAya svayaM rAjasabhAM yayau / rAjJA zulke mukte vIradAsastatra RyANakakrayavikrayau kurute sma / ito'sti hariNI nAma gaNikA vizrutA / bhUpasya prasAdapAtraM / sarvasaubhAgyasaMpat / sA tatra vidyate sma / tatra sAMyAtrikebhyo dInArAnaSTottarazataM sA prativarSa gRhNAtIti kRtA vyavasthA rAjJA / sA vezyA vIradAsamAhvAtuM dAsIM praiSIt / svadArasantuSTaH sa tAM nirAkarot / athoktAyAM sthitau dhanaM tasyai tadArpayat / sA'pi dAsI tatsarvaM dhanaM khakhAminyai hariNyai dadau / gaNikA prAha- kime bhirdhanaiH ?, taM vIradAsamihAnaya / tato dAsI prapaJcena taM tatrAninAya / vezyA hAvabhAvAdibhiH zreSThinaM kSobhayituM pracakrame / kiJcit kapaTaM vicintya zreSThihaste utkRSTAM mudrikAM dRSTvA jagrAha / tAM mudrikAM pracchannaM dAsIhaste'rpayitvA prAha-gaccha tvaM vIradAsasyottArake yA strI vartate tasyA agre imAM mudrikAmabhijJAnaM darzayitvA tAmatrA - tional narmadAsuM0 caritram / // 285 // w.jainelibrary.org Page #225 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAraya / ceTI kUTapaTurgatvA tAM narmadAmabravIt / gRhe'smAkaM zreSThayupaviSTo'sti / sa tvAmAhvayati / zobhane ! mudrikeyaM preSitA'sti abhijJAnArtham / nAmAGkitAM mudrikAM vIradAsasyAlokya narmadA tayA sArddha nizchadmA gaNikAgRhe'gamat / tAM pravezya gRhamadhye bhuumigRhe'kssipdgnnikaa| tato gaNikA svavAJchitaM kRtvA punaH pazcAdUmikA-IIG mArpayat tasmai / akhaNDitavrataH so'pi zreSThI svasthAnamAgamat / aprekSya narmadAM svagRhe kSubdhaH papraccha sevakAn / / vilokitA'pi sA na dRSTA tena yadA tadA'tIva duHkhyabhUt / vIradAso cintayati sma-yA'pajahe satImetAM, nirmAyAM / mAyayA dhruvam / sA kathaM vidyamAne'tra, mayi prakaTayiSyati ? // 1 // cintayitveti bhANDAni bahUni samAdAya khapuraM prati gantukAmo nRpamApRcchaya cacAla / kramAgupuraM gato viirdaasH| tato vIradAsena tacchuddhyai zuddhadhIjinadAsazcAlito barbarakUlaM prati / tatra gataH san jinadAso narmadAM vilokayan na prApa kvApi tacchuddhiM ca / itazca-gaNikA vIradAse calite sati narmadAM prati praah-hirnnymupaarjyaanypurussrnyjnen| bhadre ! vezyAtvamAdRtya, vajanma saphalIkuru / urvazIva mahendrasya, mAnyA bhava mahIbhujaH // 1 // tacchrutvA vidhurA hastau, dhunAnA narmadA'vadat / jIvantyAH zIlamANikya, ko'nyo me hartumicchati ? // 2 ||veshyaa''h saphalaM janmAsmAkameva mhiitle| Jain Educa t ional For Private Personel Use Only P ww.jainelibrary.org Page #226 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- ihasthA api yAH svargabhogAn bhuJjAmahe vym||3||nrmdaa prAha ko nUnaM, khaM (svakaM) vaJcayate zivAt / kurvanti / narmadAsuM0 zvaravRttI critrm| vibhAga bAlakA eva, mANikyaizcaNakakrayam // 4 // iti tasyA vacasA kopAviSTA hariNI rayAt tAmAjaghAna vAJchita siddhayai / sA tu na mnyte| tadA tADyamAnA ca vezyayA sA narmadA citte paJcanamaskRtimasmArSIt / akasmAttasyAH / satyAH prabhAvAdvezyA praannairmucyt|ath mantrI nRpAdezAdvezyAmRtyoranantaraM tatpade sthApanAyAlaM prArthayAmAsa nrmdaam|| narmadAsundarI dadhyau-yadi balAtkAraH kariSyate mayA tadA mAM bhUpasyAgre neSyati matrI / mama rUpeNa mohito rAjA yadi mAmantaHpure kSepsyati tadA mayA prANAMstyaktvA'pi zIlaM rakSaNIyamiti dhyAtvA mantrivaco (na) mene / / / tato matriNA rAjJo jJApitam / tato rAjA tAmAnetuM sukhAsanaM preSayAmAsa / nRpabhRtyAstAM sukhAsanArUDhAM kRtvA mastakadhRtacchatrAM yAvattUrNaM nayanti tAM tAvatA zIlarakSAyai vaikalyamevauSadhaM paramiti matvA vizAle nagarakSAle dRSatpAtaM / papAta sA / tatastayA yakSakardameneva tenAzucinA svazarIraM viliptaM kRtvA (tN)| kanyeyaM bahirnirgatA ca sA narmadA // 26 // vastrANi pATayAmAsa / dhUli punaH punarmastake cikssep| itastato vyantarIva dhAvati sma / cItkAraM karoti sm|lokaan / bhApayati sm| tathA sarve lokA bibhyato dizaM dizaM naSTA jajalpuriti-kanyeyaM vyantarIgrastA'bhUtAtato matriNo bhUpAye Jain Educat onal For Private Personel Use Only aw.jainelibrary.org Page #227 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education procuH khAmin! sA strI grathilA babhUva / vyantarIva dRzyate sA / tato rAjJA prahitA mAtrikAstAM taaddyaamaasuH| anyadA grathilIbhUya gAyati jinarAsakAn / sA jinadAsena dadRze / so'pi tasyAH purobhUya karuNArdrA'bhyadhAt - kA tvamasi ?, vyantarAdhIzaH, jinabhakto'si ?, sA prAha-yadi tvaM jaino'si tadA rahobhUya mayA saha vaktavyaM, tvayA vai rahasyaM mA | kRthAH / tasyAH pRSThe jinadAso'pi gataH / yojitAJjaliH prAha - kA tvaM dharmaikamAnasA ? / sA'pi taM suzrAvakaM matvA sarvaM khodantamAha / tacchrutvA sa jinadAso'pyAha - sAdhu sAdhu mayekSitAsi / yatastvadarthamevAtrAhamAgamam / vatse ! preSito'haM vIradAsena suhRdA bhRgukacchAt / tasmAttvaM mA khidyethAH / sarvaM sAdhu saMghaTayiSyate / samaye suprayuktAyA | mAyAyAH kimasAdhyam ? / ataH paraM tvayA ghaTapaTAdi bhaJjanIyam / yathA rAjA tvAM purAdvahirniSkAzayati / tataH sA narmadAsundarI bhUtAviSTIbhUya tathaiva cakAra yathA rAjJa AdezAdamAtyA bahirniSkAzayAmAsuH / tato jina| dAsastAM narmadAsundarIM lAtvA pazcAccacAla / mArge strapayitvA dukUlaM paryadhApayajjinadAsaH / prApyAbdhitaTaM | yAnArUDho jinadAso narmadAM narmadApuramAninAya / tAmAyAntIM jJAtvA janakAdayaH sarve khajanA militAH / | hRSTAzvAtIva RSabhasenAdyAH / jIvantIM tAM tadA prApya tasyA janmotsavamiva mahotsavaM vyadhuH / tathA jainavihAreSu, Page #228 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. mahApUjApurassaram / sAdharmikAdivAtsalyadharmakarmANi tenire // 1 // sagauravaM jinadAso'pyuSitvA katicidinAni narmadAsuM0 zvaravRttI 2vibhAge vIradAsaM cApRcchya bhRgupure yyau| itazcAryasuhastyAkhyAH sUrayastatra narmadApure aajgmuH| narmadAsundarI pitrAdi- caritram / yutA sUrIn vandituM yayau / dharmopadezamAkarNya dezanAnte vIradAso vyajijJapat-narmadA kiM karma pUrva cakre ? // 287 // yeneyamiha niSkalaGkA'pi kalaGka prApya duHkhabhAjanaM babhUva / atha guravo jJAninaH procuH-vindhyagirirmahAnasti / matadAzritaikAdribhavA narmadA nAma nadI babhUva / mithyAdRg narmadAsundarI tasyA adhiSThAtA'bhUt / ekadA tayA | devyA narmadAtaTasthasya muneH kAyotsargasthasyopasargAzcakrire bhRzam / sa munirmanAgapi na tasyAM dveSaM cakAra / / nasA devI tatacyutA bhavadbhaginI narmadAsundarI babhUva / pUrvAbhyAsAdasyA garbhasthAyA mAturnarmadAyAM jalakrI DAkaraNadohado babhUva / sAdhUpasargakaraNAt kalaGkaduHkhAdyabhUt / prAptajAtismRtirnarmadA dIkSA jagrAha / sA sAdhvI tapastapantI avadhijJAnavatyabhUt, pravartinIpadaM prApa / sA rUpacandrapuraM kramAdgatA / tatra mahezvaradatto dharma zrotuM gtH| RSidattApi gtaa| mahezvaradatto dharma zrutvA prAha-mayA priyA sakalaGkA satI tyktaa| sAdhvI prAhasA niSkalaGkA eva satIziromaNiH / mahezvaradattastato jagau-dhiG mAM, mayA mudhA tyaktA priyA / taM duHkhina / // 287 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Hey library.org Page #229 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dRSTvA yatinI prAha - sA'hameva tava priyA / iti zrutvA mahezvaradattaH pazcAttApaparaH svaM nininda - dhiG mAmIdRzaM pApinaM, yato mayaikAkinI tvaM mudhA vane muktA / matto'pi nAparaH ko'pi pApI / narmadA'vam - khedaM mA kuru / sarvo'pi jIvaH svakarmaNA sukhaduHkhe anubhavati / yataH - sarvo'pi ceSTate prANI, preritaH pUrvakarmabhiH / na kApi kasyacidoSo, yena nAnena nirmitaH // 1 // so'pi mahezvaradattastAM kSamayitvA teSAM gurUNAM pArzve vrataM jagrAha / RSitA'pi cAritraM prApa / mahezvaradattaRSidattA karmakSayaM kRtvA muktiM yayatuH narmadAtaTe / tato loke narmadAtIrtha jAtaM devairmahotsavakaraNAt / iti narmadAsundarI RSidattAkathA samAptA // 6 // sadA ye manujA nAryaH, suzIlaM pAlayanti hi / sIteva zlAghyatAM yAnti, te janA bhuvanatraye // 1 // tathAhi - mithilAyAM puri harivaMze vAsuke rAjJo vipulAhA rAjJI babhUva / tasya janako nandano rAjyaM karoti | sma / tatra janakapriyA videhA nAmnA'bhUt / tayA'nyadA putraputrIrUpaM yugalaM prAsAvi / tadA saudharmataH piGgalanAmA suraH prAgbhavavairAttatraitya tayormadhyAt putramapahatya nissasAra / mArge jAtakaruNo devo bhUSaNaiH kuNDalAdibhirbhUSayitvA vaitADhyavane muktvA taM bAlaM nijaM sthAnaM yayau / vaitADhyaparvatoparistharathanUpurakhAmI caNDagatiH khagastatrAgAt / 1 Jain Education national Page #230 -------------------------------------------------------------------------- ________________ critrm| // 288 // // zrIbharate- taM bAlaM lAtvA khapatnyAH dadau khgH| atha gUDhagarbhayA patnyA tanayo'jani iti ghoSAyitaM rAjJA / janmotsavaM sItAnavA tasya sUnoH kRtvA bhAmaNDalacihnadarzanAdbhAmaNDalakumAra iti pitA nAma dadau / lAlyamAno bhRzaM caMdragatinA kI tatra so'rbhakaH prApa yauvanam / itaH khajanakaH putramapazyan sarvato duHkhito bhUtvA kramAdvizokIbhUya sIteti nAma putryA dadau rAjA / kramAdyauvanaM prAptAM jJAtasarvastrIkalAM vIkSya rAjA varavilokanacintAsindhau papAta / yataHjammaMtIe sogo, varddhatIe ya baDDae cintaa| pariNIAe daMDo, juvaipiyA dukkhio nicc||1||ito mlecchA daityA iva janakaM hantumIyuH / taM vRttAntaM janako dazarathAya jJApitavAn sauhRdAt / tadA yuyutsuM pitaraM niSidhya svayaM rAmastatra gatvA taM mlecchakaTakaM yuddhakaraNAjjigAya / tato janako hRSTastaM rAmaM svapuramadhye samAnayat / gauravapUrva sItAM dAtukAmo'bhUt zrIrAmAya / itastatrAgataM piGgakezaM chatrikAdharaM bhISaNarUpaM prekSya sItA bhItA'nezat / // tato dAsIM tumulaM kurvANAM zrutvA kopAviSTA rAjapuruSAstatraitya taM kaNThe dhRtvA gRhAnniravAsayan / nAradastu tataH // 28 // kupitaH sItArUpaM citrapaTa likhitvA caMdragatisutAya bhAmaNDalAyAdarzayat / so'pi khasAraM sItAmajAnan / kAmavihvalamanAH stokajale mIna ivAjani / atha candragatiH sutodvegakAraNaM jJAtvA svasevakaM capalagati Jain Educaton Internationa For Private Personel Use Only H jainelibrary.org Page #231 -------------------------------------------------------------------------- ________________ preSya janakaM sItAM svaputrAya yAcate sma / prItyA janako'vag-mayA putrI pUrvaM dazarathaputrAya dAtuM vAJchitA'sti / tathApi yo vajrAvorNAvartadhanuSI utpATya guNe'dhiropayiSyati sa sItAM pariNeSyati / uktveti janakaste dhanuSI svayaMvaramaNDape muktvA bhUpAnanekaza AkArayAmAsa / tatazcapalagatinA sItAsambandhe prokte candragatiH / khaputrayutastatrAgAt / dazaratho'pi rAjA rAmAdiputrayutastatrAgAt / aneke bhUpAH khagAstatreyuH / sItA suveSA tatrAgAt / aGgavaGgAdidezotpannairbhUpaputrairutpATite dhanuSI yadA na sthAnAccelatuH tadA lIlayA zrIrAmo lAmaJcAdutthAya dhanurekamadhijyaM cakre / tato jAnakI zrIrAmasya kaNThe varamAlAM cikSepa / dvitIyaM dhanuradhijyaM lakSmaNo vyadhAt / tataH khagA aSTAdaza kanyAstasmai daduH / tato bharato bhadrAhvAM kanakabhUpaputrImupayeme / tato dazarathaH svAn putrAn pariNAyya svapuramagAt / bhAmaNDalastvaprAptamanorathaH pitRyuto yadA duHkhaM dadhau tadA jAvyomni vAg jAtA-mA viSAdaM kuru, sItA taveyaM bhaginI, janakaste pitA, tvaM devApahRtazcandragatihaste cttitH| tato bhAmaNDalaH sItAM khAM jAmi jJAtvA janakaM tAtaM matvA hRSTo, militshc| sItAM kSamayAmAsa / tato janakaM | yA pRSTvA candragatiyutaH svapuramagAt / rAmaH sItayA saha varyabhogAn bhukte sma / kramAddazarathaH pUrvavitIrNavarAt bharataM bharate.49 Jain Educational For Private Personal Use Only Page #232 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrImaratebhAravRttI 2 vibhAge // 289 // Jain Educat svarAjye saMsthApya zrIsatyabhUtimunipArzve dIkSAM lalau / zrIrAmaM ca dazaratho vanavAsAyAdiSTavAn / tataH zrIrAmo lakSmaNayuto vane yayau / kramAddaNDakAraNye gataH zrIrAmaH / sItApaharaNapazcAdvAlanadazakandharahananakharAjyaprAptiM yAvat vistarataH svayaM jJeyaM, prasiddhatvAnnoktamatra / zrIrAmaH svarAjye upavizya bhrAtRRNAM dezAn vibhajya dadau / atha garbhaM babhAra sItA / varyA dohadA jAtAH / atrAntare sItAyA dakSiNaM cakSuH sphuritam / cakSuHsphuraNaM rAmAgre proktaM sItayA / rAmo'vag - durnimittamidam / yataH - sAhei vipphuraMtaM, iDaM purisassa dAhiNaM nayaNaM / vAmaM kahai aNiDaM, iya bhaNiyaM pubasUrIhiM // 1 // tena bhadre ! jinAlaye tvaM dIpAn kuru / dAnaM dehi dInasya / patyuktaM sItA sarvamakarot / ito rAmaM janA abhyadhuH - deva ! lokA vadanti - strIlolupena rAvaNena sItA SaNmAsAn gRhe sthApitA / tasyAH kathaM satItvamucyate ? / yataH - yuktiyuktaH pravAdo'yaM, tailabindurivAmbhasi / sarvatra prasRto loke, tanmA mRSa raghUdvaha ! // 1 // tenAyaM janapravAdo na vara ityAdijanamukhAdrAmo nizamya tUSNIbhAg babhUva / kSaNAt sa jagau - sAdhu vyajJapi yuSmAbhirna strImAtrakRte'pyaham / sahiSye durnayaM tAnityuditvA visasarja saH // 1 // baMbhramannatha kAkutstho nizIthe carmmakRnmandirAsannaM gatvA sthitaH / tadA carmakrucciraprAptAM svabhAryAM hatvA aMghriNA dehational sItA caritram / // 289 // jainelibrary.org Page #233 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educat prAha - iyatkAlaM tvaM kvAsIH ? / sApyUce -varya ! puman ! kiM zrIrAmAdapyadhiko'si / zrIrAmo rAvaNagRhAdAnItAM sItAM zuddhAmeva mene / tvaM tu ekaM kSaNamapi mAmanyatra sthitAM na sahase tat kim ? / so'pyUce - strIjitaH so'sti / nAhaM tAdRk / kathaM sahe ? / zrutveti dadhyau rAmo - dhiG mAM strIvazagam / dhyAtveti rAmaH saumitriNA samaM raho mantrayAmAsa / lokAH sItAmasatIM jalpanti / saumitriH prAha - lokoktyA sItAM mahAsatIM mA tyaja / lokAH para| doSoktau rasikA bhavanti / yataH - rasikaH paradoSoktau, svabhAvAdeva yajjanaH / zikSaNIyaH sa bhUpAlairyopekSyo mahAtmabhiH // 1 // rAmo'pyAha - idaM satyaM / tathApi lokaviruddhaM tyAjyam / tato rAmo niSidhya saumitriM senAnyaM I prati prAha-sItAM tyaja vane / kiJca - asyAH saMmetatIrthe yAtuM dohada utpanno'sti / tena gaGgAyAH parakUle tyaktvA atra | samAgaccha / tathetyuktvA sItApArzve'bhyetyAha-svAmini ! zrIrAmAdezAtsaMmetatIrthe tvAM neSyAmi / rathamAroha / tataH | senAnIH sItAM rathe samAropya svAmyAdezAt bhISaNe kAnane'muJcat / senAnIH prAha tAM ca prati-tvatpatyA tvaM | tyAjitA'si matpArzvAt / ato'haM kiM karomi ? | khAmyAdezo duSkaraH / zrutveti mUcchitA sItA patitA rathAd / vila|lApa / kSaNena svasthIbhUya rAmaM prati prAha sItA - yadyajAyata te lokApavAdabhayabhIrutA / divyaM kimiti tannAdAH, national ininelibrary.org Page #234 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 29 // // zrIbharate-TAsamakSaM jagato mm||1||itthN kulocitaM kinte ?, nighRNebhyo'pi nighRNa ! / ekAkinI vne'tyaakssiirydaadhaanvtiiN| siitaavibhaag| priyAm // 2 // tavAhaM na bhaviSyAmi, pate ! vighnakarI manAk / ciraM jayatu kintu zrIrAghavo lkssmnnaanvitH||3|| caritram / / etad zlokatrayaM tvayA zrIrAmAyArpaNIyamityuktvA sItayA visarjitaH senaaniiH| kSaradazruplutAkSaH sItAM muktvA | pshcaadvvle|jaankii svakarma kRtaM nindantI vane babhrAma / itastatrAgatena bhUbhujA zrIvajrasaMghena tvaM mama bhaginItyuktvA al puNDarIkapure sItA niitaa| itaH senAnyAnItaM sItAvitIrNa zlokatrayaM vAcayitvA rAmo dInAzayaH sItAviyoga masahamAnastAM priyAM pazcAdAnetuM tena senAnyA saha vane tatra gataH / vilokitA'pi jAnakI na labdhA rAmeNa / / sItA bhakSitA zvApadenetikRtvA zrIrAmeNa pazcAd khagRhe sametya tasyAH pretakArya kRtam / tato dhyAyan sIte sIte | iti kAlaM rAmo'tyavAhayat / itaH sItA putradvayaM prAsUta / tayorjanmotsavaM kRtvA vajrajaMghaH kuzalavetyabhighAM dadau / satkalAkalApasaMpUrNI mahAbhujau jAtau kuzalavau / zazikalAM nijAM putrI parA dvAtriMzataM kanyA vajrajaMgho / IN lavAkhyamudavAyat / kuzAya pRthupRthvIpateH sutAM vajrajaMgho yayAce / ajJAtavaMzatvAttasmai svaputrIM na datte sma / / tato vajrajaMghastatra gatvA kuzalavAnvito raNe pRthusainyaM babhaMja / hatAhataM cakAra tathA yathA dizodizaM gatam / JainEducation For Private sPersonal use Only Page #235 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pRthu palAyamAnaM dRSTvA kuzalavau procatuH-avaMzajAbhyAmAvAbhyAM, nAzitA vaMzajAH katham ? / kSaNaM sthitvA''vayoH / zaurya, pazya pRthumahIpate ! // 1 // tatastadA tayorbalaM dRSTvA pRthubhUpaH zrIvajrajaMghena saha saMdhAnaM cakAra / prAha pRthuzca-11 anayorbalena mayA mahatkulaM jJAtam / itazca zibire nAradaH sametaH taM nAradaM natvA vajrajaMgho'vak-etau kasya / zizU ? / lokApavAdabhIruNA rAmena satyapIyaM sItA sagarbhA tyaktA sA / tasyA imau putrau / aMkuzo'vadat-bho / brahman ! tena rAmeNa na sAdhu kRtam / lavaH prAha-sA purI kiyaDhUre'sti yatra tau nRpau staH ? / munirAha-vaSTiyo-INT janazatamitA'sti / tataH pRthubhUpena kanakamAlA kanyA kuzAya dattA / tato vajrajaMghaH kuzalavAbhyAM saha vapurI-IC | mAgAt / atha mAtulaM mAtaraM cApRcchaya lavAMkuzau jananIyutau sArasainyayutau celaturayodhyAM prati / ayodhyAsa mIpe yAvattau gatau tAvadrAmalakSmaNau ruSAruNau yuddhAya saMmukhamAgatau / jAte samare lavAMkuzau rAmasainyaM dainya dazAM ninyatuH / tadA kruddho lakSmaNaH kuzAya cakra mumoca / cakraM tu tasya pradakSiNAM dattvA punarlakSmaNamAzranayat / atha zrIrAmasaumitrI viSaNNAviti dadhyatuH-balanArAyaNAvetau kiM navInAvutpannau ? / ito bhAmaNDalayuto| nArado muniH salakSmaNaM rAmaM sametya vihasya procivaaniti| ko'yaM viSAdo yuvayoharSasthAne raghUDhahau ? / kasya nAna Jan Education For Private Personal Use Only Bhinelibrary.org Page #236 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- ndayeccittaM, nijaputrAt praajyH||1|| tavaiva tanayAvetau, sItAkukSisamudbhavau / tvAM draSTuM raNadambhena, samA- sItA zvaravRttI critrm| 2 vibhAge gatAvimau tu tau // 2 // prababhUva na yaccakramabhijJAnamidaM mune! / antareNa svagotraM yanna cakraM vApi niSpha-19 lam // 3 // tato yuddha muktvA yAvadrAmalakSmaNau sthitau tAvattau vinItau pitaraM prnnemtuH| tAbhyAmapyAliGgitau / / // 291 // tato dvayorapi sainyayormudabhUt / tato rAmaH svapuramavizat / tato vanajaMghasugrIvabibhISaNaiH proktaM-puramadhye AnIyate siitaa| tataH saumitristatra gatvA sItAM praNamya prAha-pavitraya tvaM puram / sItA prAha-yinA zuddhina prvekssyaami| mayA cAGgIkRtaM divyapaJcakaM / tadidaM yathA-jvAlAlIDhe vahnau pravizAmi 1 vahni piyAmi 2 taptatai-15 lAtkapardikA karSayAmi 3 tulAmArohAmi 4 jihvayA phAlaM gRhNAmi vA 5 / divyaM vinA purImadhye naiSyAmi / etadAkarNya rAmo'vag-tvaM satI eva pure prvish| sItA'vag-sarvathA divyaM vinA purImadhye na sameSyAmi / tato rAmeNaiva sItAdivyakaraNAyaivaMvidhA khAtiH khaanitaa| tathAhi-tadA sItayA dhanuHzatamitAM khAtiko khAnayitvAlA jvalatkhadirAGgAraiH pUrNA kArayitvA khakalaGkaspheTanAya khAtikAyAH samIpe samAgatam / tataH zrIrAmAdiSu / MalbhUriSu lokeSu pazyatsu sItA jagau-bho! bhoH sarve lokAH zRNuta-yadi mayA khazIlaM khaMDitaM manAgapi syAcadA // 291 // Jain Educationa tional For Private Personel Use Only l inelibrary.org Page #237 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mAmeSA khAtikA jvAlayatu, no cejjalamayI bhavatu / evamuktvA sItA namaskAraM hRdi dhyAtvA tAM khAtikA pa yAmuttIryAparasmin khAtikAyAstaTe yayau / tadA zrIrAmo dathyau-mayA mudheyaM patnI evaMvidhe saMkaTe pAtitA / evaM khedaM dadhAnaM kAntaM dRSTA sIteti jagau-mA gA viSAdabhavanaM bhavanaikavIra !, niSkAraNaM vigaNitAnA kimiyaM mayeti / devena kenacidahaM dahane nirastA, nistAritA ca bhavatA hRdayasthitena // 1 // tato lokA jaguH-sItayA durapavAdabhItayA, pAvake khatanurAhutIkRtA / pAvako'pi jalatAmiyAya yadU, tatra zIlamahimA / nibandhanam // 1 // itastatra caturjJAnadharaH zIlacaMdrasUrirAgAt / tatra taM guruM vandituM zrIrAmAdayo dharma zrotuM yyuH| dharmopadezadAnAnantaraM sItayoktam-bhagavan ! mayA kiM kRtaM karma duSTam ? / yenAtra mama klngkshcttitH| guravo jaguH sItAprabodhAya lokaprabodhAya ceti / no ceva bhAsiyatvaM hiyatthiNA dukkhakAraNaM vayaNaM / aliyaM abbhakkhANaM, pesunnaM mammavehAi // 1 // saMtovi hu vRttavyo, parassa doso na hoi vibuhANaM / kiM puNa avijamANo, payo / channo aloassA // 2 // viarai abbhakkhANaM, iyarassavi jo jaNassa dubbuddhii| so garihijjai loe, lahei dukkhAiM| | tikkhAI // 3 // jo puNa jaINa samiyANa suddhabhAvANa baMbhayArINaM / abbhakkhANaM dei, maccharadoseNa duTThamaI // nel Jain Educationa l For Private Personal Use Only LEnelibrary.org Page #238 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- nivvattiUNa pAvaM, pAvai so itthaduhagaNamaNaMtaM / sIA iva putvabhave, muNiabbhakkhANagANAo // 5 // atraiva bharate sItAzvaravRttI 2 vibhAge | miNAlinInAmapure zrIbhUtipurodhasaH sarasvatI patnI babhUva / tayoH vegavatI putrI jAtA / tatraikadodyAne ekaH critrm| sAdhustapasvI samAgAt / pratimAyAM purAd bahiH sthitaH / lokastaM tapasvinaM nantuM yaatH| taM sAdhu bhujnnissevy1292|| mANaM dRSTvA vegavatI IrSyAparA lokAnAM purastAdevaM jagau-eSa muNDaH pAkhaNDI kUTakapaTakArI kiM bhavadbhi-- lokaH pUjyate ? / brAhmaNA evaM kiM na pUjyaMte ? / eSa sAdhurnAryA saha ramamANo rahasi mayA dRSTaH / adhunA tvayaM dambho maNDito'sti tena / tasyA vacastAdRzaM zrutvA tadA janAstasmin sAdhau virAgavanto'bhUvan / muninA | | vegavatIjalpitaM zrutvA dhyAtam-mayA tu kimapi manAga na kumArge calitam / anayA tvevaM jalpantyA'pi kalaGkaH |sarvairapi janaiqhato dttH| jinazAsane mahatyapabhrAjanA jAtA'sti / tatastena jinamataprabhAvanArthamidaM kRtam / yadA mama tayA dattaH kalaGka uttariSyati tadA mayA bhoktavyamiti pratijJAya kAyotsarge sthitaH / tataH zAsanadevyA zikSAnimittaM tasyAH zarIre mahatI vedanotpAditA / uktaM ca-vegavaIe dehe, viaNA tivvA samuTThiyA dahayA / / INI pAunbhUA araI, sUNaM vayaNaM ca sahasatti // 1 // iyaM gAthA devyA proktA-asau vegavatI tIvrapApakRd Join Educa t ional For Private Personal use only Mjainelibrary.org Page #239 -------------------------------------------------------------------------- ________________ daMbhasaMyutA / asya sAdhormudhedAnI, kalaGkaM pradadau sphuTam // 2 // asau vAcaMyamo'zeSadoSarikto hitaashyH| asau vegavatI kanyA, duSTA doSaikamAnasA // 3 // ahamenAM vegavatIM pApinIM haniSyAmi / zAsanadevyA vacaH zrutvA bhItA vegavatI taM sAdhuM natvA sarvalokasAkSikaM prAha-mayA pApinyA kUTaM jalpitam / ahamadhamA'smi / tataH zAsanadevyA vegavatI sjjiikRtaa| taM sAdhu punaH punaH kSamayitvA dIkSA vegavatI lalau / tato vegavatI || niraMtaraM tIvaM tapaH kurvANA prakArAntareNa svakRtaM karma kizcidgurusAkSikaM nininda / tato vegavatI khagaM yayau / lAtato vegavatIjIvaH svargAcyutvA janakabhUpaputrI sItA nAmneyaM babhUva / tatpApaM samyaganAlocya mRtA tenAtra all kalaGka prAptA / evaM yatIndravacaH zrutvA sarve'pi zrIrAmasItAdayo vizeSato dharma prpedire| kramAdavasare sA zrIsItA || saMyama lAtvA samyak prapAlya cAcyutendro'bhUt / sA sItendro'vasare ekadA zrIrAmaM prabodhayAmAsa / kramAnmukti | gamiSyati sItAjIvaH // iti zrIsItAcaritram // 7 // nandAkathA tu abhayakumArakathAyAM jJAtavyA // 8 // bhadrAkathA tu zAlibhadrakathAyAM jJAtavyA // 9 // JainEducation For Private Personel Use Only htinelibrary.org Page #240 -------------------------------------------------------------------------- ________________ critrm| // zrIbharate- zIlaM pAlayatAM puMsAM, zuddhabhAvena santatam / vazIbhavanti gIrvANAH, subhadrAyA ivAcirAt // 1 // N|| subhadrAzvaravRttI 2vimAge vasantapure jitrazatrunRpo rAjyaM karoti sma / tasyAmAtyo jinamatiH zreSThayasti / tasya ca tattvamAlinI priyA bhUt / tayoH subhadrA putrI / zreSThI svAM putrIM jinadharmavide varAya dAtumIhate sadA / anyadA campApuravAstavyo / // 293 // buddhadharmavAsito buddhadAso vyavasAyArthI tatrAgAt / tAM subhadrAM rUpanirjitasurAGganAM kumArI vIkSya kaJcinnaraM papraccha / kasyeyaM putrI ? iyaM kanyA pitrA vivAhitA'sti kumArI vA ? / tenoktam-zreSThayayaM zuddhazrAvakAya kanyA TV| dAsyati / nAnyasya / tato buddhadAsastacchatvA dadhyau-kathaMcijjainIbhUyApi enAM striyaM pariNayAmi / jainadharmasamba-||21 ndhizAstraM paThitvA jinadharmakaraNakuzalo bhvissyaamyaadau| pazcAnmahyaM zreSThI dAsyati / tato vimRzyeti kutracit / al sthAne sAdhupArthe zrAddhadharmasAmAcArI zikSayitvA kuzalo'bhUdvandhudAsaH / tataH suzrAddho bhUtvA devagRheSu devAnnatvA | dharmazAlAyAM dharma zrotuM jainamunipArzve gacchati / taM tAdRzaM suzrAvakaM dRSTvA jinamatiH svagRhe devapUjAyai tamA|| kArayAmAsa / buddhadAsastatra zreSThigRhe'bhyetya yatanApUrva zarIraM prakSAlya zatapatrAdibhirjinendrapUjAM vyadhAt / tato bhojanAyopaviSTaH / zreSThinaH pariveSayato buddhadAso'ntarA jagau-mama tRtIyA vikRtirna kalpate / tena ekA ghRta // 293 // For Private 3 Personal Use Only Page #241 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education In sambandhinI dvitIyA pakvAnnasambandhinI babhUva / tena dadhyAdi na grahItavyaM / tena, bhAjanaM prakSAlya takraM gRhItaM tena ityAdi / ito bhavyaM jinadharmakuzalaM taM vIkSya zreSThI dadhyau - yadyayaM mama putryA varo bhavati tadA baraM dharmmavAn / yataH - jinendradharmavettAraM dAtAraM vinayAnvitam / kartAraM yatanAM sarvajIveSu karuNAnvitam // 1 // | saralaM khavapUrUpalakSmInirjitamanmatham / putryarthaM viralA eva, labhante varamaGginam // 2 // yugmam / jinadAso | vimRzyeti bhojanAnantaraM prAha - iyaM me kanyA samasti, tvaM guNajJo'si, yadi tvamenAmaGgIkuru tadA lakSmIkRSNayoriva zazirohiNyoriva yuvayoH zobhA bhavati / tena buddhadAsena tanmAnitam / tato mahotsavapurassaraM buddhadAsAya jinadAsaH khAM putrIM dadau / subhadrAM pariNIya buddhadAsaH zvazurAdivargaM sarvaM mutkalApya bahUpArjitadhanaH khapure | sametya mAtApitrormilitaH / mAtApitRbhyAM mahAmahaH kRtaH / subhadrA zvazurazvazvorvinayaM karoti sma / prAtarutthAya jinendragRhe gatvA jinendraM praNamya jinamunIn praNamya gRhe samAgatA / tadA zvazrUrjagau-vatse ! asmAkaM gRhe buddha eva deva ArAdhanIyo vidyate / atastvayA'nyatra kutra na gantavyam / subhadrA dadhyau - aho kapaTaM maNDayitvA'hamanena bhartrA pariNItA / ete tu bauddhAH / ataH kiM kurve ? / yadbhAvi tadbhavatu / mayA svahitamAcaraNIyam / yataH - sarvathA anelibrary.org Page #242 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 294 // zrIbharate- svahitamAcaraNIyaM, kiM kariSyati jano bahujalpaH / vidyate sa nahi kazcidupAyaH, sarvalokaparitoSakaro yH||1|| subhadrAzvaravRttI caritram / 2vibhAge tathApi subhadrAM devagRheSu gacchantIM vIkSya zvazrUrIjyA yathA tathA vakti / tataH subhadrA pRthaggRhe sthApitA satI / tathApi subhadrA yaha cha jinendraM pUjayantI sAdhUn pratilAbhayantI kSaNamapi dharma na muJcati / yataH-rAjyaM yAtu zriyo yAntu0 // 1 // ito'nyadA subhadrAgRhe sAdhureko mAsakSapaNapAraNe vihartuM samAgAt / tasya cakSuSi tRNaM patitaM vIkSya pratilAbhayantI dadhyau-yadyasya tRNaM cakSuSi sthAsyati ciraM tadA cakSurgamiSyati ca / evaM vimRzya tanvyA jihvayA tRNaM * munenetraat tayA karSitam / tadA snuSAbhAlasthamAIkuGkumatilakaM yatilalATe lagnaM dRSTvA zvazrUrjagau-bho buddhadAsa ! tvatpatnIcaritaM vilokaya / iyaM vadhUrIdRzI vidyate / asmin sAdhau lubdhA'sti / anyathaivaM na karoti / tato militaM sarva kuTumba, dRSTaM vadhUceSTitam / sarva kuTumbaM prAha-iyamAtmacchaMdacAriNI kuzIlA vidyate / eSA ayogyaa'sti| AtmanaH kulaM kalaGkayiSyati / tato buddhadAsastasyAM niHsneho'bhUt / tataH subhadrayA dhyAtaM / mayA vayaM l kRtN| evaM yadi kuTumbaM jalpati tadA kiM kriyate ? / tataH sarva kuTumbaM jalpati-iyaM kuzIlA'sti / tataH svakalakApanayanAya kAyotsarge sthitA subhdraa| dadhyau ca-yAvacchAsanadevI mama kalaGka nottArayiSyati tAvanmayA kAyo Imasta // 294 Jain Educatio n al For Private & Personel Use Only Nilmjainelibrary.org Page #243 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | tsoM na moktavyaH / tatastasyAH sattvasAhasena zAsanadevI prakaTIbhUya prAha-vatse ! kAyotsarga pAraya / tataH subhadrA kAyotsarga pArayitvA prAha-bho zAsanadevi ! madIyaM kalaGkaM spheTaya / zAsanadevI jagau-vatse ! kheda mA kuru, prAtaste kalaGka uttariSyati yathA tathA'haM kariSyAmi / yathA vyomni sthitA jalpiSyAmi tathA tvayA || kartavyam / tato hRSTA subhadrA / zAsanadevI tirodadhe / prAtarutthAya yAvat pratolIpAlakAH pratolImudghATayanti / N| tAvanmanAgapi catasRSu pratolISu kapATAni nodghaTanti / tato rAjA ttraagto| dvAramudghATayati / ekamapi all nodghaTati / tato lokAH sarve vyAkulA babhUvuH / zAntikarmANi kAritAni / tato rAjA vilakSo'bhUt / itaH | zAsanadevyoktaM vyomni-yA strI satI vidyate sA cet kUpamadhyAccAlinyA jalamAkRSya kapATAni chaMTayiSyati NI tadA pratolya udghaTiSyanti / tato rAjJA paTaho vAditaH / yA strI kapATAni udghATayati tasyAH sanmAno dAsyate / tato'nekAH striyazcAlinyA jalaM yAvat kRSanti tAvadgalitvA tadyAti / evaM baLyaH striyo vilakSA kI bbhuuvuH| rAjA sacinto'bhUt / itaH subhadrA'vag zvazrU yadi vo rocate tadA'haM kapATAni udghATayAmi / zvazrUrjagauagre tvayA kule kalaGka AnIto'sti / atha kiM kariSyasi ? / vadhUH savinayaM prAha-mAtaryattvayA pUjyayA jalpyate | bharate. 50 Jain Education en anal VI .jainelibrary.org Page #244 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. 2vibhAge ... subhadrA-': critrm| zvaravRttI // 295 // tat pramANaM / pratyuttarazcedIyate tadA mama kA zobhA bhavati ? / yadyAdezo dIyate tadA'haM kapATAni udghaattyaami| tayoktam-udghATaya / tataH subhadrayA paTahaH spRssttH| manuSyeSu lakSasaMkhyeSu militeSu pazyatsu strISu bahvISu pazyantISu subhadrA zAsanadevyAH sAnnidhyAcchIlaprabhAvAccAlinyA kRpAjalaM bahiH kRtvA tena jalena pratolItrayaM / chaMTitam / tatkAlaM prtoliitrymudghttitm| itaH zAsanadevyoktaM-yA kAcidevaMvidhA satI bhavati sA catuSTayIM(thI)pratolImudghATayatu / tataH kayA'pi nodghaattitaa| tathaiva sthitA saa| devyoktam-asyAM satyAM yo viruddhaM cintayiSyati tasya zikSA dAsyate / tataH sarvo'vanIpapramukho janazcamatkRto dharma jagrAha / zvazrUrapyutthAya vadhUM kSamayAmAsa / sA vadhUrapi zvazrU kssmyaamaas| tatastat kuTumbaM sarva jainadharmaparAyaNamabhUt / tataH kramAtsubhadrA'pi zrIgurupArzve dIkSAM lAtvA sarvakSINakarmA muktipurIM yayau / iti subhadrAcaritraM samAptam // 10 // | rauimaI risidattA, paumauvaI aMjo siriidevii| jiTTa suji, migAvaI, pabhovaI cillaNAdevI // 2 // ] IN kumArge nipataJ jIvo, rakSaNIyaH prayatnataH / rAjImatyeva sadvAcA, rathanemiriva vratI // 1 // tathAhi-mathurAyAM puryA ugraseno rAjA rAjyaM karoti sma / tasya dhAriNI priyA'bhUt / aparAjitavimAnAcyuto // 295 // Jain Education Area For Private Personel Use Only Plainelibrary.org al Page #245 -------------------------------------------------------------------------- ________________ devo dhAriNyA devyAH kukSAvavatIrNaH strItvena / sudivase dhAriNI suutaamsuut| tasyA janmotsavaM kRtvA rAjImatIti / nAma mAtApitRbhyAM dattam / kramAt yAdavasArthe mathurAyA ugrasenarAjA dvArakAyAM samAgAt / varddhamAnA sutA kramAdUpasvinI (d atIva rUpavatI) jAtA raajiimtii| kanyAratnamidaM cAru, prakRtyA saMskRtaM punH|taarunnymnni kAreNAnaya | tribhuvane'pyabhUt // 1 // niHsImarUpakAraM yadyauvanaM tatra sUtrabhRt / brahmA kRptAtmarUpANi(paH san) vizeSajJo yathA'karot // 2 // itaH zivA rAjJI putraM prati prAha-putra ! vivAhaM kuru / tataH prabhuH prAha-yadA'haM yogyAM kanyA vIkSye tadA pariNeSye tAm / vatsa! tvaM kuru naH pramodavidhaye vIvAhamevaM yathA(dA), proktaH zrIzivayA'mbayA jina! / tato'vAdIttvamevaM tadA / yogyAmamba! kanImahaM nanu yadA lapsye variSye tadetyuktvA'modayadambikA gurutaraM tatte gurutvaM guroH||1|| anyadA dvArikAyAM zrInemikumAraH savayobhiH saha krIDAM kurvANaH kRSNasyAyudhazAlAyAM gtH| tatrAyudhazAlApAlakena nivAryamANo nemikumArazca haste cakraM gRhItvA kulAlacakramiva bhramayAmAsa / tataH / || zArGgadhanurmaNAlanAlamiva nAmayAmAsa prabhuH / tataH kaumodakI gadAM bhujazAkhAyAM prApayAmAsa / tataH pAcajanya zaGkhamApUrayAmAsa prbhuH| tadA jagad vyAkulamabhUt / uktaM ca-cakra0 // 1 // viSNo / shNkh02| sNceluH3| Jain Education For Private & Personel Use Only rawbenelibrary.org Page #246 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- zvaravRttI 2 vibhAge // 296 // tadA kRSNaH khazaGkha prapUryamANaM jJAtvA roSAkrAntaH sabhAyAM prAha-atha yo mama zaGkha pUrayAmAsa sa mariSyatyeva / rAjImatiatha yAvat kRSNaH saMnahya khaM sakalaM balaM yuddhAyodyato'bhUt tAvatkenacinnareNoktam-nemikumAreNaitat srvcritrm| kRtam / tataH kRSNo dadhyau-asau viSNurbhAvI / nAham / ityAdi dhyAyati kRSNe nemikumArastatrAgataH / tato balaparIkSArthaM kRSNena proktam-bho nemikumAra ! tava balaM vilokyate / prathamaM tvaM mama mujAlatAmUvIMkRtAM vAlaya / tato nemikumAreNa kamalanAlavannAmitA kRSNabhujA / tato nemikumArabhujalatAmUvIMkRtAM vAlayan | sarvabalena kRSNaH kapIzavat AndolayAmAsa / tathApi prabhorbhujA na nAmitA manAgapi / tataH kRSNaH kAlamu-II kho'bhUt / dhyAtaM kRSNena-madIyaM rAjyaM gatameva / tato balabhadreNoktam-eSa nemikumAro na rAjyArthI / tato'kasmAt ko'pi devo'vag vyomni-eSa nemikumAro na raajyaarthii| tvayA'smAdbhayaM nAneyam / tataH kRSNaH svstho'bhuut|| uktaM kRssnnen-v0||1||ttH kRSNo hRSTaH zrInemikumAre prItiM karoti sma / ekadA zivayA rAjJe uktam / nemikumAraH // 29 // pANigrahaNaviSaye na manyate sma |tvN tathA kuru sa yathA pANigrahaNaM kanyAyAH karoti sma / atha kadAcidbhImagrImAgame zrIkRSNanarendro jalakrIDAM kartuM gtH| tatra jalakrIDAM kurvatIbhirjAmbUvatyAdibhiH kRSNapriyAbhirdevaratvena in Educat For Private Personel Use Only jainelibrary.org Page #247 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hAsyasthAnatvena zrInemikumAra uktaH- bho nemikumAra ! pANigrahaNaM kuru / tvaddhAtA dvAtriMzatsahasraM kanyAH aGgI| cakAra / tvamekA'pi pariNetuM na zaktaH / pUrvaM sarve tIrthaGkarA api pariNItAH / AtmIye vaMze munisuvrato jino'pi pANigrahaNaM cakAra / ityAdiyuktyA tAbhirnemikumAraH pANigrahaNaM kartumaGgIkAritaH / tataH kRSNena samudravijayabhUpa| zivAdevyora uktam- nemikumAraH pANigrahaNaviSaye'GgIkArito'sti / zivayA devyoktam - kanyA varyA vilo - kyatAm / tataH satyabhAmayoktam - ugrasenasya bhUpasya rAjImatI putrI sarvotkRSTaguNA nijarUpazrIparAbhUtasurAGganA vidyate / sA tu majjAmirvidyate / tasyA rUpamevaMvidhaM vidyate / tathAhi yasya rUpasya purataH sarvAsAmapsarasAM rUpANi aGgAratulAmapi na dadhate / ityAdi tasyA rAjImatyA rUpavarNanamAkarNya tataH kRSNaH svayamugrasenabhUpasya gRhe gatvA rAjImatIM zrInemikumArapANigrahaNArthaM yAcate sma / samudravijayabhUpo'vag - yadi zrInemikumArAya rAjImatI dIyate tadA kiM na labdhaM ? / yadbhavatAM rocate tat kriyatAm / tataH zrIkRSNasamudra vijayarAjAdayastatrAbhyetya |gaNakAnAkArya procuH - zubhalagnaM gRhyatAm / tataH kroSTiko vilokya zAstraM prAha - zrAvaNasitaSaSThIdine ubhayorvarakanyayorvivAhayogyaM lagnamasti / tato vivAhalagnaM lAtvA vivAhasAmagrI dvayorabhUt / uktaM ca- kaNheNa Jain Educationational Jainelibrary.org Page #248 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate zvaravRttau 2 vibhAge // 297 // maggiya dhuA, rAyamaI uggaseNanariMdassa / vivAhassa ya sAmaggI, bihiyA ya vibhUsio nemI // 1 // | tataH zrAvaNaSaSThIdinalagnavelAyAM arvAg zrInemikumAro rathArUDhaH zrIsamudravijayAdyanekanarendrazreNIzobhamAnaH | zrIzivAdebIsatyabhAmArukmiNIprabhRtibahupramadAjanagIyamAnabahuguNaH chatradharadhRtAtapatro mahAvistareNa zrIugrasenabhUpagRhasamIpe prAptaH / prabhuNA tadA sArathera proktaM- kasyedaM dhavalagRham ? / sa sArathiraGgulyA'darzayat / idamugrasenabhUpasya tava zvazurasya gRhaM vidyate / tadAnIM gavAkSasthA rAjImatI nemiM vilokate / tataH sakhya evaM mitho jajalpuH / | ikaJciya rAyamaI mihilAvaggaMmi vannaNijjaguNA / jIse nemi karissai lAyannanihI karaggahaNaM // 1 // candrAnanA jagau - rAyamaIe rUvaM vihI vinimmiya raMbharuvaharaM / na karijja jai suyogaM havijja tA nUNamajasabharaM // 2 // candrAnanA pazcAdvilokya sotsukaM prAha zrImatIM rAjimatIM prati - rAyamaI ! jai mama pAritoSikaM dehi tadA'haM nemiM darzayAmi / vilokya nemimevaMvidham / kiM pAyAlakumAro ? kiM vA mayaraddhao ? aha suriMdo ? / maha ceva muttimaMto aha eso puNNapabbhAro // 1 // apica - kiM tassa karemi ahaM appANaMpi hu niuMchaNaM bihiNo / niruvamasohagganihI esa paI jeNa tuha vihio // 2 // tadA candrAnanA hasitvA'vag-avaraM jaNaM na picchai imaMmi diTThe'vi piya Jain Educationonal rAjImaticaritram / // 297 // jainelibrary.org Page #249 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educato 1 sahIevi / ahuNA apariNiAe pANiggahaNaM kuNaI nemI // 1 // atha pazUnAmArtasvaraM zrutvA nemiH sotkaSTaM sArathiM prati prAha-bho sArathe ! ko'yaM dAruNakharaH ? / atrottaram - khajanasya tavodvAhe, gauravaM kartumAmiSaiH / athaite mIlitAH santi, bhIravaH pazavaH prabho ! // 1 // ajayara gaDDaraya mahisA sUyara saMbara hariNa rojha riMchA titira mayUra - baga suga ityAdi jIvAH / tato nemiH prAhAtmagatam - ahaha zrotumazakyaM, caritramapi citracittavRttInAm / ye kurvanti nijotsavamanutsavairaparajantUnAm // 1 // ito rAjimatI prAha- kiMnimittaM me dAhiNaM cakkhU pari| phurai ? / sakhyaH procuH - idamamaGgalaM pratihataM bhavatu ca / ito nemiH prAha-sArathe ! rathamita evAbhivartaya / tAvatA tatraiko hariNo nemiM pazyan svagrIvayA hariNIgrIvAM pidhAya sabhayautsukyaM brUte -mA paharasu 2 eaM maha hiSayahAriNi hariNi / sAmi ! amha maraNAvihu dussaho piatamAviraho // 1 // hariNI prAha hariNaM prati - eso pasanavayamo |tihuaNasAmI akAraNo baMdhU / tA viSNavesu vallaha ! rakkhatthaM savvajIvANaM // 1 // evaM chAgAdInAM pazUnAM karuNakharaM zrutvA zrInemikumAraH prAharikAn prati prAha - bhavatsvAmI mamodvAhe tAvadetAn haniSyati tannaivAhaM vivAhaM kariSye / tan mRgAn muJcata muJcata / pazUnAM rudhiraiH sikto, yo datte durgateH phalam / vivAhaM viSavRkSeNa, kArya me ational J ww.jainelibrary.org Page #250 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatevaravRttI critrm| .298 // nAdhunA nnu||1||shivaa sagadgadaM prAha-patthemi jaNaNivacchala! vaccha! tuma paDhamapatthaNaM kiMpi / kAUNa pANi- rAjImatigahaNaM maha daMse niyavahUvayaNaM ||1||cndraannaa'vg-aakyN karasAyaNaM (akayaM kassavi vayaNaM) jaNaNIbhaNiyassa neva paDivayaNaM / kijjai no avahIlA kijjai jaNaNIi kiaavi||1|| tato nemiravag-muJcAgrahamamuM mAtarmAnuSyAM natu me NT manaH / muktizrIsaGgamotkaNThamakuNThamavatiSThate // 2 // rAjImatI jagau-jai sayalasiddhabhuttAI, dhutta! ratto si1 muttigaNiAe / tA evaM pariNayaNAraMbheNa viDaMbiyA kimahaM ? // 1 // sakhyo jaguH-pimmarahiaMmi piyasahi ! emivi kiM karesi piyabhAvaM ? / pimmaparaM kiMpi varaM annayaraM te krissaamo||1||raajimtii karNau pidhAya prAhajai kahavi pacchimAe, udayaM pAvei diNayaro tahavi / muttUNa neminAhaM, karemi nAhaM varaM annaM // 1 // jaivihu eyarasa karo majjha kare natthi prinnynnsme| taha'vasare maha succiya dikkhAsamae karo hohI // 1 // samudraal vijayastadAha-vatsAmalatamasvAnta!, pUrayAsmanmanorathAn / nAbheyAdyAH kRtodvAhA, muktiM jgmurjinottmaaH||1|| tato'pyuccaiH padaM te syAt , kumaarbrhmcaarinnH|anynmhodyN nAsti, padamuccaistaraM kvacit // 2 // nemiH prAhaekastrIsaGgame'nantajantusantAnaghAtake / bhavatAM bhavatAMte'smin, vivAhe ko'yamAgrahaH // 3 // tato nArAyaNo l JainEducatio t ional For Private Personal Use Only N a inelibrary.org Page #251 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jagau-ekavAraM prasadya tvaM, maataapitrormnorthm| vivAhakaraNAtsadyaH, pUrayottamazekhara ! // 1 // nemiH prAha-mAtA-IN pitrostavAgrahAcca pUrva vivAhakaraNaM mayA mama nocitamapyaGgIkRtam / atra vivAhakaraNe bhUrijIvAnAM saMhAro bhavati / dAtena nAtra vaktavyaM bhavatA / tataH samudravijayAdayo maunaM ckrH| yAvannemikumAro gRhe samAgAt tAvatsArasva-1 pratAdidevA abhyetya procurevam-jaya nirjitakandarpa!, jantujAtAbhayaprada ! / nityotsavAvatArArtha, nAtha! tIrtha || pravartaya // 1 // iti vijJapayanto lokAntikA devAH svAminaM praNamya zrIsamudravijayaM rAjAnaM zivAM devIM kRSNaM I bhASante-ko'yamAnandasthAne viSAdaH / tataH svAmI vArSikaM dAnaM dadau / egA hiraNNakoDI aDeva aNUNagA| sayasahassA / sUrodayamAIe dijai jA paauraasaau||1|| iti dAnaM dattvA dIkSA lAtvA sarvakarma kSiptvA yadA kevalajJAnaM nemiH prApa (tadA) raivatAdrau sadevairindraiH samavasRtizcake / aneke devA nRpAH kRSNastatra dharma zrotuMga samAgaman / prabhurdharmopadezaM dadau / bhavAraNyaM bhImaM tanugRhamidaM chidrabahalaM, balI kAlazcauro niyatamasitA moharajanI // gRhItvA dhyAnAsiM viratiphalakaM zIlakavacaM, samAdhAnaM kRtvA sthirataradRzo jAgrata janAH // 1 // saMsArAmbunidhau sattvAH, karmormiparighaTTitAH / saMyujyante viyujyante, tatra kaH kasya bAndhavaH 1 // 2 // ityaadi| in Educat B jainelibrary.org Page #252 -------------------------------------------------------------------------- ________________ .zrImaratezvaravRttI 2 vibhAge rAjImati, critrm| // 299 // dharmopadezaM zrutvA varadattAdayo bahayo rAjAno dIkSA laluH / tatra baradattAdInAM sAdhUnAM gaNadharapadavI dacA tato rAjimatI samutthAya prabhuM praNamya dIkSA yAcate sma / tato neminAthena dIkSA vizrANitA / rAjimatI nAnAvidhaM tapaH kurvANA saMyamaM zuddha pAlayAmAsa / anyeyuH zrIsamudravijayaM bhUpaM paryavasApya zrInemInAthabhrAtA sthanemidIkSAM jagrAha / anyeyU rAjimatI prabhu nantuM calitA / atrAntare megho varSituM lagaH / atyantaM varSati medhe / tadA rAjimatI ArdravastrA guhAyAM madhye vastrANi zoSayituM gtaa| tatra sarvANi vastrANi zarIrAduttArya nirAdIkartuM viralAni cakre / tadA tasyAM guhAyAmakasmAdrathanemiH zrInemilaghubhrAtA prAgAgAt / rAjimatI niraavrnnaaN| dRSTvA rAgAndhitanetro sthanemirvijanasthAnaM matvA rAjimatI prAha-bho rAjimati ! mayA saha bhogAn muMva / / mamApi bhogecchAM pUraya / bhuktabhogau punarbataM paalyissyaavH| hitakRdvidyase tvam / tadA rAjimatI dadhyau-aho asya mUDhatvaM vidyte| rAgitvAt / prAyo jIvA rAgAndhitanetrAH kRtyAkRtye na jAnanti / yataH-"dRzyaM vastu paraM na pazyati jagatyandhaH puro'vasthitaM, rAgAndhastu yadasti tat pariharet yannAsti tatpazyati / kundendIvarapUrNacandra kalazazrImallatApallavAnAropyAzucirAziSu priyatamAgAtreSu yanmodate // 1 // tAvat mahattvaM pANDityaM, kulI // 299 // Jain Education a l For Private Personel Use Only H a inelibrary.org Page #253 -------------------------------------------------------------------------- ________________ natvaM vivekitA / yAvajjvalati nAGgeSu, haMta paJceSupAvakaH // 2 // vikalayati kalAkuzalaM, hasati zuciM paNDita viDambayati / adharayati dhIrapuruSaM kSaNena makaradhvajo devaH // 3 // " evaM dhyAtvA rAjimatI jagau-bho mahAsatva ! tvayaivaM kathaM jlpyte| rAgo na kriyte| yataH-"rAgo'yaM doSapoSAya, cetanArahiteSvapi / maJjiSThA kuTTanasthAnaM, bhRzaMkA tApasahA bhRzam // 1 // mukhe purISaprakSepaM, tathA pASANapeSaNam / ekendriyo'pi sahate, miti(mRtti)kA rAgadoSataH // 2 // appauM dhUlihi meliuM, sayaNaha dIghau chAru / pagi pagi mAthA DhAMkaNauM, jiNa joI paranAri // 3 // vikramAkAntavizvo'pi, parastrISu rimsayA / kRtvA kulakSayaM prApa, narakaM dshkndhrH||4||" evaM jalpane narake pAto bhavati nRNAm / uktaM ca-"ghiratyu te jasokAmI, jo taM jIviyakAraNA / vaMtaM icchasi AveDaM, seaMte maraNaM bhave // 1 // ahaM ca bhogarAyassa, taM casi aNdhgvnnhinno|maa kule gaMdhaNA homo, saMjamaM nihuo cara ||2||jitN kAhisi bhAvaM, jA jA dicchasi naariiu| vAyAichuvva haDo, adviappA bhavissasi // 3 // ityAdi rAjimatIvacAMsi zrutvA rathane-N mirutthAya tasyAH pAdayostalaM natvA prAha-ahamabhAgyavAnasmi / yadyapi evaMvidhaM mano mayA vidadhe / tvaM mama gurusthAne jAtA'si / ataH paraM tvaM gururasi / rAjimatI prAha-tvaM dhanyo'si / evaM rathanemi prabodhya rAjimatI / Jain Educati onal For Private Personel Use Only * viw.jainelibrary.org Page #254 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 30 // // zrIbharate- khopAzraye gatA / kramAtsarvakarmakSayaM kRtvA rAjimatI zrIneminAthanirvANagamanAdarvAg muktiM gatA / iti zrIrAji- RSidacAzvaravRttI caacritrm| 2 vibhAge matIkathA samAptaH // 11 // zuddhabhAvena ye zIlaM, pAlayanti mahAjanAH / RSidatteva te saukhyabhAjanaM syuH sadAzayAH // 1 // tathAhi-astIha bharate mdhydesho| bhAti tatra rathamardanaM nAma puraM / rAjate tasmin hemaratho rAjA / nyAyAdhvanA pRthvIM pAlayAmAsa / tasya bhAryA suyshaaH| ruuplaavnnymnnikhaaniH|svruupshriipraabhuutaamrii babhUva / tayoH putraH kanakarathAvo'bhavat / kramAt sa dharmakalAkuzalo'jani c| tataH bAvattarikalAkusalA paMDi0 / itaH kauberI nAmnA purI vidyate / sundarapANibhUpastAM pAti sma / paulomIveMdrasya tasya bhUpasya vAsulA vallabhA'jani / sA priyA rukmiNI / nAmnI putrImasUta / kramAt pitrA zAstrANi pAThitA satI dharmakarmazAstrAdikalAkuzalA'jani / tato mAtA yauvanaM prAptAM putrI vIkSya pituH pArthe preSayAmAsa / rAjA putrI pariNayanayogyAM vIkSya cintayAmAseti cetasi / kasmai varAya dAtavyA yauvanastheyaM putrI mayA / tato'vag rAjamatryagre rAjA-kasyaiSA dAtavyeti putrI ? / vRddhamatrI IN prAha-rathamardanapure hemarathabhUpasya putraH knkrthH|asyaaH putryA yogyo'sti| tato rAjJA dUtastatra pressitH|rukminnyaaH| 1300 For Private Personel Use Only w.jainelibrary.org Page #255 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kanyAyAH svarUpe dUtenokte rAjA hRSTaH / putraM tatropari (kauberI) bhUpasundarapANiputrIM pariNetuM preSayAmAsa / kamAttasya kumArasya gacchato'nyadA sandhyAyAM sainyaM sthitam / uttAryamANabhAreSu svarNA (vAraNA) diSu kumArazcUtavRkSasyAdhaH / siMhAsanamupaviSTaH / tadA'kasmAt ko'pi dUtastatrAgatyovAca-bho kumAra ! pauruSAdhAra tavAtra mArge gantuM na || | yujyte|aridmno bhUpo'trasthastvAmAdizati-kathitaM vinA mama deze kathamAyAstvaM ? / yadyevamAgAstarhi yuddhaM kuru / lAkumAreNoktam-yadyevaM tava svAmI samAdizati tadA'trAgacchatu, tasya karakaNDamahamuttArayAmi / vANyA karkazayA tasya, bhRkuTIbhISaNAnanaH / kumAraH smAha re dUta!, gatvA taM jalpa pAMsulam ||1||aatmnH svAminaM brUhi, yadahaM, || nRpanandanaH / tvAmeva hantumAyAto, vainateya ivoragam // 2 // yugmam / dUtaH pazcAdgatvA svakhAmipuraH kumAroktaM / smaah| tato'rimardano nRpaH sannahya yuddhAya kumAreNa saha samAgAt / atha tulyapratidvandvo, yugAntapraticArakaH / / mitho militayorAsIhAruNaH senayo raNaH // 1 // taryatAmrAnakadhvAnaveDAbaMhitaharSitaiH / tadA nAdamayaM| kA vizvamidaM vizvamajAyata // 2 // ghanAghaneSu vIreSu, varSatsu zaradhoraNIH / vipakSavAhinIhaMsairuDDIyoDDIya nirgatam // 3 // atha sevakairvAryamANo'pi kumAro gatvA'grato'ridamanaM prati prAha-re saGgrAmasarobheka !, viveka-1 bharate.51 Jain Edutan Sainelibrary.org Page #256 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrImaratezvaravRttI 2vibhAge vikalAkRte ! / Agato'yamasiH grAsaM, cikIstvAM bhujago mama // 1 // evaM vadan kumAro yuddhaM kurvan kSaNAjI- RSidattA critrm| vagrAhaM taM vairiNaM jagrAha / atha dattvA katipayAni prayANAni svAjJAM grAhayitvA kumArastaM ripuM pazcAt preSayAmAsa svarAjye / tadAnImutpannavairAgyaH vaputraM rAjye'bhiSicyAridamano rAjA gurupArzve dIkSAM lAtvA sarva-1 kSINakarmA muktimagAt / kanakarathakumAro'pi vrajannekAmaTavIM gataH / tatra varUthinI nagarasthityA sthApayAmAsa kumaarH| sAyAhne ca tatra samAgatya sabhAsInanRpAtmajaM muktvA jalavIkSAyai gatA narAstatraitya praNemuH / rAjA jagau-kiM cireNa yuuymaagtaaH| tataste procuH-tAvadbhutavanAntare tatraikAM dolAkeliparAM svargivadhUtulyAM nArI pazyAmaH / yAvadvayaM tatra gatAstAvadvidyutjhAtkAra ivAlakSitagatiH kvApi tarukuo gatA / tato bhRzaM vilokitApi tatra sA na dRSTA, abhAgyavadbhiriva sevadhiH / tato vayaM samAgatAH / ityAkarNya nRpazcamatkRto'bhUt / / atrAntare sUryo'staM gataH / tahisRjya kumAraH sandhyAyAM pratikramaNAdikRtyaM kRtvA smRtapaJcanamaskAro haMsatUlA- 301 // yutAyAM zayyAyAM suptvA rAtrImanaiSIt / itaH prAtarmaGgalapAThakA jayajayAziSaM prayuJjAnA uccaiH procurbhUpamuddizyeti-zayyAM tyaja kumArendra !, vibhAteyaM vibhaavrii| udiyAya ravirdhvastadhvAntapujaH sphuratkaraH // 1 // ravi Jan Education For Private Personel Use Only Page #257 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education rociH kRtasme rapajhebhyaH sAmprataM sphuTam / nirgatya kamalA ibhyAn vRNvate vihitAdarAH || 2 || maGgalavacaH zrutvA kumArastalpamujjhAMcakAra | prakSAlya vadanAmbhojaM, devapUjAM vidhAya ca / avAdayat prayANAya, DhakkAmatha narendrabhUH // 1 // DhakkAzabdaM zrutvA sarvaM sainyaM calanAya sajjamabhUt / tato nijaiH katipayaiH savayobhiH samaM caranirdezyamAnaM mArgaM nRpAtmajazcacAla / agresaraH kumArasya, plavamAnaH plavaGgavat / ekastAragirA kazcidapAThIditi mAgadhaH // 1 // vyomazrIkucakuMkumapaGko dinamukhatarupravAlabharaH / timirAvadanAdahanaH prabhavati bhagavAnayaM bhAnuH // 2 // tIraM | tAramanAratamaTatastatsaGgamAzayA sarasaH / saGghaTayati patirahnAmamuM dayitAM cakravAkasya // 3 // tataH krAman | kumAraH sarasaH samIpe gataH / tadupAntasthavane bhraman kanakarathakumArastAM nArIM dRSTA vismita iti dadhyau - evaMvidhaM strIratnaM martyaloke na ghaTate / kena kAraNena khargAt samAgatA surI sambhAvyate / yataH - " karpUrapUraH kimaho, jAyate lavaNAkare ? / jalapUrNaM saraH kiM syAnmarudeze mahattamam ? // 1 // tadAnIM tatra vadhUrapi samAgatA / kumArastu tAmapazyan caityamekaM kailAsAdrisodaramapazyat / etasmin prAsAde kadAcid gatA syAtsA bhAminIti dhyAyaMstatra | gataH kumAraH / prAsAdamadhye zrIRSabhadevamUrttiM dadarza / tataH zucirbhUpakumAraH pravaranIreNa prakSAlya puSpaiH prabhumarca ainelibrary.org Page #258 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- yAmAsa / tataH prabhumiti kumArastuSTAva / niHshesssukhsndohkndkndlnaambudH| jayAmeyaguNagrAma!, nAbheya ! RSidattA critrm| 2 vibhAgejinapuGgava! // 1 // adya me saphalaM cakSuradya me saphalaM shirH| adya me saphalaH pANiradya me saphalaM vacaH! // 2 // // 302 // dRSTo'si vandito'si tvaM, pUjito'si stuto'si ca / vadanniti sa tIrthezaM, praNanAma muhurmuhuH // 3 // tasminnavasare 7 pAMzurmunirekaH samAgamat / jarAbhidelimavapuH, pralambitajaTAbharaH // 4 // sApi kanyA hastagRhItaprauDhapuSpapUrNa karaNDakA''gAttatra / prabhuM prapUjya stutvA ca sA kanyA kumAraM vIkSya dadhyau-kimindraH? kimu vA candraH?, kimu vA'sau / N| divAkaraH / devaH kimathavA sAkSAdayaM makaraketanaH? // 1 // athavA cArimA tasyedRzI kAsti biDaujasaH / yo NI vapurvahate netraiH, piTakairiva danturam // 2 // kalaGkI rajanijAnistApanastapanaH khalu / anaGgastu manojanmA, tatko'yaM shubhgaagrnniiH?|| 3 // athotthitaH kumAro'pi, namaskRtya jinezvaram / taM muniM sahasohIkSya, namazcakre'tivismitaH // 4 // muniH prAha-tvaM kaH ? kuto'trAgAH kinAmA ? / tadA mAgadhakumAraH svapurapitrAdisambandhaM prAha / / 302 // atrAntare kumArastAM punarjaTAbhArAntarasthAM kanyAM dadarza / tato kumAro muni papraccha-mune! kenedaM jinamandiraM kAritaM ?, keyaM kanyA ?|ath muniruvAca-mahatI kathA'sti / devapUjAkaraNAdanu kthyissyte| tato devapUjAM cakAra Jain Educationalitional For Private Personal Use Only Shjainelibrary.org Page #259 -------------------------------------------------------------------------- ________________ muniH / tato devagRhAdvahirabhyetya prAha muniH-mamoTaje samAgaccha / tatra sarvaM kathayiSyate / tataH kumAro muneruTaje gtH| munistasya bhojanAdi dattvA pUrvapRSTaM kathAsambandhamiti prAha-amarAvatItulyA purI mitrAvatI vidyate / riSeNabhUpaH pRthvI prazazAsa / tasya paTTarAjJI priyadarzanA'bhUt / tatkukSijanmA putro'jitasenAho'-16 bhUt / taM nRpamanyadA kazcidazikSito'zvo'pahRtya kAnanAvanau nItavAn / gacchato'zvasya vaTaM prAlambya zAkhAyAM / | vilgnH| tatastaroradho'vatatAra nRpaH / tataH sarasi gatvA payaH pItvA prakSAlitAGgoruH rurubahusaGkIrNaM munerAzramaM laapraavishnnpH| tatra kacchamahAkacchavaMzohavaM kulapatiM vizvabhUtinAmAnaM rAjaikSata / tato rAjA taM kulapatimava-|| vandata / lakSaNairvaryaiH kulapatistaM bhUpati jajJe / tato nAmagrAhamAziSaM tasmai nRpAya kalapatirdadau / "rAjan ! vRssdhvj| vibhustava maGgalAni, puSNAtu zeSabhuvanatrayapUrNakumbhaH / yasyopakarNamadhiropitabhUtakarNalIlAmupaiti cikurAlirihAli nIlA // 1 // " munirityAziSaM dattvA'prAkSIditi bhUpam-kuto yUyamihAyAtAH?, kathamekAkinastathA ? / iti pRSTo vizvabhUtinA sarva nivedayAmAsa bhUpo yAvadrAjA munipadopAstiM kurute tAvat kAnane tumulArava uccairabhUt / kimetaditi / tumularavaH / adhunA kasmAjjAyate ? / sarve AzramavAsinaH parasparamukhekSiNo'bhUvan / tadA matsenA Agacchatyasti / Jain Educati onal For Private Personel Use Only ainelibrary.org Page #260 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- iti jJAtvA nRpo vizvabhUtipAdAnado'vadat-idaM mama sainyaM pazcAt sthitaM samAgamat iti sambhAvyate / tato'haM RSidattAzvaravRttI critrm| 2 vibhAge tasya khaM darzayiSyAmi / tato muniM natvA svasainyaM rAjA khadarzanadAnAt pramodayAmAsa / tatsainyaM rAjA tatrA / sthApayat / mAsamekaM munisevAparo rAjA hariSeNo'sthAt / tena bhUpenedaM caityaM kAritaM mahat / tatastasya hariSeNasya // 303 // gacchataH svapuraM prati munirviSApahAramatramadAt / tato rAjA svapurametya satpravezamahotsavapUrva pRthivIM nayAt / pAlayAmAsa / anyadA sabhAsInasya tasya bhUpasya sadasi ko'pyabhyetya prAha-vAminnasti khastimatI nagarI maGgalAvatI / tAM pAlayati priyadarzanabhUpaH / tasya vidyutprabhA patnI putrImasUta / tasyA janmotsavaH kRtH| prItimatInAma dattaM tsyaaH| vaImAnA kramAt anyeyuH duSTAhinA daSTA / tasyA viSaM kathamapi nottIrNam / tvamatra zruto'si / viSApahAramatravid / tato rAjA hariSeNo vegibhiH karabhottamaistatra gatvA nRpasutAM prItimatI nirviSAM cakAra / tato hRSTena priyadarzanabhUpena sA putrI tasmai hariSeNAya dattA / punastayA patnyA sahito bhUpaH samahaM vapuramAgAt / 303 | tayA saha bhogAn bhuJjAnasya rAjJaH putro'bhUt / dhAranAmeti dattaM tasya / bAlaM putraM rAjye nivezya utpannavairAgyo / rAjA tapakhino vrataM jagrAha / panyapi tadvataM lalau / tatastau dampatI vIkSyamANAvazrumukhairjanai garAdAzramaM // Jain Education A n al Mainelibrary.org Page #261 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prati celatuH / vane gatvA vizvabhUtimuneH pAveM hariSeNaprItimatyau tApasaveSadhare paryupAsti cakratuH / atha paJcame / mAse tasyA garbhaH prakaTo'bhUt / prItimatyAstapasyantyA api garbhaH sa lajjAkArI babhUva tapasviSu / itaH gurviNIM tAM jJAtvA tatpatiH prAha-priye ! ko'yaM garbhastava sadAcAravatyAH?, sA'pi lajjAvatI prAha-vAmin ! gRhasthavAse bhavadIyo'yaM garbho babhUva / mayA tvantarAyabhayAt saMyamasya na proktH| hariSeNo jagau-bhavitA hanta dhikkArastApa-- seSvAvayorataH / prAtaranyatra sthAsyAva, ityAlocya parAyaNau ||1||evN dhyAnavantau tau tAM nizAM ninytuH| prAtaranyatra guptasthAne sthitA tApasI / prage tAbhyAM zUnyaM vanaM dRSTam / tApasA mandaM mandaM vRddha gacchantaM muniM ddRshuH| tato hariSeNaH patnIyutaH pazcAdAnItaH puSpanAmatApasapArzve jagau-matpatnyA na vayaM kRtaM pUrvagarbhAkathanAt / tato'haM / svamukhaM nItvA'nyatra sthAsyAmi / muniruvAca-bhadra ! evaM kiM procyate tvayA / yuvayorAzramasthayoZhasthasAmya-1 mabhavat / zIlaM mithaH samyak paalniiyN| ko doSo bhavatorvidyate'tra / pUrvakRtakarmaNAmidaM vilasitaM ytH| tato vasubhUtimuneH sevAM tau tanutaH sma / tato dampatI tau nijakarma nindantau atyavAhayatAM caturo mAsAn / prItimatI navame mAse putrI prAsUta / RSINAmAzrame jAtA iyamiti pitRbhyAM RSidattA iti tasyA nAma dattam / Jan Educati onal For Private Personel Use Only Page #262 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatebhvaravRttau 12 vibhAge // 304 // tadA prasavarogeNa prItimatI mRtA / tataH pitA tAmRSidattAM pAlayAmAsa / aSTavArSikA jAtA RSidattA / mameyaM | putrI RSidattA / imAM rUpavatIM dRSTvA vanecarA hariSyanti / iti saJcintya janako'syA ahamadRzyakaraNamaJjanaM cakAra / tenAJjanayogAt kadAcidiyaM dRzyA bhavati kadAcidadRzyA bhavati / so'hamasyAH pitA / iyaM mama putrI RSidattA / alakSyA'pi kAnane bhramantI tava svaM darzanaM dadau / kumArastAM dRSTvA rAgavAnabhUt / - kumArAtithaye tubhyamAtithyamiyamaGgajA / astu me bharatAyaiva, cakriNe vinameH sutA // 1 // etacchrutvA RSidattA lajjayA - | dhomukhI jAtA / - kumArastu samAnIya, pANI vANImimAM jagau / yadAdizanti pUjyAstat, pratipannaM mayA khalu // 1 // atrAntare jagau bandI - mune! tvamAtmasutAmasmai dattvA sukhI bhava / tatastasmai kumArAya mahotsavapurassaraM RSidattA muninA dattA / tatraiva satyA RSidattayA saha bhogAn bhuJjAnasya bhUpasya kiyanto vAsarAH sukhasaMbhArabhAsurAH samajAyanta / anyadA munirganadagirA kumAraM prati prAha- kumAra ! jagadAdhAra, pratipannaikavatsala / kimbahu brUmahe mainAmapamAnapadaM kRthAH // 1 // iyaM putrI madIyA kAnanavAsatvAnmugdhA'sti / teneyamevaMvidhA'pi nyAsIkRtA tvayi guNavati / iyamapi guNavatI bhaviSyati / yataH - mRganAbhau gatA dhUlirapyaho surabhIbhavet / kiM cAhaM RSidattA - caritram / // 304 // Page #263 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vRddhatvAt pAvake praveSTumicchAmi / yato jIvitAnmaraNaM zreyo mAdRzAM jaratAM janAnAm / kumAro'pi munIzvarapAdayornipatya prAha-alaM vahriyogAt praannprityaagen| durgatihetutvAt / itaH rudatI RSidattA'pi yojayitvA | karadvayIM pitaraM prati prAha-yadayaM tAta ! jAmAtA, bhavatAM yadi jalpati / tadyUyaM pratipadyadhvaM, vidhAya karuNAM myi||1|| suprasanno muniH sutAM pratyevaM prAha-zokenAnenAlaM vatse ! tv| paraM zikSAvaco'smAkamidaM vacana mA muJca / shushruussethaa| gurUna zIlaM, pAlayethAH ptivrte!| sapatnISvapi mA kopIH, kopayantISvapi dhruvam // 1 // vidhuH saMtapyate kacid I grasyamAno'pi raahunnaa|maa bhUH sukhe ca duHkhe ca, vatse! dhrmpraangmukhii| dharma eva hi jantUnAM, pitA mAtA sutA prabhuH ||1||ahN tu vRddho'bhUvaM / zarIre tIvravedanA'sti / tenAhaM drutaM maraNaM saadhyissyaami| agniM vinA tanna bhavati / evamApa-- cchya bhUpaputraM putrIM ca paJcaparameSThiparAyaNo munirntrviveshaagnau| tato jagatIpIThe viluThya ca bhUya RSidattA vilApAnakaroditi / hA tAta ! tAta !! niHsiimaaptyvaatslyttpr!| athAhaM tvadRte zocyA, gatamUleva kandalI // 1 // dRSTA'pi na mayA mAtA, tAta! mAtA'pi me bhavAn / tadabhAvo'pi jAyeta, bhuvi hA'ste gate tvayi // 2 // rudatIM patnI prabodhayanniti bhUpaH prAha-tiSTha tiSTha priye ! mA'zrupAtamatyantamAtanu / kevalaM te kRte duHkhe, paralokapathaM For Private S Jain Education Personal Use Only ainelibrary.org Page #264 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 305 // Jain Education gataH // 1 // ayaM hi te pitA kAmaM, kRtarAjyavratatrataH / na zocyaH kiM bhavet zocyaH ?, priye ! pUSA'stamIyivAn // 2 // itthaM priyAM prabodhya kanakaratha RSidattAM lAtvA cacAla khapuraM prati / akhaNDitaprayANo'tha kumAraH khapure | samAgAt / pitrA pravezya mahotsavaH kAritaH / savadhUkakumAro mAtApitRcaraNadvayIM nanAma / tAvapi pitarau savinayAM vadhUM dRSTvA dRSTau / kailAsasodare sadane sthitA RSidattA patyA saha bhogAn bhuGkte sma / itazvAzrAvi kAverIpurI - svAminA sundarapANinA nRpeNa - kumAreNa vartmani RSidattA pariNItA / sApi vArtA rukmiNyA zrutA / tato rukmiNI kumArAkAMkSiNI tasyA yoginyA bhaktiM kurute bhojanAcchAdanadAnena / yoginyoktaM yat tava kAryaM / bhaviSyati tannivedaya / tayoktaM-tvaM vidyayA tathA kuru yathA RSidattAyAH kalaGko bhavati / kanakarathaH kumAro'| trAyAti / tayoktaM- tathA kariSyAmi yathA svayameva kanakarathakumAro'tra samAyAti / tato rukmiNIpreSitA yoginI | rathamardanapuraM prApa kumAradayitAyA abhAgyAt / ita Adityo'staM gataH / udiyAya sarvatastamaH prasaraH candrazca / pUrvAcalacUlAyAM samAgAt / dattvA'vasvApinIM tatra janamekaM nihatya ca sA yoginI kumAracatuHzAlaM yayau / RSidattAM kumArasamIpe sukhazAyinIM dRSTvA dadhyAviti - aho rUpamaho dIptiretasyA mRgacakSuSaH / ayaM tu puNyavAn 1 RSidattAcaritram | // 305 // inelibrary.org Page #265 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yasya dayiteyamajAyata // 1 // tayA yoginyA tadA RSidattAyA mukhaM zoNitaviliptaM kRtam / upadhAnapade ca |palaM nyastamRSidattAyAH / tato'vakhApinIM hatvA svasthAnake gatA yoginI / mAritamekaM naraM dRSTvA parijanaH kala| kalaM cakAra / kumArastadA jajAgAra / priyAyA vakraM zoNitaliptaM upadhAne ca palaM vIkSya kumArazcakitaH sanniti | dadhyau / ito lokairvijJaptaM - kena puruSeNa vA striyA asmadIya ekaH puruSo bhakSito'sti / tvaM tu prajApatirnyAyI | tena tvaM nigRhANa / tato rAjA jagau - ko'pi puramadhye rAkSaso rAkSasI vA yo bhaviSyati sa karSayiSyate / vilokayatu sarvatra / itaH kumAro dadhyau - matpriyA kiM rAkSasI vidyate ? | mAritaH zrUyate kazcidamutra punarIdRzaH / rAkSasIyaM hahA prANavallabhA tu kathaM mama ! // 1 // rUpasampadaH pApAya, yadatra zrUyate zrutau / hA dhAtaH kimidaM tAta !, viparItamajAyata // 2 // analpAn saGkalpAniti dhyAyan kumAraH prAha - bho priye ! jAgRhi / tataH suptotthitAM | priyAM tAmAcaSTa kumAraH - pRcchAmi bhavatIM kiJcit, gopAyasi na cetasi / nahi strI cAmunApi tvaM, priye ! kimasi rAkSasI ? // 1 // sA bhItA jagau - deva ! kimevaM tvaM mayi jalpasi / kumAraH prAha - mukhaM raktaM tava dRzyate, upadhAne / tu palamasti / tenAhaM jAnAmi tvayA ko'pi nA hato'sti / anyathA mukhamIdRkSaM kathaM te dRzyate ? / iti patyurvacaH Jain Educatiational Page #266 -------------------------------------------------------------------------- ________________ critrm| shvrvRttau| 2vibhAgeAjApAkaca upAsanA // 306 // ||shriibhrte-II zrutvA RSidattA svaM raktAktaM svapArzve ca palalaM vIkSya kumAraM prati prAha-purA'pi yadyahaM deva, bhaveyaM mAMsalolupA / / RSidattA Aryaputra! kathaM kuryA, tadA mAMsaniSedhanam // 1 // etat kimapi no vedmi, pAdAH krudhyanti te mayi / mama kareMritenAdya, kenacidvairiNA kRtam // 2 // yadi tava mayi prItiH syAttadA mAM yathAruci nigRhANa / yataH-iSTo'pi tyajyate duSTaH, zaTadaGgapradezavat / kumArastasyA vacaH zrutvA, vivekI tAmado'vadat // 1 // nirdoSA'si priye ! tvaM citte khedaM mA kuru / tadA kumAro mAMsAdi pazyannapi patnyAH snehAt pradoSaM na pazyati / tatastayA svamukhaM prakSAlitam / evaM prativAsaraM yoginI RSidattAyAH kalaGkArthaM karoti / pratyahamekaikaM naraM kenacid hanyamAnaM / matvA rAjA mantrIzvarAn bhASate / re! mama pure nityamekaiko mAryate janaH / yUyaM kimu na jAnItha, yadevaM stha nirAkulAH? // 1 // te matriNo jagaduH-mAnavI kA'pi duSTA nAsti / kintu kA'pi mArI bhaviSyati uta / nirvAsyatAM yogyAdyAH pAkhaNDinaH sarve'pi purAdasmAt / tato rAjA jinamunIn vinA padre (pare) pAkhaNDino // 306 // niravAsayat / ito rahasi sA sulasA yoginI pApinI nRpaM prAheti-deva ! adya ko'pi devaH svapne sametya / IN mamAne jajalpa-ete pAkhaNDino nirdoSAH santi / bhUpaputrasya priyA RSidattA vane vavRdhe saiva rAkSasI jJeyA Jain Education For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org Page #267 -------------------------------------------------------------------------- ________________ IN tasyAzceSTitamidam / yadi rAjA na manyate tadA channaM sthitvA rAtrau vilokayatu / vilokayiSyAmi iti rAjJA prokte yoginI svasthAne gatA / itaH kumAro rAjJaH pArzvastho dadhyau-atha yadi matpriyAyA doSaH prakaTIbhaviSyati tadA kiM kriyate mayA ? / rAjJoktaM-putra! tvamatra tiSTha / tava patnyAzceSTitaM vilokayiSyate / kumAro dadhyau-ekataH piturAdezalaGghanaM yujyate na me / anyato dayitAduHkhamito vyAghra itastaTI // 1 // tato rAjJA svasevakA RSidattAgRhapArzve channaM muktaaH| tadA sulasA teSu (a) pazyatsu mAMsapiNDakarA RSidattAgRhe | gatA / tatra tasyAH suptAyA mukhaM raktAraktaM kRtvA mAMsaM ca muktvA svasthAnaM gtaa| tato rAjAnugairuktaM bhUpAgre / RSidattAceSTitamidam / tato rAjA putra nirbhartsayAmAseti-are! jAnannapi krUrAM, rAkSasIcaritAmimAm / kulA||GgAra durAcAra !, pApa pAlayase katham ? // 1 // yAhi yAhi dRzoragraM, tyaja me rAkSasIpate ! / tvayA kalaGkitamidaM, zazAGkadhavalaM kulam // 2 // tadA kumAro'pi kRtAJjaliH prAha-sarvamidaM mithyA / bhavataH snuSA nirdoSA'sti / / | tena mayi mA kupy| kintu prasIda ! / tato ruSTo rAjA'vag-yat pratyakSeNa dRSTaM tanmanyate mayA / svayaM tatra gatvA bharate.52 |nimAlaya / tathAvidhAM priyAM dRSTvA kumAro'vaga-bho priye! kiM te duzceSTitamidaM dRzyate ? / tayoce-ahaM kimapi Jain Education For Private Personal Use Only nelibrary.org Page #268 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate zvaravRttI 2 vibhAge // 307 // na jAne / tato rAjJA ruSTena daNDapAzikAnAM mAraNAya vizrANitA / proktaM ca-eSA rAkSasI vidyate / bhavadbhiH / RSidattAsayatnaiH sthAtavyam / te bhrAmayitvA puramadhye tAmRSidattAM zmazAnabhuvi gatA dnnddpaashikaaH| paureSu rudatsu dUra caritram / vane nItA RSidattA taiH / etasminnevAvasare bhAnurastaM gtH| tAmRSidattAM te rAjapuruSAH krUrAzayAH zmazAnabhUmau nizi ninyuH / tatastatra tAM yAvaddhantuM lagnA asipANayaH puruSAH tadA RSidatvA mUJchitA bhUmau papAta, nizceSTA cAbhUt / mRtAM tAM matvA te rAjapuruSAH pshcaadaayyuH| sA'pi vAtaiH svasthIkRtA khayaM pUrvakRtaM karma mamedAnImAgatamiti dhyAyantI bibhyatI ca vane babhrAma / bhramantIti jalpati ca-tAtAhaM kathaM tadA tvayA mRgIva gacchatA muktA ? / dadhyau cettham-saMsAre jIva! bhavatA, pApaM kiM duSkRtaM purA ? / nirAgaso'pi yadayaM, kalaGko hi || mamAbhavat ! ||1||re vidhe! yadi tvayA mamedRzo mudhA kalako dattastarhi mama patiH sa kathaM mayA vinA bhaviSyati ? || athavA re bhrtH!atraagcch|re jIva ! khaM kRtaM karma tvaM sahakha / yataH-hasantoH / iti ciraM vilapya svasthI-1 // 307 // bhaya RSidattA ccaalaagrtH| bhramantI RSidattA kramAta pitarAzramaM gtaa| tato yatra pitA bhasmIbhUtastatrAgatA / / tatreti bhRzaM gADhakharaM ruroda RSidattA-hA tAta ! duhiteyaM te'nvdhiduHkhsevdhiH| kAsi tvamehi me dehi, Jain Education a nal jainelibrary.org Page #269 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vatsAvatsala! darzanam // 1 // duHkhitAM dInavadanAmekAM zaraNavarjitAm / AzvAsaya samAgatya, vidhAya karuNAMnA mayi ! // 2 // zUnye'mutra vane tAta!, tvadRte duHkhabhAgaham / pUtkaromi puraH kasya ?, ka yAmi ca ? karomi kim ? // 3 // ramyamAsIt puramiva, tvayIdaM tAta ! jIvati / abhUt punaridAnI me, gahanaM dahanopamam // 4 // adrAkSamatha / jIvantamiva tvAM tAta ! yadyaham / duHkhamapyutsavIyeta, tadA vai hasanaM mama // 5 // atha ahilatAmetA, jalpAmi kiyatImiha / yAdRgAropyate pUrva, tAgeva hi lUyate // 6 // iti zokaM tanUkRtya, janakoTajavAsinI / kandamUlaphalAhArA, tasthAvekAkinI vane // 7 // hastanyastamukhI duHkhaM, tasthuSI sumukhI hRdi / / / dadhyAvityanyadA citralepakASThamayIva sA // 8 // prAyazaH pAkamadhurA, karkandhUriva yadvadhUH / yahA banI kathaM || tanme, bhavitA zIlazAlinI ? // 9 // huM jJAtaM janakenAsti, purA sandarzitauSadhI / ekA yasyAH prabhAvaDhivazAnnArI narIyati! // 10 // iti nizcitya tAmauSadhImAdadau / tasyA auSadhyAH prabhAvAt RSidattA puMstvaM / / prApa / tato muniveSA sukhenAsthAt RSidattA jinamarcayantI / itazcAmuSyA vallabhaH kanakaratho rudana virahaduHkhavahnijvAlAkRzatanustasthau / sulasA yoginI khaM kRtArthaM manyamAnA khakAryakaraNAt kAverIpuryAM gatvA / JainEducandlentional For Private Personal use only Page #270 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. zvaravRttI 2 vibhAge // 308 // rukmiNI jJApayAmAsa / tato rukmiNI pituH puraH prAha-mAM kanakarathena saha pariNAyaya / tataH kAberIpatiH RSidattA-- critrm| sundarapANibhUpo jnyaapyti| matputrI rukmiNI tvatputre'nuraktA'sti ityAdi zikSayitvA dUtaM prAsthApayat kanakarathaM / prati / so'pi dUto gatvA tatra rathamardanabhUpAlamabhyadhAt-bhavantaM prati kAberIpatiH sundarapANibhUpo jJApayatimatputrI rukmiNI tvatputre'nuraktA'sti / tena tvaM khaM putramatra tAM kanyAM pariNetuM pressy| datavANIM zratvA kSoNI-1 patirnijAGajaM duHkhitaM prAha rahasi-kimevaM nityazo'tucchaM. vatsa! cetasi tAmyasi / kiM tathA(tvayA'zrAvi naivaM yat , kRtaM karma na dUSayet ! // 1 // tattvaM vatsa ! satvaraM kAberIpatiputrI pariNetuM cala / anicchannapi pitRvacanaM / sa putro manyate sma / atha zubhe'hani rukmiNI pariNetuM cacAla knkrthH|krmaat calana kanakarathakumAra RSidattAlaGkRtaM vanaM yayau / vanaM pUrvadRSTamAlokya ca sa guNaikabhUH kumAro bASpaklinnavilocanazcintayAmAsa-tadeva vanaM yatra mayA RSidattA kanyA pariNItA / yadvanaM pUrva harSAyAbhUt tadadhunA mama duHkhaayaajni| evaM dhyAtvA kumAro // 308 // jinasadmani jinendraM nantuM gataH / tadA'kasmAttasya dakSiNaM cakSuH paspanda / tato dadhyau kumAraH-mama sphuradidaM cakSuH, priyAsaGgamasUcakam / sA tu daivahatA kAste?, tadidaM kila niSphalam // 1 // yataH-"vinA dharma vizuddhaM / Jain Educa t ional For Private & Personel Use Only Shrijainelibrary.org Page #271 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zAna, jAyate priyasaGgamaH / prAyaH priyaviyogAya, prANinAM pApasaJcayaH ! // 2 // " atha pUrvamidaM caityaM mama priyA-IN saGgamAyAbhUt / adhunApi kiM priyAsaGgamAya syAt / iti dhyAyatastasya kumArasya RSidattAmunivaraH puSpakaraNDakayuktastatra devaM nantuM samAgAt / kumAro'pi karAttasya puSpamAlAM lalau / dRzA'pazyat saJjAtapriyAbhramaH vizA layA sa ca RSidattAmunim / sA'pi dadhyAvidam-rukmiNI pariNetuM kiM prasthito'yaM mama priyaH ? / kumAro'pi N muni natvA taM sAdaramAhUya sphArAsane upavezayAmAsa / munirbhojitaH paridhApitazca sa rAjJA / atha kumArastaM muniM prati prAha-madIyanayanAmbhojabhAskarapratima ! prbho!| nivedaya vane'muSmin , kadA'yAsIH ? kutastathA ? // 1 // uvAca muniH-AsIdatrAzrame hrissennmuniH| tasya caikaH pAlitaputro'bhUt / putrI ca RSidattAvA vinayAnvitA / zakumAra ! tAM pariNIya ko'pi nRpaH svasthAne gtH| hariSeNamuniH pUrva vahipravezAtsvarga jagAma / ahamapi kssonniiN| bhrAmaM bhrAmaM zrInAbheyasevAyai atrAgamam / atra mama tiSThataH paJcasaMvatsarI jAtA / paramatha tava bhAgyavato darzanAnmama janma phalegrahirabhUt / atha sAnando bhUpaputrastaM prati prAha-mune ! tvAM pazyato mama dRSTiH kathaM tRpti na yAti ? / muniH prAha-ko'pi kasyApi vallabha ihaloke syAd , athavA prAgbhavasambandhAtpramodo bhavati! / yataH JainEducation For Private Personal Use Only Mainelibrary.org Page #272 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 12 vibhAge // 309 // Jain Educatio "modante kumudAnIndau, kamalAni tu bhAskare / abhISTe vIkSite hyevaM, pramodo jAyate nRNAm ! // 1 // tato muniM prati soparodhamiti kSoNIpatiputro jagAda - agre samasti gantavyaM, mune ! yAmi kathaM ? yataH / tvatprItizRGkhalAbaddhaM, mano me gamanAkSamam // 1 // tato mayA samaM tatrAgaccha / pazcAt samAgacchatA'tra stheyam / atha prAha muni:| maivaM vada kumAra ! | yataH - " saMyamino vrataM deva !, dUSyate rAjasaGgateH / tenaikAnte sthitaiH sAdhuvarairdhyeyaM paraM mahaH // 1 // " tato bhUpenoktaM- tvAdRzAH puruSA api kiM kurvate prArthanAbhaGgam ? | amAtyA api jagaduH- bho mune ! yathA tathA asya kumArasya vaco manyate yadi tadA varam / tato muninoktam - evaM bhavatu / tataH sandhyAyAM dharmmakRtyAni kRtvA sthitau tAvekatra / atha prAtaH prayANakaM kumArazcakAra / tatazcalankumAraH kAberIM purIM yayau / sundarapANibhUpaH sammukhaM samAgAt / niSpAditata likAtoraNAM puraM kAberIM kumAraM prAvezayannRpaH / vivAhasajjitaM sadanaM kumAro'laM| cakAra / atha jyotirvidAdiSTe vAsare ca kumArastAM kanyAM paryaNaiSIt / tatastaM bhUpaH katipayadinAni tatrAsthApayat / anyadA rukmiNI jagAda - svAmin ! yA tava pUrvamRSidattA tapakhinI priyA jAtA sA kIdRzI ? / tayA ca tava mano hRtaM zrutam / jagAda medinIzasUnuH sAzrulocanaH - zubhe ! tasyAstulyA strI kApi kA'pi na dRzyate / / tional RSidattAcaritram | // 309 // jainelibrary.org Page #273 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rUpalakSmIjuSo yasyAH, samA syAt kAmakAminI / varNikA menakA nAgayoSitaH pAdapAMzavaH ! // 1 // jAte || tadvirahe daivAdAsIstvamapi me priyA / yat kSaireyIM vinA ghaSTirapi prItikarI na kim ? // 2 // tataH sakopA rukmiNI pUrvaM kAritaM khaceSTitaM pariNetuH puraH prAha / etadAkarNya so'pi RSidattAmunirmudaM dadhe khakalaGkApanodataH / zrutveti kumAro'tha kruddho rukmiNImapanIyAGkAdatucchaM nirbhrtsyaamaas|are pApIyasi krUre!, bhavatI tanvatIdRzam / AtmAnaM narakakroDe, mAM ca duHkhAvaTe'kSipat // 1 // hA hA ! guNavatI rUpavatI yA''sInmahAsatI / / kathAzeSIkRtA sA'pi.dhika tvAmazubhakAriNIm ||2||kevlN sUtrayantyA''tmahitaM kiM vihitaM tvayA? lokadvayaviruddhaM hA, pApakAriNi vairiNi ! // 3 // iti nirbhartsayataH tasya bhUpaputrasya prabhAtaM kramAjjAtam / prAtaH skhapUrvakAntA-1 virahaduHkhitaH kumAraH kiGkaraizcitAM kArayAmAsa / adhiroDhuM citAM kumAro'gnicitAM calitaH / khajanairvAryamANo'pi, sbaassppuuritekssnnH| kAberIpatinA'pyeSa, javAdetya nivaaritH||1|| tvameva dhairyamAlambasva / tAM vismAraya bhAminIm / / kumAra ! tvAdRzAM nedamabalAkArya yujyate / rAjJetyukte yAvat kumAraHkhaM kadAgrahaM na muJcati tataH prijno'vg-bho| RSidattamune! amuM kumAraM kASThAgnibhakSaNAnnivAraya / tato janairabhyarthito munirniGgatAmandasaMmado vihasya nRpanandanaM / Jain EducatiPAI For Private Personal Use Only Jainelibrary.org Page #274 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Rssidttaacritrm| // zrIbharate- zvaravRttI 2 vibhAge // 310 // prati prAha-manoramApriyAmAtrakRte kiM mriyase vada ? / tvAdRzA vasumatyA hi, patayaH seyamajJatA // 1 // prati- zrutamaho yanmAM, bhavatA''nayatA vanAt / dhanyamaNDalamUrdhanya !, vismRtaM tatkathaM tava ? // 2 // kiM ca tahallabhAsaGgakAmyayA mA mRthA vRthA / dehinAM gatayo bhinnAH, paralokajuSAM yataH // 3 // mRtasya vallabhAsaGgavArtA'pi tava durlabhA / jIvataH punarAgatya, sA kuto'pi miliSyati! // 4 // yataH-"rudatA kuta eva sA punarbhavatA nAnumRtA'pi labhyate / paralokajuSAM svakarmabhirgatayo bhinnapathA hi dehinAm // 5 // ityAdi / " kumAraH prAha-bho mune ! mAM kimevaM viplAvayasi ? / saGghaTate kvacijIvA mRtA api rAjimatIneminAthavat / munirapyenaM praah-maa| viSIda mahAmate ! / amunA tava sattvena jIviSyati mRtApi sA / tataH kumAraH sapraNayaM prAha-yadyevaM tvayA kutra dRSTA zrutA vA sA matpatnI tadA satvaraM prakaTaya / munirjagAda-jAnAmi jJAnena tava vallabhAm / dakSiNAzApateH pure samasti / yadyAdezaM dehi tadA'haM tatra gatvA taamaanyaami| upakAro bhavati mtkRtstvyi| abravIdatha bhuupnndnH| yadi tvayA sAtatra dRSTA'sti tadA tava vilambo kartanayajyate! manirbabhASe-bhokamAra! tatra tava priyApArzve yAsyAmyaha kASThAgnibhakSaNena / tato bhUpabhUH prAha-mayA pUrvamuktaM yA tava gatirbhaviSyati sA mamApi bhavatu / tato'hamapi priyAM // 30 // Indw.jainelibrary.org in Educ a tion Page #275 -------------------------------------------------------------------------- ________________ draSTuM tvayA saha tatrAgamiSyAmi / tato munirjagAda-yadyanmayocyate tattvayA kartavyameva ? / bhUpanandanaH prAha-bho mune ! tvaM yajjalpasi tanmayA kartavyameva / bhUpasuto'pi taM prAha-kiM vilambastvayA kriyate ?, tayA priyayA vinA mama prANAH paralokAya prayANaM kariSyanti / muniHprAha-bho kumAra ! sAvadhAnIbhUya tiSTha tvm| tavAdhunA priyA yatra / matrazaktyA punastatra yAsyAmi / jayajayetininAdapUrva prAduSkariSyAmi / ityuktvA munirnepathyAntaramAvizat / / tatrastho muniH prAheti-bhavitA'ho muneH karma, samIcInamidaM yadi / ahameva tadA dhanyaH, puNyavAniha bhUtale // 1 // prabhaviSNuH prabhAvo'tra, satInAM ca satAmapi / bhUyAditi mahInAthe, sanAthe hRdi cintayA // 2 // draSTavyA'dya mayA / diSTayA, dRSTayA saJjIvanauSadhIH / sA priyetyutsukakhAnte, tvayi bhUpasute sati // 3 // parolakSeSu nispandamAnamAlocanapakSmasu / pazyatsu puralokeSu, mAlitATTAlapatiSu // 4 // yakSakinnaragandharvasvarvAsiSu nabho'GgaNe || IN sthiteSu kautukAt pANidhRtamAlyeSu sAdaram // 5 // vihAya samamauSadhyA, maNinA muninandinI / prAdurAsa purImadhyAdabdheriva ramA tataH // 6 // paddhiH kulakam / tadA tasyAH zirasi puSpavRSTiM tridazAvaliya'dhAt / tadA tAM rUpasaMpattivijitAmarasundarIM dRSTvA hRSTo janasamUha uvAca-cAmIkarasya purato, yAdRzI kila pittalA |taadRshii Jan Education For Private Personel Use Only setorary.org Page #276 -------------------------------------------------------------------------- ________________ caritramA // 31 // // zrIbharate- RSidattAyAH, puraH sphurati rukmiNI // 1 // sthAne tadasya bhUpAlasUnorAgrahasaGgrahaH / ko nAma mriyate nAsyAH, RSidattAzvaravRttau / kRte'timadhurAkRteH ? // 2 // kumAro'pi bahoH kAlAdAgatAM dRSTvA rUpalAvaNyAmRtapUrNazarIrAM bhRzaM netrapuTaiH ppau| 2vibhAge | RSidattApi nIraGgIdalotsaGgIkRtAnanA Aluloke taM patiM premNA / tadA nijajAmAturjIvAtuM tAM kanyAM purHsthitaaN| al dRSTvA rAjApi pramodavazago'bhavat ! / tato rAjA jAmAtaraM tayA kanyayA saha kuJjarArUDhaM kRtvA samahotsavaM saudhamAninAya / gauravAttAmRSidattAM vastrAbharaNadAnAdibhiH saccakAra / sulasAyoginIkRtaM jJAtvA rAjA tasyAM ruSTo'bhUt / / sulasAM tu mahInAthaH, pApinIM taampaapdhiiH| bhrAmayitvA pure paurairnindyamAnAmanAratam // 1 // muSTiyaSTayAdibhirlokaH, kuTTayamAnA pade pade / gardabhArohitAM vAdyamAnakAhalaDiNDimAm // 2 // vilUnakarNayugalanAsikAM niravAsayat / avadhyA hi satAmete, naariigodvijlingginH|| 3 // tribhirvizeSakam / tataH khAM nandinIM bhUpo rahasi nItvAlA nirabharlsayadatyantarUkSAkSarakirA girA / kumAro'pi kiyatkAlaM sahaiva RSidattayA viSayasukhaM bhuJjAnastatra tsthau| anyadA ca priyAmUce taamutsnggnissedussiiN| sAzrunetraH kumAraH prAha-priye! sarvaM bhavyaM tava milanAdabhUt / paraM mama mitraM paraM gataM vidheH pArzve pazcAnnAgataM tad dunoti mAmatyantam / parArthakarmaThenAdya, maThena // 311 // Jain Educati o nal For Private & Personel Use Only Tenjainelibrary.org Page #277 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educat 1 guNasampadAm / mitreNa rahitA jajJe, bhUriyaM me tamomayI // 1 // RSidattA vihasyAha, mA viSIdAvadhAraya / deva ! | sarvamidaM sarvamauSadhIlalitaM mama // 2 // kiMca-taM varaM prayaccha mahyaM yastvayA varaH pratizrutaH pUrvataH prasIda tvaM, | pazya dayitAM rukmiNIM mAmiva / dadhyAviti kumAro'pi zrutvA tadbhAratIM tadeti / virodhinyAM rukmiNyAmapi asyA manovRttiH kRpAvatI / strIsvabhAvena vakrA bhavediyaM tu kalpavallIva sarvahitakAriNIti dhyAtvA kumArastadA mudA|''caSTa - vivekini ! tvadvacaH pramANaM bhavatu / paraM tava rukmiNyA antaraM mahad dRzyate ! / yataH - "yathA cittaM tathA vAco, yathA vA0 // 1 // rukmiNI tadA mAnitA tena bhartrA / tatastAbhyAM priyAbhyAM yuktaH kumAraH kAberIpatiM sundarapANibhU|pamApRcchaya cacAla khapuraM prati / vartmani sthAne sthAne jinendrAnnaman kumAraH sammukhamabhyetasya pituH pAdau praNanAma / bhaktyA pAdAnataM putramutthApya parirabhya ca vakSasA cucumbe zirasi rAjA / puraM purapurandhIbhiH, klRptavandana| mAlikam / nRpaH prAvezayanmodAdvadhUyugayutaM sutam // 1 // RSidattAM satIM nirdoSAM putrAcchutvA viSAdamAnayat rAjA / svayamutthAya tAM kSamayAmAsa / tato hemaratho rAjA samutpannavairAgyaH kanakarathaputraM kharAjye nivezya zrIbhadrAkarasUripArzve dIkSAM jagrAha / kramAnnAnAvidhatapaH paraH kSINasarvakarmA muktiM yayau / atha nyAyena kanaka ational ww.jainelibrary.org Page #278 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate-IN|| rathabhUpaH pRthvIM prazazAsa / kramAt RSidattA siMhasvapnasUcitaM putraM prAsUta / janmotsavaM rAjA kRtvA tasya sUnoHRSidattAzvaravRttI critrm| 2vibhAge siMharatha iti nAma dadau / RSidattAnvito bhUpo'nyadA vAtAyanasthito vyomni prasRtamambuvAhaM dadarza / tadA'ka-11 smAt pracaNDapavanodbhUtaM tadabhravRndaM kSaNAdvizarArutAM ninAya / militaM galitaM vApi, ghanavRndamudIkSya tat / cintayA-IN // 312 // IN|mAsa vairAgyavAnidaM medinIpatiH // 1 // dRSTanaSTamidaM yAdRg, ghanAghanakadambakam / saMsRtau tAhagevAyu: vibhavAdi calAcalam // 2 // tato bhUpaH saMsAramanityaM bhAvayAmAsa / tathA hi bhUpAlo'pi RSidattayA saha virA|gavAn dharmavArtAbhirapanayannizAm / prAtaHkRtyaM rAjA vidhAya yAvadAsthAnasabhAmalaJcakAra tAvadArAmikenAbhyetyA proce-"yathA cittaM tathA vAco, yathA vAcastathA kriyaaH| dhanyAste tritaye yeSAM, visaMvAdo na vidyate // 1 // "INI sadbhiH saMsevyamAno'pi, zAntivAkyairjalairiva / ghRSTapASANavaDhuSTaH, svabhAvaM naiva muJcati ! // 1 // nAtha ! bhadrayazAH sUrirudyAne kusumAkare / Agatya saparIvAraH, zamavAn samavAsarat // 2 // ityAkarNya pAritoSikaM tasmai 312 // dattvA rAjA saparivAro guruM namaskartuM yyau|prnnmy guruM rAjA dharma shrotumupaavisht|dhrmopdesho'tr| dezanAnte / RSidattA kRtAJjaliravAdIt-bhagavan ! mayA pUrvajanmani kiM karma nirmitam ? / rAkSasIti mamAlIkakalaGko yada Jain Educati o nal For Private & Personel Use Only Marjainelibrary.org Page #279 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jAyata / tato gururuvAca-gaGgApuraM puraM bhAratakhaNDabhUSaNamAsIt / tatra gaGgadattabhUpo bhUrivikramo'bhavat / tasya priyA gaGgA'bhUt / kramAca tayoH putrI gaGgasenA'jani / sA kramAcchIlazAlinI babhUva / tatraivAsIt pure candrayazAH sAdhvI / tasyAH pArthe dharma prapede gnggsenaa| tato vrataM gRhItvA jagadekasahodare dharme'bhavattasyA mtiH| tadA tasyAzcandrayazasaH pravartinyAH padAntike niHsaGgayatinI niHsaGgAbhidhAM tApasI tIvrataraM tapaH tapasyaMtI namasyantI jinAn stotraparAM vIkSya tAM niHsaGgAM yatinI aparasAdhvIbhirvarNyamAnAM gaGgasenA na shte| tadA gaGgasenA jagAdeti / yadiyaM dambhinI saGgA, tapasyati divA tpH| rAkSasIva punA rAtrau, grasate mRtakAmiSam // 1 // abhyAkhyAnamidaM sAkSAt, prazamAmRtadIrghikA / titikSAmAsa sA'saGgA, bhavabhaGgAbhidhAvatI // 2 // vatse'tucchastvayA / karmabandhaH shmnissuudnH| upAyaMta punarmithyAduSkRtAdAnatastataH // 3 // tatkarmAnAlocya tadvipAkavazAd bhrAntvA bhavaM bahuM gaGgasenA gaGgApure rAjasutA'bhavat / tatra zrImunisuvratajinasevayA vikaTaM tapaH kurvANA mRtA sutA kapaTapApavazAt paryante pApamanAlocyezAnendrakalatratA prApa sA / tatazyutA hariSeNamahIpateH prItimatIkubharate.53 |kSibhavA RSidattA sA tvamabhUH / prAcInakarmaparamANumahodayena bhadre ! tavAbhavadayaM vipulaH kalaGkaH / duSkarma | Join Education UPIEnelibrary.org For Private Personel Use Only In Page #280 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 313 // Jain Educatio zarmabhiduramatidurantameva tat / na kSIyate bhavazatairapi dehabhRtAM khalu // 1 // iti gurormukhAdAkarNya RSidattA jAtismRtiM prApya ca pazcAdbhavaM sarvamaikSata / tadAkarNya bhUpAlo'pi vizeSato vairAgyavAsitamanAH sAkSAdguruM dIkSAmayAcata / RSidattA'pi vairAgyavatI gurumajijJapat / etadeva purA karmma, mayA''ttaM pRthuvepathu // 1 // ahamapi dIkSAM jighRkSurasmi / tato gururuvAca / vilambo na yujyate / asAre'mutra saMsAre sAreyaM hi tapaH kriyA / / atha tau dampatI khaM putraM siMharathaM rAjye'bhiSicya dIkSAM jagRhatuH / tatra zrIzItalatIrthezajanmapavitrIkRte tapazcakrAte / - " tapohutAze kila karmajAlaM, palAlapUlapratimaM vidhAya / avApatustatra pure garIyaH, satkevalajJAnamatiprakAzam ! // 1 // " iti RSiduttAkathA samAptA // 12 // padmAvatIkathA tu udayanabhUpakathAyAM jJAtavyA // 13 // zuddhazIlaprabhAveNa labdhAmapyApadaM bhRzam / aJjanA sundarIveha, laGghayanti janAH kSaNAt // 1 // Adityanagare prahlAdanabhUpo vidyAbhRt / ketumatI priyA / tatkukSisamudbhUtaH pavanaJjayo nAma suto / bahUvIrvidyAH sAdhayAmAsa / mAhendrapure mahendrarAjA'bhUt / hRdayasundarI priyA / aJjanAsundarI putrI / varddhamAnA kramAt prAptayauvanA tional RSidattAcaritram | // 313 // jainelibrary.org Page #281 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NJjanAsundarI pavanaJjayAya dattA mahotsavapUrvakaM / kenApyavalepena sa pavanaJjayaH (gRhItaH) tAM satIdhuraMdharAM manasA'pi pavanaJjayo na smbhaavyaamaas| kAyasparzaviSaye kiM kathyate / tato'JjanAsundarI duHkhena kaalmvaahyt|ito rAvaNasya | dUtaH pralhAdasya pArzve'bhyetya prAha-yAdonAthaM jetuM rAvaNo gmissyti|ten tvAmAkArayati ttr|ttH pavanaJjayo rAvaNapArzve gantukAmo mAtaraM nantuM gtH| tatra mAtaraM naman bhaktyA priyAmapyapazyat / kAMtAM pAdanatAmapyavajJAya pavanaJjayaH sasainyo vyomamArgeNa sarasItIre gatvovAsa rAtrau / tatra tAM viyogArtacakravAkI cakravAkaviyuktAM rudatIM vIkSya pavanaJjayaH khAM priyAM sasmAra / tadaiva mitreNa prahasitena saha tatra gatvA kAmavihvalAmaJjanAsundarI bhogadAnena | sukhinI cakAra / prAtaH patirgacchannaJjanasundaryoktaH tvamadyAtrAgato'si / mama garbho vavRdhe / atha nijAM mudrAma-lA bhijJAnanimittaM tasyai ca dattvA prAha-mA bhaiSIstvaM / ahaM vairiNaM jitvA yAvatpazcAdAyAmi tAvat sukhaM tiSTha / / tataH pavanaJjayaH zibire gtH| pavanaJjayazvacAlAgrataH / itastasyA garbho vavRdhe / athA'JjanAsundarI sagI / dRSTvA zvazrUH sAdhikSepamado'vadat / he hale ! kimidamudaravRddhikharUpaM kulakalaGkakAri kRtaM tvayA dezAntaragate patyau / tato rudatI aJjanA patidattAM mudrikA darzayantI tasyai patiprAptisamutpannagarbhakharUpaM darzayAmAsa / Jain Educat ional For Private Personal Use Only W ww .jainelibrary.org Page #282 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ajanA // zrIbharate- tato'pi kruddA zvazrUH prAha-snuSe ! kimIdRzamakAryaM kRtvA khacittakalpitamuttaraM madane vidhatse ? / tadevaM vaco | sUtAna te pratyemi / ityAdi karkazaM vadantI zvazrUstalAranaraizca rathamAropya tAM mAhendrapuropAnte visarjayAmAsa / sundara critrm| tato'JjanAsundarI pitRgRhaM gtaa| pitA'pi mAtA'pi ca sadoSAM putrIM manyamAnau nijAlayAdvasantatilakAdAsIyutAM / tadaiva niravAsayatAm / pitRgrAmeSu pitRnirdezAt pravezamalabhamAnA'JjanAsundarI araNyaM gatA / yataH-" sphurantyupAyAH zAntyarthamanukUle. // 1 // " tiSThantI duHkhenAnyadA yatimekaM tapasvinaM vIkSyAnaMsIt / tatastatra dharmopadezamAkAJjanAsundarIpreritA sakhI prAha-bhagavan ! anayA kiM karma kRtaM yenAsyAH kalaGka IdRzo lagnaH? tato munirjagau-devalokAt pracyuto'syA garbhe'vatIrNo'sti jiivH| sa jAtaHsan muktigAmI bhaviSyati |anycc zrUyatAm-pUrva kasmiMzcit pure kanakaratharAjJaH ubhe patnyau lakSmIvatIkanakodaryo paramAhatyau abhUtAm / tasyA lakSmIvatyA arhadoM kurvatyA jainI pratimAM hRtvA'nyadA sApatnyAt kanakodarI raho mumoca / pratimAM gatAM N ar jJAtvA duHkhinyabhUt lkssmiivtii| kanakodarI sAdhvIpArzve jinapratimAharaNapApamAkarNya pazcAt svasthAnake ca mumoca pratimAm / tataH prAnte dharmAvabodhAt sA kanakodarI kharge devyabhUt // tatazcyutA sA kanakodarI devI aJjanA * MAP & NS Jain EducatioC jainelibrary.org For Private 8 Personal Use Only ional Page #283 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sundarI tava sakhI jAtA / pUrvabhavAhapratimAharaNapApAdidAnImartibhAgabhUdeSA / bhuktaprAyaM karmAsyA babhUva / / adhunA vizeSAt puNyaM kuru / tato'JjanAsundarI svapUrvabhavakRtaM karma tatpratimAharaNaM zrutvA dharmakarmaNi sAdaMalrA'bhUt / yataH-"dharmazcintAmaNiH zreSThaH0 // 1 // " tatrasthA sA katibhirdinaiH kandarAyAM putramasUtA'JjanAsu ndarI / kramAttAM rudatIM vIkSya pratisUryakhecarastatrAgataH saMstAM bhAgineyImitikRtvA tAmAdAya sa cacAla / vyomni| vimAne vegato yAti jananyutsaGgato'bhako'patat / sa bAlaH parvatazikharAt patana zIlAM cUNIMcakAra / pratisUryo vegena bAlamAdAyAkSatAGgaM bhaginyai dadau / prAha ca parvatasya cUrNIbhavanakharUpam / pratirUpastaM nije / draGge hanurudrAbhidhe ninAya / jAtamAtro'yaM bAlo hanurudre samAgAditi hanumAniti nAma dattaM mAtulena / kramAdRddhi prApa / itazca sAnnidhyaM kRtvA svapuramAgAt pavanaJjayaH / zrutvA priyAgamanAdivRttAntaM zvazuraukasi gataH pavanaJjayaH / tatastAM tatrApyavIkSya vanAhanaM babhrAma / pavanaJjayaH zokAkulaH tAM na priyAmapazyat / pavanaJjayo mitraM prahasitaM prekSya natipUrvaM nijamRtikaraNavarUpaM jJApayAmAsa / so'pi natipUrva pralhAdAya / pralhAdo'tha putrasya svarUpaM tacchrutvA duHkhitastatkSaNAdevotthAya vidyAdharaiH saha aJjanAsundarI vIkSituM cacAla / / Jain Education a l For Private & Personel Use Only S inelibrary.org Page #284 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- MalpralhAdo bhraman vane khaM putraM priyAviyoginaM vahnau pravizantaM vIkSya prAha-bhoH putra! mA kuru tvamidaM bAlamaraNam || aJjanAzvaravRttI 2vibhAge asmAnmaraNAt durgatau pAtaH syAt / -" rajjuggaha visabhakkhaNa, jalajalaNapavesa tiNhachuhaduhio lasundarI caritram / girisiravaDaNA u muA, suhabhAvA huMti vaMtariA // 1 // " tato'kasmAt pavanaJjayaM maraNaM kurvANaM // 315 // priyAviyogAcchrutvA pratisUryakhecaro'JjanAsundarIyutastatrAgAt / tataH sarve'pi hRssttaaH| pratisUryoparodhataH pralhAdapavanAdayo hRSTA hanurudrapuramAguH / tataH sarve'pi khaM khaM puraM jagmuH khagAH / pavanAJjane putreNa saha tatra tasthataH / hanumAnatha tatrastho vavRdhe / janaharSado'bhUt / kalAvidyA bhUrizo hnumaangrhiit| varuNasya saGgrAme hanumaddalaM dRSTvA / hRSTo dazAsyastasya prasAdaM sacca (mahAntaM ca) ke|ttH pavanaJjayo'JjanAsundarIhanumatputrayutaH svapuraM sametya mAtApitarau / nnaam| atrAntare sItApahArAta hanumAn zrIrAmasya militH| tatra rAmasya sItAbAlanA'vasare sarvabalena hanumAna | sAnnidhyaM cakAra yattatsarva viditamevAsti / devAjJApaya kiM karomi ? kimahaM laGkAmihaivAnaye ?, jambUdvIpamihAnaye ||2|| kimathavA ? vArAMnidhiM zoSaye / helotpATitavindhyamandarahimasvarNatrikUTAcalaM, pakSakSepavivardhamAnasalilaM banAmi || |vArAMnidhim ? // 1 // pAtAlataH kimu sudhArasamAnayAmi ?, niSpIDya candramamRtaM kimu vA''nayAmi / udyanta Jain Education a nal For Private & Personel Use Only M ainelibrary.org Page #285 -------------------------------------------------------------------------- ________________ muSNakiraNaM kimu vArayAmi ?, kInAzamAzu kaNazaH kimu cUrNayAmi ? // 2 // ityAdi jalpanaM hanumato jJAtavyaM / bhushH| tataH pavanaJjayaH vaputrAya hanumate rAjyaM dattvA dIkSAM gRhItvA sarvakarmakSayaM kRtvA muktiM gataH / aJjanAsundaryapi municandrasUripAghe saMyamagrahaNAt kSINakarmaNI muktiM gtaa| hanumAnapi cirakAlaM pRthivIM pAlayan zrIzatruJjayAditIrtheSu yAtrAM cakAra / punaH svaputraM rAjye nivezya zrIdevasUrigurupArzve dIkSA jagrAha hanumAn / kramAdunamahAtapaH kurvANaH zatruJjaye gtH| tatra kevalajJAnamavApya muktiM yayau hanumAn / iti aJjanAsundarIkathA samAptA // 14 // __ atra kenApi hetunA siridevIkahA natthi // 15 // N manasA vacasA'Ggena, zuddhaM zIlaM prapAlayet / jyeSTheva labhate prANI, kalyANasukhasampadam // 1 // tathAhi-kuNDagrAme siddhArthabhUpatiAyAdhvanA pRthvIM pAlayAmAsa / tasya priyA trizalAhA rAjJI sacchIlazAlinI babhUva / tayoH satsvapnasUcitaH zubhe vAsare putro'bhavat / tasya janmotsavaM kRtvA nandivaIna iti nAma dattam / kramAvardhamAnaH kumAraH zastrazAstrakalAH paNDitopAnte paatthitH| itaH kAlAntare caturdazavapnasUcitaH / IN putro'jani / tata indrAdibhirjanmamahaH kRtH| mAtApitRbhyAM vaImAna iti nAma dattam / ito vizAlAyAM puryA / JainEducation For Private Personel Use Only Hainelibrary.org Page #286 -------------------------------------------------------------------------- ________________ jyesstthaakyaa| // zrIbharate- ceTako rAjA rAjyaM karoti sma / tasya putrI jyeSThA rUpalAvaNyazAlinI babhUva / kramAt sarvakalAkuzalA'janiSTa / dhAgA ekadA rAjJoktaM-bho matrin ! iyaM kanyA kasmai varAya dAsyate / tadA matriNotaM-kuNDagrAme siddhArthabhUpasya nandi vaIno nAmnA kumAro'sti / so'syAH kanyAyA yogyo'sti / tatastena rAjJA ceTakena dUtapreSaNAdinA jJApitaM / mama putrI samasti, tava putro'sti, dvayorvivAhaH kriyate / tato'vamRzya rAjJoktam-astu / tato rAjJA ceTakena / jyeSThA putrI nandivarddhanAya vizrANitA mahAmahapUrvam / jyeSThA zrIvaImAnapArzve'nyecurdharma zrotuM gtaa| tatra dharmopadezaH / zruta iti-"dharmAjanma kule zarIrapaTutA saubhAgyamAyurbalaM, dharmeNaiva bhavanti nirmalayazovidyArthasampattayaH // " padmAvatyA jyeSThAparAbhidhayA samyaktvamUlo dvAdazavatasamanvito dharmo'GgIkRtaH / padmAvatI tu devairapi khazIlAcAlyamAnA na calati / iti zakramukhAt ko'pi devaH zrutvA tAM zIlAccAlayituM tatrAbhyetyApahRtya vane mumoca / tatra ca jyeSThA vadharma kurvANA manAga na cacAla / sa ca devo bhUrituraGgebhapattiprabhRtimahAsenAM vikuLa tatrAgAttAM padmAvatI cAlayitum / tatra tasyAH pArzve gatvA prAha-bho mRganetre ! tvamatraikAkinI vartase / mamaivaMvidhA vibhU-N tirasti / tena tvaM mama patnI bhava / sukhamekAntikaM bhaviSyati / tayA tu karNayoraGgulyau kSiptvA proktam-yadi // 36 // Jain Education LIST For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org Page #287 -------------------------------------------------------------------------- ________________ devakumAraH sameti tadA'haM khayamaGgIkRtaM pati muktvA naanymnggiikromi|tto rAjJoktaM tvamekAkinI vane'trAsi / ahantu yadi balAdapi tvAmaGgIkariSyAmi tadA tvayA kiM kariSyate ? / padmAvatyoktaM-yadi samadhikaM kariSyasi | tadA'hamAtmahatyAM tubhyaM dAsyAmi / evaM bahuzo'pi tena jalpitena yadA sA padmAvatI na cacAla, tadA sa devaH prAdurbhUya pAha-tvaM dhanyAsi kRtapuNyAsi stiitmaasi|ityuktvaa tasyAH stutiM kRtvA devaH kuNDaladvayaM vitIrya khasthAne mumoc| devo bhUpAne vadati-bhUpa! taveyaM patnI mhaastii| mayA cAlitA'pi na calitA zIlAt / tato devaH svarge gtH| kramAt padmAvatI zrIvaImAnakhAmipArzve dIkSAM gRhItvA sarvakarmakSayAnmuktiM gtaa| iti jyeSThAkathA samAptA // 16 // jinanAthoditaM dharma, kurvANo bhaavto'nishm| sujyeSThevAkSayaM sthAnaM, bhavati (labhate) bhaviko jnH||1|| M tathAhi-vizAlAyAM puri ceTako rAjA rAjyaM kurute sma / tasya dve sute mithaH prItisyUte sujyeSThAcillaNe babhUNvatuH / prapaJcena cillaNA zreNikena pariNItA / sujyeSThA tu cillaNAvirahAdvirAgavatyabhUt / sujyeSThA zrIcandanAyA antike vrataM jagrAha / tIvratapaHparA sujyeSThA babhUva / antarvasati gupteva, kadAcittapanAtape / AtApanAM pratAyantI, |jinAtAM tanute sma sA // 1 // itazca nAmnA peDhAlaH, paribADeti khecrH| siddho'navadyavidyAnAM, nyAsapAtraM Jain EducationHEPILEmail For Private Personal Use Only Page #288 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrImaratezvaravRttI 2 vibhAge // 317 // Jain Education | samIhate // 2 // parivraNitalInAyA, niSkAmAyA ya AtmajaH / jAto brahmavidaH sa syAdvidyAnAM pAtramuttamam // 3 // tataH peDhAlena vidyAbhRtA'nyadA vimAnArUDhena gacchatA sAdhvI tapaH kurvatI dRSTA / tAM pazyan mohitaH khagaH / sa ca vidyAbhRt madhukaraM vikurvya tasyAH sAdhvyA AtApanAM kurvatyA yonau bhramararUpeNa svavIryamakSipat / krameNa sujyeSThAyA garbhaH sAdhvIbhirjJAtaH / hakkitA sA tAbhiH - re pApiSThe ! tvamevaMvidhaM kAryaM kiM kRtavatI ? | tayA proce - bho mahAsati ! mayA kutrApi manasA'pi zIlaM na khaNDitam / zarIraM pazcAttiSThatu / tatastAbhirjJAnI pRSTaH / bhagavanniyaM satI athavA asatI ? / tena jJAninoktam - iyaM sAdhvI sarvAsu satISu mukhyA'sti / asyA yonau | vidyAdhareNa khaM vIryaM rahasi kSiptam / anayA tu na jJAtam / tataH sujyeSThayA putro'sAvi / sa tu bAlaH zrAddhAlaye varddhitaH / satyakiriti nAma jAtam / sa satyakiH sAdhvIbhiH sahaikadA zrIvIrajinapArzve gataH / sAdhvIbhiH | prabhurnataH / tadA kAlasaMdIpanAmA kheTakastatra samavasaraNe prabhuM pRSTavAn-bhagavan ! ko mAM hantA bhaviSyati ? / prabhuNoktam - itaH satyakito mRtyuste bhaviSyati / tataH sa kAlasaMdIpo manasi dadhyau - aho kautukaM, mAmeSa bAlo haniSyati / sa bAla AryAbhirlAlito dhImAnekAdazAGgAni karNazrutyaivAdhyagAt / tIvraprAgjanmasaMskArAt sa sujyeSThA kthaa| // 317 // Melibrary.org Page #289 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAlo vidyA anekazo'tIvAnA asmarat / prasadya prasannA devatAstaM prati procuH| tvaM rohiNI kevalAM saadhy| tasyAM siddhAyAM rohiNyAM vayaM siddhA bhaviSyAmastava / tAM rohiNI sAdhayatastava saptamo bhavaH / tayA vidyayA / tvaM pAtakItikRtvA paJcasu janmasu htH| SaSThe tu bhave SaNmAsazeSAyuSi sati rohiNI tuSTA'bhUttvayi / tadA tvayA / khalpAyuSkatvAnnAGgIkRtA / tenAsmin bhave tava prasannA bhaviSyati rohiNI sadyo vighnApahAriNI / tato'sau // satyakirdhvamukhastapastapati / vidyAsAdhanArthamuccaizcitAM niSpAdya dehadAhArthaM vahni lAtvA citAmadhyastha evaM prAha-ahamasyAM citAyAM pravizya jvaliSyAmi rohiNI vidyAsAdhanAtha, tena sidhyatu sA vidyA mameti prAha / tato hUtavahninA jAjvalyamAnAyAM saMcaran satyakiraGguSThena vidyAM smaraMzca matraM punaH punarjapati sma / tadA sametya / kAlasaMdIpastAM citAM bhUrikASThabharairbabhAra tathA yathA'sau bhasmasAdbhavati / evaM tasya kAlasaMdIpasya vinaM kurvataH saptame dine pratyakSIbhUya devatA taM vighnakArakaM nyavArayat / taM satyakiM prati devatA rohiNI prAhayaccha tvaM pratIkamekaM me yena pratIkena tavAGgaM pravizAmi / tataH satyakinA khaM bhAlaM dattam / tataH sA rohiNI bhAlena kRtvA tasya satyakehaM praviveza / tatastadA tasya tRtIyaM netramabhUt / asau trinetra iti khyAti Jain Educat i onal For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #290 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| // 318 // // zrIbharate- magAt / mAturme brahmaniSThAyA anena peDhAlena brahmaviplavena kalaGko vidadhe iti dhyAtvA satyakiH peDhAlaM sujyeSThAzvaravRttI vibhAhatavAn / tataH satyakirvidyayA baliSThaH sa kAlasaMdIpaM hantuM bambhramIti sadA / tataH kAlasaMdIpo bibhyat puratrayaM / dRDhaM kRtvA vayaM tanmadhye'sthAt / tacca puratrayaM satyakirbhasmasAccakre / palAyamAno vAridheraMtaH pravizya sthitaH kAlasaMdIpaH / satyakinA hato narake jagAma / tatra kramAt satyakiH vidyAbalAdanekAsu tapasvipatnISu bhogAn / bhuGkte sma / yaH kazcittena saha virodhaM karoti tamagninA bhasmIkaroti satyakiH / strIlampaTaH satyakividyAbalAdyAM yAM vayA~ strIM pazyati tAM tAM bhuGkte sma / tato bhikSuveSabhRt vizvaM bhramati sma / puSpaketanavimAnaM vidyayA niSpAdya | / tadArUDho vyomni ccaal| nandInandIkezanAmAnau mitre dve tasyAbhUtAm / atha ujjayinIzasya pradyotanasya bhUpasya | zivAM priyAM muktvA sarvAH priyA bhute sma satyakiH / tatastaM satyakiM strIlampaTaM vijJAya rAjA tasya vadhAya pRthak pRthag janAn papraccha / umAnAmnI gaNikA satyakivadhAya bITakaM jagrAha / ahaM tasya hananaviSaye marma||38 / vilokayAmi ityuktvA gavAkSe tasthau / tAmumA rUpavatIM dRSTvA satyakiH kAmayAmAsa / puSpakavimAnAdhirUDhAM / IN tAM kRtvA satyakizcacAla / tayA saha bhogAn bhute / sA bANAn paJca muJcati / tAn bANAn satyakirjagrAha / taiH Jain Education N inelibrary.org Page #291 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bharate. 54 paJcabhirbANaiH satyakirjagad vazIcakAra / tayA saha saMvasatastasya bahuH kAlo gataH / anyedyustaM vizvastaM sA'pRcchattava varSmaNi sadA sannihitA vidyAH syurathavA pArzve kasya ( hiM) cit ? / sa prAha - sadaiva yatritasyAnte, ratiyatrakSaNaM vinA / sadA sannihitAH santi, satyamityAha satyakiH // 1 // tataH sA channaM pradyotapArzvametya prAha-ayaM satyakiryadA mayA saha bhogaM bhuGkte tadA khAM rohiNIM vidyAM khaDne muJcati / tadA ko'pi sametya taM hanti tadA hanyate / anyathA na kenApi hantuM zakyate / tadA rAjJA eko bhRtyo gaNitapatracchedadakSastasya vadhAyAdiSTaH / uktaM ca rAjJAtathA tvayA satyakiH khaDgena hantavyo yathA vezyAsau umAnAmnI na hanyate / tena bhRtyenoktaM- tathA mayA kartavyaM yathA sa eva haniSyate mayA / tataH sA vezyA satyakipArzve gatA / yadA satyakistayA saha maithunaM kartuM prathamaM khAM rohiNIM vidyAM khaDne pRthag mumoca / tato yAvattayA saha bhogAn bhoktuM lagnaH tadA sa bhRtyo yAvattaM hantuM lagnaH tadA | parairbhaTaiH proktaH- tathA tvayA kartavyaM yathA'sau sannihito mriyate / tadA tena bhRtyena satyakiH sapriyo hataH / nijakhAminaM hataM jJAtvA ( puryupari zilAM kRtvA ) nandIzenoktaM - mama svAmI tvayA ghAtitastenAhaM tvAM strapurasahitaM haniSyAmi / tataH pradyotaH prAha-yattvaM kathayasi tadahaM kariSyAmi / zilAM pazcAtkuru / tato nandIzo jagau - madIyasvAmI elibrary.org Page #292 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. zvaravRttau 12 vibhAge // 319 // Jain Education I yAdRzyAmavasthAyAM hatastAdRzyAmavasthAyAM prAsAde svaparivArayutaH pUjyate tadA muJcAmi / tataH pradyotastathA cakAra / tatastena nandIzena khakhAmI sarvatra grAme grAme pUjitaH kAritaH / tato'pi lokaistathA pUjyate / itaH sujyeSThA mahAsatI zrImahAvIra jinopadezAnnAnAvidhaM tapaH kurvANA kramAtsarvakarmakSayAtkevalajJAnaM prApya mukti yayau / pradyotabhUpasya patnI zivA'pi zrIvIrapArzve dIkSAM lAtvA zuddhazIlA sarvakarmakSayAnmuktiM yayau / iti zivAkathApyatra jJeyA / iti sujyeSThAzivayoH kathA samAptA // 17 // jIvo nindan svayaM karma, kutsitaM svAnyagarhitam / mRgAvatIva labhate, kevalajJAnamadbhutam // 1 // tathAhi - sAketanAni pattane surapriyAvo yakSo'bhUt / vicitraM rUpaM tasya yakSasya prativarSaM citryate / sa yakSazcitritaH san citrakaM hanti / yadi na citryate sa tadA grAmalokaM hanti varSaM yAvat / tatazcitrakarakulaM naSTam / tato rAjA prajAduSTamAribhIruzcitrakarAn khabhaTAn preSya samIpe AnaiSIt / tatasteSAM citrakarANAM sarveSAM nAmAni likhitvA kumbhe kSiptAni / yasya nAma nissarati sa yAtrAdine citrayati yakSaM / tatastaM citrakaraM yakSo hanti sma / evaM kAle gacchati ko'pi citrakaradArakaH kauzAmbItaH saccitrakauzalasiddhaye vRddhAyAzcitrakaryA gRhe mRgAvatIvRttaM / // 319 // inelibrary.org Page #293 -------------------------------------------------------------------------- ________________ samAgAt / tAM mAtaraM kRtvA sthitaH sH| putrasya ghaTe nAmni tadA''yAte kRtAntalekha iva vRddhA nantI vakSaH karAghAtaiH svaputrapuro rurodtraam| tatazcitrako vaidezikaH prAheti-citrayiSyAmyahaM yakSaM, yakSArAdhanadakSadhIH / mahyaM na hyantako mAtA, tatra ghAtakSamo bhavet // 1 // iti prabodhya tAM vRddhAM kRtvA SaSThaM tapaH pavitrIbhUya tasmin parvadine sa yuvA yakSagRhe gtH| cArucandrakastUrIkAdyadhivAsitairnavaiH kUrcakairveSTayitvA aSTadhAmukhaM padyAmukhapradattasArasaurabhamUrteryakSasyAcA citrayAmAsa citrako bhaktyA |mnovcnkaayaiH saMvaritAtmA citrako yakSamekAgracetasA citrayitvA'gre bhUtvA ca kRtAJjalirAha-" mayA citrayatA tvAM yadayuktaM vihitaM mnaam| prasadyaH tatsamaM sadyaH, kSamakha tvaM mamopari // 1 // tvameva trijagajantuhitavAtsalyakArakaH / tvayi tuSTe janaH kiM kiM ?, zubhaM na labhate / khalu // 2 // " Akaryaitat surapriyayakSo hRSTo'vag-bho citraka! tuSTo'smi tubhyaM / varaM mArgaya / citrako jagauyadi tuSTo'si tvaM tadA'taH paraM prajAghAtaH zvabhraprado na krtvyH| yataH-"jIvAnAM hiMsayA jIvA, labhante narakesukham / yo na kuryAdvadhaM jantostasya svargasukhaM bhavet // 1 // " ityAdi tadvAkyaM zrutvA hRSTo yakSo jagAda-ataH | paraM jIvahiMsA mayA na kartavyA / ayaM tu varaH paropakArAya mama hitakRte yAcitastvayA / svasmai varaM vRNISva / Jain Educati o nal For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #294 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zvaravRttI 2 vibhAge vRtcN| // 320 // tataH citrakaH prAheti-bho! bho! yakSapate! tAta, vizrAnto'smi (si) tadastu me|dRsstte mayA'Ggadeze'pi, sarva bhavatu tdvpuH| mRgaavtii||1|| yakSaH prAha-evaM bhavatu / tato hRSTazcitrako yakSaM natvA puramadhye sarvaM yakSadattavarAdisvarUpaM jJApayitvA rAjAnaM / pramodayAmAsa / tataH puramadhye mahotsavo'bhUt / tataH kramAt sa kauzAmbI zatAnIkabhUpapAlitAM yayau citrakRt / rAjJo militazca / rAjJA khAM citrazAlAM citrayituM tasmai dattA / tasya citrazAlAM citrayato nAnAvyAghrahaMsamRgajambUkaiNAdirUpaiH ekadA mRgAvatyA nRpapatnyAzceTakabhUpasutAyA gavAkSasthAyA jAlakAntareNa kramAGgulidRSTigocare papAta / tadA tasya citrakasya tasya rUpaM citrayato yakSadattavarAdyAdRzaM samasti tAdRzamabhUt / Urau maSIlavo'pa-IN tat / sa citrakRnmaSIbindu mamArja / mArjitaM maSIbindu mRgAvatIrUpasyorau punaH punaH patantaM dRSTvA citrakRccintayAmAseti |-nirbhaagysy vipattApa, ivonmRSTo'pi yanmuhuH / maSIlavo'patattasyAstanmanye'stIha lAJchanam // 1 // tatastadrUpaM mRgAvatyAzcitritaM vIkSya hRSTo'pi bhUpa UrubindudarzanAt kruddho'bhUttasmin citrakare / dadhyau ca bhUpaH- // 320 // eSa pApamAnavo'sti / anena mRgAvatI viplutaiva / ihorau saMsthAyI bindurityanyathA kathaM jAnAtyeSaH ? / tato ruSTo rAjA citrakAraM hantumAdiSTavAn / tadA citrakArAstatraitya procuH-svAmin ! asya yakSadattaH prasAdo'sti / tenai Join Educatio nal For Private Personel Use Only Page #295 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vividhaM rUpaM likhitamanena / asau nirdoSo'sti / tadabhijJAnAya kujikAyA dAsyA mukhe darzite tasyA yathAsthita rUpaM likhitaM citre tena / tathApi rAjA ruSTaH san tasyAGgalImekAM chinnavAn / tatazcitrakaro'marSarasotkarSI cinta-d TalyAmAseti-rAjAnaM dhigastu / yenAhaM mudhA prApito'vasthAmIdRzIm / tathA kurve yathA'syA rAjJA saha viyogaM kArayiSyAmi / iti vicintya mRgAvatyA rUpaM paTalikhitaM vidhAyAvantyAM gatvA caNDapradyotAya tadvairiNe darzayAmAsa / sa tadrUpaM citralikhitaM vIkSya camatkRto rAjA mastakaM dhUnayannAha-kasyA rUpamidam ? / tenoktaM-zatAnIkabhUpasya patyA mRgAvatyAH / grAhyA zaktyA balena mayA'sAviti dadhyau cnnddprdyotH| tato vajrajaGghAkhyaM dUta mRgAvatyA yAcanAya zatAnIkabhUpapArzve preSayAmAsa / tatra gatvA dUto jagau-caNDapradyoto mRgAvatI yAcate / tvaaN| pratyevaM prAha ca-trapuNIva maNi vaM, tvayyAbhAti mRgAvatI / sA'smabhyaM preSyatAM nAMghau, mauliaulau hi yujyate / N // 1 // jIvitavyaM ca rAjyaM ca, preSya rakSa mRgAvatIm / sarvanAzo'zanAzena, rakSaNIyo vicakSaNaiH // 2 // tyajedekaM kulasyArthe0 // 3 // tato ruSTaH zatAnIko jagau-madgirA jalpa tvaM gatvA svaskhAmyantike iti-trapuNIva mnninev, tvayi bhAti mRgAvatI / ihAstu tadiyaM nAMghau, maulimaulau hi yujyate // 1 // rAjyaM ca jIvitavyaM / Jain Education For Private Personel Use Only onal M ainelibrary.org Page #296 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- ca, rakSyaM preSya varaM dhanam / sarvanAzo'zanAzena, rakSaNIyo vicakSaNaiH // 2 // tataH sa dUto'bhyetya caNDapradyota mRgAvatIzvaravRttI 2 vibhAge prati prAha zatAnIkoktam / tatazcaNDazcaturdazanRpAnvito'hAya prayANaM cakre / grISmaraviriva zoSayan jalAzayAna | vRtta / INpracaNDapavana iva dhUlyA nabhazchAdayan caNDapradyotaH pratasthe maarge| tamAyAntaM caNDaM zrutvA sannahya sarvasainyaM sthitH| // 321 // kiyatI velAM yuddhaM kRtvA zatAnIko vairisenAM bahrIM vilokyAkasmAdatIsArAnmRtiM gataH / priyaM mRtaM matvA mRgAvatI dadhyau-sUnumeM bAlo'sti, vairiSu tu balavAn bhartA paralokaM gtH| tena chalena khazIlaM rakSaNIyaM myaa| bhartuHpretakarma || kRtvA dUtaM zikSayitvA mRgAvatI caNDapArzve'praiSIt / caNDapArce gatvA'vag dUto mRgAvatyoktamiti-mRgAvatI vakti-al bhartA mama mRtaH, putrastUdayano laghurasti / tasya rAjyaM bhavati tadA mayA tvadvAJchA pUryate / adhunA tu bhartRzoko'sti / prathamamamuM vanaM sajjaM kAraya / dhanadhAnyAdibhirbhara / mama putro rAjyayogyo bhavati / tato'haM susthitA putramatra muktvA | tava pArzve sameSyAmi / yadi tvaM mayi balAtkAraM kariSyasi tadA'hamAtmahatyAM kariSyAmi / yathA tathA tu tvayA // 31 // rAjyaM grahItuM duHzakamasti / itthaM tvAvayoH samAdhirbhavati / atra dviSo bahavaH samIpe santi blisstthaaH| adhunA pazcAdgaccha / tatazcaNDapradyoto hRSTaH svapurametya caturdazabhUpaiH saha avantIkauzAmbyorantare puruSamAtre bhUtale puru Jain Educatio n al For Private Personal Use Only linelibrary.org Page #297 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education In SAnnivezya hastAddhastamiSTikAnicayaistUrNamAnItairvapraM kArayAmAsa / tadA mRgAvatyA jJApitam ahaM na tvAM manasA'pIcchAmi, kAyastu dUre tiSThatu / mayA tu zIlarakSAyai prapaJco'yaM vaprakaraNarUpaH kRtaH / tataH kruddhaH pradyotaH sannahya sarvAM senAM cacAla kauzAmbIM prati / kauzAmbIsamIpe gatvA caNDena jJApitam - bho mRgAvati ! yadi tvamAtmanazcAtmaputrasya hitaM vAJchasi tadA'trAgaccha, no cetsavaM rAjyAdi gatameva tava / itaH zrIvIrajinaH sarvajJastacchI lamAhAtmya karSitastatrAgatya samavAsArSIt / mRgAvatI prabhumAgataM jJAtvA puradvAramudaghATya zrIvarddhamAnaM nantuM samavasaraNe gatA / devA aneke tatrAgatAH / prabhoranubhAvAdvairaM muktvA caNDapradyoto'pi zrIvIraM praNamya dharmaM zrotumupaviSTaH ! / prabhuNA dharmadezanA vidadhe / itaH ko'pi tadA nAthaM tatrAbhyetya hRdayegUDhaM khamIhitaM dadhAnaH prabhoH puraH sthitaH / prabhuNoktaM - pRcchatu bhavAn / sa jagau dhanvI - bhagavan ! yA sA sA seti ? / tadA prabhuNoktaMbho dhanvin ! yA sA sA saiva / tadA gautamaH prapaccha. bhagavan ! kaH prazno'yaM kRto'nena ? / asya pratyuttaraM vistarAt kathaya / bhagavAnAha - campApuryAmekaH svarNakAro dhanI / yAM yAM kanyAM vilokate sma tato tato dhanadAnena vyuvAha saH / kramAt paJcazatI kanyAnAmabhRt tasya gRhe / sarvAsAM pratyekamAbharaNAdIni bhUSaNAni kArayAmAsa / nelibrary.org Page #298 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 322 // Jain Education yasyA vAro yasmin dine bhavati sA zRGgAraM karoti / nAnyA / itaH kasmiMzcit kArye svarNakAre gate sarvAH zRGgAraM cakruH / tadA tAH kRtazRGgArA dRSTvA sa svarNakRd dviSTastAstAstADayAmAsa / tatastAsAM rakSArthaM dvAre eva tiSThati svarNakRt / sa kadApi nije gRhe kimapi mitraM na bhojayati / svayaM kasyApi gRhe na yAti / tAH sarvAH kArAgAra iva | svagRhe sthitAH svaM svaM manyante / ekadA balAt kenApi suhRdA khagRhe bhojayituM kharNakRnnimantritaH gtH| tAH sarvA hRssttaaH| | kRtasnAnalepamaNDanAH pazyantyo darpaNeSu svaM svaM mukhaM tasthuH / tadA'kasmAt kharNakRt tatrAgAt / bhAryAstAH tathAvidhA vIkSya ekAM tAvat krudhA hantuM dadhAve / tAM mastake jaghAna yadA tadA'nyAbhiH patnIbhirvimRzya svaprANarakSArthaM darpaNAH kSiptAH / tAsAM sarvAsAM darpaNaghAtAnmRtaH svarNakRdapi / pazcAttApaparA tA api agnipravezAdinA khamRtiM cakruH / tA viSadya pazcAttApenAkAmanirjarayA ca strINAmekonA paJcazatI palyAM puMstvenotpannAH / te ca kramAt palyAM taskarA babhUvuH / pUrvamRtA svarNakRtpriyA kasyApi rorasya viprasya putro'bhRt / svarNakArastu kasyacicchreSThinaH putrI jAtA / bAlAyAH pitRbhyAM tasyA bAlAyAH pAlakaH kRtaH / sA tu bAlA zizutvena rurodAtyarthaM / sa bAlapAlako yadA yadA tasyA guhye hastaM datte tadA tadA sA muditA bhavati / anyathA rauti sma / taM tathA kurvANaM tadA pitRbhyAM mRgAvatI vRttaM / // 322 // ainelibrary.org Page #299 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vIkSya hkkito| niSkAzitazca svagRhAt / tato bhraman ekonapaJcazatacaurANAM militH| paJcazatI jAtA / saveM / sambhUya cauryaM kurvanti / ekadA te caurAH zreSThigRhe cauryArthaM prvissttaaH| tAn dhanaM gRhNAnAn vIkSya sA''kulA zreSThiputrI jagau-yUyaM kiM dhanameva gRhNIta ? / mAM strIM kathaM na gRhNIta? / tatastaiH sA jagRhe / svasthAne nItA / gatestairekaiva patnI kRtaa| sA tu sarveSAM teSAM ratadAnena na tRpyati / caurairvimRSTam-iyaM varAkI ekAkinyasti / vayaM tu bahavaH smaH / tena mrissyti|tto dvitIyA tairAnItA priyA / sA pUrvastrI tAM sapatnImasahamAnA hantumicchati / / ito gateSu teSu caureSu cauryAya pUrvabhAryA'tikopinI tAM navInAM kUpe prakSepayAmAsa / ttstairaagtaistsyaaH| striyA vRttAnte pRSTe sA patnI jagau-ahaM kiM tasyA rakSaNe yAmikIkRtA'smi ? / te dadhyucaurAH-anayaiva sA htaa| hijo'pi vyamRzat-kiM me sA svsaa?| yasyA mayA pUrva yoni spRzatA sukhamabhUt / ihAgato'sti sarvajJa iti dhyAtvA samAgatyAtra manasA sNshympRcchm| lajjayA bhagavan ! yA sA sA sA / asmAbhistu proktaM-yA sA sA saiveti| yataH"evaM ca vaJcanAcaJcatpaJcatvAdiviDambanaiH / rAgadveSAdayo lokAn, duHkhayanti bhave bhve!||1||" ityAkarNya sa cauraH saMvigmavAn prabhoH pArzve vrataM prApya pallIM gatvA prabodhya tAMzcaurAna prAbrAjayannijAn / utthAya nAthamAnamya, For Private Personal Use Only Jain Education lainelibrary.org Page #300 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vRttN| // zrIbharate- jagAda ca mRgAvatI / pratrajiSyAmyahaM caNDapradyotAnujJayA prbho!||1|| caNDaH prAha-yadrocate tat kuru / mRgAvatIzvaravRttI 2vibhAge tvatputraH khaM rAjyaM karotu / tataH pradyoto vIravacasA pramRSTavairo mRgAvatIsutamudayanaM kauzAmbyAM rAjye'tiSThipat / pradyotasyASTAbhiH priyAbhiH saha mRgAvatI vrataM jagrAha / tataH prabhuNA tAH sarvA mRgAvatIyutAzcandanAyai sAmAcArI 3323 // shikssitumrpitaaH| tatazcaNDapradyoto dharmamaGgIkRtya svapuraM yayau / tataH prabhuH pRthvIM pratibodhya bahukAlena punarapi kauzAmbyAM samavAsArSIt / tadA tRtIyapauruSyAM bhagavadvacaH zrotuM candrasUryo svaskhavimAnagau prabhu nantuM cAgatau / / va ravivimAnatejobhistadA rAtriH samAyAtA'pi kenApi na jJAtA / sandhyAM matvA tadA candanA pravartinI khopAzraye gatvA / pratikramaNAdi sarvAM kriyAM kRtvA suptA / itazcandrasUryayoH svasthAnaM gatayormagAvatI bhItA / khopAzrayaM gtaa| IryA-INT pathikI pratikramya pratikramaNaM kRtvA svAminI prati prAha mRgAvatI-ahaM mugdhA satI iyatI velAM tatra sthitA / candanA'vag-mahati kule samutpannAyA gRhItadIkSAyA rAtrau upAzrayAbahiH sthAtuM na yuktam / mRgAvatI padayo- // 323 // garlagitvA'vaga-acaitanyAdidaM jajJe tat kSamyatAM bhagavati / candanAyAstadA nidrA samAgAt / mRgAvatI svayaMkRtaM / karma nindantI sarva karma zubhAzubhaM kSiptvA kevalajJAnaM prApa / tadAnIM tatra sarpamAgacchantaM dRSTvA mRgAvatI bhagavatyA al Jain Education G TIMILI For Private 3 Personal Use Only WIlinelibrary.org Page #301 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educati hastamanyatazcakAra / tadA sahasA candanA jAgaritA satI prAha re durAcAre! mama hasto'nyatra kathaM kRtaH 1 / | tayoce - sarpa Agacchannasti / tena vacasotthAya candanA jagau-tvaM kathamIdRze dhvAnte sarpa drakSyasi ? / tayoktaMjJAnena / candanayA coktaM- kiM jJAnaM, pratipAti apratipAti vA ? / mRgAvatyoktaM-tvatprasAdAdapratipAti / tatastadA candanAyA mRgAvatyAH pAdayoH patitvA kSamaNakaM kurvatyAH kevalajJAnamutpannam / iti mRgAvatIkathA // 18 // prabhAvatIkathA udayanakathAmadhye jJeyA // 19 // pAlayan ruciraM zIlaM, zuddhabhAvena dehavAn / cilaNeva samApnoti, kalyANakamalAM kila // 1 // tathAhi-vizAlAyAM puri ceTIkRtArAtizveTako rAjA rAjyaM nyAyAdhvanA karoti sma / pRthakpRthagrAjJIbhavAH sukhaprasUcitAH sapta kanyA jajJire / kramAttAsu rAjJA vItabhaye udayanabhUpaterdattA prabhAvatI 1 / padmAvatI campezasya | dadhivAhanasya dattA 2 / mRgAvatI kauzAmbInAthasya zatAnIkasya dattA 3 / zivA pradyotanasya bhUpasyojjayinIzasya | dattA 4 | sujyeSThA tu kuNDagrAmAdhipasya zrIvIrajyeSThabhrAtRnandivarddhanasya dattA 5 / sujyeSThAcillaNe 2 kumArike rAja| bhuvane devakumArike iva tiSThantyau dharmakarmakuzale babhUvatuH / te rUpazriyA ratiprItitulye abhUtAm / kulakalAvijJe ational w.jainelibrary.org Page #302 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- te mithaH prItipare sAkSAt sarasvatyormUrtI iva ramete / anyedyuH sujyeSThAcillaNAbhyAmalate zuddhAnte kApi 1 ceNAzvaravRttau / vAlA sthavirA tApasI samAgAt / sA ca zivadharmamAcaSTa / tadA tu sujyeSThA tApasyA proktaM dharmamiti nirAkarot-"kUpeSu / cAdhamaM snAnaM, vApIsnAnaM ca madhyamam / taDAge varjayet snAnaM, gRhasnAnaM ca kArayet // 1 // gRhe caivottamaM / // 324 // snAnaM, jalaM caivAnuzodhitam / tasmAttvaM pANDava0 2" ityAdi sujyeSThayA jinadharme sthApite sati sA tApasI | ulluNThatayA jalpati / tataH svaceTikApArthAdardhacandrapradAnena gale gRhItvA sA tApasI purAbahirniSkAsitA / / phAlacyutadvIpIva sA tApasI alabdhasanmAnA prAptaparAbhavA dadhyau-imAM sujyeSThAM duSTagarvitAM bhUyasISu sapatnISu sapatnIduHkhapAtrIkaromi aham / evaM dhyAtvA tApasI sujyeSThArUpaM citrapaTTalikhitaM kRtvA rAjagRhapure zreNi-IN |kAyopaninye / tAM sujyeSThAM citrapaTTalikhitAM dRSTvA rAjA hRtacitto dadhyau-kiM pAtAlakanyA ? ityAdi / apa-10 |cchadrAjA-kasyeyaM putrI ? / vidyamAnA tvayA likhitA athavA avidyamAnA ? / pariNItA vidyate'thavA apariNItA ? | // 324 // | tApasI prAha-vizAlezasya ceTakasya bhUpasya sujyeSThArUpaM mayA likhitamatra / tAM kanyAmudroDhaM tvamarhasi / naanyH| || kiJcidAnaM vitIrya tasyai rAjA tAmudroDhukAmaH zUnyacitta ivAjani / tato dUtaM preSya zreNikarAjA sujyeSThAM Jain Educatio t ional For Private & Personel Use Only djainelibrary.org Page #303 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prArthayAmAsa ceTakam / na dAsye putrImimAM zreNikAyetyabravIcceTakaH / dUtamukhAcceTakoktamAkarNya zreNikaH khinno'bhuut| tatastAtamanogatabhAvamiGgitAkAreNa jJAtvA abhayakumAro'vag-tAta ! mA zocIstvaM / samIhitaM ca kariSye:ham / tataH pitRmanorathapUraNAya vainayikabuddhyA'bhyetya svagRhe'bhayazcitrapaTe pitRrUpamalIlikhat / tato gulikyaa| svaravarNabhedaM kRtvA vaNigveSaM ca gRhItvA vizAlI purIM yayau / upcettkraajaantHpurmaapnnmgrhiidbhyH| tatrAntaHpuraceTInAM kretavyamadhikaM dadau ca / anyecurabhayaM zreNikarUpaM citrapaTTalikhitaM namantaM vIkSya sujyeSThAdAsI l jagau-kasyeti ? / uktam / tatastayA dAsyA svAminyA agre proktam / tataH sujyeSThayA pAramparyeNa zreNikasya rUpaM jJAtvA svadAsIpArthAdabhayaM prati proktam-tasya zreNikasya mayA saha pANigrahaNaM kaary|abhyen jJApitaM channaM / kina kriyate ? / tava pitA tvAM tasmai na dadAti / tataH sujyeSThayA jJApitaM / channaM shrennikmtraany| abhayena jJApitamsuraGgAyogenAtrAneSyate myaa| sa tvAM prinnessyti| tato'bhayena jJApitaM zreNikAya-yat tvayA'muSmin dine samA-2 gantavyaM / tasminnavasare sA sujyeSThA tvAmaGgIkariSyati / tataH zreNiko hRssttH| tato'bhayena tadapi sujyeSThAyai jJApita dinam / abhayena jJApite dine zreNikaH sulasAyAH sutaitriMzadbhiH sahAparaizca sevakairyutazca rathArUDhaH suraGgAyAM bharate.55 Jain Education indian For Private Personel Use Only Page #304 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- samAgAt / itastu sujyeSThAM calacittAM gantuM mAnasAM dRSTvA cillaNA jagau-tvaM kutra gacchantyasi ? / tayoktaM nAha- celaNA masmi kutra gatrI ? / sA'vaga-bhagini ! satyaM kathaya / mayA kimapi adya yAvat tvayi gUDhaM na kRtam / tvamevaM vRttN| IN kathaM kuruSe ? / tataH sujyeSThA vagamanodantaM jagau / cillaNA jagautvAM vinA nAhaM kSaNamapi sthAsyAmi / itaH / rathamAropayad / atha sujyeSThA cillaNAM pratyavag-mama ratnakaraNDikA vismRtA'sti tAmAnetuM yAntyasmi / sujyeSThA ratnakaraNDikAM lAtuM gatA / itastAM cillaNAM sujyeSThAbuddhyA rathopaviSTAM vIkSya bhaTairuktam-atra vairigRhe ciraM sthAtuM | na yuktam / tato rathAH pazcAdvAlitAH / agre rathasthazreNikazcillaNAyuto'cAlIt suraGgAyAH / itaH sujyeSThA | saratnakaraNDikA tatrAgatA / zreNikamaprekSya vyAkulA mlAnamukhI khabhaginIviyogapIDitA uccaiHvaraM gADhaM pUccakAreti-cillaNA hRtA, ahaM hatA'smi / sujyeSThArodanaM zrutvA tatazceTakaH saMnahya tatra vairipRSThau gantuM suraGgApAca~ / samAgAdU yAvat tAvadvairaGgiko mukhyasubhaTo'vag-svAminnatra mayi sevake IdRkSe sati tava ka udyamaH? / mamAdezaM // 325 // dehi |kssnnmaatrto vairiNaM hatvA cillaNAM pshcaadaanyissyaami| tataH svAmyAdezaM prApya vairaGgiko rathasthaHzreNikapRSThe'cAlIt / vairaGgikena suraGgAmadhye gatvA yuddhaM kurvANena sulasAyAH putrA dvAtriMzat htaaH| tataH zreNikaH suraGgAyA Thelibrary.org Jain Education in For Private 3 Personal Use Only Page #305 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educatio niHsRtya rAjagRhaM pratyacAlIt / vairaGgike pazcAt samAgate cillaNAviyogAt sujyeSThA viSayaviraktA pitaramApRcchya candanAyAH samIpe pravrajyAmupAdadau / itaH sujyeSThA iti jalpantaM zreNikaM prati cillaNA'vag-sujyeSThA nAgatA'treza ! | tatkaniSThA'smi ciNA / zreNiko vyAjahAra - mudhA mamAyAso'bhUt / cilluNA'vam - ahamapi tatkaniSThA'smi / | cillaNA'pi bhaginIviyogAdduHkhinyabhUt / supatilAbhAt sukhinyabhUt / zreNikastu tAdRkpatnIlAbhAt sulasAputrANAM mAraNazrutezca harSaviSAdAbhyAM yuto'bhUt / puramadhye sametya zreNikazcilaNAM paryaNaiSIt / itaH sulasAyAH putrAn mRtAn zrutvA rudatyAH zokaH abhayakumAra uttArayAmAsa / itaH kadAcidrAjA hRSTacillaNAdevyAH kRte / | ekastambhagRhakaraNAyAbhayamAdizat / tenAbhayena ko'pi sura ArAdhitaH / tasya pArzvAdekastambhaM dhavalagRhaM kAritaM / sarvartuphalA vATikA ca / sA tatra vasantI ekAgracittA jinamarcati / kramAcchIlaviSaye tathA dRDhA'bhUt cellaNA yathA jino'pi vIraH sulasAyA iva tasyAH zlAghAM karoti / kadAcid himasamaye rAtrau ' sa kathaM bhAvI' ti cillaNAvyAhRtiM zrutvA prAtarnRpo ruSTo vIraM samavasaraNe papraccha - bhagavan ! cilaNA priyA satI na vA ? / prabhuNoktam - sarvAstava patyaH satya eva / kalye kAyotsargasthaH sAdhustvayA vanditaH / sa eva kathaM bhAvIti kRpayA tayoktam / ainelibrary.org Page #306 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAbIsandarIvA // 326 // // zrIbharate- rAtrau niruttarIyakaM tamRSi tadAnIM ca smRtvA sovAca kRpaalucetaaH| zIte IdRze patite adhunA kathaM sa bhaviteti varavRttI 2 vibhaage| dhyaat| na mnovikaaro'syaaH| tataH zrIvIroktaM dharma kRtvA cillaNA satI zrIvIrapArzve dIkSAM gRhItvA prakSINasarva karmasaJcayA muktiM gatA // sujyeSThA'pi sAdhvI zuddhaM cAritraM prapAlya muktiM gatA // iti cillaNAkathA smaaptaa||20|| MEbhI suMdari ruppiNI, reI kuMtI sivIM jayaMtI ya~ / deveMi doi dhAraNI, kalAI ghupphacUlA ya // 3 // lasattapaHsuzIlAdi, pAlayana satataM janaH / sarvakarmakSayaM kRtvA, brAhmIva yAti nirvRtim // 1 // tathAhi-ayodhyAyAM zrIRSabho rAjA nAbhikulakarasya putro rAjyaM karoti sma / tasya sumaGgalAsunande patnyau abhUtAm / sumaGgalA caturdazamahAsvapnasUcitaM putraputrIyugmamasUta / bharatabAhayau nAma tyordaadaajaa| sunabhandA tu bAhubalisundaryAvasUta / sumaGgalA punarekonapaJcAzatputrayugalAnyasUta / indreNa prabhU rAjye'bhiSiktaH / sarvalokavyavahArA darzitAH prabhuNA / zilpazataM prakAzitaM ca bharatAya ityAdi / aSTAdaza lipIAjhI pAThayAmAsa / sundarI gaNitaM zikSayAmAsa prabhuH / vyazItipUrvalakSaprAnte prabhurbharataM khe rAjye'bhiSicyApareSAM bAhuba // 326 // For Private 8 Personal Use Only W anelibrary org Jain Educatioli ional HAR Page #307 -------------------------------------------------------------------------- ________________ lyAdiputrANAM dezAn pRthak pRthag dadau / tataH sAMvatsarikaM dAnaM dattvA zrIRSabhaprabhudIkSA lalau / kramAt karma BIkSitvA kevalajJAnaM vaTasyAdhaH praap| devaiH samavasaraNaM kRtaM / prabhaNA dharmopadezo dde| "jarA''dhivyAdhidaurgatyA-I.GI diknkcyaakle| kiM sukhaM prANinAmatra, sNsaarkssaarsaagre?||1||draapaastskhe nityaM, daakhlkssshtaakle| rati bannAti saMsAre, marusthala ivAtra kaH? // 2 // RrAvasAnA niyataM, viSayAH khalavAkyavat / pakaM phalamiva prema, patanAntaM zarIriNAm // 3 // cAturgatikasaMsAraM, duHkharUpaM vicArya tat / yatadhvaM khalu mokSAya, sarvathA / bho manISiNaH! // 4 // sa punardurlabhaH sarvasAvadyaviratiM vinA / dIyatAM sarvaduHkhebhyastamAdAya jalAJjalim // 5 // " ityAdidharmadezanAmAkarNya putrANAM paJcabhiH zataiH bharatasyAdade dIkSA prapautrasya saptazatIyutaiH / tadA IN bharatasyAnujJayA brAhmI dIkSA jagrAha / sundarI tu bAhubalinA visRSTA bharatena dIkSAM gRhNatI niSiddhA zrAvikA / prathamA'bhUt / bharataH sundarI paTTarAjJIM kartuM sthApayAmAsa / bharato'pi prathamaH zrAvako'bhUt / bharataputraH puNDarIko gaNadhara Adyo'bhUt / ito bharato'khilAn dezAn sAdhayituM cacAla / itaH sundaryA AcAmlatapaH kartumArabdham / bharataH SaTkhaNDabhuvaM sAdhayitvA strIratnaM namivinamibhaginIM prApya svapuraM prApa / tadA himAnIsampAtadInAM kama-N Jain Educati o nal For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org Page #308 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatebhvaravRttau 2 vibhAge // 327 // Jain Education linImiva / kadalImiva saMzuSkAM, divA candrakalApriyAm // 1 // pramlAnarUpalAvaNyAmasthizeSatanUlatAm / | dadarza bharatastatra, sundarIM sundarAzayAm // 2 // kRzAM bhavAntarAyAtAmivAnyAdRzavigrahAm / nirIkSya sundarIM rAjA, svayuktAnityabhASata // 3 // kiM re mama gRhe zasyasampattistAdRzI na hi ? / bIjasUrapi nirbIjA, tarhi sambhavati dhruvam // 4 // na bhoktuM labhate khairaM ko'pi kArpaNyato'tra vA / kSArazraddhAlavastarhi, kSArodadhigRhA api // 5 // kimaGgI sUpakAro vA, bhojyaM na kurute manAk / kiMvA'syA vidyate rogaH ?, kRzatA dRzyate'dhunA // 6 // kharjUrotpattikA drAkSA, nAlikeraphalAdikAH / sukhAsikA na kiM santi, dviradasyeva vezmani // 7 // tataste sUpakArA jaguH - na durlabhaM kimapyatra kalpadroriva te gRhe / yadA zrIbharatena bhavatA sundarI pratrajantI niSiddhA tataH paramanayA vairAgyavAsitayA pravartinyevAcAmlatapaH parayA sthitam / asmAbhirbahuzaH kathitaM vikRtiM gRhANa / SaSTivarSasahasrANi AcAmlAni kurvatyA asyA babhUvuH / zrutvaitadbharataH khinno vyAcaSTa - dhigvayaM viSayAsaktAH, pronmattA iva helayA / hitAhitamajAnAnA, mUrcchAmo rAjyasampadi // 1 // anena vapuSA dhanyaiH, prApyate nirvRtIMdirA / amunA narake vAso, labhyate bhogavAJchyA // 2 // AdhivyAdhizakRnmUtramala zleSAtmakaM tional brAhmIsunda vRtaM / // 327 // lainelibrary.org Page #309 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vapuH / na zakyaM surabhIkartuM palANDuzakalaM yathA // 3 // tasmAdiyaM mama bhaginI dhanyA / yasyA evaMvidhasta| pasi rAgo'sti / tenAsau saMyamaM gRhNAtu / ito bhagavAn viharamANastatrAgAt / prabhuM sa bahirudyAne samAgataM zrutvA dAnaM dattvA yatheSTaM prabhuM nantuM gato bharataH / sundaryapi tatrAgAt / tatastatra dharmopadezamAkarNya bharataH prAha - bhagavan ! mayA'syAH sundaryAzcAritragrahaNe'ntarAyaH kRtaH tena mahatpApaM mama lagnam | ahaM tu baddvArambhavidhAnarataH / ityuktvA sundarIM kSamayAmAsa bharataH / tadA sundarI prAha- mameyAn kAlo gato dIkSAM vinA yat tatkarmavilasitam / yataH - " patthareNAha * // 1 // " tataH sundarI prabhupArzve bharatAnujJAtA dIkSAM jagrAha / tato vizeSataH zuddhaM cAritraM pAlayantI tapaH karoti sundarI / brAhRyapi prabhupAdaproktaM saMyamaM vizuddhaM pAlayAmAsa / anityaM saMsAraM bhAvayataH dve api nityam / nihatya ghAtikarmANi, niravadyatapaHkramaiH / kevalajJAnamahnAya, prApatuste varAzaye // 2 // prabhUtaM kAlaM bhavyajIvAn prabodhya aSTApadatIrthaM jagmatuH / AyuHkSaye kramAce brAhmIsundayauM mukti yayatuH // iti brAhmIsundarIkathA || 21 | 22 || rukmiNIkathA kathAyAM kRSNAgrASTamahiSIkathAyAM jJAtavyA // 23 // Jain Educational w.jainelibrary.org Page #310 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2 vibhaage| revtiikthaa| oSadhyAdipradAnena, sAdhUnAM zuddhabhAvataH / revatIva zivaM karmakSayAd yAti janaH kramAt // 1 // tathAhi-bhagavAn mahAvIro vihAraM kurvANo'nyedyuH zrAvatyAM puyA~ bahirudyAne samavAsArSIt / tadA tatrAneke bhUpAdayo bhavyajanA dharma zrotuM smaajgmuH| prabhurdharmopadezamevaM dadau |-"sulho vimANavAso, egacchattA ya meiNI sulahA / dulahA uNa jIvANaM, jiNiMdavarasAsaNe bohI // 1 // paMciMdiyattaNaM mANusattaNaM Arie jaNe sukulaM / sAhusamAgama suNaNA, saddahaNA rAga pavajA // 2 // AuM saMvillaMto, siDhilaMto baMdhaNAI savvAiM / dehaM viNimmuaMto, jhAyai kaluNaM bahuM jIvo // 3 // na tahiM divasA pakkhA, mAsA varisAvi saMgaNijaMti / je / mUlauttaraguNA, akkhaliyA te gaNijaMti // 4 // " dharmopadezaM zrutvA tatra bahubhirjanaiH samyaktvamUlA dvAdazavatI gRhItA / tadA tadAnIM gozAlaH samAgAt / prabhoH sevAM karoti sma / ahaM tava sevako'smi ityAdi / jalpana kramAt pratyarthIbhUya gozAlaH sAdhitatejolezyAkaH prabhuM prati tejolezyAM mumoca / tadA niIndvaguru- bhaktibhAsuraH sunakSatro munirantarAle tasthau / tadA tejolezyayA sunakSatro dagdhaH / prabhubhaktyA zubhadhyAnAnmRtvA'cyute svarge devo'bhavat / sA tejolezyA pratihatazaktikA prabhau lagnA / tataH prabhoH SaNmAsI yAvadatIsAro'jani / 328 // Jain Educati o nal For Private Personal Use Only M ainelibrary.org Page #311 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tasminnatIsAre'tyarthaM jAyamAne ko'pi vaidyastatrAgataH prabhuM vIkSyeti prAha-yadyasya paramezvarasyAtIsAraspheTanasamartha || bIjapUrakAvalehabheSajaM dIyate tdaa'tiisaarrogHprshaamyti| tayA revatyA tribhuvanaguro rogopazAntinimittaM bhAvollAsapUrvamauSadhaM dattam / tadA tayA prabhorbhaktyA tIrthaGkarakarmopArjitam / yataH-"jJAnavAn jJAnadAnena, nirbhayo'bhayadAnataH / annadAnAt sukhI nityaM, nirvyAdhirbheSajAt bhavet // 1 // dAnena bhUtAni vazIbhavanti, dAnena , vairANyapi yAnti nAzam / paro'pi bandhutvamupaiti dAnAt, tasmAt sudAnaM satataM pradeyam ! // 2 // satataM dadato dAtuH, pAtrayogo'pi sambhavet / varSan kSIrArNave'pyando, muktAtmA kvApi jAyate ! // 3 // " tata auSadhAt / prabhonIrogatA jAtA / revatI tenauSadhadAnapuNyenAtanacaturviMzatau saptadazamaH samAdhirnAmA tIrthaGkaro bhaviSyati / / yaduktaM-"dharmAyApaTutAM hantuM, dadyAdbheSajamuttamaH / revatI yajine dattvA, bhaviSyati jinezvaraH // 1 // " iti satpAtrauSadhadAnopari revatIkathA samAptA // 24 // Mall saddharmakarmaniratA, bhavyalokA nirantaram / labhante nirvRti sadyaH, kuntIva varamAnasA // 1 // tathAhi-mathurAyAM puryAM bhojavRSNe rAjyaM pAlayata ugrasenaH putro'bhUt / zauryapure'ndhakavRSNetuzca subhadrA dsh| Jain Education For Private & Personel Use Only Vatinelibrary.org Page #312 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| // 329 // // zrIbharate- putraansuut| te ceme putraaH| tathAhi-samudravijayo'kSobhya, stimitaH saagrstthaa| himavAnacalazcaiva, dharaNaH pUraNa- kuntIzvaravRttI vANa stathA ||1||abhicndro vasudevo, dazArhAkhyA dazApi te| guNairdaza samAnAste, dazArhA lkssnnairythaa||2te sarve || putrA vikramabhAjo vyadhuH pitrobhaktim / teSAM ve bhaginyau kuntImAdyAvabhUtAM / rUpanirjitaratiprItI babhUvatuH / ito, hastinAgapure pANDurAjA krIDArtha vane yyau| tatra raajaivNvidho'bhuut| mAkande samadI cAru, nAraGge raGgavAnaram / campake kAmadevasya, dIpako dIpyatAMtarAm ||1||alNckaar sa mudaM, bakule kuDmalAkulaH / azoke gatazoko'bhUn, mallikAmAlyamAlitaH // 2 // yugmam / rAjA tatra bhraman puratacUtatale phalakaM pazyantaM muhurmuhurnimeSaparaM naraM knycidp-1|| zyat / AcchAdayantaM vasanAJcalena nRpastaM prati prAha-kimatra phalake vidyate ? / tenoktaM-strIrUpamasti / phalake | bhAdarzite rAjA nArIrUpamadbhutaM vIkSya dadhyau ziro dhUnayanniti-aho sarvAGgasaundaryamaho lavaNimA navaH / aho N kAntibharaH kazcit, sahajo'syAH zarIrajaH // 1 // asyAH savidhamAsAdya, padmendutimirANyapi / cakSurvakrakaca- // 29 // |vyAjAdamuzcannityavairitAm // 2 // asyAzcitrakRto hemalatayoH pallavAH karau / puSpadantau ca saugandhaH, phalAni || niviDau kucau // 3 // ityAdi / asyAH striyA yo varo bhaviSyati sa dhnyH| pANDuAyanniti prAha-kasyeyaM Jain Education Hotel For Private & Personel Use Only Tallinelibrary.org Page #313 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mUrtiH / so'pyAcakhyau-zauryapurAndhakavRSNijAtA kuntInAmnI strI / catuHSaSTikalAdakSA, tAruNyatarumaJjarI / sadRgvaraikadAridyAccintAbdhau pitaraM nyadhAt // 1 // tasyA rUpamidaM mayA phalake likhitamasti |tN phalakaM gRhItvA / tasmai bahu dhanaM vitIrya ca svagRhe yyau| citre tAM bAlAM darza darza rAjA tanmayo'bhUt / tato rAjA tAM dhyAyan / punaH punaH sarvato vanaM babhrAma / tatra campakavIthISu, naraM kaJcinniyatritam / kIlitaM lohanArAcairmUchitamapazyat (apazyanmUrchitaM) puraH ||1||tN naraM tAdRzaM dRSTvA rAjA karuNAparaH ko'yamityamRzat / tatazca tasyAgre khaDgamekamapazyat rAjA / tamasiM lAtvA pratIkAramakarot / oSadhIvalaye tatra cApazyat / ekayauSadhyA naraM vizalyaM cakra dvitIyayA sahajarUpaM cakre rAjA / kastvamityukte bhUpena naro jagau-ahaM vaidezo'nilagatirnAmnA'smi / vidyAbhR-IN || dazanivego mama priyAmapAharat / tasya pRSThau gato'haM / tena vidyezenedRzI dazAM praapitH| niSkAraNopakAriNA | lAtvayA'trAgatena madbhAgyAt tAdRzAhuHkhAnmocitaH / iti jIvitadAtustava kiM pratyupakAraM karomi ? / pANDuH / prAha-mama vItarAgaprasAdAt sarvamapi samasti / vidyAbhRt prAha-ime de auSadhyau mudrikAM ca kAmukAM gRhANa / kalpitasthAnagAmI tvaM bhaviSyasi mudrAyogAt |smRto'hN ca tubhyaM samIhitaM dAsyAmi pUrayiSyAmi ca |s vidyA Jain Educational For Private Personal Use Only Page #314 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kuntI kA // 330 // ||shriibhrte. bhRt svasthAne gataH / rAjA tAM dhyAyannijapuramalazcakAra / itaH sUryapure gatvA phalakahastaH pANDurUpamavarNayat / vaaytttcchtvaa'ndhkvRssnnirmumod| paraM dAtuM nehte| bhartRdurlabhatAM jJAtvA kuntI khaM hantuMgale pAzaM banatI prAha-mAtaH! 2 vibhAge kuladevi! ahamabhyarthaye kRtAJjaliH / bhartRprAptiM vinedAnI, mriye hyazaraNA punaH // 1 // asmin bhave yadi pANDaH kAnto nAbhavatarhi agretane'pi bhave patireSa bhUyAnmama / yAvaditi vadantyAtmAnamadhastAnmuJcati kantI Ka tAvat pANDurmudrAprabhAvAttatrAgatyArgalApAzaM chittvA prAha-mA maraNaM kuru / ahaM pANDurasmi / ttstyoplkssitH|| tadAnIM sakhyA gAndharvavivAhena pANDukuntyo pariNAyitau / tatra tasthuSaH pANDoH kuntyA RtusnAtAyA garbho'bhUt / / || kuntI garbhasvarUpaM pANDave praah| kRtakRtyo'tha rAjA mudrAyogAt svapuraM gataH / kuntyapi svagRhaM gatA / dhAtrIbhi-| gopyamAnA sA kuntI putramasUta / nizIthe kAMsyapeTAyAM kSiptvA kuntI taM bAlaM gaGgApravAhe pravAhayAmAsa / kramAt | sA peTI hastinAgapure gatA / sUtasArathinA svagRhe nItA / karNapArzvadattahastaM bAlaM dRSTvA karNa iti nAma cakre / tataH patnI prAheti-mayA gUDhagarbhayA putro janita iti lokAgre tvayA vAcyam / karNaH sUtagRhe vavRdhe / itazca | kanyAyAH kuntyA manobhAvamandhakavRSNibhUpaH pANDubhUpAsaktaM dRDhaM matvA tAM kuntIM pANDurAjJe dadau / pANDumudavAha // 30 // Jain Education For Private & Personel Use Only inelibrary.org Page #315 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yat / madrako'tha bhUpo madrakI nandinIM pANDubhUpAya ca dadau / ito dezezasya sUbalasya rAjJaH sutA gAndhArIpramukhA babhUvuH / gAndhArI dhRtarASTrAya dadau raajaa| kuntI svapne surAcalaM kSIrAbdhi bhAskaraM candraM zriyaM cAlokaya-11 nizi / dharme cAtIva sAdarA'bhUt / kuntI sulagne sudine putramasUta / janmotsavaM sUnoH kRtvA rAjJA dharmaputro yudhiIN||SThira iti nAma dade / gAndhArI duryodhanapramukhaputrANAM zatamasUta / kuntI punarvAyudevasUcitaM bhImamasUta / sUryadelAvasUcitamarjunam / mAdrI nakulasahadevau sutAvasUta / kuntI nAsikyapure putrapArthAt candraprabhasvAminaH prAsAdaM candraratnamayabimbayutaM kArayAmAsa / pANDuH svaputraM yudhiSThiraM rAjye'bhiSicya vrataM gRhItvA svargaM gataH / yudhiSThiro mAtrA saha vistarAt zrIzatruJjaye yAtrAM kRtvoddhAraM cakAra / tatra zrInemIzvarapArzve kuntI putrayutA jinadharma prapadya zuddhaM pAlayAmAsa / pANDavAnAM rAjyagamanaprAptyAdivarUpaM vistarAdvaktavyam / pANDavAH paJcApi vaputrAn | rAjye nivezya gurupArzve mAtRpatnIyutA dIkSAM jagRhaH / kramAdgurupArzve tIvra tapastanvAnAH shriishtrunyjye| ghorataratapaHparAH paJcApi pANDavAH kuntIyutAH sarvakarmaviyuktA muktiM yayuH / draupadI tu paJcamakalpaM yayau // iti kuntIkathA samAptA // 25 // bharate. 56 Jnin Education in de For Private Personal use only library.org Page #316 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 339 // Jain Education zIlaM zuddhataraM samyagArAdhayannirantaram / janaugho labhate zarma, zivA zrAddhIva helayA // 1 // tathAhi - ujjayinyAM pradyotano bhUpo nyAyAdhvanA pRthvIM pAlayAmAsa / ekadA rAjA sabhAyAmupaviSTo yAvat tAvat ko'pi dUtastatrAbhyetya prAJjalirbhUpaM praNanAma / rAjA papraccha - kastvaM ? kimarthamAgAH 1 / sa dUto jagau - vizAlAyAM puri ceTako rAjA rAjyaM kurute / tasya zivAhA kumArI devakumArItulyA'sti / catuHSaSTikalAkuzalAM tAM putrIM ceTakabhUpastubhyaM dAtukAmo'sti / yadi rocate tadA tAM tvameva pariNaya | no cedanyarAjJe tena rAjJA khA putrI dAsyate / pradyotano jagau - ceTako bhUpo yat kathayati tat pramANameva / tatazceTakena bhUpena mahotsavapurassaraM zivA putrI pradyotanAya vyatAri / sA zivA rAjJI anyedyuH zrIvIrapArzve dharmopadezaM zrutvA dharmamaGgIcakAra / zIlAt kenApi sureNa cAlyamAnA sA mahAsatI na calitA / tasmin pure sadA pradIpanaM lagati / tato'zeSaM puraM jvalati / tadA'neke upacArAH kRtAH / paraM pradIpanaM na prazAmyati / anyadA chalena tatrAnIto buddhinidhA| namabhayakumAraH / rAjJA pRSTaM - kathamidaM pradIpanaM zAmyati ? / abhayenoktaM- yadi zIlavatI nArI svayamatrAbhyetya nIreNa sarveSAM gRhANAmupari nIraprakSepaM karoti tadA pradIpanaM sadyaH prazAmyati / tato bahUvIbhirnArIbhirjalaprakSepaNaM kRtaM / zivAdevI kathA / // 339 // nelibrary.org Page #317 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educatio paraM pradIpanaM na prazAmyati / tataH zivayA sarveSAM gRhANAmupari jalaprakSepe kRte tatkAlaM pradIpanaM prazazAma / tataH | sarvairapi janairiyaM zIlavatI iti prazaMsitA / lokairudghoSitam / - "te kaha na baMdaNijjA rUvaM duhUNa parakalattANaM / dhArAhayava vasahA, vaccaMti mahIyale jaMtA // 1 // devadANavagaMdhavA, jakkharakkhasakiMnarA / baMbhayAriM namasaMti, dukkaraM je karaMti te // 2 // zIlaM nAma nRNAM kulonnatikaraM zIlaM paraM bhUSaNaM, zIlaM hyapratipAti citramanaghaM zIlaM sugatyAvaham / zIlaM durgatinAzanaM suvipulaM zIlaM yazaH pAvanaM, zIlaM nirvRtihetureva paramaM zIlaM tu kalpadrumaH // 3 // kramAt zrIvIrapArzve dIkSAM jagrAha / nAnAvidhatapaH parA kSINakarmA muktiM yayau / iti zivA - mahAsatIkathA samAptA // 26 // " atrApi siridevI 15 vat jayaMtIkahA natthi // 27 // " zIlaM candrojvalaM zazvat pAlayan satataM janaH / devakIva samApnoti khyAtiM muktisukhaM punaH // 1 // tathAhi-vasudevaH samudravijayabhUpAdAtmano'pamAnaM svayaM manyamAno videzaM prati cacAla / kramAdanekeSu dezeSu bhUrikanyAnAM pANigrahaNaM kurvANo vasudevo mRttikAvatyAM gataH / tatra kaMsapitRvyo devako rAjA rAjyaM nyAyAdhvanA tional 31 jainelibrary.org Page #318 -------------------------------------------------------------------------- ________________ devakIkathA // 332 // ||shriibhrte. cakAra / tasya putrI devakI samajani / kramAvardhamAnA catuHSaSTikalAkuzalA'jani / devako rAjA vasudevaM zauryazvaravRttI 2vibhAge vIryavikramAdizAlinaM vIkSya svaputrI dAtukAmo'bhUt / mahAmahotsavapUrva devako rAjA vasudevAya vaputrIM dadau / vivAhAdanantaraM dazagokulanAyakaM gokoTiyutaM nandaM vasudevAya devako dadau / tasmin vivAhamahotsave jAyamAne kaMsAnujanmA pUrvopAttavrato'timuktakanAmA muniH pAraNArthI tatrAgAt / tadA sA kaMsapriyA jIvayazA madapAnamattA nRtyaM kurvatI atimuktakamAgataM dRSTvA kaNThe vilagnA muniM prati prAha-bho devara ! varaM jAtamadya / yata evaMvidhe'vasare tvmaayaatH| ehi udyamaM kuru / AvAM nRtyAvaH / muJca pAtrAdikamupakaraNam / evaMvidho'vasaraH punaH punarna labhyate / tAM bhrAtRjAyAM tathAvidhamadonmattAM vIkSyAtimuktakaH prAha-yA'dhunA vasudevena pariNItA tasyAH kukSisamutpannena bAlena tava patipitarau hnissyte| iti munivacaH zrutvA jIvayazA sadyo galitamadA'bhazAvat / kaMsAya tavRttAntaH proktaH patnyA rahasi / tataH kaMso vasudevayuto mathurAyAmAgAt / tataH kaMso vasudevena saha prItiM kurvANo'nyadA jagau-adya mamaikena devenetyuktam-tava mRtirbhaviSyati zIghraM sptaassttvrssmdhye| tadA myoktN| kathaMcin mama mRtiSTalati navA / tato devenoktam-yadi tvaM vasudevapalyA devakyAH saptagarbhAn khagRhe pAlayasi // 33 // an Educa For Private Personal Use Only Smainelibrary.org Page #319 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education | tadA tava mRtirna bhavati / tato vasudevadevakIbhyAM kaMsavacaH pratipannam / jAtAn jAtAn garbhAn kaMsena gRhItvA | zilAyAmAcchoTitAH channam / tadA'ntarAle hariNegameSI devo bhaddilapure nAgazreSThinaH priyAyAH sulasAyAH sutAn | mRtAn kaMsagRhe vasudevaputrasthAne muJcati sma / tAMzca vasudevaputrAn SaT nAgazreSThigRhe mumoca / teSAM nAmAni nAmnA'nIkayazo'naMgasenAvajitasenakaH / mathitArirdevayazA, zatrusenazca te tvamI // 1 // atha devakyAH saptame garbhe utpanne sA svapnAni siMhArkAgnigajadhvajasarovimAnAni sapta dadarza / tataH kramAt saptame garbhe samutpanne devakyoktaM | patyuH puraH - mayaikaH putro na lAlitaH / adhunA yo bhaviSyati sa gRhe sthApyate pAlyate ca mayA / vasudevo jagau - | pratijJAbhaGgo bhavatyevaM / tataH patnyoktam - upAyena pAlyate / tato vasudevena gokule nandasya patlyA yazodAyA garbhaH kaMsAyArpitaH / svaputrazca yazodAyAH pAlanAyArpitaH / tato devakI navanavotsavamiSaM kRtvA putravilokanAya yAti / te utsavA adyApi loke prathitAH santi / ityAdi sarvaM zrIneminAthacaritrAdavagantavyam / anyedyuH zrIneminAthapArzve dharmaM zrutvA samyaktvamUladvAdazavataM dharmamaGgIcakAra / zrIjinadharmaM zuddhaM pAlayitvA sacchIlazAlinI devakI svargaM jagAma / tatayutvA martyabhavaM prApya karmakSayAn muktiM yAsyati / iti devakIkathA samAptA // 28 // jainelibrary.org Page #320 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| // 333 // // zrIbharate- Apado vilayaM yAnti, zuddhazIlaprapAlanAt / draupadyA iva sAnnidhya, kurvate nirjarA api // 1 // draupadIzvaravRttI 2 vibhAge NI tathAhi-pAJcAladezavibhUSaNaM kAmpIlyapuraM pattanaM zobhate sma / tatra drupado rAjA nyAyAdhvanA pRthivIM pAla yAmAsa / tasyAnyadA putrI babhUva / tasyA janmotsavaM kRtvA draupadIti nAma dattam / draupadI vardhamAnA kramAta pApitrA dharmakarmazAstrANi pAThitA / yataH-"prathame nArjitA vidyA, dvitIye nArjitaM dhanam / tRtIye nArjito dharma-IN zcaturthe kiM kariSyati ? // 1 // rUpayauvanasampannA, vizAlakulasambhavAH / vidyAhInA na zobhante, nirgandhA iva kiMzukAH! // 2 // " anyadA rAjA yauvanaM prAptAM pariNayanayogyAM dRSTvA varacintAzokasAgare papAta / yataH jammaMtIe sogo vaDtI ya vaDae ciNtaa| pariNIyAe daMDo juvaipiyA dukkhio niccaM ||1||niyghrsosaa para-12 IN | gehamaMDaNI kulakalaMkakalibhavaNaM / jehiM na jAyA dhUA te suhiA jIvalogaMmi // 2 // " tatastadA rAjJo- II dAtam-yo rAdhAvedhaM sAdhayiSyati sa mamemAM putrI prinnessyti| tato bahuSu dezeSu dezadezeSu kuGkumapatrikAH preSya bahUn yudhiSThirAdibhUpAn AninAya / SoDazAraM cakramuccaiH stambhasyopari maNDitam / adhastAttailabhRtaH kaTAho || || maNDitaH / sRSTisaMhArAbhyAM bhramatazcakrasyopari sthitAyAH puttalikAyA vAmacakSurUrdhvamuSTiradhodRSTinaro yadA vidhyati || // 333 // Jain Education R adional For Private & Personel Use Only ainelibrary.org Page #321 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Bio-AsipApA Augaan IELDEST YEAUDIOy BUOD on er tadA rAdhAvedhaH sAdhitaH kathyate / evaMvidho rAdhAvedho na kenApi bhUpena sAdhitaH / tato'rjunena rAdhAvedhaH saadhitH| tato draupadI yAvadarjunasya kaNThakandale varamAlAM cikSepa tAvat pareSAM caturNA yudhiSThirabhImanakulasahadevAnAM kaNThe papAta bhUyo bhUyaH / drupado bhUpo jagau-kiM kariSyate ?, mAlA tu paJcAnAmapi kaNThe papAta / / tadA'kasmAttatra cAraNazramaNo mahAtmA''gAt / tataH sarve bhUpAstaM nantuM yyuH| tatra dharmopadezaM zrutvA drupado rAjA papraccha-bhagavan ! anayA putryA'rjunakaNThe kSiptA satI varamAlA kathamanyeSAM caturNAM kaNThe papAta ? / agrataH kiM | IN kariSyate ? / tato yatiH pUrvabhavakRtaM karma asyA draupadyA yathA samAgAttathA prAha-pUrvaM campAyAM puryoM somadeva-| somabhUtisomadattAhAstrayo bhrAtaro dvijA vasanti sma / teSAM kramAttisro nAgazrIratibhUtazrIyajJazrInAmnyaH priyA Asan / trayANAmapi priyAbhiH svasvavArake bhojanaM kuTumbArtha niSpAdyate / anyeyuH khavArakadine nAgazrIrvayAM | rasavatIM varavyaJjanAdipezalAM kurvANA vayaM tumbaphalaM rndhyaamaas| jJAnataH kaTutumbIphalaM jJAtvA nAgazrIrdathyau- bahudravyavyayo'tra lagnaH, tena mayA kathaM tyakSyate ? / kvApi bhAjane tatphalaM kSiptvA nAgazrIranyayA rasavatyA sarva | MIlkuTumbaM bhojayAmAsa / itazca shriidhrmghosssuurysttraayyuH| teSAM ziSyo dharmaruciryatirmAsakSapaNapAraNe nAgazrI-| Page #322 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 12 vibhAge // 334 // Jain Education In nilayaM yayau bhikSAyai / tayA nAgazriyA yatidviSTayA tasmai munaye tat kaTutumbIphalaM jJAtvA bahu vizrANitam / dharmarucirmunirgurUNAM pArzve sametya tat kaTutumbIphalaM bahudravyasaMskAritaM darzayAmAsa / guravastaM tad dRSTvA procuHkaTutumbIphalamidaM bhUriprANiprANApahArakaM vidyate / tadidaM kaTutumbIphalaM kvApi niravadye sthaNDile pariSThApaya | yatnataH / gurUpadezAttatphalaM dharmarucistyaktuM bahirudyAne gataH / kathaMcidekasmin bindau bhuvi patite bahvIH sahasramitAH pipIlikA mRtA dRSTvA dharmarucirdadhyau - yadaitat kaTutumbIphalaM pariSThApyate tadA bahavo jIvA mariSyanti / tasmAdahametadbhakSayAmi / evaM vimRzya svayameva dharmarucirbhuGke sma / sa yatiH zuddhaM saMyamamArAdhya paJcaparameSThidhyAnaparo mRtvA sarvArthasiddhivimAne yayau / tadA dharmarucerbahirgatasya bahUvIM velAM jJAtvA tasya sAdhorvilokanArthaM munayaH | preSitA gurubhiH / tataste yatayastaM sAdhuM mRtaM dRSTvA tasyopakaraNaM gurupArzve AninyuH / sUrayastasya sAdhoH sarvArthasiddhigamanaM jJAtvA sAdhUnAM pArzve jaguH = dharmaruceryaterbhAgyavato jIvo yatanayA mRtvA sarvArthasiddhivimAne yayau / nAgazrIrakRtAlocanA kramAnmRtA SaSThe narake yayau / tato matsyo'bhRt / tataH saptame narake yayau / tato'pi mInasta - to'pi narake gatA / evaM saptavAranarakagamanaM matsyabhavodbhavanaM cAbhUttasyAH / evaM bahUn bhavAn bhrAntvA girinadI draupadI kathA / // 334 // nelibrary.org Page #323 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education grAvanyAyena nAgazrIjIvazcampApuryAM sAgaradattazreSThinaH subhadrApatnIkukSAvavatatAra / kramAt prAptasamaye subhadrA putrI - masUta / tasyA mAtApitRbhyAM sukumAriketi nAma dattam / tatraiva pure jinadattazreSThinaH putraH sAgaraH satAM sukumA|rikAM kramAt pariNinye / zreSThinA sAgaradattena sa jAmAtA svagRhe sthApitaH / anyadA sukumArikayA saha yAva - drAtrau zayyAyAM suptaH tAvattasyA jvalatkhadirAGgAratulyadehasparzaM jJAtvA sAgaro virAgavAn jAtastasyAm / tatastAM sukumArikAM suptAmeva muktvA svagRhe gataH / sAgaraM gataM matvA prAtaH sukumArikA bhRzaM rurodeti- mAM muktvA'dya patirgataH / tataH putrIrodanakAraNaM mAtApitRbhyAM jJAtvA dAsIpArzvAt tatrAgatam / bho putri ! mA rodanaM kuru / karmaNo'gre ko'pi na chuTito rAjA vA raGko vA / tvayA pUrvabhave kasyApi viyogaH kRtastenAdhunA'bhUttava / tataH sAgaradatto'bhyetya jinadatAMtike jagau - tvatputro na varyaH / yo madIyAM putrIM pariNIya gato'nyatra / tena sa tvatputro matputrIM punaraGgIkarotu / jinadattaH zreSThI svaputramAkArya prAha - putra ! yena nareNa yA nArI aGgIkRtA sA nArI na moktavyA / tvaM tvevaM tAM kathaM muJca, kulInena tvayA suta ! / kathamevaMvidhA zreSThiputrI tyaktA'dhunA iha // 1 // saguNaM nirguNaM cApi mucyate'GgIkRtaM nahi / sakalaGkaM sakoTyalpaM, candraM nojjhati inelibrary.org Page #324 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| // 335 // // zrIbharate. dhUrjaTiH // 2 // tasmAdimAM priyAM sadya, Adriyasva manoramAm / mAtApitrorvacaH samyak, kriyate hitamicchunA daupadIzvaravRttI 2 vibhAge ||3||saagrsttH tAtAgre pAha-pravizAmi jvalatyagnau, majjAmi jaladhau punH| na punargehinImenA, zraye'haM duHkhadAyinIm // 1 // asyAH palyA vapuHsparzo'GgAratulyo'sti nirbharam / tenAsyA antike sthAtuM, zakyate na mayA manAk // 2 // etacchrutvA sAgaradattaH putrikAyAH pArthe sametyAvag-sAgaro manasA'pi tvAM, na dhyAyati / sute! manAk / vArtA tiSThatu dUre tu, tato'nyaM ramaNaM vRNu // 1 // vayaM varaM kulInaM ca, vinItaM hitakArakam / / tvatkRte AnayiSyAmi, duHkhaM kArya tvayA'tra na // 2 // tataH sAgaradattena dvitrA varA AnItAH ye svaputryAH pANi grahaNArthaM te sarve tAM suptAM muktvA gatAH / tataH sAgaradattena raGka eko bhikSArtha mArgayan tatra khagRhe aaniitH| || taM rata karpUravAsitAmbuprakSAlitAGgaM nAnAvidhabhUSaNabhUSitaM kRtvA khAM putrIM tasmai dattA sAgaradattena / so'pi al raGkastAM sukumArikAmaGgAratulyazarIrAM jJAtvA dadhyau-kimaGgArazakaTIyaM strI ? rAkSasIyaM vA ? / evaMvidhAM tAM // 335 // prajJAtvA so'pi raGkaH sukumArikAM tyaktvA gtH| punarjagrAha kharparaM raGkaH / pRSTaH zreSThinA-bho mahAbhAga ! || kiM tvayA madIyA putrI tyaktA ? / raGko'vak-agnipravezo vryH| na punarasyAstava putryAH sprshH| tataH pUrvavattAM| Jain Educatan di Awainelibrary.org Page #325 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educati putrIM rudatIM vIkSya sAgaradattastatraitya putrIM prati prAha - pUrvakRtakarmaNaH ko'pi na chuTyate / yataH" sUryo'pi bhrAmyati vyomni, guNI bhikSAmaTATyate / mUrkho'pi sampadaM bhute, vipAkAt pUrvakarmaNAm // 1 // Arohati girizikharaM samudramullaMghya yAti pAtAlam / vidhilikhitAkSaramAlaM phalati kapAlaM na bhUpAlaH ! // 2 // " tataH sukumArike ! prAkkarmacchittyai dAnaM dehi / tapaH kuru / zAntAtmA tvaM tiSTha / tataH sA sukumArikA santoSaM kRtvA | jainadharmaM kurute sma / tasyA gRhe ekadA sAdhvyo vihRtyarthaM smaagmn| tayA zuddhAnnapAnairbhAvataH pratilAbhitAH sAdhvyaH / tAsAM sAdhvInAM pArzve sukumArikA dIkSAM jagrAha / sA sukumArikA pUrvArjitanibiDakarmacchide duSkaraM tapaH kartuM lagnA / kadApyeSA sukumArikA pravartinIM praNamya prAha-janarikte vane gatvA, ravau dattekSaNA sphuTam / ekAgramAnasA SaSThASTamAdisattapaH parA // 1 // AtApanAmahaM kartuM vAJchAmi sAmprataM kila / pUrvasaMsArasambandhi, karma bahasti me dRDham // 2 // pravartinI jagau vatse !, svacche AtApanA manAk / yujyate bahirudyAne, kartuM sAdhvyA kadApi na // 3 // sukumArikA jagau - yadyapi bahirudyAne AtApanA kartuM sAdhvyA na yujyate, tathApyahaM bahirudyAne karmacchedAyAtApanAM kariSye / AdezaM dehi / balAdAdezaM prApyAtApanAM lAtuM sukumArikA bahirudyAne gatA Page #326 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2 vibhAge // 336 // Jain Education saptASTau dinAni / ekadA yAvatsukumArikA AtApanAM lA lagnA tAvadakasmAdekA vezyA tatrAgatA / sA kIdRzI asti ? / ekasya narasyotsaGge suptAM nArIM vezyAM sukumArikA dadarza / dvitIyo narastasyA mastake puSpAvataMsaM badhnAti / tRtIyo narastAlavRntena vAtaprakSepaM karoti / caturtho narastasyA mastakasyopari chatraM dhatte / paJcamastasyA aGge vizrAmaNAM | kurute sma / evaMvidhAM gaNikAM dRSTvA sukumArikA dadhyau - asau nArI dhanyA / yasyAH paJca narA evaMvidhAM zuzrUSAM kurvanti / ahaM tu punaH punaH puruSeNa tyaktA'smin bhave / tataH sukumArikA evaM nidAnaM cakAra-yadyAcIrNasya cedasya, tapaso'| sti phalaM mama / tadAnIM devadatteva bhaveyaM paJcabhartRkA // 1 // sAdhvIbhiH sA tathA tapasyantI nidAnaM kurvatI yadA na nivRttA tadA sukumArikA pRthagupAzraye sthApitA / kramAt saMlekhanAmaSTau mAsAn kRtvA navapalyopamasthitikA surI saudharme babhUva / tatazyutvA sA surI asmin kAmpIlyapurapattane drupadabhUpateH putrI draupadI paJcAnAM pANDavAnAM kaNThe varamAlAM cikSepa | nidAnakarmata evamasyAH karmodayaH samAgAt / karmaNaH purataH ko'pi na chuTati / yataH - " kiM karoti naraH prAjJaH, preryamANaH svakarmabhiH ? / prAyeNa hi manuSyANAM, buddhiH karmAnusAriNI // 1 // yadupAttamanyajanmani zubhamazubhaM vA svakarma pariNatyA / tacchakyamanyathA naiva kartuM devAsurairapi hi // 2 // draupadIkathA / // 336 // Page #327 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tato bahubhirjanaistadA jinadharmaH prpede| tato draupadI paJcabhiH pANDavaiH vArakeNa svaskhadine bhoktavyA, yasmin dine yasya vArakaH tasmin dine'nyena nAgantavyam / anyedyaupadI yAvadantaHpure sthitA khAtmapramANamAdarza vilokayati tAvadito naardsttraagaat| tadA draupadI khavapuH punaH punarvilokayantI manasA'pi na sambhAvayAmAsa / tato nArado russttH|| tata utthAya dhAtakIkhaNDamadhyasthAparakaGkApuryAM yayau / tatra padmottaro rAjA rAjyaM kurute sma / tasyAgre yAvannArado gataH tAvat padmottaro rAjA jgau| ka ka gatastvaM ? / kuto'trAgAH / nArado'vag-hastinAgapure'haM gtH| tatra paJcAnAM pANDavAnAmantaHpure yAdRzI draupadI asti tAdRzI tavAntaHpure nAstyekA'pi ptnii| tataH sa padmottaro rAjA tAmaGgIkartukAma ekaM devamArAdhya draupadIM khapArzve AninAya / tataH padmottaro rAjA jagau-bho draupadi ! tvaM mayA saha bhogAn bhuMkSva / idaM rAjyaM tava vartate / paTTakUlAdi tvaM gRhANa / sarvAsAM patnInAM tvaM mukhyA bhava / tvAM pRSdaivAhaM sarva kArya kariSyAmi / tadA bahubhiH prakAraistasyAH zIlaM khaNDitumupakramaH kRto. rAjJA / tasyA draupadyA manAgapi na mano vikAraM gatam / draupadI paJcaparameSThinamaskAraM kurvANA SaSThASTamAditapaHmarate. 57 INparA babhUva / itaH paJcApi pANDavAH kRSNapArzve gatvA draupadIgamanavRttAntaM procuH / kRSNo'vag-sAmprataM na For Private Personal Use Only in Education Mainelibrary.org Page #328 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| ||shriibhrte- jJAyate kena draupadI hRtA ? / ito nAradaH punastatra kRSNapAdhaiM samAgAt / kRSNo'vaga-bho nArada! tvayA kutracid draupadIzvaravRttI draupadI dRSTA ? / nArado'vag-dhAtakIkhaNDamadhyasthAparakaGkAsvAminaH padmottarasya rAjJo'ntaHpure draupadItulyA nArI || 2 vibhAge N ekA dRSTA / tataH kRSNaH paJcabhiH pANDavaiH saha susthitadevamArAdhya SaDapi rathasthAH samudramadhye bhUtvA tatrApara kaGkApuryA bahirgatAH / prathamaM kRSNaM niSidhya pANDavaiH padmottareNa saha yuddhaM kRtam / tatra pANDavaireritam || tataH kRSNena tatra yuddhaM maNDitam / tenAparakaGkezena padmottarabhUpena sammukhaM sametya pANDavaiH kRSNena ca saha yuddhaM ||5|| kRtN| padmottaro bhgno| vapramadhye pravizya pratolI dRDhaM dApayitvA madhye sthitH| tataH kRSNaH prAkArasyopari sthitvA / / narasiMharUpaM kRtvA vanaM tathA kampayAmAsa yathA rAjJo vapurapi cakampe / lokAnAM tadAnIM gRhANi petuH / padmo-16 ttaro rAjA bibhyat kRSNasya pArzve sametya prnnnnaam| kRSNasya pAdayoH patitvA kSamayAmAsa / mayA mauDhyaM kRtaM / prathamaM yad daupadI hRtaa| dvitIyaM mauDhyaM mayA kRtaM bhavatA saha yuddhaM kurvatA / mamopari kRpAM kuru / draupdiimnggii-IN|||| 337 // kuru / uttamAnAM praNAmAntaH kopo bhvti| tataH kRSNena svarUpaM kRtaM / puramadhye nItaH kRssnnH| padmottareNa rAjJA | bhaktiH kRtA bhojanadAnena / draupadI samAnIyAntaHpurAt kRSNAyArpitA / tataH kRSNo draupadI mahAsatI vAla Jain Education H a na For Private & Personel Use Only PREnelibrary.org LALI Page #329 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education In yitvA lAtvA pazcAddalitaH / itastadvIpotpannajinapArzve jambUdvIpasatkaM kRSNamAgataM zrutvA tatratyo vAsudevaH samudropakaNThe samAgAt / dvAbhyAM kRSNAbhyAM zaGkhaH pUritaH / zabdau mIlitau / sAgaramuttIrya gaGgAtaTe sarve samIyuH / pUrvaM pANDavA nAvA nadImuttIrya kRSNasya balaM vilokyate itikRtvA taiH naurna preSitA / kRSNo bhujAbhyAM nadImuttIrya pANDavapArzva prApa / tataH kRSNena ruSTena rAjyamuddAlya jagRhe / dakSiNamathurA dattA kuntIvacasA / draupadI hRSTA / tataH khagRhe samAgatA satI puNyaM cakAra / kRSNo dvArikAyAM gataH / ekadA zrIneminAthastatra samavAsArSIt / tatra kuntI paJcabhiH putraistatpatnIbhiH saha nemiM nantuM gatA / zrIneminAthena dharmopadezo dade / tathAhi - " mANusakhittajAI, kularUvAruggamAuyaM buddhI / savaNuggaha saddhA saMjamo ya logaMmi dulahAI // 1 // " ityAdidharmaM zrutvA kuntI - draupadyau paJcApi pANDavAH samyaktvamUlAM dvAdazavratIM jagRhuH / kramAt paJcApi pANDavAH svaM putraM rAjye'bhiSicya kuntI draupadIyutAH zrIgurupArzve dIkSAM laluH / tato draupadI nAnAvidhaM tapaH kurute / anyedyuH zrIzatruJjaye | draupadI sAdhvI samAgAt / tatrApi bahutapaH kurvANA kramAdAyuSaH kSaye paJcame kharge jagAma draupadI / tatazyutvA kramAt stokabhavamadhye draupadI mahAsatI muktiM yAsyati / iti draupadImahAsatI kathA samAptA // 29 // elibrary.org Page #330 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2 vibhAge kthaa| dhAriNIkathA candanabAlAkathAyAM samasti // 30 // dhAriNIsacchIlapAlanaparA, jIvAH saddharmakAriNaH / dhAriNIva zrayanyatra, paratra ca sukhazriyam // 1 // tathAhi-ujjayinyAM caNDapradyoto bhUpaH pRthvI prazazAsa nyAyAdhvanA / tasya bhUpasya dvau shodrau-paalkgopaalko| mithaHprItibhAjau bhavataH sma / anyeAstatra zrIdharmaghoSasUriH samAgAt / tatra dharma zrotuM gopAlako'gamat / / " saMsArAmbunidhau sattvA, UrmibhiH prighttttitaaH| saMyujyante viyujyante, tatra kaH kasya baandhvH||1||RturvytiitH parivartate punaH, kSayaM prayAtaH punareti candramAH / gataM gataM naiva tu sannivartate, jalaM nadInAM ca nRNAM ca / jIvitam // 2 // " ityAdi dharmopadezaM zrutvA gopAlakaH pravrajyAM lalau / pAlakasya dvau putrau babhUvatuH / eko|'vantivarddhano dvitIyo rASTravarddhanazca / dvAvapi dharmakarmazAstraM paThataH sma / -" rUpayauvanasampannA, vizAlakulaN| sambhavAH / vidyAhInA na zobhante, nirgandhA iva kiMzukAH! // 1 // vidvattvaM ca nRpatvaM ca, naiva tulyaM // 338 // kadAcana / svadeze pUjyate rAjA, vidvAn sarvatra pUjyate ! // 2 // " kramAd dvAvapi putrau bhUpaputryau pariNAyitau / anyecurasArasaMsArasukhaM kSaNabhaGguraM matvA avantivarddhanarASTravarddhanayoryathAyogyaM rAjapadavIM yuvarAjapadavIM ca vitIrya / oil o Jain Educati nal For Private & Personel Use Only M ainelibrary.org Page #331 -------------------------------------------------------------------------- ________________ IN pAlakaH saMyama jagrAha / yataH-"jaha cayai cakavaTTI pavittharaM tattiyaM muhutteNa / na cayai tahA ahanno dubbuddhI khapparaM dmo||1||" rASTravaInasya bhAryA dhAriNI sacchIlazAlinI babhUva / tasyAH putro'vantiseno'jani / anyadA dhAriNImapsaronibhAM vIkSya rAjA dUtIpArthAdyayAce iti-mama patnI bhava tvam / tadA tayA jalpitaM-kimayaM bhUpo dhana lajjate laghubhrAtRpatnI yAcamAnaH ? / parastrIgamanAt puruSo narakaM yAti / yataH- " vikramAkAntavizvo'pi, IN kAparastrISu rimsayA / kRtvA kulakSayaM prApa, narakaM dshkndhrH!||1|| te kaha na vaMdaNijjA, rUvaM daLUNa parakalattANaM / dhArAhayatva vasahA vaccaMti mahIM paloyaMtA ? // 2 // alasA honti akajje pANivahe paMgulA hoi (garA dhnnaa)| paratattIsu ya bahirA jaccaMdhA parakalattesu // 3 // devadANagaMdhavA jakkharakkhasIkanarA / baMbhayAri namasaMti dukkara je karaMti te // 4 // " etaddhAriNIproktaM bhUpaH zrutvA gUDhamanAH sthitaH / rAjA dadhyau-bhrAtari jIvati eSA mAM naaddiikrissyti| tenAdau bhrAtaraM hanmi / pshcaadhmimaamnggiikrissyaami| evaM dhyAtvA'nyedya po dhAriNImicchan bhrAtaraM hatavAn / dhAriNI khakAntaM jyeSThena hataM matvA pracchannaM zIlarakSArtha sahasA kauzAmbyAM gatA / dhAriNI sagarbhA khaM garbhamanAkhyAya samutpannavairAgyA mahattaropAnte dIkSA jagrAha / kAle garbho jJAto mahattarayA / hakkitA Jain Education Icona For Private & Personel Use Only hinelibrary.org Page #332 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate- vibhAga dhAriNI kthaa| // 331 // sA-bho dhAriNi ! kimidaM tvayA kRtam ? / dhAriNI jagau-mayA dIkSAgrahaNAvasare dhyAtaM, yadyahaM garbhasvarUpamakatha- yiSyaM purA tadA tvayA mahyaM dIkSA na dAsyate sma ! / ato mayA garbhasvarUpaM na proktam / tataH kAle suto'jani / nAmamudrAbharaNairalaGkRtaM sutaM kRtvA bhUpagRhAGgaNe mukto'nggjH| tadA kSaNAntareNa tatrAgatena jitasenabhRpena gRhItaH sa bAlaH / svagRhe nItvA putravattaM sthApayitvA janmamahotsavapUrva maNiprabha iti nAma dattaM rAjJA / kramAdrAjJi paralokaM gate maNiprabho rAjye'bhiSikto'mAtyaiH kRtaH / ito'vantivarddhano rASTravarddhanabhrAtRvadhodbhutapazcAttApAt dhAriNIputrasyAvantisenasya svaputrAbhAvAdrAjyaM vitIrya gurupArzve dIkSA lalau / so'vantiseno balI maNiprabhaM bhUpaM daNDaM yAcate sma / daNDAdAnena sarvabalena kauzAmbImavantIseno veSTayAmAsa / tadA mAtrA sAdhvyA tayA tatrAbhyetya kharUpamuktvA sutau yuddhAnnivAritau / militau prsprN| prItibhAjau bhUpau jAtau / tato dvAvapi bhrAtarAvujjayinI / prati calitau / mAtApi mahattarA ttraabhyeti| dharmopadezaM dadau / yataH-"dharmAjjanma kule zarIrapaTutA saubhAgyamAyurbalaM, dharmeNaiva bhavanti nirmlyshovidyaarthsmpttyH| kAntArAcca mahAbhayAJca satataM dharmaH paritrAyate, dharmaH samyagupAsito bhavatu vaH svargApavargapradaH // 1 // " tato dvAvapi bhUpau mAtRpAghe samyaktvamUlaM dvAdazavrataM lalatuH / // 339 // in Education Malhelibrary.org Page #333 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | mArge dharmopadezaM zRNvAnau hAvapi bhrAtarau jinendradharma kurutaH sma / dhAriNI ciraM saMyamaM pratipAlya sarvakarmakSayAnmuktiM / yayau / iti dhAriNIkathA samAptA // 30 // | vaiyAvRttyaM vitanvAnaH, sAdhUnAM satataM janaH / puSpacUleva labhate, sadyaH kevalisampadam // 1 // devAH kurvati sAnnidhyaM, zraddhAzIlaprabhAvataH / kalAvatyA yathA razmiH, priyAyAH shngkhbhuupteH!||2|| tathAhi-ihaiva jambUdvIpe maGgalAdezabhUSaNe zaGkhapure prajAnukUlaH zrImAn zaGkhabhUpo rAjyaM karoti sma |tN bhUpamekadA siMhAsanasthaM gajazreSThiputro datto mudA nanAma / rAjA prAha-bho datta ! yat kiJcit kautukaM dRSTaM bhramatA bhuvi tatkathyatAM tvyaa| tato jagau-devAhaM ! devazAlapure gato'bhUvaM vANijyArtham / vANijyasAgare yasmAdasmAkaM zrIH prava-IN rdhate / tatra yanmayA kautukaM dRSTaM tasya svarUpaM vaktuM na zakyate / vadanniti datto nRpAgre citrapATikAM nyadhAt / tatra likhitAM kAJcidvarAM nArI vilokya devIti manyamAno vyadhUnayat bhUpapurandaraH shirH| tato dattaH sasmeraM prAhadeva ! neyaM devI, kintu mAnuSI vidyate / rAjA'vak-kasyeyaM putrI ? / datto'vak-devazAlapure vijayasenabhUpasya bhI Jain Educa t ion For Private Personel Use Only Shajainelibrary.org Page #334 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2 vibhAge kthaa| zrImatI priyA'bhUt / tasya ca putrI kalAvatI rUpalAvaNyaparAbhUtAmarI vidyate / sA vidhAturAdyA sRSTiriva satI kalAvatIkramAt sarvavaryadharmakalAkuzalA babhUva / uhAhayogyAM tAM putrI bhUpo matvA vivAhamelanacintAsAgare mamajja / ito'nyedyustayA putryA pituragre proktamiti / yo me praznacatuSTayIM pUrayiSyati sa eva mayA pariNetavyaH / tato gADhataharacintAbdhau bhUpo nimagno'tIvAbhavat / tasyAH putryA vivAhArtha rAjA svayaMvaramaNDapaM kArayAmAsa / mAsadvayAnte caitrazuklapakSe ekAdazIdine lagnamasti / sA punaH kalAvatI jinadharmakuzalA'sti ! / etanmayA tatra vyavasAyArtha gatena dRSTam / tatra ca pure vijayasenabhUpasya jayasenAvaM sutaM srpdssttmhmjiivym| sukhAsanasamArUDhaM kRtvA rAjA hRSTastaM putraM svagRhamAnayAmAsa / tato rAjA mAM sahastrAbharaNAdidAnAt saccakAra putramiva / anyadA mAM sabhAsamakSaM nararAjaH samAdizat / khabandhorjayasenasya yathopakRtaM tvayA tathA svasuH kalAvatyA asyAstulyavarakathanena / mAM varacintAsAgarAduttAraya / tadA tvAM yogyaM matvA tasyA rUpaM citrapaTe likhitvA'hamatrA''gamam / idaM hi rUpaM // 340 // varNikAmAtraM tasyA ihAnItaM prabhuvilokanAya / yAdRzamasti tasyA rUpaM tAdRzaM devo'pi vaktuM na kSamaH / yAvatI prabhA bhAnoH pratibimbe'pi kiM tAdRzI dRzyate ? / tadvimbaM pazyan bhUpaH kSaNaM mukulitekssnno|dhuunyitvaa ca ziro| Jain Education L o nal For Private & Personel Use Only l inelibrary.org Page #335 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dattaM prati tadaivaM madhuramUcivAn ( eSA mAM samIhiSyate katham / ?) tatastaM rAjAnaM khinnaM dattaH prAha-vAmin ! na kriyate khedaH, cetasA zakunaiH punaH / nUnaM kalAvatI saiva, patnI tava bhaviSyati // 1 // paramArAdhyatAM deva!, drutaM vAgIzvarI surI / yathA praznacatuSTayyA, nirNayo jJAyate tvyaa|| 2 // tataH zrIzaGkhabhUpo brahmacaryAdikriyAdibhirvAgdevIM tathA toSayAmAsa yathA sA pratyakSIbhUyAvadat / yataH tvatpANipAtayogena, zAlabhaJjyapi tatkSaNAt / / | kartA kalAvatIproktapraznAnAM varNanirNayam // 1 // praNamya devIM vacanaM jagrAha / tato devI tirodadhe / tataH kRtakRtyo bhUpaH samaM dattena satvaraM pratasthe devazAlapuraM prti|tN bhUpamAgacchantaM zrutvA vijayaseno nRpo'pi vijayaM| || putraM zaGkhabhUpateH sammukhaM praiSIt / zaGkhasya vijayo militaH / puramadhye samahaM pravezitaH sa zaGkho vijaya senena / atha svayaMvare bhUpAH samIyuH / upaviSTA maJconmaJceSu / zaGkho'pyupaviSTaH / tataH sukhAsanArUDhA sakhI-IN parivRtA dhRtAtapatrA kalAvatI svayaMvaramaNDape aayyau| atha prAharikapratihArImukhAt samasyAcatuSkaM pRthak pRthak | kalAvatI papRccheti-ko devaH 1 ko guruH 2 kiM vA, tattvaM 3 sattvaM 4 ca kIdRzam ? / spaSTIkartA'rhati spaSTaM, kalAvatyA varasrajam // 1 // svaskhaprajJAnusAreNa, tataH sarve'pi bhuudhvaaH| uttaraM pradadunaiva, mene sA paramAhatI // 2 // Jain Educatio C itional For Private Personel Use Only Page #336 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| zrIbharate- tataH zaGkhabhUpaH prAha-eSA pAJcAlI stambhasthA anayoktAyAH pratyuttaraM kathayiSyati / ityuttavA pAJcAlImUrdhni pANi-kalAvatIzvaravRttI 2 vibhAge IN kuzezayaM zaGkhabhUpo dadau yAvattAvat stambhasthA pAJcAlI prAha praznapratyuttaramiti-vItarAgaH paro devo 1, mahAvratadharo guruH 2 / tattvaM jIvadayA jJeyA 3, sattvaM cendriyanigrahaH 4 // 1 // tataH pramuditA pUrNakAmA / // 341 // kAmaM kalAvatI / kaNThe zrIzaGkhabhUbhartuzcikSepa varaNasrajam // 2 // tataH kalAvatIzIlaprabhAveNa mahaujasaH / / sAmarSA api bhUpAlA, na zaGkha prAbhavaMstadA // 3 // tatastayorvivAhotsavaH kRto mAtApitRbhyAm / tato rAjA pariNayane varAya jAtyebhAzvAdIn bahUn dadau / mutkalApya zvazuravarga zaGkhabhUpatiH kalAvatIyutaH pratasthe khapurIM / kA prati / datto'pi vijayasenabhUpAdezAt kalAvatyA saha ccaal| ekasyandanamArUDhau tau dampatI mahAmahotsavapurassaraM || puramadhye pravivizatuH / tayA kalAvatyA samaM sukhamanubhavan zaGkhabhUpo bhUyAMsamanehasaM samakSipat / anyeyuH svapne / pIyUSakumbhaM prapUrNamAlokya patyuH puraH prAha kalAvatI / zrutvaitatsvarUpaM bhUpo hRSTaH prAha-bho bhadre ! tava putro varyo 341 // na bhaviSyati / itaH mauktikaM tAmraparNA vA, devyA garbha ddhaanyaa|assttmaasii vyatikrAntA, viMzatyA'bhyadhikA dinaiH / ||prsuuyte kila strI prAga, pitRgehe iti shrutiH| vijayaH khanarAn praiSIdityAvAtuM kalAvatIm ||2||tessaaN bhRtyAnAM / Jain Educationa lional For Private Personal use only ainelibrary.org Page #337 -------------------------------------------------------------------------- ________________ hastena, sAMzukAmaGgadadvayIm / bhaginyai preSayAmAsa, mUrta snehmivaatmnH||2||te bhRtyAstatra gtaaH| rAjJo'gre kathita taiH-kalAvatIM preSaya pitRgRhe| rAjJA na mAnitam / tataste kalAvatyai sAMzukAmaGgadadvayIM kuzalodantakathanapUrva dduH| tataste pazcAdgatAH / bandhusnehAt kare dhRtvA, tadAnImaGgade mudA / bhujAmUle mahAdevI, vayasyAbhiranInahat // 1 // tataH kalAvatI varSe aGgade bhujAmUle baDhe dRSTvA pramodamedurA sakhIbhiH saha gavAkSasthA vArtA kartuM lagA / aho | premA prasthite hi, mayi tasya cirAyuSaH / yenedamadbhutaM praiSi, keyUradvayamadya me! // 1 // cirAdaya mayA prApta, vastu tatpANisaGgatam / zobhate sma tathA jAtaM, janma me saphalaM sphuTam ! // 2 // sakhyo'pyUcurmahAdevi, tasya vizvAbhinandinaH / candrasyeva kumudatyAM, tvayi premAtiricyate // 3 // tadAnImetajjalpamAnAM kalAvatI // sakhIbhyAM rAjA gavAkSasyAdhastAd vrajan azRNot / tataH samutpannAtIvakopo bhUpo dadhyau-evaMvidhaM kalAvatyA, yadyakRtyaM prajAyate / tadA vidhoH samutpannA'GgAravRSTirasAtakRt // 1 // bahireva dhruvaM raktAM, guJjAmiva calekSaNAm / / ghigimAM kapivat kAmajADyalolo naraH sphuTam // 2 // tadimAM mahA'satImaGgamAlyamiva tyajAmi / iti guuddhN| dhyAyan bhUpaH svasthAne samAgAt / jJAtvA kalAvatyA duHkhAgamanaM draSTumazaknuvAno ravirastaM gataH / pracchannaM nRpeNa / a Jan Educati on For Private Personal use only how.jainelibrary.org Page #338 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. kthaa| zvaravRttI 2 vibhAge // 342 // mAtaGgayugalamAkArya proktam-iyaM kalAvatI vane tyAjyA yuvAbhyAM / hastayugaM sAGgadaM chittvA yuvAbhyAmAneyaM mama kalAyatIpArzve / tatastau mAtaGgau kalAvatI vane ninytuH| procatuzca tau-devi ! na jJAyate samyak kena doSeNa rAjA tyAMnI tyAjayati ? / tava sAGgade bhuje chettumAdezo dtto'sti| rAjJa AdezaH kRto vilokyate evaM / kalAvatI jagauVIbho mAtaDau! yuvayorna duussnnN| patyuzcApi na dUSaNaM / mama karmaNa eva dUSaNam / tatastau mAtaGgau tasyAH kalAvatyAHsAGade bhuje chedyaamaastuH| tadA kalAvatyoktaM tayoragre-mama karmaNedaM kRtaM, tena ko doSo bhvtoH?| tau mAtaGgau bhuje sAGgade / lAtvA svapuraM prati celtuH| itastatra kalAvatI putramasUta / kalAvatI putraM prAha-tava yadi piturrahe janmAbhaviSyat / | tadA'nekavAdyaninAdAdyutsavaH pitrA kariSyate sma / atra tu zRgAlAdizabdairutsavo jAyamAno'sti / itastatra nadIpUro vRkssaadiinunmuulyitumaarebhe| parameSThinamaskAraM smRtvA sA prAha-pativratAdharmo yadi me trizuddhayA pAlito'bhUt zIlaM ca pAlitaM mayA samyag bhavati tadA madIyau bhujau punavauM bhavetAM, nadIpravAhazcAnukUlo bhvtu| tataH zIlaprabhAveNa // 342 // tasyA bhujau punarnavau jAtau / atrAntare kazcittApasastatrAbhyetya prAha-tavAtra sthAtuM na yuktaM / yato bhavatI prAsUta putram / tataH kalAvatI jagau-devaguruprasAdAt sarva vayaM samasti / tataH sA kulapateH pAdyaM gatA / For Private in Education Intematon F Personal Use Only inelibrary.org pa Page #339 -------------------------------------------------------------------------- ________________ || kulapatinA pRSTA duHkhakAraNaM kalAvatI khavanavAsasambandhaM prAha / tApasAdhipatiH prAha-bhadre ! mA khiyethAH vRthaa| jAnAmyahaM lakSaNaistava zreyAMsi punarbhaviSyanti / evamAzvAsitA tena hRSTA kalAvatI vijayasenabhUpaputrI tApasIbhiH samaM tasthau / itastAbhyAM mAtaGgAbhyAM kalAvatyAH sAGgade bhuje bhUpAya datte / rAjA tu tayoraGgadayo-IN vijayasenAkhyetyakSarANi vIkSya sAkulo dattamAhUya papraccha-ko nu devazAlApurAdatrAgAt kalye ? / tenoktaM-tatranAtyA rAjabhRtyA AgatA abhUvan / devyAH kRte bhrAtrA aGgadavayaM preSitaM vijayena / tasyAH pArthe samasti / zrutvai-IAll tadbhUpo vajrAhata iva kSaNaM bhUtvA siMhAsanAt papAta mumUrcha ca / kathazciJcandanAdibhizcaitanyaM lambhito rAjA pazcAttApaparo vakSastADayannidamUce / yataH-aho me mUDhakAritvamaho me mndbhaagytaa| aho me nirvicAritva-INI || maho mama kuzIlatA ! // 1 // kimetadityasau pRSTo, vilapanniti matribhiH / salajaM sAnutApaM ca, sapUtkAra-II mayo'vadat ||2||k yAmi kimu vA vacmi, ka vizAmi karomi kim ? / Atmanaiva mayA''tmA'sau, hanta kaSTe nipA-1 zAtitaH // 3 // anAdRtya kulAcAramapyacintya nijocitam / dharmacchedamanAlocya, hA kiM cakre durAtmanA ? // 4 // lakSmeva candralekhAyAM, dugdhe pUtarakAniva / hA hA ! doSamasambhAvyaM, tasyAM kathamabhAvayam ? // 5 // tat kasya | bharate. 58 Jain Education ine mal For Private & Personel Use Only NEnelibrary.org Page #340 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrImaratezvaravRttI 2 vibhAge // 343 // darzayiSyAmi svakIyamAnanaM / mayA mauDhyAMt priyA tyaktA / tataH praguNIkRtya citAmahaM kASThabhakSaNa kariSyAmi' tato'mAtyAH procuH - svAmin ! ekA tAvanmRtA devI kenApi nijakarmaNA / dvitIyaM tvamAtmahatyAM kartumicchasi tasmAdvivekin ! amuM kadAgrahaM muJca / ityAdi paurAmAtyAnAM yuktiyuktavacAMsyapyanAdRtya nRpo vegAnmRtyave kAnane'gamat / samayajJo gajazreSThI kAlakSepacikIH madhurAkSaramAha sma zrIzaGkhadharaNIdhavam - bho rAjan ! dinezAn jinendrAnarcaya tavApado gamiSyanti / tataH prathamaM jinaM pUjayituM zrIjinaprAsAde gato rAjA / taMtra jinaM pUjayitvA tato'mitatejasaM muniM vandituM gataH / muniriti dezanAM dadau - "jIvAH saMsArakAntAre, pUrvakarmavazeritAH vAtapramya iva vyarthaM bhrAmyanti bhrAntisambhRtAH // 1 // sukhaM sukhamiti bhrAntA, duHkhapRktAH pade pade ! jIvAH klizyanti saMsAre, vAtoddhUtapalAzava (tU) // 2 // kalpadrumiva mA hASad, bhavodvinoM bhavI hahA / na sevate jinAdhIzaM, paratreha ca zarmadam ! // 3 // duSprApaM prApya janmedaM bhavakoTiSu durlabham / kartavyo hi tathA dharmo, yathA syAnmuktizarma ca // 4 // munervacanamAkarNya, sadyaH saJjAtanandathuH / vizazrAma vizAmIzastatraiva khalu tAM nizam // 5 // atha vibhAtakalpAyAM nizi svapnamAlokya bhUpo guroH purataH prAha - "apakkaikaphalA Jain Education onal kalAvatI kathA / // 343 // jainelibrary.org Page #341 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vallI, patitA kalpapAdapAt / Aruroha punaH pUrNaphalA sA tatra tatkSaNAt // 1 // " taM svapnaM zrutvA gururAha-bhavAn kalpavallImahIruhaH, vallI priyA te, sA'sUta putraM, sA'tra smessyti| tato hRSTo raajaa| puramadhye samAgAt / / janAMstAM draSTuM praiSIt / datto'pi bhUpapreSito vanAdvanaM bhraman tApasavanamekamadrAkSIt / tatra gatvA dattaH kalAvatIsambandhaM tApasaM papraccha / provAca muniH-bhadra ! kiM tayA kArya tava ? / datto'vag-zaGkhabhUpasya priyA na lbhyte|| tena sa bhUpaH priyAviyogAnmariSyati / tato munirAha-asmin vane ekA strI saputrA'sti / tato dattaH kalAvatI draSTuM niryyau| dUrato dattamAlokya, jAgracchokA klaavtii| ruroda rodsiikukssimbhripuurnnprtisvnaiH||1|| dattaH prAha svasarmA tvaM, rodIH karmaphalaM hydH|abhuktvaa prAgbhavopAttaM, na mucyante jinA api // 2 // yataH-tadvivekini! dhIratvamAdAya rathamAruha / khadarzanasudhAvRSTayA, nRpamAzvAsaya drutam // 3 // pazcAttApaparo bhUtvA, vahnimahAya so'vi zat (vizannahAya so'nalam ) / dinamadyatanaM kaSTAt, sthApito'sti nreshvrH||4||kuliinaa mAnamunmucya, priyaIN kaarunnytsttH| natvA kulapatiM sadya, Apapraccha kalAvatI // 5 // tatastenApi dattAzIH, prahitA hitmicchunaa| cacAla saha dattena, sAGgajA vijayAGgajA // 6 // AkAtha puropAnte samAyAtAM kalAvatI rAjA hRSTaH purapra-al Jain Education anal For Private & Personel Use Only LSMainelibrary.org Page #342 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| // 344 // ||shriibhrte. vezamahotsavaM tasyAzcakAra / prAha ca bhUpaH-nirdoSA'pi tathA bhadre !, yanmayA tvaM viDambitA / mocitA ca vanekalAvatIzvaravRttI 2 vibhAge tanme, kSamyatAM devi! duSkRtam !||1ttH kalAvatIyuto rAjA sukhena rAjyaM cakAra / kalAvatIputrasya janmamaho-IN INtsavaM kRtvA svapnAnusArataH puSpakalazetyabhidhAM khasUnordadau / kalAvatyA'nyadoktaM-khAminnahaM kena doSeNa tvayA 0 vane tyAjitA? / rAjA'vak-bho bhadre! tvayi doSo na manAga vidyate / kintu te prAgbhavAcIrNa karma tat vidyte|| mayA tvaM bhuje sAGgade dadhAnA sakhIpArzve (dRSTA, tvaM) 'tena premapAtreNa me idaM datta'miti prAha tadA tacchrataM myaa| tato mayA ruSTena tava bhujacchedaH kaaritH| bhUpo'vag-priye ! zrIamitatejA munirvane samAgato'sti / tasya pArzve gatvA tava prAgbhavakharUpaM pRcchyate sAmpratam / tataH kalAvatIyuto rAjA munipArzve dharma zrotuM yayau / dezanAnte mhiipaalH| papraccha-bhagavan ! kiM karma kRtaM kalAvatyA parabhave ? / yena karmaNA nirdoSAyA asyA mayA kathaM (kRpa) cheditau / mujau ? / muniH prAha-asti zrImadvidehovyAM zrImahendrAhyaM purm| tatra naravikramo rAjA rAjyaM cakAra / lIlA-IN vatI tasya jaayaa| asUta putrI sulocnaam|maataapitrormhaaprempaatrN sulocanA'bhUt / sA prApa tAruNyaM kramAt / Kel putryAmutsaGgasthitAyAM bhUpasya kenacit rAjakIra upaayniikRtH| tataH kautukinA rAjJA pRSTaH kIraHprAhAzIrvAdavaca // 3441 Jain Educationallammal For Private & Personel Use Only wwjainelibrary.org Page #343 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - nena |-sphurttmHksspaaghaatii, rAjatejo'bhivardhakaH / bhAti pratApabhAnuste, rAjan ! vizvAvabhAsakaH // 1 // prItena rAjJA tasmai narAya bahudAnaM dattvA putryai rAjazuko dttH| sulocanA hRSTA / taM zukaM gRhItvA svasthAne sametya svrnn|| paJjare'kSipat |-shrkraashklaiH zAlidADimAphalabhakSaNaiH / hArahUrAdipAnaizca, pramodAttamapoSayat // 1 // taM zukaM / karasthaM hRdayasthaM aMsasaMsthaM paJjarasthaM pAThayantI sulocanA vyanodayat / yataH-bhojane zayane rAjasthAne pAne vane gRhe / yogIva mAnasaikAgryaM, nAmuJcattaM sulocanA // 1 // anyeyurvane taM zukaM gRhItvA sakhIyutA gtaa| tatra sImandharaprAsAde zuko dRSTvA zrIvItarAgaM cetasyacintayat / 'dRSTapUrvamidaM bimbamIdRk kvApi mayA pure'ti bhAva yan jAtismRti prApya pUrvabhavaM zukaH sasmAra / cAritraM sugatipradaM pUrvabhave prAptavAn / adhyaiSi sarvazAstrANi, kssyopshmtsttH| kriyAM punarakASa na, sarvathA ptthnaikdhiiH||1|| vastrapustakapAtrAdimUrchAnUditatattvadhIH / parolApakAriNIkRtya, mudhA jJAnamahArayam // 2 // vrataM virAdhya paryantamasaMsAdhya mudhAvrataH / vipadya kAnane'muSminnahaM 21 rAjazuko'bhavam ! // 3 // prAgbhavAbhyAsitavidyAvazAt tiryagbhave'pi paNDito'bhUvam / tatkathaM jJAnadIpe'haM, karaprApte'pyapuNyavAn / tiryagjanmodadhau magnaH, skhalaccaraNapaddhatiH ? // 1 // ataH paraM prabhu zrIsImandharaM praNamya Jain Education For Private Personal Use Only Page #344 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| // zrIbharate- mayA bhoktavyamityabhigrahaM zuko lalau / sulocanA'pi tIrthezaM, natvA'bhyarcya ca bhaktitaH / sapaJjaraM tamAdAya, kalAvatI. zvaravRttau 2 vibhAge IN nijmndirmaasdt||1|| kIraM kare'nyadA''dAya, rAjakanyA sulocanA / bhoktuM yAvadupAvikSat, smRtvA khaniyama || shukH||1|| tAvannamo'rihaMtANamityuktvA ca nabho'dhvanA / udaDIyata tIrthezaM, nantuM caityaM jagAma ca // 345 // // 2 // yugmam / khairai sImandharaM natvA, tatraivAne trizuddhitaH / vijahAra phalAhAraiH, prItizrIkusumAkaraiH // 3 // ito rAjatanUjAyAM, krandantyAM tdviyogtH| dhAvanti sma tadAdAtuM, payodhiM garuDA iva // 1 // chinnapAdape te rAjasevakAH zAkhini niviSTaM taM zukaM baDDA bhUpAlaputryA agre upaninyire / sA premamanmanAlApaiH kareNAdAya jagau zukamiti / jananItulyAM mAM tyaktvA kathaM gtH| na vizvAsamataH paraM tava karomIti jalpantI rAjaputrI sulo canA zukasya gatibhaGgAya pakSau ciccheda / tatastaM kASThapaJjare cikSepa / zuko'pyacintayat dhiG me !, praadhiinItvvednaaH| kriyAM nAkaravaM mUrkhaH, svAdhInAmapi hA tdaa!||1|| saha kalevara ! khedamacintayan, vavazatA hi punst-ICI|| 345 // va durlabhA / bahutaraM ca sahiSyasi jIva ! he, paravaze naca tatra guNo'sti te // 2 // ityAdicintAparaH zukazcaNimamuJcat / duHkhito'bhUt / sa mRtvA'nazanenAtha katipayadivasAntare devaH saudharmakalpe bhAsuro'bhUt / sulocanA / Jain Education eation a l For Private Personel Use Only Lainelibrary.org Page #345 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kIrasya duHkhAnmRtvA'nazanena mRtyunA saudharme'bhUt priyA tasya / bubhujAte ca tau sukhm| rAjan ! zukajIvastvaM / zaGkhanAmA tvaM tatacyuto babhUva / sulocanAjIvaH punareSA klaavtii| prAgbhave yatkalAvatyA pakSau chinnau zukasya te / tatkarmavipAkena tvayA'syAHcheditau karau / sarvasya karmaNo'vazyaM, zubhasyApyazubhasya ca / dazadhA bahudhA caiva, vipAkaH | paripacyate // 1 // tatastau zaGkhakalAvatyau dampatI jAtismRti prApya cAritrAbhilASiNau babhUvatuH / nivezya kharAjye putraM puSpakalazAkhyaM zaGkhakalAvatyau guroH pArzve dIkSAM jgRhtuH| prapAlya cAritraM ciraM tau dampatI vrgmvaaptuH| tatazyutau nRbhavaM prApya prAptasaMyamakevalajJAnau muktiM gmissytH| iti kalAvatIkathA smaaptaa||31|| MI puSpacUlAkathA anikAputrAcAryakathAyAM jJeyA // 32 // paumAvaI ya gorI, gaMdhArI lakkhamaNA susImA yAjaMbuvaI saccabhAmA rupiNi kaNhaSTamahisIouruM l zIlAdiruciraM dharma, kurvANo mAnavo'nizam / satyabhAmeva labhate, sAdhuvAdaM pade pde||1|| tathAhi-dvAravatyAM kRSNo rAjyaM karoti sma / anyadA nArado bhraman kelikutUhalI harimandiramabhyagAt / / hariH katicit padAn sammukhaM gatvA muni namAma / tatra sthitvA kSaNaM krIDAlolaHzuddhAntamIyivAn muniH| tadA Jain Education I n For Private Personal use only d ainelibrary.org Page #346 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| ||shriibhrteshvrvRttii 2vibhAge // 346 // satyabhAmA vadanaM darpaNe vIkSamANayA nArado na namaskRtaH / devAdhIzvarapriyA api mamAvajJAM na kurvanti / satyabhAmAsma / eSA punarahaMyuttvAdaucityamapi nAcarat / kruddho nArado vyomamArgeNa kuNDinapuraM gtH| rukmirAjakhasrA / 2 rukmiNyA satkRtastatra / tatastasyAH puro hariguNAnAcaSTa / kRtvA'nurAgiNIM viSNau tAM rukmiNI tasyA rUpaM citrapaTe likhitvA kRSNasya darzayAmAsa / kRSNo'vag-kasyA rUpamidaM ? / nArado jagau-rukmibhUpaterlaghuH khasA rukmiNI / kanyeyam / tadA tena varNyamAnAn guNAnAkarNya kRSNo'nurAgabhAraM babhAra tasyAm / kRSNaH prAha-bho | RSe! tathA kuru yathA mameyaM patnI bhavati / munirAha-mayA tvayyanurAgiNI bhRzaM kRtA'sti / dUtaM tatra preSya / mArgaya tAM tvam / ahaM tathA kariSye yathA tava patnI bhaviSyati / vicAro na kartavyaH / kRSNo'bhyarcya taM rukmiNI yAcituM dUtaM prAhiNot rukmiNaM prati / dUtastatra gatvA kRSNoktaM proktavAn / tato rukmI prAhagopAya bhaginImahaM na dAsyAmi / purA mayeyaM zizupAlAya dattA'sti / taM varaM vinA nAsau zobhAM labhate / ratnaM // 346 // hemAzritaM bhAti, jyotsnA candrAzritA punaH / nAgavalyA mukhaM yadvattatheyaM tena nizcitam // 1 // ityAdyuktvA dUtaM pazcAt preSayAmAsa / rukmIdUtaH pazcAdAgatya kRSNAya rukmiproktaM proktavAn / ito rukmiNIpitRsvasA prAha Jain Educator For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org Page #347 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rukmiNyagre-tvaM viSNunA yAcitA / paraM tava bhrAtA tasmai na dtte| taM nirAkRtya tvAM zizupAlAya daasyti| tadA | rukmiNI jagau-mayA vissnnurevaanggiikrtvyH| tadA pitRvasA rukmiNI kezave raktAM nizcikAya / pitRvasA kRSNAya jJApayAmAsa / tvayi rukmiNI sAnurAgA'sti / tena tvayA guptavRttyA mAghASTamIdine samAgantavyam / nAgapUjAmahotsavacchalenAhaM rukmiNI vane AnayiSyAmi / tatastvayA rukmiNI aGgIkAryA / itazca kuNDina|pure klaptavaivAhikamahotsave zizupAlaH pANigrahaNotsavotsuko'bhyagAt / vijJAya zizupAlasyAgamaM kalipriyamukhAt rathadvayArUDhau zIrizAGgiNau tatra jgmtuH| tadA pitRsvasA puraskRtAM rukmiNI prati prAha-bhadre ! samAgato / dUrAttvadIpsitaH patiH / mA vilambaM kuru / rathaM samAruha / tadA pitRvamuktyA rukmiNI tathA'karot / tadA pitRkhasrA viSNu kenApyabhajyamAnavaibhavaM matvA svadoSApahArAya gADhaM pUccakre-dhAvata dhAvata! bho hiyate hiyate / rukmiNI hariNA blaat!| pUrayitvA pAJcajanyaM svamanorathaM ca lakSmaNa(bala)yuk kRSNaH svapuraM prati cacAla / atha bhUribalayutau damaghoSarukmiNau vAdibaninAdairodasI pUrayantau rukmiNI hRtAM jJAtvA tatpRSThau dadhAvatuH / rukmiNI bahrIM senAM dRSTvA cAgacchaMtI prAha-yuvAmekAkinau nAtha !, to tvasaGkhyabalAnvitau / matkRte'yamapAyo'bhU For Private Personal Use Only Jain Education Interational Page #348 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 347 // dyuvayorAkulA'smi tat // 1 // tataH kRSNaH prAha mA bhaiSIstvaM ripucchedi, zauyaM pazyeti nau bruvan / tadbhIcchide haristAlIM, cicchedaikena patriNA ! // 2 // priye ! madagre etau varAkau kAkAviva gamiSyato nAzamityuktatvA kRSNo mudrikAvarjaM ghaTavadacUrNayat / tataH yuddhasaMrambhiNaM kopAt khAnujaM vIkSyaM rathI balastatrAgRhya sapriyaH praiSIt / svayaM tatraiva tasthivAn / rukmiNI prAha - khAmin ! kRSNa tathA tvayA yuddhaM kAryaM yathA krUro'pi rukbhibhUpAlo rakSaNIyo raNAGgaNe ! / rathena javinA gehaM, prasthite sapriye harau / amanthattUrNa sa kSamAbhRto vairibalArNavam // 1 // halena kulizeneva, vidviSo balasUdanaH / mUsalI pAtayAmAsa, dantAbalaH ziloccayAn // 2 // tadAnIM dhore raNe jAyamAne bhItaH zizupAlo naMSTvA kApi jagAma / punaH kSaNAdyuddhaM kartuM zizupAlo DuDhauke rukmyapi ca / tadAnIM yuddhaM kurvatA nArAyaNena zizupAlaziraH chinnaM kamalanAlavat / jagAdaivaM balI rukmiNaM prati - rukmiNIvadhUvacanAnmukto'si gaccha jIvitaM lAtvA / tatraiva puraM nivezya rukmI tasthau / kRSNastu dvArakAyA bahirudyAne samAgAt / khapure svargapurasodare darzite hariNA rukmiNI prAha- idaM varyaM puramasti / paraM tvayA'haM chalenAtrAnItA'smi / hari rAhatvayA khedo na kAryaH, ahaM tvAM sarvAsu patnISu mukhyAM kariSyAmi / tato gAndharvavivAhena pariNeyAM hariH pariNinye / Jain Educationonal satyabhAmA kathA / // 347 // Cainelibrary.org Page #349 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NudyAne lakSmIdhavalagRhasodare purAtanI lakSmImUrtimutthApya rukmiNI hariratiSThipat / tato gRhe samAgAta kRssnnH| satyabhAmayA proktaM tvayA kIdRzI priyA''nItA'sti ? / kRSNo'vak-sundarodyAne muktA'sti yasmin zrIgRhamasti / tataH satyabhAmA kRSNAnyapatnIyutA cacAla / mArge zrIgRhaM prApa / tatra rukmiNImupaviSTAM vIkSya lakSmI-12 bhrAntyA tasyAH pAdayoH papAta / tatastAM prAha-bho lakSmi ! tvaM sarvasya vAJchitaM datse / tena mama sarvastrIpUtkRSTaM rUpaM kuru / tayoktaM-bhaviSyati tavotkRSTaM rUpam / agre satyabhAmA rukmiNI draSTuM cacAla / tadA rukmiNI utthitA zrIstatropaviSTA / tataH satyabhAmA pazcAdvalitvA kRSNaM prAha-tvayA'haM vaahitaa|asyaaH pAdayoH pAtitA'smi / ahaM mugdhA / tataH kRSNo hasitvA prAha-bho bhAme ! iyaM tvayA zrIbuddhyA''rAdhitA / tato'taH paramasau paTTarAzyastu / / |tataH kruddhA satyabhAmA khagRhaM yayau / evaM sarvAsu bhAryAsu rukmiNI mukhyAM kRtvA kRSNo rAjyaM karoti sma / anyedyuH zrInemipArzve dharma zrotuM gatA / tadA tatra prabhuNA proktaM jIvadayAmayaM dharma zrutvA rukmiNI dIkSA lalau / khaDgadhArAsahodaraM tIvra tapastaptvA kramAt kSINakarmA rukmiNI muktipurI jgaam| itirukmiNIkathA samAptA // 33 // dvArakAyAM puri vasudevaputraH zrIkRSNastrikhaNDAdhipo nyAyAdhvanA pRthvIM pAlayAmAsa / tena kRSNena padmAvatI JainEducation Inter For Private Personal Use Only Shelibrary.org Page #350 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kRSNAgra mhissyH| // 348 // // zrIbharate. gaurI gAndhArI lakSmaNoM susImA jAmbUvatI satyabhAmA rukmiNyabhidhA aSTau rAjaputryo mahAmahotsavapUrva pRthak / zvaravRttI savANA pRthak pariNItAH / aSTau agramahiSyaH kRtAH kRSNena / etAsAM pariNayanasvarUpaM vistarAt zrIneminAthacaritre / jJeyam / samudravijayarAjaputraH zrInemikumArastRNavadrAjImatyAdi rAjyaM ca tyaktvA varSa yAvaddAnaM dattvA zrIgiri nAragirau saMyamaM jgraah| kramAt kevalajJAnamapi prapede / sa zrInemijino'nyecurbhavyajIvAn prabodhayan dvArakAyAM / bahirudyAne samavAsArSIt |prbhuN tatra samavasRtaM zrutvA kRSNo ddhyau| adya mama bhrAtA shriinemiraagto'sti| tena gatvA / kAvandiSye taM jinam / tatastasmai vardhApanakAya pAritoSikaM dadau / tatra dharma zrotuM zrIkRSNasamudravijayarAjavasudevA dayo bahavo nRpA gtaaH| prabhuNeti dharmopadezo dade / tathAhi-"svargastasya gRhAGgaNaM sahacarI sAmrAjyalakSmIH zubhA, saubhAgyAdiguNAvalivilasati khairaM vapurvezmani / saMsAraH sutaraH zivaM karatalakoDe luThatyaJjasA, yaH zraddhAbhara-1 bhAjanaM jinapateH pUjAM vidhatte jnH||1|| ratnAnAmiva rohaNaH kSitidharaH khaM tArakANAmiva, svargaH kalpamahIruhA miva saraH paDkeruhANAmiva / pAthodhiH payasAmivendu mahasAM sthAnaM guNAnAmasAvityAlocya viracyatAM bhagavataH IN saGghasya pUjAvidhiH // 2 // " dezanAnte zrIkRSNaH papraccha-bhagavan ! mamAmUraSTau agramahiSyo jAyA vartante // 348 // Jan Education For Private Personal use only LArainelibrary.org Page #351 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tAH sarvAH satya eva athavA na santi ? / zrIneminAtho jagau-sarvA agramahiSyaH satya eva / tataH kRSNaH provAcabhagavan ! varSamadhye kA sarvotkRSTA tithirvidyate ? / prabhuH prAha-mArgazIrSasya zuddhA ekAdazI sarvotkRSTA vidyte|| evaM kathamucyate / zrIneminAtho jagau-mArgazIrSasya zuddhAyAmekAdazyAM zrIarajinasya diikssaa| zrImallinAthasya / janma dIkSA jJAnaM ca / zrInaminAthasya dIkSA'bhUt / yathA'smin bharate paJca kalyANakAni jAtAni tathA zeSeSu bharateSu erAvateSu paJcasu paJcasu paJca paJca klyaannkaani| evaM sarvakalyANakAni paJcAzat bhvnti| ataH kAraNAtteSu kalyANeSu vizeSatayA tapaH kAryam / tataH kRSNo jAmbuvatyAdipatnIyutastAM tithimArarAdha vizeSAt / tato lokairapi ekAdazI tithirArAdhitA / adyApi lokaistAM tithiM muktvA sarvA ekAdazyo muuddhraaraadhynte'punnyvdbhiH| tAsAM kRSNasya patnInAM devairapi sametya zIlacAlanaM na kRtaM / punarna manAg calitAH satyabhAmAdayaH / ubhayakAlaM pratikramaNaM trikAlaM jinapUjAH sarvAH satyabhAmAdayaH kurvte| kramAdavasare zrIneminAthapArzve dIkSA laluH / tato niraMtara yatinIpArzve SaSThASTamA''di tapaH kurvate tathA yathA kSINakarmalepA jAtAH / zrIzatruJjaye gatvA tIvaM tapaH kurvANAH bharate.59 IN kevalajJAnaM / svakhAyuSaH kSaye muktiM yyuH| iti kRSNAgramahiSIkathAH saGkSapAta, vistarAtvasthAne jJAtavyAH // 34 // Jain Education anal For Private Personal use only Page #352 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaa| // 349 // // zrIbharate- jakkhA ya jakkhedinnA, bhUyA taha ceva bhUyadinnA yAsegA reNA veNA, bhaiiNIo thUlabhaddassa // 5 // zIlavatIzvaravRttI 2vibhAge etAsAM kathA zrIsthUlabhadra-zrIyakakathayorantare jJAtavyA / iti yakSAdikathA samAptA // 35 // lAicAi mahAsaio,jayaMtu aklNksiilkliyaao|ajvi vajaha jAsiM jasapaDaho tihuynnesyle!6||mal ___ ato'tra kAsAMcidagRhItAbhidhAnAM caritrANi kthynte!| pAlayanto janAH zIlaM, salIlaM zubhabhAvataH / labhante muktizarmANi, sadyaH zIlavatIva sA! // 1 // NI tathAhi-jambUdvIpamadhye dakSiNabharatabhuvi zrInandavananAmadheyaM puraM raajte|ttraanekbhuupsevyo'rimrdnnaamaa rAjA rAjyaM kurute sma / asya ratnAkarAbhidhaH zreSThI rAjamAnyo vidyte| tasya zreSThinaHzrInAmnI patnI nirupmgunnmnnikhaanividyte| zrAddhadharmamanAbAdhaM pAlayan zreSThI sukhahetuM putraM cireNApi kAlena na lebhe| putrAbhAvaduHkhapIDitA zrIranyedhuH zreSThinamAcaSTa-caityAgre jinanAthasya, svAminnupavane puraH / devI vyaktA mahAzaktirAste'jitabalAbhidhA // 1 // sA // 349 // ca putrAnaputrANAM, nirdhanAnAM dhanAni ca / durbhagAnAM ca saubhAgyamAdhatte sevitA satI // 2 // aputtANa|| puttaM avittANa vittaM, avijANa vijaM asukkhANa sukkhaM / acakkhUNa cakkhU sarogANa'rogaM, maNovaMchi Jain Educatio For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #353 -------------------------------------------------------------------------- ________________ / yatthaM sayaM dei esA // 3 // tasmAdAryaputra ! putrArtha tasyA upayAcitumarhasi / putrArthe hi vidhIyante svaprANA apyupAyanam / tena zreSThinA''rAdhitA devI prAha-tavAdhunA putrAbhAvakRdantarAyakarma kSayaM gtN| putro bhaviSyati / cheSThinaH putro'bhavat / bhAgyayogAta phalatyeva kAle khArAdhitA kriyaa| atha janmotsavaM kRtvA sUnorajitaseneti nAma zreSThI dadau / kramAdvAlyamatikramya yauvanazriyaM prApa / ajitasenaputrasya tasyAnurUpakanyAyai zreSThI ratnAkaro buddhimAniva zAstraM sandohamAno ddhyau| kanyAM guNaistulyAM yadyeSa mama nandano labhate tadA varam / yataH :prabhuH pAravazyaM durvinyo'nugH| duSTA ca bhAryA catvAri, manaHzalyAni dehinAm // 1 // " itazca vyavasAyArtha tenaiva zreSThinA prahitaH purA ko'pi pazcAdabhyetya vaNiksutastadantikamupAvizat |-vyvhaarsvruupN ca, sa pRSTaH zreSThinA kRtii|aayvyyaadikN sarva, vyAjahAra ythaavidhi||1|| tataH pazcAdAgacchannahaM mngglpuryaamgaa| tatra jinadattazreSThinA saha vyavasAyaM kurvan ekadA bhojanAya nimanito'hamadrAkSaM kanyakAM tatraikAmadbhutAkArAm / / tato bhojanAnantaraM mayA praSTa zreTinniyaM te devakanyeva kA kanyA vidyate / zreSThI prAha-mameyaM zIlavatyAhavA varayogyA'sti / tAdRzo varo tadyogyo na milati tenAtIva cintA cetasi vidyate mama / yataH-" kiM prApsvati Jain Educat onal For Private & Personel Use Only Inswerjainelibrary.org Page #354 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2vibhAge // 35 // varaM zreSThaM ?, tadiSTA kiM bhaviSyati ? / kimasau zvazurAdInvA, khaguNai raJjayiSyati ? // 1 // pAlayiSyati zIlaM zIlavatIkiM ?, prasaviSyati kiM sutam ? / zvazurAdikavargo'syAH, kathaM vA toSayiSyati ? // 2 // mA bhavantu sapatnyo'syA, N kathA duSyeyurmA sma mAtaraH / itthaM pitRgRhe kanyA, mUrttA cinteva vaIte // 3 // " eSA putrI guNamANikyarohaNAcalasodarI vidyte| varaH sadRzo na dRzyate / mayoktaM-tatra cintAM mA kuru / zrInandane pure ratnAkarazreSThinaH / putro'jitaseno vidyate / sa tava putryA yogyo'sti / tato jinadatto'vak mAM prati-bho bhadra ! tvayA sAdhUktaM / varacintodadhau patito'haM bhavatA'dyoddhRtaH / evamuktvA tena zreSThinA khasutAM dAtuM varavilokanArthaM ca svaputro jina-IN zekharaH prahito'sti mayA saardhmtr| sa ca madgRhe vidyate / ratnAkaraH zreSThI jagau-tarhi sa AkAryatAm / tato vaNijA ! tatrAnIto jinshekhrH| jinazekhareNa varaM vilokya bhaginyA vivAho melitaH / tato'jitasenastatra gatavAn / zIlavatIM pariNIyAjitaseno mahAmahaHpUrva pazcAdAgAt / ratnAkaraH zreSThI tayA snuSayA vinItayA hRSTaH san khaM N30 // kRtArtha manyate sma / yataH- "suSayA varyayA svIyakulagehapradIpayA / trivargasAragArhasthyaM, manyate mAnavaH khalu // 1 // " anyadA madhyarAtrau zivAzabdaM zrutvA ghaTaM mastake kRtvA ca zanairguhAnnissasAra / tadA zreSThI tAM / Jain Education For Private & Personel Use Only Einelibrary.org IT Page #355 -------------------------------------------------------------------------- ________________ snuSAmakAle gacchantIM dRSTvA dadhyau-iyaM snuSA mayA suzIlA jJAtA pUrvam / adhunA tvevaM kurvANA dRzyamAnA'sti / tato na jJAyate strINAM svarUpaM kenApi samyak / yataH-" azvaplutaM mAdhavarjitaM ca, strINAM caritraM bhaviMall tavyatAM c| avarSaNaM vApi suvarSaNaM ca, devA na jAnanti kuto manuSyAH ? // 1 // manasyanyadvacasyanyat, kriyAyA manyadeva hi / nArINAM vidyate nUnaM, doSamayyaH striyo ytH||2|| sadgotrajA api ghanA, rskllolsngkulaaH| prAyaH striyo bhavantyeva, nimnagA iva nimnagAH // 3 // etAH svArthaparA nAryo, bahireva mnohraaH| atyantadAruNAzcAntaH, svarNA ktacchurikA iva // 4 // " evaM dhyAyati zreSThini nirmAyA niSkalaGkA satI zIlavatI kiJcidaninditaM kAryaM kRtvA / kA punastatra ghaTaM muktvA svazayyAyAmupetya suptaa|ttshcintaaprH zreSThI prAtaH priyAyA agre prAha-vadhUH zIlaguNairvRddhe !, N|| kIdRzI pratibhAti te?|tyoktN kulamaryAdAnurUpaM ceSTate'khilam ! // 1 // zreSThI jagau priye ! naiva, snuSA''tmIyA jAvarA khalu / yato'dya rajanau vApi, gacchantI vIkSitA rhH||2|| zreSThinyAha-vadhUriyaM viruddhA nAsti / zreSThaya-12 gAvag-yannetrairvIkSyate tadeva satyaM / mayaiSA madhyarAtre ghaTamAdAya bahirgatA dRSTA / muhUrta yAvat kenApi nareNa saha ratvA | gRhe prAptA / tataH parokSAt pratyakSaM blvdvidyte| mayA tu sAkSAd dRSTA / itaH prAtarajitaseno jinendragurukrama Join Educat onal For Private Personel Use Only ainelibrary.org Page #356 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate | sevAM kRtvA mAtApitrorvandhayoH pAdapraNAmArtha praaptH| pRthak pituH pAdau praNamya yAvadagre sthitaH putraH tAvat 2 vibhAge pitA sakhedaM prAha-kimiha procyate vatsa!, vidhaatraa'smdgRhaanggnne| ropitA vanaseheva, pArijAtakavallarI ||1||yaa kthaa| tAdRgvaMzajAtA'pi, gunnsNsrgvtypi| kauTilyaM bhajate cApalatikeva vadhUriyam // 2 // mayA'dya rAtrau vadhvAzcari-1 tramevaM dRSTaM, rAtrau vApi gatvA pazcAdAyAtA / tataH-jAne vatsa! badhUrAsIt, kalpavallIva naH kule / sAmprataM / duSTadoSA tu, viSavalleviziSyate // 1 // tataH ko nAma strINAM vizvAso bhavati ? / yataH-" na badhyante guNaiH / patyuna lakSyante priiksskaiH| na dhanena ca dhAryante, zIlatyAgodyatAH striyH||1||shaastressu zrUyate yacca, yacca lokeSu / gIyate / saMvAdayanti duHzIlaM, tannAryaH kAmavihvalAH // 2 // " nizIthe'dya ka gatA niiraanyndmbhtH| punrmuii-| tAntare samAgAt / teneyaM tyAjyA tvyaa| putraHprAha-tAta! tava vacaH pramANam / tataH zreSThI kUTaprayogeNa vadhvAH IN agre prAha-tvatpitrA'haM tvayA sahAkArito'smi / tenAdhunA tatra gamyate / snuSayoktaM-tAta ! atra kiM kathyate // 31 // ekaM tAvatpitrAdisvajanamilanaM, dvitIyaM tava vaco varyam / tataH zIlavatyanumene zvazuroktam / parIkSAyAM satyAH kRtAyAM vizeSato guNo jAyate / yataH-yAvanna kriyate ratne, parIkSA kovidottamaiH / tAvatkarkarabuddhyA sa, jhAya For Private Personal use only Page #357 -------------------------------------------------------------------------- ________________ te'nyajanaiH khalu ! // 1 // syandanaM praguNIkRtya, zIlavatyA smnvitH| svayaM ratnAkaraH zreSThI, cacAla kRtmngglH||2|| zreSThI mArge gacchan nadyAmupetAyAM zIlavatIM prati prAha-pAdatrANe parityajya, vatse ! saMcara pAthasi / kiJcidvicArya sA'grataH upAnadyutA nadImuttIrNA / zreSThI mene tadA durvinIteyaM zIlavatI / purato gacchan zreSThI mudgakSetraM phalitaM / dRSTvA jagau-aho asya kSetre svAminaH sasyazriyaH karagocarA bhaviSyanti / muSA'bhANIt-yadi jagdhaM nAbhaviSyattadA tAtoktaM sarva satyamabhaviSyat / zreSThI dadhyau-iyamasambandhaM kathaM bhASate ? / kSetraM tu phalitaM dRzyamAnamasti / kSetraM bhakSitaM tu manAga na dRzyate / samRddhyA dhanadaM draGga, saraGgaM janasaGkulam / puraH puramatho vIkSya, sazlAghaM mUrdha dhUnavAn // 1 // snuSayA tadoktaM yadIdamudvasanaM na bhavati tadA shlaaghyte| tataH zreSThinA cintitamasau suSA mAmevaM hasati / tato hAsyaphalaM prApsyati / agre subhaTamAlokya, prahArabharajarjaram / zreSThI zlAdhitavAnasya, zauNDIyaM sAdhu sAdhviti // 1 // dRSTvA taM subhaTaM zIlavatI prAha-sAdhvasti kuTTitastAvatpAmarazcaiva kaatrH| / zreSThI dadhyau-snuSeyaM mayi pratikUlA vidyate / yadyadahaM jalpAmi tattadasAvanyathA karoti / yataH-"sarvasyAtmA guNavAn sarvaH paradoSadarzane kuzalaH / sarvasya cAsti vAcyaM na cA''tmadoSAn vadati kazcit // 1 // Jain Educatia For Private & Personel Use Only YAMjainelibrary.org Page #358 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate. zvaravRttI 2 vibhAge // 352 // evaM bhAvayan mArge kasyacinnyagrodhapAdapasyAdhastAt kvApi zreSThI pathi sthitaH / vadhUrapi vaTacchAyAM parihatya dUrata zIlavatI kthaa| Atape paTamAvRtya tasthau / zreSThI jagau-nuSe ! chAyAyAmAgaccha / vadhUH zrutvA'pi zreSThivacaH tatraiva sthitA / dadhyau / ca zreSThI-upadezAnaheyaM kuziSyavat / tata ekaM janasaGkhalaM puraM dRSTvA zreSThyak-kIdRzaM puraM saptabhiH pATakairvasadasti / vadhUrAha-ayamuhasagrAmaH / zvazureNa cintitaM-maduktameSA'nyathA kurute eva / tataH kvApi gataH zreSThI, tricaturAMstRNakuTIrAn vIkSya prAha-udvaso'yaM graamH| tataH zIlavatI vimRzyeti jagau-janatAsaGkulamidaM sthaanm| tataH zreSThI jagau-sarvathA viparIteyaM kuzikSitaturaGgavat / anarthe rabhasA pAtayiSyati mAM haThAt kil| evaM zreSThI yAvad dadhyau tAvanmAtulaH zIlavatyAstatrAbhyetya sagauravaM zreSThinaM svagRhe nItvA bhojanAdyairupAcarat / sAgraha sthApyamAno'pi tena vaNijA dattakarambakazambalayutaH zreSThI sotsuko'grataH pratasthe savadhUkaH / tato mArge calan / zreSThI kasyacitkarIravRkSasya pArzve tsthau| vaTasyAdhaH karamba bhuktvA suptH| snuSA tu bhoktuM yAvallagnA tAvadvAyaso 352 // rauti sma |tN vAyasaM rudantaM zrutvA snuSA prAha-bho kAka ! kiM karkarAyase ? / tava yanmanasi vartate tadahaM jaanaami| zreSThI supto'pi vadhUvacaH zrutvA dadhyau-iyaM kAkAdInAmapi bhASitaM jAnAti / punaH punaH kAkasyAbhiprAyaM jJAtvA Jain Educati o nal For Private & Personel Use Only IMMainelibrary.org Page #359 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zIlavatI jagau-bho kAka! pUrvamekena mudhA'lIkena patyA sahAhaM viyuktA'bhUvaM / yadi punarapi kimapi kriyate | jalapyate vA tadA na milAmi mAtApitrorapi / jAgarUkaH zreSThI tasyA vacaH zrutvA papraccha-kiM vatse ! durvinIte tvayetyudIryate ? / sA prAha-yadi satyaM procyate tadA doSAya me guNA bhavanti / yata-"kusumanicayaH zAkhAbhaGgaM tanoti vanaspateralasagamanaM bar2yATope vadhAya shikhnnddinH| caturagamano yo jAtyo'zvaH sa gauriva vAhyate, guNavati jane prAyeNaite guNAH khalu vairiNaH // 1 // " bAlye bandhUparodhena sarvazAstrANi bhaNantI pakSirutAhvayaM zAstraM sAtha saamnaaymhmdhyaissi| girA gAruDikasyeva, sarpadaSTa iva kssnnaat| utthAya codyataH zreSThI, vadhUpArzva samIyivAn / // 1 // zreSThI jagau-vadhu ! mayA yo'parAdhaH kRtastvayi sa kSamyatAm / tataH snuSA'vak-tadA'haM tava jAgrataH zivA| zabdaM bahiH zrutvA ghaTaM mastake kRtvA ca nadIM gtaa| zivAzabdajJAnena sAbharaNaM mRtakamAkRSya jalamadhyatastadaGgA-INM lakSamUlyAnyAbharaNAnyAdAya ghaTe kSiptvA tatraiva nadItaTe rahasi khAtaM kRtvA tatra taM ghaTaM sannyasya pazcAt khagRhamaha-d mAgAm / anena duzceSTitenAhaM tvayA'trAnItA tyaktuM yad etadadbhutakarmaNa eva vilasitam / yataH-"kRtakarmakSayo nAsti, kalpakoTizatairapi |avshymev bhoktavyaM, kRtaM karma zubhAzubham ||1||saamprtmess vAyasaH karam yAcamAno Jain Educatan 10 hjainelibrary.org Page #360 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 353 // Jain Education In brUte - karIrastambasyAdho daza lakSANi kAJcanaM samasti / tato mayoktaM kAkaM prati - pUrvaM mayaikaM zvazurasya na rucitaM kRtaM / yadi dvitIyaM karomi tadA me maraNaM syAt / kRtaprahArasampAto jAyate hi yathA'GginAM kSate kSAramivAtra mamApi jalpite duHkhaM bhavati ca / utpATya vilokyatAmidam / vadhUktaM zrutvA sthaviraH sasambhramaM karNau dhUnayan jagau - kiM vatse ! satyametatte proktaM ?, sA'vag- saMzayo'tra karIre ?, yadi na manyate tadA'muM karIramevotpATya vilokyatAm / tataH karambabalipradAnapUrvaM parikaraM baddhvA vRddho'pi lobhAttaruNa iva kuddAlena karIrasyAdhaH khanituM lagnaH / yataH - " dantairuzcalitaM dhiyA taralitaM pANyaMghriNA kampitaM, dRgbhyAM kuDmalitaM balena galitaM rUpazriyA proSitam / prAptAyAM yamabhUpateriva mahAdhATyAM jarAyAmiyaM, tRSNA kevalamekakIva subhaTA hatpattane nRtyati // 1 // " tatra svarNakumbhAzcatvAro nirgatAH / tataH zreSThI dadhyau - aho mUrtimatI lakSmIrevAsau magRhe vadhUH / kAcabhrAntyA marakatamivAvagaNitA mayA // 1 // evaM dhyAtvA zreSThI tAM kSamayAmAsa khAparAdhaprakAzanapUrvam / tatastatkSaNAcchreSThI rathaM vAlayAmAsa / pazcAdAgacchan zreSThI prAha- ayaM vasan grAmaH saptapATakaistvayosaH kathaM proktaH 1 / snuSA jagau - tAta ! yatra bahavo'pi lokA basanti, AtmIyaH ko'pi nAsti, sa zUnya eva kathyate / yataH - "svabhAvasnehasAndreNa, vinaikena priyAtmanA / zIlavatI kathA / // 353 // inelibrary.org Page #361 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education I janAkulamapi kSoNIpIThaM bhAti hyaraNyavat // 1 // udvasaprAyo grAmo dRSTaH / tatra vasannasau grAmo'stIti kathaM snuSe ! tvayoktamiti zreSThinA pRSThe khuSA prAha - tasmin grAme ekaM mama mAtulagRhamabhUt / tenoktaM mayA - asau | grAmaH saptabhiH pATakairvasati / punaH zreSThI prAha-vaTacchAyAM muktvA yadAtape sthitA tatra kiM kAraNam ? / vadhUH prAha - vAyasa zreiTArUDho, vanitAzirasi zravet / SaNmAsAbhyantare patyustadA'nartho bhavenmahAn // 1 // vRkSamUle ca sarpAdibhayAdyA doSarAzayaH / tenAhaM ca vaTacchAyAM tyaktvA'nyatra sthitA''tape // 2 // tataH zreSThI jagau - sAdhu sAdhu kulAdhAre !, sarvabhAvavicakSaNe / vRddhatvena vayaM vItamatayo bodhitAstvayA ! // 1 // tataH zreSThI prAha-yatra mayA subhaTo varNitastatra tvayA kAtaro'yamiti kathaM jJAtaH / snuSA prAhapRSThisthaprahArAn dRSTvA mayoktaM - kAtaro'yaM bhaTaH / yadi subhaTo'yaM bhavati tadA dehAgrabhAge prahArA laganti / zreSThI prAha-vadhu ! yanmayA mudrakSetre paripAkadazApanne varNite sati tvayoktaM - yadi bhakSitaM nAbhaviSyattadA varaM / tacca jagdhaM na dRSTaM / tatra ko heturjagdhakathane ? | vadhUH prAha - eke kauTumbikA dusyAH santaH dviguNavRddhayA kaNAdi gRhItvA kRSiM kurvanti / teSAM yAvaddhAnyaM niSpannaM gRhe AyAti tadA te dhAnyadAyakAH sarvaM dhAnyaM gRhItvA yAnti / inelibrary.org Page #362 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharate zvaravRttA 2 vibhAge // 354 // Jain Education In yatastaiH kRSibhiH pUrvaM bhakSitaM kSetraM, dviguNavRddhidhAnyagrahaNAt / zreSThI prAha-yat nadIM payaHpUrNAM dRSTvA mayoktaM-vadhu ! | upAnahAvuttAraya / tatra tvaM nopAnahAvuttAritavatI / tadA tatra kiM kAraNam ? / snuSA jagau - nayAM kaNTakakITAderbhayaM dRSTvA / dRSTeragocare ko nAmAlpakRte kAyamapAye pAtayet ? / ityAdiputrajAyoktiyuktiprINitamAnasaH / kramAt prApa gRhaM zreSThI, prekSyamANaH purIjanaiH // 1 // tato vadhvA tAni bhUSaNAni ghaTasthAni darzitAni zvazurAya / tataH zreSThinA | sanmAnya sA snuSA sarvasvasvAminIM kRtvA sthApitA / kramAdAyuSaH kSaye zreSThI paralokaM gataH / zreSThipriyA'pi svargaM gatA / tato'jitasenaH kuTumbanAyako babhUva / ito rAjA arimardana ekonapaJcazatIM matriNAM melayitvA paJcazatIM pUrNAM cikIrSuH pratyekaM nAgarAn samAkArya jagau - 'yo mAM hanti svapAdena, ko daNDastasya yujyate ?' sarve'pyUcurjanAH tadA-zirazchedaM sarvadaNDaM so'rhati / iti teSAM nAgarANAM mukhAcchrutvA rAjA yadA na manyate sma tadA | zIlavatIvitIrNabuddhayA'jitaseno bhUpasyAgre gatvA bhUpacintitaM nyavedayat / tato rAjJA sarvAbharaNatrAtaM dattvA | tasmai santoSito'jitasenaH / tato rAjA taM buddhimantaM matvA'jitasenaM mantrimukhyaM matriSu sthApayAmAsa / anyadA | rAjA SaDvidhaM balaM gRhItvA paryantadezabhUpAlaM siMhaM jetuM cacAla / tadA rAjJA sArddhamA kArito 'jitaseno'pi cintA - zIlavatI kathA / // 354 // helibrary.org Page #363 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cAntamanA manAk zIlavatyA mahAsatyA pRSTaH spaSTaM samabhASata / yadyapi tvaM suzIlA'si, tathApyekAkinI gRhe| vihAya saha bhUpena, yiyAsomeM na nirvRtiH||1||shiilvtii jagau-rAjakAryANi kartavyAni yathA tthaa| zIlaM tu madIyaM nizcalaM vartate / devadAnavAdyairapi zIlaM khaNDayituM na zakyamityavadhAryamityuktvA sA pratyayArthaM puSpamAlA patyuH kaNThe kSiptvA zIlavatI prAha-yAvanmadIyaM zIlaM nizcalaM bhaviSyati tAvadiyaM puSpamAlA tvayA kaNThasthA / Fall amlAnA drakSyate / evaM priyAvacaH zrutvA tato'jitaseno rAjJA saha nizcintaH san sainye'cAlIt / bhUpasya / nAca militaH / rAjA tadAnIM kusumavarjitAyAmaTavyAM (a)jitasenakaNThe puSpamAlAmamlAnAM vIkSya papraccha-kuta iyamIdRzI puSpamAlA tava kaNThe dRzyate evaMvidhe vane ? / matrI prAha-mameyaM puSpamAlA priyayA kaNThe kSiptA / tasyAH zIlaprabhAvAnna mlAyati / tato rAjA zIlavatyAH zIlavarUpaM zrutvA cmtkRtH| anyadA narmapAtrANAM nRNAM pArzve zIlavatyAH zIlaM varNayAmAsa / tataH kAmAGkuro bhUpAnugaH sAsUyaM prAha-kutaH || zIlaM caJcaladRzAM ?, tato lalitAGgo jagau-satyaM kAmAkuroditaM, ratikelirabhASiSTa-saMzayaH ko'tra dRzyate ?, azokaH prAha-ahaM yAmi zIlavatIzIlabhraMzAya ! / kautukI rAjA bahu dhanaM dattvA praiSIdazokam / marate. 60 Jain Education R onal For Private & Personel Use Only MOHainelibrary.org Page #364 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 12 vibhAge // 355 // Jain Education bhRtyo'vadhUtaveSaM kRtvA azoko varyanepathyabhRt nandanapure gatvA zIlavatyA gRhasyAsannaM sthAnaM gRhItvA tasthau / azokastatrastho varyaveSabhRt paJcamodvAraM gItamudgiran rucirAGgakaH saJcacAra purastasyAH / bahuprakArAn vikArAn kurvantaM taM sA satI vIkSya dadhyau zIlavatI - mamAsau zIladhvaMsaM kariSyati / nUnamicchati mUrkho'sau, kraSTuM kesarikesarAn / vivikSati hatavAntaH, suhutaM vA hutAzanam // 1 // iti dhyAtvA sA nirvikalpA'pi netrakoNena taM vilokate / tato'zoko hRSTo dadhyau - siddhaM mama samIhitamasyAH sammukhavilokanAt / tato dUtIM prasthApayAmAsAzokastasyAH pArzve / sA tatra gatvA zIlavatyA agre prAha-bhadre ! tava gato bhartA samaM rAjJA / na jJAyate tasya kiM bhaviSyati ? / gato vAsaro nAyAti / bhogaM vinA yauvanaM tava niSphalaM gacchadasti / zIlavatI jagau - kulastrINAM na yujyate'nyena puruSeNa saha vArtAmapi kartuM / kiM punaranyasaGgamaH 1 / punaH punaH kathayantyA tayA dUtyA zIlavatyA mAnitaM / sa preSyatAmatra paJcame dine / tato dUtikayA zIlavatyAH svarUpe kathite azoko hRSTaH / ardhalakSaM svarNasya prathamaM preSitaM tasyA gRhe / tena zIlavatI khazIlarakSArthaM pracchannamapavarakasya madhye gartA khAnayAmAsa / tasyA upari paryaGkaM niSkevalatantusyUtaM sottaracchadaM cakAra sA / paJcame'hani sa svarNasya sArddhaM lakSamAdAya zIlavatIkathA / // 355 // ainelibrary.org Page #365 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tatrAgAt / zIlavatyoktaM-bhojanaM kriyamANamasti / yAvat snAnAya pAnIyamuSNaM bhavati tAvattvaM tu paryaGke upaviza / tato yAvadasau tatropavizati tAvat truTitatantupalyaGkAdadho gartAyAmazokaH ptitH| rajabaddhazarAveNa / bhojanodake tasmai dadatI tiSThati sma / sa cAzoko narakaduHkhaM tatropabhuGkte sma / mAse ekasmin gate rAjA''khyatazokasya zuddhirapi na jnyaayte| tato ratikelistathaiva pratijJAM kRtvA tatra gtH| tayA'zokavat kUpe kssiptH| evaM kAmAkuro'pi tatra gataH / tayA gartAyAM kSiptaH / tathA lalitAGgo'pi / evamazokaratikelikAmAGkuralalitAGgA gartAyAM mahAduHkhamanubhavanti sma / nArakA iva narake / te ca zIlavatIM procurdInAsyAH pIDitAH kSudhA / anAtmajJA narA evamasmadRduHkhabhAjanam // 1 // na dRSTaM tava mAhAtmyaM, mUDhairasmAbhireva hi / prasadyAsmAnnitaH kUpAniSkAsaya satItame! // 2 // tayoce-yUyamasmadIyoktaM kuruta tadA kRSiSyAmaH / tairuktaM yattvayopadizyate tadukaraM sukaraM vA kariSyate / zikSayitveti zIlavatyA bhartari samAgate teSAM caturNAM rAjAnugAnAM svarUpaM proktam / / ekadA bhUpaM saparicchadaM bhojyaami| pazcAttAn prAdupkariSyAmi / tato rAjA nimatritastena bhojnaarth| tatra bhoktumAgataH / itaH pracchannaM zIlavatyA rasavatI niSpAditA / tataste pracchannaM durbalA bahikRtA apavarakAntarAsa Jain Educat onal For Private Personal Use Only Dow.jainelibrary.org Page #366 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 356 // Jain Educatio neSUpavezitAH / , prakSAlitAzcandanena carcitAzca / ito rAjA prAha-bho mantrin ! utsUraM jAyamAnamasti / bhoktuM tava gRhe rasavatI niSpAdyamAnA na dRzyate / matriNoktaM - matpriyAvazaMvadAzcatvAro yakSAH santi / te sarvAM rasavatIM mArgitAM dAsyanti / tato yAvadbhojanArthaM rAjopaviSTaH saparicchadaH / ito yakSapArzvena rasavatImAnIya mArgayitvA / rAjA bhojitaH / tato rAjA jagau - bho mantrin ! ye yakSAH santi te priyAbhISTarasavatIpradAH / te ca yadyasmAkaM pArzve bhavanti tadA mArge randhanAdikkezaM vinA camUrbhojyate / tato mantrI jagau - priyAM pRSTvA te tubhyaM dAsyante / itaH zIlavatyoktaM yakSANAM caturNAmagre ahaM tadA mocayiSyAmi yadi maduktaM kariSyatha / tatastairuktaM yattvayA procyate tadasmAbhiH kariSyate / zIlavatyoktaM - yUyaM maJjUSAmadhye tiSThata / maJjUSA bhUpAya dAsyate / yAvadrAjA ekaM prayANakaM kRtvA madhyAhne yAvadbhojanaM mArgayati tAvadbhavadbhirna vaktavyaM / yadyantarA jalpyate bhavadbhistadA vo maraNaM bhaviSyati / evaM bhavatu iti tairukte sA maJjUSA bhUpAya dattA / bhUpo hRSTo yAvadekaM prayANakaM kRtvA madhyAhne rasavatIM yAcate tAvatte jaguH - vayaM kRzagAtrA atra sthitAH smo / bhojanaM vinA tubhyaM kuto dIyate ? / tato rAjA zabdaistAnupalakSya bahiH karSayAmAsa / tato rAjJA pRSTAste khaM rUpaM zIlavatyAH zIlakha rUpaM ca jaguH / tato rAjA hRSTaH pazcAdetya zIlaM / Arnal zIlavatIkathA / // 356 // Jainelibrary.org Page #367 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zIlavatyA varNayAmAsa / tvaM mama bhaginIti kRtvA vastrAbharaNAdibhiH paridhApayAmAsa tAM sabhartRkAm / tataH sarvalokAzcamatkRtA jaguH-asau satItamA vidyate ! / ito'jitasenastayA priyayA samaM bhogAn bhuJjAnazciraM / sukhyabhUt / lakSmIdharacandrasenAhau putrau jAtau tayoH / dharma jinoktaM kurutastau / anyadA tatra pure damaghoSasUraya / aagtaaH| (a)jitasenaH sapriyo dharma zrotuM tatra gtH| tathAhi-"dharmAjanma kule zarIrapaTutA saubhAgyamAyurbuvaM (balaM) dharmeNaiva bhavanti nirmalayazovidyArthasampattayaH / kAntArAcca mahAbhayAcca satataM dharmaH paritrAyate, dharmaH samyagu pAsito bhavati ca svargApavargapradaH // 1 // " dezanAnte muni zIlavatI papraccha-mayA kiM kRtaM pUrvabhave ? / jJAnI / IN prAha-kuzapure zrAvakaH sulasAbhidho'bhavat ! / tasya bhAryA suyazA babhUva / tasya durgatanAmA bhRtyaH prakRtyA I bhadrako'bhavat / durgilA priyA tasyAbhavat / sAI suyazasA'nyecurdurgilA batinIpArzve yayau / suyazasaM pustaka-11 pUjAM kurvANAM vIkSya durgilA prAha-Arthe ! kimadya parveti ? / sAdhvI prAha-adya zrutatithirvikhyAtA jJAnapaJcamI vidyate ! / -"ya iha zvetapaJcamyAmupavAsaparAyaNaH / pustakAbhyarcanApUrva, kuryAjjJAnaprabhAvanAm // 1 // sa NI pretya sukhasaubhAgyabhAgyabuddhayAdivaibhavam / prApya krameNa labhate, zuddhazIlaparo naraH! // 2 // " zrutveti durgilA JainEducati , For Private Personel Use Only jainelibrary.org Page #368 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | zrIbharatezvaravRttau 12 vibhAge // 357 // Jain Education In | prAha - dhanyA'sau svAminI mamAnindyA yA evaMvidhaM jJAnapaJcamItapaH kurvANA vidyate / mayA tu tapaH kartuM na | zakyate / pravartinI prAha - bhadre ! tarhi svAdhInaM zIlaM pAlaya, yena tvaM sukhinIbhava / - " vidhehi parapuM| styAgaM, yAvajjIvaM vivekini ! / tathA'STamIcaturdazyoH, svabhartuH parivarjanam ! // 1 // " grahItvA'bhigrahaM dRSTA durgilA | patyuH pArzve prAha - mayA zIlavratamaSTamIcaturdazyorgRhItam / durgataH prAha - yadi tvayA gRhItaM zIlaM tarhi mamApi bhavatu / karmalAghavato durgilAyuto durgataH zuddhazIlaM pAlayAmAsa / krameNa tau ca prApatuH samyaktvam / durgilA kramAgurupArzve jJAnapaJcamItapo gRhItvA pAlayAmAsa / vAyuSaH kSaye dvAvapi saudharme tridazAvabhUtAm / durgatajIvastato devalokAcyutastvaM (a) jitaseno'bhavaH / durgilAjIvastu eSA zIlavatI jAtA / paJcamIjJAnArAdhanapuNyArAdhanAt / jAtismRtyA taM pUrvabhavaM smRtvA vairAgyaM prAptau dIkSAM lalatuH / prapAtya saMyamaM paJcamaM svargaM gatau / tatazrayutau tAvapi manuSyabhavaM prApya sarvakarmakSayAnmuktiM gamiSyataH / iti zIlavatIkathA samAptA // 36 // pAlayannirmalaM zIlaM, bhavyo bhavyAzayaH sadA / nandayantIva labhate'nuttarAM sukhasantatim // 1 // tathAhi - potanapure surapurasundare naravikramo jAgradvikramo bhUpatiH karoti rAjyam / tatra sAgarapoto vaNig zIlavatIkathA / // 357 // Inelibrary.org Page #369 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educatio babhUva / zrIH priyA ca tasya / tayoH samudradattaH putraH / paNDitaH sa putro / bAlye'pi puropAttapuNyaprAgbhArAdakhilA | varyakalA jagrAha / itaH krameNa sa samudradatto yauvanaM prApa / itazca sopArapure zreSThino nAgadattasya mahimAnidhernandayantI nAmnA putrI babhUva / sA kramAt prAptayauvanA jinadharmakuzalA zIlazAlinI babhUva / nAgadattazreSThinA nandayantI putrI samudradattAya vizrANitA / kramAt saha devAbhidhena mitreNa saha krIDAM kurvANaH sukhena kAlaM niyati sma samudradattaH / anyadA videzaM gantukAmastAtaM prati prAha- tAtAhaM dravyopArjanArthaM videzaM yAsyAmi / tvamA| dezaM dehi / pitA prAha - koTimitaM gRhe'sti / dravyaM bhuGkSva tvamatrastha eva / tataH kaH phalite kalpadvau nimbapAdape vrajati ? / tataH putraH prAha - te tu kApuruSA eva, bhuJjate prAgbhavA (bhira) jitam ! / abhogyA paitRkI lakSmIryauvane jananIva yat ! // 1 // nizamyeti tanUjasya, sagadgadamado'vadat / pitrA'rjitairdhanairmatvA (puMstve), durmadAH santi bhuurishH|| | khArjitairviralA eva, dAtAro bhoginazca ye ! // 2 // (SaTpadI) yadA pitAnumatiM na datte videzagamanAya tadA samudro | rAtrau videzaM prati cacAla / tadA gacchan samudradattastat priyAceSTitaM vilokituM channaM gRhAntarajAlikAyAM sthitaH / tadA nandayantI jAgaritvA patimanAlokya duHkhitA'bhUt / smAraM smAraM guNAn patyurviyogavidhurA satI gale pAzaM jainelibrary.org Page #370 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaankm| // 358 // // zrIbharate- kSaptuM lgnaa|jgaad ca-yadi me pati gamiSyatyadhunA tadA mayA martavyameva / evaM priyAM duHkhinI dRSTA ratidAnena naMdayaMtI vA santoSya samudraH prAha-ahaM videzaM gamiSyAmi, tvayA kasyApyane na vaktavyamityApRcchaya priyAM samudradatto'bdhi-IN mArge lakSmyarthaM cacAla / ito'ntarvatnI nandayantI mAsatrayaM ninAya / tAM sagAM vIkSya zvazrUrdadhyau zvazurazcaputrastu videzaM gtH| iyaM vadhUranyAdRzI dRzyamAnA'sti / na jJAyate strINAM varUpam / yataH-"bAhyAkArasa dAcAravRttyA strISu na vizvaset ! / durantapariNAmAH syuH, kimpAkaphalavat khalu // 1 // tannUnaM parihAryaiSA, INshvpciivaatmpnggitH| niSkalaGke kule'smAkaM, kalaGkazcAnayA dade // 2 // " vimRzyeti zreSThI snuSAM tAM jihA suniSkaruNAbhidhaM puruSaM prati rahaH prAha-etAM matsnuSAM vane muktvA''gaccha / tataH puruSastAM dUrato bane muktvA / pazcAhavale / tAvadAkasmikotpAtamItA mahAsatI mUlacchinnavallIva patitA kSitau / punaH sacetanIbhUya jagauhA! hA !! daiva ! kenAparAdhenAhaM zvazureNa tyaktA ? / mayA kiM kRtaM karma ? / ekastAvadbhartA mAM tyaktvA videzaM gtH| // 358 // dvitIyaM tvahaM vane tyaktA / mayA manAgapi zIlaM na khaNDitam ! / asmin bhave samudraM patiM muktvA'nyo janaH sarvo'pi mama bhrAtA'sti ! / tataH sA nandayantI vilapantI bhRgupurasvAminA tatrAgatena padmabhUpena dRSTA / mama orl Jan Educationala For Private Personel Use Only Mainelibrary.org Page #371 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhaginI tvamiti kRtvA svapuraM ninAya padmabhUpaH / tatra bhUpAdezena yatheSTaM dAnaM dadAnA zIlaM pAlayantI dharma-IN IN karmaniratA nandayantI tiSThati sma / tatrasthayA tayA putro janitaH / ito niSkaruNaH sa pumAn nandayantIM vane / visRjya pazcAdetya zreSThinaH purastAnnandayantyAH zIlasvarUpaM proktavAn / ito videzaM gataH samudradatto bahudhana marjayitvA gRhe samAgAt / pitrA snuSAtyajanasambandhe prokte samudradatto'vag-matpriyAyA yo garbho'bhUt sa madIya IN eva jJAtavyaH / tataH zreSThI duHkhitaH snuSAM vilokayituM janAn preSayAmAsa / samudradatto'pi priyAM draSTuM cacAla / sAgarapoto'pi zokasAgaramadhyagaH snuSAmanveSTuM cacAla / grAmakarbaTakheTanagarAraNyabhUmiSu bhramantaste sarve kutrApi ll kAnandayantIM na pazyanti sma yadA tadA vilakSA bbhuuvuH| kramAd bhraman samudradatto bhRgukacchapure yyau| kSudhAkrApantazca tatraiva satrAgAre samIyivAn / samudradatto veSaparAvRttibhRt / ekAM nArI vIkSya dadhyau samudradattaH-iyaM kIdRzI zIlaviSaye vidyate ? / samudradattenaikA strI zikSayitvA tasyAH pArzve preSitA satI jagau-bho nandayanti! mAnuSaM janma tvayA praapt| bhogasukhaM vinA kathaM vRthA niiyte?| yataH-"piba khAda ca cArulocane!, yadatItaM varagAtri! tanna te / // 1 // " tvaM tu vickssnnaa'si| yadi tava rocate tadaiko vaNikaputro devakumAratulyaH samAyAto'sti / Jan Education For Private Personel Use Only Page #372 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 359 // // zrIbharate- tasya bhUyasI zrIrasti / taM puruSamaGgIkartuM surAGganA api vAJchanti / yadi tvaM tasyAGgamaGgIkuruSe tadA tavA- naMdayaMtIvibhAgAtIva sukhaM bhavati / ahaM tubhyaM hitaM vaktumAgatA'smi / nandayantI jagau-bhagini ! tvamatrAgatA tadvaraM / puna-kathAnakam / rIdRzajalpanaM na satyA agre / evaM jalpantyA jihvA eva truTyati / ahaM tvasmin bhave samudradattaM bhartAraM muktvA'nyaM / | devakumAratulyamapi na vAJchAmi / yadyadhikaM tvaM kathayiSyasi tadA tavaivAhamAtmahatyAM dAsyAmi / atrAntare IN/ mUlasvarUpaM samudradattaH kRtvA tatrAgAt / khAM priyAM dRSTvA hRSTaH / sA'pi patiM dRSTvA nizcayaM kRtvotthAya ca savi nayaM vAgataM cakAra / yataH-"jAte mitho DhagAzleSe, smRtaprAgduHkhadurdazA / vRSTirbhAdrapadIneva, tadA'zrubhirabhUtsatI // 1 // " tataH samudradatto hRSTastAM gRhItvA khpurmaagaat| pitrAdayo'pi tatrAyayuH / tato nandayantyA vaH / sarvaH pravAsasthitisambandhaH kathitaH / itazca kevalI jJAnabhAnustatra samAgamat / samudrAdyAstatra vandituM yayuH / / gurubhirdharmopadezo datta iti / [tathA hi] dezanAnte nandayantI papraccha-bhagavan ! kena karmaNA iyantaM kAlaM mama patyAdibhiH samaM viyogo'bhUt ? / gururAha-candrapure mukundAbasya dvijasya zrImatI priyA'bhUt / tayaikadA yajJo-I tsave jAyamAne bhikSArthamAgataH sAdhuriti hasitaH-bho zUdra! tvamatra kthmaagaaH| tadA sarvairapi zvazurAdibhiranu M // 359 // Jain Education l a HAI For Private Personal Use Only Page #373 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educatio matam / sa mukundo mRtvA'jitaseno'bhUt / zrImatI tvamabhUH / tena tava patyA zvazurAdibhizva saha viyogo'bhUt / tato nandayantI vizeSato dharmaM kRtvA khazIlaM pAlayantI prathamaskharge gatA / tatazyutvA muktiM gamiSyati / iti | nandayantIkathA samAptA // 37 // zIlaM vitanvatAM puMsAM, zuddhena manasA sadA / rohiNIva sukhazreNIrnarANAM labhate ciram ! // 1 // tathAhi -pATalIputre pure zrInando medinIpatirbabhUva / tatra dhanAvahaH zreSThI abhUt / tasya priyA rohiNIti nAmnA jAtA / dhanAvahaH zreSThI samudramadhye dhanArjanAya calitaH / tadA rohiNI veNIbandhamAdhAya svazIrSe sakhIvRndeSu ninAya divasAn dharmakarmabhiH / dhUlIkadambapuSpaughadhUsaritAmbaro grISmakAlastadA''gamat / tadAnImudyAne gacchan krIDArthaM zrInandabhUpatiH vAtAyanasthAM rohiNIM dadarza / tadA sa darza darza rohiNIM tallInacitto rAjA'bhUt / tato bhUpo gRhe sametya prAbhRtasaMyutAM dUtIM prAhiNoduparohiNi / tatra gatvA dUtI prAha- tvAM nandabhUpaH kAmayate / saphalIkuru svaM puNyaM tAruNyaM tasya saGgamAt / zrutveti rohiNI dadhyau - aho kulamanAlocya, | nijameSa nirargalaH / mattadantIva me zIladrumamunmUlayiSyati // 1 // upAyaistAvadayaM bodhyo bhUpo yAvanmArge jainelibrary.org Page #374 -------------------------------------------------------------------------- ________________ caritram / // 360 // zrIbharate. sameti / matveti rohiNI dUtIM prati prAha-sakhi ! svabhAvato nAryoM, vAJchanti subhagaM svayam / asAvarthayate mAM tu, rohiNIzvaravRttau bhAdhigastu tadamuM nRpam ! // 1 // anAvilaM kulaM kintu, zazilakSmyorivAvayoH / tadeSa cchannamAyAtu, yaaminyaaN| subhagAgraNIH // 2 // iti prAbhRtamAdAya, rAjJaH svIyaM vitIrya ca / sadyaH prItiparAmetA, visasarja mahAsatI // 3 // dUtI pazcAdetya bhUpapArzve prAha-vAmin ! rohiNyoktaM raajaa'traayaatu| tato rAjA kRtasphArazRGgAro rohiNIsadanaM yayau / siMhAsane rohiNIdAsIvizrANite rAjA niviSTaH / tatastatra bhUpateH puro rohiNI bhUmidattam samAyayau / tadA tAM dRSTvA bhUpateH stimitaM cakSurviSvak prasAritaM babhUva / yAvadrAjA dhASTaryamavaSTambhya vaktumupaIN tiSThati tAvadrohiNI rasavatIniSpAdanAya sakhIvRndamupadizati / nRpasya purato nyasya, sthUlaM sthAlaM lasatphalaiH / / pUrayitvA sakhe ! varya, Dhaukayakha drutaM kila // 1 // rohiNIsakhI khakhAminyAH proktaM cakAra / tatastAni phalAnyAsvAdya rasavatI ca muktvA candrazAlAyAM rAjA kSaNaM suptH| kSaNAjAgaritaH san bhUpaH pAnakaM pAtuM // 360 // yayAce / tato'pi bhuJjan navanavAM rasavatI kvacit sarasAM kacidvirasAM rAjA prAha-vyaJjanAnAM nAnAvidheNSavArairanekadhA raso'tra vidyate katham ? / rohiNI jagau-rAjan ! jJAsyate vivekaM vcH| yathA vastuSu rasavirasatve Jain Educat i onal For Private Personel Use Only L ainelibrary.org her Page #375 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dRzyete tathA strISu dRzyete / iyaM strI puruSaM bhrame pAtayati / "jAjvalIti yathA sUryopalaH sUryavilokanAt / tathA kAmAnalaH puMsAM, mUDhAnAM strInirIkSaNAt ! // 1 // " svAmistvaM sarvAsAM prajAnAM gururasi / prAduSpyanti / narendrebhyo yato nyaayprvRttyH| mArgollaGghanaM kartuM na yuktaM / strI narakakhAniH / yataH-"khAnirnarakaduHkhAnA, glAniH sugatisampadAm / pattanaM caiva pApAnAmapi vaiSayikaM sukham ! // 1 // " evaM tadvacanAjjJAtavAn paranArIsambhogamanantaduHkhadaM / rAjA samutthAya rohiNI kSamayAmAsa, prAha ca-santi bhadre! durAcAramupadeSTAraH pade pade / hitArthamupadIkartuM, viralA eva kecana // 1 // asmAkaM kumArgAkaraniSedhanAttvaM gururasi / tatastasyA guNazreNI zIlaM ca prazaMsan bhUpaHkhAvAsaM yayau / ito'rjitadhano dhanAvahaH zreSThI svagRhamAgAt |rohinnii tadA khakANntamukhacandradarzanAnmumudetarAm / ekadA ceTImukhAnnaredrAgamanodantaM zrutvA zreSThI dadhyAviti-samAsAdya madhuzchatraM, vAnaraH kSudhito'zanam / kAko dadhighaTIM prApya, vijane kimu muJcati? // 1 // lAvaNyAmRtakulyeyaM, tathA preyakhinI || mama / nRpeSvatithitAM prApya, suzIlA kathamasti tat ? // 2 // ityAdi vikalpazatAni cintayan zreSThI dhanAvahaH bharate. 615 priyAM tyaktukAmo'bhUt / ito ghanAghanastasyA rohiNyAH kalaGkamuttArayituM samAgAt / atha sapta dinAni tathA Jain Education For Private Personal Use Only Sinelibrary.org Page #376 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhImaratezvaravRttI 2vibhAge critrm| N musaladhArAbhirmegho vavarSa yathA nadIhadAdisthAnAni sarvANi parito bhRtAni bbhuuvuH| tato nadyo nijataTAnyullaGghaya / rohiNI pratolIhArANyapi rodhayAmAsuH / tataH purIM payasA plAvyamAnAM dRSTvA rAjA dadhyau-sA rohiNI yadi pratolyAM sameti tadA tasyAH zIlaprabhAvAt pAnIyaM viramet ! / tato rohiNyAkAritA tatra rAjJA |proktN ca-bho bhagini! all tvaM pAnIyaM nivAraya ! / tato rohiNI manuSyeSu lakSamiteSu pazyatsu puraH pratolyA upari sthitvA namaskAra bhaNitvA''ha-yadi mayA zuddhamasmin bhave zIlaM pAlitaM syAttadA'dhunA jalopasargo viramatu / gaGge! tvadaGgacaGgaM cetrizuddhyA zIlamasti me / nivartakha purAdasmAttAAnnAgacamUriva // 1 // ityukte tayA nadyAH pUraH kSaNAdvirarAma / tato lokA hRSTA jaguH-aho zIlamaho jainadharmo'yamiti sarvataH / bhuvi vyomni dhvanirjAto, nRNAM / sudhAbhujAmiva! // 1 // aho asyA mahAsatyA, rohiNyAH zIlamajutam / vidyate sarvalokAnAmupasargaharaM khalu // 2 // rohiNyA vacanena tadA bahavo janA jainaM dharma prapedire / tato rAjA jagau-asyA yAdRzaM zIlamasti // 361 // tAdRzamanyatra kutrApi na dRzyate / tato nRpakAntAdilokayuktA rohiNI sarveSu jinacaityeSu jinavandanAM pUjApurassaraM cakAra / dhanAvaho'pi hRSTaH priyAyAH zIlamAhAtmyaM dRSTvA jinadharma llau| ekadA rohiNI dharmopadezaM zrotuM zrIguru in Education Minelibrary.org a For Private Personal Use Only l 14 Page #377 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Educatio pArzve gatA / tadA zrIgurubhiruktam- yo rohiNItapaH zuddhabhAvena kurute sadA / sa eva labhate sadyaH, svargApavargasampadam, // 1 // rohiNyAha - tapaH kathaM kAryam ? | guruNoce - zrIvAsupUjyapratimAgre rohiNInakSatre upavAsaH kAryaH / udyApanena sahitaH sapta varSANi sapta mAsAMzca yAvadupavAsaH kAryaH / zrIvAsupUjyapratimA rohiNIyutA kAryate / ekanavatirmo| dakAdivastUni prabhoH puro Dhaukyante / tapaH sakalalakSmINAM, niyantraNamazRGkhalam / duritapretabhUtAnAM, rakSAmantroM nirakSaraH // 1 // yasmAddinaparamparA vighaTate dAsyaM surAH kurvate, kAmaH zAmyati dAmyatIndriyagaNaH kalyANamutsarpati / unmIlanti maharddhayaH kalayati dhvaMsaM ca yaH karmaNAM svAdhInaM tridivaM zivaM ca bhavati zlAghyaM tapastanna | kim ? // 2 // tadrohiNI tapaH zuddhamArAdhya rohiNI zivagamanayogyaM puNyamarjayAmAsa / prAnte zuddhAmArAdhanAM kRtvA rohiNI prathame kharge jagAma / tatazcyutvA mAnuSaM janma prApya mukti gatA / iti rohiNItapaH / [ iti rohiNIkathA samAptA // 38 // ] suzIlarakSaNe vAJchA, vidyate yasya dehinaH / sa eva labhate sAtaM, sundairIva zubhAzayaH // 1 // tathAhi - sAketapure narakesarI rAjA rAjyaM karoti sma / tasya priyA kamalasundarI / ratisundarI putrI cAbhUt / ainelibrary.org Page #378 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 362 // // zrIbharate kramAdyauvanaM praaptaa|anyeyuu ratisundarI pravartinIM vvnde| gaNinyeti dharmopadezo dttH| yathA-"nidhiM rora iva prApya, ratisuMdarIzvaravRttI critrm| 2 vibhAge durlabhaM mAnuSaM januH / grAhya dharmaphalaM ratnamiva buddhimatA tataH // 1 // ratnapUrNe nidhau prApte, iva bAlo varATikAm / mUDho mokSaphale bhogAnIhate martyajanmani // 2 // tasmAdgRhANa samyaktvaM, pratipadyasva saMyamam / nirmalaM ca tapastatvA, bhavaparyantamApnuhi // 3 // tapaHkRzAnunA taptaH, zIlojvalajalokSitaH / jIvaH karmamalaM muJcatyagnizaucamivAmbaram // 4 // zarIraM vizarAruzri, phalaM tasya tapaHkriyA / yAvajjIvaM rAjaputri!. jinadharme yatakha / tat // 5 // " iti pravartinIvacaH zrutvA ratisundarI sAdhu sAdhvidamiti jalpantI prAha-nAhaM vrataM lAtuM kSamA tena gRhasthocitaM dharma bhavapotAvalambanaM prasadya me dehi / tatastayoktaM-tarhi samyaktvaM gRhANa tvaM, zIlaM pAlaya ca zuddham ! / svayaM nivRtyate pApAt, parazcApi nivartyate / iti zIlavataM pAlyamanyavarjanAtmakam // 1 // zIlAdevArkacandrAntaM, kIrtinRtyati bhUtale / zIlAdeva ca kalyANasthAnaM muktiravApyate // 2 // kulAGganAnA-II / matraiva, bhave sarvamanorathAH / etatprabhAvAjjAyante, meghAdiva latAGkurAH // 3 // paraloke ca saMsAraduHkhadaurgatya bhUbhRtAm / ciraM vajrAyudhIbhUya, pAramparyeNa muktidam ! // 4 // iti dharmopadezaM zrutvA gurUktaM niyamaM samyaktvazI // 362 // Jain Educator Le ona For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org Page #379 -------------------------------------------------------------------------- ________________ lAdiyutaM lalau ratisundarI / itazca nandanADhe pure candrabhUbhujA khakAryAya prahito dUtaH zrIsAketAt samA-1 gamat / dezakharUpakathanAdanu dUto ratisundaryA rUpasampadaM jagau / tatazcandrabhUpastAM varItumIhamAno dUtaM preSya / narakesarIbhUpAntike ratisundarImamArgayat / AtmanaH pUrva prItirasti / ratisundarIM yadi dAsyasi tadA vizeSataH / |priitirbhvissyti| yataH-"uttamaiH saha sAGgatyaM, paNDitaiH saha saMkathAm / alubdhaiH saha mitratvaM, kurvANo nAvasIdati / // 1 // ArambhagurvI kSayiNI krameNa, laghvI purA vRddhimatI tu pazcAt / dinasya pUrvAIparAIbhinnA, chAyeva maitrI khalasajjanAnAm ||2||tto yogyAbhisambandhaM, matvA sAketanAyakaH / candrAya bhUbhuje dattA, nRpeNa ratisundarI // 3 // zubhe'hni preSitA rAjJA, mahA madane pure / lakSmIriva mukundAya, tasmai jAtA svayaMvarA ! // 4 // " sumuhUrte tayorvIvAho jAto mhaamhHpuurvm| devI vA khecarI vA'tha, kiM vA pAtAlakanyakA / saundarya ratisaundaryA, dRSTveti jgdurjnaaH||1||jyotsnyev tayA candraH, priyayA'laGkato nRpaH / sarvoparisthitiM lebhe, kSatranakSatranAyakaH // 2 // ito mahendrasiMhabhUpo'nyadA kurupatirbalI candraM dUtamukhenAha mRgArirvA mRgAdhipaM-deva! tvayA sahAsmAkaM kulakramAgatA prItirasti cirm| "padmAnAmiva sUryeNa, samudreNeva vAridheH / kairavairiva candrasya, prItizca jAyate yathA ! // 1 // " Jain Educati o nal For Private Personal use only Mainelibrary.org Page #380 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // shriibhrte-|| tataH kulakramAgatA prItirna lupyate / yataH-" kulodyotakarAH putrAste eva mahimAspadam / sambandhaM pUrvajA- ratisuMdarIzvaravRttI cIrNaM, ye na lumpanti saattvikaaH||1||" saujanyaM sadbhirna mucyate / kiM ca-varyaprItivivRddhyartha navoDhA ratisundarI caritram / 2vibhAge asmabhyaM preSyA prAbhRte / dUtavacaH zrutvA candra ISat smitvA samAlapat-saujanyaM kasya nAbhISTaM, jyotsnevaamR-| tadIdhiteH ? / paropakAro maitrI ca, dAkSiNyaM priyabhASaNam / sauzIlyaM vinayastyAgaH, sajjanAnAM guNA amI! An 1 // tahata ! tava bhUpena, sAdhUditamidaM mama / nahi lumpanti maryAdAM, kulyAH kulyApatiryathA // 2 // kaH priyAM khIyAM kasmai datte jIvan san ? / dUtaH prAha-naivaM vaktuM te ca yujyate / maryAdA lumpamAno hi, ghiyate kena vAridhiH ? / vidhAtuM setubandhaM vA, kSubdhe tasminnalaM hi kaH? // 1 // sa rAjA'tIva balavAnasti / yasya senAbhAreNa pRthvI kampayAmAsa / atastvayA sAmavAkyameva vaktavyam / atha ruSTazcandro rAjA jagau-re dUta! tava khAmI mama priyAM vAJchan khabhRGgatA (vAJchati svagRhAgatAM) kulInastava svAmI zrUyate sa evaM kathaM vakti ? | 363 // yataH-"prahiNoti nijAM bhAyA~, ko'pi kiM nijmndire?| gRhyate kena ratnaM hi, jIvataH pnngeshituH||1||"NI dUtaH punaH prAha-rakSyo yathA tathA khAtmA, rAjanItiriti smRtaa| jIvato jAyate bhadraM, mRtasya na hi kiJcana ! Jain Education Licuana For Private Personel Use Only jainelibrary.org Page #381 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 1 // tyajedekaM kulasyArthe, grAmasyArthe kulaM tyajet / grAmaM janapadasyArthe, AtmArthe pRthivIM tyajet // 2 // ityAdi dUto gadan kaNThe dhRtvA rAjJA sabhAyA bahiH krssitH| gatvA dUtaH svAmyante candraceSTitaM prAha / tatolA ruSTo'khilaM balaM sannahya prAcAlInmahendrabhUpaH samudra iva sainyyug|tN bhUpaM samAgacchantaM zrutvA yuddhAya sajjIbhUto rAjA candraH sammukho'gAt / kramAttayobhUpayormahAyuddhaM bhaTAbhaTi khaDgAkhagi asyasi babhUva / mahendrasiMhena candro jIvitazca (vanneva) bddhH| svayaM tu candrasainyeSu nazyatsu haririva mRgI ratisundarI mahendrasiMho jagrAha / vimocya | candraM rAjA ratisundarIM lAtvA tuSTaH khapuramAgAnmahendrasiMhaH / prAha cainAM prati-bhadre! tvadartho mamArambhaH sarvaH / / bhRGgo bhRGgImivAhaM tvAmeva bhukaalaadvaanychN| tato mama priyA bhUtvA skhaM janma saphalIkuruSva / zrutveti candrapriyA / all dadhyau-dhiG, me rUpeNa bhartA IdRzIM dazAM prAptaH / dadhyau caivaM punaH-asau kAmI durAcAro, dyUtakAra ivo-| tsukaH / aparyAlocya maccittaM, dhigIdRzamadhiSThitaH // 1 // tasmAnmayA kathaMkAraM, zIlaM rakSyamataH param / saunikApaNabaddhena, chAgenaivAtmajIvitam // 2 // yadvA kAlavilambo hi, zreyase prANasaGkaTe / nItivAkyamitismRtvA, sA sAmnaivaM tamAlapat // 3 // gADhAnurAgitA jJAtA, mayi shriinrkunyjr!| ato'rthayAmi kiJcittvAM, viphalIkuruSe / - Jain Education na For Private & Personel Use Only akhainelibrary.org T Page #382 -------------------------------------------------------------------------- ________________ critrm| // zrIbharate- na cet // 4 // bhUpo'bhASata rambhoru !, kimidaM praarthnaavcH| tvadarthaM vyApRtA hyete, prANA api tRNAya me // 5 // ratisuMdarIzvaravRttI 2 vibhAge yo dadAti ziraH suzru!, cakSuH kiM tena nApyate / ato'tidurlabhamapi, prArthyatAM pUrayAmi te // 6 // tato ratisunda[ ktiM-adhunA tava vAkyena, paryAptamapareNa me / mA kuryA brahmabhaGgaM me, yaavnmaasctussttym!|| 7 // nRpo'vaga-nA // 364 // vAyattvayoktaM tanna me rocate tathApi tvduktmstu| tato ratisundarI AcAmlAdi tInaM tapaH kurvANA snAnAgabhUSaNA dIni varjayAmAsa / tataH pratidinaM tapastapasyantI kRzatanurabhUt / tAdRzIM durbalagAtrI ratisundarIM dRSTvA rAjA / / prAha-bho kuraGgAkSi ! kimavasthA tavedRzI ? / kiM ko'pi rogo doSo vA tavAdRzyo vidyate ? / sA'pyAha-vairAgyaM mama IN vidyte| tIvra tapaH kriyamANamasti / caturmAsaM yAvanmayA AcAmlatapaH kartavyaM / yadi tvaM vratabhaGgaM kariSyasi tadA tava mamApica zvabhrapAto bhAvI / papraccha bhUpaH-vairAgyahetuH kaste ? yadIdRzaM bhogayogyaM vapuH kSiptaM tapo'nau / puSpadAmavat / pativratA prAha-idaM dehaM kutsitamasti / vasAsRGmAMsamedo'sthipittaviNmUtraraktakam / zravatye-IN // 36 // tahapurairnavabhiH pUtigandhitAm // 1 // muhurvilepanasnAnadhUpanAdibhirapyadaH / susaMskRtaM khadaurgandhyaM, na muJcati kathaJcana // 2 // antarbahizca bhogAGgaM, yad yadasyopanIyate / upakAraH khalasyeva, tattadvairUpyamaznute / Jan Education For Private Personal Use Only hinelibrary.org Page #383 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education // 3 // azucInAM nidhIbhUtaM dRzyamAnaM manoharam / vairAgyaM kasya no kuryAdvairasyaM ca sadA vapuH 1 // 4 // tena tapo vinA nAtmA zudhyati / rAjA jagau - tvamAtmIyaM tapaH sampUrNaM kuru / pUrNe tapasi rAjA jagau - adya me vAJchitaM pUraya bhadre ! / tayoktam - adya pAraNaM vidyate / zAsana devIM tataH sA sasmAra / tatastAM prati prAha ratisundarIsvAmini ! tvaM tathA kuru yathA madIyaM zIlaM tiSThati / tatastayA devyA tasyAstathA rUpaM kutsitaM kRtaM yathA rAjA tAM galakuSThAdivyAdhigrastAM dadarza / tAM tAdRzIM dRSTvA rAjA dadhyau - idaM dehamazuci yataH tataH sAraM puNya| meva / mayA paradArA eSA mudhA gRhItAH / tato rAjJA candrabhUpAyArpitA / divyarUpA jAtA ratisundarI zIlasya prabhA - vAt / tato mitho rAjJoH prItirabhUt / devyA kRtaM sAnnidhyaM zIlaM ca nizcalaM jJAtvA rAjA tAM prazazaMsa / ratisundarI zIlaprabhAvAtsvargaM gatA / tato muktiM yAsyati / iti ratisundarIkathA samAptA // 39 // tasya yazAMsi gIyante, svarge devAGganAdibhiH / yasya zIle bhavet prItiH, zrImatyA iva santatam! // 1 // tathAhi - zrIrAjapuryAM jayadratho rAjA rAjyaM karoti / dhanadattazreSThayabhavattatra / tasya priyA dhanazrIH / putrAH inelibrary.org Page #384 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttI 2 vibhAge kramAtsaptAbhUvan / tataH kramAt putrIM vAJchantyA dhanazriyaH putrI babhUva / tasyA janmotsavaM kRtvA zrImatItinAma || zrImatIdattam / kadAcit pallIzaH zatrumardanastAM purIM babhaJja / tadA purIjanaH khaM jIvitaM lAtvA nanAza / tasmiMstrAse kathAnaka jAyamAne dhAtrI zrImatI pAlanasthAmAdAya bibhyatI bane yayau / zrImatI vahantI dhAtrI taM pAlanakaM kasyAmapi nyagrodhataruzAkhAyAM sabASpamudalambayat / tRSArtA dhAtrI pAnIyapAnAya babhrAmAraNyamadhye / ito ratnapurAdanazekharabhUpapAlitAt jinadattaH sArthapa Ayayau / janapadAntare bahudravyamupAyaM pazcAdAgacchan tasmin vane sapAlanakazAkhisamIpe tasthau / tatra sArthezasevakA vanAntarbhamanto vRkSazAkhAyAM bar3ha pAlanakaM kAkolenAndolyamAnaM ) vyalokanta / vanazrIryamikIbhUya dvikarUpeNollApayantI taM bAlakaM tasthau / vanazrIH paJcaite ullApanAni gAyati / asaGkhyapitRpakSe tvaM, mA rodInityabhUSaNe ! / aduHkhadA'syato jIva, pativani sutocite // 1 // iti ullApanAni || paJcApi saprapaMcAni tasyA dIyamAnAni zrutvA te narAH sArthapateH pArzve nyavedayan / tataH sArthezo navabhiH putraiH // 369 // al samaM tatra nyagrodhe gatvA tAM bAlikA tathAvasthAM dadarza / dadhyau ca kSiptA'pahRtya, kenApi svairivairiNA / bAlA'pyabAlalAvaNyA, vijane vipine hahA // 1 // guptaprasUnasaurabhyavAsiteSvatha sUnuSu / navasvanavamA jyeSThA, Jain Education For Private Personel Use Only HTANEnelibrary.org Page #385 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mamAdAyi vanazriyA // 2 // dhyAtveti tAM bAlAM svapriyAyai vizrANya sArthapo jagau-iyaM nandinI tubhyaM navaputreSu maGgalakAriNI vanadevatayA dattA, tena vizeSato'nizaM paalniiyaa| dhAtrIbhistasyAH zuzrUSAM kArayan sArthapaH al khapuraM yayau / vaImAnA kramAdguNairanadhyaidarzanIyA'bhUt / anyadA sA bAlA nUpuraraNatkArazabdakRtADambarA sakhIbhiH / Nsaha gacchantI zrImatI gavAkSoparisthena bhUpena dRSTA / tato vyAghuTya ghoTakaM rAjA sArthapagRhadvAre samAgA dyAvattAvatsArthapo rAjAnamAgacchantaM zrutvA sammukhaM sametya praNaNAma / tatra siMhAsanAdhirUDho rAjA papraccha sAthai - kasyeyaM bAlA rUpalAvaNyAvarjitasurasundarI ? / sArthapo jagau-eSA matputrI vidyate / mama vane caTitA'bhUt / yato / mayA'sau putrItikRtvA sthApitA'sti putramaGgalakAriNI / asyA virahaM kSaNamapyahaM na sahe / tato rAjA'vak-IN mama putrINAM zataM vidyate / tathApi teSAM (tAsAM) maGgalakAriNI bhavatu / dvayorapi putrI aduHkhadarzinI vaIte! kramAdvivAhayogyAM jJAtvA sumatisArthezaputrAya madanAya dattA / tadA tasyA birudAvalI zrotumaneke janAH samAyAnti / bhUridravyavyayaM matvA sArthapatiH prAha-bhavadIyA antaHpuryaH samAyAnti, tAsAM tAdRzI bhakti kartuM na zakyate tena kaliH samAyAnmadgRhe putrIsamAgamacchalAt / tataH sarvo janastatra gacchan niSiddho Jain Education For Private Personal Use Only wtainelibrary.org Page #386 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kthaankN| zrIbharate- rAjJA / anyadA sadAbhUSaNA'sAviti birudaM tasyAH zrutvA sumatinizi zrImatyA AbhUSaNAni maJjUSAyA zrImatIzvaravRttI 2 vibhAge apahatya channaM puropAnte hadamadhye mumoca / tataH khagRhametya ca suptaH / itaH prAtaryAvanmaJjUSAM bhUSaNariktAM zrImatI yAvat pazyati tAvadita eko mAtsyiko'bhyetya bhUpasyaitAni bhUSaNAni dattvA prAha-mayA matsyo | vidAritastasyodarAnnirgatAnyetAni vastUni / sumatikRtametatparIkSAhetave jJAtvA rAjA'vag-tvaM mudhA'syAH IN parIkSAM kuruSe / maduktaM tu nAnyathA syAt / amoghA vAsare vidyudamoghaM nizi garjitam / nArIbAlavaco||'moghamamoghaM devadarzanam // 1 // ekadA madanaM hantumaneke subhaTAH samAyAtAH / tadA daivayogAnmadanasthAne'nyo hataH / ekadA madano vADauM cacAla / tatrApi yAne bhanne prAptaphalakaH svagrAmaM samAgAt / tayA zrImatyA / kramAt putrA bahavo jnitaaH| tasyAH putro na hyeko'pi mRtaH / ito mAtA dhanazrIrapi tatrAbhyetya militA sputraa| // 366 // itazcaturjJAnanidhayaH zrIguravastatra smaayyuH| bhUpaH sumatimatriprabhRtiparivArayuto vandituM gataH / tatra dharmopadezaM / zrutvA'vadat-bhagavan ! zrImatyA'nayA kiM kRtaM sukRtaM pUrvabhave ? / gururAha-garjanAhe pure dvijo jvalanAbhidho | Jain Education For Private & Personel Use Only midinelibrary.org Page #387 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bhaTTaH dusthaH / tasya revatI priyA / aSTau kamAttasyAH putryo'bhUvan / aSTAvapi pariNAyitA duHkhena / punarnavamI | jAtA / sA navamI putryanAdarAdapi krameNa vavRdhe'raNyalatAvat / sA'tha mAtApitRbhyAM mANavakasya bhikSorvizrANitA / sa mANavakastAM pariNIya paryaTat pRthvIm / khagrAme sametya jananI sapriyo nanAma / snuSAM namantI zvazrUrAzIrvAdadAnAtsamabhAvayat / kramAdrogAkAntA zvazrUH paralokamasAdhayat / mANavakena mAturaurdhvadehikaM cke| dhanamapi naSTam / tataH sapriyo mANavako mahati tRNakuTIre saMvasati / anyadA'nAmikA dvijapatnI vimalazrIpravartinI pArzve yayau / tadA dharmopadezastapoviSaye dattaH pravartinyA / yathA-"porasi cautthachaTTe kAuM kamma khavaMti jaM muNiNo / taM no nArayajIvA, vAsasayasahassalakkhehiM ! // 1 // yad dUraM yad durArAdhyaM, yacca dUre vyavaIN sthitam / tatsarvaM tapasA sAdhyaM, tapo hi duratikramam // 2 // " aduHkhadarzinItyAkhyaM tapo yaH kurute tasya / duHkhaM nAyAti / tapaHsvarUpaM proktavyamatra / udyApane pAlanakaM rUpyamayaM kAJcanamayI putrikA puraH sthAlaM zarkarAyasthUlamodakarAzibhRt , tatsarva sAdhUnAM dAtavyaM, tataH sadazazATakaM vastraM vitIryate / tata etacchrutvA tayA tapaH bharate.62 Jain Education For Private & Personel Use Only S inelibrary.org Page #388 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrImatI kthaankN| granthakRtprazastiH / // zrIbharate- kRtam / udyApanamapi kRtaM tayA dvijplyaa| tasya tapasaH prabhAvAnmRtvA'sau zrImatI jaataa| tato devaloke devozvaravRttI 2 vibhAge N'bhUt / tatazyutvA bhavAntare muktimapi gamiSyati / tatastasyAH zrImatyA etacchrutvA jAtismRtirabhUt / pazcA dbhavaM dRSTvA vizeSatastayA tapazcakre / udyApanamapi kRtam / iti tapaH kRtvA zrImatI devaloke gatA / tata- // 367 // thyutvA rAjaputrI babhUva / tato vairAgyAt saMyamaM prApya puNyapApaphalaM bhuktvA muktiM gatA // iti aduHkhadarziIN nItapaHparAyAH zrImatyAH kathA tapasi viSaye samAptA // 40 // [atha prazastiH - zrIcandragacchAmbarabhUSako'bhUttapAgaNo bhAnuriveddhadIptiH / prabodhayan bhavyajanAmbujAlI, khagovilAsairiva sAdhuvagaiH // 1 // [ upajAticchandaH] tatrAbhavan vrgunngnnmnnirohnnmhiidhrprtimaaH| ndaraguravaH sNymrmaaptyH||2|| // 367 // JainEducationingITAll For Private & Personel Use Only HT elibrary.org Page #389 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education Inter tacchiyA munisundaraguvo jayacandrasUrayo'bhUvan / pAragatAgamajalanidhipAragatA ruciraguNanilayAH ! // 3 // tacchiSyA vijayante, dadhataH zrIsUrimatramahimabharam / zrIyuktaratnazekharagurava udayanandisUrivarAH // 4 // [ AryAvRttAni ] lakSmIsAgarasUrIzAH, somadevAsUrayaH / vijayante lasadvidyAvArddhimanthanamandarAH // 5 // [ anuSTuvavRttam ] zrImanmunIzamunisundarasUrirAjaziSyo munIzazubhazIla iti pramukhyaH / etAM kathAM vitanute sma nevAmbareSucandrapramANasamaye [1509 ]kila vikramArkAt ! ||6||[bsnttilkaavRttm ] bharahesarabAhubalIvRttiH zubhazIlavibudharaciteyam / zodhyA subuddhimadbhirvibudhaiH kUTApasAraNataH // 7 // [ AryAvRttam ] library.org Page #390 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // zrIbharatezvaravRttau 2 vibhAge // 368 // Jain Education anAbhogAdinA kiJcidyadatrotsUtraropaNam / cakre tadastu me mithyAtamo'rhadAdisAkSikam // 8 // [ anuSTubvRttam ] RARARARAR ANANANAN iti zrImattapAgacchAdhirAja - zrImunisundarasUriziSya - paNDita - zubhazIlagaNiviracite bharahesarabAhubalIvRttinAmni kathAkoze dvitIyo mahAsatyadhikAraH samAptaH 2 // SERSEASER BASEASEASEASE iti zrIbharahesarabAhubalIvRttiH sampUrNA // iti zreSThi -- devacandra lAlabhAI jainapustakoddhAre-granthAGkaH 87 // granthakRtprazastiH / // 368 // ainelibrary.org Page #391 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zreSThI devacaMda lAlabhAI jainapustakoddhAraphaMDadvArA mudritAH labhyA granthAHpranthAGkaH granthanAmAni mUlyam / pranthAGkaH granthanAmAni , mUlyam 43 AnaMdakAvyamahodadhiH (SaSThaM mauktikam ) 73 navapadaprakaraNam (bRhadvattisahitam ) |62 subodhA sAmAcArI | 74 lokaprakAzaH (dvitIyo vibhAgaH) 2-8-0 64 pravacanasAroddhAraH (saTIka uttarArddhaH) 4-0-0 75 mahAvIracaritram (guNacandragaNikRtaM prAkRtam)4-0-0 |66 AnaMdakAvyamahodadhiH (saptamaM mauktikam) 1-8-0 | 76 tattvArthAdhigamasUtram |67 tattvArthAdhigamasUtram (bhASyaTIkAyutapUrvArddham)6-0-0 (bhASyaTIkAyutaM uttarArddham ) 6-0-0 68 navapadaprakaraNam (laghuvRttisahitam) 1-0-0 77 lokaprakAzaH (tRtIyo vibhAgaH) 2-0-0 69 paJcavastukagranthaH (svopajJaTIkA'nvitaH) 3-0-0 | 78 bharatezvarabAhubalivRttiH (prathamo vibhAgaH) 2-0-0 70 AnaMdakAvyamahodadhiH (aSTamaM mauktikam) 1-8-0 79 bhaktAmara-kalyANamandira71 AcArapradIpaH . namiUNastotratrayaM saTIkam 72 vicAraratnAkaraH 80priyaGkaranRpakathA For Private Personal use only S nelibrary.org Page #392 -------------------------------------------------------------------------- ________________ suuciptrm| ||shriibhrteshvrvRttii 2 vibhAge granthAGkaH manthanAmAni mUlyam / granthAGka: manthanAmAni mUlyam 81 anekArtharatnamaJjuSA (aSTalakSArthI) 3-0-0 mudrayamANA granthAH 82 kalpasUtram (bArasAsUtram ) sacitram 12-0.0 83 RSabhapazcAzikA (TIkAbhASAntarayutA) 86 lokaprakAzaH (caturthavibhAgaH, sampUrNaH) 4-0-0 84 jainadharmavarastotram (TIkAbhASAntarayutam) 3-0-0 87 bharatezvarabAhubalivRttiH (dvitIyo vibhAgaH, pUrNA) 85 AvazyakasUtram (malayagirIyaTIkAyutaM zrImatazubhazIlagaNiviracito'yaM grnthH| tRtIyo bhAgaH, sampUrNaH) 2-8- 0 88 prAptisthAnam- . zeTha devacaMda lAlabhAI jaina dharmazAlA, baDekhAn cakalA, gopIpurA, surata. // 369 // Jain Education For Private & Personel Use Only I nelibrary.org Page #393 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrImatIAgamodayasamitidvArA mudritAH labhyA granthAHgranthAGkaH granthanAmAni mUlyam / pranthAGkaH granthanAmAni 34 vizeSAvazyakabhASyagAthA-viSayAnukramau 0-5-0 | 51 stuticaturvizatikA (zobhanamunikRtA 36 gacchAcAraprakIrNakam (saTIkam ) 0-6-0 sacitrA, saTIkA ca) 37 dharmabinduprakaraNam (saTIkam) 0-12-0 52 stuticaturviMzatikA (zobhanamunikRtA 45 bhaktAmarastotrapAdapUrtikAvyasaGgrahaH sacitrA, TIkAbhASAntarayutA ca) 6(TIkAbhASAntarayutaH prathamo vibhAgaH) 3-0-0 53 caturviMzatikA (bappabhaTTisUrikRtA, 46 prakIrNakadazakam (saMskRtacchAyA'nvitam) 2-0-0 sacitrA, TIkA-bhASAntarayutA) 647 paJcasaGgrahaH (svopajJaTIkAyutaH) 48 vizeSAvazyakabhASyam (mUlasya TIkAyAzca 54 bhaktAmarastotrapAdapUrtikAvyasaGgrahaH gurjarAnuvAdayuto dvitIyo vibhAgaH (TIkA-bhASAntarayuto dvitIyo vibhAgaH) 3-5- 50 jIvasamAsaH (saTIkA) 1-8- 055 nandyAdisaptasUtragAthAviSayAnukramaH Jain Educat i onal For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #394 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrIbharatezvaravRttI 2vibhAge mUlyam suuciptrm| granthAGka: granthanAmAni mUlyam / pranthAGkaH granthanAmAni 56 AvazyakasUtram (malayagirIyaTIkAyutaM, 60 AvazyakasUtram (malayagirIyaTIkAyutaM, . prathamo bhAgaH) 4-0-0 57 lokaprakAzaH (gurjarAnuvAdayutaH dvitIyo vibhAgaH) prathamo vibhAgaH) 3-8-0 61 lokaprakAzaH (gurjarAnuvAdayuto 59 caturvizatijinAnandastutiH (paM. meruvijayakRtA, sacitrA, TIkAbhASAntarayutA) 6-0-0 dvitIyo vibhAgaH) 3-8-0 prAptisthAnamzeTha devacaMda lAlabhAI jaina dharmazAlA, baDekhAn cakalA, gopIpurA, surata. // 37 // Jain Education onal For Private & Personel Use Only Painelibrary.org Page #395 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education zrIjaina AnaMda pustakAlaye - labhyagranthAH 23 4 RSibhASitAni 1 ahiMsASTakaM sarvajJasiddhi; aindrastutizca 0-8-0 | 15 pariNAmamALA (lejara pepara) 2 anuyogadvAracUrNi: hAribhadvIyavRttizca 1- 12-0 (DrAIMga pepara) 3 uttarAdhyayanacUrNiH 3-8-0 16 pravacana-sAroddhAraH (pUrvArdham ) ,, (uttarArdham ) 5 jyotiSkaraMDakaprakIrNakam (saTIkam ) 3-0-0 18 paMcAzakAdizAstrASTakam mUlamAtram | 19 paMcAzakAdizAstradazakasyAkArAdyanukramaH 3-0-0 20 paMcavastukagranthaH (saTIkaH) 0-2017 6 jinastuti - dezanA (hindI) 7 tatvataraMgiNI 8 triSaSTIyadezanAsaMgrahaH 9 dazavaikAlikacUrNi 10 prakIrNakadazakam (saMskRtacchAyAnvitam) 11 dravyalokaprakAzaH 12 naMdI Adi akArAdikramo viSayakramaca 13 naMdIcUrNihAribhadvIyavRttI 14 navapada prakaraNa- bRhadvRttiH 0-6-0 0-8-0 onal 0-8-0 4-0-0 37 21 payaraNasaMdoho 22 pravrajyA vidhAna-kulakA di 23 pratyAkhyAnAdi vizeSaNavatI -vIzavIzI 1-8-0 24 bArasAsUtraM (sacitra) 1-4-0 10- 12-028 lalitavistarA (saTIppanA ) 0 1 0 0 29 vastravarNasiddhiH 3-0-0 30 vicAra rakhAkaraH 3-0-0 31 vizeSAvazyaka viSayAnukramaH akArAdikramaH 32 baMdAruvRttiH | 33 zrAddhavidhiH (hindI) 3-0-0 2-8-0 0-12-0 1-0-0 25 madhyamasiddhaprabhA vyAkaraNam 1-4-0 12-0-0 36 AcArAMgasUtravRttiH 0-8-0 37 bhagavatITIkA dAnazekharIyA 38 puSpamALAvRttiH svopajJA gAthA vanAni (sAkSipAThasahitAni ) 0-8-0 39 tasvArthaTIkA ( hAribhadvIyA ) 3-0-0-20 yuktiprabodhaH 1-8-040 paryuSaNAdazazatakaM 1-8-0 26 yazovijayajIkRta 125, 150,350, | 34 kSetraloka-prakAzaH j0-2-0 | 35 bRhat siddhaprabhAgyAkaraNam 0-30-0 01810 2-4-0 0-2-0 1-4-0 9-6-0 2-0-0 2-8-0 7-0-0 5-0-0 6-0-0 6-0-0 0-90-0 |ainelibrary.org Page #396 -------------------------------------------------------------------------- ________________ suuciptrm| zrIbharatezvaravRttI 2 vibhAge // 371 // 4. bhavabhAvanAvRttiH mudayamANAH grnthaaH| pravadanaparIkSAvRtti 42 vizeSAvazyakako 5-0-0 bhagavatI abhayadevIyA subodhikA 43 SaDAvazyakAni pravrajyAvidhAnavRtti bhavabhAvanA dvitIyabhAgaH 44 SoDazakaprakaraNa utpAdAdisiddhi vizeSAvazyaka dvitIyabhAgaH 10-11-12-14-16-17-20-24-30-31-34 anyessaaN| zrI-jaina-AnaMda-pustakAlaya, ozavAla mahollA, gopIpurA, surata. mohamayyAM zrIjinadattasUri-jJAnabhANDAgAre-labhyagranthAHdvAdazakulakAni (saTIkAni) 1-0-0 | zrIpAlacaritram (saMskRtaM zlokabaddham ) bheTa | paMcapratikramaNAdi sUtra (mUlamAtra, zAstrI)..100 SaTsthAnaprakaraNam (saTIka) .-4-0 , ,, (prA0 hindIanuvAdayuta) 2-0-0 , , (, gujarAtI) 0.10.0 bhaktAmarastotram (saTIkaM) | sAdhupaMcapratikramaNasUtra (hindIzabdArthayukta)1-0-0 rAidevasipratikramaNasUtra (mUla, zAstrI) 0-4-0 zrAvakapaMcapratikramaNasUtra (,,) 1-0-0 dAdAsAhebakI pUjA (zAstrI) .-2-0 kalyANamandirastotram (saTIka) | saubhAgyapaMcamyAdi (dvAdaza) parva kathAsaMgraha zrIjinadattasUrijI jIvanacaritra (gujarAtI) bheTa vairAgyazataka (mUla-chA~yA-zabdArtha-bhAvArtha | (saMskRta-gaya) 1-8-0 jinakuzala jIvanaprabhA (gujarAtI) sahita) bheTa navapadAditapavidhi saMgrahaH . 0-8-0 | jinacaMdrajIvanacaMdrikA (gujarAtI) bheTa prAptisthAnam-zrIjinadattamUri-jJAnabhaMDAra, mahAvIrasvAmi-jaina-maMdira, pAyadhunI, muMbaI 3. 0-8-0 // 371 // bheTa Jain Educationa l HAmainelibrary.org Page #397 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sUryapure zrIjinadattasUri-jJAnabhANDAgAre-labhyagranthAH-- 0-4-0 9-0-0 9-6-0 paMcaliMgIprakaraNam (saTIkaM ) saMdehadohAvalI (bRhadvRttiyutA ) jayatihuaNastotram (saTIkaM ) saMvegaraMgazAlA (saM0 chA~yA'nvitA ) prAkRtadIpAlikAkalpam bhaktAmarastotram (saTIkam ) 0-8-0 IryApathikISaTtriMzikA (jayasomIyA, saTIkA) 1-0-0 praznottaramaMjarI bhAga ( 1 - 2 - 3 hiMdI ) bheTa 2 -8-0 0-8-0 2-80 | pauSadhaSaTtriMzikA ( jayasomIyA, sa0 ) 1-0-0 paMcapratikramaNAdisUtra (mUlamAtra, zAstrI ) 0-10-0 2-0-0 | zrIpAlacaritram (saM0 zlokabaddham ) bheTa rAidevasipratikramaNasUtra ( mUla, zAstrI ) 0-4-0 dharma0 utsUtrakhaNDanam (saTIkaM ) 3, ( prA0 hindI anuvAdayutaM) 2 - 0 - 0 zrIjinadattaricaritra (pUrvArddha) caityavandanakulakam (saTIkam ) 2-4-0 zrIjinadattasUri caritra (uttarArddha) bRhatstavanAvalI sAdhupaMcapratikramaNasUtra (hindI zabdArthayukta) 1-0-0 prAkRtavyAkaraNam zrAvakapaMcapratikramaNasUtra (,, ,, ) 1-0-0 vairAgyazataka (mUla-chA~yA-zabdArtha- bhAvArtha harSahRdayadarpaNa ( bhAga 1-2 hiMdI ) 9-6-0 9-6-0 9-0-0 32 bheTa sahita ) Jain Educaboyational " bheTa prAptisthAnam - zrIjinadattasUri - jJAnabhaMDAra, zItalavADI - upAzraya, ozavAla mahollA, gopIpurA, surata. w.jainelibrary.org Page #398 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SASARSUTRA iti zrImattapAgacchAdhirAjazrImunisundarasUpiNDira zrIzubhazIlagaNiviracitA zrIbharatezvarabAhubalivRttiH samAptAka (dvitIyo vibhAgaH patrAGkaH 1875-site iti zreSThi-devacandra lAlabhAI-jaina-pustakoddhAre-granthAGkaH 87 For Private Personal Use Only