Book Title: Tirthyak
Author(s): Diwakar
Publisher: Achyut Granthmala
Catalog link: https://jainqq.org/explore/034647/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ acyutagranthamAlAyA aSTamaM puSpam zrI divAkaraviracitaH tithyarkaH prakAzanasthAnam - acyutagranthamAlAkAryAlayaH, kAzI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakAzakaH zreSThapravaraH zrIgaurIzaGkaragoyanakAH, acyutagranthamAlA-kAryAlayaH, kAzI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat mudraka: zrI zrapUrvakRSNavasuH iMDiyana presa, limiTeDa, banArasa-brAMca www.umaragyanbhandar.com Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ acyutagranthamAlAyA aSTamaM puSpam zrIdivAkaraviracitaH tithyarkaH kAzikojokhIrAmamaTarUmallagoyanakA-saMskRtamahAvidyAlaya-pustakAlayAdhyakSaNa acyutagranthamAlAdhyakSeNa ca sAhityAcArya zrIkRSNapantazAstriNA sampAditaH prakAzanasthAnamacyutagranthamAlAkAryAlayaH, kAzI saMvat 1986] [prathamAvRtti: 1500 mUlyaM sArddharUpyakam ___Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrI. bhUmikA divAkarakRtidharmazAstrasudhAnidhirnAma jayati dharmazAstrasya kimapyapUrva prnyrtnm| tasyaikabhAgarUpaM tithyarkamimamacyutapranthamAlAyAM saMgrathya sarvasulabhatA nayanto vayaM bhRzaM modaamhe| tithyarke'smin pratipadamArabhya paurNamAsIparyantaM sAmAnyena vizeSeNa ca nikhilAstithayo nirNItAH / teSu vihitaM kRtyaM ca saMkSepeyopavarNitam / ayamastyatra vizeSo yatpratipanirNaye samupakrAnte caitrazuklAdayazcaitrakRSNAntA abdabhavAH sakalAH pratipado viSayAntaravyavadhAnamantareNa nirNItAH / evaM sarvA dvitiiyaatRtiiyaactuaadyshceti| tithinirNayAnte iSTikAla-grahaNa-patta-mAsa-malamAsa-saMvatsara-kalivarya-varSavRddhi-darzazrAddhAdayo bhRzamapekSitA viSayA api suspaSTatayA nirnniitaaH| tithyarketi pranthasyAsya nUnamanvartha nAma / tithInAmarkavatprakAzake kevale'pyasmin pranthe'vagate tithiviSayako lezato'pi nAdeti sandehaH / zrIbAlakRSNAtmajasUnunirmitA varSe khavedAzvahimAMzusaMyute / kRtiM vilokyA'khilakAlanirNaya ___ niHzaGkamAzaMsatu paNDito janaH // iti vadatA granthakatApi nirUpito pranthasyAsya mhimaa| bahulamarthamAdadhAnaH saMkSipto'pyayaM pranthaH pranthakArasya racanAkauzalamanumApayati / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 2 ) granthahRdayaM kadA kaM janapadaM janmanA'labhvakAre yatra vizeSAnveSasya nAsti AvazyakatA / yato granthakRtA Atmano vaMzo granthanirmANakAlazca svayamupavarNitaH / ayaM granthakAro dharmazAstre'tiprasiddhasya dvAdazam yUkhAnAM racayituH zrInIlakaNThabhaTTapaNDitasya duhitari bAlAdevyA zrImahAdevabhaTTAjJjanimalabhata / kaH khalu na jAnAti nIlakaNThapaNDitasya pANDityaM vaMzaparamparAdha / tadvaMzyairbahupuruSaparyanta vArANaseya vidva mUrdhanyeSu prathamaM sthAnamAsAditamAsIt / pUrvamImAMsAyAM dharmazAstre karmakANDe ca teSAmAsIdakhaNDeo'dhikAraH / tatpUrvapuruSA dAkSiNA janapade godAvarItIre pratiSThAnapure ( paithanagrAme ) nivasanti sma / tataH tatpUrvapuruSAM rAmezvarabhaTTo jyeSThasUnunA nArAyaNabhaTTena madhyemArga samutpannena madhyamasutena zrIdhareNa ca sAkaM kAzImAyayaiau / mAdhavanAmA tasya kaniSTasUnuH kAzyAM janimalabhata / rAmezvarabhaTTasya samAsannasthAviraM vayasi santatirutpannA / yadA sa kAzImApa tadA vRddha AsIt / bhAratasya sudUra prAntebhyo'neke chAtrAstato 'navadyavidyAmAdAtuM tatvAdamUlamAgatAH / tairdizi dizi tatkIrtikaumudI vistAritA / pANIH sa pUrNamAyurupabhujya amarapurAtithirabhUt / tajjyeSThatanayena nArAyaNabhaTTena sarvANi zAstrANi turaMvAdhigatAni / tena zAstravAde'pUrvA kIrttirAsAditA / tadAnIntanAH sarve saMkhyAvantastaM svanetAramAkalayanti sma / kAzyAmadyApi dAkSiNAtyarpADatAnAM dRzyate yA zreyasI sthitistasyAH sa evAsIdacaramA hetuH / tadviSa / evamanuzrUyatekadAcid dharmadveSibhiryavanairbhagavataH zrIvizvezvarasya mandiramAkrAntaM khaNDita ca / tato jAtucit ciraM mahatyA'nAvRSTyA kaSTamayamAsIt jagat / yavanAnAM svAminA tatrabhavAnabhyarthito nArAyaNabhaTTo bhagavantaM vizvezvaraM prasAdayitum tena prasAdito bhUtabhAvano dinenaikena mahatA dhArAsampAtena lokamAsecayAmAsa 1 vRttAyAmasyAM ghaTanAyAM zrInarAyaNabhaTTo yavana " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ mvAminamabhinavaM mandaraM nirmApayitumanuruddhavAn / anuruddho yavanapati gavatA vizvanAtha ga mandiraM punarnirmApayAmAsa / vRttamidam-~'ye.. nAkAryavimuktaka ra vidhinA vizvezvarasthApanA' iti divAkarabhaTTasya padyAMzenAnumodyate / sA'sAdhAriNyA dharmaniSThayA prAjyena pANDityena ca jagadgururiti ruidamupalabdhavAn / zrInArAyaNabhaTTa vaMzyasya zrIkAntAnAthabhaTTasya kRtiH svavaMzyavarNanAtmakaM bhaTTavaMzavarNanaM nAma kAvyamasmAbhirupalabdhaM tato'pi janazrutirapA puSTimupaiti / purA'tihiM vanairanAryairAcArahInai: zrutibaddhavairaiH / zrIvizvanAthas ca vizvabhUte: prAsAdakAnti: sahasA vidadre // dinaMSu gacchara vatha tatprakopAdavagrahI bhAratavarSamadhyaM / babhUva ghoro janatA vicerustyaktA svadezAn viSayAntarANi / / zreyaH kathaM sya nmama rASTramadhyaM kathaM nu vadiha devarAjaH / andhiyatetthaM yavanaMna sArvabhaumena lebhe dvijasattamA'yam / / ayaM paviTa : (viSTare he provAca namrA yavanAdhikArI / kRtAJjantiH ka tarazabdagI duSTA hi daNDena sameti zAntim // vRSTistapasvina janatApahI bhavet sudhAMzoriva razmirAji: / bhavAdRzAnAma kampayaiva lokA hi duHkhodadhimuttaranti / / nizamya tasye na giraM girIzaM dadhyo samAdhisthita eva zAnta: / pratItimutpAdayatu sureSu mlecchAn vineSyannidamAha dhIraH / / adabhramabhrAtizatamadya toyaM sudhopamaM prANabhRtA labhantAm / vRSTistadAsIra girizaprabhAvAdamAghavAca: khalu sajanA hi / / tato'tihaTAra yavanAn samRddhiM lebhe'dhikA mAnapura:sarAM y:| tatA mahAra janidezato'sau jagadguru: sNprthite| jagatyAm / / vacyA tehRSTaM yavanaM tadAnIM dhIra: sa Uce vacanaM mahArham / prAsAdabhaGgAta tripurAntakasyAnAvRSTiduHkhaM bubhuje prajAbhiH // .. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tadasya nirmANavidhau bhavadbhirbhUyeta sampratyayayuktacittaiH / tadA'numene vacanaM sa tasya dRSTe kathaM vipratipattisattvam / / tato'sya sAhAyyamupetya zambho: acIkaraccheSThaniketanaM saH / pratiSThapanmUrtimumezvarasya prItipradAmAstikamAnavAnAm // [bhaTTavaMzava0 kA0 sa0 3] mahApaNDitasyAsya viSaye janazrutireSApi pracarati, yad dillIzvarasyArkavarasya sabhAyA ratnabhUtena ToDaramallamahAzayena svapituH zrAddhatithI nAnAdezebhyo'neke samAhUtA: pnndditprvraaH| teSu gauDAH, dAkSiNAtyAH, maithilAH, kAzosthAzca nikhilavargIyA vidyAvadAtahRdayA dhanyA: paNDisamUrdhanyA Asan / zrAddhadine vinayAvanataSToDaramallaH saprazrayaM tAn paNDitapatInuvAca-mahAbhAgAH, satsu vidyAtapomUrtiSu amaragurukalpeSu bhagavatsu kiM nAhamasmi etatpratyakSamavagantuM samo yat zrAddhakarmaNAnena pitaro me tRptimupagatA iti| pRcchAmimAmAkarNya maunamudrAmAzriteSu sakaleSu paNDiteSu tatrabhavAn nArAyaNabhaTTo vAcAmaviSayeNa tapobalena vidyAbalena ca tava pitaro'nena zrAddhena tRptA iti taM pratyakSaM darzitavAn / tatra zAstravAde vipratipannAn samAn paNDitAna vijitAMzca / venAzcaryakArikarmaNA bhRzaM tutoSa ttoddrmllH| pRSTAMzca taM paNDitapravaraM bhavartA kimabhISTamanuSThIyatA myeti| tadAnoM dharmavidveSiNA kenacid yavanena vArANasI bhagnavizvezvaramandirA adRzyazivaliGgA ca kRtAsIt / varivasyAvyasanino vizvezvaradidatAkSudhAkulAzcAhAdayitumicchuH paNDitAgraNI rAyaNabhaTTaH santuSTaM ToDaramallaM kAzyAM vizvezvaraM sthApayitumanuruddhavAn / tena samrADarkavaraH praarthitH| tena svIkRtA ttpraarthnaa| samrAjA tena yat svIkRtipatraM ToDaramallasavidhe preSitaM vat svargIya ma0 ma0 zroharaprasAdazAtrimahodayairadhigatamiti zrUyate / taiH ( Indian Antiquary for 1912 ) patre nArAyaNabhaTTasya viSaye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 5 ) gaveSaNApUrNo lekha ekaH: prakAzitaH, vizeSastato'vagantavyaH / kAntAnAtho'pi nAzrayatyatra sarvathA maunamudrAm, sa Aha dillIzvara khilamahAkaraNAdhikAri zrI ToDarasya samitI ca jigAya sarvAn / vidyAnivAsamukhamaithilagauDavaryAn zraddhe kalI phalaniSedhavivAda eSaH / / iti / parantu vRttAntasyAsyottarArddhaviSaye sa vAcaMyama eva / vRttayorenayomadhye kasmin satyAMza sya prAcuryamiti itihAsarasikA eva vibhAvayantu / ___AstAm vistara: prkRtmnusraamH| vidvatkuladhAreyamya tasya kuTumbinamtadAnIntanavArANara yapaNDitasamAje mahatImAsthAmAsAdayan / tasya mahApuruSasya trayaH rAnavaH samutpannAH shriiraamkRssnnshngkrgovindbhttttaabhidhaaH| teSu dvitIyasta naya: zrIzaGkarabhaTTo mImAMsAyAM parAM prauDhimupagata AsIt / tena zAstradIpikopari vivRttirekA nirmiteti zrUyate / zaGkarabhaTTasya tAvaccat pAra; sUnavo'bhavan / teSu kaniSThatamo nIlakaNThabhaTTA divAkarabhaTTasya patAmahaH prasiddhamImAMsaka AsIt / tena ( 1) saMskAramayUkhaH, ( 2 * AcAramayUkhaH, (3) samayamayUkhaH, ( 4 ) zrAddhamayUkhaH, (5) nItimayUkhaH, (6) vyavahAramayUkhaH, (7) dAnamayUkhaH, (8) utsargamayUkhaH, (6) pratiSThAmayUkha:, (10) prAyazcittamayUkha: ( 11 ) zuddhimayUkhaH (12) zAntimayUkhaH, iti dvAdazamayUvA dharmazAstre vinirmitaaH| te ca svAzrayadAturmahAgajazrIbhagavantadevaseMgarasya samajJAM sadAtanI vidhAtuM tannAmnA 'bhagavantabhAskara' iti saMjJAM lambhitAH / vyavahAratattvAdayo'nye'pi tannirmitA grandhA: santIti zrUyate / ayaM tAvad mAtRvaMzo grandra kAreNa granthAdA zlokenaikena nirdiSTaH zrIrAmezvarasarisRnurabhavannArAyaNAkhyo mahAn yenAkAryavimuktake suvidhinA vizvezvarasthApanA / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tatputro vibudhAdhipaH tititale zrozaGkarastatsuto jAto bhAskarapUjakaH pRthuyazA: zrInIlakaNTho budhaH / / granthAntareSvapi mAtRvaMzavarNanaM na vismRtaM grnthkRtaa| tathAhiAcArArke tAvat yadvAkyAd vidhivAkyArtha-(nA ?)-mapUrvArthAbhidhAtRtA / nIlakaNTho jayatyeSa mImAMsakadhurandharaH // iti / dAnahIrAvalIprakAze ca 'jIvendrAripurohitAmalamatiH zrInIlakaNThAbhidhaH' iti caturthapAdaM parivartya tithyopanibaddha eva zlokastenoddhRtaH / 'tatputrItanayA divAkarakRtI zAstreSvadhItI pituH' iti tatsambaddhaM pAdamekaM zlokAntare'pi niyuktvaan| iti mAtRvaMzavarNanasaMkSepaH / ___ svAnvavAyavarNane'pi nAsti vAcaMyamo granthakAraH / tena svAbhimana. digapi nipuNamupadarzitaivAsti / yayA jJAyate-vimale bhAradvAjakule zrautasmArtAkhiladharmAnuSThAnaparipUtasvAntaH sAhityAmRtasAhityasaMbhRtaH kavitAlatAlavAlo bhUsurANAmagraNIrbAlakRSNabhaTTo janimalabhata / bAlakRSNabhaTTo'smAkaM caritanAyakasyAsIt pitaamhH| tatpUrva puruSANAmapi nAmAni asmAbhiradhigatAni / taiH kasmin viSaye ke ke granthA prAracitA iti jJAtuM prayatamAnairapyasmAbhirna pAritam / bAlakRSNabhaTTasya vRddhaprapitAmaho rAmakRSNabhaTTanAmnA pratIta AsIt, tattanujanu:-bAlakRSNaprapitAmaho mAdhavabhaTTanAmnA, tattanujanmA-bAlakRSNa pitAmaho nArAyaNabhaTTanAmnA, tadAtmajo-bAlakRSNapitA mahAdeva-(prathama)-nAmnA ceti / bAlakRSNa bhaTTasya ra nu: mahAdevabhaTTo ( dvitIya: ) nyAyanaye parI prauDhimupagatastadAnIntananaiyAyikeSu prathamaM sthAnamAsAditavAn / tena nyAya siddhAntamuktAvalyA nyAyasiddhAntamuktAvalIprakAzAkhyA TIkA-yA nyAyasiddhAntamuktAvalodIpikA, muktAvalIprakAzaH, muktAvalIdIpikA, muktAvalokiraNaH, dinakarIyamiti nAmabhirapi vyavahiyate-racayitumA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ rabdhA, dinakare tasya kaniSThasUnunA samAptiM niitaa| muktAvaloprakAza prAripsurayaM mattamAcaran zlokamimamupanibaddhavAna"ladanIpAdayugaM praNamya pitaraM zrIbAlakRSNAbhivaM bhAradvAja kulAmbudhau vidhumitra zrIgauravasyAmbujAt / jJAtvA zeSamataM mitena vacasA siddhAntamuktAvalI gUDhArthAMstanute yathAmati mahAdevaH pareSAM mude // " kiyatparyantaM tena viraciteyaM Tokote jijJAsAyA prakaraNAvasAne upamAnakhaNDaM yAvat sarvatra-'iti zrIbhAradvAjakulAmbudhi pUrNacandrabAlakRSNabhaTTAtnajamahAdevabhaTTaviracite muktAvalI prakAze upamAnaparicchedArUpa: paJcamaH paricchedaH' iti likhitamasti, tadanantaraM zabdakhaNDAnte---'iti zrIbhAradvAja kulAmbudhipUrNacandrabAlakRSNabhaTTAtmajamahAdevabhaTTArabdhe tatputradinakarabhaTTaprapUrite muktAvalIprakAze zabdaparicchedAkhya: SaSTaH paricchedaH' iti vinyastamasti / guNa nirUpaNAnte tu 'iti zrIbhAradvAjakulAmbudhipUrNa candrabAlakRSNabhaTTAtmajamahAdeva. bhaTTAtmajazrImadinakara viracite nyAya siddhAntamuktAvalIprakAze guNanirUpaNam' ina pratipAditaM vartate / tena jJAyate upamAnakhaNDaM yAvat sAkalyena mahAdevabhaTTena viracitA, zabdakhaNDasyApi kiyAnaMzastasyAstena viracita-tateo mRtyA'nyena vA pratyUhavyUhena vihatapano na pAritavAn pRyituM tAm / pitRprArabdhaprabandhasyApU] janatAkSatimIkSamANastasya kanIyAn sUnurdivAkarabhaTTasyAnujo dinakarabhaTTastAM TIkAmApUritavAn / granthAvasAne dinakarakRtamaGgalazlokazcetyamastibhAnu raNamya paribhAvya ca zAstrasAraM muktAvalI kiraNa eSa pitRpradiSTaH / sadyuHktabhirdinakaraNa kareNa so'yaM nIta: prakAzapadavI sudhiyAM mude'stu / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 8 ) na anenApi jJAyate pitRpradiSTa ekAMza eva dinakareNa viracitaH khalu sampUrNo grantha iti / etena zarmaNyadezIya thoDarapaNDitasya svIye bRhati sUcIpatre mahAdevabhaTTasya ' 'dinakara' iti upanAmAsIt tena svapitrA bAlakRSNa bhaTTena? sAkameSA TIkA nirmitA, zrata eva dinakarIyamabhidhIyate - iti vyAhRtirbhrAntimUlaiveti nirvivAdam / mahAdevabhaTTasya jyeSThaH sUnuH dharmazAstrasudhAnidhe racayitA divAkarabhaTTanAmnA prathitimupayayau / sa eva granthasyAsya racayitA / tiyakayaM (yasyAparaM nAma tiyarka prakAza iti ) tAvadasti dharmazAstra sudhAnidhere ko bhAgaH / dharmazAstrasudhAnidheH santi sapta bhAgA :- (1) sUryAdi - paJcAyatanapratiSThApaddhati:, ( 2 ) tithyarka:, ( 3 ) AcArArka:, ( 4 ) zrAddhacandrikA, (5) dAnahIrAvalI prakAza:, (6) prAyazcittamuktA valI, (7) antyeSTiprakAza:, iti / likhitaM cAsti etat ( Catalogue of the Sanskrit Manuscript in the Library of the India Office ) nAmani sUcIpatre dAnahI rAvalI prakAzasyAntyAMzanirdezAnte-- "zrItithyarkAcArAka zrAddhaprAyazcitte pratiSThA saMskArAzIcayukto dAnaprantheo divAkarAjjAtaH / / iti / granthakAro'yaM kAzImadhivasati smetyatra nAsti vivAda: 'mImAMsAnayakovidaH purabhidaH kSetrAdhivAsI sudhIH' iti pratipAdayatA pranthakRtA dAnahI rAvalI prakAze svayameva spaSTIkRto'yaM viSayaH / ca / 1 - mahAdeva bhaTTadinakara Son of Balakrishna Bhatta, pupil _of_Nilakantha Bhatta, Nyaya-siddhantmuktawaliprakash or Dinakari, written jointly with his father. (T. Aufrecht Cat. Cat. Part I, page 436) 2 -- bAlakRSNa Father of Mahadeva Bhatta Dinakar, father of Divakar, father of Vaidyanath, composed together with his son Mahadeva Nyaya-siddhantamuktavaliprakash (page 370 ) Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( &) Atmano mAturabhidheyantu bAleti granthakRtA samAmnAtam, 'bAla tathA mAtaram' ityAdinA / prasya sahadharmiNI upeti nAmnA khyAtA AsIdityapi vRddhebhyo 'nuzrUyate / etatsarva granthakRtA granthAdA granthAnte ca svayaM saha peNAvarNitam bhAradvAjakule'male samabhavat zrIbAlakRSNAbhidhaH sAhityAmRtavArirAziratulaH sarvadvijAnAM guruH / tatsUnuH prathamo maddAmaNiriva prakhyAtakIrtirguNaijatA nyAyanaye bRhaspatisamA nAmnA mahAdevakaH / / tatputreNa divAkareNa viduSA zrInIlakaNThaprabhAdauhitreNa budhaiH sudhArasasamAsvAdyaH pareSAM kRte / tithyarka: kriyate praNamya pitaraM bAlAM tathA mAtaraM zrIkAntaM tapanaM zriyaM pazupatiM vAcaM mahAdevatAm // AcArArke tAvat "mahAdevatanUjanmA bhAradvAjakulodbhavaH / divaakre| raviM natvA hyAcArArka tanotyasau // dAnahI rAvalI prakAze 1 "mImAMsAnayakAvidaH purabhidaH kSetrAdhivAsI sudhIH / " iti / divAkara bhaTTasya dvau sUnU AstAm / tayeorjyeSThaH zrIrAmanAmnA' pratIta AsIt, kaniSThastu baijanAtha ( vaidyanAtha ? ) nAmnA | tena tatkRtagrantheSu anukramA viracitaH / tithyarke tAvadasti likhitam - "divAkaratanUjana baijanAthena ( vaidyanAthena ? ) dhImatA / khabANasaptabhUyukta 1750 varSe mAdhavasaMjJake // 1 - ithaM divAkarasutena kanIyasA zrIrAmAnujena gurubhaktiparAyaNena / zrItAtapAdaracite sujanapriye'smin granthe kramA vilikhitaH savituH prasAdAt // ( ti0 a0 zlo0 152 ) Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (..) mAsi tAtakRtagranthe'nukramaH saMpradarzyate / viduSAM sukhalabbhyarthamanayA zlokamAlayA // " iti / kecana dAnacandrikAkartA'pyayameveti prtipaadynti| parantu tdjnyaanmuulmev| yato dAnacandrikAyA dAnasaGkSapacandrikAyA vA kartA divAkarabhaTTo'sti kAlopanAmakaH / yadyapi tasya piturapi nAma mahAdevabhaTTa evAsti, parantu tasya pitAmaho rAmezvarabhaTTanAmAsIt / / prakRtagranthakArasya tu pitAmaho bAlakRSNabhaTTa iti pratipAditapUrvam / praNamya mAtaraM gaGgI bhairavaM vanazaGkaram / mahAdevAkhyapitaraM zrautasmAtavizAradam // divAkaraNa sudhiyA sAramuddhRtya zAstrataH / ziSTAnAM tanyate tuSTayai dAnasaMkSepacandrikA // iti dAnasakSepacandrikAyA maGgalAcaraNaM vilokya tamamuca divAkaramekaM manyamAnAH tithyarka nirmAturdivAkarasya mAturgaGgeti nAmAsIditi ca pralapanti / divAkarabhaTTasya mAtAmahI nIlakaNThabhaTTasahadharmiNI gaGgeti' nAmnA prasiddhA AsIt / mAtA gaGgAsIdi yatra tu nAsmAbhiH pramANamupalabdham , parantu tasyA nAma bAlA AsIditi sapramANaM pUrvamupanyastam / iNDiyAre Aphisasya sUcIpatre dAnacandrikAyA: paricayadAnAvasare 'dAnaniyamAna pradarzayan laghugrantho'yaM vArANaseyasya kAlopanAmakadivAkarasya kRtiH| sa khalu divAkaro mahAdevabhaTTasya nIlakaNThaduhiturgaGgAdevyAzca sUnuH sambhavatA bAlakRSNabhaTTasya pAtra prAsIt' iti 1-zrIbhAskara zivakaraM zirasA praNamya zrInIlakaNThapitaraM jananI ca gnggaam| tatpAdacintanabaDho budhazaGkarAkhyaH saMskArabhAskaramamuM vitanAti kAzyAm / 2-Dana-chandrika, a manual of rules, regarding pious donations by Bhatta Dviakara, surnamed Kale, of Benares, son of Bhatta Mahadeva (sun of Balakri. shna ?) and Ganga ( daughter of Bhatta Nilakantha, author of the Mayukhas.) [I. O. Cat. Part III p. 548] Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pratipAdana zrImatkAlopanAmakabhaTTarAmezvarAtmajabhaTTamahAdevadvijavaryasUnu - divAkaraviracitA dAna candrikA samAptA' iti granthAvasAnAdarzanamUlaka vyAmoha vilasitameva / tadidamanyadvedRrza sUcIpatraM pramANokRtya zarmaNya. dezIyathoDaramahAzayo'pi svIye bRhati sUcIpatre kAlopanAmakadivAkarabhaTTaracitAnapi granthAn bhAradvAjadivAkarakRtitvena yadupanyastavAn, tadapi bhrAntivija mbhita meva / ___ kAlopanAmakadivAkarasya santi tAvadimAH kRtayaH- (1) dAnacandrikA, (2) AhnikacandrikA, (3) kAlanirNayacandrikA, ( 4 ) smArtaprAyazcittaM dvAraH ( 5 ) smArtaprAyazcittapaddhati: (6) patitatyAgavidhi: (7) punarupanayanaprayoga: iti| bhAradvAjadivAkarakRtisaMhatistu pUrva nirUpatA / bhAradvAjabhaTTadivAkaramahodayena viraciteSu grantheSu madhye kasyApekSayA kasya prathamaM nirmitirabhUditi vicAre prastUyamAne yadyapi samepAM pArvAparya vaktumatIva du:zakaM tathApi tithyarkaparyAlocanena yadavagamyate tatpradarzyate tithya 133 tama pRSTe-'pratiSThAyAM vizeSastu matkRtapratiSThApaddhatI draSTavyaH' 'matkRta' iti matakAlanirdezAt 'malamAse zrAddhaM kArya na veti vicAro vistareNa vakSyate zrAddhacandrikA prakAze' (tiH pR0 252 ) 'vivecayiSyate caitatspaSTaM zrAddhacandrikA prakAze' ( ti0 pR0 260) ityatra 'vakSyate' 'vivecayiSyate' iti bhaviSyanirdezAcca pra taSThApaddhatistAvadapazcimA kRtistithyApekSayA vipazcidapazcimanya aAcArArka zrAddhacandrike ca carame iti / ___ yadyapi-'bhAjane hAtrizAsaniyamastu matkRtAcArArke draSTavyaH' ( ti0 pR0 44 ) 'japa dividhistu matkRtAcArArke draSTavyaH' ( tiH pR0 63 ) iti AcArArkasthApi vAkyAni tithyarke samuddhRtAni, 'matkRta' iti bhUtakAlanirdezazca namAna eva, hetunAnena asyApi prAthamyamanumAtuM zakyam, parantu Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 12 ) zrIbAlakRSNAtmajasUnunirmitI varSe khavedAzva himAMzusaMyute / kRtiM vilokyA khilakAlanirNayaM niHzaGkamAzaMsatu paNDiteo janaH // zrI bAlakRSNAtmajasUnunirmitaM " varSe vedAzva himAMzusaMyute / janAH prakuryuH kila dharmakAryamAcArasUrya kila saMvilokya // iti tithyarkAcArArkayeoravasititithiM svayamupanibanatA granthakRtA tithyarkasya prAthamyaM svamukhatA niveditam atA bhUtakAla nirdezamAtreNa tasya prAthamyAnumAnamakizcitkaram / 'matkRtAcArArke draSTavyaH' iti bhUtakAlanirdezasaMgataye tu kiyastisyAMzastithyarkanirmiteH prAGa nirmitaH sampUrtistu pazcAjjAtetyUhanIyam / dAnahIrAvalIprakAza:, antyeSTiprakAzaH, prAyazcittamuktAvalI caiteSAM granthAnAM tithyarkApekSayA prAthamyamasti zrAnantarya vA ? teSAmapi parasparaM kasyApekSayA kasya prAthamyaM kasyAnantaryyamiti nirdeSTuM na pAritamasmAbhiH / yataH tithyarke na tebhyo vacanAni kAnicana samuddhRtAni, na vA te granthAH sAkalyena dRSTigocarIbhUtAH / asti granthakRto'sya anyApyekA kRtirvRttaratnAkaraTIkA'vRttaratnAkarAdarza iti / tasya samAptau svAbhijanAdikamullikhatA granthakRtA tatsamAptikAleo'pi nirUpita: 1- bhAradvAjakule zrutismRtipaduH zrIsUryabhaktastathA vidyArAdhanatatparo'pi ca mahAdevo bhavattArkikaH / tatputreNa divAkareNa racite zrIvRttaratnAkarAdarze bhaTTamatAnusAriNi paraM SaSThaH samAptiM gataH // iti zrIbhAradvAjabAlakRSNAtmaja mahAdeva bhaTTasUnudivAkarakRteo vRttaratnAkarA darzaH sampUrNatAmATIt (I. O. Cat. Part. II, p. 304 ) " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 13 ) pUrNAbdhisabhakamite pravarSe satkArtike mAsi vizuddhapakSe / tArtIyapUrNe divase supuNye hyAdarza itthaM ghaTita: samAptaH // iti / anena ekasminnavAbde ( 1740 vaikramAbde ) tithyako vRttaratnAkarAdazazca kavinA pRrtimupanItAvityavagamyate / tithyarkasya nirmANakAle granthakRtaH paJcAzadvarSAsannamapi kyo yadi kalpyeta, tadA'sya janirvikramasaptadazazatakasyAnte [ 1660 vi0] samabhUditi aayaati| ayamevAsya janmakAla ityabhiyuktebhyo'pi zrUyate / ___granthakAro'yaM bhagavato bhAskarasyAnanyabhakta pAsIditi ettkRtgrnthopkrmopsNhaarshlokairvgmyte| tathAhi tithyarkopakrame tAvad 'utpattyAdi prakartAraM hartAraM tamasaH param / dAtAraM sarvakAmAnAM taM bhaje'haM vikartanam // zrIkAntaM tapanaM zriyaM pazupati vAcaM mahAdevatAm / ' iti / upasaMhAre tAvad'kkAhaM mandamatiH kAyaM dharmazAstrasudhAnidhiH / tasmAdbharvilAso'yaM mArtaNDAGghrisarojayoH // ' 'tena zrI vimaNDalAntaragato nArAyaNaH proyatAm' / iti / dAnahIrAvalomaGgalAcaraNe'padminIgaNavikAsakAraNaM pAkazAsanamadizo vibhUSaNam / yajJakarmacyahetumanvahaM bhAvaye dyumaNidevamanvaham // ' 'devaM coSNakara praNamya tanute zrIdAnahIrAvalim / ' iti / AcArAkopakrama 'divAkara rAva natvA hyAcArArka tanotyaso' // iti / vRttaratnAkarAdarzopakrama'prAtarbhUmi ruhAna vibhajya pRthivI prAptAMstu pArIkSikA ratnAnAM nicayabhrameNa paritazcinvanti yAna sarvadA / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (14) kAntAnAM kucamaNDaleSu patitA vAhIkarUpaM gatAstAbhiH pRSThatarAzca te zramakarA: saurAH karAH pAntu mAm // ' ityaadi| 'bhAradvAjakule zratismRtipaTuH zrIsUryabhaktastathA' 'jAto bhAskarapUjakaH pRthuyazA: zrInIlakaNTho budhaH' ityAdipadyadvayI granthakRtpitaraM mAtAmahaJca bhAskarabhaktamAnAti / na khalu etA dvAveva kintu anye'pyasya pitRpakSIyA mAtRpakSIyAzca pUrvajA asAdhAraNI sUryabhaktimAvahanti smeti tattanirmitagranthakadambakebhyo'vagamyate / divAkarasUnuvaidyanAtho'pi svapUrvajAnanujagAmeti tatkRtatithyakI. nukramasamAptisthAt 'granthe kramo vilikhita: savituH prasAdAt' iti zlokAzAd jJAyate / tithyarke'smin pramANatvena yeSAM granthAnAM vacanAni samuddhRtAni teSAmakArAdivarNAnukrameNaikA sUcI granthAnte'smAbhiH sannivezitA / tato'tiriktamapi granthakAreNa yatra tatra svamAtulamAtAmahamAtRpitAmahamAtRprapitAmahamAtRvRddhaprapitAmaharacitagranthAnAmapi kvacinnAmollekhaH, kacid vcncysNgrho'nusstthitH| tathAhi-bodhinInirNayaprasaGga 'anyo'pi vistaro'tra mAtulakRtavratArke draSTavyaH' (ti0 pR0151) sAvitrIvratanirNaye-'pratra sarvavrateSu kathAdikaM vistarabhiyA noktam, tat zrImAtulakRtavratArke draSTavyam' (ti0 pR0 206) iti mAtulakRtapranyanAmanirdezaH kRtH| prAzvinazulanavamIpAraNAviSaye-'zrImAtAmahacaraNAstu vidhavAyA rajodarzane bhojananiSedhAbhAvAt tasyA api pAraNA bhavatyeva / astu niSedhaH, sa rAgaprAptabhojananiSedho na tu vaidhaH, vidhispRSTe niSedhA. navakAzAta; anyathA vratahAni: syAt, 'pAraNAntaM vrataM jJeyam' ityukteH' (ti0 pR0 101) iti yuktamutpazyantItyatrAsthApradarzanapUrvakaM vacanacayaH Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 15 ) saMgRhItaH / caitra caturdazIvrata vipaye - ' zrImAtAmahAstu rAtrivyApinItyetatpUrvaviddhApa mityUcuH / tatra spaSTArthatvAt rAtrAveva pazupatIzvarapUjAvidhAnAt ca pUrvamatameva yuktamAbhAti' ( ti0 pR0 178) iti atra tanmatAnupAdeyatA pratipAditA / tayAhazrAddhavinirNaye --' mAdhavAdayastu uttaratithigatAveva vRddhikSayA grAhyau, na grAhyatithigatAvityAhuH / zrImAtAmahaguravastu- - ramavRddhAnantaramAkasmikakSayasya jyotiHzAstramaryAdayA sambhavAt pUrvatithyapekSayA grAhyatithigatAveva vRddhikSayA grAhyAviti tattvamityAhu: / (ti0 pR0 264) matrArthatA mAtAmahamatasya siddhAntapakSatA'GgIkRtA / 'anna zAntiH mAtAmahakRtazAntimayUkhe draSTavyA' / ( ti0 pR0 118 ) iti granthanAmallikhitam / nRsiMha jayantaM nirNaye-- atrAnmAtuH pitAmahacaraNA: nRsiMhapurANe sAmAnyataH kAla utpatteruktaH, 'vivasvatyarastaMgAminIti ghaTikA parimANAnukteH / tasya skAndena nirNayaH / tatra - hi pradoSa upAttaH / tallakSaNazca hemAdrAvuktam 'tri muhUrttaH prApaH syAd bhAnAvastaM gate sati / ' iti / tasyApi saGkoco bhaviSyapurANena, tatra sAyaGkAla ityukteH / 'nakSatradarzanAt sandhyA sAyaM tatparataH sthitam' / iti / atra yadyapi sAyaM vadena paro'vadhirna labhyate, tathApi pradoSazabdena parAvadhilAbhAt sa yaMzabdena ca pUrvAvadhilAbhAt trighaTikAtmakasAyaMsandhyordhvaghaTikAtrayaM pradopasAyaMzabdAbhyAM parasparaM vizeSaNAllabhyate janmakAlatveneti tatkAlavyApinI nRsiMhacaturdazyupoSyeti rAddhAntamAhuH / ( ti0 pR0 180 / iti vacanacayasaMgrahaH / atraiva matasyAsya svAhlAdahatutvaM paramazlAghyatva cAha granthakAraH ayaM prakAmaM priyadarzanatvAd vinirNayo me rucaye babhUva / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 16 ) nizIthinInAtha ivodito 'sau prabhAkara: pUrNakalo nalinyAH // iti / prayAgasnAnaprAzastyapratipAdanaprasaGge-bhatra vizeSastvasmanmAtRprayAga setoravagantavya prapitAmahabhaTTa zrInArAyaNa padapAtheojalikhitAt iti pracurAsthApradarzanapUrvakaM granthanAmanirdezaH kRtaH / iti / svamAtAmahasya bhrAtuH ( pitRvyasUnA: ) zrIkamalAkara bhaTTasyApi 'sindhukArajyeSThapadena nirdezaH kRtaH / yathA rAmanavamIvratanirNayaprasaGge- yat sindhukArajyeSThairnityatvamaGgIkRtya 'vasmAt sarvAtmanA sarvaiH kAryam' ityupakramya atra kevalazaivasya kevalakRSNabhaktasyApi nAdhikAra ityuktam, tadupakrameopasaMhAra virodhAt pramANAbhAvAccopekSyam / ( ti0 pR0 182 ) yata sindhukArairvacanamalekhi "bhAskarodayamArabhya yAvattu daza mADikAH / prAtaH kAla iti proktaH sthApanAropaNAvidhau // " iti viSNudharmotama, tanmahAnibandheSvasattvAd bhrAntimUlakameva / ( ti0 pR0 12) dazaharAprasaGge yattvatra uktayogebhyo nyUnayoge na snAnamityuktaM sindhukAra jyeSThaistatpramANAbhAvAdupecyam ( ti0 pR0 108 ) / ityAdi / sarvatra khaNDanadarzanAtkhaNDanAyaivApAttavAn tadvAkyAni na pramANatveneApanyAsAyeti vijJApate / khaNDanamidaM vileAkya kecanAmananti granthakRto'sya sindhukAre nAsIdAsyeti / zralamaprastutena / granthAnve svAhaGkAraM pariharannabhihitavAn granthakAraHuktaM nAtra mayA svayaM svaracitaM yadbhaTTa pAdAdibhiH proktaM kAlavinirNaye tadakhilaM spaSTaM parajJaptaye / sandiSTaM gurudattamantrakRpayA zArdUlavikrIDita Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat - www.umaragyanbhandar.com Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 17 ) tena zrIravimaNDalAntaragato nArAyaNaH prIyatAm / iti / ke santi te bhaTTapA dAdayo yAnanusRtya kRto'yaM grantha iti jijJAsAyAm 'vibhAvya mAtAmahasampradAyaM janmASTamInirNayamAtanAmi / ' iti janmASTa nInirNayArambhapadya saMdarzanAt, 'zrImAtulakRtavratArka' draSTavya : ' ' zrImAta mahakRtazAntimayUkhe draSTavyaH' ityAdivAkya kadambadarzanAt, anyasya tAdRzAtiprasiddhasya bhaTTasya prakRtagranthe samullekhAbhAvAcca svamAtRpatIyAH zrInIlakaNThabhaTTAdaya eva bhaTTapAdAdipadena granthakAraNa nirdi iti spaSTam / granthasyAsya sazodhanAdhArabhUtA ekaiva mAtRkA / sA ca sarasvatI - bhavanagranthAgArAt zrIkAzikarAjakIya saMskRta pAThazAlApradhAnAdhyakSANAM tatrabhavatAM paNDita pravaragopInAtha kavirAja ema0 e0 mahodayAnAmanukampayA'dhigatA / tairanukampayA'nayA bhRzamanugRhItAH kRtajJatApUrvakaM saprazrayaM sAdhuvAdazataistAn saMyojayAmaH / mAtRkAyAstanyA: kvacit kacidaspaSTAkSaratayA azuddhaprAyatayA ca pade pade lezataH klezamAvahanto vayaM nirNaya sindhukAlamAdhava hemAdriSvapi samuddhRtAni tAnye / vacanAni darza darza mUlapATaM zodhayituM prAyatimahi / kacittu mUlagranyaikye'pi nirNayasindhusamuddhRtavacanApekSayA tithyarkasamuddhRtavacaneSu vailakSaNyaM nayanagocarIbhUtam, parantu satra lekhakapramAdamaGgIkRtya vibhinnasakala saMskaraNasaMvAdI nirNayasindhupATha eva prAmANikatve kRtA'smAbhiH / itthaM saparizramaM parizodhite'pyasmin granthe sarvathA nAsti skhalitAnAmabhAvaH / atA'bhyarthyante guNaikapakSapAtino manISiNo yadatra madIyadRSTidoSeNa AyanAkSara saMyojakAnAmanavadhAnatayA anabhinavatayA cAyasAkSarANAM jAtAni skhalitAni saMkSamya anugRhNantu janamimamiti zam / kAzI } akSayatRtIyA sa0 1986 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat satAmAzravaH zrIkRSNapantaH www.umaragyanbhandar.com Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaviSayasUcI viSayAH pR0 paM0 1---5 2 -5 ~ arror 2 - maGgalAcaraNam mAtRvaMzyAnuvarNanapUrvakaM svavaMzyAnuvarNanam vidhinirUpaNam tithInA lakSaNam , tadvavidhyaJca... nirNayasya lakSaNam pratipannirNayaH pratipannAmaniruktiH ekabhaktAdinirNayaH tithidevapUjanam nandAdisaMjJAkathanam pratipadAditithiSu vAni caitrazuklapratipanirNayaH zakAdizravaNam nimbaprAzanam vAsantanavarAtrapratipAdanam prapAdAnama, prabhAve ghaTadAnam jyeSThapratipatkRtyam bhAdrazuklapratipatkRtyam AzvinakRSNapratipatkRtyam Azvinazulapratipadi navarAtrAnuvarNanam 9000 5 8-11 10-11 11---2 11--8 11-16 11-20 . ... Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viSayAH vedikAnirmitiH kalazadravyakIrtanam devIpratimAdravyakathanam , tadAkAranirNayazca navarAtre vedikAparimANam, pUjakaniyamAzca devIpUjAprayogaH kumArIpUjanam kumArikAvayonirUpaNam pUjanAnahakanyakA: kanyAbhAve pratinidhiH caNDIpAThajapavidhiH sUtake devIpUjanam malamAse devIpUjananiSedhaH devIpUjAyAM caturNA varNAnAmadhikAra: navarAtre azvapUjA tadvidhAnakramazca ... navarAtre prAyudhapUjAmantrA: kArtikapratipannirNaya: kArtikazuklapratipadi tailAbhyaGgaH kArtikazuklapratipadi dyUtakrIDA ... kArtikazuklapratipadi govardhanAdipUjanam caitrakRSNapratipatkRtyam vibhUtivandanamantraH cUtakusumaprAzanamantraH dvitIyAnirNayaH caitrazukladvitIyAyAmumApUjAgnipUjA ca :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: pR0 paM0 14-10 14-12 14-16 15---1 15---4 17---3 17-16 18---3 18--8 18-16 18-16 16-11 20-6 20-14 22-6 27-13 .. 28--7 26-8 26-18 31--7 31-13 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viSayAH jyeSThazukladvitIyAyA: sopapadAtvam tatrAdhyayanavarjanam ASADhazukladvitIyAyAM rAmayAtrotsavaH zrAvaNakRSNadvitIyAyAM bRhattapAvratam azUnyAkhyavratam yamadvitIyAnirNayaH, tatra kRtyaJca caitrakRSNadvitIyAyAmanaGgotsava: anaGgotsavanirNayaH yoginInirNaya: ... tRtIyAnirNayaH caitrazuklatRtIyAyAM dolotsavaH ... caitrazuklatRtIyAyAM gaurIpUjanakAlanirNaya: caitrazuklatRtIyAyAM saubhAgyavatam ... matsyajayantItRtIyA akSayatRtIyAnirNayaH, tatkRtyaJca parazurAmajayantI tatkAlanirNayazca jyeSThazuklatRtIyAyAM rambhAvratam bhAdrakRSNatRtIyAyAM vizAlAkSyarcanavidhi: kajjalInirNayaH bhAdrazuklatRtIyAyAM haritAlikAvratam AzvinazuklatRtIyAyAM lalitAvidhi: caturthInirNaya: .... caitrazuklacaturthyA' gaNezArcanam ... jyeSThazuklacaturthyA pArvatIpUjanam : :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: : : : pR0 paM0 31-20 32--3 32--6 32-12 32-16 33-----1 34--8 34-13 34-16 34-17 35---6 35--14 36--5 36-10 38--1 38-18 36--5 36--6 36-14 40--6 40-13 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viSayA: saMkaSTa caturthInirNaya: bahulA caturthInirNaya: bhAdrazuklacaturthInirNaya: bhAdrazuklacaturthyAM candradarzanadoSaH bhAdrazuklacaturthyAH bhaiaumAdiyogena prAzastyam mArgazuSThacaturthyA varacaturthIvratam varacaturthyAmekabhaktAdinirNaya: naktasvarUpam, tatkAlazca sandhyAzabdArthanirNayaH ( 4 ) naktam upAGgalalitAdevI pUjAkAlanirNaya: mArgazupaJcamInirNaya: ... 100 ... ... sauranaktaM, vidhavAyAzca naktatravino'yAcitatvAdinirNayaH mAghakRSNacaturthyAM saMkaSTAkhyadra tam tila caturthInirNaya: kundacaturthInirNayaH phAlgunAdiSu caturSu mAseSu caturthItratama paJcamInirNaya: caitrazuklapaJcamyAM zrIpUjanam nAgapaccamyAM nAgapUjana nirNaya: RSipaJcamInirNayastatkRtyabhva ... ... ... mAghazupacamyAM vasantotsava nirNayaH SaSThInirNayaH Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat ... ... ... ... ... : ... pR0 paM0 40-17 41--3 41-7 42-3 42-17 43-5 43--16 44-14 45- .1 46-12 47--1 47---8 47-16 48-4 48- -11 48 - 14 48--12 50- 16 51-8 52-13 53- -3 54--1 5410 54 - 17 www.umaragyanbhandar.com Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 5 ) viSayA: SaSThayAM raviyuktAyAM lolArka yAtrA... skanda SaSThonirNayaH kapilASaSThI tatkRtya bhva halaSaSThI bhAdrazuklA sUrya SaSThI AzvinazukuSTha vilvAbhimantraNam campASaSThI nirNayaH saptamI nirNaya: caitrazuklasaptamyAM bhAskarapUjanam gaGgAsaptamI, tatpUjanaJca ASADhazuklasaptamyAM sUrya pUjanam Azvina zuklasaptamyAM devIpUjanam durgApUjAyAM trirAtrAdikAlakathanam Azvinazukla saptamyAM vilvazAkhArcanam mUla devIpUjanam, tatra cAdhyayana niSedhaH mArgazIrSAdicaturmAseSu saptamI zrAddhakathanam mitrasaptamI, tatprayAgazca rathasaptamI, tatkRtyaJca vijayAsaptamInirNaya: bhAnu saptamI, kalyANasaptamI ca aSTamI nirNaya: bhavAnyaSTamInirNaya: azokASTamI nirNayastatkRtyaca vaizAkha zuklASTamIkRtyam ... 30. ... ... ... ... ... 100 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat ... ... : : : : ... : : : pR0 paM0 55- 14 55 - 18 56 --4 57- 57-4 57-14 58- 15 58-13 56 - 16 56--20 60 -- - 11 60 - 16 61 - 14 62-6 62--14 63--1 C 64 66- -6 66 - 15 -1 67 - 13 68 - 15 66-17 www.umaragyanbhandar.com Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pR0 paM0 70--7 70-11 70-15 71---3 71-12 78-8 81--1 82-14 83-20 84--- 85-20 viSayAH jyeSThakRSNASTamIkRtyam ... jyeSThazuklapakSe'STamyAM devIpUjanam ... prASADhazuklASTamyAM mahiSaghnIpUjanam kRSNajanmASTamInirNaya: zrIkRSNajanmASTamIgrahaNaprakAraH tatpAraNAkAlanirNayazca dUrvASTamI, tatkRtyaJca bhAdrazuklASTamyA jyeSThApUjanam / mahAlakSmIvratakathanam praSTakAnirNayaH mahASTamInirNayaH gopASTamInirNayaH bhairavASTamInirNayaH aSTakAzrAddhakAlanirNayaH ... mahAbhadrAsvarUpam bhISmatarpaNasaMgrahaH bahulASTamI, tatkRtyaJca ... sAmAnyato budhASTamyAmekabhaktavataM kAryamiti nirdezaH... rAmanavamInirNayaH rAmavratavidhiH, rAmanavamIvrate pratimAdAnam malamAse rAmanavamIvrataniSedhaH caitrazuklanavamyAM bhadrakAlyarcanam ... vaizAkhasyobhayorapi pakSayoH navamyAM bhadrakAlyarcanavidhiH jyeSThazuklanavamyAM pArvatIpUjanam ... 88-8 88-14 86-6 60 -1 62-17 65-18 66--3 66-- Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pR0 paM0 66-16 67-15 67-18 68-13 01102--5 06--7 viSayAH ASADhakRSNazuklanavamyorendrIpUjanam zrAvaNakRSNazuklanavamyo: kaumArIpUjA bhAdrazuklanavamyAM durgArcanam AzvinakRSNanavamyAmanvaSTakAzrAddhanirNaya: mahAnavamInirNaya: mahAnavamyA balipradAnam , balidravyAnukIrtanaJca balipradAnamantra: kArtikazuklanavamyAM tulasIvivAhaH tulasIvivAhavidhi: yugAdiyugAntakathanam , tatkRtyaJca... mArgazuklanavamInirNayaH mahAnandAnavamInirNayaH dazamInirNayaH .. caitrazukladazamyAM yamapUjanam jyeSThazukladazamyAM dazaharAnirNaya: dazavidhapApakathanam yogadazakam ... malamAse'pi dazaharAkRtyasya kartavyatvam dazaharAstotram ... ASADhazukladazamyAM manvAdikathanam saMkrAntinirNayastadabhedapradarzanaJca ... meSAdisaMkramaNe dAnavizeSaH puNyakAlanirNayazca ayanadvaividhyam , tatkRtyaJca :: :: :: :: :: :: :: :: : : : :: ... 106-14 06-20 107--7 107-20 108--3 108--7 108-14 111-18 112---4 114-16 116--6 117 --16 118-10 122--3 :: : Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 5 ) viSayA: AzvinazudazamI nirNayaH AzvinazukrudazamyAM rAjakRtyam abhiSeka nirNayaH dazAdityavratam ekAdazI nirNaya: ekAdazImAhAtmyam ekadazIvratAdhikAriNaH ekAdazIvratAsamarthasya pratinidhi: ... ... ekAdazIvrate strINAM vizeSa: sUtake'pi ekAdazIvratAnuSThAnam rajasi dRSTe'pi nArINAmekAdazIvrata vidhAnam upavAsaniyameSu nityakAmyAdyupavAsabhedaH vaiSNavaikAdazI dvaividhyam zuddhAyA ekAdazyAstraividhyam ... ... aruNodayalakSaNam vaiSNavalacaNam smArtaikAdazIniryayaH, tadvaividhyazca zuddhAyAH cAturviyam viddhAyA apyekAdazyAzcaturvidhatvam nityakAmyabhedena ekAdazIvratasya dvaividhyam kAmyaikAdazIvratAsamApane doSaH dinakSaye putravadgRhasthasyaikAdazyupavAsaniSedhaH upavAsaniSedhe bhakSyanirNayaH haviSyadravyakathanam ... ... Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... pR0 paM0 123-5 124-16 126 - 17 127-8 127-20 127-20 128 - 14 128-6 130-3 130 - 13 130-20 131-14 132-15 133-13 133 - 16 134-6 134 - 12 135-16 136-13 136-16 137-5 137-14 138--1 www.umaragyanbhandar.com Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pR0 paM0 136-5 140--5 141-6 141-17 141-~-20 142 -17 143---3 143-6 43-14 143-18 viSayAH caitrazuklaikAdazIkRtyam vaizAkhasnAnakAlaH nirjalaikAdazI, tatra kRtyaJca harizayanI ekAdazI malamAse zayanIvrataniSedhaH cAturmAsyavratArambhakAlaH cAturmAsyavrate'stAdidoSAbhAva: cAturmAsye vratasaMkhyAkIrtanam zAkabhedakathanam dvidalAnA saMkhyAnam cAturmAsye vaya'vastUni kAmyavratAnAM kathanam vratasamAptau dAnam zrAvaNazuklakAdazIkRtyam bhAdrazuklakAdazIkRtyam AzvinazuklaikAdazIkRtyam haribodhinInirNayaH kArtikazuklakAdazyAM bhISmapaJcakam pauSazuklakAdazIkRtyam mAghasnAnArambha: prayAgasnAnamAhAtmyam phAlgunazuklakAdazIkRtyam dvAdazInirNayaH dvAdazyAM pAraNAnirNayaH : :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: : 144-18 146--5 147--3 148---1 148-16 150--8 150-18 151-8 151-16 153---4 153-17 154--3 154--7 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . . viSayAH caitrazuladvAdazIkRtyam caitrazukladvAdazyAmeva vAmanArcanam ... vaizAkhazukladvAdazyAM vyatIpAtayoga: jyeSTha zukladvAdazyAM vaTasAvitrIbratArambhaH rAmadvAdazI taptamudrAdhAraNam zrAvaNazudvAdazyAM pavitrAropaNam pavitrAropaNe sarveSAmapyadhikAra: vAmanajayantInirNayaH zravaNayuktAyAH bhAdrazuladvAdazyAH viSNuzRGkhalAtvam budhayogena bhAdrazukladvAdazyA: prAzastyam itaramahAdvAdazInAmAni prAzvinakRSNadvAdazokRtyam prAzvinazuladvAdazyAM padmanAbhapUjA / kArtikakRSNadvAdazyAM govatsadvAdazIvratam govatsadvAdazIvratavidhiH vaya'vastUni ca kArtika zukladvAdazyAM devotthApanam tiladvAdazInirNayaH sarvAsu dvAdazISu vratArpaNavidhiH ... dvAdazyAM vaya'vastUni prAmiSakathanam ... tAmrapAtrasthaikSavabhakSaNaniSedhaH trayodazInirNayaH pakSapradoSanirNayaH vArabhedenaitatphalaJca pR0 paM0 155-14 156-17 156-20 157-4 157-6 157-13 158--6 158-16 160--6 161-18 163-20 164-11 164-16 164-20 165----3 165--7 167-11 166-4 166-14 170-17 171-5 171-16 172---1 . .. Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 11 ) viSayAH adhyApanAdhyayanayoH pradoSanirNaya: caitrazuklatrayodazyAmanaGgapUjanam ... vaizAkhazuklatrayodazIkRtyam ... bhAdrazuklatrayodazyAM gotrirAtravratam kArtikakRSNatrayodazyAM yamadIpadAnam caitrakRSNatrayodazyAM vAruNIyogaH vAruNyAM varuNapratimAdAnam caturdazInirNayaH caitrazuklacaturdazInirNayaH nRsiMhajayantInirNayaH nRsiMhajayanyAM kartRnirNayaH nRsiMhajayantIvrataprakAra: anantavratanirNayaH kArtikakRSNacaturdazyAmabhyaGgasnAnam yamatarpaNam ... yamadIpadAnam ... vaikuNThacaturdazInirNayaH pizAcamocinI caturdazI mAghakRSNacaturdazIkRtyam raTantIcaturdazI mahAzivarAtrinirNayaH mahAzivarAtrau sarveSAmadhikAraH mahAzivarAtrivrate pAraNAnirNayaH ... caitrakRSNacaturdazInirNayaH : :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: : pR0 paM0 173-13 174--1 174-11 174-16 --2 176--2 176-11 177--5 178--2 178-16 180 16 180-16 181-20 182-16 185--6 186--6 187--4 15-16 188-5 188-8 188-10 166-13 167-17 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viSayA: zramAvAsyAnirNayaH ( 12 ) somavatyA pramAvAsyAyAH prAzastyam jyeSThAmAyAM vaTasAvitrIvratakathanam ... bhAdrAmAyAM darbhasaMgrahaH kArtikAmAvAsyAvratam zraddhAdayavidhiH : yogavizeSairamAyAH vyatIpAta saMjJA paurNamAsInirNaya: vyAsapUjA ca zrAvaNa paurNamAsI nirNaya: zrAvaNyAmupAkarmAdi nirNayaH caitrasya pUrNimA vaizAkha pUrNimAyA vaizAkhodyApanam jyeSThapaurNamAsyAM sAvitrItratam ASADhapUrNimAyA kokilAvratam ... ... .... ... ... ... rakSAbandhanam bhadrAyAM rakSAbandhana niSedhaH zrAvaNyAM pUrNimAyAM hayagrIvayAtrA bhAdrapaurNamAsyAM nAndImukhazrAddham Azvina pUrNimAkRtyam kArtika pUrNimAyAM kArtikeyadarzanam a ... kArtikavratina udyApanam mArgazIrSa pUrNimAyAM pratyavarohaNam pauSa pUrNimAkRtyam ... ... ... Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat ... ... ... ... ... ... ... ... ... :: :: : : ... ... pR0 paM0 1883 168-6 188-3 166-6 166-15 202-2 203-20 2046 205-20 2066 208--4 2068 211-1 212-6 218-1 218-20 220-3 2207 220-15 221222-17 2246 224-14 EUR www.umaragyanbhandar.com Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 13 ) viSayAH mAghapUrNimAkRtyam mAghasnAnodyApanam phAlgunaparNimAyAM holikAnirNayaH bhadrApucchama holikAkRtyam malamAse holikAyAH zuddhamAse vidhAnam holotsavaH iSTikAlanirNayaH vikRtikAla: AgrayaNakAla: grahaNanirNaya: dAnazrAddhAdikAlaH snAnatIrthavinirNayaH mAsanirNayaH, tadbhedakathanazca mAsadevAH ... malamAsanirNaya: ... cAndrAdibhedena saMvatsarasya traividhyam kalivAni parvavAni ... tailavarjanakAlaH ... puSpatailaniSedhaH aSTamyAdiSu vAni janmadinakRtyam janmadine vAni pitRyajJanirNayaH ... : :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: :: pa0 paM0 225-10 225-20 226-2 227-1 228--4 228-10 228-13 226--1 234-16 235-12 235-18 237-18 240-12 244246--6 246-14 253-4 255--4 257---1 257-18 258-1 258-6 258-16 256-14 263-1 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrIH zrIgaNezAya nmH| zrIdivAkararacitaH tithyarkaH . jAnakInayanayugmagocaraM mAninAM nayanayoragocaram / nIlamegharuciracchavi sadA bhAvaye manasi rAghavaM mudA // 1 // utpattyAdiprakartAraM hartAraM tamasaH param / dAtAraM sarvakAmAnAM taM bhaje'haM vikarttanam // 2 // zrIrAmezvaramUrisUnurabhavannArAyaNAkhyo mahAn yenAkAryavimuktake suvidhinA vizvezvarasthApanA / tatputro vibudhAdhipaH kSititale zrIzaGkarastatsuto jAto bhAskarapUjakaH pRthuyazAH zrInIlakaNTho budhaH // 3 // bhAradvAjakule'male samabhavat zrIbAlakRSNAbhidhaH sAhityAmRtavArirAziratulaH sarvadvijAnA guruH / tatsUnuH prathamo mahAmaNiriva prakhyAtakIrtiguNairjAto nyAyanaye bRhaspatisamo nAmnA mahAdevakaH // 4 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH tatputreNa divAkareNa viduSA zrInIlakaNThapabhodauhitraNa budhaiH sudhArasasamAsvAdyaH pareSAM kRte / tithyarkaH kriyate praNamya pitaraM bAlAM tathA mAtaraM zrIkAntaM tapanaM zriyaM pazupatiM vAcaM mahAdevatAm // 5 // atra vidhyuktakarmAnuSThAnaphalalabdhyartha tadaGgatvena SoDazatithInAM nirNayaH kRtyazcocyate / atyantAprAptapApaNa hi vidhiH / taduktaM vArtikakAraiH "vidhiratyantamaprAptau niyamaH pAkSike sati / tatra cAnyatra ca prAptau parisaMkhyeti gIyate" // iti / asyArthaH--yasya yadarthatvaM pramANAntareNAprAptaM tasya tadarthatvena yo vidhiH seo'pUrvavidhiH / yathA-'jyotiSTomena svargakAmo yajete'tyAdiH / jyotiSTomasya hi svargArthatvaM na pramANAntareNa siddhaM kintvanenaiva vidhinA, tasmAdayamapUrvo vidhiH / pakSe'prAptasya tu yo vidhiH sa niyamavidhiH / yathA-'nIhInavahanyAdi'tyAdiH / niyamo nAmAprAptAMzapUraNam / ayaM vidhirnAvaghAtasya vaituSyArthatvabodhakaH, kintu niyamabodhakaH / vaituSyasya hi nAnopAyasAdhyatvAd yadA'vaghAtaM parityajyopAyAntaraM grahItumArabhate, tadA'vaghAtasyAmAptatvenAvaghAtavidhAnAtmakamaprAptAMzapUraNameva karotyayaM vidhiH| pkssepraapttaadshaayaamvghaatvidhaanmityrthH| ubhayasyA yugapatmAptAvitaravyAvRttiparo vidhiH prisNkhyaavidhiH| yathA-'paJca pazcanakhA bhakSyAH' ityAdiH / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : sa ca idaM hi vacanaM na bhakSaNavidhiparam, paJcanakhApaJcanakhabhakSaNasya yugapatprApteH pakSamAptyabhAvAt / ta idamapaJcanakhabhakSaNanivRttiparamityayaM parisaMkhyAvidhirityAcayyaiH spaSTIkRtatvAt / vidhirAmnAyavAkyam | tasya ca prAmANyaM svataH siddhameva / tanmUlakatvAt smRtyAdInAmapi vidhitvena prAmANyam / sa ca vidhidvividhaH pravarttakA nivarttakazceti / tatra pravarttako yathA "ekAdazyAmupavasetpakSayorubhayorapi " iti / nivartako yathA "ekAdazyAM na bhuJjIta pakSayorubhayorapi" iti / evamubhayavidha vidhyuktakarmaNAmadhikaraNatvena tithayeo'Ggam / taduktaM nirNayAmRta "kAle hi karma codyate na karmaNi kAlaH " / iti / taca vivyaGgatvena tithayo nirNetavyAH / tanoti vistArayati candrakalAM yaH kAlavizeSaH sA tithiH / yatheoktakalayA tanyata iti vA tithiH / uktazca "tanyante kalayA yasmAttasmAttAstithayaH smRtAH" iti / sAtithidvividhA sampUrNA khaNDA ca / sampUrNAktA skandapurANe- -------------- "pratipatprabhRtayaH sarvA udadyAdudayAdraveH / sampUrNA iti vikhyAtA harivAsaravarjitAH" / / iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH harivAsara ekAdazI / tatra sampUrNatvamagre vakSyAmaH / tadanyA khnnddaa| tatra sandigdhatvAtkhaNDaiba nirNatavyA, na tu sampUrNApi prayojanAbhAvAt / nirNayalakSaNamuktaM nirNayAmRte "tattve vipratipannAnAM vAkyAnAmitaretaram / virodhaparihArotra nirNayastattvadarzanam // " iti / sarvatithiSu smRtyAyuktamanuSThAna kRtyam / atha tithinirNayaH / tatrAdau. saMvatsarArambhe prathamopasthitatvAt pratipanniNIyate / asyAzca nAmaniruktiruktA bhaviSye "tithInAM pravarA yasmAd brahmaNA samudAhRtA / pratipAdyA pade pUrva pratipattena socyate" // iti / yadvA, pratipadyate-upakramyate mAsAdiranayeti pratipat / sA zuklapakSe pratipat pUrvaviddhA grAhyA, pratipadapyamAvAsyeti yugmavAkyAt / sApi yadA paJcadhA vibhaktasyAzcaturthanAgavyApinI tadaiva pUrvaviddhA grAhyA / aparAhnottarakAle tu pravRttA uttaraviddhava grAhyA, "pratipatsaMmukhI kAryA yA bhavedaparAlakI" iti madanaratne skAndAt / ____saMmukhI pUrvaviddhA kRSNapakSe parA, 'pratipat sadvitIyA syAdi'tyApastambIyayugmavAkyAt / upavAse tu zuklA kRSNApi pratipatpUrvaiva grAhyA, "pratipatpaJcamI caiva upoSyA pUrvasaMyutA" iti jAbAlivacanAt / ayaM sAmAnyato nirNayaH, vizeSata Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH statra tatra vkssyte| nanu pUrvaviddhAyAM pratipadi vihitA yaH pApakSayArthamupavAsastasya saGkalpaH ki prAtaH kAryaH ? uta pratipatpraveze ? iti / nAyaH, "yo yasya vahitaH kAlaH karmaNastadupakrame / vidyamAnA bhavedaGga nojjhitApakrameNa tu // " iti skAndAd amAvAsyAkAle prtipdupvaassngklpaayogaat| na dvitIyaH pakSaH,--prAtaH saGkalpayedvidvAnupavAsavatAdikam' iti vacanAtprAtaH kAlasyaiva saGkalpAGgatvayogAt / siddhAntastu "prAtarArabhya matimAn kuryAnnaktavatAdikam / / nApArAle na madhyAhna pitryakAlo hi to smRtI // " ityAdivAkya : prAtareva saGkalpaH kAryaH, yadyapi tadAnIM jyotiHzAstrasiddhayatipadabhAvo'sti tathApi smRtibhirApAditapratipatsAkalyasanAvAt / "yAM tithi samanuprApya asta yAti divAkaraH / tithiH sA sakalA jJeyA dAnAdhyayanakarmasu / / " karmasu-upavAsanaktAdipu / atrAstamayA -pUrva trimuhUrttA tithivi jJeyA na nyUnA / "yAM prApyAstamupaityarkaH sA cetsyAtrimuhUrti kA / dharmakatyeSu sarveSu sampUrNA tAM vidurbudhAH // " iti saurapurANAt / tadevaM pratipadupavAsottara pareyuH pAraNaM prAtarvidheyam, uta Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH tithyante-iti sandehe tithyanta eveti pratImaH, "tithinakSatraniyame tithibhAnte ca pAraNam / ato'nyathA pAraNe tu vratabhaGgamavAmuyAt // " iti sumantuvacanAt / asya cApavAdo mAdhavIye-- "tithyante caiva bhAnte ca pAraNaM yatra codyate / yAmatrayoddharvavartinyAM prAtareva hi pAraNam // " iti / yattu devalavacanam "upavAseSu sarveSu pUrvAhna pAraNaM bhavet / anyathA tu phalasyAI dharmamevopasarpati // " iti, ttprviddhopvaasvissym| "pUrvaviddhAsu tithiSu bheSu ca zravaNaM vinA / upoSya vidhivat kuryAttattadante ca pAraNam // " iti naigamAt / dharma yamam / atra mAdhavastu"tithInAmeva sarvAsAmupavAsavratAdiSu / tithyante pAraNaM kuryAdvinA zivacaturdazIm // " iti skandapurANavacanagatAdizabdagRhItAnyekabhakta naktAyAcitAnyapi yAM tithimuddizyaitAni pUrveyurvihitAni paredhustattithibhAge'tIte pazcAdojanaM kAryam, anyathA pUrvadinAnuSThitaikabhaktAdi vratAnAM vaikalyaM syAdityabhiprAyaH-ityAha / nanu yo'yamupavAsaH Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : pUrvavipratipadi vihitaH sa kenApi nimittena tatra kartuM na zakyate cet, tadottaraviddhA gauNakAlatvena grAdyA, kiMvA mukhyakAlAtikramAd vratatyAga eva kAle hi karma codyata ityuktatvAt / tatra kecita parityAgamevAGgIcakruH, mukhyakAlAtikrameNApyanuSTAne yadA kadApyanuSThAnaprasaGgAta, nAyaM doSaH, pratipaddarzanAbhAvena yadA kadAcidanuSThAnaprasaGgaprasaktyabhAvAta, vizeSyAaratyaiva vizeSaNasyAbhyarhitatvAta / ataeva mAdhavaH - 7 kadAcittadasambhave mAnAntareNApyanuSThAnameva zreyo na tu tallopI yukta ityAha / tatra sAmAnyataH sarvatithiSu tithipatitvenAgnyAdipUjanaM kAryamityuktaM nirNayAmRte vahnipurANe "pratipadyajA syAd dvitIyAyAM ca vedhasaH / dazamyAmantakasyApi SaSThayAM pUjA guhasya ca // caturthyAM gaNanAthasya gauryaasttpuurvvaasre| sarasvatyA navamyAM ca saptamyAM bhAskarasya ca // aSTamyAM ca caturdazyAmekAdazyAM zivasya ca / dvAdazyAJca trayodazyAM harezva madanasya ca // zeSAdInAM phaNIzAnAM paJcamyAM pUjanaM bhavet / parvaNIndostithiSvAsu pakSadvayagatAsvapi // iti" / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: pUjanamityasya sarvatrAnvayaH / pratipadAtithInAM trirAvRttyA nandAdisaMjJoktA ratnamAlAyAm - " nandA ca bhadrA ca jayA ca riktA / pUrNeti sarvAstithayaH kramAtsyuH // " iti / kramAta pratipadAditithiSu varjyAni uktAni padmapurANe - " kramAtkUSmANDabRhatI taruNImUlakaM tathA / zrIphalaJca kaliGgaJca phalaM dhAtrIbhavaM tathA // nArikelamalA buM ca paTola vadarIphalam / carmavRttAvalI ca zAka tulasijaM tathA // zAkAnyetAni varjyAni kramAtpratipadAdiSu ||" iti / atha caitra zuklapratipannirNIyate / saMvatsarArambhe udaya vyApinI grAhyA, "caitre mAsi jagad brahmA sasarja prathame'hani / zuklapakSe samagre tu tadA sUryodaye sati ||" iti mAdhavIyabrAhma vAkyAt | dinadvaye tadvayAptau pUrvA, sampUrNatvAta / zravyAptAvapi vRddhavaziSThavacanAt pUrvaiva / vacana' tvagre vakSyate / atra brahmapUjoktA madanaratne brahmapurANe caitrazuklapratipatkRtyopakrame -- " tasyAmAdau ca sampUjyA brahmA kamalasambhavaH ||" iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH hemAdrI viSNudharmottare ca "caitramAsasya yA zuklA prathamA pratipadbhavet / tadahni brahmaNaH kRtvA seopavAsantu pUjanam // saMvatsaramavApnoti saukhyAni bhRgunandana ! / " iti / prathamA srvtithiinaamaayaa| atraiva zakAdizravaNamuktaM jyotiHzAstre bhaviSye"caitre mArita mahAvAhA puNyA yA pratipatparA / asyAM vai nimbapatrANi prAzya saMzRNuyAttithim / zakavatsarabhUpamantriAM rasadhAnyezvarameghapatInAm / zravaNAtpaThanAcca vai nRNAM zubhatAM yAtyazubhaM saha shriyaa||" iti idaM malamAse na kAryam, "paSTayA tu divasairmAsaH kathito vAdarAyaNaiH / pUrvamarddha parityajya kartavyA cottare kriyA // " iti jyotiHzAstraM pitAmahavacanAt / sindhukArAstu mala eva vatsarArambhaH kArya iti niSkarSamAhuH, sa tvaniSkarSa eva, vAcanikaniSedhAt / iha ca vArSikanavarAtrArambha ukto mArkaNDeyapurANe "zaratkAle mahApUjA kriyate yA ca vaapikii| vasantakAle sA noktA kAryA sarvaH zubhArthibhiH // " iti / navarAtrakRtraM zAradanavarAtre vakSyate / prapAdAnaM cAtraivokta bhaviSya Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vithyarkaH "atIte phAlagune mAsi prApte caitramahotsave / puNye'hni vipakathite prapAdAnaM samArabhet // " iti / dAnazabdAtra utsargaparaH, "tatazcotsarjayedvidvAn mntrennaanen,maanvH|" iti ttraivoktH| mantrazca "prapeyaM sarvasAmAnyA bhUtebhyaH pratipAditA / asyAH pradAnAt pitarastRpyantu hi pitAmahAH // anivArya jalaM deyaM tato mAsacatuSTayam / tripakSaM vA mahArAja ! jIvAnAM jIvanaM param / / pratyahaM kArayettasyAM bhojanaM zaktito dvijAn / " iti / azaktena ghaTo deya iti tatraivoktam "prapAM dAtumazaktena vishessaaddhrmmiipsunaa| pratyahaM dharmaghaTako vastrasaMveSTitAnanaH // brAhmaNasya gRhe deyaH zItAmalajalaH shuciH|" iti / ghaTadAne ca mantraH "eSa dharmaghaTo datto brahmaviSNuzivAtmakaH / asya pradAnAtsakalA mama santu manorathAH // anena vidhinA yastu dharmakumbhaM prayacchati / prapAdAnaphalaM so'pi prApnotIha na saMzayaH // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH asyAM tailAbhyaGgA nityH| vacanaM tvagre vakSyate / jyeSThazuklapratipatprabhRti dazamyanta dazAzvamedhasnAnena pApanivRttiruktA kAzIkhaNDe "jyeSThe mAsi site pakSe prApya pratipadaM tithim / dazAzvamedhike snAtvA mucyate sarvapAtakaiH // evaM sarvAsu tithiSu kramAtsnAyI narottamaH / A zuklapakSadazamI pratijanmAdhamutsRjet // " iti / bhAdrazuklapratipadi mahattamAkhyaM zivavratamuktaM skandapurANe "mAsi bhAdapade zukla pakSe ca pratipattithA / naivedyantu pacenmAnAt poDaza triguNAni ca / phalAni piSTapakvAni dadyAd viprAya SoDaza / devAya SoDaza tathA dAtavyAni prayatnataH // bhujyante SoDazaitAni vratasya niyamAzrayAt / " iti / rudravratatvAdidaM viddhAyAmeva kAryam / taduktaM brahmavaivarte "rudravrateSu sarveSu kartavyA saMmukhI tithiH / " iti / saMmukhI sAyAhnavyApinI, "saMmukhI nAma sAyAhnavyApinI dRzyate yadA / " iti mAdhavIyaskAndAt / AzvinakRSNapratipadi mahAlayazrAddhArambhaH kaaryH| Azvinazuklapatipadi zaranavarAtrArambha ukto hemAdrau dhaumyena Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "Azvine mAsi zukle tu kartavyaM navarAtrakam / pratipadAkrameNaiva yAvacca navamI bhavet // " iti / atra pUrvAhvavyApinI grAhyA, "Azvinasya site pakSe navarAtramupoSakaH / susnAtastilatailena pUrvAhne pUjayecchivAm // " iti devIpurANe tasya karmakAlatoktaH / ___ ahnaH pUrvI bhAgaH pUrvAhnaH / sa ca divasasya paJcadhA vibhAgena trimuhUrtAtmako jJeyaH, "muhUrtatritayaM prAtastAvAneva tu saMgavaH / madhyAhnastrimuhUrtasyAdaparAto'pi tAdRzaH // sAyAhnastrimuhUrtastu sarvakarmabahiSkRtaH // " iti maadhviiyvyaaseoktH| devIpurANe'pi"prAtarAvAhayeddevIM prAtareva pravezayet / prAtaH prAtazca sampUjya prAtareva visarjayet // " iti / yattu sindhukArairvacanamalekhi "bhAskarodayamArabhya yAvattu dazanADikAH / prAtaHkAla iti proktaH sthApanAropaNAvidhau // " iti viSNudharmoktaM tanmahAnibandheSvasatvAd bhrAntimUlakameva / atra yAni dvitIyA'mAvAsyAyoganiSedhakAni vAkyAni tAni hemAvyAdiSvasatvAnnirmUlAni, parasparaM satmatipakSatvAdanirNAyakAni Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH cetyupekSyANi / dinadvaye pUrvAhna kAle sattve'sattve vA nirvivAdamAdhava / atrAdhanADISoDazakaM tyaktavA kalazaM sthApayet, "prAdyAH pe DazanADyastu labdhvA yaH kurute nrH| kalazasthApaH tatra hyariSTa jAyate dhruvam // " iti devIpurANe naSTazruteriti nirNayAmRtakAraH / tadidaM sati sambhAre jJaiyam / kecitta___"prAdhAstu nADikAstyaktvA poDaza dvAdazApi vA !" iti tatraivoktatvAt poDaza dvAdaza vA nAjyastyAjyA ityaicchika vikalpamAhuH / idaM ca kalazasthApanaM divaiva kAryam , na rAtrI sthApana kAryam; na ca kumbhAbhiSecanam" iti mAtsyaniSedhAt / sthApane vaidhRtyAdikAganiSedhakAni vAkyAni tAnyapi nirmUlAni / atrAzaktasya bira bekarAne ukta devIpurANe "navarAtravate zaktastrirAtraM caikarAtrakam / vrata carati yo bhaktastasmai dAsyAmi cAJchitam // " iti / tacca trirAtraM sapta-yAdidinatraye kAryyam / taduktaM hemAdra dhaumyena "trirAtraM vA pe karttavyaM saptamyAdi yathAkramam / " iti / ekarAtraM tu aSTamyAM kAryam / taca putravadgRhasthabhinnaparamukta kAlikApurANe "upavAsaM mahASTamyAM putravAnna samAcaret / " iti / mahASTamI-Azvina zuklASTamI caitrazuklASTamI ca / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 14 tithyarkaH ____ atha saMkSepeNa navarAtrakRtyam / tatrAdI kaI niyamA devIpurANe "kanyAsaMsthe ravau zakra ! zuklAmArabhya nandikAm / ayAcI tvatha caikAzI naktAzI vAtha vAyvadaH / / prAtaHsnAyI jitadvandvastrikAlaM zivapUjakaH / japahomasamAyuktaH kanyakAM bhAjayenmudA // " nandiko pratipadam / nanu nandikApadena paSThyeva gRhyatAmiti cet, na; tadgrahaNe sati nvraatrtvvyaaghaataaptteH| zivA ca zivazva zivA tayoH pUjakaH shivpuujkH| kalazasthApanaprakAro yAmale "zubhAbhimRttikAbhizca pUrve kRtvA tu vedikAm / yavAnnaM vApayettatra godhUmaizcApi saMyutam // tatra saMsthApayetkumbhaM vidhinA mantrapUrvakam / sauvarNa rAjata vApi tAmra mRNmayajaM tu vA // " iti / idaM ca kumbhasthApanaM devIpratimApUjArtham, 'pUjyA maNDalakumbhasthA' iti devIpurANAt / pratimA ca hemaadimyii| taduktaM devIpurANe-- . "hemarAjatamRddhAtu zailacitrAptiApi vA / khaDga zUle'rcitA devI sarvakAmaphalapradA ||iti / pratimAlakSaNazca-'caturbhujA mahiSArUDhA' ityAdikaM samayamayUkhe draSTavyam / vedikAparimANaM bhaviSye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : "durgAgRhaM prakartavyaM caturasra suzobhanam / rahasyaM svastikAdyaiva carcita vastramaNDitam // tanmadhye vedikA kAryA caturasrA samA zubhA / " iti / atha pUjAprayogaH pratipadi pUrvAddha tilatailenAbhyakto yajamAnaH snAtvA dezakAlo saGkIrtya navarAtraparyantamupavAsAdyanyatamaniyamApeto'haM durgAprItidvArA sarvApacchAntipUrvakaM dIrghAyurvipula dhanaputra pautrAdyanavacchinnasantati vRddhisthira lakSmIkIrttilAbhazatru parAjayasarvAbhIprasiddhayarthaM zArada navarAtra pratipadi vihitakalazasthApanadurgApUjAkumArIpUjAdi kariSya iti saGkalpya tadAdau nirvighnatA siddhayarthaM gaNa pUjanaM kariSye / prathamArambhe puNyAhavAcanamapi kAryam / tatkRtvA mahadyauriti bhUmiM spRSTvA, oSadhayaH saMvadanteti yavAn nikSipya, AkalazeSviti kumbha saMsthApya imaM gaGge iti jalena pUrya, gandhadvArAmiti gandham, yA auSadhIriti sarvoSadhIH, kANDa diti dUrvA, azvattheva iti paJca pallavAna, syonA pRthivIti samRdaH, yAH phalinIriti phalam, saM hi ratnAnIti paJcaratnAni hiraNyarUpa iti hiraNyam, yuvaM vastrANIti vastreNAveSTaya pUrNa davati kalazopari pUrNapAtraM nidhAya varuNaM sampUjya, hemAdipratimAyAM durgA SoDazopacAraiH pUjayet / pUjAmantrastu devIpurANe- 9 15 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "jayantI maGgalA kAlI bhadrakAlI kapAlinI / durgA kSamA zivA dhAtrI svAhA svadhA namo'stu te // anenaiva tu mantreNa japahomAdi kArayet / / iti / tatrAdau mahAkAlyai namaH, mahAlakSmyai namaH, mahAsarasvatyai namaH, prabhAyai namaH, mAyAyai namaH, jayAyaiH namaH, vizuddhAyai namaH, nandinyai namaH, saprabhAyai namaH, vijayAyai namaH, sarvasiddhipradAyai namaH, vajranakhadaMSTrAyai nmH| ebhitrayodazanAmabhiH pIThapUjAM kRtvA devIM dhyAyet / dhyAnamuktaM zAradAyAm "siMhasthA zazizekharA marakatapakhyA caturbhibhujaiH zaGkha cakradhanuHzarAMzca dadhatI netrastribhiH zobhitA / AmuktAGgadahArakaGkaNaraNatkAJcI kaNannUpurA durgA durgatihAriNI bhavatu no ratnollasatkuNDalA // " iti dhyAtvA, pUrvoktamantreNa durgAyai namaH-anenaivAvAhanAdi puSpasamarpaNAntaM kRtvA aGgapUjAM kuryAt / durgAyai namaH pAdau pUjayAmi, kAtyAyanyai namo gulpho pUjayAmi, sAvitryai namo jAnunI pUjayAmi, sarasvatyai namo jaGgha pUjayAmi, bhadrakAlyai namaH kaTiM pUjayAmi, maGgalAyai namo nAbhiM pUjayAmi, zivAyai nama udaraM pUjayAmi, kSamAyai namo hRdayaM pUjayAmi, dhAtryai namA hastau pUjayAmi, svadhAyai namaH kaNThaM pUjayA meM, mahiSamardinyai namo mukhaM pUjayAmi, nArAyaNyai namo nAsikAM pUjayAmi, raudrAyai namaH zrotre pUjayAmi, siMhavAhinyai namo netre pUjayAmi, kAlarAtryai Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH namo lalATaM pUjayAmi, kumAryai namaH ziraH pUjayAmi, mahAdevyai namaH sarvAGga pUjayAmi / tato dhUpAdipUjAM samApya, kUSmANDAdivaliM nivedya, kumArIpUjA kaaryaa| taduktaM navarAtraprakaraNe devIpurANe "na tathA tuSyate zakra ! japahomasamAdhinA / kumArIpUjanenAtra yathA devI prasIdati // " iti / skAnde'pi "AyuSyabaladdhayartha kumArI pUjayennaraH / " iti / kumArIpUjAmantrastu skAnde "mantrAkSaramayIM lakSmI mAtaNAM rUpadhAriNIm / navadurgAtmikAM sAkSAtkanyAmAvAhayAmyaham // jagatpUjye ! jagadvandha ! sarvazaktisvarUpiNi ! pUjAM gRhANa kAmAri ! jaganmAtarnamo'stu te // kaJcukaizcApi vastraizca gandhapuSpAkSatAdibhiH / nAnAvidhairbhakSyabhojyojayetpAyasAdibhiH / / " iti / kumArIvayApramANaM padanaratne skAnde "ekavarSA tu yA kanyA pUjArthe tAM vivarjayet / gandhapuSpaphalAdInAM prItistasyA na vidyate // dvivarSakanyAmArabhya dazavarSAvadhi kramAt / pUjayetsarvakAryeSu yathAvidhyuktamArgataH // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 18 tithyarkaH brahmANI sarvakAryeSu arthArthe nRpavaMzajAm / lAbhArthe vaizyavaMzotyAM sutArthe zUdravaMzajAma // " iti / apUjyakanyA uktAstatraiva "hInAdhikAGgI kuSThIM ca vinAzikulasambhavAm / granthisphuritazIrNAGgI raktapUyatraNAGkitAm // jAtyandhA kekarAM kANI kurUpAM tanuromazAm / santyajedrogiNIM kanyAM dAsIgarbhasamudbhavAm // " iti / yayoktakanyAlAbhe tu devIpurANe "vivAhAnantaraM kanyAM kanyAtvamupajAyate / tAvatsaMpUjayetkanyAM yAvatpuSpaM na dRzyate // " iti / tato devI prArthayet "mahiSanni ! mahAmAye ! cAmuNDe ! muNDamAlini ! / dravyamArogyavijayaM dehi devi ! namaH sadA // " tatazca durgAgrato mantra japet / taduktaM devIpurANe "durgAgrato japenmantramekacittaH samAhitaH / " iti / japottaraM caNDIpATho'pi tatraivoktaH "ekottarAbhiTakyA tu navamIM yAvadeva hi / caNDIpAThaM yajeccaiva yAjayedvA vidhAnataH // " iti / navarAtrArambhottara sUtake prApte vizeSo vizvarUpanibandhe "Azvine zuklapakSe tu prArabdhe nvraatrke| zAve sUte samutpanne kriyA kAryA kathaM budhaiH / " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH iti prazne kRtamuttaram "mUtakaM vartamAne ca tatrotpannaM yadA bhavet / devIpUjA prakartavyA pazuyajJavidhAnataH / / mUtaka pUjanaM moktaM dAnaM caiva vizeSataH / devImuddizya karttavyaM tatra dApA na vidyate / mUtake pAraNaM kuryAnnavamyAM homapUrvakam / tadante bhAjaye dveSAn dAnaM dadyAcca zaktitaH / / " iti / tadante mUtakAnte / atra prArabdhe navarAtra sUtakapAte svayameva pUjAdi kuryAditi vidhAnAdanArabdhe tvanyenAsagotreNa nityAgnihotrahAmavat kaa| yatavyamiti gamyate / apUrvArambhastu anyenApi na bhavati, anArabdhatvAdeva / idaM ca devIpUjanaM zukrAstAdAvapi kAryamiti tatraivoktam "astaM gate gurau zukra siMhasthe vibudhAdhipa / devIpUjanamuhiSTa sthavire vAlake tathA / / " devIpUjanamuddiSTa kartavyatvenAdiSTamityarthaH / tathA ca dharmapradIpa "naSTe zukre tathA jAve siMhasthe ca bRhsptaa| kAryA caiva hi devyarcA pratyabdaM kuladharmataH // " iti / idaM ca dvitIyArambhaparam / AdhArambhastu zukrAstAdA na bhavatyava, "AdyArambhe virAmaH syAd dvitIyAdo na cintayet / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 20 tithyarkaH iti samayamayUkhe vizvarUpanibandhenodAhRtatvAt / malamAse tu dvitIyanavarAtrArambho'pi na bhavati / tathA coktaM vizvarUpanibandhe " malamAse na karttavyaM navadurgotsavavratam / " iti / na ca navadurgotsavatratamityanena nUtanadurgotsavatrataM malamAse na kartavyamiti vAcyam , nava ca tA durgAzcati vyutpattyA navazabdasya saMkhyAvAcitvAt / ___" navadurgAtmikAM sAkSAt kanyAmAvAhayAmyaham / " iti skAndAt saMkhyAvAcitvameva na nUtanavAcitvam / atra cAdhikAraH sarveSAm / taduktaM madanaratne bhaviSyottare"pUjanIyA janairdevI sthAne sthAne pure pure / zastaiH pramuditairhaSTaiAhmaNaiH kSatriyairvizaiH // zUdvaibhaktiyutairlecchairanyaizca bhuvi maanvaiH| strIbhizca kuruzArdUla ! ............ // " iti / atra sAzvapuruSANAmazvapUjoktA tatraiva devIpurANe Azvayuka zuklapatipatsvAtiyoge zubhe dine / pUrvamuccaiHzravA nAma prathamaM zriyamAvahat / / tasmAtsAzvairnaraistatra pUjyo'sau zraddhayA sadA / pUjanIyAca turagA navamI yAvadeva hi / zAntiH vastyayanaM kArya tadA teSAM dine dine // " iti / asyAmeva aSTamyavadhi rAjJAM lohAbhisArikaM karma proktaM madanaratne bhaviSye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "jayAbhilApI nRpatiH patipatprabhRti kramAt / lohAbhisA ke karma kArayed yAvadaSTamIm // " tadvidhAnaM ca tatraiva "prAgudaka pravaNe deze patAkAbhiralaGakRte / maNDapaM kArayedivya navasaptakaraM param / / " navasaptakaraM SoDaza hastamityarthaH / / "AgnyeyyA kArayetkuNDaM hastamAtraM suzobhanam / mekhalAtrayasaMyuktaM yonyA'zvatthadalAbhayA / / rAjacihnAni sarvANi zastrANyastrANi yAni ca / AnIya maNDape tAni sarvANyevAdhivAsayet // tatastu brAhmaNaH snAtaH zuklAmbaradharaH zuciH / OMkArapUrvakarmantraistalliGgajuhuyAd ghRtam // zastrAstramantrotavya pAyasaM ghRtasaMyutam / hutazeSa turaGgANAM rAjAnamupahArayet / / lohAbhisA reka karma tenaitadRSibhiH smRtam / dhRtapalyayana nazvAnAjAMzca samalaGkRtAn // bhrAmayennaga nityaM nandighoSapuraHsaram / pratyahaM nRpatiH snAtvA sampUjya pitRdevatAH / / pUjayedrAjyAcehAni phalamAyavibhUSaNaiH / " rAjacihnAni zastrAzvAdIni / "lohanAmA'bhavatpUrvamasuraH sumhaablH| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: sa devaiH samare kruddhairbahudhA zakalIkRtaH // tadaGgasambhavaM sarva loha' yad dRzyate kSitau / tasyAbhisaraNAdrAjJo vijayaH samudAhRtaH // " abhisaraNAdarcanAt / idaM ca karma kAmyam, jayAbhilASItiphalazravaNAt / atra zastrapUjaiva pradhAnam, phalasambandhAt / athA''yudhAdipUjAmantrA madanaratne viSNudharmottare tatrAdau chatrasya"yathAmbudazchAdayati zivAyemAM vasundharAm / tathA chAdaya rAjAnaM vijayArogyavRddhaye // " 22 atha cAmarasya "zazAGkaka ra saMkAza tIkSNaDiNDirapANDura ! | protsArayAzu duritaM cAmarAmaradurlabha ! // " athAzvasya "gandharva kulajAtastva' mA bhUyAH kuladUSakaH / brahmaNaH satyavAkyena somasya varuNasya ca // prabhAvAcca hutAzasya varddhaya tvaM turaGgamAn / tejasA caiva sUryasya munInAM tapasA tathA / / rudrasya brahmacaryeNa pavanasya balena ca / smaratva N rAjaputratvaM kaustubhaM ca maNiM smara || yAM gatiM brahmahA gacchenmAtRhA pitRhA tathA / bhUmihA'nRtavAdI ca kSatriyazca parAGmukhaH // sUryAcandramasau vAyuryAvatpazyanti duSkRtam / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : vajAzva ! tAM gatiM kSipraM tacca pApaM bhavettava // vikRtiM yadi gacchethA yuddhAdhvani turaGgama ! | ripUn vijitya samare saha bhartrA sukhI bhava // " atha dhvajasya "zakraketA ! mahAvIryya ! zyAmavarNArcayAmyaham / patrirAja ! namastestu tathA nArAyaNadhvaja ! // kAzyapeyAruNabhrAtarnAgAre ! viSNuvAhana ! | ameya ! durAdharSa ! raNe devArisUdana ! // gamanmArutagatistvayi sannihito yataH / sAzvavarmA''yudhAn yodhAna rakSa tvaM ca ripUn daha ||" atha patAkAyA: ---------- "hutabhugvasa rudrA vAyuH somo maharSayaH / nAga kinnara gandharvayakSabhUtagaNagrahAH // prathamastu sahAdityaibhUtezo mAtRbhiH saha / zakraH senApatiH skando varuNazcAzritastvayi || pradahantu ripUn sarvAn rAjA vijayamRcchatu / yAni prayuktAnyaribhirAyudhAni samantataH // patantUpari zatraNAM hatAni tava tejasA / hiraNyakazipoyuddhe yuddhe devAsure tathA // kAlanemivadhe yad yadvat tripuraghAtane / zobhito'si tathaivAdya zobhayAmAMzca saMsmara // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 23 www.umaragyanbhandar.com Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 24 tithyarka : nIlazvetAnimAn dRSTvA nazyantvAzu nRpArayaH / vyAdhibhirvividhairghoraiH zastraizca yudhi nirjitAH || pUtanA revatI nAmnA kAlarAtrizca yA mRtA / daha cAzu ripUn sarvAn patAke! tvamathArcitA ||" atha hastina: "kumudairAvaNau padmaH puSpadanto'tha vAmanaH / supratIko'JjanA nIla ete'STau devayonayaH / / teSAM putrAtha pautrAva vanAnyaSTau samAzritAH / mando bhadro mRgazcaiva gajaH saMkIrNa eva ca // vane vane prasUtAste smara yoni mahAgaja ! pAntu tvAM vasavo rudrA AdityA samarudgaNAH / / bhartAraM rakSa nAgendra ! svAmivatpratipAlyatAm / jayaM yuddhe gamane svastineA vraja // zrIste sAmAd balaM viSNestejaH sUryAjjayeo'nilAt / sthairya merorjayaM rudrAdyazo devAtpurandarAt || yuddhe rakSantu nAgAstvAM dizazca saha daivataiH / azvinau saha gandharvaiH pAntu tvAM sarvataH sadA // " atha khaDjasya -- "asirvizanasaH khaGgastIkSNadhAro durAsadaH / zrIgarbho vijayazcaiva dharmadhArastathaiva ca // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 25 etAni nava nAmAni svayamuktAni vedhasA / nakSatraM kRttikA te tu gururdevo mahezvaraH // rohiNyazca zarIraM te daivataM ca janArdanaH / pitA pitAmaho devastvaM mAM pAlaya sarvadA / / nIlajImUtasaMkAzastIkSNadaMSTraH kRzodaraH / bhAvazuddho'marSaNazca atitejAstathaiva ca // iyaM yena dhRtA zoNI hatazca mahiSAsuraH / tIkSNadhArAya zuddhAya tasmai khaDgAya te namaH // " atha kSurikAyAH "sarvAyudhAnAM prathamaM nirmitAsi pinaakinaa| zulAyudhAdviniSkRSya kRtvA muSTigrahaM zubham // caNDikAyAH pradattAsi sarvaduSTanivarhiNI / tayA vistArinA cAdidevAnAM pratipAditA // sarvasattvAGgabhUtAni sarvA'zabhanivarhiNI / kSurike ! rakSa pAM nityaM zAnti yaccha namo'stu te // " atha kaTArikAyAH-- "rakSAGgAni gajAn rakSa rakSa vAjidhanAni ca / mama dehaM sadA rakSa kaTAraka ! namo'stu te // " atha dhanuSaH "sarvAyudhamahAmAtra ! sarvadevArisUdana ! cApa ! mAM samare rakSa sAkaM zaravarairiha / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 26 tithyarka: dhRtaH kRSNena rakSArtha saMhArAya hareNa ca / trayImUrtigataM deva ! dhanurastraM namAmyaham // " atha kuntasya "prAsa ! pAtaya zatrUMstvamanayA nAkamAyayA / gRhANa jIvitaM teSAM mama sainyazca rakSyatAm // " atha varmmaNa: -- " zarmapradastvaM samare varma ! sainye yazodyame / rakSa mAM rakSaNIyoshaM tApaneya ! namo'stu te // " atha suvarNadaNDasya- "protsAraNAya duSTAnAM sAdhusaMrakSaNAya ca / brahmaNA nirmitazcAsi vyavahAraprasiddhaye // yazo dehi sukhaM dehi jayadA bhava bhUpateH / tADayasva ripUn sarvAn hemadaNDa ! namo'stu te // | " atha dundubheH "dundubhe ! tvaM sapatnAnAM gheoSairhRdayakarSaNaH / bhava bhUmipasainyAnAM tathA vijayavarddhanaH // yathA jImUtagheoSeNa prahRSyanti ca varhiNaH / tathAstu tava zabdena harSo'smAkaM mudAvahaH || yathA jImRtazabdena khINAM trAseo'bhijAyate / tathA tava ca zabdena trasyantvasmadviSo raNe / / " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #63 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 27 atha zaGkhasya "puNyastvaM zaGkha ! puNyAnAM maGgalAnAJca maGgalam / viSNunA vizruto nityamataH zAntiprado bhava // " atha siMhAsanasya-- "vijayo jayado jetA ripughAtI bhayaGkaraH / duHsahA dharmadaH zAntaH sarvAriSTavinAzanaH / namaste sarvatobhadra ! bhadrado bhava bhUpateH / trailokyajayasarvasva ! siMhAsana ! namostu te // " iti pUjAmantrAH / iyameva dauhitrapratipad / asyAM mAtAmahazrAddhaM kAryam / taduktaM hemAdrau__"jAtamAtro'pi dauhitro vidyamAne'pi mAtule / kuryAnmAtAmahazrAddha pratipadyAzvine site // " iti / atha kArtika zukla pratipat pUrvaviddhA grAhyA "pUrvaviddhA prakartavyA zivarAtrirvalerdinam / " iti bRhdymoktH| atrApi tailAbhyaGga Avazyaka ityuktaM dRddhavasiSThena "vatsarAdA basantAdo valirAjye tathaiva ca / tailAbhyaGgamakurvANo narakaM pratipadyate // " iti / iyaM cAbhyaGge sUryodayavyApinI grAhyA / taduktaM jyotirnivandhe "nandAyAmudaye'bhyaGgaM kRtvA nIrAjanaM tataH / suvezaH sana kathAgItairdAnaizca divasaM nayet // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #64 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 28 hemAdrau balipratipadupakrame --- " tasmAd dyUtaM prakarttavyaM prabhAte tatra mAnavaH / tasmin dyUte jayeo yasya tasya saMvatsaraM jayaH // parAjayA vivRddhazcellAbhanAzakaro bhavet / dayitAbhizca sahitairneyA sA ca bhavennizA ||" iti / atra kRtyAntaraM hemAdrI bhaviSye-- "prAtargovarddhanaH pUjyo dyUtaM cApi samAcaret / pUjanIyAstathA gAvastyAjye vAhanadehine // | " parvatagavAH pUjAmantrau tatraiva "govarddhana ! dharAdhAra ! gokulatrAraNakAraka ! | bahubAhukRtacchAya ! gavAM koTipradA bhava // " "lakSmIryA lokapAlAnAM dhenurUpeNa saMsthitA / ghRtaM vahati yajJArthe mama pApaM vyapohatu ||" rAtrau balipUjA kAryyetyuktaM hemAMdrI bhaviSye-- "kRtvaitatsarvameveha rAtrau daityapati' balim | gRhasya madhye zAlAyAM vizAlAyAM tato'cayet // lokazcApi gRhasyAntaH zayyAyAM zuklataNDulai: / saMsthApya balirAjaM tu phalaiH puSpaizca pUjayet // " pUjAmantraH pAdame-- "balirAja ! namastubhyaM daityadAnavavandita ! Izazatre 'marArAte ! viSNusAnnidhyadeo bhava ||" iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #65 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 24 tithyakaH caitrakRSNapratipadi zvapacasparzo holikAvibhUtivandanaM cUtakusumaprAzanaM ca kAryamityuktaM bhaviSyottare "caitre mAsi mahAbAho ! puNyA pratipadA praa| yastasyAM zvapacaM spRSTvA snAnaM kuryAd dvijottamaH / / na tasya duritaM kiJcinnAdhayo vyAdhayo nRpa ! // " tathA-"pravRtte madhumAse tu pratipatsu vibhUtaye // kRtvA cAvazyakAryANi santarpya pitRdevatAH / vandayeddholikAbhUti sarvaduHkhopazAntaye // " vibhUtivandane mantraH "vanditAsi surendreNa vanditA zaGkareNa ca / atastvaM pAhi no devi ! vibhUte ! bhUtidA bhava // " iti / purANasamuccaye-- "vRtte tuSArasamaye sitapaJcadazyAM prAtarvasantasamaye samupasthite ca / saMpAzya catakusumaM saha candanena satyaM hi pArtha ! puruSo'tha samAM sukhI syAt" // samAmiti "kAlAdhvanAratyantasaMyoge" iti dvitIyA / kusumapAzane mantraH "dUtamayaM vasantasya mAkanda ! kusumaM tava / sacandanaM pibAmyadya sarvakAryArthasiddhaye // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #66 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH idaM ca pUrvaviddhAyAmeva kAryam "vatsarAdau vasantAdau balirAjye tathaiva ca / pUrvavidvaiva kartavyA pratipatsarvadA budhaiH // " iti vRddhavasiSThavAkyAt / atra vedhamAha paiThInasiH "pakSadvaye'pi tithayastithiM pUrvA tathottarAm / tribhirmuhU vidhyanti sAmAnyo'yaM vidhiH smRtaH / " iti / udayAnantaraM sthitA trimuhUrtA pUrvatithirucaratithiM vidhyati / . astamayAt prAksthitA trimuhUrvottaratithiH pUrvatithiM vidhyatIti sAmAnyato vedha ityarthaH / hemAdrayAdiSu tu "udite daivataM bhAnau pitryaM cAstamite ravI / dvimuhUrta trirahazca sA tithihvykvyyoH||" iti viSNudharmottarAd dvimuhUrto'pyukto vedhaH / asyArthaH___ bhAnAvudite sati yad dvimuhUrta muhUrtadvayaM tad daivataM devakarmayogyam, evaM ravAvastamite'stAsanne sati astamayAtpUrvaM yadahnaH sambandhi trimuhUrta muhUrtatrayaM tat pitryaM pitRkarmayogyam, tasmAt tadvartinI tithihvykvyyaagraahyetyrthH| vastutastu "dvimuhUrtA na kartavyA yA tithiH kSayagAminI / dvimuhurtApi kartavyA yA tithiddhigAminI // " iti dakSavacane'pikArapAThAd dvimuhUrtatvamanukalpaH / ____ ayaM vedhaH prAtareva / sAyaM tu trimuhUrtAyA eva titheH sarvatra grAhyatvAbhidhAnAt / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #67 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: taduktaM skAnde "yAM tithiM samanuprApya yAtyastaM padminIpatiH / sAtithistaddine proktA trimuhUrtteva yA bhavet // " iti / asyAM cAbhyaGgo nityaH, pUrvoktavAkyAt / pratipacchukreNa siddhA, budhabhaumAbhyAM viruddhA | yoginyasyAM pUrvasyAm / iti pratipannirNItA atha dvitIyA niyate / sA zuklA paraviddhA grAdyA, yugmAnIti vacanAt / kRSNA pUrvaviddhA grAdyA, "dvitIyA pratipadyutA" / ityApastambavacanAt / upavAse tu sarvApi dvitIyA paraiva / taduktaM viSNudharmottare 31 "ekAdazyamI paSThI dvitIyA ca caturdazI / trayodazI amAvAsyA upoSyAH syuH parAnvitAH ||" iti / caitrazukla dvitIyAyAmumApUjAgnipUjA ca kAryetyuktaM bhaviSye"caitra zuklA dvitIyAyAmumApUjA phalArthibhiH / zivapUjA'gnipUjA ca kartavyA munisattama // " iti / devIpurANe'pi - "umAM zivaM hutAzaM ca dvitIyAyAM prapUjayet / haviSyamannaM naivedyaM deyaM gandhArcanAnvitam // phalamApnoti viprendra ! sarvaRtusamudbhavam // " iti / jyeSTha zukla dvitIyA seopapadA / taduktaM kAlikAdarze Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #68 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 32 tithyarkaH "sitA jyeSThadvitIyA ca Azvine dazamI sitA / caturthI dvAdazI mAghe etAH seopapadAH smRtAH / / " vedAdhyayanAdiniSiddhamuktaM nAradIye "yugAdiSu ca sarvAsu tathA manvantarAdiSu / anadhyAyaM prakurvIta tathA seopapadA tithau // " iti // zrASADhazukla dvitIyAyAM rAmayAtrotsavaH kAryaH / tathA ca skAnde " ASADhasya site pakSa dvitIyA puSyasaMyutA / tasyAM rathe samAropya rAmaM vai bhadrayA saha || yAtrotsavaM pravartyAtha prINayeta dvijAn bahUn / RkSAbhAve tithau kAryA yAtrA sA prItaye mama // " iti / zrAvaNakRSNadvitIyA bRhattalpocyate / sA pUrvaviddhA grAhyA / tadAha saMvartaH- "kRSNASTamI bRhattalpA sAvitrI vaTapaitrikI / kAmatrayodazI rambhA upoSyA pUrvasaMyutA // " iti / cAturmAsyakRSNadvitIyAsu catasRSvapyazUnyAkhya N vrata N kuryAdityuktaM nirNayAmRte purANasamuccaye - "caturdhvapi pakSeSu mAseSu zrAvaNAdiSu / azUnyAkhyaM vrataM kuryAjjayayA tu phalAdhikam // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #69 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH jayA tRtiiyaa| kArtika zukla dvitIyA yamadvitIyocyate / sA'parAhNavyApinI grAhyA, karmakAlavAkyAt / taduktaM hemAdrau skAnde "Urje zukla dvitIyAyAmaparAhne'rcayedyamam / snAnaM kRtvA bhAnujAyAM yamalokaM na pazyati / / Urje zukladvitIyAyAM pUjitastarpito yamaH / veSTitaH kinnarairdRSTaistasmai yacchati vAJchitam // " iti / dinadvaye kabhakAlavyAptAvavyAptI vA sAmAnyanirNayo'vaseyaH / gauDAstu vizeSamAhuH "yamaM ca citraguptaM ca yamadUtAMzca pUjayet / citraguptasya pUjAM ca kuryAd jJAnasya vRddhaye // masIpAtraM lekhanI ca pUjayecca prayatnataH / sarvAn kAmAnavApnoti yamalokaM na pazyati // " iti / asyAM bhaginIgRhe bhoktavyamityuktaM bhaviSye "kArtike zurUpakSasya dvitIyAyAM yudhiSThira ! / yamo yamunayA pUrva bhojitaH svagRhe'rcitaH // ato yamadvitIyeyaM triSu lokeSu vizrutA / asyAM nijara he vipra ! na bhoktavyaM tato naraiH // snehena bhaginIhastAbhoktavyaM puSTivardhanam / dAnAni ca pradeyAni bhaginIbhyo vizeSataH // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #70 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : svarNAlaGkAravastrAnnapUjAsatkAra bhojanaiH / sarva bhaginyaH sampUjyA abhAve pratipannakA // " iti / pratipannakA matA bhaginya iti hemAdrirUce / brahmANDe'pi -- 34 " yA tu bhojayate nArI bhrAtaraM yugmake tithau / arcayeccApi tAmbUlairna sA vaidhavyamApnuyAt // bhrAturAyuH kSayeo rAjan na bhavettasya karhicit / " caitra kRSNa dvitIyAyAM kAmamahotsava ukto bhaviSye - " tataH prAtardvitIyAyAM putramitrAdisaMyutaH / nRpatirvitate deze vitAnavarazobhite || nRtyagItavinAdaizca kuryAtkAmamahotsavam / evaM kurvannavApnoti yAvatsaMvatsaraM sukham ||" iti / tataH pratipadyutsavAnantaramityarthaH / zrayaM cotsavaH pUrvaviddhAyAmeva, " pratipatsadvitIyA syAd dvitIyA pratipadyutA" iti vakSyamANayugmavAkyAt / dvitIyA budhena siddhA / zukreNa viruddhA | atra yoginyuttarasyAm / iti dvitIyA nirNItA / atha tRtIyA nirNIyate / sA tu paraiva / taduktaM brahmavaivarte"rambhAkhyAM varjayitvaikAM tRtIyAM dvijasattama / zranyeSu zubhakAryeSu gaNayuktA prazasyate // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #71 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 'gaNa' cturthii| yugmavAkyantu rambhAviSayaM sarvaviSayatve tUdAhRtavacanavirodhastarabhAdrambhAvrata eva pUrvA, anyA sarvApyuttaraiva / upavAse'pyayameva nirnnyH| taduktaM viSNudharmottare "ekAdazyaSTamI SaSThI paurNamAsI caturdazI / amAvAsyA lutIyA ca tA upoSyA parAnvitA // " iti / caitra zuklatRtIyAyAM dolotsava ukto rAmArcanacandrikAyAM gAruDe "caitre mAsi site pakSe tRtIyAyAM ramApatim / dolArUDhaM sanabhyarcya mAsamAndolayetkalau // " iti / gaurItRtIyA iyameva / asyAM gaurImIzvarayutAM sampUjya dAlotsavaM kuryAt / taduktaM devIpurANe "tRtIyAyAM pajedevIM zaGkaraNa samanvitAm / AndolayettatA vatsa ! zivayA sahitaM zivam // " iti / asyAmeva madanarala kAlottare gaurIvratamuktama " caitra zuklatRtIyAyAM vrataM gauryAH samAcaret // " iti / atra muhUrtamAtrApi parA grAhyA / tadAha mAdhavaH "muhUrtamAtrasattve'pi dine gaurIvrataM pare / zuddhAdhikAyAmapyevaM gaNayogaprazaMsanAt // " iti / skAnde'pi "kalA kASTApi vA caiva dvitIyA saMpradRzyate / sA tRtIyA na kartavyA kartavyA gaNasaMyutA // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #72 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH yadA tUttaradine svalpApi tRtIyA na labhyate, tadA dvitIyAvidaiva kAryA "ekAdazI tRtIyA ca SaSThI caiva tryodshii| pUrvaviddhaiva kartavyA yadi na syAtpare'hani // " iti vRddhvsisstthoktH| atra saubhAgyavatamuktaM mAtsye "vasantamAsamAsAdya tRtIyAyAM janamiye ! / saubhAgyAya sadA strIbhiH kArya putrasukhepsubhiH // " iti / matsyajayantyapIyameva, "matsyo'bhUddhatabhugdine madhusite" iti vAkyAt / vaizAkhazuklatRtIyA'kSayatRtIyocyate / taduktaM bhaviSye "yA tveSA kuruzArdUla ! vaizAkhe tu mahAtithiH / tRtIyA sAkSayA loke gIrvANairabhivanditA / / yatkizciddIyate dAnaM svalpaM vA yadi vA bahu / tatsarvamakSayaM yasmAtteneyamakSayA smRtA // " iti / iyaM yugaadiH| sA pUrvAhnavyApinI grAhyA / taduktaM nAradIye "dve zukle dve tathA kRSNe yugAdI kavayo viduH / zukle paurvAhnike grAhye kRSNe caivAparAhnike // " iti / vaizAkhazaklatRtIyA kArtika zuklanavamIti zuklayugAdI, bhAdrakRSNatrayodazI mAghamAsasyAmeti dve. kRssnnyugaadii| pramANavacanaM tu navamIprakaraNe vakSyate / atra pUrvAhAparAhmazabdAbhyAM dvedhA vibhAgaH pratIyate / sa ca skAnde darzitaH Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #73 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "AvartanAca pUrvAhno hyaparAhnastataH paraH // " iti / dinadvaye tattve paraiva / 'yugAdyA varSaddhizca' iti vakSyamANavacanAt, zrAddhe'pi zuklA pUrvAhnavyApinI grAhyA, "pUrvAhne tu sadA grAhyAH zuklA manuyugAdayaH / deve karmANi pitrye ca kRSNe caivAparAlikAH // " iti gAruDAt / yugAdimanvAdizrAddheSu zuklapakSa udayavyApinI tithihyA, kRSNapakSe'parAhNavyApinIti smRtyarthasArAcca / atra pitRprItyartha yambhadAnamukta samayamayUkhe devIpurANe "tRtIyAyAM 9 vaizAkhe rohiNyaH prapUjya tu / udakumbhapradAnana zivaloke mahIyate // " kumbhadAne mantraH-- "eSa dharmaghaTa: datto brahmaviSNuzivAtmakaH / asya pradAnA i tRpyantu pitaro hi pitAmahAH // gandhodakatilairmizraM sAnnaM kumbhaM sadakSiNam / pitRbhyaH sambhadAsyAmi akSayyamupatiSThatu / / " iti / etadasambhave govindArNave viSNupurANe "pAnIyamapyatra tilaivimizraM dadyAt pitRbhyaH prayato manuSyaH / zrAddhaM kRtaM tena samAH sahasra rahasyametanmuna yo vadanti // " iti / asyAM trilocanayAtroktA kAzIkhaNDe "rAghazuklatRtIyAyAM snAtvA pailippile hrde|| santarpayet pitana devAn trilocanamathArcayet // " iti / www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #74 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH iyameva prshuraamjyntii| sA pradoSavyApinI grAhyA / taduktaM skAnde "vaizAkhasya site pakSe tRtIyAyAM punarvasau / nizAyAM prathame yAme rAmAkhyaH sa mahAhariH // svoccagaiH sadgrahairyukte mithune rAhusaMyute / reNukAyAstu yo garbhAdavatIrNo hariH svayam // " iti / dinadvaye tadvyAptI tuuttraa| anyathA pUrveva / taduktaM bhaviSye "zuklA tRtIyA vaizAkhe zuddhopoSyA dinadvaye / nizAyAM pUrvayAme ceduttarA'nyatra pUrvikA // " iti / dinadvaye nishaayaamitynvyH| yadA vaizAkhe malamAsastadA yugAdiprayukta kArya mala eva karttavyam, "dazaharAsu notkarSazcaturvapi yugAdiSu / " iti RSyazRGgavacanAditi hemAdrayAdayo vadanti / smRticandrikAyAM vizeSaH "yogAdikaM mAsikaM ca zrAddhaM cAparapakSikam / manvAdikaM tairthikaM ca kuryAnmAsadvaye'pi ca // iti / AparapakSika kRSNapakSasambhavaM na tu mahAlayazrAddham, 'na kuryAdbhAnulakhitaH' ityAdinA taniSedhAt / jyeSThazuklatRtIyAyAM rambhAvratamuktaM mAdhavIye bhaviSye"bhadre ! kuruSva yatnena rambhAkhyaM vratamuttamam / jyeSThazuklatRtIyAyAM snAtA niyamatatparA // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #75 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : 38 sA tatra pUrvaviddhA bAhyA, "bRhattalpA tathA rambhA sAvitrI vaTapaitrikI / kRSNASTamI ca bhUtA ca kartavyA saMmukhI tithiH || " iti skAndAt / saMmukhI sAyAhavyApinI pUrvaviddheti yAvat / bhAdrakRSNa tRtIyAyAM vizAlAkSI yAtrA kAryA / rAtrau jAgaraNavidhAnAdiyaM rAtrivyApinI grAhyA / taduktaM kAzIkhaNDe "mAtRtIyAyAmupavAsaparainRbhiH / kRtvA jAgaraNa rAtrau vizAlAkSIsamIpataH // " iti / iyameva kajjalI, "svakajjalI kRSNA zuklA ca haritAlikA // " iti divedAseodAhRtavacanAt / bhAdrazukla tRtIyA haritAlikA, pUrvoktavacanAt / iyaM muhUrtamAtrApi gaurI vratatvAt parayutA grAhyA, " muhUrtamAtratvaspi dine gaurIvataM pare ||" iti mAdhavavacanAt / iyaM manvAdi, vakSyamANavacanAt / Azvina kaSNatRtIyAyAM lalitAdecyA yAtroktA kAzIkhaNDe "IzakRpaNa tRtIyAyAM lalitAM pratipUjya vai / nArI vA puruSo vApi labhate vAJchitaM phalam // " iti / atra gaNayuktA yAvA, 'rambhAkhyAM varjayitvaikAm' iti pUrvamuktatvAt / tRtIyA bhaoNmena siddhA, budhena viruddhA / asyAM yoginyAgnevyAm / iti tRtIyA nirNItA / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #76 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vithyarkaH atha caturthI niNIyate / sA paraviddhA grAdyA, yugmavAkyAt / upavAse'pi paraiva, "ekAdazI tathA SaSThI amAvAsyA caturthikA / upoSyAH parasaMyuktAH parAH pUrveNa sNyutaaH||" iti mAdhavIyavRddhavasiSThavAkyAt / vinAyakavate tu tRtIyAyutaiva / taduktaM madanaratne brahmavaivarte "caturthI tu tRtIyAyAM mahApuNyaphalapradA / kartavyA vratibhirvatsa ! gaNanAthasutoSiNI // " iti / caitrazuklacaturthI vighnnaashinii| tatra laDDakairgaNezaM pUjayedityuktaM nirNayAmRte devIpurANe caturthIprakaraNe "gaNezaM kArayetpUjAM laDDukAdibhirAdarAna / caturthI vighnanAzAya sarvakAmArthasiddhaye // " iti / gaNezamiti SaSThyarthe dvitiiyaa| jyeSThazaklacatuthyoM strIbhiH saubhAgyadRddhaye umA pUjyetyuktaM bhaviSye "jyeSThazuklacatujhaM tu jAtA pUrvamumA satI / tasmAtsA tatra sampUjyA strIbhiH saubhAgyavRddhaye // " iti / atra sAmAnyanirNayaH / zrAvaNakaSNacaturthI saGkaSTacaturthItyucyate / taduktaM skAnde "zrAvaNe bahule pakSe caturthI ca vidhUdaye / tasmin dine vrataM kArya saMkaSTAkhyaM surezvari ! // " iti / zrAvaNAvAmAnto jJeyaH, cAndramAsasya mukhyatvAt / vidhushcndrH| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #77 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 41 etasmAdeva vacanAdiyaM candrodayavyApinI grAhyA / "dinadvaye candrodaye sattve'sattve vA mAtRviddhA prazasyate" iti vAkyazeSAt pUrvava / bhAdrakRSNacaturthI bahulAtrate pUrvaiva paJcamIyuktAniSedhAt / tadukta N madanaratne purANasamuccaye " "gauyyazcatuthI vaTadhenupUjA durgArcanaM durbharaholikA ca / vatsasya pUjA zivarAtriretAH parAntritA ghnatti nRpaM sarASTram // " iti / yatra dhenupUjeti bahulA caturthI gRhyate / iyaM madhyadeze prasiddhA / bhAdrazuklacaturthI siddhivinAyakatrate "prAtaH zukkRti : snAtvA madhyAhna pUjayennRpa" iti vacanAt / madhyAhnasya pUjAkAlatvAt madhyAhnavyApinyeva grAhyA / bRhaspatirapi - "caturthI gaNanAthasya mAtRviddhA prazasyate / madhyAhravyApinaH cetsyAtparatazcetpare'hani ||" iti / "dinadvaye tadvayApta vavyAptau vA mAtRviddhA prazasyate" iti vAkyAt pUrvava paMdyureva yadA madhyAdavyApinI, tadA mAtRviddhaguNAbhAve'pi pradhAnaprayojakAnusAreNa paraiva grAhyA, "mAtRviddhA prazastA syAccaturthI gaNanAyake | madhyAhnAtparataH vetsyAnnAgaviddhA prazasyate // " iti mAdhavIyasmRtyantarAt / yadeobhayadine'pi vaiSamyeNa madhyAhnaikadezavyApinI, tadA pUrva dene - tanmahattvaM cet, saiva grAhyA / uttaradine 6 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #78 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vithyarkaH tanmahattve kiM mahattvaguNopetopAdeyA ? kiM vA mAtRviddhatvaguNopetA pUrvApAdeyA ? iti saMzaye pUrveveti pratImaH, nyAyAdvAcanikasya mAviddhatvaguNasya valIyastvAt / atra candradarzananiSedhamAha parAzaraH "kanyAditye catujhaM tu zukle candrasya darzanam / mithyAbhidUSaNaM kuryAdrAtrau pazyena taM sadA // tadoSazAntaye siMhaH prasenamiti vai paThet / " iti / atra rAtrigrahaNAd divA candradarzane na doSa iti nirnnyaamRtkaaraadyH| yuktaM tu "bhAdre mAsi site pakSe caturthI khaatiyoginii| mithyAbhizApaM kurute dRSTacandrA na saMzayaH // " iti mArkaNDeyAdivacanAntareSu caturthImAtragrahaNAda divApi candro na draSTavya iti pratibhAti / pramAdAcandradarzane taddoSazAntyartha prAGmukha udaGamukho vA paurANaM vAkyaM paThet / tacca "siMhaH prasenamavadhIt siho jAmbavatA hataH / sukumArakamArodIstava hyeSa syamantakaH // " iti / iyaM bhaumenArkeNa vA yuktA'tiprazastetyuktaM govindArNave vArAhe "bhAdrazuklacaturthI yA bhAmenArkeNa vA yutA / mahatI sA'tra vighnezamarcitveSTaM labhennaraH // " iti / iyameva zivAkhyetyuktaM bhaviSye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #79 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 43 "zivA zAntA sukhA rAjan ! caturthI trividhA smRtA / mAsi bhAdrapade zuklA zivalokaprapUjitA // tasyAM snAnaM tathA dAnamupavAsA japastathA / kriyamANaM tiguNaM prasAdAdantino nRpa ! // " iti / mArgazuklacaturthI paracaturthI / tasyAM sarvArthasAdhakamabdacatuSTayasAdhyaM vratamuktaM skandapurANe "caturthyA pArgazIrSe tu zuklapakSe nRpottama ! / prArabhya pratimAsaM ca catujhaM gaNanAyakam / / sampUjya vidhinA kuryAdekabhaktaM samAhitaH / akSAralavaNa tvevaM pUNe saMvatsare tataH // dvitIye vatsare cA'tha naktaM prati caturthikAm / kuryAd gaNezamabhyarcya tRtIye'yAcitaM tathA // evameva prakunota caturthe syAdupoSaNam / tatazcaturthe sampUrNe tadudyApanamAcaret // idaM varacaturthyAkhyaM vrataM sarvArthasAdhakam // " iti / atra prathamavarSe ekabhaktamuktaM tatsvarUpamAha devalaH "dinArddhasamaye'tIte bhujyate niyamena yat / ekabhaktamiti proktaM nyUnaM grAsatrayeNa tu // " iti / nanu bhojanaM grAsatrayeNa nyUnaM kathaM jJAtavyamiti cet, zRNu "bhojanaM tu vidhiprAptaM dvAtriMzadmAsasaMmitam / " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #80 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 44 tithyarka: ' tad grAsatrayeNa nyUnam ' -- ityantyapAdenocyate / tenaikabhakte ekonatriMzad grAsA iti phalitArtha: / bhojane dvAtriMzadgrAsAdiniyamastu matkRtAcArA draSTavyaH / padmapurANe " madhyAhvavyApinI grAhyA ekabhaktavate tithiH" / iti / baudhAyano'pi - "udaye tUpavAsasya naktasyAstamaye tithiH / madhyAhnAvyApinI grAhyA ekabhaktavate tithiH // " iti / atra tredhA vibhaktasyAho madhyamabhAgo madhyAhnaH, "pUrvAhna devA azanamabhiharanti madhyandine manuSyA aparAhna pitaraH" iti zruteH / tatrApi dinArDottaramavaziSTaM madhyAdabhAge kAryam, 'dinArddhasamaye'tIte' iti devaleAktaH | dinadvaye'pi madhyAhna - vyApta vekadezasamavyAptau vA yugmavAkyAnnirNayaH / zrayaJca nirNayaH svatantraikabhaktaviSayaH / anyatratAGgabhUtamekabhaktaM tattithAveva bhavati / dvitIye naktamuktam, taccAharazanaM varjayitvA rAtrau bhoktavyamiti niyamasvarUpam / tatkAlamAha vyAsa: " trimuhUrtamadeoSaH syAda bhAnAvastaM gate sati / naktaM tatra prakurvIta iti zAstrasya nizvayaH // " iti / naktazabdA bhojanaparaH / atra kecit - " catvArImAni karmANi sandhyAyAM parivarjayet / AhAra maithunaM nidrAM svAdhyAyaM ca caturthakam // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #81 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 45 iti vacanAt - "sAyaM sandhyA trighaTikA hyastAdupari bhAsvataH" / iti skAndokta sandhyAyAM bhoja niSiddha mityAhuH, tadazuddham, sUrya nakSatra varjita kAlarUpa mukhyasaMdhyAkAlatyAge tadAha yogiyAjJavalkyaH mAnAbhAvAt / "ahorAtrasya yaH sandhiH sUryanakSatravarjitaH / sA tu sandhya sAmAkhyAtA RssibhistttvdrshibhiH||" iti / hemA smRtyantare'pi - " nakSatradarzanA sandhyA sAyaM tatatparataH sthitam / tatparA rajanI yA tatra dharmAn vivarjayet // " iti / astu vA ghaTikA sandhyApadavAcyam / tathApi tatra rAgaprAptaM bhoja niSiddham nanu vaidham, vidhispRSTe niSedhAnavakAzAt / etena parvAdirAtribhojana niSedho 'pi pratyuktaH / vatsa: "pradapavyApinI grAhyA sadA naktatrate tithiH / ekAdazI va sarvAzukle kRSNe vizeSataH // " iti / harikta tUdayavyApinI grAhyA / taduktaM mAdhavIye skAnde" pradeoSavyApinI grAhyA sadA naktatrate tithiH / udayasthA sadA pUjyA harinaktatrate tithiH // " iti / yadA naktatithiH pUrvAparayoroH pradeoSaM vyApnoti, tadA parA grAhyA, "yadi syaadubhye| stithyoH" iti vakSyamANajAvAlivaca Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #82 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 46 tithyarkaH nAt / yadeobhayatrApi na pradoSavyApinI, tadApi paraiva grAhyA / parantu divaiva AtmacchAyAdvaiguNyakAle naktaM kAryaM na rAtrau / taduktaM skAnde "pradoSavyApinI na syAd divA naktaM vidhIyate / AtmanA dviguNacchAyAmatikrAmati bhAskare || naktaM naktamityAhuna naktaM nizi bhojanam / evaM jJAtvA tato vidvAn sAyAhna e tu bhuji kriyAm // kuryAnnaktavratI naktaphalaM bhavati nizcitam // " iti / yadA naktatithiH pUrvadine pradoSe sampUrNa, paradine tatra svalpA, tadApi paraiva grAhyAH naktasya divArAtri vratatvena divArAtrispRzi tattattithaiau karttavyatvAt / saptamI bhAnuvArAdau sauranaktavrate tu sumantuH"trimuhUrtaspRgevAhni nizi caitAvatI tithiH / tasyAM sAraM bhavennaktamahanyeva tu bhojanam // " iti / bhojanakAlaH kaiaumeM ---------- - " narasya dvigucchAyAmatikrAmeda yadA raviH / tadA sauraM carennaktaM na naktaM nizi bhojanam // " iti / sauranaktaM bhaviSyatpurANe darzitam - "ye cAdityadine brahman ! naktaM kurvanti mAnavAH / dinAnte tespi bhuJjIrana niSedhA rAtribhojane // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #83 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 47 tithyarkaH yatevidhavAyAzca divaiva naktamuktaM smRtyantare "nakta nizAyAM kurvati gRhastho vidhisaMyutaH / yatizca vidhavA caiva kuryAttu sadivAkaram / / sadivAkaraM tu tatproktamantime ghaTikAdvaye / " iti / vyAsaH-- "haviSyabhojana snAnaM satyamAhAralAghavam / agnikAryamadhAmayyAM naktabhAjI SaDAcaret // " tRtIye'yAcitam / taccAsminnahorAtreyAcitamanna na bhokSyeiti sngklpruupm| ayAcitAnnabhojanaphalamukta mAdhavIye smRtyantare'ayAcitAzImitabhuk parAM siddhimavAmuyAda / ' iti / atra tithinirNayamAha nAradaH "ekabhaktAyAcitayoryA triMzaddhaTikAvadhiH / sA tithiH sarvadA jJeyA nakte sAyAhnasaMyutA // " iti / sarvadA skletyrthH| caturthe tUpavAsaH / evaM kRte yathoktaphalasiddhirbhavati / mAghakRSNacaturthyAM saGkaSTacaturthIvratArambha ukto bhaviSyottare "mAghe mAse kRSNapakSe caturthyAM vratamuttamam / pratimAsaM prakurvIta vrataM saGkaSTanAzanam // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #84 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 49 tithyarkaH mAghakRSNacaturthI vratArambhaM kRtvA pratimAsaM kAryamityarthaH / iyaM candrodayavyApinI grAhyA, "pUjA vidhUdaye kAryA sindUreNa prapUjayet / " iti ttraivoktH| mAghaH pUrvoktarItyA cAndro bAdhyaH / mAghazuklacaturthI tilacaturthI / taduktaM kAzIkhaNDe 'mAghazuklacaturthyAntu naktavrataparAyaNaH / ye tvAM dhuNDe'rcayiSyanti te'AH syurasuradruhAm / vidhAya vArSikI yAtrAM caturthI prApya tApasIm // zuklAna tilAn guDaiddhvA prAznIyAlaDDu kAn vratI / " iyaM pradoSavyApinI grAhyA, naktagrahaNAt / tApasIM mAghIm / iyameva kundacaturthItyuktaM devIpurANe "mAghamAse tu sampApte cturthiikundsNjnyitaa| sA tUpoSyA surazreSTha ! tato rAjyaM bhaviSyati // " iti / atha phAlgunAdicaturyu mAseSu caturthIvratamuktaM vArAhapurANe "atha vighnavrataM rAjan ! kathayAmi zRNuSva tat / caturthI phAlgune mAsi gRhItavyaM vrataM tvidam / / naktAhAreNa rAjendra ! tilAnna pAraNa smRtam / tadaivAnau ca hotavyaM taddeyaM brAhmaNeSu ca / cAturmAsyavrataM caiva kRtvaivaM paJcame tathA / sauvarNa gajavakraM tu kRtvA viprAya dApayet // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #85 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : evaM kRtvA tacaiva sarvavighna rvimucyate / " pUjAdimantrastatraiva -- "divyAya zUrAya gajAnanAya lambodarAyaikaradAbhidhAya / nAgAtmajAdehasamudbhavAya kuThArahastAya namo varAya || " anena mantreNa pUjAM kRtvA, svAhAntena tilAn hutvA, brAhmaNebhyo'pi datvA yamapi tadeva nakkAle'znIyAt / ante Hair pratimAMsa pUjya brAhmaNAya dadyAt / atrAvizeSAd tArambhe zuklacaturtha grAhyA / etAni vratAnyapyavizeSAt 'caturthI tu tRtIyAyAm' iti sAmAnyavAkyAt tRtIyAyukta caturthyAM kAryANi / caturtha zanivAreNa siddhA / guruvAreNa viruddhA | yoginyatra naiRtyam / iti caturthI nirNItA | atha paJcamI ni te / sA tu caturthIyutaiva grAhyA, 'yugmAnIti' vacanAt; 46 "paJcamI tuthA kAryA caturthIsaMyutA vibho !" iti mAdhavI kA davAkyAcca / atra hemAdrimate kRSNA paJcamI pUrvA, sitA parA, "kRSNA pUrvayutA sitA parayutA syAt paJcamI " iti dIpikAktaH / tadidaM hemAdrimataM zithilam, "caturthIsaMyukta kAryA paJcamI paravA na tu / daive karmaNi peye ca zuklapakSe tathA'sitaM // " iti mAdhavamadana ratnAdisarvanibandhakAra likhitahArItavacanAt / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #86 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "paJcamI tu prakarttavyA SaSThayA yuktA tu nArada / " iti brahmavaivartavacanaM tat "skandopavAse svIkAryA paJcamI prsNyutaa| trimuhUrtA tu SaSThyAM syAt parA pUrvayutA'nyathA // " iti tatraivaktitvAtskandopavAsaviSayam / / na ca yugmavacanaM 'paJcamI tu tathA' iti skAndavacanaM kRSNapaJcamIviSayam, 'paJcamI tu prakartavyA' iti tu zuklapaJcamIviSayam, "zuklapakSe tithiAhyA yasmAmabhyudito raviH / kRSNapakSe tithihyA yasyAmastamito raviH // " iti mArkaNDeyavacanAdevaM vyavasthAkartavyeti vAcyam ; hArItena pakSadvaye'pi caturthIviddhAyA eva paJcamyAH samAdiSTatvAt / upavAse tu skandopavAsapaJcamI vyatiriktA sarvApi paJcamI pUrvaviddhaiva grAhyA, "pratipatpazcamI caiva upoSyAH pUrvasaMyutA / " iti jAbAlivacanAt / upavAsastu sarvatithiSu mAdhavIye nAradIye darzitaH / "zuklAn vA yadi vA kRSNAn pratipatmabhUtAMstithIn / upANyaiva baliM datvA vidhinetyapare dine / brAhmaNAn bhojayitvA tu sarvapApaiH pramucyate / " iti / caitrazuklapaJcamyAM zrIpUjoktA hemAdrau mAtsye"zuklAyAmatha paJcamyAM caitre mAsi zubhAnanA / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #87 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH zrIbrahmalokAnmAnuSyaM sammAtA kezavAjJayA // tatastAM pUjayetra yasta' lakSmIrna muJcati / " iti / iyaM kalpAdirapi / kalpAdayastu hemAdrI mAtsye -- 51 "vaizAkhasya tRtIyA yA kRSNA yA phAlgunasya ca / paJcamI caitramAsasya tasyaivAntyA tathA parA // zuklA trayodazI mAghe kArtikasya tu saptamI / navamI mArgazIrSasya saptaitA: saMsmarAmyaham || kalpAnAmAdaye hyetA dattasyAkSayakArakAH : " atrAvizeSAda yugAdeivannirNayo jJeyaH / zrAvaNa zuklapaJcamI nAgapaJcamI / sA paraviddhetyuktaM camatkAracintAmaNI "paJcamI nAgapUjAyAM kAryyA paSThIsamanvitA / tasyAM tu tupitA nAgA itarA sacaturthikA / " iti / pratApamArtaNDe smRtyantare'pi - "zrAvaNe patra mI zuklA samproktA nAgapaJcamI / tAM parityajya paJcamyazcaturthIsahitA vibho ! // " iti / tAM parityajya caturthIyuktA grAhyetyuktyA nAgapaJcamyAzcaturthIvidrAyA niSedhAvara mAt trimuhUrtacaturthoyuktA nAgapaJcamIvyati - riktA sarvA paJcamI pUrvA, paredyukhimuhUrtA nAgapaJcamI parA, anyathA pUrvava / atra nAgapUjanamuktaM govindArNave bhaviSye"zrAvaNe mAni paJcamyAM zuklapakSe narAdhipa ! | dvArasyobhayate lekhyA gomayena vipolvaNAH // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #88 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vithyarkaH pUjayedvidhivad vIra ! dadhirvAGkaraiH kuzaiH / gandhapuSpopahAraizca brAhmaNAnAM ca tarpaNaiH / / ye tasyAM pUjayantIha nAgAn bhakti purassarAH / na teSAM sarpatA vIra ! bhayaM bhavati kutracit // " iti / asyAM nAgakuNDe slAnamuktaM kAzIkhaNDe "yaH snAto nAgapaJcamyAM kuNDe vAsukisaMjJake / na tasya viSasaMsargo bhavetsarpasamudbhavaH // kartavyA nAgapaJcamyAM yAtrA varSAsu tatra / nAgAH prasannA jAyante kule tasyApi sarvadA // " iti / bhAdrazuklapaJcamI RSipaJcamI / iyaM tvavizeSAt "pUjAvrateSu sarveSu madhyAhnavyApinI tithiH" iti mAdhavIye hArItoktarmadhyAhnavyApinI grAhyA / dinadvaye madhyAhnavyAptisattve'sattve vA sAmAnyanirNayAt pUrvA / atra RSipUjanamuktaM brAhma "nabhasya zuklapakSe tu yadA bhavati paJcamI / nadyAdike tadA snAtvA kRtvA niyamameva ca // brAhmaNAH kSatriyA vaizyAH zUdrA vApi varAnane ! / katvA naimittikaM karma gatvA nijagRhaM punaH / / vedi samyak prakurvIta gomayenopalipya tAm / tatra sapta RSIn divyAn bhaktiyuktAn (ktaH?) prapUjayet // " RSayazca Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #89 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "kazyapA'ti bharadvAjo vizvAmitrA'tha gautamaH / jamadagnirvariSThazca saptate RpayaH smRtAH // " iti / Azvinazaka paJcabhyAmupAGgalalitAyatam / tanmadhyAhnavyApinyAM kAryam, 'pUjAvateSu sarva pu' iti pUrNa likhitahArItavacanAt / dinadvaye tadvyApta vavyAptau vA yugmavAkyAt pUrvA / asmin vrate pajaiva pradhAnam / 'matpUjanaka NDasya prArthayasva pidhAkanam / tatpUjayani gRhe parAmRddhimavApsyasi // " iti kathAntargatava unAt / pUjAyAH phalasambandhAvagamAda jAgaraNAdInAM "phala tsannidhAvaphalaM tadaGgam" iti nyAyena tadaGgara bodhyam / ye tu-. "bhuktavA ja garaNe naktacandrAyavrate tathA / tArAvateSu sarveSu rAtriyogA viziSyate / / " iti hemAdrilikhi vicanAd atra rAtrivyApinI grAhyatyAhuH, tanna manAharam, asya nasyoktajAgaraNAdivatebhyo'tiriktatvAd, aGgAnurAdhena pradhAnaka lanirNayasya kAyadRSTatvAcca / 'abhuktavA' iti tu vacanaM jAgaraNa adhAne kAnAgarAdivate sAvakAzamiti / atraivendrANyA saha kuza yaM nAgaM prapUjayadityukta nirNayAmRte bhaviSye "tathA cA yuje mAsi paJcabhyAM kurunandana ! / kRtvA kuzam yaM nAgamindrANyA saha pUjayet / / " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #90 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: mArgazuklA paJcamyapi nAgapaJcamI / taduktaM hemAdrau skAnde " zukle mArgazire puNyA zrAvaNe yA ca paJcamI / snAnadAnairbahuphalA nAgaleokapradAyinI // " iti / iyaM ca 'paJcamI nAgapUjAyAM kAryA SaSThIsamanvitA' iti pUrvoktacamatkAra cintAmaNicanAt parayutA grAhyA / mAghazuklapaJcamI zrIpaJcamI / tatra zrIpUjA kAryA / taduktaM hemAdrau vArAhe 14 "mAghazuklacaturthyAM tu varamArAdhya ca zriyaH / paJcamyAM kundakusumaiH pUjAM kuryAtsamRddhaye // " iti / atra madanaM sampUjya vasantotsavaH kAryaH / taduktaM nirNayAmRte purANasamuccaye " mAghamAse nRpazreSTha ! zuklAyAM paJcamItithau / ratikAmA tu sampUjya kartavyaH sumahotsavaH || dAnAni ca pradeyAni tena tuSyati mAdhavaH / " paJcamI guruvAreNa siddhA / zanivAreNa viruddhA | yoginyatra dakSiNasyAm / iti paJcamI nirmAtA 1 atha SaSThI nirNIyate / sA skandavatAtiriktA saptamIyutA kAryA / taduktaM skAnde "nAgaviddhA na kartavyA SaSThI caiva kadAcana / saptamIsaMyutA kAryA SaSThI dharmArthacintakaiH // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #91 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH paJcamyAdivedhastatraiva "nAgo dvAdazanADIbhirdikapaJcadazabhistathA / bhUto'STAdazanADIbhiSayatyuttarAM tithim // " iti| nAgaH pnycmii| bhRtshcturdshii| diga dazamI / nADyo ghaTikAH / ayaM vizeSavedha uttaratithiviSayaH / sAmAnyavihitastu trimuhurtavedhaH pUrvatithiviSayaH / taduktaM kArma "caturdazI paJcamI ca tathA ca dazamI tithiH / pUrvI tithiM dUSayanti tribhireva muhUrttakaiH // " iti / yadA tithikSayavasAduttaraviddhA na labhyate, tadA skandavratavad vratAntaramapi nAgaviddhAyAM kAryam / tadAha mAdhavIye vasiSThaH "ekAdazI tRtIyA ca SaSThI caiva trayodazI / pUrvaviddhA tu kartavyA yadi na syAtpare'hani // " iti / upavAse'pi paraiva, 'ekAdazASTamI' iti pUrvAdAhRtavacanAt / sAmAnyataH sarvaSa ThyAM ravivArayoge lolArkayAtrA kAryA / "kRtAni yAni pApAni naraiH saMvatsarAdapi / nazyanti kSa gatastAni SaSThyarke loladarzanAt // " iti kAzIkhaNDe uktatvAt / lAlA lolArkaH / ApADhazuklaSaSThI skandapaSThI / sA paJcamIyutA kAryA, "kRssnnaassttm| skandaSaSThI zivarAtrizcaturdazI / etAH pUrvayutAH kAryAstithyante pAraNaM bhavet // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #92 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH iti skAndAt / asyAM skandapUjoktA varAhapurANe "ASADhazuklaSaSThI tu tithiH kaumArikA smatA / kumAramarcayettatra pUrvatropoSya vai dine / " iti / bhAdrakaSNaSaSThI rohiNIvyatIpAtabhaumavArairyuktA kapiletyucyate / taduktaM samayamayUkhe varAhapurANe "nabhasye kRSNapakSe yA rohiNIpAtabhUsutaiH / yuktA SaSThI purANajJaiH kapilA sA prakIrtitA / / vratopavAsaniyamairbhAskaraM tatra pUjayet / kapilAM ca dvijAgyAya datvA yA kratuphalaM labhet // " iti / purANasamuccaye'pi "bhAdre mAsyasite pakSe bhAnau caiva kare sthita / pAte kuje ca rohiNyAM sA paSThI kapilA bhavet / / saMyoge tu caturNA tu nirdiSTA prmesstthinaa|" iti / bhAdrotra amAto bodhyaH, cAndramAsasya sarvakAryeSu mukhyatvAt, pUrNimAntabhAdrakRSNaSaSThayAM vyatIpAtapAtAsambhavAcca / atra sUryasya hastasthitatva' sati sambhave jJeyam, catuNNAM mityupAdAnAt / anyathA vacane paJcAnAmityuktaM syAt / caturvapyekanyUnatve kapilaSaSThI na bhavati, caturNA saMyoga ityakteH / iyameva candraSaSThItyuktaM bhaviSye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #93 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "tadvadbhAdrapade mAsi paSThI pakSe sitetare / candraSaSThIvrataM kuryAt pUrvavedhaH prazasyate // " iti / iyaM candrodayavyApinI grAhyA / halaSaSThyapIyam / sA saptamIyutA grAhyeti grnthaantre| bhAdrazuklapaSThI suurysssstthii| asyAM bhAskarapUjanaM mahAphalam / taduktaM nirNayAmRte bhaviSyottare "zukle bhAdrapade SaSThyAM snAnaM bhAskarapUjanam / prAzanaM paJcagavyasya azvamedhaphalapradam // " iti / asyAmeva dakSiNApathasthakArtikeyadarzanaphalamuktaM tatraiva "yeyaM bhAdrapade mAsi SaSThI syAdbharatarSabha ! / yaM pApaharA puNyA zivA zAntA zubhA nRpa ! // snAnadAnAdikaM sarvamasyAmakSayyamucyate / asyAM pazyanti gAGgeya dakSiNApathamAzritam / / brahmahatyAdipApaistu mucyante nAtra saMzayaH / " iti / AzvinazuklaSaSThayAM divasatrayasAdhyaM pUjAGgatvena vilvAbhimantraNaM kuryAt / taduktaM devIpurANe "jyeSThAnakSatrayuktAyAM SaSThayAM vilvAbhimantraNam / saptamyAM mUlayuktAyAM patrikAyAH pravezanam // pUrvASADhayutASTabhyAM pUjAhomAdhupoSaNam / uttareNa navamyAM tu balibhiH pUjayecchivAm // zravaNena dazamyAM tu praNipatya visarjayet / " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #94 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH athA''mantraNaprakAraH-vilvAbhyAsaM gatvA, vilvaM sampUjya, nAmamantreNa vilvavRkSe durgA ca sampUjya prArthayet / tatra mantraH "rAvaNasya vadhArthAya rAmasyAnugrahAya ca / akAle brahmaNA bodho devyAstava kRtaH purA // ahamapyAzritaH SaSThyAM sAyAhne bodhayAmyataH / " athA''mantraNamantraH"zrIzailazikhare jAtaH zrIphala ! zrIniketanaH / netavyo'si mayA vRkSa ! pUjyo durgAkharUpataH // " iti / AnayanaprakAraH saptamyA vakSyate / kArtika zuklaSaSThayAM vahnipUjoktA kAlAdarza matsyapurANe "vRzcikArke zuklaSaSThI bhaumavAre'pyupasthite / mahASaSThIti sA proktA sarvapApaharA tithiH // tasyAM svapiti vai vahniH pUrvatropoSya vai dine / SaSThayAM vahni samabhyarcya kuryAdvahnimahotsavam // " iti / vRzcikArke kArtika iti tatraiva vyAkhyAtam / mArgazuklaSaSThI yogavizeSeNa cmpaasssstthii| taduktaM mallArimAhAtmye mArge bhAdrapada zuklA SaSThI vaidhRtisaMyutA / ravivAreNa saMyuktA sA campetIha kIrtitA // vaidhRtiyogakathanaM tu bhAdrazuklaSaSThyabhiprAyeNa, asyAM vaidhRtiyogasya sarvathAsambhavAt / asyAM vizvezvaradarzanamuktaM tatraiva Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #95 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyaH "mArgazIrSe'male pakSa SaSThyAM vAre'zumAlinaH / zatatArAgate candra liGga syAd dRSTigocaram // " iti / syAdityanena dRSTigocaraM karttavyamityucyate / iyamuktayogayutA pUrva, yogAbhAve sanamIyutA grAhyAvizeSAt / iyamapi skndsssstthii| taduktaM nirNayAmRte bhaviSyottare "yeyaM mArgazire mAsi SaSThI bharatasattama ! / puNyA pApaharA dhanyA zivA zAntA guhapriyA / nihatya tAraka SaSThyAM guhastArakarAjavat / rarAja tena dayitA kArtike tasya sA tithiH / / snAnadAnAdikaM karma tasyAmakSayyamucyate / " iti dika / SaSThI zukraNa bhImena vA siddhaa| zanivAreNa viruddhA / yoginyatra pazcimAyAm / iti paSThI nirNItA / atha saptamI nirNoyate / sA pUrvA uktA skAnde "paSThyA yutA saptamI ca karttavyA tAta! sarvadA / " iti / upavAse'pi pUrvA, ekAdazI tathA SaSThI' iti pUrvAdAhRtavacanAt / caitra zuklasaptamyAM zrIbhAskaraM damanakAdibhiH sampUjya bhogAnAmotItyukta nirNayAmRte devIpurANe "bhAskarasya tu saptamyAM pUjAM damanakAdibhiH / kRtvA prApnoti bhogAdIn vigatArirmahAtapAH // " iti / vaizAkhazuklasaptamI gnggaasptmii| asyAM gaGgApUjanaM kAryamityuktaM brAhma Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #96 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "vaizAkha zuklasaptamyAM jamunA jAhnavI svayam / krodhAtpItA punastyaktA karNarandhrAttu dakSiNAt // tAM tatra pUjayeddevIM gaGgAM gaganamekhalAm / " iti / vizeSavacanAbhAvAdiyaM pUrvAhnavyApinI graahyaa| dinadvaye tadvyAptAvavyAptI vA sAmAnyanirNayAtpUrvaiva / ASADhazuklasaptamyAM sUryapUjoktA nirNayAmRte brahmapurANe"ASADhazuklasaptamyAM vivasvAnnAma bhAskaraH / jAtaH pUrvAsu tasmAttaM tatropASya yajetsadA // rathacakrAkRtA ramye maNDalaM sarvakAmadam / bhakSya jyaistathA peyaH puSpai paivilepanaiH // " iti / AzvinazuklasaptamI devIpUjane zrIsUryodayayutA grAhyA / taduktaM pratApamArtaNDe bhaviSye "yugAdyA varSaddhizca saptamI pArvatIpriyA / ravekhdayamIkSante na tAsu tithiyugmatA // " iti / varSaddhirjanmatithiH / dinadvaye udayavyAptisattve sampUrNatvAtpUrvA / dinadvaye'pi tAdRzakAle'sattve SaSThIyuktaiva graahyaa| asyAmeva trirAtrArambhaH kAryaH, ___ "trirAtraM vApi karttavyaM saptamyAdi yathAkramam / " iti dhaumyoktH| atra sAvitrIvratavannavamyanurodhena trirAtraM kAryamiti kecit / yuktaM tu pratipannavarAtrArambhavat saptamyAmevArambhaNIyamidam / taduktaM bhaviSyottare Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #97 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : " vratI ca pUjayeddevIM saptamyAdidinatraye / dvAbhyAM catura hobhirvA hrAsavRddhivazAttatheH // bhavAnItuSTaye pArtha ! saMvatsarasukhAya ca / bhUtapretapizAcAnAM nAzArthaM cotsavAya ca / / " iti / idaM trirAtrAnuSThAnaM kAmyam, phalazravaNAt / atra dArusadanasthApitAM durgA pUjayedityuktaM nirNayAmRte bhaviSye "saptamyAM nava gehAni dArujAni navAni ca / ekaM vA vittabhAvena kArayetsusamAhitaH || durgAgRhaM prakarttavyaM caturasraM suzobhanam / tanmadhye vaidikAM kuryAccaturhastAM zubhAM samAm // tasyAM siMhAsanaM kSaumaM kambalAjinasaMyutam / tatra durgA pratiSThApya sarvalakSaNasaMyutAm // pUjayetmayatA devIM naro niyamamAsthitaH / " iti / 61 vedikAyAzcaturhastatvaM kSetraphalatA jJeyam / asyAM SaSThyAmAmantritAM vilvazAkhAmAnIya pUjayedityuktaM jyotiHzAstre "Azvinasya site pakSe sumuhUrttena saptamI / tasyAM ca patrikApUjA karttavyA navanAyakaiH || prazastAM saphalAM vilvazAkhAmAhRtya pUjayet / " iti / AnayanaprakArastu vilvavRkSaM durgA ca sampUjya prArthayet / tatra mantra: Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #98 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "vilvavRkSa ! mahAbhAga ! sarvadA zaGkarapriya ! / gRhItvA tava zAkhAM tu durgApUjAM karomyaham // zAkhAcchedodbhavaM duHkhaM na ca kAryaM tvayA prabho !" iti / tataH phalayutAM vAnaspatyena mantreNa zAkhAM chitvA, gRhamAnIya, sampUjya sthApayet / vilvAmantraNaprakArastu Azvina zuklaSaSThayAmuktaH / atraiva mUlanakSatre pustakasthApana kAryam "mUlaRkSe surAdhIza ! pUjanIyA sarasvatI / pUjayetpratyahaM devIM yAvadvaSNavamukSakam / / nAdhyApayenna ca likhennAdhIyIta kadAcana / pustake sthApite deva ! vidyAkAmo dvijottamaH // " iti rudrayAmalAt / vaiSNavamukSakaM zravaNanakSatram / saMgrahe'pi "Azvinasya site pakSa medhAkAmaH sarasvatIm / malenAvAhayeddevIM zravaNena visarjayet // " iti / mArgazIrSAdicaturmAseSu kRSNapakSe saptamyAM pUrveyuH zrAddha kaarym| taduktaM kAlAdarze "mArgazIrSe ca pauSe ca mAghe prauSThe ca phAlgune / kRSNapakSeSu pUrvedhurAnvaSTakyaM tathASTakAH // " iti / assttkaashraaddhaatpuurvedhurityrthH| aSTakAstvaSTamInirNaye vakSyante / atrASTamIzrAddhAnurodhena pUrveyuH zrAddhaM kArya naapraahlaadivyaaptyaa| tatra nirNayaH / mArgazIrSAdayazcAmAntA grAhyAH / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #99 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH mArgazIrSa zuklasaptamI mitrasaptamI / tatra mitrapUjAyukta nirNayAmRte brahmapurANe saptamIprakaraNe "yadviSNodakSiNaM netraM tadevAkRtimatpunaH / aditeH kazyapAjjajJa mitro nAma divAkaraH / / saptamyAM tena sA khyAtA loke'smin mitrasaptamI / SaSThayAM ca lapanaM kAryaM tataH snAtvA yajedravim / / tatropavAsaH karttavyo bhakSyANyatha phalAni ca / saptamyAM rAdha' kArya tasmai mitrAya bhAnave // nAnAkusumasaMbhArairbhakSyaH piSTamayaiH zubhaiH / madhunA ca prabhUtena homajApyasamAdhibhiH // brAhmaNAn bhojayetpazcAdInAnAthAMzca mAnavAn / rAtrau jAgaraNaM kArya nRtyagItapuraHsaram / / aSTamyAM saMvibhAjyAtha tathA ca naTanarttakAH / dinadvaye ca bhoktavyaM miSTamannaM madhuplutam / / " iti / atra pUrva dine kRtavapanaH snAtvA, ravi sampUjya, phalAdibhakSaNenopavAsa saMpAdya, tataH saptamyAM kusumairnAnAbhakSyairmadhuplutapiSTayuktairArAdhanaM kRtvA, yathoktavidhinA yathAzakti sUryamantrAM japet / japAdividhistu matkRtAcArAdarza draSTavyaH / japadazAMzena hAmaM kRtvA, brAhmaNAdIn sambhojya, rAtrI jAgaraNaM kuryAt / tato'STamyAM zrIsUrya sampUjya, gAyakAdIn sambhAjya, svayaM dinadvaye'pi madhu Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 64 tithyarka : plutaM piSTaM bhuJjIta | dinadvaye saptamyAmaSTamyAM ca / iti prayogaH / mAghazukla saptamI rathasaptamI / sA snAnAdAvaruNodayavyApinI grAhyA / taduktaM viSNunA " sUryagrahaNatulyA tu zuklA mAghasya saptamI / aruNodayavelAyAM tasyAM snAnaM mahAphalam ||" iti / zrayaJca snAnakAlo yesruNodaye mAghe snAnti tAnpratyeva, anyAna prati tu zrIsUryodayaH; mAghamAsasya saptamyAmudayatyeva bhAskare / vidhivattatra ca snAnaM mahApAtakanAzanam // ityaparArke viSNuktaH / vidhivad dIpadAnAdi kRtvetyarthaH / dIpadAnavidhirhemAdrau bhaviSye-- "sauvarNe rAjate tAmra' bhaktyA lAbUmaye'thavA / tailena varttirdAtavyA mahArajanaraJjitA || samAhitamanA bhUtvA datvA zirasi dIpakam / bhAskaraM hRdaye dhyAtvA imaM mantramudIrayet // namaste rudrarUpAya rasAnAM pataye namaH / varuNAya namaste'stu harivAsa ! namo'stu te // jale parihareddIpaM dhyAtvA santarpya devatAH / " iti / pariharet sthApayet / mahArajanaM kusumbham, "mahArajanamuddiSTaM zAtakumbhakusumbhayoH / " iti mahezvarako SAt / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ snAnamantrazca - "pRthagjanmakataM pApaM mayA saptasu janmasu / tanme rogaM ca zokaM ca mAkarI hantu saptamI ||" iti / tithyarka : snAnottaramarghastUktaH saurAgame -- "arkapatraiH sabadarairdUrvAkSatasacandanaiH / aSTAGgavidhinA cAye dadyAdAdityatuSTaye // " ardhadAnamantrI madanaratne -- "saptasapte ! bhava prItaH saptalokamadIpana ! | saptamIsahita deva ! gRhANA divAkara |||" asyAM rathadAnamu bhaviSyottare -- "evaMvidhaM rathavaraM rathavAjiyuktaM haimaM ca haimazatadIdhitinA sametam / dadyAcca mAsitasaptamavAsare yaH so'saGgacakragatireva mahIM bhunakti // " nirNayAmRte saptamIkaraNe- 65 " ravivAreNa yuktAyAM saptamyAmuttarAyaNe / punnAmani ca nakSatre pUjayecca divAkaram ||" uttarAyaNe mAghe -- iti tatraiva vyAkhyAtam / punnAmanakSatrANi jyotiHzAstra proktAni - Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "hasto maitrastathA puSyo mRgazIrSa punarvasuH / punnAmadheyanakSatrANyetAnyAhurmanISiNaH // " iti / asyAmeva lolArkasnAnAtpApamuktiruktA kAzIkhaNDe--- "lolArke rathasaptamyAM snAtvA gaGgAsisaGgame / saptajanmakRtaiH pApairmukto bhavati tatkSaNAt // " atha ravivArayuktA yA kAcicchuklasaptamI sA vijayAsaptamItyuktaM madanaratne bhaviSyapurANe "zuklapakSasya saptamyAM sUryavAro bhavedyadi / saptamI vijayA nAma tatra dattaM mahAphalam // snAnaM dAnaM japo homa upavAsastathaiva ca / sarva vijayasaptamyAM mahApAtakanAzanam // " iti / tatraiva "karavIrANi raktAni kukumazca vilepanam / vijayaM dhUpamasyAM tu bhAnostuSTikarANi vai // " eSaiva bhAnusaptamI kalyANasaptamI ca / asyAM yogavizeSamAha smRticandrodaye gargaH "SaSThI ca saptamIyoge vArazcedaMzumAlinaH / yAgo'yaM padmako nAma sahasrArkagrahaiH samaH // " iti / saptarI budhavAreNa siddhaa| ravivAreNa saMvartayogAkhyA viruddhaa| yoginyasyAM vAyavyAm / iti saptamI nirNItA / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyakaH athASTamI nirNIyate / sA zuklA parA, itarA pUrvA / taduktaM nigame "zuklapakSe'STamI caiva kRSNapakSe cturdshii| pUrvaviddhaiva karttavyA paraviddhA na kutracit / / " iti / upavAseSvevAyaM niyamo na tu sarvatra, "upavAseSu rAjendra ! eSa dharmaH sanAtanaH / " iti tatraivoktatvAt / tatra sarvASTamISu durgApUjoktA kAzIkhaNDe "aSTamyAM ca caturdazyAM bhaumavAre vizeSataH / sampUjyA satataM kAzyAM durgA durgAtinAzinI // " iti / tathA "aSTamyAM ca caturdazyAM ravibhUmijavAsare / yAtrAM ca bhairavIM kRtvA naraH pApaiH pramucyate // " iti / caitra zuklASTamI bhvaanyssttmii| atra bhavAnIyAtroktA kAzIkhaNDe "caitrASTamyAM mahAyAtrAM bhavAnyAH kArayet sudhIH / aSTAdhikAH prakarttavyAH zatakRtvaH pradakSiNAH // bhavAnI yastu pazyeta zuklASTamyAM madhau naraH / na jAtu zokaM labhate sadAnandamayo bhavet // " iti / sA parayutA grAhyA / taduktaM nigame "yugmAgniyugabhUtAnAM SaNmunyorvasurandhrayoH / rudreNa dvAdazIyuktA caturdazyA ca pUrNimA // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 66 tithyarkaH pratipadapyamAvAsyA tithyAyugmaM mahAphalam / etad vyastaM mahAdoSaM hanti puNyaM purAkRtam // " iti / asyArthaH-yugmaM dvitIyA, agnistRtIyA, yugaM caturthI, bhUtaM paJcamI, SaT SaSThI, muniH saptamI, vasuraSTamI, randhra navamI, rudra ekaadshii| tithyAyugmam-dvitIyA tRtIyAyuktA grAhyA, tRtIyA dvitIyAyuktA, caturthI paJcamIyuktA, paJcamI caturthIyuktA, SaSThI saptamIyuktA, saptamI SaSThIyuktA, aSTamI navamIyuktetyAdIni yugmAni jJeyAni / etAni caturdazIpUrNimAyugmasAhacaryAt pratipadapyamAvAsyA sAhacaryAcca zuklapakSayugmAni jJAtavyAni / tasmAd vasurandhrayorasmAdvAkyAMzAdiyaM praiv| yattu "SaSThyaSTamyapyamAvAsyA kRSNapakSe trayodazI / etAH parayutAH pUjyAH parAH pUrveNa saMyutAH // " iti yugmavacastadetadarthakameva / aparantu "pratipat sadvitIyA syAd dvitIyA pratipadyutA / " iti tatkRSNapakSayugmanirNAyakam / iymevaashokaassttmii| asyAmazokakalikApAzanaM kAryam / taduktaM liGgapurANe "azokakalikA aSTau ye pibanti punarvasau / caitre mAsi sitASTamyAM na te zokamavApnuyuH // " iti / prAzanamantrastatraiva "tvAmazAkaM zivAbhISTaM madhumAsasamudbhavam / pibAmi zokasantapto mAmazokaM sadA kuru // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 6-8 azoka kalikAprAzanaM tviyaM nakSatravazAtpUrvA parA vA grAhyA / nakSatrAyeoge'pi kevalASTamyAM kAryam, " tithiH zarIraM tithireva kAraNa tithiH pramANaM tithireva sAdhanam // " iti lalloktaH / etena nakSatrAyoge karmalopa ityuktaM sindhu kArajyeSThaistadapAstam / vizeSastithitattve kAlikApurANe "caitre mAsi sitASTamyAM yo naro niyatendriyaH / snAyAhityAyeSu sa yAti brahmaNaH padam // " iti / lauhityo brahmaNaH putraH / snAnamantrastatraiva "brahmaputra ! mahAbhAga ! zantanoH kulasambhava ! / amoghagarbhasambhUta! pApaM lauhitya ! me hara // " iti / yukteyaM prazastetyuktaM pRthvIcandrodaye punarvasubudhavArAbhyaH viSNunA " punarvasudhAtA caitre mAsi sitASTamI / prAtastu vidhivatsnAtvA vAjapeyaphalaM labhet // " iti / vaizAkhazukASTamyAbhAmrarasena snAnamuktaM nirNayAmRte devIpurANe"sahakAra phalaiH snAnaM vaizAkhe hyaSTamIdine / AtmanA devatAM snApya mAMsIvAlakavAribhiH // " * brahmaputra iti prasiddho nadavizeSaH / tasya brahmaputratvaM tu kAlikApurANAt ( zra0 84, 85 ) avagantavyam / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH mAMsI jttaamaaNsii| bAlakamuzIram / tatraiva saMvatsaramadIpe "devyAH pUjAM caM kurvIta ketakyA campakena ca / zarkarAkSIranaivedyaM kanyAvipreSu bhojanam // AtmanaH pAraNaM tadvad dakSiNAM zaktito dadet / sarvatIrthAbhiSekantu anenAmoti bhArgava ! // " iti / atha jyeSThakRSNASTamyAM trilocanapUjanamIzalokapradamuktaM bhavijyottare "jyeSThe mAsi dvijazreSTha ! kRSNASTamyAM trilocanam / yaH pUjayati devezamIzalokaM brajennaraH // iti / jyeSThazuklASTamyAM zuklAM devIM pUjayedityukta nirNayAmRte brahmapurANe "zuklASTamyAM purA jAtA zuklA devI mahAnizi / vadhAya dAnavendrANAM zuklapakSe tato yajet // " iti / ASADhazuklASTamyAM mahiSaghnI devIM pUjayedityuktaM devIpurANe "aSTamyAM ca tathA''SADhe nizAtAyena snApayet / svayaM snAtvA ca kapUraizcandanaistAM vilepayet / / bhakSyAna zarkarayA pUrNAnpAnakAni zubhAni ca / zaktito dakSiNAM dadyAnmahiSaghnIM ca kIrtayet // " iti / nizA haridrA / atra saamaanynirnnye| jJeyaH / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 71 "aharnizaM yogigaNaikavanyaM kRSNAGaghriyugmaM vimalaM praNamya / vibhAvya mAta mahasampradAya kaSNASTamInirNayamAtanomi // " zrAvaNakapaNASTamI kapNajanmASTamItyucyate / taduktaM skAnde "aSTamI zrAvaNe mAsi kaSNapakSe yadA bhavet / kRSNajanmASTamI jJeyA mahApAtakanAzinI // " iti / iyamadrarAtravyApinI grAhyA / taduktaM bhaviSyottare 'mAsi bhAdrapade'STamyAM kaSNapakSe'rddharAtrake / zazAGka parAzisthe RkSa rohiNisaMjJite / / yoge'smin nasudevAddhi devakI mAmajIjanat / tasmAnmA pUjayettatra zuciH samyagupopitaH // " iti / purANasamuccaye'pi "zrAvaNe bA le pakSe kaSNajanmASTamIvratam / rAtriyuktAM prakurvIta vizeSeNendusaMyutAm // " iti / zrAvaNapadamatrAmAtmAsaparam / atra dinadvayasattve'sattve vA "kiM punarnavamIyuktA kulakoTyAstu muktidA" iti navamIyogaprAzastyAt : "varjanIyA prayatnena saptamIsaMyutASTamI" iti saptamIyoganiSedhAcca para yutaiva grAhyA / iyameva rohiNIyuktA jayantItyucyate / taduktaM vahnipurANe "kRSNASTammAM bhavedyatra kalaikA rohiNI yadi / jayantI nAma sA proktA upoSyA sA prayatnataH // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH skAnde'pi "prAjApatyena saMyuktA aSTamI tu yadA bhavet / zrAvaNe bahule sA tu sarvapApapraNAzinI // jayaM puNyaM ca kurute jayantIM tAM vidurbudhAH" iti / ayaM ca rohiNIyogo arddharAtra eva mukhyH| taduktaM vasiSThena "aSTamI rohiNIyuktA nizyaH dRzyate yadi / mukhyakAlaH sa vijJeyastatra jAtaH svayaM hariH // " iti / bhaviSye'pi "rohiNyAmarddharAtre ca yadA kaSNASTamI bhavet / tasyAmabhyarcanaM zArehanti pApaM trijanmajam // " viSNudharmottare ca "prAjApatyasaMsaMyuktA kRSNA nabhasi cASTamI / sopavAso hareH pUjAM kRtvA tatra na sIdati // arddharAtre tu yogo'yaM tArApatyudaye sati / " iti / tathA tatraiva "samaM yoge tu rohiNyA nizIthe rAjasattama ! / samajAyata govindo bAlarUpI caturbhujaH // tasmAttaM pUjayettatra nizIthe rAjasattama ! / " iti / yadA kadAcidISadyogastvanukalpaH / sa ca vasiSThasaMhitAyAM pradarzitaH Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #109 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "ahorAtraM tayoogo hyasampUrNA bhavedyadi / muhUrtamapyahorAtre yogazcet tAmupoSayet // " iti / purANAntare'pi "rohiNI ca yadA kaSNapakSe'STamyAM dvijottama ! / jayantI nAma sA proktA sarvapApaharA tithiH // vAsare vA nizAyAM vA yatra svalpApi rohiNI / vizeSeNa nabhomAse saivopoSyA manISibhiH // " iti / iyamapi caturdA bhidyate / pUrvedhureva nizIthayogavatI / paredhureva taadRshii| ubhayatrApi tAdRzI / ubhayanizIthAyogavatI ceti / tatra yA pUrvedhureva nizIthayogavatI saivopoSyA / taduktaM vahnipurANe "saptamIsaMyutASTamyAM nizIthe rohiNI yadi / bhavitA sA'STamI puNyA yAvaccandradivAkarau // " iti / gAruDe'pi "jayantyAM pUrvaviddhAyAmupavAsaM samAcaret / " iti / avaziSTeSu viSvapi pakSeSu paradina evopavAsaH / dinadvaye nizIthayogamupalakSya uktaM brahmavaivarte-- "varjanIyA prayatnena saptamIsahitA'STamI / saRkSApi na karttavyA saptamIsaMyutA'STamI // " iti / "aviddhAyAM tu saJjayAM jAto devakinandanaH / " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 74 tithyarka : apare rohiNIyuktApyaSTamI nArddharAtragA tadA pUrvedyU rohiNI - rahitApi nizIthagaiva grAhyA janmASTamI vrate / a " samaM yoge tu rohiNyA nizIthe rAjasattama ! / samajAyata govindo bAlarUpI caturbhujaH // tasmAttaM pUjayettatra yathAvittAnurUpataH / " iti vahnipurANe nizIthasyaiva vizeSyatvena karmakAlatvAvagamAt / "karmaNe yasya yaH kAlastatkAlavyApinI tithiH / tayA karmANi kurvIta hAsavRddhI na kAraNam ||" iti vacanAt karmakA lagAyA eva tithergrAhyatvAbhidhAnAt / jayantIte tu parA / paradine jayantIyogasya sattvAt / yasmin vatsare jayantIyogo nAsti, tasminvatsare janmASTamIvratamekameva pravarttate / yadA pUrvadine janmASTamItrate paradine jayantI yogAjjayantIvrataM prApnoti tadopavAsadvayasamarthana vratadvayaM kAryam / pAraNA ca dvAdazyupavAsapAraNAvat / asamarthena janmASTamIvratameva kAryam / jayantIvrataM tu pratinidhinA bhakSyAdinA vA sampAdanIyam / atra mAdhavastvetAdRzaviSaye pare'hni jayantI - yogasya satvAjjanmASTamIvrataM na pRthaka kAryamityAha- "yasminvarSe jayantyAkhyayogo janmASTamI tadA / antarbhUtA jayantyAM syAdRkSayogaprazastitaH // " iti / hemAdrinirNayAmRtAdayaH sarvanibandhakArA api - Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "divA vA yadi vA rAtrau nAsti cedrohiNIkalA / rAtriyuktAM prakurvIta vizeSeNendusaMyutAm // udaye cASTamIkizcinnavamI sakalA yadi / bhavettu budhasaMyuktA prAjApatyasaMsaMyutA / / api varSazatenApi labhyate yadi vA na vA // " ityAdivacanaiH pare'hni rohiNIsahitA nizIthAspRgapi janmASTamI vrate'pi paraiva kaaryetyaahuH| vistarastu pratijJAbhaGgabhItyA na pradazitaH / idaM vrataM nityam / "ye na kurvanti jAnantaH kRSNajanmASTamIvratam / te bhavanti narAH prAjJa ! vyAlA vyAghrAzca kAnane // " iti skAnde'niSTa shruteH| jayantIvrataM nityaM kAmyazca, pratyavAyaphalavizeSayoH zravaNAt / akaraNe pratyavAyaH skAnde smaryate "kriyAhInasya mUrkhasya parAnnaM bhuJjato'pi vaa| na kRtaghnasya loko'sti jayantIvimukhasya ca // " iti / phalabodhaka vAkyaM tu viSNudharmottare jayantI prakRtya zrUyate-- "yahAlye yacca kaumAre yauvane vArdhake tathA / bahujanmakRtaM pApaM hanti sopoSitA tithiH // " iti dika / atha vratagrahaNapakAro viSNudharmottare "vAsudevaM samuddizya sarvapApaprazAntaye / upavAsaM kariSyAmi kRSNASTamyAM nabhasyaham // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : kRSNASTamIM devIM nabhazcandrasarohiNIm / zrarcayitvApavAsena bhokSye'hamapare'hani || enase mokSakAmo'smi yad govinda / triyonijam / tanme muJcati pAzaM hipatitaM zokasAgare ( ? ) // janma maraNaM yAvad yanmayA duSkRtaM kRtam / tatpraNAzaya govinda ! prasIda puruSottama ! / / " iti prAtaH zlokAn paThitvA saGkalpaM kuryAt / tato'rddharAtre zrIkRSNaM vratavidhinA sampUjya, jAgaraNaM kRtvA, aparadine punaH sampUjya, brAhmaNAn saMbhAjya, pAraNaM kuryAt / tatkAlastu brahmavaivartta - "aSTamyAmatha rohiNyAM na kuryAtpAraNaM kacit / hanyAt purAkRtaM karma upavAsArjitaM phalam // tithiraSTaguNaM hanti nakSatraJca caturguNam / tasmAtprayatnataH kuryAt tithibhAnte ca pAraNam // " iti / anyatarAnte kAryamityapi nAradIye " tithinakSatrasaMyoge upavAseo yadA bhavet / pAraNaM tu na kartavyaM yAvannaikasya saMkSayaH // sAMyoga prApte ko'pi viyujyate / tatraiva pAraNaM kuryAdevaM vedavido viduH ||" iti / yadA tithernakSatrasya vA rAtrAvanto bhavati, tadA rAtrau pAraNaniSedhAd divaivAktaM brahmavaivarte-- Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #113 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : "sarveSvevopavAseSu divA pAraNamiSyate / " iti / nArAyaNIyadharmapravRttau - "tithyarthe rAtriparyantaM syAtAM cetpAraNaM divA / yAmatrayeAdardhvagAminyAM prAtareva hi pAraNA || tithiyAmatrayAdarvAk tithibhAnte ca pAraNam / " iti / idaM mahAnibandheSvasattvAnnirmUlamiti kecit / kAlAdarze utsavAnto'pyuktaH kAlaH "tithyante cAtsavAnte vA vratI kuryAttu pAraNam / " iti / utsavAnte brAhmaNabhojanAdyutsavAnte / ayaM ceotsavAntaH pAraNakAlastvazaktAn prati jJeyaH / prAcAM mAdhavAdInAM mate tu - "tithyarkSayeoryadA chedA nakSatrAntamavApya vA / arddharAtre'thavA kuryAt pAraNaM tvapare'hani // 77 na rAtrau pAraNaM kuryAdRte vai rohiNIvatAt / tatra nizyapi kurvIta varjayitvA mahAnizAm // " iti vacanAbhyAM pAraNaM rAtrAveva kuryAditi / mahAnizA svarUpamAha vRddhazAtAtapa: "mahAnizA dva e ghaTike rAtrermadhyamayAmayeoH / " iti / idaM ca jayantIvrataM kAmanAyAM pratimAsaM kAryamityuktaM madanaratne 'gnipurANe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #114 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 78 tithyarka: "pratimAsaM ca te pUjAmaSTamyAM yaH kariSyati / mama caivAkhilAn kAmAn sa saMprApnotyasaMzayam // " iti / tathA "anena vidhinA yastu pratimAsaM narezvara ! | karoti vatsaraM pUrNa yAvadAgamanaM hareH || dadyAcchayyAM sa sampUrNA gobhiratnairalaGkRtAm / " iti | atra vizeSaM jJAtumicchatA smymyuukhaadye| draSTavyAH / bhAdrazuklASTamI dUrvASTamI / tatra mahezadUrvApUjA kAryA / taduktaM bhaviSye-- "brahman ! bhAdrapade mAsi zuklASTamyAmupoSitaH / mahezaM pUjayedyastu durvayA sahitaM mune ! ||" iti / iyaM pUrvA, " zrAvaNI durganavamI dUrvA caiva hutAzanI / pUrvaviddhA prakarttavyA zivarAtri rbalerdinam // " iti bRhadayameneAktatvAt / "zuklASTamI tithiryA tu mAsi bhAdrapade bhavet / durvASTamI tu sA jJeyA neottarA sA vidhIyate // " iti bhaviSya niSedhAcca / yadA tu jyeSThAmUlayuktA, tadA parA; " muhUte rauhiNe'STamyAM pUrvA vA yadi vA parA / durvASTamI sadA tyAjyA jyeSThAmUlarkSasaMyutA / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #115 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH aindraH pUjitA dUrvA intyapatyAni nAnyathA / bharturAyuharA mUle tasmAttAM parivarjayet // " iti purANasamuccayAt / 'yadi vA parA' ityuktaM tatpUrvasyAM jyeSThAdiyogaviSayam / rohiNe navamo muhUrtaH / dinadvaye jyeSThAmUlayoge pUrvaiva "karttavyA caikabhaktena jyeSThAmUlaM yadA bhavet / dUrvAmabhyarcayedbhaktyA na vandhyaM divasaM nayet // " iti vacanAt / tadA bhakSyaniyamo'pyukto bhaviSye "anagnipakvamaznIyAdannaM dadhiphalaM tathA / akSAralavarNa brahmanaznIyAnmadhunAnvitam // " iti / atra vidhiH madanaratne "zucau deze prajAtAyAM dUrvAyAM brAhmaNettamaH / sthApya liGga tato gandhaiH puSpairdhapaiH samarcayet // dadhyakSatairdvijazreSTha ! arghya dadyAt trilocane / dUrvAzamIbhyAM vidhivatpUnayecchUddhayAnvitaH // " tatra dUrvApArthanA "tvaM durne'mRtajanmAsi vanditAsi surAsuraiH / saubhAgyaM santati dehi sarvakAryakarI bhava // yathA zAkhApazAkhAbhirvistRtAsi mahItale / tathA mamApi santAnaM dehi tvamajarAmaram // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #116 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 80 tithyarkaH idamagastyodayakanyA ca sati bhAdrakRSNASTamyAM kArya tatra tanniSedhAt / taduktaM samayamayUkhe skandapurANe "zukle bhAdrapade mAsi durvAsaMjJA tathA'STamI / siMhArka eva kartavyA na kanyArke kadAcana / / siMhasthe cottamA sUrye'nudite munisattame / " iti / pratApamArtaNDe'pi "agastyasyodaye yA tu pUjayedamRtodbhavAm / vaidhavyaM putrazoka ca daza janmAni paJca ca // iti / agastyudayakAlazca divodAsIye uktaH -- "udeti yAmyAM harisaMkramAdraverekAdhike viMzatime hyagastyaH / sa saptame'staM vRSasaGkramAca prayAti gargAdibhirabhyabhANi // " asyArtha:-siMhasaGkrAnteviMzatitameM'ze'tIte munirudeti, vRSasaGkrAnte SaSThaM'ze'tIte'staM pryaatiiti| yadA bhAdrapadAdhikastadA tatraiva kArya notkrssH| taduktaM nirNayadIpe skAnde "adhimAse tu samprApte nabhasya udaye muneH / arvAg dUrvAvrataM kArya parato naiva kutracit // " iti / idaM vrataM strINAM nityam / "yA na pUjayate dUrvA mohAdiha yathAvidhi / janmAni trINi vaidhavyaM labhate nAtra saMzayaH // tasmAtsampUjanIyA sA prativarSa vadhUjanaiH / " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #117 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 81 iti candraprakAze purANasamuccaye'niSTazruteH / asyAmeva jyeSThApUjanamuktaM kAlAdarza "bhAdra zuklASTamI jyeSThAnakSatreNa smnvitaa| mahatI kIrtitA tasyAM jyeSThAM devIM prapUjayet // " iti / iyaM nakSatravazena pUrvA parA vA grAhyA, "aSTamyAM vA navamyAM vA jyeSThA RkSaM yadA bhavet / madhyAhnAdadhikaM yatra tatra jyeSThAM prapUjayet // mAsi bhAdrapade zukla pakSe jyeSThaHsaMyute / yasminkasmin dine kuryAjjyeSThAyAH paripUjanam / / " iti skAndAt / tatrApi madhyAhnordhva jyeSThAyAmeva pUjanam, madhyAhnAdadhikamityuktatvAta "yasmin dine bhavejjyeSThA madhyAhrAdUrdhvamaNvapi / tasmin haviSyaM pUjA ca nyUnA cetpUrvavAsare // " iti vacanAcca / dinadvaye madhyAhno jyeSThAyoge'yoge vA pUrvA, "maitreNa saMyutAM jyeSThAM yaH karoti sadA gRhii| dhanadhAnyasamRddhiH syAt putrastrIsaukhyameva ca // mUlena saMyutAM jyeSThAM ye kurvanti narAdhipa ! / prAptazokA bhaveyuste strINAM vaidhavyameva ca // " . iti skAndAt / "mAsi bhAdrapade zuklapakSe jyeSThasaMsaMyutA / rAtriryasmin dine kuryAjjyeSThAyAH paripUjanam // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #118 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH iti vacanAcca / pUjAmantrI bhaviSyottare "putradArasamRddhyartha lakSyAzcaiva vivRddhaye / alakSmyAzca vinAzAya jyeSThe ! tvAmarcayAmyaham // " iti SoDazopacAraiH sampUjya, prArthanAM kRtvA namaskAra kuryAt / tatra mantra: "jyeSThAya te namastubhyaM zreSThAyai te namo namaH / zarvAya te namastubhyaM zAGka te namo namaH // " tridinasAdhyamidaM vratamityuktaM pRthvIcandrodaye smRtisaMgrahe-- "maitreNAvAhayeddevI jyeSThAyAM tu prapUjayet / mUle visarjayed devIM tridinaM vratamuttamam // " iti / atra yogavizeSeNAbhidhA skAnde "tatrASTamyAM yadA vAro bhAnojyeSThalameva ca / nIlajyeSTheti sA proktA durlabhA bahukAlikI // " iti / asyAmeva mahAlakSmIvratArambhaH kaaryH| taduktaM madanaratne skAnde "mAsi bhAdrapade zukla pakSe jyeSThAyutASTamI / prArabdhavyaM vrataM tatra mahAlakSayA yatAtmabhiH // " iti / :: purANasamuccaye'pi "zriyorcanaM bhAdrapade sitASTamImArabhya kanyAmagate ca sUrye / samApayettatra tithau ca yAvat sUryastu pUrvArddhagato'yuvatyAH // " iti| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #119 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH siMhasaMkrAntI bhAdrapadasitASTamImArabhya lakSmyarcanamArambhaNIyaM tatkanyAsaMkrAntipUrvAH samApanIyamityarthaH / prathamArambhodyApanayorevAyaM niyamaH / iyaM cASTamI nizIthottaravartinI graahyaa| taduktaM candraprakAze smRtyantare "arddharAtramatikramya vartate yottarA tithiH / tadA tasyAM tithau kArya mahAlakSmIvrataM sadA // " iti / atra mahAlakSmIyAtroktA kAzIkhaNDe "mahAlakSmyaSTamIM prApya tatra yAtrAkRtAM nRNAm / sampUjiteha vidhivat padmA sama na muJcati // " iti / AzvinakRSNASTamyAM mahAlakSmIvratasamAptistu candrodayavyApinyAM kAryA, "tato nizIthe samprApte'bhyudite'mRtadIdhitau / kRtvA tu sthaNDile padmaM saSaDaGga prapUjayet // " iti skAndoktaH / divasadvaye candrodayakAlasattve'sattve vA saptamIyogaprazastyAta pUrvaiva, "pUrvA vA paraviddhA vA grAhyA candrodaye sadA / trimuhUrtApi sA pUjyA paratazcordhvagAminI // " iti madanaratne purANasamuccayavacanAt / aparadine candrodayottaraM trimuhartA cet paraiva / iyamaSTakApi / taduktaM pAne Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #120 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "vasunAmA pitA kanyAM zazApAnugrahAya ca / pauSTapadyaSTakAbhUyaH pitRloke bhaviSyasi // AyurArogyamaizvarya sarvakAmaphalapadA / " iti / etasyAH padmasaMjJoktA jAtukaryena "zaGkha prAhuramAvAsyAM kSINasomAM dvijottmaaH| aSTakA ca bhavetpadma tatra dattaM tathAkSayam // " iti / AzvinazuklASTamI mhaassttmii| tatra bhadrakAlIpUjA kaaryaa| taduktaM brahmapurANe "tatrA'STamyAM bhadrakAlI dakSayajJavinAzinI / prAdurbhUtA mahAghorA yoginIkoTibhitA // " tatra-Azvinazukle / . "atotra pUjanIyA sA tasminnahani mAnavaiH // " iti / iyaM durgApavAsapUjAdau navamIyuktA grAhyA, "zaranmahASTamI pUjyA navamIsaMyutA sdaa| saptamIsaMyutA nityaM zokasantApakAriNI // " iti madanaratne smRtisaMgrahe uktatvAt / atra trimuhUrttanyUnApi saptamIvedhahetuH, "saptamIzalyasaMyuktA varjanIyA sadA'STamI / stokApi sA mahApuNyA yasyAM sUryodayo bhavet // " iti madanaratnoddhRtapurANAt / stokA khalpA / sA'STamI / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #121 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: "mUlenApi hi saMyuktA sadA tyAjyA'STamI budhaiH / lezamAtreNa saptamyA api syAdyadi dUSitA || " iti nirNayAmRtAcca / yAni ca- 85 "mahASTamyAzvine mAsi zuklA kalyANakAriNI / saptamyA tu yutA kAryA mUlena tu vizeSataH // " evamAdIni saptamIviddhAvidhAyakAni tAni vacanAni paradine - STamyabhAvaviSayANi / yAni ca "saptamyAmudite sUrye paratazcASTamI bhavet / tatra durgotsavaM kuryAt na kuryAdapare'hani || durbhikSaM tatra jAnIyAnnavamyAM yatra pUjyate / " ityAdIni paradine'STamIlAbhe'pi saptamIviddhAvidhAyakAni tAni sUryodayakAle navamyabhAvaviSayANi, "yadA sUryodaye na syAnnavamI cApare'hani / tadA'STamIM prakurvIta saptamyA sahitAM nRpa / / " iti smRtisaMgrahAditi madanaratnaH / iyaM bhaumayuktA prazastetyuktaM madanaratne smRtyantare "aSTamyAmudite sUrye dinAnte navamI bhaveta / kujavAro bhavettatra pUjanIyA prayatnataH / / " iti / atha kArtikazuklASTamI goSThASTamI / tasyAM gopUjanAdyuktaM nirNa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #122 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH yAmRte kUrmapurANe "zuklASTamI kArtike tu smRtA goSThASTamI budhaiH / tatra kuryAd gavAM pUjAM gogrAsa gopradakSiNAm // gavAnugamanaM kArya sarvAn kAmAnabhIpsatA / " iti / mArgakRSNASTamI bhairavASTamI / asyAM bhairavaM sampajya vighna nivArayedityuktaM kAzIkhaNDe "tIrthe kAlodake snAtvA kRtvA tarpaNamatvaraH / vilokya kAlarAjAnaM nirayAduddharet pitRn / kRtvA ca vividhAM pUjAM mhaasmbhaarvistraiH| naro mArgAsitASTamyAM vArSikaM vighnamutsRjet // " iti / upoSaNaM jAgaraNaM coktaM tatraiva-- "mArgazIrSAsitASTamyAM kAlabhairavasannidhau / upoSya jAgaraM kurvansarvapApaiH pramucyate // " iti / upoSaNAGgatvena nArghyadAnaM kAryamityuktaM zivarahasye "upoSaNasyAGgabhUtamarghyadAnamiha smRtam / " iti / atropavAsI jAgaraNazceti viziSTaM pradhAnaM tasyAhorAtrasAdhyatveneyamaSTamyahorAtravyApinI grAhyA, "ahorAtravrataM yacca ekamekatithA gatam / tasyAmubhayayoginyAmAcarettad vrataM vratI // " iti smteH| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #123 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH yadA tu dinedvaye sAyAhna tadA pUrvaiva / taduktaM samayamayUkhe brahmavaivarte "rudravrateSu sarveSu kartavyA sammukhI tithiH / " iti / idamapi rudravratam, kAlabhairavasya rudrAvatAratvAt / yattu sindhukArajyeSTheruktam- bhairavasannidhAvityuktarjAgaraNopavAsAdika kAzyAmeva kartavyaM tatpramANAbhAvAdupekSyam / pAraNaM tu prAtareva, ___"yAmatrayordhvagAminyAM prAtareva hi pAraNA / " iti maadhvlikhitsmRteH| atra pUrNimAnto mAso grAhyaH, ___"kArtike kRSNapakSe tu aSTamyAM bhairavo'bhavat / " iti zivarahasye kArtikagrahaNAt / pUrNimAntapoSakaSNASTamyaSTaketyuktamAzvalAyanena / hemantazizirayozcaturNAmaparapakSANAmaSTamISvaSTakA iti / hemantaH zizira iti RtusaMjJA / sA coktA zrutau___ "vasantA grISmo varSA zaraddhemantaH zizira iti SaD vA RtavaH" iti / tatra vasantatuzcaitravaizAkhAtmakaH, "madhuzca mAdhavazca vAsantikAvRtU" iti zruteH / evaM vasantAdiRtukrameNa mArgazIrSapoSAtmako hemantataH / mAghaphAlgunAtmakaH zizirartuH / sa dvadhA sauracAndrazceti / tatra sauro viSNudharmottare darzitaH "sauramAsahaye rAma ! RturityabhidhIyate / " iti Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #124 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH cAndrastu bahavRcaH zrutyA darzitaH-- "sUryAcandramasau prakRtya vizvAnyanyo bhuvanAbhicaSTa RtUnanyo vidadhajjAyate punaH / " iti / atra punarjAyata iti liGgAdanukalpakatvaM candrasya pratIyate / anayorviniyogastrikANDamaNDane darzita:__ "zrautasmArtakriyAH sarvAH kuryAccAndramasartuSu / tadalAbhe tu saurartuSviti jyotirvidAM matam // " iti / tathA ca hemantazizirayozcartuSvasitapakSeSvaSTamyazcatasro'pyaSTakAH / Asu zrAddhamuktaM yAjJavalkyena "amAvAsyASTakAddhiH kRSNapakSo'yanadvayam / dravya brAhmaNasampattirviSuvatsUryasaMkramaH // vyatIpAto gajacchAyA grahaNaM candrasUryayoH / zrAddhaM prati rucizcaiva zrAddhakAlAH prkiirtitaaH||" iti dik| pauSazuklASTamI budhavArayuktA mahAbhadretyuktaM nirNayAmate bhaviSyottare-- "puSye mAsi yadA devi ! zuklASTamyAM budho bhavet / tadA tu sA mahApuNyA mahAbhadreti kIrttitA // tasyAM snAnaM japo homastapaNaM viSabhojanam / " kAryamiti zeSaH / iyameva bharaNIyuktA jayantItyuktaM tatraiva "pauSe mAsi yadA devi ! aSTamyAM zuklapakSake / nakSatraM jAyate puNya yalloke raudramucyate / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #125 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : tadA tu sA mahApuNyA jayantI aSTamI zubhA / tasyAM snAna tathA dAnaM japo homazca tarpaNam / sarvaM koTiguNaM devi ! kRtaM bhavati kRtsnazaH / " iti / raudram - bharaNI / taduktaM varAhamihire" raudrANi pUrvAbharaNI pitryANIti / " mAghazuklASTamyAM bhISmatarpaNaM zrAddhaM cora hemAdrau pAdma 86 "mAghe mAsi sitASTamyAM satilaM bhISmatarpaNam / zrAddhaM ca ye narAH kuryuste syuH santatibhAginaH // " iti / mantrastu bhArate -- "bhISmaH zAntanavo vIraH satyavAdI jitendriyaH / grAbhiradbhigvAmotu putrapautrocitAM kriyAm // vaiyAghrapAda gotrAya sAGkRtyapravarAya ca / putrAya dadAmyetajjalaM bhISmAya varmaNe || vasunAmAvatArAya zantaneArAtmajAya ca / arghyaM dadAmi bhISmAya zrAvAlyabrahmacAriNe // brAhmaNAdyAzca ye varNA dadyurbhoSmAya no jalam / saMvatsaraM taM teSAM puNyaM nazyati tatkSaNAt // " iti padmavacanAt tarpaNaM nityam / zrAddhaM tu "te syuH santatibhAginaH" iti pUrvoktavAkyazeSAt kAmyam / atra tarpaNe sapitRkAraNAmapyadhikAraH, "jIvatpitApi kuvata tarpaNaM yamabhISmayAH / " iti samayamayUkhe pAdmAt / phAlgu 12 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #126 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH nazuklASTamI bhulaassttmii| tasyAM lakSmIpUjA sItApUjA ca kAryA / taduktaM nirNayAmate brahmapurANe 'phAlgune bahulASTamyAM susnAtaizca svalaGkataiH / lakSmIH sItA ca sampUjyA gandhamAlyAdibhiH sdaa|| tataH pradoSasamaye dIpA deyAH shsrshH| dattaziSTaM tadA bhojyaM bhakSitavyaJca bandhubhiH // " iti / iyaM pradoSavyApinI grAhyA, tatraiva dIpadAnAyuktatvAt / dinadvaye tadvyAptAvavyAptau vA paraiva, "zuklapakSe'STamI caiva zuklapakSe caturdazI / pUrvaviddhA na karttavyA karttavyA parasaMyutA // " iti naigamAt / atha sAmAnyataH zuklASTamyAM budhavArayogA bhavati tadaikabhaktavataM kAryamityukta nirNayAmRte bhaviSyottare "yadA yadA sitASTamyAM budhavAro bhaved yadi / tadA tadA hi sA grAhyA ekabhaktAzane nRpa ! // budhASTamI tu sampUrNA yathoktaphaladAyinI / " iti / aSTamI bhAmena siddhA, guruvAreNa viruddhA / yoginyasyAmIzAnyAm / ityaSTamI nirnniitaa| atha navamI nirNIyatesA tu pUrvA, 'vasurandhrayoH' iti yugmavAkyAt, aSTamI navamIviddhA karttavyA phalakAtibhiH / na kuryAtravamIM tAta ! dazamyAM tu kadAcana / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #127 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viyyarkaH iti brahmavaivartAcca / atha caitrazuklanavamI zrIrAmanavamI / asyAM rAmotpattiruktA hemAdrAvagastyasaMhitAyAm "caitre navamyAM prAkpakSe divA puNye punarvasI / udaye gurugArAMzvoH seoccasthe grahapaJcake / mepe pUpaNi sampApte lagne karkaTakAhaye / AvirAsItsakalayA kauzalyAyAM paraH pumAn / tasmin dine tu karttavyamupavAsavrataM sadA / rAtrau jAgaraNaM kuryAdraghunAthapuro bhuvi // " iti / tathA tatraiva "caitre mAse navamyAM tu jAto rAmaH svayaM hariH / punarvastRkSasaMyuktA sA tithiH sarvakAmadA / zrIrAmanavamI proktA koTisUryagrahAdhikA / " iti / iyaM madhyAhnavyApinI grAhyA, "caitrazuddhA tu navamI punarvasuyutA ydi| saiva madhyAhnayogena mahApuNyatamA bhavet // " iti tatraivoktaH / iyaM pUrvedyareva madhyAhnavyApinI cetpUrvA, karmakAlavyAptaH / dinadvaye tadvyAptAvavyAptAvekadezasamavyAptau vottaraiva / taduktaM mAdhavIyegastyasaMhitAyAm-- "navamI cASTamI viddhA tyAjyA viSNuparAyaNaiH / upoSaNaM navamyAM ca dazamyAM pAraNA bhavet // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #128 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH yadA tu pUrvadine madhyAhne saRkSottaradine madhyAhna kevalA, tadA pUrvaiva, RkSayogaprAzastyAt / etena dinadvaye madhyAhnavyAptau navamI cASTamI viddhA tyAjyetivAkyabalAt pUrvadine punarvasvRkSayutAmapi tyaktvA paraiva kAryeti bruvanto mAdhavAnuyAyino nirastAH / RkSAbhAve'pi nvmyupossyaa| taduktaM samayamayUkhe'gastyasaMhitAyAm "kevalApi sadApoSyA navamIzabdasaMgrahAt / tasmAtsarvAtmanA sarvaiH kArya vai navamIvrate // upoSaNaM jAgaraNaM pitanuddizya tarpaNam / tasmin dine tu karttavyaM brahmapAptimabhIpsubhiH // " iti brahmAdiphalazruteridaM kAmyam / tatraiva "yastu rAmanavamyAM tu bhuGkta mohAdvimUDhadhIH / kumbhIpAkeSu ghoreSu pacyate nAtra saMzayaH // " ityaniSTazrutenityamapIdam / yattu sindhukArajyeSThainityatvamaGgIkRtya, "tasmAtsarvAtmanA sarvaiH kAryam" ityupakramya atra kevalazaivasya kevalakRSNAdibhaktasyApi nAdhikAra ityuktaM tadupakramopasaMhAravirodhAtmamANAbhAvAccApekSyam / atha vratavidhirukto hemAdrAvagastyasaMhitAyAm "aSTamyAM caitramAsasya zuklapakSe jitendriyaH / dvijamAhUya sampUjya vRNuyAtmArthayanniti // zrIrAmapratimAdAnaM kariSye' dvijottama ! / bhaktathAcAryo bhava prItaH zrIrAmosi tvameva ca // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #129 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH AcArya bhojayetpazcAtsAttvikAnnaiH suvistaram / bhuJjIta svayamapyevaM hRdi rAmamanusmaran // zRNvan rAmakathAM divyAmahaHzeSa nayanmuniH / tataH prAtaH samutthAya snAtvA sandhyAM vidhAya ca // svagRhasyottare deze dAnasyojjvalamaNDapam / zaGkhacakrahanUmadbhiH prAgdvAre samalaGkRtam // garutmacchAGgabANaizca dakSiNe samalaGkRtam / gadAkhaDgAGgadaizcaiva pazcime suvibhUSitam / / padmasvastika nIlaizca kauvere samalaGkRtam / madhye hastacatuSkeNa vedikAyuktamAyatam / / tataH saGkalpayeddevaM rAmameva smaranmune ! / asyAM rAmanavamyAM ca rAmArAdhanatatparaH // upAdhyASTasu yAmeSu pUjayitvA yathAvidhi / imAM svarNamayIM rAmapratimAM ca prayatnataH // zrIrAmaprItaye dAsye rAmabhaktAya dhImate / prIto rAmo haratvAzu pApAni subahUni me // anekajanmasaM siddhAnyabhyastAni mahAnti ca / tataH svarNamayIM rAmapratimA palamAnataH / / nirmitAM dvibhujAM divyAM vAmAGkasthitajAnakIm / vibhratI dakSiNakare jJAnamudrAM mahAmune ! // vAmenAdhaH kareNArAd devImAliGgaya saMsthitAm / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #130 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 64 tithyarka: siMhAsane rAjate'tra paladvayavinirmite || azakto yo mahAbhAga ! sa tu vittAnusArataH / palena vA tadarddhArddhatadarddhArjana vA mune ! // saiauvarNaM rAjataM vApi kArayedraghunandanam / pArzve bharata zatrughnau dhRtacchatra karAvubhaiau // cApadvayasamAyuktaM lakSmaNaM cApi kArayet / dakSiNAGge dazarathaM putrAvekSa etatparam // mAturaGkagataM rAmaM mUlamantreNa cArcayet / paJcAmRtasnAnapUrvaM pittarocanato'rcayet // rAmasya jananI cAsi rAmarUpamidaM jagat / atastvAM pUjayiSyAmi lokamAtarnamo'stu te // namo dazarathAyeti pUjayetpitaraM tataH / azokakusumairyuktamardhyaM dadyAd vicakSaNaH // dazAnanavadhArthAya dharmasaMsthApanAya ca / rAkSasAnAM vinAzAya daityAnAM nidhanAya ca // paritrANAya sAdhUnAM jAtA rAmaH svayaM hariH / gRhANArghyaM mayA dattaM bhrAtRbhiH sahito'nagha ! // puSpAJjaliM punardattvA yAme yAme prapUjayet / divaivaM vidhivatkRtvA rAtrau jAgaraNaM tataH // tataH prAtaH samutthAya snAnaM sandhyAdikAH kriyAH / samApya vidhivadrAmaM pUjayed vidhivanmune ! | Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #131 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH tato hAmaM prakurvIta mUlamantreNa mantravit / pUrvoktapadmakuNDe vA sthaNDile vA samAhitaH / / laukikAnau vidhAnena zatamaSTottaraM tataH / sAjyena pAyasenaiva smaran rAmamananyadhIH / tato bhaktyA ca santoSya AcArya pUjayenmune ! / tato rAmaM smaran dadyAdevaM mantramudIrayet / / imAM svarNamayIM rAmapratimAM samalatAm / citravastrayugacchannAM rAmo'haM rAghavAya te / / zrIrAmaprItaye dAsye tuSTo bhavatu rAghavaH / iti dattvA vidhAnena dadyAdvai dakSiNAM bhuvam // brahmahatyAdipApebhyo mucyate nAtra saMzayaH / tulApuruSadAnAdiphalaM pAmoti suvrata ! // " iti / idaM ca zrIrAmanavamIvrataM "spaSTamAsavizeSAkhyAvihitaM vrjyenmle|" iti vacanAnmalamAse na kAryam / "sujaptamapyajaptaM syAnopavAsaH kRtA bhavet / na kuryAnmalamAse tu mahAdAnaM vratAni ca // " iti mAdhavIye saMgrahavacanAcca / asyAM bhadrakAlIpUjanamuktaM kalpatarau brAhme "caitre navamyAM zuklAyAM bhadrakAlI mahAbalA / yoginInAM tu sarvAsAmAdhipatye'bhiSecitA // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #132 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : tasmAttAM pUjayettatra sopavAseo jitendriyaH / vicitrairbalibhirbhaktyA sarvAsu navamISu ca // " iti / vaizAkhakRSNazukla navamye|zcaNDikAM pUjayet / taduktaM nirNayAmRte bhaviSyottare 6 "vaizAkhe mAsi rAjendra ! navamyAM pakSayordvayoH / upvaaspre| bhaktyA pUjamAnastu caNDikAm || vimAnavaramArUDho devaleoke mahIyate / " iti / jyeSTha zukla navamyAmumApUjanamuktaM bhaviSye "jyeSThe mAsi nRpazreSTha ! kRtvA naktasya vai vidhim / upavAsaparo bhaktyA navamyAM pUjayedumAm || kumArIbhojayeccApi svazaktyA brAhmaNAMstathA / zAlyannaM payaseopetaM svayaM bhuJjIta vAgyataH ||" iti / ASADha kRSNa zukla navamyAraindrIM pUjayedityuktaM tatraiva - "upavAsaparo bhaktyA navamyAM pakSayordvayAH / ASADhe mAsi rAjendra ! yaH kuryAnnaktabhojanam // pUjayecchraddhayA durgAmaindrInAmnAM tu nAmataH / airAvatagatAM zubhrAM svena rUpeNa rUpiNIm || sa airAvatamAruhya indrasyAnucaro bhavet / iti / zrAvaNakRSNa zukla navamyAH kaiaumArIpUjA kAryA / taduktaM nirNayAmRte bhaviSyottare-- zrAvaNe mAsi rAjendra ! yaH kuryAnnaktabhojanam / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #133 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 67 tithyarkaH kSIraSaSTikabhaktana sarvabhUtahite rataH / / kaumArImiti vai nAmnA caNDikAM pUjayetsadA / kRtvA raupyamayIM bhaktayA ghorAM vai pApanAzinIm / / karavIrasya puSpaistu gandhaizcAgurucandanaiH / dhUpena ca dazAGgena modakaizcApi pUjayet / / kumArI jayecchaktyA striyo vimAna svazaktitaH / bhuJjIta vAgyataH pazcAdvilvapatrakRtAzanaH // evaM sampUjayedAryAn zraddhayA parayAnvitaH / sa yAti paramaM sthAnaM yatra devo guhaH sthitaH // " iti / bhAdrapadazuklanavamI nandA / tasyAM durgApUjanamuktaM bhaviSyottare-- "mAsi bhAdrapade yA syAnavamI bahuletarA / sA tu nandA mahApuNyA kIrttitA pApanAzinI / / tasyAM yaH pUjayed durgA vidhivatkurunandana !! seo'zvamedhaphalaM prApya viSNuloke mahIyate / / " iti / athAzvinakRSNanavamyAmanvaSTakAzrAddham / taccASTakAdyuktvA''hAzvalAyana:___ "aparedhuranvaSTakyam / " iti / athAzvinazuklanavamI mhaanvmii| sA puurvviddhaa| taduktaM bRhadyamena "zrAvaNI durganavamI dUrvA caiva hutAzanI / pUrvaviddhA prakartavyA zivarAtrirbalerdinam // " iti / balidAnAdi navamyAmeva kAryam , Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #134 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH ___"navamyAM ca japaM homaM samApya vidhivad balim // " iti rAjamArtaNDe uktatvAt / na ca samApyaitadvalAd aSTamyAmArambhA navamyAM samAptiriti vAcyam , "balidAne kRte'STamyAM putrabhaGgo bhavennRpa !" iti devIpurANeniSTazruteH / "navamyAM balidAnaM tu karttavyaM vai yathAvidhi / japaM hAmaM ca vidhivatkuryAttatra vibhUtaye // " iti kAlikApurANe navamyAmevoktatvAnnavamyAmupakramya navamyAmeva samApayet / brAhmaNAnAM balidravyANi rudrayAmale "brAhmaNena sadA deyaM kUSmANDaM balikarmaNi / zrIphalaM vA surAdhIza ! chedaM naiva tu kArayet // mASAnnena balirdeyo brAhmaNena vijAnatA / " iti / balidAnamantraH "bali gRhNantvime devA AdityA vasavastathA / marutazcAzvinau rudrAH suparNAH pannagA grahAH // asurA yAtudhAnyazca ye ca vighnavinAyakAH / jagatAM zAntikAro brahmAdyAzca maharSayaH // mA vighnamA ca me pApaM mA santu paripanthinaH / saumyA bhavantu tRptAzca bhUtapretAH sukhAvahAH // " iti / homadravyANyuktAni rudrayAmale _Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat . www.umaragyanbhandar.com Page #135 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "pradhAnadravyamuddiSTaM pAyasAnna tilAstathA / kiMzukaiH sapapaiH pUpaiH lAjadUrvIkurairapi / yavairvA zrIphalairdivyairnAnAvidhaphalaistathA / raktacandanakhaNDaizca guggulaizca manoharaiH // pratizlokaM ca juhuyAtsarvadravyANi ca kramAt / " iti / atra yadyapi tRtIyayA pratItAM kiMzukAdInAM parasparaM nirapekSasAdhanatAM bAdhitvA 'sarvadravyANi ca kramAt' iti vAkyazeSasteSAM pratyekaM pRthakasAdhanatAM vidadhAti, tathApi-.. "pAyasaM sarpiSA yuktaM tilaiH zuklevi mizritam / homayedvidhivad bhaktayA dazAMzena nRpottama ! // " iti DAmaratantrAdivacanaimizritAnAmeva pAyasAdInAM sAdhanatA bodhyA / zlokAH* saptazatyAH / dazamIkRtyaM rudrayAmale dazamyAmabhiSekaM ca kRtvA mUrti visarjayet / / iti / visarjanamantrastatraiva__"imAM pUjAM mayA devi ! yathAzaktiniveditAm / rakSaNArthaM samAdAya braja sthAnamanuttamam // " iti / pAraNA dazamyAM kAryA, "Azvine mAsi zukle tu karttavyaM navarAtrakam / pratipatsaMkrameNaiva yAvacca navamI bhavet // " * pratizlokaM ca juhuyAdityatra paThitasya zlokazabdasya niruktiH / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #136 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 100 tithyarkaH : ityabhivyAptyartha kayAvatpadaghaTitadevI purANavacanena navamyantaM navarAtravidhAnAt / tathAhi, pUjAtmake pradhAne devIpurANe kAlavidhiH zrUyate - " zrazvine pratipanmukhyAH puNyAstu tithayo nava / devikApUjane proktAH sarvakAmaphalapradAH || " atithinavakavidhAnAt pUjAyAM tAvatsaMkhyApUrakana tramI vidhi: siddha: / tatazca phalisaMskArakatayA tadaGgabhUteSUpavAseSu vaikalpikatayA tatsthAnApanneSu naktAdiSvapi tAvannavasaMkhyAtrIhidharma iva yaveSu prAmoti / yAni tu, " tasmAtta pArayeddeva ! navamyAM bhaktitatparaH / navamyAM pAritA devI kulavRddhiM prayacchati / dazamyAM pAritA devI kulanAzaM karoti hi / " ityAdIni navamIpAraNAvidhAyakAni dazamIpAraNAniSedhakAni vAkyAni tAni sampUrNa navamyuttaramavaziSTanavamyAM pAraNA parANi draSTavyAni / evaM ca "sarveSAmupavAsAnAM prAtareva hi pAraNA" iti vaco'pyanusRtaM bhavati / yadA tu, "navamyAM pAraNaM kuryAddazamIsahitA na cet / dazamIsahitA yatra pAraNe navamI bhavet ||" "saptajanmakRtaM puNyaM tatkSaNAdeva nazyati / " ityAdInyapi vacanAni sapramANakAni / tadA navamIpAraNAviSayakANi vAkyAni kuladharmAnavekSya yojyAni, iti dik / sUta Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #137 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH ke'pIdaM pAraNaM kAryameva, "sUtake pAraNaM kuryAt" iti pUrvamuktatvAt / mAdhavIye korme'pi "kAmyopavAna prakrAnte tvantarA mRtastake / tatra kAmyaM vrataM kuryAdAnArcanavivarjitam / / " iti / "vatayajJavivAheSu zrAddhe homercane jape / prArabdhe mUtakaM na syAdanArabdhe tu mUtakam / / " iti viSNuvacanAcca / prArambhastu tenaivAktaH "prArambhI varaNaM yajJe saGkalpI vratasatrayoH / nAndImukha vivAhAdA zrAddhaM pAkaparikriyA // " iti / strIbhirapi rajodo kAryam , "prArabdhadIghatapasAM nArINAM yadrajo bhavet / na tatrApi vratasya syAduparodhaH kadAcana // " iti satyavratavacanAt / ida sadhavAparamiti kecit / vidhavAyAstu rajodarzane bhojananiSedhAt / zrImAtAmahacaraNAstu vidhavAyA rajodarzane bhAjananiSedhAbhAvAttasyA api pAraNA bhavatyeva / astu niSedhaH, sa rAgamAptabhojananiSedho na tu vaidhaH, vidhispRSTe niSedhAnavakAzAtH anyathA vratahAniH syAt, "pAraNAntaM vrataM jJeyam", ityukte rini yuktamutpazyanti / iyaM manvAdirapi, "azvayuka zuklanavamI" iAte vakSyamANavAkyAt / kArtika zuklanavamyAM trirAtravratArambhaM kRtvA tulasIvivAhaH kArya ityuktaM hemAdrau pAjhe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #138 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : "kArttike zukla navamImavApya vijitendriyaH / hari vidhAya saiauvarNa tulasyA sahitaM zubham || pUjayedvidhivadbhaktayA vratI tatra dinatrayam / evaM yatheoktavidhinA kuryAdvaivAhikaM vidhim // " iti / atha vaivAhika vidhiruktaH zrIviSNuyAmale - 102 vasiSTha uvAca - " vivAhaM saMpravakSyAmi tulasyAstu yathAvidhi / yatheoktaM paJcarAtre vai brahmaNA bhASitaM purA || dAveva vane vAtha tulasIM svagRhe'pi vA / mAsatra yeNa pUrNena tato yajanamArabhet // saumyAyane prakarttavyaM guruzukrodaye tathA / athavA kArttike mAsi bhISmapaJcadineSu ca // vaivAhikeSu RkSeSu pUrNimAryA vizeSataH / maNDapaM kArayettatra kuNDaM vedIM tathA punaH // zAntikaM ca prakarttavyaM mAtRNAM sthApanaM tathA / mAtRzrAddhAdikaM sarvaM vivAhavat samAcaret || brAhmaNAMzca zucIna snAtAna vedavedAGgapAragAn / brahmANaM daizikaM caiva caturazca tathartvijaH // " caturo brAhmaNAniti sambandhaH / "vaiSNavena vidhAnena varddhanIkalaze yajet / maNDalaM kArayettatra lakSmInArAyaNaM zubham || Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #139 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : grahayajJaM purA kRtvA mAtRRNAM yaja N tathA / kavA nAndImukhazrAddhaM sauvarNa sthApayeddharim // kRtvA rUpyeNa tulasIM lagne svastamite ravau / vAsaH zatena mantreNa vastrayugmena veSTayet // ! yadA vadhnena mantreNa kaGkaNaM pANipallave / kodAditi mantreNa karagrAho vidhIyate // tataH kuNDe samAgatya AcAryai: saha sadvijaiH / AcAryA vedikAkuNDe juhuyAcca navAhutIH // vivAhakarmavatsarvaM vaiSNavaM daizikeottamaiH / " atra navAhutIrityukterbaha vRcagRhyoktA navAhutayo bodhyAH / "karttavyazca tato homo vizeSAd vidhipUrvakam // " OM namo bhagavate kezavAya svAhA, nArAyaNAya svAhA, mAdhavAya svAhA, govindAya 0, 103 viSNave0, madhusUdanAya0, trivikramAya 0, vAmanAya0, zrIdharAya0, hRSIkezAya 0, padmanAbhAya0, dAmodarAya0, saGkarSaNAya0, upendrAya 0, vAsudevAya, aniruddhAya0, acyutAya0, anantAya 0, gar3hine0, cakriNe0, viSvakamenAya0, vaikuNThAya0, janArdanAya0, mukundAya 0, adhokSajAya svAheti / atra paJcaviMzatinAmamantra home'nAdiSTadravyakatvAdAjyahomaH | "pradakSiNAzca kartavyAzcatasro viSNunA saha / tulasyAH pANigrahaNe vedikAyA vibhAvasoH || Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #140 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: zatakumbhaM japetsRktaM pAvamAnI vizeSataH / tathaiva zAntikAdhyAyAnnavasUktaM tathaiva ca / / jIvasUktaM punarjaptvA tathA vaiSNavasaMhitAm / zaGkhajhallarinirghoSairbherItUryasya nikhanaiH // gAyante maGgalaM nAryo mAGgalyavidhimAcaret / dadyAtpUrNAhutiM pazcAdabhiSekavidhiM tataH // brahmaNe vRSabhaM dadyAdAcAryyaM paridhApya ca / gAM padaM ca tathA zayyAmAcAryAya pradApayet || Rtvigbhyo dApayed vastrANyeSAM dadyAcca dakSiNAm / evaM pratiSThitAM devIM viSNunA tu samarcayeta || janmopArjita pApaM darzanena praNazyati / vApayettulasIM yastu sevayecca prayatnataH // pratiSThApya yatheoktena viSNunA saha mAnavaH / sa mokSaM labhate janturviSNulokaM tathA'kSayam // prApnoti vipulAn bhogAn viSNunA saha modate / pratiSThA zrotulasyAstu ityuktA viSNuyAmale ||" varddhanI kalazalakSaNaM siddhAntazekhare - 104 "saptAMgulasamotsedhA vistRtA syAnnavAMgulAH / aMgulaM vaktavistAraH kaNTheAtsedhazcaturyavam // zraSThantu dvaGgalaM kuryAt nirgamaM caikamaGgalam / nAla' sArddhagulaM kuryAdutpalAkRtivacchubham // " aa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #141 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 105 tithyarkaH iti iyaM yugAdiH / taduktaM viSNupurANe "vaizAkhamAsasya tu yA tRtIyA navamyasau kArtika zuklapakSe / nabhasyamAsasya tamisrapakSe trayodazI paJcadazI ca mAghe // " paJcadazyamA / ratnamAlAyAmapi-- "mAghe paJcadazI kRSNA nabhasye ca trayodazI / tRtIyA mAdhava zuklA navamyUrne yugAdayaH // " iti / asyAM godAnAdikamuktaM viSNupurANe "asmiMzca gobhUmihiraNyavastradAnena sarva pravihAya pApam / zUratvamindrasya suhRttvameti mAdhipatyaM labhate manuSyaH // " iti / atra zrAddhamapyuktaM brahmANDe "ASADhyAmatha kArtikyAM mAdhyAM manvantarAdiSu / yugAdiSu ca duHsvapne janmajhe grahapIDite / / prauSThapadyasite pakSe zrAddhaM kurvIta yatnataH / " ityanenAsya nityatvamuktam / "na yasya dyAvA mantrazca zatavAraM tadA japet / yugAdayo yadA zUnyAH kurute saiva cApriyaH // " iti / RgvidhAne prAyazcittazravaNAcca / atra catasRSvapi yugAdiSu zrAddhamaparAhna kAryam / dAnaM tu zukla pUrvAhna , kRSNe'parAhna / ___ "dve zukla dve tathA kRSNe yugAdi kavayo viduH / " iti pUrvoktanAradIyavacanAt / atra rAtribhojane prAyazcittamugvidhAne Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #142 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 106 tithyarkaH "rAtrau bhuGkte vatsare tu manvAdiSu yugAdiSu / abhisvadRSTiM mantrazca japedazanapAtake // " iti / bhatra samudrasnAnamapyuktaM pRthvIcandrodaye saurapurANe "yugAdA tu naraH snAtvA vidhivallavaNodadhau / gosahasrapadAnasya kurukSetre phalaM hi yat // tatphalaM labhate maryo bhUmidAnasya ca dhruvam / " iti / ayameva vidhiH sarvayugAdiSu jnyeyH| athAtra prasaGgAd yugAntAH padayante / hemAdrau brahmapurANe "mUryasya siMhasaMkrAntyAmantaH kRtayugasya tu / atha vRzcikasaMkrAntyAmantastretA yugasya tu // yastu vRSasaMkrAntyAM dvAparAntastu saMjJayA / tathA kumbhasya saMkrAntyAmantaH kaliyugasya tu // yugAdiSu yugAnteSu zrAddhamakSayyamucyate / " iti / mArgazuklanavamI nndinii| tasyAM trirAtropoSita iSTadevatAM pUjayet / taduktaM nirNayAmRte bhaviSyottare "mAsi mArgazire vIra ! zuklapakSe tu yA bhavet / sA nandinI mahApuNyA navamI parikIrtitA // yastasyAM pUjayeddevIM trirAtropoSito naraH / so'zvamedhamavApyeha viSNuloke mahIyata // " iti / mAghazuklanavamI mahAnandA proktA tatraiva Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #143 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: "mAghamAse tu yA zuklA navamI lokapUjitA / mahAnandA tu sA proktA sadAnandakarI nRNAm || tasyAM snAnaM tathA dA N japahomAbhiSecanam / sarvaM tadakSayaM proktaM tadasyAM kriyate naraiH // " iti / navamI mandena seomena siddhA / budhena viruddhA | yoginyatra pUrva - syAmiti navamI nirNItA / tha dazamI nirNIyate / sA tu zuklottarA, kRSNA pUrvA / etadevAbhipretyAhAGgirAH - " sampUrNA dazamI kAryA parayA pUrvayA'thavA / yuktA na dUSitA yasmAtithiH sA sarvatAmukhI // " iti / hemAdristvayamaicchiko vikalpa ityAha tatra zAstratA vyavasthAsambhavAt / tathA ca mArkaNDeya:" zuklapakSe tithigrayA yasyAmabhyuditA raviH / " iti / upavAse tu pakSadvaye'pi sarvanibandhakArasammatA pUrveva kAryA " dazamI caiva karttavyA sadurgA sA dvijottama ! / " iti skAndAt / "nAgaviddhA tu yA SaSThI zivaviddhA ca saptamI / dazamyekAdazIviddhAnopAdhyA sA kathaMcana / / " devIpurANe - 107 - iti zivarahasye ekAdazIviddhaniSedhAcca / atha caitrazukadazamyAM yamapUjanaM kAryamityuktaM nirNayAmRte Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #144 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 108 tithyarkaH "dharmarAja dazamyAM ca pUjayitvA sugandhakaiH / vigatArinirAtaGka iha cAnte paraM padam // " iti / prAmotIti shessH| jyeSThazukladazamI dshhraa| taduktaM hemAdrau brAhma "jyeSThe mAsi site pakSe dazamI hastasaMyutA / harate dazapApAni tasmAddazaharA smRtA // " iti / dazapApAnyAha manuH "adattAnAmupAdAnaM hiMsA caivAvidhAnataH / paradAropasevA ca kAyikaM trividhaM smRtam / / pAruSyamantaJcaiva paizunyaM cApi sarvazaH / asambaddhamalApazca vAGmayaM syAccaturvidham / / paravitteSvabhidhyAnaM manasAniSTacintanam / vitathAbhinivezazca mAnasaM trividhaM smRtam / / " asyAM daza yogA uktAH skAnde "jyeSThe mAsi site pakSe dazamyAM budhahastayoH / vyatIpAte garAnande kanyAcandre vRSe ravau // dazayoge naraH snAtvA sarvapApaiH pramucyate / " iti / garaH karaNam / Anando yogavizeSaH / vArAhapurANe tu paJcayogA uktAH "dazamyAM zuklapakSe tu jyeSThe mAsi kuje'hani / avatIrNA hyataH svargAddhastaH ca saridvarA // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #145 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: harate daza pApAni tasmAddazaharA smRtA / " iti / yogavizeSeNa pUrvA parA vA grAhyA / yattvatra uktayeogebhyo nyUnayogena snAnamityuktaM sindhukArajyeSThaistatpramANAbhAvAdupekSyam / vastutastu jyeSTha zukla dazamyAH prAdhAnyAddhastAdiyogAbhAve'pi kevaladazamyAM yatheoktasnAnaM kAryameva / asyAM kRtyamuktaM bhaviSye " tasyAM dazamyAmetacca stotraM gaGgAjale sthitaH / yaH paThedazakRtvastu daridro vApi cAkSamaH // so'pi tatphalamApnoti gaGgAM sampUjya yatnataH / " iti / skAnde'pi yAM kAJcitsaritaM prApya dadyAdarghyaM tilodakam / mucyate dazabhiH pApaiH sa mahApAtakopamaiH // " iti / atra vizeSa: kAzIkhaNDe "jyeSThamAsa site pakSa dazamyAM hastasaMyute / gaGgAtIre tu puruSo nArI vA bhaktibhAvataH // nizAyAM jAgaraM kuryAd gaGgAM dazavidhairhare ! | puSpaiH sugandhainaivedyadyaiH phalairdazadazanmitaiH // pradIpairdazabhirdha pairdazAGgairgaruDadhvaja ! | pUjayecchraddhayA dhImAn dazakRtvA vidhAnataH // sAjyAn tilAn kSipettoye gaGgAyAH prasRtIrdaza / guDasaktumayAn piNDAn dadyAcca dazamantrataH // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 10-6 ---- www.umaragyanbhandar.com Page #146 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 110 tithyarkaH namaH zivAyai prathamaM nArAyaNyai padaM tataH / dazaharAyai padamiti gaGgAyai mantra eva vai // svAhAntaH praNavAdizca bhavedizAkSaro manuH / pUjA dAnaM japo homo'nenaiva manunA smRtaH // hemnA rUpyeNa vA zaktayA gaGgAmUrti vidhAya ca / vastrAcchAditavaktrasya pUrNakumbhasya copari // pratiSThApyArcayeddevIM paJcAmRtavizodhitAm / caturbhujAM trinetrAM ca nadInadaniSevitAm // lAvaNyAmRtaniSpandasaMzIlagAtrayaSTikAm / pUrNakumbhasitAmbhojavaradAbhayasatkarAm // tato dhyAyetsusaumyAzca candrAyutasamaprabhAm / cAmarairvIjyamAnAJca zvetacchatropazobhitAm / / sudhAplAvitabhUpRSThAM divyagandhAnulepanAm / trailokyapUjitapadAM devarSibhirabhiSTutAm // dhyAtvA samarthya mantreNa dhUpadIpopahArataH / mAJca tAM ca vidhi vanaM himavantaM bhagIratham // pratimAgre samabhyarcya candanAkSatanirmitAn / dazaprasthatilAna dadyAdazaviprebhya AdarAt / / palaM ca kuDavaprastha ADhako droNa eva ca / * mantreNa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #147 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : dhAnyamAneSu boddhavyA kramazo'mI caturguNAH // matsya kacchapamaNDUkamakarAdijalecarAn / haMsakAraNDavavakacakrasArasaTiTTibhAn // yathAzakti svarNarUpyatAmrapiSTavinirmitAn / abhyarcya gandhakusumairgaGgAyAM prakSiped vratI // evaM kRtvA vidhAnena vittazAThyavivarjitaH / upavAsI vakSyamANairdazapApaiH pramucyate || adattAnAmupAdAnaM hiMsA caivAvidhAnataH / paradAropasevA ca kAyikaM trividhaM smRtam || pAruSyamanRtaM caiva paizunyaM cApi sarvazaH / asaMbaddhapralApazca vAGmayaM syAccaturvidham // paradravyeSvabhidhyAnaM manasA'niSTacintanam / vitathAbhinivezazca mAnasaM trividhaM smRtam // etairdazavidhaiH pApairdazajanma samudbhavaiH / mucyate nAtra sandehaH satyaM satyaM gadAdhara ! | uddharennarakAd ghorAdaza pUrvAn dazAvarAn / vakSyamANamidaM stotraM gaGgAgre zraddhayA japet // " iti / 111 idaM dazaharA kRtyaM malamAse'pi kAryyamityAha hemAdrAnRSyazRGgaH"dazaharA notkarSazcaturSvapi yugAdiSu " iti / dazaharAsthiti bahuvacanaM pratipadAditithyabhiprAyeNa / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #148 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: athAtra prasaGgAdazaharA stotraM likhyate / tacca kAzIkhaNDe yAvadupalabhyamAna' tAvadeva lirUyate / tatrAdaiA saGkalpapUrvakaM gaGgAM sampUjya paThet / 112 " oM namaH zivAyai gaGgAyai zivadAyai namo namaH | namaste viSNurUpiNyai brahmabhUtyai namo'stu te // namaste rudrarUpiNyai zAGkaryai te namo namaH / sarvadevasvarUpiNyai namo bheSajamUrttaye // sarvasya sarvavyAdhInAM bhiSaka zreSThyai namo'stu te / sthANujaGgamasambhUtaviSahantryai namo namaH || saMsAraviSanAzinyai jIvanAyai namo'stu te / tApatritayasaMhayai prANezvaryai namo namaH // zAntisantAnakAriNyai namaste zuddhamUrtaye / sarvasaMzuddhikAriNyai namaH pApArimUrttaye // bhuktimuktipradAyinyai bhadrAyai namo namaH / bhogopabhogadAyinyai bhogavatyai namo namaH // mandAkinyai namaste'stu svargadAyai namo namaH / namastraileAkyabhUSAyai tripathAyai namo namaH || namaste zuklasaMsthAyai kSamAvatyai namo namaH / trihutAzanasaMsthAyai tejovatyai namo namaH || nandAyai liGgadhAriNyai nArAyaNyai namo namaH / namaste vizvamukhyAyai revatyai te namo namaH // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #149 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 113 tithyarkaH bRhatyai te namaste'stu lokadhAtryai namo namaH // namaste vizvamitrAyai nandinyai te namo namaH / pRthvya zivAmRtAya ca sudRSAyai namo namaH / / parAzarazatAdyAyai tArAyai te namo namaH / pAzajAlanikRntinyai abhinnAyai namo namaH // zAntAyai ca variSThAyai varadAyai namo namaH / usrAyai sukhanagdhyai ca saMjIvinyai namo namaH / / bramiSThAyai brahmadAyai duritamnyai namo namaH / praNatArtiprabhaJjinyai jaganmAtre namo namaH // sarvApatpatipakSAyai maGgalAyai namo namaH / zaraNAgatadInArtaparitrANaparAyaNe ! // sarvasyAti hare ! devi ! nArAyaNi ! namo'stu te / nirlepAyai duHgvahantryai dakSAyai te namo namaH // parAparapare ! tubhya namaste mokSade ! sadA / gaGge ! mamAgratA bhUyA gaGga ! me devi ! pRSThataH // gaGge ! me pArzvayoredhi tvayi gaGge'stu me sthitiH / AdA tvamante madhye ca sarva tvaM gAM gate ! zubhe ! tvameva mUlaprakRtistvaM hi nArAyaNaH paraH / / gaGga ! tvaM paramAtmA ca zivastubhyaM namaH zive ! / ya idaM paThate stotraM bhaktyA nityaM naro'pi yaH // zRNoti zraddhayA yuktaH kAyavAJcittasambhavaiH / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #150 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 114 tithyarkaH dazadhA saMsthitairdoSaiH sarvaireva pramucyate // rogastho mucyate rogAdApadbhyazca pramucyate / dviSadabhyo bandhanAdyaizca bhayebhyazca pramucyate / / sarvAn kAmAnavApnoti pretya brahmaNi lIyate / imaM stavaM gRhe yastu lekhayitvA vinikSipet // nAgnicaurabhayaM tatra pApebhyo'pi bhayaM nahi / jyeSThe mAsi site pakSe dazamI hastasaMyutA / saMharetrividhaM pApaM budhavAreNa saMyutA // tasyAM dazamyAmetacca stotraM gaGgAjale sthitaH / yaH paTheddazakRtvastu daridro vApi cAkSamaH // seo'pi tatphalamAnoti gaGgAM sampUjya yatnataH / pUrvoktena vidhAnena yatphalaM samprakIrtitam / / yathA gaurI tathA gaGgA tasmAd gauryAstu pUjane / vidhioM vihitaH samyak so'pi gaGgAprapUjane / yathA zivastathA viSNuryathA viSNustathA hyumA / umA yathA tathA gaGgA catUrUpaM na bhidyate // viSNurudrAntaraM yacca zrIgauorantaraM tathA / gaGgAgAryyantaraM caiva yo brUte mUDhadhIstu saH // " iti kAzIkhaNDe dazaharAstotraM sampUrNam // ASADhazukladazamI mnvaadiH| manvAdayastUktA mAtsye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #151 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: "zvayukazukla navamIkArttike dvAdazI tathA / tRtIyA caitramAsasya tathA bhAdrapadasya ca // phAlgunasya tvamAvAsyA puSyasyaikAdazI sitA / ASADhasyApi dazamI mAghamAsasya saptamI / zrAvaNasyASTamI kRSNA tathA''SADhI ca pUrNimA // kArttikI phAlgunI caitrI jyeSThI paJcadazI sitA / manvantarAdayazcaitA dattasyA'kSayakArakAH ||" iti / 115 atra tathAzabdAcchukkapadaM dvAdazItRtIyayoranyeti, apizabdAt siteti padasya dazamyAmapyanvayaH / maNDUkaplutinyAyena mAghasaptamyAmapi tasyAnvayaH kAryaH / etA manvAdayaH zuklapakSe paurvA hnikyaH, kRSNapakSe AparAhnikyo grAhyAH, " " pUrvAhna tu sadA grAhyAH zuklA manuyugAdayaH / daive karmaNi pitrye ca kRSNe caivAparAhnikAH // " iti gAruDAt / skAnde " manvAdau ca yugAdau ca grahaNe candrasUryayoH / vyatIpAte vaitau ca tatkAlavyApinI kriyA // " iti / kriyA snAnadAnAdi karma / atrApi zrAddhamuktaM tatraiva" kRtaM zrAddhaM vidhAnena manvAdiSu yugAdiSu / hAyanAni dvisAhasraM pitRRNAM tRptidaM bhavet // " iti / tacca zrAddhaM malamAse sati mAsadvaye'pi kAryam / taduktaM smRticandrikAyAm - Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #152 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 116 tithyarkaH "manvAdikaM tairthikaJca kuryAnmAsadvaye'pi ca / " iti / idaM zrAddhaM piNDarahitaM kAryamityuktaM kAlAdarza"viSuvAyanasaGakrAntimanvAdiSu yugAdiSu / vihAya piNDanirvApaM sarvaM zrAddhaM samAcaret / / " iti / viSuvasaMkrAntizrAddhamayanasaMkrAntizrAddhazca / viSuvasaMkrAntI dve / ayanasaMkrAntI ca dve| atra prasaGgAllabdhAvasareNa sakrAntayo nirnniiynte| nAgarakhaNDe "raveH saMkramaNaM rAzA saMkrAntiriti kathyate / snAnadAnajapazrAddhahomAdiSu mahAphalam // " iti / saMkrAntisaMjJA uktA vasiSThena "ayane dve viSuve dve catasraH SaDazItayaH / catasro viSNupadyazca saMkrAntyo dvAdaza smRtAH / / jhaSakarkaTasaMkrAntI dve tUdagdakSiNAyane / viSuvatI tulAmeSau tayormadhye tato'parAH // " tayormadhye'yanaviSuvatormadhye / tathA "kanyAyAM mithune mIne dhanuSyapi ravergatiH / SaDazItimukhI proktA SaDazItiguNA phale / vRSavRzcikakumbheSu siMhe caiva yadA raviH / etadviSupadaM nAma viSuvAdadhika phlm"|| iti / RkSabhedenAsAM nAmAntarANyuktAni jyoti zAstre Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #153 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 117 "mandA dhruveSu vijJeyA mRdA mandAkinI tathA / kSipre dhvAkSIM vijAnIyAdune ghorA prakItitA // carairmahAdarI jJeyA karaiR kSezca rAkSasI / mizritA caiva nirdiSTA mizritajJaizca saMkrame" // iti / dhruvANi rohiNyuttarAtrayam / mRdUni revatIcitrAnurAdhAmRgAH / kSiprANyazvinIhastapuSyAH / ugrANi pUrvAtrayaM bharaNI maghA ca / carANi dhaniSThApunarvasuzravaNasvAtizatatArakAH / rANi jyeSThAdrAmUlAni / mizritAni vizAkhAkRttikAH / vArabhede'pi tAnyeva devIpurANe "sUrye ghorA vidhau dhvAGkSI bhaumavAre mahodarI / budhe mandAkinI nAma mandA surapurohite // mizritA zukravAre syAd rAkSasI syAcchanaizcare" / iti / atra snAnaM nityam, "saMkrAntau yAni dAnAni havyakavyAni dAtRbhiH / tAni nityaM dadAtyarkaH punarjanmani janmani / / ravisaMkramaNa prApte na snAyAd yastu mAnavaH / sapta janmAni rogI syAd nirdhanazcaiva jAyate // " iti zAtAtapIya'niSTazruteH / / meSAdisaMkramaNe dAnavizeSamAha vizvAmitraH "meSasaMkramaNe bhAnormeSadAnaM mahAphalam / vRSasaMkramaNe dAnaM gavAM proktaM tathaiva ca / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #154 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 118 tithyarkaH vastrAnapAnadAnAni mithune vihitAni tu / ghRtadhenupadAnaM tu karkaTe parizasyate // sasuvarNa pAtradAnaM siMhe ca vihitaM sadA / kanyApraveze vastrANAM surabhINAM tathaiva ca // tulApraveze dhAnyAnAM bIjAnAmeva cottamam / kITapraveze vastrANAM vezmanAM dAnameva ca" // kITapraveze vRzcikamaveze / "dhanuHpraveze vastrANAM pAnAnAM ca mahAphalam / jhaSapraveze dArUNAM dAnamagnestathaiva ce / kumbhapraveze dAnaM tu gavAM mRdutRNasya ca / mInapraveze hyamlAnamAlyAnAmapi cottamam" // dAnAnyathaitAni mayA dvijendrAH ! proktAni kAle tu naraH pradatvA / prApnoti kAmaM manasastvabhISTaM tasmAtprazaMsanti hi kAladAnam / / ayane viSuve ca vizeSa ukto bRhadvasiSThena "ayane viSuve caiva trirAtropoSitaH pumAn / snAtvA'yorcayate bhAnuM sarvakAmaphalaM labhet" // siMhasaMkrAntau vizeSodbhutasAre nAradenoktaH "bhAnau siMhagate caiva yasya gauH samprasUyate / maraNaM tasya nirdiSTaM SaDabhirmAsaina saMzayaH // tataH zAntiM pravakSyAmi yena sampadyate zubham / prasUtAM tatkSaNAdeva tAM gAM viprAya dApayet" // iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #155 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 11-6 atra zAntiH zrImAtAmahakRtazAntimayUkhe draSTavyA / makarasaMkrAMtI vizeSo viSNudharmottare "uttare tvayane vimA vastradAnaM mahAphalam / tilapUrvamanaTvAhaM datvA rogaiH pramucyate ||" iti / viSNurahasye'pi - " tasyAM kRSNatilaiH snAnaM kAryaM codvartanaM tilai: / tilA deyAzca viprebhyaH sarvadevAttarAyaNe || tilAMzca bhakSayetpuNyAn hAtavyAzca tathA tilAH / tilatailena dIpAzca deyAH zivagRhe zubhAH ||" iti / idaM ca dAnAdikaM puNyakAle kAryam / puNyakAlastu sAmAnyata ukto devalena "saMkrAntisamayaH sUkSmo durjJeyaH pizitekSaNaiH / tadayogAdapyadhazcAdardhvaM triMzannADyaH pavitritAH // " iti / atrAstriMzaddhava triMzaditi kecit / tattvaM tUrddhA vamadhazceti militvAtriMzaditi / taduktaM devIpurANe "atItAnAgato bhogo nADyaH paJcadaza smRtAH / " iti / bhogo vihitasnAnAdyanuSThAnam / zAtAtapaH "yA yAH sannihitA nADyastAstAH puNyatamAH smRtAH / " iti atha vizeSa: skAnde "kulIre vizadevAdyA makare viMzaduttarAH / " iti / kulIraH karkaTaH / baudhAyanaH ---- Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #156 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 120 tithyarka: "puNyaM viSuvati proktaM dazapUrvA dazAparAH / " iti / skAnde " SaDazItimukhe'tIte nADyaH paJcadaza smRtAH / " iti / vasiSThaH- " puNyakAlo viSNupadyAH prAka pazcAdapi SoDazaH / " iti / yadA pUrva bhaginI saMkrAntiH sUryodayeottaramuttarayoginI sUryAstAdavyavadhAnena dvitripalavyavadhAnena vA pUrvaM bhavati tadA puNyakAlamAha vRddhavasiSThaH "hni saMkramaNe kRtsnamahaH puNyaM prakIrtitam" / iti / rAtrau saMkramaNe vizeSamAha sa eva - "rAtrau saMkramaNe bhAnordinArddha snAnadAnayo: " / iti / gobhilospi - "rAtrau saMkramaNe bhAnordivA kuryAttu tatkriyAm / pUrvasmAt paratA vApi pratyAsattezca tatphalam // arddharAtrAdadhastasmin madhyAhnasyopari kriyA / UrdhvaM saMkramaNe cordhvamudayAt praharadvayam / / pUrNe cedarddharAtre tu yadA saMkramate raviH / prAhurdinadvayaM puNyaM muktvA makarakarkaTI // " iti / rAtrAvayane vizeSo bhaviSyottare " mithunAt karka saMkrAntiryadi syAdaMzumAlinaH / prabhAte vA nizIthe vA kuryAdahani pUrvataH // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #157 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 121 kAmukaM tu parityajya jharSa saMkramate raviH / pradoSe vA'rddharAtraM vA snAnaM dAnaM pare'hani // ali baudhAyano'pi "arddharAtre tavaM vA saMkrAntau dakSiNAyane / pUrvameva dina grAhya yAvanodayate raviH // astaM gate savitari makaraM yAti bhAskaraH / pradoSe vArddharAtre vA snAnaM dAnaM pare'hani // " iti / vRddhagAgryApi "yadyastamayavelAyAM makaraM yAti bhaaskrH| pradoSe vArddharAtre vA snAnaM dAnaM pare'hani // " iti / yastu-"rAhudarzanasaMkrAntivivAhAtyayaddhiSu / snAnadAnAdikaM kArya nizi kAmyavrateSu ca // " iti yogivacanAd rAtrisaMkramaNe nizyapi snAnadAnAdividhiH-tasya dezAcAreNa vyavasthA bodhyA / hemAdrau brahmapurANe "zuklapakSe tu saptamyAM yadA saMkramate raviH / mahAjayA tadA sA vai saptamI bhAskarapriyA // snAnaM dAnaM tapo homaH pitRdevAdipUjane / sarvaM koTiguNaM proktaM tapanena mahojasA / / yastvasyAM mAnavo bhaktayA ghRtena snApayedravim / seo'zvamedhaphalaM prApya tataH sUryapuraM vrajet // 16 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #158 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 122 tithyarkaH payasA snApayed yastu bhAskaraM bhaktimAnnaraH / vimuktaH sarvapApebhyo yAti sUryasalokatAm // " iti / atra makarasaMkrAnteruttaramRtutrayAtmakamuttarAyaNam / karkasaMkrAnteruttaramRtutrayAtmakaM dakSiNAyanaM cokta ratnamAlAyAm "zizirapUrvamRtutrayamuttaraM hyayanamAhurahazca tadAmaram / bhavati dakSiNamanyadRtutrayaM nigaditA rajanI marutAM ca sA // " iti / Rturatra saurAtmako jJeyaH, "sauratu tritayaM pradiSTamayanaM ca" iti dIpikAyAmuktaH / sauratu stUkto ratnamAlAyAm"mRgAdirAzidvayabhAnubhogAt SaDartavaH syuH zizaro vasantaH / grISmazca varSA ca zaracca tadvaddhemantanAmA kathito'tra SaSThaH iti / mRgo makaraH / uttarAyaNe gRhapravezAdikarma prazastamuktaM jyotiHzAstre "gRhapravezatridazapratiSThAvivAhacaulavratabandhadaivam / saumyAyane karma zubhaM vidheyaM yadgarhitaM tatkhalu dakSiNe ca // tathaiva satyavataH "devatArAmavApyAdipratiSThodaGamukhe ravI / dakSiNAzAmukhe kurvanna tatphalamavApnuyAt // " iti / nArasiMhAdhugradevatAnAM dakSiNAyane'pi pratiSThA kAryA / taduktaM vaikhAnasasaMhitAyAm Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #159 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 123 tithyarkaH "mAtRbhairavavArAhanArasiMhatrivikramAH / mahiSAsurahandhI ca sthApyA vai dakSiNAyane // " iti / pratiSThAyAM vizeSastu manISibhirmatkRtapratiSThApaddhatA draSTavya iti dik / athAzvinazukladazamI vijayadazamI / asyAmaparAhNavyApinyAmaparAjitAM devIM sampUjya sImollaGghanaM kAryam / AzvinazuklapakSaM prakramyoktaM skAnde "dazamyAM tu naraiH samyaka pUjanIyA'parAjitA / aizAnI dizamAzritya aparAhna prayatnataH // " iti / tatraiva "Azvinasya site pakSe dazamI navamIyutA / sImAnaM kramayettasyAM muhUrte vijayAbhidhe // dazamyekAdazIyuktA na kAryA jayakAkSibhiH / " iti / vijayakAla ukto dharmacintAmaNI "Azvinasya site pakSa dazamyAM tArakodaye / sa kAlo vijayA jJeyaH sarvakAryArthasiddhaye // " iti / ratnakoze'pi "ISatsandhyAmatikrAntaH kiJcidudbhinnatArakaH / vijayo nAma kAlo'yaM sarvakAryArthasAdhakaH // " iti / iyaM tithidvaidhe yadyuttaraiva zravaNayuktA tadA'parAjitApUjanasImollakhanAdA saiva kAryA, zravaNayogasyAdhikyAt / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #160 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 124 tithyarkaH taduktaM vratahemAdrau kazyapena "udaye dazamI kiJcit sampUrNaikAdazI yadi / zravaNasaM yadA kAle sA tithirvijayAbhidhA / / zravaNIM tu pUrNAyAM kAkutsthaH prasthito yataH / ullaGghayeyuH sImAnaM tadinabai tato narAH // " iti / anyeSu sarvapakSeSu navamIyuktA grAhyA, "yA pUrNA navamIyuktA tasyAM pUjyA'parAjitA / kSemArtha vijayArtha ca pUrvoktavidhinA naraiH // navamIzeSayuktAyAM dazamyAmaparAjitA / dadAti vijayaM devI pUjitA jayavardhinI // Azvine zuklapakSe tu dazamyAM pUjayennaraH / ekAdazyAM na kurvIta pUjana cA''parAjitam // " iti skaandoktH| atra yathaudayikasvalpadazamyA eva zravaNayoge 'yAM tithim' ityAdinA sAkalyamAdAyAparAhne'parAjitApUjana bhavati / naivaM pakSAntareSUcitamiti jJApanArthamuktam "ekAdazyAM na kurvIta" iti| asyAmeva dazamyAM sAyaMkAle dezAntarayAtribhirnaraiH dezAntare yAtrA kAryA, "Azvinasya site pakSe dazamyAM sarvarAziSu / sAyaMkAle zubhA yAtrA divA vA vijayakSaNe // ekAdazamuhUrto yo vijayaH parikIrtitaH / tasmin sarvaividhAtavyA yAtrA vijayakAtibhiH // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #161 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 125 iti bhRguuktH| atra sarvarAziSvini kathanAcandrAnukUlya naapekssymityaashyH| nanu sAyaMkAle yAtrA vihitA punarapi tasminneva vAkye divA vijayalakSaNe kAle ca vihitaa| tathA ca virodha iti cennaivaM; yadA dinadvaye'pi sAyaMkAlAvacchedena dazamI na tadA dvitIyadina ekAdazamuhUrte yAtrA vidhAtavyetyetadarthamekAdazyAM yAtrAniSedhAt / tathA ca skAnde smayate "dazamI yaH samullaGghaya prasthAnaM kurute naraH / tasya saMvatsaraM rAjye na kApi vijayo bhavet // " iti asyAM kRtyamuktaM bhaviSye zamI salakSaNopetAmIzAnAzApratiSThitAm / samprArthya tAM ca sampUjya IzAnIsanmukho bhavet // prArthanAmantrau tatraiva "zamI zamayanaM pApaM zamI lohitakaNTakA / *dhArayavyarjunAstrANAM rAmasaMvAdadAyinI / / kariSyamANayAtrAyAM yathAkAlaM sukhaM mama / tatra nirvighnakarvI tvaM bhava rAmaprapUjitA // " iti / "gRhItvA sAkSatAmArdA zamImUlagatAM mRdam / gItavAdivanirghoSairAnayetsvagRhaM prati // * 'dhAriNyarjunavANAnAM rAmasya priyavAdinI' ityapi pAThaH smayate / www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #162 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 126 tithyarkaH tato bhUSaNavastrAdi dhArayetsvajanaiH saha / " iti / rAjJAM vizeSo'tra hemAdrau"mantrairvai dikapaiaurANaiH pUjayecca zamItarUm / zramaGgalAnAM zamanIM zamanIM duSkRtasya ca // duHkhapnazamanIM dhanyAM prapadye'haM zamIM zubhAm / ripoH pratikRtiM kRtvA dhyAtvA vA manasA'tha taM // zareNa svarNapuGgena viddheya hRdayamarmaNi / pUjyAna dvijAMzva sampUjya vastrAdyazca purohitAn // gajavAjipadAtInAM prekSAkaiAtukamAcaret / jayamaGgalazabdena tataH svabhavanaM vizet / / nIrAjyamAnaH puNyAbhirgaNikAbhiH sumaGgalam / ya evaM kurute rAjA varSe varSe mahotsavam || Arogyamaizvarya vijayaM ca sa gacchati / " iti / parArke purANasamuccaye " kRtvA nIrAja rAjA balavRddhyai yathAkramam / zobhanaM svajanaM pazyejjalagASThAdisannidhau // " iyaM paTTAbhiSeke parA grAhyA, "Izasya dazamIM zuklAM pUrvaviddhAM na kArayet / zravaNenApi saMyuktAM rAjJAM paTTAbhiSecane / " " iti jyotirnibandhe nAradeoktaH / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #163 -------------------------------------------------------------------------- ________________ asyAM tailAbhyaGgaM kuryAt, tithyarka: "zrAvaNyAM balirAjye ca vasante vatsare tathA / utsaveSu ca sarveSu damane ca pavitrake / / tailAbhyaGgaM prakurvIta na zuddhaM snAnamAcaret / balirAjye vasante ca vijaye zrAvaNI dine || tailAbhyaGgo na duSyeta saGkrAntyarkakujAdibhiH / " 127 iti vacanAt / atha dazAdityavratam / yadA zukladazamyAM bhAnuvArastadA kAryam / taduktaM bhaviSye - "vakSye sAravataM puNyaM durdazAnAzakArakam / bhAnuvAre site pakSa dazamyAM caiva nArada ! ||" iti / atha dazamIniyamA hemAdrau kaurme - "kAMsyaM mAMsa masUraM ca caNakAn koradUSakAn / zAkaM madhu parAnna ca tyajedupavasana striyaH || " upavasana upavAsaM kariSyannityarthaH / skAnde "kAMsyaM mAsaM masUraM ca kSauraM cA'nRtabhASaNam / punarbhojanamabhyAsaM dazamyAM parivarjayet // " iti / dazamI guruvAreNa siddhA / bhaumena krakacAkhyA viruddhA | yoginyasyAmuttarasyAm / iti dazamI nirNItA / athaikAdazI nirNIyate / tatrAdAvekAdazImahimA hemAdrau gAruDe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #164 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 128 tithyarkaH "ekAdazIvrataM bhaktayA yaH karoti sadA naraH / sa viSNulokaM vrajati yAti viSNoH sarUpatAm // " iti / nAradIyapurANe "yAni kAni ca pApAni brahmahatyAsamAni ca / annamAzritya tiSThanti sampApte irivAsare / / tAni pApAnyavAnoti bhuJjAnA harivAsare / " tathA--"vaiSNavo vAtha zaivo vA kuryAdekAdazIvratam / " agnipurANe__"ekAdazyAM na bhuJjIta vratametaddhi vaiSNavam / " iti / atra keSucid vAkyeSu zrayamANo 'na bhuJjIta' iti natra na bhojanapratiSedhArthaH, kintu vratazabdasamAnAdhikaraNyAt 'nekSetodyantamAdityam' itivat payudAsavRttyA bhojanapratiyogyabhojanasaGkalpapratipAdakaH tena hetunA tairvacanairabhojanasaGkalparUpamupavAsAkhyaM vrataM vidhIyate / atrAdhikAriNa Aha kAtyAyana: "aSTavarSAdhiko maryo apUrNAzItivatsaraH / ekAdazyAmupavaset pakSayorubhayorapi // " idaM gRhivyatiriktaparam , "ekAdazyAM na bhuJjIta pakSayorubhayorapi / vAnaprastho yatizcaiva zuklAmeva sadA gRhI // " iti kUrmapurANAt / idaM ca vrataM zaktimatA kAryam / tathA ca brahmavaivarte Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #165 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 126 "ekAdazI vinA vipra ! na saMsArAdvimokSaNam / tatrA'pyayaM vizeSo'sti kAryA zaktimatA ca sA / / na tu dehaM viduH mAjJAH pIDanIyamihAgrahAt / zarIraM pIDyate yena suzubhenApi karmaNA / atyantaM tanna kurvIta anAyAsaH sa ucyate // " iti / asAmarthe prakAro vArAhe "asAmarthya zarIrasya vrate tu samupasthite / kArayeddharmapatrI vA putraM vA vinayAnvitam / / bhaginIM bhrAtaraM vApi vratamasya na lupyate / zRNu yazcAnyamuddizya ekAdazyAmupoSitaH / / yamuddizya kRto viprAstasya pUrNa phalaM bhavet / kartA dazaguNaM puNyaM prApnotyatra na saMzayaH // " iti / prakArAntaramAha baudhAyana: "upavAse tvazaktAnAmazIrUddharvajIvinAm / / ekabhaktAdikaM kAryamAha baudhAyano muniH // " iti / Adipadena naktAyAcite gRhyate / naktabhojino vizeSamAha vyAsaH "haviSyabhojanaM snAnaM satyamAhAralAghavam / agnikAryamadhaHzayyAM naktabhojI SaDAcaret / / " iti / tRtIyaprakAro hemAdrau purANe "upavAsAsamarthazcedekaM vipraM tu bhojayet / tAvaddhanAdikaM dadyAd yadbhaktAd dviguNa bhavet / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #166 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: sahasrasaMmitAM devIM japedvA prANasaMyamAn / kuryAd dvAdazasaMkhyAkAn yathAzakti ca seo (1) naraH // " iti nArI tu bhartrAdyanujJayaiva vrataM kuryAt, "nArI khalvananujJAtA pitrA bhartrA sutena ca / niSphalaM tu bhavettasyA yatkaroti vratAdikam // " iti mArkaNDeyapurANAt / 130 yattu manuviSNubhyAmuktam - "nAsti strINAM pRthagyajJo na vrataM nApyupeopaNam / patyA jIvati yA nArI upavAsavrataM caret // AyuH saMharate bhaturnarakaM caiva gacchati / " iti, tadbhartrAdyananumateApavAsaviSayamiti hemAdriH / zuddhopavAsaviSaya miti sAram / athaikAdazIvrataM sUtake'pi kAryamityuktaM hemaadypraarkye| varAhapurANe" sUtake tu naraH snAtvA praraNamya manasA harim / ekAdazyAM na bhuJjIta vratametanna lupyate // ekAdazyAM tato'bhuktvA sUtakAnte janArdanam / pUjayitvA vidhAnena pUjayecca dvijottamAn // mRtake tu na bhuJjIta ekAdazyAM sadA naraH / dvAdazyAM tu samaznIyAt snAtvA viSNuM praNamya ca // " iti / pulastya: Code "ekAdazyAM na bhuJjIta nArI dRSTe rajasyapi / " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #167 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 131 upavAsadine varjanIyamAha sumantuH"vihitasyAnanuSThAnamindriyANAmanigraham / niSiddhasevanaM nityaM varjanIya prayatnataH // " iti / devala: "brahmacaryamahiMsA ca satyamAmiSavarjanam / / vrateSvetAni catvAri caritavyAni nityazaH // " iti / brahmacarye bhedakAnyAha sa eva "strINAM tu prekSaNAt sparzAt tAbhiH saMkathanAdapi / bhidyate brahmacaryantu na dAreSTatusaGgamAt // " atra prekSaNAdikaM sarAgameva grAhyam / tena mAtRtattulyAdidarzane na doSaH / upavAsadUSakANyapi sa evAha "asakRjjalapAnAca sakRttAmbUlabhakSaNAt / upavAsaH praduSyeta divAsvApAca maithunAt // " iti / athopavAsaniyameSu nityakAmyopavAsabhedAdvizeSaH kathyate / tatra devala: "dazamyAmekabhuktastu mAMsamaithunavarjitaH / ekAdazyAmupavasetpakSayorubhayorapi // " iti / ayazcaikabhaktAdiniyamaH kAmyopavAse na tu nityopavAse, "sAyamAyaM tayorahoH sAyaM prAtazca madhyame / upavAsaphalapepsurjahyAdbhaktacatuSTayam / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #168 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 132 tithyarka : nityopavAsI yo martyaH sAyaM prAtarbhu jikriyAm / saMtyajenmatimAn vipraH samprApte harivAsare ||" iti viSNuvacanAt / vipra ityupavAsyupalakSaNam / kAMsyamAMsaniSedhA api pUrvoktAH vyavatiSThante, kAmyopavAsaviSaye eva "kAMsya mAMsaM masUraJca punarbheAjanamaithune / dyUtaM madyAmbupAnaM ca phalaprepsurvivarjayet // " iti viSNudharmottarAt / mAMsamadyayeAyeSAM prAptisteSAmeva niSedhaH / ambupAnamasakRt / ukta niyamopetaH karttA snAnottaramupavAsaM saGkalpayet / tatra mantramAha devala: " ekAdazyAM nirAhAro bhUtvA'hamapare'hani / bhokSyAmi puNDarIkAkSa ! gatirbhava mamAcyuta ! // " iti / phalAhArapakSe phalAhAro bhUtveti kalpyam / kacittu sthitvA - mityapi pAThaH / athaikAdazI nirNayaH / sA dvedhA, zuddhA dazamIviddhA ca / tatra zuddhA trividhA, dvAdazyadhika bhayAdhikAnubhayAdhikabhedAt / yattu mAdhavAcAryAdibhiH zuddhAyAzrAturvidhyamuktam, tanna manoharam, AdyabhedasyaivAsambhavAt tathAhi / ekAdazyAdhikye nAradavAkyaM likhitam " sampUkAdazI yatra dvAdazyA vRddhigAminI / dvAdazyAM laGghanaM kAryaM trayodazyAM tu pAraNam ||" Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #169 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 133 tatraitAdRzatithiddhayanantaramuttaratitherAkasmiko hyetAdRzo hAso durlabhaH / vacana tu vkssymaannsmaatekaadshiinirnnaaykskaandvcnaarthen samAnaM bodhyam / tatrAdau vaiSNavAn prati zuddhoktA gAruDe "udayAtmAgyadA vipra ! muhUrtadvayasaMyutA / sampUrNaikAdazI jJeyA tatraivopavased gRhI // " sampUrNA shuddhetyrthH| gRhI vaiSNavaH / bhaviSyapurANe "aruNodayakAle tu dazamI yadi dRzyate / sA vidvaikAdazI tatra pApamUlamupoSaNam // dazamIzeSasaMyukto yadi syAdaruNodayaH / naivopoSyaM vaiSNavena tadinaikAdazIvratam // " aruNodayasvarUpaM hemAdrau smRtyantare "nizi prAnte tu yAmArdai devavAditravAdane / sArasvatAnadhyayane cAruNodaya ucyate // " vaiSNavalakSaNantu skAnde "paramApadamApano harSe vA samupasthite / naikAdazIM tyajed yastu yasya dIkSA tu vaiSNavI // samAtmA sarvabhUteSu nijAcArAdaviplutaH / viSNvarpitAkhilAcAraH sa hi vaiSNava ucyate // " iti / dvAdazyAdhikye skAnde Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #170 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 134 tithyarkaH "pUrNApyekAdazI tyAjyA varddhate dvAdazI yadi / dvAdazyAM laGghana kArya dvAdazyAmeva pAraNA // " iti / ubhayAdhikye bhRguH "sampUrNaikAdazI yatra prabhAte punareva sA / tatropoSyA dvitIyA tu parato dvAdazI yadi // " iti vaiSNavAna prati ekaadshiinirnnyH| atha paJcarAtrAdyAgamadIkSAhInAH smArtA iti vyavahriyante, teSAmekAdazI nirNIyate / sApi dvedhA, zuddhA sUryodayakAle dazamIsattvena viddhA ca, "sUryodayaspRzA hyeSA dazamyA garhitA sdaa|" iti smRteH; "ativedhAdayaH pUrve ye vedhAstithiSu smRtaaH| sarve'pyavedhA vijJeyA vedhaH sUryodaye smRtaH // " iti smRtyantaravacanAcca / tatra zuddhA caturdA-kevalaikAdazyadhikA, kevaladvAdazyadhikA, ubhayAdhikA, anubhayAdhikA ceti / tatraikAdazyAdhikye skAnde "prathame'hani sampUrNA vyApyAhorAtrasaMyutA / dvAdazyAM tu tathA tAta ! dRzyate punareva sA / pUrvA kAryA gRhasthaizca yatibhizcottarA vibho !" iti / etacca pare dyuAdazyabhAve vijJeyam / tathA ca smRtyantare "punaH prabhAtasamaye ghaTikaikA yadA bhavet / " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #171 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ekAdazItyarthaH / tithyarka : "atropavAseA vihitaJcaturthAzramavarNinAm / vidhavAyAzca tatraiva paratA dvAdazI na cet // " iti / gRhasthayatipade sakAmaniSkAmapare jJeye, " sampUrNaikAdazI yatra prabhAte punareva sA / pUrvAmupavasetkAmI niSkAmastUttarAM vaset // " iti mArkaNDeyavacanAt / dvAdazyAdhikye nAradaH-- 135 " na cedekAdazI viSNaiau dvAdazI parataH sthitA / upoSyaikAdazI tatra yadIcchetparamaM padam // " iti / ubhayAdhikye tu sarvaiH parA kAryA / taduktaM gAruDe" sampUrNaikAdazI yatra prabhAte punareva sA / sarvairevottarA kArya parato dvAdazI yadi // " padmapi "viddhApi ca viddhA syAtparatA dvAdazI yadi / " anubhayAdhikye tUttarAyApaka pramANAbhAvAt pUrvaiva / atha viddhApi caturvidhA / tatra viddhaikAdazI mAtrAdhikye gRhiNa viddhAyAmeveApavAsaH / taduktaM pracetasA "ekAdazI vivRddhA cecchukle kRSNe vizeSataH / uttarAM tu yatiH kuryAtpUrvAmupavased gRhI ||" iti / viddhAyAM dvAdazImAtrAdhikye tu paredyurupavAsaH / taduktaM brahmavaivarte vyAsena-- Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #172 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: ekAdazI yadA luptA parato dvAdazI bhavet / upoSyA dvAdazI tatra yadIcchetparamAM gatim // iti / pUrvadine dazamIsaMyeogAtparadine vRddhayabhAvAcca lupteti nirdeza: / viddhAyAmubhayAdhikye tu paraiva / 136 zuddhAyAmubhayAdhikye parA cet kriyate, tadA viddhAyAM kimu vaktavyam, iti kaimutikanyAyAt / viddhAyAmanubhayAdhikye tu viddhAmevopoSayet, "yadi daivAttu saMsiddhyedekAdazyAM tithitrayam / tatra kratuzataM puNyaM pAraNe dvAdazI bhavet // " iti nAradIyAt / idaM vratam, " na karotIha yA mUDha ekAdazyAmupoSaNam / sa naro narakaM yAti rauravaM tamasAvRtam // " iti sanatkumAravacanAnnityam / kAmyaJcoktaM karme -- "yadIcched viSNusAyujyaM zriyaM santatimAtmanaH / ekAdazyAM na bhuJjIta pakSayeorubhayorapi // " iti / kAmyasyAsyAsamApane doSa ukto parArke "parigRhya vrataM samyagekAdazyAmupoSaNam / na samApayate yastu sa yAti narakaM naraH ||" iti / naimittikakAmyAvupavAsaiau tu kRSNAyAmapi vidheyaiau / tatra naimittikaM mAdhavIye smRtyantare Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #173 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 137 "zayanIbodhinImadhye yA kRSNaikAdazI bhavet / saivopoSyA gRhasthena nAnyA kRSNA kadAcana // " iti / kAmyantu tatraiva skandapurANe "pitaNAM gatimanvicchan kRSNAyAM samupoSayet / " iti / dinakSaye putravadgRhasthenopavAso na kaaryH| tadAha pitAmaha : "ekAdazyAM dinakSaye upavAsa karoti yaH / tasya putrA vinazyanti maghAyAM piNDato yathA // " iti / dinakSaya uktaH pAjhe___"dvau tithyantAvekavAre yasmin saH syAdinakSayaH / " iti / vasiSThaH "ekasmin sAvane tvahni tithInAM tritayaM yadA / tadA dinakSayaH proktastatra sAhasikaM phalam // " upavAsaniSedhe'nukalpa ukto vAyavIye "upavAsaniSedhe tu bhakSyaM kiJcitprakalpayet / na duSyatyupavAsenopavAsaphalaM labheta." bhakSyANyapi tatraiva "naktaM havigyAnamanodanaM vA phalaM tilAH kSIramathAmbu cAjyam / yatpaJcagavyaM yadi vApi vAyuH prshstmtrottrmuttrnyc||" iti / atropasthitatvAd haviSyANyucyante pariziSTe 18 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #174 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 138 tithyarkaH "haviSyeSu yavA mukhyAstadanu brIhayaH smRtAH / mASakodravagaurAdIn sarvAbhAve'pi varjayet // " iti / bhaviSyottare'pi "haimantikaM sitAsvinnaM dhAnyamudrA yavAstilAH / kalAyaka gunIvArA vAstUkaM hilamocikA / paSTikA kAlazAkaM ca mUlaka kemuketarat / kandaH saindhavasAmudre lavaNe madhusarpiSI // payo'nudhRtasAraM ca panasAmra harItakI / pippalI jIrakaJcaiva nAgaraGgazca tintiNI // kadalI lavalI dhAtrI phalAnyaguDamaikSavam / atailapakaM munayo haviSyANi pracakSate // " hemante bhavaM haimantika vastu / tadapyaniSiddhaM grAhyam / sitAsvinnaM sitayA vAlukayA svinnaM bharjitam / dhAnyaM taNDulAH / kalAyA: satInakAH / "kalAyastu satInakaH" ityamaraH / loke maTaradhAnyamucyate / vAstUka vathuveti prasiddhaH zAkaH / hilamocikA hilsaa| kAlazAkaH kAlakam, mariceti hindIbhASAyAM prasiddham / kemuka kemunnA muulkvishessH| nAgaraGgaM nAriGgam, 'airAvato nAgarago nAriGgo bhUmijambuke' ityamarAt / yattu nAraGga zuGgIti vyAkhyAtaM sindhau tatra mUlaM mRgyam / lavalI harporevaDIti loke prasiddhA / atailapakamityuktadravyANAM vizeSaNam / atra payaHsarpiSI gavye ityastu prasaGgAgatam / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #175 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH atha prakRtamanusaMdhIyate / ekAdazyAM bhojane prAyazcitta smRtyantare"arke parvadvaye rAtrau caturdazyaSTamI divA / / ekAdazyAmahorAtraM bhuktavA cAndrAyaNaM caret // " iti / atha caitrazuklaikAdazyAM damanenArcayitvA viSNurAndolanIyaH / taduktaM nirNayAmRte brahmapurANe "caitramAsasya zuklAyAmekAdazyAntu vaiSNavaiH / AndolanIyo devezaH salakSmIko mahotsave // damanenArcayitvA'tha rAtrI jAgaraNaM caret / " iti / atha damanakAnayanaprakAra ukto'gastyasaMhitAyAm "prAtaH snAtvA samabhyarcya devezaM vidhivannaraH / upavAsena deva ! tvAM toSayAmi jagatpate ! // kAmakrodhAdayo hyate na me syutaghAtakAH / evaM vijJApya devezaM gurupAdau praNamya ca // gacchedamanakArAmamekAdazyAM suzobhitam / krameNA''gatya tatraiva pUjayeccandanAdinA // neSyAmi rAmapUjArthamiti sampArthya tannamet / utpATya paJcagavyena prokSya prakSAlya vAriNA // dhautena vAsasA''cchAdya nidhAya paTale nave / paTale vaMzAdipAtre / ghaNTApuruSasUktAdisvanaiH svagRhamAnayet // " www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #176 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 140 ityAnIya, kiJciddevAya datvA prArthayet / "Amantrito'si deveza ! purANapuruSottama ! / atastvAM pUjayiSyAmi sAnidhyaM kuru kezava ! // " itthamAmantrya, puSpAJjaliM datvA, urvaritaM damanakaM sampUjya prAtaH pUjArthaM sthApayet / asyAM vaizAkhasnAnArambha uktaH pAjhe "madhumAsasya zuklAyAmekAdazyAmupoSitaH / paJcadazyAM ca bho vIra ! meSasaGkramaNe'pi vA / vaizAkhe snAnaniyamaM brAhmaNAnAmanujJayA / madhusUdanamabhyarcya kuryAtsaGkalpapUrvakam // " iti / saGkalpamantrastatraiva "vaizAkhaM saka mAsa meSasaGkamaNe ravaH / prAtaH saniyamaM snAsye prIyatAM madhusUdanaH / / madhuhantuH prasAdena brAhmaNAnAmanugrahAt / nirvighnamastu me puNyaM vaizAkhasnAnamanvaham / / mAdhave meSage bhAnau murAre ! madhusUdana ! / prAtaHsnAnena me nAtha ! phalado bhava pApahan ! // " iti / snAnArthaM tIrthAnyuktAni tatraiva "meSasaGkramaNe bhAnau mAdhave mAsi yatnataH / mahAnadyAM nadItIrthe nade sarasi nijhare // devakhAte'thavA snAyAdyathAprApte jalAzaye / dIpikAkUpavApISu niyatAtmA hariM smaran // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #177 -------------------------------------------------------------------------- ________________ atra niyamA api tatraiva " tulasI kRSNagaurAkhyA tayA'bhyarcya madhudviSam / vizeSeNa tu vaizAkhe naro nArAyaNeo bhavet // " iti / madanaratne skandapurANe tithyarka: prapA kAryA ca vaizAkhe deve deyA galantikA / upAnadvyajanacchatrasUkSmavAsAMsi candanam // jalapAtrANi deyAni tathA puSpagRhANi ca / / " dAnamuktaM skAnde ityAdIni dAnAnyapIti saMkSepaH / jyeSThazuklaikAdazI nirjaletyucyate / asyAM kumbhAdi "jyeSThe mAsi nRpazreSTha ! yA zuklaikAdazI bhavet / nirjalaM samupAyAtra jalakumbhAn sazarkarAn // pradAya vipramukhyebhyo modate viSNusannidhau / " iti / hemAdrI vyAsaH - "snAne cAcamanaM caiva varjayitvodakaM budhaH / upayuJjIta naivAnyad vratabhaGgo'nyathA bhavet // " iti / zrASADhazuklaikAdazI zayanI, "ekAdazyAM tu zukkAyAmASADhe bhagavAn hariH / bhujaGgazayane zete kSIrArNavajale sadA ||" iti hemAdrau brAhmAt / idaM ca zayanamadhimA se na kAryam, 141 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #178 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 142 "mithunastho yadA bhAnuramAvAsyAdvayaM spRzet / dvirASADhaH sa vijJeyo viSNuH svapiti karkaTe // " iti mohacUDottaroktaH, adhimAse na kAryamityanuvRttI, ___ "IzAnasya balirviSNoH zayanaM parivartanam" iti kAlAdazaktizca / svApavidhirbhaviSye "mahApUjAM tataH kRtvA devadevasya cakriNaH / jAtIkusumamAlAbhirmantreNAnena pUjayet / / mantrastu tvayi supte jagannAthe jagatsuptaM bhavedidam / vibuddhe ca vibudhyeta prasanno me bhavA'cyuta ! // " iti / vAmanapurANe tu dvAdazyAM zayanamuktam "ekAdazyAM jagatsvAmin ! zayanaM parikalpayet / zeSAhibhogaparyaH kRtvA sampUjya kezavam // anujJAM brAhmaNebhyazca dvAdazyAM prayataH zuciH / labdhvA pItAmbaradharaM svasti nidrAM samAnayet // " iti / svApastu matadvaye'pi rAnAveva krnniiyH| vacanantvagre vakSyate / atraiva pUjAM vidhAya cAturmAsyavratArambha ukto bhArate "ASADhe tu site pakSe ekAdazyAmupoSitaH / cAturmAsyavrataM kuryAdyakizciniyamo naraH // " iti / anye'pi kAlAH sanatkumAravarAhAbhyAmuktAH "ekAdazyAM tu gRhNIyAtsaGkrAntau karkaTasya vA / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #179 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: ASADhyAM vA naro bhaktayA cAturmAsyAditaM vratam // ASADhazukla dvAdazyAM paiaurNamAsyAmathApi vA / " iti / atra vratArambhe'stAdidoSeo nAsti, " na zaizavaM na maiauDhya ca zukraguvarna vA titheH / khaNDatvaM cintayejjAtu cAturmAsyavrate vidhau / " iti gArgyavacanAt / vratAni tu bhaviSye "zrAvaNe varjayecchAkaM dadhi bhAdrapade tathA / dugdhamAzvayuje mAsi kArtike dvidalaM tyajet // " iti / catvArImAni nityAnItyuktaM skAnde cAturmAsyaprakaraNe" catvAryetAni nityAni caturAzramavarNinAm / prathame mAsi karttavyaM nityaM zAkavataM naraiH // 143 dvitIye mAsi karttavyaM dadhivratamanuttamam / payovrataM tRtIye tu caturthe dvidalaM tyajet // " iti / tyajed varjanasaGkalpaM kuryAdityarthaH / zAkaM dazadhetyAha kSIrasvAmI"mUlapatra karIrAgraphalakANDAdhirUDhakAH / tvak puSpaM kavacaJceti zAkaM dazavidhaM smRtam // " iti / 'karIram' shimbii| 'kANDam' nAlam / 'adhirUDham' aGkuram | 'kavacam ' uragakavacavatsUkSmA tvageva / dvidalAnyuktAni skAnde " mASamudgamasUrAzca caNakAzca kulatthakAH || niSpAvA rAjamASAzca yaDhako dvidalaM smRtam // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #180 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 144 tithyarkaH kecidutpattisamaye yasya daladvayaM tad dvidalamityAhustatra mUlavAkyaM gaveSaNIyam / atha cAturmAsye vAni skAnde"vArSikAMvacaturo mAsAn prasupte vai janArdane / maJcakhaTvAdizayanaM varjayedbhaktimAnaraH / / anRtau varjayedbhAyAM mAMsaM madhu parodanam / paTolaM mUlakaM caiva vRntAkaM ca na bhakSayet // abhakSyaM varjayeirAnmasUraM sitasarSapam / / rAjamASAn kulatthAMzca AzudhAnyazca santyajet // " tathA "vRntAkaM ca kaliGgaM ca vilvAdumbarabhiHsaTAH / udare yasya jIryante tasya dUrataro hariH // " tathA "niSpAvarAjamASAMzca masUraM sandhitAni ca / vRntAkaJca kaliGgazca supte deve vivarjayet // vizeSAdadarI dhAtrI kUSmANDa tintiNIM tyajed / jIrNa dhAtrIphalaM grAhyaM kathaJcit kAyazedhanam // " iti / atha kAmyAni hemAdrau bhaviSye "strI vA naro vA madbhakto dharmArtha sudRDhavrataH / gRhNIyAnniyamAnetAn dantadhAvanapUrvakAn // teSAM phalAni vakSyAmi tatkataNAM pRthak pRthak / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #181 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 145 tithyarkaH madhusvaro bhavedrAjA puruSo guDavarjanAt / / tailasya varjanAdrAjan ! sundarAGgaH prajAyate / kaTutailaparityAgAcchatrunAzamavApnuyAt / / yogAbhyAsI bhavedyastu sa brahmapadamApnuyAt / tAmbUlavarjanAdbhogI raktakaNThazca jAyate / / ghRtatyAgAcca lAvaNyaM sarvasnigdhatanurbhavet / phalatyAgAca matimAn bahuputrazca jAyate / zAkapakAzanAdbhogI apakAdamalo bhavet / bhUmau prastarazAyI ca vipro mativaro bhavet // ekAntaropavAsena brahmaloke mahIyate / pAdAbhyaGgaparityAgAcchirobhyaGgavivarjanAt // dIptimAna dIptakaraNa yakSo dravyapatirbhavet / dadhidugdhatakraniyamo gobhakto gopatirbhavet / / indrAtithitvamAnoti sthAlIpAkasya bhakSaNAt / labhate santati dIrghA tailapakavivarjanAt // dhAraNAnnakharomNAM ca gaGgAsnAnaphalaM labhet / maunavratI bhaved yastu tasyA''jJA'skhalitA bhavet / / bhUmau bhuGkte sadA yastu sa pRthivyAH patirbhavet / pradakSiNAzataM yastu karoti stutipAThakaH / / haMsayuktavimAnena sa ca viSNupuraM vrajet / ayAcitena prApnoti putrAn dhAnazeSataH // 16 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #182 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH SaSThAnnakAlabhoktA yaH kalpasthAyI bhavedivi / parNeSu yo naro bhuGkte kurukSetraphalaM labhet // yAmadvayaM jalatyAgAnna rogairabhibhUyate / evamAdivataiH pArtha ! tuSTimAyAti kezavaH // " iti / eteSAM samAptau dAnAni "guDavarjI naro dadyAttadbhutaM tAmrabhAjanam / sahiraNyaM narazreSTha ! lavaNasyApyayaM vidhiH // " iti / pradakSiNAzate vastram, bhUparNabhojane gauH kAMsyapAtraJca, mAne / ghRtakumbhaM vAsAyugaM ghaNTA ca, brahmacarye svarNapratimA, tAmbUle vastrayugmam, nakte ca tat, ekAntaropavAse godAnam, SaSThakAlabhojane'pi tat, bhUsvApe zayyA, brIhyAdityAge haimaM tattaddhAnyam, anukteSu gauH svarNazca iti / atra mUlavacAMsi vratahemAdrau draSTavyAnIti sNkssepH| eteSvanyatamavratamapyasyAmeva grAhyam / grahaNaprakAro bhaviSye "vabhASetAgrato viSNoH kRtAJjalipuTastadA / 'tadA' pUjottaram / [ 'vabhASeta' avabhASeta ] caturo vArSikAn mAsAna devasyotthApanAvadhi / idaM kariSye niyamaM nirvighnaM kuru me'cyuta ! // idaM vrataM mayA deva ! gRhIta' puratastava / nirvighna siddhimAyAtu prasAdAttava kezava ! // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #183 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH gRhIte'smin vrate deva ! paJcatvaM yadi me bhavet / tadA bhavatu sampUrNa tvatprasAdAjjanArdana ! // " iti / zrAvaNa zuklakAdazyAM pavitrAdhivAsanamuktaM rAmArcanacandrikAyAm "snAtvA triguNitaM sUtraM triguNIkRtya zodhayet / pRthaka pRthaka paJcagavyairadbhiH prakSAlayennaraH // mUlenASTottarazataM gAyatryA rAmasaMjJayA / zaGkhodakenAbhimantrya pavitrANi vinirmamet // " viSNurahasye "kuGkamozIrakapUraizcandanAdivilepanaiH / pavitrANi vilipyA'tha devAgre'dhivAsya ca // ekAdazyAM zubhairgandhaiH puSpadhUpavilepanaiH / dIpanaivedyavastrAdyaiH pUjayed garuDadhvajam // " iti / tataH prArthanAM kuryAt / "kriyAlopavidhAnArthaM yattvayA vihita prabho ! / mayaitat kriyate deva ! tava tuSTayai pavitrakam // prAtastvAM pUjayiSyAmi sAnnidhyaM kuru kezava! / nivedayAmyahaM tubhyaM prAtaretatpavitrakam // nipateddaNDavad bhUmau kSiptvA puSpAJjaliM tataH / gItamaGgalanirghoSaiH kuryAjjAgaraNaM naraH // " iti / pavitrArpaNavidhistu zrAvaNazukladvAdazyAM vakSyate / atraiva dadhivatArambho'pi kaaryH| dadhivate takrabhakSaNaM kAryam, takre Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #184 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 148 tithyarkaH dadhirasAnupalambhAt / bhAdrazuklaikAdazyAM viSNoraGgaparivatanamuktaM hemAdrau bhaviSye "prApte bhAdrapade mAsi ekAdazyAM dine site / kaTidAnaM bhavedviSNormahApAtakanAzanam // " iti / 'kaTidAnam' aGga parivartanam / tatra mantrastithitattve "vAsudeva ! jagannAtha ! prApteyaM dvAdazI tava / pArcana parivartasva sukhaM svapihi mAdhava ! // " iti / dvAdazIpadamatra sannihitaparam / atraiva dugdhavrataM svIkuryAt / dugdhavrate pAyasAdi varjayet, na tu dadhyAdi / yatra dhikAre prakRtidravya. rasopalambhastatpratyabhijJAnaM vA, tasya vikArasya niSedhaH / na caiva sati sandhinyanirdazAvatsagopayaH parivarjayediti vacanAtsandhinyAdikSIraniSedhe sandhinyAdidugdhasambhUtasya dadhno grahaNaM syAditi vAcyam, "kSIrANi yAnyabhakSyANi tadvikArAzane budhaH / saptarAtraM vrataM kuryAtprayatnena samanvitaH // " iti zaGkhasmRtyA tanniSedhAt / 'vratam' gomUtrapAvakAzanam / AzvinazuklaikAdazyAM kArtikasnAnArambhaH kaaryH| taduktaM viSNurahasye "ArabhyaikAdazI zuklAmAzvinasya tu mAnavaH / * prAtaH snAnaM prakurvIta yAvatkArtikabhAskaram // " iti / atra sauro'pi mAse grAhyaH, "tulAmakarameSeSu prAtaH snA vidhIyate / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #185 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 146 tithyarkaH haviSyaM brahmacaryaM ca mahApAtakanAzanam // " iti pAyokteH / azaktastu vyahaM snAyAt, "vArANasyAM paJcanade vyahaM snAtAstu kArtike / amI te puNyavapuSaH puNyabhAjo'tinirmalAH // " iti kAzIkhaNDAt / snAnakAlastUktaH kAzIkhaNDe "kArtike bindutIrthe yo brahmacaryaparAyaNaH / snAsyatyanudite bhAnA bhAnujA tasya bhIH kutaH // " iti / bhAnujo'ntakaH / snAnamantrastatraiva "kArtike'haM kariSyAmi prAtaH snAnaM janArdana ! / prItyarthaM tava deveza ! dAmodara ! mayA saha // imaM mantraM samuccArya maunI snAyAd vratI nrH|" iti / arghyamantrastatraiva-- "tinaH kArtike mAsi snAtasya vidhivanmama / dAmodara ! gRhANAr2yA danujendraniSUdana ! // nityanaimittike kRSNa ! kArtike pApazAdhane / gRhANAyaM mayA dattaM rAdhayA shit| hare ! // " iti / atra dhAtrIsevA kAryetyuktaM skAnde kAttikaprazaMsApakaraNe "dhAtrIchAyAM tu yaH kuryAt piNDadAna mahAmune! / mukti prayAnti pitaraH prasAdAnmAdhavasya tu // dhAtrIphalaviliptAGgo dhAtrIphalavibhUSitaH / / * mayA lakSmyA / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #186 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 150 tithyarka: dhAtrIphalakRtAhAro naro nArAyaNeo bhavet // " iti dAnamAha vAmanaH " rajataM kanakaM dIpAn maNimuktAphalAdikam / dAmodarasya prItyarthaM pradadyAt kArttike naraH ||" iti / syAmeva pUrvoktadvidalAdivatasyArambhaH kArya ityuktaM pAme"Azvinasya tu mAsasya yA zuklaikAdazI bhavet / kArttikasya vratAnIha tasyAM vai mArabhetsudhIH ||" iti / kArtika zuklaikAdazI bodhinItyuktaM hemAdrau tatraiva "ekAdazyAM tu zuklAyAM kArttike mAsi kezavam | prasuptaM bodhayedrAtrau zraddhAbhaktisamanvitaH // " iti / madanaratne'pi bhaviSye-- "kArttike zuklapakSe tu ekAdazyAM pRthAsuta ! mantreNAnena rAjendra ! devamutthApayed dvijaH // " iti / yadyapi hemAdridhRtavacane rAtrau bodhayedityuktam, tathApi pravedhastu divaiva kArya:, " nizi svApo divotthAnaM sandhyAyAM parivattanam / " iti sarvanibandhakAradhRtamAtsyavAkyAt / ziSTAstu dvAdazyAM prabodhayanti / tadvidhistu kArttikazukladvAdazyAM vakSyate / asyAM bhISmapaJcakaM kAryam / "vrataM caitanmahApuNyaM mahApAtakanAzanam / to varamayatnena karttavyaM bhISmapaJcakam // -- Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #187 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vithyarkaH 151 kAttikasyA'male pakSe snAtvA samyagyatavrataH / ekAdazyAM tu gRhNIyAd vrataM paJcadinAtmakam / / " pAne "pazcAI paJcagavyAzI bhISmAyAyaM ca paJcasu / ahaHskhapi tathA dadyAnmantreNAnena suvrata ! // satyavratAya zUrAya zAntAya tu mahAtmane / bhISmAyaitaddadAmyaya'mAjanmabrahmacAriNe // " iti / anyo'pi vistarotra zrImAtulakRtavratArke drssttvyH| atha pauSazuklaikAdazI manvAdiH, "puSyasyaikAdazI sitA" iti vAkyAMzAt / atra zrAddha kAryam, "mAdhyAM manvantarAdiSu" iti pUrvoktavAkyAt / tacca naimittikam / ekAdazI prayuktopavAsastu nityaH / tathA ca nityopavAse zrAddhaprAptau RSyazRGgaH "upavAsA yadA nityaH zrAddhaM naimittika bhavet / upavAsaM tadA kuryAdAghrAya pitRsevitam // " iti / asyAmeva mAghasnAnArambha ukto brAhma "ekAdazyAM pauSamAse mAghasnAna samArabhet / dvAdazyAM pUrNimAyAM vA zuklapakSe samApanam // " iti / 'zuklapakSe mAghazuklapakSe / mAsopavAsinastrikAlaM snAna pUjA coktA padmapurANe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #188 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 152 tithyarkaH "puSyasyaikAdazI zuklAmArabhya sthaNDilezayaH / mAsamAtraM nirAhArastrikAlaM snAnamAcaret // trikAlamarcayedviSNa tyaktabhogA jitendriyaH / mAghasyaikAdazI zuklA yAvadvidyAdharottama ! // " iti / snAnakAlazca zrIsUryodaye prokto bhaviSyottare"yo mAghamAsyuSasi sUryakarAbhitapte snA samAcarati cArunadIpravAhe / uddhatya saptapuruSAn pitRmAtRtazca __svarga prayAtyamaradehadharo naro'sau // " iti / aruNodaye'pyukto brAhme "aruNodaye tu sammApte snAnakAle vicakSaNaH / mAdhavAghriyugaM dhyAtvA yaH snAti surapUjitaH // " iti / tatra saGkalpamAha viSNuH "tatra cotthAya niyamaM gRhNIyAd vidhipUrvakam / mAghamAsamimaM pUrNa snAsye'haM deva ! mAdhaya ! tIrthasyAsya jale nityamiti saGkalpya cetasi / " snAnamantraH pAdma "duHkhadAridrayanAzAya zrIviSNAstoSaNAya ca / prAtaH snAnaM karomyadya mAghe pApavinAzanam // makarasthe ravau mAghe govindA'cyuta ! mAdhava ! / snAnenA'nena me deva ! yathoktaphalado bhava // " iti Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #189 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 153 tithyarkaH zrosUryAyArghyadAnamuktaM pRthvIcandrodaye "savitra prasavitre ca paraM dhAma jale mama / tvattejasA paribhRSTaM pApaM yAti sahasradhA / / " iti / mAghasnAnamadaH prayAge'tiprazastamuktaM padmapurANe "kAzyAH zataguNA proktA gaGgA yAmunasaGgame / sahasraguNitA sApi bhavetpazcimavAhinI / / pazcimAbhimukhI gaGgA kAlindyA saha sNgtaa| hanti kalpakRtaM pApaM sA mAghe nRpa ! durlabhA" // iti / vizeSastvasmanmAtRprapitAmahabhaTTazrInArAyaNapadapAyojaviracitAt prayAgasetoravagantavyaH / atrA'samarthakhyahaM snAyAt, "asmin yoge tvazakto'pi snAyAdapi dinatrayam / " iti padmapurANAt / atra makarasaMkramarathasaptamImAghIpArNamAsIti dinatrayamiti kecit / mAghazukladazamyAdItyeke / makarAdyayaha ityanye / mAghasyA''dyavyaha ityapare / yat kizcid dinatrayamiti zrImAtuH prpitaamhcrnnaaH| mAghazuklatrayodazyAdIti bhUrayo nibandhakArAH / evaM SaTpakSAH siddhAH / phAlgunazuklaikAdazyAmAmalakIvRkSasthitaM viSNu pUjayedityuktaM nirNayAmRte bhaviSyottare "phAlgune mAsi zuklAyAmekAdazyAM janArdanaH / vasatyAmalakIne lakSmyA saha jagatpatiH // tatra sampUjya devezaM bhaktyA kuryAt pradakSiNam / " iti / 20 www.umaragyanbhandar.com Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat Page #190 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 154 tithyarkaH ekAdazI zukreNa siddhaa| bhImena viruddhA / yoginyasyAmAgneyyAmityekAdazI nirNItA // atha dvAdazI nirNIyate / sA pUrvA kAryA, "dvAdazI ca prakarttavyA ekAdazyA yutA prabho !" iti mAdhavIyaskAndAt 'rudreNa dvAdazI yuktA' iti yugmavAkyAcca / pAraNAnirNaye hemAdrau kUrmapurANe "ekAdazyAmupoSyaivaM dvAdazyAM pAraNa smRtam / trayodazyAM na tatkuryAd dvAdazadvAdazIkSayAt // " tatraiva "kalAdvayaM trayaM vApi dvAdazI na tvatikramet / " atikrAntAyAM dvAdazyAMtu sarva nityaM prAtareva samApya tasyAM pAraNaM kuryAt / taduktaM hemAdrau pAjhe "yadA bhavedatIvA'lpA dvAdazI pAraNA dine / uSaHkAle dvayaM kuryAtmAtarmAdhyAhnikaM tadA // " iti / tatraiva kAtyAyanaH "kramatastu ca kRtyeSu yadyantamapakRSyate / tadA sarvApakarSaH syAdanyathA kramavAdhanAt // " mAdhyAhnApakarSastu sampUrNAyAmapi dvAdazyAM kAryam , "sarveSAmupavAsAnAM prAtareva hi pAraNA / " iti pA avacasA prAtaHkAle pAraNAvidhAnAt / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #191 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 155 prAtaHkAlo'hnaH paJcadhA vibhAgapakSe jJeyaH / vacanaM svalekhi prAk / svalpAyAM pAraNAsambhave'nukalpamAha devalaH - " saGkaTe viSame prApte dvAdazyAM pArayetkatham / addhistu pAraNaM kuryAt punarbhuktaM na deoSakRt // " iti / sampUrNAyAmapi dvAdazyAM zrAddhaprAptAvetasmAdeva vAkyAdadbhiH pAraNaM kAryameva / yadA dvAdazyeva nAsti tadA trayodazyAM pAraNamuktaM nAradIye " trayodazyAM tu zuddhAyAM pAraNaM pRthivIphalam / zatayajJAdhikaM vApi naraH prApnotyasaMzayam // " iti / dvAdazyAH prathamapAdasya harivAsarasaMjJA / tadvarjanaM cAktaM nirNayAmRte viSNudharmottare " dvAdazyAH prathamaH pAdo harivAsarasaMjJitaH / atikramya tu karttavyaM pAraNaM viSNutatparaiH // " iti / viSNutatparairIzvarabhaktairityarthaH / atha caitrazukla dvAdazyAM damanakAkarSaraNam / taduktamagastya saMhitAyAm -- "dvAdazyAM caitramAsasya zuklAyAM damanotsavaH / baudhAyanAdibhiH proktaH karttavyaH prativatsaram // " iti / damanakAnayanaprakArastu caitrazuklaikAdazyAmuktaH / pUrveyurAnItaM damanakaM dvAdazyAM gRhItvezvarAya samarpayet / tatra mantraH Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #192 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 156 tithyarkaH "imaM damanaka deva ! gRhANa madanugrahAt / imAM sAMvatsarI pUjAM bhagavan ! paripUraya // " iti / "mantrahIna kriyAhInaM bhaktihInaM janArdana ! / yatpUjitaM mayA deva ! paripUrNa tadastu me // " iti saMpArthya, namaskArAn kRtvA, brAhmaNAn bhojayitvA pAraNa kuryAt / dvAdazyalAbhe trayodazyAmapIdaM kAryamityuktaM tatraiva "pAraNAhe na labhyeta dvAdazI ghaTikApi vA / tadA trayodazI grAhyA pavitrA damanArpaNe // " iti / idaM ca damanArpaNa nityam "Urje vrataM madho dolA zrAvaNe tantupUjanam / caitre ca damanAropamakurvANa vrajatyadhaH // " iti raamaarcncndrikaayaamnissttshruteH| zrIsUryAdibhaktaistu saptamyAdA damanakArpaNaM kAryamiti tatraivoktam-- ___"tatra syAtsvIyatithiSu vayAderdamanArpaNam / " iti / tatra mdhaavityrthH| vahnayAdayastu tithikrameNa prAguktAH / asyAM vAmanArAdhanamuktaM nirNayAmRte vArAhapurANe "sauvaNaM vAmanaM mAsi caitra saGkalpya dvAdazIm / upoSyA''rAdhayetpazcAd devadevantu vAmanam // " iti / ekAdazyAmupoSya dvAdazyAM saGkalpapUrvakaM sauvarNa vAmanaM pUjayedityarthaH / vaizAkhazukla dvAdazyAM yogavizeSa ukto jyotiHzAstre Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #193 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 157 tithyarkaH "pazcAnanasthA gurubhUmiputrau meSe raviH syAdyadi zuklapakSe / pAzAbhidhAnA karabheNa yuktA tithirvyatIpAta itIha yogaH // " 'paJcAnanaH siMhaH / 'pAzAbhidhAnA' dvAdazI / 'karabho' hastam / atraiva zrAddhamukta prAk / jyeSThazukladvAdazyAM vaTasAvitrIvratArambha ukto bhaviSye "jyeSThe mAsi site pakSa dvAdazyAM rajanImukhe / vrataM trirAtramuddizya divArAnaM sthirA bhavet // " iti / atra pUrNimAnurodhena yathA trirAtraM bhavati tathA dvAdazyAM trayodazyAM vA prArambhaH kAryaH / iyameva raamdvaadshii| atra rAmapUjoktA nirNayAmRte vArAhapurANe "jyeSThe mAse'pyevameva saGkalpya vidhinA nrH| namo rAmAbhirAmAya pAdau pUrva samarcayed / / " iti / ASADhazukladvAdazyAM taptamudrAdhAraNamuktaM bhaviSye "zayanyAM caiva bodhinyAM cakratIrthe tathaiva ca / zaGkhacakravidhAnena vahipUto bhavennaraH // " iti / anyatrApi "tadviSNoH paramaM padaM ye gacchanti hi lAJchitAH" / iti / atra zUdrasyAdhikAro na braahmnnaadeH| taduktaM nAradIye "zaGkhacakraM mRdA yastu kuryAttaptAyasena vaa| sa zUdravad vahiH kAryaH sarvasmAd dvijakarmaNaH // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #194 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 158 tithyarkaH zaivapurANe'pi "zaGkhacakrAyanaM ca nRtyagItAdikaM tathA / ekajAterayaM dharmo na jAtu syAd dvijanmanaH // " iti / AzvalAyanaH "zivakezavayoraGkAn zUlacakrAdikAna dvijaH / na dhArayettu matimAn vaidike vartmani sthitaH // yathA zmazAna kASThamanaha sarvakarmasu / tathA cakrAGkito vipraH sarvakarmasu garhitaH // " zrAvaNazukladvAdazyAM deve pavitrAropaNaM kAryam / taduktaM hemAdrau viSNurahasye "zrAvaNe hyasite pakSe karkaTasthe divAkare / dvAdazyAM vAsudevAya pavitrAropaNaM smRtam // " iti / kuladharmAnurodhenApyuktaM nirNayAmRte mAtsye "ASADhyAmathavA SaSThayAM caturdazyAmumApatim / pavitraracayed bhAdrayAM zrAvaNyAM ca vizeSataH // " iti / atra sarveSAmapyadhikAra ukto viSNurahasye "brAhmaNaH kSatriyo vaizyastathA strI zUdra eva ca / khadharmAvasthitAH sarve bhaktyA kuryuH pavitrakam // pavitrAropaNaM kAle na karoti kathaMcana / tadA'yutaM japenmantraM stotraM vApi samAhitaH // " iti rAmArcanacandrikAyAM prAyazcittazravaNAnityamidam / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #195 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 156 tithyarkaH "na karoti vidhAnena pavitrAropaNaM tu yH| tasya sAMvatsarI pUjA niSphalA munisattama ! // " iti viSNurahasye'niSTazravaNAcca / pavitrArpaNavidhirbhaviSye "sopavAsaH zuciH prAtaH kRtajApyo jitendriyaH / datvA dAnaM dvijArayebhyaH pUjayitvA janArdanam // pUrvAdhivAsitaM samyaka samAdAya pavitrakam / " pavitrAdhivAsanaM tu zrAvaNa zuklaikAdazyAmuktam "atA deveti mantreNa viSNormUrdhni nivedayet / sUktasya mUlamantro vA yena vai pUjayeddharim / / " yena vetyanena nAmamantra uktH| prArthanA tatraiva "maNividrumamAlAbhirmandiraM kusumAdibhiH / eSA sAMvatsarI pUjA tavA'stu garuDadhvaja ! // aparAdhasahasrANi kriyante'hanizaM mayA / dAso'hamiti mAM matvA kSamasva madhusUdana ! // tataH pavitraM gurave dadyAd gandhAdipUrvakam / brAhmaNAn vaiSNavAMzcaiva gandhapuSpAdinAyet // pakSaM dvimAsaM sadyo vA trirAtraM paJca vA nava / sthApyamiti zeSaH / sAMvatsarI zubhAM pUjAM saMpAdya vidhivanamaH / vrajedAnI pavitra ! tvaM viSNulokaM visarjitam // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #196 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH mantreNAnena tatsUtramavatArya yathAvidhi / uttArya brAhmaNe dadyAttoye vA'tha visarjayet // anenaiva vidhAnena sarveSAM tridivaukasAm / pavitrAropaNaM kuryAnmUrtI vA sthaNDile'pi vA // tattanmantrauH samAvezI visarjanavidhikriyAH / " iti dik / bhAdrazukladvAdazI vAmanajayantI, tasyAM vAmanAvatArAt / taduktaM zrIbhAgavate'STamaskandhe'STAdazAdhyAyArambhe "zroNAyAM zravaNadvAdazyAM muhUrte'bhijiti prabhuH / grahanakSatratArAdyAzcakrustajjanma dakSiNam // dvAdazyAM savitA tiSThanmadhyaMdinagato nRpa ! / vijayA nAma sA proktA tasyAM janma viduhreH||" vratahemAdrau pakSAntaramuktam "atha kAle bahutithe gate sA gurviNI bhavet / suSuve navame mAsi putraM sA vAmanaM harim / / etatsarva samabhavadekAdazyAM yudhiSThira ! / / teneSTA devadevasya sarvathA vijayA tithiH // " iti / atra kalpabhedena vyvsthaa| samprati zrIbhAgavatapakSa evAdriyate shissttaiH| iyaM madhyAhna vAmanaprAdurbhAvAnmadhyAhnavyApinI graahyaa| dinadvaye madhyAhnavyAptAvavyAptau vA pUrvA, pUrvoktaskAndavacanAt / tatra vidhirvatahemAdrAvagnipurANe * 'bhAdradvAdazyAm' iti pAThAntaram / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #197 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 161 "nadInAM saGgame snAyAdarcayedatra vAmanam / sauvarNa vastrasaMyuktaM dvAdazAGgalamucchitam // " iti taM sampUjya sauvarNapAtreNAyaM dadyAt / tatra mantraH "namaste padmanAbhAya namaste jalazAyine / tubhyamarthya prayacchAmi bAlavAmanarUpiNe // " evaM kRtvA paradine pratimA viprAya dadyAt / dAnamantraH "vAmanaH pratigRhNAti vAmano'haM dadAmi te / vAmanaM sarvato bhadraM dvijAya pratipAdaye // " iti / iyameva zravaNayuktA shrvnndvaadshii| atropoSaNaM kAryam, "dvAdazyAmupavAsAtra trayodazyAM tu pAraNam / niSiddhamapi karttavyamityAjJA pAramezvarI // " iti hemAdridhRtanAradapurANAt / eSA ca dvAdazI zravaNayogamAtreNa sarvApi puNyatamA bhavati / taduktaM mAtsye___ "dvAdazI zravaNAyuktA kRtsnA puNyatamA tithiH / na tu sA tena saMyuktA tAvatyeva prazasyate // " iti / zravaNaspRSTeyaM dvAdazI ekAdazI spRzecced vissnnushRngkhlaa| tatropavAse mahat phalam / taduktaM hemAdrau matsyapurANe "dvAdazI zravaNAspRSTA spRzedekAdazI yadi / sa eva vaiSNavo yogo viSNuzRGkhalasaMjJitaH // 21 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #198 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: tasminnupoSya vidhivannaraH saMkSINakalmaSaH / prAmotyanuttamAM siddhiM punarAvRttidurlabhAm // " iti / zravaNAspRSTA zravaNena yuktetyarthaH / asminneva vacane zravaNazabdasya strIliGge'pi darzanAt / nirNayAmRtakArastu - 162 " dvAdazI zravaNa ca spRzedekAdazIM yadi / sa eva vaiSNavo yogo viSNuzRGkhalasajJitaH / / " eva midaM vaco lilekha / tena tanmate zravaNasyaikAdazIdvAdazIbhyAM saha yoga eva viSNuzRGkhalamanyathA neti / hemAdrimate tu -- ekAdazyAH zravaNayogAbhAve'pi tadyuktadvAdazImAtra yoge viSNuzRGkhalamiti bhedaH / yadaikAdazyeva zravaNAnvitA tadaikenaiveApavAsena dvayoH siddhiH / tadetadabhipretyoktaM hemAdrau nAradIye - " yadA na prApyate RkSaM dvAdazyAM vaiSNavaM kacit / ekAdazI tApAyA pApanI zravaNAnvitA // ubhayeordevatA viSNuH purANapuruSottamaH / vibhedo'pi na karttavyo vibhedAtpatate naraH || " iti / anuSThitaikAdazIvrataH san paradine yastUpavAsAsamarthaH sa tu pUjAmAtraM kuryAt / tathA ca mAtsye " dvAdazyAM zuklapakSe tu nakSatraM zravaNaM yadi / upoSyaikAdazIM tatra dvAdazyAM pUjayeddharim // " iti haripUjAmeva kurvIta na tUpavAsamityarthaH / upavAsakaraNe tadaGgadaripUjAyAH prAptatvAdeva punastadvidhivaiyarthyAt / yastUpa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #199 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vithyarkaH vAsAsamo'svIkRtaikAdazIvratazca sa 'kAmyaM nityasya bAdhakam' iti nyAyena dvAdazyupoSaNameva kuryAt / taduktaM nAradIye "upoSya dvAdazI puNyAM viSNuRkSeNa saMyutAm / ekAdazyudbhavaM puNyaM naraH prAmotyasaMzayam // " iti / yastUpavAsadvayasamarthastaM prati bhaviSyottare "ekAdazyAmupoSyaiva dvAdazyAmapyupoSayet / na cAtra vidhilopaH syAdubhayordaivataM hriH||" iti / vidhilopaH pAraNAvidhilopaH / atra kRtyaM madanaratne viSNudharmottare-- "yA rAma ! zravaNopetA dvAdazI mahatI tu sA / tasmin dine tathA snAnaM yatra kacana saMgame // kAryamiti shessH| dadhyodanayutaM tasyAM jalapUrNa ghaTaM dvija ! / . vastrasaMveSTitaM datvA gatimayAM ca vindati // prAmotyayatnAd dharmajJa ! dvAdazadvAdazIphalam / " iti / ghaTadAne mantraH "namo namaste govinda ! budhazravaNasaMjJaka ! / aghaughasaMkSayaM kRtvA sarvasaukhyaprado bhava // prIyatAM devadevezo mama saMzayanAzanaH / " iti / iyaM budhAnvitA prazastetyuktaM hemAdrau Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #200 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: "budhazravaNasaMyuktA saiva ca dvAdazI bhavet / atyantamahatI sA syAd dattaM bhavati cA'kSayam // " iti / pAraNamanyatarAnte kAryam / taduktaM hemAdrau nAradIye "tithinakSatrayoryoge upavAso yadA bhavet / pAraNaM tu na karttavyaM yAvannaikasya saMkSayaH // " iti / ayamanyatarAntapAraNApakSa gauNo na tu mukhyaH, 164 "yAH kAcittithayaH proktAH puNyanakSatrayogataH / RkSAnte pAraNaM kuryAdvinA zravaNarohiNIm // " iti vacane zravaNarohiNyeAH paryudAsAzrayaNAt / tasmAdubhayAnte pAraNamiti mukhyaH kalpaH / sa prasaGgAditaramahAdvAdazInAmAni brahmavaivarte_ "unmIlanI vaJjulA ca trispRzA pakSavarddhinI / jayA ca vijayA caiva jayantI pApanAzinI // dvAdazyarst mahApuNyAH sarvapApaharA dvijAH ! // " iti / etAsAM lakSaNAdikaM pracurapracArAbhAvAnnoktamiti saMkSepaH / Azvina kRSNadvAdazyAM saMnyAsinAM mahAlaya zrAddhamuktaM vAyupurANe "saMnyAsineo'pyAbdikAdi putraH kuryAd yathAvidhi / mahAlaye tu yacchrAddhaM dvAdazyAM pArvaNena tu // " iti / AzvinazukladvAdazyAM padmanAbha pUjAktA nirNayAmRte vArAhapurANe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #201 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: " samyagAzvayuje mAsi dvAdazyAM zuklapakSake / saGkalpyAbhyarcayeddevaM padmanAbhaM sanAtanam // " iti / kArttika kRSNadvAdazyAM govatsadvAdazIvratam / taduktaM madanaratne bhaviSye " samprApte kArttike mAsi kRSNapakSe kurUttama ! | mahApuNyatrataM strINAM govatsadvAdazIvratam ||" vratavidhistatraiva -- "dvAdazyAM kRtasaGkalpaH snAtvA puNye jalAzaye / naro vA yadi vA nArI naktaM saGkalpya cetasi // tateA madhyAhnasamaye kRtvA devArcanAdikam / pratIkSetAgamaM bhaktyA gavAM godhyAnatatparaH // savatsAM tulyavarNA ca zIlinIM gAM payasvinIm / candanAdibhirAlipya puSpamAlAbhirarcayet // arghyaM tAmramaye pAtre kRtvA puSpAkSataistilaiH / pAdamUle tu dadyAdvai mantreNA'nena pANDava ! / / kSIrerAdArNava sambhUte ! surAsuranamaskRte ! / sarvadevamaye ! mAtagRhANArghyaM namo namaH // datvArdhya sAkSataM puNyaM tajjalaM mUrdhni nikSipet / tato mASAdisaMsiddhAn vaTakAn vinivedayet // paJca sapta dazaikaM vA yathAvibhavamAtmanaH / " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 165 www.umaragyanbhandar.com Page #202 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 166 gogrAse mantrau - "saurabheyyaH sarvahitAH pavitrAH puNyarAzayaH / pratigRntu me grAsaM gAvastrailokyamAtaraH || surabhi ! tvaM jaganmAtardevi ! viSNupade sthitA | sarvadevamaye ! grAsaM mayA dattamimaM grasa // " iti / prArthanA "prArthayeccAziSaH samyak badhvAyeM karasampuTam / sarvavedamaye ! devi ! sarvadevairalaMkRte ! // mAtarmamAbhilaSitaM saphalaM kuru nandini ! |" iti / atra varjya tatraiva " taddine tApikApakaM sthAlIpakaM yudhiSThira ! | gokSIraM goghRta N caiva dadhi takraM ca varjayet // " iti / 'tApikA' roTikAbharjanapAtram / bhakSya N tatraiva -- "bhASAnnaM kAmateo'znIyAdrAtrau vigatamatsaraH / " iti / iyaM sAyAhvavyApinI grAhyA, gavAgamanapratIkSokteH | dinadvaye cetpUrvA, "vatsapUjA vaTazcaiva kartavyA prathame'hani / " iti smRtyantarAt / atra kArtikaH kRSNapratipadAdigRhyate, ziSTAcArAt / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #203 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH atha dvAdazImArabhya paJcasu dineSu nIrAjanAvidhirukto nAradIye "Azvine kRSNapakSe tu dvAdazyAdiSu paJcasu / tithiSUktaH pUrvarAtrau nRNAM nIrAjanAvidhiH // nIrAjayeyurdevAMstu viprAn gAzca turaGgamAn / jyeSThAn zreSThAn jaghanyAMzca mAtRmukhyAMzca yoSitaH // " iti / atraashvino'maantH| yamoddezena sandhyAkAle bahirdIpadAnamuktaM skAnde / tatra mantraH "mRtyunA pAzadaNDAbhyAM kAlenAmalayA saha / trayodazyAM dIpadAnAtsUryajaH prIyatAM namaH // " iti / kArtikazukladvAdazyAM devotthApanamuktaM rAmArcanacandrikAyAm "pAraNAhe pUrvarAtrau ghaNTAdInvAdayenmuhuH / vidhAya mahatIM pUjAM viSNumabhyarcya vaiSNavAn // " iti / utthApanavidhistatraiva "idaM viSNuranenAzu talpAdutthApayetlabhum / " paurANamantraH "brahmendrarudrAgnikuberasUryasAmAdibhirvandita ! vandanIya ! budhyasva deveza ! jagannivAsa ! samaM prabhAveNa sukhena deva // iyaM tu dvAdazI devaprabodhArtha vinirmitA / tvayaiva sarvalokAnAM hitArtha zeSazAyinA // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #204 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 168 tithyarkaH uttiSThottiSTha govinda ! tyaja nidrAM jagatpate ! / tvayi supte jagannAtha ! jagat suptaM bhavedidam // vibuddhe ca vibuddhyeta prasanno me bhavA'cyuta ! / utthite ceSTate sarvamuttiSThottiSTha mAdhava ! // gatA meghA vipaccaiva nirmalaM nirmalA dizaH / zAradAni ca puSpANi gRhANa mama kezava ! // " idaM devotthApanamidAnIntanA rAmArcanacandrikAta eva dvAdazyAM kurvanti / vastutastu tatra zrIrAmotthApanameva yuktam, rAghavAdizabdagrahaNAt / itareSAM RtubhujAmekAdazyAmeva pUrvoktavacanAditi / tacca prabhAte kAryam, "rAtrI jAgaraNaM kuryAdekAdazyAM surAlaye / prabhAte vimale snAtvA devamutthApayetsudhIH // " iti bhaviSyatpurANAt / tato devAgre cAturmAsyavratasamAptiH kAryA, "caturdA gRhya vai cINa cAturmAsyaM vrataM naraiH / kArti ke zuklapakSe tu dvAdazyAM tatsamApayet / / " iti bhArate uktatvAt / tatra mantraH "idaM vrataM mayA deva ! kRtaM prItyai taba prabho ! / nyUnaM sampUrNatAM yAtu tvatprasAdAjjanArdana : // " iti / tato brAhmaNebhyo niyamaM kathayitvA sadakSiNa tad dravyaM datvA pAraNaM kuryAt / taduktaM brAhme Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #205 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 166 tithyarkaH "caturo vArSikAn mAsAn niyamaM yasya yatkRtam / kathayitvA dvijebhyastadadyAdbhaktyA sadakSiNam // evaM visarjayed vighaM tato bhuJjIta tatsvayam / " iti / iyaM manvAdiH, "kArttike dvAdazI tathA" iti vAkyAt / mAghazukladvAdazI tildvaadshii| taduktaM brahmapurANe "mAghe tu zukladvAdazyAM yamo hi bhagavAn purA / tilAnutpAdayAmAsa tapaH kRtvA sudAruNam // rAjA dazaratho bhUtastasyAM tAnavatArayat / tilAnAmAdhipatye tu viSNustatra suraiH kRtaH // tasyAmupoSitaH snAtvA tilaiH samyaga yajeddharim / tilatailena dIpAzca deyA devagRheSu ca // nivedayet tilAneva hotavyAzca tathA tilAH / tilAn datvA tu viprebhyo bhakSayecca tathA tilAn ||"iti / atha sarvAsu dvAdazISu vratasamarpaNaM kRtvA pAraNaM kuryAdityuktaM kAtyAyanena "prAtaH snAtvA hari pUjya upavAsaM samarpayet / pAraNaM tu tataH kuryAd yathAsambhavamAgataH // " iti / samarpaNe mantrastatraiva "ajJAnatimirAndhasya vratenAnena kezava ! prasIda sumukho nAtha ! jJAnadRSTipado bhava // " iti / aparArkepi 22 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #206 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 170 tithyarkaH "ajJAnAndhena yatkizcid mayA khaNDaM vrataM kRtam / bhagavaMstvatprasAdena tadakhaNDamihAstu me // yathAkhaNDaM jagatsarva tvameva puruSottamaH / tathA khaNDamakhaNDaM me vrataM bhavatu kezava ! // " iti / yathAsambhavamAgatAn brAhmaNAn yathAzakti bhojayitveSTaiH saha nArAyaNasmaraNapUrvakaM bhojanaM kuryAdityarthaH / tathaiva nAradIye dvAdazIprakaraNe "brAhmaNAn bhojayecchaktayA pradadyAdakSiNAM tathA / tataH khabandhubhiH sAda vArAyaNaparAyaNaH // kRtapaJcamahAyajJaH svayaM bhuJjIta vAgyataH / " iti / pAraNAhe vizeSaH skAnde "kRtvA caivopavAsaM tu yo'znIyAd dvAdazIdine / naivedyaM tulasImizraM hatyAkoTivinAzanam // " iti / hemAdrI viSNurahasye "paramApadamApano harSe vA samupasthite / sUtake mRtake caiva na tyAjyaM dvAdazIvratam // " iti / atra vAnyuktAni brahmANDe "kAMsyaM mAMsaM surAM kSaudraM lobhaM vitathabhASaNam / vyAyAmaJca pravAsaM ca divAsvApamathAJjanam // tita(la)piSTaM ( 1 ) masUraM ca dvAdazaitAni vaiSNavaH / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #207 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: dvAdazyAM varjayennityaM sarvapApaiH pramucyate // " iti / bRhaspatirapi - "divAnizaM parAnnaM ca punarbhojanamaithune / kSaudraM kAMsyAmiSe tailaM dvAdazyAmaSTa varjayet // " iti / kAMsyaM bhojanapAtram / zramiSANi coktAni rAmArcanacandrakAyAM pAdme "prANyaGgacUrNa carmAmbu jambIraM bIjapUrakam / ayajJaziSTaM mAMsAdi yadviSNora niveditam // dagdhamannaM masUrazca mAMsaM cetyaSTadhA''miSam / " tathA 171 "gochAgamahiSI dugdhAdanyadugdhAdi cAmiSam / / dhAnye masUrikA proktA annaM paryuSitaM tathA / dvijakrItA rasAH sarve lavaNaM bhUmijaM tathA // tAmrapAtrasthitaM gavyaM jalaM palvalasaMsthitam / AtmArthaM pAcitaM cAnnamAmiSaM tatsmRtaM budhaiH // " iti / tAmrapAtrasthamaikSavamapi niSiddham, "aikSavaM tAmrapAtrasthaM gomAMsasadRzaM mune ! / " iti brahmavaivartavacanAt / dvAdazI budhavAreNa siddhA | ravivAreNa krakacAkhyA viruddhA | yoginyatra nairR tyAm / iti dvAdazI nirNItA // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #208 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 172 tithyarka: atha trayodazI nirNIyate-- sA zuklA pUrvA, kRSNottarA / taduktaM mAdhavena" zuklA trayodazI pUrvA parA kRSNatrayodazI / " iti / dIpikAyAmapi - "trayodazI tithiH pUrvA site'thAsite pazcAt " iti / upavAse'pyayameva nirNayaH / zivapUjAnaktabhojanAtmakamadeoSatrate tu pradoSavyApinI grAhyA, "pakSadvaye trayodazyAM nirAhAro bhavedivA / ghaTikAbhirastamayAtpUrvaM snAnaM samAcaret // zuklAmbaradharo bhUtvA vAgyatA niyamAnvitaH / kRtasandhyAjapavidhi: zivapUjAM samArabhet // " iti brahmottarakhaNDe tatraiva pUjAvidhAnAt ; " tatastu lohite bhAnau snAtvA saniyamo vratI / pUjAsthAnaM tato gatvA pradoSe zivamarcayet // " iti skAndAcca / pradoSazca - "pradoSastrimuhUrtaH syAdbhAnAvastaM gate sati / " ityukto bAdhyaH / dinadvaye pradoSavyAptau paraiva, "yadi syAdubhayeostithyoH pradoSavyApinI tithiH / tadottaratra naktaM syAdubhayatrApi sA yataH // " iti / hemAdridhRtajA bAlivAkyAt / ' ubhayatra' divA rAtrAvapItyarthaH / dina pradoSAbhAve'pi paraiva ---- Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #209 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "atathAtve paratra syAttatrArvAgastatA divA / " iti vAkyAt / 'atathAtve' dinadvaye pradoSakAle titherabhAve / pakSapradoSavrate vArabhedena phalabhedopyuktaH skandapurANe "yadA trayodazI zuddhA mandavAreNa sNyutaa| prArabdhavyaM vrataM tatra santAnaphalasiddhaye // RNanirmAcanArthe tu bhaumavAreNa sNyutaa| saubhAgyastrIviddhayarthaM zukravAreNa sNyutaa|| AyurArogyasiddhayarthaM bhAnuvAreNa saMyutA / " iti / idaM pradoSavrataM mandavAre prazastam , kRSNapakSe mande tvatiprazastam / taduktaM brahmottarakhaNDe "mandavAraM pradoSo'yaM durlabhaH sarvadehinAm / tatrApi durlabhastasmin kRSNapakSe samAgataH // " iti / adhyayanapradoSamAha kAlAdarza bRhanmanuH "caturthI ca trayodazyAM saptamyAmarddharAtrataH / arvAnAdhyayanaM kuryAdyadIcchettasya dhAraNam // " asyArthaH-caturthAditithInAmarddharAtrAdarzaka sattve'rddharAtraM yAvatpadoSa iti / dinadvaye'pi tathAtve dinadvayaM pradoSaH / smRtyarthasAramate caturthI vizeSaH "caturthAH pUrvarAtre tu navanADISu darzane / nAdhyAyaM pUrvarAtre syAtsaptamI ca trayodazI // arddharAtrAtpurA cetsyAnAdhyeya pUrvarAtrake // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #210 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 174 tithyarkaH atha caitrshukltryodshynnggtryodshii| asyAmanaGgapUjoktA nirNayAmRte kUrmapurANe-- "madhau zuklatrayodazyAM madanaM candanAtmakam / kRtvA saMpUjya yatnena vIjayed vyajanena ca // tataH saMdhukSitaH kAmaH putrapautrasamRddhidaH / " iti / hemAdrau bhaviSye'pi"caitrAtsave sakalalokamanonivAse kAmaM trayodazatithau ca vasantayuktam / patnyA sahAya' puruSapravaro'tha yoSi tsaubhAgyarUpasutasaukhyayutaH sadA syAt // " vaizAkhazuklatrayodazyAM vaizAkhasnAnArambhaH kArya ityuktaM padmapurANe "trayodazyAM caturdazyAM vaizAkhyAM ca dinatrayam / api samyaga vidhAnena nArI vA puruSo'pi vA / prAtaH snAtaH saniyamaH sarvapApaiH pramucyate / iti / " snAnavidhistu caitrshuklaikaadshyaamuktH| idaM ca sampUrNavaizAkhasnAnAzaktau jJeyam / bhAdrakRSNatrayodazI yugAdirityuktaM pAka / bhAdrovAmAnto jJeyaH, cAndramAsasya mukhyatvAt / bhAdrazuklatrayodazyAM gotrirAtravrataM kAryam, "mAsi bhAdrapada zukle trayodazyAM samArabhet / " iti hemAdrau bhaviSyottaravacanAt / atra trayodazyanurodhena nirNaya Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #211 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 175 trirAtrasya / iyaM ca trayodazI prAtaHkAlavartinI grAhmA | dinadvaye cetpUrvA, sampUrNatvAt / kArttika kRSNa trayodazyAM sandhyAyAmapamRtyunAzArthaM dIpadAnaM kAryam, "kArttikasya site pakSe trayodazyAM nizAmukhe / yamadIpaM vahirdadyAdapamRtyurvinazyati || " iti candraprakAze uktatvAt / bahigRhAdvahiH / dIpadAne pradoSavartinI grAhyA, ' trayodazyAM nizAmukhe' ityukteH / nizAmukhaM pradeoSaH / ' pradoSo rajanImukham' ityamaraH / pradeoSaH -- 'pradeoSastamayAdUrdhva ghaTikAdvayamiSyate' ityuktlkssnne| jJeyaH / ghaTikAdvayasya mukhAvadhisamarpakatvAt | dinadvaye tatra cetparA | dinadvaye tatrAbhAve pUrvA / dIpadAne mantra:" mRtyunA pAzadaNDA trayodazIdIpadAnAt sUryajaH prIyatAM mama // " iti / kArttikaH pUrNimAnto grAhyaH, tathaivAcArAt / kArttikazuklatrayodazyAdidinatraye kAzyAM paJcanade snAtAH puNyabhAjA bhavantItyuktaM kAzIkhaNDe kAlena zyAmayA saha / " vArANasyAM paJcanade tryahaM snAtAstu kArttike | zramI te puNyavapuSaH puNyabhAjo'tinirmalAH // " iti / atra kecid yat kiJciddinatrayamicchanti / bahavastvidameva trayodazyAdidinatrayamAhuH / mAghazuklatrayodazyAdi dinatraye mAghasnAnaM kAryam, ------ Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #212 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: "asmin yoge tvazakto'pi snAyAdapi dinatrayam // " iti pAdmAt / caitrakRSNatrayodazI yogavizeSeNA'tiprazastetyuktaM skAnde- 176 " vAruNena samAyuktA madhai kRSNatrayodazI / gaGgAyAM yadi labhyeta sUryagrahazataiH samA // zanivArasamAyuktA sA mahAvAruNI smRtA / zubhayogasamAyuktA zanau zatabhiSA yadi || mahAmaheti vikhyAtA trikoTikulamuddharet / " iti / atra caitraH kRSNapratipadAdigrahyaH, tatraiva zatabhiSAyoga saMbhavAt / tra kRtyaM kalpatarau brahmANDe "caitrakRSNa trayodazyAM zanau zatabhiSA yadi / vAruNIti samAkhyAtA zubhena mahatI smRtA // padmamaSTadalaM kRtvA taNDulairdroNasammitaiH / sauvarNa rAjataM tAmraM mRNmayaM vA ghaTaM zubham // sitavastreNa saMveSTya vAripUrNa sapallavam / padmasya karNikAyAM tu sthApayenmantrataH kramAt // tanmadhye sthApayeddevaM varuNaM hemanirmitam / palena vA tadarddhena tadarddhenApi zaktitaH // upacAraH SoDazabhiH pUjayitvA yathAvidhi / kalazaM mUrtisaMyuktaM brAhmaNAya pradApayet // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #213 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: AyurArogyamaizvaryaM dhanaM ca labhate dhruvam / sarvapApairvinirmukto yatheSTAM prApnuyAd gatim // " iti / ayaM yogA gauDeSvatiprasiddhaH / trayodazI bhaumena siddhA / somena viruddhA | yoginyasyAM dakSiNasyAmiti trayodazI nirNItA || atha caturdazI nirNIyate / sA zukletarA / taduktaM nAradIye " tRtIyaikAdazI SaSThI zuklapakSe caturdazI / pUrvaviddhA na karttavyAH karttavyAH parasaMyutAH // " iti / kRSNA pUrvA, 177 "kRSNapakSe'STamI caiva kRSNapakSe caturdazI / pUrvaviddhA prakarttavyA paraviddhA na karhicit // " ityApastambe|kteH / upavAse tu zuklA kRSNApi parayutaiva grAhyA, "ekAdazyaSTamI SaSThI ubhe pakSa caturdazI / amAvAsyA tRtIyA ca tA upoSyAH parAnvitAH // 1 iti madanaratne vRddhavasiSThoktaH / yattu 'kRSNapakSe'STamI caiva' iti vacane kRSNacaturdazyA upavAse pUrvaviddhAtvamuktam, tad rudropavAsaviSayam, " rudrateSu sarveSu karttavyA sammukhI tithiH / " iti pUrvamuktatvAt / rudravataM skandapurANe darzitam" caturdazI tu karttavyA trayodazyA yutA vibho ! | mama bhaktairmahAbAho ! bhavedyA cAparAhnikI / / " iti / 23 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #214 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 178 tithyarka: atra mama bhaktairitIzvaroktiliGgAdasya rudravratasambandhicaturdazIviSayatvaM vijJAyate / caitrazuklacaturdazI rAtrivyApinI kAryA, "madheoH zrAvaNamAsasya zuklA yA tu caturdazI / " sA rAtrivyApinI grAhyA parA pUrvAhnagAminI // " iti baudhAyanavAkyAt / parA anyA anyamAsagatA zuklacaturdazI pUrvAhnagAminyuttara viddhetyanuvAdaH / zrImAtAmahAstu rAtrivyApinItyetatpUrvaviddhAparamityUcuH / tatra spaSTArthatvAdrAtrAcaiva pazupatIzvarapUjAvidhAnAcca pUrvamatameva yuktamAbhAti / asyAM kAmamahotsava ukto hemAdrau devIpurANe "caitre sitacaturdazyAM bhavetkAmamahotsavaH / jugupsitoktibhistatra gItavastrAdibhinRNAm || bhagavAMstuSyate kAmaH putrapautrasamRddhidaH / " iti / iyameva pazupatIzvarapUjane rAtrivyApinI grAhyA, "caitra zuklacaturdazyAmupoSaNaparAyaNaH / pUjayitvA pazupatiM rAtrau jAgaraNaM tathA / / nizi bhramanti bhUtAni zaktayaH zUlabhRdyataH / atastatra caturdazyAM satyAM tatpUjanaM bhavet // " iti brahmavaivarttAt / - vaizAkha zukla caturdazI nRsiMha jayantI / taduktaM govindA - ve brAhme Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #215 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 176 "zuklapakSe caturdazyAM mAsi mAdhavasaMjJake / prAdurbhUto nRpazcAsyastasmAttAM samupoSayet / / " iti / 'nRpazcAsyo' nRsiNhH| iyaM pradoSavyApinI grAhyA, "vaizAkhasya caturdazyAM somavAre'nilakSake / avatAro nRsiMhasya pradoSasamaye dvijAH // " iti skAndAta "vaizAkhazuklapakSasya caturdazyAM vivasvati / astaMgAmini sarveSAM puraH stambhasya madhyataH / / prababhUva mahAviSNunarasiMhAkRtipa! / rAdhazukla caturdazyAM zuddha vaNijavAyubhe / / mandavAre nRsiMho'bhUt tretAyAM cAdikalpake / sAyaMkAle sadasatAM rakSAdamanakAraNAt // " iti nRsiMhabhaviSyapurANAca / atrA'smanmAtuH pitAmahacaraNAHnRsiMhapurANe sAmAnyataH kAla utpatteruktaH, vivasvatyastaMgAminIti ghttikaaprimaannaanukteH| tasya skAndena nirNayaH / tatra hi pradoSa upaattH| tallakSaNaM ca hemAdrAvuktam ___ "trimuhUrtaH pradoSaH syAdrAnAvastaM gate sati / " iti / tasyApi saGkoco bhaviSyapurANena tatra sAyaMkAla ityuktaH / "nakSatradarzanAtsaMdhyA sAyaM tatparataH sthitam / " iti / atra yadyapi sAyaMzabdena paro'vadhirna labhyate, tathApi pradoSazabdena ___Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #216 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 180 tithyarka: parAvadhilAbhAt sAyaMzabdena ca pUrvAvadhilAbhAt vighaTikAtmakasAyaMsandhyordhvaghaTikAtrayaM pradoSasAyaMzabdAbhyAM parasparaM vizeSaNAlabhyate janmakAlatveneti tatkAlavyApinI nRsiMhacaturdazyupAyeti rAddhAntamAhuH"ayaM prakAmaM priyadarzanatvAd vinirNayo me rucaye babhUva / nizIthinInAtha ivodito'sau prabhAkaraH pUrNakalo nalinyAH // " iti / dinadvaye tadvayAptisattve'sattve vaikadezasamavyAptau cottarA, vratArambhakAle sattvAt / vratArambhakAlastu tatraivoktaH "tato madhyAhnavelAyAM nadyAdau vimale jale / paridhAya navaM vAso vratakarma samArabhet // " iti / "anaGgena samAyuktA na sopASyA caturdazI / dhanApatyairviyujyeta tasmAttA parivarjayet // " iti pAne trayodazIyuktaniSedhAcAparaiva / vaipamyeNaikadezasparza tadAdhikyavatI graahyaa| atra sarveSAmadhikAra ityuktaM tatraiva "sarveSAmeva varNAnAmadhikAro'sti mahte / madbhaktastu vizeSeNa karttavyaM matparAyaNaiH // iti / atha vratagrahaNaprakArastatraiva "nRsiMha ! devadevasya tava janmadine zubhe / upavAsaM kariSyAmi sarvabhogavivarjitaH // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #217 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 181 iti saMkalpaM madhyAhne kRtvA, paradine snAtvA punardevaM sampUjya prArthayet - " nRsiMhAcyuta ! deveza ! lakSmIkAnta ! jagatpate ! anenArcA pradAnena saphalAH syurmaneArathAH || madvaMze ye narA jAtA ye janiSyanti cApare / tA~stvamuddhara deveza ! duHsahAdbhavasAgarAt // zrInRsiMha ! ramAkAnta ! bhaktAnAM bhayanAzana ! | kSIrAmbunidhivAsI tvaM cakrapANe ! janArdana ! | vratenAnena deveza ! bhuktimuktiprado bhava / " iti / tatastAM pratimAM brAhmaNAya dadyAt / yogavizeSeNekaM prazastetyuktaM tatraiva "svAti nakSatrasaMyoge zanivAre ca madvratam / siddhiyogasya saMyoge vaNije karaNe tathA / puMsA saiAbhAgyayogena labhyate daivayogataH / " iti / idaM nityatratam, "vijJAya mahinaM yastu laGghayetpApakRnnaraH / sa yAti narake ghore yAvaccandradivAkarau // " ityaniSTazruteH / zrAvaNa zuklacaturdazI rAtrivyApinI grAhyetyuktaM prAk / bhAdrazuklacaturdazyAmanantatratamuktaM bhaviSye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #218 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 182 tithyarka: " tathA bhAdrapadasyAnte caturdazyAM dvijottamaH / paurNamAsyAH samAyoge vrataM cAnantayaM caret // " iti / trodayavyApinI grAhyA, "udaye trimuhUrtApa grAhyAnantatra te tithiH / " iti / mAdhavoktaH / " muhUrttamapi cedrAdre paurNamAsyAM caturdazI / sampUrNA tAM vidustasyAM pUjayedviSNumavyayam // " iti / skAndAcca / atazca pUrNimAyuktAyAmudayakAlavyApinyAM caturdazyAmanantavrataM kAryamiti siddham | dinadvaye udayavyApitve sampUrNasvAt pUrvaiva, dinadvaye udayAvyApitve'pi pUrvA, madhyAhne sattvAt / Azvina kRSNa caturdazyAM zastrAdihatAnAmeva zrAddhamuktaM kAlAdarze"zrAddhaM zastra hatasyaiva caturdazyAM mahAlaye" / iti / nAgarakhaNDe'pi "apamRtyurbhavedyeSAM zastra mRtyurathApi vA / zrAddhaM teSAM prakartavyaM caturdazyAM narAdhipa !" || iti / kArtika kRSNacaturdazyAM candrodayavyApinyAmabhyaGgasnAnaM kAryam / taduktaM hemAdrau bhaviSye-- " zrazvayukRSNapakSasya caturdazyAM vidhUdaye / tilatailena kartavyaM snAnaM narakabhIruNA ||" iti // atrAzvineAmAnto bAdhyaH sUryodayavyApinyAmapyuktaM hemAdrinirNa yAmRtayeorbhaviSye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #219 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: " kArtika kRSNapakSe tu catudazyAminAdaye / avazyameva karttavyaM snAnaM narakabhIruNA ||" iti / 'ina' sUryaH / kecitvinapadasya candre lakSaNetyAhuH, tanmandam ; lakSaNAyAM bhAnAbhAvAt / apare tu inazcandra iti vyAcakhyustadapyazuddham, inazabdasya sUryavAcitvAt / gauDAstu sUryodayavyApinyAM kurvanti snAnam / - atra kecidAhuH-sUryodayo gauNakAlaH, mukhyakAlottaratvAt / tadevAha maNDana: "svakAlAduttaro gauNaH kAlaH sarvasya karmaNaH / yadvAgAmikriyAmukhyakAlasyApyantarAlavat // gauNa kAlatvamicchanti kecitprAktanakarmaNi / mukhyakAle yadAvazyaM karma kartu N na zakyate // gauNakAle tu kartavyaM gauNo'pyadRzeo bhavet / " 183 'IdRzo ' mukhyakAlasadRza iti / vastutastvayaM gauNakAlA yatra zAstreNa mukhyakAlAtikrame kAlAntaramuktaM tasmin karmaNi bodhyaH, na tu sarvatra kAmye'pi karmaNIti / yattu kecit "tailAbhyaGgaM tathA zayyAM parAnnaM kAMsyabhojanam / kArtike varjayedyastu paripUrNavatI bhavet // " iti pAdmaniSedhAd haviSyaM kArtikavratibhinnaparamityAhuH, tana; Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #220 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: "narakasya caturdazyAM tailAbhyaGgaJca kArayet / anyatra kArtikasnAyI tailAbhyaGgaJca varjayet // " iti tatraiva pratiprasavazruteH | dinadvaye tadvyAptau sAmAnyavacanAt pUrvA, dinadvaye tadvyAptAvapi pUrvA / 184 "pUrvaviddhacaturdazyAM kArtikasya sitetare / pakSe pratyUSasamaye snAnaM kuryAtprayatnataH // " iti skAndAt / atra, "taile lakSmIrjale gaGgA dIpAvalyAzcaturdazIm / labdhveti zeSaH / prAtaH snAnaM tu yaH kuryAd yamalokaM na pazyati // " iti brAhmoktezcAturvarNyasyApyadhikAraH / caturdazImArabhya caturSvapi dineSu kAmyasnAnamuktaM pRthvIcandrodaye brAhme "iSe bhUte ca darze kArttikaprathame dine / yadA svAtistadAbhyaGgasnAnaM kuryAddineodaye || Urje zukla dvitIyAyAM tithaiau yastu zubhe dine / mAnavo maGgalasnAyI naiva lakSmyA viyujyate // dIpairnIrAjanaM tatra saiSA dIpAvalI smRtA / " iti / snAne'pAmArgabhrAmaNamuktaM brAhme - "abhyaGgasnAnamadhye tu narakasya kSayAya vai / apAmArgasya patrANi bhrAmayecchira se|pari ||" Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #221 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka : "zrabhyaGgastrAnamadhye tu narakasya kSayAya vai / apAmArgastha patrANi bhrAmayecchira sopari" || iti / madanarane pAdme'pi - " apAmArgamatheo tumbI papunnADamathAparam / bhrAmayetsnAnamadhye tu narakasya kSayAya vai / / " iti / mantra : "sitAleoSTasamAyukta ! sakaNTakadalAnvita ! | hara pApamapAmArga ! bhrAmyamANaH punaH punaH // " iti / atra tarpaNamuktaM bhaviSye " tatazca tarpaNaM kAryaM dharmarAjasya nAmabhiH | yamAya dharmarAjAya mRtyave cAntakAya ca // vaivasvatAya kAlAya sarvabhUtakSayAya ca / audumbarAya danAya nIlAya parameSThine || vRkodarAya citrAya citraguptAya te namaH / " iti / etattarpaNa' savyenApasavyena vA kAryam, "yajJopavItinA kAryyaM prAcInAvItinA'thavA / devatvaM ca pitRt ca yamasya syAd dvirUpatA" || iti tatraivAktaH / idaM ca tarpaNaM jIvatpitrApi kAryam / taduktaM pAdme" jIvatpitApi kurvIta tarpaNaM yama bhISmayeoH / kRSNaistilaistathA cAnyaiH kuryAttarpaNamicchayA // " iti / 24 185 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat - www.umaragyanbhandar.com Page #222 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH anyaiH zuklaiH / devatvapakSe zuklatilaiH, pitRtvapakSe kRSNatilairiti bodhyam / bhISmatarpaNaM mAghazuklASTamyAmuktam / laiGga vizeSaH "tataH pretacaturdazyAM bhojayitvA tapodhanAn / dAnaM datvA tu tebhyastu yamalokaM na gacchati // " iti / asyAM pradoSasamaye dIpadAnaM kAryam / taduktaM bhaviSye "tataH pradoSasamaye dIpAna dadyAd manoramAn / brahmaviSNuzivAdInAM bhavaneSu maTheSu ca // prAkArodyAnavIthISu prataulIniSkuTeSu ca / mandurAsu viviktAsu hastizAlAsu bhUrizaH // " "vAjizAlA tu mandurA" itymrH| idaM dIpadAnaM saMlagna kAryam / taduktaM jyotirnibandhe nAradena-- "iSAsita caturdazyAmindukSayatithAvapi / UrjAdA svAtisaMyukta tadA dIpAvalI bhavet // kuryAtsaMlagnametacca dIpotsavadinatrayam / " iti / atra yamalokadarzanAbhAvakAmA narakacaturdazyAM snAsye---iti saGkalpya, kRtAbhyaGgaH snAtvA kRtanityakriyo'nantaraM yamatarpaNaM kariSye--iti saGkalpaM kRtvopavItI zuklatilaiH prAcInAvItI cet kRSNatilairyamaM dharmarAja mRtyumantakaM vaivasvataM kAlaM sarvabhUtakSayamaudumbaraM dannaM nIlaM parameSThinaM vRkodaraM citraguptaM tarpayAmIti Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #223 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 187 caturdazanAmabhiryamaM santarpya, yathAkAlaM tapodhanAn bhojayitvA, svayaM ca bhuktvA pradoSasamaye dIpAn dadyAt / uktasthaleSviti prayogaH / kArttikazuklacaturdazI vaikuNThacaturdazI iyamaruNodayavyApinI grAhyA / taduktaM sanatkumArasaMhitAyAm - "varSe vai hemalambAkhye mAsi zrImati kArttike / zuklapakSe caturdazyAmaruNAbhyudayaM prati // mahAdevatiyA brAhme muhUrte maNikarNike / snAtvA vizvezvaro devyA vizvezvaramapUjayat || saMkSepaM jyotiSastasya pratiSThAkhyaM tadA'karot / svayameva svamAtmAnaM caran pAzupatavratam // " iti / vratamityaneneApavAsa ucyate, "tataH prabhAte vimale kRtvA pUjAM mahAdbhutAm / daNDapANermahAnAni vane'smin kRtapAraNaH ||" iti vacane pAraNAzabdazravaNAt / asyAM zrIvizvezvara darzanAnmuktiruktA kAzIkhaNDe -- "kArttikasya caturdazyAM vizvezaM yo vilokayet / snAtvA cAttaravAhinyAM na tasya punarAgatiH // " iti / mArgazIrSa zuklacaturdazI pizAcameocanI / asyAM pizAcamocana - tIrthayAtroktA kAzIkhaNDe - Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #224 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 185 tithyarka: " mArgazuklacaturdazyAM kapardIzvarasannidhau / snAtvA'nyatrApi maraNAnna paizAcyamavAyuH || imAM sAMvatsarI yAtrAM ye kariSyanti mAnavAH / tIrthapratigrahAt pApAnnistariSyanti te dvijAH // " iti / mAghakRSNacaturdazyAM kRtyamAha hemAdrau yamaH - "arkAbhyudite kAle mAghakRSNa caturdazI / snAtaH santarpya tu yamaM sarvapApaiH pramucyate // " iti / atra jIvatpitRkasyApyadhikAra ityuktaM prAk / mAghazukla caturdazI raTantyAkhyA / asyAM kRtyamuktaM brahmapurANe - "mAghazuklacaturdazyAM viSNordehAnmarIcayaH / nizca rustilakAkArAH zatazo'tha sahasrazaH // abhyudite kA satsu tArAMzukeSvapi / rAjA ca tatra sampUjyA yamaH malaya bhAskaraH || " tathA 1 "sarvAGgasandhisambhUtA nadyo viSNozca tatra vai / aruNodayavelAyAmAraTantyo'pi nityazaH // tatropoSya trayodazyAM samprApte tu nizAkSaye / snAtvA pUjya jagadbharttA hariH, pUjyAzca tArakAH // or as tIrthAni devatAH pitarastathA / vahniH pUjyazca bhagavAn ghRtAktaistilataNDulaiH // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #225 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: namaH praNavasaMyuktAn satilAMzca jalAJjalIn / yamAya sapta pitre ca dharmarAjAya sapta ca // mRtyave sapta deyAzca tathA saptA'ntakAya ca / vaivasvatAya saptAnyAn sapta kAlAya vai bahiH // saptadeyAzca vidhivat sarvaprANaharAya ca ||" iti / evamekeAnapaJcAzada jalayo bhavanti / tathA "kasaraM bheojanIyAzca brAhmaNAstadanantaram / zrAddhaM datvA pitRbhyazva vimuktaH sarvapAtakaiH || tato vitatya bandhubhyaH kRsaraM bhakSayet svayam |" iti atha phAlgunakRSNa caturdazI zivarAtriH / zivarAtrivinirNayo mayA sudhiyAM prItivivarddhanAcitaH / kriyate gurudiSTavartmanA matamAsthAya gurorgarIyasaH // tatra zivarAtrizabdo nirmathyanyAyena yogarUDhaH / tatpuruSasamAsena yogena pravartamAnaH zabdo rUDyA mAghakRSNacaturdazIrUpe kAlavizeSe niyamyate / tatsvarUpaM skAnde "mAghasya kRSNapakSa yA tithizcaiva caturdazI / zivarAtriH samAkhyAtA sarvapApaniSUdanI // " iti / kAmikespi - "mAghamAse site pakSe vidyate yA caturdazI / * zivarAtristu sA jJeyA sarva puNyazubhAvahA ||" iti / * Adarzapustake - 'zivarAtriH syAtsarvapuNyazubhAvahA' pATho'sti / 186 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #226 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 160 tithyarkaH iyaM nizIthavyApinI grAhayA / taduktamIzAnasaMhitAyAm "mAghakRSNacaturdazyAmAdidevo mahAnizi / zivaliGgamabhUttatra koTisUryasamaprabham / / tatkAlavyApinI grAhayA zivarAtrivate tithiH / vyApyArddharAtraM yasyAM tu labhyate yA caturdazI // tasyAmeva vrataM kArya matprasAdArthi bhijanaiH / pUrvedhurvA paredhuvA mahAnizi caturdazI // vyAptA sA dRzyate yasyAM tasyAM kuryAd vrataM nrH|" iti / atra mahAnizAzabdena madhyamayAmayormadhyamucyate, "mahAnizA tu vijJeyA madhyaM madhyamayAmayoH / " iti vAkyAt / nAradasaMhitAyAmapi "addharAtrayutA yatra mAghakRSNA caturdazI / zivarAtri vrataM tatra seo'zvamedhaphalaM labhet // " iti / dinadvaye nizIthavyApinyavyApinI ceduttaraiva / taduktaM mAdhavIye kAmikasmRtyantarayoH "AdityAstamaye kAle asti cedyA caturdazI / zivarAtrivataM tatra so'zvamedhaphalaM labhet // pradoSavyApinI grAhayA zivarAtricaturdazI / rAtrI jAgaraNaM yasmAttasmAttAM samupoSayet // " iti / atra pradoSavedhastatraiva vAyupurANe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #227 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: " trayodazyastage sUrye catasRSveva nADiSu / bhUtaviddhA tu yA tatra zivarAtrivrataM caret // " iti / 1-81 pUrvedyureva pradoSanizIthobhayavyAptau pUrvA, " trayodazI yadA devi ! dinabhuktipramANataH / jAgare zivarAtriH syAnnizi pUrNA caturdazI ||" iti / hemAdridhRtaskAndAt / dinabhuktirastamayaH / paredyarevobhayavyAptau paraiva, "nizAdvaye caturdazyAM pUrvA tyAjyA parA zubhA / " iti kAmikAt / yadA pUrvedyurnizIthavyAptiH paredyuH pradoSavyAtistadA pUrvaiva, " pUrvaviddhA tu karttavyA zivarAtrirvalerdinam / mAgha phAlgunayeormadhye asitA yA caturdazI || anaGgena samAyuktA karttavyA sA sadA tithiH / arddharAtrAtpurastAccejjayAyogo yadA bhavet // pUrvaviddhaiva karttavyA zivarAtriH zivapriyaiH / " iti mAdhavaparita skAndanAgarakhaNDapurANebhyaH / hemAdrimadana tu 'arddharAtrAd' ityasmAdeva vacanAdinadvaye nizIthavyAptau pUrvetyAhatuH / asAveva nirNayo mAsazivarAtrAvapi jJeyaH / yattu nirNayAmRtakAraH pradeoSavyApinI grAhyetyetadvAkyaM pramANIkRtya sarvApi zivarAtriH pradoSavyApinyeva grAhyetyAha tadasamaJjasam Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #228 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 1-82 sarveSAM nizIthavyAptinirNAyakavacanAnAM vaiyarthyApAtAt / pradopavAkyasya codAhRtarItyeopapattezca / asmin vrate sarveSA - madhikAraH / "zivarAtri vrataM nAma sarvapApapraNAzanam / cANDAlamanuSyANAM bhuktimuktipradAyakam // " iti hemAdridhRtezAna saMhiteAkta: / idaM vrataM nityamityuktaM skAnde"parAtparataraM nAsti zivarAtriH parAtparam / na pUjayati bhaktayezaM rudraM tribhuvanezvaram // janturjanmasahasreSu bhramate nAtra saMzayaH / " ityaniSTazruteH / " mama bhaktastu yo devi ! zivarAtrimupoSakaH / zivaJca pUjayitvA yo jAgarti ca caturdazI || mAtuH payodhararasaM na pivet sa kadAcana / gaNatvamakSayaM divyamakSayyaM zivazAsanam // sarvAn bhuktvA mahAbhogAn mRto bhuuye| na jAyate / " iti tatraiva phalazravaNAt kAmyazca / - atra nityatrate pUjaiva pradhAnam, pUrvoktAniSTavAkyayeAH pUjAmAtragrahaNAt / kAmyavratavidhAyakavAkyeSu tritayagrahaNAt kAmyavrate upavAsajAgaraNapUjAH pradhAnam / prativarSe kAmyasyAsyAvadhirukto mAdhavIye IzAnasaMhitAyAm - Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #229 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 163 tithyarkaH "evametad vrataM kuryAtpatisaMvatsaraM vratI / dvAdazAbdikametatsyAccaturvizAbdikaM tu vA // " iti / iyaM yogavizeSeNAtiprazastetyuktaM mAdhavIye skandapurANe "mAghakRSNacaturdazyAM ravivAro yadA bhavet / bhaumavAro bhaveddevi ! karttavyaM vratamuttamam / / zivayogasya yoge ca tadbhaveduttamottamam / " iti / atra kRttivAsezvarArcA'pyuktA tatraiva "kRttivAsezvaraM liGgamarcayanti zivaM zubham / te yAnti paramasthAnaM sadA zivamanAmayam // " iti / atra umAsahitaM zivaM pUjayet / pUjA ca rAtrau prahare prahare kAryA, "karttavyA yAmapUjA ca snAnaM paJcAmRtena ca / " iti skAndAt / idaM ca vrataM pAtakAdimokSakAmanAyAM pratimAsaM kAryam / taduktaM madanaratne skandapurANe "pratimAsaM kAryamityupakramyayataH prati caturdazyAM pUjA yatnena me kRtA / tathA jAgaraNaM rAtrau sannidhau me kRtaM tadA // tena karmavipAkena muktA'sau pAtakena ca / " iti / kAmyamAsazivagatrivratasya grahaNakAlAvadhivatahemAdrau skAnde "AdI mArgazire mAsi dIpotsavadine'pi vaa| gRhNIyAnmAghamAse vA dvAdazaivamupoSayet // evaM dvAdazavarSe tu dvAdazaiva tapeAdhanAn // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #230 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: pakSAntaram - " sarvakAmapradaM kRSNa caturdazyAM zivavratam / 1-64 zrAmantrayeti zeSaH / tatraiva ityupakramya - caturdazAbdaM karttavyaM zivarAtrivataM zubham / " iti saMkSepaH / vArSikazivavratAnuSThAnaprayogaM athAtra sarvalokopakArArtha vadAmaH / tatra yadyapi bhUyAMsaH prakArA dRzyante, tathApi pramANIbhUta zivarahasyasaMvAdI tAvatprakAra: pradarzyate "vinA bhasmatripuNDreNa vinA rudrAkSamAlayA | pUjito'pi mahAdevA na syAttasya phalapradaH // tasmAnmRdA'pi karttavyaM lalATe ca tripuNDrakam / " iti liGgapurANAt tripuNDrarudrAkSamAlAnvito mAsapakSAdyullikhya zrIsadAzivacaraNa padmaparAgasArUpyakAmo'haM mahAzivarAtrau vArSikaM zivarAtrivrataM kariSye iti prAtaH saGkalpya mantrAn paThet / nUtanate tu nUtanamiti vizeSaH / mantrAstu- "zivarAtrivrataM hyetat kariSye'haM mahAphalam | nirvighnamastu me cAtra tvatprasAdAjjagatpate ! || caturdazyAM nirAhAro bhUtvA zambho'pare'hani / bhokSye'haM bhuktimuktyarthaM zaraNaM me mahezvaraH // " iti / tato rAtrau pUrvayAme zivapUjanaM kariSye - iti saGkalpya saJjAta ---------------------- Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #231 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 165 pratiSThaliGga zivaM mUlamantraNa 'tryambakam' iti vaidikena vA dugdhAbhiSekapUrvakamAvAhanAdiSoDazopacArairarcayet / pUrvapUjAyAmarghyadAne mantra: "zivarAtrivataM deva ! pUjAjapaparAyaNaH / karomi vidhivadattaM gRhANArya mahezvara ! " iti / tatastatkathAH zrutvA dvitIyayAme dadhyabhiSekapUrvakaM prAgvadarca yet / arghyadAne mantraH "namaH zivAya zAntAya sarvapApaharAya ca / zivarAtrau dadAmyayaM prasIda umayA saha // " iti / pUrvavatkathAH zrutvA tRtIyayAme ghRtAbhiSekapUrvakaM prAgvadarcayet / adhye mantraH "duHkhadAridrayazokena dagdho'haM pArvatIpate ! / zivarAtrau dadAmyaya'mumAkAnta ! gRhANa me // " iti / caturthe tu yAme maJcabhiSekapUrvakamarcayet / arghyapradAne mantraH "mayA kRtAnyanekAni pApAni hara zaGkara ! / zivarAtrau dadAmyaya'mumAkAnta ! gRhANa me // " iti / tataH pUjAnte "bhavAya bhAnAzAya mahAdevAya dhImate / rudrAya nIlakaNThAya zivAya zazimAline // ugrAyogrAghanAzAya bhImAya bhavarUpiNe / IzAnAya namastubhyaM pazUnAM pataye namaH // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #232 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 196 tithyarkaH caturthyantairnAmabhirvilvapatrANi samarcayet / evaM rAtrimativAhya upasi vrataM samarpayet / tatra mantraH "avighnena vrataM deva ! tvatprasAdAt samApitam / kSamasva jagatAM nAtha ! trailokyAdhipate ! hara ! // yanmayA'dya kRtaM puNyaM tadrudrasya niveditam / tvatpasAdAnmahAdeva ! vratamadya samarpitam // prasanno bhava me zrIman ! sadgatiH pratipAdyatAm / tvadAlokanamAtreNa pavitro'smi na saMzayaH // " iti / tato dvitIye'hni snAtvA kRtanityakriya ekAdaza vidhAn azakto yathAsAmarthya bhojayitvA, "saMsAraklezadagdhasya vratenAnena zaGkara ! / prasIda sumukhA nAtha ! jJAnadRSTiprado bhava // " iti deva samprArthya putramitrAyanvitaH pAraNaM kuryAt / yadA pratiSThitaM liGgaM nAsti tadaivaM prakAraH harAya nama iti mRdamAnIya, tAM saMzodhya, mahezvarAya nama iti liGga vidhAya, zUlapANaye nama iti ziva ! iha supratiSThitA bhaveti pratiSThApya, "dhyAyennityaM mahezaM rajatagirinibhaM cArucandrAvataMsaM ratnAkalpojjvalAGgaM parazumRgavarAbhItihastaM prasannam / padmAsInaM samantAtstutamamaragaNairvyAghrakRtti vasAnaM vizvAcaM vizvavIja nikhilabhayaharaM paJcavakAM trinetram // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #233 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH iti dhyAtvA pUrvoktaprakAreNa pUjayedityalaM vistRtidhArayA / pAraNaM tUrvaritacaturdazyAmeva kaarym| taduktaM mAdhavIye skandapurANe "upoSaNaM caturdazyAM caturdazyAM ca pAraNam / kRtaiH sukRtalakSazca labhyate yadi vA na vA // brahmANDodaramadhye tu yAni tIrthAni santi vai / saMsnAtAni bhavantIha bhUtAyAM pAraNe kRte // tithInAmeva sarvAsAmupavAsavratAdiSu / tithyante pAraNaM kuryAdvinA zivacaturdazIm // " iti / yattu "janmASTamI rohiNI ca zivarAtristathaiva ca / pUrva viddhaiva kartavyA tithimAnte ca pAraNam // " iti, yacca skAnde "kRSNASTamI skandaSaSThI zivarAtricaturdazI / etAH pUrvayutAH kAryAstithyante pAraNaM bhavet // " iti tatpAraNAkAle caturdazyalAbhaparam / atha caturdazyAmupavAsaH kedArakuNDodakapAnaM ca kAryamityuktaM skandapurANe "caitrakRSNacaturdazyAmupavAsaM vidhAya ca / kedArodakapAnazca tathA tatra phalaM labhet / / " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #234 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 188 tithyarka: caturdazI zanivAreNa siddhA, ravivAreNa viruddhA | yoginyatra pazcimAyAm / iti caturdazI nirNItA / thamA nirNIyate / sA vratAdAvuttarA grAhyA, yugmavAkyAt / upavAse'pyayameva nirNayaH, "amAvAsyA tRtIyA ca tA upoSyAH parAnvitAH / " iti smRteH / iyaM somavArayuktA kapilAtIrthe zrAddhAdAvatiprazastA, "mAseAmasamAyoge zrAddhaM yadyatra labhyate / tIrthe kapiladhAre'smin gayAyAM puSkareNa kim // divyantarikSabhUtAni yAni tIrthAni sarvazaH / tAnyatra tvavatiSThanti darze se madinAnvite ||" iti kAzIkhaNDeoktaH / zaGkhasmRtAvapi - " zramAvAsyA tu somena saptamI bhAnunA tathA / caturthI bhUmiputreNa seomaputreNa cASTamI || catasrastithayastvatAH sUryagrahaNasannibhAH / snAnaM dAnaM tathA zrAddhaM sarva tatrAkSayaM bhavet // " iti / amAyAH sAmAdiyoge puSkarasaMjJoktA hemAdrau zrImahAbhArate - " mA sAme tathA bhaiaume guruvAre yadA bhavet / tattIrthaM puSkaraM nAma sUryaparvazatAdhikam // " iti / zAtAtapa: -- "amAvAsyA somavAre sUryavAre ca saptamI / aGgArakadine prApte caturthI vA caturdazI || Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #235 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 16 tatra yaH kurute karma zubhaM vA yadi vA'zubham / paSTivarSasahasrANi karttA tatphalamaznute // " iti / atha kRSNapratipadAdijyeSThAmAyAM vaTasAvitrIvratamuktaM bhaviSye "amAyAM ca tathA jyeSTha vaTamUle mahAsatI / / trirAtropopitA nArI vidhinA'nena pUjayet // " iti / idaM kAnyakubjeSu prasiddham / tacca pUrva viddhAyAmeva kAryam, "bhUtaviddhA na karttavyA amAvAsyA ca pUrNimA / varjayitvA narazreSTha ! sAvitrIvratamuttamam // " iti brahmavaivartAt / bhAdrAmAyAM darbhasaMgrahaH kAryaH, "mAse nabhasyamAvAsyA tasyAM darbhAccayo mataH / ayAtayAmAste darbhA viniyojyAH punaH punaH // " iti haariitoktH| nabhaH zrAvaNaH / sa ca darzAnto bodhyaH / 'ayAtayAmAH' agatarasA ityarthaH / pUrNimAntamAsenA''zvinAmAyogavizeSeNa gajacchAyetyuktaM vAyupurANe "haMse haMsasthite yA tu amAvAsyA karAnvitA / sA jJeyA kuJjaracchAyA iti baudhAyano'bravIt // " 'hasaH sUryA hastanakSatraM ca / atra zrAddhaM prazastamityuktaM prAk / kArtikAmAyAmabhyaGgasnAnaM kRtvA alakSmoparihArAya sveSTadevatAM pUjayedityuktaM kAlAdarza "pratyUSe azvayugdarze kRtAbhyaGgAdimaGgalaH / bhaktyA prapUjayedevImalakSmIvinivRttaye // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #236 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 200 tithyarkaH atra kRtyAntaraM hemAdrAvAdityapurANe-- "evaM prabhAtasamaye amAyAzca narAdhipa ! / snAtvA devAn pitana bhaktayA sampUjyA'dha praNamya ca // kRtvA tu pArvaNazrAddhaM dadhikSIraghRtAdibhiH / divA tatra na bhoktavyamRte bAlAturAjjanAt // pradoSasamaye lakSmI pUjayitvA yathAkramam / dIpavRkSAstathA kAryAH zaktyA devagRheSu ca / brAhmaNAn bhojayitvA'dA saMbhojya ca bubhukSitAn // alaGkatena bhoktavyaM navavastropazobhinA / " yattu "bhUtASTamyArdivA bhuktvA rAtrau bhuktvA ca parvaNi / ekAdazyAmahArAnaM bhuktvA cAndrAyaNaM caret // " ityanenAmAyAM bhojanaM rAtrau niSiddham, tad rAgamAptaM na vaidham ; vidhispRSTe niSedhAnavakAzAt / iyameva rAtriH sukhraatriH| atra sarvadevAnAM sukhazayanamuktaM tatraiva "amAyAM caiva devAstu kAttike mAsi kezavAt / abhayaM prApya suptAstu sukhaM kSIrodasAnuSu / lakSmIrdai tyadavAnmuktA sukhaM suptA'mbujodare / ato'rtha vidhivat kAryA tuSTya tu sukhasuptikA // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #237 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 201 vizeSo brAhme "arddharAtre bhramatyeva lakSmIrAzrayituM gRhAn / ataH skhalaGkatA liptA dIpairjAgrajjanotsavAH / / sudhAdhavalitAH kAryAH puSpamAlopazobhitAH / " iti / atra nizIthottaramalakSmIniHsAraNamuktaM nirNayAmRte bhaviSye "evaM gate nizIthe tu jane nidrArddha locane / tAvannagaranArIbhistUryaDiNDimavAdanaiH / / niSkASyate prahRSTAbhiralakSmIH svagRhAGgaNAt |"iti / iyaM pradoSavyApino grAhyA, karmakAlatvAt / dinadvaye tadvayAptAvuttarA, sAmAnyanirNayAt / ubhayadine tadvyAptyabhAve'rddharAtravyApinI grAhyA, lakSamyA gmnkaaltvaat| asyAmeva kedAragaurIvrataM kAryam , "AzvinasyAsite pakSe amAvAsyA yadA bhavet / tasyAM vratAmedaM kArya yathoktaM zambhunA purA // " iti padmapurANAt / iyamatra sAmAnyanirNayAduttarA graahyaa| mAghAmAyAM brAhmaNaM sampUjya navanItadhenu brAhmaNAya dadyAdityuktaM nirNayAmRte brahmapurANe "amAyAM mAghamAsasya pUjayitvA pitAmaham / gAyatryA sahitaM devaM vedavedAGgabhUSitam / / navanItamayIM dhenu brAhmaNAya nivedayet / " iti / 26 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #238 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: yogavizeSeNA'rddhAdaya ukto hemAdrau skAnde"mAghAmAyAM vyatIpAte Aditye viSNudaivate / arddhAdayaM tamityAhuH sahasrArkagRhaiH samaH // " iti / madanaratne bhArate'pi - 202 "mArkapAtazravaNairyuktA cetpuSyamAghayeoH / adayaH sa vijJeyaH koTisUryagrahaiH samaH // divaiva yogaH zasto'yaM na tu rAtrau kadAcana / " iti / divaivetyarddha nirNayAmRta eva paThitaM nAnyagrantheSu / atra dAnamuktaM skAnde "ye tu samprApte sarva gaGgAsamaM jalam / zuddhAtmAno dvijAH sarve bhaveyurbrahmasammitAH // yatkiJcit kriyate dAnaM merusannibhamidhyate / catuHSaSTipalaM mukhyamamatraM tatra kArayet // catvAriMzatpalaM vA'tha paJcaviMzatimeva ca / nidhAya pAyasaM tatra padmamaSTadalaM likhet // padmasya karNikAyAM tu karSamAtraM suvarNakam / tadabhAve tadarddha vA tadarddha vApi kArayet / / kRtvA tu taNDulaiH zuddhaiH padmamaSTadalaM zubham / matraM sthApayettatra brahmaviSNuzivAtmakam // teSAM prItikarArthAya zvetamAlyaiH suzobhanaiH / vastrAdibhiralaGkRtya brAhmaNAya nivedayet // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #239 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: ---- dAne mantra: " sauvarNa pAyasAmatraM yasmAdetattrayAtmakam / AvayostArakaM yasmAttadgRhANa dvijottama ! || " 'amatram ' pAtram / "samudramekhalAM pRthvIM samyag datvA tu yatphalam | tatphalaM labhate martyaH kRtvA dAnamamatrakam // " iti / hemAdrau skAnde tu vizeSa: "brahmaviSNumahezAnAM sauvarNa palasaGkhyayA / pratimAstu prakarttavyA tadarddhana dvijottama ! // sAyaM zatatrayaM zambhordroNAnAM tilaparvatAH / " 'zambhoH' brahmaNaH / "karttavyA parvatA viSNurudrayAH pUrva saMkhyayA / zayyAtrayaM tataH kuryAdupaskarasamanvitam // madhyAhna e tu naraH snAtvA zucirbhUtvA samAhitaH / tilaparvatamadhyastha pUjayed devatAtrayam // brahmaviSNuzivaprItyai dAtavyaM tu gavAM trayam / hiraNyabhUmidhAnyAdidAnaM vibhavasArataH // devatAtrayamuddizya karttavyaM bhaktizaktitaH / etatsarvaM brAhmaNebhyo dAtavyaM ca prayatnataH // | " iti / atha yasyAM kasyAmamAyAM yogavizeSaiH pAribhASiko vyatIpAta ukto bhArate 203 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #240 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: "zravaNAzvidhaniSThArdrA nAga devatamastakaiH / amA ced ravivAreNa vyatIpAtaH sa ucyate // tatra japtaM hutaM dattaM sarva koTiguNaM bhavet // " 'nAgadaivatam ' AzleSA | 'mastakam' mArgazIrSam / cAndramAghAmAvAsyA yugAdiH, "paJcadazI mAghamAse" iti vacanAt / cAndraphAlgunAmA manvAdiH, " phAlgunasya tvamAvAsyA" iti pUrvoktavAkyAt / mA guruvAreNa siddhA, zanivAreNa viruddhA | yoginyatrai zAnyAm / ityamA nirNItA | 204 atha paurNamAsI nirNIyate / bhaviSyottaraM - " paurNamAsI mahArAja ! somasya dayitA tithiH / pUrNo mAsA bhaved yasmAt paurNamAsI tataH smRtA // " iti / sA sAvitrIvyatiriktA paraiva / taduktaM brahmavaivarte"bhUtaviddhA na karttavyA darza: pUrNA kadAcana / varjayitvA munizreSTha ! sAvitrIvratamuttamam // " iti / yattu " caturdazyA ca pUrNimA" iti yugmavAkyam, tat sAvitryAdivrataviSayam / atra hemAdrimAdhavamatayorvipratipattiH / * hemAdrimate sAvitrI tamantareNa zramApUrNime pare bhavatA na pUrvadine'STAdazanADImita caturdazI sattve'pavAdaH / mAdhavamate pUrvadine'STAdazanADImitacaturdazIsattve sAvitrIvate'pi pare bhavatA'mAvAsyA - pUrNima, "bhUto'STAdazanADIbhirdUSayatyuttarAM tithim / " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat ------ www.umaragyanbhandar.com Page #241 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 205 iti skAndoktadUSaNa dUSitatvAt / tadidaM mAdhavamataM rItikA bharaNavadApAtaramaNIyam / hemAdrimataM suvarNasvarNAbharaNavad ramaNIyam / tathAhi- "nAgaviddhA na karttavyA SaSThI caiva kadAcana / ekAdazI na karttavyA dazamIsaMyutA vibho ! // bhUtaviddhA na karttavyA darzaH pUrNA kadAcana / " ityasya zeSo'yam, "nAgo dvAdazanADIbhidi kapaJcadazabhistathA / bhUto'STAdazanADIbhidUSayatyuttarAM tithim // " iti lAghavAt / tathA ca yatra bhUtaviddhA niSiddhA tatraivAya vizeSavidhirbhavati, na tu sAvitrIvrate / so'pi karmakAlavyAptizAstraudAsInya iti na mAdhavamatadUSaNa nistAraH / asyAmapyamA - vAsyAvacchrAddhaM nityam, "amAvAsyAvyatIpAtapaurNamAsyaSTakAsu ca / vidvAn zrAddhamakurvANo narakaM pratipadyate // " iti pitAmaheokteH / taccA'piNDaka N kAryam / tadAha nirNayadIpe garga : " paurNamAsISu sarvAsu niSiddhaM piNDapAtanam / varjayitvA proSThapadIM yathA darzastathaiva sA // " iti / atha caitra paurNamAsyAM damanena zivapUjoktA vAyavIye Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat - www.umaragyanbhandar.com Page #242 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "saMvatsarakRtArcAyAH sAphalyAyA'khilAn surAn / damanenArcayeddevaM vizeSeNa sadAzivam // " iti / iyaM mandAdivAreNAtizastetyuktaM brahmapurANe "mande vArke gurau vApi vAreveteSu caitrikI / tatrA''zvamedhikaM puNyaM dAnena labhate naraH !" iti / iyaM manvAdiH, pUrvoktavacanAt / vaizAkhyAM vaizAkhabatinAM vaizAkhodyApanamuktaM padmapurANe "mAsamekaM bahiH snAtvA nadyAdA vimale jale / ekAdazyAM ca dvAdazyAM paurNamAsyAmathApi vA / upoSya niyato bhUtvA kuryAdudyApanaM tataH / maNDapaM kArayedAdA kalazaM tatra vinyaset // niSkeNa vA tadardaina tadarbhAHna vA punaH / zaktyA vA kArayeddevaM sauvarNa lakSaNAnvitam // lakSmIyutaM jagannAthaM pUjayedAsane budhaH / bhUSaNaizcandanaiH puSpairdIpainaivedyasaJcayaiH / / evaM sampUjya vidhivad rAtrI jAgaraNaM caret / zvobhUte kRtamaitro'tha grahavedyAM grahAn yajet // homaM kuryAt prayatnena pAyasena vicakSaNaH / tilAjyena yavairvApi sarvairvApi svazaktitaH // aSTottarasahasra vA zatamaSTottarantu vA / pratadviSNuranenaiva idaM viSNuranena vA // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #243 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 207 tithyarkaH vratasampUrti siddhyartha dhenumekA payasvinIm / pAdukopAnahacchatraM gurave vyajanaM tathA // zayyAM svopaskarAM dadyAd dIpikA darpaNaM tathA / brAhmaNAn bhojayet triMzat tebhyo dadyAcca dakSiNAm // kalazAna jalapUrNAMstu tebhyo dadyAd yavAMstathA / / evaM kRte mAdhavasya udyApanavidhI shubhe| phalamApnoti sakalaM viSNusAyujyamApnuyAt // " iti / yadA vaizAkho malamAsastadA tasminnevArabdhaM malamAsAt prAga yatkAmyamasamApitam-'samprApte malamAse'pi tatsamApyamasaMzayam / " asmAtkANvagRhyAtsamApanIyamiti hemaadrimdnaavaahtuH| asyAmeva zRtAnnaM cAdakumbhaM dharmarAnapItaye deyamityuktaM jAbAlinA "zRtAnnamuda kumbhaJca vaizAkhyAJca vizeSataH / nirdizya dharmarAjAya godAnaphalamApnuyAt // " iti / 'zRtam' pakvam / asyAM kRSNAjinadAnamapyuktaM nirNayAmRte purANasamuccaye "vaizAkhyAM paurNamAsyAM tu vizAkhA tu vishesstH| yastu kRSNAjinaM dadyAt sakhuraM zRGgasaMyutam / / tilaiH pracchAdya vAsAbhiH sarvavastrairalaMkRtam / sasamudraguhA tena sazailavanakAnanA / saptadvIpAnvitA dattA pRthivI nAtra saMzayaH // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #244 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 208 tithyarkaH hemAdrau bhaviSye "kumbhAn svacchajalaiH pUrNAn hiraNyena samanvitAn / vaizAkhe brAhmaNe datvA na zocati kRtAntataH // " iti / jyeSThapaurNamAsyAM sAvitrIvratamuktaM bhaviSye "jyeSThe mAsi site pakSe paurNamAsyAM tathA vratam / cINa purA mahAbhaktyA kathitaM te mayA nRpa ! // " iti / "prtiptpshcmiibhuutsaavitriivrtpuurnnimaa| navamI dazamI caiva nopoSyAH syuH parAnvitAH // " iti brahmavaivartAt, "bhUtaviddhA sinIvAlI na tu tatra vrataM caret / varjayitvA tu sAvitrIvrataM tu zikhivAhana !" iti skAndAcca iyaM pUrva viddhA grAhyA / atra vizeSo bhaviSye "sAvitrIpratimAM kuryAtsauvIM vApi mRNmayIm / sArddha satyavatA sAdhvIM phalanaivedyadIpakaiH // pUjayediti shessH| sAvitryAkhyAnakaM cApi vAcayIta dvijottamaH / rAtrI jAgaraNaM kRtvA prabhAte vimale tataH / / tAmapi brAhmaNe datvA praNipatya kSamApayet / " pratimAdAne mantraH "sAvitrIyaM mayA dattA sahiraNyA mahAsatI / brahmaNaH prINanArthAya brAhmaNa ! pratigRhyatAm / / " iti // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #245 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 206 atra sarvavrateSu kathAdikaM vistarabhiyA noktam, tat zrImAtulakRtavratAkeM draSTavyam / atra vizeSo nirNayAmRte AdityapurANe "jyeSThe mAsi tilAn dadyAtpaurNamAsyAM vizeSataH / so'zvamedhasya yatpuNyAM tatprApnoti na saMzayaH // " iti / viSNurapi "jyeSThI jyeSThAyutA cetsyAcchanopAnatmadAnena naro narAdhipatyamApnoti // " iti / ASADhI kokilAvate sandhyAkAlavyApinI grAhayA, "ASADhapaurNamAsyAM tu sandhyAkAle'pyupasthite / saGkalpayenmAsamekaM zrAvaNe pratyahaM hyaham // snAnaM kariSye niyatA brahmacaryasthitA satI / bhokSyAmi naktaM bhUzayyAM kariSye prANinAM dayAm // " iti bhaviSyAt / vyAsapUjAdau tvaudayikI sArddhatrimuhUrtA grAhayA, "trimuhUrtAdhikaM grAhya parva kSauramamANayoH / " iti vizvezvarapaddhatAvuktatvAt / atraiva bhArabhUtezA'SADhIzayoH pUjA yAtrA ca kAya, "udIcyAM bhArabhUtezamASADhIzaM samarcayet / kRtvA sAMvatsarI yAtrAmanenA jAyate naraH // " 27 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #246 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 210 tithyarpha: iti kAzIkhaNDAt / asyAM zivazayanamuktaM hemAdrI vAmana. purANe "paurNamAsyAmumAnAthaH svapate carmasaMstare / vaiyAdhye ca jaTAbhAraM samudgrathyA'hicarmaNA // " iti / atra viSNuzayanamapyukta kalpatarau yamena--- "kSIrAbdhau zeSaparyaGke ASADhyA saMvizeddhariH / nidrAM tyajati kArttikyAM tayoH sampUjayeddha rim / brahmahatyAdikaM pApaM kSiprameva vyapohati / hiMsAtmakaistu kiM tasya yajJaiH kArya mahAtmanaH // prasvApe ca prabodhe ca pUjito yena kezavaH // " iti / na cASADhasyeyamekAdazI ASADhI, kArtikasyeyamekAdazI kAtikIti vyutpattyA''SADhIkArtikIpadena cASADhakArtikathorekAdazI grAhyeti vAcyam, "ASADhazuklapakSAnte bhagavAn madhusUdanaH / bhogibhoge nijAM mAyAM yoganidrA samApnuyAt // " iti viSNudharmottare pakSAntagrahaNAt / na ca "ASADhazuklaikAdazyAM kuryAtsvApamahotsavam iti pUrvoktaskAndavirodha iti vAcyam, dezabhedena sampradAyabhedena ca vyavasthAsambhavAt / asyAmannAdidAnaM kAryam, "ASADhyAmASADhayutAyAmannapAnAdidAnenAkSayya. mApnoti" iti vissnnukteH| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #247 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 211 atha zrAvaNapaurNamAsI pavitrAropaNAdau pUrvavidvaiva grAhayA, 'zrAvaNI durganavamI' iti bRhdymoktH| asyAmupAkarma kAryam, "adhyAyAnAmupAkarma zrAvaNyAM zravaNena vA / hastenauSadhibhAve vA paJcamyAM zrAvaNasya tu // " iti yaajnyvlkyokteH| 'adhyAyAnAm' vaMdAnAm / "paJcamyAM hastena yuktAyAmupAkarma kAryam" iti hemAdrimatam / apare tu"prAJco hastena yukte'hani paJcamyAM vA" iti vyAcakSate / smRtyarthasAre tu "zrAvaNamAsasya zravaNe vA paJcamyA haste paJcamIhastayoge vA kAryam" ityuktam / oSadhInAM prAdurbhAvAbhAve vaharcakArikAyAm "aSTyApadhayastasmin mAse tu na bhavanti cet / tadA bhAdrapade mAse zravaNena karoti tad // " iti / evaM mUnakAdinA'pyantarite bhAdrapade zravaNena kAryam / tatrApyantarite tu nokarSaH, "vArSikamityetadAcakSate" iti sUtre vArSikamiti samAkhyAbalAd / varSAsu kriyata iti vArSikam, zrAvaNabhAdrapadAveva varSA RtuH| atra zravaNaM dhaniSThAyutaM grAhyam tadAha vyAsa: "dhaniSThAsaMyute kuryAcchAvaNaM karma yadbhavet / tatkarma saphalaM jJeyamupAkaraNasaMjJitam // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #248 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 212 tithyarkaH zravaNena tu yatkarma hyuttarASADhasaMyutam / saMvatsarakRto'dhyAyastarakSaNAdeva nazyati // " gargaH "parvaNyaudayika kuryuH zrAvaNaM taittirIyakAH / vaDhacAH zravaNe kuryugrahasaMkrAntivarjite // " iti / atra taittirIyapadaM yajurvedimAtraparam / / yadA zravaNaM parva vA grahaNasaMkrAntibhyAmanvitam , tadA paJcamyAmupAkarma kAryam / taduktaM madanaratne smRtyantare "upAkarma na kurvanti kramAt sAmaryajurvidaH / grahasaMkrAntiyukteSu hastazravaNaparvasu // " tathA-- "yadi syAcchAvaNaM parva grahasaMkrAnti dUSitam / syAdupAkaraNaM zuklapaJcamyAM zrAvaNasya tu // " iti / atra vizeSa prayogapArijAte vRddhamanukAtyAyanAvAhatuH "yadyarddharAtrAdarvAktu grahaH saMkrama eva vA / nopAkarma tadA kuryAcchAvaNyAM zravaNe'pi vA // adharAbAdadhastAccet saMkrAntirgrahaNaM tadA / upAkarma na kurvIta paratazcenna doSakRt // " iti / 'paratazcet pare'hani' ityapi kvacit paatthH| tadA pare'hanyapi niSedha iti samayamayUkhe guravaH / yattu vacanajAtaM Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #249 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: " trayodazyAditA varjya dinAnAM navakaM dhruvam / maGgalyeSu samasteSu grahaNe candrasUryayoH // dvAdazyAditRtIyAnto vedha indugrahe smRtaH / ekAdazyAditaH saure caturthyantaH prakIrttitaH // khaNDagrahe tayAH prokta ubhayatra dinatrayam / " ityAdi paurNamAsIvyatirikta dinAntarasyApi sadeoSatvapratipAdakakarmmAdyatiriktakarmmaviSayaM bodhyam, "nitye naimittike japye homayajJakriyAsu ca / upAkarmaNi ceotsarge grahavedho na vidyate / / " iti madanaratnadhRtavacanAt / kecittu - "vedopakaraNe prApte kulIre saMsthite vaiau / upAkarma na karttavyaM karttavyaM siMhayuktake || " 213 iti vacanAdbahvRcAnAM siMhArka evopAkarmA''huH, tanna, vahRcAnyati tvanena vacanenA'prApta siMhArke vidhIyamAne gauravaprasaGgAt / nanu tarhyetasya vacanasya kA gatiriti cecchRNu, idaM hi vacanaM sAmagAna prati yuktam / teSAM hi ------ "siMha khaiau tu puSyakeM pUrvAhna vicaredbahiH / chandogA militAH kuryurutsarga svasvacchandasAm || zuklapakSaM tu hastena upAkarmAparAhnikam / " iti gargavacanena siMhArka eva tadvidhAnAt / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #250 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 214 tibarpha 'chandogA:' sAmagAH / adhimAse upAkarma na kAryam, "upAkarma tatheotsargaH prasavAhotsavo'STakAH / mAsavRddhau pare kAryA varjayitvA tu paitRkam // " iti parAzaroktaH / ' pare' uttare mAsItyarthaH / 'prasavAhotsavaH ' janma dinotsavo varddhamAnasaMjJakaH / "utkarSaH kAlavRddhau syAdupAkarmAdikarmaNi / zrabhiSekAdivRddhInAM na tUtkarSo yugAdiSu ||" iti kAtyAyanavacanAcca / yattu -- "dazaharA notkarSazcaturvapi yugAdiSu / upAkarmamahASaSTyAdiSTaM vRSAditaH / / " iti RSyazRGgavacanaM chandogaviSayam / teSAM hi 'siMhArka eva' tadukteranyeSAM sauramAsagrahaNe pramANAbhAvAt / prathamA yastu gurubhArgavayeoriti vakSyamANa saMgrahavacane pAkarmaniSedhaH, sa sAmagaviSaya eva teSAM dvitIyAdiprayogasya siMharabA malamAse sati tatraiva karttavyatvAt / karmapurANe "zrAvaNasya tu mAsasya paurNamAsyAM dvijottamAH / ASADhyAM proSThapadyAM vA vedeopAkaraNaM smRtam // " iti / ASADhI tu baudhAyanaparA, " zrAvaNyAM paiaurNamAsyAmASADhyAM vopAkRtya" iti suutraat| pauSThapadI hiraNyakezitaittirIyANAm, sApi Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #251 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vizvarkaH 215 yadA zrAvaNIgrahasaMkrAntisaMyuktA tadaiva nAnyatheti / atra taittirIyANAM prAguktamaudayikaM parva udAjahAra pArAzarIye mAryaH "zrAvaNIpaurNamAsI tu sagavAt parato yadi / tadaivaudayikI grAhayA nAnyadAdayikI bhaneta // " iti / atra paurNamAsIti zravaNahastayorupalakSaNam / tena tAvapi saGgavaspRSTau graahyau| tathA ca pRthvIcandrodaye "udaye saMgavasparze zrutI parvaNi cArkabhe / kuryunabhasyupAkarma RgyajuHsAmagAH kramAt // " iti / yAjupaiH pUrvAhna kAryam, "bhavedupAkRtiH paurNamAsyAM pUrvAhna eva tu" iti pracetAvacanAt / chandogaistu aparAhna kAryam, "adhyAyAnAmupAkarma kuryAt kAle'parAlike / pUrvAhna tu visargaH syAditi vedavidA viduH // " iti gobhilokteH / atra svasvazAkhokto hAmaH kAryaH / atrasrSipUjanatarpaNe pAha kArNAjiniH__ "upAkarmANi cotsarge yathAkAlaM sametya tu / RSIna darbhamayAn kRtvA pUjayet tarpayet tataH // " iti / vyAsa: "viSTaraM saptabhirdabhaidizAGgalidairSikam / caturaGgalamagra syAdgranthimekAGgaliM tathA // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #252 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 216 tithyarka: pradakSiNamamaM kRtvA RSInAvAhya tarpayet / RSINAmarcanaM sarva karttavyazca nivItinA ||" iti / kArSNAjini: "vedArambhaNataH pUrvaM saktuprAzanataH param / navayajJopavItAni hutvA datvA ca dhArayet ||" iti / viSNu:-- " upAkarmaNi viprebhyo dadyAd yajJopavItakam / AyuSmAna jAyate tena karmaNA mAnavA bhuvi // " iti / brahmacAriNAmatra vizeSa: kAlAdarze "maulIM yajJopavItaJca navaM daNDaM ca dhArayet / ajinaM kaTisUtraJca navaM vastraM tathaiva ca // " iti / atra vizeSaH svasvamutre jJeyaH / idaJca prathamopAkarmmazukrAstAdAvapi na kAryyam / taduktaM saMgrahe "gurubhArgavAya bAlye cArddhaSike'pi vA / tathA'dhimAsa saMsarpa malamAsAdiSu dvijAH || prathama pAkRtirna syAt kRtakarmmavinAzakRt / " iti / muhUrtacintAmaraNAvapi - "vyApyArAma taDAgakUpabhavanArambhapratiSThe vratArambhAtsarga vadhUmavezanamahAdAnAni sAmASTake / godAnAgrayaNaprapAprathamako pAkarmmavedavataM nIlodvAhamathAtipanna zizusaMskArAn surasthApanam // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #253 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 217 tithyarkaH dIkSAmAjivivAhamuNDanamapUrva devatIrthekSaNaM saMnyAsAgniparigrahau nRpatisaMdarzAbhiSeko gamam / cAturmAsyasamAvRtI zravaNayodhaM parIkSAM tyajed vRddhatvAstazizutva ijyasitayoya'nAdhimAse tthaa||" iti / atra nadInAM rajodoSo nAstItyAha vasiSThaH "upAkarmaNi cotsarge vratastrAne tathaiva ca / candrasUryagrahe caiva rajodeoSo na vidyate // " athAtravotsarjanamucyate prasaGgAt / tacca pauSamAse rohiNyAM kRSNASTamyAM vA kAryam , "pauSamAsasya rohiNyAmaSTakAyAmathApi vaa| jalAnte chandasAM kuryAdutsarga vidhivaddhahiH // " iti yaajnyvlkyoktH| kAlAntaramAha manuH "puSye tu chandasAM kuryAdvahirutsarjanaM dvijaH / mAghazuklasya vA prApte pUrvAhna prathame'hani // " iti / atra 'pUrvAhna prathame'hanIti puSpamAghayorapi sambadhyate' iti smRticandrikAkArAdayo nibandhakArAH / vijJAnezvarastu 'pUrvAhna ityeva padaM puSyAnvayi, na tu prathame'hanIti yAjJavalkyena kAlAntarIktatvAt' ityAha / asau vikalpo vyavasthitaH / "zrAvaNyAM mauSThapadyAM vA hyupAkRtya yathAvidhi / yuktazchandAMsyadhIyIta mAsAna vipro'rddhapaJcamAn // " iti manunaivoktatvAt / evaM cAyaM vivekaH sampannaH28 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #254 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 218 tithyarka: yadA hi zrAvaNyAmupAkarma kriyate tadA pauSazuklapratipadi pUrvA utsarjanam / yadA tu proSThapadyAM tadA mAghazuklapratipadi pUrvAhna iti / arddhapaJcamAn addhaiH paJcamyo yeSviti vyutpattyA sArddhacatura ityarthaH / zrAzvalAyanAstu mAdhyAmeva kuryuH / "adhyAyAtsarjanaM mAdhyAM paurNamAsyAM vidhIyate / " iti kArikoktaH / upAkarmmadine vA kAryyam, " puSye tUtsarjanaM kuryAdupa | karmadine'pi vA / " iti hemAdrau khAdiragRhyeoktaH / sAmagAstu siMhasthe sUrye puSya nakSatre kuryuH, 'siMhe ravau' iti prAguktavacanAt / yadA tu siMhasthe sUrye pUrve hasta eva bhavati tatpUrvaH puSyastu kanyAsthe ravau, tadA tatraivetsi - rjanaM kRtvA siMhArkahaste upAkarma kAryyam, "mAse proSThapade hastAtpuSyaH pUrvo bhaved yadA / tadA tu zrAvaNe kuryyAdutsargaM chandasAM dvijaH // " iti kAtyAyanavacanAt / proSThapadazrAvaNazabdau sauramAsaparau, sAmagAnAM sauramAse eveopAkarmotsarjanavidhAnAt / atrApi RSIn pUjayedityuktaM prAgityalaM prAsaGgikena / asyAmAzvalAyanaiH zravaNAkarma kAryyam, "zrAvaNyAM paurNamAsyAM zravaNAkarmma" iti sUtrAt / sarpavalirapyatraiva kAryaH / idaJca karmmadvaya pradoSavyApinyAM paurNamAsyAM kAryam "astamite sthAlIpAkaM zrapayitvA" iti sUtrAt / "idaM cAbhuktavaiva kAryam" iti prayogaratne'smanmAtuH prapitAmahacaraNAH / "bhuktvA kAryam" ityapi kecit / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #255 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 216 tithyarkaH asyAmeva rakSAbandhanamukta hemAdrau bhaviSyottare "sammApte zrAvaNasyAnte paurNamAsyAM dinodaye / snAnaM kurvIta matimAn zrutismRtividhAnataH // tato'parAhnasamaye rakSApoTalikA zubhAm / kArayedakSataiH zastaiH siddhAhemabhUSitaiH / / vicitratantugrathitAM badhnIyAd dakSiNe kare / " mantraH "yena baddho balI rAjA dAnavendro mahAbalaH / tena mantreNa* banAmi rakSe ! mA cala mA cala // iti / tathA tatraiva"yaH zrAvaNe vimalamAsi vidhAnavijJo rakSAvidhAnamidamAcarate manuSyaH / Aste sukhena parameNa sa varSameka ___ putraprapautrasahitaH sasuhRjjanazca // " iti / atra sarveSAmapyadhikArastatraivoktaH "brAhmaNaiH kSatriyairvaizyaiH zUdrazcAnyaizca mAnavaiH / kartavyo rakSikAbandho dvijAn sampUjya yatnataH / / anena vidhinA yastu rakSAbandhanamAcaret / sa sarvadoSarahitaH sukha saMvatsaraM vaset // " iti / idaM ca bhadrAyAM na kAryam / taduktaM nirNayAmRte saMgrahe * 'tena tvAM pratibadhAmi' ityapi pAThaH smaryata / vAmapIti nirNayasindhau / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #256 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 220 tithyarkaH "bhadrAyAM dve na karttavye zrAvaNI phAlgunI tathA / zrAvaNI nRpati hanti grAma dahati phAlgunI // " iti / asyAmeva hayagrIvayAtroktA kalpatarau brAhme "zrAvaNyAM zravaNe jAtaH pUrva hayazirA hariH / jagAda sAmavedaM tu sarvakalmaSanAzanaH / / snAtvA saMpUjaye tu zaGkhacakragadAdharam / " iti / atha bhAdrapaurNamAsyAM nAndImukhazrAddhamuktaM brahmapurANe "nAndImukhAnAM pratyabdaM kanyArAzigate ravau / paurNamAsyAntu karttavyaM varAhavacanaM yathA // " iti / nAndImukhAstvazrumukhebhyaH praastryH| azrumukhAdisaMjJApyuktA tatraiva "pitA pitAmahazcaiva tathaiva prapitAmahaH / trayo hyazrumukhA hyete pitaraH samprakIrtitAH / tebhyaH paratare ye tu te tu nAndImukhAH smRtAH / " iti / athAzvinapaurNamAsyAmazvayujIkAgrayaNe kArye, "aAzvayujyamAzvayujIkarma" iti sUtrAt / "zaradyAgrayaNaM nAma parvaNi syAttadu. cyate" iti shaunkokteH| atra prayogAdivistarastvasmanmAtuH prapitAmahabhaTTazrInArAyaNapadapAyojaviracite prayogaratne jJeyaH / asyAmeva kojAgaravratamuktaM laiGge "Azvine paurNamAsyAntu carejjAgaraNaM nizi / kaumudI sA samAkhyAtA kAryA lokavibhUtaye // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #257 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH kaumudyAM pUjayellakSmImindramairAvatAsthitam / nArikelodakaM pItvA akSaH krIDAM samAcaret // nizIthe varadA lakSmIH ko jAgartIti bhASiNI / tasmai vittaM prayacchAmi ajhaiH krIDAM karoti yaH // " iyaM nizIthavyApinI grAhyA, tatraiva jAgarAyuktatvAt / atra jAgaraNaM pradhAnam, phalasambandhAt / atra ghRtapAtradAnaM kAryam, "AzvayujyAmazvinIgate candre ghRtapUrNabhAjanaM suvarNayutaM vipAya datvA dIptAgnirbhavati" iti nirNayAmRte viSNukteH / atha kArtikyAM kArtikeyadarzanamukta kAzIkhaNDe "kArtikyAM kRtikAyoge yaH kuryAt svAmidarzanam / saptajanma bhavedviSo dhanADhyo vedapAragaH // " tripurotsavazcAtraivokto bhaviSye-- "pArNamAsyAM tu sandhyAyAM karttavyastripurotsavaH / dadyAdanena mantreNa sudIpAMzca surAlaye / / kITAH pataGgA mazakAzca vRkSe jale sthale ye vicaranti jIvAH / dRSTavA pradIpaM nahi janmabhAgina ste muktarUpA hi bhavanti tatra // " iti / atra sandhyAkAlavyApinI grAhayA, karmakAlatvAt / asyAM kSIrasAgaradAnamuktaM nirNayAmRte brahmapurANe Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #258 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 222 tithyarkaH "pArNamAsyAM tu saMpUjyo bhaktyA dAmodaraH sdaa| tataH candrodaye pUjyAstApasyaH kRtikAstu SaT // kArtikeyastathA khaDgI varuNazca hutAzanaH / dhAnyaiH sazUkai haM saMbhUSitavyaM nizAgame / mAlyai paistathA dIpairbhakSyairuccAvacaistathA / paramAnnaiH phalaiH zAkairvahibrAhmaNatarpaNaiH // evaM devAMstu sampUjya dIpo deyo gRhAihiH / dIpopAnte tathA gartazcaturasro manoharaH / caturvizAMgulaH kAryaH siktazcandanavAriNA / gandhakSIreNa sampUrNaH sa samyak paripUjitaH // tatra hemamayo matsyo muktAnetramanoharaH / prakSeptavyo vidhAnena namo'stu haraye paThan // brAhmaNAyA'tha yogyAya dadyAttaM kSIrasAgaram / " iti / atraiva vRSotsarga ukto bhaviSyottare "kArtikyAM tu Sotsaga kRtvA naktaM samAcaret / zaivaM padamavApnoti zivavratamidaM smRtam // " iti / asyAmeva kArtikasnAyinAM kArtikodyApanavidhiruktaH pAjhe"nArada uvAca athArjavratinaH samyagudyApanavidhi nRpa ! / taM zRNuSva mayA khyAtaM savidhAnaM vizeSataH / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #259 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: UrjazuklacaturdazyAM kuryAdudyApanaM vratI / vrata sampUrNatArthAya viSNuprItyarthameva ca // tulasImUladeze tu sarvatobhadrameva ca / paJcabhiH varNakaiH samyak zobhADhya N samalaGkRtam // tasyopari sapidhAnaM paJcaratnasamanvitam / mahAphalena saMyuktaM kumbhaM tatra nidhAya ca // pUjayettatra devezaM zaGkhacakragadAdharam / kauzeyapItavasanaM yuktaM jaladhikanyayA // indrAdilokapAlAMzca maNDayet pUjayet vratI / dvAdazyAM pratibuddho'sau trayodazyAM yataH suraiH // dRSTo'citacaturdazya tasmAt pUjyastithAviha / tasyAmupavased bhaktyA zAntaH prayatamAnasaH / pUjayed devadevezaM sauvaNa gurvanujJayA / upacAraiH SoDazabhirnAnAbhakSya samanvitaiH // rAtrI jAgaraNaM kuryAd gItavAdyAdimaGgalaiH / tatazca paurNamAsyAM ca sapatnIkAn dvijottamAn // " "triMzamitAMstathaivaikaM svazaktyA vA nimantrayet / atA devA iti dvAbhyAM juhuyAt tilapAyasam || prItyartha devadevasya devAnAJca pRthak pRthak / dakSiNAM ca yathAzaktyA pradadyAt praNamecca tAn || guru' vratopadeSTAraM vakhAlaGkaraNAdibhiH / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 223 www.umaragyanbhandar.com Page #260 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 224 tithyarka: sapatnIkaM samabhyarcya tAMzca viprAn kSamApayet // yuSmatmasAdAd devezaH prasanno mama sarvadA / vratAdasmAcca yatpApaM saptajanmakRtaM mayA // tatsarvaM nAzamAyAtu sthirA me cA'stu santatiH / manorathAzca saphalAH santu nityaM tavArcanAt // dehAnte paramaM sthAnaM prApnuyAmatidurlabham / iti kSamApya tAn viprAn prasAdya ca visarjayet // kArttike vA tapasi vidhirevaM vidho mataH // " iti kArttikeyeodyApana vidhiH / atha mArgazISya pratyavarohaNamuktam, tat prayogaratne draSTavyam / atra vizeSo viSNusmRtI"mArgazIrSa zuklapaJcadazyAM mRgaziroyuktAyAM cUrNitalavaNasya suvarNanAbhaM prasthamekaM brAhmaNAya pratipAdayet / tena karmaNA rUpasaubhAgyalAbho jayaH" iti / atha pauSyAM vizeSo brahmapurANe - " idaM jagat purA lakSmyA vyaktamAsIttato hariH / purandara sAmatha tathA puSyabRhaspatI || paJcaite puSyayeogena paurNamAsyAM tapobalAt / zralaGkRtaM punacakruH saubhAgyotsava kelibhiH // tasmAnnaraH puSyayoge tatra saubhAgyavRddhaye / gaurasarSapakalkena samAlabhya svakAM tanum // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat - www.umaragyanbhandar.com Page #261 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 225 tithyarkaH kRtasnAnastataH kAryamalakSmInAzanaM param / udvartya devaJca tathA mauSadhiyutai laiH|| nApayitvA navaM vastraM gRhItvAcchAdana tataH / yaSTavya maGgalazataM dhUpaM sraGamAlyazobhitam / / tato nArAyaNaM zakrazcandra puSyabRhaspatI / sampUjya dhUpapuSpaizca naivedyaizca pRthaka pRthak // prazastairvaidikairmantraiH kRtvA'gnihavana tathA / dhanaiviprAMzca santarpya navairvastraizca zobhitAn // tataH puSTikaraM hRdyaM bhoktavyaM ghRtapAyasam / " iti / atha mAdhyAmannadAnAnyuktAni bhaviSyottare-- "mAdhyAM maghAsu ca tilaiH santarpya pitRdevatAH / tilapAtrANi deyAni tilaiH sapalalodanam / / kArpAsadAnamatraiva tiladAnantu zasyate / kambalAjinaratnAni kaJcuko pApamocakau / / upAnahAnamantraiva kathitaM sarvakAmadam / yatra vA tatra vA snAna dAna vittAnurUpataH // " tathA tatraiva "pArNamAsyAntu yo mAghe pUjayedvidhivacchivam / seo'zvamedhamavApyeha viSNuloke mahIyate // " iti / asyAmeva mAghasnAnAdyApana kAryam / tadvidhistu "kArtikevA'tha tapasi vidhirevaMvidho mataH // " 26 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #262 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 226 tithyarkaH iti nAradavacanAt kArtikodyApanavad jJeyaH / atha phAlgunapaurNamAsyAM holikApUjanamuktaM bhaviSye "tapasyapUrNimAyAntu rajanyAM holikotsavaH / " iti / tatra paurNamAsI pradoSavyApinI grAhyA / tadAha candraprakAze nAradaH "pradoSavyApinI grAhyA pUrNimA phAlgunI sadA / tasyAM bhadrAmukhaM tyaktvA pUjyA holA nizAmukhe // " iti / pradoSastrimuhUrttAtmakaH / yadA tu dinadvaye pradoSavyApinI tadotarA, pUrva dine bhadrArahitakAlAbhAvAt / tathA ca nirNayAmRtamadanaratnayoH purANasamuccaye "bhadrAyAM dIpitA holI rASTrabhaGga karoti vai / nagarasya ca naiveSTA tasmAttA parivarjayet // " iti / yadA pUrvadine pradoSavyApinI, paradine pradoSe'bhAvaH, tadA tu pUrvadine bhadrAM vihAya kAryA, "rAkAyAmadvayAdUz2a caturdazyAM yadA bhavet / holA bhadrAvasAne tu holikAM tatra dIpayet // " iti bhvissyottraacc| yadA pUrvadine pradoSavyAptina ttsaantvnaa| atha ca bhadrArahitaH kAlo na labhyate, uttaradine ca pradoSe pUrNimAbhAvastadA bhadrApucche kAryA, "pRthivyAM yAni kAryANi zubhAni tvazubhAni tu / tAni sarvANi siddhayanti viSTipucche na saMzayaH // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #263 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH iti lokteH / viSTipucchamuktaM jyeotiHzAstre"paJcadvayatrikRtASTarAmarasabhUyAmAdighavyaH zarA viSTerAsyamasaddvajendurasarAmAdya zvivANAndhiSu / yAmeSvantyaghaTItrayaM zubhakaraM pucchaM tathA vAsare viSTistithyaparArddhajA zubhakarI rAtrau tu pUrvArddhajA / / " - asyArthaH - shuklkRssnnpkssye|shcturthyssttmyekaadshii paiArNamAsItRtIyAsaptamIcaturdazISu krameNa paJcamadvitIya saptamacaturthASTamatRtIyapaSThaprathamapraharANAM prathamaghaTIpaJcakaM bhadrAmukham, tadazubham, Asveva tithiSvaSTamaprathamaSaSThatRtIya saptamadvitIyapaJcamacaturtha prahareNvantimaM ghaTItrayaM bhadrApuccham, tacchubham zeSaM spaSTamiti / yadA tvasminneva viSaye uttaradine sArddhayAmatrayamitA tateo'dhikA vA paurNamAsI pratipadazcApare'hnivRddhistadA paiaurNamAsyuttaramapi pratipatpradeopa evaM holikA kAryA, na pUrve'hni viSTipucche / taduktaM bhaviSye " sArddhayAmatrayaM pUrNA dvitIye divase yadA / pratipaddharddhamAnA tu tadA sA holikA smRtA // " iti / 227 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat yatta vacanam - - " vahnau vahni N parityajet" iti vahnau holikAyAM 7 vahni pratipadaM varjayedityarthaH, tadetat sAyaGkAle bhadrArahitapaurNamAsIlAbhe'pi tAmatikramya pratipadi na karttavyamityetatparamunneyam, bhaviSyavAkyasya nirarthakatA bhIteH / yadA pUrvarAtri w www.umaragyanbhandar.com Page #264 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 227 tithyarkaH bhAnvitA, uttare'hni pradoSe grastodayAtmakaM candragrahaNam, tadA snAtvA holA kAryA, "snAtvA karmANi kurvIta bhRtamannaM vivajayet" / iti vAkyAt / atra kRtyaM hemAdrau bhaviSye - "saJcayaM zuSkakASThAnAmupalAnAJca kArayet / tatrAgniM vidhivad hutvA rakSAghnairmantravistaraiH // " pUjAmantrastu "asakapAmayasaMtrastaiH kRtA tvaM holi ! vAlizaiH / atastvAM pUjayiSyAmi bhUte ! bhUtipradA bhava // " iti / phAlguno malamAsazcecchuddha mAsi holA kAryA, "spaSTamAsavizeSAkhyAvihitaM varjayed male / " iti nAradavacanAt / iyamapi manvAdirityuktaM prAk / atrApi dolotsava uktaH kRtyacintAmaNI brAhme "naro dolAgataM dRSTvA govindaM puruSottamam / phAlgunyAM saMyato bhUtvA govindasya puraM vrajet // iti / paurNamAsI guruvAreNa siddhA, mandena viruddhA / yoginyatra vAyavyAmiti paurNamAsInirNayaH / / iti zrImadvidvacchiromaNibhAradvAjamahAdevabhaTTAtmanasakalavidyAnidhAnadivAkaraviracite tithyarke SoDazatithInAM nirNayaH samAptaH // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #265 -------------------------------------------------------------------------- ________________ atheSTikAlanirNayaH tatreSTiH parvapatipatsandhau kaaryaa| taduktaM mAdhavIye gobhilena"pakSAntA upavastavyAH pakSAdayo yaSTanyAH sandhimabhito yajet" iti / upavAso'nvAdhAnam / sandheH sUkSmatvAt tatra yAgAnuSThAnasya bAdhAt tatsAmIpya vissyH| tadAha mAdhavIye baudhAyana: "sUkSmatvAt sandhikAlasya sandhiviSaya ucyate / sAmIpyaM viSayaM prAhuH pUrveNApyapareNa ca // " atra pUrvAparazabdAbhyAM sandheH prAcIna parvadina pratIcIna pratipaddinamucyate / tatra pUrvasmin parvadine'nvAdhAnAdirUpo yAgArambhaH kaaryH| aparasmin pratipadine sviSTakRdAdistemarUpA yAgasamAptiH kaaryaa| tathA ca taittirIyabrAhmaNazrutiH"pUrve ridhmAvahiH karoti yajJamevArabhya gRhItvopavasati" iti / zatapathe'pi-"pUrvedhuragniM gRhNAtyuttaramaharyajati" iti / anvAdhAnayAgayoH kAlamAha laugAkSiH "trInazAnaupavastasya yAgasya caturo viduH / dvAvazAvutsRjedantyau yAge ca vratakarmaNi // " iti / patipatparvaNorantyau dvAvazA yathAkramaM yAgAnvAdhAnayostyAjyAviti bhAvaH / tAnimAn yAgasya caturoM'zAn viNato mAdhavIye yajJapAzAtAtapA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #266 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: " paJcadazyAH paraH pAdaH pakSAdeH prathamAstrayaH / kAla: pArnaNayAge syAdathAnteSu na vidyate // parvaNo yazcaturtho'za AdyA pratipadastrayaH / yAgaH kAlaH sa vijJeyaH prAtarukto manISibhiH // " iti / 'prAtariti vizeSaNAt sUryodayasyopari muhUttatrayaM yAgakAla ityukta' bhavati' iti mAdhavaH / pratipadazcaturthAzaM niSedhati tatraiva 230 kAtyAyanaH " na yaSTavya N caturthe'ze yAgaiH pratipadaH kvacit / rakSAMsi tadvilumpanti zrutireSA sanAtanI // " iti / evaM nirNIte'rthe parvapratipadeAH sampUrNatva na kazcidapi sandehaH / khaNDatve tu tayornirNayamAha mAdhavIye gobhilaH -- 46 "Avata' ne yadA sandhiH parvapratipadeAbhavet / tadaryAga iSyeta paratazcetpare'hani / / parvapratipadAH sandhirvAgAvarttanAda yadi / tasminnahani yaSTavya N pUrvedyustadupakramaH // AvarttanAt paraH sandhiryadi tasminnupakramaH / paredyuriSTirityeva parvadvayavinizcayaH // " iti / Avatana madhyAhnaH / atra sandhizva pratipadA hAsavRdhyorarddha parvaNi viyojya saMyojya jJeyaH / tadAha kAtyAyana: " paress ghaTikAnyUnAstathaivAbhyadhikAca yAH / tadaddha klRptyA pUrvasmin hrAsavRddhI prakalpayet // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #267 -------------------------------------------------------------------------- ________________ laugAkSarapi tithyarka: "titheH parasyAH ghaTikAstu yAH syuyUnAstathaivAbhyadhikrAzca tAsAm / arddha vijya ca tathA prayojya hAse ca vRddhau prathame dine tat // " iti / tathA ca pratipadA hrAse yAvAn hAsastadarddha pUrvasmAt parvadinAniSkAzyaiva pratipadavRddhau vRddhinADikArddha pUrvasmin parvadine ' saMyojya sandhiH kalpanIya ityarthaH / 231 pratipadA hrAsavRddhI parva bhogamAdAya jJeye / tathAhiyadA caturdazI dazaghavyAtmikA, parva' ca dazaghayyAtmakam, pratipadekonaviMzatighaTyAtmikA, tadA pratipadeA hrAsaH / yadA catudezI paJcaviMzatighayyAtmikA, parva ekonaviMzatighaTyAtmakam, pratipaccaturdazaghaTyAtmikA, tadA vRddhyudAharaNam / evamAdInyudAharaNAni boddhavyAni / aparAhna sandhaiau vRddhazAtAtapaH "sandhiryatrAparAhna syAd yAgaH prAtaH pare'hani / kurvANaH pratipadbhAge caturthe'pi na duSyati // " iti / yazca "na yaSTavya' caturthe'ze yAgaiH pratipadaH kvacit / " iti kAtyAyanavacanAt pratipaccaturthabhAge yAganiSedhaH, sa madhyAhnasandhiviSaye yAgakAle satyAlasyAdinA tamatikramya caturthe'ze na Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #268 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 232 tithyarkaH yaSTavyamityevaM bodhyaH / [yadA ?] amAyAM candradarzo bhavati, dine yAgakaraNe prAyazcittavizeSamAha kAtyAyana: "yajanIye'hni semizced vAruNyAM dizi dRzyate / tatra vyAhRtibhirtutvA daNDaM dadyAd dvijAtaye // " iti / vRddhavasiSThazAtAtapAvapi__"zrAditye'stamite candraH prakSINa udayAdyadi / pratipadyatipattiH syAt paJcadazyAM yajettadA // " 'astamite' astAsanne iti zrIguravaH / atipattiAgasyAnanuSThAnam, "dvitIyA trimuhUrttA cet pratipadyAparAlikI / anvAdhAnaM caturdazyAM parataH somadarzanAt // " iti somadarzananiSedhAcca / "agastamayAdyatra dvitIyA tu pradRzyate / tatra yAgaM na kurvIta vizvedevAH parAGmukhAH // " iti / ayaM somadarzananiSedhastu kAtyAyanabaudhAyanaparo nAzvalAyanApastambAnAm, "yasminnahani purastAt pazcAt somo na dRzyeta tadaryajeta" iti shruteH| "dvitIyA trimuhUrtA cet pratipadyAparAlikI / anvAdhAna caturdazyAM parataH seAmadarzanAt / / " iti baudhAyanavacanAcca / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #269 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 233 AzvalAyanApastambaistu "yadahaH pazcAJcandramA abhyudeti tadaharyajannimA~llokAn udeti" iti zrutyA candradarzanopetAyAmapi pratipadISTerAmnAnAt somadarzanavatyapi kAle kAryo / yattu"parvaNeAM'ze caturthe tu kAryA neSTirdvijottamaiH / dvitIyAsahita yasmAd dUSayantyAzvalAyanAH // " iti smRtivAkyaM sarvadvijAnAmavizeSeNa dvitIyAyuktapatipadi yAganiSedhakam, tadAvartanAdarvAka parvapratipatsandhau bodhyam / iSTisamAptizca pratipanmadhya eva kAryA na parvAnte, "pratipadyapraviSTAyAM yadi ceSTiH samApyate / punaH praNIya kRtsneSTiH karttavyA yAgavittamaiH // " iti gArgyavacanAt / kadAcit paurNamAsyAM vizeSamAha kAtyAyana: "sandhizcet saGgavArdhva pAka paryAvarttanAdraveH / sA paurNamAsI vijJeyA sadyaskAlavidhau tithiH // " iti / etadapi vaikalpikaM na niyatam, "pArNamAsyAmanvAdhAnaparistaraNopavAsAH sadyo vA sadyaskAlAyAM sarva kriyate" ityApastambasmaraNAt / atra yAjJikAstu"prAdhAnAnantarA paiaurNamAsI cenmlmaasgaa| tasyAmArambhaNIyAdIn na kuryAttu kadAcana // " 30 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #270 -------------------------------------------------------------------------- ________________ '234 tithyarka: iti trikANDamaNDanavacanAd vibhraSTiM kRtvA zuddhakAle evArambhaM kurvItetyAhu: / prayogapArijAtakArastu - "yadyArambhakAle malamAsaguruzukrAstabAlya vArddhakagrahaNapApamAsAdi bhavati tadApi prArambhaH kArya eva / yAni tu tatrArambhaniSedhakAni -- " uparAgo'dhipAsa yadi prathamaparvaNi / tathA malimluce pauSe nAnvArambhaNamiSyate || gurubhArgava candrasUryagrahe tathA / " iti saMgrahavacanAni, tAnyAlasyAdinA svakAlAnupakrAnteSTisthA lIpAkaviSayANi, " nAmakarma ca darzaSTiM yathAkAlaM samAcaret / tipAte sati tayeAH prazaste mAsi puNyabhe || " ityaparArkasthagargavacanAd" - ityAha / ayameva pakSossmanmAtRprapitAmahazrIjagadgurubhaTTa zrInArAyaNapadapAthojaiH prayeogaratne zrAdRtaH / iti prakRtISTeH kAlo nirUpitaH // atha vikRtikAlaH / zrApastambaH - "yadISTyA yadi pazunA yadi sAmena yajeta sAmAvAsyAyAM paurNamAsyAM vA yajeta" iti / prakRtidarzapaiArNamAsau / "aindrAgnamekAdazakapAlaM nirvapet prajAkAmaH" ityAdikAH kAmyeSTayA vikRtayaH / tatra "prakRtivad vikRtiH kartta vyA" iti nyAyena vikRtInAmapi kadAcit sandhidinottara Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #271 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 235 dine'nuSThAnaM prApyeta, tadetadudAhRtApastambavacanena nyAyaM bAdhitvA vAryate / prakRtivikRteH sannipAte nirNayamAha kAtyAyanaH - "zrAvartanAt prAg yadi parvasandhiH kRtvA tu tasmin prakRtiM vikRtyAH / tadaiva yAgaH parato yadi syAttasmin vikRtyAH prakRteH paredyuH // " iti / pazaiau kAlamAha - "arddhAdo bhavati niyataH parvasandhiH parastAt kRtvA tasminnahani tu pazuM sadya eva dvayahaM vA // ArabhyAtha prakRtiratha cet parvasandhiH purastAt kRtvA tasmin prakRtimatha tu syAt pazuH sadya eva // " iti / grayaNakAlAnAha Apastamba: "varSAsu zyAmAkairyajeta zaradi brIhibhirvasante yavaiH" iti / sampUrNe darze sAgne kramamAha laugAkSi: " pakSAntaM karma nirvartya vaizvadevaM ca sAgnikaH / pitRyajJa tataH kuryAttato'nvAhAryakaM budhaH / / " iti / 'pakSAntaM karmma' anvAdhAnakarma / 'anvAhAryam' darzazrAddham / iti saGkSepaH / atha grahaNaM nirNIyate / mAdhavIye vRddhagArgyaH " pUrNimA pratipatsandhA rAhuH sampUrNamaNDalam / grasate candramarkaJca darzapratipadantare ||" iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #272 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 236 tithyarkaH tatra yasmin yAme candragrahaNam, tasmAd yAmAt pUrvapraharatrayaM na bhuJjIta, "grahaNantu bhavedindoH prathamAdadhi yAmataH / bhuJjItAvattanAt pUrva prathame prathamAdadhaH // " iti mArkaNDeyavacanAt / 'adhi' Urdhvam / 'AvartanAd' madhyAhvAt / evaM sUryagrahaNe yasmin yAme grahaNam , tasmAdyAmAt pUrva caturo yAmAn bhojane vivarjayet, "sUryagrahe tu nAznIyAt pUrva yAmacatuSTayam / candragrahe tu yAmAMstrIn bAladdhAturairvinA / / " iti vRddhgautmoktH| bAlavRddhAturANAM grahaNayAmAt pUrvameko yAmo bhojane niSiddhaH , "sAyAhne grahaNaJcet syAdaparAhna na bhojanam / aparAhna na madhyAhne madhyAhna na tu saGgave / / bhuJjIta saGgave cet syAnna pUrva tu bhujikriyaa|" iti mArkaNDeyokteH / kadAcicandragrahe vizeSamAha mAdhavIye vRddhavasiSThaH "grastodaye vidhAH pUrvaM nAha janamAcaret / " iti / sUryAcandramasAmrastAste tu tatraiva vyAso vizeSamAha"amuktayorastagayorayAd dRSTvA pare'hani / " iti / candragrastAste dvitIyadine bhojananiSedhaH / na tu sandhyAsnAnAdAvityAha uzanAH / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #273 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 237 tithyarkaH "graste cAstaMgate tvindau jJAtvA muktyavadhAraNam / snAnahomAdikaM kArya bhuJjItendUdaye punaH // " iti / kacitta * snAtvA pAkAdikaM kAryam' iti tRtIyazcaraNaH / indupadaM raverupalakSaNam / tena sAyaM sndhyaadisiddhiH| hemAdrau] patriMzanmate "sarveSAmeva varNAnAM sUtakaM rAhudarzane / snAtvA karmANi kurvIta zRtamannaM vivarjayet // " 'zRtam' pAcitam / grahaNAt pUrva pAcitaM grahaNettaraM na bhoktavyamiti bhAvaH / zRtAnnasaMsargitvAt tatpAtrANAmapi kSAlana tyAgazca / keSucit pratiprasavo vacanAntare "prAranAlaM ca tavaM cAdyAdevaM ghRtapAcitam / udakazca kuzacchannaM na duSyedrAhudarzane // " iti / kuzacchannamiti sarvatrAnveti / grahaNe homAdismAtakarma kurvIta, ___"smArtakarmaparityAgo rAhoranyatra mUtake / " iti vacanAt / vedhakAle grahaNe vA bhojane prAyazcitta mAdhavIye kAtyAyana Aha "candrasUryagrahe bhuktvA prAjApatyena zuddhayati / tasminneva dine bhuktvA trirAtreNaiva zuddhayati / / " iti / vedhe bhojane trirAtropoSaNAt zuddhirityarthaH / candragrahe rAtrAvapi snAnadAnAdikAryamityAha devala: Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #274 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 238 tithyarkaH "yathA snAnaM ca dAnaM ca sUryasya grahaNe divA / somasyApi tathA rAtrau snAnaM dAnaM vidhIyate // " iti / dAnAnyuktAni bhArate "bhUmirgAvaH suvarNa ca dhAnyaM vA yadyadIpsitam / tatsarvaM grahaNe deyamAtmanaH zreya icchatA / / " etadAna satpAtro deyamityuktaM tatraiva "ayane viSuve caiva grahaNe candrasUryayoH / pAtrabhUtAya viprAya bhUmiM dadyAt sadakSiNAm // " iti / pAtralakSaNamAha yAjJavalkyaH -- "na vidyayA kevalayA tapasA vApi pAtratA / yatra vRttamime cobhe taddhi pAtraM pracakSate // " iti / vRttamAha aunakaH-- "satyaM zaucaM kSamA dhairya vRttamityabhidhIyate / " etAdRzapAtrAlAbhe baudhAyanaH "zrotriyo'zrotriyo vApi pAtraM vA'pAtrameva vA / vimabravo'pi vA vipro grahaNe dAnamarhati // " iti / hemAdrau vyAsaH-... "sUryavAre ravigrAhaH some seAmagrahastathA / cUDAmaNiriti khyAtastatrAnantaphalaM labhet / / vArevanyeSu yatpuNyaM grahaNe candrasUryayoH / tatpuNyaM koTiguNita grAse cUDAmaNau smRtam // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #275 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: zAtAtapa:-- "saiMhikeyeo yadA sUrya grasate parvasandhiSu / gajacchAyA tu sA jJeyA pitRRNAM dattamakSayam // " iti / zaicino'pi grahaNe snAnamuktaM vRddhavasiSThena" sUtake mRtake caiva na doSo rAhudarzane / tAvadeva bhavecchuddhiryAvanmukti dRzyate / / " zuddhirityukte rAzacino dAnamapi bhavati / rajasvalAyA vizeSo mitAkSarAyAm - " snAne naimittike prApte nArI yadi rajasvalA / pAtrAntaritatoyena snAnaM kRtvA vrataM caret / " iti / 'vratam' rajakhalAdharmarUpam / grahaNe puNyakAlamAha jAbAli :"saMkrAntau puNyakAlastu SoDazobhayataH kalAH / candrasUryoparAge ca yAvaddarzanagocare // " iti / ' darzanam' zAstrIyaM jJAnam / tathA ca yAvatkAlaparyantaM zAstreNa grahaNaM jJAyate, tAvatkAlaH puNyasamaya iti bhAvaH / nanvevaM sati dvIpAntaragrahaNe'pi snAnadAnaprasaGga iti vAcyam, "sUryagraho yadA rAtrau divA candre grahastathA / tatra snAnaM na kurvIta dadyAdAnaM na tu kvacit // " 236 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat dom iti SaTtriMzanmate tasya niSedhAt / meghAdyAcchinne mokSasnAnamapi zAstreNa muktiM vijJAya kAryam, www.umaragyanbhandar.com Page #276 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 240 tithyarkaH "candrasUryagrahe nAdyAttasminnahani pUrvataH / / rAhorvimukti vijJAya snAtvA kurvIta bhojanam / " iti vRddhagautamena vijJAyeti sAmAnyato'bhidhAnAt / etena cAkSupadarzanameva snAnanimittamiti bruvanto nirastA veditvyaaH| hemAdrau zAtAtapaH "grasyamAne bhavet snAna grasta homo vidhIyate / mucyamAne zrAddhadAne mukte snAna vidhIyate // iti / tathA ca grasyamAne snAnamakurvanto goDA bhrAntA eva / brahmavaivatteM "vimukte yadi na snAyAccandrasUryagrahe tathA / tasya tAvadazaucaM syAd yAvadanyaH paro grahaH // " iti / atra snAna gaGgAdimahAnadISu kAryam / taduktaM mahAbhArate "gaGgAsnAnaM prakurvIta grahaNe sommuuryyoH| mahAnadISu sarvAsu snAnaM kuryAd yathAvidhi // " iti / mahAnadyo brAhme darzitAH "godAvarI bhImarathI tuGgabhadrA ca veNikA / tApI payoSNI vindhyasya dakSiNe tu prakIrtitAH // bhAgIrathI narmadA ca yamunA ca sarasvatI / vizokA catasrazca vindhyasyottarastathA // " iti / mahAnadyabhAve zaGkha pAha Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #277 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 241 "vApIkUpataDAgeSu giriprasravaNe'pi ca / nadyAM nade devakhAte sarasIddhatAmbuni // uSNodakena vA snAyAd grahaNe somasUryayoH / " uSNodakamAturasyetyAha vyAghraH "AdityakiraNaiH pUtaM punaH pUtaca vahninA / ato vyAdhyAturaH snAyAd grahaNe'pyuSNavAriNA // iti / etena vAraNaM snAnaM mukhyam, tadabhAve nityavadAgneyAdyapi kAryamiti sUcitam / vyAsaH "sarva gaGgAsamaM toyaM sarve brahmasamAH dvijAH / sarvaM bhUmisamaM dAna grahaNe somasUryayoH // " iti / kSetrANi devIpurANe "gaGgA kanakhalaM puNya prayAgaH puSkaraM tathA / kurukSetraM mahApuNya rAhugraste divAkare // " iti / atra zrAddhaM kAryam "sarvasvenApi kartavya zrAddhaM vai rAhudarzane / akurvANastu nAstikyAt paGke gauriva sIdati // " iti vacanAt / tanmucyamAnakAle kAryamityuktaM prAk / tacopavAsavatA kAryamiti vivecnkaarH| bhuktvApi kAryamityapare / zivarahasye "sUrNendugrahaNaM yAvattAvatkuryAjjapAdikam / / na svapena ca bhuJjIta snAtvA bhuJjIta muktayoH // " iti / 31 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #278 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 242 tithyarkaH janmanakSatrarAzyAdau sthitaravisAmagrahaNe doSa ityuktaM jyotiHzAstre"triSaDadazAyopagate narANAM zubhapradaM syAd grahaNaM ravIndvoH / dvisaptanandeSu ca madhyama syA cchepeSvaniSTaM kathitaM munIndraiH // " iti / viSNudharmottare "sUryasya saMkramo vApi grahaNaM zazisUryayoH / yasya trijanmanakSatre tasya rogo'thavA mRtiH // 'trijanmanakSatrANi' janmadazamaikonaviMzatiH / horAyAM grasyate yasya nakSatre vA nizAkaraH / prANasandehamApnoti sa vA maraNamacchati // yannakSatragato rAhurghasate zazibhAskarau / tajjanAnAM bhavetpIDA ye narAH zAntivarjitAH / / 'horA janmalagnam / tasya dAnaM ca hAmaM ca devArcanajapo tathA / uparAgAbhiSekaM ca kuryAcchAntirbhaviSyati // svarNena vA'tha piSTena kRtvA sarpasya cAkRtim / brAhmaNAya dadettasya na rogAdizca tatkRtaH // " 'sarpasya tadAkArasya raahorityrthH| jyotiHsAgare Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #279 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 24 ti : "sauvarNa kArayemAgaM palenAtha palArddhataH / tadardaina tadarDena phaNAyAM mauktikaM nyaset / / tAmrapAtra nidhAyA'ya ghRtapUrNe vizeSataH / kAMsye vA kAntilohe vA nyasya dadyAt sadakSiNam // sauvarNa rAjataM vApi bimba kRtvA khazaktitaH / uparAgabhavaklezacchide viprAya dApayet // " mantrastu "tamomaya ! mahAbhAga ! somasUryavimardana ! / hematArApradAnena mama zAntipadA bhava // vidhuntuda ! namastubhyaM siMhikAnandanAcyuta ! / dAnenAnena nAgasya rata mAM vedhajAdbhayAt // " iti / uparAgAbhiSekazva "yasya rAziM samAsAdya bhaved grhnnsmbhvH||" ityAdinA granthena matsyapurANAbhihitaH zrImAtAmahagurucaraNakRtazAntimayUkhe drssttvyH| duSTagrahaNadoSanAzakaM sauSadhisnAnamuktaM granthAntare"siddhArthakuSTharajanIdvayalodhramustA lAmajjakai (zai 1)laphalinImuramAMsiyuktAH / snAnaM hitaM grahaNadoSavinAzanAya sarve grahA ravimukhA balino bhavanti // " Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #280 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 244 tithyarphaH 'lAmajjakam' uzIrabhedaH, 'phalinI' priyaGaguriti dik / atha pkssH| viSNupurANe"triMzanmuhUrta kathitamahorAtraM tu yanmayA / tAni paJcadaza brahman ! pakSa ityabhidhIyate // " sa ca dvadhA, zuklakRSNabhedAt / daive karmaNi zuklapakSaH, pitrye karmaNi kRSNapakSo grAhyaH, ___"deve mukhyaH zuklapakSaH kRSNaH pitrye viziSyate / " iti maadhvlikhitshruteH| atha mAsanirNayaH / 'masa' parimANe ityasmAddhAtorniSpannasya mAsazabdasyArtho masyete parimIyete yAvatA kAlena candraddhikSayau sa kAlo mAsa iti / sa mAsastridhA, cAMdrasAvanasaurabhedAt / cAndrAdInAM svarUpaM mAdhavIye brahmasiddhAnte "cAndraH zuklAdidarzAntaH sAvanastriMzatA dinaiH / ekarAzI raviryAvatkAlaM mAsaH sa bhAskaraH // " iti / mAdhavamadanaratnayo kSatramapi kecidicchantItyuktam , "sarvakSaparivattestu nAkSatro mAsa ucyate / " iti viSNudharmottarAt / sa ca saptaviMzatibhiH (tyA ?) dinaiH sampadyate, "mAne mAsastu nAkSatre saptaviMzatibhirdinaiH / / iti smRteH / kutra ko vA mAsA grAhya ityAkAGakSAyAM gargaH Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #281 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 245 "sauro mAsA vivAhAdA yajJAdA sAvanaH smRtaH / prAbdike pitRkArye ca cAndro mAsaH prakIrtitaH // " iti / "prAbdike sAMvatsarikamRtAhazrAddha, pitRkArye pANmAsikazrAddhAdI, cazabdAnmAsasaMvatsarasAdhyayajJavyatirikta sarvasmin devakArya cAndro mAsaH prazasyate ityuktam" iti hemaadriH| uktaJca pitAmahena___"daive karmaNi pitrye ca mAsazcAMdramasaH smRtaH / " iti / viprANAntu mukhyazcAndra eva, "amAvAsyAparicchinno mAsaH syAd brAhmaNasya tu / saMkrAntipaurNamAsIbhyAM tathaiva nRpavaizyayoH // " iti brahmasiddhAntAt / nAkSatramAsasyopayogastvAyurdIrghanirNayaH / mAdhavastu-"amAvAsyayA hi mAsAn sampazyanti, paurNamAsyA hi mAsAn sampazyanti" iti zrutyA darzAntatvapUrNimAntatvayoH sAmyAdanuSThAnAdiSu vizeSavacanAcchiSTAcArAca vyavasthetyudAjahAra / darzAntAnAM pUrNimAntAnAM vA mAsavizeSANAM kArtikAdisaMjJA nakSatrayogAd / yatra mAse pUrNimA kRttikAnakSatreNa yujyate, sA kArtikI "nakSatreNa yuktaH kAlaH" ityaNa / aNantatvADaGIp / sA'smin mAse sa kArtiko mAsaH, "sA'smin paurNamAsIti saMjJAyAm" ityaNa , "lubavizeSe" iti tasya lup kArtikaH / evaM mArgazIrSAdayo'pi bodhyaaH| atra yadyapi kRttikAdinakSatraM kArtikAdiSu prayojakamuktam, tathApi kRttikAdi dvandvaM trikaJca prayojakaM bodhyam, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #282 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: "antyopAntyau tribhA jJeyeA phAlgunazca tribho mataH / zeSA mAsA dvibhA jJeyAH kRttikAdivyavasthayA // dve dve citrAditArANAM paripUrNendusaGgame / mAsAzcaitrAdayo jJeyAstrikaiH paSThAntyAH // " iti cyavanasaGkarSaNavacanAt / atha mAsadevatA aparArke 246 "kezava mArgazIrSe tu paiSe nArAyaNaH smRtaH / mAdhava mAghamAse tu govindaH phAlgune tathA // caitre mAsi bhavedviSNuvaizAkhe mAdhavastathA / trivikrama jyeSThamAse ASADhe vAmanastathA || zrI zrAvaNe jJeyo hRSIkezastataH param / padmanAbha Azvayuje tato dAmodaro mataH / / sarveSveteSu mAseSu narakArirmalimlucaH / " iti / malamAsaH / hemAdrau brahmasiddhAnte "cAndro mAseA hyasaMkrAnto malamAsaH prakIrtitaH // " iti / sa dvedhA-- adhimAsakSayamAsabhedAt / taduktaM madanaratne kAThakagRhye-- " yasmin mAse na saMkrAntiH saMkrAntidvayameva vA / malamAsaH sa vijJeyA mAsaH syAttu trayodazaH ||" iti / tatrAdhimAsasvarUpaM bhRguNA darzitam - " ekarAzisthite sUrye yadA darzadvaya N bhavet / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #283 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viSayarka: 247 havyakavyakriyA hantA tadA jJeyeo'dhimAsakaH // " iti / sthUlamAnena tasya kAlo brahmasiddhAnte "dvAtriMzadvigatairmAsaidinaiH SoDazabhistathA / ghaTikAnAM catuSkeNa patatyekeo'dhimAsakaH // " iti / kSayamAsasvarUpaM siddhAntaziromaNI - saMkrAntimA so'dhimAsaH sphuTaH syAd dvisaMkrAntamAsaH kSayAkhyaH kadAcit / kSayaH kArttikAditraye nAnyataH syAt tadA varSamadhye'dhimAsadvayaM ca / ekaH kSayAt prAk aparastUrvamityevamadhimAsadvaya bhavatIti bhAvaH / asminnevArthe jAbAli : -- " ekasminneva varSe tu dvau mAsAvadhimAsakA / prAkRtastatra pUrvaH syAduttarastu malimlucaH || " iti / prAkRtaH zuddhaH kamAI ityarthaH / tayornAmanI jyotirgranthe-- " yasmin mAse na saMkrAntiH saMkrAntidvayameva vA / saMsapahaspatI mAsAvadhimAsazca ninditAH ||" iti / kSayamAsAt prAcIno'saMkrAntaH saMsarpaH, uttaro'haspatirityarthaH / karmasu samyaka sarpatIti saMsarpaH / ata eva karmAhaH / dvitIyastu sa pApAnAM patiH, te niSiddha iti bhAvaH / kSayasyAgamanakAlastatraiva - Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #284 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH "gato'nthyadrinandarmite zAkakAle tithIzaibhaviSyatyathAGgAkSa sUryaiH / gajAyagnibhUmistathA prAyazo'yaM kuvedenduvarSeH kvacidokabhizca / " iti / asyAyamarthaH-abdhayazcatvAraH, adrayaH sapta, nandA nava-974 etairyukte zAkakAle kSayamAseA gataH pUrvamAsIt / tithayaH paJcadaza, IzA ekAdaza-1115 etairyukte zAkakAle'gre bhaviSyati bhavitA / aGgAni SaTa, akSANi pazca, sUryA dvAdaza-1256, gajA aSTau, adrayaH sapta, agnayastrayaH, bhUrekaH-1378, kurekaH, vedAzcatvAraH, indurekaH-141 etairvarayaM malamAsaH prAyazo bhavatItyarthaH / ca param, kvacitkadAcit, gAvo nava, kurekaH-19 etairapi bhvtiityrthH| athA'tra kAryAkArya vivicyate / jAbAliH "nityanaimittike kuryAcchAddhaM kuryAnmalimluce / tithinakSatravAroktaM kAmya naiva kadAcana / " iti / agatikAni kAmyAnyapi jvarAdirogaM zAntikArIryAdigrahadAsthyaparihArakAdIni male'pi kAryANi, "roge cAlabhyayoge ca sImante puMsave'pi ca / yad dAnAdi samudiSTa pUrvatrApi na duSyati // " iti marIcivacanAt / agatikakAmyaniSedho'pyArambhasamAptiviSaya eva Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #285 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vidhyarkaH " sUryA nAma ye mAsA na teSu manusaMmataH / vratAnAM caiva yajJAnAmArambhazca samApanam // " iti / tenaiveAktatvAt / 'asUryAH' saMkrAntirahitA: / 'nAma' prasiddhau / keSAMcinnityAnAmapi niSedhaH kAThakagRhye "puSTISTyAgrayaNAdhAna cAturmAsyAdikAnyapi / mahAlayASTakAzrAddhopAkarmAdyapi karma yat // spaSTamAsa vizeSAkhyA vihitaM varjayenmale / " iti / 'puSTi: ' kAThakAdau prasiddheti zrIguravaH / zragrayaNe vikalpamAha paiThInasiH-- " saMkrAntirahite mAsi kuryAdAgrayaNaM na vA " iti / vRddhamanu: 246 "agnyAdheyaM pratiSThAM ca yajJadAnatratAni ca / vedavatavRSe / tsargacUDAkaraNamekhalAH // mAGgalyamabhiSekaM ca malamAse vivarjayet / " iti / trAgnyAdheyamapUrvam, pratiSThA'pyapUrvA, agnyanugamananimittamAdhAnaM cANDAlAdisaMsparzaprayuktA punaH pratiSThA cA'sAvakAzanaimittikatvAnmalamAse'pi kAryA, "kuryAt vratAdikaM karma prayatnena malimluce / naimittikaM ca kurvIta sAvakAze na yadbhavet // " iti bhaviSyAt / vRSotsarga niSedhastu kAmyavRSotsargaparaH / preteddezyakastu malespi bhavati -- 32 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #286 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 250 tithyarkaH "ekAdaze'hni pretasya yasya notsRjyate dRSaH / pretatvaM susthi tasya dattaiH zrAddhazatairapi // " ityasmanmAtRprapitAmahazrIbhaTTanArAyaNapadapAyojalikhitavacanAt / hemAdrau jyotiHzAstre "tatra dattamadattazca hutaM na hutameva ca / sujaptamapyajaptaM syAnopavAsaH kRto bhavet / / na yAtrAM na vivAhaJca na ca vAstunivezanam / pratiSThAM na ca devAnAM prAsAdagrAmabhUruhAm " // iti / skAnde "malamAse'pyanAvRttaM tIrthasnAnamapi tyajet / " 'anAvRttam' nUtanam, yaduktam-"nUtanatIrthasnAnAdi malamAse na karttavyam" iti / tasya kvacit pratiprasavo vAyupurANe "gayAyAM sarvakAleSu piNDaM dadyAdvicakSaNaH / adhimAse janmadine aste ca gurushukryaaH|| na tyaktavyaM gayAzrAddhaM siMhasthe ca dRhaspatI / " iti / smRtyantare "vApIkUpataDAgAdipratiSThA yajJakarma ca / na kuryAnmalamAse tu mahAdAnavratAni ca // " iti / madanaratne smRtisaMgrahe "jAtakarma prasUtizca sImantonnayanavrate / / malimluce'pi karttavyaM nimittaM yadi jAyate // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #287 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yama: gRhyapariziSTe 46 " vaSaTakAra homAzca parva cAgrayaNaM tathA / malamAse'pi karttavyaM kAmyA iSTIzca varjayet // " iti / 'aSaTakAra homAH' agnihotropAsanavaizvadevAdayaH / 'parva' darzapUrNamAsasthAlIpAkAH / smRtyantare - - " candrasUryagrahe caiva maraNe putrajanmani / malamAse'pi deyaM syAddattamakSayyakArakam // " iti / tithyarka: bRhaspatiH " sapiNDIkaraNe nitye nAghimAsaM vivarjayet / tIrthasnAnaM japo homo yavatrIhitilAdibhiH // jAtakarmAntyakarmANi navazrAddhaM tathaiva ca / maghAtrayodazI zrAddhaM zrAddhAnyapi ca SoDaza / / candrasUyagrahe snAnaM zrAddhadAnajapAdikam / kAryANi malamAse'pi nityanaimittikaM tathA / / " iti / vArSikamahAlayaniSedhavacanAni zrAddhacandrikAprakAze udAhariSyante / 46 "astaM gate gurau zukre vRddhe bAle malimluce / vratArambhApavarge ca na kuryAnmaJjibandhanam // " iti / astalakSaNaM siddhAnte 251 "raviNAsattiranyeSAM grahANAmastamucyate / tato'vagvArdhakaM maiauDhayAdUrdhvaM bAlya prakIrttitam // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #288 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: bAlyavArdhakapramANaM jyotiHzAstre-- 252 "prAk pazcAduditaH zukraH paJcasaptadinaM zizuH / viparItaM tu vRddhatvaM tadvadeva gurorapi // " vizeSastatraiva jJeyaH / malamAse zrAddhaM kArya na veti vicAro vista reNa vakSyate zrAddhacandrikAprakAze | pAdye atra dAnamuktaM hemAdrau "adhimAse tu samprApte guDasapiyu tAni ca / trayastriMzadapUpAni dAtavyAni dine dine / / adhimAse tu samprApte trayastriMzatta devatAH / uddizyA'pUpadAnena pRthvIdAnaphalaM labhet // trayastriMzadapUpAMzca kAMsyapAtre nidhAya ca / saghRtaM sahiraNyaJca brAhmaNAya nivedayet // " iti / tithyAdi saMkIrtya mama samastapApakSayadvArA zrInarakAridevamItyamidaM trayastriMzadapUpAtmakaM kAMsyapAtrasthaM vAyanaM saghRtaM sAhiraNyamamukazarmaNe brAhmaNAya tubhyamahaM sampradade / kRtasyAdhimAsavAyanadAnasya sAGgatArthamimAM dakSiNAM tubhyamahaM sampradade / iti yathAzakti dakSiNAM datvA prArthayedetairmantraiH --- "viSNurUpI sahasrAMzuH sarvapApapraNAzanaH / pAnamadAdena mama pApaM vyapohatu || nArAyaNa ! jagadbIja ! bhAskarapratirUpaka ! | dAnenAnena putrAMzca sampadazcAbhivarddhaya // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #289 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH yasya haste gadAcakre garuDo yasya vAhanam / zaGkhaH karatale yasya sa me viSNuH prasIdatu // " iti malamAsanirNaya ityuparamyate / atha saMvatsaraH, sa ca samyag vasantyasminnayana mAsapakSAdaya iti vyutpattyA mAsAdyavayavayukto'vayavI kshcitprtykssH| sa dvAdazamAsai yate, "dvAdaza mAsAH saMvatsare" iti zruteH / atra mAsAnAM traividhyena saMvatsaro'pi trividhaH / taduktaM brahmasiddhAnte "cAndrasAvanasaurANAM mAsAnAM tu prabhedataH / cAndrasAvanasaurAzca trayaH saMvatsarA amI // " iti / tatra cAndrasaMvatsarazcaitrazuklapatipadAdiH phAlgunadarzAntazcatu:paJcAzadadhikazatatrayadinAtmakaH 354 / saurastu meSAdi. mInAntaH paJcaSaSTyadhikazatatrayadinAtmakaH 365 / sAvanastu SaSTyuttarazatatrayadinAtmakaH 360 / te ca trayaH saMvatsarA vacanavizeSeNa keSucit karttavyakarmasu vyavatiSThante, keSucid vikalpante iti saGakSepaH / atha kSauraniSiddhakAlaM pradarzayAmaH / SaTatriMzanmate "kumbhe ca karkaTe caiva kanyAyAM kArmuke ravI / romakhaNDaM gRhasthasya pita na trAsayate yamaH // kanyAM sarvA karkaTake tredhA bhAgadvayaM tyajet / dhanuH kumbhe'rdhabhAgaM ca pUrvameva parityajet // " iti / vRddhagArya: Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #290 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 254 tithyarkaH "mIne dhanuSi siMhe ca sthite saptaturaGgame / sauramatra na karttavya vivAho gRhakarma ca // " iti / yama: "sitASTamISu sarvAsu bhUtAhendukSaye tathA / tailAbhyaGga kSaurakarma strIsaGgaM vai vivarjayet // " iti / bhAradvAjaH "niSiddhatithivArAdA bhojanAnantaraM ca yaH / kSauraM karoti tadgehe nAznanti pitaraH surAH // bhujikriyottaraM kAlaM kSAraM karma karoti yaH / kRmibhakSyo bhavet seo'pi yAvaccandradivAkarau // " iti / vRddhagArya: "ravyArasaurivAreSu rAtrau pAte vrate'hani / zrAddhAhamatipadriktA bhadrAH kSaureSu varjayet / / " 'pAte' vytipaate| 'bhadrAH dvitIyAsaptamIdvAdazyaH / mArkaNDeyo'pi "aSTamI ca tathA SaSThI navamI ca caturdazI / kSurakarmaNi vA ca parvasandhistathaiva ca // " iti / zmazrukarmaNi niSedhamAha marIciH "nirAsanasya suptasya tiSThatazca tathaiva ca / sAyaM bhuktavatazcaiva snAtasya kSudhitasya ca // yAtrAyuddhodyatasyApi zmazrukarma vivarjayet / " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #291 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: anyatra vistaraH / asya sarvasyApavAdastIrthaprAptyAdau"kSaura naimittikaM kAryaM niSedhe satyapi dhuvam / pitrAdimRtidIkSASu prAyazcitte ca tIrthake // " iti smRteH / atha kalivarjyAni procyante / hemAdrI "vidhavAyAM prajotpattau devarasya niyojanam / " tathA " bAlikAkSatayeAnyAstu vareNAnyena saMskRtiH // kanyAnAmasavarNAnAM vivAhazca dvijAtibhiH / tisro varNAnupUrvyeNa dve tathaikA yathAkramam // " AdityapurANe "yastu kArtayuge dharmo na karttavyaH kalau yuge / pApaprayuktAzca sadA kalaiA nAryo narAH sadA // " tathA "dattaura setareSAM ca putratvena parigrahaH / savarNAnyAGganAduSTaiH saMsargAH zodhiteradhi || " mAdhavIye "asthi saMcayanAdUrdhvamaGgasaMsparzanaM tathA / " iti / brahmapurANe - "dIrghakAlaM brahmacarya dhAraNaM ca kamaNDaloH / gotrAd mAtRsapiNDAcca vivAhA govadhastathA // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 255 www.umaragyanbhandar.com Page #292 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 256 tithyarkaH narAzvamedhau madyaJca kalau vayaM dvijAtibhiH / " kratuH "devarAna sutotpattirdattA kanyA na dIyate / na yajJe govadhaH kAryaH kalau na ca kamaNDaluH // " AdityapurANe "UDhAyAH punarudvAhaM jyeSThAMzaM govadhaM tathA / kalau paJca na kurvIta bhrAtRjAyAM kamaNDalum // " 'jyeSThAMzam' viSamavibhAgam / hemAdrau garuDa: "na kalau kriyate hyazvamedho vApyatha gosavaH / naramedho'kSatAnArI devarAtputrasantatiH // " madanapArijAte "akSatA gopazuzcaiva zrAddhe mAMsaM tathA madhu / devarAcca sutotpattiH kalau paJca vivarjayet // " iti / devalaH "yAvadvarNavibhAgo'sti yAdvedaH pravartate / saMnyAsaM cAgnihotraM ca tAvatkuryAt kalau yuge // " iti / kalAvarbhAdhAnameva kAryamityAha laugAzi:-- "arbhAdhAnaM smRta zrautasmAgnyiostu pRthakkRtiH / sarvAdhAnaM tayoraikyakRtiH pUrvayugAzritA // " iti / 'pUrvayugAzritA' kaleH pUrvaM yad yugaM tadAzriteti saGkSapaH / atra Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #293 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: vistarastu hemAdrimAdhavAdI draSTavya iti dikU / varjyAni / hemAdrau manuH - "caturdazyaSTa mIdarzapaiArNamAsyarkasaMkramaH / eSu strItailamAMsAni dantakASThAni varjayet // " smRtisamuccaye "sAyaM saMdhyAM parAnnaM ca parabhojanamaithune / tailaM mAMsa zilApiSTamamAvAsyAM vivarjayet // sUryaRkSaM gate sAme parAnnaM yo hi bhakSayet / tasya mAsagataM puNyaM yasyAnnaM tasya tadbhavet // amAvAsyAsu sarvAsu navaM vastraM na dhArayet / " iti / prasaMgAdanyeSAM padArthAnAM niSedhakAlaH pradarzyate / vyAsaH - "SaSThayaSTamI zramAvAsyA pakSadvayacaturdazI / saMnihitaM pApaM taile mAMse kSure bhage / " ravivArAdiSu tailasnAnaphalAnyAha sa eva " zrAdityAdiSu vAreSu tApaH kIrtimR tirdhanam / dAridryaM durbhagatvaM ca kAmAptiH snAnataH kramAt // " 'snAnataH' abhyaGgasnAnataH / tathA ---------------------- 257 atha parva " trayodazyAM tRtIyAyAM pratipadazamIdine / tailAbhyaGgaM na kurvIta spRzedvA navamIdine || " 33 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #294 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 258 tithyarka: atra vizeSamAha hemAdrau pracetAH -- "sArSapaM gandhatailaM ca yattailaM puSpavAsitam / anyadravyayutaM tailaM na duSyati kadAcana ||" iti / tasmAttailAbhyaGganiSedhastilatailAbhyaGganiSedhaparyavasAyI / hemAdrau skAnde "ziraH kapAlamantrANi nakhacarmatiLAMstathA / etAni kramazo nityamaSTamyAdiSu varjayet // " iti / 'ziraH' nArikelam, 'kapAlam' alAbu, 'antrANi' paTolam, 'nakham ' niSyAvaH, 'carma' masUrikA / " ziro nArikelam, kapAlamalAbu, antrANi paTolam, nakhaM niSyAvaH, carma masUrikAH, tilA vRntAkam / " iti hemAdriH / madanaratne skAnde "snAnaM caiva mahAdAnaM svAdhyAya pitRtarpaNe / prathame'bde na kurvIta mahAgurunipAtane / / " iti / 'snAnam' kAmyam / atha janmatithikRtyam / brahmapurANe - " sarvaizca janmadivase snAtairmaGgalapANibhiH / gurudevAzca viprAzca pUjanIyAH prayatnataH || " iti / 'sarvaiH' brAhmaNakSatriyavaizyazUdraiH / zrIpatimAlAyAm - "navavastradharo bhUtvA pUjayecca cirAyuSam / dvibhujaM jalaM saimyaM suddhaM virajovina / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #295 -------------------------------------------------------------------------- ________________ timparka: 158 mArkaNDeyaM naro bhaktyA puujyetprytstthaa|" iti / "tato dIrghAyuSaM vyAsaM rAmaM drauNiM kRpaM balim / prahlAdaM ca hanUmanta vibhISaNamathA'rcayet // " pUjitadevatAnAM nAmamantrairhAmaH kAryaH / homasaMkhyA devIpurANe 'hAmo grahAdipUjAyAM zatamaSTottaraM bhavet / aSTAviMzatiraSTau vA yathAzakti vidhIyate // " homadravyamAjyam, "AjyaM dravyamanAdeze" ityuktatvAt / mArkaNDeyaprArthanA kRtyacintAmaNau / "mArkaNDeya ! mahAbhAga ! saptakalpAntajIvana ! / AyuriSTArthasiddhayarthamasmAkaM varado bhava // " iti / tato guDatilayutaM payaH pibet / pAne mantraH "satilaM guDasaMmizramaJjalyarddhamitaM payaH / mArkaNDeyavaraM labdhvA pibAmyAyuSyahetave // " 'paya kSIram / janmatithau vAni uktAni skAnde "khaNDana nakhakezAnAM maithunAdhyAnameva ca / AmiSaM kalahaM hiMsAM varSaddhau vivarjayet // " iti / idaM malamAse na kAryam , pUrvokta-"spaSTamAsavizeSAkhya" itivacanAt / janmatitheH khaNDatve sati nirNayaH devIpurANe"ghasradvaye janmatithiryadA syAt pUjyA tadA janmabhasaMyutA ca / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #296 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 260 tithyarkaH asaMskRtAbhe na dinadvaye'pi pUjyA parA yA bhavatIha tantram // " iti / ubhayadine'pi nakSatrayoge'pi parA, pUrvokta- "yugAdyA varSavRddhizca" iti-bhaviSyavacanAt / iti zrImadbhAradvAjamahAdevabhaTTAtmajadivAkaraviracite tithyarke janmatithikRtyam // atha zrAddhAmAvAsyA nizcIyate / sA'parAhvavyApinI grAhyA, "piNDAnvAhAryakaM zrAddhaM kSINe rAjani zasyate / vAsarasya tRtIye'ze nAtisandhyAsamIpataH / / " iti kaatyaaynoktH| piNDAnAM piNDapitRyajJAGgabhUtAnAmanu pazcAdAhiyate kriyate iti piNDAnvAhAryakramamAzrAddham / rAjani candre kSINe mArtaNDamaNDalaM praviSTe sati vAsarasya divasasya tRtIyeM'ze'parAhNarUpe zasyate-kAryamityarthaH / "darzazrAddhaM tu yatroktaM pArvaNaM tatprakIrtitam / aparAle pitaNAM ca tatra dAna prazasyate // " iti zAtAtapoktazca / atra yadyapi ca tredhAvibhAgAbhiprAyeNa parAGgakAlo vyAkhyAtaH, tathApi trimuhUrtAtmakasAyAhne zrAddhaniSedhAt paJcadhAvibhaktadivasAbhimAyeNa aparAho boddhavya iti tattvam / vivecayiSyate caitat spaSTaM zrAddhacandrikAprakAze / tredhAvibhAgapakSastu zrAhitAgniviSayaH, tasya karmadvayAnurodhadIrghAparAlA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #297 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyaH pekSaNAt / pUrvedhurevAparAvyApinI cet, saiva grAhyatyAha mAdhavIye hArItaH 'yasyAM sandhyAgataH seAmo mRNAlamiva dRzyate / aparAhne tu yA tasyAM piNDAnAM karaNaM dhruvam // " iti / yattu kArNAjinivacaH "bhUtaviddhAmamAvAsyAM mohAdajJAnato'pi vaa| zrAddha karmaNi ye kuyu steSAmAyuH prahIyate // " iti, tadaparADavyAptiviSayamiti mAdhavaH / 'apraahn| caturdazIvedhaparam " iti hemAdriruvAca / dvitIye'ti cetAdRzI, dvitIyaiva ityAha sa eva "aparAlaH pitRNAntu yA'parAhmAnuyAyinI / sA grAhyA pitRkArye tu na pUrvA'stAnuyAyinI // " iti / dinadvaye'parAhNavyAptidhA-ekadezena kAtsnyena ceti / ekadezavyAptirapi dvedhA bhidyate-vaiSamyeNa sAmyena ceti / tatra vaiSamyeNaikadezavyAptau mahattvaM nirNAyakam / tathA ca mAdhavIye smRtyantare "aparAdvayavyApinyamAvAsyA yadA bhavet / tatrAlpatvamahattvAbhyAM nirNayaH pitRkarmANi // " iti / zivarAghavasaMvAde'pi "alpA'parAla tyAjyA sA grAhyA syAdadhikA bhavet / " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #298 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 262 tithyarkaH sAmyenaikadezavyAptI kharvAdizAstraM nirNAyakam / kharvAdizAstraM tu "kharvo darpastathA hiMsA trividhaM tithilakSaNam / kharvI parau pUjyA hiMsA syAt pUrvakAlikI // " iti / kharvaH sAmyam, darpo vRddhiH, hiMsA kSayaH / mAdhavIye zivarAghavasaMvAde'pi "amAvAsyA tu yA hi syAdaparAladvaye'pi saa| kSaye pUrvA'parA vRddhau sAmye'pi ca parA smRtA / / " iti / smRtyantare'pi "tithikSaye sinIvAlI tithiddhau kuhUrmatA / sAmye'pi ca kuhUrjeyA vedavedAGgavedibhiH // " iti / kAtsnye nobhayatrAparAhNavyAptAvapi tithivRddhitvAt kuhUreva grAhyA / dinadvaye'parAlavyAptau jAbAli: "aparAhNadvayavyApI yadi darzastithikSaye / AhitAgneH sinIvAlI niragnyAdeH kuhUrmatA // " iti / zrAdizabdena strIzUdrau gRhyte| tathA ca laugAkSirAha "dvijaiH kAryA sinIvAlI sAgnikaiH pitRkarmaNi / strIbhiH zUdraiH kuhUIyA tathA cAnagnikairdvijaiH // " iti / sinIvAlIkuhorlakSaNamAha vyAsaH "dRSTacandrA sinIvAlI naSTacandrA kuhUrmatA / " iti / etadarthaparANyanyAni vacanAni granthavistarabhiyeha nopAttAnI Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #299 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 263 tyalaM pallavitena / atha pinnddpitRyjnykaalH| AzvalAyana: "amAvAsyAyAmaparAhna pinnddpitRyjnyH|" iti / atra nArAyaNavRttiH-amAvAsyAzabdaH pratipatpazcadazyoH sandhivacano'pyatrAparAhNazabdasamanvayAt tadvatyahorAtre varttate / tasyAparAhNa caturthe bhAge piNDapitRyajJaH kaaryH| aupavasthye yajanIye vA'hani yadA tvahorAtrasandhau tithisandhiH syAt , tadopavasthya evA'hani kriyate iti / ata eva prayogapArijAtakAraH "muhUrttamapyamAvAsyA pratipadyapi cedbhavet / tadinnamakSayaM jJeyaM parvazeSaM tu parvavat // " iti hemAdridhRtaM hArItavacana piNDapitRyajJaparamayojayat / ayaM ca piNDapitRyajJa: smArtAgnimatA mRtapitRkeNa yAgapUrva dine kriyamANe darzazrAddhavyatiSaGgaNa kAryaH,"AhitAgniH piNDapitRyajJaM kRtvA karoti / anAhitAgnistu taditareNa vyatiSajyate / " iti pariziSTAt / vyatiSaGgo nAma zrAddhapitRyajJayorvicchidyAvicchidya anuSThAnavizeSaH / yAgadine kriyamANastu kevalaH kAryaH, pUrvadine darzazrAddha yAgadine kevalaH pitRyajJa iti bhaavH| ApastambAnAmAzvalAyanavanirNayaH tathaivApastambasmRteH / kAtyAyanabaudhAyanairyAgAtpUrve'hani kAryaH, tathaiva tatsUtre pratipAditatvAt / ityanyatra vistaraH / atha kSayAhazrAddhakAlo nirNIyate / tatra kSayAhazrAddhamekoddiSTa Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #300 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 264 tithyarka: vidhinA kriyate cet, madhyAhvavyApinyAM kSayAhatithaiau kAryam / yadi pArvaNavidhinA, tadA'parAhnavyApinyAM kAryam, "AmazrAddhaM tu pUrvAhNe 'parAhna e pArvaNaM bhavet / ekoddiSTaM tu madhyAhna prAtardRddhinimittakam // " iti zAtAtapavacanAt / dinadvaye'parAhvavyApitve mAdhavIye baudhAyano nirNayamAha - "aparAhnadvayavyApinyatItasya yadA tithiH / kSaye pUrvA tu karttavyA vRddhau kArya tatheottarA // " iti / atra mAdhavAdayastu -- uttaratithigatAveva vRddhikSayoM grAhyau, na grAhyatithigatAvityAhuH / zrImAtAmahaguravastu paramavRddhyanantaramAkasmikakSa yasya jyotiHzAstramaryAdayA sambhavAn pUrvatithyapekSayA grAhyatithigatAveva vRddhikSayoM grAhyAviti tattvamityAhuH | dinadvaye tadavyAptau tu pUrvava grAhyA, "dvayavyApinI cet syAnmRtAhasya tu yA tithiH / pUrvaviddhaiva karttavyA trimuhUrttA bhaved yadi ||" iti manuvAkyAt / "dvahe'pyavyApinI cet syAnmRtAhasya tu yA tithiH / pUrvasyAM nirvapet piNDamityAGgirasabhASitam // " iti samantuvAkyAcca / "sAmye tu paraiva, devasvAmivacanAt "iti mAdhavaH / atrApyekaradezAdivyAptau darzanirNayavannirNaya bodhyaH / amAvAsyAtu vAhItivacanApadiSTau vRddhisayau grAhyatithigatAvevA Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #301 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaH 265 nayA dizA jnyeyau| aparAhNadvayavyApinItyatra kAladvayavyApitvaM vivakSitamityAstAM tAvat / atha vratavidhi vyAkhyAsyAmaH / tatrAdhikAriNo madanaratne bhaviSye "anagnayastu ye viprAsteSAM zreyo vidhIyate / vratopavAsaniyamai nAdAnaistathA nRpa ! // " iti zUdro'pi "zUdro varNazcaturtho'pi varNatvAddharmamarhati / vedamantrasvadhAkhAhAvaSaTkArAdibhirvinA // " iti vyAseoktavratAdhikAramarhati / savAstroNAntu bhatranu. jJayaiva vratAdhikAraH "bhAryA patyurmatenaiva vratAdInAcaretsadA / " iti mAdhavIye kaatyaaynokteH| vratArambhakAlamAha madanaratne satyavrata: "udayasthA tithiryA hi na bhavedinamadhyabhAk / sA khaNDA na vratAnAM syAdArambhazca samApanam // " iti / tatraiva gAryo'pi "astage ca gurau zukre bAle vRddha malimluce / udyApanazubhArambhAn vratAnAM naiva kArayet // " iti / brahmayAmale "dinabhadrA yadA rAtrau rAtribhadrA yadA divA / na tyAjyA zubhakAryeSu prAhurevaM purAtanAH // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #302 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 266 tithyarkaH madanaratne bhaviSye "kSamA satyaM dayA dAnaM zaucamindriyanigrahaH / devapUjAgnihavanaM santoSaH steyavarjanam // sarvavrateSvayaM dharmaH sAmAnyo dazadhA smRtaH / " iti / kUrmapurANe "bahiAmAntyajAsUrti patitaM ca rajasvalAm / na spRzennAbhibhASeta nekSeta vratavAsare // " viSNurahasye "smRtyAlokanagandhAdi svAdanaM parikIrtanam / annasya varjayetsarvaM grAsAnAM cAbhikAGakSaNam / / gAtrAbhyaGgaM ca tAmbUlaM zirasazcAnulepanam / vratastho varjayet sarva yaccAnyad balarAgakRt // " pRthvIcandrodaye'gnipurANe "vrIhiSaSTikamudgAzca kalApAH salilaM payaH / zyAmAkAzcaiva nIvArA godhUmAdyA vrate hitAH // kUSmANDAlAbuvArtAkapAlakIjyotsnikAstyajet / carurbhekSyaM saktukaNAn zAkaM dadhi ghRtaM madhu / / zyAmAkAH zAlinIvArAH pAvakaM mUlataNDulam / haviSyavratanaktAdAvagnikAryAdike hitam // madhu mAsaM vihAyAnyad vrate ca hitamoritam / " iti / 'pAlakI' pAI, 'jyosnikA' kozAtakI / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #303 -------------------------------------------------------------------------- ________________ niya 267 atha strIvrateSu vratahemAdrau vizeSaH "gandhAlaGkAratAmbUlapuSpamAlAnulepanam / upavAse na duSyanti dantadhAvanamaJjanam // " iti / idaM ca tAmbUlAdi tAsAM saubhAgyavrateSveva na duSyati; ekAdazyAdA tu duSyatyeva, tatra taniSedhAt / hemAdrau pAne "garbhiNI sUtikAdizca kumArI vA'tha rogiNI / yadA'zuddhA tadA'nyena kArayet prayatA svayam / / " iti / 'prayatA' zuddhA svayaM kuryaadityrthH| madanaratne mAtsye'pi "antarA tu rajoyoge pUjAmanyena kArayet / " iti / pratinidhInAha nirNayAmRte paiThInasiH "bhAryA patyuvrataM kuryAd bhAvyAzca pativratam / asAmarthe'parastAbhyAM vratabhaGgo na jAyate // " skAnde'pi "putraM vA vinayopetaM bhaginIM bhrAtaraM tathA / eSAmabhAva evAnyaM brAhmaNaM viniyojayet // " iti / parAzara: "upavAso vrataM homastIrthasnAnajapAdikam / vipraiH sampAditaM yasya sampannaM tasya tatphalam // " iti / madanaratne prabhAsakhaNDe "bhartA putraH purodhAzca bhrAtA patnI sakhA'pi ca / yAtrAyAM dharmakAryeSu jAyante prtihstkaaH|| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #304 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 268 tithyarkaH ebhiH kRtaM mahAdevi ! svayameva kRtaM bhavet / " iti / atra kazcidvizeSaH "kAmye pratinidhirnAsti nitye naimittike va saH / kAmyeSUpakramA kecitpratinidhi viduH // " iti / chAgaleyaH "pUrva vrataM gRhItvA yo nAcaretkAmamohitaH / / jIvan bhavati cANDAlo mRtaH zvA cAbhijAyate // " garuDapurANe "krodhAtpramAdAllobhAdvA vratabhaGgo bhaved yadi / dinatrayaM na bhuJjIta maNDanaM ziraso bhavet / / " iti / prAyazcittAdanantaramantaritavrataM kAryam, ___"prAyazcittamidaM kRtvA punareva vratI bhavet / " iti vAyupurANAt / yA tu prAyazcittAmnAnAdatikrAntavratAnuSThAnaM nAstIti gamyate iti keSAzciduktiH, sA bhrAntibhUlikaiva / atha nimittAnurodhena sadA puNyakAlaH / hemAdrI viSNudharmottare "kAlaH sarvo'pi nirdiSTaH pAtraM sarvamudAhRtam / avAptasya pradAne tu nAtra kAryA vicAraNA / / tadaiva dAnakAlaH sa yadobhayamupasthitam / " tathA-"nahi kAlaM pratIkSeta jalaM dAtuM tRSAnvita / anodakaM sadA deyamityAha bhagavAn manuH // " iti / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #305 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka: 266 skAnde "arddhapramUrtA gAM dadyAt kAlAdi na vicArayet / kAlaH sa eva grahaNe yadA vai dvimukhI tu gauH / / " iti / hotA vyAsaH "AsannamRtyunA deyA gauH savatsA tu pUrvavat / tadabhAve tu gaurava narakoddhAraNAya vai|| tadA yadi na zaknoti dAtuM vaitaraNIM tu gAm / zakto'nyo'ruka tadA dattvA zreyo dadyAnmRtasya ca // " vArAhe "vyatIpAto'tha saMkrAntistathaiva grahaNaM rveH| puNyakAlAstathA sarve yadA mRtyurupasthitaH // tadA bhUmihiraNyAdi dattamakSayatAmiyAt / " iti / viSNupurANe "yadA vA jAyate vitta citta zraddhAsamanvitam / tadaiva dAnakAlaH syAd yato'nityaM hi jIvitam // " iti dika / zrIbAlakaSNAtmajasUnunirmitI varSe khavedAzvahimAMzusaMyute / kRti vilokyA'khilakAlanirNaya niHzaGkamAzaMsatu paNDito janaH // 1 // budhAnAmupakArAya dharmazAstrasudhAnidhiH / divAkareNa racitaH sudhAnidhirivAparaH // 2 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #306 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 270 tithyarkaH kAhaM mandamatiH kyAyaM dharmazAstrasudhAnidhiH / tasmAdbhaktevilAso'yaM mArtaNDAinisarojayAH // 3 // granthe'smin vimalamaterdivAkarasya tithyarke guNagaNavattvameva mukhyam / tatsantaH zirasi dhRtAJjalistu yAce niHzaGkha sadasadihoditaM vimRzyam // 4 // uktaM nAtra mayA svayaM svaracitaM yadbhaTTapAdAdibhiH prokta kAlavinirNaye tadakhilaM spaSTaM parajJaptaye / sandiSTaM gurudattamantrakapayA zArdUlavikrIDitaM tena zrIravimaNDalAntargato nArAyaNaH pIyatAm // 5 // yadvAkyAdvidhivAkyAnAmapUrvArthAbhidhAnatA nIlakaNThejayatyayaM mImAMsakadhurandharaH // 6 // namaH savitre rAmAya zambhave gurave tathA / mAtre bhavAnyai vAgdevyau kuladevyai zriye namaH // 7 // iti zrIbhAradvAjabAlakRSNAtmajasakalavibudhacUDA maNimahAdevAtmajasakalavidyAnidhAnazrIdivAkaraviracite dharmazAstrasudhAnidhau tithyarkaH samAptimagamat / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #307 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrIvaijanAtharacitAH tithyarkaviSayAnukramaNikAzlokAH divAkaratanUjena vaijanAthena dhImatA / khabANasaptabhUyukta varSe mAdhavasaMjJake // 1 // mAsi tAtakRtagranthe'nukramaH saMpradarzyate / viduSAM sukhalabdhyarthamanayA zlokamAlayA // 2 // maGgalAcaraNaM pUrva mAtRvaMzyAnuvarNanam / svasya vaMzyAnucaritaM tateA vidhinirUpaNam // 3 // tithirUpaM tataH proktaM tadvaividhyamudAhRtam / lakSaNaM nirNayasyoktaM pratipannirNayastataH // 4 // nAno niruktistasyAstu zukle pUrvApare'parA / upavAse tu pUrvaiva pakSadvayagatApi hi // 5 // saGkalpaH prAtarevAtra pUrvaviddhAsvapIritaH / tithyante pAraNaM proktaM sApavAdaM pare'hani // 6 // ekabhaktAdiSu tathA gauNakAle'pyupeSaNam / tataH karmopayuktatvAttithidevaprapUjanam // 7 // tateA mandAdisaMjJoktA tithivarNAnukIrttanam / caitrazuklapratipadA nirNayeo brahmapUjanam // 8 // zakAdizravarNa tatra nimbaprAzanameva ca / vAsantanavarAtraM ca prapAdAnaM tathaiva ca // 9 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #308 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 272 tithyarkaviSayAnukramaNikA tadabhAve ghaTAnAM tu dAnamuktaM phalapradam / abhyaGganityatA proktA jyeSThapratipadaH kRtiH // 10 // bhAdrazuklapratipadaH kRtyamuktaM mahAlayaH / Azvinasya site pakSe navarAtrAnuvarNanam // 11 // kalazasthApanaM kAlakIrtanaM tu tataH param / trirAtraM caikarAtraM ca phalabhedena kIrtitam // 12 // vedikAnirmitizcAtra kalazadravyakIttanam / pratimAdravyakathanaM tadAkAraprakIrtanam // 13 // vedikAparimANaM ca niyamAH pUjakasya ca / devIpUjAprayogastu kumArIpUjanaM tataH // 14 // vayApramANaM tasyAstu pUjanAnaha kanyakAH / kanyAbhAve pratinidhizcaNDIpAThajape vidhiH // 15 // sUtake pUjana proktaM devyAstatra vizeSataH / bhedo'pi kathitazcAtra malamAsaniSedhanam / 16 / / caturNAmapi varNAnAmadhikAraH prakIrtitaH / azvapUjA tataH proktA tadvidhAnakramopi hi // 17 // athAyudhAnAM pUnAyA mantrAH sarve yathAkramam / nirdiSTAH kArtikasyApi pratipanirNayaH zubhaH // 18 // tailAbhyaGgasya kathanaM dyUta parvatapUjanam / balyarcanAnukathanaM caitrapratipadaH kRtiH // 19 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #309 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 273 tithyarkaviSayAnukramaNikA zvapacasparzanaM snAnaM holikAbhUtivandanam / tanmantrazcUtakusumapAzanaM mantrasaMyutam / / 20 // pUrvaviddhA tithihyetyuktaM vedha udAhRtaH / sAyaM vedhastataH prokto'bhyaGgo nitya itIritam // 21 // atha siddhaviruddhAdiyoginInirNayastataH / dvitIyAnirNayaH proktaH sAdhAraNyena kRtsnazaH // 22 // caitrazukladvitIyAyAmamApUjA'gnipUjanam / poktA tithiH seopapadA tatrA'dhyayanavarjanam // 23 // rAmayAtrotsavasyAtha kAlaH sarvo'pi kIrttitaH / bRhattapAvataM coktamazunyAkhyavrataM tathA // 24 // yamadvitIyA nirNItA tatkRtyaM cApi vistarAt / caitrakRSNadvitIyAyAmanaGgotsava IritaH // 25 // utsave nirNayaH proktastitheH siddhaviruddhakaH / yoginonirNayaH proktastRtIyAnirNayastataH // 26 // sAdhAraNaH samuditastatA dolotsavaH smRtaH / gaurIpUjanakAlastu sanirNaya udAhRtaH // 27 // saubhAgyavratakAlo'tha jayantI matsyasaMjJikA / tRtIyA'kSayasaMjJA tu sanirNayamudAhRtA // 28 // tatkRtyaJcA'pi samproktaM reNukAsUnusaMbhavaH / tatkAlanirNayazcA'tha malamAse yugAdayaH // 29 // 35 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #310 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 274 tithyarkaviSayAnukramaNikA mAsadvaye'pyayaM pakSo rambhAvratavinirNayaH / vizAlAkSyarcanavidhiH kajjalInirNayastataH // 30 // bhAdrazuklatRtIyAyA nirNayo lalitAvidhiH / atha siddhaviruddhAdiyoginInirNayastataH / / 31 / / caturthInirNayazcAtha sAdhAraNyena kIrtitaH / caitrazuklacaturthyAntu gaNezArcanamIritam / / 32 // jyeSThazuklacaturthyAntu pArvatIpUjanaM smRtam / sanirNayAtra kathitA saMkaSTAkhyA caturthikA // 33 // bahulAvatakAlasya nirNayaH saMpradarzitaH / bhAdrazuklacaturthyAstu vistareNa vinirNayaH / / 34 // candrasya darzane doSo doSazAntistavo manaH / titherasyAzca bhaumAdiyogapAzastyamIritam // 35 // saMjJAntaraM zivAkhyeti mArgazuklacaturthikA / / ekabhaktasvarUpaM tu sanirNayamudAhRtam // 36 // naktasvarUpaM tatkAlaH sandhyAzabdArtha eva ca / sauranaktaM yatenaktaM vidhavAnaktameva ca // 37 // naktavratiyamAH proktA ayAcitavinirNayaH / tatphalaM tatra kAlasya nirNayo nikhilaH kRtaH // 38 // mAghakRSNacaturthyAntu saMkaSTAkhyaM vrataM smRtam / mAghazuklacaturthyAstu tilasaMjJA prakIrtitA // 39 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #311 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaviSayAnukramaNikA 275 nirNayaH kundasaMjJA ca tasyA eva prakIrtitA / phAlgunAdiSu mAseSu catuSu vratamoritam // 40 // tadudyApanarItistu pUjAmantrastataH param / atha siddhaviruddhAdiyoginInirNayastataH // 41 // paJcamInirNayazcA'tha sAmAnyena prakIrtitaH / caitre mAsi tu paJcamyAM zrIpUjanamudIritam // 42 // kalpAdInAM tu kathanaM nAgapUjananirNayaH / nirNayo RSipaJcamyAstatkRtyaM cApi sarvazaH / / 43 // upAGgalalitAdevyAH pUjAkAlavinirNayaH / mArgazuklasya paJcamyA nirNayastadanantaram // 44 // mAghamAsasya paJcamyAM vasantotsavanirNayaH / atha siddhaviruddhAdiyoginonirNayastataH // 45 // saMmokto nirNayaH SaSThyAH paJcamIvedhanirNayaH / yAtrA lolArkadevasya skandaSaSThovinirNayaH // 46 // kumAraSaSThayapi proktA kapilASaSThikA tathA / tatkatyaM cApi nirdiSTa saMjJAntaramudAhRtam // 47 // vilvAbhimantraNavidhirvahipUjAdivAsaraH / campASaSThI punaH proktA skandaSaSThayapi sA matA // 48 // atha siddhaviruddhAdiyoginInirNayastataH / saptamInirNayazcA'tha samAsena pradarzitaH // 49 / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #312 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 276 tithyarkaviSayAnukramaNikA madhumAsasya zuklAyAM saptamyAM bhAskarArcanam / vaizAkhazuklasaptamyAM gaGgApUjananirNayau // 50 // ASADhazuklasaptamyAM sUryapUjanavarNanam / iSasya zuklasaptamyAM devIpUjananirNayaH // 51 // trirAtrakAlakathanaM durgApUjAgRhAdikam / / vilvazAkhArcanaM pazcAcchAkhAnayanavartma ca // 52 / / mUlaH pUjanaM devyAH sarasvatyAH samIritam / sthApitAyAM mahAdevyAmadhyApananiSedhanam / / 53 // mArgazIrSAdimAseSu saptamIzrAddhakIrtanam / sahasaH zukla saptamyAM mitrapUjanamIritam / / 54 // tatprayogo'tha mAghasya saptamInirNayaH kramAta / dIpadAnavidhiH prokto rathadAnaM tathaiva ca // 55 // tatra lolArkayAtrA ca vijayAsaptamI tathA / yogaH padmakasaMjJastu siddhAsiddhakathAnakam / / 56 // yoginInirNayaH pazcAdaSTamInirNayastathA / sarvASTamISu durgAyAH pUjanaM samudIritam / / 57 // caitrASTamyAM bhavAnyAstu yAtroktA zokanAzinI / azokakalikAbhuktistatroktA mantrapUrvakam // 58 // snAnaM lauhityatAyena budhayogaprazaMsanam / sahakAraphalaiH snAnaM vaizAkhe hyaSTamIdine / / 59 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #313 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaviSayAnukramaNikA 277 trilocanArcanavidhijyeSThASTamyAM prakortitaH / pUrvapakSe pare pakSe zuklAdevIprapUjanam // 60 // ASADhazukle'STamyAM tu mahiSaghnIprapUjanam / janmASTamI viniNItA jayantI yogabhedataH // 61 // prakAro grahaNasyAtha pAraNAkAlanirNayaH / mahAnizAsvarUpaM ca bhAdrazuklASTamIvidhiH // 62 // jyeSThAdiyogabhedena nirnnyvistrH| agastyudayakAlazca tathA'stasamayo muneH // 63 // jyeSThApUjanakAlastu nikhilaH saMprakIrtitaH / mahAlakSmIvrataM pazcAttatsamApanamIritam // 64 // pauSThapadyaSTakoktizca padasaMjJAnirUpaNam / mahASTamI viniItA savizeSA gavASTamI // 65 / / bhairavasyASTamI proktA tatkRtyaM viniveditam / athASTakAzrAddhakAlazcatu bhedaH prakIrtitaH // 66 // mahAbhadrAsvarUpaM ca bhISmatarpaNasaMgrahaH / bahulAkatyamuditaM dIpadAnAdi sarvazaH / / 67 // sAmAnyato budhASTamyAmekabhaktavrataM smRtam / siddhayogAnukathanaM yoginInirNayastataH // 68 // navamInirNayaH pazcAcchIrAmanavamI tathA / rAmavratavidhiH sarvaH pratimAdAnamuttamam // 69 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #314 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 278 tithyarkaviSayAnukramaNikA malamAse niSedhastu vratasyAsya pradarzitaH / bhadrakAlyarcana vidhirmAdhave pakSayAIyoH / / 70 / / navamyAmupavAsasya vidhireSaH pradarzitaH / jyeSThazuklanavamyAM tu pArvatIpUjanaM matam / / 71 // ASADhe navamIyugme durgArcA saMpradarzitA / zrAvaNe navamIyugme naktabhojanamIritam / / 72 // bhAdrazukla navamyAM ca durgArcanavidhiH smRtaH / ipakRSNanavamyAdisaMdiSTo'nvaSTakAvidhiH / / 73 // iSasya zuklanavamI mahatI saMprakIrtitA / balipradAnaM tatraiva balidravyantu kIrtitam / / 74 // tanmantrazcAtha homasya dravyANyuktAnyanukramAt / mUrte visarjanaM pazcAt pAraNAnirNayaH kRtaH // 75 / / sUtake pAraNaM proktamArambhAdehi lakSaNam / vivAho'tha tulasyAstu kArtike navamIdine / / 76 / / tadvidhizca yugAdehi kRtyamuktaM savistaram / yugAntAH kathitAH sarve tatkatyaM cApi darzitam / / 77 // sahAmAsasya navamIkRtyaM mAghasya caiva hi / atha siddhaviruddhAdiyoginonirNayastataH / / 78 / / dazamInirNayazcA'tha sAdhAraNyena kIrtitaH / caitrazukladazamyAM tu yamapUjanamIritam // 79 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #315 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarka viSayAnukramaNikA jyeSThazukladazamyeSA dazapApaharA smRtA / dazapApAni ceoktAni yogAnAM dazakaM tathA // 80 // etatkRtyaM suvitataM malamAse'pi tatkriyA / karttavyatvena nirdiSTA tato dazaharAstavaH // 81 // manvAdayeo vistareNa kathitAH katyasaMyutAH / saMkrAnti nirNayaH pazcAttadbhedAnAM pradarzanam // 82 // meSAdidAnakathanaM puNyakAla nirUpaNam / ayane dve vinirdiSTe tattyaM cApi vistarAt // 83 // Azvinasya tu zukasya dazamInirNayastataH / sImollaGghanakArya hi pUjanaM cA''parAjitam // 84 // dezAntarasya gamana' zamIpUjA nirUpaNam / rAjakRtyaM vistareNa hyabhiSekanirUpaNam // 85 // durdazAnAzakaM pazcAdAdityavratamIritam / dazamIniyamAH sarve siddhayeogapradarzanam // 86 // yoginInirNayaH pazcAnnitaikAdazI tataH / mAhAtmyamA kathitamadhikAriNa IritAH || 87 // asAmarthya pratinidhiH prakArAntaramIritam / strINAM vizeSaH kathitaH sUtake'nuSThitirmatA // 88 // dRSTe rajasyapi tathA nArINAM karaNaM matam / kAmyopavAse niyamA na tu nitye pradarzitam // 89 // 276 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #316 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 280 tithyarkaviSayAnukramaNikA vaikAdazI dveSA zuddhA viddheti bhedataH / zuddhA tridheti samproktamaruNodayalakSaNam / / 90 || lakSaNaM vaiSNavasyoktaM tataH smArtavinirNayaH / zuddhA viddheti saMproktA zuddhA syAttu caturvidhA // 99 // 2 ekAdazyadhikA dvAdazyadhikA cobhayAdhikA / ubhayAdhikyarahitA viddhA caivaM prakIrttitA // 92 // nityakAmyabhedena dvividhaM vratamIritam / kAmyAsamApane doSa kIrttanaM kSayalakSaNam // 93 // upavAsaniSedhe ca bhakSyanirNaya IritaH / haviSyadravyakathanaM bhojanAdyapraNAzakam || 94 // caitrasyaikAdazIkRtyaM vistareNAnuvarNitam / vaizAkhastAnakAlastu nirjalaikAdazIvratam / / 95 / / zayanInirNayaH pazcAnmalamAsaniSedhanam / cAturmAsavratArambhakAlAH sarva ihoditA: / / 96 / / stAdidoSo nAstIti vratasaMkhyA ca kIrttitA / nityatvameSAM kathitaM zAkabhedAH prakIrttitAH // 97 // dvidalAnAM hi saMkhyAnaM varjyavastu nidarzanam / kAmyavratAnAM kathanaM samAptau dAnakIrttanam // 98 // vratagrahaNamArgastu zrAvaNaikAdazIkRtiH / nabhasyaikAdazIkRtye dugdhavratavicAraNam / / 99 / / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #317 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaviSayAnukramaNikA 281 kArtikasnAnasamayAstryahastrAnaprazaMsanam / dhAnyAdisevanaM dAnaM dvidalArambhakIrtanam // 10 // devotthApanakAlazca bhISmapaJcakakIrtanam / pauSasyaikAdazIkRtyaM mAghasnAnaM tataH param // 101 // prayAgasnAnamahimA tatastryahavinirNayaH / phAlgunaikAdazIkRtyaM samAsenAnuvarNitam // 102 // atha siddhaviruddhAdiyoginInirNayastataH / dvAdazInirNayaH pazcAt pAraNAnirNayaH punaH // 103 // zrAddhAdikAlasaMmA vidbhiH pAraNanirNayaH / harivAsarasaMjJA tu madhudvAdazikAkRtiH // 104 // mantrA damanakasyoktA vAmanAcanamIritam / pAribhASikasaMjJAzca vyatIpAtaH prakIrtitaH // 105 // rAmadvAdazikA proktA taptamudrAvidhAraNam / zUdrasya vihitaM pazcAt pavitrAropaNaM smRtam // 106 // jayantI vAmanasyoktA tatkRtyaM cApi sarvazaH / zravaNadvAdazI proktA viSNuzRGkhalavarNanam // 107 // prAzastyaM budhayogena pAraNAnirNayastataH / itarAsAM dvAdazInAM nAmAnyuktAnyanukramAt // 108 // AzvinadvAdazIkRtyaM govatsadvAdazIvratam / / vidhAna nirNayayutaM tatra varNyavinirNayaH // 109 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #318 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 282 tithyarkaviSayAnukramaNikA nRNAM nIrAjanavidhirTAdazISu ca paJcasu / kArtikadvAdazIkRtya devatotthApanAdikam // 110 // vratArpaNavidhistatra tiladvAdazikAvidhiH / dvAdazISu vizeSeNa vratArpaNavidhiH smRtaH / / 111 // tulasImizranaivedyabhakSaNasya phalaM smRtam / dvAdazIvaya'vastUni saMkhyAtAnyAmiSANi ca / / 112 // aikSavaM tAmrapAtrasthaM niSiddhamiti kIrtitam / atha siddhaviruddhAdiyoginInirNayastataH / / 113 // trayodazInirNayastu sAmAnyena prakIrtitaH / pakSapradoSo nirNIto vArabhedena tatphalam // 114 // adhyApanAdhyayanayoH pradoSasya vinirNayaH / caitrazuklatrayodazyAmanaGgaparipUjanam / / 115 / / bhAdrazuklatrayodazyAM gotrirAtravrataM smRtam / UrjakRSNatrayodazyAM yamadIpavidhiH smRtaH // 116 / / caitrakRSNatrayodazyAM vAruNIyogakIrtanam / varuNapratimAdAnaM vidhiH sarvopi kIrtitaH // 117 / / atha siddhaviruddhAdiyoginInirNayastataH / zuklakRSNacaturdazyau vinirNIte tataH param / / 118 // madheoH zuklacaturdazyA nirNayo'naGgapUjanam / zrInRsiMhajayantyAstu nirNayaH kartR nirNayaH // 119 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #319 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaviSayAnukramaNikA 283 vrataprakArakathanaM tannityatvaprakAzanam / OMkArayAtrA kathitA zrAvaNe bhUtanirNayaH // 120 // bhAdrazuklacaturdazyAmanantavratanirNayaH / UrjakRSNacaturdazyAmabhyaGgasnAnamIritam // 121 / / tannirNayaH prakathito yamatarpaNameva ca / pradoSasamaye dIpadAnaM ca kathitaM tataH // 122 // UrjakRSNacaturdazyAH kRtyamuktaM samAsataH / mArgazuklacaturdazyA api kRtya hi varNitam // 123 // zivarAtrivratasyAtha nirNayaH samudAhRtaH / adhikArazca sarveSAM vratAnuSThAnapaddhatiH // 124 // pAraNAnirNayaH pazcAccaitrakaSNacaturdazI / atha siddha viruddhAdiyoginInirNayastataH // 125 // amAvAsyA vinirNItA somapAzastyameva ca / / yogaH puSkarasaMjJastu sAvitrIvratakIrtanam // 126 // darbhasaMgrahakAlastu kAttikAmAvrataM tathA / ajhaidayavidhiH pazcAdAtmanirNaya udAhRtaH // 127 / / pAribhASikayogastu pAtAkhyaH samudAhRtaH / atha siddhaviruddhAdiyoginInirNayastataH // 128 // pUrNimAnirNayaH pazcAdatha caitrasya pUrNimA / vaizAkhodyApanavidhirvaizAkhyAmanuvarNitaH // 129 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #320 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 284 tithyarkaviSayAnukramaNikA dAnaM kRSNAjinasyAtha kumbhadAnaM tathaiva ca / jyeSThasya pUrNimAyAM tu sAvitrIpUjanaM smRtam // 130 / / tilachatrAdidAnAni kIrttitAni vizeSataH / kokilAvratakAlazca vyAsapUjAvinirNayaH / / 131 / / viSNoH zayanakAlazca dezakAlavibhedataH / zrAvaNI paurNamAsI tu nirNItA ca tataH param / / 13.2 / / upAkarmA'pi tatroktaM vistareNa tataH param / utsarjanaM ca kathitaM zravaNAkarmanirNayaH // 133 // sarveSAmiha varNAnAM rakSAbandhavidhistathA / bhadrAyAM taniSedhastu hayagrIvasurArcanam // 134 // nAndImukhAnAM pratyabdaM bhAdrayAM zrAddhavidhistathA / AzvinyAmAzvinIkarma kojAgaravidhistathA // 135 // kArtikyAM kArtikeyasya darzanaM tripurotsavaH / kSIrasAgaradAnaM ca dRSotsargavidhistathA // 136 // athArjavatinaH samyagudyApanavidhiH smRtaH / mAgazIrSyA paurNamAsyAmuktaM pratyavarohaNam // 137 / / pauSIkRtyaM tataH proktaM mAghIkRtyaM savistaram / snAnAdyApanakarmANi holikaanirnnysttH|| 138 / / bhadrApucchaM vinirNItaM holikAkRtyameva ca / malamAsaniSedhazca dolotsava udAhRtaH // 139 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #321 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkaviSayAnukramaNikA atha siddha viruddhAdiyoginI nirNayastataH / sUkSmatvAtsandhikAlasya kRtastatreSTinirNayaH // 140 // vikRte kAlanirdezaH pazvAgrayaNanirNayaH / nirNaya grahaNasyAtha dAnadravyamudAhRtam // 141 // pAtralakSaNamapyuktamapAtre dAnamIritam / cUDAmaNisamAkhyA ca sUtakAdaiA tadarhatA // 142 // dAnazrAddhAdikAlazca snAnatIrthavinirNayaH / niSiddhagrahaNe dAnazAntI mokte'tha (1) pakSakaH // 143 // mAsastaddhe dakathanaM viniyogastathaiva ca / mAsadevAH samAkhyAtA malamAsasya nirNayaH / / 144 // kAryAkAryavivekastu dAnaM coktaM tataH param / cAndrasAvana saurAstu trayaH saMvatsarA mI / / 145 // 285 kSaurakAlaniSedhazca kvacittadapavAdanam / kalivarjyAni coktAni parvavarjyAni caiva hi // 146 // tailavarjanakAlazca puSpatailaniSedhanam / aSTamyAdiSu varjyAni prathamAbda niSedhanam // 147 // janmavAsarakRtyaM ca tatra varjyAnukIrttanam / dinadvaye janmatitheH sattvAsattvavinirNayaH // 148 // amAvAsyA vinirNItA pitRyajJavinirNayaH / zrAddhakAlo viniNIMto vratakAlastathaiva ca // 149 // Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #322 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 286 tithyarkaviSayAnukramaNikA sAmAnyo vratadharmazca hitAhitavikIrtanam / strIvrateSu vizeSastu garbhiNyAdiniSedhanam // 150 // saMkhyA pratinidhInAM tu doSastyAge vratasya hi / naimittikaH puNyakAla ityevaM kathitaH kramaH // 151 // itthaM divAkarasutena kanIyasA zrI rAmAnujena gurubhaktiparAyaNena / zrItAtapAdaracite sujanapriye'smin granthe kramo vilikhitaH savituH prasAdAt // 152 // iti zrIdivAkarasUrisUnuvaijanAthakatA tithyaprakAzA nukramaNikA smaaptaa| Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #323 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithya pramANatvenopanyastAnAM granthAdInA makArAdikrameNa varNAnukramaNikA agastyasaMhitA 61 / 3, 10, 14, 16, 62 / 6, 11, 18, 136 / 11, 155 / 16, agnipurANam 7 / 13, 71 / 16, 73 / 12, 74 / 3, 78 / 1, 3, 128 / 6, 161 / 1, 5, 6, 266 / 14, adbhutasAraH 118 / 18, aparArkaH 136 / 17, 170 / 1, 234 / 11, 246 / 7, mA prAdityapurANam 200 / 2, 206 / 4, 255 / 12, 15, 256 / 6, ApastambaH 177 / 10, 233 / 15, 234 / 16, 235 / 13, prAzvalAyana: 158 / 2, 218 / 5, 263 / 2, IzAnasaMhitA 180 / 2, 162 / 4, 163 / 1, uzanAH 237 / 1. RgvidhAnam 105 / 15, 106 / 1, RSyazRGgaH 38 / 12, 111 / 16, 151 / 14, 214 / 10, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #324 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkavarNAnukramaNikA kAtyAyana: 128 / 15, 154 / 17, 166 / 16, 212 / 15, 214 / 6, 218 / 12, 230 / 8, 20, 231 / 16, 232 / 3, 235 / 3, 237 / 17, 260 / 7. 265 / 11, kAThakagRhyam 246 / 18, 246 / 5, kAmikaH 186 / 16, 160 / 16, 161 / 8, kArNAjini: 215 / 16, 216 / 4, 261 / 6, kAlAdarza: 32 / 1, 62 / 16, 77 / 8, 81 / 3, 142 / 4, 182 / 12, 166 / 20, 216 / 10, kAlikApurANam 13 / 20, 66 / 8, 68 / 6. kAzIkhaNDam 11 / 4, 37 / 20, 36 / 7, 48 / 6, 52 / 6, 55 / 15, 66 / 4, 67 / 8, 11, 15, 83 / 8, 86 / 7, 12, 106 / 13, 112 / 4, 146 / 3, 6, 6, 13, 175 / 17, 187 / 17, 188 / 1, 198 / 7, 221 / 10. kAzyapaH 124 / 2, kUrmapurANam 46 / 16, 55 / 7, 86 / 2, 101 / 3, 127 / 13, 128 / 18, 136 / 14, 154 / 8, 174 / 3, 214 / 18, 266 / 6, kRtyacintAmaNi: 256 / 6, kratuH 256 / 3, tIrasvAmI 143 / 15, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #325 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkavarNAnukramaNikA ga garuDapurANam 35 / 8, 37 / 4, chAgaleya: 268 / 6, 128 / 1, 256 | EUR, 268 / 6, gargaH 205 / 18, 212 / 4, 213 / 18, 234 gArgya: 143 | 4, 215 / 3, 233 / 8, 265 | 17, gRhyapariziSTam 251 | 2, candraprakAzaH 175 / 4, 226 / 6, camatkAracintAmaNiH 51 / 11, cyavanasaGkarSaNaH 246 / 1, gobhila: 120 / 13, 215 / 12, 230 / 12, gauDA: 33 / 10, 73 / 15, 133 / 5, cha Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 286 115 / 12, 135 / 11, / 11, 245 / 1, jyotirbranthaH 247 / 15, 248 / 1, jyotirnibandhaH 27 / 20, 126 / 18, 186 | 13, 37 jAtukarNyaH 84 / 5, jAbAli: 4 / 20, 45 / 20, 50 / 14, 172 / 16, 207 / 12, 14, 23-8 / 12, 247 / 12, 248 / 262 / 14, www.umaragyanbhandar.com Page #326 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 260 tithyarkavarNAnukramaNikA jyotiHzAstram 61 / 16, 66 / 1, 117 / 1, 122 / 14, 157 / 1, 227 / 2, 242 / 3, 250 / 5, 252 / 2, jyotiHsAgaraH 243 / 1, tithitattvam 148 / 6, taittirIyabrAhmaNam 226 / 12, trikANDamaNDanam 88 / 6, 233 / 16, divodAsa: 36 / 10, 80 / 10, dIpikA 46 / 16, 172 / 5, devalaH 6 / 6, 43 / 17, 44 / 11, 116 / 12, 131 / 5, 132 / 11, 155 / 3, 238 / 1, 256 / 15, devIpurANam 12 / 14, 13 / 3, 13, 14 / 3, 17, 16 / 1, 17 / 5, 18 / 6, 12, 15, 17, 20 / 15, 31 / 17, 35 / 12, 37 / 6, 12, 40 / 11, 48 / 12, 57 / 16, 56 / 18,66 / 18, 70 / 16, 68 / 4, 100 / 4, 108 / 1, 117 / 10, 116 / 16, 178 / 10, 241 / 12, 256 / 5, 16, dharmacintAmaNiH 123 / 15, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #327 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkavarNAnukramaNikA dharmapradIpaH 18 / 16, dhaumyaH 12 / 1, 13 / 17, na nArAyaNavRttiH 263 | 3, nArAyaNIyadharmapravRttiH 77 / 3, nAgarakhaNDa: 116 / 8, 182 / 14, 1-81 / 11, 16, nAradapurANam 32 / 4, 36 / 16, 47 / 13, ( nAradIyam, nAradaH ) 50 | 16, 76 | 128 / 18, 128 / 4, 135 / 8, 136, 8, 161 / 12, 162 / 12, 163 / 3, 164 / 4, 167 / 3, 170 / 8, 177 / 7, 186 / 13, 1-60 / 12, 228 / 8, nigama: 67 / 3, 60 6, nirNayadIpa: 205 / 18, nirNayAmRtam 3 / 13, 4 / 4, 65 / 16, 85 / 5, 162 / 5, padmapurANam 28 / 20, 44 / 4, 84 / 1, 86 / 7, 2-81 105 / 16, 132 / 20, 157 / 16, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 102 / 1, 140 / 6, 141 / 2, 148 / 21, 135 / 14, 137 / 10, 11, 18, 150 / 6, 151 / 4, 153 / 5, 11, 154 / 14, 20, 171 / 7, 174 | 13, 176 / 1, 183 | 18, 152 / 1, 18, www.umaragyanbhandar.com Page #328 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 282 tithyarkavarNAnukramaNikA 184 / 1, 185 / 4, 201 / 13, 206 / 8,222 / 17, 252 / 7, 267 / 6, parAzara: 42 / 5, 214 / 2, 267 / 17, pariziSTam 138 / 1, 263 / 13, 14, 245 | 6, pitAmahaH 137 | 7, 205 / purANasamuccaya: 28 / 13, 32 / 18, 41 / 5, 56 / 11, 71 / 12, 76 / 83 | 17, 126 / 15, 226 / 11, purANAntaram 73 / 4, pulastya: 130 / 21, 215 / 8, pRthvIcandrodaya: 68 | 15, 153 / 2, paiThInasiH 30 / 5, 246 / 10, 267 / 11. pracetAH 135 / 18, 215 / 10, 258 2, pratApamArtaNDaH 80 / 7, prayoga pArijAtakAra : 234 / 3, bRhadyamaH 78 / 13, bRhanmanuH 173 | 14, baudhAyanaH 44 / 6, ba 67 / 18, 211 / 2, 212 / 15, 246 / 12, 121 / 4, 228 / 6, 128 / 14, 232 / 18, brahmapurANam 8 / 13, 20, 52 / 14, 63 / 3, 54 / 12, 1, 82 / 16, 207 / 16, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 178 / 3, 238 / 15, 70 / 13, 106 / EUR, 136 / 7, 84 / 6, 60 / 3, 85 / 20, 108 / 5, 121 / 16, 141 / 18,151 / 17,152 / 11, 168 / 6, www.umaragyanbhandar.com Page #329 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 263 tithyarkavarNAnukramaNikA 172,8,173 / 11,176 // 1,184 / 10, 13, 16, 188 / 10, 201 / 2, 18, 220 / 4, 8, 222 / 1, 224 / 15, 228 / 14, 240 / 16, 258 / 17, brahmavaivartapurANam 11 / 15, 34 / 18, 40 / 7, 50 / 1, 73 / 18,76 / 11,77 / 1, 87 / 3, 126 / 1, 164 / 12, 171 / 17, 178 / 14, 196 / 7, 204 / 13, 208 / 5, 240 / 10, brahmasiddhAnta: 244 / 13, 245 / 8, 246 / 15, 247 / 3, 253 / 8, brahmANDapurANam 34 / 5, 105 / 11, 170 / 18, 176 / 11, bhaTTanArAyaNa: 250 / 1, bhaviSyapurANam 4 / 6,67,10 / 1,15 / 1, 21 / 1,4,7, 28 / 7, 26 / 3, 31 / 14, 33 / 15, 34 / 6, 36 / 11, 38 / 8,40 / 15, 43 / 1, 46 / 16,47 // 18,51 / 20, 56 / 6,60 / 13, 61 / 1,64 / 12, 65 / 11, 66 / 8, 13, 70 / 6, 71 / 7,72 / 10,78 / 10, 76 / 6, 82 / 2, 6, 88 / 16, 20,60 / 13, 66 / 5,6,14,21,67 / 11,106 / 16, 107 / 1, 106 / 6, 120 / 20, 125 / 11, 14, 127 / 10, 133 / 6, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #330 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 264 tithyavarNAnukramaNikA 138 / 4, 142 / 6, 8, 143 / 7, 144 / 16,146 / 15,148 / 3,150 / 12, 152 / 6, 153 / 16, 157 / 6, 14, 156 / 4,8,11,16,163 / 6,165 / 5, 8, 168 / 11, 174 / 7, 176 / 7, 182 / 1, 18, 183 / 1, 185 / 10, 186 / 7,166 / 4, 201 / 6,208 / 2, 206 / 6, 216 / 2, 11, 16, 221 / 13, 222 / 15, 225 / 11, 18, 226 / 3, 15, 227 / 15, 228 / 5, 265 / 4, 266 / 2, bhAgavatam 160 / 8, bhAradvAja: 254 / 7, bhRguH 124 / 18, 134 / 4, matsyapurANam 13 / 10, 36 / 6, 51 / 4, 58 / 11, 115 / 1, 150 / 16, 158 / 14, 161 / 16, 162 / 18, 267 / 6, madanapArijAta: 256 / 12, madanaratnam 35 / 15, 65 / 8, 76 / 12, 84 / 18, 213 / 8, 267 / 20, manu: 108 / 8, 217 / 13, 257 / 3, 264 / 14, maNDana: 183 / 6, marIciH 248 / 18, 246 / 1, 254 / 16, mallArimAhAtmyam 58 / 17, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #331 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkavarNAnukramaNikA 265 mahAbhAratam 86 / 10, 142 / 18, 168 / 14, 188 / 17, 202 / 5, 204 / 1, 238 / 4,7, 240 / 13, mahezvarakozaH 64 / 16, mAdhavaH 74 / 18,77 / 11,87 / 7, 172 / 3, 182 / 4, 255 / 18, 264 / 7, 18, mAdhavIyam 6 / 6, 16, 7 / 6, 35 / 17, 36 / 13, mArkaNDeyapurANam / 18, 42 / 10, 50 / 8, (mArkaNDeyaH, mArkaNDeyavacanam ) 107 / 13, 130 / 4, 135 / 5, 236 / 3, 12, 254 / 16, mitAkSarA 236 / 6, muhUrtacintAmaNi: 216 / 18, 217 / 1, . mohacUr3ottaram 142 / 1, yajJapArzva: 230 / 1, yama: 188 / 6, 210 / 6, 251 / 6, 354 / 4, yAjJavalkyaH 45 / 5,88 / 10,211 / 4, 217 / 10, 238 / 10, yAmala: 14 / 10, yogivacanam 121 / 11, ratnakoza: 123 / 18, ratnamAlA 8 / 3, 105 / 5, 122 / 5, rAjamArtaNDa: 68 / 1, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #332 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 296 tithyarkavarNAnukramaNikA rAmArcanacandrikA 147 / 4, 156 / 10, 158 / 17, 167 / 12, rudrayAmalam 62 / 7, 68 / 10, 66 / 13, lallaH 66 / 3, 226 / 20, likhita: 244 / 7, liGgapurANam 68 / 17, 186 / 4, 164 / 6, 220 / 20, logAkSi: 226 / 15, 231 / 2, 235 / 15, 256 / 18, 262 / 17, vatsa: 45 / 14, varAhaH 142 / 21, varAhamihiraH 86 / 5, vasiSThaH 55 / 11, 72 / 7, 116 / 11, 120 / 5, 137 / 12, vasiSThasaMhitA 73 / 1, vAmanapurANam 142 / 12, 150 / 3, 210 / 3, vAyupurANam (vAyavIyam ) 137 / 15, 164 / 18, 161 / 1. 166 / 15, 206 / :, 250 / 13, vArAhapurANam 126 / 7, 156 / 17, 266 / 10, vArttikakAra: 2 / 8, vizvarUpanibandhaH 18 / 20, 20 / 3, vizvAmitraH 117 / 20, viSNupurANam / 1, 12 / 17, 22 / 7, 10, 13, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #333 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyavarNAnukramaNikA 267 (viSNuvacanam , viSNuH) 23 / 5, 12, 24 / 6, 16, 25 / 10, 17, 20, 26 / 4, 7, 10, 15, 27 / 2, 5, 30 / 10, 31 / 10, 35 / 4, 37 / 17, 64 / 4, 8, 72 / 13, 75 / 17, 20, 87 / 16, 105 / 2, 8, 116 / 3, 131 / 16, 132 / 1, 6, 152 / 14, 155 / 12, 163 / 10, 206 / 7, 210 / 14, 16, 216 / 7, 242 / 8, 244 / 3, 16, 268 / 16, 266 / 14, viSNarahasyam 116 / 6, 147 / 6, 148 / 18, 158 / 11, 17, 266 / 6, viSNuyAmalaH 102 / 7, viSNusmRtiH 224 / 11, vRddhagAye: 121 / 6, 235 / 16, 254 / 1, 12, vRddhagautamaH 236 / 8, 240 / 1, vRddhamanu: 212 / 15, 246 / 12, vRddhayAmala: 265 / 20, vRddhavasiSThaH 27 / 17, 30 / 2, 36 / 3, 40 / 3, 118 / 15, 120 / 6, 177 / 13, 232 / 6, * 336 / 17, 238 / 17, 236 / 5, vRddhazAtAtapaH 77 / 17, 231 / 16, bRhaspatiH 41 / 12, 251 / 17, vaikhAnasasaMhitA 123 / 1, vyAghraH 241 / 5, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #334 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 268 tithyavarNAnukramaNikA vyAsa: 12 / 6, 44 / 16, 47 / 6, 126 / 17, 136 / 1, 141 / 15, 211 / 20, 215 : 16 238 / 18, 241 / 5, 6, 257 / 12, 15, 16, 262 / 20, 265 / 7, 266 / 5, zaGkhaH 241 / 1, 255 / 20, zaGkhasmRti: 148 / 14, 198 / 12, zatapathabrAhmaNam 226 / 13, zAtAtapa: 17 / 14, 188 / 20, 230 / 1, 232 / 6, 236 / 1, 240 / / , 260 / 14, 264 / 3, zAradA 16 / 6, zivapurANam 158 / 2, zivarAghavasaMvAda: 261 / 20, 362 / 7, zaunaka: 238 / 13, zrIpatimAlA 258 / 20, SatriMzanmatam 237 / 6, 236 / 17, 253 / 17, satyavrata: 101 / 11, 122 / 17, 265 / 15, sanatkumArasaMhitA ( sanatkumAraH) 142 / 21, 187 / 6, saMgrahaH 234 / 6, saMgrahavacanam 62 / 12, 65 / 16, 216 / 14, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #335 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkavarNAnukramaNikA saMvatsara pradIpaH 70 / 3, saMvarttaH 32 / 14, siddhAntaH 251 / 20, siddhAnta ziromaNiH 247 / 6, siddhAntazekharaH 104 / 18, sumantuH 6 / 2, 46 / 13, 133 / 2, 264 / 17, saurapurANam 106 / 4, saurAgamaH 65 / 5, skandapurANam 3 / 20, 4 / 15, 5 / 4, 11 / 6, 17, 17 / 8, 10, 17, 184, 207,31 / 2,328, 33 / 4, 35 / 20, 37 / 1, 38 / 3, 38 / 2, 40 / 18, 43 / 7, 45 / 1, 17, 46 / 4, 46 / 14, 54 / 2, 18, 55 / 2, 5-6 / 14, 71 / 4, 72 / 2, 75 / EUR, 14, 80 / 3, 15, 82 / 12, 16, 83 / 12, 108 / 15, 115 / 15, 116 / 20, 106 / 120 / 3, 123 / 8, 11, 124 / 7, 125 / 8, 127 / 16, 133 / 17, 134 / 1, 15, 137 / 4, 141 / 5, 11, 143 / 10, 20, 144 / 4, 146 / 18, 154 / 4, 172 / 13, 173 | 4, 170 | 12, 176 44, 177 / 20, 182 / 6, 184 / 5, 186 / 16, 181 / 4, 21, 182 / 7, 10, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat 107 / 286 15, 11, 14, 167 / 6, www.umaragyanbhandar.com Page #336 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tithyarkavarNAnukramaNikA 163 / 4, 8, 11, 14, 16, 164 / 2, 167 / 4, 14, 16, 202 / 2, 10, 203 / 8, 208 / 10, 250 / 10, 258 / 6, 13, 256 / 15, 267 / 14, smRticandrikA 38 / 14, 116 / 1, smRticandrodaya: 66 / 17, smRtisamuccaya: 257 / 6, smRtisaMgrahaH 82 / 6, 84 / 14, 85 / 14, 250 / 20, smRtyantaram 51 / 14, 83 / 5, 85 / 18, 133 / 14, 134 / 6, 137 / 1, 166 / 18, 160 / 16, 212 / 8, 250 / 17, 251 / 6, 261 / 17, 262 / 10, smRtyarthasAra: 173 / 16, 211 / 10, hArIta: 46 / 18, 52 / 10, 53 / 4, 186 / 10, 261 / 4, 263 / 6, hemAdriH 28 / 2, 34 / 3, 53 / 12, 126 / 3, 160 / 13, 164 / 4, 176 / 18, 180 / 11, 181 / 3, 12, 205 / 4, 211 / 6, 255 / 6, 261 / 6, 11, 267 / 2, Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #337 -------------------------------------------------------------------------- ________________ azuddham pratipadA tithIna yAmale jayAyai namaH brahmANoM prAzvayuka zula kAlikAdarza caturSvapi pakSeSu syAda sAmAkhyAtA tatatparataH nanu kurvati * datvA yA Rtu matkRtAcArAdarze hipatitaM gobhiratnai zuddhipatram zuddham pratipadAditithInAM rudrayAmale jayAyai namaH brAhmaNa zrAzvayukzukla kAlAdarze caturSvasitapakSeSu syAd samAkhyAtA tatparataH na tu kurvIta datvA kratu0 matkRtAcArArke hi patitaM gobhIralai saptamIyeogaprazastyAt saptamIyeogaprAzastyAt upoSaNAGgatvena nArghyadAnam upoSaNAGgatvenArghyadAnam diti mantreNa diti ca mantreNa maparAhne maparAdve aparAhne aparAhne Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat pRSThe paGkau 14 16 18 - 1 20- 15 31-20 32- 18 44-16 - 6 -5 45 45 45-11 47--- 2 56---- 63-18 76 78-6 83 - 15 86-14 103--6 105 - 18 124-14 www.umaragyanbhandar.com Page #338 -------------------------------------------------------------------------- ________________ darza [ 2 ] azuddham zuddham pRSThe paDato pare dyuAdazyabhAve parezubhadazyabhAve 134-18 caitrAtsave caitrotsave 174--7 cAnantayaM cAnantakaM 182--2 bhAnAbhAvAt mAnAbhAvAt 183-4 darza ca 184-13 sahasrArkagRhaiH sahasrArkagrahaiH 202--3 tadarbhArddha na tadarhArddhana 206-12 parAhnikam parAhnikam 213-20 vyApyArAma vApyArAma 216-18 vizokA catasrazca vindhya- vizokA ca catasnA ca) syottarastathA vindhyasyottaratastathA 240-16 yAdvedaH yAvadvadaH 256-15 pyekaradezAdi pyekadezAdi 264-20 ravimaNDalAntargato ravimaNDalAntaragato 270--10 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #339 -------------------------------------------------------------------------- ________________ acyutagranthamAlAtaHprakAzitAnAM pustakAnAM sUcIpatram / (ka) vibhAge 1. bhagavannAmakaumudI-zrIlakSmIdharaviracitA zrImadanantadevani mitaprakAzaTIkAsahitA, praacaaryvrgosvaamidaamodrlaalshaamitprkaashttaakaataa| tribhiH smpaaditaa| mU0-pA0 10 2. bhaktirasAyanam-zrImadhusUdanasarasvatIviracitam / prathamollAse mUlakRdracitayA TIkayA, zeSadvayollAse prAcAryavaragosvAmidAmodaralAlazAstriviracitayA premaprapayA TIkayA sahitam / mU0-pA0 12 3. zulbasUtram-zrImaharSikAtyAyanapraNItam / vedAcAryazrIvidyA dharazarmAviracitayA saralayA vRttyA sahitam / taireva sampAditam / mU0-A04 4. kAtyAyanaprautasUtram-zrImaharSikAtyAyanapraNItam / vedAcArya zrIvidyAdharazarmAviracitayA saralayA vRttyA sametam / taireva sampAditam / mU0-206 5. pratyaktatvacintAmaNiH-(prathamo bhAgaH) zrIsadAnandavidva dviracitaH granthakudracitayA svopajJasvaprabhAkhyaTIkayA sahitaH, sAhityAcAryazrIkRSNapantazAstriNA sampAditaH / mU0-ru0 2 6. bhaktiramAmRtasindhuH-zrIrUpagosvAmiviracitaH / zrIjIvago svAmikRtadurgamasaGgamanITIkopetaH, prAcAryavaragosvAmizrIdAmodaralAlazAnibhiH sampAditaH / mU0-203 Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com Page #340 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ( 2 ) 7. pratyaktattvacintAmaNiH-(dvitIyo bhAgaH ) zrIsadAnanda vidvadviracitaH granthakRdracitayA svopajJaprabhAkhyavyAkhyayA sahitaH, sAhityAcAryazrIkRSNapantazAstriNA sampAditaH / mU0-ru0 2 0 4 8.tithyarkaH-zrIdivAkaraviracitaH, sAhityAcAryazrIkRSNapanta__ zAstriNA smpaaditH| mU0-ru0 1 prA08 ___ (kha) vibhAge 1. khaNDanakhaNDakhAdyam -zrIharSapraNItam / paNDitapravarazrIcaNDI. prasAdasukulaviracitabhASAnuvAdena sahitam / / mU-ru0 2 prA0 12 2.kAzIkedAramAhAtmyam-sAhityaracanazrIvijayAnandatripA ThiviracitabhASAnuvAdena sahitam , sAhityAcAryazrIkRSNapanta zAstriNA sampAditam / mUla-ru0 2 prA0 8 prAptisthAnam (1) acyutagranthamAlAkAryAlaya, kaashii| (2) gItA presa, gorakhapura / Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat www.umaragyanbhandar.com