________________
तिथ्यर्कः
१२६ "एकादशी विना विप्र ! न संसाराद्विमोक्षणम् । तत्राऽप्ययं विशेषोऽस्ति कार्या शक्तिमता च सा ।। न तु देहं विदुः माज्ञाः पीडनीयमिहाग्रहात् । शरीरं पीड्यते येन सुशुभेनापि कर्मणा ।
अत्यन्तं तन्न कुर्वीत अनायासः स उच्यते ॥” इति । असामर्थे प्रकारो वाराहे
"असामर्थ्य शरीरस्य व्रते तु समुपस्थिते । कारयेद्धर्मपत्री वा पुत्रं वा विनयान्वितम् ।। भगिनीं भ्रातरं वापि व्रतमस्य न लुप्यते । शृणु यश्चान्यमुद्दिश्य एकादश्यामुपोषितः ।। यमुद्दिश्य कृतो विप्रास्तस्य पूर्ण फलं भवेत् ।
कर्ता दशगुणं पुण्यं प्राप्नोत्यत्र न संशयः ॥” इति । प्रकारान्तरमाह बौधायन:
"उपवासे त्वशक्तानामशीरूद्धर्वजीविनाम् ।।
एकभक्तादिकं कार्यमाह बौधायनो मुनिः ॥” इति । आदिपदेन नक्तायाचिते गृह्यते । नक्तभोजिनो विशेषमाह व्यासः
"हविष्यभोजनं स्नानं सत्यमाहारलाघवम् ।
अग्निकार्यमधःशय्यां नक्तभोजी षडाचरेत् ।।" इति । तृतीयप्रकारो हेमाद्रौ पुराणे
"उपवासासमर्थश्चेदेकं विप्रं तु भोजयेत् । तावद्धनादिकं दद्याद् यद्भक्ताद् द्विगुण भवेत् ।।
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
