Book Title: Avashyaksutra Niryuktirev Curni Part_2
Author(s): Haribhadrasuri, Gyansagarsuri, Bhadrabahuswami, 
Publisher: Devchand Lalbhai Pustakoddhar Fund
Catalog link: https://jainqq.org/explore/600065/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Rong Tian Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Yang Tian Chai Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Mi Cha Ye |ahm / zreSThi-devacandra-lAlabhAI-jaina-pustakoddhAre granthAkaH 108 zrIharibhadrasUrikRtavRttyanusAreNa bhaTTAraka zrIjJAnasAgarasUriviracitA zrutakevalizrIbhadrabAhusvAmisatritaniyuktiyuta zrImadAvazyakasUtraniryukteravacUrNiH (dvitIyo vibhaagH)| Jing Jing Jing Jing Jing Jing Jing Jing Jing Jing Jing Jing Jing Yi Ye prakAzakaH-motIcanda maganabhAI cokasI-menejIMga TrasTI saMzodhakaH-siddhAntamahodadhi AcArya zrImadvijayapremasUrIzvarajI paTTaprabhAvaka, vyAkhyAna vAcaspati AcAya zrImadvijaya rAmacandrasUrIzvaraziSyaH paMnyAsa zrI mAnavijayaH idaM pustakaM bhAvanagarapuryA zrI mahodaya mudraNAlaye paTela hiMmatalAla devajIbhAI tathA rAjanagare navaprabhAta mudraNAlaye zrI maNIlAla chaganalAla dvArA mudrayitvA prakAzitam vora saMvat 2491 / krAiSTa san 1965 vikrama saMvat 2021 / vetanam rUpyakatrayam I pratayaH 500 ForPrivatesPersonal use Only Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education I idaM pustakaM zreSThi devacandra lAlabhAI jaina pustakoddhAraka saMsthAyAH menerjaMga TrasTI mAtIcaMda maganabhAI cokasI ityanena bhAvanagara puryA mahodayamudraNAlaye paTela hiMmatalAla devajIbhAI tathA rAjanagare navaprabhAta mudraNAlaye zAha maNIlAla chaganalAla dvArA mudrApitam / asya punarmudraNAdyAH sarve'pyadhikArA etadbhANDAgArakAryavAhakairAyattIkRtAH / All rights reserved by the trustees of the fund. Printed by Himatlal Devjibhai Patel at the Mahodaya Printing Press, Bhavnagar and by Manilal Chhaganlal Shah, at the Navprabhat Printing Press, Ahmedabad. Published by the Hon. Managing Trustee Motichand Maganbhai Choksi for Sheth Devachand Lalbhai Jain Pustakodhar Fund, at Sheth Devchand Lalbhai Boarding House for Shree Ratna Sagar Jain Boarding, Badekhan Chakla, Gopipura, Surat. Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ SHETH DEVCHAND LALBHAI JAIN PUSTAKODHAR FUND SERIES NO. 108 SHREEMAD AVASHYAK SUTRA COMENTRY (AYCHURNI ) BY SHREE CYAN SACAR SURI SECOND PART PRICE THREE RUPEES Vikram Samvat 2021 Vir Samvat 2491 Christian 1965 "W*0*3*3*60*60*W'W *D*60*60* " *0*C For Private 8 Personal Use Only Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ THE BOARD OF TRUSTEES 1. Nemchand Gulabchand Devchand Javeri 2. Talakchand Motichand Javeri 3. Babubhai Premchand Javeri 4. Amichand Zaverchand Javeri 5. Kesharichand Hirachand Javeri 6. Motichand Maganbhai Chokshi (Hon. Managing Trustee) 1. nemacaMda gulAbacaMda devacaMda jhaverI 2. talakacaMda motIcaMda jhaverI 3. bAbubhAI nemacaMda jhaverI 4. amIcaMda jhaveracaMda jhaverI 5. kezarIcaMda hIrAcaMda jhaverI 6. motIcaMda maganabhAI cokasI (mAnada menejIMga TrasTI) For Private Personel Use Only wner og Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukte - ravacUrNiH // 5 // sampAdakIya nivedana zrImad Avazyaka niryukti avacUrNinA sampAdananuM kArya zreSThi devacaMda lAlabhAI jaina pustakoddhAra phaMDanA TrasTIo taraphatho mane sopavAmAM AvyuM hatuM. te grantha vizAlakAya hovAthI tene be bhAgamAM pragaTa karavAnuM nakkI karavAmAM AvyuM hatuM. tyAra pachI tenA prathama bhAganuM sampAdana kArya pUrNa thavAthI sadarahu saMsthA taraphathI vikrama saMvata 2021 mAM sadara hu saMsthA taraphathI prathama bhAga pragaTa karavAmAM Avyo. tyAra pachI enA bIjA bhAganuM sampAdana pUrNa thayuM che, ane te paNa A saMsthA taraphathI sIrIjha naM. 108 tarIke pragaTa karavAmAM Ave che. prathama bhAganA sampAdakIya nivedanamAM A granthano prArambha, ItihAsa, granthakAra paricaya, hastalikhita prati paricaya vigere jaNAvela hovAthI atre kaI vizeSa jaNAvAnuM nahi hovAthI tatsaMbaMdhI kaI paNa lakhela nathI. A bIjA bhAgamAM Avazyaka sUtranA bojA caturviMzati adhyayanathI chelA chaDA paccakkhANa adhyayana sudhInI niryuktinI avacUrNi ApavAmAM AvI che. prathama bhAganI jema A bIjA bhAgamAM paNa hastalikhita pratonA asaMgata pAThone sudhArIne AvA ( ) koSTakamAM mukelA che aneka pAThone umerIne AvA [ ] koSTakamAM mukelA che. saMzodhanamAM pUratI kALajI rAkhavA chatAM paNa chapAIne Avela pharamAone pharI tapAsatAM dRSTidoSathI asAvadhAnatAthI matimAndyathA ke presadoSatho rahI gayela kSationuM pramArjana karI zuddhi patraka taiyAra karI A sAthe dAkhala By B By: My sampAda kIya nivedana // 5 // Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaniryukteravacUrNiH sampAdakIya nivedana karavAmAM Avela che, te mujaba vAMcanAre prathama sudhArI levu. ATalI kALajI rAkhavA chatAM paNa je kaI kSatio mArA IN matimAndyAdinA doSe rahA javA pAmI hoya tene kSantavya gaNI sudhArI levA vidvad janone mArI vinaMti che. A grantha- sampAdana je kevaLa jJAnabhaktinA hetuthI karavAmAM Avela che te hetune lakSyamA rAkhI pUjya sAdhu-sAdhvI mahArAjAo A granthanuM paThana pAThana manana karI cAritranI vizuddha ArAdhanA karI paramapadanA bhAgI bano eja abhyarthanA. muktidvAra jaina upAzraya dazA poravADa sosAyaTI, amadAvAda naM. 7__ vi. saM. 2021 phAgaNa, zukla pUrNimA / mAnavijaya Jain Education Interie For Private & Personel Use Only Jw.jainelibrary.org Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakAzakIya nivedana AvazyakaniryukteravacUrNiH zrImad Avazyaka niyukti upara bhaTTAraka zrImad jJAnasAgarasUri kRta avacUrNino prathama bhAga amArI saMsthA taraphathI prakAzita karyA pachI thoDA ja samayamAM eno A bIjo bhAga prakAzita karatAM amone apUrva AnaMda thAya che. A bIjA vibhAgamA Avazyaka sUcanA bIjA caturvizati adhyayanathI chaTThA pratyAkhyAna adhyayana sudhInA adhyayanono niyukti upara avacUrNi ApavAmAM AvI che. A bIjA bhAgane paNa prathama bhAganI mAphaka sadarahu saMsthAno sorojha naMbara 108 ApavAmAM Avela che. prakAza kIya nivedana A bIjA bhAgarnu sampAdana paNa siddhAnta mahodadhi AcArya zrImad vijayapremasUrIzvarajI mahArAjanA paTTaprabhAvaka vyAkhyAna vAcaspati AcArya zrImada vijayarAmacaMdrasUrIzvarajI mahArAjanA ziSya panyAsa zrI mAnavijayajI mahArAje karo Apela che. tethI sadarahu saMsthA taraphathI eozrIno sAdara AbhAra mAnavAmAM Ave che. Avazyaka sUtrano pUjya sAdhumahArAjo tathA sAdhvI mahArAjo tathA suzrAvako ane suzrAvikAone banne vakhata rAtri divasamA lAgelA aticAronI AlocanA mATenA pratikramaNamAM upayoga hovAthI te sUtra upara pUrvAcAyA~pa chapa adhyayano upara tathA chuTA chuTA ekeka adhyayana upara paNa niyukti bhASya cUNi TIkA dIpikA avacUrNi vigere aneka granthonI racanA karela che. jenI maLI zakela yAdI A sAthe pariziSTa naMbara-1 mAM ApavAmAM AvI che. tathA chae // 7 // Jain Educaton International For Private & Personel Use Only Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ adhyayanono niyukti upara zrI tilakAcArya kRta laghuvRtti je adyApi amudrita che, teno Adya ane aMta bhAga paNa A sAthenA pariziSTa naMbara-2 mAM ApavAmAM Avela cha, paja, prakAzakIya Avazyaka niryukteravacUNiH // 8 // nivedana lI.. motIcaMda maganalAla cokasI menejoMga TrasTI // 8 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Mww.jainelibrary.org Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zuddhipatrakam Avazyakaniyukte zuddhi pRSTham paMktiH azuddham 1 3 0yuta 1 4 sUtrAvacUrNi: 53 patrakam ravacUrNiH 13 12 248 zuddham yuta sUtraniryukteravacUrNi: urva rAgAdimatva0 pramANaM dRSTapUrve saGkalpaH *kartakaM cAritreNaiva prasiddhi riMgiyaM saMpiDiya pRSTham paMktiH azuddham kSamANA 674 ukko 727 sAnamiti zlAdi, anayoM navA0 zAsvataM sacaM 931 sarva kAniyuktiH rAgAdimatva0 pramANa dRSTapUrva saDakalpa: 0katRka cAritraNava prasidhi. rigiya saMpiDiya saI zuddham kSAmaNA Dakko sAyamiti zUlAdi, anA navAtatanuvA0 zAzvataM savva sarva0 kAniyukti: (kAvidhi) 27 21 0madhyajagha0 mAkSetra madhyamajagha mAIkSetre 99 13 For Private & Personel Use Only Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Sign zuddhi patrakam Avazyaka niryukteravacUNiH // 10 // - pRSTham paMktiH azuddham 113 1 Thevare 116 9 vanIkAdi. ajjAvaya apasatthAsu 121 bisahi. kicaNa 124 pramAjanA 25, gRhaNati kamAdiSu rajasaH 133 10 mRtkRSTa 144 12 yakSAdyA vAIke utsaga0 zuddham kaLevare banIpakAdi. ajjAyava0 apasatthAsu vasahi. kiMcaNa pramArjanA 17, gRhNAti kramAdiSu rajasA mutkRSTa yakSAdyAH vArddhake utsarga pRSTham paMktiH azuddham 175 5 thA siM 177 9 tAvatsyA0 179 2 caturvizati0 1886 0tayodvA, 189 10 gnahaNA0 1914 tadupaveMka: 1925 atyeNa0 1985 gottarAsta sargANA upayayazca 2086 hayarahavi 2136 bdappadhikRtaM 214 10 tharma0 zuddham zvA mAMsa tAvatsvA0 caturvizati0 tayoroM, grahaNA0 taduparyekaH paTTakaM attheNa gocarAsta tsargANAM upacayatha iyarahavi dapyadhikRtaM dharma paTTakaM 132 155 // 10 // - Jan Education Intel For Private Personel Use Only Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-I niyukteravacUrNiH zuddhipatrakam zuddham yathAha vyutmajata sthApayet dhammai dgg-sgr-g: gl- pRSTham paMktiH azuddham 2209 yayArha " 10 vyutsRjava sthApavet dhamya nisargogA0 225 5 jAha kiiDamma * kattRkaM maMdasaddhA 10 zAThya 2336 syat, vithidvAra11 gRhAtya0 nisagoMdgA0 Ahakiikamma0 pRSTham paMktiH azuddham 251 10 saradAra0 253 7 ghaThita 254 10 sADI0 2564 mohodvIparka sAmAmi 2573 dhAyako cchinatvAt 254 13 naraka vRtiH suvANuvAe pramArjana zuddham sadAra ghaTitaM sADIkamme bhADI0 mohoddIpakaM sAmAiaMmi zrAvako richannatvAt narakaM bRttiH rUvANuvAe pramArjana niSTyUtasvavRttya. AMCN maMdasaddhA zAThya0 syAt, vidhidvAraM niSTayUta grahAtya. " 12 svavRtya Join Education in For Private Personel Use Only ASMw.jainelibrary.org Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zuddhi patrakam AvazyakaniryukteravacUrNiH // 12 // pRSTham paMktiH azuddham 2624 vakArzike 2 0vRttye na koDisahiya 265 11 dvAvAkarau zuddham 0vakAzike vRttyena koDisahiyaM dvAvAkArau pRSTham paMktiH azuddham 284 2 pariNAyitaH | maNikara. , agRhItavye , 10 gRhItavye pariNAyitaH maNikAra agrahItavye grahItavye | Jain Education Intel For Private & Personel Use Only d jainelibrary.org Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa AvazyakaniyukteravaH | cUrNiH / pariziSTa naMbara -1 Avazyaka sUtra aMgenA graMthonI yAdI mUlasUtra 1 Avassaya - AvazyakasUtra cothu Avazyaka anusaratAM, kevalI caMdanabALA / alpAgama tapa kleza te jANo, bole upadezamALA // 1 // Avazyaka ArAdhiye, SaT adhyayane khaas| namana stavana pUjana karI, Atama (no) suprakAza // 2 // Avazyaka sUtra te ' sAmAyika, caturviMzatistava (logassa ), vaMdanaka, pratikramaNa, kAyotsarga (prAyazcitta) ane pratyAkhyAna' e cha viSayone Avazyaka kahe che. tenI zloka saMkhyA 130 che ane tenA kartAH- gaNadhara mahArAja zrI 'sudharmAsvAmIjI mahArAja che. in Educatan Internal Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktareva cUrNiH / // 2 // 'Avazyaka niyukti ' nA kartAH- zrI bhadrabAhasvAmIjI mahArAja che. tenI gAthA 2550 ane zloka 3100 pariziSTapramANa che. 'Avazyaka mULa bhASya' (laghu) gAthA 183 zloka 225 lagabhaga. 'Avazyaka mUla bhASya' (madhyama ) gAthA 300 zloka 375 lagabhaga. 'Avazyaka mUla bhASya' (bRhat ) bIju nAma 'vizeSa Avazyaka bhASya ' gAthA 3625 zloka 4000 kartAH 'shrii| jinabhadragaNikSamAzramaNa mahArAja.' chapAyuM che. prakAzakaH 'zrI yazovijayajI jaina graMthamALA.' 'Avazyaka cUrNi' kartAH zrI jinabhadragaNimahattara gAthA 13600 zloka 18464. chapAyuM che. be bhAga. prakAzakaH zrI RSabhadevajI kezarImalajInI peDhI, ratalAma. ___Avazyaka mUla ane niyukti mUlabhASya ane traNe upara 'ziSyahitA' TIkA zloka 22000 traNa bhAga. chapAyuM che. prakAzakaH zrI Agamodaya samiti, sUrata. 'Avazyaka niyukti dIpikA' kartAH zrI mANikyazekharasUri zloka 11700 chapAyu che. traNa bhAga-prakAzakaH- zrI vijayadAnasUrIzvarajI jaina graMthamALA mUrata, saMzodhaka : paM. zrI. mAnavijayajI gaNi, jeoe A avacUrNituM saMpAdana karI ApyuM che. A viSayanA niSNAta hovAthI teozrIne sapAdana- kArya phaMDa taraphathI soMpavAmAM AvyuM che. Hal // 2 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only Haliw.jainelibrary.org Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyakaniyuktereva cUrNiH / 'Avazyaka sUtravRtti ' kartAH-zrI malayagirisUri zloka 22000 chapAyu. prakAzaka:-zrI Agamodayasamiti, mUrata. 'Avazyaka laghuvRtti' kartAH zrI tilakAcArya saM. 1296. pATaNa, amadAvAdanA jJAnabhaMDAramA che. chapAI nathI; tenA Adi ane aMta bhAgano A bInA bhAgamA pariziSTa bIjAmA samAveza karavAmAM Avyo che. 'Avazyaka apacUrNi' kartAH zrI jJAnasAgarasUri saM. 1440 pATaNa, amadAvAdamA che. je A graMtha tarIke | prakAzita thAya che. 'Avazyaka sUtra avacUri' kartAH zrI zubhavardhana gaNi amadAvAdanA jJAnabhaMDAramA che te aprasiddha ane amudrita che. 'Avazyaka mUtra bhASya para Tippanaka' kartAH zrI maladhArI gacchIya A. zrI haribhadrasUri zloka 4640 chapAyela che. 'Avazyaka mUtra bhASya para bhASya 'kartAH koTathAcArya mudrita thayela che. koTyAcAryanI bIjI vRtti paNa jANavAmAM Avo che. pAyaH e paNa hoya. ___ 'vizeSAvazyaka bhASya para ziSyahitA vRtti' kartAH-maladhArI gacchIya A. hemacaMdrasUri zloka 28000 pATaNa amadAvAda, pUnAnA jJAnabhaMDAramA che. teno prata ' vizeSAvazyaka (jINa) vRtti' zloka 14000. pATaNa bhaMDAramA che. teno uddhAra karavA jevo che. Avazyaka sUtra (pai Avazyaka ) vRtti aparanAma 'vaMdAruvRtti' kartAH- zrI devendrasUri zloka prAyaH 5000 chapAyelI che. // 3 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only 1 w.jainelibrary.org Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyakaniyukterava cUrNiH / // 4 // 'Avazyaka sUtra (SaD Avazyaka ) vRtti' aparanAma ' arthadIpikA' kartAH zrI ratnazekharasUri chapAyela che. 'Avazyaka (SaD Avazyaka vidhi)' kartAH aMcalagacchIya mahimAsAgarajI-zloka 2375 punA bhaMDAramA cha. IN aprasiddha che. 'Avazyaka sUtra laghutti' kartAH A. zrI phalaprabhasUri zloka 3000 pUnAnA ori. I. mAM che. aprasiddha che. Avazyaka sUtramA darzAvela cha AvazyakanI pRthaka pRthaka vibhAgamA pUrvAcAryoM kRta judI judI rIte racanA thaI che te kramazaH ane kyA kyAM prApya che te ApavAmAM Ave che 1'sAmAyika mUtra' mUlabhUtra 'karemibhaMte / 'sAmAyika sUtra niyukti, vRtti ane uddhAra ' tADapatra para prata pATaNa sUcipatra 295 ane 303 che. 2' caubdhisattho sUtra' caturviMzati sUtra mUla sUtra 'logassa' paranI niyukti ane uddhAranI prata pATaNa jJAnabhaMDAramA che. caityavaMdana ' lalitavistarA vRtti' kartAH zrI haribhadrasUrijI zloka 1270 pahelAM chapAI che te pachI saTIppaNa 'lalitavistarA' A. zrI. sAgarAnaMdamUrijIe chapAvela che. TIppaNa temanuM potArnu che. Ano anuvAda temaja ' lalitavistarA' pararnu zrI municaMdramUrikRta 'Tippanaka'e baMne chapAyAM che. anuvAdakaH-paM. zrI bhAnuvijayajI gaNi. prAyaH 'lalitavistarA'nuM gujarAtI vivaraNa DaoN. bhagavAnadAse zrI jaina esosiezana oNpha inDiyA dvArA prakAzita kayu che. 'caityavaMdana paMjikA ane vRtti' kartAH zrI haribhadrasarijI pATaNa bhaMDAramA che, chapAI gaI che. // 4 // Jan Education et For Private Personel Use Only G w.jainelibrary.org Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryurava cUrNiH / // 1 // 'caityavaMdana mahAbhASya ' karttAH zrI zAntisUri gAthA 922 A ane te paranI vRtti e bane pATaNa bhaMDAramAM che, manuM mahAbhASya mudrita che. -- caityavaMdanabhASya vRtti ' aparanAma ' saMghAcAra vRtti' karttAH A. dharmaghoSasUri ( zrI devendramUri ziSya - paTTadhara ) gAthA 8500 zloka 9750. ve bhAgamAM chapAyuM che. 'caityavaMdanAvacUrNi karttAH somasuMdarasUri zloka 1027 mudrita thayela che. 'caityavaMdanAvacUrNi ' karttAH XXXXX zloka 425 pUnA bhaMDAramAM che. 'caityavaMdana bhAgya ( laghu ) ' karttAH zrI pArzva caMdrasUri zloka 108 pUnA bhAM. ori. I. mAM che. 'caityavaMdana cUrNi ' karttAH zrI saubhAgya pATaNa bhaMDAramAM che. 'caityavaMdana vivaraNa ' karttAH zrI ratnaprabhasUri zloka 840 jesalameramAM che. 'caityavaMdana 'sAdhuvaMdana ' zrI pratikramaNamUtra vRtti karttAH zrI pArzva caMdrasUri zloka 2000 pATaNa bhaMDAramAM che. A vRtti prAcIna che. " 'caityavaMdana cUrNi ' karttAH zrI yazodevasUri zloka 840 saM. 1774, pATaNa jJAnabhaMDAramAM che. 'caityavaMdanasUtra vRtti' karttAH zrI tilakAcArya, pATaNamAM che. 'caityavaMdana mUtravRtti 'karttAH khara0 zrI. taruNaprabhasUri zloka 7000 saM. 1331 tenuM bIjuM nAma ' bAlabodhA ' paNa che. pariziSTa 1 // 5 // Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ra ni Avazyakaniyukterava pariziSTa cUrNiH / : 3 'vaMdanaka' para niyukti, cUrNi, bhASya, vRtti, stavodAra ane AlApaka 'echa kRtio pATaNa bhaMDAramA che. 'vaMdanaka avacUrNi' kartAH yazodeva zloka 720 pATaNamA che. 'vaMdanakavRtti' kartAH zrI tilakAcArya pATaNamA che. A uparAMta Avazyaka sAthe tenI vRtti, avacUri paNa che te pai Avazyaka mUtramAthI jANavI. 'vaMdana, pratikramaNa avacUri' prakAzaka:-devacaMda lAlabhAI mUrata. 4 cothu 'pratikramaNa' AvazyakanA ve prakAra chaH (1) sAdhu mATe ane (2) zrAvaka mATe. tenuM kAraNa e che kesAdhune pAMca mahAvata AlovavAnAM hoya che, jyAre zrAvakane samakita mUla bAra vrata AlovavAnAM hoya che. A kAraNe evaMnenA koI koI graMtho judA paNa che. . 'sAdhu zrAddha pratikramaNa matra pada paryAya maMjarIbho'nI prata pATaNa jJAnabhaMDAramA che. tenI sAthe caityavaMdanAdi sUtra paNa che. kartAH zrI akalaMkadeva koka 500. 'sAdhu zrAda pratikramaNa caitya guruvaMdana avacUri' nI prata lIMbaDI jJAnabhaMDAramA che. loka 800 aprasiddha che. 'sAdha pratikramaNa vRtti' kartAH zrI tilakAcArya zloka 296 pATaNanA bhaMDAramA che. 'sAdhu pratikramaga vRtti' kartAH khara0 zrI jinaprabhasUri zloka 948 pATaNa jJAnabhaMDAramA che. 'sAdhu pratikramaNa mUtra vRtti' kartAH pAzvadevasUri zloka 672 pATaNa jJAnabhaMDAramA che. 'zrAvaka pratikramaNa mUtra' aparanAma 'vaMdittAmUtra' gaNadharakRta gAthA 50 zloka 60 mulabha. : Jain Education InteTHA For Private Personal Use Only w.jainelibrary.org Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyukteravacUrNiH / // 7 // 'zrAvaka pratikramaga matra cUNi ' kartAH pipalIyA gacchanA zrI vijayasiMhasUri zloka 4590 saM. 1183 pATaNa jJAnabhaMDAramA che. 'zrAvaka pratikramaNa sUtra vRtti' phartAH zrI caMdramUri loka 1950 saM 1222 pATaNamAM che. 'zrAddha pratikramaNa mUtra laghutti' kartAH zrI tilakAcArya zloka 200 pATaNa, khaMbhAta, amadAvAdamAM che. 'zrAda patikramaNa mUtra vRtti' kartAH zrI pAca mUri loka 577 saM. 956 pATaNa bhaMDAramA che. 'zrAvaka pratikramaNa mUtra vRtti' kartAH tapA0 zrI jinaharSa gaNi zloka 718 saM. 1525 A eka ja prata pUnA bhA0 prAcya vidyAmaMdiramA che. tenI sAthe ' zrI pratikramaNa mUtra avacUri' kartAH tapA0 kulamaMDanamUri zloka 1620 nI che. je pUnA bhAM0 prA. vi. mAM che. 'pratikramaNa vRtti' kartAH zrI siMhadatta mUri (digaM0 ) pATaNa jJAnabhaMDAramA che. 'patikramaga kramavidhi' kartAH A0 jayacaMdrasUri zloka 900 saM. 1506 pATaNa jJAnabhaMDAramA che. chapAI paNa che. 'pratikramaNa saMgrahiNI' gA0 100 zloka 115 pUnA bhAM0 mA. vi. mAM0 che. 'IpithikI ' aparanAma ' IryAvahI ' sUtracUrNi kartAH yazodevasUri zloka 150 pATaNa jJAnabhaMDAramA che. 5 Avazyaka sUtra pAMcamA Avazyaka kAyotsarga' saMbaMdhI graMtharacanAno atra nirdeza karela che'kAyotsarga Avazyaka mUtra ' niyukti, bhASya, uddhAranI prata pATaNa jJAnabhaMDAramA che. A eka ja prata che. Ane lagatuM svataMtra lakhANa jueM jaNAtuM nathI ne mATenuM te lakhANa SaD Avazyaka sAthe ja che; tyAMcI jANI levu. Jain Education Intel A For Private & Personel Use Only How.jainelibrary.org Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAraziSTa Avazyaka 6 chaTThA Avazyaka 'pratyAkhyAna' mUtra saMbaMdhI saMpUrNa sAhitya pratyAkhyAna sUtra, niyukti, bhASya, cUrNi, vRtti, niyuktaravA ' uddhAravicAra'nI prata pATaNa jJAnabhaMDAramA che. cUrNiH / 'pratyAkhyAna svarUpa ' kartAH yazodevamUri zloka 550 saM. 1983 pATaNamA che. 'pratyAkhyAna cUrNi' zloka 400 ajameramA che. // 8 // 'pratyAkhyAna vicArAma0 kartAH zrI zAlibhadramari gA0 237 zloka 280 pATaNamA che. 'pratyAkhyAna sthAna vivaraNa' kartAH jayacaMdrasari zloka 700 pATaNa jJAnabhaMDAramA che. 'sAgAra pratyAkhyAna vidhi ' tADapatra prata pATaNamA che. uparokta cha AvazyakanI racanA ane tenI judI judI racanA je jaNAcI; temAMnI keTalIka chapAI che ane keTalIka chapAI nathI. jyAM sudhI jANavAmAM che tyAM sudhI te chapAyela tarIke jaNAvI che. vivaraNa: mukhya tathA gadyamAM racAyela A Agama para gA0 1623 zloka 2500 pramANa vistRta ane mArgadarzaka niyukti zrI bhadrabAhu svAmIjIe racI che. enI gA0 600 thI 641 supasiddha gaNadharavAdanA bIjanI garaja sAre che. o A niyukti para ghe bhASya cha : (1) 183 padyamaya mULa bhASya ane (2) 300 padyamaya bIju bhASya.. vizeSamA prathama adhyayana pUratI ane karttAe jAte -- visesAvassayabhAsa (vizeSAvazyaka bhASya )' tarIke nirdezela mana-IN nIya AgamonA anurAgIne zobhe tevI tArkikadRSTipUta mahAmUlya evI kRti zrI jinabhadragaNi kSamAzramaNe padha 4336 zloka 5000 pramANa racI che. JainEducationie For Private Personel Use Only www.jainelorary.org Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyuktervcuurnniH| A Agama para 18500 zloka pramANa cUNi che; tenA kA nisIha upara cUNi racanAra zrI jinadAsagaNi hovAnu keTalAka vidvAna kahe che. jainazAsananA mahAstaMbharUpa zrI haribhadrasUrijIe A Avazyaka para 84000 zloka pramANa mahAkAya TIkA racI hatI; te hajo aprApya che. paraMtu sadbhAgye emaNe 22000 zloka pramANa je 'ziSyahitA' TIkA racI hatI te maLe che ane te prakAzita paNa che. | vividha upAMgonA vRttikAra zrI malayagirimUrijIe paNa A Agama para TIkA racI che; paraMtu te apUrNa maLe che; tema chatAM teno 18000 zloka pramANa upalabdha bhAga mudrita thayo che te AnaMdajanaka che. __A upagaMta vonI paNa keTa lIka vRttio che e vadhInuM pramANa 1,00,000 (eka lAkha) zloka pramANa gaNAya che, te uparAMta AvazyakanA koi koi vibhAgane anulakSIne paNa bahoLA pramANamAM vRtti Adi sAhitya yojAyuM che. pU0 A0 tilakAcArye 'zrAddha pratikramaNa mUtra vRtti' zloka 3040 racI; te uparAMta 'sAdhu pratikramaNa mUtra vRtti' paNa | temaNe racI che.. zrAddha sAmAyika pratikramaNa mUtra vyAkhyA prakaraNa' kartAH zrI vijayadevasUri prAkRta gAthA 293 zloka 365 | saM. 1183, // 9 // Jain Education in For Private & Personel Use Only W w .jainelibrary.org Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyuktervcuurnniH| // 10 // 'caityavaMdana vicAra' gAthAbaddha che temAM caityavaMdanamAM vaparAtA sUtronI vyAkhyA che. amudrita che. 'caityavaMdanAdi mUtra' phalapradIpa TIkA zloka 2458 aprasiddha che. 'Avazyaka mUtranA cha peTA vibhAga che, jemAM dareka vibhAganI aMdara anekavidha graMtha jovAmAM Ave che. pariziSTa - naMbara 2 AvazyakasUtraniyukti upara zrI tilakAcAryakRtalaghuttino Adi vibhAga. ||AUM namaH shriipnycprmesstthibhyH|| devaH zrInAbhimUnurjanayatu sa zivAnyasadeze yadIye, khelantI kuntalAlI vilasadalikulAbhojvalA zAlate sma / saMjAte saMyamazrIpariNayanavidhau mAGgalikye trilokI, lakSmyA durvAGkurANAM tatiriva patitoistahastadvayAgrAt // 1 // vizvAhaMkAramardI samitikRtaratizcakracApADUpANiH, prodyadgIrvANazAlI vyphRtvissmaakhaaridordnnddknndduuH| bhaktimAgbhAranamrakSitipatipaTalomaulikoTIrakoTI-zANAkoNAgralekhollikhitanakhazikhaH pAtu vIratrilokIm // 2 // // 10 // Jain Education into For Private & Personel Use Only * w.jainelibrary.org Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niryuktervcuurnniH| nityaM yatpaNipAtasaMbhramabhRtAM pAdAbjapIThasthala-nyAsollAsikiNAvalivyatikarAdAleSu bhavyAtmanAm / ete'nantamahomahodayapade yogyA iti prItitaH, puNyA kila varddhitAni tilakAnyavyAjjinaughaH savaH // 3 // yatkAnti (nteH khalu vizva) vizvadhavalokArazriyA sarvataH, sadhyAnaM paripacyate'dhimanasaM zuklaM tdkleshtH| yenotsarpati sarvavAGmayagataM jJAnaM paraM tatkSaNAt, sAsmAkaM zrutadevatA racayatAd vighnopazAntikriyAm // 4 // Aste'nanyatamA manasyanukalaM svasvAmibhaktistato, vAsaM yasya cakAra pANikamale sA kevalazrIdhuvam / naivaM cedvilalAsa tatkathamiyaM sarvatra tattatkSaNAt , nyasto yatra bhavedayaM sa bhagavAn zrIgautamo nandatAt // 5 // gavAmIze yatra pravacanadhurAM dharmadhavale, sphuradvyAkhyAnAdi prtihtsmstetrvRsse| samAropyAtmIyAM tribhuvanapatirnitimagA-vAraNyAnnistArayatu sa sudharmAbhidhaguruH // 6 // tattvAvaratnaughavilokanArtha, siddhAntasaudhAntarahastadIpAH / niyuktayo yena kRtAH kRtArtha-stanotu bhadrANi sa bhdrbaahuH||7|| tasyAvazyakaniyuktigavIM duhan vRttibhaajne'rthpyH| maguNIkaromi sarasaM, rasalolupalokatuSTikRte // 8 // paraM kva dvAdazAGgIbhRdbhadrabAhugurogiraH ? / mugdhadhI lizaH kyAI padamAtrepyazaktimAn ? // 9 // tadyadAvazyakamaha, vivarItuM mati vyadhAm / tarItumArabdhastadoSNakena paplavan' // 10 // 1 kva plavatu / Jain Education Inter For Private & Personel Use Only YAMjainelibrary.org Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyukte rakhacUrNiH // 12 // mahAzAstrasya cAmuSya, mahAkavivinirmite , gambhIrArthe mahatyau sta-cUrNittizca yadyapi // 11 // tathApyatyalpadhIheto-ralpadhIrapyahaM punaH / racayiSyAmyamU' vRtti-muttAnArthI laghIyasIm // 12 // // yugmam / tato'tra yadahaM kurye, tatsa gurubhaktijam / jAnantu mAvajAnantu, santaH sumanaso mayi // 13 // tathAhisaMjAte'vasare'dhunA zrutasudhAdhArAkiro madgiraH, sadyaH (ma) plavayantu bhavyahRdayArAme prabodhadrumam / labdhvA'tyadbhutavAsanADhayasumanobhAvaM sadAlipiyaM, yastaistaiH phalitaH phalairaviralaiH svargApavargAdibhiH // 14 // ihAyaM zAstra vedhasAM sumedhasAM zAstrasandarbhArambhasaMrambhavidhiH yathA sarvANyapi zAstrANi maGgalAbhidheyasambandhaprayojanapatipAdanapUrvANyeva prruupynte| idaM ca zAstramarItpraNItArthatvAtsakalamapi maMgalarUpameva / tathApyabhinavavineyotsAhAya prathamagAthayA jJAnapazcakAbhidhAnarUpaM maMgalamAha AbhiNiyohiyanANaM, suyanANaM ceva ohinANaM ca / taha maNapajjavanANaM kevalanANaM ca paMcamayaM // 1 // 1 staM / 2 vi / Mil // 12 // Jain Education Inter For Private & Personal use only Lalainelibrary.org Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyukterkhcuurnni| vyAkhyA-abhimukho niyato' bodho mtiruupo'bhinibodhH| sa eva AbhinivodhikaM 'svArthe ikaNa' / Abhinivo. | dhikaM ca tad jJAnaM ca AbhinivodhikajJAnaM-matijJAnamityarthaH / tathA zrUyate iti zrutaM, zabdaH siddhAnto vA, tAbhyAM sakAzAd jJAnaM zrutajJAnaM, cazabdo'nayostulyakakSatAdhotI, tulyatvaM ca ya eva matijJAnasya svAmI sa eva zrutajJAnasyApi " jattha mainANaM tattha suyanANa" mitivacanAt, sthitikAlo'pyanayostulya eva / anekajIvApekSayA bhUtabhavadbhAvirUpaH sarvo'pi / apatipatitaikajIvApekSayA caSaTSaSTisAgaropamANi sAdhikAni, uktaM ca bhASyakRtA "do vAre vijayAIsu gayasa tinniccue ahava tAI / airegaM narabhaviyaM nANAjIvANa savvaddham // 1 // tathA dve apyete kSayopazamahetu ke sarvadravyaviSaye parokSe ca, evo'vadhAraNe, ete eva dve jJAne parokSe netarANi, tathA abadhIyate ekArbhayate'sminiti abadhirekAgratA rUpidravyamaryAdA vA, tAbhyAM jJAnamavadhijJAnam / cazabdo matizrutAbhyAM sAmyArthaH, sAmyaM cAnayorivAvadherapi samasthityA ekasvAmikatvAt , mithyAgdevasya samyagbodhe sati jJAnatrayasyApi yugapallAbhAcca / tathA paryavanaM paryavo manasaH paryavo manAparyavaH / 'uG zabde ' al pratyayo anekArthatvAddhAtUnAM, sarvato matijJAnatrayasvAminaH ? (manaH) pudgalAvabodhaH, sa eva jJAnaM manaHpayevajJAnaM, yadvA manasaH paryAyAH pariNAma vizeSAH paudgalikavastuvimarzanaprakA 1 vihito| // 13 // Jain Education inte For Private Personel Use Only Brjainelibrary.org Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyukterakhacUrNiH // 14 // | rAsteSu jJAnaM manaHparyAyajJAnam / idaM ca manuSyakSetravartisaMjJimanogatadravyAlambanameva / tathAzabdo'vadhijJAnasAdhArthaH, sAdharmya ca chdmsthsvaamitvpudglmaatraashrytvkssaayopshmiktvprtyksstvaiH| tathA kevalam -anyajJAnanirapekSam , asadRzamanantaM saMpUrNa jJAnaM kevalajJAnaM, caH samuccaye, atrAha-'eSAM jJAnAnAM kathameSa kramaH ? ucyate svasyaiva prakAzakatvAt Adau matijJAna, tataH svaparaprakAzakatvAt zrutajJAnaM, tadanantaraM matizrutAnantarabhAvitvAt pratyakSatvAccAvadhijJAnaM, tataH saMyatAnAmeva bhAvAnmanaHparyavajJAnam , atha kSAyikatvAtsarvottamaM kevalajJAnaM paJcamakam / anayaiva ca gAthayA jJAnapaJcakakAraNabhUtaM sAmAyikAdyAvazyakaSaTkaM abhidheyaM mUcitam , sambandhazca zAstrArthayorvAcyavAcakarUpaH pratIta eva, prayojanaM ca ziSyAcAryayoranantaraM zAstrArthajJAnajJApanarUpam , paramparaM ca dvayorapi mahodayAvAptiriti sujJAtameva // 1 // Kaa atha prathamodiSTasyAbhinivodhikasya svarUpaM nirUpyate, tacca dvidhA-ekaM azrutAniHs (nidhi) taM prAtibham autpattikyAdi, vainayikI (zAstrasaMsparza) rahitaM, dvitIyaM zrutaniHsa(nizritaM avagrahAdi, taccaturdA uggaha IhA'vAo ya, dhAraNA eva hu~ti cattAri, AbhiNiyohiyanANassa, bheyavatthU samAseNa // 2 // avagrahaH IhA Ayo dhAraNA, evakAraH kramArthaH, emanena krameNa bhavanti, catvAri AbhinivodhikajJAnasya bhedavastUnibhedarUpANi-bhedaprakArA ityarthaH / samAsena-saMkSepeNa / etatsvarUpamevAha-- atthANaM uggahaNaM, uggaho taha viAlaNaM iihaa| vavasAyaM ca avArya, dharaNaM puNa dhAraNaM beti // 3 // // 14 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only M w.jainelibrary.org Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ khyd-pr-du / aavshykniyuktrcuurnniH| // 15 // atra prAkRtatvAtsaptamI prathamArthe, arthAnAM zabdAdInAM nirvikalpakaM grahaNamavagrahaH / Aha-sAmAnyavizeSAtmakAnAmarthAnAM | pariziSTakathamAdau darzanaM na jJAnam ? ucyate, jJAnasya prabalAvaraNatvAt , sa ca dvidhA-vyaJjanAvagraho'rthAvagrahazca, vyajyate'nenArthaH pradIpeneva ghaTa iti vyaJjana-dravyendriyaM kadamba puSpAkArAdi zabdAdipariNatadravyasaMghAtazca / tato vyaJjanena dravyendriyeNa zabdAdipariNatadravyANAM vyaJjanAnAmavagrahovyaJjanAvagrahaH, nayanamanovarjendriyANAmasau caturvidho jJeyaH, tayoraprAptakAritvena pudgalasparzAbhAvAt / ito'nantaraM zabdAdipudgalasaGgatena dravyendriyeNArthAnAM zabdAdonAmavagrahorthAvagrahaH / tathetyAnantarye zabdAdyarthagrahaNe:sati-vicAraNaMvimarza:-kimayaM zabdaH zAGkaH zAGgA veti mativizeSa IhA / viziSTo'vasAyo'dhyavasAyo nizcayaH, mAdhuryAdiguNatvAt zAsa evAyam , karkazAdiguNatvAt zAI evAvadhAraNAtmakaH prtyyo'vaayH| dharaNaM-paricchinnasyArthasyAkcyuiti-smRti-vAsanArUpaM dhAraNA iti bruvate tIrthakaragaNadharA iti bhAvaH / evaM zeSendriyANAmapi sthANupuruSakuNDotpalasaMbhRtakarillamAMsasappotpalanAlAdau avagrahAdayo vaacyaaH| evaM manaso'pi svapnendriyavyApArAbhAve vA cintayataH zabdAdiviSayAvagrahAdayo jJeyAH / arthAvagrahaH IhAdayazca sarvendriyamanaHsambhavatvAtSoDhA, sarve saGkalitAH aSTAviMzatirmatijJAnabhedAH // 3 // avagrahAdInAM kAlamAnamAhauggaha ikkaM samayaM, IhAvAyA muhuttamadhdhaM tu / kAlamasaMkhaM saMkhaM ca dhAraNA hoi nAyavvA // 4 // jaghanyo naizvayiko'rthAvagrahaH eka samayaM paramamUkSmakAlarUpaM, vyavahAratastu dvAvapyarthAvagrahavyaJjanAvagrahau antarmuhUrta bhavataH / G15 // / -byed-phyogs - su / by-khyung-rgyu- Jain Education Inten For Private Personal Use Only ainelibrary.org Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyuktekhacUrNiH // 16 // IhAvAyau 'muhuttamadhaM ' arddha muhUrta, 'muttamaMta tu' iti pAThAntarAttatvataH pRthakpRthaka dvAvapyantarmuhUrta, kAlamasaGkhyamasaGkhyavarSAyuSAMpalyopamAdena (dijI)vinAM, sAkhyAtaM ca sakhyAtavarSAyuSA, dhAraNA vAsanArUpA, cazabdAdavicyutirUpA smRtirUpAca dhAraNA antarmuhUtaM bhavati jJAtavyA // 4 // atha zrotrendriyAdInAM prAptApAptaviSayatAmAhapuDhe sui saI, rUvaM puNa pAsaI apuhaM tu / gaMdhaM rasaM ca phAsaM ca, baddhapuDhe viyAgare // 5 // spRSTaM bhAvendriyAkhye zrotrendriyalagnamAtraM tanau reNuvat , tasya ghANAdibhyaH paTutaratvAt, zRNoti gRhaNAti zabda zabdaprAyogyabhASApudgalasavAtaM, rUpaM punaH pazyatyaspRSTaM tuzabda evakArArthaH, tato'spRSTameva-alagnameva, cakSuSo'prAptakAritvAt , yadi tu spRSTaM / pazyettadA svapakSamapuTatarA(TanyastA)JjanamantaHkSiptapoSadhaM vA pazyena ca pazyati, punaHzabdo vizeSaNArthaH, ki vizinaSTi ? aspRSTamapi yogyadezAvasthitaM na punarayogyadezAvasthitamantaritAdi, anantaritamapi paramANvAdikaM amRtaM svaviSayA dUrastha vA na pazyati / gandhaM rasaM ca sparza ca / badaspRSTaM pAkRtatvAdvayatyaye spRSTavaddhaM, spRSTa-lagnaM tato baddham-AzliSTaM, Azli-toyavadAtmapradezairAtmIkRtaM ghrANarasanAsparzendriyANi jAnantIti vyAgRNIyAt-brUyAt , yogyadezAvasthitaM rUpaM cakSuH pazyatItyuktaM sa cAyaM yogyo dezaH, cakSuSo jaghanye nAgulasaGkhyeyabhAgaH, atyAsanasthapakSmanyastAJjanAderadarzanAt , utkRSTataH svAGgulaniSpanna sAdhikaM yojanalakSam / zrotrasya dvAdazayojanAgatazabdaH, prAgarasa nAsparzanendriyANAM navayojanAgataM vastu, jaghanyato'GgulAsaGkhye. Jain Education Internet For Private & Personel Use Only Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyuktrvcuurnniH| // 17 // yabhAgAgataM, manasastu kevalajJAnasyeva kSetrato na viSayaparimAgaM sarvagatatvAt // 5 // 'spRSTaM zaNoti zabda'mityuktaM tatki bhASakotsRSTAnyeva zabdadravyANi gRhNAti utAnyAni tadvAsitAni mizrANi vetyAzaGkayAha bhAsAsamaseDhIo, saIja suNai mIsayaM suNaI / vIseDhI puNa saI, sui niyamA parAghAe // 6 // bhASa keNa zabdatayotsRjyamAnA zabdapudgalasaMhatirbhASA, tasyAH samazreNItaH, SaTsu dikSu samapaGiktagataH zrotA ye zabda zRNoti taM bhASakotsRSTazabdapudgalabhAvitAntarAlasthazabdadravyamizraM zrotrendriyeNAdatte, vizreNigataH-vidiggataH punaH parAghAte sati, saptamI tRtIyArthe, bhASakotsRSTazabdadravyaiH parAghAtena abhighAtena vAsitameva zabdapudgalarAzi zRNoti na punarutsRSTa mizraM vA tepAmanuzreNigamanAta pratiskhalanAbhAvAcca // 6 // kena punaryogena vAgdravyANi gRhNAti utsRjati vetyAzaGkayAhagiNhaha ya kAieNaM, nisiraha taha vAiega jogeNaM / egaMtaraM ca gihA, nisiraha egaMtaraM ceva // 7 // gRhNAti-pAdatte vAgdravyANi, ca evArthe sa cAgre yojyate, kAyikenaiva, tathetyanantaraM nisRjati-muzcati vAcikena yogena, kimatra vAgdavyanisarge kAyavyApAro nAsti ?, ucyate, AtmA yena kAyavyApAreNa zabdadravyANyAdatte sa kAyiko yogaH, yena tu kAyasaMrambheNa tAni muzcati sa vAcikaH, yena manodavyANi manyate manastvena pariNamayati sa mAnasaH iti kAyavyApAra | eva vyavahArArtha vidhocyate / ekAntaraM ca gRhNAti, nisajatyekAntaraM caiva, atrAya bhAvaH-ekena samayena antaraM, vicAliko Jain Educaton inte For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktrvcuurnniH| yatra prathama samaye vAgdravyanisargasya caramasamaye ca vAgdravyAdAnasya tadaikAntaraM, madhyamasamayeSu ca matisamayaM zumAzubhakarmAdAnanisa- pariziSTagaikriyAvat utpAdavyayakriyAvat aGgurayAkAzadezasaMyogavibhAgakriyAvacca vAgdravyAdAnanisargarUpaM yugapat kriyAdvayaM bhavati // 7 // gRhNAti kAyikenetyuktaM sa ca kAyayogaH paJcadhA tatkena gRhNAtItyAhativihaMmi sarIrammi, jIvapaesA havaMti jIvassa / jehi tu giNhaha gahaNaM, to bhAsai bhAsao bhAsaM // 8 // trividhe zarIre jIvasyApRthagbhUtAH pradezA jIvapadezA bhavanti jIvasya na tu zarIravat pRthagbhUtAH yaistu gRhNAti, tuzabdo vizeSaNe na sadaivAdatte kintu AdAnapariNAme sati grahaNaM, zabdadravyanivahamAdatte, tato bhASate bhASako bhASAM, bhASetyadhikamiti ceta, na, bhASyamANaiva hi bhASA, na.pUrva pazcAdveti jJApanAya bhASAgrahaNam // 8 // trividhe zarIra ityuktaM ki tastraividhyamityAha orAla(liya)veubviya-AhAro giNhaI muai bhAsaM / saccaM mosaM saccA-mosaM ca asaccamosaM c||9|| audArikaM zarIraM vidyate yasya 'abhrAditvAnmatyarthIye'ci' audArikA, evaM vaikriyaH AhArakazca gRhNAti muzcati bhASAM bhASAtvapariNatadravyasaMhati, kiMrUpAM ? satyAM mRSAM satyAmRSAM 'mizrAM' asatyAmRSAM-Agaccha devadattetyAdikAM / bhASAvyAptipaznasvarUpamAhakaIhiM samaehiM logo, bhAsAi niraMtaraM tu hoi phuddo| logassa ya kahabhAge, kahabhAgo hoi bhAsAe // 10 // Al // 18 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa AvazyakaniyukteracacUrNiH / katibhissamaya kazcaturdazarajjvAtmako bhASayA zabdapudgalarUpayA nirantaraM tu bhavati spRSTaH, lokasya ca katibhAge kiyaspamANe bhAge katibhAgo bhavati bhASAyAH ? // 10 // uttaramAhacaUhiM samaehi logo, bhAsAe niraMtaraM tu hoi phuddo| logassa ya caramaMte, caramaMto hoi bhAsAe // 11 // caturbhiH samayairiti bhaNanAt tribhiH paJcabhiH samayairityapi jJeyam , tulAmadhyagrahaNavat , tatra tribhiH spRSTa ucyate-lokamadhyasthamahAprayatnavaktRnisRSTAni vAgdravyANi sUkSmatvAdabahutvAccAnantaguNavRdhdhyA vardhamAnAni prathamasamaya eva daNDAkArANi SaTsu dikSu lokAntamA nuvanti, jIvapudgalayoranuzreNigatiritivacanAt , dvitIyasamaye ta eva SaT daNDAzcaturdizamekaikazo vardhamAnA SaNmanthAnA bhavanti, tRtIyasamaye tvantarAlapUraNAtpUrNo lokaH syAt / yadA tu digante nADIbahiHsthito vaktA kazciddevo vakti tadAdhasamaye caturagulabAhalyo rajjvAyAmo bhASANurAzidaNDAkAraH saMmukhadigante lagati, dvitIyasamaye catu. raGgulabAhalyo rajjuvistAraH udhizcaturdazarajjvAyAmaH kapATAkAraH, tiryagloke tu digdvayANunirgame sthUlAkAraH syAt, tRtIyetUrdhAdhaHkapATayomanthatvaM caturthe tvantarAlapUraNaM, evaM caturbhissamayaleokaH pUryate / yadA tu vidizi sthito vakti tadaikasamayena vidizo dizi, dvitIyasamayena nADI pavizati, anyastribhiH mAgvallokamApUrayati evaM paJcabhiH pUrNoM bhavati / 'bhAsAe' iti bhASAyA lokavyApinyAH // 11 // Jain Education Intel TE For Private & Personel Use Only M ainelibrary.org Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktekhacUrNiH // 20 // tattvabhedaparyA yaiAkhyeti tatvato bhedatazca matijJAnaM vyAkhyAtamadhunA nAnAdezajavineyamukhAzvodhAya tatparyAyAnAha pariziSTaIhA apohavImaMsA, maggaNA ya gavesaNA / saNNA saI maI paNNA, sabvamAbhiNiyohiyaM // 12 // IhA-sthANurvA puruSo veti vicAraNA / apoho-nizcayaH, IhAyA uttaro'pohAtpUrvaH, nAtra rAjapathe sthANurbhavati puruSaH saMbhAvyate iti vimrshH| anvayadharmAlocanaM mArgaNA / caH samuccaye / vyatirekadharmAlocanaM gvessnnaa| saMjJA-vyaJjanAvagrahA. nantaraM zabdArUSitArthajJAnarUpA, smRtiranubhUtArthasmaraNarUpA, matirzAte'pyarthe sUkSmadharmAlocanarUpA, prajJA svayameva viziSTakSayo. pazamAta prabhUtArthadharmAlocanA, sarvamidamAbhinivodhikam // 12 // ___ idAnI nababhiranuyogadvAramaitijJAnanirUpaNAmAisaMtapayaparUvaNayA, davvapamANaM ca khittaphusaNA ya / kAlo ya aMtaraM bhAga-bhAve appAbahuM ceva // 13 // gai iMdie akAe, joe vee kasAyalesAsu / saMmatta nANa daMsaNa-saMjaya uvaoga AhAre // 14 // bhAmaga parittapajjatta-suhame sannI ya hoi bhvcrime| AbhiNiyohiyanANaM, maggijjahaetu tthaannesu||15|| satpadaparUpaNA matijJAnasyAstitvAkhyAnaM, dravyapramANaM-kiyanto matijJAninaH ?, kSetraM-kiyati kSetre matijJAninaH santi ? sparzanA-kiyatkSetraM te spRzanti ? kSetrasparzanayorayaM vizeSaH-yatrAvagAhastatra (tat) kSetraM sparzanA tu bAhyato'pi syAt , kAla:sthityAdiH, antara-patipattyAdau, bhAgaH-matijJAnino'nyajJAninAM katibhAge, bhAvaH-kasmin bhAve matijJAninaH, alpabahutvameSAM pUrvapratipannapratipadyamAnApekSam // 13 // N20 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only MONjainelibrary.org Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 21 // atha satpadaprarUpaNAdidvArairmatijJAnaM gatyAdiSu mArgayet, tatra gatau caturvidhAyAmapi matijJAninaH pUrvapratipannA niyamataH santi pratipadyamAnAstu kadAcidbhavanti vA na vA / indriyadvAre paJcendriyeSvAdyAH sadaiva syurna vA / dvitricaturindriyeSvavirasamyagdRSTeH samyaktvaM vamata utpAdAdaparyAptakAvasthAyAmAdyAH sambhavanti nAnye, ekendriyeSUbhayAbhAvaH / kAye sAkhye AdyAH santi sadaiva itare syurnavA zeSakAyeSUbhayAbhAvaH / yoge triSu yogeSu samuditeSu paJcendriyavat, kevalakAyayoge tUbhayAmAtraH / vede - triSvapi vedeSu AyAH santyeva anye syurnavA / kaSAyeSu anantAnubandhiSUbhayAbhAvaH zeSeSu paJcendriyavat, asure AdhAsu visRSvAdyAH santi nAnye, zeSAsu tisRSu paJcendriyavat / samyaktvadvAre AdyA eva nApare, samyagdarzanamatizrutAnAM yugapallAbhAt / jJAnadvAre - matizrutAvadhimanojJAneSu AyA eva nApare, kevalajJAne tu nAdyA nApyanye, tasminsati chAdmasthikajJAnA'bhAvAt / matyAdyajJAneSvapi nAdyA nAnye dvayeSAmapyaghaTanAt / darzanadvAre - cakSudarzane'cakSurdarzane ca darzanalabdhisaMpannAH AdyAH santyaiva anye bhAjyAH, avadhidarzane tvAyA eva nAnye, kevaladarzane na dvidhApi / saMyatadvAre - AdyA eva nAnye | upayogaH-sAkAro'nAkArazca tatra sAkAropayoge - AdyAH santyeva, anye bhAjyAH / anAkAropayoge - AdyA eva nAnye, " sAo laddhIo sAgArovaogovauttassa bhavaMtI "ti vacanAt / AhArakA AdhAH santyeva anye bhAjyAH / anAhArakA vigraharaau AdyAH santyeva nAnye iti / bhASakadvAre - bhASAlabdhisampannA AdyAH santyeva anye bhAjyAH, tallandhizUnyAzca na dvidhApi / parIcadvAre anekArthatvAddhAtUnAmiti dAnArtho'pi dAdhAtuH paripUrvo'tra saMkhyAvAcI tena parItaH pariziSTa 2 // 21 // w.jainelibrary.org Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka parimitIkRtaH saMsAro yaiste parItAH pratyekazarIrA vA, eSvapyagre kevalasya vakSyamANatvAdete'pi manuSyA eveha grAhyAH, ato'. niyukte moSvapyAdyA matijJAninaH santyeva anye bhAjyAH, sAdhAraNAstu na dvidhApi / paryAptadvAre-paparyAptiparyAptA AdhAH santyeva rvcuurnniH| anye bhAjyAH, aparyAptakAstvAdyAH santyeva nAnye / sUkSmadvAre-sUkSmA annavAntAdibhavAH saMmUrchanamanuSyAH teSu na dvidhApi, // 22 // bAdareSu tu kevalajJAnasyApyabhidhAnAtte'tra garbhajamanuSyA jJeyAH, atasteSumatijJAnina AdyAH santyeva anye bhaajyaaH| saMjJidvAre saMjJino vAdaravata, asaMjJinastvAdyAH santyeva nAnye / bhavadvAre - bhavasiddhikAH saMzivata, abhavasiddhikA na dvidhApi / caramadvAre - bhaviSyaccaramabhavA AdhAH santyeva anye bhAjyAH, acaramAstu na dvidhApi / kRtA matijJAnasya satpadamarUpaNA / dravyamamANaM matijJAninAM saGkhyA, tatrAdyA jaghanyataH kSetrapalyopamAsaGkhyeyabhAgamadezarAzitulyAH, utkRSTatastvebhyo vishessaaKaidhikaaH| anye jAtu syurnavA, yadi syunadhanyenaiko dvau trayo vA, utkRSTataH kSetrapalyopamAsaruGyeyabhAgamadezarAzimAnAH / kSetraM matijJAninAM lokasyAsaGkhyeyabhAgaH, ekasya tu ilikAgatyA sarvArthasiddhau gacchata Agacchato vA sapta caturdazabhAgAH sapta rajjava ityarthaH / adhastu SaSThayAM gacchataH pratyAgacchatazca paJca sapta ( caturdaza ) bhAgAH, saptamyAM samyagdRSTergatyabhAvAt / sparzanA kSetrAdadhikA, yathA paramANorekapradeza kSetraM, saptapradezA sparzanA / kAlo matyupayogamAzritya jaghanya utkRSTazca ekasya 161 // 22 Jain Education Intel For Private & Personel Use Only Taw.jainelibrary.org Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukte - vacUrNiH / || 23 || Jain Education In anekeSAM cAntarmuhUrtamAtraH, tallabdhimAzrityaikasya jayanyenAntarmuhUrtametra, utkRSTatastu paTSaSTisAgaropamANi sAdhikAni prAgvat, nAnAjIvApekSayA tu sarvaH kAlaH, matijJAninAM sarvakAleSu bhAvAt / antaram-ekasya samyaktvaM vimucya punargRha to jayanye nAntarmuhUrttamutkarSeNA parArddhapudgalaparAvarttaH, nAnAjIvAvekSayA tvantarAbhAvaH / bhAgadvAre - matijJAninaH zeSajJAninAM ajJAninAM cAnantamAge varttante / bhAve kSAyopazamike matijJAninaH / alpabahutve matijJAninaH pratipadyamAnakAH sarva stokAH, pUrvapratipannAH jaghanyena tebhyo'saGkhyaguNAH, utkarSeNa svetebhyo'pi vizeSAdhikA iti gAthAyArthaH // 14 // 15 // matijJAnopasaMhAraM zrutajJAnArambhaM cAha AbhiNitrohiyanANe, aTThAvIsa ( sa ) havaMti payaDIo | suyanANe payaDIo, bittharao Avi bucchAmi / / 16 / / spaSTA // pariziSTa 2 // 23 // /ww.jainelibrary.org Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyuktekhacUrNiH // 24 // zrI tilakAcArya kRta laghuvRttino aMtima vibhAga. pratyAkhyAnaguNAnAhapaJcakkhANaMmi kapa, AsavadArAI huMti pihiyAI / AsavavuccheeNaM, taNhAvuccheyaNaM hoha // 1608 // taNhAvuccheeNa ya, aulovasamo bhave maNussANa / atulovasameNa puNo, paccakkhANaM havai suddhaM // 1609 // spsstte|| tatto caritadhammo, kammavivegotao ya apuSvaM tu tatto kevalanANaM, taoya mukkho sayAsukkho // 1610 // tataH-zuddhapatyAkhyAnAccAritradharmaH karmaNAM vipAkaH nirjarA tato'pUrvakaraNaM, zeSaM spaSTam // 1610 // tacca pratyAkhyAnaM dazavidhaM sAkAraM gRhyate pAlyate cetyAhanamukkAraporasie, purimaDigAsaNegaThANe ya / Ayabilaabhattava, carime ya abhiggahe vigaI // 1611 // do chacca satta bhaTTha ya, sattaTTa ya paMca chacca pANaMmi / cau paMca aTTa nava ya, patteyaM piMDau navae / 1612 // spaSTe, navaraM pratyekaM piNDako navakaH, navasahitaH, ko vyaJjanAdivarNoM navakaH, aGkAnAmuktamalekhyatvAdAnane (nAM vAmato gatiritye) konaviMzatilabhyate, te ca prastAvAdatrAkArA, sa navako vidyate yatra piNDa ke 'abhrAditvAdaci' navakaH ekona pAha // 24 // Jan Education inte! For Private Personel Use Only Hw.jainelibrary.org Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaniyukterakhacUrNiH // 25 // viMzatyA kAravAn , ekonaviMzatyAkArasambandhI piNDakaH ityarthaH / ekonaviMzatiH katham ? ekAzanagatA aSTAvAkArAH, vika pariziSTatipratyAkhyAtAccAdhikAzcatvAraH pauruSIpratyAkhyAnAcca trayaH ekazca colapaTTAkAraH, pAnAzritAH SaDuktA api lepena vA lepakatenApi, acchena vA bahulenApi asikthena vA sasikthenApi na bhaGga iti traya evAkArAH trayazvopamAnabhUtitvena gatAH, sarve | 'pi melitAH uktasaGkhyAH , piNDaka iti jAtyaikavacanam / tatazca pratyekaM dazAnAmapi pratyAkhyAnAnAM dviSaTsaptAdikaH piNDakaH samUha ityarthaH / "piMDae navae' iti' pAThe tu kAUM vyAkhyA-(pratyeka dazAnAmapi pratyAkhyAnAnAM dviSaTsaptAdikAn AkArANAM piNDakAna na vadet , api tu vadedityarthaH / saMcUrNayAmi gadayA na suyodhanoruH, (rum ) api cUrNayAmItivat ?) // 1611-12 // vyaktimAhado ceva namukAre, AgArA chacca porasIe u / satteva ya purimar3e, egAsaNagaMmi advaiva // 1613 // 'do ceva namukkAre' iti vyAkhyAtaM, pauruSyAM SaDAkArAH, tatsUtraM cedam uggae sUre porisiM paccakkhAi duvihaM tivihaM cauvihaMpi AhAraM asaNaM pANaM khAimaM sAimaM annasthaNAbhogeNaM sahasAgAreNaM pacchannakAleNaM disAmoheNaM sAhuvayaNeNaM sabyasamAhivattiyAgAreNaM vosirh|| puruSaH pramANamasyAH sA pauruSI chAyA tadyuktaH kAlo'pi pauruSI prahara ityarthaH, kevalaM yAmyottararekhAyA AtmanazcAva IN|| 25 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only Varaw.jainelibrary.org Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka- niyuktkhcuurnniH| // 26 // tArapUrvapazcimarekheva chAyeti grAhyA tAM pauruSI pratyAkhyAti, atra paDAkArA:-prathamau pUrvavat , anyatra pracchannakAlAt digmohAt sAdhuvacanAt , sarvasamAdhimatyAkArAcca / pracchannakAlatA ca kAlasya meghena rajasA giriNA cAntaritatvAt sUryasyAdarzane, tenApUrNAmapi pUrNA pauruSI jJAtvA bhuJjAnasya na bhaGgaH, jJAtvA bhuktenApi tathaiva sthAtavyaM yAvatpauruSI pUryate tataH paraM | bhoktavyamanyathA tu bhnggH| evaM digmohastu yadA pUrvAmapi pazcimeti jAnAti tadA pauruSyAmapUrNAyAmapi bhuJjAnasya na bhaGgaH, mohavigame tu pUrvavidhiH / sAdhuvacanam-udghATA pauruSItyAdikaM zaMtikAraNaM (?) tacchutvA bhuJjAnasya na bhaGgaH, bhuJjAnena tu | jJAte'nyena vA kathite prAvidhika kAryaH / sarvasamAdhiH-gADhAtaGkAdau ca tatsatyaya AkAraH pratyAkhyAnApavAdaH bhavati, ayamabhiprAyaH-AkasmikatIvrazUlAdidaHkhodbhavAtaraudadhyAnopazamanAya sarvendriyasamAdhyartha pathyauSadhAdikurvANasyApUrNAyAmapi pauruSyAM na bhaGgo jAyate, jAte tu samAdhau puurvvidhiH| atha pUrvAddhapatyAkhyAnaM tacca paurupIvata kelaM ' mahattarAgAreNa' mityadhika, [zeSa] pUrvavat , pUrvAdhaM-dinasyAcaM paharadvayaM tatpratyAkhyAti, SaDAkArAH pAgvat , ' mahattarAgAreNaM ti' mahattaraM pratyAkhyAnAnupAlanAdapi bahutaranirjarAnimittaM puruSAntarAsAdhyaM glAnacaityasaMghAdikArya tadevAkAro'pavAdo mahattarAkArastenAgapi bhuJAnasya na bhaGgaH yaccAtraiva mahattarAkAra pATho na namaskArasahitAdau tatra kaalmhttvaalptvhetuH| athaikAzanam // 26 // Jain Education in For Private & Personel Use Only alww.jainelibrary.org Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa AvazyakaniryukterakhacUrNiH / " egAsaNaM paccakkhAi duvihaM tivihaM caunvihaMpi AhAraM asaNaM pANaM khAimaM sAimaM annatthaNAbhogeNaM sahasAgAreNaM sAgAriyAgAreNa AuMTaNapasAreNaM guruabbhuTANeNaM pAridvAvaNiyAgAreNa mahattarAgAreNaM savvasamAhivattiyAgAreNaM vosiri| ____ekaM sakRdazanaM bhojanamekaM vA AsanaM putAcalanato yatra tadekAzanaM ekAsanaM vA / atrASTAvAkArAH, AdyAvantyau cAkArau prAgvat , sAgAriyAgAreNaM-sahAgAreNa vartate iti sAgAriko-gRhasthaH sa evAkAraH sAgArikAkAraH, sAdho JAnasya cale sAgArike Agate kSaNaM pratIkSaNaM, sthire tu tataH sthAnAdanyatropavizya bhuJAnasyApi na bhaGgaH, gRhasthasya tu yena dRSTa bhojanaM na jIryati tadAdiH sAgArikaH / 'AuMTaNapasAreNaM' AkuzcanaM javAdeH saGkocanaM prasAraNaM tasyaiva RjUkaraNaM / AkuJcane prasAraNe vA'sahiSNutayA kriyamANe kiMcidAsanaM calati tena na bhaGgaH, "guruabbhuTThANeNaM " guroH-abhyutthAnAsyAcAryasya prAghurNakasya vA abhyutthAnaM bhuJAnenApi kArya nAtra bhnggH| 'pAridvAvaNiyAgAreNa' pariSThApanaM sarvathA tyAjayituM prayojanamasya pariSThApanika adhikIbhUtaM pratyAkhyAtavastu tadevAkAraH pariSThApanikAkAraH, tatra hi tyajyamAne mahAn doSaH bhujyamAne ca gurvAjJayA guNastadbhuJAnasyApi na bhnggH|' bosirai ti' anekAzanaM pariharati / sattegaTThANassa u, advaivAyaMvilaMbhi AgArA / paceva abbhattaTTe, chappANe carimmi cattAri // 1614 / / athaikasthAnakam // 27 // Jain Education Interie Mr.jainelibrary.org Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka-IN | 'egaTThANaM paccakkhAI' tyAyekAzanavat , kevalaM 'AuMTaNapasAraNaM' iti na paThanIyam , atra saptApyAkArAH prAgvat, niyukte- eka sthAnamaGgavinyAsarUpaM yatra tadekasthAnaM yadyathAGgopAGgaM bhojanakAle sthApitaM tasmiMstathAsthita eva bhoktavyamAkuJcanaprasAraNe rakhacUrNiHna kArye mukhasya pANezvAzakyaparihAratvAccalanaM na niSiddhaM / AcAmAmle'STAvevAkArAH, atra bahu vAcyaM tadane vakSyate / // 28 // 'paMceva abhattaDhe ' paJcaivAkArA abhaktArthe-upavAse "uggae sUre abhattaTuM paccakkhAi tivihaM caubdhihaMpi AhAraM asaNaM pANaM khAimaM sAimaM annatthaNAbho. geNaM sahasAgAreNaM pAriTThAvaNiyAgAreNaM savvasamAhivattiyAgAreNaM vosirh"|| ___atra pazcApyAkArAH prAgvat, pAriSThApanikAkAre vizeSa:-trividhAhArapatyAkhyAne pAriSThApanika kalpyate caturvidhAhArapratyAkhyAne tu na kalpyate, pAnake'pyuddharite kalpate 'bosirai ti' bhaktArtha tyajati / 'chappANe' eSu trividhAhAraM pratyAkhyAteSu pAnakamAzritya paDAkArAH syuH, 'pANassa levADeNa vA alevADeNa vA accheNa vA pahaleNa vA sasittheNa vA asistheNa vA vosiraha, ' ihApyanyatretyanuvRttiH, lepakRtAdvA bhAjanAthupalepalakharjUpAnakAdeH alepakRtAnirlepAt vAzabdAnirlepeneva lepakAriNApyupavAsAdena bhaGgaH, acchAdvA nirmalAduSNodakAdeH bahulAdvA gaDulAttandulodakAdeH sasikthAdvA bhaktalavopetAdavazrAvaNAdeH, asikthAdvA sikthavarjitAt pAnakAhArAdanyatra vyutsRjati / ' carime cattAri' caramo'ntyo Jain Education Intel STww.jainelibrary.org Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka- niryukterakhacUrNiH / // 29 // bhAgaH sa ca divasasya bhavasya vA tadviSayaM pratyAkhyAnamapi caramaM, tatra divasacarama-sUryodmAntaM, bhavacarimaM-yAvajjIvaM, dvayorapi catvAra aakaaraaH| 'divasacarimaM bhavacarimaM vA paccaravAha duvihaM tivihaM caunvihaMpi AhAraM asaNaM pANaM khAima sAimaM annatthaNAbhogeNaM sahasAgAreNaM mahattarAgAreNaM savvasamAhivattiyAgAreNaM vosirh| nana divasacarimaM niSphala ekAsanAdikenaiva gatArthatvAta , naivam , ekAsanAdikaM tvaSTAdyAkAraM etacca caturAkAraM, ata AkArANAM saMkSepakaraNAsaphalamevedaM, niSiddharAtribhojanAnAmapi divasazeSe kriyamANatvAt smArakatvAcca phalavadeva // 1614 // paMca cauro abhiggahi, nivie aTTa nava ya AgArA / appAurANa paMca u, havaMti sesesu cattAri // 1615 / / pazca catvArazcAbhiyahe AkArA iti sAmAnyenoktaM vizeSastu abhAvaraNAkhye'bhigrahe 'colapaTTAgAreNaM' paJcama AkAra: syAt / zeSeSu panthisahitAdiSu catvAra evaM caramoktAH / nirvikRtAvaSTau navAkArAH, tatra manaso vikRtihetutvAdvikRtayaH, tAzca daza kSIraM dadhi nAnI ghRtaM tailaM guDo madhu madyaM mAMsaM AgAhimaM / avagAhena snehabolanena nivRttaM 'pAkAdima' itImaH | pakvAnamiti rUDhaM / tatra paJca kSorANi -gomahiSyuSTrapaLa kAnAm / dadhi-navanIta-ghRtAdi tu caturdA, uSTrINAM tadabhAvAt / // 29 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only aw.jainelibrary.org Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ IN pariza pArAzaSTa AvazyakaniyuktarakhacUrNiH / // 30 // tailAni catvAri-tilAtasIlahAsarpapANAM, zeSatailAni tu na vikRtyH| guDo dvidhA-piNDo dravazca / madhu tridhA-mAkSikaM kauntikaM bhrAmaraM ca / madyaM dvidhA-kASThajaM piSTajaM ca / mAMsaM tridhA-jalasthalakhacarajantUnAm , crmrudhirmaaNsbhedaadvaa| avagA. himaM-snehapUrNatApikAyAmanyasnehAkSepe yAvaccalAcalaM khAdyakAdi triH pacyate tAvadvikRtiH tataH paraM pakvAni yogavAhinAM | nirvikRtipratyAkhyAne'pi kalapyante, yo kenaiva pUpakena tApikA pUryate tadA dvitIyamapi kalpyata iti vRddhasAmAcArI / etAsu dazasu vikRtiSu madyamAMsamadhunavanItAkhyAzcasro'bhakSyAH zeSAH SaD bhakSyAH, tatra bhakSyAsvekAdivikRtipratyAkhyAnaM SaDvikRtyA (ti) pratyAkhyAnaM ca nirvikRtisaMjJaM / tatpAThazca-'nivigai paccakkhAi' ityAdi AdyAvantyau cAkArau prAgvat 'lebAleveNaM' ti bhAjanAdeH pratyAkhyAtavikRtyAdinA lepaH tasyaiva hastAdinA saMlekhanAdalepaH lepazcAlepazca lepAlepaM tato'nyatra bhAjanAdevikRtyAdyavayavayoge'pi na bhaGgaH 5 / gihatthasaMsaTTeNaM' gRhasthena svArtha dugdhenodanaH saMsRSTaH taca dugdhaM tadupari catvAryagulAni yAvarttamAnamavikRtiH adhikaM tu vikRtireva / polikAyAM aMgulamAtraM styAnIbhUtakRtaghRtalepo na vikRtiH tatu vikRtiH / ukkhittavivegeNaM' utkSiptavivekaH uddhartuM zakyeSu pratyAkhyAtavikRtyAdiSu na tu dravarUpeSu / kAni tAnItyAha navaNIbhogAhimae, adavadahipisiyaghayagule ceva / nava AgArA tesiM, sesadavANaM ca advaiva // 1616 // spaSTA, navaraM zeSadravANAM vilInaghRtatailadravaguDAdInAM nokSiptavivekAkAraH / 'paDuccamakkhieNaM' atirukSamaNDakAdikaM // 30 // Jan Education Inter! For Private Personal Use Only Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 31 // Jain Education Inter pratItyAzritya mrakSitamiva prakSitamIpatsnehena prakSitAbhAsamityarthaH, ayaM cAtra vidhiH - aGgulyA snehamAdAya mrakSitaM maNDakA - dikaM nirvikRftakasyApi kalpyate dhArayA tu na kalpyate / pUrvopanyastamAcAmAmlamAha goNaM nAmaM nivihaM, oaNakummAsasattayA ceva / ikkikkaM piya tivihaM, jahannayaM majjhimukkosaM // 1617 // gauNaM nAma AcAmo avazrAvaNaM amlaM caturthI ramastAbhyAM nivRttam AcAmAmlaM tastrividhaM - odanaH - zAlyAdiH, kulmASAH, saktavazca etAnadhikRtyAcAmAmlaM, odanAcAmAmlaM kulmASAcAmAmle, saktukAcAmAmlaM, ekaikaM trividha- jaghanyaM madhyamamukRSTaM ca // 1617 // kathamityAha dave guNe rase vA, jahannayaM majjhimaM ca ukkosa / tasseva ya pAuggaM, chalaNA paMceva ya kuDegA / / 1618 // tasyaivAcAmAmlasya prAyogyaM dravyaguNarasAnadhikRtya jaghanyaM madhyamamutkRSTaM ca vAcyaM / dravyamutkRSTaM zAligodhUmakulmASAdi, rasazcaturtharasamavazrAvaNAdi gugo nirjarA jaghanyA / jaghanyadravyaM - rAlakakodravAdi rasastUSNodakAdi guNa utkRSTa nirjarA, madhyamadravyarasayorguNo nirjarArUpo madhyamaH / chalanA - kazcidAcAmAmlaM pratyAkhyAya vikRtIrbhoktumupaviSTaH AcAryairuktaH kathaM [ AcAmAmlaM ] pratyAkhyAtAcAmAmlo ( rUyAya vikRtI ) makSyase ?, sa Uce yathA prANAtipAtaM pratyAkhyAya prANAtipAto na kriyate evaM AcAmAmlaM pratyAkhyAya AcAmAmyamapi na kriyate, parihArastu, AtrAmAmlapAyogyAdanyatpratyAkhyAtItyarthaH, tabhirarthikA chalanA // 1618 / / pariziSTa // 31 // Cw.jainelibrary.org Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyukteravacUrNiH pazcaiva kuDaGgA bakravizeSAH, tadyathAloe vee samae, annANe khalu taheva gelanne / ee paMca kuDaMgA, nAyavvA aMbilaMmi bhave // 1619 // ekenAcAmAmlaM pratyAkhyAtaM saMkhaDikA pakvAnnAdayo (dIna) labdhvA gurUNAM darzitAH, gurubhirUce tavAcAmAmlaM sa smAimayA laukikazAstreSu bahuSvapi nAcAmAmlazabdaH zrutaH ityekaH kuDaGgaH / vedeSu caturyu sAGgopAGgeSu na zruta iti dvitiiyH| samaye zAkyAdInAM na zrutaH kuto yuSmAkamAgame samAgata iti tRtIyaH ? / ajJAne na jAnAmi kIdRzamapyAcAmAmlaM ? ghRtadadhyAdibhirAIMkRtyAnnaM bhujyate ityevaM vebhi iti caturthaH / glAnakuDaGgaH pazcamaH-na zaknomi glAno'haM na zaknomyAcAmlaM karta zUlaM me uttiSThate iti / tatrAcAmAmle'STAvAkArAH // 1619 / / nirvikRtikAdhikAre vikRtIH gRhastha saMsRSTaM coktamapi gAthAbhirAhapaMceva ya khIrAI, dahINi sappi navaNIe (nniitaa)| cattAriya tilAi, do viyaDe phANie duni||1620|| mahupuggalAI tini, calacala ogAhimaM tujaM pkkN| eesi saMsaTTa, vucchAmi ahANupuvvIe // 1621 // uktArthe / khIradahIviyaDANaM, cattAri u aMgulAI saMsaTTha / phANiyatillaghayANaM, aMgulamega tu saMsahU~ // 1622 // mahupuggalarasayANaM, addhaMgulayaM tu hoi saMsaha / gulapuggalanavaNIe, addAmalayaM (ca) tu saMsarTa // 1623 // // 32 // Jain Education Interi For Private & Personel Use Only S w.jainelibrary.org Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niryukterkhcuurnniH| | spaSTe, navaraM guDasya piNDasya pudalA:-avayavAH tatazca piNDaguDasya navanItasya AmalakapamANakhaNDayuktaM saMsRSTametacca gRhasthasaMsRSTaM AcAmAmlavato'nAcIrNa / ' paDuccamakkhieNa' ti ca nAtra paThanIyaM, mrakSitamapi nirvikRtakasyaiva kalpyate nAcAmAmlasya / Aha paraH-ekAsanakasthAnakanirvikRtyAcAmAmlacaturthaSaSThASTameSu pAriSThApanikAkAraH paThitaH tatkIdRzasya pAriSThApanika deyaM ?, gururAha AyaMbilaNAyaMbila-cautthAI vaalvuddsash| ahiMDayahiMDiyae pAhuNanimaMtaNA bliyaa||1624|| eka AcAmAmlabAna anAcAmAmlavanto'nye, tatra pAriSThApanikaM AcAmAmlavato na deyaM, caturthabhaktikasya deyaM, tatrApi vAladdhasahAsahAhiNDakAhiNDakavAstavyaprAghuNakAnAmAvalikAkramega nimantraNA kAryA / uttarottarAbhAve pazcimAnupUrvyA deyamityarthaH / evamekAsanAdiSapyAvalikAkramo jJeyaH / pAriSThApanikApAcurye sarveSAM deyaM, dazamabhaktikAdInAM ca na deyaM, teSAmutkatRtvAt // 1624 // tacca kiMsvarUpaM deyamityAhavihigahiyaM vihibhutaM, uvvariyaM taha gurUhi bhaNio ya / tAhe baMdaNapuvaM, bhujaha so saMdisAveuM // 1625 / / vidhinA aNurvi ( alubdhena ) gRhItaM, vidhinA azaThairbhuktaM, uddhRtaM gujJiyA bandanakaM datvA pAriSThApanika sandizya bhoktuM kalpyate // 1625 // atra caturmazI Jain Education Intel For Private & Personel Use Only Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukte - vacUrNiH / // 34 // Jain Education Inter cauro ya huMti bhaMgA, paDhame bhaMgaMmi hoi AvaliyA / itto ya tahayabhaMge, AvaliyANaM tu saMjogA // 1626 // vidhigRhItaM vidhiyuktaM, avidhigRhItaM vidhiyuktaM, anayoH prathamatRtIyabhaGgayoH pariSThApanikamAvalikAkrameNa kalpyate vidhigRhItamavidhiyuktaM avidhigRhItama vidhibhuktaM anayodvitIyacaturthabhaGgayorna kalpyate tasyajyate, asaMsRSTasyeva vastunaH pAriSThApanikaM kriyata ityAcaraNA / / / 1626 / / uktaM ca pratyAkhyAnaM pratyAkhyAtAramAha paccakhAeNa paccakkhA - viMtae visayAo / ubhayamavi jANayeyara - caubhaMge goNidito // 1627 // pratyAkhyAtrA pratyAkhyAnaprakathayitrA guruNA pratyAkhyApayitari pratyAkhyAnaM mAM kArayateti prayoktari ziSye sUcA kRtA, ubhaye'pi jJAnadarzana ( jJAtAjJAta ) rUpe caturbhaGgI / atra godRSTAntaH ( sa ca ) agre bhAvayiSyate / / 1627 / / punarAha - mUlaguNauttaraguNe, sacve dese ya taha ya suddhIe / paccakkhANavihinnU, paccatrakhAyA gurU hoi // 1628 / / navaraM ' suddhIe ' zuddhacA paviSayA zraddhAnAdirUpayA pUrvoktayA / / 1628 / / tathA - kikammAivihinnU, ubaogaparo ya asaDhabhAvo ya / saMviggathirapainno, paccakrakhAviMtao hoi // 1629 / / pratyAkhyApayitA - ziSyaH / / 1629 / / tathA- evaM puNa ubhaMgo, jANagaiyaraMbhi goNinAeNaM / suddhAsuddhA paDhamaMtimA u sesesu avibhAsA // / 1630 / / gy: S pariziSTa 2 // 34 // w.jainelibrary.org Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 35 // Jain Education Inter iha pratyAkhyAnArthaM jAnan jAnata eva guroH sakAze pratyAkhyAnaM karotIti caturbhaGgayAM prathamo bhaGgaH zuddhaH, dvayorapyajAtorantyo'zuddhaH, madhyamayorvibhASA, gurorjAnataH ziSyasya cAjAnato dvitIyaH, idda tatkAlaM ziSyaM saMkSepataH prabodhya guroH pratyAkhyAnaM kArayato'yamapi zuddhaH, anyathA vazuddhaH, gojJAtena yathA loke gavAM svarUpaM svAmI gopAlazca dvAvapi jAnItasvataH svAmI sukhaM bhRtaM dadAvi gopAlazca gRhNAti / / 1630 // pratyAkhyAtavyamuktamapyadhyayanAdau dvArAzunyArthamAha dave bhAve yatahA, paccakkhApavvayaM bhave duvihaM / dacvaMmi ya asaNAI, annANAI ya bhAvami // 2631 // spaSTA / / 1631 / / kasyAM parSadi pratyAkhyAnaM kathanIyamityAha so vaTTayAe, viNIyavakkhittataduvauttAe / evaMvihaparisAe, packkhANaM kayantraM // 1632 // zrotumupasthitayorvinItayoH, avyAkSiptayostadupaktayoH, zeSaM spaSTam // / 1632 // kathanavidhimAha - ANA gijjho astho, ANAe ceva hoi kahiyacyo / didvaMtiya dihaMtA, kahaNavihi virAhaNA iharA ||1633 // itarathA AjJA vinA dAntikadRSTAntarUpA kathanavidhiH virAdhanA / / 1633 // phalamAha- paccakkhANassa phala- miha paraloe ya hoi duvihaM tu / ihaloe ghammilAI dAmannagamAI paraloe / / 1634 // pariziSTa 2 // 35 // Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyukterakhacUrNiH spaSTA, dhammilakathA dhammilahiNDez2aiyA, kaphavighuNmalAmarSAdayo vA labdhayaH pratyAkhyAnasyaihikaM phalam / pAratrikaphale- dAmanakakathA, sA ceyam-asti rAjapuraM nAma, nagaraM nagarottamam / parAbhUcca....lakSyA, tirobhUtAmarAvatI dharmakarmAnabhijJo'bhU-tatraika: kulaputrakaH / jinadAsaH suhRttasya, nItastenAntikaM guroH // 2 // tatrAdharIkRta............khyAmAkarNya tasya saH / matsyamAMsasya niyama, gRhNAti sma saviSma(sma)yaH durbhikSe ca tadA jAte, mInamAMsAzano janaH / so'pi zyAlaizca...............mAno....daM yayau // 4 // tato dinatrayaM sa tri -hItvA'pyamucattimIna / paraM kathaMcidekasyA - truTatpucchacchaTaikikA tato'nazanamAdAya, mRtvA rAjagRhe pure / maNikAravaNikaputro, jajJe dAmanakAbhidhaH Adau prAgjanmani kRtA - prANighAtAdiduSkRtAt / utsanamaSTavarSasya, kulaM tasyAkhila rujA so'tha sAgarapotAkhya - sArthavAhagRhe sthitaH / sAdhusaMghATa kastatra, gRhe bhikSAgato'bhyadhAt // 8 // bRhallaghorayaM bAlo, bhAvyetadugRhanAyakaH / javanyantarito'zrauSIta , sArthavAhastu tadvacaH // 9 // atha ghAtayituM channaM, zvapacAya tamArpayat / rakSitAstena yanmInAH, pAgbhave sukRtAttataH tenAghAtitapucchAMza - troTAnmuktaH ksstaangguliH| nazyastasyaiva yAti sma, gokule sa bhayAkula: // 11 // gRhItaH putra ityeSa, gokulAdhikRtena sH| tatrastho yauvanaM prApa, zreSThI tatrAnyadAgamat // 12 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only W jainelibrary.org Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niyuktekhcuurnniH| // 37 // taM dRSTvA pRSTavAn ko'ya -mAkhyaMstasyodantaM janAH / anAtho'yamihAyAsIt , krIDan gopaiH saha sthitaH // 13 // sa evAyamiti zreSThI, jJAtvA taM cakitastataH / lekha dattvA gRhe preSIt , gato rAjagRhe'tha saH // 14 // bahirdevakule tasya, zrAntaH suSvApa tatra ca / bhAgbhavAnazanopAna - puNyAkRSTena tatkSaNAta tasyaiva zreSThinaH putrI, viSA''gAdarcanAkRte / pitRnAmAGkamAlokya, lekha tatpAzcavartinam dAmannakaM ca taM jJAtvA, sA'tha lekhamavAcayat / etasyAdhautapAdasya, putra ! deyaM viSaM tvayA dathyo sA na virUpaM me, pitA dhyAyati kasyacit / vismRtyA na dadau karNa, sakarNo'pi sphuTaM pitA // 18 // tato netrAanenAsI, dacA rekhAM viSAM dadhat / lekhaM tathaiva kRtvA taM, tadupAnte'mucadviSA // 19 // suptabuddho gRhe gatvA - 'payallekha tadaiva ca / svasAraM zreSThimUstena, sArddha tena paryaNAyayata // 20 // AgAtsAgarapoto'tha, dRSTvA taM khedabhUrabhUt / mRtastasyAnyadA sUnu - vistavyAkulavarddhanaH (?) // 21 // tacchutvA hRdayasphoTA - dhayo zreSThayapi pazcatAm / tatastasya gRhasvAmI, rAjJA dAmannakaH kRtaH // 22 // tato mAGgalika kattuM, tasyAgAtmamadAkulam / gAyati sma tadA tatra, susvaraM gItikAmimAm aNupukhamAvahatAvi, aNatthA tassa bahuguNA huti / suha duha kachaphuDatu, jassa kayaMto vahai pakkha // 24 // trI(triH)gItikAyAM gItAyAM, sa tasyAdAstrilakSikAm / durjanaH ko'pi tasyAkhya - bhUpasya tamasadvathayam // 25 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Llenoujainelibrary.org Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka niryukterakhacUrNiH / tamAkArya nRpo'mAkSI - vRttAnta svaM sa ziSTavAn / tuSTo rAjA tataH zreSThI - pade sthApayati sma tam // 26 // tataH pure sa mukhyo'bhU - drAjamAnyo maharddhikaH / pratyAkhyAnamabhUdeva - masyAmutra phalapadam // 27 // tato gurusamAyoge, svasya pUrvabhave zrute / sadbodhi prApya saddharma, kRtvA sa svargamAsadat // 28 // pratyAkhyAnapradhAnaphalamAhapaccakkhANamiNaM seviUNa bhAveNa jiNavaruddiSTuM / pattA arthatajIvA, sAsayasukkha lahuM mukkhaM // 1635 // spaSTA, etacca phalaM pAguktamapi zAstrAnte maGgalArthatvAduktam / ukto'nugamo vyAkhyAlakSaNaH, atha nayAH, tatraike jJAnanayAH eke ca kriyAnayAH, jJAnanayamatamAha-- nAyaMmi gihiyabve, agivhiyabaMmi ceva arthmi| jaiyavvameva iha jo, uvaeso so nao nAma // 1636 / / jJAte gRhItavye aihike-mrazcandanAGganAdau, AmuSmike samyagdarzanAdau, agRhItavye aihike-viSazastrakaNTakAdau, AmuSmike mithyAtvAdI, cakArAdupekSaNIye aihike tRNAdau, AmuSmike rAjyAdau, yatitavyameveti ya upadezaH sa nayo nAma, tatazca samyagjJAnAcca kriyAyAM pravartitavyaM, mithyAjJAnAtpravRttasya phalavisaMvAdAt , uktaM ca-' vijJaptiH phalado puMsAM na kriyA phaladA mtaa| mithyAjJAnAtpravRttasya kalAsaMvAdadarzanAt / tathA sakriyAvato'pi kevalajJAnaM vinA mukterabhAvAt jJAnameva pradhAnamiti na kriyaa| // 38 // Jan Education Internet For Private Personal Use Only Haw.jainelibrary.org Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pariziSTa Avazyaka-nA kriyAnayastvAha-' nAyami giNDiyavve ' eSaiva gAthA, jJAte gRhItavye cArthe yatitavyameva kriyaiva kartavyA, saiva phalavatI niyukte- na jJAnaM, yaduktam-- khcuurnniH| kriyaiva phaladA puMsAM, na jJAnaM phaladaM matam / yataH strIbhakSyabhogajJo, na jJAnAtmukhino bhavet // kiMca, kevalajJAnavato'pi zailezI kriyAM vinA mokSAnavApteH kriyaiva pradhAnabhUtA / jJAnakriyAnayadvayamatayuktI zrutvA kimatra | tattvamiti saMzayAne ziSye gururAha savvesi pi nayANaM, bahuvihavattavayaM nisAmittA / taM savvanayavisuddhaM, jaM caraNaguNaDhio sAhU / / 1637 / / pUrvAI spaSTaM, tatsarvanayavizuddhaM yaccaraNaguNasthitaH sAdhuH yato yathAkhyAtacAritriNa eva mahodayapadAvAptiriti // 1637 // // iti zrItila kAcAryaviracitAyAmAvazyakalaghuvRttau pratyAkhyAnAdhyayanaM samAptam / / // 0 618 tatsamAptau smaapteymaavshyklghuvRttiH|| // sarvasaGkhyayA granthAgraM. 12325 shlokaaH|| tIrthe vIravibhoH sudharmagaNabhRtsantAnalabdhonnati-cAritrojjvalacandragaccha jldhimollaasshiitdyutiH| sAhityAgamatarkalakSaNamahAvidyApagAsAgaraH, zrIcandraprabhasUriradbhutamatirvAdIbhasiMho'bhavat // 1 // tatpaTTalakSmIzravaNAvataMsAH, zrIdharma yoSaprabhavo babhUvuH / yatpAdapa kalahaMsalIlAM, dadhau nRpaH zrIjayasiMhadevaH // 2 // tatpaTTodayazailazRGgamabhajattejasvicUDAmaNiH, zrIcakrezvarasarirityabhidhayA ko'pyatra mAnurnavaH / Jan Education For Private Personel Use Only low.jainelibrary.org Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuktekhacUrNiH 11 80 11 Jain Education Inter samprAptAbhyudayaH sadaiva tamasA no jAtucinnAyitaH, naivoccaNDaruciH kadAcidapi na prAptAparAgastataH // 3 // vilAsa svairaM tatpaTTa - prAsAdacandrazAlAyAm / zrImAn zivaprabhaguruH, saMyamakamalAkRtAsaktiH // 4 // zrIzivamamariNAM teSAM ziSyo'smi mandadhIH / nAmnA zrItilakAcArya:, zrutArAdhanagRddhibhAk // 5 // etAM vRttiM laghumaviSamAM, so'hamAvazyakIyAM / tatpAdAmbusmaraNamahasA mugdhadhIraNyakArSam / dyatkiJcidravato dhamasyAmazuddhaM, tatsaMzodhyaM mama kRtakRpaiH sUribhistattvavidbhiH // 6 // vRti racayatA caitAM sukRtaM yanmayArjitam / bhave bhave'haM tena syAM zrutArAdhanatatparaH // 7 // zate dvAdazabdAnAM gate vikramabhUbhujaH / saMvatsare SaNNavate - vRttireSA vinirmame // 8 // ziSyA naH zasyacAritrAH sarvazAstrAbdhipAragAH / asyAM sAhAyyakaM cakruH, zrIpadmaprabhasUrayaH // 9 // ziSyo'smAkamimAM vRtti- makhinnaH zAstratatvavid / alilikhatmathamA- dazai yazastilakapaNDitaH // 10 // sasapAdatrizatyasyAM zloka dviSaTsahasrikA pratyakSareNa saMkhyAnA -diti nizcitavAnaham // 11 // yAvadvijayate tIrtha, zrImadvIra jinezituH / tAvadeSA marAlIva, kheLatAt kRtimAnase // 12 // // zrIrastu // pariziSTa 2 1180 11 w.jainelibrary.org Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrIharibhadrasUrikRtavRzyanusAreNa maTTArakazrIjJAnasAgarasUriviracitA zrutakevalIzrIbhadrabAhusvAmisUtritaniyuktiyuta shriimdaavshyksuutraavcuurnniH| atha caturviMzatistavAkhyaM dvitIyamadhyayanam nAmaniSpanne nikSepe caturviMzatistavAdhyayanamiti / caturviMzatistavAdhyayanazabdAH prarUpyAH, tathA cAhacauvIsaitthayassa uNikkhevo hoi nnaamnnipphnnnno| cauvIsaissa chakko thayassa u cauviho hoi|1069/ stavasya caturvidhaH, tuzabdAdadhyayanasya ca // 1069 // AdyadvAramAhanAmaMThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve / cauvIsaissa eso niklevo chabiho hoi||190|| (bhA0) nAmacaturviMzatirjIvAdezcaturvizatiriti nAma caturviMzatizabdo vA, sthApanAcaturviMzatizcaturvizatInAM keSAzcitsthApanA, - 6 - - Jan Education For Private Personal Use Only Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 194 AvazyakatA dravyacaturvizatizcaturvizatidravyANi, kSetracaturvizatizcaturviMzatiH kSetrANi bharatAdIni, kAlacaturvizatizcaturvizatiH samayAdayaH, | stavaniniryukterava- bhAvacaturviMzatizcaturvizatibhAva[saM]yogAH / iha sacittadvipadadravyarUpamanuSyacaturvizatyAdhikAraH // 190 // stavamAha- kSepAH bhA0 cUrNiH / | nAmaMThavaNA davie bhAve athayassa hoi nikkhevo|dvtho pupphAI saMtaguNuvittaNA bhAve // 19 // bhAgA* 191kAraNe kAryopacArAt dravyastavaH puSpAdiH // 191 // davathao bhAvathao davathao bahuguNatti buddhi siaa| aniuNamaivayaNamiNaM chajjIvahiaMjiNA biMti // 192 // (bhASyam) dravyastavo bhAvastava ityatra dravyastavo bahuguNa ityevaM ced buddhiH syAdevaM cenmanyase ityarthaH, anipuNamativacanamidaM, kimityata Aha-SaDjIvahitaM jinA juvate, pradhAnaM mokSasAdhanamiti gamyate // 192 / / kiM SaDjIvahitamityata AhachajjIvakAyasaMjamu davathae so virujjhaI ksinno|to kasiNasaMjamaviU pupphAIaMna icchaMti / 193 // bhA0 SaDjIvanikAyAnAM saMyamA-saMghaTTAdityAgo hitaM, sa'dravyastave' puSpAdisamabhyarcanarUpe virudhyate, 'kRtsnaH' sampUrNaH, kRtsnasaMyamavidvAMsaH sAdhavA, puSpAdikaM dravyastavaM // 193 / / akasiNapavattagANaM virayAvirayANa esa khalu jutto|sNsaarpynnukrnnodvthe kuuvdittuNto|194|bhaa0 // 2 // Join Education in Lipwwjainelibrary.org Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava lokanikSepAH ni0 gA. cUrNiH / // 3 // bhA0 gA. 195 akRtsnaM pravartayantIti, saMyamamiti sAmarthyagamyaM, akRtsnapravartakAsteSAM, saMsArapratanukaraNaH-saMsArakSayakArakaH, kRpadRSTAntaH, yathA kupe khanyamAne jalanirgame DAdinAzasteSAmanye lokAH sukhinaH syuH, evaM dravyastave'pi // 19 // adhyayanazabdo'nyatrokta eva, sUtrAnugame [ sUtraM]logassajoyagare dhammatitthayare jinne| arihaMte kittaDassaM cauvIsaM pi kevlii||1|| sUtre lokasyodyotakarAniti yaduktaM tatra lokamAha nAmaM 1 ThavaNA 2 davie 3 khitte 4 kAle 5 bhave a6 bhAve a7 / pajavaloge a 8 tahA aTThaviho logaNikkhevo // 1070 / / dravyalokamAhajIvamajIve rUvamarUvI sapaesamappaese a| jANAhi davalogaM NiccamaNicaMcajaMdavaM // 195 // bhA0 jIvA'jIvau dvimedau rUpyarUpimedAra , tatra karmaparigatA rUpiNaH-saMsAriNaH, anye'rUpiNaH-siddhAH, ajIvAstvarUpiNo dharmAdharmAkAzAH, rUpiNo'NvAdayaH, etau ca sapradezApradezau, jIvaH kAlAdezena niyamAtsapradezaH, labdhyAdezena tu sapradezo'pradezo vA, evaM dharmAdiSu triSu parAparanimittaM pakSadvayaM vAcyaM, paramANurdravyatopradezaH, vyaNukAdayaH sapradezAH, nityAnityaM ca yadravyaM, cazabdAdamilApyAdisamuccayaH / / 195 / / jIvAjIvayonityAnityatAmevAha // 3 // Jain Education inte w.jainelibrary.org Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaviryukteravacUrNiH / dravyakSetrakAlabhavamAvalokAH bhA0 gA. 196200 gai 1 siddhA 2 bhaviAyA 3 abhavia 4-1 puggala 1 aNAgayaddhA ya 2 / tIaddha 3 tinni kAyA 4-2 jIvA 1 jIva 2 DhiI cauhA // 196 // (bhASyam) prAgvyAkhyAtA ( sAmAyikavad vyAkhyA kAryA) // 196 // AgAsassa paesA uhaca ahe yatiriyaloe |jaannaahi khittalogaM aNaMta jiNadesiaMsamma |197bhaa0 AkAzasya pradezA:-prakRSTA dezAH pradezAstAn, Urddhavaloke'dholoke tiryagloke ca jAnIhi kSetralokaM, kSetrameva lokyata iti lokaH anantamA(malokA)kAzapradezApekSayA // 197 // samayAvalimuhuttA divasamahorattapakkhamAsA yAsaMvaccharajugapaliA saagrosppipriaddaa|198bhaa0 ___parAvartaH' pudgalaparAvartaH // 198 // uktaH kAlalokaH, [ adhunA bhavalokamabhidhitsurAha-] NeraiadevamaNuAtirikkhajoNIgayA yjesttaa| taMmi bhave vaTuMtAbhavalogaMtaMviANAhi ||199||bhaa0 nArakAdayo ye savAH tasmin bhave varcamAnA yadanubhAvamanumavanti bhavalokaM taM // 199 // odaie 1 ovasamie 2 khaie a3 tahA khaovasamie a4| pariNAmi 5 sannivAe a6 chabiho bhAvalogo u|| 200 / (bhASyam) // 4 // Jan Education Intern For Private Personel Use Only w.jainelibrary.org Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava cUrNiH // 5 // 17 bhAvaparyAya loko mA0 gA0 201. / 203 G udayena nivRttaH audayikA, karmaNa iti gamyate // 20 // * odaiakhaovasame pariNAmekeko(ka) gahacaukevi / khaya- jogeNavi cauro tadamAve uvasameNaMpi // 1 // uvasamaseDhI ekko kevaliNo'vi ya taheva siddhassa / aviruddhasannivAiyameyA emeva paNNarasa // 2 // ' tiborAgoadosoauinnA jssjNtunno|jaannaahi bhAvaloaM aNaMtajiNadesiaMsamma 2010bhA0 tIvro rAgazca dveSazca, etAvudIreM yasya jantoH, taM prANinaM tena bhAvena lokyatvAjAnIhi bhAvalokaM anantajinadezitaM samyaka // 201 // davaguNa 1 khittapajjava 2bhavANubhAve abhAvapariNAmai |jaann caubihameaMpajjavalogaM smaasennN|202bhaa0 - dravyaguNA:-rUpAdayaH, tathA kSetrasya paryAyAH-agurulaghavo bharatAdibhedA vA, bhavasya nArakAderanumAvaH-tIvratamaduHkhAdiH, mAvasya jIvAjIvarUpasya (vasambandhinaH) pariNAmastena tenAjJAnAd jJAnaM nIlalohitA( nIlAllohitamityA )diprakAreNa bhavanaM, caturvidhamenamoSataH paryAyalokaM // 202 // yaduktaM dravyasya guNA ityAdi tdaahvnnrsgNdhsNtthaannphaasttttaanngivnnbhee.a| pariNAme abahuvihe pajabalogaM viANAhi // 203 // bhA0 varNaH kRSNAdiH rasazca tiktAdiH paJcadhA, gandhaH dvidhA, saMsthAnaM parimaNDalAdi paJcadhA, sparzaH karkazAdiraSTadhA, sthAna| avagAharUpaM, tadAzrayapradezamedAdanekadhA, gatiH-ilikAgatyAdiva'idhA, varNAdibhedA ekaguNakRSNAdayaH, anena dravyaguNA For Private Personal Use Only Jain Education irta Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyukterava- cUrNiH / // 6 // iti vyAkhyAtaM / pariNAmAMzca bahuvidhAn jIvAjIvagocarAn, anenAntyadvAraM, zeSaM svayaM jJeyaM / / 20 / / lokaparyAyazabdAnAha- lokaparyAAlukkai apalukkai lukkai saMlukkaI a egtttthaa| logo aTTaviho khalu teNeso vuccaI logo||1071||H ni0 gA0 ___ Alokyata ityAlokaH, pralokyata iti pralokaH, lokyata iti lokaH, saMlokyata iti saMlokaH, ete ekArthikAH / 1071 loko'STavidhaH khalvityatrA''lokyata ityAdi yojyaM // 1071 // udyotamAha dravya. duviho khalu ujjoo nAyavo dvbhaavsNjutto| aggI davvujoo caMdo sUro maNI vijjU // 1072 // | bhAvodyotI dravyabhAvasaMyukto dravyodyoto bhAvodyotazca // 1072 // ni. gA. | nANaM bhAvujoo jaha bhaNiyaM savabhAvadaMsIhi / tassa uvaogakaraNe bhAvujoaMviANAhi // 1073 // 1071 jJAnaM mAvodyotA, yathA bhaNitaM sarvabhAvadarzibhiH, tathA yajjJAnaM, samyagjJAnamityarthaH, tadapi nAvizeSaNodyotaH kinta 1075 tasya-jJAnasyopayogakaraNe sati / / 1073 / / yenodyotena lokasyodyotakarA jinAstenaiva yuktAnAhalogassujjoagarA davvujoeNana hu jiNA huMti / bhAvujoagarA puNa huMti jiNavarA caubIsaM // 1074 // davvujoujjoo pagAsaI parimiyaMmi khittami / bhAvujjoujoo logAloga pagAsei // 1075 // drvyodyotodyot:-drvyodyotprkaashH||1075 // karaM prAptamapi dharmatIrthakarAnityatra vakSyamANatvAtmuvA dharmamAha // 6 // Jain Education 2 For Private & Personel Use Only Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyukkerava- cUrNiH dharmatIrthayonikSepAH nigA. 10761080 // 7 // duha davabhAvadhammo dave davassa davameva'havA / tittAisabhAvo vA gammAitthI kuliMgo vA // 1076 // dharmo dvidhA-dravyadharmoM bhAvadharmazca, dravyadvAre, dravyasya dharmo dravyadharmo, anupayuktasya mUlottaraguNAnuSThAna, dravyameva vA dharmo dharmAstikAyaH, tiktAdirvA dravyasvabhAvo dravyadharmaH, gamyAdidharmaH strIviSayaH, keSAzcinmAtuladuhitA gamyA keSAcinnetyAdi, kRtIrthikadharmo dravyadharmaH // 1076 / / duha hoi bhAvadhammo suacaraNe jAsuaMmi sjjhaao|crnnNmi samaNadhammo khaMtImAI bhave dasahA / 1077 . zrutadharmazcAritradharmazca // 1077 // tIrthamAhanAmaM ThavaNAtitthaM davatitthaM ca bhAvatitthaM ca / ekkekaMpi a itto'NegavihaM hoi NAyatvaM // 1078 // dAhovasamaM taNhAicheaNaM malapavAhaNaM ceva / tihi atyahi niuttaM tamhA taM davao titthaM // 1079 // dravyatIrtha mAgadhavaradAmAdi bAhyadAhAdereva tata upazamasadbhAvAt , tribhirathainizcayena yuktaM niyuktaM // 1079 // bhAvatIrthamadhikRtyAhakohaMmi unigahie dAhassa pasamaNaM havai titthA lohaMmi u nigahie taNhAe cheaNaM hoi // 1080 // krodha eva nigRhIte dAhasyopazamanaM bhavati tathyaM // 1080 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava cuurnniH| mAvatIrtha karanikSepA. zani0 gA0 10811085 aDhavihaM kammarayaM bahuehi bhavehiM saMciaM jmhaa| tavasaMjameNa dhubai tamhA taM bhaavotitthN||1081|| tana-pravacanaM bhAvatastIrtha // 1081 // saNanANacarinesu niDanaM jiNavarehiM savehiM / tisu atthesu niuttaM tamhA taM bhAvao titthaM // 1082 // darzanajJAnacAritreSu niyuktaM-niyojitaM jinavaraiH // 1082 // karamAha nAmakaro 1 ThavaNakaro 2 dabakaro 3 khitta 4 kAla 5 bhAvakaro 6 / eso khalu karagassa u nikkhevo chabiho hoi // 1083 // dravyakaramAhagomehisuTipailUMNaM chargalINaMpi akarA muNeyavA / tatto a tarNapalAle bhusaTuMgorapalale ya // 1084 // siubarejadhaue baliva(bha)dakae |e acamme AcullaiMgakare a bhaNie aTThArasamAkaruppattI // 1085 // gokarastadyAcanameva tadvAreNa vA rUpakANAmityevaM sarvatra / zItAkara:-bhogaH kSetrapariNAmodbhava ityanye, devatAvalyarthamarthArthanaM balikaraH, madrA balIvardAsteSAM karA, aSTAdazamakara utpattikaraH svakalpanAzilpanirmita: zatarUpakAdiH // 108485 // kSetrakarAdInAha Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Aww.jainelibrary.org Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakatA khittamijamikhitte kAle jo jami hoi kaalNmi|duviho ahoi bhAve pasatthu taha appasattho a||1086|| niyukterava nikSepAH yo yasmin kSetre shulkaadiH||1086 // cUrNiH ni0 gA0 | kalahakaro Damarakaro asmaahikroanivvuikro| eso u appasatthoevamAI muNeabo // 1087 // 1086. vAcikaH kalahaH, kAyavAgmanobhistADanAdigahanaM DamaraM, asamAdhirasvAsthyanibandhanA sA kAyAdiceSTA // 1087 // 2088 atthakaro ahiakaro kittikaro guNakaro jasako a| |jinArihaabhayakara nivvuikaro kulagara titthakaraMtakaro // 1088 // tAdivyAoSata eva vidyAdirarthaH, karmakSayopazamAdibhAvatastaskaraNazIlo'rthakaraH, evaM hitAdiSvapi, antaH karmaNaH saMsArasya |khyA ni. gA. vA // 1088 // ukto mAvakaraH, atha jinAbAha-- . jiyakohamANamAyA jiyalohA teNa tejiNA huNti| ariNo haMtA rayaM haMtA arihaMtA teNa vucaMti // 1089 // 1089. kIrtayiSyAmItyAdyAhakittemi kittaNije sadevamaNuAsurassa logst|dsnnnaanncritte tavaviNao daMsio jehiM // 1090 // || kIrtayiSyAmi nAmabhirmaNaizca, guNAnAha-'daMsaNe 'tyAdi, tapa evaM karmavinayanAttapovinayaH // 1090 // Jain Education For Private & Personel Use Only Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyukteravacUrNiH / 092 // tIrthanA|makIrtanaM nAmArthazva ni0 gA. 1092. // 10 // cauvIsaMti ya saMkhA usabhAIA u bhaNNamANA u| avisaddaggahaNA puNa eravayamahAvidehesuM // 1091 // airavatamahAvideheSu ye tadraho'pi jnyeyH||1091|| kasiNaM kevalakappaM logaM jANAMta taha ya paasNti| kevalacarittanANI tamhA te 'kRtsnaM' saMpUrNa, 'kevalakalpaM kevalopamaM, 'loka' paJcAstikAyAtmakaM // 1092 // yaduktaM 'kIrtayiSyAmIti' tadAhausabhamajiaMca vaMde saMbhavamabhiNaMdaNaM ca sumaI ca / paumappahaM supAsaM jiNaM ca caMdappahaM vaMde // 2 // suvihiM ca pupphadaMtaM sIala sijaMsa vAsupujaM c| vimalamaNaMtaM ca jiNaM dhamma saMtiM ca vaMdAmi // 3 // kuMthu araMca malliM vaMde muNisuvvayaM namijiNaM c| vaMdAmi riTanemi pAsaM taha vddhmaannNc||4||(suutraanni) UrUsu usabhalaMchaNa usabhaM sumiNami teNa usbhjinno| akkhesa jeNa ajiA jaNaNI ajio jiNo tahA // 1093 // Urudvaye RSabhaM svapne pUrvamapazyanmAtA, akSeSu devI ajitA rAjA // 1093 // abhisaMbhUA sAsatti saMbhavo teNa vuccaI bhyvN| abhiNadaI abhikkhaM sakko abhiNaMdaNo teNa // 1094 // garbhagate zasyAnyadhikamabhisambhUtAni, garmaprabhRti zakro'mIkSNamabhinandati // 1094 // Jain Education in For Private & Personel Use Only idl Page #63 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH jaNaNI savattha viNicchaesu sumaitti teNa sumijinno| tIrthakunApaumasayaNami jaNaNIi Dohalo teNa paumAbho // 1095 // mArthaH dvayoH sapatnyormatapatikayorvyavahAre devyoktaM mama putro jAto yauvanastho yuvayorvivAdacchettA, putramAtA necchati jJAtaM. / ni0 gA0 1095padmazayanIyo dohado devatayA apUri, padmavarNazca // 1095 / / gabhagae jaMjaNaNI jAya supAsAtao supaasjinno|jnnnniie caMdapiyaNami Dohalo teNa cNdaabho| 1096 candravarNazca // 1096 // sabavihIsu akusalA gabbhagae teNa hoi suvihijinno|piunno dAhovasamo gabhagae sIyalo tennN|1097| sarvavidhiSu vizeSataH kuzalA jananI, piturdAhopazamo devIkaraspRSTasyAbhUt // 1097 // maharihasijjAruhaNami dohalo teNa hoi sijNso| pUei vAsavo jaM abhikkhaNaM teNa vsupujo||1098|| paramparAgatadevatAparigRhItazayyArohaNe devyA dohade, tatropaviSTAyA(yAM) Arasya devatAgatA, zreyo jAtaM tena prAkRtatvAt zreyAMsa iti / garbhagate jananyA vAsavaH pUjAM karoti // 1098 // G // 11 // Jain Education Intel Al For Private & Personel Use Only ww.jainelibrary.org Page #64 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyukterava cUrNiH / // 12 // vimalataNubuddhi jaNaNI gabbhamae teNa hoi vimljinno| tIrthakunnArayaNavicittamaNaMtaM dAmaM sumiNe tao'NaMto // 1099 // mArthaH ni. gA0 mAtuH zarIraM buddhizcAtIva vimalA jAtA, ratnavicitramanantamatimahApramANaM dAma svapne jananyA dRSTaM // 1099 // gabbhagaejaMjaNaNI jAya sudhammatti teNa dhmmjinno|jaao asivovasamogabbhagae teNa saMtijiNo 1100 1104 thUhaM rayaNavicittaM kuMthu sumiNami tennkuNthujinno| sumiNe araM maharihaM pAsai jaNaNI aro tmhaa| 1101 stUpaM ratnavicitraM kusthamatyuccamahApradezasthaM svapne dRSTvA prtibuddhaa| mAtA sarvasnamavamatisundaramaraM svapne pazyati // 1101 | varasurahimallasayaNaMmi Dohalo teNa hoi mllijinno|jaayaa jaNaNIjaMsuvayatti muNisubao tamhA 1102 / mAtuH sarvartukavarasurabhikusumamAlyazayanIye dohado jAto devatayA apUri // 1102 // paNayA paccaMtanivAdaMsiyamitte jiNami teNa nmii| riTarayaNaMca nemi uppayamANaM tao nemI // 1103 // pratyantanRpaiH pure ruddhe devyA aTTAlake AroDhuM zraddhA jAtA ArUDhA ca, dRSTA tataste praNatAH / mAtrA riSTarasnamayo mahAnemirutpatan svapne dRssttH|| 1103 // sappaM sayaNe jaNaNI taMpAsai tamasi teNa paasjinno| vaDDai nAyakulAMta ateNa jiNo vddhmaannutti|1104 // 12 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Visww.jainelibrary.org Page #65 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / evaM maeM abhithuA vihuyarayamalA phiinnjrmrnnaa| cauvIsaMpi jiNavarA titthayarA me psiiyNtu||5|| abhiSTavakittiyavaMdiyamahiAjee logassa uttamA siddhaa|aaruggbohilaabhN samAhivaramuttamaM ditu|| (sUtram)|| kIrtanakA rthikAni __ abhiSTavakIrtanaikArthikAnyAha Arogya thuithuNaNavaMdaNanamaMsaNANi egaDhiANi eANi / bodhilAkittaNa pasaMsaNAvi a viNayapaNAme a egaTThA // 1105 // mArthazca ___ stutiH stavanaM vandanaM namaskaraNaM, tathA kIrtanaprazaMse vinayapraNAmau // 1105 // uttamA ityAha ni0 gA. micchattamohaNijjA nANAvaraNA crittmohaao| tivihatamA ummukkA tamhA te uttamA hu~ti // 1106 // ||1105. ___ yaduktamArogyabodhilAmamityAdi tatrAha 1107 AruggabohilAbhaM samAhivaramuttamaM ca me ditu| kiM nu huniANameaMti?, vibhAsA ittha kAyavA / 1107 kimiti paraprazne, nu vitarke, hu tatsamarthane, nidAnametata?, gururAha-vibhASA-viSayavibhAgavyavasthApanena vyAkhyA atra kartavyA, nedaM nidAnaM, karmabandhahetvabhAvAt , mithyAdarzanAviratipramAdakaSAyayogA bandhahetavo, na ca muktiprArthanAyAmamISAM sambhavaH // 1107 // Aha-yadyArogyAdipradAtAraH syustadA rAgAdimatvaprasaGgaH, atha na, tatastaddAnavikalA evaM jAnAna- // 13 // in Education i n For Private & Personel Use Only Evww.jainelibrary.org Page #66 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN syApi prArthanAyAM mRSAvAdadoSaH, netyAha prArthanAyAM niyukterava bhAsA asaJcamosA navaraMbhattIi bhaasiaaesaa| na hu khINapijadosA diti samAhiM ca bohiM ca 1108 AkSepa cUrNiH bhASA'satyAmRSeyaM varcate, yAzcArUpatvAt , Aha-vItarAgatvAdArogyAdidAnavikalAzca te, tatkimanayA ?, ucyate, parihAroM // 14 // | satyaM, bhakyA bhASitaiSA, anyathA naiva kSINapremadveSA dadati // 1108 // ni. gA. jaMtehiM dAyatvaM taM dinnaM jiNavarehiM sohiM / dasaNanANacarittassa esa tivihassa uveso|| 1109 // 11000 yattairdAtavyaM tadattaM, ArogyAdiprasAdhaka eSa trividhasyopadezaH // 1109 // Aha-tataH sAmprataM tadbhaktiH kvopayujyate 1, 1112 ucyate bhattIi jiNavarANaM khijjatI putvasaMciA kmmaa| AyarianamukkAreNa vijA maMtA ya sijhaMti // 1110 // | | dRSTAntamAha-AcAryanamaskAreNa vidyA mantrAzca siddhyanti, tadbhaktimataH // 1110 / / ataH sAdhvI tadbhaktirityAha bhattIi jiNavarANaM paramAe khINapijjadosANaM / AruggabohilAbhaM samAhimaraNaM ca pAvaMti // 1111 // | jinamaktimAtrAdeva [punaH] bodhilAbho bhaviSyatyeva, kimanena duSkarAnuSThAnenetivAdinamadhikRtyopadezamAhaladdhilliaMca bohiM akarito'NAgayaM ca ptthNto|dcchisi jaha taM vinbhala! imaMca annaM ca cukihisi1112 / landhAM ca vartamAnakAle bodhimakurvan , anAgatAM cAyatyAmanyAM ca prArthayan , drakSyasi yathA tvaM he vihvala !-jaDa! imAM // 14 // Jain Education in For Private & Personel Use Only arww.jainelibrary.org Page #67 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | prArthanAyAM AkSepaparihArau ni0 mA. Avazyaka-INIca anyAM ca bodhimadhikRtya 'cuktihisi'tti bhrazyasi // 1112 // niyukterava- laddhilliaMca bohiM akarito'NAgayaM ca ptthNto| annaMdAiMbohiMlabbhisi kayareNa mulleNa? // 1113 // cUrNiH / tathA labdhAmakurvan anAgatAM ca prArthayan 'anaMdAIti asUyAyAM, bodhi lapsyasi katareNa mRlyena ? // 1113 // tasmAtsati bodhilAme tapaHsaMyamAnuSThAnapareNa bhAvyaM [tapaHsaMyamodyamavatazcaityAdiSu kRtyAvirAdhakatvAt , tathA cAha-] // 15 // ceiyakulagaNasaMghe AyariyANaM ca pavayaNasue y| savvesuvi teNa kayaM tavasaMjamujjamaMteNaM // 1114 // / sarveSvapi tena kRtaM kRtyamiti gamyate, tapAsaMyamodyamavatA sAdhunA, tatra caityAnyahatA, kulaM-vidyAdharAdi, gaNaH-kula| samudAyaH // 1114 // caMdesu nimmalayarA Aiccesu ahiaMpayAsayarA / sAgaravaragaMbhIrA siddhA siddhiM mama disNtu| 7(sUtram) avayavamAhacaMdAiccagahANaM pahA payAsei parimiaM khittaM / kevalianANalaMbho logAlogaM pagAsei // 1115 // grahA aGgArakAdayaH // 1115 // nayAH pUrvavat // iti caturviMzatistavaniyuktyavacUrNiH // iti zrIcaturvizatistavAdhyayanaM sabhASyaniyuttyavarNikaM samAptam // // 15 // Jain Education Inter For Private Personal Use Only w.jainelibrary.org Page #68 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 64 Avazyaka * atha tRtIyaM vandanAdhyayanam // niyuktaravacUNiH / nAmaniSpanne nikSepe vandanAdhyayanamiti, tatra vandanasya paryAyazabdAnAha vaMdaNaciikiikammaM pUyAkammaM ca viNayakammaM ca / kAyavaM kassa va keNa vAvi kAhe va kikhutto?||1116|| kuzalakarmaNazcayanaM citiH, kAraNe kAryopacArAdrajoharaNAdyupadhisaMhatiH, kRtiH-avanAmAdikaraNaM, vandanacitikRtaya eva karma-kriyA, karmazabdaH pratyekaM yojyaH, pUjA-prazastamanovAkAyaceSTA, Aha-vandanaM karttavyaM kasya vA kena vApi kadA vA katikRtvo vA ? / / 1116 // kaioNayaM kaisiraMkAhiMca Avassaehi parisuddhaM / kaidosavippamukaM kiikammaM kIsa kIrai vA?1117 katyavanataM tadvandanaM karttavyaM, katiziraH, katibhirvA AvazyakaiH parizuddhaM, katidoSavipramuktaM, kRtikarma, 'kisa'tti kimiti vA kriyate / tatra vandanakarmAdIni dvidhA-dravyato bhAvatazca // 1917 // dravyamAvabhedapracikaTayiSayA dRssttaantaanaah| sIyale khuDDae kaNhe sevae pAlae thaa| paMcete diTraMtA kiikamme hoti NAyavA // 1118 // ___ ekasya rAjJaH putraH zItalA pravanitA, tasya bhaginI anyarAjJe dattA, sA svasutacatuSkasya zItalAcAryaprazaMsAM karoti / putrAH sthavirAnte pravrajya bahuzrutA gurumApRcchatha mAtulavandanAya ekasminpure zrutvA gatAH / madhye praveSTukAmazrAddhAya katha vandanaparyAyAH kasya vandanaM karttavyamityAdi dRSTAntAzca ni0 gA. 1116. 1118 Jain Education in For Private & Personel Use Only Page #69 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava cUrNiH vandane dRSTAntAH keSAM vandanaM na karttavyaM nigA. yitvA vikAle bahirdevakule sthitAH, rAtrau teSAM jJAnaM, prage'nivRttyA mAtulA''gamanaM, pUrva kaSAyato dravyavandanaM, jJAte bhAvavandanataH zItalasyApi kevalajJAnaM / ekaH kSullakaH sallakSaNa AcAryaiH kAlaM kurvadbhiH pade sthApito gItArthasAdhUnAM mUle paThati, so'nyadA mohanIyodayAdbhagnapariNAmaH sAdhUSu bhikSAM gateSu bahi mimiSAdekadizA gacchan vane tilakabakulAdiSu satsvapi zamIpUjanakaM janaM dRSTvA pUjyaiH pUjito'yamiti ca zrutvA zamIjhukkharasamo'haM, kuto me zrAmaNyaM ?, rajoharaNAdicitiguNena mAM pUjayantIti vimRzyA''gataH sAdhUnAmAlocitavAn , tasya pUrva dravyacitiH pazcAdbhAvacitiH / kRSNavAsudevasya zrInemyAgamane sarvasAdhUn dvAdazAva-vandanena vandamAnasya bhAvakRtikarma, vIrakasya dravyakRtikarma / ekasya rAjJo dvau sevako, grAmasImanimittaM rAjakulaM gacchantau paMthi sAdhuM dRSTvA dhruvA siddhirityeko mAvena vanditavAn aparastUdghaTTanaM kurvan vyavahAre jitaH, [tasya dravyapUjA itareNa ] bhAvapUjA kRtA / zrInemiH prathamaM vanditaH pAlakena dravyataH, zAmbena bhAvataH // 1118 // yaduktaM vandanaM karttavyaM kasya veti, tatra yeSAM na karttavyaM tAnAhaasaMjayaM na vaMdijA mAyaraM piyaraM guruN| seNAvaI pasatthAraM rAyANaM devayANi y|| 1119 // asaMyatA:-aviratAstAna vandeta, kAn ? mAtaraM tathA pitaraM guruM-pitAmahAdilakSaNaM, asaMyatamiti sarvatra yojanIyaM, | senApati-gaNarAjaM prazAstAraM-dharmapAThakAdilakSaNaM, rAjAnaM-baddhamukuTaM devatAni ca na vandeta // 1119 // atha yasya vandanaM karttavyaM sa ucyate Jain Education N a For Private & Personel Use Only bA Page #70 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vandyAvandhavicAraH ni. gA. 11201121 Avazyaka | samaNaM vaMdija mehAvI saMjayaM susamAhiyaM / paMcasamiya tiguttaM assaMjamaduguMchagaM // 1120 // niyukterava ___ saMyataM kriyAyAM prayatnavanta, susamAhitaM darzanAdiSu, asaMyamajugupsakaM // 1120 // itthambhUtameva vandeta na pArzva. cUrNiHsthAdIn , [ tathA cAha-] // 18 // | paMcaNhaM kiikammaM mAlAmarueNa hoi diTuMto / veruliyanANadaMsaNaNIyAvAse ya je dosA / / 1121 // paJcAnAM kRtikarma na kartavyaM, pArzvasthAdInAM yathoktazramaNaguNavikalatvAt , tathA saMyatA api ye pArzvasthAdibhiH sAI saMsarga kurvanti teSAmapi kRtikarma na kArya, Aha-kuto'yamartho'vagamyate ?, ucyate, mAlAmarukAbhyAM bhavati dRSTAnta iti vacanAt , 'veruliati saMsargajadoSatyAgAya vaiDUryadRSTAnto bhaviSyati, ' nANa' ti darzanacAritrA''sevanasAmarthyavikalA evamAhuH-jJAnina eva kRtikarma kArya, 'kAmaM caraNaM bhAva ' ityAdi, 'dasaNa 'tti jJAnacaraNavikalA evamAhuH-darzanina eva, 'jaha nANeNa 'mityAdi, anye nityavAsAdi prazaMsanti, pare caityAdyAlambanaM kurvanti, tadatra nityAvAse ye doSAH cazabdAkevalajJAnadarzanapakSe ca [ caityamakti ] AryikAlAbhavigatiparibhogapakSe ca te vaktavyAH // 1121 / / paJca svarUpata AhapAsattho osanno hoi kusIlotaheva sNstto| ahachaMdo'viya ee avaMdaNijjA jiNamayaMmi ||1||(pr0) [iyamanyakattRkIgAthA ], 'so pAsattho duviho sabve dese ya hoi NAyavo / sabaMmi NANadaMsaNacaraNANaM jo u pAsaMmi // 1 // desaMmi ya pAsatyo sijAyara'bhihaDa rAyapiMDaM vA / NiyayaM ca aggapiMDaM jhuMjati NikkAraNeNaM ca // 2 // kulaNissAe viharaha Jain Education in For Private & Personel Use Only N w .jainelibrary.org Page #71 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pArzvasthAdyavandyasvarUpaM Avazyaka- ThavaNakalANi ya akAraNe visai / saMkhaDipaloyaNAe gacchai taha saMthavaM kuNaI // 3 // osano'vi ya duviho sake dese ya tattha niryakravaNa sabaMmi / uubaddhapIDhaphalago ThaviyagabhoI ynnaaybo||4||' sAmAcAryAsevane'vasannavadavasannaH, 'ThaviagamoI' ti cUrNi sthApanApiNDamojI // 1-4 // dezAvasanastu-'AvassagasajjhAe paDilehaNajhANamikkha'mattaDhe / AgamaNe NiggamaNe | ThANe ya NisIyaNatuaTTe // 5 // AvassayAiyAI Na kare karei ahavAvi hINamadhiyAI / guruvayaNavalAi tathA maNio eso // 19 // ya osanno // 5-6 ||''guruvynnblaai' ti guruNA zikSita AlajAlAni jalpati // 6 // 'goNo jahA valaMto maMjai samilaM tu so'vi emeva / guruvayaNaM akareMto balAI kuNai va ussoDhaM // 7 // '' goNo' tti gauH galiH, 'kuNaI va ussoDhaM' ti gacchAdiniSkAsanabhayAt yadvA tvatsamIpe kimahamevaiko'smi yena puna: punarmAmevAkArayatetyAdyasyAvAkyamuktvA karoti // 7 // 'tiviho hoi kusIlo NANe taha daMsaNe caritte ya / eso avaMdaNijjo pannatto vIyarAgehiM // 8||nnaanne NANAyAraM jo u virAhei kAlamAIyaM / dasaNe dasaNAyAraM caraNakusIlo imo hoi // 9 // kouya bhUIkamme pasiNApasiNe NimittamAjIve | kakkakurue ya lakkhaNa uvajIvai vijamaMtAI // 10 // sobhaggAiNimittaM paresi NhavaNAi kouyaM bhaNiyaM / jariyAi bhUidANaM bhUIkammaM viNiddiDha // 11 // suviNayavijAkahiyaM AIkhaNighaMTiyAikahiyaM vA / jaM sAsai annesi pasiNApasiNaM havai eyaM // 12 // ' zubhAzubhaM pRSTaH, svapnavidyAM pRcchati, tatkathitaM teSAM kathayati, athavA AkhyAyikAdevatA mantreNAhatA ghaNTikAdvAreNa zubhAzubhaM kathayati tacca devatoktaM anyeSAM kathayati iti praznApraznaH // 12 // 'tIyAibhAvakahaNaM hoha NimittaM imaM tu AjIvaM / jAikulasippakamme tavagaNasuttAi sattavihaM // 13 // ' AhArAdyartha jAtikulazilpakarmaguNairdAyaka For Private Personal Use Only Jain Education Inter jainelibrary.org Page #72 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dae ceva / ucimaNakarugA ya mAya liyA NiyaDie jaM bhaNati Avazyaka tulyamAtmAnamAkhyAti tapaH[gaNasUtrAMzca prakaTayati sa jAtyAdyAjIvaH // 13 // 'kakakurugA ya mAyA NiyaDie jaM bhaNaMti INpArzvasthAdyaniryukteravA taM maNiyaM / thIlakkhaNAi lakkhaNa vijAmaMtAiyA payaDA // 14 // ' 'kakakurugA ya mAya 'tti ko'rthaH nikRtyA pareSAM | vandyasvarUcUrNiH / medavacanaM // 14 // saMsatto ya idANI so puNa gomattalaMdae ceva / uciTThamaNucciTuM jaM kiMcI chubbhaI satvaM // 15 // ' saMsakta vatsaMsaktaH, pArzvasthAdikaM tapasvinaM vA''sAdya sannihitadoSaguNaH, gobhaktakalandake yathA 'chubbhaI 'tti kSipyate sarva // 15 // // 20 // vandane emeva ya mUluttaradosA ya guNA ya jattiA kei / te tammibi sannihiyA saMsatto bhaNNaI tamhA / / 16 // rAyavidUsagamAI ahavAvi | doSAH NaDo jahA u bhuruuvo| ahavAvi melago jo halidarAgAi bahuvaNNo // 17 // emeva jAriseNaM suddhamasuddheNa vA'vi saMmilA / ni0 gA. tArisao ciya hoti saMsatto bhaNNaI tamhA / / 18 // so duvikappo bhaNio jiNehi jiyarAgadosamohehiM / ego u saMkiliTTho 1122 asaMkiliTTho tahA aNNo // 19 // paMcAsavappavatto jo khalu tihi gAravehi paDibaddho / itthigihisaMkiliTTho saMsatto saMkiliTTho u // 20 // pAsatthAIesuM saMviggesuM ca jattha milatI u / tahi tArisao bhavaI piadhammo ahava iyaro u // 21 // " esso'sNklissttH|| 'ussuttamAyaraMto ussuttaM ceva pnvemaanno| eso u ahAchaMdo icchAchaMdotti egaTThA // 22 // ' athAcchando'pi yathAchando yathecchayaivAgamanirapekSaM pravarttate yaH sa athAcchandaH-' ussuttamaNuvadir3ha sacchaMdavigappiyaM aNaNuvAi / paratatti pavattiti Neo iNamo ahAchaMdo // 23 // sacchaMdamahavigappiya kiMcI suhasAyavigaipaDibaddho / tihigAravehiM majaha taM jANAhI ahAchaMdaM // 24 // ' svacchandamatyA kizcidAlambanaM vikalpya sukhasvAdavikRtipratibaddhaH // 24 // pAsatthAI vaMdamANassa neva kittI na nijarA hoi / kAyakilesaM emeva kuNaI taha kammabaMdhaM ca // 1122 // / Jain Education Inc a For Private & Personel Use Only Page #73 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava avandhava dane doSAH cUrNiH // 21 // kIrtiI-aho'yaM puNyabhAgityevaMlakSaNA, 'evameva' mudhaiva karoti, karmabandhaM ca, cazabdAdAjJAmagAdIMzca doSA- navApnute // 1112 // evaM vandamAnasva doSA uktAH, atha teSAmeva guNAdhika[vandana] pratiSedhamakurvatAmapAyAnAhaje baMbhacerabhaTTA pAe uDDuti baMbhayArINaM / te hoMti kuMTamaMTA bohI ya sudullahA tesi // 1123 // bhraSTabrahmacaryAH, brahmacaryazabdo maithunavirativAcakaH, tathaudhataH saMyamavAcakazca, brahmacAriNAM vandamAnAnAM, bhavanti koNTamaNTAH kucchreNa mAnuSatvamAptAH // 1123 / / suTTataraM nAsaMtI appANaM je caritcapabbhaTThA / gurujaNa vaMdAvitI susamaNa jahuttakAriM ca // 1124 // 'gurujana' guNasthasAdhuvarga, zobhanA: zramaNA yasmin sa tathA taM, yathoktakAriNaM ca // 1124 // tathA guNavanto'pi ye pArzvasthAdibhiH saha saMsarga kurvanti te'pi na vandanIyA:, kimityata AhaasuiTThANe paDiyA caMpagamAlA na kIraI sIse / pAsatthAIThANesu vaTTamANA tahA apujA // 1125 // pArzvasthAdisthAneSu vartamAnAH sAdhavastathA 'apUjyAH' avandanIyAH, pArzvasthAdInAM sthAnAni-vasatinirgamanabhRmyAdIni, campakapriyaH kumArazvampakamAlayA zirasthayA azvArUDho yAn azucipatitAM jJAtvA sthAnadoSeNa mumoca // 1125 / / dRSTAntAntaramAha saMsargajA doSaguNAH ni0 gA0 11231125 // 21 // Jain Education For Private & Personel Use Only l Page #74 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / / / 22 / / Jain Education le pakkaNakule vasaMto sauNIpAro'vi garahio hoi / iya garahiyA suvihiyA majjhi vasaMtA kusIlANaM / 1126 pakkaNakule garhitakule vasan zakunIpArago'pi garhitaH syAt, zakunIzabdena caturddaza vidyAsthAnAni, ekasya dvijAteH paJca putrAH zakunIpAragAH, tatrako maruko dAsIsaGgAnmadyAdiprasaGgI jJAtvA pitrA sa nirvAsitaH, evaM yAvaccaturthaH, paJcamaH putro necchati, tena marukeNa sa gRhasvAmI cakre, itare catvAro'pi vahiSkRtAH / / 1126 / / ' mAlAmarue 'tti gayaM, vaiDUryapadaM vyAkhyAyate, tatrAha - kaH pArzvasthAdisaMsargamAtrAdguNavato doSaH 1 jo jAriseNa mittaM karei acireNa (so)tAriso hoi / kusumehiM saha vasaMtA tilAvi taggaMdhayA hoMti / 1 suciraMpi acchamANo verulio kAyamaNIyaummIso / novei kA yabhAvaM pAhaNNaguNeNa niyaeNaM // 1127 // kAcamaNikonmizraH / / 1127 / / atrAha AcArya: bhAvugaabhAvugANi ya loe duvihANi hoMti davvANi / verulio tattha maNI abhAvugo annavehiM // 1128 bhAvyante - pratiyoginA svaguNairAtmabhAvamApAdyante iti mAnyAni prAkRtatvAd bhAvukAni / / 1128 // syAnmatiHjIvosyevambhUta eva bhaviSyati, tadasat yataHjIvo aNAiniho tabbhAvaNabhAvio ya saMsAre / khiSpaM so bhAvijjai melaNadosANubhAveNaM // 1129 // ' tadbhAvanAbhAvitazca' pArzvasthAdyAcaritapramAdAdibhAvanAbhAvitazca, mIlanadoSAnubhAvena / / 1129 // etadarthaprati saMsargajA doSaguNAH ni0 gA0 1126 1129 // 22 // Page #75 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyuktarava- cUrNiH / pAdako dRSTAnto'pyastyeva | saMsargajA aMbassa ya niMbassa ya duNhapi samAgayAiM muulaaii| saMsaggIi viNaTTho aMbo nibattaNaM patto // 1130 // doSaguNAH tiktanimbodakavAsitAyAM bhUmau ambavRkSa utpannA, punastatrAmasya nimbasya ca dvayorapi 'samAgate' ekIbhUte mule // nigA // 1130 // punarapyAha-nanvetadapi sapratipakSaM 1930suciraMpiacchamANo nalathaMbho ucchvaaddmjjhmi| kIsa na jAyai mahuro? jai saMsaggI pamANaM te||1131 8 1134 nalastambo vRkSavizeSaH // 1131 // AcArya:-vihitottarametat-'bhAvuga.' ityAdi, atrApi ca kevalI abhAvyaH pArzvasthAdibhiH, sarAgAstu bhAvyA:, Aha-taiH sahAlApamAtratAyAM ka iva dopa, ucyateUNagasayabhAgeNaM biMbAiM pariNamaMti tabbhAvaM / lavaNAgarAisu jahA vajjeha kusIlasaMsaggiM // 1132 // UnazcAsau zatamAgazca UnazatabhAgaH, tena tAvatA aMzena pratiyoginA saha sambaddhAni bimbAni-kASTeSTikAdvipadacatuppadAdIni pariNamanti tadbhAvaM lavaNIbhavantItyarthaH // 1132 / / punarapi saMsagiMdoSamAhajaha nAma mahurasalilaM sAyarasalilaM kameNa saMpattaM / pAvei loNabhAvaM melaNadosANubhAveNaM // 1133 // madhurasalilaM-nadIpayaH // 1133 // evaM khusIlavaMto asIlavaMtehiM mIlio sNto| pAvai guNaparihANi melaNadosANubhAveNaM // 1134 // 1 // 23 // Jain Education Inte For Private & Personel Use Only W w.jainelibrary.org Page #76 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 24 // Jain Education Inter azIlavadbhiH pArzvasthAdibhiH || 1934 // ataH - khaNamavi na khamaM kAuM aNAyayaNa sevaNaM suvihiyaannN| haMdi samuddamaigayaM udayaM lavaNattaNamuvei // 1135 // locananimeSamAtraH kAlaH kSaNastaM na kSamaM-na yogyaM, ato vyavasthitamidaM-ye pArzvasthAdibhiH sArddhaM saMsargiM kurvanti te'pi na vandanIyAH, suvihitA eva vandyA iti / / 1135 / / atrAha suvihiya duvihiyaM vA nAhaM jANAmi haM khu chaumattho / liMgaM tu pUyayAmI tigaraNasuddheNa bhAveNaM // 1136 // suvihitaM vA pArzvasthAdikaM nAhaM jAnAmi, liGgaM-rajoharaNAdidharaNarUpaM // 1136 || AcArya Aha jai te liMga pamANaM vaMdAhI niNhave tume save / ee avaMdamANassa liMgamavi appamANaM te / / 1137 // nivAn jamAliprabhRtIn etAn [dravya ] liGgayuktAnapyavandamAnasya liGgamapyapramANa tava / / 1137 / / itthamukte'nabhi niviSTa eva jijJAsayAha nodakaH jai liMgamappamANaM ma najjaI nicchaeNa ko bhAvo ? | daTThaNa samaNaliMgaM kiM kAyavaM tu samaNeNaM ? // 1138 // kasya ko bhAvaH 1 yato'saMyatA api labdhyAdyarthaM saMyatavacceSTante, saMyatA api kAraNato'saMyatavat evaM dRSTvA zramaNaliGgaM kiM punaH karttavyaM zramaNena 1 / / 1138 / / AhAcArya: saMsargajA | doSaguNAH 1135 1138 // 24 // jainelibrary.org Page #77 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niryukterava cUrNiH / apUrvasAdhau kRtyaM liGge | kAraNikaM vandanaM ca appuvaM daTTaNaM abbhuTThANaM tu hoi kAyavaM / sAhummi diTThapulve jahArihaM jassa jaM jogaM // 1139 // apUrva, mAdhumiti gamyate, dRSTvA, abhyutthAna-AsanatyAgalakSaNaM, tuzabdAddaNDakAdigrahaNaM ca, dRSTapUrjAstu dvidhA-udyatavihAriNaH zItalavihAriNazca, tatrodyatavihAriNi sAdhau dRSTapUrva yathAImabhyutthAnavandanAdi yasya bahuzrutAderyadyogyaM tatkartavyaM, yaH punaH zItalavihArI na tasyAbhyutthAnavandanAdi utsargataH kiJcitkAryam // 1139 / kAraNataH shiitlvihaarigtvidhimaahmukdhuraasNpaagddseviicrnnkrnnpbbhde| liMgAvasesamitte jaM kIrai taM puNo vocchaM // 1140 // muktA dhUH-saMyamadhUryena, samprakaTaM mRlottaraguNajAlaM sevituM zIlamasyeti samprakaTasevI, itthambhUte 'liGgAvazeSamAtre kevaladravyaliGgayukte yat kriyate kAraNamAzritya tadvakSye // 1140 / / vAyAi namokkAro hatthusseho ya sIsanamaNaM ca / saMpucchaNa'cchaNaM chobhavaMdaNaM vaMdaNaM vAvi // 1141 // nirgamabhUmyAdau dRSTasya vAcA'bhilApaH kriyate, gurutarapuruSakAryApekSaM vA tasyaiva namaskAraH kriyate, evamabhilApanamaskAra. garbho dastocchyazca kriyate, 'sampracchanaM' kuzalaM bhavata ityAdi, 'acchaNaM 'ti tadbahumAnastatsannidhau AmanaM kazcitkAlaM, eSa bahidRSTasya vidhiH, kAraNAttatpratizrayamapi gamyate, tatrApyeSa eva vidhiH, navaraM 'chomavaMdaNaM 'ti chomavandanaM kriyate, vandanaM vA parizuddhaM / / 1141 / / etacca vAGnamaskArAdi nA'vizeSeNa kriyate, kiM tarhi 1pariyAyaparisapurise khittaM kAlaMca aagmnccaa| kAraNajAe jAe jahArihaM jasta jaM juggaM // 1142 // 1139 42 / // 25 // Jain Education intan For Private & Personel Use Only Page #78 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 26 // Jain Education In 'yathArha' yathAnukUlaM 'yasya' paryAyAdisamanvitasya yadyogyaM vAinamaskArAdi tattasya kriyate ||1142 // avayavArthamAhapariyAya baMbhaceraM parisa viNIyA si purisa NaccA vA / kulakajjAdAyattA Aghavau guNAgamasuyaM vA 204 bhA0 paryAya brahmacaryamucyate, tatprabhUtaM kAlamanupAlitaM yena, pariSadvinItA ' se ' tasya, puruSaM jJAtvA vA, kulakAryAdInyanenAttAni, AdizabdAdgaNa saGgha kAryasaGgrahaH, ' Aghavau 'tti AkhyAtastatra kSetre prasiddhastadbalena tatrAsyata iti kSetradvArArthaH, guNAH - atramaprati jAgaraNAdayaH iti kAlArthaH AgamaH - sUtrArthobhayarUpaH zrutaM sUtrameva, tadvA'sya vidyate ityevaM jJAtvA kSetrAdIni || 204 || punarAha - khitaM // 1 // evaM || 2 || ( hame dve gAthe kApi na labdhe ato na darzite ) tAI akuto jahArihaM arihadesie magge / na bhavai pavayaNabhattI abhattimaMtAdao dosA // 1143 // 'etAni ' vAGnamaskArAdIni kaSAyotkaTatayA akurvato'rhaddezite mArge na bhavati pravacanamaktistato'bhaktyAdayo doSAH / / 1143 || preraka - nanu kimanena paryAyAdyanveSaNena 1, sarvathA bhAvazuddhyA jinapraNItaliGganamanameva yuktaM yataHtitthayaraguNA paDimA natthi nissaMsayaM viyANaMto / titthayaretti namaMto so pAvai nijjaraM viDalaM 1144 liMga jiNapaNNattaM eva namaMtassa nijjarA viulA / jaivi guNavippahINaM vaMdai ajjhappasohIe 1145 ' evaM ' yathA pratimA iti namaskurvataH || 1945 // dRSTAntadAntika vaiSamyamAdAcArya:saMtA titraguNAtitthayare tesimaM tu ajjhappaM / na ya sAvajjA kiriyA iyaresu dhuvA samaNumannA 1946 liGge kAraNike avandane doSAH liGgamAtra sya anamyatA bha nio gA0 114346 mA0 gA0 204 / / 26 / / Page #79 -------------------------------------------------------------------------- ________________ liGgamAtra. sya anamyatA ni0 gA0 49 AvazyakatA santastIrthakaraguNA:-jJAnAdayastIrthakare, iyaM ca pratimA tasya, teSAM-namaHkurvatAmidamadhyAtma-cetaH, na ca tAsu sAvadyA niyuktarava- kriyA pratimAsu, itareSu pArzvasthAdiSu dhruvA sAvadhakriyAnumatirityarthaH / / 1146 / / punaH preraka:cUrNiH / jaha sAvajA kiriyA nasthiya paDimAsu evmiyraa'vi| tayabhAve natthi phalaM aha hoi aheugahoi 1147 // 27 // itarApi-niravadyApi nAstyeva, ' tadabhAve ' niravadyakriyA'bhAve nAsti ' phalaM' puNyarUpaM, atha bhavati ahetukaM bhavati // 1147 // AcAryaH [ Aha ]| kAmaM ubhayAbhAvo tahavi phalaM asthi mnnvisuddhiie| tIe puNa maNavisuddhIi kAraNaM hoti paDimAu 1148 ubhayAbhAvaH-sAvadyetarakriyAmAvaH pratimAsu, phalamasti, manovizuddheH sakAzAt // 1148 // Aha-evaM liGga mano| vizuddhikAraNaM syAdeva, ucyatejaiviya paDimAu jahA muNiguNasaMkappakAraNaM liNg|ubhymvi asthi liMge na ya paDimAsUbhayaM atthi1149/ pratimA yathA muniguNasaGkalpakAraNaM 'liMga' dravyaliGga, tathApi pratimAbhiH saha vaidharmyameva, yata ubhayamapyasti liGge sAvadyakarma niravadyaM ca, tatra niravadyakarmayukta evaM yo muniguNasaGkalpaH sa samyaksaGkalpaH, sa eva ca puNyaphala:, yaH punaH sAvadyakarmayukte'pi muniguNasaGkalpaH sa viparyAsasaGkalpaH klezaphalazca, na ca pratimAbhayamasti ceSTArahitatvAt , tatazca tAsu jinaguNaviSayasya klezaphalasya viparyAsasaGkalpasyAbhAvaH, sAvadyakamarahitatvAt pratimAnAM, Ai-itthaM tarhi niravadyakarmarahitatvAtsamyaksaGkalpa // 27 // For Private 8 Personal Use Only Jain Education irri Page #80 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteva cUrNiH / / 28 / / Jain Education In syApi puNyaphalasyAbhAva eva prAptaH, ucyate tasya tIrthakaraguNAdhyAropeNa pravRtternAbhAvaH // / 1149 / / tathA cAha-niyamA jiNesuMu guNA paDimAo dissa je maNe kuNai / aguNe u viyANaMto kaM namau maNe guNaM kAuM ? 1150 | aguNAnevA'vidyamAnaguNAneva vijAnan pArzvasthAdIn kaM manasi kRtvA guNaM namaskAraM karotu tAn ? syAdetadanyasAdhusambandhinaM teSvabhyAropammukhena kRtvA namaskarotu, na teSAM sAvadya karmayuktatayA'dhyAropaviSayalakSaNavikalatvAt // 1150 // Aha ca- jai velaMbagaliMgaM jANaMtassa namao havai doso / niddhaMdhasamiya nAUNa vaMdamANe dhuvo doso // 1151 // viDambakaliGga, mANDAdikRtaM, ' doSaH ' pravacanahIlanAdilakSaNaH, 'nidhasaM' pravacanopaghAtanirapekSaM pArzvasthAdikamiti jJAtvA vandamAne doSaH / / 1151 // evaM na liGgamAtramakAraNato'vagatasAvadyakriyaM namaskriyate iti sthitaM, mAvaliGgamapi dravyaliGgarahitamitthameva, bhAvaliGgagarbha tu dravyaliGgaM namaskriyate, rUpakadRSTAntazcAtra ruSpaM TaMkaM visamAhayakkharaM navi rUvao cheo / duNhaMpi samAoge rUvo cheyattaNamuvei // 1152 // rUpaM zuddhAzuddhabhedaM, TaGkaM viSamAhatAkSaraM viparyastaniviSTAkSaraM naiva rUpaka chekaH asaMvyavahArika ityarthaH, dvayorapi zuddharUpasamAitAkSaraTaGkayoH samAyoge sati rUpaka chekatvamupaiti / atra caturbhaGgI - rUpamazuddhaM TaGkaM viSamAhatAkSaraM 1, rUpamazuddhaM TaGkaM samAitAkSaraM 2, rUpaM zuddhaM TaGkaM viSamAhatAkSaraM 3, rUpaM zuddhaM TaGkaM samAhatAkSaraM 4 / atra rUpakampaM bhAvaliGgaM TaGkakalpaM dravya liGga mAtranatau doSAH ni0 gA0 1150 52 1 || 26 || Page #81 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava | cUrNiH / // 29 // 55 liGgaM, AdyabhaGgatulyAzcarakAdayaH, azuddhobhayaliGgatvAt , dvitIya bhaGgatulyAH pArzvasthAdayaH, tRtIyamaGgatulyAH pratyekabuddhA N/jJAnidvAraM antarmuhUrtamAnaM kAlamagRhItadravyaliGgAH, caturthabhaGgatulyAH sAdhavasta eva vndyaaH||1152|| rUpakadRSTAnte dArzantikayojanAmAha- socaraM ruppaM patteyabuddhA TaMkaM je liMgadhAriNo smnnaa| davvassa ya bhAvassa ya cheosamaNo smaaoge||1153|| / ni0 gA. dravyasya bhAvasya ca chekaH zramaNaH, samAyoge / / 1153 // uktaM vaiDarya dvAraM, jJAnadvAre kazcidAha-' aNNANI kamma 1153khaveha bahuyAhi vAsakoDIhiM / taM NANI tihi gutto khaveha UsAmamitteNaM // 1 // suI jahA sasuttA Na NAsaI kayavaraMmi paDiyAvi / jIvo tahA masutto Na Nasmai gao'vi saMsAre // 2||nnaannN gihA gANaM guNei NANeNa kuNai kiccANaM / bhavasaMsArasamudaM gANI NANe Thio taraha // 3 // kAmaM caraNaM bhAvo taM puNa nANasahio smaanneii| na ya nANaM tu na bhAvoteNa ra NANi paNivayAmo / 1154 kAmamanumataM, yaduta caraNaM bhAvaH, bhAvazabdo bhAvaliGgopalakSaNArthaH, tatpuna nasahitaH samApayati-niSThAM nayati, na ca | jAnaM tu na bhAvaH, bhAva etra, tena kAraNena, 'ra' iti pUraNe, jJAninaM praNamAmaH / / 1154 / / tamhA Na bajjhakaraNaM majjha pamANaMna yAvicArittaM nANaM majjha pamANaM nANe aThiaMjaotitthaM 1155 'bAhyakaraNaM' piNDavizuddhyAdikaM, jJAne ca sthitaM yatastIrtha, tasyAgamarUpatvAt // 1155 // samyagdarzanamapi jJAnA. yattodayameva, tathA cAha Jain Education Intern For Private & Personel Use Only Page #82 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyukterava carNiH jJAnidvAraM socaraM ni0mA0 195658 nAUNaya sabbhAvaM ahigamasaMmaMpihoi jiivss| jAIsaraNanisagguggayAvina nirAgamA diTThI // 1156 // matAM bhAvaH sadbhAvasta, adhigamAva-jIvAdipadArthaparicchedalakSaNAtmamyaktvaM-zraddhAnalakSaNamadhigamasamyakRtvam, apizabdAcAritramapi, jIvasya, naisargikamAzrityAha-jAtismaraNAt makAzAnnisargeNa-svamAvenodgatA-jAtismaraNanisargodgatA, amAvapi na nirAgamA dRSTiH, yato matsyAdInAmapi jinapratimAdyAkAramatsyadarzanAjAtimanusmRtya bhRtArthAlocanaparANA(riNAma)meva naisargikaM samyaktvamupajAyate, bhUtArthAlocanaM ca jJAnaM, tasmAjjJAnina eva kRtikarma kAryamiti sthitam // 1156 // AhAcAryaHnANaM savisayaniyayaM na nANamitteNa kjnipphttii| maggaNNU diTuMto hoi saciTTho aciTThoya // 1157 / / svaviSaye niyataM svaviSayaniyataM, straviSayo'sya prakAzanameva, mArgajJo'tra dRSTAntaH, saceSTo'ceSTazca, yathA pATaliputramArgajJo jigamiSuzceSTadezaprAptilakSaNaM kArya gamanaceSTodyata eva sAdhayati na ceSTAvikalaH, evaM jJAnI zivamArgamavagacchannapi saMyamakiyodyata eva tatprAptirUpaM kArya sAdhapati // 1157 // dRSTAntAntaramAhaAujanahakusalAvi nahiyA taM jaNaM na tosei| jogaM arjujamANI niMdaM khiMsaMca sAlahai // 1158 // - AtodyAni-mRdaGgAdIni, taiH karaNabhUtairnRttaM tasminkuzalA, apizabdAdraGgajanaparivRtA'pi * taM janaM ' raGgajana, yoga| mayuJjantI kAyAdivyApAramakurvatI raGgajanAna kiJcidvyajAtaM lamate iti gamyate, tatsamakSaM eva yA hIlanA sA nindA, // 3 // Jain Education For Private & Personel Use Only HT Page #83 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 31 // Jain Education Inter parokSaM tu khisA // 1158 // iya liMganANasahio kAiyajogaM na juMjaI jo una lahai sa mukkhasukkhaM lahai ya niMda sapakkhAo 1159 tulyaH sAdhuH, AtodyatulyaM dravyaliGga, nRtajJAnatulyaM jJAnaM, yogavyApAratulyaM caraNaM, raGgaparitoSatulyaH saGghaparitoSaH, dAnalAbhatulyaH siddhisukhalAbhaH / / 1159 / / punarapi dRSTAntamAhajANaMto'vi ya tariuM kAiyajogaM na juMjai naIe / so vujjhai soeNaM evaM nANI caraNahINo // 1160 // sa pumAn ' uhyate ' hriyate ' zrotasA - payaHpravAheNa tasmAdubhayayuktasyaiva kRtikarma kAryam | 1160 || aparastvAhaguNAhie vaMdaryaM chattho guNAguNe ayANaMto / vaMdijjA guNahINaM guNAhiyaM vAvi vaMdAve // 1961 // utsargato guNAdhikaM sAdhau vandanaM karttavyamiti zeSaH, ayaM cArthaH zramaNaM vandetetyAdinA siddhaH, guNahIne tu pratiSedhaH paJcAnAM kRtikarmetyAdinA, cchadmasthastacvato guNAguNAnAtmAntaravarttino ajAnAno vandeta vA guNahInaM, guNAdhikaM cApi bandApayet, tasmAdalaM vandanena / / 1161 / / vyavahAranayamatena guNAdhikatvaparijJAnakAraNAnyAhAcAryaH -- AlaeNaM vihAreNaM ThANAcaMkamaNeNa ya / saMkko suvihio nAuM bhAsAveNaieNa ya / / 1162 // Alaya: suprabhArjitAdilakSaNaH ruyAdirahito vA tena, nAguNavata evaMvidha Alaya: syAt, vihAra:- mAsakalpAdiH, sthAnasUrdhvasthAnaM, caGkramaNaM gamanaM, bhASAvainayikena Alocya bhASaNenAcAryAdivinayakaraNena ca / / 1162 / / punaH paraH jJAnidvAraM socaraM suvihita tvajJAnakAraNAni ca ni0 gA0 1159 62 // 31 // ww.jainelibrary.org Page #84 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / / 32 / / Jain Education Int AlaeNaM vihAreNaM ThANecaMkamaNeNa ya / na sakko suvihio nAuM bhAsAveNaieNa ya // 1163 // udAyinRpamArakAdibhirvyabhicArAt / / 1163 // kiJca - bharaho pasannacaMdo sambhitarabAhiraM udAharaNaM / dosuppattiguNakaraM na tesi bajjhaM bhave karaNaM // 1964 // sAbhyantarabAhyaM, AbhyantaraM bharatastasya bAhyakaraNarahitasyApi kevalamutpannaM, bAhyaM prasannacandrastasyotkRSTabAhyakaraNavato'pyantaHkaraNavikalasyAdhaH saptamanarakaprAyogyabandhaH, evaM doSotpattiguNakaraM na tayorbAjhamabhUtkaraNaM, doSotpattikaddharatasya nAbhUdazobhanaM bAhyaM karaNaM, prasannacandrasya guNakaraM nAbhUt zobhanamapi tasmAdAntarameva karaNaM pradhAnaM na ca tadAlayAdinA jJAtuM zakyamatastUSNIbhAvaH zreyAn // / 1164 // etadvAdinAmapAyamAhAcArya:patteyabuddhakaraNe caraNaM nAsaMti jiNavariMdANaM / AhaJcabhAvakahaNe paMcAhi ThANehi pAsatthA // 1165 // pratyekabuddhAH- pUrvabhavAmyastobhayakaraNA bharatAdayasteSAM karaNaM tasmin, Antare eva phalasAdhake sati jaDAcaraNaM nAzayanti jinavarendrANAm sambandhi Atmano'nyeSAM ca ' AhaccabhAvakahaNe 'ti kAdAcitkabhAvakathane - bAhyakaraNarahitaireva bharatAdibhiH kevalamutpAditamityAdilakSaNe, paJcabhiH sthAnaiH pAramparyeNa karaNabhUtaiH pArzvasthAH || 1265 / / yatazcaummaggadesaNAeM caraNaM nAsiMti jiNavariMdANaM / vAvannadaMsaNA khalu na hu labbhA tArisA dahu~ / / 1166 // unmArgadezanayA anayA caraNaM nAzayanti jinavarendrANAM sambandhibhUtaM Atmano anyeSAM cAto vyApamadarzanAH- vinaSTa suvihita svajJAnakAraNAni ni0 gA0 1163 66 // 32 // Page #85 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava cUrNiH / // 33 // samyagdarzanA nizcayataH, naiva kalpante tAdRzA draSTumapi // 1166 / / gataM jJAnadvAraM, darzanamato'valambyAha darzanapakSaH jaha nANeNaM na viNA caraNaM nAdasaNissa iya naannN| na yadasaNaM nabhAvo tena ra diTTi paNivayAmo / 1167 ni0 gA0 ___ yathA jJAnena vinA na caraNaM, kintu sahaiva, nAdarzanina evaM jJAnaM, ' didi 'ti darzaninaM praNamAmaH // 1167 // syA- 17 1167detat-samyaktvajJAnayoyugapadbhAvAdupakAryopakArakabhAvAnupapattiritya sat , yataHjugavaMpi samuppannaM sammattaM ahigamaM visohei| jaha kAyagamaMjaNAI jaladiTThIo visoheti // 1168 // samutpanna samyaktvaM jJAnena sahAdhigama-jJAnaM vizodhayati-vimalIkaroti yathA kAcakAjane jaladRSTI vizodhayataH, kacako vRkSastasyedaM kAcakaM phalaM, aJjanaM-sauvIrAdi // 1168 / / jaha jaha sujjhaisalilaM taha taha rUvAiMpAsaI ditttthii| iya jaha jaha tattaruI taha taha tattAgamo hoi 1169 ___ zuddhyati salilaM kAcakaphalasaMyogAt tathA tathA 'rUpANi ' tadgatAni pazyati draSTA, evaM yathA yathA ' tattvaruciH' samyaktvalakSaNA saMjAyate tathA tathA tattvAvagamastattvaparicchedaH syAt , evamupakArakaM samyaktvaM jJAnasya / / 1269 // / kAraNakajjavibhAgo dIvapagAsANa jugavajammevi / jugavuppannapi tahA heU nANassa sammattaM // 1170 // yathA kAraNa kAryavibhAgo dIpaprakAzayoyugapajanmani, yugapadutpannamapi tathA ' hetuH' kAraNaM jJAnasya samyaktvaM, tasmAdarzanina eva kRtikarma kAryam // 1170 / / AhAcAryaH // 33 // Jain Education For Private & Personel Use Only T ww.jainelibrary.org Page #86 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AGI 72 AvazyakatA nANassa jaivi heU savisayaniyayaMtahAvi smmttN| tamhA phalasaMpattI na jujjae nANapakkheva // 1 // pra darzanapakSaH niryukterava- jai tikkharuIvi naro gaMtuM desaMtaraM nyvihuunno| pAvei na taM desaM nayajutto ceva pAuNai // 2 // (pra. ni. gA. cUrNiH / iya nANacaraNahINo smmditttthiivimukkhdesNtu|paaunni neya(va)nANAisaMjuo ceva paaunni||3|| (pr0)| // 34 // idamanyakatRka gAthAtrayaM, svaviSayaniyataM, svaviSayazcAsya tatharucireva, phalasamprAptina yujyate mokSasakha prApti ghaTate, svaviSayaniyatatvAdeva, asahAyatvAdityarthaH, jJAnapakSa iva, yathA jJAnapakSe mArgajJAdibhirdRSTAntarasahAyasya jJAnasya | phalAsAdhakatvamuktam evamatrApi jJeyaM, diGmAtramAha-yathA ' tIkSNarucirapi' tIvrazraddho'pi puruSo gantuM dezAntaraM-dezAntaragamane ' nayavihIno' jJAnagamanakriyAlakSaNanayazUnyaH, prApnoti na taM dezaM-gantumiSTaM // 1-3 // evamapyukte ye yAni cAsadAlambanAni vadanti tadetadAhadhammaniyattamaIyA paralogaparammuhA visayagiddhA / caraNakaraNe asattA seNiyarAyaM vvisNti||1171|| dharmanivRttamatayaH zreNikarAjAnaM vyapadizantyAlambanam / / 1171 // ___Na seNio Asi tayA bahussuo, na yAvi pannattidharo na vaaygo| so AgamissAi jiNo bhavissai, samikkha pannAi varaM khu daMsaNaM // 1172 // N // 34 // Jain Education in For Private & Personel Use Only al Page #87 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- prajJaptidharaH-bhagavatIvettA, na vAcaka:-pUrvadharaH, tathApi sa darzanAdevAyatyAmAgAmini kAle, ataH samIkSya prajJayA darzanapakSaH niyuktarava- darzanavipAka, varaM darzanamevAGgIkRtam // 1172 / / ataH ni0 gA. carNiH || bhaTTeNa carittAo suTThayaraM daMsaNaM gaheyatvaM / sijjhaMti caraNarahiyA daMsaNarahiyA na sijhaMti // 1173 // ||1173asahAyadarzanapakSe doSAnAha 1976 dasArasIhassa ya seNiyassA, peDhAlaputtassa ya scciss| aNuttarA daMsaNasaMpayA tayA, viNA caritteNaharaM gaI gayA // 1174 // 'dazArasiMhasya ' kRSNasya anuttarA kSAyikI sampattadA, 'adharAM gati' narakagatiM gtaaH||1174 / / kinasabAovi gaIo avirahiyA naanndNsnndhrehi| tAmAkAsi pamAyaM nANeNa carittarahieNaM // 1975 // sarvA api nArakAdigatayo avirahitA bAnadarzanadharaiH, na ca naragativyatirekeNAnyAsu muktizcAritrAbhAvAttasmAnmA kArSIH pramAda, jJAnena cAritrarahitena // 1175 // itazca cAritrameva pradhAna, niyamena cAritrayukta eva samyaktvasadmAvAt , Aha casammattaM acarittassa huja bhayaNAi niyamaso ntthi| jo puNa carittajutto tassa uniyameNasammattaM 1176) // 35 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Tww.jainelibrary.org Page #88 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 36 // Jain Education Inter Say Sy samyaktvamacAritrasya prANino bhavedbhajanayA kadAcitsyAt kadAcinna, niyamena nAsti prabhUtAnAM cAritrarahitAnAM mithyAdRSTitvAt / / 1176 / / kizvajiNavayaNabAhirA bhAvaNAhiM uvaTTaNaM ayANaMtA / neraiyatiriyaergidiehi jaha sijjhaI jIvo // 1177 // jinavacanabAhyA jJAnadarzanabhAvanAbhyAmeva sakAzAnmokSa micchantIti zeSaH, 'udvarttanAma jAnAnA: ' nArakatiryagekendriyebhyo yathA sidhyati jIvastathA ajAnAnAH, nArakAstiryazvazva jJAnadarzanasahitA api ekendriyAzca tadrahitA manuSyabhavaM prApya cAritraNaiva siddhayantItyarthaH, udvarttanAkAraNa vaikalyaM sUcayati / / 1177 // cAritrameva samarthayati -- suTruvi sammaddiTThI na sijjhaI caraNakaraNaparihINo / jaM caiva siddhimUlaM mUDho taM caitra nAsei // 1178 // yadeva siddhimUlaM caraNakaraNaM mUDhastadeva nAzayati anAsevanayA / / 1178 // kevaladarzanapacaH kasya syAdityAha - daMsaNapakkho sAvaya carittabhaTThe ya maMdadhamme ya / daMsaNacarittapakkho samaNe paraloga kaMkhimi ||1179 // darzanapakSa: ' zrAvake ' apratyAkhyAna kaSAyodayavati syAt, cAritrabhraSTe ca mandadharme ca pArzvasthAdau, darzanacAritrapakSaH zramaNe paralokAkAGkSiNi, darzanagrahaNe jJAnamapi gRhItaM jJeyaM / / 1179 // pAraMparasiddhI daMsaNanANehiM hoi caraNassa / pAraMparappasiddhI jaha hoi taha'nnapANANaM // 1180 // pAramparyeNa prasiddhiH-svarUpasattA sA darzanajJAnAbhyAM sakAzAt syAccaraNasya, atatritayamapyastu, pAramparyaprasidhiryathA satrayIyoge mokSaH ni0 gA0 1177 80 // 36 // Page #89 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava cUrNiH // 37 // syAttathA annapAnayoloke'pi pratItaiva, tathA cAnArthI sthAlIndhanAdyapi gRhNAti pAnArthI ca drAkSAdyapi atatritayamapi INsatrayIyoge pradhAnaM // 1980 // mokSaH jamhA daMsaNanANA saMpuNNaphalaM na diti patteyaM / cArittajuyA diti uvisissae teNa cArittaM // 1181 // | sAlambanaviziSyate tena cAritraM // 1181 / / Ai-viziSyatAM cAritraM, kintu sevA ca ujjamamANassaguNA jaha haMti ssttiotvsuesuN|emev jahAsattIsaMjamamANe kahaMna guNA ? // 1182 // ni0 gA0 udyacchatastapaHzrutayoH guNAstapojJAnAvAptyAdayo yathA syuH, saMyama pRthivyAdisaMrakSaNAdilakSaNaM kurvati sati sAdhau 1181kathaM na guNAH 1, guNA evetyarthaH / / 1182 / / ucyate 85 aNigRhaMtoviriyaMna virAhei caraNaM tvsuesuN| jaha saMjame'vi viriyaM na nigRhijA nhaavijaa||1183 ___ anigUhayan vIrya tapAzrutayorna virAdhayati caraNaM, yadi saMyame'pi upayogAdirUpatayA na nigRhayenmAtRsthAnena hApa-17 yetsaMyama, syAdeva sNymgunnaaH|| 1183 // saMjamajoesusayA je puNa saMtaviriyAvi siiyNti|kh te visuddhacaraNA bAhirakaraNa kathaM te vizuddhacaraNAH syuH 1 bAhyakaraNAlasAH santaH-pratyupekSaNAdibAhyaceSTArahitAH // 1184 // AlaMbaNeNa keNai je manne saMyama pamAyati / na hu taM hoi pamANaM bhUyatthagavesaNaM kujjA // 1185 // // 37 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Page #90 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka cUrNi // 38 // evamahaM manye saMyama 'pramAdayanti' parityajanti, naitadAlambanamAnaM syAtpramANaM, kintu bhUtArthagaveSaNaM kuryAt , yadyapuSTa- INsAlambanamAlambanamavizuddhacaraNA eva te, atha puSTaM vizuddhacaraNAH // 1185 // Aha para:-AlambanAko vizeSaH 1, ucyate sevA sAlaMbaNo paDato appANaM duggame'vi dhArei / iya sAlaMbaNasevA dhArei jaI asaDhabhAvaM // 1186 // nityavAdravyA(bhAvA)lambanamapuSTaM jJAnAdyanupakArakaM tadviparItaM tu puSTaM, tathA cAha-'kAhaM achitti avA ahIhaM, tavovahANesu sAdyAlambaya ujjamissaM / gaNaM va NIIi va hu sAravissaM sAlaMbasevI samuvei mukkhaM' // 1 // sAlambanasevA yatimazaThamAvaM // 1986 // nAni ca AlaMbaNahINo puNa nivaDai khalio ahe duruttaare|iy nikAraNasevI paDaDabhavohe agAmi // 1187 // ni.mA. bhavaudhe'gAdhe / / 1187 // gataM darzanadvAraM, 'nIyAvAse 'ti 1986je jattha jayA bhaggA ogAsaM te paraM aviNdNtaa| gaMtuM tattha'cayaMtA imaM pahANaMti ghosNti||1188|| ye sAdhavaH zItalavihAriNo yatrAnityavAsAdau yadA bhanA nirviNIH ' avakAzaM' sthAnamAlambanaM paramanyadalamamAnAH gantuM 'tatra' zomane sthAne'zaknuvanto yadasmAbhiraGgIkRta sAmpratakAlamAzrityedameva pradhAna ghoSayanti // 1188 / / tadAhanIyAvAsavihAraM ceiyabhattiM ca ajiyAlAbhaM / vigaIsu ya paDibaMdha nidosaM coiyA biMti // 1189 // nityavAsena vihArastaM, nityavAsakalpamityarthaH, caityabhakti, cazabdAt kula kAryAdiparigrahaH, AryikAmyo lAbhastaM, kSIrAdyA vigatayastAsu prativandha nirdoSa noditA anyenodyatavihAriNA bruvate // 1989 // kathamityAha / // 38 // Jain Education inarel For Private Personel Use Only ww.jainelibrary.org Page #91 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / nityavAsAdhAlamba nAni ni0 gA. 119.. jAhevi ya paritaMtA gaamaagrngrpttttnnmddNtaa| to kei nIyavAsI saMgamatheraM vavaisati // 1190 // parizrAntAH ke'pi nityavAsinaH saMgamasthaviramAcArya vyapadizanti AlambanatayA // 1190 // kathaMsaMgamatherAyario suTTa tavassI taheva gIyattho / pehittA guNadosaM nIyAvAse pavatto u // 1191 // ome sIsapavAsaM appaDibaMdha ajaMgamattaM c| na gaNaMti egakhitte gaNaMti vAsaM niyyvaasii|| 1192 // 'ome' durbhikSe 'ziSyapravAsaM ' ziSyagamanaM, tathA tasyaivAprativandhaM 'ajaGgamatvaM ca ' vRddhatvaM, cazabdAttatraiva kSetre vibhAgamajanaM ca, nityavAsinaH // 1192 // caityadvAramAha- . ceiyakulagaNasaMghe annaM vA kiMci kaaunissaannN| ahavAvi ajavayaraM to sevaMtI akaraNijja // 1193 // kRtvA nizrAM-AlambanaM, mA bhUcaityAdivyavacchedo'to'smAbhirasaMyamo'GgIkRtaH, AryavairaM kRtvA nizrAM // 1193 / / ceiyapUyA kiM vayarasAmiNA munniyputvsaarennN| na kayA puriyAi ? tao mukkhaMgasAvi sAhaNaM // 1194 // vairasvAminamAlambanaM kurvANA idaM nekSanteohAvaNaM parosiM satitthaubbhAvaNaM ca vacchallaM / na gaNaMti gaNemANA puvucciyapupphamahimaM ca // 1195 // apabhrAjanaM pareSAM-zAkyAdInAM sva tIrthodbhAvanAM ca divyapUjAkaraNena tathA 'vAtsatyaM ' zrAvakANAM, etanna gaNa yanti // 39 // in Education Inter For Private Personel Use Only nelibrary.org Page #92 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktaravacUrNiH / / AryikAlAbhAyAlambanAni ni0 gA0 // 40 // / 1200 AlambanAni gaNayantaH, tathA pUrvAvacitaiH-prAggRhItaiH puSpaimahimA-pAtrA tAM ca na gaNayanti // 1195 // ajiyalAbhegiddhA saeNalAbheNa je asNtudraa|bhikkhaayriyaabhggaa anniyaputtaM vavaisati // 1196 // kathaManniyaputtAyario bhattaM pANaM ca pupphacUlAe / uvaNIyaM bhujaMto teNeva bhaveNa aMtagaDo // 1197 // gayasIsagaNaM ome bhikkhAyariyAapaJcalaM therN| nagaNaMti sahAvi saDhA ajiyalAhaM gavasaMtA // 1198 // gataH ziSyagaNo'sya taM, sahA:-samarthA api zaThAH // 1198 // vigatidvAramAhabhattaM vApANaMvA bhuttUNaM lAvalaviyamavisuddhaM / to avajapaDicchannA udAyaNarisiM vvisNti||1199 // 'lAvalaviyaMti laulyopetaM, avizuddhaM vigatisamparkadoSAt , tataH kenApi noditAH santo'vadyapraticchannA udAyanarSi vyapadizanti, vItamaye udAyananRpo jAmeyadattarAjyaH prabajito rogotpattau vaidyoktaH dadhnA AtmAnaM yApayan amAtyaparAvartitamatijAmeyena tatrA''gato viSamizradadhnA devatAyAM pramattAyAM mAritaH siddhA, RSidhAvaruSTayA devatayA tatra pAMzuvRSTiM kRtvA senApalyA zayyAtaraH kumbhakAro rAjA cakre, tataH kumbhakArapuraM jAtaM // 1199 // . sIyalalukkhA'NuciyaM vaesu vigiigennjaavit| haTThAvibhaNaMti saDhA kimAsi udAyaNo na muNI? 1200 zItalarukSamannamiti gamyate, tasyAnucitaH, rAjaprabajitatvAt rogAmibhUtatvAca, taM' vrajeSu' gokuleSu vigatigatena 5 // 40 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Ghow.jainelibrary.org Page #93 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava cUrNiH // 41 // yApayantaM, samarthA api bhaNanti zaThA:-[kiM] udAyano na muniH, munireva vigatibhoge satyapi // 1200 // anye sUtrAdInyevAlambanAni kRtvA sIdantisuttatthabAlavuDDhe ya asahudavAiAvaIo yaa| nissANapayaM kAuM saMtharamANAvi sIyaMti // 1201 // sUtraM nizrApadaM kRtvA yathA ahaM paThAmi kiM mamAnyena ?, evaM bAlatvaM vRddhatvaM asahatvaM, evaM dravyApadaM-durlamamidaM dravyaM, tathA kSetrApadaM-kSullakamidaM kSetraM, kAlApadaM-durmikSaM vartate, bhAvApadaM-glAno'hamityAdi nizrANAM padaM kRtvA saMstaranto'pi sIdanti // 1201 // AlaMbaNANa logobhariojIvassa ajukaamst| jaMjaMpicchaha loe taMtaM AlaMbaNaM kuNai // 1202 // ayatitukAmasya / / 1202 // je jattha jayA jaiyAM bahussuyA caraNakaraNapabbhaTTA / jaMte samAyaraMtI AlaMbaNa maMdasaDDhANaM // 1203 // caraNakaraNaprabhraSTAH santo yatte samAcaranti pArzvasthAdirUpaM tadAlambanaM mandazraddhAnAM syAt / / 1203 // je jattha jayA jaiyA bahassuyA crnnkrnnsNpnnaa| te samAyaraMtI AlaMbaNa tibbasaDhANaM // 1204 // sA yatte samAcaranti bhikSupratimAdi // 1204 // tasmAt sthitamidaM-pazcAnAM kRtikarma na karttavyaM, nigamayannAha daMsaNanANacaritte tavaviNae nicckaalpaassthaa| ee avaMdaNijjA je jasaghAI pavayaNassa // 1205 // sUtrAdyAlambanAni yogyA yogya| vandane guNadoSAzca ni0 gA. 1205 // 41 // Jain Education in For Private Personal Use Only ww.jainelibrary.org Page #94 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN darzanajJAnacAritrANAM tapovinayayoH sarvakAlapArthasthAH, nityakAlagrahaNamitvarapramAdavyavacchedArtham // 1205 // yogyAniyukterava- etadvandane'pAyAnAha | yogyapUrNiH / | kiikammaM ca pasaMsA suhasIlajaNammi kmmbNdhaay| je jepamAyaThANA te te uvavUhiyA iNti||1206|| vandane 4 // 42 // ___ kRtikarma prazaMsA ca, 'sukhazIlajane ' pArzvasthajane karmabandhAya, yataste pUjyA eva vayamiti nirapekSatarAH syuH, tAni guNadoSAH tAnyupabRMhitAni syuH, tatpratyayazca bandhaH // 1206 / / ke vandyAzca dasaNanANacaritte tavaviNae nicckaalmujjuttaa| ee u vaMdaNijjA je jasakArI pavayaNassa / / 12070ni0 gA0 kiikammaM ca pasaMsA saMviggajaNaMmi nijrdvaae| je je viraIThANA te te uvavUhiyA iNti|| 1208 // IN|1206___ vyAkhyAtA pazcAnAM kRtikarmetyAdidvAragAthA, atha vandanIyAn AcAryAdibhedata Aha 1209 Ayariya uvajjhAe pavatti there taheva raaynnie| eesiM kiikammaM kAyavaM nijaraTThAe // 1209 // __ AcAryaH sUtrArthobhayavecA, yathocitaM sAdhUna pravartayatIti pravartakaH, sIdamAnAn sAdhUna mokSamArge eva sthirIkaroti. sthaviraH, gaNAvacchedako'trAnupAtto'pi jJeyaH, eSAmUnaparyAyANAmapi kRtikarma karttavyaM / 'suttatthaviU lakkhaNajutto gacchassa medibhUo ya / gaNatattivippamukko atthaM mAsei Ayario // 1 // ' gaNataptyA-gacchacintayA vipramuktA, na tu sUtraM, yataH'ekkaggayA ya jhANe vuDDI titthayaraaNukitI gruaa| ANAhijamii gurU kayariNamukkhA na vAei // 2 // ' dhyAne vakSmArtharUpe // 42 // Jain Education in For Private Personel Use Only w.jainelibrary.org Page #95 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 43 // vandApane'. nucitAH ni0 gA. ekAgratA sUtrArthonmIlanAdvRddhirupajAyate, tIrthakarAnukRtiryataste'pi sUtraM na bhASante gaNatapti ca na kurvanti, tIrthakRtAmevAjJA- pAlanamAjJAsthairyamiti yadAcAryairartha eva bhASaNIyaH, kRtaRNamokSazca tena pUrvamaneke sAdhavaH sUtramadhyApitAH // 2 // 'sammatta- NANasaMjamajutto suttatthatadubhayavihinna / AyariyaThANajuggo suttaM vAe uvajjhAo / / 3 / / ' kiM nimittaM 1-'suttatthesu thira riNamukkho aaytiiy'pddibNdho| pADicchAmohajao suttaM vAe ubajhAo // 4 // ' AyatyAmAcAryapadAmyAse'pratibandho'syantAmyastatayA sUtrasyAnuvarttanaM syAt , ' pADiccha 'tti pratIcchakAH sUtravAcanAdAnenAnugRhItAH syuH, mohajayazca kRtaH syAt // 4 // tavasaMjamajogesuM jo jogo tattha taM pavattei / asahuM ca niyatteI gaNatattillo pabattI u|| 5 // thirakaraNA puNa thero pavattivAvAriesu atthesuM / jo jattha sIpaha jaI saMtabalo taM thiraM kuNai // 6 // uddhAvaNApahAvaNakhittovadhimaggaNAsu avisAI / suttatthatadubhayaviU gaNavaccho eriso hoi // 7 // ' gacchakArye utpanne utprAbalyena dhAvanaM uddhAvanaM AtmAnugrahabuddhyA tatkaraNe pravRttiH, zIghraM ca tasya kAryasya niSpAdana-pradhAvanaM // 7 // 1209 // gataM kasyeti dvAraM, atha keneti dvAre kena kRtikarma kArya, kena na ?, tatra mAtApitrAdiranucita ityAhamAyaraM piyaraM vAvi jiTragaM vAvi bhAyaraM / kiDakammaM na kArijA save rAiNie tahA // 1210 // __apizabdAnmAtAmahAdigrahaH, sarvAn ratnAdhikAn paryAyajyeSThAn , AlocanapratyAkhyAnasUtrArtheSu tu kArayet , sAgArikAdhyakSaM tu yatanayA kArayeta, eSa pravrajitAnAM vidhiH, gRhasthAstu kArayet // 1210 // ucitamAha-'viaDaNapaJcakkhANe suyaMmi rAyaNiyAvi hu karaMti / majhille na karaMtI so ceva karei tesiM tu // 1 // ' [bRhatkalpa gA. 4500] // 43 // Jain Education in IYA For Private Personel Use Only Pow.jainelibrary.org Page #96 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kadA AvazyakaniyukteravacUrNiH / kati kRtvaH vandanaM kAryam // 44 // ni. gA. 1211 | paMcamahatvayajutto aNalasa maannprivjiymiio|sNviggnijrtttthii kiikammakaro havai sAhU // 1211 // 'aNalasa 'tti AlasyarahitaH, mAnaparivarjitamatiH // 1211 / / gataM keneti, kadA kRtikarma karttavyaM kadA na 1, tatra- vakkhittaparAhutte a pamatte mA kayA hu vNdijaa| AhAraM ca karito nIhAraM vA jai karei // 1212 // vyAkSiptaM dharmakathAdinA, parAGmukhaM, pramattaM krodhAdipramAdena / / 1212 / / kadA tarhi vandetetyAhapasaMte AsaNatthe ya, uvasaMte uvaTrie / aNunnavittu mehAvI kiikammaM pauMjae // 1213 // ___ prazAntaM' vyAkSeparahitaM, 'AsanasthaM ' niSadyAgataM, upazAnta-krodhAdirahitaM, 'upasthitaM' chandenetyabhidhAnena | pratyudyataM, evambhUtaM santamanujJApya // 1213 / / katikRtvodvAre pratyahaM niyatAnyaniyatAni ca vandanAni syurityubhayasthAnAnyAhapaDikkamaNe sajjhaue kAussaggAvarAha pAhuNee / AloyaNasaMvaraNe utamaDhe ya vaMdaNayaM // 1214 // pratikramaNe sAmAnyato vandanaM syAt , tathA svAdhyAye' vAcanAdilakSaNe, kAyotsarge' yo vigatiparibhomAyA''cAmla. visarjanArtha kriyate, 'aparAdhe' guruvinayalaGghanarUpe, yatastaM vanditvA kSAmayati, pAkSikavandanAnyaparAdhe patanti, 'prAghUrNake ' jyeSThe samAgate, tathA''locanAyAM vihArAparAdhamedaminAyAM, 'saMvaraNaM' bhukteH pratyAkhyAna, athavA'maktArtha gRhNataH saMvaraNaM tasmin , 'uttamArthe vA' anazanasaMlekhanAyAM vandanaM // 1214 // itthaM sAmAnyena niyatAniyatasthAnAni vandanAnyuktAni, atha niyatasthAnavandanasakthAmAha // 44 // Jain Education inte For Private Personel Use Only jainelibrary.org Page #97 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kati Avazyaka niyuktervcuurnniH| kRti karmANi . // 45 // cattAri paDikkamaNe kiikammA tinni huMti sajjhAe / puvaNhe avaraNhe kiikammA caudasa hvNti||1215 catvAri pratikramaNe, trINi bhavanti svAdhyAye, prAtikramaNikAni catvAri prasiddhAnyeva, sajjhAe [puNa ] vaMdittA paTThavei paDhamaM, paTThavie pavedayaMtassa biiaM, pacchA uddiSTuM samudiTuM paDhai, uddesasamuddesavaMdaNANamihevaM'tabbhAvo, tao kAlavelAe vaMdiuM paDikkamai, eyaM taha / evaM pUrvAda sapta, aparAhve api saptava, anunAvandanAnAM svAdhyAyavandaneSvevAntarbhAvAt / etAni dhruvANi pratyahaM caturdaza bhavanti abhaktArthikasya, itarasya [tu] pratyAkhyAnavandanenAdhikAni syuH // 1215 // katyavanatamityAdyadvArArthamAhadooNayaM ahAjAyaM kiDakammaM bArasAvayaM / causiraM tiguttaM ca dupavesaM eganikkhamaNaM // 1216 // dve avanate yasmin tad vyavanataM, yadA prathamameva 'icchAmi khamAsamaNo ! vaMdiuM jANijAe nisIhiAe'tti uktvA chando'nujJApanAyAvanamati, dvitIyamapi tathaiva, yathAjAtaM rajoharaNa [mukhavastrikA]colapaTTakamAtrayA zramaNo jAtaH, racitakarapuTastu yonyA nirgataH, evambhUta eva vandate, tadavyatirekAcca yathAjAtaM, dvAdaza AvartA:-trAbhidhAnagarbhAH kAyavyApAravizeSA yasmin tattathA, prathamapraviSTasya SaT, punaH praviSTasyApi SaT, etaccApAntarAladvAradvayamAdyadvAropalacitaM jJeyaM / 'katizira 'ityAha 'causimityAdi, catuHziraH, prathamapraviSTasya kSAmaNAkAle ziSyAcAryazirodvayaM, niSkramya praviSTasya tathaiva, atra dvAratrayaM katizirodvAreNopalakSitaM jJeyaM // 1216 // katibhirvA''vazyakaiH parizuddhamityAha vandane AvartAzca ni0 gA. 1215 // 45 // Jin Education For Private Personel Use Only ww.jainelibrary.org Page #98 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH // 46 // Jain Education Inte avaNAmA hunna hAjAyaM, AvattA bAraseva u| sIsA cattAri guttIo, tinni do ya pavesaNA // 1217 // eganikkhamaNaM ceva, paNavIsaM viyAhiyA / AvassagehiM parisuddhaM, kiikammaM jehi kIraI // 1218 // ebhirAvazyakaiH parizuddhaM kArya / / 1217-1218 // kikammaMpi karito na hoi kiikammanijjarAbhAgI / paNavIsAmannayaraM sAhU ThANaM virAhiMto // 1219 // paJcaviMzaterAvazyakAnAM // 1219 // paNavIsA [Avassaga ] parisuddhaM kiikammaM jo pauMjai gurUNaM / so pAvai nivANaM acireNa vimANavAsaM vA // paJcaviMzatyAvazyaka zuddhaM / / 1220 || katidoSavipramuktamityAha - aNADhiyaM ca thaddhaM ca paviddhaM paripiMDiyaM / Tolagai aMkusaM cetra tahA kacchabhariMgiMyaM // 1221 // anAdRtamanAdaraM sambhramarahitaM vandate 1, 'stabdhaM ' jAtyAdistabdho vandate 2 ' praviddhaM ' vandanaM dadadeva nazyati 3, 'paripiNDitaM ' prabhUtAnekavandanena vandate, AvarttAn vyaJjanAbhilApAn vA vyavacchinnAn kurvan 4, 'Tolagati ' tiGkavat utplutya 2 visaMsthUlaM vandate 5, ' aGkuzaM ' rajoharaNamaGkuzavat karadvayena gRhItvA vandate 6, 'kaccha bhariMgiaM 'ti kacchapavat riGganvandate || 1221 // vandane AvarttAH doSAca ni0 gA0 1217 21 | // 46 // Page #99 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / 1180 11 Jain Education Inte macchruttaM maNasA uTTaM taha ya veiyAbaddhaM / bhayasA caiva bhayaMtaM, mittI gAravakAraNA // / 1222 // 'matsyodvRttaM ' ekaM vanditvA matsyavat drutaM dvitIyaM sAdhuM dvitIyapArzve recakAvarttena parAvarttate 8, manasA praduSTaM vandyo hInaH kenaciguNena, tameva ca manasi kRtvA sAmrayo vandate 9, vedikAbaddhaM jAnunorupari hastau nivezyA'dho vA pArzvayorvA utsaGge vA eka vA jAnuM karadvayAntaH kRtvA vandate 10, ' bhayasA caiva 'tti bhayena vandate mA gacchAdibhyo nirdvATayiSyati 11, ' bhayaMta 'ti bhajamAnaM vandate, ' bhajatyayaM mAmato bhaktaM bhajasveti tadAryavRttaM ' 12, ' mittI 'ti maitrInimittaM 13, ' gArave 'ti gauravanimittaM vidantu mAM yathA sAmAcArI kuzalo'yaM 14, kAraNa 'ti jJAnAdivyatiriktaM kAraNamAzritya vandate, vastrAdi me dAsyatItyAdi 15 / / 1222 // teNiyaM paDiNiyaM caiva ruTuM tajjiyameva ya / saDhaM ca hIliyaM caiva taddA vipaliuMciyaM / 1223 // svainyaM parebhya AtmAnaM gRhayan stena iva vandate, mA me lAghavaM bhaviSyati 16, ' pratyanIkaM ' AhArAdikAle vandate 17, krodho mAto vandate krodhAdhmAnaM vA 18, ' tarjitaM ' na kupyasi nApi prasIdasi kASTaziva ivetyAdi tarjayannagulyAdibhirdhA tarjayan vandate 19, ' zaThaM ' zAThayena vizrambhArthaM vandate, glAnAdivyapadezaM vA kRtvA na samyagvandate 20, ' hIlitaM ' he gaNin ! vAcaka ! kiM bhavatA vanditenetyAdi hIlayitvA vandate 21, vipalikuJcitamarddhavandita eva dezAdikathAH karoti 22 / / 1223 // vandane doSAH ni0 gA0 1222 23 1180 11 w.jainelibrary.org Page #100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niryukteravacUrNiH / vandane doSAH ni0 gA. 1224 // 48 // 25 diTThamadiTuM ca tahA siMgaM ca karamoaNaM / AliTThamaNAliTuM, uNaM uttaracUliyaM // 1224 // dRSTAdRSTaM tamasi vyavahito vA na vandate, daSTastu bandate 23, zRGgamuttamAGgaikadezena vandate 24, karaM manyamAno vandate na nirjarArtha 25, mocanaM nAnyathA mokSaH, etena punardattena mokSa iti bandate 26, 'AzliSTAnAzliSTa' atra caturbhaGgI rajoharaNaM karAbhyAmAzliSati zirazca eSa zuddhaH, rajoharaNaM na ziraH 2, ziro na rajoharaNaM 3, ubhayamapi na 4, zeSeSu triSu prakRtavandanAvatAraH 27, 'UnaM' vyaJjanAbhilApAvazyakairasampUrNa vandate 28, 'uttaracUDaM' vanditvA pazcAnmahatA zabdena | mastakena bande iti bhaNati // 1224 // mUyaM ca DhavaraM ceva cuDuliM ca apacchimaM / battIsadosaparisuddhaM kiikammaM pauMjaI // 1225 // ___ 'mUkaM' AlApakAnanuccArayan vadante 30, 'DhaDDaraM ' mahatA zabdenoccArayan vandate 31, 'cuDDali 'tti unmuka iva paryante gRhItvA rajoharaNaM bhramayan vandate, apazcimamidamityarthaH 32, // 1225 // AyakaraNamityAdyA ekonaviMzatigAthA: prakSiptA:-'AyarakaraNaM ADhA vivarIyaM aNADhiyaM hoi / dave bhAve thaddho caubhaMgo davao bhaio // 1 // paviddhamaNuSavAraM je apito Nitio hoI / jattha va tattha va ujjhai kiyakiccovakkharaM ceva // 2 // saMpiDiyaM va baMdai parapiDiyavayaNakaraNao vAvi / Tolova upphiDaMto osakkahisakkaNe kuNai // 3 // uvamaraNe hatthaMmi va ghettu nivesei aMkusaM viti / ThiuvaduriMgaNaM jaM taM kacchavariMgiyaM jANa // 4 // udvito nivesiMto uttara macchauJca jalamajjhe / vaMdiukAmo vanaM jhaso va pariyattae turiyaM jyai kiyakiJcovakkharaM ceva // saha aMkusaM ciMti / ThiuvadvariMgaNAra // 48 // // 8 // Jain Education Inte For Private Personal Use Only Pw.jainelibrary.org Page #101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ vandana Avazyakaniyuktarava cUrNiH / doSAH // 49 // // 5 // appaparapattieNaM maNappaoso ya veDyApaNagaM / taM paNa jANavari jANuhivAo jANubAhiM vA // 6 // kuNai kare jANuM vA egayaraM Thavaha karajuyalamajjhe / ucchaMge karai kare mayaM tu nijjUhaNAIyaM // 7 // mayaha va bhayaissaitti ya ia vaMdai NhorayaM nivesaMto / emeva ya mittIe gAravasikkhAvaNIo'haM // 8 // nANAitigaM mottuM kAraNamihaloyasAhayaM hoI / pUyA. gAravaheUM nANaggahaNevi emeva // 9 // hAuM parassa diddhi vaMdaMte teNiyaM havai eyaM / teNo viva appANaM gRhaha obhAvaNA mA me // 10 // AhArassa u kAle nIhArassAvi hoi paDiNIyaM / roseNa dhamadhamaMto jaM vaMdaha rudrumeyaM tu // 11 // navi kuppasi na pasIyasi kaTThasivo ceva tajjiyaM eyaM / sIsaMgulimAIhiM ya tajjei guruM paNivayaMto // 12 // vIsaMbhaTThANamiNaM sambhAvajaDhe sahaM bhavaha eyaM / kavaDaMti kaiyavati ya saDhayAvi ya huMti egaTThA // 13 // gaNivAyagajiTuJjatti hIliuM kiM tume paNamiUNa / daravaMdiyaMmivi kaha kareha paliuMciyaM eyaM // 14 // aMtario tamase vA na vaMdaI vaMdaI u diisNto| evaM divamadig liMga puNa muddhapAsehiM // 15 // karamiva mannai dito vaMdaNayaM ArahaMtiya karotti / loiyakarAu mukkA na muccimo baMdaNakarassa // 16 // AliddhamaNAliddhaM rayaharaNasirehiM hoi caubhaMgo / vayaNakarehiM UNaM jahannakAlevi se sehiM / / 17 // dAUNa vaMdaNaM matthaeNa vaMdAmi cUliyA esA / mRyatva, saddarahio jaM baMdaha mUyagaM taM tu // 18 // DhaDDarasareNa jo puNa suttaM ghosei DhaDDaraM tamiha / cUhaliM va gihiUNaM rayaharaNaM hoi cUDaliM tu|| 19||"apito 'tti yadvandanaM dadAno'niyantrita: syAt , jhapa iva matsyavat , 'mayai ' majati bhajiSyatIti vA, 'horayaM ' maulyamAvaM cintayan , 'pacchapaNaissa 'tti pazcAdyAciSye / / 1125 / / kiikammapi karitona hoi kiikmmnijraabhaagii| battIsAmannayaraM sAhU ThANaM viraahiNto|| 1226 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Tww.jainelibrary.org Page #102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NI Avazyakaniryukterava- cUrNiH / // 50 // dvAtriMzadoSANAmanyatarat // 1226 // vandanaphalaM battIsadosaparisuddhaM kiikammaMjo pauMjai guruunnN| so pAvai nivANaM acireNa vimaannvaasNvaa||1227|| vandanaAvassaesujaha jaha kuNai payattaM ahINamairattaM / tivihakaraNovautto taha taha se nijarA hoi||1228|| kAraNAni __ 'AvazyakeSu' avanatAdiSu doSatyAgalakSaNeSu ca yathA yathA karoti prayatnaM // 1228 // kimiti kriyate iti dvAre | vandanakaraNakAraNAnyAha nigA |viNaovayAramANassa bhaMjaNA pUaNA gurujnnss|titthyraann ya ANA suyadhammArAhaNA'kiriyA12291227 vinaya evopacAro vinayopacAraH kRtaH syAt , sa eva kimarthaM ? mAnasya bhaJjanA-vinAzastadarthaH, mAnabhanena ca pUjanA 1231 gurujanasya kRtA syAt , tIrthakarANAM cAjJAnupAlitA syAt , tathA zrutadharmArAdhanA kRtA syAt , ' akiriya 'ci pAramparyeNAkriyA syAdyato'kriyaH siddhaH / / 1229 // viNaosAsaNe mUlaM viNIo saMjao bhave / viNayAu vippamukkassa, kao dhammo ko tavo? // 1230 // zAsane vinayo mUlamato vinItaH saMyaMto bhavet // 1230 / / ato vinayopacArArtha kRtikarma kriyate iti sthitaM, Ahavinaya iti kaH zabdArthaH 1, ucyatejamhA viNayai kammaM aTTavihaM caaurNtmukkhaae| tamhA uvayaMti viU viNautti vilInasaMsArA / 1231 // 50 // Jain Education inmahal For Private & Personel Use Only ialww.jainelibrary.org Page #103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 51 // Jain Education Inte vyAkhyAtA yasmAdvinayati vinAzayati karma, caturantamokSAya - saMsAravinAzAyeti vidvAMso vadanti / / 1231 // dvAragAthA, atrAntare'dhyayanazabdArtho vAMcyaH pUrvavat gato nAmaniSpanno nikSepaH, sUtrAlApakaniSpana nikSepe sUtraM' icchAmi khamAsamaNo ! vaMdiuM jAvaNijAe nisIhiyAe aNujANaha me miuggahaM nisIhi, ahokAyaM kAyasaMphAsaM, khamaNijjo bhe kilAmo, appakilaMtANaM bahusubheNa bhe divaso vaikkato ?, jattA bhe ? javaNijaM ca bhe ? khAmemi khamAsamaNo ! devasiyaM vaikkamaM, AvassiyAe paDikkamAmi khamAsamaNANaM devasiAe AsAyaNAe tittIsaNNayarAe jaMkiMci micchAe maNadukkaDAe vayadukkasir kA dukkA kohAe mANAe mAyAe lobhAe sabakAliyAe savamicchovayArAe sabadhammAikamaNAe AsAyaNAe jo me aiyAro kao tassa khamAsamaNo! paDikkamAmi nindAmi garihAmi appANaM vosirAmi // ( sUtram ) sUtrasparzikAM gAthAmAha icchA ya aNunnavaNA abAbAhaM ca jatta javaNA y| avarAhakhAmaNAvi ya chaTTANA huMti vaMdaNae // 1232 // tatrecchAmAha vandanaka sUtram vandana ke SaT sthAnAni ni0 gA0 1232 // 51 // Page #104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNi : // 52 // Jain Education In maMThavaNAdavi khitte kAle taheva bhAve ya / eso khalu icchAe Nikkhevo chaviho hoi // 1233 // dravyecchA sacitAdidravyAbhilASaH, anupayuktasya vecchAmItyevaM bhaNataH, kSetrecchA magadhAdikSetrAbhilASaH, kAlecchA rajanyAdikAlA milASaH, bhAvecchA dvidhA - prazastA jJAnAdyabhilASaH, aprazastA ruyAdyabhilASaH / atra vineyabhAvecchayAdhikAraH, kSamAdInAM tu padAnAM yathAsambhavaM nikSepAdi vaktavyaM, vistaramayAdatra noktaM / / 1233 // nAmaMThavaNAdavi khitte kAle taheva bhAve ya / eso u aNuNNAe Nikkhevo chaviho hoi // 1234 // dravyAnujJA laukikI lokottarA kuprAvacanikI ca, [ laukikI ] sacittAdidravyamedAtridhA, azvabhUSita yuvativaiDUryAdyanujJA, lokottarA - kevalaziSya sopakaraNa ziSyavastrAdyanujJA, evaM kuprAvacanikyapi, evaM kSetrakAlAnujJe vijJeye ( kSetrAnujJA yA yasya yAvataH kSetrasya yatra vA kSetre vyAkhyAyate kriyate vA, evaM kAlAnujJApi ), bhAvAnujJA AcArAdyanujJA, bhAvAnujJayA'dhikAraH / / 1234 // atrAntare gAthAyAmanupAttasyApyavagrahasya nikSepaH maMThavaNAdavi khitte kAle taheva bhAve ya / eso u uggahassA Nikkhevo chaviho hoi / / 1235 // sacitAdidravyAvagrahaNaM dravyAvagrahaH, kSetrAvagraho yo yatkSetramavagRhNAti tatra ca samantataH sakrozaM yojanaM, kAlAvagraho yo yaM kAlamavagRhNAti varSAsu catvAro mAsAn, Rtubaddhe mAsaM, bhAvAvagraho jJAnAdyavagrahaH prazastaH [itarastu krodhAdyavagrahaH ] athavA avagrahaH paJcadhA - ' deviMdarAyagihavaha sAgarisAdhammiuggaho taha ya / paMcaviho paNNatto avaggaho vIyarAgehiM // 1 // icchAdInAM nikSepAH ni0 gA0 1233 1235 // // 52 // Page #105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava cUrNiH / / // 53 // 1741 avyAbAdhAdInAM nikSepAH vandyasya | vacanAni atra bhAvAvagraheNa sAdharmikAvagraheNa cAdhikArA-'AyappamANamitto cauddisi hoi uggaho guruNo / aNaNuNNAtassa sayA Na kappae tattha paisariuM // 2 // ' tatazca tamanujJApya pravizatItyAhabAhirakhittami Thio aNunnavittA miuggahaM phaase| uggahakhettaM pavisejAva sireNaM phusai pAe // 1236 // bahirakSetre sthito'nujJApya mitAvagrahaM spRzet rajoharaNena, tatazcAvagrahakSetraM pravizeta , yAvat [ zirasA ] spRzetpAdAn // 1236 / / avyAvAcaM dravyataH khagAyAghAtavyAcAdhAkAraNavikalasya, bhAvataH samyagdRSTeH cAritravataH, yAtrA dravyatastApasAdInAM svakriyotsarpaNA, bhAvataH sAdhUnAM, yApanA dravyata auSadhAdinA kAyasya, bhAvatastu indriyanoindriyopazamena, kSamANA dravyataH kaluSAzayasyaihikApAyabhIroH, bhAvataH saMvegApatrasya samyagdRSTeH, Aha caavAbAhaM duvihaMdave bhAve ya jatta jvnnaay| avarAhakhAmaNAvi ya savittharatthaM vibhAsijjA // 1237 / / evaM zeSeSvapi nikSepAdi vaktavyaM, itthaM vandamAnasya prAyazo vidhiruktaH // 1237 // atha banyasyAhachaMdeNa'NujANAmi tahatti tujjhapi vaTTaI evaM / ahamavikhAmemi tume vayaNAI vaMdaNarihassa // 1238 // ahamapi kSamayAmi tvAM // 1238 // teNavi paDicchiyatvaM gAravarahieNa suddhhiyenn| kiikammakAragassA saMvegaM saMjaNateNaM // 1239 // teNa' vandanAhNa, evaM pratyeSTavyaM // 1239 // cAlanAmAha ni0 gA0 1236 1239 // 53 // Jain Education Intering Jww.jainelibrary.org Page #106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 54 // Avazyaka- AvattAisu jugavaM iha bhANao kaayvaayvaavaaro| duNhegayA va kiriyA jao nisiddhAau ajutto||1240 cAlanAniyukterava- AvartAdiSu yugapaduktaH kAyavAgvyApAraH, tathA ca satyekadA kriyAdvayaprasaGgaH, dvayorekadA ca kriyA yato niSiddhA, prtyvcuurnniH| upayogadvayAbhAvAt , ato'yuktaH sa vyApAraH, tatazca sUtraM paThitvA kAyavyApAra kAryaH, ucyate sthAnaM bhinnavisayaM nisiddha kiriyAdgamegayANa egamiAjogatigassa vi bhaMgiyasutte kiriyAjao bhaNiyA1241] ni0 gA0 vilakSaNavastuviSayaM kriyAdvayaM niSiddhamekadA, yathA-utprekSate sUtrArtha [ nayAdi ] gocaramaTati ca, avilakSaNaviSayA tu 1240yogatrayakriyApyaviruddhA, yathoktaM-'bhaMgiasuaM guNaMto vaTTada tivihe'vi jjhANaM(jogaM)mi'ityAdi // 1241 / / gataM pratyavasthAnaM- 1244 sIso paDhamapavese vaMdiumAvassiAe pddikkmiddN| bitiyapavesaMmi puNo vaMdai kiM? cAlaNA ahvaa||1242 // ___athavA jAnatApi mayA cAlanA kriyate ityadhyAhAraH // 1242 // gururAhajaha dUo rAyANaM NamiuM kajaM niveiuM pacchA / visajiovi vaMdiya gacchai sAhavi emeva // 1243 // idaM pratyavasthAnaM / / 1243 / / eyaM kiikammavihiM jujaMtA crnnkrnnmuvuttaa| paMti kammaM aNegabhavasaMciyamaNaMtaM // 1244 // yuJjAnAH // 1244 / / ukto'nugamaH, 'nAyaMmi' ityAdinayavaktavyatA yathA sAmAyikAdhyayane'traivoktA tathA atrApi jnyeyaa| // iti vandanAdhyayananiyuktyavacUrNiH // 3 // // 54 // Jan Education in For Private Personel Use Only Jw.jainelibrary.org Page #107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaniyuktaravacUrNiH / cANA // 55 // atha caturthaM pratikramaNAdhyayanam -PeteenAmaniSpanne nikSepe pratikramaNAdhyayanamiti, tatra zubhayogebhyo'zubhayogAntaraM krAntasya zubheSveva pratIpaM pratikulaM vA kramaNaM pratikramaNaM / yathA ca (iha ca yathA) karaNAt karmakoMH siddhirevaM pratikramaNAdapi pratikrAmakapratikrAntavyasiddhirityatastritayamapyAhapaDikamaNaM paDikamao paDikamiyatvaM ca aannupuviie|tiie paccuppanne aNAgae ceva kAlaMmi // 1245 // ___ AnupUrvyA atIte ' pratyutpanne' vartamAne'nAgate kAle pratikramaNAdi yojyaM, Aha-pratikramaNamatItaviSayaM, 'aIaM paDikkamAmi' itivacanAt , kathamiha kAlatraye ?, ucyate, pratikramaNazabdo'zubhayoganivRttimAtrArtho gRhyate // 1245 // pratikrAmakasvarUpamAha-- jIvo u paDikkamao asuhANaM pAvakammajogANaM / jhANapasatthAjogA je te Na paDikkame sAhU // 1246 // jIvaH samyagdRSTirupayuktaH pratikrAmako azubhAnAM pApakarmayogAnA, dhyAnaM ca prazastayogau ca dhyAnaprazastayogA ye tAnavikRtya na pratikrAmati sAdhuH, manoyogaprAdhAnyakhyApanArtha pRthag dhyAnagrahaNaM // 1246 // pratikramaNazabdArthaparyAyairAhapaDikamaNaM paDiyaraNA pariharaNA vAraNA niyttiiy| niMdA garihAsohI paDikamaNaM adahA hodd|12471, pratikrAma| kasvarUpaM pratikramaNa zabdArthaparyAyAzca ni. gA. 1145| 1247 For Private Personal Use Only G Jain Education IntANI wjainelibrary.org Page #108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktaravacUrNiH / / pratikrama NAdinikSepAzca ni0mA0 1248| 1250 // 56 // tatvata uktaM, medata AhaNAmaMThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso paDikamaNassA Nikkhevo chabiho hoi||1248|| dravyapratikramaNa manupayuktasya samyagdRSTerlabdhyAdinimittaM vA upayuktasya vA nihavasya, kSetrapratikramaNaM yasmin kSetre byAvarNyate yato vA pratikramyate khilAdeH, kAlapratikramaNaM yadumayakAlaM pratikramyate, mAvapratikramaNaM prazastaM mithyAtvAdeH, tenaadhikaarH|| 1248 // prati 2 teSu 2 artheSu caraNaM-gamanaM tena 2 AsevanAprakAreNeti praticaraNA tAmAhaNAmaM ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso paDiyaraNAe Nikkhevo chabiho hoi // 1249 // dravyapraticaraNA anupayuktasya samyagdRSTasteSu teSvartheSvA''caraNIyeSu caraNaM tena 2 prakAreNa labdhyAdinimittaM vA ityAdi, kSetrapraticaraNA yatra kSetre sA vyAkhyAyate kriyate vA kSetrasya vA praticaraNA, yathA zAligopikAdyAH zAlikSetrAdIni praticaranti, kAlapraticaraNA yasmin kAle sA vyAkhyAyate kriyate vA kAlasya vA praticaraNA kAlapraticaraNA, yathA sAdhavaH prAdoSikaM vA prAmAtikaM vA kAlaM praticaranti, bhAvapraticaraNA samyagdarzanajJAnacAritrapraticaraNA prazastA, tayA ihAdhikAraH, pratikramaNaparyAyatA cAsyA yataH zubhayogeSu prati 2(pratIpaM) kramaNaM-pravarttanaM pratikramaNamuktaM, praticaraNApyevambhUtaiva // 1249 / / pariharaNA sarvaprakArairvarjanA, tAmAha| NAmaM ThavaNA daviepariraya parihAra vajaNAe ya / aNugaha bhAve ya tahA aTTavihA hoi prihrnnaa||1250|| // 56 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only w ww.jainelibrary.org Page #109 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava cuurnniH| vAraNAni vRttinikSepAH ni0 gA. 12511252 // 57 // dravyapariharaNA heyaM viSayamadhikRtya anupayuktasya samyagdRSTerityAdi kaNTakAdipariharaNA vA, parirayapariharaNA girisari- parirayapariharaNA, parihArapariharaNA laukikI mAtrAdipariharaNA, lokottarA pArzvasthAdipariharaNA, varjanApariharaNA laukikI itvarA prasUtasUtakAdipariharaNA, yAvatkathikA DombAdipariharaNA, lokottarA itvarA zayyAtarapiNDAdipariharaNA, yAvatkathikA tu rAjapiNDAdipariharaNA, anugrahapariharaNA akkhoDabhaMgapariharaNA, akkhoDaM khilaM kSetraM tasya ye prathama bhaGgaM kurvanti teSAmanugraheNa | rAjA karaM pariharatItyanugrahapariharaNA, bhAvapariharaNA prazastA krodhAdipariharaNA, tayA ihAdhikAraH / pratikramaNamazubhayogapariharaNaiva // 1250 / / vAraNA-niSedhanA tAmAhaNAmaM ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso u vAraNAe Nikkhevo chaviho hoi // 1251 // ... dravyavAraNA tApasAdInAM halakRSTAdiparibhogavAraNA, anupayuktasya samyagdRSTervA dezanAyAmityAdi, kSetravAraNA tu yatra kSetre varNyate kriyate kSetrasya vA'nAryasya, evaM kAlavAraNApi, kAlasya vA vikAlAdevarSAsu vA vihArasya, bhAvavAraNA prazastA pramAdavAraNA, tayAdhikAraH // 1251 // nivRttimAhanAmaM ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso ya niyattIe Nikkhevo chabiho hoi // 1252 // dravyanivRttistApasAdInAM halakRSTAdinivRttirityAdi yAvat prazastabhAvanivRttyA ihAdhikAraH // 1252 // nindA AskoTakAnAM yo bhaGgastasya pariharaNA pratilekhanAvidhivirAdhanApariharaNetyarthaH / Jain Education Inter Tww.jainelibrary.org Page #110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUNiH / // 58 // Jain Education Int AtmAdhyakSaM tAmAha maMThavaNAdavi khitte kAle taheva bhAve ya / eso khalu niMdAe Nikkhevo chaviho hoi // 1253 // mAnindA prazastA asaMyamAdyAcaraNaviSayA / / 1253 || gardA parasAkSikI tAmAha nAmaM ThavaNA davie khitte kAle taheva bhAve ya / eso khalu garihAe Nikkhevo chaviho hoi // 1254 // dravyagardA tApasAdInAM svagurvAlocanAdinA / / 1254 || zuddhiH - vimalIkaraNaM tAmAhanAThavaNAdavi khitte kAle taheva bhAve ya / eso khalu suddhIe nikkhevo chaviho hoi // 1255 // dravyazuddhiranupayuktasya samyagdRSTeH vastrasuvarNAdervA jalakSArAdibhiH, kSetrazuddhiyaMtra varNyate kriyate vA kSetrasya vA kulikAdinA'sthyAdizalyoddharaNaM, evaM kAlazuddhiH, zaGkvAdibhirvA kAlasya zuddhiH kriyate, bhAvazuddhiH prazastA jJAnAdestayA ihAdhikAraH / / 1255 / / atha pratikramaNAdipadAnAM dRSTAntAnAha addhA pAsAe duddhakAya visabhoyaNatalAe / do kannAo paimAriyA ya vatthe ya agae ya // 1256 // adhvAnaH 1 prAsAdaH 2 dugdhakAyaH 3 viSabhojanaM taTAkaM 4 dve kanye 5-6 patimArikA ca 7 vastraM cAgadazca 8 / tatrAdhvAnenRpaprAsAdArtha dattasUtrAntargacchadrAmyadvayasya niSiddhasya eko dhRSTatvAtko doSa iti vadan hataH, dvitIyastaireva padairvalan muktaH sukhI jAtaH, evaM dravyapratikramaNaM, bhAve dRSTAntasyopanayaH - rAjasthAnIyairarhadbhiH prAsAdastatsthAnIyaH saMyamo rakSaNIya nindA gardAzuddhi nikSeSAH pratikrama NAdInAM dRSTAntAzcani0 gA0 1253 1256 / / 58 / / Page #111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pratikrama Avazyaka- niyukterava cUrNiH / NAdInAM dRSTAntA: ityAdiSTe grAmyasthAnIyasAdhunA ekenAtikrAntaH sa duHkhabhAgI, yaH pramAdenAsaMyamaM gataH pratinivRtto'karaNatayA pratikramati sa zivabhAgI 1 / praticaraNAyAM prAsAdena dRSTAnta:-kazcidvaNigarthasamRddhaH prAsAdo'yaM tvayA cintya iti bhAryAya uktvA dezAntaramagAttayA dehamaNDanAdiparayA sa zanaiH zanaiH patito na praticaritaH, Agatena vaNijA dRSTvA tathA sA niHsAritA yathA na dRSTA, tena punaranyaH prAsAdaH kArito anyA ca bhAryA AnItA, tayA praticaritaM dRSTvA sA gRhasvAminI kRtA, esA dravyapraticaraNA, bhAve vaNikasthAnIya AcAryaH prAsAdasthAnIyaH saMyama ityAdi jJeyaM 2 / dugdhakAyo-dugdhaghaTakAvaDiH, ekaH kulaputrakastasya dve bhaginyau anyagrAmayorvasataH, tasya putrIyAcanAya svasvasutakate AyAte, tenoceyuvAM yAtaM, putrau preSyatAM yo dakSastasmai dAsye sutA, Agatau tau parIkSAyai gokule dugdhA''nayanAya prahito, tau dugdhaghaTau bhRtvA kApotyA''dAya pratinivRttau, tatra dvau panthAnau, ekA parihAreNa samo'paraH RjurviSamazca, ekasya ajunA praviSTasya praskhalyaika| ghaTamaGge dvitIyo'pi bhagnaH, dvitIyasya samena gatasya kanyA dattA, eSA dravyapariharaNA, bhAve kulaputrakasthAnIyA arhantaH, dugdhaM cAritraM, kanyA siddhiH, gokulaM manuSyabhavaH 3 / vAraNAyAM viSabhojanataDAgena dRSTAntaH-eko rAjA paracakrAgamaM jJAtvA grAmeSu dugdhadadhibhojyAdiSu vRkSapuSpaphalAdiSu viSayogaM kAritavAn , Agatena rAjJA tathA jJAte ghoSaNayA vAritaM sainyaM, ye vAritA(vistA)ste sukhino'bhUvana , apare mRtAH, bhAve viSAnapAnasadRzA viSayAH 4 / dvayoH kanyayo rAjasutAcitrakarasutayormadhye pUrva nivRttau rAjakanyayA dRSTAntaH-ekA zAlApatistasya zAlAyAmeko dhUrto madhurasvareNa gAyati, tena samaM zAlApatiputrI tatsakhI rAjaputrI ca lagne dve'pi yAtaH, paThitaM kenApi-'jai phullA kaNiyArayA cUyaya ! ahimAsayaMmi Jain Education in For Private & Personel Use Only alww.jainelibrary.org Page #112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava pratikramaNAdInAM dRSTAntAH carNiH te chadmanA balitA tavA rAjaputrI kuvindasutA yo kA nIcakAH kurvanti DamarakAnyAtaka ! adhika // 6 // nyAtulyaH sAdhuNo grahaNadhAraNamA asarisajaNA pariNItA tAna ghuTuMmi / tuha na khamaM phulleuM jai paccaMtA kariti ddmraaii||1||' puSpitAH kutsitakarNikArA:-karNikArakAH he cUtaka ! adhika- mAse ghoSite zabdite sati taba na kSamaM yuktaM puSpituM, yadi pratyanI(tyanta)kA nIcakAH kurvanti DamarakAnyazobhanAni, tataH kiM tvayA'pi karttavyAni ?, naivetyarthaH tat zrutvA rAjaputrI kuvindasutA yadyevaM karoti tataH kiM mayApi kAryamiti vimRzya ratna. karaNDako vismRta iti chadmanA valitA taddina eva sAmantaputrAya zaraNAgatAya sA rAjJA dattA, tena ca zvasuravalena gotriNo jitvA svarAjyamApya sA paTTarAjJI kRtA, bhAve kanyAtulyaH sAdhuH, dhUrtatulyo viSayAsaktaH, gItatulyA''cAryeNa samanuziSTonivRttaH sukhii| yadvA dravyabhAvanivRttau kApi gacche ekaH sAdhustaruNo grahaNadhAraNasamartha iti sUripriyaH, so'nyadA'zubha karmodayena pratigacchan zRNoti-'tariyavvA ya pariNNA mariyavaM vA samare samatthaeNaM / asarisajaNaullAvA na hu sahiyavvA kulapasUyaeNaM // 2 // ' buddhaH pratinivRttaH 5 / nindAyAM citrakarasutA-kenApi rAjJA buddhimatI citrakarasutA pariNItA tayA buddhiprapaJcena nRpaH svAvAse ssnnmaasaanaaniitH| sapatnyachidrANi vilokayanti, sA cApavarake pravizya purANamaNi( purANAni maNiyuktAni) cIvarANi puraH kRtvA AtmAnaM nindati-tvaM citrakarasutA etatte pitRsatkamityAdi, sapatnIbhirnRpasyoktaMeSA tava kArmaNaM karotIti, rAjJA dRSTA tuSTena paTTarAjJI sA kRtA, mAve sAdhunA''tmA ninditvyH6| dravyagarhAyAM patimArikAkasyApyadhyApakasya vRddhaviprasya taruNI mAryA narmadAparakulavAsigope ratA jJAtvaikena cchAtreNoce-'divA vimeSi kAkAnAM (kebhyaH ) rAtrau tarati narmadA / kutIrthAnyapi jAnAsi jalajanvakSirodhanaM // 1 // ' sA prAha kiM kurve yuSmAdRzA necchanti, sa upacaritaH prAha-upAdhyAyAdvimemi, sA vipraM vyApAdyojjhanAya piTake (peTikAyAM) kSiptvA aTavyAM gatA vyantaryA piTakaM // 6 // Jan Education Interi For Private Personel Use Only Page #113 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niryukterava- cUrNi: mAlAkAra| dRSTAntaH nigA 1257 ||dr // AT . ... ... " zirasyeva stammitaM, kSudhAkulA tathaivAgatyAha-patimArikAyA(yai)bhikSA dIyatAmityAdi / bahukAle gate sAdhvIrAlokya pAdeSu patantyAstasyAH piTakaM patitaM, vratinI jAtA 7 / zuddhau vastrAgadau, tatra vastradRSTAntaH-rAjagRhe zreNikena kSaumayugalaM rajakasya samarpitaM, kaumudIkSaNe tena bhAryAdvayasya dattaM, kaumudyAM ca zreNikAmayau pracchannaM hiNDantau staH, zreNikena dRSTvA'bhijJAya tAmbUlena siktaM, rajakena kSArAdibhiH zodhitaM, AnAyite'rpitaM sadbhAvapRcchAyAmuktaM rajakena, sa satkRtaH, evaM sAdhunA zIghramAcAryasyAlocayitavyaM, tenApi zuddhiH kaaryaa| agado yathA namaskAre, evaM sAdhunApi nindA'gadenAticAraviSamapasArayitavyaM 8 // 1256 // uktAnyekAthikAni, atha yathA sAdhunA iyaM zuddhiH kAryA tathA''ha-- AlovaNamAluMcana viyaDIkaraNaM ca bhaavsohiiy| AloiyaMmi ArAhaNA aNAloie bhayaNA // 1257 yathA mAlAkAraH svArAmasya dvisandhyamavalokanaM karoti, dRSTvA kusumAnAmAluzcanaM grahaNaM karoti, tato vikaTIkaraNaMvikasitamukulitAdInAM medena vibhajanaM, cazabdAtpazcAd granthanaM, tato'bhilaSitArthalAmo bhAvazuddhizca cittaprasAdarUpA syAt / evaM sAdhurapi kAyotsarge devasikAticArasyAvalokanaM karoti, pazcAdAluzcanaM-spaSTabuddhyA'parAdhagrahaNaM, tato vikaTIkaraNaMgurulaghvaparAdhavimajanaM, tata AlocanApratisevanAnulomena granthanaM, tathA yathAkramaM guronivedanaM karoti, evaM kurvato bhAvazuddhiH syAt / itthamAlocite ArAdhanA, anAlocite 'bhajanA' kadAcitsyAtkadAcina, 'AloaNApariNao sammaM saMpaTTio gurusagAsaM / jaha aMtarAvi kAlaM karija ArAhao tahavi ||1||'kdaacitr 'lajjAi gAraveNa ya (haDDIe gAraveNaM)' ityAdi // 1257 // itthamAlocanAprakAreNomayakAlaM niyamata evAdyAnnyAhattIrthe sAdhunA zuddhiH kAryA, madhyamAIttIrtheSu Jain Education Internal For Private & Personel Use Only Lyww.jainelibrary.org Page #114 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktara cuurnni| / / 62 // cAticAravataivetyAha catusapaDikamaNo dhammo purimassa ya pacchimassa ya jiNassa / viMzatimajjhimayANa jiNANaM kAraNajAe paDikkamaNaM // 1258 // tIrthakara'kAraNajAte ' aparAdha evotpanne // 1258 / / tIrtheSu jo jAhe Avanno sAhU annayaraMmi ThANami / so tAhe paDikkamaI majjhimayANaM jiNavarANaM // 1259 // IN pratikramaNa... yaH sAdhuryadA''pano'nyatarasmin sthAne prANAtipAtAdau sa tadaiva pratikrAmati // 1259 // Aha-kimayameva bhedaH / meda: | saMyamapratikramaNakRtaH utAnyo'pyasti', astItyAha medazva kati bAvIsaM titthayarAsAmAiyasaMjamaM uvisti|cheovtttthaavnnyN puNavayaMti usabhoya vIro y||1260|| pratikramayadaiva sAmAyikamuccAryate tadaiva vrateSu sthApyate, cchedopasthApanikaM, AdyAntyAhattIrthe pravajitamAtraH sAmAyikasaMyataH | NAni syAt , SaDjIvanikAyAvagame vrateSu sthApyate // 1260 // yaduktaM-sapratikramaNo dharmastatpratikramaNaM devasikAdibhedenAha- ni0 gA0 paDikamaNaM desiyaMrAiyaM ca ittariyamAvakahiyaM ca pakkhiyacAummAsiya saMvacchara uttimaTe ya / 12611 1258 'itvaraM ' svalpakAlikaM daivasikAyeva, yAvatkathika' yAvajIvikaM vratAdilakSaNaM, devasikenaiva zodhite satyAtmani pAkSikAdi kimartha 1, ucyate-'jaha gehaM paidiyahapi sohiyaM tahavi pakvasaMdhIe / sohijai savisesaM evaM ihayaMpi NAyavaM // 1 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only Page #115 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaniyuktaravacUrNiH / yAvatkadhitvarapratikramaNAni ni. gA. 12621263 | uttamAthe ca ' bhaktapratyAkhyAne pratikramaNaM bhavati nivRttirUpatvAttasya // 1261 // yAvatkathikaM pratikramaNamAhapaMca ya mahatbayAIrAIchaTThAi cAujAmo ya / bhattapariNNA ya tahA duNDaMpi ya aavkhiyaaii||1262|| pazca mahAvratAni rAtribhojananivRttiSaSThAni AdhAntimAItIrthe, cAturyAmazca nivRttidharma eva bhaktaparikSA ca, cazabdAdiGginImaraNAdigrahaH, dvayorapyAdyAntimAItoH, cazabdAt madhyamAnAM ca yAvatkathikAnyetAni // 1262 / / itthaM yAvatkathikamanekadhoktaM itvaramapi daivasikAdibhedamuktameva, punaritvaramAhauccAre pAsavaNe khele siMghANae paDikkamaNaM / AbhogamaNAbhoge sahassakAre paDikkamaNaM // 1263 // 'khele zleSmaNi 'siddhAnake nAsikodbhave zleSmaNi vyutsRSTe sati sAmAnyena pratikramaNaM syAt , ayaM punarvizeSa:-'uccAra pAsavaNaM bhUmIe vosirittu uvautto / vosiriUNa ya tatto iriyAvahiyaM paDikkamaha // 1 // vosiraha mattage jai to na paDikkamai mattagaM jo u / sAhU pariDaveI NiyameNa paDikkame so u // 2 // khelaM siMghANaM vA'paDilehiya appamajiu taha ya / vosiriya paDikkamaI taM piya micchukaDaM deha // 3 // , pratyupekSaNAdividhiviveke tu na dadAti, tathA Abhoge'nAbhoge sahasAtkAre sati yo'ticArastasya pratikramaNaM-'Abhoge jANateNa joDyAro ko puNo tassa / jAyammivi aNutAve paDikkamaNe'jANayA iyro|| 4 // , Abhogena jAnatA sahasAtkAreNAticAre sati pratikramaNaM tasyaivAnupAte'nusmaraNe jAte punardvitIyavelAyAM pratikramaNaM, ajAnatA itaro'nAyogaH, [anAbhoga] sahasAskAraM itthaM-'putviM apAsiUNaM chuDhe pAyaMmi jaM puNo pAse / Na ya // 63 // Jan Education Intel For Private Personel Use Only Jaw.jainelibrary.org Page #116 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyuktarava- cUrNiH / // 64 // taraha NiyatteuM pAyaM sahasAkaraNameyaM // 5 // ' tasmizca sati pratikramaNaM // 1263 // idaM punaHprAkaraNikaM-'paDileheGa pamajiyapratikramaNamattaM pANaM ca vosireUNaM / vasahIkayavarameva uNiyameNa paDikame sAhU // 1 // hatthasayA AgaMtuM gaMtuM ca muhucagaM jahiM ciddh'e| sthAnAni paMthe vA vaccaMto NadisaMtaraNe paDikamai // 2 // ' gataM pratikramaNadvAraM, atha pratikrAntavyaM paJcadhA, tadAha ni0 gA0 micchattapaDikkamaNaM taheva assaMjame pddikkmnnN| kasAyANa paDikkamaNaM jogANa ya appasatthANaM / 1264 // 1264 1265 saMsArapaDikkamaNaM cauvihaM hoi ANupubIe / bhAvapaDikamaNaM puNa tivihaM tiviheNa neyatvaM // 1265 // mithyAtvapratikramaNaM pratikrAntavyaM varttate, yadAbhogAnAbhogasahasAkArairmidhyAtvaM gatastasya pratikrAntavyamityarthaH, tathA asaMyame pratikramaNaM, asaMyamaH prANAtipAtAdirUpaH pratikrAntavyo varttate // 1264 // saMsArapratikramaNaM caturvidha, ayamarthaHnArakAyuSo ye hetavo mahArambhAdayasteSvAbhogAnAbhogasahasAkArairyadvatitamanyathA vA prarUpitaM tasya pratikrAntavyaM, evaM tiryagnarAmareSvapi, navaraM zubhanarAmarAyuhetubhyo mAyAdyanAsevanAdibhyo na pratikrAntavyaM, bhAvapratikramaNaM [trividhaM ] trividhenaiva netavyaM, ayamarthaH-'micchattAi na gacchai Na ya gacchAvei NANujANeI / jaM maNavaikArahiM taM maNiyaM bhAvapaDikamaNaM // 1 // manasA na gacchati-cintayati yathA zomanaH zAkyAdidharmaH, vAcA nAbhidhatte, kAyena na taiH saha niSprayojanaM saMsarga karoti, tathA ' na ya gacchAvei 'ti manasA na cintayati-kathameSa taccanikAdiH syAt 1, vAcA na pravartayati yathA bauddhAdirbhava, kAyena na bauddhAdInAmarpayati, tathA nAnujAnayati, kazcid bauddhAdiH syAna taM manasA'numodayati, vAcA na suSTu // 64 // N Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Jw.jainelibrary.org Page #117 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / 1184 11 kRtamiti mati, kAyena [na] nakhacchoTikAdi datte, evamasaMyamAdiSvapi vibhASA // 1265 // kaSAyapratikramaNe jJAtamucyatesaMta svargata saGketaM kRtvA ekayuto nAgadevatArAdhanAjjAtaH zreSThigRhe, nAgadatta iti nAma kataM, yauvane dvisaptatikalAkuzalo gandharvakalApriyatvAdgandharvanAgadatto bhaNyate, tataH ma gAruDI jAto bahumitrayuto hiNDati, ito devo rajoharaNAdivinA'vyaktaliGgena catuHsarpakaraNDika AgAt, svajanAdisamakSa muktavAn gaMdhava nAgadatto icchai sappehi khilliuM ihayaM / taM jai kahiMvi khajjai ittha hu doso na kAyavo // 1266 // 'khAdyate' bhakSyate / / 1266 // yathA catasRSvapi dikSu maNDaleSu sthApitAnAM sarpANAM mAhAtmyamasAvakathayat tathA AhataruNadivAyaranayaNo vijjulayAcaMcalaggajIhAlo / ghoramahAvisadADho ukkA iva pajjaliyaroso / 1267 / taruNa divAkaranayano raktAkSaH, vidyullateva caJcalAgrajihvA yasya sa tathA, ulkena - cuDulIva prajvalito roSo yasya // 1267 // Dakko jeNa maNUso kayamakathaM na yANaI subahuyaMpi / addissamANamaccuM kaha ghicchasi taM mahAnAgaM 1 1268 adRzyamAno'yaM karaNDakastho mRtyurvarttate // 1268 // ayaM ca krodhasarpaH krodhasamanvitazca taruNadivAkaranayana eva syAt, ityAdi yojanA jJeyA // | merugirituMgasariso aTThaphaNo jamalajugalajIhAlo / dAhiNapAsaMmi Thio mANeNa viyaTTaI nAgo / / 1269 merugirestuGgAni - ucchritAni taiH saha ucchrita ityarthaH, aSTaphaNaH, jAtyAdIni draSTavyAni yamaM - mRtyuM lAti - lagayatIti kaSAya pratikramaNe nAgadato dAharaNaM ni0 mA0 1266 1269 / / 65 / / Page #118 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aavshykniyuktervcuurnniH| // 66 // yamalA, yamalA-yugmA jihvA yasya sa tathA, dakSiNapAce sthitaH dakSiNadignyAsastu dAkSiNyavata uparodhato mAnapravRtteH, nAgadatto. 'mAnena' hetubhUtena vyAvarttate naagH|| 1269 // dAharaNaM Dako jeNa maNusothaddho na gaNei devraaymvi| taM merupavayanibhaM kaha ghicchasitaM mahAnAgaM ? // 1270 // ni0 gA. __ayaM ca mAnasarpaH // 1270 // 1270salaliyavillahalagaI stthialNchnnphnnNkiapddaagaa| mAyAmaiA nAgI niyaDikavaDavaMcaNAkusalA1271 / / 1273 | salalitA vellahA (halA) gatiryasyAH sA tathA, svastikalAJchanenAGkitA phaNApatAkA yasyAH sA tathA, cchandobhaGgabhayAditthaM pAThaH, nikRtiH-Antaro vikAraH, kapaTa-veSaparAvarttAdiH, AbhyAM yA vazcanA tasyAM kuzalA // 1271 // taM ca si vAlaggAhI aNosahibalo a aparihattho ya / sA ya cirasaMciyavisA gahaNaMmi vaNe vasai nAgI // 1272 // iyamevambhUtA nAgI tvaM ca 'vyAlagrAhI' sarpagrahaNazIlo anauSadhIvalazca aparihatyazvAdakSaH gahane-saGkule banekAryajAle vasati / / 1272 // hohI te viNivAo tIse dAtaraM uvagayassa / apposahimaMtabalo na hu appANaM cigicchihisi||1273/ tvaM alpauSadhimantrabalA, ato naivAtmAnaM cikitsiSyasi // 1273 // iyaM mAyAnAgI / // 66 // For Private Personal Use Only Jiww.jainelibrary.org Jan Education inte Page #119 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukrava cUrNiH / // 67 // nAgadacodAharaNaM ni0 gA. 12741279 uttharamANo savaM mahAlao punnmehnigyoso| uttarapAsaMmi Thio loheNa viTTayai naago|| 1274 // 'uttharamANo 'tti abhimavan 'sarva' vastu, mahAlayA, sarvatrAnivAritvAt , uttaradignyAsastu sarvottaro lobha iti khyApanArthaH, lobhena hetubhUtena vyAvarttate ruSyati vA naagH|| 1274 / / ukko jeNa maNuso hoi mahAsAgaruva duppuuro| taM savavisasamudayaM kaha ghicchasitaM mahAnAgaM // 1275 // gRhIdhyasi tvaM // 1275 // ayaM lobhsrpH|| eete pAvAhI cattAri vi kohmaannmylobhaa|jehi sayA saMtattaM jariyamiva jayaM kalakalei // 1276 // yaiH santaptaM sat jvaritamiva jagat kalakalAyati bhavAbdhau kathayati // 1276 // eehiM jo khajai cauhivi AsIvisahi paavhiN| avasassa narayapaDaNaM Nasthi si AlaMbaNaM kiMci / 1277/ | tasyA'vazasya sato narakapatanaM syAt // 1277 // evamuktvA muktAH, sa daSTaH patitaH mitradattauSadhairna guNaH, tasya svajana: pAdayoH patita ujjIvanAya, devaH prAhaeehiM ahaM khaio cauhivi AsIvIsehi paavhiN| visanigghAyaNaheuM carAmi vivihaM tvokmm|1278 sevAmi selkaannnnsusaannsunnghrrukkhmuulaaii| pAvAhINaM tesiM khaNamavi na uvemi vIsaMbhaM // 1279 // // 67 // Jain Education in For Private Personal Use Only Page #120 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava cUrNiH / // 68 // kAnanAni-davabinAni, 'pApAhInAM' pApasANAM na upaimi vizrammaM / / 1278-1279 // nAgadattoaccAhAro na sahe ainiddheNa visayA uijaMti / jAyAmAyAhAro tapi pakAmaM na icchAmi 128011.dAharaNaM 'atyAhAraH' prabhUtAhAraH, 'viSayAH' zabdAdayaH udIryante, tatazca yAtrAmAtrAhAraH // 1280 // ni0 gA. ussannakayAhAroahavA vigiivivjjiyaahaaro|jN kiMci kayAhAro avujjhiythovmaahaaro||1281|| 1280 1284 'osanna' prAyazo'kRtAhArastiSThAmi, ujjhitadharmastoka AhAro yasya sa tathA // 1281 / / evaMkriyAyuktasya guNAnAhathovAhAro thovabhaNio yajo hoi thovanido y| thovovahiuvagaraNo tassa hudevAvi pnnmNti|1282| __ evaM yadi karoti tata uttiSThati, svajanairmataM, devaH pUrvAbhimukhaH sthitvA bhaNatisiddhenamaMsiUNaM saMsAratthAya jemhaavijaa|vocchaami daMDakiriyaM sabavisanivAraNiM vijaM // 1283 // saMsArasthAzca mahAvaidyA:-kevalicaturdazapUrvadharAdayaH, tAMzca namaskRtya vakSye daNDakriyAM vidyA // 1283 / / sA ceyaMsarvapANAivAyaM paJcakkhAImi aliyavayaNaM ca / sabamadattAdANaM abbaMbha pariggahaM svAhA // 1284 // - pratyAkhyAtyeSa mahAtmeti // 1284 / / evaM bhaNita utthitaH, na zraddadhAti, punaH patitaH, tRtIyavelAyAM mAtrAdi pRSTvA tenaiva samaM calitaH, vanAntaH pUrvamavazravaNAt pratibuddhaH, pratyekabuddho jAtaH, dIrghaparyAyeNa siddhH| uktaM pratikramaNaM, atrAntare'dhyayanazabdArthaH pUrvavat , strAlApakaniSpanne traM // 68 // For Private Personal Use Only VAww.jainelibrary.org Jan Education in Page #121 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakatA niyukteravacUrNiH / karomi bhaMte ! sAmAiaM (sUtraM) pUrvavat cacAri maMgalamAcattAri maMgalaM arihaMtA maMgalaM siddhA maMgalaM sAhU maMgalaM kevalipaNNatto dhammo maMgalaM (sUtra) dIni cattAri loguttamA arihaMtA loguttamA siddhA loguttamA sAhU loguttamA kevalipaNNatto dhammo 11 sUtrANi | loguttamo (sUtraM) cattAri saraNaM pavajAmi arihaMte saraNaM pavajAmi siddhe saraNaM pavajAmi sAhU saraNaM pavajAmi kevalipaNNattaM dhamma saraNaM pavajAmi (sUtra) icchAmi paDikkamiuM jo me devasio aiAro kao kAio vAio mANasio ussutto ummaggo akappo akaraNijjo dujjhAo duviciMtio aNAyAro aNicchiyavo asamaNapAuggo nANe daMsaNe caritte sue sAmAie tiNhaM guttINaM cauNhaM kasAyANaM paMcaNhaM mahatvayANaM chaNhaM jIvaNikAyANaM sattaNDaM piMDesaNANaM aTaNhaM pavayaNamAUNaM navaNhaM baMbhaceraguttINaM dasavihe samaNadhamme samaNANaM jogANaM jaM khaMDiaMjaM virAhiyaM tassa micchAmi dukkaDaM (sUtraM) For Private & Personel Use Only Page #122 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / 1110 || Jain Education In mithyeti - pratikramAmi, atreyaM sUtrasparzikA gAthA paDisiddhANaM karaNe kiccANamakaraNe ya paDikkamaNaM / asaddahaNe ya tahA vivarIyaparUvaNAe ya // 1285 // pratiSiddhAnAmakAlasvAdhyAyAdInAM karaNe, pratikramaNamiti yogaH, kRtyAnAM kAlasvAdhyAyAdInAM / / 1285 // anayA gAthayA yathAyogaM sarvasUtrANyanugantavyAni yathA - sAmAyikasUtre pratiSiddhau rAgadveSau tayoH karaNe, kRtyastu tanigrahastasyAkaraNe, sAmAyikaM mokSaheturityazraddhAne, asamabhAvalakSaNaM sAmAyikamiti viparItaprarUpaNAyAM ca pratikramaNaM, evaM maGgalAdisUtreSvapyAyojyaM, [ samAptA ] pratikramaNaniryuktyavacUNiH // paDikkamAmi cauhiM jhANehiM-aheNaM jhANeNaM ruddeNaM jhANeNaM dhammeNaM jhANeNaM sukkeNaM jhANeNaM (sUtram) eSAmartho dhyAnazatakAdavaseyaH, asya ca zAkhAntaratvAnnamaskAramAdAvAha vIraM sukajhANaggidaka mighaNaM paNamiUNaM / joIsaraM saraNaM jhANajjhayaNaM pavakkhAmi // 1 // jaM thiramajjhavasANaM taM jhANaM jaM calaM tayaM citaM / taM hojja bhAvaNA vA aNupedA vA ahava ciMtA // 2 // yat sthiramadhyavasAnaM taddhyAnaM, yattu calaM taccitaM, taccittaM bhavedbhAvanA dhyAnAmyAsakriyA, anuprekSA anu-pazcAdbhAve prekSaNaM prekSA, sA ca smRtidhyAnAd bhraSTasya cittaceSTetyarthaH, athavA cintA yoktaprakAradvayarahitA cintA-manazreSTA sA cintA || 2 || dhyAnalakSaNamuktvA dhyAnameva kAlasvAmibhyAmAha - pratikramaNasUtra sparzi kAgAthA ni0 gA0 1285 dhyAnazatakaM gA0 1-2 || 190 || Page #123 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH nibndh gA03-6 // 71 // aMtomuttamettaM cittAvatthANamegavatthumi / chaumatthANaM jhANaM joganiroho jiNANaM tu // 3 // antarmuhartakAlaM cittAvasthAnamekasmin vastuni yattad chadmasthAnAM dhyAna, yoganirodha eva jinAnAM kevalinAM dhyAnaM, na tu cittAvasthAnaM, cittasyaivA'bhAvAt , etduprissttaavkssyaamH|| 3 // chaasthAnAmantarmuhartAtparato yatsyAttadAha aMtomuhuttaparao ciMtA jhANaMtaraM va hojAhiM / suciraMpi hoja bahuvatthusaMkame jhANasaMtANo // 4 // minamuhUrtAcaM cintA prAguktasvarUpA dhyAnAntaraM vA mavedbhAvanAnuprekSAtmakaM cetaH, suciramapi kAlaM maved bahuvastusaGkame dhyAnasantAno dhyAnapravAhaH, bahuvastUni cAtmagatAni manaHprabhRtIni, paragatAni dravyAdIni, teSu saGkramaH saJcaraNaM // 4 // itthaM dhyAnasya sAmAnyena lakSaNamuktvA vizeSata Aha bhaTTa rudaM dhamma sukaM jhANAi tattha aMtAI / nibANasAhaNAI bhavakAraNamaTTarudAI // 5 // ArcacyAnaM caturdA, tatrAcaM medamAha_amaNuNNANaM sahAivisayavasthUNa dosamailassa / dhaNi viogaciMtaNamasaMpogANusaraNaM ca // 6 // amanojAnAM [zabdAdayaH] viSayA indriyagocarA [vA] vastUni ca teSAM zandAdiviSayavastUnAM samprAptAnAM satAM, 'paNiya' atyartha viyogacintanaM-kathamebhirviyogaH syAta, anena varcamAnakAlagrahaH, tathA sati viyoge'samprayogAnusmaraNaM, kathamemiH saha sadaiva samprayomAbhAvaH, anenAnAgatakAlagrahaH, candAt pUrvakAlamapi viyuktAsamprayuktayorvahumatatvenAtItakAlAhaH, kiMviziSTasya sata idaM viyogacintanAdi, dvessmlinsy-tdaakraantmrjntoH||6|| dvitIyamAha Jain Education Interest For Private & Personel Use Only Page #124 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 72 // Jain Education Intern taha sUlasIsarogAiveyaNAe va (vi) jogapaNihANaM / tadasaMpaogaciMtA tappaDiyArAulamaNassa || 7 || tathAstyarthameva, zUlazirorogAdivedanAyA viyogapraNidhAnaM, viyoge dRDhAdhyavasAya iti varttamAnagrahaH, ' tadasamprayogacintA ' tasyAH - vedanAyAH kathaJcidabhAve sati asamprayogacintA, kathaM mamAnayA''yatyAM samprayogo na syAditi, cintAdhyAnaM ityanAgatakAlagrahaH, pUrvavadatIta graho'pi jJeyaH, tatpratIkAre - vedanApratIkAre cikitsAyAmAkulaM vyagraM mano yasya sa tathAvidhastasya, viyogapraNidhAnAdyArttadhyAnaM // 7 // tRtIyamAha idvANaM visayAINa veyaNAya rAgaracassa / aviyoga'jjhavasANaM taha saMjogAbhilAso ya // 8 // ' iSTAnAM ' manojJAnAM viSayAdInAM AdizabdAdvastugrahaH, tathA vedanAyAzceSTAyA aviyogAdhyavasAnamiti varttamAnagrahaH, tathA dhaNiyaM saMyogAbhilASazcAyatyAM ityanAgatagrahaH, rAgo'bhiSvaGgastena raktasya jantoH // 8 // caturthamAha deviMdacakavattiNAI guNariddhipatthaNamaIyaM / ahamaM niyANacitaNamaNNA NANugayamaccataM // 9 // devendra cakravadInAM guNarddhayaH, tatra guNAH- surUpAdayaH, Rddhistu vibhUtiH, tatprArthanAtmakaM tadadhamaM - jaghanyaM nidAnacintanaM, ahamanena tapastyAgAdinA devendraH syAmityAdirUpaM, yasAdajJAnAnugatamatyantaM, nAjJAnino vihAya sAMsArikasukheSvanyeSAmabhilASaH // 9 // eyaMcavihaM rAgaddosa mohaMkiyassa jIvassa / aTTajjhANaM saMsAravaddhaNaM tiriyagaimUlaM // 10 // saMsAravarddhanamoghataH, tiryaggatimUlaM vizeSataH || 10 || Aha- sAdhorapi zUlAdyabhibhUtasyA'samAdhAnAttatpratIkArakaraNe ca dhyAnazatakaM mA0 : 7-10 // 72 // Page #125 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuktevacUrNiH / // 73 // Jain Education Inte tadviprayogapraNidhAnApatteH, tathA tapaHsaMyamAsevane ca sAMsArikaduHkhaviyogapraNidhAnAdArttadhyAnaprAptiH, atrocyate, rAgAdivazavarttinaH syAdeva, na punaranyasya ityAha ca majjhatthassa u muNiNo sakammapariNAmajaNiyameyaMti / vatthusvabhAvacitaNaparassa sammaM satassa // 11 // svakarma pariNAmajanitametat - zUlAdi, ityevaM vastusvabhAvacintanaparasya samyaksahamAnasya sataH kuto'samAdhAnam 1 api tu dharmyamanidAnaM // 11 // kuNao va pasatthAlaMbaNassa paDiyAramappasAvajjaM / tavasaMjamapaDiyAraM ca sevao dhammamaNiyANaM // 12 // kurvato vA prazastAlambanasya pratikAramalpasAvadyaM, alpazabdo'bhAvavacanaH stokavacano vA, dharmyamanidAnameva, tathA tapaHsaMyamAveva pratikAraH sAMsArikaduHkhAnAmiti gamyate, taM ca sevamAnasya ' dharmyaM ' dharmadhyAnameva, anidAnamiti kriyAvizeSaNaM, devendrAdinidAnarahitaM / / 12 / Aha-kathamArca saMsArabarddhanaM 1, ucyate rAgo doso moho ya jeNa saMsAraheyavo bhaNiyA / ahaMmi ya te tiSNivi to taM saMsAratarubIyaM // 13 // atha ArttadhyAyino lezyA Aha kAvoyanI kAlAlessAo NAisakiliTThAo / aTTajjhANovagayassa kammapariNAmaNiAo // 14 // 'nAtisaMkliSTAH' raudradhyAnalezyApekSayA nAtyazubhAnubhAvAH syuH || 14 || ArttadhyAyino liGgAnyAhatassa kaMdaNa soyaNaparidevaNatADaNAI liMgAI / iTThANiGkaviogA viyoga viyaNAnimittAI // 15 // dhyAna zatakaM gA0 11-15 // 73 // w.jainelibrary.org Page #126 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazya niryukterava- cuurnniH| dhyAnazatakaM nimittAni vedanA vibhaIo / patthei ta // 74 // 16-19 thA prazaMsati savisma tasyAcyAyinaH AkrandanaM mahatA zabdena rodanaM, zocanaM tvazrupUrNanayanasya dainyaM, paridevanaM kliSTabhASaNaM tADanaM-uraHziraHkuTTanakezaluzcanAdi, etAni 'liGgAni' cihnAni, amUni ca iSTAniSTaviyogAviyogavedanAnimicAni, iSTaviyoganimicAni tathAniSTAviyoganimittAni vedanAnimittAni ca // 15 // kizcAnyat nidai ya niyakayAiM pasaMsai savimhao vibhUIo / patthei tAsu rajaha tayajaNaparAyaNo hoi // 16 // nindati nijakRtAni alpaphalaviphalAni karmazilpakalAvANijyAdIni, tathA prazaMsati savismayo vibhRtIH parasampadaH, tathA prArthayate paravibhUtIH, tAsu prAptAsu, tadarjanaparAyaNaH syAt-tatazcaivambhUto'pyAdhyAyI // 16 // kiJca saddAivisayagiddho saddhammaparammuho pamAyaparo / jiNamayamaNavekkhaMto vaTTai adbhRmi jhANaMmi // 17 // jinamataM-AgamarUpaM, tadanapekSamANaH // 17 // ArtadhyAnaM yadanugataM yadanaheM ca syAttadAha tadavirayadesavirayA pamAyaparasaMjayANugaM jhANaM / savapamAyamUlaM vajeyavvaM jaijaNeNaM // 18 // | tat ArtadhyAnaM aviratAH-mithyAdRSTayaH samyagdRSTayazca, dezaviratA:-zrAvakAH, pramAdaparasaMyatAstAnanugacchatIti, naivApramattasaMyatAnAmiti bhAvaH, yatijanena zrAddhajanena ca // 18 // atha raudraM caturdhA-hiMsAnubandhi 1 mRSAnubandhi 2 steyAnubandhi 3 viSayasaMrakSaNAnubandhi ca 4, tatrAdyamAha. sattavahavehabaMdhaNaDahaNakaNamAraNAipaNihANaM / mahakohaggahapatthaM nigghiNamaNaso'hamavivAgaM // 19 // sattvA:-pazcendriyAsteSAM vadhaH-karakazalatAdibhiH tADanaM, vedhaH-ArAdibhiH, bandhanaM rajjvAdibhiH, dahanaM ulmukAdibhiH, // 74 // For Private Personal Use Only Jww.jainelibrary.org Jan Education Page #127 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 75 // Jain Education Interna aGkanaM - lAJchanaM zvazRgAlacaraNAdibhiH, mAraNaM-prANaviyojanamasizacyAdibhiH, AdizabdAdAgADhaparitApanAdigrahaH, eteSu praNidhAnaM - akurvato'pi karaNaM prati dRDhAdhyavasAnaM, raudra dhyAnaM, atikrodhagrahagrastaM, krodhagrahaNAcca mAnAdayo'pi gRhyante, nirghRNamanasaH sataH, adhamo narakAdiprAptilakSaNo vipAko yasya tattathAvidhaM // 19 // dvitIyamAha pisUNA sabhAsambhUyabhUyadhAyAivayaNapaNihANaM / mAyAviNo'saMghaNa parassa pacchannapAvassa // 20 // pizunamaniSTasUcakaM, asabhyaM jakAramakArAdi, asadbhUtaM tridhA abhUtodbhAvanaM sarvagata AtmetyAdi 1, bhUtanivo nAstyAtmetyAdi 2, gAmazvamityAdi bruvato'rthAntarAbhidhaM 3, bhUtaghAtAdi chindvi bhindvi vyApAdayetyAdi, tatra pizunAdi - vacaneSvapravarttamAnasyApi pravRttiM prati praNidhAnaM raudradhyAnaM, mAyAvino vaNijAde, tathA'tisandhAnaparasya - paravaJcanApravRttasya, tathA ' pracchannapApasya ' kUTaprayogakAriNaH // 20 // tRtIyamAha - taha tivvako lohAulassa bhUovaghAyaNamaNajjaM / paradavvaharaNacittaM paraloyAvAya niravekkhaM // 21 // tIvrakrodhalobhAkulasya jantoH, bhUtAnAmupahananaM bhUtopahananaM, anArya, paradravyaharaNacittaM, raudradhyAnaM // 21 // caturthamAha saddAivisayasAhaNaghaNasArakkhaNaparAyaNamaNidvaM / savAbhisaMkaNa parovaghAyakalusAulaM cittaM // 22 // zabdAdayazca te viSayAzca te, sAdhanaM kAraNaM, tacca taddhanaM ca tatsaMrakSaNe parAyaNaM, tathA'niSTaM satAM, sarveSAmabhizaGkanenana vidmaH kaH kiM kariSyatItyAdilakSaNena, tasmAtsarveSAmupaghAtaH zreyAnityevaM paropavAtena ca, tathA kaluSA:- kapAyAstairAkulaMvyAptaM yattathA cittaM tat raudradhyAnaM // 22 // dhyAna zatakaM gA0 20-22 / / 75 / / jainelibrary.org Page #128 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaniyuktaravacUrNiH / dhyAnazatakaM gA. 23-27 // 76 // iya karaNakAraNANumaivisayamaNuciMtaNaM caummeyaM / avirayadesAsaMjayajaNamaNasaMseviyamahaNaM // 23 // evaM karaNaM svayameva, kAraNamanyaiH, kRtAnumodanamanumatiretA eva viSayo yasya tatkaraNakAraNAnumativiSayaM, 'anucintanaM' paryAlocanaM, 'caturbhedaM' hiMsAnubandhyAdi, raudradhyAnaM, aviratAH samyagdRSTayaH, itare ca dezasaMyatAH zrAvakAsta eva janAsteSAM manAMsi taiH saMsevitaM, adhanyamazreyaskaraNaM // 23 // evaM cauvihaM rAgadosamohAulassa jIvassa / roddajjhANaM saMsAravaddhaNaM nasyagaimUlaM // 24 // kAvoyanIlakAlA lesAbho tivasaMkiliTThAo / roddajjhANovagayassa kammapariNAmajaNiyAo // 25 // tIvrasakliSTAH // 24-25 // liMgAI tassa ussaNNabahulanANAvihAmaraNadosA / tesi ciya hiMsAisu bAhirakaraNovauttassa // 26 // 'tasya ' raudradhyAyinaH, doSazabdaH pratyekaM yojyaH, tato hiMsAnubandhyAdInAmanyatarasmin pravarttamAna utsannamanuparataM bAhulyena pravarttata ityutsannadoSaH, sarveSvapi caivaM pravarttata iti bahuladoSaH, nAnAvidheSu tvaktakSaNanayanotkhananAdiSu hiMsAdhupAyeSu asadapyevaM pravartata iti nAnAvidhaH doSaH, mahadApadgato ['pi svataH mahadApadgate ]'pi ca pare AmaraNAdasaJjAtAnutApa ityAmaraNadoSaH, teSveva hiMsAdiSu hiMsAnubandhyAdiSu bAhyakaraNopayuktasya sata utsanAdidoSaliGgAni, bAhyakaraNazabdeneha vAkAyau gRhyete, tatazca tAbhyAmapi tIvra upayuktasya // 26 // kizca paravasaNaM ahiNaMdada niravekkho niddao nirnnutaavo| harisijaha kayapAvo roijjhANovagayacitto // 27 // // 76 // Jain Education Inter For Private Personel Use Only jainelibrary.org Page #129 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhyAna Avazyakaniyukterava cUrNiH / zatakaM gA. 28-32 // 77 // abhinandati-bahu manyate, tathA nirpekssH-ihaanymvikaapaayrhitH||27|| atha dharmadhyAnAbhidhitsayA dvAragAthAdvayamAha jhANassa bhAvaNAo desaM kAlaM tahA''saNavisesa / AlaMbaNaM kama jhAiyavayaM je ya jhAyAro // 28 / / tatto'NuppehAo lessA liMgaM phalaM ca nAUNaM / dhammaM jhAija muNI taggayajogo tao sukaM // 29 // mAvanAH jJAnAdyAH jJAtveti yogaH, 'AlambanaM ' vAcanAdi, 'krama' manonirodhAdi, dhyAtavyamAnAdi // 28 // anuprekSA' dhyAnoparamakAlabhAvinyo'nityatvAdyAlocanarUpAH, tatkRtayogaH-dharmadhyAnakRtAbhyAsaH // 29 // puvakayabbhAso bhAvaNAhi jhANassa joggayamuvei / tAo ya nANadaMsaNacarittaveraggajaNiyAo // 30 // pUrva-dhyAnAt kRto'bhyAsaH-AsevanAlakSaNo yena sa tathAvidhaH, bhAvanAbhiH / / 30 // NANe NiccanmAso kuNai maNodhAraNaM visuddhiM ca / nANaguNamuNiyasAro to jhAi suniJcalamaIo // 31 // bAne zrutajJAne, nityaM-sadA, abhyAsA-AsevanAlakSaNaH, karoti, manaso dhAraNam-azubhavyApAranirodhenAvasthAnaM, | tathA vizuddhiM ca sUtrArthayoH, cazabdAvanirvedaM ca, evaM jJAnaguNena jJAnamAhAtmyena jJAtaH sAro vizvasya yena sa tathAvidhaH, sunizcalA-samyagajJAnato'nyathApravRttikamparahitA matiryasya sa tathAvidhaH // 31 // saMkAidosarahio pasamajjAiguNagaNoveo / hoi asamUDhamaNo daMsaNasuddhIe jhANaMmi // 32 // . prazamAdinA sthairyAdinA ca guNagaNenopetaH prazamasthairyAdiguNopetaH, itthambhUtaH syAdasammUDhamanAstatvAntare'bhrAntacittaH // 32 // // 7 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only PAw.jainelibrary.org Page #130 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyakaniyuktaravacarNiH / dhyAnazatakaM gA. 33-37 // 78 // navakammANAyANaM porANaviNijjaraM subhAyANaM / cArittabhAvaNAe jhANamayatteNa ya samei // 33 // cAritramAvanayA-sarvasAvadyayoganivRttirUpakriyAbhyAsena, dhyAnaM navakarmAnAdAnAdi cAyanena sameti-prApnoti // 33 // suvidiyajagassabhAvo nissaMgo ninmao nirAso ya / veraggabhAviyamaNo jhANaMmi suniccalo hoha // 34 // nirAzaMsazca ihaparalokAzAmuktaH, cazabdAtkrodhAdirahitazca // 34 // dezadviAra]mAha niccaM ciya juvaipasunapuMsagakusIlavajiyaM jaiNo / ThANaM viyaNaM bhaNiyaM visesao jhANakAlaMmi // 35 // nityameva, na kevalaM dhyAnakAle, kuzIlA:-takArAdayaH, sthAnaM yuvatyAdivyatiriktazeSajanApekSayA vigatajanaM vijanaM // 35 // thirakayajogANaM puNa muNINa jhANe sunizcalamaNANaM / gAmaMmi jaNAiNNe suNNe raNNe va Na viseso // 36 // sthirA:-saMhananadhRtibhyAM balavantaH, kRtAH-abhyastAH yogA:-jJAnAdibhAvanAdivyApArA yaiste sthirakRtayogAsteSAM, grAme janAkIrNe zUnye'raNye vA // 36 // to nattha samAhANaM hoja maNovayaNakAyajogANaM / mUovaroharahio so deso jhAyamANassa // 37 // Aha-vAkAyayogasamAdhAnamatra kopayujyate ?, ucyate, tatsamAdhAna manoyogopakAraka, dhyAnamapi tadAtmakaM syAdeva, yathA-' evaMvihA girA me vattavA erisi na vattavA / isa veAliavakassa bhAsao vAiaM jhANaM // 1 // ' tathA-'susamAhiakarapAyassa akaje kAraNami jayaNAe / kiriAkaraNaM jaM taM kAiajhANaM bhave jaiNo ||2||'bhRtopghaatrhitaa, bhUtAnipRthivyAdIni uparodhaH tatsaMghaTTanAdilakSaNastena rahitaH yaH, tathA anRtAdattAdAnamaithunaparigrahAdyuparodharahitazca sa dezo / / 78 // Jain Education intedita For Private & Personel Use Only ilaw.jainelibrary.org Page #131 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhyAna bAvazyaka niyuktarava cUrNiH / zataka gA0 38-42 dhyAyata ucitaH // 37 // ____kAlo'vi so ciya jahiM jogasamAhANamuttamaM lahaha / na ya divasanisAvelAiniyamaNaM jhAiNo bhaNiyaM // 38 // kAlo'pi sa eva dhyaanocitH|| 38 // AsanamAha jacciya dehAvasthA jiyA Na jhANovarohiNI hoi / jhAijjA tadavattho Thio nisaNNo nivaNNo vA // 39 // yaiva dehAvasthA niSaNNAdirUpA jitA'bhyastA tathAnuSThIyamAnA, na dhyAnoparodhinI syAt nAdhikRtadharmadhyAnapIDAkArI syAt , ' sthitaH' kAyotsargeNa ISantratAdinA, niSannaH upaviSTo vIrAsanAdinA, nirvitraH zayito daNDAyatAdinA, vaa| vikalpArthe // 39 // Aha-kiM dezakAlA[sanA ]nAmaniyamaH 1, ucyate sabAsu vaTTamANA muNao jaM desakAlaceTThAsu / varakevalAilAmaM pattA bahuso samiyapAvA // 40 // sarvAsu dezakAlaceSTAsu, ceSTA-dehAvasthA, vartamAnA munayo 'yadyasmAtkAraNAt pradhAna kevalAdilAbha prAptAH, IN AdemanaHparyAyAdigrahaH, kevalavarja bahuzo'nekazaH, zamitapApAH santaH // 40 // to desakAlacedvAniyamo jhANassa natthi samayami / jogANa samAhANaM jaha hoi tahA [pa]yaiyatvaM // 11 // tasmAd // 41 / / AlambanadvAramAha AlaMbaNAI vAyaNapucchaNapariyaTTaNANuciMtAo / sAmAiyAiyAI saddhammAvassayAI ca // 42 // vAcanA-vineyAya strArthadAnaM, zaGkite sUtrAdau gurupracchanaM praznaH, parAvarttanaM pUrvAdhItasyaiva sUtrAderamyAsakaraNaM, anuprekSA // 79 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only View.jainelibrary.org Page #132 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhyAna zatakaM Avazyaka- niyuktarava- cUrNiH / // 8 // gA0 43-45 manasaivAvismaraNAdinimittaM sUtrAnusmaraNaM, etAni zrutadharmAnugatAni vartante, tathA sAmAyikAdIni saddharmAvazyakAni ca, amani caraNadharmAnugatAni, sAmAyikaM pratItaM AdizabdAta mukhavatrikApratyupekSaNAdisAmAcArIparigrahaH, santi ca tAni cAritradharmAvazyakAdIni ceti vigrahaH, AvazyakAni-niyamataH karaNIyAni // 42 // visamaMmi samArohai daDhadavAlavaNo jahA puriso / suttAikayAlaMbo taha jhANavaraM samAruhaha // 43 // dRDhadravyaM rajjAdi // 43 / / kramaM dharmasya, lAghavArtha zuklasya cAha jhANapaDivattikamo hoi mnnojognigghaaiio| bhavakAle kevaliNo sesANa jahAsamAhIe // 44 // dhyAnasya pratipattikramaH paripATI, pUrva manonigrahastato vAgUnigrahastataH kAyayoganigrahaH, ayaM kramaH bhavakAle zailezyavasthAntargatakevalinaH, zukla evAyaM kramaH, zeSasya dharmadhyAnapratipatturyathAsamAdhinA yathaiva svAsthyaM syAttathaiva pratipattiH // 44 // dhyAtavyaM caturdhA-AjJApAyavipAkasaMsthAnavicaya medAta , tadevAha-'ANA.' iyaM gAthAnyakarta kI / / tatrAthamAha ___ suniUNamaNAiNihaNaM bhUyahiyaM bhUyabhAvaNamahagdhaM / amiyamajiyaM mahatthaM hANubhAvaM mahAvisayaM // 45 // sunaipuNyaM ca sUkSmadravyAdyupadarzakatvAttathA matyAdipratipAdakatvAcca, anAdyanidhanAM dravyArthAdezAt , bhUtahitAM, bhUtAH | prANinasteSAM hitAM pathyAM ' so jIvA na haMtavA' ityAdi- 'bhUtabhAvanAM' bhUtaM-satyaM mAvyate'nayeti bhUtabhAvanA-anekAntaparicchedAtmikA, bhUtAnAM vA savAnAM cilAtIputrAdInAmiva bhAvanA-vAsanA yasyAH sA tathA tAM, anAmavidyamAnamUlyAM, 1 iyaM gAthA kvApi na landhA ato na darzitA / // 8 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Nir.jainelibrary.org Page #133 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhyAna Avazyakaniryukterava cUrNiH / // 81 // AG zatakaM gA. 46-47 S athavA RNaghnAM-karmaghnAM, aniya(ami)tAmaparimitArthAM, yathA-' sabanaINaM jA huja vAlua savvuddahINa jaM udayaM / ittovi aNaMtaguNo attho ikkassa suttassa // 1 // ' amRtAM vA'mRtopamA mRSTAM pathyA vA, yathA-' jiNavayaNamoagassa u rattiM va diA ya khajamANassa / titviM buho na vaccai sahassovagUDhassa // 1 // ' tathA-naranisyatiriasuragaNasaMsAriasabadukkharogANaM / jiNavayaNamegamosahamapavaggaduhakkhayaphalayaM // 2 // ' amRtAM sajIvAM vA, upapattikSamatvena, ajitAM zeSapravacanAjJAbhiraparAjitA, yathA-'jIvAivatthuciMtaNakosallaguNeNa'NaNNasariseNaM / sesavayaNehiM ajiaM jiNiMdavayaNaM mahAvisayaM // 1 // ' mahArthAM, pUrvAparAvirodhitvAdanuyogadvArAtmakatvAcayagatvAca, yadvA mahaH pUjA tatra tiSThatIti mahasthA[ tAM,] yathA-' sabasurAsuramANusajoisavaMtarasupUi NANaM / jeNeha gaNaharANaM chuhaMti cunne suriMdAvi // 1 // ' mahAn-pradhAnaH sambhU(prabhU )to vA'nubhAvaH-sAmarthyAdilakSaNo yasyAH sA tathA tAM, pradhAnatvaM caturdazapUrvavidaH labdhisampannatvAta , prabhUtatvaM ca [prabhUtakAryakaraNAd, uktaM ca-] 'pahU NaM cauddasaputrI ghaDAo ghaDasahassaM karittae' ityAdi, paratra yathA-' uvavAolaMtagaMmi caudasapubIssa hoi u jahanno / ukkoso sabaDhe siddhigamo vA akammassa // 1 // ' mahAviSayAM, sarvadravya(byAdi)viSayatvAt // 45 // jhAijjA niravajaM jiNANamANaM jagappaIvANaM / aNiuNajaNaduNNeyaM nayabhaMgapamANagamagahaNaM // 46 // 'AjJAM' vacanalakSaNAM, nayA naigamAdayastathA bhaGgA maGgakAH, pramANAni-dravyAdIni, gamAzcaturviMzatidaNDakAdayaH kiJcidvisadRzAH sUtramArgA vA, tairgahanA tAM // 46 // tatya ya maidobbaleNaM tabihAyariyavirahao vAvi / NeyagahaNattaNeNa ya NANAvaraNodaeNaM ca / / 47 // in Education Inte For Private Personel Use Only anw.jainelibrary.org Page #134 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuke - cUrNiH / // 82 // Jain Education Inte ' tatra ' tasyAmAjJAyAM matidaurbalyena buddheH samyagarthAnavadhAraNena, jJeyaM-dharmAstikAyAdi, tadgahanatvena ca // 47 // UdAharaNa saMbhave ya sai suTTu naM na bujjhejA / savvaNumayamavita tahAvi taM citae maimaM // 48 // kazcana padArtha prati hetUdAharaNAsambhavaH tasmin sati, tatra hetuH kArako vyaJjakaca, udAharaNaM caritakalpita bhedaM, tathApi tadabodhakAraNe satyanadhagacchannapi ' tat ' - mataM cintayenmatimAn // 48 // aNuvaka parANuggaparAyaNA jaM jiNA jagappavarA / jiyarAgadosamohA ya NaNNahAvAdiNo teNaM // 49 // rAgo'bhiSvaGgo dveSo'prItirmoho'jJAnaM // 49 // dvitIyamAha rAgaddosa kasAyA savAdikiriyAsu vaTTamANANaM / ihaparaloyAvAo jhAijjA vajjaparivajjI // 50 // rAgadveSa kaSAyAzravAdikriyAsu varttamAnAnAmihaparalokApAyAn dhyAyedvarNyaparivarjI, varjyamakRtyaM tatparivarjI - apramattaH, yathA - ' rAgaH sampadyamAno'pi duHkhado duSTagocaraH / mahAvyAdhyabhibhUtasya a(ku) pathyAnnAbhilASavat // 1 // dveSaH sampadyamAno'pi tApayatyeva dehinaM / koTarastho jvalannAzu dAvAnala iva drumaM // 2 // ' tathA ' dRSTayAdimedabhinnasya rAgasyAmuSmikaM phalaM / dIrghaH saMsAra evoktaH sarvajJaiH sarvadarzabhiH || 3 || dosAnalasaMtato ihaloe caiva dukkhio jiivo| paralogaMmi a pAvo pAvai nizyAnalaM tato // 4 // micchattamohiamaI jIvo ihaloga eva dukkhAI / nizovamAI pAvo pAvar3a pasamAiguNahINo // 5 // ajJAnaM khalu kaSTaM krodhAdibhyo'pi sarvapApebhyaH / artha hitamahitaM vA na vetti yenAvRto lokaH / / 6 / / jIvA pAviti iha pANavAdaviraIe pAtrAe / niasuaghAyaNamAI dose jaNagarahie pAvA || 7 || para logaMmivi evaM AsavakiriAhiM ajie dhyAna zatakaM [9] gA0 48-50 11 11 63 11 Page #135 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / 11 23 11 Jain Education Inte kamme | jIvANaM ciramavAyA 'nirayAigaIbhamaMtANaM // 8 // kiriyAsu vaTTamANA kAigamAIsu dukkhiA jIvA / iha caiva ya para loge saMsArapavaDDagA bhaNiyA / / 9 / / ' evaM rAgAdikriyAsu varttamAnAnAmapAyAn dhyAyet // 50 // tRtIyamAha - ipiesANubhAvabhinnaM suhAsuhavihataM / jogANubhAvajaNiyaM kammavivAgaM vicitejA // 51 // prakRtyAdibhedabhinnaM, zubhAzubhavibhaktaM, yogAnubhAva janitaM yogA manovacanakAyAH, anubhAvo jIvaguNa eva, sa ca mithyAtvAviratipramAdakaSAyAstairjanitaM // 51 // caturthamAha jiNa de siyAi~ lakkhaNa saMThANAsaNavihANamANAI / ucpAyaTTibhaMgAipajjavA je ya davANaM // 52 // jinadezitAni lakSaNasaMsthAnAsanavidhAnamAnAni vicintayediti vakSyati SaSThayAM gAthAyAM dravyANAmiti pratipadamA yojyaM, tatra lakSaNaM dharmAstikAyAdidravyANAM gatyAdi, tathA saMsthAnaM parimaNDalAdyajIvAnAM jIvazarIrANAM ca samacaturasrAdi, kAlasya manuSyakSetrAkatiH, sUryAdikriyA'bhivyaGgyo hi kAlaH kila manuSyakSetra eva varttate, ato ya evAsyAkAraH sa eva kAlasyopacArato vijJeyaH, dharmAdharmmayorapi lokakSetrApekSayA bhAvanIyaM tathA AsanAni - AdhAralakSaNAni dharmAstikAyAdInAM lokAzAdIni svasvarUpANi vA, tathA vidhAnAni dharmAdInAM yathA - ' dhammasthikA dhammatthikAyassa dekhe dhammathikA pase' ityAdi, tathA mAnAni dharmAdInAmevAtmIyAni, tathA utpAdasthitibhaGgAdiparyAyA ye ca dravyANAMdharmAstikAyAdInAM tAn vicintayet tatra dharmAstikAyo vivakSitasamayasambandharUpApekSayotpadyate, tadanantarAtItasamayasambandharUpApekSayA tu vinazyati, dharmAstikAyadravyAtmanA tu nityaH, AdizabdAda gurulaghvAdiparyAyaparigrahaH / / 52 / / dhyAna zatakaM gA0 51-52 // 83 // ww.jainelibrary.org Page #136 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava cUrNiH / // 84 // gA0 paMcatthikAyamaiyaM logamaNAiNihaNaM jiNakkhAyaM / NAmAimeyavihiyaM tivihamaholoyameyAI / / 53 // dhyAnapazcAstikAyamayaM, astikAyA:-dharmAstikAyAdayasteSAM cedaM svarUpaM-'jIvAnAM pudgalAnAM ca gatyupagrahakAraNaM / dharmA- zatakaM stikAyo jJAnasya dIpazcakSuSmato yathA // 1 // jIvAnAM pudgalAnAM ca sthityupaSTammakAraNaM / adharmaH puruSasyeva tiSThAsoravanissamA (nirythaa)||2|| jIvAnAM pudgalAnAM ca dhrmaadhrmaastikaayyoH| badarANAM ghaTo yadadAkAzamavakAzadaM // 3 // 53-54 jJAnAtmA sarvabhAvajJo moktA kartA ca karmaNAM / nAnAsaMsArimuktAkhyo jIvaH prokto jinAgame // 4 // sparzarasagandhavarNazabdamRrcasvabhAvakAH / saGghAtamedaniSpannAH pudgalA jinadezitAH // 5 // ' jinAkhyAtamityAdarakhyApanArthatvAnna punarukta, uktaM ca-'anuvAdAdaracIpsAbhRzArthaviniyogahetvasUyAsu / ISatsambhramavismayagaNanAsmaraNeSvapunaruktam // 1 // ' tathA nAmAdibhedaminnaM ' nAma ThavaNA davie khitte kAle bhave a bhAve a | pajavalogo a tahA aTThaviho loganikkhevo // 1 // ' arthaH pUrvavat , kSetralokamadhikRtyAha-trividhamadholokAdibhedaM // 53 / / tasminneva kSetraloke idaM vicintayet khiivalayadIvasAgaranarayavimANabhavaNAisaMThANaM / vomAipaihANaM niyayaM logaTTiivihANaM // 54 // kSitayo dharmAdyA ISatprAgbhArAvasAnA aSTau bhUmayaH, valayAni-nodadhidhanavAtAtmakAni dharmAdisaptapRthivIparikSepINyekaviMzatiH, dvIpAH sAgarAzcAsaGkhyeyayA:, nirayA:-sImantakAdyA, vimAnAni-jyotiSkAdisambandhIni, mavanAniasurAdidazanikAyasambandhIni, AdizabdAdasakhyeyavyantaranagaraparigrahaH, eteSAM saMsthAnaM vicintayet , tathA vyoma-AkAzaM, AdizabdAdvAyvAdiparigrahaH, vyomAdau pratiSThAnamasyeti tattathA, lokasthitividhAna, vidhAnaM prakAraH, lokasya sthitimaryAdA IN // 84 // anuvAdAdaravAyAtibhedaniSpannAH punalA ninAsaMsArimuktAkhyo jIvA badarANAM ghaTo yadApuruSa Jain Education Inter For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #137 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN niyukterava dhyAnazataka gA0 55-60 cuurnni| tadvidhAnaM, 'niyataM ' nitya zAsvataM cintayet // 54 // uvaogalakkhaNamaNAinihaNamatthaMtaraM sarIrAmao / jIvamarUviM kAriM bhoyaM ca sayassa kammassa // 55 // arthAntaraM pRthagbhUtaM zarIrAta-zarIrebhyaH // 55 // tassa ya sakammajaNiyaM jammAijalaM kasAyapAyAlaM / vasaNasayasAvayamaNaM mohAvattaM mahAbhImaM // 56 / / 'tasya ca' jIvasya svakarmAjanitaM, saMsArasAgaramiti vakSyati, vyasanazatazvApadavantaM, vyasanAni-duHkhAni yUtAdIni vA 56 / aNNANamArueriyasaMjogavijogavIisaMtANaM / saMsArasAgaramaNorapAramasuhaM viciMtenA / / 57 // tassa ya saMtaraNasahaM sammadaMsaNasubaMdhaNamaNagdhaM / NANamayakaNNadhAra cArittamayaM mahApoyaM // 58 // ajJAnamAruteneritaH-preritaH, saMyogaviyogavIcisantAno yasmin sa tathA taM // 57 // anapaM, jJAnamayaH karNadhAra:niryAmakavizeSo yasmin sa tathA naM, cAritrAtmakaM mahApotaM vicintayet / / 58 // saMvarakayanicchidaM tavapavaNAiddhajaiNataravegaM / veramgamaggapaDiyaM visotiyAvIinikkhobhaM // 59 // saMvareNa kRtaM nizchidraM, tapaHpavanenA''viddhA-preritaH javanatara:-zIghrataro vego yasya sa tathA taM, vairAgyamArge patitaM-gataM, visrotasikA:-apadhyAnAni // 59 // AroDhuM muNivaNiyA mahagghasIlaMgarayaNapaDipunnaM / jaha taM nivANapuraM sigdhamaviggheNa pAvaMti // 6 // munivaNijaH, pota eva vizeSyate-mahArSANi zIlAGgAni-pRthivIkAyasamArammaparityAgAdIni, tAnyeva ratnAni ta SAIR For Private Personal use only Page #138 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 86 // Jain Education Inter paripUrNastaM yathA tannirvANapuraM zIghramavighnena prApnuvanti tathA vicintayet // 60 // tattha ya tirayaNa viNiogamaiyamegaMtiyaM nirAbAhaM / sAbhAviyaM niruvamaM jaha sokkhaM akkhayamurveti // 61 // tatra ca nirvANapure triratnAni - jJAnAdIni viniyogazcaiSAM kriyAkaraNaM, tataH prabhUteH tadAtmakaM tathaikAntikamekAntamAvi, yathA saukhyamakSayamupayAnti prApnuvanti, kriyA pUrvavat // 61 // kiMbahunA ? saccaM ciya jIvAipayatthavittharoveyaM / savanayasamUhamayaM jhAejjA samayasambhAvaM // 62 // kiMbahunA bhASitena ? sarvameva jIvAdipadArthavistaropetaM sarvanayasamUhAtmakaM dhyAyetsamaya sadbhAvaM siddhAntArthaM // 62 // gataM dhyAtavyaM, atha ye'sya dhyAtArastAnAha - saGghappamAyarahiyA muNao khINovasaMtamohA ya / jhAyAro nANadhaNA dhammajjhANassa niddiTThA // 63 // kSINopazAntamohAtha, cazabdAdanye vA'pramAdino dhyAtAro dharmmadhyAnasya // 63 // lAghavArthaM zukkudhyAnasyApyAhaeecci puvANaM pubadharA suppasatyasaMghayaNA / doNha sajogAjogA sukkANa parANa kevaliNo // 64 // ' ete eva ' ye dharmadhyAnasya dhyAtAra uktAH, pUrvayoH zukladhyAnabhedayoH pRthaktvavitarkasavicAraM ekatvavitarkamavicAraM ityanayordhyAtAraH, ayaM punarvizeSaH - pUrvavarAzcaturdaza pUrvavidaH, tadupayuktAH, idaM ca pUrvadharavizeSaNamapramAdavatAmeva jJeyaM, na kSINamohAdInAM (nirgranthAnAM), mASatuSamarudevyAdInAmapUrvavarANAmapi tadupapatteH, 'suprazastasaMhananAH' AdyasaMhananayuktAH, idamoghata eva vizeSaNaM, tathA dvayoH zuklayoH parayoH sUkSmakriyAnivRttivyuparatakriyA'pratipAtilakSaNayoryathAsakhyaM sayogAyoga dhyAna zatakaM gA0 61-64 // 86 // v.jainelibrary.org Page #139 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhyAna Avazyaka- niryukterava zataka carNiH / // 87 // gA. 65-68 kevalino dhyAtAraH // 64 // anuprekSAdvAramAha jhANovarame'vi muNI NiccamaNiccAibhAvaNAparamo / hoi subhAviyacitto dhammajjhANeNa jo puci // 65 // dharmadhyAnoparame'pi muninityamanityAdicintanAparamaH syAt , anityatA'zaraNakatvasaMsArAnugatAzcatasro'nuprekSA bhAvayitavyA anityAdicintanAparamaH syAt , subhAvitacitto dharmadhyAnena yaH kazcitpUrva // 65 // lezyAdvAramAha - hoti kamavisuddhAo lesAo pIyapamhasukkAo / dhammajjhANovagayassa tivamaMdAimeyAo // 66 // ___'kramavizuddhAH' paripATivizuddhAH, ayamartha:-pItalezyAyAH padmalezyA vizuddhA tasyA api zuklalezyA, etAH pari|NAmavizeSAstIvramandAdimedAH / / 66 // liGgamAha AgamauvaesANANisaggao jaM jiNappaNIANaM / bhAvANaM saddahaNaM dhammajzANassa taM liMgaM // 6 // AgamopadezAjJAnisargataH, tatrAgamaH sUtraM, tadanusAreNa kathanamupadezaH, AjJA svartho, nisargaH svabhAvaH, talliGgaM, tattvazraddhAnena liGgayate dharmAdhyAnI // 67 / / kizva jinnsaahugunnkittnnpsNsnnaavinnydaannsNpnnnno| suasIlasaMjamarao dhammajjhANI muNeyavo // 68 // ___ zrutaM sAmAyikAdi, zIlaM vratAdilakSaNaM, saMyamastu prANAtipAtAdinivRttilakSaNaH, eteSu rato dharmadhyAnI jnyaatvyH||68|| phalaM zuklaphalAdhikAre vakSyati, uktaM dharmadhyAnaM, zuklasyApi mAvanAdIni dvAdaza dvArANi syuH, tatra mAvanAdezakAlAsanavizeSeSu na vizeSa ityAlambanAdInyAha Jain Education Inte Haliw.jainelibrary.org Page #140 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuktezva cUrNiH / 11 66 11 Jain Education Inte aha khaMtimaddavajjavamuttIo jiNamaya pahANAo / AlaMbaNAI jehiM sukajjhANaM samAruii // 69 // athetyAsanavizeSAnantarye kSAntimArdavArjavamuktayaH krodhAdiparityAgarUpAH, jinamatapradhAnAH karmakSayahetutAmadhikRtya, tatazcaitA AlambanAni / / 69 / / kramazcAdyayordvayodharmadhyAna evoktaH, atra svayaM vizeSa: tihuyaNavisayaM kamaso saMkhiviDa maNo aNumi chaumattho / jhAyai sunippakaMpo jhANaM amaNo jiNo hoi // 70 // saMkSipya manaH, aNau - paramANau, vidhAyeti zeSaH, dhyAyati suniSprakampo'tIva nizcalaH dhyAnaM zuklaM, tato'pi prayatnavizeSAnmano'panIyA'manA jinaH syAt caramayordvayordhyAteti zeSaH, tatrApyAdyasyAntarmuhUrtena zailezImaprAptaH, tasyAM ca dvitIyasya / / 70 / / Aha-kathaM cchadmasthatribhuvanaviSayaM manaH saMkSipyANau dhArayati 1, kevalI vA tato'pyapanayati 1, ucyate jaha sabasarIragayaM maMteNa visaM niruMbhae DaMke / tatto puNo'vaNijjai pahANayaramaMtajogeNaM // 71 // nirudhyate nizcayena dhiyate DhaGke, tato DaGkAt punarapanIyate pradhAnataramantreNa yogairvA auSadhaiH // 71 // upanayamAha - taha tihuyaNataNuviSayaM maNovisaM jogamaMtabalajutto / paramANumi niruMbhai avaNei taovi jiNavejjo // 72 // tribhuvanatanuviSayaM mantrayogabalayukto jinavacana dhyAnasAmarthyasaMpannaH, tato'pi paramANoH jinavaidyaH // 72 // dRSTAntAntaramAda ussAriryeSaNabharo jaha parihAi kamaso huyAsuvva / thoviMdhaNAvaseso nivAi tamo'vaNIo ya // 73 // apasArivendhanabharaH hutAzo, 'vA' vikalpArthaH, stokendhanAvazeSaH hutAzzamAtraM syAttathA nirvAti, tataH stokendhanAda dhyAnazatakaM gA0 69-73 // 88 // ww.jainelibrary.org Page #141 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhyAna Avazyakaniryukterava cUrNiH / zatakaM mA. 74-78 // 89 // panItazca // 73 // ___taha visaiMdhaNahINo maNohuyAso kameNa taNuyami / visaiMdhaNe niraMbhai nivAi to'vaNIo ya // 74 // krameNa 'tanuke ' kRze viSayendhane 'aNau nirudhyate // 74 // punadRSTAntopanayAvAha toyamiva nAliyAe tattAyasabhAyaNodaratyaM vA / parihAi kameNa jahA taha jogimaNojalaM jANa // 75 / / 'nAlikAyAH' ghaTikAyAH, tathA taptaM ca tadAyasamAjanaM ca, tadudarasthaM vA, yogimanojalaM jAnIhi / / 75 // kevalI manoyogaM niruNadItyuktaM, zeSayoganirodhavidhimAha evaM ciya vayajogaM niraMbhai kameNa kAyajogaMpi / to selesoca thiro selesI kevalI hoi // 76 / / evameva emireva viSAdidRSTAntarvAgyoga niruNaddhi / / 76 / / uktaH kramaH dhyAtavyamAha uppAyaTThiibhaMgAipajjayANaM jamegavatthumi / nANAnayANusaraNaM putvagayamuyANusAreNaM // 77 / / utpAdasthitimaGgAdiparyAyANAM yadekasmin dravye aNvAtmAdau, nAnAnayaiH-dravyAstikAdibhiranusmaraNa-cintanaM, pUrvagatazrutAnusAreNa pUrvavidara, marudevyAdInAM tvanyathA / / 77 // tat saviyAramatyavaMjaNajogaMtaramao tayaM paDhamasukkaM / hoi puhucavitakaM saviyAramarAgabhAvassa / / 78 / / savicAra, vicAro'rthavyaJjanayogasaGkamaH, arthoM dravyaM, vyaJjanaM zabdo, yogo manaHprabhRti, etadantarata:-etadde(tAbadre)dena savicAraM, takametat prathamaM zukla nAmnA pRthakvavitarka savicAraM, pRthakvena-medena vistIrNabhAvenAnye vitarka:-zrutaM yasmi // 89 // Jan Education Inte For Private Personal use only Page #142 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhyAnazatakaM gA0 79-83 ja bAvazyaka stathA, syAdarAgabhAvasya / / 78 // niyuktarava puNa suNippakaMpaM nivAyasaraNappaIvamiva cittaM / uppAyaThiibhaMgAiyANamegaMmi pajAe // 79 // cUrNiH / nivAtazaraNapradIpa iva cittaM, utpAdasthitimaGgAdInAmekasmin paryAye // 79 // tataH __aviyAramasthavaMjaNajogaMtarao tayaM bitiyasukaM / putvagayasuyAlaMbaNamegattavitakkamaviyAraM // 8 // // 90 // ___ avicAra-asaGkama, arthavyaJjanayogAntarataH, tad dvitIya zuklaM syAt , 'ekatvavitarkamavicAraM' ekatvenAmedena rAvitoM vyaJjanarUpo'rtharUpo vA yasya tattathA // 8 // nivANagamaNakAle kevaliNo daraniruddhajogassa / suhumakiriyA'niyahi taiyaM ta gukAyakiriyassa // 81 // mokSagamanapratyAsanasamaye kevalino manovAgyogadvaye niruddhe sati arddhanirodha( ruddha )kAyayogasya sUkSmakriyA'nivarti' sUkSmakriyaM ca tadanivarti ca, prabarddhamAnabarapariNAmAna nivarti anivarti, tRtIyaM dhyAnaM, 'tanukAyakriyasya' tanvI ucGkAsanizvAsAdilakSaNA kAyakriyA yasya sa tathAvidhastasya // 81 // tasseva ya selesIgayassa selova NippakaMpassa / vocchinnakiriyamappaDivAi jjhANaM paramasukaM // 82 // itthaM caturvidhaM dhyAnamuktvA tatprativaddhameva vaktavyatAzeSamAha paDhama joge jogesu vA mayaM vitiyameva jogami / taiyaM ca kAyajoge sukamajogaMmi ya cautthaM // 83 // prathama pRthaktvavitarka savicAraM, ' yoge' manAdau yogeSu vA sarveSu matamiSTaM, taccAmamikazrutapAThinaH, dvitIya mekatva- // 9 // Jan Education inte For Private Personal use only Page #143 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhyAna Avazyaka- niryukteravacUrNiH / I zatakaM gA0 84-86 // 91 // vitarkamavicAraM, ekayoga evAnyatarasmin saGkamAbhAvAt , tRtIyaM ca mUkSmakriyAnivarti kAyayoge, na [yogAntare ], zuklamayogini-zailezIkevalini caturtha vyuparatakriyA pratipAti // 83 // Aha-zukloparimabhedadvaye'manaskatvAtkevalino dhyAnaM ca manovizeSaH 'dhyai cintAyA 'miti pAThAt , tadetatkathaM sthAna 1, ucyate jaha cha umatthassa maNo jhANaM bhaNNai suniccalo sNto| taha kevaliNo kAo sunicalo bhannae jhANaM // 84 / / yathA chaasthasya mano dhyAna maNyate sunizcalaM sat , tathA yogatvAvyabhicArAtkevalinA kAyaH // 84 // Aha-caturthe niruddhatvAdasAvapi na syAttatra kA vArtA ?, ucyate pubappaogamao ciya kammaviNijjaraNaheuto yAvi / saddatthabahuttAo taha jiNacaMdAgamAo ya // 85 // cittAbhAvevi sayA suhumovarayakiriyAi bhaNNaMti / jIvovaogasabbhAvao bhavasthassa jhANAI // 86 // cicAmAve'pi sati sUkSmoparatakriyo bhaNyate, sUkSmagrahaNAt sUkSmakriyA'nivartino grahaNaM, uparatagrahaNAd vyuparatakriyA'pratipAtinaH, pUrvaprayogAditi hetuH, kulAlacakrabhramaNavata , yathA taccakaM bhramaNanimittadaNDAdikriyA'bhAve'pi bhramati tathA'syApi manaHprabhRtiyogoparame'pi jIvopayogasadbhAvato bhAvamanaso bhAvAdbhavasthasya dhyAne, evaM zeSahetavo'pi yojanIyAH, vizeSastUcyate-- karmavinirjaraNahetutazcApi' kSapakazreNivat kSapakazreNyAmivAsya bhavopagrAhikarmanirjaretyarthaH, 'tathA zabdArthabahutvAt' yathA ekasyaiva harizabdasya zakrazAkhAmRgAdayo'nekArthAH, evaM dhyAnazabdasyApi, 'dhye cintAyAM' 'dhyai kAyayoganirodhe', 'dhyai ayogitve' ityAdi, tathA jinacandrAgamAccaitadevaM // 85-86 // uktaM dhyAtavyaM, dhyAtAraH, bhAvavi sayA suhumovarayakiriyAi ma haNAt sUkSmakriyA'nivartinI mahAnadaNDAdikriyA'bhAve'pi bhramAta - - Jain Education Inte For Private & Personel Use Only Paw.jainelibrary.org Page #144 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyukterava cUrNiH / dhyAnazatakaM gA. 87-92 prAguktAH, athAnuprekSA Aha sukkajjhANasubhAviyacitto ciMtei jhANavirame'vi / NiyayamaNuppehAo catvAri carittasaMpanno // 87 / niyatamanuprekSAzcatasraH, cAritrasampannastatpariNAmarahitasya tadabhAvAt / / 87 / / tAzcaitAH ___ AsavadArAvAe taha saMsArAsuhANubhAvaM ca / bhavasaMtANamaNataM vatthUrNa vipariNAmaM ca // 88 // AzravadvArANi-mithyAtvAdIni, tadapAyAn-duHkhalakSaNAn , tathA saMsArAzubhAnubhAvaM, bhavasantAnamanantaM bhAvinaM nArakAdyapekSayA, vastUnAM vipariNAmaMca, etAzcatasro'pyapAyAzubhAnantavipariNAmAnuprekSA AdhabhedadvayasaGgatA eva jJeyAH // 88 // atha lezyA Aha ___ mukkAe lesAe do tatiyaM prmsukklessaae| thirayAjiyaselesi lesAIyaM paramasukaM / / 89 // sAmAnyena zuklAyAM lezyAyAM 'dve' Aye, tRtIyaM paramazuklalezyAyAM, lezyAtItaM paramazukrla caturtha / / 89 / liGgadvAramAha ____ avahAsaMmohavivegaviusaggA tassa hoMti liNgaaii| liMgijaha jehiM muNI mukkajjhANovagayacitto // 9 // avadhAsammohavivekavyutsargAH ' tasya ' zukladhyAnasya liGgAni // 90 // bhAvArthamAha- cAlijjai bImeha va dhIro na parIsahovasaggehiM / suhumesu na saMmujjhai bhAvesu na devamAyA // 91 // cAlyate dhyAnAma parISahopasagairvimeti vA dhIro na tebhya ityavadhaliGgaM // 91 // dehavivittaM pecchaha appANaM taha ya savvasaMjoge / dehovahivosaggaM nissaMgo sabahA kuNA // 92 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Page #145 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNi // 93 // Jain Education Inter dehaviviktaM pazyatyAtmAnaM tathA sarvasaMyogAn iti vivekaliGga, dehopadhibhyutsargaM niHsaGgaH sarvathA karotIti vyutsarmaliGgaM // 92 // pUrvaM dharmaphalamAha - hoMti suhAsava saMvaraviNijjarAmarasuhAI viulAI / jhANavarassa phalAI suhANubaMdhINi dhammassa // 93 // zubhAzravaH - puNyAzravaH, saMvaro - azubha karmAgamanirodhaH, vinirjarA-karmakSayaH, amarasukhAni ca, 'zubhAnubandhIni sukula pratyAyAtipunarvodhilAbha bhogapravrajyA [kevalazailesya ] pavargAnubandhIni dharmadhyAnasya // 93 // zuklamadhikRtyAhate viseseNa subhAsabAda o'NutarAmarasuhaM ca / doNDaM sukkANa phalaM parinivANaM parillANaM // 94 // te ca vizeSeNa zubhAzravAdayo'nuttarAmarasukhaM ca dvayoH zuklayoH phalamAdyayoH, parinirvANaM 'parillANaM 'ti caramayordvayoH / / 94 / / athavA sAmAnyenaivAha AsavadArA saMsAraheyavo jaM Na dhammasukesu / saMsArakAraNAdaM tayo dhuvaM dhammasukAI // 95 // saMsArapratipakSatayA ca mokSaheturSyAnamityAha saMvaraviNijjarAo mokkhassa paho tavo paho tAsi / jhANaM ca pahANaMgaM tavatsa to mokkhaheUyaM // 96 // tapaH panthAH ' tayoH ' saMvaranirjarayoH, mokSahetustaddhyAnaM // 96 // anumevArtha dRSTAntairAha aMbaraloha mahINaM kamaso jaha malakalaMkapaMkANaM / sojjhAvaNayaNa sose sArheti jalANalAiccA // 97 // malakalaGkapaGkAnAM yathAsaGkhyaM, zodhyapanayanazopAn yathAsaGkhyameva sAdhayanti jalAnalAdityAH // 97 // dhyAnazatakaM gA0 93-97 // 93 // Page #146 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dhyAna bAvazyakaniyuktaravacUrNiH / zatakaM pAnAM dhyAnato yAyinaH // 99NAsahavihIhi / vidhibhirabho gA 98-103 - taha sojjhAisamatthA jIvaMbaralohameiNigayANaM / jhANajalANalasUrA kammamalakalaMkapaMkANaM // 98 // zodhyAdisamarthAH dhyAnameva jalAnalasUryAH, kamaiva malakalaGkapaGkAsteSAM / / 98 // kizca____ tApo soso meo jogANaM jhANao jahA niyayaM / taha tAvasosabheyA kammassavi jhAiNo niyamA / / 99 // yogAnAM dhyAnato yathA niyatamavazyaM, tApo duHkhaM, tata eva zoSo daurbalyaM, tata eva bhedo vidAraNaM vAgAdInAM, tathA tApAdayaH karmaNo'pi syuAyinaH // 99 // kizca jaha rogAsayasamaNaM visosaNavireyaNosahavihIhiM / taha kammAmayasamaNaM jhANANasaNAijogehi // 10 // rogAzayazamanaM roganidAnacikitsA vizoSaNavirecanauSadhavidhibhirabhojanAdiprakAraiH, tathA karmAmayazamanaM dhyAnAnazanAdibhiryogaiH // 10 // ki jaha cirasaMciyamiMdhaNamanalo pavaNasahio duyaM dahaha / taha kammeMdhaNamamiyaM khaNeNa jhANANalo Dahai // 101 // karmendhanamamitaM / / 101 // jaha vA ghaNasaMghAyA khaNeNa pavaNAhayA vilijjati / jhANapavaNAvahUyA taha kammaghaNA vilijjaMti // 102 // dhyaanpvnaavdhuutaaH||102 // idamanyadihalokaphalaM na kasAyasamutthehi ya vAhijjaha mANasehiM dukkhehiM / IsAvisAyasogAiehi jhANovagayacitto // 103 // na bAdhyate na pIbyate, pratipakSAbhyudayopalambhajanito matsaraH IrSyA, viSAda:-vaiklavyaM, AdeharSAdigrahaH // 103 // For Private & Personel Use Only Page #147 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava-| cUrNiH / dhyAnazatakaM gA. sIyAyavAiehi ya sArIrehiM subahuppagArehiM / jhANasuniccalacitto na vahijjA nijarApehI / / 104 // na bAdhyate, dhyAnasukhAt, athavA na zakyate cAlayituM nirjarApekSI // 104 / uktaM phalaM, upasaMharabAha iya savaguNAdhANaM diTThAdiTThasuhasAhaNaM jhANaM / supasatthaM saddheyaM neyaM jheyaM ca nicaMpi // 105 // evaM sarvaguNAdhAnaM dhyeyaM, nityamapi // 105 // Aha-evaM zeSa kriyAlopaH prApnoti, na, tadAsevanasyApi taccato dhyAnatvAt , nAsti kAcidasau kriyA yA AgamAnusAreNa kriyamANA sAdhUnAM dhyAnaM na syAt api tu dhyAnameva, pNcu0|| samAptA dhyAnazatakAvaNiH // ___ paDikkamAmi paMcahiM samiIhi-IriyAsamiie bhAsAsamiie esaNAsamiie AyANabhaMDamattanikkhevaNAsamiie uccArapAsavaNakhelajallasiMghANapAriTThAvaNiyAsamiie (sUtram ) pAriTThAvaNiyavihiM vocchAmi dhIrapurisapaNNataM / jaMNAUNa suvihiyA pavayaNasAraM ubalahaMti // 1 // atra pAriSThApani zAniyuktiH dhIrapuruSaprajJapta, arthasUtrAbhyAM tIrthakadgagadharaprarUpita, pravacanasAraM pazyanti (jAnanti) // 1 // egeMdiyanoegediyapAriTThAvaNiyA samAsao duvihA / eesiM tu payANaM patteya parUvaNaM vocchaM // 2 // sApAriSThApanikA oSata ekendriyanoekendriyapariSThApyavastubhedena dvidhA syAt , Aha ca-[ekendriyA:-pRthivyAdayaH] 1 iyaM gAthA kyApi na prAptA ato na darzitA / 105 pAriSThApanikAniyuktiH gA.1-2 G // 95 // Jain Education in For Private & Personel Use Only IALjainelibrary.org Page #148 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava. cUrNiH / / pAriSThApanikA niyuktiH gA03- // 96 // noekendriyAstrasAdayaH, anayorekendriyanoekendriyalakSaNayoH pratyekaM 'prarUpaNAM ' svarUpakathanAM vakSye // 2 // puDhavI AukkAe teUvAUvaNassaI ceva / egeMdiya paMcavihA tajjAya tahA ya atajjAya // 3 // eteSAM caikendriyANAM pAristhApanikI dvidhA-tajAtapAristhApanikI atajAtapAristhApanikI ca, anayorbhAvArthamagre | vakSyati // 3 // Aha duvihaM ca hoi gahaNaM AyasamutthaM ca parasamutthaM ca / ekkekaMpi ya duvihaM Abhoge taha aNAbhoge // 4 // grahaNe'tiriktasya paristhApanA syAttatra pRthivyAdInAM kathaM grahaNaM 1, ucyate-AtmasamutthaM svayameva gRhataH, parasamutthaM parasmAd gRhataH, punarekai dvividha-Abhoge sati tthaanaabhoge||4|| bhaavaartho'yN-*aay.||1|| aay:||2|| azAdidaSTe sAdhurahinA daSTo viSaM bhakSitaM, viSasphoTikA vA utthitA // 2 // maggiH // 3 // acittaH pRthivIkAyaH, prathama parasmAnmArgyate, alabdhe svayamAnIyateprAptau mizro halakhanana(nottha )kaDyAdilagnaH, tasyApyaprAptI sacitto'pyAnIyate // 3 // aah-hl0||4|| svayamAnIyate'TavItaH, pathi vlmiikdgdhkssetrebhyH||4|| maggiH // 5 // navaramAzukAriNi kAyeM nAyaM niyamaH, tatra yaH prAptaH sa AnIyate, evamAbhogataH kArye lavaNamapi lAti // 5 // Aya0 // 6 // anAbhogato jJAtvA vA ajIvaM gRhNIyAta , mizrAdilavaNamRttikAdi, khaNDekhaNDIkRte lavaNe jighRkSate (kSati) akhaNDa * etAH saptatriMzagAthAH kApi na labdhA ato'tra na likhitAH, kintu yathA avacUrNikAreNa tadvayAkhyA kRtA tathaiva darzitA, evamagre'pi yatra mUlagAthAnupalabdhistatra tathaivAvagantavyam / // 96 // Jain Education Intem For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #149 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuktervcuurnni| pAriSThApanikAniyuktiH // 97 // AyA // 10 // viSakummA sAmaggi0 // 11 // aya bhAvAtIyate // 12 // maggiH mAdiSu yatanA indulodakAdi, 14 // anAmogatavAnIrya, gRhIta, ive TAkAdiSvapi nAmaka lavaNaM gRhItaM syAt , tattathai(trai )va tyajet ityAtmasamutthaM dvividhaM syAt // 6 // ee. // 7 // AmogAnAbhogAbhyAM dvividhaM // 7 // itthN0||8|| kArye siddhe yadyadIyamudattaM tattasyaiva dAtavyaM, tasyAnicchAyAM pRcchet-kuta etadAnItaM , ziSTe kathite tatra tyajet , aziSTe varNAdibhitviA Akare paristhApayet // 8 // vAghA // 9 // vyAghAte bhayavikAlAdinA tatra gantumazaktI madhure zuSke kaparadale kRtvA paristhApyate, tasyAbhAve vaTapippalAdipatre kRtvA AvAdhAvarjite sthAne // 9 // AyA0 // 10 // viSakummo rogavizeSaH sa hantavyaH, viSasphoTikA vA sektavyA, viSaM vA bhakSitaM, mUrchayA vA patitaH, glAno vA, evamAdiSu yatanA iyaM // 10 // maggi0 // 11 // ayaM bhAvArthaH / / 11 / / ahu0|| 12 // adhunodvattaM tatkAlaniSpanna 'aTTikarAi 'tti tandulodakAdi, kSudrahadapuSkarAdibhyaH kizcinmizramAnIyate // 12 // maggi. // 13 // Ature kArya sacittamapi // 13 // Aya0 // 14 // anAbhogataH kokaNadeze pAnIyamambilaM caikatra vedikAyAM syAt , aviratikA mArgitA satI bhaNati ito gRhANa, sAdhUnA cAmladhiyA pAnIyaM, gRhItaM, jJAte // 14 // ittha0 // 15 // nAdeyaM nadyA, kopaM kupe, tADAgaM taDAge kSipet / / 15 // vdd0|| 16 // nadIjalaM nadyA, evaM taTAkAdiSvapi svasvasthAne zanaistyajet yathA ujararillakA na syuH, patrAdiSu patrAmAve bhAjanena yatanayA tyajati // 16 // chinna // 17 // cchinnataTe avaTe kUpe pAtraM davarakeNa zikyake vadhvA madhye muzcet , ISadaprApte jale mUladavarakamuskSipya jalaM vigizcet // 17 // 1 vaaghaa0||18|| vyAghAte mayAdinA kUpagamanAsAmadhyeM [sa]patagrahaM tajjalaM kSIradumAdho vyutsRjati, pAtrAbhAve AIpRthivIkArya mArgitvA tatra paristhApayati, basati zuSkamapyAyitvASNodakena kSIranumAghastajalaM nisRjet // 18 // cikkha. mAya nadyA, kopaM kUpe, tADAga taha, patrAdiSu patrAmAve bhAjanenajale mUladavarakamukSipya jala pAtrAbhAve AI // 97 // Jain Education Inanal For Private & Personel Use Only Page #150 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / 1186 11 Jain Education Inter // 19 // nirvyAghAte cikkhalle khaDDAM kRtvA pAtranAlakena pAtra kaNThakena nisRjya jalaM cchAyAM kuryAt kaNTakAdibhizra rakSet // 19 // mIsi0 // 20 // pratyanIkayA mizro'kAyo dattaH cchardhate, sAdhoranA bhogAt pUrvagRhIte mizra jale stoke pariNa bhavati paribhogaH || 20 || navi0 // nApi pariNameta yAvatA kAlena sthaNDilaM gamyate, pariNato'pi vA tatra gatAnAM na bhogAI, kintu prati (pariSThApyaH pravacanavidhinA yatinA, tatparibhoge'navasthAdoSaprasaGgAt || 21 || Aya0 // 22 // zUlAdikRte, sarpaGaGkadAdArtha, sphoTikAvAtagranthi antravRddhiudarazUlAditApanArthaM vA, vasatau vA'hiH praviSTaH ityAdikArye - tejaskAyasya grahaNaM, sa eva vidhiH, pUrvamacittAdi grahaNarUpaH, ayaM vizeSaH / / 22 / / aci0 // 23 // kRte kArye yata AnItastatraiva kSipyate, syAnna dadyAttataH // saka0 // 24 // svakASThodbhave'gnau tadabhAve'nyasminvA, tadabhAve tajjAtakena cchAreNa cchAdyate, pazcAdasadRzenApi, dIpake nu vidhiH ( evaM ) // 24 // uggA0 / / 25 / / udgAtyate tailaM varttiM niSpIDya yatanayA, mallakasampuTe nirjanaM yathAyuSkaM pariNamespazcAt // 25 // kajjaM0 // 26 // glAnAdikArye mallakasampuTa eva dhiyate, anAbhogena zleSma malla locacchArAdiSu svayamagnergrahaNaM, paraM Abhogena rakSA mizramagni dadyAt, anAbhogena pUpikAdilagnamagni dadyAt, vidhinA vivekaM kuryAt // 26 // Aya0 // 27 // ' batthidaiAi 'ti / vastirbhasrikA tayA dRtinA vA kAryaH syAt // 27 // aci0 // 28 // acitto mizraca vAyuH kAlAdvijJeyaH, ekaiko'pi kAlakhidhA || ko0 ||29|| utkRSTAdiH utkRSTamadhyajaghanyabhedaH, tatrotkuSTe snigdhe zItakAle bastyAdau dhamAtvA pUrite prathamapauruSI yAvadacittaH, dvitIyasyAM mizraH, tRtIyasyAM sacitaH // 29 // majjhi0 // 30 // madhyame zIte caturthyAM sacittaH, mande paJcamyAM sacitaH // 30 // pAriSThA panikA - niryuktiH // 98 // v.jainelibrary.org Page #151 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-VI lukkhe0||31 / / rUkSe kAle uSNe mande madhyame utkRSTa krameNa trINi catvAri pazca caiva dinAni vAcyAni / evaM vasteItervA pAritAniyukterava- pUrva dhmAtasya eSa eva kAlavibhAgaH // 31 // tAhe // 32 // tadaiva mAtvA yo jale kSipyate uttaraNAya, sa prathame hasta- panikAcarNiH | zate'citto yAvattRtIye sacittaH / pUrvamacitto mAryate, pazcAnmiyaH pazcAtsacitto'pi, anAbhogena eSo'citta iti mizra- | niyukti sacittau gRhIto, paro'pyevameva jAnanajAnanyA dadyAt // 33 // ittha0 // 34 // bAte sati sacitte tasyaiva, anicchato'sya // 99 // mA0 gA. apavarake sakapATe pravizya zanaimucyate, tadamAve zAlAyAM, tadabhAve vanagahane madhure, pazcAt saGghATikA-bRhatpramANA pracchA-VI 205 danapaTI, tayA prAvRtya yatanayA mucyate, gRhasaGghATikAntare vA, mAnyavirAdhaneti sacittAdivAtasya sarvasyApyeSa pariSThApanavidhiH // 33 // Aya0 // 34 // Abhogato vanaspatikAye mUlAdInAM grahaNaM glAnAdikArye syAt , anAbhogato bhakte loTTA patitaH, piTTakaM kukkusA vA // 35 // puvu0 // 36 // atra sa eva pauruSIvibhAgaH, duSkuTTite ciramapi, paro rAddhacapalakamizrANi pIlukAni kuracchavikAyAM (kSipracaTTikAyAM) vAntaH kSiptvA dadyAt , anAbhogena vA kathazcidacAlitakaNitkAdi gRhItaM syAt / / 36 // ettha0 // 37 // prathamaM parapAtre pazcAtsvapAtre tyAjyaM, saMstArakAdau panake jAte sati / ArdramAkSetre zuSkaM ca zuSkasthAne 'vivittA' vigizcet, zeSANyAkarAmAve madhuramuvi, kapare patre vA // 37 // tajjAtAtajAtaparisthApanikIlakSaNaMtajjAyapariDhavaNA AgAramAIsu hoi boddhvaa| atajAyapariTThavaNA kapparamAIsu boddhavA ||205(bhaa0) tajAtIyaparisthApanikI AkarAdiSu pariSThApanaM kurvataH syAt , AkarAH pRthivyAkarAdyA darzitA eva / 205 // gatA // Jain Education in Jaw.jainelibrary.org Page #152 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAriSThAsApanikA niyukti gA05-7 Avazyaka-INekendriyapAristhApanikI, atha noekendriyapAristhApanikImAhaniryukterava noegidiehiM jA sA sA duvihA hoha ANupubIe / tasapANehiM suvihiyA ! nAyavA notasehiM ca // 5 // cUrNiH / / suvihita iti ziSyAmantraNaM, notrasA:-AhArAdayaH, taiH krnnbhtaiH||5|| tasapANehiM jA sA sA duvihA hoi ANupubIe / vigaliMdiyatasehiM jANe paMciMviehiM ca // 6 // // 10 // 'jANa'ci vijAnIhi // 6 // vigalidiehiM jA sA sA tivihA hoi ANupuvIe / viyatiyacauro yAvi ya tajjAyA tahA atajjAyA // 7 // 'biyatiyacauro yAvi ya 'tti dvIndriyatrIndriyacaturindriyAMzcAdhikRtya, sA ca pratyekaM dvimedA tajAte tulyajAtIye yA kriyate sA tajAtA, anyA tvatajAtA // 7 // bhaavaartho'yN-beiN0||1|| nalaukaso gaNDAdikArye gRhItAH pazcAttatraiva tyajyante, AbhogAnAbhogAbhyAM saMsaktAH saktavo gRhItAsteSu bhajanA, yadi zodhitAH zuddhayanti tadA kAyeM bhoktavyA no cettyaktavyAH zItalasthAne // 1 // saMsa0 // 2 // yatra deze saktavaH saMsaktA eva labhyante tatra na gamyate azivAdau gamane te na gRhyante, karo mAryate, yadi sa na syAttatastadinajAH saktavo gRhyante, tadabhAve dvitridinajAH pratilekhya graahyaaH| pAnake saMsakte sapatadgrahaM tat vijane mucyate // 2 // paayaa0||3|| dvitIyapAtrasyA'bhAve prAtihArikA aMbiliM mArgayeta , abhAve zuSkArmabilimAIyitvA kSipyate, amAve pratizraye prAtihArikamAjane, trikAlaM pratilekhanA kAryA, pariNataM 2 tyajyate, MU sarveSu mRteSu bhAjanaM pratyaryate, bhAjanAmAveSTavyAM chAyAyAM cikhille gartAyAM nizchidraM limpitvA patranAlena yatanayA prakSipyate, // 10 // Jain Education Int For Private & Personel Use Only Page #153 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAriSThA Avazyaka- niyuktaravacUrNiH / kaNTakaiH patraizca pidhIyate // 3 // paayN0||4|| tasmizca pAtre azItapAnakAdi lAti, avazrAvaNAdinA tad ghRSyate ekaM dve | trINi vA dinAni, saMsaktapAnakamasaMsaktaM ca naikatra dharati, gandhenApi saMmajyate, saMsaktaM gRhItvA virAdhanAbhayAna hiNDyate na || panikAsamuddizyate, ye ca prANA dRSTAste pariNatAstatatrike prekSite-sAdhutrayavIkSite zuddha bhogo'nujJAtaH // 4 // takA0 // 5 // niyuktiH takrAdInAmapi navanIte'pyevaM, tanmadhye 'uMDi'tti ekA piNDI kSipyate na samuddizyate, yadi tatkAyA dvIndriyAH prekSante tadA gA. tyAjyante, trIndriyANAmapi vidhirevameva jJeyaH // 5 // kIDi0 / 6 // kITikAdisaMsaktaM anAmogagRhItaM viralIkRtya mucyate yena koTikAdayaH prayAnti, utpUro vA syAttatastathaiva tyajyate / saMsArako matkuNairupadehikAdibhirvA saMsaktastyajyate, trIndriyA vAnyatra yatanayA saMkrAmyante / loce SaTpadikAH saptadinAn zrAmyante, kezebhyaH kRSTvA vasne sthApyante, kAraNaM-tat thAlanAdikamAsAdyAnyatrAvAdhe saJcAryante // 6 // cau0 // 7 // cakSuSi duSyati azvamakSikA 'bagAi' akSarakarSaNAya gRhItA, kRte kArye tyajyate, snehe patitA makSikA rakSayA guNDathate, parahaste bhakte pAnake vA patitAyAM makSikAyAM tadaneSaNIyaM, saMyatahaste takrAdau patitA udvatya tyajyate, kotthalakArikA-bhramarI vastre pAtre vA gRhaM kuryAttatyajyate, tatkhaNDaM "0" pariSThApyate, tadgRhameva cAnyatra saGkAmyate // 7 // paMcidiehiM jA sA sA duvihA hoha ANupuvvIra / maNuehiM ca suvihiyA ! nAyavA noyamaNuehi // 8 // nomanujaizca tiryagbhiH // 8 // maNuehiM khalu jA sA sA duvihA hoi ANupunvIe / saMjayamaNuehi taha nAyabA'jaehi ca // 9 // // 101 // Jain Education Indrena For Private & Personel Use Only Diww.jainelibrary.org Page #154 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAriSThApanikAniyuktiH gA0 10-12 bAvazyaka saMjayamaNuehiM jA sA sA duvihA hoi ANupuvvIe / sacittehiM suvihiyA acittehiM ca nAyavvA // 10 // niyuktarava-yA sacittairjIvadbhiracittaizca mRtaiH|| 9-10 // yathA va sacittasaMyavAnAM grahaNaparisthApanikAsambhavastathAhacUrNiH / aNabhoga kAraNeNa va napusamAIsa hoha saccittA / vosiraNaM tu napuMse sese kAle paDikkhijjA // 11 // anAbhogena kAraNena vAzivAdilakSaNena napuMsakAdiSu dIkSiteSu satsu syAt sacittamanuSyasaMyataparisthApanikA, Adi-11 // 12 // zabdAjahAdigrahaNaM, tatra yo'nAbhogena dIkSitastasminnapuMsake vyutsRjana kartavyaM, zeSakAraNadIkSito jaDDAdirvA, tatra kAlaM yAvatA kAraNasamAptina syAttAvatkAlaM pratIkSeta, na tAvad vyutsRjet // 11 // tatrAnekamedaM kAraNamAha ___asive omoyarie rAyaduDhe bhae va AgADhe / gelanne uttimadve nANe tavadaMsaNacaritte // 12 // ... eteSvazivAdiSu upakurute yo napuMsakAdirasau dIkSyate, uktaM ca-rAyaTThabhaesu tANaDha nivassa vA'bhigamaNaTThA / vejo vA sayaM tassa va tappissaha gilANassa // 1 // ' rAjadviSTe rAjJi dveSiNi, bhaye ca pratyanIkAdekhANArtha, nRpasya vAbhigamanArthamAvarjanArtha, vaidyo vA sa klIvaH svayaM, tasya vazayAtasya vAtAdibhamazarIrasya glAnasya vA rogAtasya ' tappissaha 'tti upakariSyati ||1||'gurunnoc appaNo vA jANAI giNhamANi tapihiI / acaraNadesA Ninte tappe omAsivehiM vA // 2 // ' gurorAtmano vA jJAnAdi gRDhato vA, acaraNadezAnniti sAdhuvarge upakariSyati, avamAziveSu vA // 2 // 'eehiM kAraNehi AgADhehiM tu jo u pahAve / paMDAI solasayaM kae u kaje vigicaNayA // 3 // ' duvi0||4||||3-4 // ajaa.||5|| jAnato'jAnatazca prajJApanA dvayorapi kriyate yathA tava pravrajyA na yujyate, ato gRhastha eva sAdhUnAmupakuru yadIcchasi, tato // 102 // Jain Education inte For Private & Personel Use Only AMw.jainelibrary.org Page #155 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyuktarava carNiH / 103 // pAriSThApanikAniyukti gA013 na dIkSA, anicchataH kArye ca dIkSamANasyAyaM vidhiH . kaDipaTTae ya chihalI kattariyA bhaMDu loya pADhe ya / ghammakahasannirAula vavahAravikiMcaNaM kujjA // 13 // kaDipa, cAsya kuryAta zikhAM ca, anicchataH kartarikayA kezApanayanaM, bhaMDa 'tti muNDanaM vA locaM vA, pAThaM ca viparItaM dharmakathAH saMjJinaH kathayet rAjakule vyavahAraM, itthaM vigizvanaM-tyAgaM kuryAt / bhAvArtho'yaM-'kaDipaTTamaMDachihalI kIrati Navi dhamma amha cevAsI / kattari khurega'Nicche, hANI ekeka jA lou // 1 // ' kahipaTTamanicchati bhaNantyanye asmAkamapi prathama kRta AsIt // 1 // siha // 2 // kartaryA bhadrakaraNaM, anicchati loco'pi kriyate kArye // 2 // paattho||3|| pATho dvividhazikSA, tatra grahaNazikSAyAM grAhyate paramatAni, AsevanAzikSAyAM caraNakaraNaM tathA na grAhyate // 3 // kintu-viragoyare therasaMjutto pattiM dUri taruNANaM / gAhei mamaMpi tatvo thera ajatteNaM gAhiti / / 4 // ' vicAragocarayoH sthavirasaMyuto yAti, rAtrau dare taruNAnAM kriyate // 4 // 'veraggakahA visayANAM niMdaNA uTTanisiyaNe guttaa| cukkakhalitami bahaso sarosamiva tajae taruNA // 5 // ' saroSamiva tarjayanti taruNA vipariNAmAya // 5 // 'katakajA se dhamma kahiMti cAhi liMgamayati / mA haNa duevi loe aNuvatA tujjha no dikkhA // 6 // ' dharmakathAH pAThayanti vA kRta. kAryAstasya dharmamArUyAnti mA vadhIH para(dvaya)mapi lokaM, aNuvratAni tava yogyAni, na diikssaa||6|| evaM prajJApito'pi yadA necchati tadA-'saNNi kharakammito vA mesei ko ihesa saMviggo ? / te sAsatI rAyakule yadi so vavahAramaggijA / / 7 // ' saMjJinA-svajanAH (zrAddhAH) khala( 2 )kammikAstalArakSAsteSAM prajJApanA kriyate, tathA te bheSayanti taiH prajApito yadi mamapi tatto theraniMdaNA udunisiyamajA se | 10 Jain Education Inter For Private & Personel Use Only aw.jainelibrary.org Page #156 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAriSThApanikAniyukti gA0 14-17 Avazyaka- yAti tato laSTa-bhavyaM // 7 // 'eehiM dikkhio haM sAhija logo Na yANate koti / jaha etehiM dikkhito haM to te biti ga niyuktarava- II dikkhemo||8||' atha kadAcita sa narendrasya kathayeta ete mAM dIkSayitvA niHsArayanti, rAjakule sa yadyajJAta etairdIkSita cUrNiH / iti tataH pratiSedhaH kriyate eSa gRhI na dIkSita iti, atha liGgaM darzayati tato bhaNyate svayaM gRhItaliGgo'yaM sAdhUnAM colapaTTazikhAderamAvAt // 8 // atha sa bhnnti||104|| ___ ajjhAvio mi eehiM ceva paDiseho, kiMca'hItaM !, to / chaliyakahAI kahaha kattha jaI kattha chaliyAI ? // 14 // adhyApito'hametairityukta pratiSedhaH kAryo vAcyaM ca kiMvAdhItaM? chalitakathAdikarSaNe, kA yatayaH?, kyacchalitAdayaH // 14 // punvAvarasaMjutaM veraggakara saMtatamaviruddhaM / porANamaddhamAgahamAsAniyayaM havaha muttaM // 15 // je suttaguNA vuttA tavivarIyANi gAie pundhi / nicchiNNakAraNANaM sA ceva vigicaNe jayaNA // 16 // . nistIrNakAraNAnAM sA caiva yatanA // 16 // jJAte'nyadeze gatvA tyajanaM, anye tu zrIgRhodAharaNaM bhaNati-yathA rAjan ! yuSmAka zrIgRhe yazcakati tasya bhavantaH kiM kurvanti ? rAjA-taM niSkAsanAdidaNDena daNDayAmaH, tasmAkamapyasau jJAnAdirUpaM zrIgRhaM vinAzayatIti vayaM tyajAma ityuktvA tyajyate atha bahusvajano rAjavallabho vA tyaktuM na zakyate tatreyaM yatanA kAbAlie sarakkhe tavvaNNiyavasahaliMgarUveNaM / veDhuMbagaphavvaie kAya va vihIe vosiraNaM // 17 // ___ vRSabho gItArthaH kApAlikarUpeNa tamapi tadveSaM lAtvA niryAti, sarajaskaliGgarUpeNetyarthaH / ' tavaNiya'ti bhikSuliGgarUpeNa itthaM veDaMcagapavaie 'tti narendrAdiviziSTakulodbhavo vehuMnago maNyate, tasmin prabajite karttavyaM vidhinokna vyutsRjanaM Jain Education Intel For Private & Personel Use Only Page #157 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niryukteravacUrNiH / pAriSThA panikA| niyukti gA0 18-23 // 17 // bhAvArtho'yaM nivavallabhabahupakkhami vAvi taruNavasahAmiNaM veti / minnakahAo bhaTThANa ghaDai iha vacca paratitthI // 18 // idaM brUvate bhinnakathAto bhraSTAnAM ghaTate bhavAn , paratIrthI tvaM itikAraNAdbraja // 18 // sa prAi tumae samaga AmaMti niggao bhikkhamAilakkheNaM / nAsai bhikkhukamAisu choDUNa taovi vipalAi // 19 // tvayA sahAhaM nirgato'smi, kva yAmIti, tato bhikSAdilakSmaNA nazyati bhikSukApAlikAdiSu kSiptvA // 19 // ___tiviho ya hoi jaDDo bhAsA sarIre ya karaNajaDDo ya / bhAsAjaDDo tiviho jalamammaNa elamUo ya // 20 // jalamUko yathA jale magne bhASamANo buDabuDArAvaM karoti, na kimapyavabuddhayate, IdRgyasya zabdaH sa jalamUkaH / eDako yathA bundhuei sa elamUkaH, mammaNo yasya vAka skhalati, tasya kadAcidIkSA syAnmedhAguNataH, IdRzo dhvaniH mammaNasya netarayorjaDamUkaiDamUkayoH // 20 // yataH daMsaNanANacaritte tave ya samiIsu karaNajoe ya / uvadiTuMpi na gehada jalamUo elamUo ya // 21 // NANAyaTThA dikkhA bhAsAjaDDo apaccalo tassa / so ya bahiro ya niyamA gAhaNa uDDAha ahigaraNe // 22 // jJAnAdyartha dIkSA, bhASAjahuzcA'pratyalo'samarthaH, tasya jJAnAdikatyasya grAhaNe uDDAhAdhikaraNe // 21-22 // tiviho sarIrajaDDo paMthe bhikkhe ya hoi vaMdaNae / eehi kAraNehiM jagussa na kappada dikkhA // 23 // pathi bhikSAyAM vandanake ca, etairvakSyamANaiH // 23 // // 105 // in Education Inter For Private & Personal use only N w .jainelibrary.org Page #158 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukteravapUrNiH / / / 106 / / Jain Education ear paoimaMtho bhikkhAyariyAe aparihattho ya / dosA sarIrajaDe gacche puNa so aNuNNAo // 24 // palimantho vimardaH, bhikSAcaryAyAM aparihasto'dakSaH, anujJAtaH kAraNAntareNa // 24 // tatra zarIrajaDDe'nye'pyete doSAH - uDdussAso aparakkamo ya gelannalAghavagga ahiudae / jaDussa ya AgADhe gelaNNa asamAhimaraNaM ca // 25 // UcchvAsaH sa syAt, aparAkramaca, glAnatvamalAghavaM agniradhikauye (agnau aho udake ca palAyitumakSamaH ) ||25|| seeNa kakkhamAI kucche Na dhuvaNupilAvaNA pANA / nasthi galao ya coro niMdiya muMDAivAe ya / / 26 / svedena kakSAdInAM kutsanaM syAt, dhAvanotplAvane prANA dvIndriyAdayo vinazyanti, nAsti na yujyate kSAlanagalanaH svedavataH, tato niSiddhasyAcaraNe cauraH ninditA, amI muNDA ityAdi pravAdazva syAt, ato dehajaDDo vratAyogyaH // 26 // iriyAsamiI bhAsesaNA ya AyANasamiiguttIsu / navi ThAi caraNakaraNe kammudaeNaM karaNajar3o || 27 // karaNajaDDa indriyacapalaH // 27 // esovi na dikkhijjai ussaggeNamaha dikkhio hojjA / kAraNagaeNa keNai tattha bihiM uvari vocchAmi // 28 // atha dIkSitaH syAt kAraNagatena kenApi // 28 // motuM giLANakajjaM dummehaM paDiyarai jAva chammAsA / ekkeke chammAsA jassa va daddhuM viciNayA // 29 // arsat naNakaH kadAcit pravrAjyate guNadoSA vAlocya, glAnakArye ciramapi dhAryate, tadvinA durmedhasaM pAThayet yAvat SaNmAsAn ekaike kule gaNe sa SaNmAsAn yAvatparicaryate / 'jassa va daDuM viciNayA ' jaDatvasya sthA ( yaM prApya jADayaM 1 variSThApanikA niryuktiH gA0 24-29 // 106 // Page #159 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAriSThApanikAniyukti gA. 30-32 bAvazyaka-INI nazye)ttasyaivAryate saH, athavA yasya dRSTvA laSTaH syAttasya so'pyate, na syAttato vigicaNayA // 29 // zarIrajaGka: niyukterava- paricaryate yAvaJjIvamapi-. cUrNiH / jo puNa karaNe jaDDo ukkosa tassa hoti chammAsA / kulagaNasaMghaniveyaNa evaM tu vihiM tahiM kujjA // 30 // kulagaNasaGgAnAM nivedanaM kuryAt , evaM vidhi-dharmakathAdinA pratibodhya tyAgarUpaM kuryAt // 30 // eSA scittmnussy|| 107 saMyatapAriSThApanikA, athAcittasaMyatapAriSThApanavidhirucyate AsukkAragilANe paccakkhAe va ANupubbIe / accittasaMjayANaM vocchAmi vihIe vosiraNaM // 31 / / Azu-zIghraM karaNaM-kAro'cittIkaraNaM AzukAraH, taddhetutvAdahiviSavizucikAdayastaiyaH khalvacittIbhUtaH, glAno mandazca san yA, 'pratyAkhyAte vAnupUrvyA' [karaNa] zarIraparikarmakaraNAnukrameNa bhakte vA pratyAkhyAte sati yo'cittIbhUtaH, eteSAmacicasaMyatAnAM vakSye vyutsRjanaM / / 31 / / eva ya kAlagayamI muNiNA suttatthagahiyasAreNaM / na hu kAyava visAo kAyandha vihIe vosiraNaM // 32 // evaM ca kAlagate sAdhau // 32 // adhikRtavidhimAha paDilehaNA disau NaMtae ya kAle diyA ya rauo ya / kusapaDimA pANagaNiyatta~Ne ya taNasIseuvagairaNe // 1286 // Jain Education Indneha For Private & Personel Use Only Lanww.jainelibrary.org Page #160 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava- cUrNiH / 'paDilehaNa ci pratyu pAriSThApanikA| niyuktiH 33-34 uTThANaNAmagahaNe pohiNe kAusaggakaraNe yAkhamaiMNe ya asajhAe tatto avaloyaNe ceva // 1287 // | 'paDilehaNa 'ti pratyupekSaNA mahAsthaNDilasya kAryA, 'disa 'tti digbhAganirUpaNA ca 'paMtae yatti gacchamapekSya sadaupagrahikaM nantakaM mRtAcchAdanasamartha vastra dhAraNIyaM, cazabdAttathAvidhaM kASThaM ca grAhyaM, kAle divA ca rAtrau mRte sati yatho. citaM lAJchanAdi karttavyaM, nakSatrANyAlocya kuzapratimAdvayaM ekA vA kAryA na vA, upadhAtarakSArtha pAnakaM gRhyate, 'niataNe ya'ti kathaJcit sthaNDilAtikrame paribhramyAgantavyaM, na tenaiva pathA, samAni tRNAni dAtavyAni, grAmaM yataH ziraH kArya, civArtha rajoharaNAdyupakaraNaM mucyate // 1286 // utthAne sati zavasya grAmatyAgAdikArya, yadi kasyacitsarveSAM vA nAma gRhNAti tato locAdi kArya, pariSThApya pradakSiNA na kAryA, svasthAnAdeva pratinivartitavyaM, pariSThApite satyAgamya kAyotsargakaraNaM, ratnAdhikAdau mRte kSapaNaM cA'svAdhyAyazca kAryaH, na sarvasmin, tato'nyadine parijJAnAyA'valokanaM kArya // 1287 // atha pratidvAramavayavArtha ucyate, tatrAdyadvAramAha- . jahiyaM tu mAsakappaM vAsAvAsaMca sNvsesaahuu|giiytthaapddhmNciy tattha mahAthaMDile pehe||1|| (pra0) saMvasanti 'sAdhavaH' gItArthAHprathamameva tatra mahAsthaNDilAni mRtojjhanasthAnAni pratyupekSante trINyeva // 1 // digadvAramAha disA avaradakkhiNA ya avarA ya dakSiNA puSA / avaruttarA ya puSA uttarapuvuttarA ceva // 33 // paurannapANapaDhamA bIyAe bhattapANa Na lahaMti / taiyAe uvahImAI nasthi cautthIe sajjhAo // 34 // // 18 // Jain Education Intel liww.jainelibrary.org Page #161 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktervcuurnniH| gA. paMcamiyAe asaMkhaDi chaTThIe gaNavimeyaNaM jANa / sattamie gelanaM maraNaM puNa aThThamI viti / / 35 // pAriSThAavaradakSiNAe disAe mahAthaMDillaM pahiavaM, ime guNA:-mattapANauvagaraNasamAhI bhavai, ekaikasyAM dizi trINi 2 panikApratilekhyAni, Asanne madhye dare, kadAcitkutrApi vyAghAtaH, kSetraM kRSTaM, udakena vA plAvitaM, haritakAyo vA jAta ityAdi, niyuktiH paDhamadisAe vijamANIe jai dakkhiNadisAe paDilehiMti to ime dosA-bhattapANe na lahaMti, alahaMte jaM virAhaNaM pAvaDara taM pAvaMti, vyAghAte dvitIyA pratilekhyate, dvitIyasyAM satyAM yadi tRtIyAmaparAM-pazcimAM pratilekhayanti, tata upakaraNaM 35-37 na labhante, evaM caturthI dakSiNApUrvA, tasyAM svAdhyAyaM na kurvanti // 33-34 // paJcamI aparottarA tasyAM kalahaH, SaSThI pUrvA tasyAM gaNabhedaH cAritramedo vA, saptamI uttarA tasyAM glAnatvaM, aSTamI pUrvottarA tasyAmanyamapi mArayati, AyadigabhAve dvitIyA pratilekhyA, tasyAM sa eva guNo yaH prathamAyAM, evaM zeSAsvapi jJeyaM // 35 // 'tae yati dvAramAha puvvaM davvAloyaNa purdiva gahaNaM ca NaMtakaTThassa / gacchaMmi esa kappo animitte houvakkamaNaM // 36 / / pUrva tiSThanta eva sAdhavaH tRNaDagalacchArAdidravyamAlokayanti, pUrva grahaNamanantakasya mRtAcchAdanIyavastrasya, tadA (thA) tadvahanayogyasya kASThasya, gacche eSa kalpa:-animitte-akasmAdbhavatyupakramaNa-maraNaM, tannimittametaddhArya, trINi jaghanyato'nantakAni dhAryante, ekamadhaH prastaraNAya ekaM paridhAnAya, ekamupari, utkarSato gacchaM jJAtvA bahUnyapi // 36 // 'kAle diyA ya rAo ya'cidvAramAha sahasA kAlagayamI muNiNA muttasthagahiyasAreNa / na visAmo kAyako kAyaba vihIha vosiraNaM // 37 // 25 // 10 Jain Education Inte For Private & Personel Use Only T ww.jainelibrary.org Page #162 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryurava cUrNiH / // 110 // Jain Education In jaM velaM kAlagao nikkAraNa kAraNe bhave niroho / cheyaNabaMghaNa jaggaNakAiyamatte ya hatthauDe // 38 // ver velAyAM kAlagato divA vA rAtrau vA sa tasyAmeva netavyo niSkAraNe, kAraNaM tu rAtrau stenabhayaM syAt sa vA sAdhustatra prasiddhaH, svajanA vA tasya tatra syuH, AcAryo vA anazanI syAt, tato rAtrau na nIyate, daNDika AyAti niryAti vA, ityAdinA divase'pi kadAcinna nIyate, evaM kAraNena niruddhasyAyaM vidhi:-' chepaNa ' ityAdi, cchedanamaGguSThAjhulyorvicAle bandhanaM pAdAGguSThAdiSu, jAgaraNaM bAlAdInapasArya gItArthAH kurvanti, jAgradbhiH kAyikImAtrako na pariSThApyate, ' itthauDe 'ti yadyutiSThati tato mAtrakAt hastapuTe kAyikIM kRtvA siJcanti // 38 // annavisarIre paMtA vA devayA u uTThenA / kAiyaM DabbahastheNa mA uTThe bujjha gujjhayA ! // 39 // yadyacchitvA'baddhA taccharIraM jAgrati svapanti vA tadAnyAviSTaM sAmAnyena vyantarAdhiSThitazarIraM syAt prAntA vA pratyanIkA devatA taspravizyotiSThet, atha kadAcijAgaratAmapyuttiSThati tadA kAyikyA vAmahastena siJcanti idaM ca vadanti mA uciSTha, buddhyasva gRhyaka ! // 39 // vidyAseja isejja va bhImaM vA aTTahAsa muMcejjA / abhIeNaM tastha u kAya vihIe vosiraNaM // 40 // kadAcidvivAsayet isedvA, tatrA'bhItena cchedanAdividhinA byutsarjanaM karttavyaM // 40 // ' kusapaDima 'ci dvAramAhadonni ya divakhette dabbhamayA puttalA u kAyadyA / samakhetaMmi u eko avagsmIe Na kAyavva // 41 // dvau ca sArddhakSetre - paJcacatvAriMzanmuhUrte, kSetre iti gamyate, darmamayau pucalakau karttavyau akaraNe anyau dvau karSati, pAriSThApanikA - |niryuktiH gA0 38-41 // 110 // ww.jainelibrary.org Page #163 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAriSThApanikAniyukti gA. 42-47 Avazyaka- II samakSetre triMzanmahase caikA, anyathaikaM karSati, apADhe paJcadazamuha'bhIcinakSatre ca na kartavyaH puttlkH||41|| niyuktarava-4 tiNNeva uttarAI puNabvasU rohiNI visAhA ya / ee cha nakkhattA paNayAlamuhuttasaMjogA // 42 // cUrNiH / assiNikittiyamiyasira pusso maha phagguittha cittA ya / aNurAha mUla sADhA savaNaSaNiTThA ya bhaddavayA // 43 / / taha revaitti ee pannarasa havaMti tIsaimuhuttA / nakkhanA nAyabvA pariTThavaNavihIya kusaleNaM // 44 // sayabhisayA bharaNIo addA assesa sAi jeTThA ya / ee cha nakkhatA panarasamuhutasaMjogA / / 15 // 'pANaga'tti (yati ) dvAramAha suttatyatadubhayaviU purao ghettUNa pANaya kuse ya / gacchada ya jauDAho parihaveUNa AyamaNaM / / 46 // sUtrArthatadubhayavidgItArtho'saMsRSTapAnakaM kuzAMzca caturakulAdhikahastapramANAn , tadabhAve kesarANi cUrNAni vA gRhItvA purato vrajati, sthaNDilAbhimukhaH, pariSThApya sAgArike sati hastapAdAdi zaucaM kurvanti, AcamanagrahaNena yathA 2 uDDAho na VI syAcathA tathA kArya / / 42-46 / / nivarttanadvAramAha thaMDilabAdhAeNaM ahavAvi aNicchie aNAbhogA / bhamiUNa uvAgacche teNeva paheNa na niyatte // 17 // sthaNDilasya vyAghAta udakaharitAdinA anAmogAdatikrAnte vA sthaNDile bhrAntA pradakSiNAmakurvadbhipAgantavyaM sthanDile, tenaiva vA na nivarttanaM kArya, kadAciduttiSThesa utthitazcAbhimukhameva dhAvati grAma prati tasmAddhAntvA sthaNDile gantavyaM // 17 // niyattaNi(taNa)tti dvAramAha M // 11 // Join Education Inte For Private Personel Use Only M ainelibrary.org Page #164 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava cUrNiH / / // 112 // pAriSThApanikAnirbhuktiH gA0 48-53 kusamuThThI egAe aghocchiNNAi ettha dhArAe / saMthAraM saMtharejA savattha samo u kAyabo // 48 // yadA sthaNDilaM pramArjitaM syAcadA kuzamukhyA ekayA amyucchimayA dhArayA saMstArakaH kriyate sarvatra smH||48|| visamA jaba hoja taNA uvari majjhe va hetuo vAvi / maraNaM gelaNaM vA tiNhaMpi u nidise tastha // 49 // uvari AyariyANaM majjhe vasahANa heTTi bhikkhUNaM / tiNDaMpi rakkhaNaTThA sabattha samA u kAyabA // 50 // sarvatra samAni tRNAni prata(sta )ritavyAni // 49-50 // jastha ya nasthi taNAI cuNNehiM tattha kesarehiM vA / kAyabo'stha kakArI hetu takAraM ca baMdhejjA / / 51 // cUrNairdarmANAM nAgakesarairvA, tadabhAve gorapAlevA(pralepA)dimiH vA'vyucchinnayA dhArayA kata ityakSaraM karttavyaM // 51 // sIsattidvAramAha jAe disAe gAmo tatto sIsaM tu hoi kAyavaM / urdutarakkhaNaDA esa vihI se samAseNaM // 52 / / yasyAM dizi grAmastataH ziraH karttavyaM, upAzrayAdapi karSadbhiH pUrva pAdA ni:sAryante, uttiSThato rakSaNArtha, ceduttiSThattathaiva bahimukho gacchet // 52 // ' uvagaraNa 'ti dvAramAha ciNhahA uvagaraNaM dosA u bhave aciMdhakaraNaMmi / micchatta so va rAyA va kuNai gAmANa vahakaraNaM // 53 // cihvArtha mukhavatrikA rajoharaNaM colapaTTakazvetyupakaraNaM pariSThApyamAne sthApyaM, acihnakaraNe sa sAdhurmidhyAtvaM vrajeta, rAjA vA zrutvA ( kenA)pyupadruta iti grAmavadhaM kuryAt / / 53 / / ' uhANe 'ti // 12 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only ww.jainelibrary.org Page #165 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAriSThA Avazyaka-IN vasahi nivesaNa sAhI gAmamajjhe ya gAmadAre ya / aMtaraujjANaMtara nisIhiyA uhie vocchaM // 54 // niyukteravabasahinivesaNasAhI gAmaddhaM ceva gAma mottvo| maMDalakaMDuise nisIhiA ceva rajjaM tu // 55 // panikAcUrNiH / yadi kaDevaraM nIyamAnaM vasatAvevottiSThati tadA vasatirupAyo moktavyaH, nivezanamekadvAraM vRttiparikSiptaM, aneka- | niyuktiH gRhaM phalihaka, tatrotthite tacyAjyaM, 'sAhI' gRhapatistasyAM saiva, grAmamadhye grAmAI, grAmadvAre grAmaH, grAmodyAnayorantare // 13 // gA. maNDalaM-dezAntargato dezA, udyAne kANDaM, maNDalAnmahattaraM, udyAnasya naipedhikyAzcAntare dezaH, naiSedhikyAmuttiSThati rAjyaM ||54-55 moktavyaM, pariSThApya tatra gItArthA muhUtaM tiSThanti, kadAciduttiSThat / tatra yadi naSedhikyAmuttiSThati tatraiva ca patati, tadA bhA. gA. upAzrayo moktavyaH, evaM yAvadasato pravizya patati rAjyaM / / 54-55 // tathA cAha 206 baccaMto jou kamo kalevarapavesaNaMmi voccttho|nvrN puNaNANataMgAmahAraMmiboddhavaM // 206 // (bhA0) vrajati klevare yaH krama uktastatpraveze'pi viparyastaHsa eva, grAmadvAre na punarnAnAtvaM, ko'rthaH-umayathApi grAmastyAjyo | nAtra viparyayaH, niyUMDho yadi dvitIyavArameti tadA dve rAjye moktavye, tRtIyavArAyAM trINi, tataH paraM bahuzo'pi trINyeva // 206 // asivAikAraNehiM tastha vasaMtANaM jassa jo u tavo / abhigahiyANabhigahio sA tassa u jogaparivuDDI / / 56 // athAzivAdibhirbahirna gacchanti tatastatraiva vasatAM yadyasya tapo'bhigRhItamanabhigRhItaM vAsti tena yogaparivRddhiH kAyoM, namaskArasahitavatA pauruSI, tadvatA purimArddha ityAdi / / 56 // nAmamahaNe 'ti dvAramAha // 113 // Jain Education in For Private & Personel Use Only uvww.jainelibrary.org Page #166 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuteravacUrNiH / // 114 // Jain Education Int giort NAmaM egassa doNDamahavAvi hojja sabesiM / khippaM tu loyakaraNaM pariNNagaNa meyavArasamaM // 57 // yasa nAma gRhNAti tAvatAM kSipraM locakaraNaM, ' pariNNa 'ti pratyAkhyAnaM dvAdazadazamASTamAni dIyante, gaNamedava gaNAnniryAnti / / 57 / / ' payAhiNe 'ti dvAramAha jo jahiyaM so tato niyattai payAhiNaM na kAyavaM / uTThANAI dosA virAhaNA vAlavuDDAI // 58 // yo yataH sa tata eva nivarttate, prAyaH kRtapradakSiNa uttiSThet, virAdhanA bAlavRddhAdInAM yataH sa yadabhimukhaH sthApitatata eva dhAvati / / 58 / / kAusammakaraNe ya 'tidvAramAha uDDANAI dosA u hoti tattheva kAusaggaMmi / AgammutrassyaM gurusagAse vihIe utsaggo // 59 // tatraiva sthaNDilopAnte kAyotsargo na kriyate, utthAnAdidoSasambhavAt tata Agamya caityagRhe viparyastaM devAn vandisvA''cArya pArzve'vidhipAriSThApanikAyAH kAyotsargaH kriyate // 59 // Aya0 / AyaM0 // gAthAdvayamanyakRta mamavyAkhyAtaM ca, kSapaNAsvAdhyAye Ai svamaNe ya asajjhAe rAiNiya mahANiNAya niyagA vA / sesesu natthi khamaNaM netra asajjhAiyaM hoi // 60 kSapaNamasvAdhyAyazca, ' rAyaNio 'tti AcAryaH, mahANiNAya'tti mahAjanajJAtaH nijakA vA tatra syuH, eteSu kriyate // 60 / / ' avaloyaNe 'ti dvAramAha avarajjussa tato sucatthavisAraehiM thiraehiM / avaloyaNa kAyadyA suhAsuhagainimittaTThA / / 61 / pAriSThA panikA - niryuktiH gA0 57-61 / / 114 // Page #167 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka niryukterava cUrNiH / / // 115 // jaM disi bikar3iyaM khalu sarIrayaM akkhuyaM tu saMvikhe / taM disi sivaM vayaMtI suttatthavisArayA dhIrA / / 62 // pAriSThAaparedhuddhitIyadine tasya mRtadehasyAvalokanaM kartavyaM, zubhAzumanAnAtha gatijJAnArtha ca tadvilokyate AcAryasya maharmosta- panikApovato vA / 61 // yasyAM dizi tat kuSTaM tasyAM dizi subhikSaM sukhavihAraM ca vadanti, atha tatraiva tiSThedakSataM tatastasmin niyukti pradeze zivaM. yAvanti ca dinAni tadakSataM tiSThati, tAvanti varSANi tatra zivaM / / 62 / / vyavahArato gatimAha gA0 . etya ya thalakaraNe vimANio joisio vANamaMtara samaMmi / gaDDAe bhavaNavAsI esa gaI se samAseNa // 63 // IN 62-65 | idaM ca samyagdRSTidevatAdi kuryAditi sambhAvyate / / 63 // esA u vihI sabA kAyadyA sirvami jo jahiM vasai / asive khamaNa vivahI kAussaggaM ca bajejA // 64 // - eSa vidhiAragAthAdvayoktaH kartavyA zive prAntadevatAkRtopasargavarjite kAle yaH sAdhuryasmin kSetre vasati, azive kSapaNamavidhikAyotsarga ca varjayet , yogavRddhiH kriyate, yena ca saMstArakeNa vahirnIyate sa khaNDIkRtya pariSThApyate, uccArAdimAtrakAratyajyante // 64 / / uktArthopasaMhAramAha __eso disAvibhAgo nAyavo duvihadavaharaNaM ca / vosiraNaM avaloyaNa suhAsuhagaI viseso / / 65 // eSa digvibhAgo jJAtavyaH, atheyaM saMyata( acitta )saMyatapariSThApanavidhi prati dikapradarzanamityarthaH, 'dvividhadravyagraha(vyahara )NaM ca ' pUrvakAle gRhItaM vastrAdi tathA pazcAdgRhItaM kuzAdi jJAtavyaM, 'vyutsarjanaM ' saMyatazarIrasya, 'avalokana' dvitIye dine zubhAzubhagativizeSazca eSA acittasaMyanapariSThApanikA // 65 // 115 // Jain Education Inte.. For Private & Personel Use Only Haw.jainelibrary.org Page #168 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava carNiH / pAriSThApanikAniyuktiH gA0 66-70 assaMjayamaNuehiM jA sA duvihA ya ANupuvIe / saJcittehiM suvihiyA ! accittehiM ca nAyavA // 66 // tatra sacittAsaMyatamanuSyapariSThApanikAsambhavaH kathaM 1, Aha kappaTThagarUyassa ya vosiraNaM saMjayANa vasahoe / udayapaha bahusamAgama vipajjahAloyaNaM kujjA // 6 // kAcidaviratikA pratyanIkatayA uDDAhArtha kAcidanukampayA durbhikSe saMyatAnA vamatAvapatyasya vyutsarjanaM karoti, tatra ko vidhiH 1, dine 2 vasativRSabhavilokyA, pratyape pradoSe madhyAhve'rddharAtre ca, yadi muJcantI dRSTA tadA bolaH kriyate, yathA loko | milati, yajjAnAni tatkarotu, atha na dRSTA tadA pariSThApyate udakapathe janasamAgamasthAne vA catuSpathe vA, dUrasthastyaktvAvalokanaM kuryAt , yathA mArjArAdinA na mAryate, kenApi dRSTe'pasarati // 67 // acittAsaMyatapAriSThApanikAmAha paDiNIyasarIrachuhaNe vaNImagAIsu hoi acinA / tovekkhakAlakaraNaM vippajaha vigicaNaM kujjA // 68 // pratyanIkaH ko'pi vanIkAdizarIraM tatra kSipet , vanIpako vA tatrA''gatya mRtaH, udbandhanaM vA kazcit kuryAt , dRSTe bola: kriyate, nopekSeta, rAtrau yatra kasyApi gRhaM nAsti tatra 'vippajaha vigicaNaM'ti mRga(ta)tyAgaM kuryAt , tadupadherapi vivekH||68|| NomaNuehiM jA sA tiriehi sA ya hoi duvihA u / sacinehi suvihiA ! accittehiM ca nAyavvA // 69 // cAuloyagamAIhiM jalacaramAINa hoi saJcitA / jalathalakhahakAlagae acitte bigicaNaM kujjA // 70 // tandulodakAdau matsyo maNDUkI vA syAt , sA jalAjale nItvA kSipyate, takrAdau putarakAdayaH pUrvavat , jalasthalakhacarA MI vA zukaMtikAdi( kAkAdi )mukhAtH patitA vijane tyajyante // 70 // 116 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only Law.jainelibrary.org Page #169 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava | pAriSThApanikAniyuktiH cUrNiH / 71-75 NotasapANehiM jA sA duvihA hoha ANupuvvIe / AhAraMmi suvihiA ! nAyavA noaAhAre // 71 // noAhAra upkrnnaadiH|| 71 // thAhArami u jA sA sA duvihA hoi ANupubbIe / jAyA ceva suvihiyA ! nAyavvA taha ajAyA ya // 72 // doSAt parityAgArhA AhAraviSayA sA jAtA, atiriktaniravadyAhAraparityAgaviSayA ajaataa||72|| tatra jAtA svayamevAha mAhAkamme ya tahA lohavise Abhiogie gahie / eeNa hoi jAyA vocchaM se vihIe bosiraNaM / / 73 // AdhAkarmaNi tathA lobhAd gRhIte viSakRte gRhIte Abhiyogike-vazIkaraNAya mantrAbhisaMskRte gRhIte sati,makSikAvyApatticeto'nyathAtvAdiliGgatazca jJAte, etenAdhAkarmAdinA doSeNa bhavati jAtA pariSThApanikA, vakSye'syA vidhinA vyutsajena // 73 // egaMtamaNAvAe aJcite thaMDille guruvaiDe / chAreNa akkamittA tiTThANaM sAvaNaM kujjA // 74 // masmanA sammizya 'tidvANaM sAvaNaM kuja 'tti sAmAnyena tisro vArAH zrAvaNaM kuryAta-amukadoSaduSTamidaM vyutsRjAmi 3, | vizeSatastu viSakatAbhiyogikApakArakasyaiSa vidhiH, na tvAdhAkarmAdeH, tadvataMta prasaGgenehaiva maNiSyAmi / / 74 // ajAtapAriSThApanikAmAha Ayarieya gilAe pAhuNae dullahe sahasalAhe / esA khalu ajAyA vocchaM se vihIe vosiraNaM / / 75 // AcArya satyadhikaM gRhItaM kiJcit , evaM glAne prAghUrNake darlame vA viziSTadravye sahasA lAme satyatiriktagrahaNasammavastasya pAriSThApanikA'jAtA // 75 // M // 117 // Jain Education ing For Private & Personel Use Only ww.jainelibrary.org Page #170 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka niyukterava pAriSThApanikAniyuktiH gA0 76-79 egaMtamaNAvAe accitte thaMDile guruvabahe / Aloe tiNi puMje tiTThANaM sAvaNaM kujjA // 76 // Aloke prakAze trIn puJjAn kuryAda , ata eva mUlaguNaduSTe tvekaM, uttaraguNaduSTe tu dvau, sAdhvAdyAgamasambhAvanAyAM // 76 // __NoAhAraMmI jA sA sA duvihA hoi ANupunvIe / uvagaraNami suvihiyA ! nAyabvA noyauvagaraNe // 77 // suvihitAH ityAmantraNaM sarvatra kSeyaM noupakaraNaM zleSmAdi // 77 // uvagaraNami u jA sA sA duvihA hoi ANupuvIe / jAyA ceva suvihiyA ! nAyacA taha ajAyA ya / / 78 // upakaraNaM ca vastrAdi / / 78 // jAyA ya vatthayAe vaMkA pAe ya cIvaraM kujA / ajjAvayatthapAe vocatthe tucchapAe ya // 1 // (pra.) jAtA basne pAtre ca vaktavyA, prerakAmiprAyo vasne mUlaguNAdiduSTAni vakrIkRtya pariSThApanA, pAtre ca cIvaraM kuryAt , ajAtA ca vaktavyA-vasne pAtre ca 'voccatthe tucchapAe prati prerakAbhiprAyo vastraM viparyastamRju sthApyate pAtraM ca tucchaM-riktaM sthApyate, siddhAntaM tu vakSyAmaH, iyaM cAnyakartRkI gAthA // 1 // duvihA jAyamajAyA abhiogavise ya suddha'suddhA ya / egaM ca doNi tiNNi ya mUluttarasuddhajANaTThA // 79 // AbhiyogikA viSakatA, azuddhA zuddhA ca, tatra zuddhA jAtA, ayaM ca prAgatidiSTaH siddhAnta:-mUlaguNAzuddhe eko granthi: pAtre va rekhA, uttaraguNAzuddhe dvau, zuddha trayaH, etena vidhinA ekAntAnApAte vastrAdi tyajet , sAmAcArI tvevaM-jAtA nAma // 118 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Page #171 -------------------------------------------------------------------------- ________________ pAriSThApanikAniyuktiH gA. 79-83 Avazyaka- yadastraM pAtraM vA mUlottaraguNAzuddha abhiyogAdikRtaM vA, tatkhaNDIkRtya tyAjyaM, zrAvaNA tathaiva // 79 // niyuktarava nouvagaraNe jA sA caubihA hoi ANupuvIe / uccAre pAsavaNe khele siMghANae ceva // 8 // pUrNiH / vidhimAha uccAraM kumvaMto chAyaM tasapANarakkhaNaTThAe / kAyaduyadisAbhimgaheya do ceva'bhigiNhe // 81 // // 119 // yasyoccAraH saMsaktaH sa taM kurvan chAyAM kuryAt , kAyau dvau, trasasthAvararUpo, supratilekhitasupramArjite vyutsRjana rakSati, digabhigraha:-' ume mUtraparISe ca divA kuryaadudmukhH| rAtrau dakSiNatazcaiva tasya Ayuna hIyate ||1||'dve evaM dizAvabhigRhNanti, dvayordizormUtrapurISe na kArye // 81 // puDhavi tasapANasamuhiehiM etthaM tu hoi caubhaMgo / paDhamapayaM pasatthaM sesANi u appasasthANi // 82 // kA samutthitapRthivItrasaprANeSu sthaNDileSu caturbhakSI-pratilekha yati pramArjayati sthAvarAnasAca rakSitAH 1, pratilekhayati na pramArjayati sthAvarA rakSitA na sAH 2, na pratilekhayati pramArjayati sA rakSitA na sthAvarAH 3, na pratilekhayati na pramArjayati daye'pi tyaktAH 4, DagalakagrahaNe'pi caturbhaGgI tathaiva / / 82 // atha ziSyAnuzAstirUpAM samAptimAha -gurumUlevi vasaMtA anukUlA je na hoti u gurUNaM / eesi tu payANaM dUradUreNa te hoMti // 83 // padAnAmuktalakSaNAnAM / / 83 / / iti paarisstthaapnikaaniyuktyvcnniH| paDikamAmichahiM lesAhi-kiNhalesAe nIlalesAe kAulesAe teulesAe pamhalesAe sukkalesAe // 119 // Jain Education inte For Private Personel Use Only w.jainelibrary.org Page #172 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukteravacUrNiH / lezyAsvarUpam // 120 betuMgochA chaha atha lezyAdInAM svarUpamAha saGgrahaNikAra:-jaha jaMbutaruvarego supakkaphalamariyanamiyasAlaggo / diTTho chahiM purisehiM te bitI jaMbu bhakkhemo // 1 // kiha puNa ? te beMteko AruhamANANa jIvasaMdeho / to chiMdiUga mUle pADemu tAhe makkhemo // 2 // bitiAha edaheNaM kiM chiNNeNaM tarUNa amhaMti / sAhA mahalla chiMdaha taio beMtI pasAhAo // 3 // gocche cautthao uNa paMcamao beti geNha phalAI / chaTTho beMtI paDiyA eecciya khAha ghettuM je // 4 // didrutassovaNao jo beti tarUvi chinna muulaao| so vaha kiNhAe sAlamahallA u nIlAe // 5 // havaha pasAhA kAU gocchA teU phalA ya pamhAe / paDiyAe sukkalesA ahavA aNNaM udAharaNaM // 6 // corA gAmavahatthaM viNiggayA ego beMti pAeha / jaM pecchaha savaM dupayaM ca cauppayaM vAvi // 7 // niio mANusa purisa ya tahao sAuhe cautthe ya / paMcamao jujhate chaTo puNa tasthima bhaNai // 8 // ekaM tA haraha dhaNaM bIyaM mAreha mA kuNaha evaM / kevala haraha dhaNaMtI upasaMhAro imo tesi // 9 // so mArehattI vaTTa so kinnhlesprinnaamo| evaM kameNa sesA jA caramo sukkalesAe // 10 // AdillatiNi etthaM apasatthA utrarimA pasatthA u / apasatthAsuM vaTTiya na vaTTiyaM jaM pasatthAsu // 11 // esaiyAro eyAsu hoi tassa ya paDikamAmitti / paDikUlaM vaTTAmI jaM bhaNiyaM puNo na sevemi // 12 // dvAdazagAthA anyada(tra) vyaakhyaataaH| ___ paDikamAmi sattahiM bhayaThANehi, aTTahiM mayaThANehi, navahiM baMbhaceraguttIhiM, dasavihe samaNadhamme, egArasahiM uvAsagapaDimAhi ( sUtram ) 120 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #173 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN niyukterava cUrNiH / // 121 sapta bhavasthAnAni| aSTa madasthAnAni caryasthA ihaparaloyAdANamakamhAAjIvamaraNamasiloe / jAIkulabalarUve tavaIsarIe sue lAhe // 1 // ihaparalokabhayaM, tatra manuSyAdeH sajAtIyAdanyasmAnmanuSyAdereva sakAzAd bhapamihalokabhayaM, vijAtIyAttiryagde- vAdeH sakAzAdvayaM paralokabhayaM, AdAna-dhanaM tadartha caurAdibhyo yadbhayaM tadAdAnabhayaM, akasmAdeva bAhyanimittAnapekSya(kSaM) rAdhyAdau bhayamakasmAdyaM, AjIvikAmayaM nirddhanaH kathaM durmikSAdAvAtmAnaM dhArayiSyAmIti, maraNAjhyaM maraNa bhayaM, 'asiloga 'tti azlAghAmayaM evaM kriyamANe, mahadapayazaH iti tadbhayAna pravartate / kazcidrAjAdiH prabajito jAtimadaM karoti, evaM kulabalarUpatapaaizvaryazrutalAmecapi yojyaM // 1 // visahikahanisijidiye kuIterapurakIliyapaNIe~ / aimAyAhAravibhUSaNA ya nava baMbhaceraiguttIo // 1 // brahmacAriNA tadguptyanupAlanapareNa na strIpazupaNDakasaMsaktA vasatirAsevitavyA, na strINAmekAkinAM kathA kathanIyA, usthitAnAmantahUrta tadAsane nopaveSTavyaM, nastrINAmindriyANyAlokanIyAni, na strINAM kudyAntaritAnA mohasaMsaktAnAM kaNitadhvaniH zrotavyaH, na pUrvakrIDitAnusmaraNaM kArya, na praNItaM snigdhaM bhoktavyaM, nAtimAtrAhAropabhogaH kAryaH, na vibhUSaNA kaaryaa|| khaMtI ya maddavajjava muttI tavasaMjame ya boddhavve / saccaM soyaM AkiMcaNaM ca baMbhaM ca jaidhammo // 1 // kSAntimAIvArjavamuktayaH krodhAdiparityAgAH, tapo dvAdazavidhaM, saMyamazca viratilakSaNaH, satyaM pratItaM, zaucaM saMyama prati | nirupalepatA, Akizcanya kaJcanAdirahitatA, brahma ca brahmacarya / anye svevaM paThanti- khaMtI muttI ajaba maddava taha lAyave nave ceva / saMyama ciAga'kiMcaNa bodhe baMbhacere a||1||' atra lAghavaM apratibaddhatA, tyAgA-saMyatebhyo vastrAdidAnaM // 2 // nAni dshvidhshrmnndhrmH| // 121 // Jan Education Intemanona For Private Personel Use Only Page #174 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cUrNiH shraavkprtimaa:| // 122 // bAvazyaka-I dasaNavayasAmAiya posahapaDimA avaMbha sacite / AraMbhapesauddiDha vajjae samaNabhUe ya // 1 // niyukterava-lA darzanapratimA, evaM vratasAmAyikapauSadhapratimA abrahmasacittaArambhapreSya uddiSTavarjakaH, zramaNabhUtazca, tatra pratimAyA~ catuSpA rAtrI kAyotsargaH kAryaH, prAktanapratimAvidhizva, abrahmavarjakapratimAyAM maithunaM tyAjyaM, AdyAyAM mAso yAvadekAdazyAmekAdazamAsAH // 1 // arthatatsvarUpaM vyaktyAha-'sammadaMsaNasaMkAisallapAmukkasaMjuo jo u / sesaguNaviSpamuko esA khalu hoti paDimA u||1|| viiyA puNa vayadhArI sAmAiyakaDo ya tahayayA hoi / hoi cautthI cauddasi aTThamimAIsu diyahesu // 2 // posaha cauvihaMpI paDipuNNaM samma jo aNupAle / paMcami posahakAle paDimaM kuNaegarAIyaM // 3 // asiNANaviyaDamoI pagAsamoitti jaM bhaNiya hoi / divasao na ratti muMje maulikaDo kaccha Navi rohe // 4 // diya baMbhayAri rAI parimANakaDe aposahIesuM / posahie ratimi ya niyameNaM baMbhayArI ya // 5 // iya jAva paMca mAsA viharaha hu paMcamA bhabe paDimA / chaTThIe baMbhayArI tA vihare jAva chammAsA / / 6 // sacama satta u mAse Navi AhAre sacittamAhAraM / jaM jaM heDillANaM taM to parimANa sarvapi // 7 // AraMbhasayaMkaraNaM aTThamiyA aTThamAsa bajei / navamA Nava mAse puNa pesAraMbhe vivajei // 8 // dasamA puNa dasa mAse uddiDhakayaMpi matta navi bhuMje / so hoI churamuMDo chihaliM vA dhArae jAhiM // 9 // jaM nihiyamatthajAyaM pucchaMti niyANa navari so Aha / jai jANe to sAhe aha navi to ti nahi jANe // 10 // khuramuMDo loo vA rayaharaNapaDiggahaM ca geNhittA / samaNabhUo vihare Navari saNNAyagA uvariM // 11 // mamikAraavocchinne baccA saNNAyapalli daha je / tatthavi sAhuba jahA giNhai phAsuM tu AhAraM // 12 // esA ekkArasamA ikkArasamAsiyAsu egAsu / paNNavaNatahaasadahANabhAvAu // 122 // Jain Education India For Private & Personel Use Only N ew.jainelibrary.org Page #175 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava cUNiH / // 123 // Jain Education Inte aiyAro || 13 || ' ityAdyAstrayodazagAthA anya karttRkyaH // 1 // bArasahiM bhikkhupaDimA hiM, terasahiM kiriyAThANehiM coddasahiM bhUyagAmehiM, pannarasahiM paramAiMmihiM, solasahiM gAhAsolasaehiM, sattarasavihe saMjame, aTThArasavihe abaMbhe, egUNavIsAe nAyajjhayaNehiM, vIsAe asamAhiThANehiM (sUtram ) mAsAI satA paDhamAbitisatta[ satta ] rAidiNA / aharAI egarAI bhikkhUpaDimANa bArasagaM // 1 // mAsAdyAH saptAntAH prathamA ekamAsikI, evaM yAvatsaptamI saptamAsikI, 'prathamAdvitrisapta [sapta ] rAtridivA ' prathamA saptarAtrakI, dvitIyA saptarAtrikI, tRtIyA saptazatrikI, ahorAtrikI, ekarAtrikI, idaM bhikSupratimAnAM dvAdazakaM AsAM bhAvArtho dazAbhyo jJeyaH kiJcitsvarUpaM ca dvAdazabhirimAbhirgAthAbhiranya karttRkIbhirjJeyaM-' paDivaaha saMpuNNo saMghayaNa dhirajuo mahAsatto / paDimAu jiNamayaMmI sammaM guruNA aNuNNAo // 1 // gacche cciya nimmAo jA puvA dasa bhave asaM puNNA / navamassa tavatyuM hoi jahanno suvAbhigamo || 2 || vosakucattadeho uvasaggasaho jaheva jiNakappI esaNa abhiggahIyA mataM ca alevayaM tassa || 3 || gacchA viNikkhamittA paDivaje mAsiyaM mahApaDimaM / dattegabhoyaNassA pANassavi ega jA mAsaM // 4 // pacchAgacchamaIe eva dumAsi timAsi jA stt| navaraM dattIvuDI jA satta usattamAsIe / / 5 / / tatto ya amIyA hava hU paDhamasattarAhaMdI / tIya cautthaca uratheNa pANaeNaM aha viseso // 6 // utANagapAsallINa sajIvAvi ThANe dvAdaza bhikSu pratimAH / // 123 // w.jainelibrary.org Page #176 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuktezva cUrNiH / // 124 // Jain Education Inte ThAittA | saha uvasagge ghore divAI tattha avikaMpo || 7 || doccAvi erisacciya bahiyA gAmAi ANa navaraM tu / ukkuDalagaMDa sAI DAitiThAtA // 8 // taccAevi evaM navaraM ThANaM tu tassa godohI / vIrAsaNamahavAvI ThAija va aMbakhuja vA / / 9 / / emeva ahorAI cha bhattaM apANayaM NavaraM / gAmanayarANa bahiyA vagvAripANie ThANaM // 10 // emeva egarAI aTTamabhatteja ThANa bAhirao / IsIpa bhAragae aNimisana yaNegadiTThIe || 11 || sAhahu doSi pAe vagbAriyapANiThAyaI ThANaM / vAghAri laMbiyao sesa dasAsuM jahA bhaNiyaM / / 12 / / ' ityAdi // 1 // aTThA hiMsAkA diTThI ya mosa'diNNe ya / abbhatthamANamette mAyAloheriyAvahiyA || 1 || arthAya kriyA 1, anarthAya kriyA 2, hiMsA kriyA 3, yo'nyaM hantuM zarAdi muJcati paramanyaM hanti sA akasmAtkriyA 4, mitramadhyamitramiti acauramapi cauramiti vA bhrAntyA intIti dRSTiviparyAsakriyA 5, mRSAkriyA 6, adattAdAnakriyA 7, nirhetukaM daurmanasyaM adhyAtmakriyA 8, mAnakriyA 9, mitrAdiSvapi svalpe'pyaparAdhe tIvrataradaNDakaraNaM amitrakriyA 10, mAyAkriyA 11, lobhakriyA 12, IryAkriyA 13 // 1 // etatsvarUpaM ca kiJcidvizeSata imAbhiH saptadazabhiranya karttRkIbhirgAthAbhirjJeyaM, tasthAvarabhRehiM jo daMDaM nisiraI hu karjami / Aya parassa va aTThA aTThAdaMDaM tayaM veti // 1 // jo puNa saraDAIyaM thAvarakAyaM ca vaNalayAIyaM / mAretuM chiMdiUNa va chaDDe eso aNaTThAe || 2 || ahimAi veriyassa va hiMsiMsu hiMsAiva hiMsihiI / jo daMDa Arambhai hiMsAdaMDo bhave eso || 3 || anaDAe nisirai kaMDAi annamAiNe jo u / jo va niyaMto sassaM chiMdijA sAlimAI ya || 4 || esa akamahAdaMDo diTThavivajAsao imo hoi / jo mittamamittaMtI kAuM ghAei ahavAvi trayodaza kriyAsthAnAni / // 124 // w.jainelibrary.org Page #177 -------------------------------------------------------------------------- ________________ caturdaza bhuutpraamaa| Avazyaka niyukterava cUrNiH / / / 125 // // 5 // gAmAIghAesu va ateNa teNaMti vAvi pAeA / didvivivajAse so kiriyAThANaM tu paMcamayaM // 6 // AyaTThA pAya- gAiNa vAvi aTThAe jo musaM vayai / so mosapaccaIo daMDo chaTTho havaha eso // 7 // emeva AyaNAyagaaTThA jo geNhaha adinaM tu / eso adinavattI ajjhatthIo imo hoi // 8 // navi kovi kiMci bhaNaI tahabihu hiyaeNa dummaNo kiMpi / tassa'jAtthI saMsaha cauro ThANA ime tassa / / 9 / koho mANo mAyA loho amatthakiriya eveso / jo puNa jAimayAI aTThaviheNaM tu mANeNaM // 10 // matto holeha paraM khisai parimavaha mANavattesA / mAyapihanAyagAINa jo puNa appevi avarAhe // 11 // tivaM daMDaM karei DahaNaMkaNabaMdhatAlaNAIyaM / taM mittadosavattI kiriyAThANaM habaha dasamaM // 12 // ekArasamaM mAyA aNNaM hiyayaMmi aNNa vAyAe / aNNaM AyaraI yA sa kammuNA gUDhasAmattho // 13 // mAyAvatI esA tatto puNa lohabatiyA innmo| sAvajAraMbhapariggahesu satto mahaMtesu // 14 // taha itthI kAmesuM giddho appANayaM ca rkkhNto| aNNesi sattANaM vahabaMdhaNamAraNaM kuNai // 15 // eso u lohavittI iriyAvahiyaM ao pavakkhAmi / iha khalu aNagArassA samiIguttIsuguttassa | // 16 // sayayaM tu appamattassa bhagavao cakkhupamhaMpi / nivayaha tA suhamA vi hu iriyAvahiyA kiriya esA // 17 // ' ityaadi| egidiyasuhumiyarA saNNiyara paNidiyA ya sacIticaU / pajattApajjattAbheeNaM coddasaggAmA // 1 // ekendriyAH pRthivyAdayaH sUkSmetarAH, sUkSmA bAdarAzcetyarthaH, saMjJItarAH saMjhino'saMjJinazca pazcendriyAH, saha dvIndriya[trIndriya ]caturindriyaiH ete hi paryAptAparyAptamedena bataIzabhUtagrAmAH / etAneva guNasthAnadvAreNa [Aha] micchaddiTThI sAsAyaNe ya taha sammamicchadiTThI ya / avirayasammapiTThI virayAvirae patte ya // 1 // Jain Education Internet For Private & Personel Use Only HAN.jainelibrary.org Page #178 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyakaniyuktaravapUrNiH / caturdaza guNasthAnAni paJcadaza paramAdhArmikAH / // 126 // tatto ya appaimatto niyaTTianiyaTTibAyare muMhume / uvaisaMtakhINamohe hoi sa~jogI aMjogI ya // 2 // kazcidbhUtagrAmo mithyAdRSTiH, tathA saha IpattacazraddhAnarasAsvAdanena varttate iti sAsvAdanaH 2, samyagmidhyAdRSTiH 3, aviratasamyagdRSTiH 4, viratAvirataH zrAvakagrAmaH 5, pramattaH pramattasaMyatagrAmaH 6, tatazcApramattasaMyatagrAmaH 7, kSapaka vApramattasayatanAmaH 7, kSapaka- zreNyAdyantargato jIvagrAmo [kSINadarzanasaptakaH ] nivRttivAdaraH 8, lomakhaNDavedanaM yAvadanivRttivAdaH 9, lomAn vedayan sUkSmasamparAyaH 10, upazAntamohaH zreNiparisamAptAvantarmuhurta yAvadupazAntavItarAgaH 11, kSINavItarAgazca syAt 12, sayogIbhavasthakevaligrAmaH 13, ayogI ca niruddhayogaH 14 // 1-2 // atha paramAdhArmikAnAha 'aMbe abairisI ceva, sAme a sabaile iya / saidovaruddakIle ya, mahAkAletti Avare // 1 // asirphatte dhaNe"kuMbhe, vola veyaraNI iya / khairassare mahoghose, ee pannarasAhiyA // 2 // etatsvarUpaM sUtrakRniyuktigAthAbhyo jJeyaM, tAzcemAH paJcadaza-'dhADeMti pahAveMti ya haNaMti vidhati taha nisuMbhaMti / muMcaMti aMbaratale aMbA khalu tattha neraiyA // 1 // ohayahae ya tahiyaM nissaNNe kappaNIhiM kappaMti / vidaliyacaTulayachinne aMbarisA tattha neraie // 2 // sADaNapADaNatunnaNa(todaNa) viMdhaNa(baMdhaNa)rajjUtala(laya)ppahArehiM / sAmA neraiyANaM pabattayaMtI apuNNANaM // 3 // aMtagayaphepha(yakIka)sANiya hiyayaM kAleja phupphuse cuNNe / sabalA nerahayANaM pavattayaMtI apuNNANaM // 4 // asisattikuMtatomarasUlatinalesu suiciiyAsu / poeMti ruddakammA nasyapAlA tahiM rodA // 5 // bhaMjaMti aMgamaMgANi UrU bAhU sirANi karacaraNe / kappaMti kappaNIhiM uvaruddA pApakammarae // 6 // mIrAsa saMDaesa ya kaMisu payaNagesu ya payati / N // 126 // For Private Personal Use Only Jan Education Niw.jainelibrary.org Page #179 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saptadaza saMyamasthAnAni Avazyaka kuMbhIsu ya lohIsu ya payaMti kAlA u neraiyA // 7 // kampiti kAgiNImaMsagANi chidaMti sIhapucchANi / khAyati ya neraie niyuktarava-VI mahAkAlA pAvakammarae // 8 // hatthe pAe UrU bAhU ya siraM ca aMguvaMgANi / chidaMti pagAmaM tu asinerahayA u neraie carNi: // 9 // kaNNodvanAsakaracaraNadasaNathaNapUaUruvAhUNaM / chayaNameyaNasADaNa asipattavahiM pADiti // 10 // kuMbhIsu ya padaNIsu alohIsu kaMDulohakuMbhIsu / kuMbhI u narayapAlA haNaMti pAiMti naraesu // 11 // taDataDataDassa a~jati bhajaNe // 127 // kalaMbubAluyApaDhe / vAluyagA neraiyA loleMti aMbaratalaMmi // 12 // vasapUyaruhirakesa dvivAhiNI kalakalaMtaja usottaM / veyaraNinirayapAlA neraie U pavAhati // 13 // kappaMti karagatehiM kappaMti paropparaM parasuehiM / saMvaliyamAruhaMtI kharassarA tastha nerahae // 14 // bhIe ya palAyaMte samaMtao tattha te niraMbhaMti / pasuNo jahA pasuvahe mahaghosA tattha nerahae // 15 // ityaadyaaH|| samayo veyAlIyaM uvasaggapariNathIparigaNA ya / nirayavibhattIvIratthao ya kusIlANa parihAsA // 1 // vIriyadhammasamAhI mAMgasamosairaNaM ahetahaM gaMtho" / jamaIyaM taha gAhA~solasamaM hoha ajjhayaNaM // 2 // etAni sUtrakRtAGgAdyazrutaskandhAdhyayanAni // 1-2 // puDhavidagaagaNimAruyavaNassaibiticaupaNidiajIbo / pehuppehapamajjaNa pariTThavaNa maNovaIkAe // 1 // pRthivyAdInAM saMghaTTAdi na karoti 9, ajIvasaMyamaH pustakacarmapaJcakAdInAmanupayogo yatanayA paribhogo vA hiraNyAdityAgo vA 10, prekSAsaMyamA sthAnAdi yatra karoti tatra cakSuSA prekSya rajoharaNAdinA pramAyaM ca kuryAt 11, upekSAsaMyamo vyApArAvyApAraviSayatayA dvedhA-tatra sadanuSThAne sIdataH sAdhunupekSeta-prerayedityarthaH, gRhiNastu Arambhe sIdata upekSeta na // 127 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only LaMainelibrary.org Page #180 -------------------------------------------------------------------------- ________________ saptadaza saMyamasthAnAni Avazyaka-IN vyApArayet 12, pramArjanAsaMyamaH pathi pAdayorvasatyAdezca vidhinA pramArjanaM 13, avizuddhabhaktopakaraNAdityAgaH pariSThApanAniyukterava- saMyamaH 14, akuzalAnAM manovAkAyAnAM nirodhaH kuzalAnAM ca udIraNA manovAkAyasaMyamaH 15, etadevAha-'puDhavAiyANa cUrNiH / / jAva ya paMceMdiyasaMjamo bhave tesiM / saMghaTTaNAi na kare tiviheNaM karaNajoeNaM // 1 // ajIvehivi jehiM gahiehi asaMjamo // 128 // havai jaiNo / jaha potthadUsapaNae taNapaNae cammapaNae ya // 2 // gaMDI kacchavi muTThI saMpuDaphalae tahA chivADI ya / evaM potthayapaNayaM paNNattaM vIyarAehiM // 3 // bAhallapuhuttehiM gaMDIpotthI u tullago diiho| kacchavi aMte taNuo majjhe pihulo muNeyaho // 4 // cauraMguladIho vA vaTTAgiha muDipotyao ahavA / cauraMguladIhocciya caurassovAvi viNNeo // 5 // saMpuDao dugamAI phalagAvocchaM chivADimetAhe / taNupattUsiyarUvo hoha chivADI buhA beMti // 6 // dIho vA hasso vA jo piDulo hoi appabAhulle / taM muNiyasamayasArA chivADipotthaM maNatIha // 7 // duvihaM ca dasapaNayaM samAsao taMpi hoi nAyavaM / appaDilehipaNayaM duppaDilehaM ca viSNeyaM // 8 // appaDilehiyadase tUlI upahANagaMca nAyavaM / gaDDavahANAliMgaNi masUrae ceva pocamae // 9 // parahavi koyavi pAvAra Navayae tahA ya dADhigAlIo / duppaDilehiyadUse eyaM bIyaM bhave paNagaM // 10 // palhavi hatthuttharaNaM koyavaokhyapUrio pddo| daDhigAli dhoyapotI sesa pasiddhA bhave meyaa|| 11 // taNapaNayaM puNa bhaNiyaM jiNehiM jiyarAyadosamohehiM / sAlI vIhI kodavarAlaga raNyotaNAI ca // 12 // alaelagAvimahisI migANamaiNaM ca paMcamaM hoi / taligA khallaga vajjhe kosaga kattI ya bIyaM tu // 13 // aha viaDahirabAI tAi na giNhaha asaMjamo sAhU / ThANAi jattha cete pehapamajittu tattha kare // 14 // esA pehuvapehA puNo ya duvihA u hoi nAyabA / vAvArAvAvAre vAvAre jaha u vaolyAnIhI ko / 13 / / Jain Education Interne For Private & Personel Use Only hjainelibrary.org Page #181 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 129 // Jain Education Int gAmassa || 15 || eso uvikkhago hU adhAvAre jahA viNassaMtaM / kiM eyaM nu uvekkhasi duvihAra vettha ahigAro // 16 // vAvAruvekkha tahiyaM saMbhoiya sIyamANa coe coeI iyaraMpI pAvayaNIyami karjami // 17 // adhAvAra uvekkhA navi coeha girhitu sItaM / kamme bahuvihesuM saMjama eso uvekkhAe // 18 // pAe sAgArie apamajitAvi saMjamo hoi / te pamaaMte asAgArie saMjamo hoi // 19 // pANehiM saMsattaM mattaM pANamavAvi avisuddhaM / uvagaraNapattamAI jaM vA ari hojAhi // 20 // taM pariThavaNavihIe avahaTTa saMjamo bhave eso / akusalamaNavairohe kusalANa udIraNaM jaM tu // 21 // maNava saMjama eso kAe puNa jaM avassakaaMmi / gamanAgamaNaM bhavaI taovautto kuNai saMmaM / / 22 / / taba kummassava susamAhiyapANipAyakAyasta / havaI ya kAyasaMjamo ciTThatasseva sAhussa ||23|| ' ityAdyAtha trayoviMzatigAthA anyakarttRkyaH / orAliyaM ca divaM maNavakAeNa karaNajoeNaM aNumoyaNakAravaNe karaNeNa'dvArasAbaMbhaM // 1 // mUlato dvidhA'brahma - audArikaM tiryagmanuSyANAM divyaM ca bhavanavAsyAdInAM manovAkkAyakaraNaM tridhA, yogena trividhenaivAnumodanakAraNakaraNena nirUpitaM atrahmASTAdazadhA, iyaM bhAvanA - audArikaM svayaM na karoti manasA 3 nAnyena kArayati manasA 3, kurvantaM nAnumodate manasA 3, 9, evaM vaikriyamapi 18 / uktiNAe saMghADe aMDe kumme ya selae / tuMbe ya rohiNI mallI mAgaMdI caMdimA iya // 1 // dAvaddave udagaNAe maMDukke teyalI iya / naMdiphale avarakaMkA oyane suMsu puMDariyA // 2 // davadavacAre'pamajjiyaM dupamajjiye'irita sijja ArseNie / rAiNiyaiparibhAsiya therai bhUoghAI ya // 1 // aSTAdaza abrahmasthA nAni ekona viMzatiH jJAtAdhyaya nAni // 129 // iww.jainelibrary.org Page #182 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNi: / // 130 Jain Education Inte koNa piTThamaMsiMeM'bhikkhamohArI / mahikareNa karoIreNa akAlasaiMjjhAyakArI yA // 2 // sasarakkhapANipAe sahakaro kalahajhaMjhakArI ya / sUrappamANabhotI vIsaime esaNAsamie // 3 // samAdhizvetasaH svAsthyaM mokSamArgAvasthitirna samAdhirasamAdhistasya sthAnAnyAzrayAstAnyucyante drutaM 2 cAritvaM prapatanAdinAtmano'nya saccAnAM cAsamAdhikAraNatvAdasamAdhisthAnaM, evamanyatrApi jJeyaM 1, apramArjitasthAnaniSIdanAdi 2, duHpramArjitasthAnAdi 3, atiriktazayyA 4, atiriktAsanasevanaM 5, ratnAdhikaH - AcAryo'nyo vA zrutaparyAyAdibhirvRddhastasya ' paribhAsI 'ti paribhavakArI 6, sthavirA:- AcAryA guravastAn jJAnAdibhirupahanti sthaviropaghAtI 7, bhUtopaghAtI anarthakendriyopaghAtI 8, ' saMjalaNa 'ti muhUrte 2 rupyati 9, 'kohaNa 'tti sakRt kruddhaH syAt 10, ' piTThamaMsie 'ti parAGmukhasyAvajJAM bhaNati 11, abhIkSNamabhyAkhyAnodAhArI yathA dAsastvaM cauro vA abhIkSNaM, yadvA zaGkitaM tanizaGkitaM bhaNati evameveti 12, ' ahigaraNa karodIraNa 'tti adhikaraNAdi karoti anyAn kalahayati yantrAdIni vodIrayati 13, akAle svAdhyAyakArI ca 14, // 2 // saha sarajaskena sasarajaskaH, asthaNDilAt sthaNDilaM saGkrAmanna ' pramArjayati, sasarajaskapANibhyAM bhikSAM gRhNanti, athavA anantarahi ( ntarhi )tAyAM pRthivyAM niSIdanAdi kurvIta sasarajaskapANipAdaH 15, zabdakaro'saGkhaDazabdaM karoti, vikAle'pi mahatA zabdenollapati 16, 'kalahakare 'ti tatkaroti yena kalahaH syAt 17, jhaMjhAdastakArI 18, sUrapramANabhojI uditAdArabhyAstaM yAvadbhojI 19, eSaNA asamito'neSaNAM na pariharati // 20 // viMzatirasamAdhi sthAnAni // 130 // Page #183 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniryukterava cUrNiH / // 131 // ekavIsAe sabalehiM, bAvIsAe parIsahehi, tevIsAe sUyagaDajjhayaNehiM, cauvIsAe devehi, paMcavIsAe bhAvaNAhiM, chavvIsAe dasAkappavavahArANaM uddesaNakAlehi, sattAvIsavihe aNagAra- viMzatiH caritte aTThAvIsavihe AyArappakappe, egaNatIsAe pAvasuyapasaMgehiM, tIsAe mohaNiyaThANehi, zavalA egatIsAe siddhAiguNahiM, battIsAe jogasaMgahehiM ( satram) taMjaha u hatthakammaM kuchate mehuNaM ca sevNte| rAI ca bhuMjamANe AhAkammaM ca muMjate // 1 // tatto ya rAyapiMDaM kIyaM pAmicca abhiidaM chejja / bhujate sabale U paJcakkhiya'bhikkha jai ya // 2 // chammAsamaMtarao gaNA gaNaM saMkarma kareMte y| mAsabhaMtara tiNNi ya dagalevA U karemANo // 3 // mAsabhaMtarao vA mAiThANAI tinni karemANe / pANAivAya urTi kuvaMte musaM vayaMte ya // 4 // giNhate ya adiNNaM AuTTi taha aNaMtarahiyAe / puDhavIya ThANasejaM nisihiyaM vAvi ceteha // 5 // evaM sasaNidvAe ssrkkhaacittmNtsillelN| kolAvAsapaTTA kolaghuNA tesi AvAso // 6 // saMDasapANasabIo jAva u saMtANae bhave tahiyaM / ThANA ceyamANo sabale AuTTiyAe u // 7 // AuTTi mUlakaMde pupphe ya phale bIyaharie ya / bhuMjate sabalee taheva saMvaccharassaMto // 8 // dasa dagaleve kuvaM taha mAihANa dasa ya brissNto| AuTTiya sI udagaM vagdhAriyahatyamatte ya // 9 // davIe bhAyaNeNa va dIyataM bhattapANaM ghettUNaM / bhuMjaha sabalo eso igavIso hoi nAyavo // 10 // ityAdi gAthA daza, zavalacAritranimittatvAskarakIkaraNAdayaH kriyAvizeSAH zabalA ucyante. tadyathA-hastakarma svayaM IN // 131 // Jain Education in For Private Personal Use Only T ww.jainelibrary.org Page #184 -------------------------------------------------------------------------- ________________ eka Avazyaka niyukterava cUrNiH / // 132 // vizatiH zavalA: | kurvan pareNa vA kArayan zavalaH 1, evamatikramavyatikramAticAramaithunaM sAlambanaH sevamAnaH 2, rAtribhojanaM divA gRhNati | divA bhuGkte ityAdi caturbhaGgyAmatikamAdiSu zavala: sAlambano doSo yatanayA 3 AdhAkarma 4 rAjapiNDa 5 krIta 6 prAmitya 7 abhyAhRta 8 AcchedyabhojI 9 abhIkSNaM pratyAkhyAya 2 bhuJjAnaH1. SaNmAsAntargaNAdgaNasaGkama kurvan anyatra jJAnAbarthAt mAsAntastrIn 12 dakalepAnuttaran athavA trINi mAtRsthAnAni pracchAdanAdIni kurvan 13, 'AuTTi' upetya pRthivyAdiprANAtipAtaM kurvana 14 mRSAM vadana 15 adattaM gRhan 16 anantahitAyAM sacittAyAM pRthivyAM sthAnaM kAyotsargaH zayyAM zayanaM naiSedhikI niSadanaM kurvan sasnigdhodakena sasaraskA[sarajaskA] pRthivIrajasaH 'cittamaMtasilA' sacetanA ziletyarthaH, 'lelU' sacetano leSTra: kolA: ghuNAH teSAmAvAsaH, ghuNakhaiyaM kahUM, tattha ThANAI karemANe sabale, evaM saha aMDAIhi jaM tatthavi ThANAi emANo sabale 18 AuTTiAe mUlAI jhuMjate sabale 18 varisassaMto dasa dagaleve dasa ya mAiTThANAI kuNamANe sabale 19-20, sIudagavagdhAriahatthamatteNa galaMteti mannai, evaM dahIe galatIe bhAyaNeNa va dijaMtaM ghettaNa bhuMjamANe sabale 21 evaM dazAnusAreNa zavalasvarUpamuktaM, sanahaNikArastvevamAha varisaMto dasa mAsassa tinni dagalevamAiThANAI / AuTTiyA kareMto vahAliyAdiNNamehuNNe // 1 // nisibhattakammanivapiMDakIyamAI abhikkhasaMvarie / kaMdAi bhuMjate udaullahatthAha gahaNaM ca // 2 // saccittasilAkole paraviNivAI sasiNiddha sasarakkho / chammAsaMto gaNasaMkramaM ca karakaMmamii savale // 3 // vyAkhyA pUrvoktAnusAreNa kAryA, navaramacirAvanau navInapRthivyAM sthAnaM // 1-3 // // 132 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Ww.jainelibrary.org Page #185 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava carNiH dvAviMzatiH priisshaaH| // 133 // khuhApivAsAsIuNDaM dNsaacelaaritthiio| cariyAnisIhiyA sejjA akkosavahajAyaNA / / 1 / / alAbharogataNaphAsA malasakAraparIsahA / paNNA aNNANasaMmattaM ii bAvIsa parIsahA // 2 // 'daMsa 'tti daMzamazakAdibhirdazyamAno'pi na tataH sthAnAdapagacchanna ca tAnivArayet , 'acela'tti amahAdhanamUlyAni khaNDitAni jIrNAni ca vAsAMsi dhArayet , 'arai'tti viharatastiSThato yadyaratirutpadyate tathApi dharmArAmaratenaiva bhavitavyaM, 'itthIu 'tina strINAmaGgAdiceSTAzcintayet , 'cariya 'tti nirmamatvaH pratimAsaM caryAmAcaret , 'nisIhiya 'tti niSadyAvasati: ruyAdivarjiA tAM seveta, zayyAsaMstArako mRdukaThinAdibhedenoccAvacastatra nodvijet , Akrozo-aniSTavacastat zrutvA na kupyet , vadhastADanaM pANipAAdibhistatsamyaka saheta, paruSakuzadarbhAditaNasparza samyaka saheta, 'sakkAraparISahe 'tti satkAro-bhaktapAnavasvAdInAM parato yogaH, puraskAraH sadbhUtaguNotkIrtanAdi, tatrAsatkArito'puraskRto vA na dveSa yAyAta , prajJA-busatizayastatprAptau na garvamudhet , 'anANa 'tti karmavipAkajAdajJAnAnodvijet , asaMmattaM asamyaktvaparISaho'hamRtkRSTatapAstathApi dharmAdharmAtmadevanArakAdibhAvAne ato mRSA samastametaditi, tatraivamAlocayet-samasti paraM samyagjJAnAdyabhAvAnnekSyate // 1-2 // _puMDarIyakiriyaTThANaM AhArapariNNapaJcakkhANakiriyA ya / aNagAraaddanAlaMda solasAI ca tevIsa // 1 // amUni sUtrakRtAGgAdhyayanAni // 1 // bhavaNavaNajoivemANiyA ya dasa aTThapaMcaegavihA / iha cauvIsaM devA kei puNa beMti arihaMtA // 1 // 12 // 133 // Jain Education For Private & Personel Use Only lanww.jainelibrary.org Page #186 -------------------------------------------------------------------------- ________________ viMzatiH bhaavnaaH| bAvazyaka- iriyAsamie sayA jae uveha muMjeja va pANabhoyaNaM | AyANanikkhevaduguMcha saMjae samAhie saMjamae maNovaI // 1 // niyuktarava-|| ahassasacce aNuvIi bhAsae je kohalohamayameva vajjae / sa dIharAyaM samupehiyA siyA muNI hu mosaM parivajae sayA // 2 // sayameva u pUrNiH / uggahajAyaNe ghaDe matimaM nisamma saha bhikkhu uggahaM / aNuNNaviya bhujija pANabhovaNaM jAittA sAhamiyANa ugaha // 3 // AhAragutte avibhUsiyappA isthi nijjhAi na saMthavejA / buddho muNI khuDDakahaM na kujjA dhammANupehI saMdhae baMbhaceraM // 4 // je sadarUvarasagaMdhamAgae // 134 // phAse ya saMpappa maNuNNapAvae / gihIpadosaM na kareja paMDie sa hoha daMte virae akiMcaNe // 5 // iryAsamitatA prathamA bhAvanA sadA yata upayuktaH san , ' uveha ti avalokya bhuJjIta ca pAnabhojanamiti dvitIyA, AdAnanikSepau-pAtrAdegrahaNamokSau Agamaprasiddhau jugupsate-karoti AdAnanikSepajugupsaka iti tRtIyA, saMyataH sAdhuH samAhitaH san 'saMjamae maNovaha 'tti aduSTaM manaH pravartayediti caturthI, evaM vAcamapi paJcamI ityAdyavatabhAvanA: // 1 // ahAsyAtsatyo hAsyaparityAgAdityarthaH, hAsyAdanRtaparityAgAdityarthaH, hAsyAdanRtamapi bayAta 1, anuvicintya-paryAlocya mASeta 2, yaH krodhaM lobhaM bhayameva vA tyajet , sa dIrgharAtraM-mokSaM samupekSya-sAmIpyena dRSTvA syAt munirevaM mRSAM parivarjayet sadA, dvitIyavratabhAvanAH // 2 // svayameva prabhuM prabhusaMdiSTaM vA adhikRtyAvagrahayAtrAyAM pravartate'nuvicintyAnyathA adattaM gRhIyAt 1, 'ghaDe mahamaM nisamma 'tti tatraiva tRNAdyanujJApanAyAM ceSTeta matimAnAkarNya pratigrahapradAtRvacanaM 2, sadA bhikSuravagrahaM spaSTamaryAdayAnujJApya bhajeta 3, anujJApya gurumanyaM vA bhuJjIta pAnabhojanaM 4, yAcitvA sAdharmikANAmavagraha sthAnAdi kArya 5, tRtIyavratabhAvanAH // 3 // AhAraguptaH syAnAtimAtraM snigdhaM vA bhuJjIta 1, avibhUSitAtmA syAt 2, // 134 / / Jan Education in For Private Personel Use Only Page #187 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuravacUrNaH / // 135 // Jain Education In striyaM na nirIkSeta 'na saMthavijja 'tti na rUpAdisaMsaktAM vasatiM seveta 4, buddho muniH kSudrakathAM na kuryAt strIkathAM khINAM ceti 5, dharmAnuprekSI saMdhatte brahmacaryacaturthavratabhAvanAH // 4 // yaH zabdarUparasagandhAnAgatAn sparzAca saMprApya manojJapApakAn iSTAniSTAn gRddhiM pradveSaM na kuryAt paNDitaH, sa bhavati dAnto virato'kiJcanaH, paJcamamahAvrata bhAvanAH 5 // 5 // atha mAnyagAthAbhirdvAdazabhiretA evAha - paNavIsa bhAvaNAo paMcaNDa mahavayANameyAo / bhaNiyAo jiNagaNa harapujehiM nagara sumi // 1 // iriyAsamiha paDhamA AlohayabhattapANabhoI ya / AyANamaMDa nikkhetraNA ya samiI mave tahayA || 2 || maNasamiI vayasamiI pANAzvAryami hoMti paMceva / hAsa parihAra aNuvIi bhAsaNA kohalohamayapariNNA // 3 // esa musAvAyarasa adinnadANassa hoMtimA paMca / pahusaMdiTTa pahU vA paDhamoggaha jAe aNuvII // 4 // uggahaNasIla biiyA tatthoggeNheja uggahaM jahiyaM / taNaDagalamalla gAI aNuNNaveja tahiM tahiyaM // 5 // taccami uggahaM tu aNuNNave sAriuggahe jAu / tAvaiya mera kAuM na kappaI bAhirA tassa || 6 || bhAvaNa cauttha sAimmiyANa sAmaNNamaNNapANaM tu / saMghADagamA bhuMje aNuvi u // 7 // paMcamiyaM gaMtUNaM sAimmiyauggahaM aNuNNaviyA / ThANAI ceejA paMcena adiSNadANassa // 8 // baMbhavayabhAvaNAo No ahamAyApaNIyamAhAre / docca avibhUSaNA U vibhUsavattI na u havejA // 9 // taccA bhAvaNa itthI iMdIyA maNaharA Na NijjhAe / sayaNAsaNA vicittA itthipasuvivajiyA sejA / / 10 / / esa causthA Na kahe itthINa kahaM tu paMcamA esA / sadA rUvA gaMdhA rasaphAsA paMcamI ee // 11 // rAgadosavivajaNa apariggahabhAvaNA u paMceva / savA paNavIseyA eyAsu na vaTTiyaM jaM tu // 12 // paJca viMzatiH bhAvanAH / / / 135 / / Page #188 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sapta carNi guNAH Avazyaka dasa uddesaNakAlA dasANa kappassa hoMti chaccaiva / dasa ceva babahArassa va hoti savevi chabIsaM // 1 // niyukteravabayachakkamidiyANaM ca niggaho bhAvakaraNasaccaM ca / khamayAvirAgayAviya maNamAINaM niroho ya // 1 // viMzatiH kAyANa chakka jogANa juttayA veyaNA'hiyAsaNayA / taha mAraNatiya'hiyAsaNA ya ee'NagAraguNA // 2 // aNagAravrataSaTkaM, indriyANAM ca nigrahaH, bhAvasatya-bhAvaliGga [ antaH zuddhiH, karaNasatyaM-bAhyaM pratyupekSaNAdi, kssmaa-krodh||136|| nigrahaH, manovAkAyAnAmakuzalAnAmakaraNaM kuzalAnAmapi(ma)nirodhazca // 1 // kAyAnAM pRthivyAdInAM SaTkaM samyaganupAlana- || ekonaviSayatayA'nagAraguNAH, saMyamayogayuktatA, vedanA-zItAdilakSaNA tadabhisahanA ca, tathA mAraNAntikAbhisahanA ca |triMzatpApakalyANa mitrabuddhyA mAraNAntikopasargasahanamete'nagAraguNAH // 2 // zrutAni c| sasthapariNNA logo vijao ya sIosaNija samattaM / AvaMti dhuvavimoho uvahANasuya mahApariNNA ya // 1 // piMDeseMNasijji" riyo bhAsajAyA ya sthapAeMsA / uggaha~paDimA sattekvatayaM bhAveNavimuttIo // 2 // upAyamaNupauyaM ArUNA tivihamo NisIhaM tu / iya aTThAvIsaviho AyArapakappaNAmo'yaM // 3 // aTThanimittaMgAI divvuppAyatailikkhabhomaM ca / aMgresaralakkhaNavaNaM ca tivihaM puNokkakaM // 1 // suttaM vicI" taha vattiyaM ca pAvasuya auNatIsavihaM / gaMdhavanavetthu AuM dhaNuveyesaMjutaM // 2 // pApopAdAnaM zrutaM pApazrutaM, aSTa nimittAGgAni divyaM-vyantarAdyadRTTahAsAdiviSaya, utpAtaM-sahajarudhiravRSTyAdiviSayaM, N] antarikSaM-grahabhedAdiviSayaM, bhauma bhUkampAdiviSayaM, aGga-aGgaviSayaM, vyaJjanaM maSAdi tad viSayaM, lakSaNaM-karacaraNarekhAdi / 136 // Jan Education inte For Private Personel Use Only Page #189 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niryukterava cUrNiH / // 137 // triMzanmo hanIyasthAnAni / Songs tadviSayaM, tathA cAGgAdidarzanatastadvido bhAvi sukhAdi jAnantyeva, trividhaM punarekaikaM divyAdi // 1 // sUtraM vRttistathA vArtikaM cetyanena bhedena-'divAINa sarUvaM aMgavivajANa hoi sattaNhaM / suttaM sahassa lakkho avittI taha koDi vakkhANaM // 1 // aMgassa sayasahassaM suttaM vittI akoDi vineA / vakkhANaM aparimiaM emeva ya vattiyaM jANa // 2 // ' ekonatriMzadvidhaM, aSTau mUlamedAra, sUtrAdibhedena triguNitAzcaturviMzatiH, tathA gAndharva 1 nATyaM 2 vAstuvidyA 3 AyurvedaH 4 dhanurvedazca 5 // 2 // vArimajjhevagAhittA tase pANe vihiMsaI / chAeu muhaM hattheNaM aMtonAyaM galeraivaM // 1 // sIsAveDheNa vedvittA saMkileseNa mAraN / sIsami je ya AiMtuM duhamAreNa hiMsaha // 2 // bahujaNassa neyAraM dIvaM tANaM ca pANiNaM / sAhAraNe gilANaMmi pahU kiccaM na kuvai // 3 // sAhU akambha dhammAu je bhaMsei uvaiTTie / NeyAuyassa maggassa avagAraMmi vaTTaI // 4 // jiNANaM NataNANINaM avaNaM jo u bhAsaha / AyariyauvajjhAe khisaI maMdabuddhIe // 5 // tesimeva ya NANINaM samaM no paDitappaha / puNo puNo ahigaraNaM uppAe titthameyae / // 6 // jANaM AiMmie joe pauMjai puNo punno| kAme vamittA pattheda iha'nabhavie ithe // 7 // bhikkhUrNa bahusue'iMti jo bhAsai'bahussuMe / tahA ya atavassI u jo tavassitti'haM vaie // 8 // jAyateeNa bahujaNaM aMtodhUmeNa hiMsa~i / akiccamappaNA kAuM kayameeNa bhAsai // 9 // niyaDavahipaNihIe paliuMce sAijogajutte ya / bei savaM musaM vaiyasi akkhINajhaMjhae sayauM // 10 // addhANaMmi pavesittA jo dhaNaM hara pANiNaM / vIsabhittA uvAeNaM dAre tasseva lubbhaii // 11 // abhikkhamakumArehiM kumAre'haMti bhAsa: / evaM abhayArIvi baMbhayAritti'haM vaie // 12 // jeNevissariyaM NIe vitte tasseva lumaI / tappabhAvuTThie vAvi aMtarAyaM karei" se // 13 // seNAvaI pasatthAraM bhattAraM vAvi hiMsaI / rahassa vAvi nigamassa nAyagaM sevimeva vA // 14 // apassamANo passAmi ahaM devetti vA 137 // For Private Personal Use Only 1 Jain Education ww.jainelibrary.org Page #190 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyuktaravacUrNiH / / triNshnmohniiysthaanaani| // 138 // vae / avaNNeNaM ca devINaM mahAmohaM pakubaha / / 15 // emapaNa. sAmAnyenASTavidhaM karma mohaH, vizeSeNa caturthI prakRtirmohanIyaM, tasya sthAnAni-nimittAni mohanIyasthAnAni, pANiyamajhe'vagAhittA tiveNa maNasA pAeNa akkamittA tase pANe-itthImAI vihiMsai, 'se' tassa mahAmohamuppAemANe bhavasayaduhaveaNijaM appaNo mahAmohaM pakuvai, evaM sarvatra kriyA 1, chAeu-dakiuM muhaM 'hatyeNaM' ti upalakSaNamidaM annANi kannAINi, 'aMtonAyaM' ti hiae sudukkhamAraDataM, 'galeravaM' galaeNa accaMtaM raDataM 2, 'sIsAveDheNa' allacamAiNA keNai veDhittA 3, 'saMkileseNa' tivAsubhapariNAmeNa mAraNaM 3, sIsaMmi je ya Ahetu-moggarAiNA duhamAreNa hiMsai 4 'bahujaNassa neAraM' ti-pahuM haMti dIvaM samudaMmi va buGamANANaM saMsAre AsAsasthANabhUtANaM ca-annapANAiNA tANakAriNaM pANiNaM taM ca hiMsai, 5, sAdhAraNe-sarvasAmAnye glAne prabhu-samartho'pi san kRtyamoSadhayAcanAdi mahAghorapariNAmo na karoti 6,[tahA 'sAI' akamma-balAtkAreNa dhammAo-supacaritameyAo je maMsetitti-vinivAre 7] naiyAyikasya mArgasya jJAnAderupasthitaM sAdhumAkramya dharmAd yo bhraMzayati sa svasthAnyeSAM cApakAre vartate 8, jinAnAmavarNa bhASate 9, AyariyauvajjhAe pasiddhe 'khisaha' nidai jaccAIhiM, abahussuyA vA ee tahAvi amhevi eesiM tu samAse kiMpi kahaMci avahAriyatti maMdabuddhIe ' bAleti maNiyaM hoi 10, AcAryopAdhyAyAnAM jJAninAmiti guNopalakSaNaM samyag na pratitaryate(pati) AhAropakaraNAdinA 11, punaH punaradhikaraNaM jyotiSAdi utpAdayati-kathayati 12, tIrthamedako jJAnAdimArgavirAdhakaH 13, jAnan AdharmikAn yogAn vazIkaraNAdilakSaNAn punaH 2 prayute 14, punaH 2 kAmAnicchA- mAkramya dhammaraNadhammAo riyauvajjhAe // 138 // Jain Education in For Private & Personel Use Only O ww.jainelibrary.org Page #191 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukerava cUrNaH / / / 139 / / Jain Education In madanarUpAn ' vamitta 'tti tyaktvA pravrajyAmabhyupagamya prArthayate aihikAnAmuSmikAMzca 15, abhikalaNaM 2 bahussurhati jo mAsa, bahussuNa atreNa vA puTTho sa tumaM bahussuo, AmaMti bhaNe tuNDiko vA acchA, sAhavo caiva bahuta ma sa tava vibhAsA 16, jAtatejasA'gninA bahujanaM gRhAdau kSiptvAntardhUmena hanti 17, akratyaM-prANAtipAtAdi AtmanA kRtvA kRtamaneneti bhASate 18, nikRtiranyathAkaraNarUpA mAyA, upadhiranyathAkRtaM yena pracchAdyate, praNidhirevambhUtAn dharati ( evambhUta eva cara ) anena prakAreNa 'paliuMcaha ' vaMcei 19, sAijogajutte ya'tti azumamanoyogayuktazca, beha-bhaNati vayasi (i) samAe 20, 'akkhINajhaMjhae saya 'tti sadA'kSINakalahaH 21, adhvani pathi ' pavetti 'tti nItvA vizrambhena yo dhanaM suvarNAdi harati prANinAM 22, vizvAsopAyenAtulAM prItiM kRtvA punardAre - kalatre tasyaiva lubhyati, 23, abhikkhaNaM akumAre saMte kumAre ahaMti mAsai 24, evaM abhayAriMmi vibhAsA 25, yenaivaizvaryaM nIto vitte tasyaiva lubhyati 26, tappabhAvuTThie vAci-logasaMmayattaNaM patte tasse va keNai pagAreNa aMtarAyaM karei 27, senApati prazAstAraM rAjAnaM bharttAraM vA svAminaM hanti, rassa vAvi nigamassa jahAsaMkhaM nAyagaM siDimeva vA, nigamo - vaNisaMghAo // 28 // apazyammAyayA pazyAmi [deva]devo'hamiti vA vakti 29, ' avaneNaM ca devANaM' jahA kiM tehiM kAmagadahehiM je amhANaM na unagariMti, mahAmohaM pakuvara kalusi acittattaNao // 30 // paDiseNa saMThANavaNNagaMdharasaphAsavee ya / paNapaNadupaNadvavidhA igatI samakAya saMgaruhA // 1 // pratiSedhena saMsthAnavarNagandharasasparzavedAnAM paJcapaJcadvipaJcASTatri medAnAmekatriMzatsiddhAdiguNAH syuH, ' akAyasaMga - ekatriMzat siddhAdi guNAH / // 139 // Page #192 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dvAtriMza dyoga Avazyaka- niryakrava-IP / / / 140 // cUrNiH / | snhaa| ruhati akAyo'zarIrA, asaGga:-saGgavarjitaH, aruho'janmA, ebhiH saha ektriNshtsyuH| atha prakArAntareNa siddhAdiguNAnAha- ahavA kaMme Nava darisaNami cattAri Aue paMca / Aima aMte sese dodo khINabhilAveNa igatIsaM // 1 // 'karmaNi' karmaviSaye kSINAbhilApena ekatriMzadguNAH syuH, tatra darzanAvaraNIye navamedA:-kSINacakSurdarzanAvaraNaityAdiracanayA, catvAri AyuSke, pazca Aye jJAnAvaraNIyAkhye karmaNi, 'aMte'tti antarAye pazcaitra, zeSe karmaNi bedanIyamohanIyanAmagotralakSaNe dvau dvau bhedau bhavataH, kSINasAtAvedanIyaH, kSINAsAtAvedanIyaH kSINadarzanamohanIyA, kSINacAritramohanIyaH, kSINazubhanAma, kSINAzubhanAma, kSINanIcaigotraH kssiinnoccairgotrH||1|| AloyaNA niravalAve AvaIsu dddhdhmmyaa| aNissiohANe ya sikkhA NippaDikammayA // 1288 aNNAyayA alohe ya titikkhA ajave suii| sammadiTTI samAhI ya AyAre viNaovae~ // 1289 // "dhiI maI ya "saMvege "paNihI suvihi saMvare / attadosovasaMhAro sabakAmavirattiyA // 1290 // paiJcakkhauMNA viussagge appamaue lavaoNlave / jhANasaMvarajoge ya udae mAraNaMtie // 1291 // saMgANaM ca pariNNA pAyacchittakaraNe iya / ArAhaNA ya mereNaMte battIsaM jogasaMgahA // 1292 // yogA:-manovAkAyavyApArAste cAzubhapratikramaNAdhikArAtprazastA evaM gRhyante, teSAM ziSyAcAryagatAnAmAloca. nAdinA prakAreNa sagrahaNAni yogasaGgrahAH prazastayogasaGgrahanimicatvAdAlocanAdaya eva tathocyante, ziSyeNAcAryAya samya Jain Education Intel For Private & Personel Use Only w.jainelibrary.org Page #193 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava- cUrNiH / // 141 // yogasaJcahe Aloca. nAyAM aTTana dRSTAntaH | gAlocanA dAtavyA 1, AcAryo'pi pradattAyAmAlocanAyAM nirapalApa: syAt , nAnyasmai kathayedityarthaH 2, Apatsu dravyA- dibhedAsu dRDhadharmatA kAryA 3 anizritopadhAne ca yatnaH kAryaH 4 zikSA AsevitavyA sA ca dviprakArA, prahaNazikSA | AsevanAzikSA ca 5, niSpratikarma zarIratA sevanIyA, na punarnAgadattavadanyathA vartitavyaM 6, tapasi ajJAtatA kAryA 7, | alobhazca kArya: 8 titikSA-parISahAdijayaH sA kAryA 9, ArjavaM karttavyaM 10, zucinA saMyamavatA bhavitavyaM 11, samya. gdRSTi:-samyagdarzanazuddhiH kAryA 12 samAdhiH-cetaHsvAsthyaM sa kAryaH 13, AcAropagaH syAna mAyAM kuryAt 14, tathA vinayopagaH syAt, na mAnaM kuryAt 15, dhRtipradhAnA matidhRtimatiH sA ca kAryA 16 saMvegaH kAryaH 17, praNidhi. styAjyA, mAyA na kAryA 18, suvidhiH kAryaH 19, saMghasa kAryo na tu na kArya iti vyatirekodAharaNamatra bhAvi 20, Atmano doSopasaMhAraH kAryaH / 21, sarvakAmaviraktatA bhAvanIyA 22, mUlaguNottaraguNaviSayaM pratyAkhyAnaM kAryamiti dvAradvayaM 23-24 vyutsagoM dravyabhAva medabhinnaH kAryaH 25, apramAdA kAryaH 26 'lavAlave 'tti kAlopalakSaNaM kSaNe 2 sAmAcAryanuSThAnaM kArya 27, dhyAnasaMvarayogazca kAryaH dhyAnameva saMvarayogaH 28, vedanodaye mAraNAntike'pi na kSobhaH kAryaH 29, saGgAnAM ca jJaparijJApratyAkhyAnaparijJAbhedena parikSA kAryA 30, prAyazcittakaraNaM kArya 31, ArAdhanA maraNAnte maraNakAle kAryA 32 / / AdyadvAramAhaujjeNi aTTaNe khalu sIhagirisopArae ya puhaivaI / macchiyamalle dUraslakUvie phalihamalle ya // 1293 ujjayinIpurI tasyAM jitazatrunRpo'nAkhyo'tibalavAn [mallaH], sopArakapattane siMhagirinAmA pRthivIpatirmallavallabhaH, // 141 // Jain Education ! For Private & Personel Use Only va w w.jainelibrary.org Page #194 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IM prasyandamaTTanastatra gatvA jayapatAko gRhAti, rAjJA svarAjyasya parAmavaM matvA vasAM pibantaM mAtsyikamekaM balavantaM dRSTvA AnIya yogasakahe niryukterava poSayitvA sa niyodhito'TTanenA'jito'dRnastataH svasya hAni matvA pratimallArthamaTan dallaviyAgrAme gataH, tatra caikena nirapalAcUrNiH pANinA halaM vAhayan anyena 'phaliha 'tti vapanyastA ( karpAsaM) utpAdayan hArakA( kUraghaTamAnA )hAro'lpapurISo hAlika eko dRSTaH / sa cAnItaH poSito niyuddhaM zikSitaH kAle sopArake aaniitH| Adhadine phalahI(liha)mallo mAtsyi patAyAM // 142 // kamallazca yuddhe eko('pya)parAjito, dvAvapi svAzraye gato'TTanena dRSTvA phalahi(liha)mallaH sajIkRtaH mAtsyikena nRpaprahita dhanamitrasaMmardakebhyaH samyag noktaM, dvitIyadine to samayuddhau, tRtIyadine phalihi(ha)mallena mAsikaH phalahi(liha)grAheNa gRhIto dRDhamitramRtA, sa satkAritaH, yathA'TTanastathAcAryAH jayapatAkA-ArAdhanApatAkA, sAdhumalla aparAdhAH prahArAma, yastAn gurorA dRssttaantH| locayati sa niHzalyo nirvRtipatAkAM gRhNAti // 1293 / / / daMtapuradaMtacakke saJcavadI dohale ya vaNayarae / dhaNamitta dhaNasirI ya paumasirI ceva daDhamitto // 1294 / / dantapure dantacakro rAjA, priyA satyavatI, tasyA dohado dantaprAsAdaviSayo'bhUt / rAjJA vanacarAstadarthamAdiSTAH, zApitaM ca pure ucita mUlyaM dadAmi, yo na dadAti tasya vinAzaM karomi, tatraiva pure dhanamitro vaNig dve bhArye dhanazrIpadmazriyau, anyadA tayoH kalahe dhanazrIH prAha kiM tvamevaM garvitA, yathA satyavatyAstathA tava kiM prAsAdo jAyamAno'sti', pAzriyA tathaiva pratijJAte jJAtvA dhanamitro duHkhI tanmitreNa pRSTa uktavAn sarva, tato dRDhamitra: pulindraprAyogyaM maNikA'laktakAdi lAtvA'TavyAM gataH tRNapiNDAntadantAn kSiptvA zakaTairAnayan purapraveze gokRSTataNapUlakapAtAhantadarzane ArakSakaidhRtvA | NU142 // Jhin Education in For Private & Personel Use Only Maw.jainelibrary.org Page #195 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 143 // Jain Education In rAjJo'rpitaH rAjJA vadhya AdiSTo, dhanamitra Agatya pAdapatitaH prAha-svAmin! mayA ete AnAyitAH, sa pRSTaH prAha ahametaM na jAnAmi, zajJA'bhaye datte satyamuktaM, guruNaivaM suhRde ( ziSyAya ) mAnyaM nirapalApinA / / 1294 || ujjeNIe dhaNavasu aNagAre dhammaghosa caMpAe / aDavIe satthavibbhama vosiraNaM sijjhaNA caiva // 1295 dravyApadyudAharaNaM-uJjayinyAM dhanavasusArthapaH, sa campAM gantumanAH samArthazvacAla / tena saha dharmmaghoSamunizcalito so sArthe pulindairviloDite naSTajanena samamaTavyAM praviSTaH janaH kandamUlAdyatti jalaM ca pivati, munirjanena dIyamAnaM tadanicchan zilAtale bhaktaM pratyAkhyAya kevalI siddhaH / / 1295 / / mahurAe uNa rAyA uNAvaMkeNa daMDamaNagAre / vahaNaM ca kAlakaraNaM sakkAgamaNaM ca pavvajjA // 1296 // mApadi mathurAyAM yamuno rAjA, yamunAvaGkamudyAnaM, tatra yamunAkUrpare daNDo anagAra AtApayan rAjJA daSTaH, phalenAhataH sarvaiH prastararAziH kRtaH kAlagataH siddhaH, vimAnena zakrAgamanaM zakreNoktaM yadi pravrajasi tadA muJcAmi pravrajito abhigRhNAti RSiSAtasmaraNe na bhoktavyaH, tena bhagavatA ekazo'pi nAhAritaM, tasya dravyApat, daNDasya bhAvApat / / 1296 / / | pADaliputta mahAgiri aja suhatthI ya seTThi vasubhUtI / vaidisa ujjeNIe jiyapaDimA elakacchaM ca / / 1297 zrI sthUlabhadraziSyo mahAgirisuhastinau, mahAgiriH suhastine gaNaM datvA vyucchinne jinakalpe gacchapratibaddho jinakalpaparikarmma karoti, anyadA tau pATalIputraM gatau tatra vasubhUtiH zreSThI dharma zrutvA zrAvako jAtaH, tatkuTumbavodhArthaM suhastina yogasAhe Apadi dharma tAyAM anizritopadhA natAyAM ca dRSTAntAH / // 143 // Page #196 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava cUrNiH / yogasanahe zikSAyAM | sthuulmdrdRssttaantH| // 144 // stadgRhe upadizato mahAgiri bhikSArthamAgatamabhyutiSThato vasubhUtinA pRSTaM ki yuSmAkamapi guravaH ?, suhastI teSAM guNasaMstavaM karoti, dvitIye'si tadgRhe'pUrvakaraNaM dRSTvA suhastI upAlabdho mahAgiriNA, tato dvAvapi vaidezI bhuvaM gato, tatrAji(tatra jIvatsvAmipratimA vanditvA mahAgirijAprapadaparvataM vandArureDakAkSapuraM gataH, tatpUrva nAmnA dazArNapuramAsIt, gajAprapade bhaktaM pratyAkhyAya mahAgiriH svargataH / suhastI ujjayinyAM jina(jIvat )pratimAM vandanAya prAptaH (gataH) / tanmukhAnalinIgulmAdhyayanaM zrutvA bhadrAsUravantisukumAlaH pratibuddhaH, AryamahAgirINAmanizritaM tapaH // 1297 / / khitiva(ca)NausabhakusaggaMrAyagihaM cNppaaddliiputtN| naMde sagaDAle thUlabhaddasirie vararucI y||1298|| atItAddhAyAM kSitipratiSThitaM puraM jitazatrU rAjA, tat kSINavAstukaM matvA vAstupAThakairanyanagarasthAnaM vilokayati sma, canakakSetramekaM puSpitaM dRSTvA tatra canakapuraM sthApitaM, kAlena tadapi kSINaM matvA'raNye'nyAjavyaM vRSabhaM dRSTvA tatra RSabhapuraM nivezitaM, kAlena tasminnapi kSINe kuzastambaM dRSTvA kuzAgrapuraM kRtaM, tasmin punaragninA jalati sati prasenajinnRpeNa rAjagRhaM sthApita, prasenajitaH putraH zreNiko rAha, tasmin mRte, tatsutena koNikena campA rAjadhAnI kRtA, koNike mRte tatputraNa udAyinRpeNa pATalIpuraM sthApitaM / tatra udAyimaraNe navabhinandai rAjyaM kRtaM, navame nande rAjyaM kurvati kalpakamantrivaMzaprasUtazakaTAlo mantrI, tasya dvau putrau sthUlabhadraH sirI(zrI)yakazca, yakSAdyA sapta putryaH, paNDito vararuciH, kapaTena zakaTAle vipanne nandena dIyamAnAmamAtyamudrAM necchati sma sthUlabhadraH, sa vairAgyAtsambhRtayatipArzve pravajitaH, pUrva kozAgRhe dvAdazavarSI(kha)sthito'pi sa bhagavAMstayA'kSomyo jAtaH / zikSA prati yogAH saGgrahItAH sthUlabhadrasvAminA // 1298 // // 144 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only T ww.jainelibrary.org Page #197 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / / / 145 / / Jain Education Int paiThANe nAgavasU nAgasirI nAgadatta pabajjA / egavihA saTTANe devaya sAhU ya billAgare // 1299 // pratiSThAnapure nAgavasuH zreSThI, nAgazrIH mAryA, tayoH putro nAgadatto nirviNNa kAmabhogaH pravrajitaH sa jinakalpapratimAdharANAM pUjAsatkAraM dRSTvA AcAryaivaryamANo'pi jinakalpaM pratipadya ekatra vyantaragRhe pratimayA tasthau, devatayA samyagdRSTyA mA vinazyatviti strIrUpeNa yakSapUjAcchadmanA modakA AnIya dattAH, sa tAn bhakSayitvA rAtrau pratimAM sthitaH atisAro jAtaH, devatayA AcAryANAmuktaM sa zaikSo'mukatra, sAdhavaH preSitA AnItaH, devatayoktaM bilvagiraM ( bIjapUragarbha ) dIyatAM, datte sthitaM poTTaM zikSitazca naivaM kArya 6 / / 1299 / / kolaMbiya jiyaseNe dhammavasU dhammaghosa dhammajase / vigayabhayA viNayavaI iDDivibhUsA ya parikamme // 1300 kauzAmbyAmajitaseno rAjA, dhAriNI devI, tatra dharmavasuguroH ziSyoM dharmmaghoSadharmayazasau, vigatabhayA mahattarA vinayavatI tasyAH ziSyiNI, tayA bhaktaM pratyAkhyAtaM saGkhena mahatA RddhisatkAreNa niryAmitA mRtA, tau dvAvapi ziSyau parikarma kurvataH / / 1300 // itathaujjeNivaMtivaddhaNapAlagasuyaraTThavaddhaNe ceva / dhAriya(Ni) avaMti seNe maNippabhA vacchagAtIre // / 1301 // uJjayinyAM caNDapradyotasya dvau bhrAtarau pAlako gopAlakaca, gopAlakaH pravrajitaH, pAlakasya dvau putrau avantivarddhano rASTravarddhanazca tayo rAjayuvarAjapadavIM davA pAlakaH pravrajitaH, rASTravarddhanasya bhAryA dhAriNI, tasyAH putro'vantisenaH, 13 yogasama niSprati karmatAyAM ajJAtake ca dRSTAntAH ni0gA0 12991301 / / 145 / / Page #198 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuktervcuurnniH| // 146 // Jain Education In anyadA rAjJA dhAriNIM dRSTvA adhyupapannena dUtyA prArthitA, tayoktaM bhrAturapi na laJjase / rAjJA bhrAtari ite sArthena saha kauzAsAgatA, sA garmamanAkhyAya mahattarAnte pravajitA, kAle suto jAtaH, nAmamudrAbharaNaiH samaM rAjAGgaNe muktaH, ajitasenena dRSTvA rAjagRhe maNiprabha iti ca nAma kRtaH, rAjJi mRte maNiprabho rAjA jAtaH, avantivarddhanastu pazcAttApAdayantisenasya rAjyaM datvA pravrajitaH / sa ca maNiprabhaM daNDaM yAcate, adAne sarvatra lena kauzAmbIM pradhAvitaH / tau ca dvAvapi munI parikarmasamAptau ekaH prAha-yathA vinayavatyA RddhistathA mamApyastu nagare bhaktaM pratyAkhyAtaM, dvitIyo dharmayazA vibhUSAmanicchan kozAmbyA ujjayinyAzcAntarA vatsakAtIre giriguhAyAM bhaktaM pratyAkhyAtavAn tadA'vantisenena kauzAmbI ruddhA jano bhayArttaH kazciddharmaghoSasyAnte'pi na yAti sa iSTArthamalabhamAnaH kAlagataH / mAtRsAvyA svarUpaM uktvA sutau yuddhAnivAritau dvAvapi bhrAtarau militau kaJcitkAlaM tatra sthitvA ujjayinyAM calitau, mAtA'pi samahattarA calitA, mArge jJAtvA dvApi nRpau sAdhordine dine pUjAM cakratuH sthitvA sa kAlagataH, yathA dharmayazamA tathA karttavyaM / / 1301 // sAe puMDarIe kaMDarie ceva devijasabhaddA | sAvatthiajiyaseNe kittimaI khuDDaDgakumAro // 1302 // jasabhadde sirikaMtA jayasaMdhI ceva kaNNapAle ya / naTTavihI pariose dANaM pucchA ya pavvajjA | 1303 // sunuvAi suhu gAi suTu nacciyaM sAma suMdari ! | aNupAliya dIharAiyao sumiNate mA pamAyae / / 1304 sAkete puNDarIko nRpaH kaNDarIko yuvarAjaH, tasya devI yazobhadrA tAM puNDarIko dRSTvA prArthitavAn, yuvarAjo hataH, sA yogasa alobha tAyAM dRSTAntaH ni0gA0 13021304 // 146 // Page #199 -------------------------------------------------------------------------- ________________ aavshykniyuktervcrnniH| | yogasanahe titikSAyAM dRSTAnta: ni0gA. 13051306 // 147 // tathaiva zrAvastyAM gatA, tatrA'jitasena AcAryaH, kIrtimatI mahattarA, tasyAH pArzva sA pravajitA, yathaiva dhAriNI navaraM putra| stayA na tyaktaH, kSullakakumAra iti nAma kRtaM, pravrajito yauvane uniSkramitukAmo mAtRmahattarAcAryopAdhyAyavacobhiraSTA- catvAriMzadvarSANi sthitaH, pazcAdvisRSTo ratnakambalanAmamudrAdhAdAya puNDarIkAnte samAgAt / rAtrau nATathe prabhAte kizcinidrApramAdaparAM nartakImuddizya dhorikinyA(nakyA) paThitaM 'suTu' ityAdi zrutvA kSullakakumAro ratnakambalaM, yazobhadro yuvarAjaH kuNDalaM, zrIkAntA sArthapA hAra, jayasandhiramAtyaH kaTaM, karNapAlo miNTho'DDazaM daduH, sarvANi lakSamUlyAni, AhUya prAtaH pRcchA, sadbhAvakathane nRpaH prItaH, sarve kSullakakumArAnulagnAH prabajitAH, sarvairapi lomastyaktaH / / 1302-1304 // iMdapura iMdadatte bAvIsa suyA suriMdadatte ya / mahurAe jiyasattU sayaMvaro nivvuIe u // 1305 // aggiyae pacayae bahulI taha sAgare ya boddhave / egadivaseNa jAyA tattheva suriMdadatte ya // 1306 // indrapure indradatto rAjA tasyeSTadevInAM dvAviMzatiH putrAH, ekA'mAtyasutA tadudbhavaH surendradattaH, tadinajAtAH catvAro | dAsAH agnikaH parvatako bahulikaH sAgarakaH / itazca mathurAyAM jitazatrU rAjA, tasya sutA nivRttirnAma rAjyapradA, tadartha svayaMvaramahe indradattaH sasuto gataH / jyeSThaputraH zrImAlI tatpramukhA dvAviMzatirapi rAdhAvedhe'samaryAH, teSu caturpu dAseSu vighnaM kurvatsvanyasmiMzcAsivyagrakaranaradvaye bhayaM kurvati, aSTacakrANAM chidrANi jJAtvA anyatra mano'kurvatA surendradattena rAdhAvAmAkSivedhazcakre, eSA dravyatitikSA, yathA kumArastathA sAdhuH dAsAzcatvAraH kaSAyAH, kumArA dvAviMzatiH parISahA narau dvau rAgadveSau, 147 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only A w.jainelibrary.org Page #200 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yogasaGghahe Arjave cuurnni| Avazyaka- rAdhAvedhaH ArAdhanA nivRttiH siddhiH // 1305-1306 // niryukterava- caMpAe kosiyajo aMgarisI ruhae ya ANatte / paMthaga joDajasAviya abbhakkhANeya sNbohii||1307|| campAyAM kauzikArya upAdhyAyastasya dvau ziSyau, aGgo bhadrakatvAdaGgaRSiriti nAma kRtaM, rudrako pranthicchedakA, upaa||148|| dhyAyena tau dArtha prasthApito, aGgaRSiraTavIto dArubhAraM lAtvA pratyeti, rudrako dine yatra tatra sthitvA vikAle bahirgato dRSTvA AyAntamaGgaRrSi cintayati sma upAdhyAyo mAM tADayitA iti jyotiryazA vatsapAlI putrasya panthakasya bhaktakaM dattvA dArubhAreNa eti / rudrakeNa sA mAritA gartAyAM, tadbhAramAdAyAnyamArgeNAgatyopAdhyAyasyoce-tava sundaraziSyeNa jyotiryazA mAriteti / sa Agato niSkAsito vane zubhAdhyavasAyena jAti smRtvA kevalI, devaruktaM yathaitenA'bhyAkhyAnaM dattaM, sa cintayan pratyekabuddho jAtaH brAhmaNo brAhmaNI ca pravrajya sarve'pi siddhaaH||1307 // soriasuraMbarevi asiTTI adhaNaMjae subhaddA y| vIre a dhammaghose dhammajase'sogapucchA y||1308|| zauryapure surAmba(rava)ro yakSastatra zreSThI dhanaJjayA, bhAryA subhadrA, tAbhyAM susamba(sva)rayakSAya putrArtha mahiSazataM mAnitaM, daivAtputro jAtaH / atrAntare zreSThinA zrIvIrAntike'NuvratapratipattiH, yakSeNa mArgito dayayA na datte nijazarIraM zatakhaNDaM kRtvA dAsye iti katipayeSu khaNDeSu kRteSu yakSaH pratibuddhaH / eSa dezazuciH, zrIvIrasya ziSyau dharmaghoSadharmayazasau azoka 41 vRkSAdho guNavataH tacchAyA na parAvarttate, svAmI pRSTaH kathayati sma // 1308 // zucau ca dRSTAnto nigA 13071308 Jain Eduent an inte! For Private & Personel Use Only law.jainelibrary.org Page #201 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- yogasagRhe niyukterava cUrNiH / // 149 // soriyasamuddavijae jannajase ceva jannadatte y| somittA somajasA uMchavihI nAraduppattI // 1309 // | aNukaMpA veyavo maNikaMcaNa vAsudeva pucchA ya / sImaMdharajugabAhu jugaMdhare ceva mahabAhu // 1310 // zauryapure samudravijayo rAjA AsIttadA yajJayazAstApasastadbhAryA saumitrA, tasyAH putro yajJadattA, somayazA vadhUH, tatputro nAradaH te uJchavRttiM kurvate, ekAntare bhuJjate ca, anyadA nAradamazokavRkSAdho muktvA uJchArtha gatAH / ato vaitA. vyAjjRmbhakAmarairbajadbhivadhinA svanikAyacyutaM jJAtvA anukampayA[chAyA]stambhitA, pratinivRttaistaiH sa gRhItvA prajJaptyAcA vidyA: pAThitaH, sa maNipAdukAbhyAM kAzcanakaNDikayA nabhasA hiNDati, anyadA dvArakAM gato vAsudevena pRSTaH kiM zaucaM, uttaradAnAsamartha utthAya pUrvavidehe'gAt / tatra sImandharasvAmI yugabAhuvAsudevena pRSTaH kiM zaucamiti, svAmI prAha-satya zaucaM tena jJAtaM, punaraparavidehe'gAta , tatra yugandharasvAmI mahAbAhuvAsudevAgre tathaivAkathayat / zrutvA dvArakAmAgataH kRSNAyoktavAn satyaM zaucaM, punaH pRSTaH kiM satyaM ?, tadajAnAnazcintayan jAti smRtvA pratyekabuddho jAtA, prathamamadhyayanaM vadati sma, evaM zaucena yogAH snggRhiitaaH|| 1309-1310 // sAgeyammi mahAbala vimalapahe ceva cittakamme ya / nipphatti chaTTamAse bhumIkammassa karaNaM ca // 1311 sAkete mahAbalo rAjA, AsthAne dUtaM pRSTavAn kiM nAsti mama yadanyeSAM rAjJAmasti, tena citrasametyukte sA kAritA | tatra dvau citrakarau vimalaH prabhAsa(bhAkara)zva, tayorIkRtya citrAyA'pitA, yavanikAntaritau citrayataH ekena SaNmAsyA samagdRSTI ca dRSTAntI | nigA 13091311 M // 149 // Jain Education inte Page #202 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka cUrNiH / // 15 // citraM kRtaM ekena bhUmiH kRtA / rAjJA vilokanAya yavanikApanItA kuDye prativimbitaM citraM dRSTvA tuSTena tathaiva sthApitaM, evaM samyaktvaM vizuddha karttavyaM // 1311 // nayaraM sudaMsaNapuraM susuNAe sujasasubae ceva / pavvaja sikkhamAdI egavihAre ya phAsaNayA // 1312 // sudarzanapure zizunAgo gRhapatistadbhAryA suyazAstau zrAddhau, tatsutaH suvrato garbhAdapi saMvigno yauvane ApRcchya pravrajita ekAkivihArapratimA pratipatraH, zakraprazaMsAyAM 'phAsaNaya 'tti surai nopasargazcAlito'pi na calito yAvassiddhaH // 1312 // pADaliputta huyAsaNa jalaNasihA ceva jalaNaDahaNe y| sohammapaliyapaNae aamlkppaainnhvihii||1313 ___ pATaliputre hutAzano brAhmaNaH zrAddho bhAryA jvalanazikhA tatputrau jvalanadahanau, catvAro'pi pravrajitA; jvalana ajurdahano | mAyI, dvAvapi mRtau saudharma zakasyAbhyantaraparSadi surau paJcapalyAyuHsthitI, zrIvIrasyAgre AmalakalpAyAmambazAlavane caitye nATyavidhi darzayataH, eka RjurUpANi karoti, anyasya viparItaM jAtaM, gautamena svAmI pRSTo mAyAdoSamakathayattasya // 1313 / / ujjeNI aMbarisI mAlagataha niMbae ya pvjaa|sNkmnnN ca paragaNe aviNaya viNae ya pddivttii|1314| ujjayinyAmambarSivipraH zrAddho mAlukA priyA nimbaH putraH, mAlukAyAM mRtAyAM putreNa samaM pravrajitA, putrasya durvinItatvenojayinyAM paJcasu pratizrayazateSu sa hiNDito niSkAsitazca, saMjJAbhUmau pitarodane pRSTa-tAta ! kiM rodanaM ! tvayA me nAma kRtaM nimba ( tava nimba iti nAma kRtaM na nirarthakam ) iti, punarvinItatAyAM teSu teSUpAzrayeSu sAdhavastoSitAH // 1314 // yogasabahe samAdhau AcAre vinayopagate ca dRSTAntAH ni0gA. 1312 BA // 150 // Jain Education For Private Personel Use Only ww.jainelibrary.org Page #203 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niryukterava cUrNiH / // 151 // nayarI ya paMDumahurA paMDavavaMse maI ya sumaI ya / vArIvasabhAruhaNe uppAiya suTTiyavibhAsA // 1315 // yogasabahe nagarI pANDumathurA, tatra pazca pANDavA abhavan , tadvaMze'nyo rAjA, tatpunyau matisumatI, ujjayantacaityavandanAya dhRtau saMvege surASTrAyAmAyAntyau vArivRSabhaH [nAma ] pravahaNaM tadAruhya utpAte bhinne bahane loke skandarudrAdismRtipare saMyamayogena ca dRSTAntI mahAsatyau siddhe, susthitalavaNAdhIzena mahimA cakre, devodyotena tatprabhAsatIthaM jAtaM // 1315 // nigA. caMpAe mittapabhe dhaNamittedhaNasirI sujAte ya / piyaMgUdhammaghose ya arakkhurI ceva caMdaghose ya / 1316 // 1315 1317 caMdajasA rAyagihe vArattapure abhayaseNa vAratte / susumAra dhuMdhumAre aMgAravaI ya pajoe // 1317 // campAyAM mitraprabho rAjA, dhAriNI devI, dhanamitraH sArthavAho, bhAryA dhanazrIH tatputro'tra kule sujAta iti janaprazaMsAyAM sujAtanAmA surUpaH, te zrAvakAH, tatraiva dharmaghoSo'mAtyastasya priyaGguH bhAryA sA dRSTvA sujAtaM tallalitAni karoti, dRSTvA. 'mAtyena vinaSTamantaHpuramiti matvA kUTalekhaprayogazcake upAyena mAraNAya, rAjJA so'rakkhurIpUryA candradhvajanRpAnte prahitaH, tena lekho darzitaH, sujAtenoktaM yajAnAti tatkuru, tena pracchannaM saMsthApya candrayazA bhaginI dattA, sA vagdoSiNI sujAtena pratibodhitA bhaktaM pratyAkhyAya devo'bhUt , avadhinA jJAtvA''gatya zilocayena nRpaM bhApayitvA devaH sujAtaM svasthAne mumoca, sujAtaH nRpamApRcchaya mAtRpitRsahitaH pravrajya siddhA, mantrI rAjJA nirviSayaH kRto bhraman vairAgyAdrAjagRhe sthavirAnte pravrajya bahuzruto viharan vArca(vAratta)kapuri gataH, tatrAmayaseno rAjA vAtra(vAratta)ko'mAtyastadgRhe bhikSArtha gataH, sa ghRtAdipAyasasthA- Id // 15 // Jain Education Intel a w .jainelibrary.org Page #204 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yogasadmahe praNidhau dRSTAnta: | nigA 1318 Avazyaka-IN lAdvindau patite necchati, vArattako'valokanagato dRSTvA tatra makSikAdyupaplavaM zumAdhyavasAyena jAti smRtvA devatAdattaliGgaH niyukterava- prAbajat , vAstrakarSiviharan suMsumArapuramAyAtaH, tatra dhundhumAro rAjA tasyAGgAravatI suvratA zrAvikA, ruSTaparivrAjakayA citre cUrNiH / / likhitvojayinyAM candrapradyotasya darzitA, dutena balAt mAgite'dAne sarvabalena ruddhaM suMsumArapuraM tena, nimittajJena bAlA | bhApitAste bhItA nAgagRhasthitavArattakamUle gatA, mA vibhyateti muninokte rAjJastenAbhayamuktaM, yuddhe baddhazcaNDapradyotaH, mhaa||152|| zAsanamiti kRtvA dattAGgAravatI tasmai, pradyotena pRSTA priyA, priye ! tvatpitrAhaM kathaM jitaH, tayA munivacaH kathitaM, dRSTvA pradyotaH prAha-vande nimittakaRSi, sAdhunopayuktena jJAtaM skhalitaM, pazcAnivRttaH, candrayazAsujAtadharmaghoSavArattakaiH saMvegena yogAH sagRhItAH // 1316-1317 // bharuyacche jiNadevo bhayaMtamicche kulANa bhikkhU yA paiThANa sAlavAhaNa guggula bhayavaM ca NahavAhaNe 1310 bharukacche nabhovAhano rAjA kozasamRddhaH, itaH pratiSThAne zAlavAhano rAjA balasamRddhaH, sa nabhovAhanaM rundhati sma, kozasamRddho'rimastakAdyAnayinAM dravyalakSaM datte, evaM kSINavalA prativarSa yAti, anyadA tanmantrI nirviSayakRto'hamiti | kapaTena nirgatya guggulabhAramAdAya bharukacchamAyAto devakule guggulabhagatAnAmAhamiti svaM khyApayan tasthau, rAjJA satkRtya mantrI cakre, rAjyaM puNyalabhyamiticchadmanA devakulakUpAdiSu sarva dravyaM tena vizvAsya niSThApitaM pazcAtzAlavAhanena jitH| eSa dravyapraNidhiramAtyasya / bhAvapraNidhau tatraiva jinadevAcAryaH bhadantamitrakuNAlAkhyau dvau bhrAtarau mithu, rAjakule vAde // 152 // For Private Personal Use Only A Jain Education in w.jainelibrary.org Page #205 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyukterava cUrNiH / saMvare // 153 // jitau jinadevena, pazcAttatsiddhAntapaThanArtha mAyayA tanmale pravajitau, paThantau govindavata bhAvataH sAdhU jAtau // 1318 // yogasabahe bAravaI dheyaraNI dhannaMtari bhaviya abhavie vije| kahaNA ya pucchiyaMmi ya gainiise ya saMbohI // 1319 // anuka | mpAyAM so vAnarajUhabaI kaMtAre suvihiyANukaMpAe / bhAsuravaraboMdidharo devo vemANio jAo // 1320 // yathA sAmAyikaniyuktau // 1319-1320 // AtmadoSovANArasIya koTTe pAse govAlabhaddaseNe ya / naMdasirI paumasirI rAyagihe seNie vIro // 1321 // | pasaMhAreca rAjagRhe zreNikaH zrIvIramapRcchat yA devI nATyavidhimupadarya gatA kA eSA 1, svAmyAha-vArANasyAM bhadrasenaH zreSThI, IA dRSTAntAH bhAryA nandA, tatputrI nandazrIH, varavarjitA, tatra koSThakacaitye zrIpArzvaH samavasRtaH, nandazrIH pravrajitA gopAlikAmahattarAnte || nigA0 pUrvamugravihAreNa vihRtya pazcAdavasannA jAtA, hastapAdAdizaucaM kurvANA niSiddhA pRthagupAzraye sthitA'nAlocya mRtvA 1312. himavati padmAide zrIrjAtA devagaNikA, etayA saMvaro na kRtaH / / 1321 // 1322 bAravai arahamitte aNudharI ceva tahaya jinndevo| rogassa ya uppattI paDiseha attsNhaaro||1322|| dvAravatyAmarhanmitraH zreSThI, anurI priyA, jinadevaH putraH, sarve zrAddhAH, jinadevasya rogotpattiH, vaidyairmAsaM gRhANetyuktaH svajananirbandhe sa cintayati sma gRhIte dviguNo bandha ityAtmadoSopasaMhArazcakre, sarva sAvA pratyAkhyAtavAn kambhekSayAtpraguNA, pravrajyAM kRtvA zubhAdhyavasAyAtsiddhaH // 1322 // For Private Personal Use Only Jain Education Page #206 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Pr Avazyaka- niyukterava cUrNiH / // 154 // ujjaNidevalAsuya aNurattA loyaNA ya pumrho| saMgayaomaNumaiyA asiyagirI addhasaMkAsA // 1323/ yogasagRhe ujjayinyAM devalAsuto rAjA, anuraktA locanA priyA, sA rAjJaH zirasi palitaM dRSTvA''ha-dharmadUta AyAta iti, sarvakAmapadmarathaM sutaM rAjye nyasya priyAyuto rAjA tApasAzrame tapasvI jAtaH, saGgatako dAso manumatikA dAsI ca pravrajya kAlAntare viraktautpravrajite, devyA tadA garbho nAkhyAtaH / pazcAt sutAyAM sUtAyAM mRtA devI, putrI tvarddhasaGkAzAkhyA yauvanaM prAptA, zrAntaM tAyAM mUlapitaraM vizrAmyati, sa tasyAmanuraktaH anyadA AzleSTuM dhAvito antarA uTajakASThe Apatitazcintayati-idamihaloke jJAyate / | guNapratyAkizciditi pratyekabuddho jAti smRtvA sarvakAmaviraktAkhyamadhyayanamuktvA putrIM sAdhvInAM dacA siddhaH, pujyapi siddhA // 1323 // khyAne koDIvarisacilAe jiNadeve rayaNapucchakahaNA ya / sAee sattuMje vIrakahaNA ya saMbohI // 1324 // uttaraguNa mUlaguNapratyAkhyAne jJAta-sAkete zatruJjayo rAjA, jinadevaH zrAddhaH, sa digyAtrAyAM gataH koTIvarSapure, tatrAnArya pratyAcilAtarAjasya ratnAdIni DhaukitavAn , sa cilAtaH pRcchati-ka etAti labhyante ?, sa prAha-anyarAjye, cilAtasya khyAne ca tatrAgamanecchAyAM rAjJo'mayaM dApayitvA sa AnItaH zrAddhena, zrIvIrAgame zatruJjayo nirgataH, cilAtaH pRcchati ka jano dRSTAntAH yAti 1, zrAddha Uce-sa eSa ratnavaNika, dvAvapi gatau, svAmI mAvaratnAni dravyaratnAni ca varNayati, cilAtaH pravajitaH |ni0gA. etanmUlaguNapratyAkhyAnaM // 1324 // 1223 1325 vANArasI yaNayarI aNagAredhammaghosa dhmmjse|maasssy pAraNae goulagaMgA va annukNpaa|1325|| // 154 // Jan Education For Private Personel Use Only Page #207 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuktezvacUrNiH / / / 155 Jain Education Int arti dharmmaghoSadhayazomunI varSAsu sthitau mAsAt 2 bhojinau, caturthapAraNa ke prathamAyAM svAdhyAyaM dvitIyasyAmarthapauruSIM kRtvA tRtIyasyAM pauruSyAM pAtrakANyugrAhya calitau, uSNAbhihatau tRSAturau gaGgAmuttarantau manasA tajalaM pAtumanicchantau uttINa gaGgAdevatA AvarjitA gokulAni vikRtya prArthayantI sAdhubhyAmupayujya niSiddhA, pazcAdanukampayA vAdalaM cakre, sAdhU grAmaM prAptau etaduttaraguNapratyAkhyAnaM / / 1325 / / karakaMDu kaliMgesu paMcAlesu ya dummuho / namIrAyA videhesu gaMdhAresu ya NaggatI // 205 // ( bhA0 ) sabheya iMdakeU valae aMbe ya puSphie bohI / karakaMDu dummuhassA namissa gaMdhAraranno ya // 206 ( bhA0 ) kaliGgeSu kAzcanapure dadhivAhanapadmAvatIsutaH karakaNDU rAjA sa gokulapriyaH, tenaiko vRSabhaH salakSaNaH payobhiH poSito yuddhakuzalo dRSTaH, punaH kAlena vArddhake mahAkAyaH paDukaiH paridhRSyamANo dRzyate, tato viSaNNacintayan sambuddhaH / / 205-6 / tathA cAha seyaM sujAyaM suvibhattasiMgaM jo pAsiyA vasabhaM goTThamajjhe / riddhiM aruddhiM samupehiyA NaM kaliMgarAyAvi samikkha dhammaM // 207 // ( bhA0 ) zvetaM zuklaM sujAtaM - garbhadoSavikalaM, suvibhaktazRGgaM vibhAgasthasamazRGgaM yo rAjA dRSTvA vRSabhaM goSThamadhye gokulAntaH, punazca tenaivAnumAnena Rddhi-samRddhiM vibhUrti, tadviparItAM cARddhiM samprekSyA'sAratayA''locya kaliGgarAjo'pi samIkSya paryAlocya yogasAhe dravyavyu tsarge dRSTAntAH bhA0gA0 205 207 / / / 155 / / w.jainelibrary.org Page #208 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-II dharma saMbuddha iti zeSaH // 207 // kiM cintayan yogasaGgrahe niryukterava goTuMgaNassa majjhe DhekiyasaddeNa jassa bhajati / dittAvidariyavasahA sutikkhasiMgA sarIreNa 208 (bhA0kA vyutsarga cUrNiH / porANayagayadappo galaMtanayaNo clNtvsbhotto| soceva Damovasaho par3ayaparighaTTaNaM shdd| 209|bhaa0 Tera dRSTAntAH mA. gA. goSThAGgaNasyAntaH, 'TekiasaddeNa 'tti Dhekitazabdena yasya bhagnavantaH dIptaroSiNo'pi darpitavRSAH, sutIkSNazRGgAH 208samarthA api zArIreNa balena / 208 // paurANakaH gatadarpo gatapurAtanadarpaH galannayanaH caladrupabhoSThazcaladdazanauSThau vA, sa evAyaM vRSabho'dhunA paDukaparighaTTanaM sahate, dhigasArA saMsAra iti sambuddho jAtismRtimAn viharati // 209 // itaH pazcAleSu kAmpIlyapure dvimukho ( durmukho) rAjA sa indraketuM pazyati lokena pUjyamAnamanekapatAkAbhirAmaM, punaH pravilupyamAnaM patitaM cAmedhyAyupari, so'pi sambuddhaH, tathA cAha jo iMdakeuM samalaMkiyaM tu daTuM paDataM paDiluppamANaM / riddhiM ariddhiM samupehiyA NaM paMcAlarAyA vi samikkha dhammaM // 210 // (bhA0) ito videhAsu mithilAyAM yugabAhumadanarekhAsuto namI rAjA glAno jAtaH, candanagharSaNe devInAM valayaravaH, ekaikakaraNe upazAnta: jJAtvA, tena duHkhena abhyAhataH parelokAbhimukho bahUnAM doSa ekasya neti cintayan sambuddhastathA cAha // 156 // Jain Education intere For Private & Personel Use Only aw.jainelibrary.org Page #209 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | yogasanahe dravyamyu. tsageM dRSTAntAH |bhAgA0 211. Avazyaka bahayANa sahayaM socA egassa yashyN| valayANaM namIrAyA, nikkhaMtomihilAhivo // 211 / / (bhA0) niryukterava-1 ito gandhAradeze puruSa(purima)pure naggatI rAjA aNu(nu)yAtrAyAM gataH pazyati cUtaM kusumitaM, tenaikA maJjarI gRhItA, cUrNiH / yAvatsainyena sa kASThAvazeSaH kRtaH, pratyAvRttena dRSTvA vyacinti, evaM rAjyazrIH, alamanayeti sambuddhastathA caah||157 // jo cUyarukkhaM tu maNAhirAmaM samaMjariM pallavapupphacittaM / riddhiM ariddhiM samupahiyA NaM gaMdhArarAyAvi samikkha dhammaM // 212 // (bhA0) te catvAro'pi viharantaH kSitipratiSThitapure caturi devakulamAyAtAH, pUrvataH karakaNDuH dakSiNato dvimukha (durmukha) evaM zeSAvapi, yakSazcaturmukho jAtA, AbAlyAtkarakaNDoH kaNDUrasti tena kaNDUyanaM gRhItvA masRNaM [karNaH] kaNDUyitaH, tattenaikatra saGgopitaM dRSTvA dvimukhaH (durmukhaH) prAha-'jayA rajaMcaraTuM ca puraM aMteuraM thaa| sabameva paricanna saMcayaM kiM karesiau ?' // 1 // yAvat karakaNDuH prativaco na datte tAvannamirAha-'javA te peie raje, kayA kicakarA bahU / tesiM kiccaM pariccanja annakiccakaro bhavaM?' // 2 // paitRke rAjye te tvayA kRtyakarAH kRtAH anyakRtyakaraH kRtyapravartako bhavAn , naggatirAha-'jayA savaM paricaa mokkhAya ghaDasI mavaM / paraM garihasI kIsa ?, atanIse sakArae' // 3 // ghaTase-gheSTa se AtmaniHzreyasakArakaH, taM karakaNDurbhaNati-'mokkhamaggaM pavaNNANaM sAhUNaM mayAriNaM / ahiyatthaM nivArante, na dosaM vattumarihasi // 4 // rUsau vA IN paro mA vA visaM vA pariattau / bhAsiyavA hiyA bhAsA sapakkhaguNakAriNI // 5 // 14 INT 212 7 // Jain Education Int ! For Private & Personel Use Only Page #210 -------------------------------------------------------------------------- ________________ niyukravacUrNiH / jahA jalaMtAi(ta) kaTThAI uvehAi na ciraM jle| ghaTTiyA ghaTTiyA jjhatti tamhA sahaha ghaTTaNaM // 1326 // | yogasanahe yathA jalanti kASThAni, upekSayA na cireNApi jalanti, ghaTTitAni 2 punarjhagityeva malanti, tasmAd ghaTTanA: dravyavyu| preraNAH sahata // 1326 / / tsarge sucirapi vaMkuDAI hohiMti annupmjjmaannaaii| karamavidAruyAiM gayaMkusAgArabeMTAiM // 1327 // dRSTAntAH gajAGkuzAkAravRntAni gajAnuzAkAramUlAni karamandikAdArUNi suciraM bahoH kAlAdapi vakrANyapi ' aNupama nigA jamANAI' ti anu-pazcAt snehatApAdibhiH RjUkriyamANAni RjUni bhavanti / eteSAM kASTha khaNDatyAgo rAjyatyAgazca 1326. dravyavyutsargaH // 1327 // 1327 | rAyagihamagahasaMdari magahasirI pumssthpkkhevo| parihariyaappamattAnadvaMgIyaM naviya cukA // 1328 apramAde rAjagRhe jarAsandhanRpasya dve gAyakyau mgdhsundriimgdhshriyau| magadhazriyA duSTayA magadhasundarInATyadine tasyA mAra.. dRSTAntAH NAya raGgabhUmau karNikArapuSpeSu sauvarNikA viSabhAvitAH zUcyaH kesarasadRzaH kSiptAH, tA magadhasundarImahatcarikayA jJAtAH, ni0mA0 bhramarAH karNikArANi nAzrayanti cUteSu lIyante ityetAni sadoSANi prakaToktau grAmaNI(meyaka)tvaM syAttatastayA maGgalagI 1328syavasare paThitaM // 1328 // 1329 patte vasaMtamAse Amoa pamoae pvttNmi| muttUNa kapiNaArae bhamarA sevaMti cUakusumAiM // 1329 // 158 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Page #211 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN niyuktarava tayA cintitamapUrvA gItikA, tato jJAtaM sadoSANi karNikArANIti tAni parihRtAni apramattatayA, evaM sAdhunApi pramAdastyAjyaH // 1329 // bharuyacchaMmi ya vijae naDapiDae vaasvaasnaagghre| ThavaNA Ayariyasta[u] saamaayaariipuNjnnyaa||1330 bharukacche eka AcAryastena vijayaH ziSya ujjayinyAM kAryeNa preSitaH, so'ntarA glAnAdikAryavyAkSipto'kAlavRSTyA ruddhaH tRNAdInyutthitAni, tato naTapiTakagrAme nAgagRhe varSAvAsaM sthitaH cintayati gurukulabAso na jAta ihApi karomi kRtya, tena sthApanAcAryaH kRtaH, sarvAH sAmAcArIH prayuGkte, kSaNe kSaNe upayuGkte-'kiM me kaDami 'tyAdi, evaM tena yogAH sagRhItAH // 1330 // NayaraM ca siMbavaddhaNa muMDimbayaajapUsabhUI ya / AyANapUsamitte suhume jhANe vivAdo ya // 1331 // simbavarddhanapure muDambiko (muNDikAmrako ) rAjA puSpabhUtinAmAna AcAryAstaiH sa zrAddhazcakre, teSAM ziSyaH puSpamitro bahuzruto'trasanno'nyatrAsti, samIpasthAH ziSyA agItArthAstataH puSpamitra AhUtastasyoktyA AcAryaiH sUkSma dhyAnamArabdhaH mpvrkaantH| sa tadvAreNa sthito'nyeSAM pravezaM na datte, ekena ziSyeNa pracchannaM guravo vilokitA nizceSTA dRSTAstena sarveSAmuktaM mRtA iti, rAjA samAgAna , puSpamitrasya kathayato'pi kazcinna pratyeti, eke bhaNantyasau salakSaNAcAryadehena vetAlaM sAdhayannastIti, zivikA kRtA dAhArtha, tataH puSpamitreNAGguSThaH pUrvasaGketitaH spRSTaH, prabuddhaH prAha-kimArya ! vyAghAtaH kRtaH, tenoce | yogasaGgrahe | lavAlave dhyAna saMvarayoge ca dRSTAntI nigA 13300 1331 159 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only 1 w.jainelibrary.org Page #212 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyuktarava cUrNiH / // 160 // yuSmacchiSyaiH kRtamidaM / IdRg dhyAna karttavyaM // 1331 // yogasabahe rohIDagaMca nayaraM laliAyuTThI a rohiNI gnniaa|dhmmrui kaDuaduddhiyadANAyayaNe akaMmudae 1332 | udayAdirohIDakapure lalitAgoSThI, tadartha rohiNI gaNikA bhaktaM rAdhnoti, anyadA 'kaDDayaduddhiya'tti duddhi-tumbakaM saMskRtaM, tayA | | maraNAntAkaTu ca jJAtaM, mAsakSapaNapAraNa ke dharmarUcerdattaM, tena jIvavadhabhayenAlocya pratikramya svayamevAhAritaM tIvravedanA so'dhisahya rAdhanAyAM siddhH|| 1332 / / dRSTAntAH nayarI ya caMpanAmAjiNadevo satyavAha ahichttaa| aDavI ya teNa agaNI sAvayasaMgANa vosirnnaa|1333 nigA campAyAM jinadevaH zrAddhaH sArthavAha udghopyAhicchatrAM yAti, bhillailuNTite sAthai so'TavyAM praviSTo yAvatpurato'gnimayaM 1332. mArgato vyAghra bhayaM ubhayataH prapAtabhayaM, sa bhIto'zaraNaM jJAtvA svayameva bhAvaliGgaM prapadya kRtasAmAyika pratimA sthitaH, 1334 zvApadairbhakSitaH siddhaH / / 1333 // pAyacchittaparUvaNa AharaNaM tattha hoi dhnnguttaa| ArAhaNAe marudevA osappiNIe paDhamAsiddho 1334 / / ekatra dhanaguptAcAryAste cchAsthA api tathegitAdibhitviA prAyazcittaM dadati yayAti cArazuddhiradhikanirjarA ca syAt / tathA karttavyaM 31, maraNAntArAdhanAyAM marudevA'vasarpiNyA prathamasiddhaH 32 // 1334 / / iti yogsnggrhaaH| tettIsAe AsAyaNAhiM (sUtram ) 160 // - JainEducation intelle Jawaniainelibrary.org Page #213 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniryukterava prayastriMzadAzAtanAH cUrNiH / / purao pakkhAsanne gaMtA ciTThaNanisIyaNAyamaNe / AloyaNapaDisuNaNA pucAlavaNe ya Aloe // 1 // taha uvadaMsanimaMtaNa khaddhAIyANa taha apaDisuNaNe / khaddhati ya tattha gae ki tuma tajjAda No sumaNe // 2 // No sarasi kahaM chettA parisaM milA aNuTThiyAi kahe / saMthArapAyaghaTTaNa ciTThe uccAsaNAIsu // 3 // purato'grato gantA AzAtanAvAneva 1 pakSAmyAmapi gantA 2, Asanne pRSThato'pyAsanne gantA 3, evaM sthAne-kAyotsargakaraNe 3 nipIdane'pi 3 evaM 9, prathamamAcamanaM karoti 10 gamanAgamanayoH pUrvamAlocayati 11 rAtrau vikAle vA ratnAdhikasya vaco'pratizrotA syAt 12 kizcidAlApyaM pUrvamAlApayati 13 azanAdi pUrva zaikSasyAlocya pazcAdratnAdhikasyAlocayati 14 // 1 // evamupadarzayati 15 nimantrayati 16 'khaddha 'ci ratnAdhikamanApRcchaya svecchayA'nyasmai snigdhamadhurAdi datte 17 AyayaNe (AIyANa)tti ratnAdhikena mArbu bhuJjAnaH [pracuraM pracuraM] snigdhAdi khAdati 18 ratnAdhikasya vyAharato na pratizRNoti 19 'khaddhaMti yati ratnAdhikaM prati kharakarkazaniSThuraM vakti 20 vAditastatragata evollApaM dace 21 kimiti vakti 22 tvamiti vakti 23 tajAtena pratihantA syAt 24 ratnAdhikasya kathAM kathayato no sumanAH syAt 25 // 2 // evaM eyaM heU, kahaM kahatassa no sumaNo hoi / tajAeNa hIlai ya, puNo puNo nihura bhaNaI // 1 // iyamanyakartRkI, no smarasIti vakti 26 kathAmAcchettA syAt 27 parSadaM bhecA 28 anutthitAyAM parSadi tAmeva kathAM kathayitA 29 zayyAsaMstArakAdi pAdAmyAM ghaTTayati 31 tatra sthAtA 31 uccAsane sthAnAdi karoti 32 evaM samAsane'pi 33 // 3 // athavA sUtroktAzAtanAsambandhamAha // 161 / For Private & Personel Use Only w ww.jainelibrary.org Page #214 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 162 // Jain Education Inte 6 avA-arahaMtANaM AsAyaNAdi sajjhAe kiMci NAhIyaM / jA kaMThasamuddiTThA tetIsa sAyaNA eyA // 1 // athavA'yamanyaH prakAraH, arhatAmAzAtanA, AdizabdAtsiddhAdiparigrahaH yAvatsvAdhyAye kiJcinnAdhItaM, etAH kaNThasamuddiSTA: ' nigadasiddhAtrayastriMzadAzAtanAH, iti [ prati ] kramaNasagrahaNyavacUNiH // ( pratikramaNasaGgrahaNI samAptA ) sadevamayAsurasta logassa AsAyaNAe (sUtram ) devAdIyaM loyaM vivarIyaM bhaNai sttdiibudhii| taha kai payAvaINaM payaIpurisANa jogo vA // 293 // (bhA.) uttaraM sattasu parimiyasattA mokkho suNNattaNaM payAvai ya / keNa kautta'NavatthA payaDIe kahaM pavittitti ? jamaceyaNatti purisatthanimittaM kila patrattatI sAya / tIse cciya apavittI parotti savvaM ciya viruddhaM // 215 // asajhAe sajjhAiyaM ( sUtram ) asvAdhyAyike svAdhyAyikaM ( taM ), tatkimidamasvAdhyAyikamityanena prastAvanAyAtA asvAdhyAyika niyuktiH - asajjhAiyanijjuttI vucchAmI dhIrapurisapaNNattaM / jaM nAUNa suvihiyA patrayaNasAraM ubalahaMti // 1335 // asamjhAiyaM tu duvihaM AyasamutthaM ca parasamutthaM ca / jaM tattha parasamutthaM taM paMcavihaM tu nAyavaM // 1336 // asvA dhyAyika niryuktiH ni0gA0 1335 1336 // 162 // Page #215 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniryuktarava cUrNiH / asvA. dhyAyikaniyukti nigA. 1337. / 1339 divya, vyugrahaH pAsaNayamiccha' ityAdezalAdi, asmina svAdhyAya evaM svAdhyAyika, na svAdhyAyikamastrAdhyAyikaM, tatkAraNamapi rudhirAyasvAdhyAyikamucyate [tad dvividhaM-] AtmasamutthaM-vraNodbhavaM, parasamutthaM-saMyamaghAtakAdi, tadeva pazcavidhamAdau darzayan dvAragAthA mAhasaMjamaghAuvaghAe sAdive buggahe ya sArIre / ghosaNayamiccharaNo koI chalio pamAeNaM // 1337 // saMyamaghAtakaM mahikAdi, autpAtika pAMzupAtAdi, gandharvanagarAdi divya kRtaM sAdivyaM, vyudgrahaH-majhAmo'sAvapi asvAdhyAyikanimittatvAttathocyate, zArIraM tiryagamanuSyapudgalAdi, asmin pazcavidhe'svAdhyAyike svAdhyAyaM kurvataH AtmasaMyamavirAdhanA, taba dRSTAntaH 'ghosaNayamiccha' ityAdergAthAzakalasyArthaH kathAnakAdavase yaH // 1337 // pazcArdhAvayavArthamAhamicchabhayaghosaNa nive hiyasesA te udaMDiyA rnnaa| evaM duhao daMDo surapacchitte iha pare y||1338|| kSitipratiSThite jitazatrU rAjA, tena svadeze ghoSi (ghoSAvi )taM yathA-mleccho rAjA AyAti, tad grAmAdIni tyaktyA samAsane durge sthAtavyaM, ye rAjJo vacamA [ durge] sthitAste na vinaSTAH, anye mlecchaviluptA rAjJA hRtazeSA daNDitAca, evamasvAdhyAye svAdhyAyikaM kurvata ubhayorda( ubhayato daNDaH, 'sura'tti devatayA chalyate, 'pacchitte 'tti prAyazcittaM ca prApnoti 'iha 'tti ihaloke 'pare 'tti paraloke jJAnAdi viphalaM syAt / / 1338 // dRSTAntopanaya:rAyA iha titthayarojANavayA sAha ghosnnN| suttaM meccho ya asajjhAo rayaNadhaNAIca na ___ yathA ghoSaNaM tathA sUtraM, asvAdhyAye svAdhyAyapratiSedhakaM, asvAdhyAyo mahikAdiH // 1339 // // 163 // Jain Education Inter! For Private Personel Use Only Page #216 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukezva cUrNiH / // 164 // Jain Education Inter thovAtra se saporisi majjhayaNaM vAvi jo kuNai so u / NANAisArarahiyassa tassa chalaNA u saMsAro 1340 stokavizeSapauruSyAM kAlavelAyAmityarthaH, adhyayanaM pATho'pizabdAdvyAkhyAnaM vA yaH karoti cchalanA jJAnAdivaiphalyAt // 1340 // AdyadvArAvayavArthamAha mahiyA yabhinnavAse cittarae ya saMjame tivihaM / dave khitte kAle jahiyaM vA jacciraM sarvvaM // 1341 // mahikA - dhUmikA, bhinnavarSo bubuda di, sacittarajaH - AraNyakaM vAtodbhUtaM pRthivIrajaH, 'saMyame 'tti saMyamaghAti trividhaM idaM ' dave 'ti dravyaM mahikAdi, kSetre yasmin patati, kAle yacciraM kAlaM, 'savaM 'ti bhAvataH sarva sthAnamApAdi tyajyate / / 1341 // avayavArthe tu svayameva vakSyate, asvAdhyAyikaM kathaM parihArya iti tatprasAdhako dRSTAntaHduggAitosino paMcahaM dei icchiyapayAraM / gahie ya dei mulaM jaNassa AhAravatthAI // 1342|| ekasya rAjJaH paJca puruSAH, anyadA tairatyantaviSamaM durgaM lAtvA toSito nRpaH sa IpsitaM nagare pracAraM datte sma yatte kiJcitrAdi janasya gRhNanti tasya mUlyaM rAjA sarva dadAti / / 1342 / / shu tosiyata himagihe tassa sabahiM viyare / ratthAIsu cauNhaM evaM paDhamaM tu savattha || 1343 || teSAM paJcAnAM madhyAdekena toSitataro rAjA tasya gRhApaNarathyAsu sarvatreSTapracAraM prayacchati, caturNAM rathyAdiSveva ya etAn pracArAn paribhavati tasya rAjJA daNDaM karoti / yathA paJca puruSAstathA paJcavidhamasvAdhyAyikaM yathaiko'bhyahitataraH asvA dhyAyika niryuktiH ni0gA0 1340 1343 // 164 // w.jainelibrary.org Page #217 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / / / 165 / / Jain Education Int puruSaH evaM prathamaM saMyamopaghAti, tasminvarttamAne na svAdhyAyo na pratilekhanA, naitra kApi ceSTA kriyate, itareSu caturSu asvA dhyAyikeSu yathA te catvAraH puruSA rathyAdiSvevAnAzAtyAH, [ tathA ] svAdhyAya eva na kriyate, AvazyakAdyutkAlikaM ca paThyate / / 1343 || mahikAdervyAkhyA mahiyA ugamAse saJcinttarao a IsiAyaMbo / vAse tinni payArA bubbua tabajja phusie ya 296 bhA. mahikA kArttikamArgazIrSAdiSu garbhamAseSu syAt sA ca patantyeva sUkSmatvAtsarvamaSkAyabhAvitaM karoti, vyavahArasatiH pRthivIkAya AraNyako vAtoddhato rajo maNyate, tasya sacittatvalakSaNaM varNita ISadAtAnaM dikSu dRzyate, tadapi nirantaraM pataddinatrayAtparataH sarva pRthivIkAryabhAvitaM karoti, tatra utpAtazaGkAsambhava bhinnavarSe trayaH prakArAH - yatra varSe patati budabudAH syustadavarSa 1, tairvairjitaM tadvarja 2, sUkSmatuSAreSu patatsu pRSata (bindu) varSa 3, eteSu yathAsaGkhyaM tripaJcasapta dinaparataH sarvamaSkAyabhAvitaM syAt // 216 // saMyamaghAtisarva bhedAnAmayaM parihAraH davve taM ciya davvaM khitte jahiyaM tu jacciraM kAlaM / ThANAimAsa bhAve muttuM ussAsa umme se|| 217 // (bhA0 dravyatastadeva dravyaM mahikAdi tyAjyaM, kSetre yatra tatpatati tacyA ( tatraiva tyA ) jyaM, kAle yacciraM kAlaM syAt, bhAve sthAnaM - kAyotsargaM na kurvanti, na ca bhASante, AdizabdAd gamanAgamanAdyapi na kurvanti, mukvocchavAsonmeSau zeSAH sarvAH 1 "khete jahiM paDa jaJjiraM kAlaM " iti pAThAntaraM / 2 " motuM ussAsaummesaM " iti pAThAntaraM asvA dhyAyika niryuktiH ni0gA0 216 217 / / 165 / / Page #218 -------------------------------------------------------------------------- ________________ asvAdhyAyikaniyuktiH ni0gA. 13441346 Avazyaka- kriyA niSidhyante, eSa utsgprihaar| AcINa tu macicarajasi trINi minnavarSe trINi pazca saptAhorAmANyataH paraM niryukterava- svAdhyAyAdisataM na kurvanti // 217 // kathaM ?cUrNiH / PI vAsattANAvariyA nikAraNa ThaMti kaji jynnaae| hatthatthaMgulisannA puttAvariyA va bhAsaMti // 1344 // niSkAraNe varSAvANaM-kambalI, tadAtAH saryAbhyantare tiSThanti, kArye yataneyaM-haste nAkSivikAreNAGgulpA vA 'saNa'ti idaM kuru mA vA kurviti, athai nAvagacchati tataH 'puttAvariya 'tti mukhayotikA dacA mukhena bhASante, glAnAdikArye varSAkalpaprAvRtA yAnti // 1344 // autpAtikamAhapaMsa amaMsaruhire kesasilAvuTTi taha ra ugghAe / maMlaruhire ahoratta avasase jaJciraM suttaM // 1345 // pAMzumAMsarudhirakezAnAM varSaNaM kara kAdizilAvarSagaM raja udvAtastatra mAse rudhire cAhorAtraM svAdhyAyo na kriyate, avazeSAH pAMvAdayo ya(yAva)ciraM kAlaM patanti tAvatkAla sUtraM nandyAdina paThanti // 1345 / / pazyAdivyAkhyApaMsU acittarao rayastilAo disA ra ugghaao| tattha savAe nivvAyae ya suttaM pariharati // 1346 / / dhUmAkAramApANDuramacitaM rajaH pAMzu Nyate, abhyantarato madhye vizramAprayogAmyAM rajApatazilA rajAzilocyate, dizAsu sarvadikSu mahAskandhAvAragamanasambhUta iva vizrasApariNAmataH samantAdreNupatana raja udghAtaH, eteSu vAtasahiteSu nirvAteSu vA sUtrapauruSIM na kurvanti // 1346 / / kizcAnyat 166 // Jain Education InHA For Private & Personel Use Only Page #219 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN niryukterava cUrNiH / // 167 // sAbhAviya tinni diNAsugimhae nikkhivaMti jai jogN| totaMmi paDataMbhI karaMti sNvcchrjjhaayN||1347N asvA ete pAMzurajaudghAtA: svAbhAvikAH syurasvAbhAvikA vA, tatrAsvAbhAvikA ye nirdhAtabhUmikampacandroparAgAdidivya- dhyAyikasahitAH, eteSvasvAbhAvikeSu kRte'pyutsargena kurvanti bAdhyAyaM, 'sugimhae'tti yadi caitre yogaM nikSipanti tataH zuddhapaJcamyAH niyuktiH pUrvArdhAdarvAka, no cettadA pratipadanantaraM yoganikSepaH kAryaH, anadhyAyamadhyetuM na karapate, dazamyAH parato yAvat pUrNimA, nigA. atrAntare trINi dinAni uparyupari acittaraja ugbADAvaNaM kAussaggaM karinti, terasimAIsu vA tisu diNesu. to sAmAvige 1347 paDate vi saMvaccharaM sajjhAyaM karinti aha usagaM na kareMti to sAbhAvige paDate sajjhAyaM na kariti // 1347 / / sAdivyamAha- 1349 gaMdhavvAdisAvijjukkagajie juuajkkhaalitte| ikika porisI gajjiyaM tu do porasI haNai // 1348 // gaMdhavaM-nagaraviuvaNaM, disAdAhakaraNaM, vijubhavaNaM, ukkApaDaNaM, gajiprakaraNaM, jUvago vakkhamANo, jakkhAlittaMjakkhuddittaM AgAse bhavai, tattha gaMdhavanagaraM jakkhuddittaM ca ee niyamA divakayA, sesA bhayaNijA, jau phuDa na najanti teNa tesiM parihAro, ee gaMdhavAiA ikikaM porisiM utrahaNanti, gajiaM do porisIu uvahaNai // 1348 // disidAha chinnamUlo ukka sarehA pagAsajuttA vaa| saMjhAcheyAvaraNo ujUbao sukki diNaM tinni // 1349 // ___anyatamadigantaravibhAge mahAnagarapradIptamivodyotaH kintUpari prakAzo'dhastAdandhakArasa Ika cchinnamUlo digdAhaH, ulkA sarekhA patati, prakAzayuktA vArekhA'pi, saMjhappahA caMdappahA ya jeNa jugavaM bhavaMti teNa jUvago, sA saMjhappabhA caMdappamA- // 17 // digdAhA Jain Education inte saw.jainelibrary.org Page #220 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyuktarava cuurnniH| // 168 // variA phiTTantI na najai sakapakkhapaDivagAisu diNesu, saMjhAcheyae aNajamANe kAlavelaM na muNaMti to te tinni diNe TV asvApAosiaM kAlaM na giDaMti // 1349 / / dhyAyika kesiMci huMti'mohA ujUvao tA ya hu~ti aainnaa| jorsa tu aNAinnA tesiM kira porisI tinni||1350|| niyuktiH mA0mA0 ___ keSAzcit bhavanti amohAdamUDhatvAt , jagassa suhAsuhakammanimittuppAo avitaho AiccakiraNavikArajaNio, Aica 1350mudayatvamAyaMbo kinhasAmo vA sagaDDhaddhisaMThio daMDo[amohatti] sa eva jUvago, 'tA yati tatra pauruSI anadhyAyasvenA. cIrNA, uttarArddha pauruSItrayamanadhyAyaH // 1350 // 1351 caMdimasUruvarAge nigyAe {jie ahorttN| saMjhA cau pADivayA jaM jahi sugimhae niyamA // 1351 // candrasaroparAge-grahaNe, sAbhre nirabhra vA gagane vyantarakato mahAgarjitasamo dhvanirnirdhAtastasyaiva vA vikAro guJjAvat gujamAno mahAdhanirguJjitaM, eteSu catulapi sAmAnyato'horAtraM svAdhyAyo na kriyate, nirghAtaguJjitayorvizeSo dvitIya dine yAvat sA velA nAhorAtracchedena cchidyate yathAnyevastrAbhyAyikeSu, 'saMjhA cau 'tti aNudie sUrie majajhaNhe atyamaNe aDDarate ya, eAsu caumu sajjhAyaM na kariti 'pADivae ' ticauNDaM mahAmahANaM causu pADivaesu sajjhAyaM na kariti, evamannapi 'jaM'ti-mahaM jANijjA 'jahi 'tti gAmanagarAisu taMpi tattha vajijA, sugimhae puNa savvattha nizmA asajjhAo // 1351 // ke ca te mahAmahAH, ucyante // 168 // Jan Education For Private Personel Use Only Jww.jainelibrary.org Page #221 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niryukterava cUrNiH / asvA . dhyAyikaniyuktiH ni0mA0 1352. 1356 - - AsADhI iMdamaho kattiya sugimhae ya boddhave / ee mahAmahA khalu eesiM ceva pADivayA // 1352 // AsADhI-ASADhapUrNiNamAyAM syAt , indramahA-AzvinapUrNimAyAM, 'kattiya 'tti kArtikapUrNimAyA, 'sugimha 'tti caitrapUrNimAyAM, ete antimadivasAH, yasminyasmin deze yato yato divasAt mahAmahastadivasAdArabhya yAvadantyadivasastAvatsvAdhyAyo na kAryaH, pUrNimAsu mahAmahe samarthite'pi parisaraparyaTanakrIDApriyavyantarAdibhyachalanAsambhavAcatasRSu pratipatsvapi svAdhyAyo na kriyate // 1352 // pratiSiddhakAle kurvata ete doSAHkAmaM suovaogo tavovahANaM aNuttaraM bhaNiyaM / paDisehiyaMmi kAle tahAvi khalu kammabaMdhAya // 1353 // upadhAna-yogodahanaM // 1353 // chalayA va sesaeNaM pADivaesuM chnnaannusjjNti| mahavAulattaNeNaM asAriyANaM ca saMmANo // 1354 // annayarapamAyajuyaM chalija appiDDio na uNa juttaM / addhodahiTrii puNa chalija jayaNovauttaMpi 1355] sarAgasaMyatatvAdeva indriyaviSayAdyanyatarapramAdayukto bhavet , vizeSato mahAmaheSu, taM pramAdayuktaM pratyanIkadevatA chalayeta , yatanAyuktaM punaH sAdhumalparddhiko devo'odadhyanasthitikaH chalayituM na zaknoti, addhodadhisthitistu yatanAyuktamapi pUrvarismaraNatazchalayet // 1355 // ' caMdimasUruvarAMga 'tti asya vyAkhyAukkoseNa duvAlasa caMdu jahanneNa porisI aTTha / sUro jahanna bArasa porisi ukosa do aTTha // 1356 // - // 169 // Jain Education Intel Page #222 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN niyuktarava- cUrNiH / asvA . dhyAyikaniyuktiH nigA0 13571359 // 17 // candra udayakAla eSa gRhItaH sanduSitarAtre poruSIcatuSkamanyaccAhorAtraM evaM dvAdaza, athavotpAtagrahaNe sarvarAtrika grahaNaM, sagraha evAstamitastato rAtrirahorAtraM ca, athavA'bhracchanne na jJAyate kasyAM velAyAM grahaNaM iti rAtriH parihatA, prabhAte sagrahe'stamite dRSTe'horAtraM ca, evaM dvAdaza, astakAle grahaNe cASTau candrasya, sUryasyAstamanagrahaNe sagrahAste rAtrirahorAtraM ca tyAjyaM evaM dvAdaza, 'do aTTa 'tti udayagrahaNe [ saMgrahAste ] duSitamahorAtramanyaccAhorAtraM iti poDaza / evaM utpAtagrahaNeSvapi SoDaza // 1356 // saggahanibbuDa evaM sUrAI jeNa huMti'horattA / AinnaM diNamuke succiya divaso a rAI ya // 1357 // sagrahAstamite etadanyada(ekama) horAtramupahataM, kathaM ? ucyate, 'sUrAI jeNa huMti'horattA' sUrodayAyenAhorAtrasyAdiH syAt tatpariharatu, saMdRSitaM anyadapyahorAtraM tyAjyaM, idaM tvAcIrNa-candro rAtrau gRhIto rAtrAveva muktastasyA rAtreH zeSa | tyAjyaM yasmAtsUrodaye'horAtrasamAptiH, sUro'pi divA gRhIto divaiva muktastadinazeSaM rAtrizca vA // 1357 // 'sAdivaM' ci' garya, vyudgrahamAhavoggaha daMDiyamAdI saMkhobhe daMDie ya kaalge|annraaye ya sabhae jaccira niddocca'horattaM // 1358 // etadvyAkhyAnagAthAseNAhibaI bhoiya mayaharapuMsitthimallajuddhe ya / lohAibhaMDaNe vA gujjhaga uDDAhamaciyattaM // 1359 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Page #223 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 171 // Jain Education Inte daNDikasya vyudgrahaH, AdizabdAtsenAdhipateH evaM dvayorbhogikayo:, [dvayoH puruSayoH ] dvayoH striyoH mallAnAM vA yuddhaM, piSTAtaka ( pRSThAyata) loTTamaNDane vA, kacideze vA muddrAdilo haiH krIDyate, AdizabdADUlyAdimahe, vigrahAH prAyovyantarabahulAstatra pramattaM devatA chalayet, uDDAho nidukkhatti, jaNo maNijA-amhaM AvaipattANaM ime sajjhAyaM karrititi / aciattaM davija, trisaya saMkhobho paracakkAgame, daMDio kAlamao bhavadda, ' aNarAyae 'tti rAjJi kAlagate nirbhaye'pi yAvadanyo rAjA na sthApyate, 'sabhae'ti jIvatyapi rAtri cauracaraTAdyaiH samaye yacciraM samayaM tAvatkAlaM svAdhyAyaM na kurvanti yaddivasaM zrutaM nidocaM nirbhayaM tatparato'horAtraM tyajanti, eSa daNDike kAlagate vidhiH || 1359 / / zeSeSvayaMtaddivasa bhoiAI aMto sattaNha jAva sjjhaao| aNahasta ya hatthasayaM diTThi vivittaMmi suddhaM tu // 1360 // etadvyAkhyAnagAthA mayaharapagae bahupakkhie ya sattaghara aMtaramae vA / niddukkhatti ya garihA na paDhati saNIyagaM vAvi // 1361 // grAmabhogike kAlagate taddivasaMti - ahorAtraM tyAjyaM, AdizabdAd grAmarASTra mahattarako'dhikAraniyukto bahusammatava prakRtaH bahupAkSika:- bahusvajanapATa kazAkhAdhipaH zayyAtarazca anvo vA anyataragRhAdArabhya yAvatsaptamaM gRhaM eteSu mRteSvahorAtraM svAdhyAyo na kriyate, atha kurvanti tato nirduHkhA iti jano garhati, albazabdena zanairvA kurvanti, anuprekSante vA yosnAtha mriyate tasmin bhinne hastazataM vajrjya, 'vivittaMmi'tti pariSThApite zuddhaM tatsthAnaM / / 1361 / / atha tasya pariSThApakaH asvAdhyAyika niryuktiH ni0gA0 1360 1361 // 171 // 17ww.jainelibrary.org Page #224 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 172 // Jain Education Inter ko'Si na syAttataH - sAgAriyAi kahaNaM aNiccha rattiM vasahA viciMti / vikkinne va samaMtA jaM diTTha saDheyare suddhA // 1362 // sAgArikaH- zayyAtaraH AdizabdAt zrAddhAdayasteSAM kathyate'smAkaM svAdhyAyo na zuddhyati, tadanicchyA anyA vasatimayate, tadabhAve vRSabhA rAtrau tyajanti / ayamabhinne vidhiH, mine tu DhaGkAdibhiH samantAdvikIrNe yaddaSTamabhAvena gaveSayadbhiH tatsarvaM tyajanti, itarasminnadRSTe tatrasthe'pi zuddhAH svAdhyAyaM kurvanti // 1362 / / ' buggahe 'tti gayaM, ' sArIre 'ci Aha sAraMpi yaduvihaM mANusa tericchiyaM samAseNaM / tericchaM tattha tihA jalathalakhahajaM cauddhA u // 1363 // matsyAdInAM jalajaM, gavAdInAM sthalajaM, mayUrAdInAM khacarajaM, ekaikasyAyaM dravyAdikaJcaturddhA parihAraH / / 1363 // paMcidiyANa dabe khette saTThihattha puggalAinnaM / tikurattha mahaMtegA nagare bAhiM tu gAmassa // 1364 // paJcendriyANAM rudhirAdidravyamasvAdhyAyika kSetrataH paSThihastAbhyantare'svAdhyAyikaM, parato na syAt, athavA kSetrataH puggalAinaM 'ti pudgalaM - mAMsaM tena sarvamAkIrNa-vyAptaM tat tisRbhirantaritaM zuddhyati, mahatyA caikayApi, anantaritaM dUrasthitamapi na zuddhyati, mahArathyA - rAjamArgaH zeSAH kurathyAH, eSa nagare vidhiH, grAme tu bahirgrAmasImAyAM tyakte zuddhyati / / 1364 // asvAdhyAyika niryuktiH ni0gA0 1362 1364 // 172 // v.jainelibrary.org Page #225 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyukterava cUrNiH asvA. dhyAyikaniyuktiH nigA. 13651367 // 173 // kAle tiporasi'Dha va bhAve suttaM tu naMdimAIyaM / soNiya maMsaM cammaM aTThI viya hu~ti cattAri // 1365 // sambhavakAlAdyAvattRtIyA pauruSI tAvadasvAdhyAyikaM, yatrAghAtasthAna, tatra bhAvataH sUtraM nanyanuyogadvAraM tandulavaicA. rikacandrAvedhyakAdi pariharanti, athavA asvAdhyAyikaM caturvidhaM-mAMsaM zoNitaM carma asthi // 1465 // mAMsAzinokSipte mAMse'yaM vidhiHaMto bahiM ca dho saTTIhatthAu porisI tinni / mahakAe ahorattaM raddhe vuDhe ya suddhaM tu // 1366 // etadvyAkhyAnagAthAbahidhoyaraddhapakke aMto dhoe u avayavA hu~ti / mahakAya birAlAI avibhinne kei icchaMti // 1367 // sAdhuvasateH sakAzAtpaSThihastAnAmantarbahizca dhautamiti maGgadarzanametat , antautamantaH pakvaM 1, antadvauta bahiH pakvaM 2, bahiautamantaH pakvaM 3 eteSu viSvapyasvAdhyAyikaM, yasmin pradeze dhautamAnIya vA rAddhaM sa pradezaH SaSTyA hastaiH tyAjyA kAlataH pauruSItrayaM, yaduktaM 'bahidhoyaraddhapakke'ci eSaH caturthoM bhaGgaH, IdRzaM yadi SaSThihastAntarAnItaM tathApyasvAdhyAyikaM na syAt / AdyadvitIyabhaGgayordhAvanasthAne'vayavAH patanti tenAsvAdhyAyika, yat kAkAdibhirviprakINa nIyate tadAkIrNapudgalaM, 'mahakAe 'tti yatra pazcendriyo hatastadAghAtanaM vaya, kSetrataH SaSThihastaiH kAlato'horAtra atrAhorAtracchedaH sarodayena, rAddhaM pakkaM vA mAMsamasvAdhyAyikaM na syAt , yatra ca dhotaM tatra pradeze mahAnudakapravAho yadi vyUhastadA tripauruSI-| M |173 // Jain Education in mand For Private & Personel Use Only 17.ww.jainelibrary.org Page #226 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNi // 174 // Jain Education Inte kAspUrNe'pi zuddhaM, AghAtanaM na zuddhyati, ' mahakAe 'tti asya vyAkhyA - mahAkAyo mUSakAdirbiDAlAdinA hato yadi tamabhinnameva gilitvA gRhItvA vA paSThihastebhyo vahiryAti tatkecidastrAdhyAyikaM necchati / yaduktaM ' ke icchaMti 'tti tatra svAdhyAyo'bhisambadhyate, sthavirapakSastvasvAdhyAyikameva / / 1367 // asyaivArthasya prakaTanArthamAha mUsAi mahAkAyaM majjArAIhayAghayaNa keI / avibhinne giNheuM paDhaMti ege jai'paloo // 218 // bhA0) mUSakAdiryatra hatastadAghAtakaM (naM ) || 218 // tiryagasvAdhyAyikAdhikAra evedamAha - aMto barhi ca bhinnaM aMDaga biMdU tahA viAyA y| rAyapaha vUDha suddhe paravayaNe sANamAdINaM // 1368 // vyAkhyA tvasyAH pratipadaM kariSyati, ' aMto bahiM ca bhinnaM aMDaga biMdu'tti asya vyAkhyAaMDagamujjhiyakappe na ya bhUmi khaNaMti iharahA tinni / asajjhAiyapamANaM macchiyapAo jahi na buDDe 219 SaSThihastAnAmantarbhinne'NDa ke'svAdhyAyikaM, bahirbhinne tu na, athavA sAdhutrasa terantarbahirvA'NDakaM ' ujjhiaM ' ti bhinnaM, tadyadi kalpe paSThitebhyo bahidhate zuddhyati, atha bhUmau bhinnaM tarhi na bhUmiM khananti yatastatkhanane'pi na zuddhyati, 'iharadda'tti tatrasthe paSThihastAn pauruSItrayaM ca varjyate / asvAdhyAyikasya pramANaM makSikApAdau yatra [na] buDDati / / 219 / 'viAya'ttiajarAu tinni porisi jarAuANaM jare paDe tinni / rAyapaha biMdu paDie kappai vUDhe puNa'nnattha 220 (bhA0) ajarANAM valgulyAdInAM prasUtikAlAdArabhya tisraH pauruSIrasvAdhyAyo, muktvA'horAtracchedaM, Asanna prasUtAyA api asvAdhyAyika niryuktiH ni0gA0 1368 bhA0gA0 218 220 / / 174 / / w.jainelibrary.org Page #227 -------------------------------------------------------------------------- ________________ I Avazyaka- niyukterava cuurnniH| // 175 // ahorAtracchedena zuddhyati, jarAyujAnAM gavAdInAM yAvajarA Alambate tAvadasvAdhyAyika, jarAyAM patitAyAM praharatrayaM asvAtyAjyaM, 'rAyapaha bUDha suddha'tti asya vyAkhyA-sAdhuvasaterAsannaM gacchatastirazco yadi rudhirabindavo galitAste yadidhyAyikarAjapathAntaritAH syustadA zuddhAH, atha rAjapatha eva te galitAstathApi zuddhAH, anyasmin pathe'nyatra vA patiteSu SaSThi- niyuktiH hastAntayAdavRSTibAhena tat hataM tataH zuddhaM, 'puNa'tti vizeSArthapratipAdakA, pradIpana kena vA dagdhe zukSmati // 220 / / mAgA. paravayaNe sANapAdINaM'ti asya vyAkhyA-parasya prerakasya vacanamidaM-yadi zvA AdizabdAnmArjArAdirmAsaM bhavayitvA 229 yAvatsAdhuvasatisamIpaM tiSThati tAvadasvAdhyAyika, AcArya Aha nigA jai phusai tahiM tuMDaM ahavA licchArieNa sNcikkhe| iharA na hoi coaga!vaMtaM vA pariNayaM jamhA // 221 // 1369 AsannaM gacchatastasya yadi tuNDaM rudhiraliptaM kASThAdiSu spRzati tato'svAdhyAyika, athavA raktaliptatuNDo vasatyAsanne tiSThati tathApyasvAdhyAyika, itarathA AhAritenA'svAdhyAyikaM na syAt , yasmAttadAhAritaM vAntamavAntaM SA AhArapariNAmena pariNataM, taccAsvAdhyAyikaM na syAt / / 221 / mAnuSazarIramAhamANussayaM cauddhA alui muttUNa sayamahorattaM / pariAvannavivanne sese tiyasatta aTTeva // 1369 // caturdhA carmamAMsarudhirAsthimedAt , asthi muvA zeSatrayasyAyaM parihA:-kSetrato hastazataM kAlato'horAtraM, yattu zarIrAdeva vraNAdiSvAgacchati paryApanaM vivaNaM vA tadasvAdhyAyikaM na syAt , paryApanaM yathA rudhirameva pUyatAM gataM, vivarNa 175 // For Private Personal Use Only Jan Education in Twjainelibrary.org Page #228 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaniyukteravacUrNiH / khadirakalkasamarasikaM ca, zeSamasvAdhyAyikaM syAt / zeSe'gAryA Arttave trINi dinAni, putrajAte sapta, putryAmaSTau / / 1369 // avaarttukkdd| u itthI aTTa diNA teNa satta sukkhie| tinni diNANa pareNaM aNougaMtaM mahorattaM // 1370 // dhyAyikaniSekakAle raktotkaTAyAH striyaH strI prasUyate tenASTa dinAni tyAjyAni, zukrAdhikatvataH puruSastena sapta, yattu niya nirmuktiH strayANAM RtudinAnAM parato'pi syAt tatsarogayonikatvAdanAvaM mahAraktaM maNyate, tasyotsarga kRtvA svAdhyAyaH kriyate, | nigA. eSa rudhire vidhiH // 1370 // asthanyayaM vidhiH 1370daMte didi viMgicaNa sesaTrI bAraseva vAsAiM / jhAmiya bUDhe sIANa pANaruhe ya mAyahare // 1371 // 1371 yadi dantaH patito dRSTastato hastazatAtparatastyAjyA, atha na dRSTastata ugghATakAussaggaM kRtvA svAdhyAyaM kurvanti, bhAgA. zeSAsthiSu jIvapramukteSu hastazatAntaHsthiteSu dvAdazavarSANyasvAdhyAyaH // 1371 // pazcArddhasya vyAkhyAmAha 222 sIANe jaM diTuM taM taM muttUNa'nAhanihayANi / ADaMbare ya rudde mAisu hiTThaTThiyA bAre ||222||(bhaa0) smazAne yAni citAropitAni dagdhAni udakavAhena vA vyUDhAni na tAnyasthIni asvAdhyAyaM kurvanti, yAni tu tatrAnyatra vA'nAthakalevarANi pariSThApitAni, sanAthAni vA indhanAdyabhAve 'nihayANi 'tti nikhAtAni asvAdhyAyika kuvanti / 'pANa 'tti mAtaGgAsteSAmADambaro yakSastasyAdhaH sadyomRtAsthIni sthApyante, evaM rudragRhe mAtRgRhe ca cAmuNDAdigRhe, tAni / kAlato dvAdazavarSANi, kSetrato hastazataM tyajyante // 222 / / Join Education Inter jainelibrary.org Page #229 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakatA AvAsa niryuktekha cUrNiH / // 177 // AvAsiyaM ca bUDhaM sese dilRmi maggaNa vivego|saariirgaam vADaga sAhIi na nINiyaM jAva // 1372 // ___ etatpUrvArddhasyeyaM vibhASAasivomAghavaNesubArasa avisohiyaMmina krNti| jhAmiya vUDhe kIrai AvAsiya sohie cev||1373|| yatra zmazAnaM yatra vAzivAvamayopa'tAni bahani charditAni, 'AghayaNaM 'ti yatra vA mahAsakAmamRtA bahavaH, eteSu sthAneSvavizodhiteSu kAlato dvAdazavarSANi kSetrato hastazataM pariharanti / athaitAni sthAnAdIni davAgnyAdinA dagdhAni udakavAhena vA plAvitAni, grAmanagarAdinA vA AvasatA svasvasthAnAni zodhitAni, tatra zuddhiH, 'sese "tti yadgRhibhirne zodhitaM pazcAttatra sAdhavaH sthitAH, AtmavasateH samantAt mArgitvA yad dRSTaM tasya vivekaH, adRSTe vA dinatrayaM ugghADaNakAussaggaM kRtvA svAdhyAyaM kurvanti / 'sArIragAma' ityAdipazcArddhasyeyaM vibhASA-sArI'ti mRtasya zarIraM DaharakAme yAvaddhahina nItaM tAvatsyAdhyAyaM na kurvanti atha nagare mahati vA prAme tatra pATakazAkhAgRhapratistasyA yAvannItaM (tasyAH yAvanna niSkAzitaM ) tAvadasvAdhyAyikaM // 1373 / / tathA cAhaDaharagagAmamae vA na kareMti jAvaNa nINiyaM hoi|purgaame va mahaMte vADagasAhI prihrNtii||223||(bhaa0) prerakaH-vasatisamIpena nIyamAnasya mRtazarIrasya puSpavastrAdi kizcitpatati tadasvAdhyAyikaM, AcArya AhanijaMtaM muttUNaM paravayaNe pupphmaaipddiseho| jamhA cauppagAraM sArIramaona vajaMti // 1374 // asvA . dhyAyikaniyuktiH nigA 13721374 bhAgA0 223 // 177 // Jain Education in For Private & Personel Use Only NJww.jainelibrary.org Page #230 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka kAla NO. niyukterava- cuurnniH| // 178 // vidhiH nigA0 1375. mRtazarIraM vasateH hastazatAntIyamAnaM yAvattAvadasvAdhyAyikaM, zeSa paravacanabhaNitaM puSpAdi pratiSedhyaM tadasvAdhyAyika na syAt , yasmAt zArIramasvAdhyAyika caturvidhaM zoNitAdi, ataH puSpAdiSu svAdhyAyo na vaLate // 1374 // eso u asajjhAo tabajiujhAutathimA meraa| kAlapaDileDaNAe gaMDagamaruehiM dittuNto||1375|| eSa saMyamaghAtAdiH paJcavidho'svAdhyAyo bhaNitaH taivarjitaH svAdhyAyaH, tatra svAdhyAyakAle iyaM sAmAcArI-pratikramya yAvadvelA na syAt tAvatkAlaprati lekhanAyAM kRtAyAM grahaNakAle prApte daNDaka(gaNDaka) dRSTAnto bhaviSyati gRhIte zuddhe kAle prasthApanavelAyAM marUkadRSTAntaH // 1375 / / kimartha kAlagrahaNa ?, ucyatepaMcavihaasajjhAyasta jANaNaTThAya pehae kAlaM / carimA caubhAgavasesiyAi bhUmi tao pehe // 1376 // ___saMyamaghAtAdipazcavidhAsvAdhyAyaparijJAnArtha prekSate kAla velA, kAlanirUpaNamantareNa na jJAyate saMyamaghAtAdikaM, cetkAlamagRhItvA kurvanti tatazca laghavaH, tasmAtkAlapratilekhanAyAmiyaM samAcArI-dinacaramapohaNyAM caturbhAgAvazeSAyAM kAlagrahaNabhUmayaH, 'tau 'tti tistraH pratilekhyAH , athavA uccAraprasavaNakAlabhUmavastisraH // 1376 // ahiyAsiAiM aMto Asanne ceva majjhi dUre ya / tinneva aNahiyAsI aMto cha chacca baahiro||1377|| 'aMto 'tti vasaterantaH adhisoDhuranadhisoDhuzca trINi 2 AsanamadhyadUragAni sthANDilAni pratilekhayati, evamantaH SaT , bahirapi SaT militA uccArasya dvAdaza bhUmayaH, paramadhisahyAni dUratare'nadhisahyAni Asannatare karttavyAni // 1377 / / 178 // Jain Education int For Private Personal Use Only wjainelibrary.org Page #231 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaniyukteravacarNiH / // 179 // emeva ya pAsavaNe bArasa cauvIsatiM tu pehettaa| kAlassa ya tinni bhave aha sUro asthamuvayAI // 1378 // | kAlasarvANi caturvizatimatvaritamasambhrAntamupayuktaH pratilikhya trINi kAlasya pratilekhayati, jaghanyato hastAntaritAni, IN grahaNaathAnantare sUro'stameti // 1378 // vidhiH aha puNa nivAghAo AvAsaM to karaMti savve'vi / saDDhAikahaNavAghAyayAi pacchA guruutthNti||1379|| nigA. atha sUrAstamanAnantaramevAvazyakaM kurvanti, yadi niryAghAtaM tataH sarve gurumahitAH, atha guruH zrAddhAnAM dharma kathayati 1378tataH sahakaraNasya vyAghAtastato gusvo nipadyAdharazvAvazyake pazcAttiSThanti // 1379 / / 1382 sesA u jahAsattiM ApucchittANa ThaMti saTThANe / suttatthakaraNaheuM Ayarie Thiyami devasiyaM // 1380 // 'Ayarie ThiaMmi 'ti yadA guruH sAmAyikaM kRtvA vosirAmitti bhaNitvA sthita utsarga, tadA pUrvasthitA devasikAticAraM cintayanti, anye bhaganti yadA guruH sAmAyikaM karoti tadA pUrvasthitA api sAmAyikaM kurvanti // 1380 // jo huja uasamattho bAlo vuDDo gilANa pritNto| so vikahAi virahio acchijjA nijraapehii|1381 / / parizrAnta:-prAghUrNakAdiH, so'pi svAdhyAyadhyAnaparastiSThati, tadA te'pi bAlAdayastiSThantyetena vidhinA // 1381 // AvAsagaMtu kAuM jiNovaiSTuM guruuvesennN| tiNNi thuI paDilehA kAlasta imA vihI tattha // 1382 // kRtvA''vazyakamanyAstisrastutIH paThanti, athavA ekA ekazlokikA dvitIyA dvizlokikA, tRtIyA trizlokikA Jain Education Inter wjainelibrary.org Page #232 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUNiH / 11860 1: Jain Education Inter tatsamAptau kAlaprati lekhanAvidhirayaM kAryaH / / 1382 / / duviu hoi kAlo vAghAima itaro ya nAyavo / vAghAto ghaMghasAlAe ghaTTaNaM saGghakaNaM vA // 1383 // yAtiriktA vasatiH kAryaTikAsevitA ca sA ghavasAlA tasyAM nirgacchatAM ghaTTanapatanAdivyAghAtadoSaH, zrAddhakathanena ca velAtikramaH / / 1383 // vAghAe taio siM dijjai tasleva te niveti / iyare pucchati duve jogaM kAlassa ghecchAmo // 1384 // tatra vyAvAtike dvau kAlapratijAgarako niryAtastayostRtIya upAdhyAyAdidayate, tAvApRcchanaM sandezanaM kAlapravedanaM tasyaiva kurutaH atra da (ga) NDakadRSTAnto na syAt, itare upayuktAstiSThanti, zuddhe kAle upAdhyAyasya pravedayanti, tadA daNDadharo bahiH kAlapraticarakastiSThati itare cAntarvizanti tadA upAdhyAyasamIpe sarve yugapat prasthApayanti, pazcAdeko niryAta, daNDadhara eti, tena prasthApite svAdhyAyaM kurvanti / / 1384 / / itarathA nirvyAghAte ' iyare 'ityAdivyAkhyA - ApucchaNa kiikamme AvAsiya paDiyariya vAghAte / iMdiya disA ya tArA vAsamasajjhAiyaM ceva / / 1385 // dvau nau gurumApRcchataH kAlaM gRhISyAvaH, tato gurvanujJAto 'kiikamme ' tti vandanakaM kRtvA daNDakaM kR(gRhItvA AvazyakamAsaje ( zayyAmi ) ti bhagantI [ pramArjantau ] niryAtaH, antare ca yadi skhalaH ( praskhalataH ) patato vA vastrAdi vA ligati kRtikarmAdi kiJcidvitayaM kurutaH gururvA pratIcchan vitathaM karoti tataH kAlavyAghAtaH, ayaM kAlabhUmeH // 180 / / * kAla. grahaNa vidhiH ni0gA0 1383 1385 Page #233 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava- puurnniH| / / 181 // praticaraNavidhiH, indriyairupayuktau praticastaH, 'disati yatra catasro'pi dizo dRzyante, Rtubaddhe yadi tisrastArA dRzyante / kAlayadi tu nopayukto aniSTo vA indriyaviSayo digamoho vA dizo vA tArakA na dRzyante varSa vA patati asvAdhyAyikaM vA grahaNajAtaM tataH kAlavadhaH // 1385 // kiJca vidhi: jai puNa gacchaMtANaM chIyaM joiM ttoniytteti| nivAghAe doNi u acchati disA nirikkhaMtA // 1386 // nigA0 yadi tayorgurusamIpAta kAlabhUmau yAtoH kSatsyAta jyotirvA spRzati tato nivartataH, niAvAte dvAvapi kAlabhUmi 1386gatau sandaMzakaM pramArjanAdi vidhinA ( sandezakAdividhinA pramRjya ) niSaNNau Urdhvasthitau vA ekaiko dve dve dizau nirIkSa 1388 mANau staH // 1386 // kizca tatra kAlabhUmisthausajjhAyamaciMtaMtA kaNagaM dahaNa pddiniyttti| patte ya daMDadhArI mA bolaM gaMDae uvamA // 1387 // svAdhyAyamakuvantau kAlavelAM ca praticarantau tiSThataH, grISme trIn zizire paJca varSAsu sapta kanakAn dRSTvA nivarttataH, atha nirvyAghAtena prAptA kAlagrahaNavelA tadA yo daNDadhArI so'ntaH pravizya bhaNati-bahupratipUrNA kAlavelA mA bolaM kuruta, atra da(ga)NDakopamA kriyate / / 1387 // Aghosie bahuhiM suyami sesesu nivaDae dNddo| aha taM bahuhiM na suyaM daMDijai gaMDao taahe||1388|| yathA loke grAmAdida(ga)NDakenAghoSite bahubhiH zrute stokairazrute prAmAdiSva(disthitima )kurvatsudaNDaH syAt, bahu- IN // 181 // Jain Education Internationa For Private & Personel Use Only Page #234 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyuktaravaH cUrNiH / // 182 // mirazrute da(ga)NDakasya doSastathehApi jJeyaM / tato daNDadhare nirgate kAlagrAhI uttiSThati // 1388 // sa cedRzaH kAlapiyadhammo daDhadhammo saMviggo ceva vajabhIrU yA kheyanno ya abhIrU kAlaM paDilehae sAhU // 1389 // NI grahaNakhedavaH satyavAn kAlapratilekhakaH pratijAgarako graahkshveshH||1389|| tau ca tadvelA praticarantau IdRzaM kAlaM tolayata: vidhiH nigA0 kAlo saMjhA yatahAdovisamappaMti jaha smNce| taha taM tuleMti kAlaM carimaM ca disaM asaMjhAe // 1390 // athavA caramadikAyotsargo'sandhyAkA sandhyAtikrame'pi kriyate na doSaH // 1390 / / sa kAlagrAhI velAM tolayitvA 1389 1392 kAlabhUmeH sandeza(ndizana)nimittaM gurvante yAti, tatrAyaM vidhiHAuttaputvabhaNiyaM aNapucchA khliypddiyvaaghaao|bhaasNtmuuddhsNkiy iMdiyavisae tu amnnunnnn|1391|| ___ yathA nirgacchan Ayukto nirgatastathA pravizanapyAyuktaH pravizati, pUrvanirgata evaM yadyanApRcchaya gRhNAti pravizanvA skhalati, atrApi kAlavadhaH, athavA 'ghAu 'tti abhidhAto leSTavAdinA, vandanaM dadAno'nyadbhApamANo datte, kriyAsu vA mUDhaH, AvAdiSu vA zaGkA kRtA na veti, indriyaviSayo vA'manojJa AgatastataH kAlavadhaH // 1391 // | nisIhiA namukkAre kaaussggeypNcmNgle|kiikmmNc karitA bIo kAlaM tu paDiyarai // 1392 // | pravizatastisro naiSedhikI: karoti, namo khamAsamaNANaM karoti, IryApathikyAM paJcocchAsakAlikAtsarga karoti, utsArite 'namo arihaMtANaM 'ti paJcamaGgalaM paThati / tataH kRtikarma dadAti bhaNati ca sandizata prAdoSikaM kAlaM gRhAmi / // 182 // Jain Education india For Private Personel Use Only anw.jainelibrary.org Page #235 -------------------------------------------------------------------------- ________________ // 183 // Avazyaka- gRhANeti guruvacanaM, evaM yAvatkAlagrAhI sandizyA''yAti tAvad dvitIyA-daNDadharaH kAlaM prati carati // 1392 // punaH kAlaniyukterava- pUrvoktena vidhinA nirgataH kAlagrAhI grahaNacarNiH / thovAvasesiyAe saMjhAe ThAti uttarAhutto / cauvIsagadumapusphiyapuvagamekkaki adisAe // 1393 // vidhiH 'uttarAhattotti uttarAmukhaH vAmapArzve Rju[tiryag daNDadhArI pUrvAbhimukhastiSThati, kAlagrahaNanimittaM aSTocchrAsakAlika nigA kAyotsarga karoti, utsArite caturviMzatistavaM dumapuSpikA zrAmaNyapUrva[ka]paskhalitamanuprekSya pazcAtsUrvAdiSu pratyekameta- 1393. danuprekSate // 1393 // kAlaM gRhNataH ete vyAghAtA jJeyA:biMda chIe[ya]pariNaya sagaNevA saMkie bhvetinnhN|bhaasNt mUDha saMkiya iMdiyavisae ya amnnunnnne|1394|| ____ aGge yAdakavinduH patito'yavA'Gge pArzvato vA raktabinduH, AtmanaH parato vA kSujAtA, adhyayanaM vA kurvato yadyanyo bhAvaH pariNataH, 'sagaNe 'tti svagacche sAdhutrayasya garjitAdizakAyAM, bhaved vyAghAtaH // 1394 // pazcArddhasya pUrva IN nyastasya vA vibhASAmUDho va disijjhayaNe bhAsaMto yAvi giNhati na sujjhe / annaM ca disajjhayaNe saMketo'nivisae vA 1395/ dizamadhyayanaM vA prati mUDhaH, sphuTameva vyaJjanAmilApena bhASamANo gRhNAti, buDabuDArAvaM vA kurvan , evaM na zuddhyati, asyAM dizi sthito na vA, adhyayanamidaM cintitaM na veti zaGkati, indriyaviSaye cAmanojJe vyAghAtA, yathA zrotrasya ruditaM // 183 // Jain Education Intel Tww.jainelibrary.org Page #236 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zA -- Avazyakaniyuktarava carNi - // 184 // jyantareNa vADhahAsaM kRtaM, rUpe vikRtarUpaM raSTa, gandhe kaDevarAdigandhaH rasastasyaiva, spoM'gnijvAlAdi, yadvA iSTe rAga yAtya kAlaniTe dveSa // 1395 // ityAdhu ghAtavarjitaM kAlaM lAvA kAlanivedanAya gurupArthamAgacchata idamAha grahaNajo gaLatami vihI AgacchaMtami hoi so ceva / jaM ettha jANattaM tamahaM vocchaM samAseNaM // 1396 vidhiH eSA bhadrabAhakRtA / asyAmatideze kRte'pi siddhasenakSamAzramaNo'tidezaM vyAkhyAti nigA. nimIDiyAAsajja akaraNekhaliya pddiyvaaghaae| apamajiya bhIe vAchIe chinneva kaalvho||1|| 1396__yadi nirganchan AvazyakIM na karoti, pravizanvA naiSedhikIM na karoti, gurusamIpamAgacchato'ntarA yadi zvamArjArAdi 1397 chindati, zeSaM pUrvavyAkhyAtaM, eteSu sarveSu kAlavadhaH // 1 // goNAi kAlabhUmIi hujja saMsappagAva utttthijaa| kavihasiavijjuyaMmI gajiya ukkAi kaalvho||2||(pr0)| pUrva gurumApucchya kAlabhUmi gatastatra yadi gavAdikaM niSaNNaM saMsarpakA:-kITikopadehikAdyA vA utthitA: ( uSTrAdi) pazyettato nivartate. yadi kAlaM pratilekhayato gRhato nivedanAya gacchato vA kapihasitAdi jAtaM tadA kAlavadhA, kapiisitaM nAma AkAze vikRtaM mukhaM vAnarasadRzaM hAsaM kuryAt // 2 // kAlagrAhI nirvyAghAtena gurumUlamAgata:iriyAvAhiyA hatthaMtare'vimaMgala niveyaNA daare| sohi vipavie pacchA karaNaM akaraNaM vaa||1397|| - yadi gurorhastAntaramAtre kAlo gRhItastathApi kAlapravedanAyAmIryApathikI pratikrAntaNyA, paJcokAsamAtramutsarga 184 // Jin Education Inter. w.jainelibrary.org Page #237 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyukterava- cuurnni| kAla. grahaNavidhiH nigA. 13981401 kurvanti, utsArite'pi paJcamaGgalaM paThanti vandanaM dattvA kAlaM nivedayanti zuddhaHprAdopikaH kAla iti, daNDadharaM mukvA zeSAH sarve yugapatprasthApayanti, kiM kAraNaM ? ucyate, atra marukadRSTAntaH // 1397 // sannihiyANa vaDAro paTuviya pamAdi No dae kAlA bAhi Thie paDiyarae visaI tAe'vi dNdddhro||1398|| yathA sannihitAnA marukAnAM 'vaDAro'tti vaNTo-vibhAga ityartho labhyeta, na parokSasya, tathA dezakathAdipramAdinaH kAlaM na dadati, 'dAre 'tti asya vyAkhyA-'bAhi Thie' ityAdi, madhyAvahiH sthite praticarake pravizati daNDadharaH / / 1398 // savehi vi ityAdipazcAsya vyAkhyApaTuviya vaMdie vA tAhe pucchaMti kiM suyaM ? bhNte!| tevi ya kaheMti savaM jaM jeNa suyaM va diTuM vA / / 1399 // daNDadhareNa sarvairapi [ca prasthApite vandite daNDadharo'nyo vA pRcchati-kena kiM zrutaM dRSTaM veti, te sarva kathayanti, yadi sarbhaNitaM na kizcit dRSTaM zrutaM vA, tataH zuddhe kurvanti svAdhyAyaM // 1399 / / atha zaGkitaMikkassa doNha va saMkiyaMmi kIrai na kIratI tiNhaM / sagaNami saMkie paragaNaM tu gaMtuMna pucchti||1400|| yokena sandigdhaM-dRSTaM zrutaM vA tataH kriyate, trayANAM vidyudAghekasandehe na kriyate svAdhyAyaH, trayANAmanyAnyasandehe kriyate, svagaNe zaGkite paragaNavacasA na kriyate // 1400 // kAlacaukke NANattagaM tu pAosiyaMmi savevi / samayaM paTuvayaMtI sesesu samaM ca visamaM vA // 1401 // // 185 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Baww.jainelibrary.org Page #238 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava- cUrNiH / etatsarva prAdoSike bhaNitaM, samprati catuSu kAleSu kizcitsAmAnya kizcid vizeSitaM bhaNAmi, prAdoSike daNDadharaM muktvA kAlazeSAH sarve yugapat prasthApayanti // 1401 // kizcAnyat grahaNaiMdiyamAuttANaM haNaMti kaNagA utinni ukkosN|vaasaasytinni disA uubaddhe tAragA tinni||1402||ly vidhiH suSThu indriyopayuktaH sarve kAlAH prati jAgaritavyA:-grAhyAH, trayaH kanakA grISme ghnanti, tadutkRSTaM cireNa vyApA- |nigA. tAt , sapta jaghanyena, zeSaM madhyamaM // 1402 // asya vyAkhyA 1402kaNagA haNaMti kAlaM ti paMca satteva gimhi sisirvaase| ukkA usarehAgA rehArahito bhave knno||1403|| 1405 kanakA grISme trayaH zizire paJca varSAsu sapta dhnanti, ulkA tvekaiva / / 1403 // 'vAsAsu ya timi disA' asya vyAkhyAvAsAsu yatinni disA havaMti pAbhAiyaMmi kaalmi| sesesu tIsucauro uDumi cauro cudisiNpi|1404|| varSAsu yatra sthitastisro'pi dizaH prekSate tatra prAmAtikaM, zeSeSu viSvapi kAleSu varSASu yatra sthitazcaturo'pi digbhAgAn prekSate tatra, Rtubaddhe catvAro'pi kAlAMzcaturdigavaloke gRhNanti // 1404 // ' uubaddhe tAragA tinni' asya vyAkhyAtisu tinni tAragAo uDumi pAbhAtie adidve'vi| vAsAsu[ya]tAragAo cauro channe niviTTho'vi1405 trike ca (triSu kAleSu) jaghanyena yadi trIstArakAn prekSate tato gRhNAti, Rtubaddhe abhrAdisaMstute yoko'pi na dRzyate tathApi prAmAtikaM gRhNanti, varSAsu catvAro'pi kAlAstArakA'darzane'pi gRhyante // 1405 // 'channe niviDo ti asya vyAkhyA Jain Education inte For Private & Personel Use Only Naw.jainelibrary.org Page #239 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jod Avazyaka niyuktaravacUrNiH / ThANAsai biMdUsua giNhaM ciTThovi pacchimaM kaalN| paDiyarai bahiM ekko ekko (va) aMtaDhio giNhe 1406/- kAlabasatebahiH sthAnAbhAve'ntazchanne Urdhvasthito gRhNAti, bahiHsthitazcaikaH pratikSarati / vRSTibinduSu patassu niyamAdantaH | grahaNaUrdhvasthito niSaNNo vA gRhNAti, praticarako'pyantaH sthita evaM praticarati / eSa gacchopagrahArtha prAbhAtike'pavAdavidhiH, zeSAH vidhiH sthAnAbhAve na grAhyAH // 1406 // kAlaM gRhato digAbhimukhya(kha)mAha nigA. pAosi aTTaratte uttaradisi putva pehae kaalN| verattiyaMmi bhayaNA puvadisA pacchime kaale||1407|| 1406prAdopika'rddharAtrike ca niyamAdattarAbhimukhastiSThati, vairAtrike bhajanA, uttarAbhimukhaH pUrvAbhimukho vA, prAmAti ke / 1409 niymaatpuurvaabhimukhH|| 1407 // kAlagrahaNaparimANamAhakAlacaukkaM ukkosaeNa jahanna tiyaM tu boddhavaM / bIyapaeNaM tu dugaM mAyAmayavippamukkANaM // 1408 / / ____utkarSatazcatvAro grAhyAH, utsargeNa eva jaghanyena trikaM, dvitIyapade'pavAde dvayaM syAt , mAyAvipramuktasya kAraNe ekamapi kAlamagRDhato na doSaH // 1408 / / kathaM kAlacatuSkaM ?, ucyatephiDiyaMmi aharatte kAlaM cittuM suvaMti jaagriyaa| tAhe gurU guNaMtI cautthi save gurU suai // 1409 // ___ prAdoSikaM kAlaM gRhItvA sarve sUtrapauruSI kRtvA pUrNapauruSyAM sUtrapAThina: svapanti, arthacintakA: kAlapAThino ( utkAlikapAThakAzca ) jAgrati yAvadarddharAtraM, sphiTite'tikrAnte'rddharAtre kAlaM gRhItvA te svapanti, gururutthAya guNayati // 17 // Jain Education inte Iw.jainelibrary.org Page #240 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 188 // yAvaccaramo yAmaH prAptastasmin sarve utthAya vairAtrika gRhItvA svAdhyAyaM kurvanti, tadA guruH svapiti, prApte [prAmAtikakAle yaH kAlaprAmAtikaM kAlaM grahISyati sa kAlaM pratikramya prAbhAtikakAlaM gRhNAti, zeSAH kAlavelAyAM prAmAtikakAlasya pratikrAmyanti, grahaNa tataH AvazyakaM kurvanti, evaM catvAraH kAlA bhavanti, trayaH kathaM ?, ucyate, ] prAmAtike'gRhIte zeSAstrayaH, athavA vidhiH gahiyami aGkuratte verattiya agahie bhavai tinni| verattiya aDarate ai uvaogA bhave duSiNa ||1410||laanigaa0 1410. paDijaggiyaMmi paDhame bIyavivajA havaMti tinneva / pAosiya verattiya aiuvaogA u duNNi bhve||1411|| 1412 vairAtrike'gRhIte zeSeSu triSu gRhIteSu trayaH, arddharAtrike vA'gRhIte trayaH, prAdoSikArddharAtrayohItayoddhA, athavA prAdoSike vairAtrike ca gRhIte dvau, athavA prAdoSikaprAbhAtikayo(yoragRhItayoH, atra vikalpa prAdoSikeNaivAnupahatena upayogataH supratijAgaritena sarvakAlena paThanti na doSaH, athavA'rddharAtrikavarAtrikAgrahaNe dvau, athavA'rddharAtrikAmAtiko, vairAtrikaprAmAtiko vA, yadA eka eSa tadA'nyataraM gRhNAti / kAlacatuSke'grahaNa kAraNAnyetAni-prAdoSikaM na gRhNanti, azivAdikAraNato na zukSyati, evamarddharAtrikamapi na gRhanti [ kAraNato na zuddhyati vA ] prAdoSikeNa vA supratijAgaritena paThanti na gRhanti, vairAtrika kAraNato [na gRhanti ] na zukSyati vA, prAdoSikArddharAtrikeNa (kAbhyAM ) vA paThanti, [trINi vA] na gRhNanti prAbhAtikaM kAraNato vA [na gRhNanti ] na zuddhyati vA vairAtrikeNa divasena paThanti / / 1410-1411 // prAmAtika[kAla]grahaNavidhimAha 188 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #241 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cUrNiH / Avazyaka- pAbhAiyakAlaMmi usaMcikkhe tinni chIyarunnANi / paravayaNe kharamAI pAvAsiya evamAdINi // 1412 // niyukterava asyA vyAkhyA[mASyakAraH] svayameva kariSyati, tatra prAbhAtike grahaNavidhiH prasthApanAvidhizca, grahaNavidhirayaM- navakAlavelasese uvaggahiyaaTThayA paDikkamai / na paDikkamai vego navavArahae dhuvmsjjhaao|bhaa.224|| // 189 mA sarveSAmanugrahArtha navakAlagrahaNakAlAH prAmAtike'nujJAtAH, ato navakAlavelAsu zeSAsu prAbhAtikagrAhI kAlasya prati kramate, zeSAstadA pratikrAmanti vA na vA, eko niyamAna pratikrAmati, yadi kSutaruditAdibhirna zuddhyati tataH sa eva vairAtrikA pratijAgarito bhaviSyati, sa zuddho guroH kAlaM nivedyAnudite sUrye kAlasya pratikramate, yadi gRhyamANo navavArA hataH tato jJAyate dhruvamasvAdhyAyikamastIti na kurvanti svAdhyAyaM / / 224 // navavArAgrahaNavidhirayaM-'saMcikkhe tinni chIyarunANi 'tti asya vyAkhyAikkika tinni vAre chIyAihayaMmi giNhae kAlA coei kharo bArasa aNivisae akaalvhbhaa.225|| ekasya gRhNataH kSutAdihate 'saMcikkhai 'tti grahaNAdviramatItyarthaH, punadvAti, punargrahAti, evaM vAratrayaM, tataH paramanyo'nya sthaNDile vAratrayaM, tasyApyupahate'nyo'nyatra vAratrayaM / abhAve grAhakasthaNDilAnAM eka eva ekatraiva navavArA gRhNAti / / 225 // 'paravayaNe kharamAi'tti asya vyAkhyA-preraka Aha-yadi rudite'niSTe kAlavadhaH tataH khareNa raTite dvAdazAbdAnyupahantu, anyeSvapyaniSTendriyaviSayeSu evameva kAlavadho bhavatu, AcArya Aha prAmAtika kAlagrahaNavidhiH nigA0 1412 bhAgA. 224 225 For Private & Personel Use Only Page #242 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyukterava cUrNi // 190 / 226 coaga mANusa'NiTe kAlavahosesagANa uphaaro| pAvAsuAi putviM pannavaNamaNiccha ugghADe |bhaa.226| prAmAtika mAnuSasvare'niSTe kAlavadhaH, zeSakAnAM tirazcAM yadyaniSTaH prahArazabdaH zrUyate, tataH kAlavadhaH 'pAvAsiti asya kAlagrahaNavyAkhyA-pAvAsuAi ityAdi, yadi prAmAtikagrahaNavelAyAM proSitabhAryA dine dine roditi tato rodanavelAyAH pUrva vidhi: kAlo grAhyaH, atha sA'pi pratyUpe roditi tadA divA gantuM (gatvA ) prajJApyate, prajJApanamanicchantyAM ugghADaNa ussaggo bhA0mA0 kIrai // 226 / / ' evamANINi ' tti asya vyAkhyAvIsarasaharuaMte avattagaDiMbhagami mA giNhe |gose darapaTThavie chIe chIe tigI pehe // 227 // (bhA0) 227 atyAyAsena rudan visvaramucyate, tadupahanti, yanmadhurazandaM gholamAnaM ca tannopahanti, yAvanna sujalpati tAvadavaktavyaM nigA0 (davyaktaM), tadAlpenApyavisvareNopahanti / atha prasthApanavidhi:-'gose' ti Adityodaye digavalokaM kRtvA prasthA- 1413 payanti, 'darapaTTavie 'tti arddhaprasthApite yadi kSutAdinA bhagnaM prasthApanamanyo digavaloke kRte prasthApayati, evaM tRtIya. vArAyAM, digavalokakaraNe puna: punaridaM kAraNaMAinna pisiya mahiyA pehittA tinni tinni tthaannaaii| navavArahae kAle hautti paDhamAina paDhaMti 1413 AkIrNa pizitaM kAkAdibhirAnItaM bhavet , mahikA vA patitumArabdhA, evamAdi[bhiH] ekasmin sthAne tisro vArA hate hastazatAdahiranyasthAne gatvA pehaMti ' ti prasthApayanti, tatrApi pUrvokta vidhAnena tisro vArA: prasthApayanti / evaM 190 // Jain Education InteTAGR For Private & Personel Use Only ww.jainelibrary.org Page #243 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 191 // dvitIyasthAne'pyazuddha tato'pi hastazatabahiranyasthAne gatvA prasthApayanti, navavArA hate kSutAdinA niyamAd hataH kAlaH, prAmAtikaprathamAyAM pauruSyAM na kurvanti svAdhyAyaM // 1413 / / kAlagrahaNapaTTaviyaMmisiloge chIe paDileha tinni anntth| soNiya muttapurIse ghANAloaMpariharijA // 1414 // vidhirAtma. yadA prasthApanetrINyadhyayanAni samAptAni [tadA] taduparvekaH zlokaH paThitavyaH, tasmin samApte prasthApanaM samApnoti, samutthAyadA zloke'rddhapaThite kSutaM tatra punaHprasthApyati, evaM tisro vArAstatra, tato'nyatra gamyate, 'soNiprati asya vyAkhyA svAdhyAAloaMmi cilimiNI gaMdhe annattha gaMtu pakaraMti / vAghAiyakAlaMmI daMDaga maruA navarinatthi 1415 yikaMca yatra svAdhyAyaM kurvadbhiH zoNitalavA dRzyante tatra na kriyate svAdhyAyaH, kaTaM cilimili-javanikA vA antare dattvA nigA. kriyate, mUtrapurISAdidurgandhe tatrAgacchati anyatra vA gatvA kurvanti / etatsarva nirvyAghAtakAle maNitaM / vyApAtike'pyevameva, 1414navaraM da(ga)NDa kamarukadRSTAntAvatra na bhavataH // 1415 // 1417 eesAmannayare'sajjhAe jo karei sajjhAyaM / so ANAaNavatthaM micchatta virAhaNaM pAve // 1416 // parasamutthasvAdhyAyikadvAraM saprapaJca gataM, athAtmasamutthAsvAdhyAyikadvAramAhaAyasamutthamasajjhAiyaMtu egavidha hoi duvihaM vaa| egavihaM samaNANaM duvihaM puNa hoi samaNINaM 1417/ zramaNInAM dvividhaM vraNe Rtusammave ca // 1417 // idaM vraNe vidhAna P // 191 // Jain Education indl For Private Personel Use Only Page #244 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / 192 // Jain Education Inte dhoyAMma u nippagale baMdhA tinneva huMti ukkosaM / parigalamANe jayaNA duvihami ya hoi kAyadvA / / 1498 // prathamameva vraNo hastazatabahitvA niSpragalaH kRtaH, tataH parigalati tritayo ( trayo) bandhA bhavantyutkarSataH parigalati kSAlayati tatra yatanA vakSyamANA dvividhe'pi vraNasambhave Rtusambhave ca evaM paTTakayatanA karttavyA / / 1418 // samaNo vaNiva bhaMgadariva baMdhaM karitu vAei / tahavi galaMte chAraM dAuM do tinni baMdhA u // 1419 // vraNe bhagandare ca dhaute niSpragale hastazatabahiH paTukaM dattvA vAcayati, evaM tathApi galati bhinne tasmin paTTake tasyaivopari cchAraM davA punaH paTTakaM davA vAcayati / evaM tRtIyamapi paTTakaM baccA vAcayati / tataH paraM galati hastazata bahirgatvA aj paTTakaM ca dhautvA punaranenaiva krameNa vAcayati, athavA anyatra gatvA paThanti // 1419 // emeva ya samaNINaM varNami iaraMbhi satta baMdhA u / tahaviya aThAyamANe dhoeuM ahava annattha || 1420 // itarasminRtusambhave, tatrApyevameva // 1420 / / eesAmannare'jjhAe appaNo u sajjhAyaM / jo kuNai ajayaNAe so pAvai ANamAINi 1421 na kevalamAjJAbhaGgAdayo doSAH kintu - suyanANaMmi abhattI loaviruddhaM pamattachalaNA y| vijjAsAhaNavaigunnadhammayA eva mA kuNasu // 1422 // | zrutajJAne'nupacArato'bhaktiH, yadihalokaviruddhaM ca tanna karttavyaM, avidhinA ca pramatto labhyate, taM devatA chalayet, Atma samutthA svAdhyA yikaM ni0gA0 1418 1422 / 192 / / v.jainelibrary.org Page #245 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN| yathA vidyA sAdhanavaiguNyadharmatayA na siddhyati, evamihApi karmakSayo na syAt , tasmAdasvAdhyAye svAdhyAyaM mA kArSIH niryukterava- // 1422 // prerakaH prAha-yadi dantamAMsAdhasvAdhyAyo nanu deha etanmaya eva tena kathaM svAdhyAyaH kriyate ?, gururAha- | cuurnni| kAmaM dehAvayavA daMtAI avajjuA tahavi vjaa| aNavajjuA na vajjA loe taha uttare ceva // 1423 // kAmamanumatAtheM, satyaM tanmayo dehaH, tathApi ye zarIrAdavayutA:-pRthagbhUtAste vAH , anavayutAstatrasthAste no vAH / evaM loke dRSTa, lokottare'pyevameva // 1423 // kizcAnyatabhitaramalalittovi kuNai devANa aJcaNaM loe|baahirmllitto puNa na kuNai avaNei ya taoNaM1424 apanayati ca tato bAhyamalaM // 1424 / / kizvAnyatAuhiyA'varAhaM saMnihiyA nakhamae jahA pddimaa| iha paraloe daMDopamattachalaNA iha siA u 1425 | yA pratimA ' saMnihiya 'tti devatAdhiSThitA, tAM yadi ko'pyAkuTTayopetya spRzati bAhyamalaliptaH tataH sA'parAdhaM na kSamate rogaM janayati mArayati vA, evaM yo'svAdhyAyika svAdhyAyaM karoti tasya karmabandhaH, eSa pAralaukiko daNDaH, ihaloke pramattaM devatA chalayet // 1425 // syAt kadAcit ko'pyetairaprazastakAraNairasvAdhyAyike svAdhyAyaM kuryAtrAgeNa vadoseNa va'sajjhAe jo karei sjjhaayN| AsAyaNA va kA se? ko vA bhaNio aNAyAro 1426 rAgeNa vA [ doSeNa vA ] kuryAt , athavA darzanamohamohito maNati-kA'mUrtasya jJAnasyAzAtanA ? ko vA tasyAnA 17 asvAdhyAyike svA. dhyAyasya doSAH ni0 gA0 14231426 Jain Education Ins For Private & Personel Use Only Page #246 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 194 // Jain Education Inter cAro 1, nAstItyarthaH // 1426 // teSAmiyaM vibhASA - gaNi saddamAi mahio rAge dosaMmi na sahae saddaM / sabama sajjhAyamayaM emAI huMti mohAo // 1427 // ummAyaM ca labhejjA rogAyakaM va pAuNe dIhaM / titthayarabhAsiyAo bhassai so saMjamAo vA // 1428 // 'mahio'ti hRSTaH pareNa gaNivAcakAdizabdairvyAhiyamANaH syAt tadabhilASI asvAdhyAye'pi svAdhyAyaM karotyevaM rAge, dveSe kiM gaNihite vAcako vA, ahamadhyadhAyeM ( dhyeSye ) yenAsya pratidvandvI bhavAmi, yasmAjIvadehAvayavo'svAdhyAyika tasmAtsarvamasvAdhyAyikamayaM na zraghAtItyartho mohAt // 1427 // ime [ca] doSAH -- kSiptAdikaH unmAdaH cirakAliko rogaH, AzuSAtyAtaGkaH // 1428 // ihaloe phalameaM paraloe phalaM na diti vijAo / AsAyaNA suyassa u kuvai dIhaM ca saMsAraM // 1429 // vidyAH kRtopacArA api phalaM na dadati, vidherakaraNasya paribhavarUpatvAt / / 1429 // asajjhAiyanijjuttI kahiyA bhe dhIrapurisapannattA / saMjamatavaDDagANaM niggaMthANaM maharisINaM // 1430 // asajjhAiyanijjuttiM juMjaMtA crnnkrnnmaauttaa| sAhU khaveMti kammaM aNegabhava saMciyamaNaMtaM // 1431 // iti asvAdhyAyika niyuktyava cUNiH / asvAdhyA yike svA dhyAyasya doSAH ni0gA0 1427 1431 // 194 // Page #247 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN niyuktaravacUrNiH / sUtranibaddhA anyA. AzAtanAH asajjhAiyanijjuttI smttaa|| eyaM suttanivaLU atyeNa'NNaMpi viNNeyaM / taM puNa avAmohatyamohao saMpavakkhAmi // 1 // tettIsAe uvariM cottIsaM buddhavayaNaatisesA / paNatIsa vayaNaatisaya chattIsaM uttarajjhayaNA // 2 // evaM jaha samavAe jA sayabhisarikkha hoi satatAraM / tathA coktaM-sayabhisayA nakkhatte saegatAre tahetra paNNatte / iya saMkhaasaMkhehiM tahaya aNatehiM ThANehiM // 3 // saMjamamasaMjamassa ya paDisiddhAdikaraNAiyArassa / hoti paDikamaNaM tU tetIsehiM tu tAi puNa // 4 // avarAhapade suttaM aMtaggaya hoti niyama salvevi / sabo vaiyAragaNo dugasaMjogAdi jo esa // 5 // egavihassAsaMjamassa'hava dIhapajavasamUho / evastiyAravisohi kAuM kuNatI NamokAraM // 6 // imA: SaT gAthA anyakarTakyaH // 6 // ukto anugamo nayAH prAgavat / samAptA ceyaM pratikramaNAdhyayanAvaNiH // A * Talu195 // Jain Education For Private Personel Use Only Howjainelibrary.org Page #248 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava atha kAyotsargAdhyayanam cUrNiH / | kAyotsa dhyayane prAyazci cAni nigA 1432. 1433 prayojanato hastabharaNa vikaTanA midhyApA, chedaH-tapasA teSu nAvasthA iha kAyotsargAdhyayane pratikramaNe'pyazuddhasyAparAdhavaNacikitsA prAyazcittamepajAtpratipAvate, tatra prAyazcitta meSajameva | vicitramAhaAloyaNa paDikkamaNemIsa vivegethaaviussgge| tava cheya mUla aNavaTyA ya pAraMcie ceva // 1432 __AlocanA-prayojanato hastazatAbahirgamanAgamanAdau gurovikaTanA, pratikramaNa-sahasA'samityA( tAdau mithyAduSkRtakaraNaM, mizraM zabdAdi[] rAgAdikaraNe vikaTanA mithyAduSkRtaM ca, viveka:-aneSaNIyasya bhaktAdestyAgaH, vyutsA-kusvapnAdau kAyotsargaH, tapaH-pRthivyAdisaGghanAdau nirvikRtikAditapaH, ccheda:-tapasA durdamasya zramaNaparyAyacchedanaM, mUlaM-prANAtipAtAdau punarbatAropaNaM, hastatAlAdipramAda( pradAna )doSAd duSTatarapariNAmatvAt vrateSu nAvasthApyate iti anavasthApyastadbhAvo anavasthApyatA ca, puruSavizeSasya svaliGgarAjapatnyAdyAsevanAyAM pArazcikaM syAt / / 1432 // evaM prAyazcittabhaiSajamuktaM, atha vraNaH pratipAdyate, sa ca dvibhedaH-dravya vraNo bhAvavraNazca, dravyavraNaH zarIrakSatalakSaNo'sAvapi dvividha eva, tathA cAhaduviho kAyaMmi vaNo tadubbhavAgaMtuo a nnaayvo|aagNtuyss kArai salluddharaNaM na iyarassa // 1433 // tasmAdudbhavo gaNDAdirAgantukazca kaNTakAdiprabhavaH, tatrAgantukasya kriyate zalyoddharaNaM netarasya-tadudbhavasya // 1433 // 196 // Jan Education Inter For Private Personel Use Only Page #249 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukteravacUrNiH / yadyasya yathodviyate uttaraparikarma ca kriyata dravyavraNe eva tadAha dravyavraNataNuo atikkhatuMDo asoNio kevalaM tae lggo| avaujjhatti sallo sallo na malijjai vaNou 1434 cikitsA ___ tanukaM kRzaM, na tIkSNatuNDamatIkSNamukhaM, yasmin zoNitaM na vidyate ityazoNitaM kevalaM tvagalagnamuddhatya 'avaujjhatti | ni0mA0 sallo'tti parityajyate zalyaM, na mRdyate vraNaH, svalpatvAcchalyasya // 1434 // prathamazalye'yaM vidhiH dvitIyAdizalyaje svayaM 1434| lagguddhiyaMmi bIe malijjA paraM adarage salle / uddharaNamalaNapUraNa dUrayaragae taiyagaMmi // 1435 // 1437 lagnamuddhataM tasmin dvitIye, kasmin ?- arage zalye manAga dRDha lagna iti bhAvanA, atra mRdyate yadi paraM vraNa [iti], IN uddharaNaM zalyasya, mardanaM vraNasya, [pUraNaM] karNamalAdinA tasyaivaitAni kri yante, dUrataragate tRtIyazalye vidhiH / / 1435 // mA veaNA u to uddharittu gAlaMti soNiya cutthe| rujjhai lahuMti ciTThAvArijai paMcame vaNiNo 1436 mA vedanA bhaviSyatIti tata uddhRtya zalyaM gAlayanti zoNitaM caturthe zalye, tathA ruhyatAM zIghramiti ceSTA-parispandanAdilakSaNA vAryate paJcame zalye uddhRte vraNinaH / / 1436 // rohei vaNaM chaTre hiyamiyabhoI abhaMjamANo vA / tittiamittaM chijjai sattamae puuimNsaaii||1437|| rohayati vraNaM SaSThe zalye uddhRte sati hitamitabhojI abhuJjAno vA, yAvacchalyena dUSitaM tAvanmAnaM chidyate saptame zalye | uddhRte pUtimAMsAdi // 1437 / / // 197 // Jain Education Intemeia For Private & Personel Use Only wagainelibrary.org Page #250 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava cUrNiH / // 198 // tahaviya aThAyamANo goNasakhaiyAi rupphae vaavi| kIrai tayaMgacheo saaDhio sesarakkhaTThA // 1438 // bhAvavraNa. tathApi cAtiSThati visarpatItyarthaH, gonasamakSitAdau rasphi(ruspha)ke vA kriyate tadaGgachedaH sahAsthnA zeSarakSArtha // 1438 // cikitsA evaM dravyavraNaH tacikitsA coktA, bhAvavraNamAha nigA mUluttaraguNarUvassa tAiNo prmcrnnpurisss| avarAhasallapabhavo bhAvavaNo hoi nAyavo // 1 // (pra0)|1438. mUlocaraguNarUpasya tAyinaH, paramacaraNapuruSasya, aparAdhA:-gocarAdigottarAsta eva zalyAni tebhyaH prabhavo yaH (yasya) 1441 sa tathAvidho bhAvavraNaH syAt // 1 // asya vicitraprAyazcita bheSajena cikitsocyatebhikkhAyariyAi sujjhai aiyAro koi viyaDaNAe u| bIo asamiomitti kIsa sahasA agutto vA? bhikSAcaryAdiH zuddhyati aticAraH kazcidvikaTanayaivetyarthaH, AdizabdAdvicArabhUmyAdigamanajo gRhyate, atrAticAra evaM vraNaH,dvitIyo vraNo'pratyupekSite khelavivekAdau-hA asamito'smIti sahasA agupto vA mithyAduSkRtamiti vicikitsaa||1439|| sahAiesurAgaMdosaMcamaNA gao tiygNmi| nAuM aNesaNijaM bhattAivirgicaNa cautthe // 1440 // zabdAdiSviSTAniSTeSu rAga dveSa vA manasA gato'tra tRtIyo vraNo mizrabhaiSajacikitsA( tsyaH )AlocanApratikramaNazodhya ityarthaH, jJAtvA'neSaNIyaM maktAdi vikiMca(gizca )nA caturthe // 1440 // ussaggeNavi sujjhai aiArokoi koi u tvennN| teNavi asujjhamANaMcheyavisesA visohiMti 1441 O // 198 // Jain Education in a For Private Personel Use Only Mw.jainelibrary.org Page #251 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAyosargasya cUrNiH / Avazyaka- kAyotsargeNApi zuddhyatyaticAraH kazcitkusvapnAdiH, kazcittu tapasA, tenApyazukSyamAnaM gurutaraM chedavizeSAda vizodhayanti niyuktarava- // 1441 // evaM saptaprakAramAtravraNacikitsApi darzitA / mRlAdIni tu viSayanirUpaNadvAreNa svasthAnAdavaseyAni, evaM sambandhenAyAtasya kAyotsargAdhyayanasya nAmaniSpane nikSepe kAyotsargAdhyayanamiti kAyotsargamadhikRtyAha nikSepAdinikkhevega? vihANamaggaNA kaalbheyprimaanne| asaiDhasa~Dhe vihi~ dosA kassatti phailaM ca daaraaiN||1442|| dvArANi // 199 // kAyotsargasya nAmAdilakSaNo nikSepaH kAryaH, ekArthikAni vaktavyAni, vidhAnaM bhedo'bhidhIyate bhedamArgaNA kAryA, kAyasya 'kAlabhedaparimANaM' [kAlaparimANaM abhibhavakAyotsargAdInAM vaktavyaM, bhedaparimANamucchuitAdikAyotsargArNA vaktavyaM, utsargasya azaThaH kAyotsargakartA vaktavyaH, tathA zaThazca vaktavyaH, kAyotsargakaraNavidhirvAcyA, kAyotsargadoSA vaktavyAH, kasya ca nikSepAH kAyotsarga iti vaktavyaM, phalaM ca vAcyaM, etAvanti dvArANi // 1442 // tatra kAyotsarga iti dvipadaM nAma iti kAyasya / nigA utsargasya ca nikSepaH kAryastathA cAha 1442kAe ussaggaMmiya nikkheve huMti dunni uvigppaa| eesiMduNhaMpI patteya parUvaNaM vucchaM // 228 // (bhA0) 1443 ___ kAye kAyaviSayaH utsarge ca utsargaviSayazca, evaM nikSepaviSayau bhavato dvAveca bhedau // 228 // |bhA0mA0 228 KI kAyassa unikkhevo bArasao chakkao a ussgge| eesiMtu payANaM patteya parUvaNaM vucchaM // 1443 // kAyasya tu nikSepo dvAdazaprakAraH // 1443 // kAyanikSeSamAha 199 // Join Education I For Private Personal Use Only Gww.jainelibrary.org Page #252 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktaravacUrNiH / // 20 or Marrian // nAmaMThavaNesarIre gaiI nikAyarthikAya davie y| mAuya saMgaha parjava bhAre taha bhAvakIe ya // 1444 // kAyasya __nAmakAyaH sthApanAkAyaH zarIrakAyaH gatikAyaH nikAyakAyaH astikAyaH dravyakAyaH mAtRkAkAyaH sahakAyaH nikSepAH paryAyakAyaH bhAvakAyazca // 1444 // nAmakAyamAha niyuktiH kAo kassai nAma kIrai dehovi vuccaI kaao| kAyamaNiovi vuccai baddhamavi nikaaymaahNsu||1445|| nigA. ___ kAyaH kasyacitpadArthasya sacetanAcetanasya nAma kriyate sa nAmakAyaH, tathA deho'pi kAyaH, tathA kAcamaNirapi 1344bhaNyate prAkRte kAyaH, tathA baddhamapi kizcillekhAdi nikAcitamAkhyAtavantaH, prAkRte 'nikAya 'tti (yeti) // 1445 // 1346 sthApanAdvAramAhaakkhe varADae vA kaTe putthe ya cittakamme y| sabbhAvamasabbhAvaM ThavaNAkAyaM viyANAhi // 1446 // ____ akSe-candanake varATake vA-kapardake kASThe-kuTTime puste vA vastrakRte citrakarmaNi vA sadbhAvamAzrityAsadbhAvaM ca [Azritya | sthApanAkArya vijAnIhi // 1446 // sAmAnyena sadbhAva[ asadbhAva sthApanodAharaNamAhalippagahatthI hasthiti esa sabbhAviyA bhave tthvnnaa| hoi asabbhAve puNa hasthiti nirAgiI akkho1447|| ___ yadiha lepyakahastI hastIti sthApanAyAM nivezyate eSA sadbhAvasthApanA, asadbhAve punarhastIti nirAkRtiH-zUnyA eva caturaGgAdau, evaM sthApanAkAyo'pi bhAvanIyaH // 1447 // zarIrakAyamAha r epr // 200 // Jain Education Inter jainelibrary.org Page #253 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakatA niryukterava cUrNiH / // 201 // orAliyaveuviyaAhAragateyakammae ceva / eso paMcaviho khalu sarIrakAo muNeyavo // 1448 // kAya- zarIrANyeva kAyaH shriirkaayH||1448|| nikSepAH causuvi gaIsudeho neraiyAINa jo sgikaao| eso sarIrakAo visesaNA hoi gaikAo ||1||(pr0ni0maa0 deho nArakAdInAM yaH sa gatikAyaH, preraka Aha-nanveSa zarIrakAya uktaH, tathAhi-naudArikAdiSyatiriktA nArakAdi 1448. 1450 dehAH, AcArya Aha-vizeSaNAdbhavati gatikAyaH, vizeSaNaM cAtra gatau kAyo gatikAyaH // 1 // athavA sarvasacAnAmapAntarAlagatau yaH kAya: sa gatikAyo bhaNyate, tathA cAhajeNuvagahio baccai bhavaMtaraMjaccireNa kaalenn| eso khala gaikAo sateyagaM kammagasarIraM // 1449 // yena upagRhIta:-upakRto yadupagRhItaH, yAvatA kAlena samayAdinA tAvantameva kAlamasau gatikAyo maNyate, sataijasaM kArmaNazarIraM gatikAyaH / / 1449 // nikAyakAyamAhaniyayamahiovakAojIvanikAonikAyakAo yA atthittibahapaesA teNaM paMcatthikAyA u 1450 niyato nityaH kAyo nikAyaH, nityatA cAsya triSvapi kAleSu bhAvAt , adhiko vA kAyo nikAyaH, yathAdhiko dAho nidAhaH, AdhikyaM cAsya dharmA[stikAyA apekSayA strabhedApekSayA vA, tathAhi-ekAdayo yAvadasakhyeyAH pRthivIkAyikAstAvatkAyA, ta eva svajAtIyAnyaprakSepApekSayA nikAya ityevamanyeSvapi vibhASA, evaM jIvanikAyasAmAnyena // 201 // Jain Education intent For Private Personal Use Only ne baryong Page #254 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAya. nikSepAH bhAgA. 229230 Avazyaka-IN nikAyakAyo bhaNyate, athavA jIvanikAyaH pRthivyAdibhedabhinnaH SaDviSo'pi nikAyo maNyate tatsamudAyaH, evaM nikAyakAyaH, niryakrava- astikAyamAha-'asthitti' ityAdi, astItyayaM trikAlavacano nipAtaH, abhUvan bhavanti bhaviSyanti ca, bahupradezA yatastena carNikApazcaivAstikAyAH, dharmAstikAyo'dharmAstikAyaH AkAzAstikAyo jIvAstikAya[:pudgalAstikAya ca, astikAyAzca kAya iti hRdayaM // 1450 / / drvykaaymaah|| 202 // jaMtu purakkhaDabhAvaMdaviyaM pacchAkaDaM ca bhaavaao|tN hoi davadaviyaM jaha bhavio dvdevaaii||229||(bhaa0) yadravyaM tuzabdo vizinaSTi jIvapudgaladravyaM na dharmAstikAyAdi, tatazcAyamartho-yadravyaM puraskRtabhAvaM-bhAvino bhAvasya yogyamabhimukhamityarthaH, pazcAtkRtabhAvaM vA, yasmin bhAve varttate dravyaM tato yaH pUrvamAsIdbhAvastasmAdapetaM pazcAtkRtabhAvamucyate, tayaM( ta )dityambhUtaM dviprakAramapi bhAvino bhUtasya ca bhAvasya yogyaM dravyaM vastu dravyaM bhavati, yathA bhavyoyogyo dravyadevAdiH, yA puruSAdimRtvA devatvaM prApsyati baddhAyuSko'bhimukhanAmagotro vA sa yogyatvAd drvydevH| eva. manubhRtadevabhAvo'pi, AdizabdAnnArakAdiparigrahaH paramANugrahazra, tathAhi-asAvapi vyaNukAdikAyayogyaH syAt eva, tatazcetyambhUtaM dravyaM dravya kAyo bhaNyate // 229 / / Aha-kimiti jIvapudgaladravyamaGgIkRtya dharmAstikAyAdInAmiha vyavacchedaH kRtaH, ucyate, teSAM yathoktadravyalakSaNAyogAt , sarvadevAstikAyatvalakSaNabhAvopetatvAd , Aha cajai asthikAyabhAvo ia eso huja asthikaayaannN| pacchAkaDuva to te havija davasthikAyA ya 230bhA0 cAya 220bhA0 // 202 // Jain Education Internationa For Private & Personel Use Only Page #255 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAyanikSepA: nigA. 1451. AvazyakayadyastikAyabhAvo'stikAyatvalakSaNaH, ' iti evaM yathA jIvapudgaladravye viziSTaparyAya eNyan-AgAmI bhaved , astiniryukterava-IN kAyAnAM dharmAstikAyAdInAM, ya( tathA pazcAtkRto vA yadi bhavettataste bhaveran dravyAstikAyAH // 230 // cUrNiH / tIyamaNAgayabhAvaM jamAthikAyANa natthi asthittN| tena ra kevalaeK natthI davasthikAyattaM // 1451 // ___atItamanAgatabhAvaM yad-yasmAdastikAyAnA-dharmAdInAM na astitvaM-vidyamAnatvaM, kAyatvApekSayA sadaiva kAyatvayogAt // 1451 / / Aha-yadyevaM dravyadevAyudAharaNoktamapi dravyaM na prApnoti sadaiva sadbhAvayogAt , tathAhi-sa eva tasya bhAvo yasminvate, atra gururAhakAmaM bhaviyasurAisu bhAvoso ceva jattha vhti| esso na tAva jAyai tena ra te davadevutti // 1452 // ____ kAmamanumataM bhavyasurAdiSu tadviSaye vicAre bhAvaH sa eva yatra varttate tadAnIM manuSyAdimAve, kintu edhyo-bhAvI na | tAvajAyate tadA, tena kila dravyadevAH, yogyatvAt yogyasya ca dravyatvAd, na caitaddharmAdInAmasti eSyatkAle'pi tadbhAvayuktatvAt // 1452 // yathoktaM dravyalakSaNamavagamya tadbhAve'tiprasaGgaM ca manasyAdhAyAha preraka:duhao'NaMtararahiyA jai evaM tobhavA annNtgunnaa| egassa egakAle bhavA na jujjati u aNegA // 1453 // 'duhau'tti vartamAnabhave sthitasyobhayata eSyatkAle'tItakAle ca anantarau eSyAtIto anantarau ca tau rahi[ tau ca] varcamAnabhavamAveneti prakaraNAd gamyate anantararahitau tAvapi yadi tasyocyete evaM sati tato bhavA anantaguNAH, tadbhavadaya- guNA egassa egakAla H anantarau ca tau rahi[ to 203 // 203 / / For Private Personal Use Only Jain Education inte jainelibrary.org Page #256 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava cUrNiH // 204 // vyatiriktA vartamAnamavabhAvena rahitA ecyA atikrAntAzca te'pyucyeran , tatazca tadapekSayApi dravyatvakalpanA syAt , athocyeta-astvevaM kA no hAniH 1, atrocyate. ekasya-puruSAderekakAle-puruSAdikAle bhavA na yujyante'ne ke // 1453 // nikSepAH itthaM pareNokta mururAha ni0gA. duhao'NaMtarabhaviyaM jaha ciTThai AuaMtujaMbaddhaM / hujiyaresuvi jai taM datvabhavA huja to te'vi||1454||1 1454___ vartamAnabhave vartamAnasyobhayata edhye'tIte cAnantaramavika, puraskRtapazcAtkRtabhavasambandhi yathA tiSThatyAyuSkaM eva, 1455 na zeSa karma vivakSitaM yad baddhaM, ayaM bhAvArthaH, puraskRtamavasambandhi tribhAgAvazeSAyuSka: sAmAnyena tasminnetra[bhave vartamAno badhnAti pazcAtkRtasambandhi punastasminneva mave] vedayati / bhaveditarevapi-prabhUteSvatIteSu yad baddhamanAgateSu ca yad mokSyate yadi tasminneva vartamAnasya dravyamavA bhaveraMstataste'pi, tadAyuSkakarmasambandhAta , na caitadasti, tasmAdasatprerakavacaH // 1454 // asyaivArthasya prasAdhakaM nidarzanamAhasaMjhAsu dosu sUro adissamANo'vi pappa samaIyaM / jaha obhAsai khittaM taheva eyapi nAyavaM // 1455 // sandhyayoIyoH pratyUSapradoSaprativaddhayoH sUryo'dRzyamAno'pi prApaNIyaM-prApyaM samatikrAntaM-samatItaM yathA'vabhAsate kSetra, pratyUSasandhyAyAM pUrvavidehaM bharataM ca, pradoSasandhyAyAM tu bharatamaparavidehaM ca, tathaivedamapi vijJeyaM, vartamAnabhave sthitaH puraskRtabhavaM pazcAtkRtabhavaM cAyuSkarma sa dravyatayA spRzati, prakAzenAdityavadityarthaH // 1455 // mAtRkAkAyamAha 204 // in Education Intens For Private Personel Use Only ainelibrary.org Page #257 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 205 // mAuyapayaMti neyaM(Nema)navaraM annovi jo pysmuuho|sopykaao bhannai je egapae bahU atthaa|231||bhaa0 kAyamAtRkApadAni ' uppanneha vA' ityAdIni tatsamUho mAtRkAkAyaH, mAtRkApadamiti, 'Nema'ti cihna, navaramanyo'pi yaH nikSepAH padasamUhaH sa padakAyo mAtRkApadakAyo maNyate, nAviziSTapadasamUhaH kintu yasminnekasmin pade bahavo'rthAsteSAM padAnAM yaH nigA0 samUhaH / / 231 // saGgrahakAyamAha 1456saMgahakAo'NegAvi jattha egavayaNeNa dhippaaNt|jh sAligAmaseNA jaaovshii(ti)nivittuttiaa1456|| 1458 saha eva kAyaH, sa prabhRtA api yatraikavacanena gRhyante, yathA zAliH grAmaH senA jAto vasati niviSTA iti bhA.gA. yathAsaGkhyaM prabhRteSvapi stambeSu satsu jAtaH zAliriti vyapadezaH, prabhRteSvapi puruSavilayAdiSu [vasati grAmaH, prabhUteSvapi 231 hastyAdiSu ] niviSTA seneti / ayaM zAlyAdirarthaH saGgrahakAyo bhaNyate // 1456 // paryAyakAyamAhapajjavakAo puNa haMti pajavA jattha piMDiyA bhve| paramANuMmivikramivi jaha vannAI annNtgunnaa||1457|| paryAyakAyaH punarbhavati, paryAyAH-vastudharmA yatra paramANvAdau piNDitA bahavaH, tathA ca paramANAvapi kasmiMzcitsAvyavahArike yathA varNAdayo'nantaguNA anyApekSayA, sa caikastiktAdirasastadanyApekSayA tiktataratiktatama( mAdi)medAdAnantyaM prapadyate, evaM varNAdiSvapi // 1457 // bhArakAye gAthAego kAo duhA jAo egociTThai ego maario|jiivNtoamenn mAriotaMlava mANava! keNa heuNA?/ 205 // 18 Page #258 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 206 // Jain Education In ekaH kAya:- kSIrakAyo dvighA jAto ghaTadvaye nyAsAt, tatra ekastiSThati, eko mAritaH, jIvanmRtena mAritastallavetibrUhi he mAnava ! kena kAraNena 1, kathAnakaM yathA pratikramaNAdhyayane pariharaNAyAM, bhArakAyazcAtra kSIrabhRtakumbhadvayopetA kApotI bhaNyate, mArazvAsau kAyazceti bhArakAyaH anye tu bhArakAyaH kApotyeva / / 1458 / / bhAva kAyamAha - duga tiga cauro paMca yabhAvA bahuA va jattha vahati / so hoi bhAvakAo jIvamajIve vibhAsA u / 1459 / / varaH paJca vA bhAvA: - auyikAdayaH prabhUtA vA anye'pi ' yatra ' sacetanAcetane vastuni vidyante sa bhAvakAyaH, bhAvAnAM kAyo bhAvakAyaH, jIvAjIvayorvibhASA kAryA / / 1459 // kAyamadhikRtya gataM nikSepadvAraM, ekArthikAnyAha - kAe sarIra dehe buMdI ya caya uvacaeya saMghAe / ussaya samussae vA kalevare bhattha taNa pANU // 1460 // kAyaH zarIraM deho bondizcaya upayayazva saGghAta ucchrayaH samucchrayaH kaDevaraM bhastrA tanuH pANuH || 1460 // adhunotsargamadhikRtya nikSepaH ekArthikAni cocyante vAdavi khit kAle taheva bhAve ya / eso ussaggassa u nikkhevo chaviho hoi / / 1461 // nAmasthApane gate || 1461 / / dravyotsargAdyAhadavvujjhaNA u jaM jeNa jattha avakirai davvabhUo vA / jaM jattha vAvi khitte jaM jaccira jaMmi vA kAle / 1462 / dravyojjhanA tu dravyotsargaH svayaM yaddravyamaneSaNIyaM 'avakiraha 'tti utsRjati yena karaNabhUtena pAtrAdinA, yatra dravye kAya nikSepAH utsarga nikSepAca ni0gA0 1459 1462 // 206 // Page #259 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-IN dravyabhRto-anupayukto votsRjati, eSa dravyotsargaH / yatkSetraM dakSiNadezAdyutsRjati, yatra vApi kSetre utsagrgo vyAvayete eSa utsarganiyukterava- kSetrotsargaH / yaM kAlamutsRjati yathA bhojanamadhikRtya rajanI sAdhavaH, yAvantaM kAlamutsargaH, yasminyA kAle utsargo varNyate, nikSepAH cUrNiH / eSa kAlotsargaH // 1462 / / nigA0 bhAve pasatthamiyaraMjeNa va bhAveNa avakiraDa jNtu|assNjmN pasatthe apasatthe saMjamaMcayai // 1463 // 1463. // 207 // bhAvotsargo dvidhA-prazastaM [ zobhanaM ] vastu adhikRtya, itaradaprazastaM, tathA yena bhAvenotsarjanIyavastugatena kharAdinA 1465 avakirati utsRjati yat tatra bhAvenotsargaH / tatrAsaMyama prazaste bhAvotsarge tyajati, aprazaste tu saMyamaM tyajati / / 1463 / / yaduktaM yena bhAvanotsRjati tatprakaTayannAhakharapharusAisaceyaNamaceyaNaM durbhigNdhvirsaaii| daviyamavi cayai doseNajeNabhAvujjhaNA sA u|1464 kharaparuSAdisacetanaM, kharaM-kaThinaM, paruSaM-durbhASaNopetaM, acetanaM durabhigandhavirasAdi yadvya mapi tyajati doSeNa yena kharAdinaiva bhAvojjhanA sA uktA yenotsargaH ( ' bhAvujhaNA sA u' bhAvena utsarga iti ) // 1464 // ussagga viussaraNujjhaNAya avigaraNa chaDDaNa vivego|vjnn cayaNummuaNA parisADaNa sADaNAceva1465 utsargaH vyutsarjanA ujjhanA ca avakiraNaM cchaInaM viveko varjanaM tyajanamunmocanA parizAtanA zAtanA ca // 1465 / / uktAnyutsaggaikArthikAni, tatazca kAyotsarga iti sthitaM, atha vidhAnamArgaNAdvAramAha N207 // Jain Education Intl For Private & Personel Use Only Ilaw.jainelibrary.org Page #260 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 7 cUrNiH / Avazyaka- ussagge nikkhevo caukkao chakkao akaayho|nikkhevN kAUNaM parUvaNA tassa kaayvaa|| 1 // (pra0) | kAyotsarganiyuktaravasoussaggo duviho ciTThAe abhibhave ya naayvo| bhikkhAyariyAi paDhamo uvasaggabhijuMjaNe biio 14664 vidhAnaceSTAyAmabhimave ca jJAtavyaH, bhikSAcaryAdau viSaye prathamazceSTAkAyotsargaH, divyAdyabhibhUta eva mahAmunistadaivAyaM maargnnaa|| 208 // karotIti hRdayaM, athavopasargANAmabhiyojanaM-soDhavyA mayopasargAstadbhayaM na kAryamityevambhRtaM tasmin dvitiiyH|| 1466 // dvAram Aha prerakaH-kAyotsarge na hi sAdhunopasargAbhiyojanaM kArya ni0mA0 1466hayarahavi tA na jujjai abhiogo kiM puNAi ussgge| naNu gaveNa parapuraM abhirujjhai evameyaMti (pi)| 1468 itarathApi-sAmAnyakArye'pi tAvadavasthAnAdau na yujyate'bhiyogaH kasyacitkatuM, kiM punaH kAyotsarge karmakSayAya kriyamANe, sa hi sutarAM gavarahitena kAryaH, abhiyogazca goM vartate, nanu ityanuyAyAM garveNa-abhiyogena parapura-zatrunagara. mabhigRhyate ( rudhyate ), yathA tadgarvakaraNamamAdhu evametadapi kAyotsarge'bhiyojanaM // 1467 // Aha AcArya:moha payaDIbhayaM abhibhavittujo kuNai kaausggNtu|bhykaarnne yativihe NAbhibhavo neva paDiseho 1468 mohaprakRtau bhayaM mohapratibhayaM mohanIyakarmabheda ityarthaH, tadamibhya yaH kazcitkaroti kAyotsarga, tuzabdo vizeSaNArthaH / nAnyaM kazcana bAhyamabhibhUyeti, bhayakAraNe trividhe divyamAnuSyatairazcamedabhinne sati tasya naabhibhvo-naabhiyogH| athetthambhUto'pyabhiyogastasya naiva pratiSedhaH // 1468 // kintu 208 // Jain Education Inter? For Private & Personel Use Only alw.jainelibrary.org Page #261 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH // 209 // Jain Education Inter AgAreUNa paraM raNiva jai so karijja ussaggaM / juMjijja abhibhavo to tadabhAve abhibhavo kassa 1 / 1469 / ' AgAreUNa 'tti AkArya re re kva yAsyasi idAnIM evaM paraM kaJcana raNe itra yadi kuryAtkAyotsarga yujyate'bhibhavaH, tatastadabhAve-parA[ bhibhavA ]bhAve'bhibhavaH kasya 1 / / 1469 / / avipaya kammaM aribhUyaM teNa tajjayaTThAe / abbhuTTiyA u tatrasaMjamaMmi kuvaMti niggaMthA // 9470 // tajayArtha-karmmajayanimittaM abhyutthitA ekAntena garvavikalA api tapaHsaMyamaM kurvanti nirgranthAH, ataH karmma jayArthameva tadabhibhavo'pi (bhavanAtha) kAyotsargaH kArya eva / / 1470 // tathA cAha tassa kasAyA cattAri nAyagA kammasattusinnassa / kAussaggamabhaggaM karaMti to tajjayaTThAe // 1471 // ' tasya ' prakrAntazatrusainyasya abhibhatrakAyotsargaM kurvanti tapaHsaMyamavat / / 1471 // gataM vidhAnamArgaNaM, atha kAlaparimANamAha saMvaccharamukkosaM aMtamuhuttaM ca (ta) abhimavussagge / ciTThAussaggassa u kAlapamANaM uvari vucchaM / 1472 / saMvatsaramutkRSTaM kAlaparimANaM, bAhubalinA saMvatsaraM kAyotsargaH kRtaH, abhimavakAyotsarge'ntarmuhUrtta ca jaghanyaM kAlaparimANaM, ceSTAkAyotsargasya tu kAlaparimANamupariSTAdvakSyAmaH || 1472 / / atha bhedaparimANamAha-usiussio a taha ussio a ussiyanisannao ceva / nisanussio nisanno nisannaganisannao ceva / kAyotsargavidhAnamArgaNA kAlabheda pari mANAni ni0gA0 1469 1472 // 209 // w.jainelibrary.org Page #262 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava pUrNiH / / // 210 // kAyotsarga bhedaparimANa tatkaraNe guNazca ucchitocchuitaH 1 ucchuitazca 2 ucchritaniSaNNaH 3 niSaNNocchuitaH 4 niSaNNaH 5 niSaNNaniSaNNazca 6 // 1473 // nivaNussio nivanno nivannanivannago ya naaybo| eesaM tu payANaM patteya parUvaNaM vucchN||1474|| nivannocchitaH 7 nivannaH 8 nivananivannaH 9 // 1474 / / ussianisannaga nivannage ya ikikkagami upymi| daveNaya bhAveNa ya caukabhayaNA ukaayvaa|1475|| ucchtiniSaNNanivanneSu ekaikasminneva pade dravyabhAvAbhyAM catuSkamajanA kAryA, dravyata ucchrita UrdhasthAnasthaH bhAvato dharmazukladhyAyI 1 anyastu dravyata ucchrita UrdhvasthAnasthaH na bhAvata ucchrito dhyAnacatuSTayarahitaH kRSNAdilezyAgatapariNAma ityarthaH 2, anyastu na dravyata ucchUito [ norvasthAnasthaH bhAvataH ucchritaH dharmazuklaladhyAyI 3 anyastu na dravyato nApi mAvataH, evamanyapadacaturbhaGgike'pi vAcye // 1475 / / nanu kAyotsargakaraNe ko guNaH 1, ucyatedehamaijaDasuddhI suhadukkhatitikkhayA aNuppehA / jhAyai ya suhaM jhANaM eyaggo kAusaggaMmi / 1476 / deha jADyazuddhiH-zleSmAdiprahANataH, matijADyazuddhiH tathAvasthitasyopayogavizeSataH, sukhaduHkhatitikSA, anityatvAdyanuprekSA ca tathA'vasthitasya syAt , dhyAyati ca zubhadhyAnaM dharmazuklalakSaNamekAgracittaH kAyotsarge // 1476 / / dhyAyati zubhadhyAnamityuktaM, tatra kimidaM dhyAnamityata AhaaMtomuhuttakAlaM cittaslegaggayA havai jhANaM / taM puNa aha~ rudaM dhamma sukaM ca nAyavaM // 1477 // nigA0 14731476 // 210 // Jain Education in For Private & Personel Use Only alww.jainelibrary.org Page #263 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 211 // 1478 tattha ya do AillA jhANA saMsAravaDaNA bhnniaa|dunni ya vimukkhaheU tesi'higArona iyaresiM 1478 dhyAna| saMvariyAsabadArA abAbAhe akaMTae dese / kAUNa thiraM ThANaM Thio nisanno nivanno vA // 1479 // svarUpam ____ avyAvAdhe-gAndharvAdilakSaNabhAvavyAvAdhAvikale akaNTake-pASANAdidravyakaNTakavikale deze-bhUbhAge dhyAyati, kRtvA nigA0 sthiramavasthAnaM sthito niSaNNo nivanno vA // 1477-79 / / ceyaNamaceyaNaM vA vatthu avalaMbighaNaM mnnsaa| jhAyai suamatthaM vA daviyaM tappajae vAvi // 1480 // 1482 cetanaM-puruSAdi acetanaM-pratimAdi vastvavalambya dhanaM manasA dhyAyati sUtramartha vA, kimbhUtamarthamata Aha-dravyaM tatparyAyAnvA // 1480 // tattha ubhaNija koI jhANaM jo mANaso priinnaamo|tNn havai jiNadiTuM jhANaM tivihevi jogmi|148 dhyAnaM yo mAnasaH pariNAmastadetanna bhavati yasmArjinadRSTaM dhyAna trividhe'pi yoge manovAkAyalakSaNe // 1481 // kintu ? kasyacitkadAcitprAdhAnyamAzritya bhedena vyapadezaH, tathA cAhavAyAIdhAUNaMjo jAhe hoi ukkddodhaauu| kuviotti so pavuccai na ya iyare tattha do natthi // 1482 // / vAtapittazleSmaNAM [yo yadA] utkaTaH-pracuro dhAtuH kupita iti sa procyate na cetarau tatra dvau na staH // 1482 // // 211 // Jain Education Interna For Private & Personel Use Only w.jainelibrary.org Page #264 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - dhyAna prakArA: ni0gA. 14831486 Avazyaka | emeva ya jogANaM tiNhavi jo jAhi ukkddojogo| tassatahiM niddeso iyare tatthikka do va navA // 1483 // niryukterava- itarastatraikaH syAt dvau vA bhavataH tathA [ navA ] bhavatyeva, kevalino vAci utkaTAyAM kAyo'pyasti, asmadAdInAM | carNiH | tu manaH kAyo na veti, kevalinaH zailezyavasthAyAM kAyayoganirodhakAle sa eva kevalaH, anena ca zubhayogotkaTatvaM tathA nirodhazca dvayamapi dhyAnamityAveditaM // 1483 // vizeSeNa triprkaarmpyaah||212|| kAeviya ajjhappaM vAyAimaNassa cevajaha hoi|kaayvymnnojuttN tivihaM ajjhppmaahNsu|| 1484 // kAye'pi sAdhyAtma dhyAna, ekAgratayA ejanAdinirodhAt , tathA vAci adhyAtma ayatabhASAnirodhAt , manasazcaiva yathA bhavatyadhyAtma evaM kAye vAci cetyarthaH, evaM bhedenoktvA adhunakAdAvAha-kAyavAGmanoyuktaM trividhamapyadhyAtmamAkhyAtavantaH, vakSyate ca 'bhaMgiasuaM guNato vaTTai tivihevi joga( jhANaM )miti // 1484 / / jai egaggaM cittaM dhArayao vA nirNbhovaavi| jhANaM hoi naNu tahA iaresuvi dosu emev|| 1485 // he AyuSman ! yokAgraM cittaM kvacidvastuni dhArayato vA sthiratayA nirundhAnasya vA tadapi yoganirodha iva kevalino dhyAnaM bhavati mAnasaM yathA tathA itarayorapi vAkkAyayoH, evameva-ekAnadhAraNAdinaiva prakAreNa tallakSaNayogAt dhyAnaM syAt // 1485 // itthaM trividhe dhyAna sati yasya yadotkaTatvaM tasya tadetarasadbhAve'pi prAdhAnyA[sa]yapadezastathA cAhadesiyadaMsiyamaggo vaccaMti naravaI lahai sdN| rAyatti esa vaccai sesA aNugAmiNo tassa // 1486 // // 212 // Jain Education Internal For Private & Personel Use Only aw.jainelibrary.org Page #265 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava- cUrNiH / / / 213 // dezika:-agrayAyI dezikena darzito mArgo yasya sa tathA labhate zabdaM kimbhUtamityAha-rAjA eSa vrajati, na cAsau kAyikAdikevalaH, prabhUtalokAnugatatvAt , zeSAH-amAtyAdayo'nugAminastasya rAjJa ityataH prAdhAnyAdrAjeti vypdeshH||1486 // dhyAnaayaM lokAnugato nyAyA, ayaM tu lokottarAnugata: svarUpam paDhamilluassa udae kohassiarevitinni tatthasthi / na yateNa saMti tahiyaM na ya pAhannaM taheyaMmi1487 nigA0 prathama eva prathamilnukastasyAnantAnubandhinaH, prayo'pratyAkhyAnAdyAH udayatastatra jIvadravye santi na cAtItAdyapekSayA 1488tatsadbhAvaH, yata Aha-na ca te na santi tadA, kintu santyeva, na ca prAdhAnyaM teSAM, tathaitadappadhikRtaM jJeyaM // 1487 // 1490 svarUpataH kAyika mAnasaM ca dhyAnamAhamA me ejau kAutti acalao kAiaMhavai jhANaM / emeva ya mANasiyaM niruddhamaNaso havai jhaannN|1488 ____ ejatu kampatA kAyaH, evamacalataH kAyikaM dhyAnaM // 1488 // Aha prerakaHjaha kAyamaNanirohe jhANaM vAyAi jujjaina evaM / tamhAvaI ujhANaM na hoi ko vAvisesuttha ? // 1489 // yathA kAyamanasonirodhe dhyAnamuktaM vAci na yujyate eva, kadAcidapravRtyaiva nirodhAbhAvAt , tathAhi-na kAyamanasI yathA sadA pravRtte tathA vAk , tasmAdvAci dhyAnaM na syAdeva, ko vA vizeSo'tra ? yenetthamapi vAg dhyAnaM syAt / / 1489 // gururAhamA me calautti taNa jahaM taM jhANaM nireDaNo hodd| ajayAbhAsavivajassa vAiaMjhANamevaM tu 1490 IN // 213 // Jain Education Internande For Private & Personel Use Only Page #266 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniryukterava cUrNiH / kAyotsarga bhedAH nigA 14911495 // 214 / nirejino niSkampasya, ayatAmASAvivarjino duSTavAkpariharnuH // 1490 // svarUpata eva vAcikadhyAnamAhaevaMvihA girA me vattavA erisA na vattavA / iya veyAliyavakasta bhAsao vAiyaM jhANaM // 1491 // ekAgratayA vicAritavAkyasya sato bhASamANasya vAcikaM dhyAnaM // 1491 // evaM bhedena trividhamapyuktaM, adhunakadaivaikatraiva ca trividhamAha| maNasA vAvAraMto kAyaM vAyaM ca tppriinnaamo| bhaMgiasuyaM guNaMto vahai tivihevi jhANami // 1492 // manasopayuktaH syAt (san ) tatpariNAmo vivakSitazrutapariNAmaH bhaGgikazrutaM-dRSTivAdAntargatamanyadvA tathAvidhaM guNayan trividhe'pi manovAkkAyavyApAralakSaNe // 1492 / uktamAnuSaGgikaM, adhunocchritocchritAdibhedo yo navadhA kAyotsarga upanyastaH sa vyAkhyAyate, tatradhammaM sukaM ca duve jhAyai jhANAijo Thio sNto| eso kAussaggo usiusio hoi nAyavo // 1493 // ____ ucchritocchritaH, yasmAdiha zarIramucchritaM bhAvo'pi tharmazukladhyAyitvAducchrita eva // 1493 / / dhammaM sukaM duve navi jhAyai navi ya attttruddaaii| eso kAussaggo davvusio hoi nAyavo // 1494 // dravyocchritaH syAt / / 1494 // nanu kasyAmavasthAyAM na zubhaM dhyAyati nApyazubhaM ?, atrocyatepayalAyaMta susutto neva suhaM jhAi jhAi jhANamasuhaM vaa| abAvAriyacitto jAgaramANovi emeva 1495 pA N 214 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only IA w.jainelibrary.org Page #267 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / / 215 / / Jain Education In pracalAyamAna ISatsvapannityarthaH, suSThu suptaH, sa naiva zubhaM dhyAyati dhyAnamazubhaM vA na vyApAritaM kacidvastuni cittaM yena sa jAgradapi evameva-naiva zubhaM dhyAyati nApyazubhaM // / 1495 // kiJca - acirovavannagANaM mucchiya avattamattasuttANaM / ohADiyamavattaM ca hoi pAeNa cittaMti // 9496 // aciropapannakAnAmacirajAtAnAM mUcchitAvyaktamattasuptAnAM mUcchitAnAmabhighAtAdinA avyaktAnAmavyaktacetasAM viSayAdinA, mattAnAM madirAdinA suptAnAM nidrayA, 'ohaDiaM 'ti sthagitamavyaktamameva bhavati prAyaH cittaM / / 1496 / / nave bhUtasyApi cetaso dhyAnatA'stu ko virodhaH 1, ucyate gADhalaMbaNalaggaM cittaM vRttaM nireyaNaM jhANaM / sesaM na hoi jhANaM mauamavattaM bhamaMtaM vA // 1497 // gADhAlambanalagnaM-ekAlambane sthiratayA'vasthitaM cittamuktaM, nirejanaM dhyAnaM, [na] mRdubhAvanayA'kaThoraM avyaktaM pUrvoktaM bhramadvA'navasthitaM vA || 1497 // nanu kathamasya pazcAdapi vyaktatA 1, atrocyateumhAseso'vi sihI houM laddhiMdhaNo puNo jalai / iya avattaM cittaM houM vattaM puNo hoI // 1498 // USmAvazeSo'pi zikhI bhUtvA labdhenvanaH san punarjvalati evamavyaktaM cittaM madirAdisamparkAdinA bhUtvA vyaktaM punarbhavati // 498 // prAsaGgikamuktaM, prakrAntaM ca kAyikAdi trividhaM dhyAnaM, atrAzaGkAmAhapuvaM ca jaM taduttaM cittassegaggayA havai jhANaM / AvannamaNegaggaM cittaM ciya taM na taM jhANaM // 1499 // dhyAnaviSaye zaGkAsamA dhAnAni ni0gA0 1496 1499 / / 215 Page #268 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava- cuurnni| // 216 // dhyAnaviSave zaGkAsamAdhAnAni ni0mA0 15... 1502 - nanu trividhe dhyAne sati pUrva ca yaduktaM cittasyai kAgratA bhavati dhyAnaM, cazabdAcca tata Urdhamukta-bhaMgisa guNato baTTai tivihevi jhANami' tadetat parasparaviruddhaM, yatastrivighe dhyAne sati ApanamanekaviSayaM dhyAnaM, tathAhi-manasA kizciddhyAyati vAcA'bhidhatte kAyena kriyAM karotItyanekAgratA, atrAcArya idamanAdRtya sAmAnyenaikAgraM cittaM hRdi kRtvAha-yadanekAgraM taccittameva na dhyAnaM // 1499 / / Aha-evaM trividhadhyAnasya dhyAnatvAnupapattiH, na, abhiprAyAparijJAnAt , tathAhiA.maNasahieNa ukAeNa kuNai vAyAibhAsaI jNc| evaM ca bhAvakaraNaM maNarAhiyaM dabakaraNaMca 1500 manaHsahitenaiva kAyena karoti yat , vAcA mASate yacca manAsahitayA, etadeva bhAvakaraNaM, tacca dhyAnaM, manorahitaM tu dravyakaraNaM, tatazcAyamarthaH-atrAnekAgrataiva nAsti sarveSAM manaHprabhRtInAmekaviSayatvAt / / 1500 // itthamukte satyaparastvAhaco.jai te cittaM jhANaM evaM jhANamavicittamAvannaM tenara cittaM jhANaM aha nevaM jhANamannaM te // 1501 // yadi te cittaM dhyAnaM' aMtomuttakAlaM cittassegaggayA havai jhANaM 'ti vacanAt , evaM dhyAnamapi cittamApanna, tatazca kAyikavAcikadhyAnAsambhavaH, tena kila cittameva pAnaM nAnyaditi hRdayaM, atha naivamiSyate, itthaM tarhi dhyAnamanyatte cittAditi gamyate, yasmAnAvazyaM dhyAnaM cittaM // 1501 / / atrAhAcArya:-abhyupagamAdadoSastathAhi A. niyamA cittaM jhANaM jhANaM cittaM na yAvi bhaiyatvaM / jaha khairo hoi dumo dumo ya khairo akhayaro vA // 1502 // : Jain Education Intem Haw.jainelibrary.org Page #269 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava cUrNiH // 217 kAyotsarga bhedA: nigA. 1503. 1507 niyamAduktalakSaNaM cittaM dhyAnameva, dhyAnaM tu cittaM na cApi evaM bhaktavyaM, dRSTAntamAha-'jaha' ityAdi, yathA khadira syAdruma eva, drumastu khadiro'khadiro vA dhavAdirvA // 1502 // prakRto dvitIya ucchUitAkhyaH kAyotsargabhedo vyAkhyAtaH, tatra dhyAnacatuSTayAdhyAyI lezyAparigato zeyaH, tRtIyakAyotsargamedamAhaa rudaM ca duve jhAyai jhANAiMjo Thio sNto|eso kAussaggo davvusio bhAvau nisanno // 1503 // caturthamAhadhammaM sukaM ca duve jhAyai jhANAI jo nisanno a| eso kAussaggo nisanusio hoi nAyabo 1504 kAraNika eva glAnasthavirAdiniSaNNakArI jJeyaH, vakSyate ca ' ataraMto u' ityAdi // 1504 // paJcamamAhadhammaM sukaM ca duve navi jhAyai navi ya ahrudaaii| eso kAussaggo nisaNNaohoi nAyabo 1505 prakaraNAniSaNNaH san dharmAdIni na dhyAyatItyavagantavyaM // 1505 // SaSThamAhaaha~ rudaM ca duve jhAyai jhANAiM jo nisanno y| eso kAussaggo nisannaganisannao nAmaM // 1506 // nigadasiddhA // 1506 // adhunA saptamamAhadhamma sukaM ca duve jhAyai jJANAI jo nivanno u| eso kAussaggo nivanusio hoi nAyavo // 1507 // 1 // 217 // 19 For Private Personal Use Only Crww.jainelibrary.org Page #270 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAyo Avazyakaniryuktarava cUrNiH // 218 // sargASTamanavama NE medau kAraNika eva glAnAdiyoM niSaNNo'pi kartuM na samarthaH sa niSa(va)makArI gRhyate // 1507 // aSTamamAha-- dhammasukaM ca duve navi jhAyai naviya ahrudaaii| eso kAussaggo nivaNNao hoi nAyavo // 1508 // ihApi niSa(va)maH san dharmAdIni na dhyAyatItyavagantavyaM // 1508 // navamamAha-- ajhaM rudaM ca duve jhAyai jhANAI jo nivanno u| eso kAussaggo nivannaganivannao nAma // 1509 // ataraMtounisanno karija tahaviya saha nivnnou|sNvaahuvsse vA kAraNiyasahavi ya nisnno||1510/ yo guruvaiyAvRttyAdinA vyApUtaH kAraNikaH samartho'pi sa niSaNNaH karoti // 1509-10 // atrAntare adhyayana| zabdArtho nirUpaNIyaH, [sa cAnyatra nyakSeNa nirUpitatvAnnAdhikRtaH, sAmprataM sUtrAlApakaniSpanna nikSepasyAvasaraH], sUtrAlApakaniSpannanikSepe sUtraM yathA sAmAyike, aparaM sUtraM icchAmi ThAiuM kAussaggaM jo me devasio aiyAro kao kAio vAio mANasio ussutto ummaggo akappo akaraNijjo dujjhAo duviciMtio aNAyAro aNicchiyavo asamaNapAuggo nANe daMsaNe caritte sue sAmAie tiNhaM guttINaM cauNhaM kasAyANaM paMcaNhaM mahatvayANaM chaNhaM jIvanikAyANaM sattaNhaM piMDesaNANaM aTThaNhaM pavayaNamAUNaM navaNhaM baMbhaceraguttINaM dasavihe nigA0 15.81510 // 218 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Alww.jainelibrary.org Page #271 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 219 // samaNadhamme samaNANaM jogANaM jaM khaMDiaM jaM virAhiyaM tassa micchAmi dukaDaM // (sUtram ) // kAyotsarga: anyatsUtra prayojanatA ___ tassa uttarIkaraNeNaM pAyacchittakaraNeNaM visohIkaraNeNaM visallIkaraNeNaM pAvANaM kammANaM nigghAyaNaTTAe ThAmi kAussaggaM annattha UsasieNaM nIsasieNaM khAsieNaM chIeNaM jaMbhAieNaM uDDaeNaM vAyanisaggeNaM bhamalie pittamucchAe suhumehiM aMgasaMcAlehiM suimehiM khelasaMcAlehiM / suhumahiM divisaMcAlahiM evamAiehiM AgArehiM abhaggo avirAhio huja meM kAussaggo jAva arihaMtANaM bhagavaMtANaM namukkAreNaM na pAremi tAva kAyaM ThANeNaM moNeNaM jhANeNaM appANaM vosirAmi // (suutrm)|| ___tatra icchAmi sthAtuM, kAyotsargasya prayojanatAmAhakAussaggami Thio nireykaaoniruddhvipsro|jaanni suhamegamaNo muNi devasiyAiaiyAraM // 1 // parijANiUNa yajaosaMmaM gurujnnpgaasnnennNtu|sohei appagaM so jamhAyajiNehiM so bhnniraapr09|| Jain Educaton Intern For Private & Personel Use Only law.jainelibrary.org Page #272 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava- paNiH oghato devasikarAtrikAticArAH nigA. 1512 // 220 // kAyotsarge sthitaH san nirejakAyo niSprakampadeho niruddhavAkaprasaro jAnIte sukhamekamanA munivasikAyaticAra // 1 // parijJAyAticAra, yataH samyaggurujanaprakAzanena zodhayatyAtmAnamasau, yasmAJca jinaH kAyotsaggoM maNitastasmAJca kAyotsargasthAnaM kArya // 2 // yatazcaivamataHkAussaggaM mukkhapahadesiyaM jANiUNa todhiiraa| divasAiyArajANaNaTrayAi ThAyaMti ussaggaM // 1511 // bhoSaNenopacArAtIrthakatA dezitastaM divasAticArajJAnArthamupalakSaNaM rAjyati cArajJAnArthamapi // 1511 // tatrauSato / viSayadvAreNa tamaticAramAhasayaNAsaNaNNapANe ceiya jaiseja kAya uccaare|smitiibhaavnnguttiivithaayrnnmi aiyaaro||1512|| ___ zayanIyaM saMstArakAdi, AsanaM pIThakAdi, annapAne pratIte teSAmavidhinA grahaNAdau vitathAcaraNe'ticAraH, caityaviSayaM | ca vitathAcaraNamavidhinA vandane'karaNe cetyAdi, yativiSayaM vitathAcaraNaM yayAI vinayAdyakaraNaM, zayyA-vasatiH tadviSayama-| vidhinA pramArjanAdau ruyAdisaMsaktAyAM vA vasata,ityAdi, 'kAya' iti kAyikA uccAra:-purISaM tadviSayamasthaNDile vyutsRjava ityAdi, samitayaH paJca, bhAvanA anityatvAdigocarA dvAdaza paJcaviMzatirvA, guptayastisraH, vitathAcaraNaM cAsAmavidhinAsebane'nAsevane cetyAdi, tasmin stvticaarH||1512 // itthamaticAramuktvA kAyotsargagatasya muneH kriyAmAhagosamuhaNaMtagAI Aloe desie ya aiyAre / save samANaittA hiyae dose ThavijAhi // 1513 // // 220 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Page #273 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyukterava cUrNiH / / // 221 // ___goSaH pratyUSo 'muhanantakaM' mukhavatrikA, tatazcAyamarthaH-gopAdArabhya mukhavatrikAdau viSaye'valokayet-nirIkSeta daivasi kAyotsargakAticArAn-avidhipratyupekSitAdIn , tataH sarvAnaticArAna mukhastrikApratyupekSaNAdArabhya yAvatkAyotsargeNAvasthAnaM I sthitaatrAntare 'savve samANaitta 'tti samApya buddhyavalokanena etAvanta ete nAtaH paramaticAro'stIti, tato hRdaye doSAnA- munikriyA locanIyAn sthApavet / / 1513 // | paJcapratikAuMhiae dose jahakkama jA na tAva pArei / tAva suhamANupANU dhamme sukkaM ca jhAijA // 1514 // kramaNe triH doSAn yathAkramaM [pratisevanAnulomyena AlocanAnulomyena ca, pratisevanAnulomyaM ye yathA''sevitAH, AlocanAnu- sAmAyika lomyaM tu pUrva laghava Alocyante pazcAda guravaH, yAvatra tAvatpArayati guruH, tAvatsUkSmaprANApAna:-sUkSmocchvAsanizvAso dhamyaM zuklaM ca dhyAyati / / 1524 // nigA desiya rAiya pakkhiya cAummAse taheva vrisey| ikike tinni gamA nAyabA paMcaseesu // 1515 // 1513. 1516 / devasike rAtrike pAkSike cAturmAsike [vArSika ] ca, ekaikasmin pratikramaNe yo gamA jJAtavyAH, paJcasveteSu devasikAdiSu, kathaM 1, sAmAyikaM kRtvA kAyotsargakaraNaM, sAmAyikaM kRtvA ca pratikramaNaM, sAmAyikaM kRtvA punaH kAyotsarga: karaNaM // 1515 / / atrAha para:AimakAussagge paDikamaNe tAva kAu saamiyN|to kiM kareha vIyaM taiyaM ca puNo'vi ussagge? // 1516 // // 221 // Jain Education irrial For Private & Personel Use Only T Page #274 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyukterava- cUrNiH / // 222 // : ApakAyotsarga kRtvA sAmAyikamiti yogaH, 'paDikkamaNe vIja (tAba vitiuM) kAuM sAmAiti yogaH, ' tAcAlatAkiM kareha tai [ca] sAmAi pugovi ussaggo, yaH pratikrAntopari // 1516 // cAlanA ceyam , atrocyate pratvavasamabhAvAMmaThiyappA ussaggaM kariya topddikkmi| emeva ya samabhAve Thiyassa taiyaMtu ussgge||1517|| sthAnAni samabhAvasthitasya bhAva[prati]kramaNaM sthAnAnyathA, tatazca samabhAve sthitAtmA divasAticAraparijJAnAya kAyotsarga | micchAmi kRtvA guroraticArajAlaM nivedya tatpradattaprAyazcittaM samabhAvapUrvakameva [prapadya] tataH pratikAmati / evameva ca samabhAvasthitasya dukkaDamisatazcAritrazuddhirapi syAditikRtvA tRtIyaM sAmAyikaM kAyotsarge kriyate // 1517 / / pratyavasthAnamidaM tyavayavArtha sajjhAyajhANatavaosahesu uvaesathuipayANesu / saMtaguNakittaNesuana huMti puNaruttadosA u||1518|| nigA0 'tassa micchAmi dukkaDa 'mityavayavArthamAha 1517 | mitti miumaddavatte chattiadosANa chAyaNe hoi|mitti ya merAi Thio dutti duguMchAmi appANaM // 1519 // 1 1521 katti kaDaM me pAvaM Dattiya Devami taM uvasameNa / eso micchAukaDapayakkharattho smaasennN||1520|| ___ yathA sAmAyike // 1519-20 // ' tasyottarIkaraNenetyA(ne'ti sUtrAvaya vivRNvannA )hakhaMDiyavirAhiyANaM mUlaguNANaM sauttaraguNANaM / uttarakaraNaM kIrajaha sagaDarahaMgagehANaM // 1521 // JainEducationi For Private Personel Use Only Page #275 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka cUrNiH / / // 223 // khaNDitavirAdhitAnAmadhAravalakAdinottakaraNaM kriyate // 1921 // prAyazcittakaraNenetyAha tastauttarIpAvaM hiMdaDa jamhA pAyacchittaM tu bhannaI teNaM / pAeNa vAvi cittaM visohae teNa pacchittaM // 1522 // karaNeNaM pApaM-karma chinatti yasmAttena pApacchiducyate, prAyaso vA cittaM-jIvaM zodhayati tena prAyazcittamityucyate // 1522 // annattha | vizodhikaraNenetyAha UsasieNaM dave bhAve ya duhA sohI sallaM ca ikamikaM tu / savaM pAvaM kammaM bhAmajai jeNa saMsAre // 1523 // ca sUtradravyato bhAvatazca dvidhA vizuddhiH, zalyaM caikaikaM, tatra dravyazuddhirjalAdinA vastrAdeH, bhAvazuddhiH prAyazcittAdinA Atmana bhayoyokhyA eva, dravya zalyaM kaNTakAdi, bhAvazalyaM tu mAyAdi, sarva jJAnAvaraNIyAdi karma pApaM vartate, bhrAmyate yena kAraNena tena nigA. karmaNA jIvaH saMsAre // 1512 / / anyatrocvasitene tyAha |1521. | ussAsaMna niraMbhai Abhiggahiovi kimuacitttthaau?| sajamaraNaM nirohe gussAsaMtu jayaNAe1524 1525 Urdhva prabalo vA zvAsa ucchvAsastaM na niruNaddhi Abhigrahiko'pi-abhibhavakAyotsargakAryapItyarthaH, kiM punazceSTAkAyosargakArI, sa tu sutarAM na niruNaddhi, sadyomaraNaM nirodhe uccAsasya, tatazca sUkSmocchvAsameva yatanayA muzcati, nolvaNaM, mA bhUtsavaghAtaH // 1524 // kAsitene tyAdyAha- . kAsakhuajaMbhiemA husatthamaNilo'Nilasta tivvuho| asamAhI ya nirohe mA masagAI ato hattho 223 // sahasa Jnin Education Intel Biww.jainelibrary.org Page #276 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka cuurnniH| ashb UsasieNaM sUtrasya vyAkhyA nigA0 / 1526. 1528 // 224 kAyotsarge kAsAtajammitAni nAyatanayA kriyante mA zastraM bhaviSyati, kAsitAdisamudbhavo'nilo-vAyuranilasyabAhyavAyostItoSNo baahyaanilaapekssyaa'tyussnnH| na ca na kriyante na ca na nirukSyante eva, asamAdhiH, cazabdAnmaraNa| mapi sambhAvyate, kAsitAdisamudbhavapavana zleSmAbhihatA [mazakAdaya:] mariSyanti, jammite vA (ca) mukhapravezaM kariSyanti tato hasto'gre dIyate // 1525 / / ucchvasitena tulyayogakSematvAniHzvasiteneti na vyAkhyAtaM, udgAritenetyAdyAhavAyanisagguDDoe jayaNAsahassa neva ya niraaho| uDDoe vA hattho bhamalImucchAsu aniveso||1526|| ___ vAtanisarmodgArayoryatanA zabdasya kriyate, na nisRSTaM mucyate naiva ca nirodhaH kriyate, asamAdhibhAvAdeva, udgAre vA | hasto'ntare dIyate, bhramimUrchayonivizeta, mA mRtsahasApatitasyAtmasaMyamavirAdhanA // 1526 // sUkSmaraNAsazcArairityAbAha vIriyasajogayAe saMcArA suhamabAyarA dehe| bAhiM romaMcAI aMto khelANilAIyA // 1527 // M vIryasayogatayA sazcArAH sUkSmavAdarA dehe avazyammAvinaH, vIrya vIryAntarAyakSayopazamakSayajamAtmapariNAmaH, yogastu manovAkAyAstatra vIryasayogatayaiva saJcArAH (aticArA ) sUkSmabAdarAH syuH na kevalAdvIryAda deha eva nAdehasya, tatra vahI romAzcotkampAdayaH antaH-madhye sUkSmAH zleSmAnilAdayo vicaranti // 1527 // sUkSmadRSTisaJcArairityAhaA(ava)loacalaM cakkhU maNuva taM dukkaraM thiraM kAuMrUvahiM tayaM khippai sabhAvaovA syNcli|1528 avalokacalaM-darzanalAlasaM cakSurato manovaduSkaraM sthiraM kAM, yato rUpaistadA''kSipyate svabhAvato vA svayaM calati IN/ // 224 // Jain Education Intemp For Private & Personel Use Only NAjainelibrary.org Page #277 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyukterava cUrNiH annattha UsasieNaM sUtrasya vyAkhyA nigA0 // 225 // // 1528 // tasmAtna kuNai nimesajattaM tatthuvaogeNa jhANa jhaaijjaa| eganisiM tu pavannojhAyaisAha aannimisccho'vi|| na karoti nimeSayatnaM kAyotsargakArI, tatra nimeSayatne ya upayogastena satA mA na dhyAnaM dhyAyedabhipretaM, ekarAtrikI tu pratimA pratipanno dhyAyati samartho'nimepAkSo'pi nizcalanayanaH // 1529 // evamAdibhirAkArairityAdyAhaagaNIochidija va bohiyakhobhAidIhaDakovA AgArohiM abhaggo ussaggo evamAIhi // 1530 // 'agaNiti yadA jyotiH spRzati tadA prAvaraNAya kalpagrahaNaM kurvato'pi na kaayotsrgmnggH| jAha-namaskAramevokyA kimiti tadgrahaNaM na karoti ? yena tadbhaGgo na syAd , ucyate, nAtra namaskAreNa pAraNamevAviziSTaM kAyotsargamAnaM kriyate, kintu yo yatparimANo yatra kAyotsarga uktastata Urdhva samApte'pi tasminnamaskAramapaThato maGgo'parisamApte ca paThato bhaGga eva, sa cAtra na syAdevaM sarvatra jJeyaM / 'chidija va 'tti mArjAro mUSakAdirvA purato yAyAt tatrApyagrataH sarato na kAyotsargamaGgaH, bodhikA:-stenakAstebhyaH kSobhA-sambhramaH AdizabdAdrAjAdikSomastatrAsthAne'pyuccArayato vA'nuccArayato vA na kAyotsargabhaGgaH / 'dIhaDako vatti sarpadaSTe cA Atmani pare vA sAdhau sahasA-akANDe evocaratastathaiva // 1530 / / oSataH kAyotsargavidhimAhate puNa sasUrie ciya pAsavaNuccArabhUmIo / pahittA atthamie ThaMtusaggaM sae ThANe // 1531 // // 225 // For Private & Personel Use Only Page #278 -------------------------------------------------------------------------- ________________ cUrNiH kAyotsarga vidhiH nigA 15311535 Avazyaka te kAyotsargakAraH sAdhavaH sasUrya eva divase prasravaNoccArakAlabhUmIH pratyupekSya tatazcAstamite sUrye tiSThantyutsaga svake niyuktarava- sthAne, ayaM vidhiH // 1531 / kAraNAntareNa gurorvyAghAte sati jai puNa nivAghAe AvAsaMto kariti savvevi / saDDhAikahaNavAghAyayAi pacchA gurU Thati // 1532 // yadi nirvyAghAta eva sarveSAmAvazya-pratikramaNaM tataH kurvanti, sarve'pi sahaiva guruNA // 1532 // yadA ca // 226 // pazcAdguravastiSThanti tadA| sesA u jahAsattiM ApucchittANa ThaMti sttttaanne|sutttthsrnnheuN Ayarie Thiyami devasiyaM // 1523 // sUtrArthasmaraNahetuM // 1533 / / kAyotsargasthAnAkhyama( sargeNa sthAtumazaktAnAM )vidhimAhajo huja u asamatyo vAlo vuDDo gilANa pritNto| so vikahAirahiojhAijAjA gurU tthNti||1534|| dhyAyetsUtrArtha yAvad guravastiSThanti kAyotsarga // 1534 // AcArye sthite daivasikamityuktaM tadgataM vidhimAhajA devasiaM duguNaM ciMtai gurU ahiMDao'ciTuM / bahuvAvArA iare egaguNaM tAva ciMtaMti // 1535 // ___ ahiNDakaceSTAM-vyApArarUpA // 1535 / / MI pavaiyANa va ciTTha nAUNa gurU bahuM bhuvihiiaN| kAleNa taducieNaM pArei thovaciTTho'vi // 1 // (pra0) / M // 226 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Lww.jainelibrary.org Page #279 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaniyukteravacUrNiH / / // 227 // namukkAracauvIsagakiikammAloaNaM pddikkmnnN| kiiDammadurAloiaduppaDikate ya ussaggo // 1536 // devasika kAyotsargasamAptau namaskAreNa pArayanti caturvizatistavaM bhaNanti mukhAnantakaM zarIraM ca pratilikhya kRtikarma kurvanti / pratikramaNapUrvaparicintitAna doSAn ratnAdhikatayA Alocayanti tato gurudattaprAyazcittAH sAmayikapUrvaka samabhAve sthitvA pratikramya vidhiH kSAmaNAnimittaM kRtikarma kurvanti AcAryAdIn kSAmayanti / kimapi durAlocittaM duSpratikrAntaM vAnAbhogAdi syAt | ni0mA0 ataH punarapi kRtasAmAyikAcAritravizodhanArtha kAyotsarga kurvanti // Alo0 / / ityAdigAthAnavakamanyakartRkaM 1536esa carittussaggo daMsaNasuddhIi taiyaohoi / suyanANassa cauttho siddhANa thuI akiikmm||1537|| 1538 darzanazuddhinimittaM tRtIyaH syAt kAyotsargaH, tRtIyatvaM cAsyAticArAlocanaviSayaprathamakAyotsargApekSayA / vizuddhacaraNadarzanazrutAticArA maGgalanimittaM caraNAdidezakAnAM siddhAnAM stuti paThanti, tataH punaH kRtikarma AcAryANAM kurvanti // 1537 / / kiM nimittaM ?, ucyatesukayaM ANattiM piva loge kAUNa sukykiikmm| vaDhatiyAthuIo guruthuigahaNe kae tinni||1538|| sukRtAmAjJaptimAdezaM loke iveti, yathA rAjJA manuSyA AjJaptikayA preSitAH praNamya yAnti tAM ca sukRtAM kRtvA praNamya nivedayanti, evaM sAdhavo gurusamAdiSTA vandanapUrva cAritrAdivizuddhiM kRtvA punaH sukRtakRtikarmANaH santo guroniveda1 idaM gAthAnavakaM na kvApi labdhaM ata eva na darzitam / N227 // Jain Education Inter 14 For Private & Personel Use Only Gdww.jainelibrary.org Page #280 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- yanti, tAvattiSThanti yAvad muravaH stutigrahaNaM kurvanti, samAptAyAM prathamastutau varddhamAnAstisraH stutIH paThanti, evaM devasikaM rAtrikaniyuktarava- gataM, rAtrike prathamaM cAritrazuddhyartha kAyotsarga kurvanti, zrutajJAnavizuddhyartha zrutastavaM paThanti, kAyotsarge prAdoSikamaticAraM paakssikaacuurnniH| || cintayanti / / 1538 / Aha-kimarthamAdyakAyotsarga eva na cintayanti ?, ucyate | diprtikr|| 228 // niddAmatto na sarai aiyAraM mAya ghaTTaNaM'No'nnaM / kiiakaraNadosA vA gosAI tinni ussggaa||1539 // maNavidhiH bhA niddAmaco-nidrAbhibhUto na smarati suSTu aticAraM, mA ghaTTaNaM yo'nnaM aMdhayAre baMdaMtayANa, kiiakaraNadosA vA, aMdhayAre pani gA. adaMsaNAo maMdasaddhA na baMdati, eeNa kAraNega gose-paccUse Aie tini kAussaggA bhavanti, na dhuNa pAosie jahA ekotti // 1539 // 1542 ettha paDhamo caritte daMsaNasuddhIe bIyao hoi|suynaannss ya tatio navaraM ciMtaMti tattha imaM // 1540 // taienisAiyAraMciMtai caramaMmi kiM tavaM kAhaM chammAsA egadiNAihANijA porisi namo vA / 1541 / na yAvat pauruSI namaskArasahitaM vA // 1541 // pAkSikAdividhiH svayaM jJeyaH, kSAmaNevAcAryo yadabhivace tadAhaahamavi bhe khAmemI tubbhehiM samaM ahaM ca vNdaami|aayriysNtiyN nitthAragAu guruNo avynnaaii|1542|| ahamavi khAmemi tummehi samaM, ahamavi vaMdAmi cehaAI, AyariasaMti, nitthAragapAragA hoha, guroretAni vacanAni IN228 // Join Education Intel For Private Personal Use Only panelorary.org Page #281 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / / / 229 / / Jain Education Inte // 1542 // kSAmaNakapaJcake cAturmAsikAdo lezato vidhimAha - cAummAsiyavarise AloaNa niyamaso hu dAyavA / gahaNaM abhiggahANa ya puvagAhie niveeuM| 232 (bhA.) cAturmAsika vArSikayoH sarve'pi mUlottaraguNAnAmAlocanAM dattvA pratikrAmanti, pUrvagRhItAnabhigrahAnnivedya punaranyAn gRhanti, nirabhigrahANAM na yujyate sthAtuM // 232 // cAumA siyavarise ussaggo khittadevayAe u / pakkhiya sijjasurIe kariMti caumAsie vege 233 ( bhA.) kSetradevatAyA utsarga kurvanti, pAkSike zayyAsUryAH, kecit cAturmAsike zayyAdevatAyA abhyutsarge kurvanti // 233 // niyatakAyotsargAnAha desiya rAiya pakkhiya caumAse yA taheva varise ya / eesu huMti niyayA ussaggA aniayA sesA / 1543 // zeSAH - gamanAdiviSayAH / / 1543 // niyatakAyotsargANAmoghata ucchvAsamAnamAha - sAya sayaM gosa'ddhaM tinneva sayA havaMti pakkhami / paMca ya cAummAse aTThasahassaM ca vArisae // 1544 // sAyaM-pradoSastatra zatamucchvAsAnAM caturbhirudyotakaraiH, 'gosaddhaM 'ti pratyUSe paJcAzat udyotakaradvayena, pAkSike trINi zatAni dvAdazabhirudyotakaraiH, cAturmAsake pazcazatAni viMzatyodyotakaraiH, vArSike'STottaraM sahasraM catvAriMzatodyotakarairna maskAre ca / / 1544 // daivasikAdiSUdyotakaramAnamAha 20 cAturmAsi kAdau kSAmaNakAdi vidhiH niyatakAyotsa rgamAnaM ca ni0gA0 1543 1544 bhA. gA. 232 233 // 229 // Page #282 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 230 // cattAri do duvAlasa vIsaM cattAya huMti ujjoaa|desiyraaiy pakkhiya cAummAse avarise yaa1545| ___ mAvitArthA // 1545 // atha zlokamAnamAhapaNavIsamaddhaterasa siloga pannatariMca boddhbaa| sayamagaM paNavIsaMbe bAvannA ya vaarise||1546|| caturbhirucyAsaH zlokaH parigRhyate, daivasike pazcaviMzatizlokAzcatudyotakareSu, rAtrike'rddhatrayodazazlokA dvayorudyotakarayorityAdi yAvadvArSike dve zate dvipazcAzadadhike / / 1546 // aniyatakAyotsargavaktavyatAvasare dvAragAtheyaMgamaNAgamaNavihAre sutte vA sumiNadaMsaNe raao|naavaanisNtaare iriyaavhiyaapddikkmnnN||1547|| ___gamanaM bhikSAdyartha anyagrAmAdau, AgamanaM tata eva, atra IryApathikI pratikramya paJcaviMzatyucchvAsaH kAyotsargaH kAryaH // 1547 // tathA cAhabhatte pANe sayaNAsaNeya arihNtsmnnsijjaasu| uccAre pAsavaNe paNavIsaM huAMta ussaasaa||234||(bhaa.) bhaktapAnanimittamanyagrAmAdigatA yAvana syAdvelA tAvadIryApathikI pratikramya svAdhyAyaM kurvanti, AgatA api punaH pratikrAmanti, evaM zayanAsananimittamapi, zayanaM saMstArakAdi, AsanaM pIThakAdi, 'arihaMtasamaNasijAsu 'ti caityagRhaM gatAH pratikramya tiSThanti, evaM zramaNazayyAyAM-sAdhuvasatau uccAraprazravaNayoryutsarge, svasthAnAt hastazatAbahirgamane // 234 // 'vihAra 'tti Aha devasikAdikAyo| sargeSu udyotakarazloka mAnaM aniyatakAyotsargavaktavyatA nigA0 15451547 bhA. gA. - 234 // 230 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only Page #283 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNaH / 4 231 // niyaAlayAo gamaNaM annattha u suttaporisinimittaM / hoi vihAro itthavi paNavIsaM huMti UsAsA // 1 // pra0 sutte va 'tti sUtradvAramAha uddesasa mudde se sattAvIsaM aNunnavaNiyAe / aTTheva ya UsAsA paTUvaNa paDikamaNamAI // 1548 // 'sUtrasyoddeze [ samuddeze ] ca yaH kAyotsargastatra saptaviMzatirucchvAsAH, anujJAyAM ca ' paTThavaNa 'tti prasthApitaH kAryanimittaM yadi skhalati tato'STokAsaM, dvitIyavArAyAM skhalati SoDazocchvAsaM tRtIyavelAyAM na yAti, anyaH prasthApyate, avazyakArye devAnatvA purataH sAdhuM sthApayitvA anyena samaM yAti, kAlapratikramaNe'STocchvAsAH, AdizabdAt kAlagrahaNe prasthApanAyAM gocaracaryAyAM zrutaskandha parivarttanAnantaraM ( parAvarttane ) ca / 1548 // atrAha prerakaH jujjai akAlapaDhiyAiesa duhu a pddicchiyaaiisu| samaNunnasa mudde se kAussagassa karaNaM tu // 1549 // akAlapaThitAdiSu satsu duSThu ca pratIcchitAdiSu samanujJAsamuddezayoga kAyotsargasya karaNaM / / 1549 // jaM puNa uddisamANA aNai kaMtAvi kuNaha ussaggaM / esa akaovi doso paridhippai kiM muhA bhaMte ! 11550 yatpunaruddizyamAnAH zrutamanatikrAntA aparAdhamaprAptA api kuruta kAyotsarga eSa akRto'pi doSaH kAyotsargazodhyaH parigRjhate kiM sudhA bhadanta / 1 / 1550 / / AhAcArya: aniyata kAyotsarga vaktavyatA ni0gA0 1548 1550 / / 231 // Page #284 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- pAvugdhAi kIrai ussaggo maMgalati uddeso|annuvhiymNglaannN mA huja kahiciNe vigdhaM // 1551 // aniyataniyuktarava kAyotsarga____ anupahitamaGgalAnAmakRtamaGgalAnAM 'Ne' ityasmAkaM // 1551 // ' sumiNadasaNa'tti AhacUrNiH / vaktavyatA pANavahamusAvAe adattamehuNapariggahe ceva / sayamegaM tu aNUNaM UsAsANaM havijAhi // 1552 // ni0yA0 // 232||ttaa svapne prANavadhAdiSvAseviteSu satsu zatamekamanyUnaM ucchAsAnAM dhyAyet , dRSTiviparyAse zataM, strIviparyAse aSTottaraM 1551. zataM, uktaM ca-"diTThIvipariyAse saya mehumi thIvipariyAse / bavahAreNaTThasayaM aNabhissaMgassa sAhussa // 1 // " 1553 'nAvAnaisaMtAra 'tti AhanAvA[e] uttariuM vahamAI taha naiM ca emeva / saMtAreNa caleNa va gaMtuM paNavIsa UsAsA // 1 // (pra0) saMtAreNa calena-saGkameNa vAzabdAtpAdAbhyAmuttIryApi // 1 // ucchvAsamAnamAhapAyasamA UsAsA kAlapamANeNa huMti nAyavA / evaM kAlapamANaM ussaggeNaM tu nAyavaM // 1553 // pAdaH zlokapAdaH // 1553 // AdyadvAragAthAgatamazaThadvAramAha-zATyarahitena svabalApekSayA kAyotsargaH kAryaH, anyathA doSa ityAhajo khalu tIsaivariso sattarivariseNa paarnnaaismo| visame va kUDavAhI nivinnANe hu se jaDDe |235|bhaa0|| 232 // Jain Education Intema For Private & Personel Use Only " Page #285 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktarava- cUrNiH / // 233 // yaH sAdhutriMzadvarSaH san khaluzabdAbalavAna AtaGkarahitazca saptativarSeNAnyena paddhena sAdhunA pAraNake samaH-kAyotsarga-12 prArammaparisamAptyA tulya ityarthaH, viSama iva-udRtAdau iva kUTavAhI viSamavAhI balIvardavanirvijJAna evAsau jahaH, svahita- kAyotsarga: parijJAnazUnyatvAt / / 235 / / dRSTAntameva vivRNvannAha | kArya: samabhUmavi aibharo ujANe kimuakUDavAhissa? aibhAreNa bhajai tuttayaghAehi amraalo|236||bhaa.nigaa. samabhUmAvapi atibhAro( bhara )viSamavAhitvAt , Urddha yAnamasmimiti udyAnaM tasmin kimata', sutarAmityarthaH, kUTa- 1554. bAhina:-balivaIsya, tasya ca doSadvayaM, atimAreNa majyate yato viSamavAhina evAtimAra: syat , tuttakapAtaizca viSamavAhI ca pIDyate marAlo-galiH // 236 // dArzantikayojanAmAhaemeva balasamaggona kuNai mAyAisammamussaggaM mAyAvaDia kammaMpAvai ussggkesNc||1||(pr0) samAyApratyayaM karma prApnoti, tathA kAyotsargaklezaM ca niSphalaM // 1 // mAyAvato doSAnAhamAyAe ussaggaM sesaMca tavaM akuvao shunno| ko anno aNuhohI sakammasesaM aNijariyaM ? // 1554 // mAyayA kAyotsarga zeSaM ca tapaH-anazanAdi akurvataH 'sahiSNoH' samarthasya ko'nyo'nubhaviSyati ? svakarmazeSama. nirjaritaM, zeSatA cAsya samyatvaprAptyotkRSTakarmApekSayA // 1554 // yatazcaivamataHnikUDaM savisesaM vayAgurUvaM balANurUvaM ca / khANuva uddhadeho kAussagaM tu ThAijA // 1555 // // 233 // Jain Education Intem For Private & Personel Use Only Page #286 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuke rakhacUrNiH / / / 234 / / Jain Education Int niSkUTamazaThaM, savizeSaM samabalAdanyasmAt sakAzAt || 1555 // vayo balaM cAdhikRtya kAyotsargakaraNa vidhimAha - taruNo balavaM taruNo a dubbalo therao balasamiddho / thero abalo causuvi bhaMgesu jahAbalaM ThAI // 1556 // taruNo balavAn 1 taruNaca durbalaH 2 sthaviro balasamRddhaH 3 sthaviro durbala: 4, caturSvapi bhaGgakeSu yathAbalaM tiSThati balAnurUpamityarthaH / / 1556 / / gatamazaThadvAraM, zaThadvAre gAtheyaM payalAi paDipucchai kaMTayaviyArapAsavaNadhamme / niyaDI gelannaM vA karei kUDaM havai eyaM // 1557 // kAyotsargakaraNavelAyAM mAyayA pracalAyati nidrAM gacchati, pratipRcchati sUtramarthaM vA, kaNTakamapanayati, 'viyAra 'ti purISotsargAya yAti, prasravaNaM vyutsRjati, dharmaM kathayati, nikRtyA - mAyayA glAnatvaM vA karoti, kUTaM bhavatyetadanuSThAnaM / / 1557 // vidhidvAraM--- Thatiya guruNo guruNA ustAriyaMmi pAreMti / ThAyaMti savisesaM taruNA u anUNaviriyA u // 1558 // raMgula muhapattI ujjUe Dabbahattha rayaharaNaM / vosaTTacattadeho kAussaggaM karijjAhi // 1559 // catvAryakulAni pAdayorantaraM kArya, mukhapotikA dakSiNahastena grAhyA, vAmahaste rajoharaNaM kArya, etena vidhinA vyutsRSTatyaktadehaH kAyotsarga kuryAt / / 1559 / / doSadvAramAha kAyotsarge zaTha vidhi dvAre ni0gA0 1556 1559 // // 234 // Page #287 -------------------------------------------------------------------------- ________________ kAyotsarge doSadvAraM nigA0 15601561 Avazyaka- ghoDagalayAikhaMbhe kuDDemAle yasavari bahu niyle|lNbuttr thaNa uddhI saMjaya khali[ya]vAyasakaviRs1560 niyukterava-sIsukkaMpiya sUI aMgulibhamuhA ya vAruNI pehA / nAhIkarayalakuppara ussAriya pAriyaMmithuI // 1561 // cUrNiH / etadvyAkhyAnagAthAH 'Asukva0' ityaadyaaH||235|| Asudha visamapAyaM gAya ThAvittu ThAi ussagge / kaMpai kAussagge layacva kharapavaNasaMgeNaM // 1 // khaMbhe vA kuDe vA avaThaMbhiya ThAi kAussaggaM tu / mAle ya uttamaMga avaThaMbhiya ThAi ussaggaM // 2 // savarI vasaNavirahiyA karehi sAgAriyaM jaha Thavei / ThaiUNa gujjhadesaM karehi to kuNai ussaggaM // 3 // avaNAmi uttamaMgo kAussagaM jahA kulabahuncha / niyaliyaoviva calaNe vitthAriya ahava melabiuM // 4 // kAUNa colapaTTe avidhIe nAbhimaMDalassuvari / hiTThA ya jANumittaM ciTThaI laMbuttarussaggaM // 5 // ucchAIUNa ya thaNe colagapaTTeNa ThAi ussaggaM / sAirakkhaNaTThA ahavA annANadoseNaM // 6 // melittu paNDiyAo calaNe visthAriUNa baahiro| ThAussaggaM eso bAhirauddhI muNeyatvo // 7 // aMguDhe melaviuM vitthAriya paNDiyAo bAhiM tu| ThAussagaM eso bhaNio amitaruddhitti // 8 // kappaM vA paTuM vA pAiNiuM saMjaiba ussaggaM / ThAi ya khaliNaM va jahA syaharaNaM aggao kAuM // 9 // bhAmei tahA dirDi calacitto vAyasukha ussagge / chappaiANa bhaeNaM kuNaI a paDheM kabiTuM va // 10 // sIsaM pakaMpamANo jakkhAiTThava kuNai ussaggaM / mUyaba hubahuaMto taheba chijjaMtamAIsu // 11 // aMgulibhamuhAovi ya cAlato taya kuNai ussaggaM / AlAvagagaNaNaTThA saMThavaNatthaM ca jogANaM // 12 // kAussaggaMmi Thio surA jaha buDabuDei avattaM / aNupehaMto taha vAnarutva cAleha ohauDe // 13 // ee kAussaggaM // 235 // Jain Education Internationa Page #288 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukerava cUrNiH / / / 236 / / Jain Education Inter kuNamANeNa vibuheNa dosA u / sammaM parihariyavA jiNapaDikuTThattikAUNaM // 14 // caturddaza [gAthAH] spaSTAH, navaraM ' AuMDAvitu 'tti AkuJcaya karAbhyAM sAgArikaM bhagaM sthagayati-AcchAdayati, kalpaM vA paTTe vA colapaGkaM vA prAnRtyAvaguNThya kaviddhaM vA zabdaM ityarthaH / 'chiaMtamAIsu 'tti chidyamAnAdyavayava iva / ' nAbhIkarayalakuppara ussAri pAriaMmi thuha 'tti gAthAzakalaM lezato'duSTakAyotsargAvasthAnapradarzanaparaM vidhyantarasaGgrahaparaM ca tatra nAmegholapaTTaH kAryaH, ' karayala 'ti sAmAnyenAghaH pralambakaratalaH yAvat 'koppara 'tti so'pi kRparAbhyAM vAryaH, evambhUtena kAyotsargaH kAryaH, utsArite ca kAyotsarge pArita namaskAreNAvasAne stutirdAtavyA / / 1561 // kasyetidvAre yasyAyaM kAyotsarge yathoktaphalaH syAttamAha vAsI caMdaNa kappo jo maraNe jIvie ya samasaNNo / dehe ya apaDibaddho kAussaggo havai tassa // 1562 // tathA tivihANuvasaggANaM divANaM mANusANa tiriyANaM / sammamahiyAsaNAe kAussaggo havai suddho // 1563 // phaladvAramAha ihaloimi subhaddA rAyA udaoda siTTibhajjA ya / sodAsakhaggathaMbhaNa siddhI saggo ya paraloe / / 1564 // ihaloke yat kAyotsargaphalaM tatra subhadrodAharaNaM - vasantapure jinadacazreSThisutA subhadrA bauddhabhaktena campApurInivAsinA kAyotsarge kasyetidvAraM phaladvAraM ca ni0mA0 1562 1564 // 236 // 1 Page #289 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 237 // Jain Education Inte kapaTazrAddhIbhUya buddhadAsena pariNIya svagRhaM nItA / kuTumbakalahe pRthaggRhe sthApitA / tatra prAyogyApAna ke ( gyamaktapAnArtha ) sAtra Agacchanti, eSA saMyateSu rakteti anyavacobhirbharttA na pratyeti / anyadA asyAH sAdhvakSitRRNApanodaM jihvayA kurvANAyAstilakaH saGkrAnto bharturdarzitaH, sa mandasneho jAtaH, subhadrayA jJAtvA pravacanoDDAhaM rAtrau kAyotsargacakre, Agamya devatayoktA -- prAtarasyAH puryAH stabdheSu dvAreSu cAlanyAkRSTodakenAcchoTyA dvArazrayamudghATanIyaM tvayA yathA uDDAho yAti prazaMsA ca syAt, tayA satyA tathaiva vidadhe / rAjA uditodayo yathA tasya rAjJo bhAryA dharmalAbhAgataM nRparuddhasya (antaHpuraruddhaM zramaNamupasargayati, tasya ) kAyotsargeNopasargaprazamanaM jAtaM / zreSThimAryA mitravatI manoramA aparanAmnI, yathA tathA kAyotsarge kRte sudarzanasya divyAnubhAvAdupasargAnmuktiH / saudAso namaskAre / ' khaggathaMmaNa 'tti kospi vizaddha zrAmaNyaH khaGgaH samutpannaH, vane sAdhumAraNAya pradhAvitaH sAdhavaH kAyotsarge sthitAH, na prabhavati paJcAdupazAntaH, etadevaihikaM phalaM, siddhiH svargazca paraloke phalaM / / 1564 // nanu siddhiH karmmazcayAt sA kathaM kAyotsargaphalaM ?, ucyate, karmakSayasyaiva kAyotsargaphalatvAt, yata Aha jaha karagao nikiMtai dAruM iMto puNovi vaJcaMto / ia kaMtaMti suvihiyA kAussaggeNa kammAI 237 bhA0 yathA karapatrakaM nikRntati-chinatti dAru-kAeM Agacchan punazca vrajan evaM kRntanti suvihitAH kAyotsargeNa karmANi // 237 // Ai - kimidamitthamityata Aha phaladvAraM bhA. gA. 237 // 237 // Page #290 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / // 238 // kAussaggejaha suTTiyassa bhajati aNgmNgaaii| iya bhiMdati suvihiyA aTTavihaM kammasaMghAyaM // 1565 // ___ yathA kAyotsarge susthitasya majyante'GgopAGgAni evaM cittanirodhena bhindanti // 1565 // annaM imaM sarIraM anno jIvutti eva kybuddhii| dukkhaparikilesakaraM chiMda mamattaM sriiraao|| 1566 // kiJca-evaM bhAvanIyaMjAvaiyA kira dukkhA saMsAre je mae smnnubhuuyaa| itto duvisahatarA naraesu aNovamA dukkhA // 1567 // tamhAu nimmameNa muNiNA uvaladdhasuttasAreNaM / kAussaggo uggo kammakkhayaTThAya kAyavo // 1568 // ____ kAussagganijjuttI smttaa| nayAH pUrvavat , iti kAyotsargAdhyayananiryuktyavacUrNiNaH // | phaladvAraM kAyotsarge bhAvanA ca nigA. 15651568 238 // Jain Education For Private Personel Use Only Page #291 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka atha pratyAkhyAnAdhyayanaM / niyuktarava- pratyAkhyAnAdhyayanasya nAmaniSpanne nikSepe pratyAkhyAnAdhyayanamiti pratyAkhyAnamadhyayanaM ca, tatra pratyAkhyAnamadhikRtya | cUrNiH / dvaargaathaamaah|| 239 // paJcakkhANaM paJcakkhAo paJcakkheyaM ca aannupuviie| parisA kahaNavihI yA phalaMca AIi chbbheaa||1569|| pratyAkhyAnakriyaiva pratyAkhyAnaM, pratyAkhyAtA-gururvineyazca, pratyAkhyeyaM-pratyAkhyAnagocaraM vastu, AnupA kathanIyamiti vAkyazeSaH, tathA pariSadvaktavyA, kathanavidhizca vaktavyaH, tathA phalaM cAsya kathanIyaM, AdAvete SaD medAH nAmaM ThavaNAdavie aicchapaDisehameva bhAve ya / ee khalu chabbheyA paJcakkhANaMmi nAyavA ||238||(bhaa0) K nAmapratyAkhyAnaM, sthApanApratyAkhyAnaM, dravyapratyAkhyAnaM, na ditsA aditsA saiva pratyAkhyAnaM, pratiSedhapratyAkhyAnaM, | ? evaM bhAvapratyAkhyAnaM / / 238 // nAmasthApane gatArthe, dravyapratyAkhyAnamAhalA davanimittaM dave davabhUo va tattha raaysuaa| aicchApaJcakkhANaM baMbhaNasamaNA n(a)icchtti||239||bhaa0 dravyanimittaM pratyAkhyAnaM vastrAdidravyArthamityarthaH, tathA dravye pratyAkhyAnaM dravyapratyAkhyAnaM yathA bhUmyAdau vyavasthitaH karoti, tathA dranyabhUto'nupayuktaH san yaH karoti, tuzabdAvyasya dravyANAM dravyeNetyAdi jJeyaM, tatra rAjasutA-ekasya pratyAkhyAnadvAragAthA pratyAkhyAnamedAzca nigA 1569 bhAgA0 mAgA | 238. 239 239 // Jan Education International For Private Personal use only Page #292 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakatA niyukterava cUrNiH / // 24 // pratyAkhyAnabhedAH bhA0 gA0 240241 rAjJaH sutA bhartari mRte pitRgRhamAgatA dharmArthinI pAkhaNDinAM dAnaM datte / anyadA kArtika ko dharma )mAsa iti mAMsaM pratyAkhyAtavatI, pAraNake'nekeSAM nAnAvidhAni mAMsAni dIyante, tatra sAdhavo'dreNa yAnto nimantritAH, bhaktaM gRhItaM mAMsaM necchanti, rAjasutA prAha-kiM yuSmAkaM na tAvatkArtikamAsaH pUryate ?, tairUce yAvajIvaM kArttikA, kathaM 1, dharmakathAyAM mAMsadoSAH kathitAH, sA prabuddhA pravrajitA, evaM tasyAH pUrva dravyapratyAkhyAna, pazcAdbhAvapratyAkhyAnaM jAtaM / aditsApratyAkhyAnaMhe brAhmaNa ! he bhamaNa ! aditseti-na me dAtumicchA, na tu nAsti yadbhavatA yAcitaM, tatazcAditsava vastutaH pratiSedhAtmiketi kRtvA pratyAkhyAnaM / / 239 / / amugaM dijau majjhaM nasthi mamaMtaM tu hoi pddiseho|sespyaann ya gAhA paJcakkhANassa bhaavmi|240bhaa0 amukaM ghRtAdi dIyatAM mAM, itarastvAha-nAsti mama taditi, na tu dAtuM necchA, eSa pratiSedhaH, ayamapi vastutaH pratyAkhyAnaM, pratiSedha eva pratyAkhyAnaM pratiSedhapratyAkhyAnaM bhAvapratyAkhyAnamAha-zeSapadAnAmAgamanoAgamaityAdInAM sAkSAdi. hAnuktAnAM pratyAkhyAnasya sambandhinAM gAthA kAryeti zeSaH, iha gAthA pratiSThocyate, nizcitirityarthaH, 'bhAvaMmi 'tti bhAvapratyAkhyAne // 240 / / tadAhataM duvihaM suanosua suyaM duhA puvameva nopuvaM / puvasuya navamaputvaM nopuvasuyaM imaM ceva ||241||(bhaa0) tadbhAvapratyAkhyAnaM dvividhaM zrutapratyAkhyAnaM nozrutapratyAkhyAnaM ca, zrutaM( tapratyAkhyAnaM )dvividha-pUrvazrutapratyAkhyAnaM // 240 // Jain Education Intelle For Private Personel Use Only alww.jainelibrary.org Page #293 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava pratyAkhyAnamedAra mAgA 242 cUrNiH // 241 // nopUrvazrutapratyAkhyAnaM ca, pUrvazrutapratyAkhyAnaM navamaM pUrva pratyAkhyAnapUrvamityarthaH, nopUrvazrutapratyAkhyAnamidameva pratyAkhyAnAdhyayanaM, upalakSaNatvAdanyaccAturapratyAkhyAnAdi pUrvabAhyaM // 241 // nozrutapratyAkhyAnamAhanosuapaJcakkhANaM mUlaguNe ceva uttaraguNe y| mule savaM desaM ittariyaM AvakahiyaM ca // 242 // (bhA0) zrutapratyAkhyAnaM na bhavatIti nozrutapratyAkhyAnaM, mUlaguNAMzcAdhikRtyottaraguNAMzca, mUlaguNA evaM prANAtipAtAdinivRttirUpatvAt pratyAkhyAnaM vartante, uttaraguNA evAzuddhapiNDanivRttirUpatvAta pratyAkhyAnaM tadviSayaM vA'nAgatAdi vA dazavidhamuttaraguNapratyAkhyAnaM, 'mUle satvaM desaM 'ti mUlaguNapratyAkhyAnaM dvidhA-sarvamUlaguNapratyAkhyAnaM dezamUlaguNapratyAkhyAnaM ca, sarva mUlaguNapratyAkhyAnaM pazca mahAvratAni, dezamUlaguNapratyAkhyAnaM pazcANavatAni, idaM copalakSaNaM yata uttaraguNapratyAkhyAnaM dvidhavasarvottaraguNapratyAkhyAnaM dezottaraguNapratyAkhyAnaM ca, tatra sarvottaraguNapratyAkhyAnaM dazavidhaM ' aNAgayamahataM' ityAdyupariSTAdvakSyAmaH, dezottaraguNapratyAkhyAnaM saptavidha-trINi guNavratAni catvAri zikSAvratAni, etAnyapyUcaM vakSyAmaH / punaruttaraguNapratyAkhyAnaM dvidhA-itvaraM sAdhUnAM kizcidabhigrahAdi, zrAvakANAM tu catvAri zikSAvatAni, yAvatkathikaM tu [sAdhUnAM] niyantritaM, yatkAntAradurbhikSAdiSu na bhajyate, zrAvakANAM tu trINi guNavratAni // 242 // svarUpataH sarvamUlaguNapratyAkhyAnamAhamUlaguNAvi yaduvihAsamaNANaM ceva sAvayANaMcAte puNavibhajjamANApaMcavihA huti naayvaa||1||(pr0) iyamanyakartRkI // 1 // // 241 // 21 Jain Education Inter For Private & Personel Use Only ww.jainelibrary.org Page #294 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava cUrNiH / // 242 // pANivahamusAvAe adattamehuNapariggahe cev|smnnaannN mUlaguNA tivihaMtiviheNa naayvaa||243||(bhaa0) zrAvakadharma prANavadhAdiSu viSayabhUteSu zramaNAnAM mUlaguNAstrividhaM trividhena yogatrayakaraNatrayeNa netavyAH, zramaNAH prANAtipAtAdi. vidhiH viratAstrividhaM trividhenetyarthaH // 243 / dezamUlapratyAkhyAnaM zrAvakANAM syAditi taddharmavidhimevaudhata Aha nigA0 sAvayadhammassa vihiM bucchAmI dhiirpurispnnttN|jNcriuunn suvihiyAgihiNovi suhAIpAvati / 1570 1570sAbhiggahA yanirabhiggahA ya oheNa sAvayA dvihaa| te puNa vibhajjamANA aTavihA haMti nAyavA 157IN 1572 sAbhigrahaiH pratijJAvizeSairvartante iti sAbhigrahAH, nirabhigrahAH kevalasamyagdarzaninaH, te punardvidhA api vibhajyamAnA abhigrahavizeSeNa nirUpyamANA aSTavidhAH syuH / / 1571 // tathAhaduvihativiheNa paDhamo duvihaM duviheNa bIyao hoi / duvihaM egaviheNaM egavihaM ceva tiviheNaM // 1572 // iha yo'sau kaJcanAbhigrahaM gRhNAti sa hyevaM-- dvividhaM kRtakAritaM 'trividhena' manasA vAcA kAyena, ayamartha:-sthUlaprANAtipAtaM na karotyAtmanA na kArayatyanyaimanasA vAcA kAyeneti prathamaH, asyAnumatirapratiSiddhA, apatyAdiparigrahasadbhAvAt , tattaptikaraNe ca tasyAnumatiprasaGgAd , itarathA saparigrahAparigrahayoravizeSeNa prvrjitaaprbjityorbhedaaptteH| yattu bhagavatyAdau trividhaM trividhenetyapi pratyAkhyAnamuktaM agAriNastadvizeSaviSayaM, tathAhi-yaH pravijiSureva pratimA pratipadyate putrAdisantatipAlanAya sa eva trividhaM trividheneti karoti, tathA vizeSyaM vA kizcidvastu svayambharamaNamatsyAdikaM // 24 // Jain Education inmen For Private & Personel Use Only 2 w w.jainelibrary.org Page #295 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyuktervcuurnni| zrAvakadharma vidhiH nigA 1573. 1574 / / 243 // tathA kvacidavasthAvizeSe sthUlaprANAtipAtAdikaM cetyAdi, na tu sarvasAvadhavyApAraviramaNamadhikRtya, bAhulyena tu dvividhaM | trividhenetyAdibhireva SabhirvikalpaiH sarvasyAgAriNaH sarvameva pratyAkhyAnaM syAt / dvividhaM dvividheneti dvitIyaH, tatra yadA manasA vAcA na karoti na kArayati tadA manasA abhisandhirahita eva [vAcApi hiMsakamabruvanneva kAyenaiva duzceSTAdinA karotyasaMjJivat , yadA tu manasA kAyena ca na karoti na kArayati tadA manasA abhisandhirahita eva ] kAyena duzceSTitAdi pariharanneva anAbhogAdvAcaiva hiMsakaM brUte / yadA tu vAcA kAyena ca na karoti na kArayati tadA manasaivAbhisandhimadhikRtya karoti, evaM zeSavikalpA api jJeyAH // 1572 // egavihaM duviheNaM ikvikkaviheNa cha?o hoi / uttaraguNa sattamao avirao ceva aTThamao // 1573 // pratipannottaraguNaH saptamaH, aviratasamyagdRSTiraSTamaH // 1573 // eta evASTau medA vibhajyamAnA dvAtriMzatsyuH, kathamityata AhapaNaya caukaM ca tigaM dugNegNcginnhivyaaii| ahavAvi uttaraguNe ahavAvi na giNhaI kiNci||1574|| pazcANuvratAni samuditAnyeva gRhNAti kazcittatra ukkalakSaNAH SaD bhedAH, tathANuvratacatuSTayaM gRhNAtyaparastatrApi paDeba, yAvadanya ekamevANuvrataM gRhNAti tatrApi SaDeva, evamanekadhA gRhNAti vratAni, vicitratvAt zrAvakadharmasya / evamete paJca SadkAstriMzada , athavottaraguNAn gRhNAti samuditAnyevetyekatriMzat , athavA na gRhNAti kAnapyuttaraguNAn kevalaM samyag // 243 Jain Education in For Private & Personel Use Only Miww.jainelibrary.org Page #296 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / // 244 // Jain Education Intera dRSTireva iti dvAtriMzat / / 1574 // iha mUlaguNottaraguNAnAmAdhAraH samyaktvaM syAt, tathA cAhanissaMkiyanikkaMkhiya nivvitigicchA amUDhadiTThI ya / vIravayaNAMme ee battIsaM sAvayA bhaNiyA // 1575 // tathA ete caiva vibhajyamAnAH saptacatvAriMzadadhikaM zramaNopAsakazataM syAt kathaM 1, karaNakAraNAnumatInAM manovAkkAyaiH saha saMyoge satyekakadvikatrikayoge sapta saptakAH syuH, tathAhi prANAtipAtaM na karoti manasA 1 vAcA 2 kAyena 3 manasA vAcA 4 manasA kAyena 5 vAcA kAyena 6 manasA vAcA kAyena ca 7 ete karaNena 1 evaM kAraNena 2 anumatyA 3 karaNa kAraNAbhyAM 4 karaNAnumatibhyAM 5 kAraNAnumatibhyAM 6 karaNakAraNAnumatibhirapi 7, evamete sapta saptakamaGgakAnAmekonapaJcAzad bhavanti, ekonapaJcAzattamo'yaM vikalpaH- prANAtipAtaM na karoti na kArayati kurvantamanyaM nAnujAnAti manasA vAcA kAyenetisvarUpaH pratimApratipannasya zrAddhasya syAt eSAM trikAlaviSayatA cADatItasya nindayA sAmpratikasya saMvaraNenAnAgatasya pratyAkhyAnena, evame konapaJcAzatkAlatraya guNitAH saptacatvAriMzadadhikaM zataM / / 1575 / / sIyAlaM bhaMgasayaM giddipazccakkhANa bheyaparimANaM / taM ca vihiNA imeNaM bhAveyatvaM payateNaM // 1 // tinni tiyA tinni duyA tinikkikA yahuMti joge / tidukaM tiduikkaM tiduegaM caiva karaNAI || 2 || paDhame labbhai ego sesesu parasu tiya tiya tiyaMti / do nava tiya do navagA tiguNiya sIyAla maMgasayaM || 3 || sthApanA - zrAvakadharmavidhiH ni0gA0 1575 // 244 // w.jainelibrary.org Page #297 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniryukterava 32 cUrNiH // 245 // etatpunaH pracamiraNuvratairguNitaM saptazatAni paJcatriMzadadhikAni | |3| |2 2|2| zrAvakadharma |1| | bhAddhAnAM myuH, athavA aNuvratAnyeva pratItya ekakAdisaMyogadvAreNa 1|3|2|1|3|2|1| vidhiH prabhUtatarA medAH syuH, tatreyamekAdisaMyogaparimANapradarzanaparA gAthA- 1 3 3|3|9|9| |9|9| paMcaNhamaNuvayANaM ikkadugatigacaukkapaNagahi / paMcagadasadasapaNahakkageya saMjoga kaayvaa||1|| (anyaka0) paJcAnAmaNuvratAnAmekakena cintyamAnAnAM paJcasu gRheSu paJcaiva saMyogAH ( bhaGgAH), dvikena cintyamAnAnAM daza, kathaM , prathamadvitIyagRheNa 1 prathamatRtIyagRheNa 2 prathamacaturthagRheNa 3 ityAdi cAraNikayA jJeyaM, trikeNa cintyamAnAnAM daza, catuSkena paJca, pazcakena eka eva / / 1 // eteSAmAgataphalagAthA:vayamikkagasaMjogANa huMti paMcaNha tIsaI bhNgaa| dugasaMjogANa dasaha tinni saTTA sayA huNti||1||(pr0) tigasaMjogANadasaNha bhaMgasayaM ikvIsaI stttthaa|usNjogaann puNo custttthisyaanni'siiyaanni||2||pr0 sattuttari sayAiM chasattarAI ca paMcasaMjoe / uttaraguNa avirayameliyANa jANAhi stvggN||3|| (pra0) pazcAnAmaNuvratAnAmekakayogAt pazca, ekaikasmizcaikakasaMyoge dvividhatrividhAdayaH paD bhaGgAH, ete sarve'pi militAH 30, tatazca yaduktaM-' vayamikkagasaMyogANa huMti paMcaNha tIsaI bhaMga 'tti tad bhAvitaM, tathA ekaikasmin dvikasaMyoge patriMzad IN245 // ww.jainelibrary.org Page #298 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyukterava lApa: cUrNiH / // 246 // bhaGgAH, tathAhi-AdyavratasambandhI AdyA'vasthito mRSAvAdasatkAn SaD bhaGgakAn labhate, evamAdyavratasambandhI dvitIyo'pi, samyaktvAtatazca SaT SaDbhirguNitAH SaTtriMzat , daza cAtra dvikasaMyogAH, ataH patriMzad dazabhirguNyante, jAtAni 360, tatazca yaduktaM'dugasaMjogANa dasaha tinni saTThA sayA huMti' tad bhAvitaM / evaM trikasaMyogAdiSvapi bhaGgasaGkhyAmAvanA kAryA / ' uttaraguNa avizyameliyANa jANAhi satvaggaM "ti pratipannottaraguNAviratalakSaNabhedadvayamIlitAnAmantaroktAnAM triMzatprabhRtInAM bhaGgAnAM sarvAgramAhasolasa ceva sahassA aTThasayA ceva hoMti atttthiyaa| eso uvAsagANaM vayagahaNavihI smaasenn||4||(pr0| ___ tatra yasmAt zrAvakadharmasya mUlaM samyaktvaM tasmAd tadgatameva vidhimabhidhAtukAma Aha tattha samaNovAsao puvAmeva micchattAo paDikkamai, saMmattaM uvasaMpajai, no se kappai ajapabhiI annauthie vA annausthiadevayANi vA annautthiyapariggahiyANi arihaMtaceiANi vA vaMdittae vA namaMsittae vA puviM aNAlattaeNaM Alavittae vA saMlavittae vA tesiM asaNaM vA pANaM vA khAimaM vA sAimaM vA dAuM vA aNuppayAuM vA, nannattha rAyAbhiogeNaM gaNAbhiogeNaM balAbhiogeNaM devayAbhiogeNaM guruniggaheNaM vittIkaMtAreNaM, se ya saMmatte pasatthasaMmattamohanIya IMIM 246 // Jain Education inteam For Private & Personel Use Only Shwjainelibrary.org Page #299 -------------------------------------------------------------------------- ________________ niyukterava samyaktvAdhikAraH AvazyakaII kammANuveyaNovasamakhayasamutthe pasamasaMvegAiliMge suhe AyapariNAme pannatte, sammattassa samaNo- vAsaeNaM ime paMca aiyArA jANivA na samAyariyavA, taMjahA-saMkA kaMkhA vitigicchA para- cUrNiH / / pAsaMDapasaMsA parapAsaMDasaMthave // ( sUtram ) // 247 // tavArthazraddhAnarUpamupasampadyate, samyaktvamupasaMpannasya sato na se tasya kalpate-yujyate 'adyaprabhRti ' samyaktvapratipattikAlAdArabhya anyatIthikAn-carakaparivrAjakabhikSubhautAdIn anyatIrthikadevatAni vA rudraviSNusugatAdIni, anyatIrthikaparigRhItAni vA [arhata ] caityAni-aItpratimAlakSaNAni yathA bhautaparigRhItAni vIraru( rama )dramahAkAlAdIni boTikaparigRhItAni vA vandituM vA namaskatuM vA, tatra vandanaM-abhivAdanaM namaskaraNa-praNAmapUrvakaM prazastadhvanibhirguNotkIrtanaM, anyeSAM tadbhaktAnAM mithyAtvAdisthirIkaraNAt , tathA pUrvamanAlaptena satAnyatIrthikaistAnevAlaptuM vA saMlaptuM vA, tatra sakRtsaMbhASaNamAlapanaM paunaHpunyena saMlapanaM, ko doSaH syAt ?, te taptatarAyogolakalpA AsanAdikriyAyAM niyuktA bhavanti tatpratyayaH karmabandha ityAdi, prathamAlaptena tvasambhramaM lokopavAdabhIrutayA kIdRzastvamityAdi vAcyaM / tathA teSAmanyatIthikAnAM [ azanaM pAnaM khAdimaM svAdimaM vA ] dAtuM vA'nupradAtuM vA na kalpate, tatra sakaddAnaM punaH punaranupradAnaM, kiM sarvathaiva na kalpate iti !, na, anyatra rAjAbhiyogeneti-rAjAbhiyogaM muktvA, ayamarthaH-rAjAbhiyogAdinA dadadapi na dharma: matikAmati, karuNAgocaraM punarApanAnAmeteSAmanukampayA dadyAdapi / aticArA mithyAtvamohanIyodayAdAtmano'zubha- 247 // For Private Jain Education Personal Use Only Page #300 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyukterava carNiH / / 248 // pariNAmavizeSA jJAtavyAH jJaparikSayA na samAcaritavyAH naasevyaaH| zaGkA-aItpraNIteSu padArtheSu saMzayaH, sA dvimedA prathamANudezazaGkA sarvazaGkA ca, AdyA yathA kimayamAtmA'saGkhyeyapradezAtmako'tha niSpradezaH syAditi, sarvazaGkA sakalAstikAya vratAdhibA(jA)ta eva kimevaM syAnnaivamiti / kAsA sugatAdipraNItadarzaneSu grAho'bhilASa ityarthaH, iyamapi dezasarva bhedAbhyAM vAcyA, kAra: athavA aihikAmuSmikaphalAni kAGkSati / vicikitsA mativibhramaH, yuktyAgamopapanne'pyatheM phalaM prati sammohaH, kimasya mahatastapaHklezAyAsasya AyatyAM mama phalasampadbhaviSyati kiM vA neti / zaGkA hi sakalA'sakalapadArthamAttvena dravyaguNaviSayA iyaM tu kriyAviSayaiva, athavA vidvAMsaH-sAdhavasteSAM jugupsA-nindA vidvajjugupsA / parapAkhaNDAnAM-sarvajJapraNItapAkhaNDavyatiriktAnAM prazaMsA-stutiH, parapAkhaNDaiH saha saMstavaH [-paricayaH] parapAkhaNDasaMstavaH saMvasanabhojanAlApAdiH lakSaNo'yamapi na samAcaraNIyaH, tathAhi-ekatra saMvAse tatprakriyAzravaNAttakriyAdarzanAcca tasyA'sadabhyastatvAdavApta tatsahakArikAraNAnmithyAtvodayato dRSTibhedaH syAdato'ticArahetutvAnna samAcaraNIyaH / evaM zaGkAdirahitaH samyaktvavAn | zeSANuvratAdipratipattiyogyaH syAt , tAni cANuvratAni svarUpata Aha thUlagapANAivAyaM samaNovAsao paJcakkhAi, se pANAivAe duvihe pannatte, taMjahA-saMkappao AraMbhao a, tattha samaNovAsao saMkappao jAvajjIvAe paJcakkhAi, no AraMbhao, thUlagapANAivAyaveramaNassa samaNovAsageNaM paMca aiyArA jANiavA, taMjahA-baMdhe vahe chavicchee aibhAre N258 // Jain Education Inter For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #301 -------------------------------------------------------------------------- ________________ dvitIyANu vratAdhi kAra: Avazyaka-IN bhattapANavucchee // 1 // (sUtram ) niryukterava ___sthUlA:-dvindriyAdayaH, sthUlA eva sthUlakAsteSAM prANA:-indriyAdayasteSAmatipAtastaM pratyAkhyAti, tasmAdviramati / cUrNiH / sa ca prANAtipAto dvividhaH-saGkalpaja Arambhajazva, saGkalpajo manasaH saGkalpAd dvIndriyAdiprANinaM mAMsAsthicarmanakhavAla dantAdyartha vyApAdayataH syAt , ArambhAjAta ArambhajastatrArambho haladantAlAdikhananasUnA( nalavana )prakArastasmAt // 249 // zaGkhacandaNakapIpilikAdisaTTAnaparitApApadrAvaNalakSaNaH, tatra saGkalpato yAvajIvayaiva pratyAkhyAti na Aramma, tasyAvazyaMtayA sammavAt / Aha-evaM saGkalpataH kiM sUkSmaprANAtipAtamapi na pratyAkhyAti ?, ucyate, ekendriyAH prAyo duSparihArA gRhiNAM saGkalapyaiva sacittapRthivyAdiparibhogAt , sambandhaH(bandhaH)-saMyamanaM rajjudAmA( manakA)dibhiH 1, vadhastADanaM kasAdibhiH 2, chaviH-zarIraM tasya cchedaH-pATanaM karapatrAdibhiH 3, atibhAraH prabhUtasya pUgaphalAdeH skandhapRSThyAdiSu AropaNaM 4, bhaktapAnasya vyavacchedo'dAnaM 5, etAn samAcaranaticarati prathamANuvrataM // 1 // . thalagamusAvAyaM samaNovAsao paccakkhAi, se ya masAvAe paMcavihe pannane, taMjahA-kannAlIe gavAlIe bhomAlIe nAsAvahAre kuuddskkhijje| thUlagamusAvAyaveramaNassa samaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANiyavA, taMjahA-sahassabbhakkhANe rahassa-bhakkhANe sadAramaMtabhee mosuvaese kUDalehakaraNe // 2 // (sUtram ) bhaH 2, chavi-sAtaprathivyAdiparibhogAnaNAtipAtamapi na pratyAkhyAta pratyAkhyAti na ArammajastasmAt / // 249 // Jain Education Inter ww.jainelibrary.org Page #302 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniryukterava crnniH| / parasatkAmeva bhinna ]kanyakA vakti viparyayo vA paristhUlakamRpAvAdaM pratyAkhyAti. // 25 // mRSAvAdo'pi dvividhaH-sthUla: sUkSmazca, tatra paristhUlakamRSAvAdaM pratyAkhyAti, kanyAviSayamalIkaM kanyAlIkaM, abhinna- tIyANukanyakAmeva [bhinna ] kanyakA vakti viparyayo vA, evaM gavAlIkamalapakSIrAmeva gAM bahukSIrAM vakti viparyayo vA, bhUmyalI vratAdhiparasatkAmeva bhuvamAtmasatkA vakti ityAdi, nyAsa:-rUpakAdyarpaNaM tasyApaharaNaM nyAsApahAsa, nanu adattAdAnarUpatvAdasya kathaM mRSAvAdatvaM ?, ucyate, apalapato mRSAvAdaH, kUTasAkSitvaM lazcAmatsarAdyabhibhUtaH pramANIkRtaH san kUTaM vakti, avidhavAdyanRtasyAtraivAntarbhAvo jJeyaH, sahasA-anAlocyAmyAkhyAnaM sahasAbhyAkhyAnaM abhizaMsanaM-asadadhyAropaNaM, caurastvaM pAradAriko vetyAdi 1, rahasyAmyAkhyAnaM-ekAnte mantrayamANAn [dRSTA] vakti-ete hi idaM cedaM ca rAjApakAritvAdi mantrayanti 2, svadAramantrabheda:-svakalatravizrandhaviziSTAvasthAmantritAnyakathanaM 3, mRSopadezo'sadupadezaH 4, kUTalekhakaraNa-anyamudrAkSaravimbasvarUpalekhakaraNaM 5 / etAni samAcarannaticarati dvitIyANuvrataM // 2 // thUlagaadattAdANaM samaNovAsao paccakkhAi, se adinnAdANe duvihe pannatte, taMjahA-sacittAdattAdANe acittAdattAdANe ya / thUlAdattAdANaveramaNassa samaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANiyabA, taMjahA-tenAhaDe takkarapaoge viruddharajAikkamaNe kUDatulakUDamANe tappaDirUvagavavahAre // 3 // (sUtram ) adattAdAnaM dvividha-sthUlaM sakSmaM ca, tatra paristhUlaviSayaM cauryAropaNahetutvena prasiddhaM, atiduSTAdhyavasAyapUrvakaM sthUlaM, IT // 250 // Jain Education inte For Private Personal Use Only aw.jainelibrary.org Page #303 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niryukterava- carNika caturthANuvratAdhikAra: // 251 // viparItamitarat / sezandastacchabdArthaH, tathA( cA )dattAdAnaM dvividhaM-sacitta-dvipadAdilakSaNaM vastu tasya kSetrAdau sunyasta- duya'stavismRtasya svAminA'dattasya cauryabuddhyA AdAnaM sacittAdattAdAnaM, evamacittAdAnamapi, navaraM acittaM vastu knkaadi| stenAcaurAsterAhataM-AnItaM kizcitkuGkumAdi dezAntarAd stenAhRtaM tatsamamiti lomAd gRhRto'ticAraH 1, taskarANAM prayogo haraNakriyAyAM preraNamabhyanujJAna( nujJA )taskaraprayogaH, tAn prayuGkte-harata yayamiti 2, viruddhanRpayo rAjyaM viruddharAjyaM tasyA'tikrama:-atilakanaM viruddharAjyAtikramaH na hi tAbhyAM tatra tadA'tikramo'nujJAtaH 3, 'kUTatulAkUTamAna' tulA pratItA mAna-kuDavAdi, kUTatvaM-nyUnayA dadato'dhikayA gRhato'ticAraH 4, tena-adhikRtena pratirUpakaM-sadRzaM tatpratirUpakaM, tasya vyavahArA-prakSepastatpratirUpakavyavahAraH, yadyatra ghaTate vrIhyAdighRtAdiSu palaJjIvasAdi tasya prakSepa ityarthaH, tatpratirUpakeNa vA vasAdinA vyavaharaNaM tatpratirUpakavyavahAraH 5 // 3 // ___paradAragamaNaM samaNovAsao paJcakkhAti sadArasaMtoSaM vA paDivajai, se ya paradAragamaNe duvihe pannatte, taMjahA-orAliyaparadAragamaNe veuviyaparadAragamaNe, saradArasaMtosassa samaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANiyabA, taMjahA-aparigahiyAgamaNe ittariyapariggahiyAgamaNe aNaMgakIDA paravIvAhakaraNe kAmabhogativAbhilASe // 4 // (sUtram ) Atmavyatirikto yo'nyaH sa paraH tasya dArA:-kalatraM paradArAstatra gamanaM paradAragamanaM, gamanamAsevanarUpatayA jJeyaM, No 251 // nin Education In A For Private & Personel Use Only Laluww.jainelibrary.org Page #304 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyukterava cUrNiH / // 252 // - - svadArA:-svakalatraM tasteSu vA [ santoSaH taM vA ] pratipadyate, ayamartha:-paradAragamanapratyAkhyAtA yAveva paradArazabdA | pazcamANu pravartate tAbhya eva nivarttate, svadArasantuSTastu ekAnekasvadAvyatiriktAmyaH sarvAmya eva / audArikaparadAragamanaM-strayAdi-IN| vratAdhi. gamanaM, vaikriyaparadAragamanaM-devAGganAgamanaM / itvarakAlaparigRhItA kAlazabdalopAditvaraparigRhItA, bhATipradAnena kiyanta- kAra: mapi kAlaM dinamAsAdikaM svavazIkatA tasyAM gamanaM-maithunAsevanaM itvaraparigRhItAgamanaM 1, aparigRhItA vezyA anyasatkA'gRhItamATiH kulAGganA vA'nAthA tasyAM gamanaM 2, anaGgAni-kucakakSoruvadanAdIni teSu krIDanamanaGgakrIDA athavA'naGgakrIDA samAptaprayojanasyApi svaliGgena AhAyaH kASThapustakaphalamRttikAcAdighaTitaprajananayoMSidavAcyapradezAsevanaM 3, | svApatyavyatiriktamanyApatyaM parazabdenocyate, tasya kanyAphalalipsayA snehasambandhena vA vivAhakaraNaM paravivAhakaraNaM 4, kAmA:-zabdarUpagandhAH bhogA:-rasasparzAsteSu tIvrAmilApo'tyantatadadhyasAyitvaM, tasmAcedaM karoti-samAptarato'pi yoSinmukhopasthakarNakakSAntareSvatRptatayA prakSipya liGgaM mRta ivAste mahatIvelAM, dantanakhAdibhirvA madanamuttejayati, vAjIkaraNAni copayuGkte, yoSidavAcyadeza vA mRnAti 4 / etAni itvaraparigRhItAdIni samAcarabhaticarati caturthANuvrataM / tatrAdyau dvau aticArau svadArasantuSTasya syAtAM no paradAravivarjakasya, zeSA dvayorapi // 4 // ___aparimiyapariggahaM samaNovAsao paJcakkhAi icchAparimANaM uvasaMpajjai, se pariggahe duvihe pannatte, taMjahA-sacittapariggahe acittapariggahe ya, icchAparimANassa samaNovAsaeNaM ime paMca 252 // - a Jain Education Intern w.jainelibrary.org Page #305 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukerava cUrNiH / // 253 // aiyArA jANiyacA, taMjA - dhaNadhannapamANAikame, vittatratyupamANAikame hirannasuvannapamANAikkame dupayaca uppayapamANAikkame kuviyapamANAikkame // 5 // (sUtram ) aparimitaH aparimANaH sa cAsau parigrahazca aparimitaparigrahastaM, icchAparimANaM, sacicAdigocarecchAparimANaM / kSetravAstupramANAticAraH, tatra zasyotpattibhUmiH [ kSetraM ] tacca setuketubhedAd dvividhaM tatra setukSetra maraghaTTAdisekyaM, ketukSetraM tu AkAzapatitodakaniSpAdyaM, vAstu-agAraM, tadapi trividhaM khAtaM 1 ucchritaM 2 khAtocchritaM ca 3 / tatra khAtaM - bhUmigRhAdi ucchritaM prAsAdAdi khAtocchritaM bhUmigRhasyopari prAsAdaH, eteSAM kSetravAstUnAM pramANAtikramaH, pratyAkhyAna kAla1 hiraNyasuvarNapramANAtikramaH, tatra hiraNyaM rajataM ghaTitamaghaThitaM vA evaM suvarNamapi etagrahaNAcendranIlamarakatAdyupalagrahaH 2, dhanadhAnyapramANAtikramaH, tatra dhanaM- guDakhaNDAdi gomahiNyAdyanye, dhAnyaM - vrIhyAdi 3, dvipadacatuSpadapramANAtikramaH, tatra dvipadAni - dAsIdAsa mayUrAdIni catuSpadAni - hastyAdIni 4, kupyapramANAtikramaH, tatra kupyaMAsanacayana maNDakakaroTaka lohAdyupaskarajAtaM, evagrahaNAcca vastra kambala parigrahaH 5 | aNuvratAnAM paripAlanAya bhAvanA bhUtAni guNavatAnyucyate disiva tivipannatte - uDDadi sivae ahodisivae tiriyAdasivae, disivayassa samaNovAsaraNaM ime paMca aiyArA jANivA, taM jahA- udisipamANAikkame ahodisipamANAikame 22 digvatASi kAraH // 253 // Page #306 -------------------------------------------------------------------------- ________________ parimoda vratAki Avazyaka || tiriyadisipamAikkame khittavuDDI saiaMtaraddhA // 6 // (sUtram ) niyukterava I Urdhva digvatametAvatIdigUrva parvatAdyArohaNAdavagAnIyA, etAvatI pUrveNAvagAhanIyA etAvatI dakSiNenetyAdi na parata cUrNiH / ityevambhUtaM, asmizca satyavagRhItakSetrAvahiH sthAvarajaGgamaprANigocarodaNDaH syAtyakta iti gunnH| kSetravRddhiriti ekato // 254 // yojanazataM gRhItamanyato dazayojanAnyabhigRhItAni tasyAM dizi samutpanne kArya yojanazatamadhyAdapanIyAnyAni dazayo janAni tatraiva svabuddhyA prakSipati / smRterantani-graMzaH smRtyantardhAnaM, kiM mayA parigRhItaM kayA maryAdayA vratamityevamananusmaraNaM, smRtimUlaM niyamAnuSThAnaM, taze niyamata eva niyamabhraMza ityticaarH||6|| uvabhogaparibhogavae duvihe pannatte, taM jahA-bhoaNao kammao a| bhoaNao samaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANiyavA, taM jahA-sacittAhAre sacittapaDibaddhAhAre appaliosahibhakkhaNayA tucchosahibhakkhaNayA dupplioshibhkkhnnyaa| kammao NaM samaNovAsaeNaM imAiM pannarasa kammAdANAiM jANiyavA, taM jahA-iMgAlakamme vaNakamme sADIkamme phoDIkamme, daMtavANijje lakkhavANije rasavANije kesavANije visavANijje, jaMtapIlaNakamme nillaMgaNakamme davaggidAvaNayA saradahatalAyasosaNayA asaIposaNayA // 7 // (sUtram ) Jain Education Internana For Private & Personel Use Only Page #307 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka - niryukterava cUrNiH / / 255 / / Jain Education Inte upazabdaH sakadarthe'ntarbhoge vAta upabhoga AhArAdeH, parizabda AvRttau punaH punarityarthaH bahibhoMge vA, tataH paribhogo vastrAdeH, etadviSayaM vratamupabhogaparibhogavataM / tatra bhojanata utsargeNa niravadyAhAramojinA bhavitavyaM, apavAdato'nanta kAyabahuvrIvivarjakena, karmmato'pi nizvadya karmAnuSThAnayuktena, azaktau atyantasAvadyatyAginA / bhojanato yadvratamukaM tadAzritya sacivAsavAhAratha sacicAhAraH 1, sacicapratibaddhAhAro yathA vRkSapratibaddho gundAdi pakkaphalAni vA 2, apakkoSadhibhakSaNatvaM pratItaM, sacittasaMmizrAhAra iti pAThAntaraM 3, duSpakoSaghimakSaNatA duSpakA :- asvinnA ityarthaH 4, tucchauSadhibhakSaNatA tucchA asArA mugaphalIprabhRtayaH, atra mahatI virAdhanA'lpA ca tuSTiH 5, kammadAnAnItya sAvadya jIvanopAyAraspi teSAmutkajJAnAvaraNIyAdi karmahetutvAdAdAnAni, aGgArakaraNavikrayakriyA 1, evaM vana 2 zakaTa 3 bhATaka 4 skoTana 5 danta 6 viSa 7 lAkSA 8 ra 9 kezavANijyaM 10 yantrapIDana 11 nilacchana 12 davadApana 13 saroidAdizoSaNa 14 asatIpoSaNepi 15 draSTavyaM pradarzanaM caitad bahusAvadyAnAM karmaNAmevaM jAtIyAnAM na punaH parigaNanaM // 7 // aNatthadaMDe cavipannatte, taM jahA -avajjhANAyarie pamattAyarie hiMsappayANe pAvakammovaese, aNatthadaMDaveramaNassa samaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANivA, taM jahA- kaMdaSpe kukkuie moharie saMjuttA higaraNe uvabhogaparibhogAirege // 8 // ( sUtram ) arthaH- prayojanaM, gRhasthasya kSetravAstudhanadhAnyazarIraparijanAdiviSayaM tadarthaM Arambho - bhUtopamardo'rthadaNDaH, anartha: viramaNa // 255 // w.jainelibrary.org Page #308 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka niryukerava // 256 // aprayojanaM bhUtAni daNDayati vinAzayatItyanarthadaNDaH, apadhyAnena Acarito'padhyAnAcaritaH, aprazastaM dhyAnamapadhyAnaM, sAmAyikapramAdenAcaritaH pramAdAcaritaH, pramAdastu madyAdiH, hiMsApradAnaM hiMsAhetutvAdAyudhAnalaviSAdayo'pi hiMsA ucyante, teSAM vratAdhipradAnamanyasmai krodhAbhibhUtAyAnabhibhUtAya vA na kalpate, pradAne tvanarthadaNDaH, pApakarmopadezo yathA 'kuSyAdi kuru' kAra: ityAdi / kandappo rAgodrekAtmahAsamizraM mohodvIpakaM narma 1, kaukucyamanekaprakArA mukhAkSiprabhRtivikArapUrvikA parihAsAdibanikA mANDAdInAmiva viDambanakriyA 2, maukhayaM dhATyaprAyamasatyamasambaddhapralApitvaM 3, saMyuktAdhikaraNaM, [adhikaraNaM vAstudukhalazilAputrakAdi, saMyuktamarthakriyAkaraNakSama, saMyuktaM ca tadadhikaraNaM ca saMyuktAdhikaraNa 4, upabhogaparimogayoratireka:-AdhikyaM 5 // 8 // __sAmAi nAma sAvajajogavarivajjaNaM niravajajogapaDisevaNaM ca / sikkhA duvihA gAhA uvavAyaThiI gaI kasAyA ya / baMdhatA veyaMtA paDivajAikkame paMca // 1 // sAmAaMmi u kae samaNo iva sAvao havai jmhaa| eeNaM kAraNeNaM bahuso sAmAiyaM kujjA // 2 // sabaMti bhANi UNaM viraI khalu jassa sabiyA natyi / so sahavirahavAI cukkA desaM ca savaM ca // 3 // saamaai| 1] yassa samaNovAsaraNaM ime paMca aiyArA jANiyabA, taM jahA-maNaduppaNihANe vaiduppaNihANe // 256 // Join Education Into For Private Personel Use Only Page #309 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka niyuktarakacarNiH / sAmAyikavratAdhikAra: // 257 kAyaduppaNihANe sAmAiyassa saiakaraNayA sAmAiyassa aNavaTTiyassa karaNayA // 9 // (sUtram) sAvadhayoga parivarjanaM kAlAvadhineti gamyate, niravadyayogapratisevanaM c| Ai-sAvadyayogaparivarjanAdirUpatvAsAmAyikasya kRtamAmAyikAyako vastutaH sAdhureva, sa kasmAditvaraM sarvasAvadha yogapratyAkhyAnameva na karoti trividhaM | trividheneti', ucyate, sarvasAvadhayogapratyAkhyAnasyAgAriNo'mambhavAm ArambheSvanumateravyavacchinatvAt , kanakAdiSu cAtmIyaparigrahAnipateH, sAdhuzrAvakayozca prapazcena medastathAcAhasikkhA duvihA gAhA uvavAtaThitA gatI kasAyA ya / baMdhatA vedentA paDivajAikkame paMca // 1 // zikSAkRtaH sAdhuzrAvakayomahAn vizeSaH, sA ca zikSA dvividhA-AsevanazikSA grahaNazikSA ca, zikSA-abhyAsaH, tatrAsevanAzikSAmadhikRtya sampUrNAmeva cakravAlasAmAcArI sadA pAlayati sAdhuH, zrAvakastu na tatkAlamapi sampUrNAmapari jJAnAdasammavAcca, grahaNazikSA tvadhikRtya sAdhuHsUtrato'rthatazca jaghanyenASTau pravacanamAtara utkRSTatastu bindusAraparyantaM gRhNAti, zrAvakaH sUtrato'rthatazca jaghanyena tAvatpravacanamAtaraH utkRSTataH pahajIvanikAyAM yAvadubhayato'rthatastu piNDaSaNAM yAvat , sUtraprAmANyAca vizeSastathA coktaM-" sAmA." sAmAyika eva kRte zramaNa itra zrAvakaH syAdyasmAt , atra zramaNa iva cokto na tu zramaNa eva, yathA samudra iva taDAgo na tu samudra eva, tathA upapAta: vizeSakA, sAdhuH sarvArthasiddhAvu(de utpadyate zrAvakastvacyute paramopapAtena jaghanyena tu dvAvapi saudharma eva / sthitiH medikA, sAdhorutkRSTA trayastriMzatsAga- // 257 // Jan Education Interna For Private Personel Use Only Page #310 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukterava gatimedikA sAdhuH suragatau mokSe / vazaSakAH sAdhuH kaSAyodayamAzritya dezAkAdhika vratAki kAra carNiH akaSAyo'pi syAta rANi jaghanyA tu palyopamapRthaktvaM, zrAvakasyotkRSTA dvAviMzatiratarANi, jaghanyA tu palyaM / gati dikA sAdhuH suragatau mokSe ca zrAvakazcatasRSvapi / kaSAyAzca vizeSakAH sAdhuH kaSAyodayamAzritya savalanApekSayA catustrivye kakaSAyodayavAn akaSAyo'pi syAt chadmasthavItarAgAdiH, zrAvakastu dvAdazakaSAyodayavAnavirataH aSTakaSAyodayavAMzca viratAvirataH / bandhazca bhedakaH sAdhuH mUlaprakRtyapekSayA'STavidhavandhako vA saptavidhavandhako vA pativandhako vA ekavidhabandhako vA abandhako vA, zrAvakastvaSTavidhavandhako vA saptavidhavandhako vA / vedanAkato bhedaH, sAdhuraSTAnAM saptAnAM catasRNAM vA prakRtInAM vedakA, zrAvastu niyamAdaSTAnAM / pratipattikRto vizeSaH, sAdhuH pazca mahAvratAni, zrAvakastvekamaNuvratamityAdi, athavA sAdhu: sakRtsAmAyika pratipadya sarvakAlaM dhArayati, zrAvakastu punaH punaH pratipadyate / atikramo vizeSakaH, sAdhorekavatAtikrame paJcavratAtikramaH, zrAvakasya punarekasyaiva, pAThAntaraM vA, kizca itarazca sarvazabda, prayute, mA bhUdezaviraterapyabhAvaH, Aha ca-'savaM' viratiryasya 'sarvA' niravazeSA nAsti anumatenityapravRttatvAt / sAmAyikasya sambandhinI yA smRtirUpayogalakSaNA tasyA akaraNaM, ayamarthaH-pramAdAnaiva smaratyasyAM velAyAM mayA sAmAyika karttavyaM kRtaM na kRtamiti vA, sAmAyikasyAnavasthitamalpakAlaM karaNAnantarameva vA tyajati, yathAkathaJcidavyavasthitaM karoti // 9 // disivayagAhiyassa disAparimANassa paidiNaM parimANakaraNaM desAvagAsiyaM, desAvagAsiyassa 1 myavahArataH sAdhuH pakSasvapi gacchati, tathA ca buraTotkusTau naraka gatau ( Ava. hAri. vRtiH patra 833/2) / 258 // Jain Education Inte For Private & Personel Use Only Harjainelibrary.org Page #311 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH / / / 259 / / Jain Education Intern samaNovAsaNaM ime paMca aiyArA jANiyavA, taM jahA - ANavaNappaoge pesavaNappaoge saddANuare suvANuvA bahiyA puggalapakakheve / / 10 / ( sUtram ) divratagRhItasya dizAparimANasya dIrghakAlikasya yAvajjIvasaMvatsaracaturmAsAdi medasya pratidinamityetacca praharamahUcadyupalakSaNaM pramANakaraNaM-dinAdigamanayogya dezasthApanaM pratidinapramANa karaNaM dezAvakA zikaM, digvatagRhItadiparimANasyaikadezo dezastasminnavakAzo gamanAdiveSTAsthAnaM dezAvakAzastena nirvRttaM dezAvakA zikaM, etaccANutratAdigRhItadIrghatarakAlAvadhiviraterapi pratidinasaGkSepopalakSaNaM / AnayanaprayogaH - viziSTe dezAvakAzike ( dezAdike ) bhUdezAbhigrahe parataH svayaM gamanAyogyAdyadanyaH sacittAdidravyAnayane prayujyate sandezakapradAnAdinA tvayedamAneyamityAnayanaprayogaH 1, balAdviniyojyaH preSyastasya prayogo yathAbhigRhItapravI ( paravi ) cAradezavyatikramamayAcvayAvazyameva gatvA mama gavAdyAneya - midaM vA tatra karttavyamiti preSyaprayogaH 2, svagRhavRttiprAkArakAdivyavacchinnabhUpradezAbhiprahe bahiH prayojanotpattau vRtyAdipratyAsannavarttino buddhipUrvakaM kSulkAsitAdizabdakaraNena bodhayataH zabdAnupAtaH 3, evaM zabdamanuccArayata eva pareSAM samIpAnayanArthaM svazarIrarUpapradarzanaM rUpAnupAtaH 4, evaM bahiH pareSAM bodhanAya leSvAdizeSaH pudgalaprakSepaH 5 // 10 // posahavAse ca pannatte, taM jahA-AhAraposahe sarIrasakkAraposa he vaMbhaceraposaI avAvAraposahe, posahovavAsassa samaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANivA, taM jahA - appADa - pauSadhI pavAsa bratASikArA / / 259 jainelibrary.org Page #312 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka atithi cUrNiH / saMvimAyabratAdhikAra // 26.1 lehiyaduppaDilehiyasijjAsaMthArae apamajjiyaduppamajjiyasijjAsaMthArae appaDilehiyaduppaDilehiya- uccArapAsavaNabhUmIo appamajiyaduppamajjiyauccArapAsavaNabhUmIo posahovavAsassa samma aNaNupAlANa]yA // 11 // (sUtram ) pauSadhazabdo satyAparvasu, parvANi cASTamyAditithayaH, pauSadhe upavasanaM pauSadhopavAsaH niyamavizeSAmidhAnaM cedaM, AhArapoSadhA-AhAranimittapoSadhaH AhArapoSadhaH brahmacarya-kuzalAnuSThAnAcaraNIyaM / apratyupekSitaduSpratyupekSitazayyAsaMstArau upayoginaH pIThikAderapi, pratyupekSaNaM cakSuSA nirIkSaNaM, pramArjana-AsevanAkAle vanopAntAdinA, uccAraprazravaNaM niSThayUta kheda( khela )malAgrupalakSaNaM / poSadhopacAsasya samyag-vidhinA niSprakampena cetasA ananupAlana[manA] sevanaM // 11 // atihisaMvibhAgo nAma nAyAgayANaM kappaNijANaM annapANAINaM davANaM desakAlasaddhAsakkArakamajuaM parAe bhattIe AyANuggahabuddhIe saMjayANaM dANaM, atihisaMvibhAgassa samaNovAsaeNaM ime paMca aiyArA jANiyabA, taM jahA-saccittanikkhevaNayA saJcittapihaNayA kAlAikkame paravavaese macchariyA ya // 12 // (sUtram ) sAdhureva mukhyo'tithistasya saMvibhAgo'tithisaMvibhAgaH, nyAyo dvijAdInAM svakRtyanuSThAnaM, tenAgatAnAM prAptAnAM kalpa Jan Education Intel For Private Personel Use Only jainelibrary.org Page #313 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ihalo. bAvazyakaniryukterava carNiH / // 261 // kAzaMsAdhaticArAdhikAra: nIyAnAmudgamAdidoSavarjitAnAM dravyANAM dezakAlazraddhAsatkArakramayuktaM, tatra zAlyAdiniSpattimAgadezaH sumidhadurbhikSAdi. kAlaH vizuddhazcicapariNAmaH zraddhA abhyutthAnAsanadAnavandanAnuvrajanAdiH satkAraH, pAkasya peyAdiparipATyA pradAnaM kramaH, ebhiyuktaM parayA macyA, AtmAnugraha buDhyA, na yatyanugrahabuddhyA, saMyatA malottaraguNapratipannAstebhyo daan| atra sAmAcArI-pauSadhopavAsapAraNe zrAdena niyamAddattvA sAdhUnAM bhoktavyaM, anyadA'niyamaH, sacittanikSepaNaM sacitteSu nikSepaNamannAderadAnabujhyA mAvasthAnataH 1, evaM sacittapidhAnaM 2, kAlAtikramaH ucito yo mikSAkAlaH sAdhUnAM tamatikramyA'nAgataM vA mujhe'tikrAnte vA, tadA ca kiM tena labdhenApi 3, paravyapadezaH sAdhoH bhikSAyai samupasthitasya prakaTamannAdi pazyata: zrAvako'bhidhatte parakIyamidamato na dadAmItyAdi 4, 'paroativaimanasyaM ca mAtsarya' tena dramakeNa yAcitena dattaM kimahaM tato'pi nyUna iti mAtsaryAdadAti 5 // 12 // ____ itthaM puNa samaNovAsagadhamme paMcANuvvayAI tinni guNavayAiM AvakahiyAI, cattAri sikkhA. vayAiM icariyAI, eyasta puNo samaNovAsagadhammassa mUlavatthu sammattaM, taM jahA-taM nisaggeNa | vA abhigameNa vA paMcaaIyAravisuddhaM aNuvayaguNavayAiM ca abhiggahA anne'vi paDimAdao | visesakaraNajogA, apacchimA mAraNatiyA saMlehaNAjhUsaNArAhaNayA, imIe samaNovAsaeNaM ime 261 // Jain Education Inten For Private Personel Use Only alainelibrary.org Page #314 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niyukteravacUrNiH / ihalo kA sAbakticArAdhi 1262 // | paMca aiyArA jANiyabA, taM jahA-ihalogAsaMsappaoge paralogAsaMsappaoge jIviyAsaMsappaoge maraNAsaMsappaoge kAmabhogAsaMsappaoge // 13 // (sUtram ) yAvatkathikAni sakadgRhItAni yAvajjIvamapi bhAvanI yAni, zikSApadavratAnItvarANIti tatra pratidivasAnuSTheye sAmA-1 yikadezAvakAziMke punaH punarucAyeM ityarthaH, pauSadhopavAsAtithisaMvibhAgo niyatadivasAnuSTheyau na pratidivasAcaraNIyau, tanmUlavastubhUtaM samyaktvaM nisargeNa vAdhigamena vA syAt , tatra nisargaH-svabhAvo'dhigamastu yathAvasthitapadArthaparicchedaH, AIkSayopazamAderidaM syAttatkathaM 1, ucyate, sa eva kSayopazamAdinisargAdhigamajanmA iti na doSaH / uktasyaivArthasya vizeSajJApanAyAnuktazeSasya cAbhidhAnAyedamAha-idaM ca samyaktvaM zaGkAdipaJcAticAravizuddhamanupAlanIyamiti zeSaH, anye cAne ke pratimAdayo vizeSakaraNayogAH samyaka paripAlanIyAH, tathA'pazcimA mAraNAntikI saMlekhanA-tapovizeSalakSaNA tasyAH joSaNaM sevanaM tasyArAdhanA-akhaNDakAlasya karaNaM, caH samuccayArthaH / asyAH ke'ticArA iti tAnAha-'imIe 'ityAdi, ihalokAzaMsAprayogaH ihaloko manuSyalokastasminnAzaMsA-abhilASastasyAH prayogaH zreSThI syAmamAtyo veti 1, evaM paralokAzaMsAprayoga:-paraloko devaloka: 2, jIvitAzaMsAprayogaH pUjAdidarzanAdevaM manyate jIvitameva me zreyaH pratyAkhyAtAzanasyApi 3. maraNAzaMsAprayogaH apUjyatve zIghra mriye'hamiti cintayati 4, mogAsAprayogo janmAntare cakrI syAM vAsadevo vetyAdi 5 // vyAkhyAtaM dezottaraguNapratyAkhyAna, atha sarvottaraguNapratyAkhyAnamAha S262 Jain Education Inteme For Private Personel Use Only Page #315 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava cUrNiH / // 263 // viSaya paJcakkhANaM uttaraguNesu khamaNAiyaM aNegavihaM / teNa ya ihayaM pagayaM taMpi ya iNamodasavihaM tu||1577|| sarvocara pratyAkhyAnamuttaraguNeSu uttaraguNaviSayaM prakaraNAtsAdhUnAmidaM-kSapaNAdi, kSapaNagrahaNAcaturthAdibhaktaparigrahA, tenaivAtra guNapratyAsarvottaraguNapratyAkhyAnaprakrame prakRtaM-upayogaH, tadapi cedaM dazavidhaM mUlApekSayA // 1577 // rUyAnaM aNAgayamaikvaMtaM koDiyasahiyaM niaMTiyaM ceva / sAgAramaNAgAraM parimANakaDaM niravasesaM // 1578 // banAma anAgatakaraNAdanAgataM paryuSaNAdAvAcAryAdivaiyAvRtyakaraNAntarAyasadbhAvAdArata eva tattapaHkaraNaM evamatikrAntakara tAdidaraNAdatikrAnta, koTImyAM sahita koTIsahitaM-militomayapratyAkhyAnakoTi, caturthAdikaraNaM, niyantritaM pratijJAtadinAdau glAnAdyantarAyabhAve'pi niyamataH karttavyaM, sahAkArairanAbhogAdibhiriti sAkAraM, avidyamAnAkAraM anAkAraM, parimANakRtaM ni.mA. dattyAdikRtaparimANaM, niravazeSa samagrAzanAdiviSayaM // 1578 // 1570saMkeyaM ceva addhAe paccakkhANaM tu dasavihaM / sayamevaNupAlaNiyaM dANuvaese jaha samAhI // 1579 // 11 1574 keta-ciDsamaSThAdi saha ketena saGketa, 'addhAe 'tti pauruSyAdikAlamAnamityarthaH, pratyAkhyAnaM dazaviSameva / idaM svayamevAnupAlanIyaM, na punaH prANAtipAtAdipratyAkhyAnavadanyakArApaNe anumatau vA niSedhaH, Aha ca-'dANuvaese baha samAhi 'tti anyAhArapradAne yatipradAnopadeze ca yathA samAdhAnamAtmano'pyapIDayA pravarjitavyaM // 1579 // dazavidha pratyAkhyAnAbamedAvayavAthemAha NA. Jain Education indi How.jainelibrary.org Page #316 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka niyuktarava pUrNiH / // 264 // hohI pajjosavaNA mama ya tapA aMtarAiyaM hujjA / guruveyAvacceNaM tavassigelanayAe vA // 1580 // ___mama ca tadAntarAyaM bhavet guruvaiyAvRtye na tapasviglAnatayA vetyupalakSaNamidaM // 1580 // so dAi tavokamma paDivaje taM aNAgae kaale| eyaM paJcakkhANaM aNAgayaM hoi nAyavaM // 1581 // // sa idAnIM tapaHkarma pratipadyata tadanAgate kAle // 1581 // pajjosavaNAi tavaM jo khalu na karei kaarnnjaae| guruveyAvacceNaM tavassigelannayAe vA // 1582 // paryuSaNAyAM yastapo na karoti kAraNajAte sati, tadevAha-guruvayAvRtyena tapasviglAnatayA vA // 1582 // so dAi tavokammaM paDivajjai taM aicchie kAle / evaM paJcakkhANaM aikaMtaM hoi nAyavaM // 1583 // paTThavaNo adivaso paJcakkhANassa niDhavaNao AjahiyaM samiti dunnivitaM bhannai koDisahiya tu 158 prasthApakazca-prArambhakazca divasaH pratyAkhyAnasya niSThApakaca-samAptidivasazca pratyAkhyAne 'samiti 'ci milito dvAvapi paryantau tadbhaNyate koTIsahitaM // 1584 // | mAse 2 atavo amugo amuge diNami evimo| haTeNa gilANaNaya kAyavo jAva UsAso // 1585 // haSTena-nIrogeNa glAnena vA kartavyaM yAvaduckAso yAvadAyuH // 1585 // anAgatAdidazavighaMpratyAkhyAnam ni. gA. 1580. 1585 // 264 // Jain Education Inteman For Private & Personel Use Only Jamelibrary.org Page #317 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka niyukterava 6pratyAkhyAnA cUrNiH / dhyayanam // 265 // 10 pratyA. khyaanaani| eyaM paJcakkhANaM niyaMTiyaM dhIrapurisapannatIja givhata'NagArA aNissi(bhi)appA apddibch||1586 niyantritaM anizri(bhRtA)tAtmAno'nidAnA apratibaddhAH / / 1586 / / caudasapuvI jiNakAppiesu paDhamami ceva sNghynne| eyaM vicchinnaM khalu therAvi tayA karesI y||1587|| tadA caturdazapUrvikAle, apizabdAdanye ca kRtavantaH / / 1587 // mayaharagAgArohiM annatthavi kAraNami jAyaMmi / jo bhattapariccAyaM karei sAgArakaDameyaM // 1588 // mahattarAkAraH, prabhRtaivaMvidhAkArasattArUyAphnArtha bahuvacanaM, hetubhUtaiH, anyatra vA-anyasmizcAnAmogAdau kAraNa jAte sati bhujikriyAM kariSye'haM ityevaM yo bhaktaparityAgaM karoti sAkAra kRtametat // 1588 // nijAyakAraNaMmI mayaharagA no karaMti AgAraM / katAravittidubhikkhayAi eyaM nirAgAraM // 1589 / / nizcayena yAtaM-apagataM kAraNaM-prayojanamasminniti aso niryAtakAraNastasmin sAdhau mahattarA:-prayojanavizeSAstatphalAbhAvAma kurvantyAkAraM, ka ?, kAntAravRttau durbhikSamAve ca, atra yatkriyate tatpratyAkhyAnaM nirAkAraM / mAvArthastvatrApi kASThamaGguliM vA mukha prakSipedanAbhogena sahasA vA tenaitau dvAvAkarau kriyate // 1589 // dattIhi u kavalehi va gharehiM bhikkhAhiM ahava dvehi| jo bhattapariccAyaM karei parimANakaDameyaM // 1590 // Jain Education Intern For Private & Personel Use Only Page #318 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyuktarava cUrNiH / // 266 // 6 pratyAkhyAnAdhyayanam |10 pratyAkhyAnAni / dattibhirvA kalairvA gRhe pikSAbhirathavA dravyaiH-odanAdibhirAhArAyAmitamAnoM bhakkArityAgaM karoti kRtaparimANametat / / 1590 // savaM asaNaM savaM pANagaM sabakhajabhujavihaM / vosirai savabhAveNa eyaM bhaNiyaM niravasesaM // 1591 // ___ sarvakhAdyabhojyaM-vividhaM khAdyaprakAraM bhojyaprakAraM ca vyunsRjati sarvabhAvena-sarvaprakAreNa // 1591 / / aMguTamudvigaMThIgharaseussAsathibugajoikkhe / bhaNiyaM saMkeyameyaM dhIrohiM aNaMtanANIhi // 1592 // aGguSTamuSTigranthigRhasveda ucchAsastibukajyotiSkAn cihnaM kRtvA yatkriyate pratyAkhyAnaM, ayamarthaH-pUrNe'pi paurupyAdipratyAkhyAne sAdhuH zrAvako vA yAvanna mute tAvatkiJcicihnamabhigRhNAti, na yujyate'pratyAkhyAninaH (nena) sthAtumiti, tato'SThaM yAvata na muzvAmi yAvadvA granthi na cchoTayAmi gRhaM na pravizAmi yAvatsvedo na zuSyati yAvadvA etAvanta ucchvAsAH pAnIyamazcikAyAM vA yAvadetAvantaH stibukA:-bindavaH yAvadeSo dIpo calati tAvadahaM na bhokSye na kevalaM bhakte'nyeSvapyabhigrahavizeSu saGketaM syAt / / 1592 // addhA paccakkhANaM jaM taM kaalppmaanncheennN| purimaDDaporisIe muhuttamAsaddhamAsahiM // 1593 // ___addhA-kAle pratyAkhyAnaM addhApratyAkhyAnaM, yatkAlapramANacchedena syAt purimArddha pauruSImyAM muhuurtmaasaarddhmaasaiH||1593|| bhaNiyaM dasavihameyaM paccakkhANaM gurUvaeseNaM / kayapaccakkhANavihiM itto tucchaM samAseNaM // 1594 // 266 / / Jain Education Inter For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #319 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukterava cUrNiH / kA 267 // 6 pratyAkhyAnAdhyayanam 1.prtyaaruupaanaani| __ kRtaM pratyAkhyAnaM yena sa tathAvidhastasya vidhiH kRtapratyAkhyAnavidhistaM ato vakSye // 1594 // Aha jaha jIvaghAe paccakkhAenakArae annN| bhaMgabhayA'saNadANe dhuva kAravaNeya naNu dose||1595|| Aha para:-yathA jIvaghAte-prANAtipAte pratyAkhyAte sati asau na kArayati jIvaghAtamanyaprANinA pratyAkhyAnabhaGgabhayAt , azanadAne'zanazabdaH pAnAdyupalakSaNArthaH, ayamarthaH-kRtapratyAkhyAnasya sato anyasmai azanAdidAne dhruvaM kAraNamiti-avazya bhujikriyAkAraNaM, azanAdilAbhe sati bhokturbhujikriyAsadbhAvAt , tato nanu doSaH-pratyAkhyAnamaGgaH // 1595 / / ata:nokayapaccakkhANo AyariyANa dijja asnnaaii| na ya viraIpAlaNAo veyAvaccaM pahANayaraM // 1596 // na kRtapratyAkhyAnaH pumAn AcAryAdibhyo dadyAdazanAdi, na ca viratipAlanAdvaiyAvRtyaM pradhAnataraM // 1596 // gurugahanotivihaMtiviheNaM paccakkhai anndaannkaarvnnN| suddhassa tao muNiNona hoi tabhaMgahe utti||1597|| na' trividhaM 'karaNakAraNAnumatibhedabhinna trividhena manovAkAyayogatrayeNa pratyAkhyAtA pratyAcaSTe prakrAntamazanAdi, anyasmai dAnamannadAnaM azanAderiti gamyate, tena hetubhUtena kAraNaM bhujikriyAgocaramanyadAnakaraNaM tacchudasya-AzaMsAdi. doSarahitasya, tato munena syAttadbhahetu:-prakAntapratyAkhyAnabhaGgahetuH / / 1597 / / kiJcasayamevaNupAlaNiyaM dANuvaeso ya neha pddisiddho| tA dija uvaisijja va jahA samAhIi annesi 1598 // 267 // Join Education Inter! For Private Personel Use Only Lehinelibrary.org Page #320 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryuktezva cUrNiH / // 268 // Jain Education Intern svayamanupAlanIyaM pratyAkhyAnamityuktaM nirvRttikAreNa, dAnopadezau ca neha pratiSiddhau tatrAtmanA AnayitvA dAnaM dAnazrAddhakAdikulAkhyAnaM tUpadezaH, tasmAddadyAdupadizedvA yathAsamAdhinA, anyebhyaH- bAlAdibhyaH || 1598 || anumevArthaM spaSTayannAhakayapaJcakakhANo'vi ya AyariyagilANacAlavuDDANaM / dijjAsaNAi saMte lAbhe kayavIriyAyAro / / 1599 // dANetti gayaM, uvadisea vA / / 1599 / / saMviggaaNNasaMbhoiyANa desejja sddddgkulaaii| ataraMto vA saMbhoiyANa dekhA jahasamAhI // 244 // bhA0 saMvignAnyasAmbhogakAnAmupadizet yathA etAni dAnakulAni zrAddhakulAni vA, ataraMtotti azaknuvan sAmbhomikAnAmapi upadizena doSaH yathAsamAdhirnAma yathA yathA sAdhUnAmAtmano vA samAdhistathA tathA prayatitavyaM // 244 // pratyAkhyAna zuddhimAha - sohI paJcakkhANassa chavihA samaNasamaya keUhiM / pannatA titthaya rehiM tamahaM vucchaM samAseNaM // 245||bhaa. zramaNasamaya ketubhiH sAdhusiddhAntacihnabhUtaiH // 245 // sA puNa saddahaNA jANaNAya viNayANubhAsaNA ceva / aNupAlaNA visohI bhAvAvasohI bhave chaTTA 1600 samuddhareva patridhA zraddhAzuddhiH 1 zuddhiH 2 vinayazuddhiH 3 anubhASaNAzuddhiH 4 anupAlanAzuddhiH 5 gA~vazuddhiya 6 bhavati paSThI || 1600 // avayavArthamAha 6 pratyA khyAnA dhyayanam 10 pratyAkhyAnAni / // 268 // ainelibrary.org Page #321 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 6 pratyA Avazyaka- paJcakkhANaM sabannudesi jaM jahiM jyaakaale| taM jo saddahai narotaM jANasu sadahaNasuddhaM ||246||(bhaa.) khyAnAniyuktarava- yatsaptaviMzatividhasyAnyatamat , saptaviMzatividhaM ca paJcavidha sAdhumUlaguNapratyAkhyAnaM dazavidhamuttaraguNapratyAkhyAnaM dhyayanam cUrNiH / dvAdazavidhazrAvakapratyAkhyAnaM, 'yatra' jinakala caturyAme paJcayAme vA zrAvadhamma vA, 'yadA' mubhikSe durmikSe vA 10 prtyaa|| 269 // pUrvAdve'parAve vA, 'kAla' iti caramakAle // 246 / / / vkhyaanaani| paccakkhANaMjANai kappe jaMjaMmi hoi kAmyatvaM / mUlaguNe uttaraguNe taMjANasujANaNAsuddhaM ||247||(bhaa.) karape-jinakalpAdau yatpratyAkhyAnaM yasmin bhavati karttavyaM malotaraguNaviSaya 247 // kiikammassa visohI pauMjai jo ahiinnmhrit|mnnvynnkaayguttotNjaannsu viNayaosuddhaM 248bhA0 vinayato vinayena zuddhaM // 248 // aNubhAsai guruvayarNa avakharapayavaMjaNahiM parisuddhaM paMjaliuDo abhimuhotaM jANasu bhAsaNAsuddhaM 249bhA0 NI kRtakRtikarmA pratyAkhyAnaM kurvananubhASate guruvacanaM, laghutareNa zabdena bhaNa tItyarthaH, akSarapadavyaJjanaH parizuddhaM, navaraM MgurubhaNati kosiraha [ziSyaH ] vosirAmIti // 249 // | kaMtAre dubhikkhe AyaMke kAmahaI smuppnne| je pAliyaM mAnataM jANasu pAlaNAsuddhaM // 25 // (mA.) 219 // Jain Education Intan For Private & Personel Use Only w.jainelibrary.org Page #322 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka-rAgeNa vadAsaNava | rAgeNa va doseNa va pariNAmaNa vana dUsiyaM jNtu|tN khalu paccakkhANaM bhAvavisuddhaM muNeyatvaM ||251||(bhaa0) 6pratyAniryukterava- rAgeNa vA-abhiSvaGgalakSaNena dveSeNa vA-aprItilakSaNena, parigAmena ca-ihalokAdyAzaMsAlakSaNena na dUSitaM yadeva tadeva khyAnAcUrNiH / pratyAkhyAnaM bhAvazuddhaM / / 251 // dhyayanam // 270 // eehiM chahiM ThANehiM paccakkhANaM na duusiyNjNtu| taM suddhaM nAyavaM tappaDivakkhe asuddhaM tu // 252 // (bhA0) ||20 pratyA ebhiH pabhiH sthAnakaH zraddhAnAdibhiH pratyAkhyAnaM na dRSitaM yadeva // 252 // pariNAmena vA na daSitamityuktaM khyAnAnA tatra pariNAmamAhathaMbhA kohA aNAbhogA aNApucchA asNtii| pariNAmao asuddho avAu jamhA viu pmaannN||253||bhaa0 (paJcakkhANaM samattaM) stambhAta yathA epa mAnyate'hamapi pratyAkhyAmi yena mAnyo bhavAmi, krodhAnna mujhe, anAmogAt kiM mama pratyAkhyAtaM iti na jAnAti, anApRcchAtaH svecchayA asaMracyA (asaditi) nAstyatra kizcidbhoktavyaM varaM pratyAkhyAtamiti, pariNAmazcAzuddhaH prAgvyAkhyAtaH, 'abAu'ci ahamapi pratyAkhyAmi mA niHsArayiSyantIti, evaM na karapate, tasmAdvidvAn pramANaM, so'nyathA na karoti tasya zuddhaM spAdityarthaH // 253 // pratyAkhyAnamiti dvAraM vyAkhyAtaM, atrAntare'dhyayanazabdArthaH pUrvavat , sUtrAlApakaniSpanne nikSepe sUtraM // 27 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Jw.jainelibrary.org Page #323 -------------------------------------------------------------------------- ________________ AvazyakaniyuktaravacUrNiH / 6 pratyAkhyAnAdhyayanam 10 prtyaakhyaanaani| v| 271 // sUre uggae NamokkArasahitaM paJcakkhAti cauvihapi AhAraM asaNaM pANaM khAimaM sAimaM, aNNatthaNAbhogeNaM sahasAkAreNaM vosirAmi / (sUtram ) / sUtrasparzikaniyuktyA etadevAhaasaNaM pANagaM ceva khAimaM sAimaM tahA / eso AhAravihI caubiho hoi nAyaho // 1601 // ___ azanaM maNDakaudanAdi, pAnakaM drAkSApAnAdi, svAdima phalAdi, svAdimaM guDAdi // 1601 // samayaparibhASayA zabdArthamAhaAsaM khahaM sameI asaNaM pANANuvaggahe paannN| khe mAi khAimaMti ya sAeDa guNe tao saaii||1602|| Azu-kSudhAM zamayatItyazana, prANAnAM-indriyAdilakSaNAnAmupagrahe yadvartate tat pAnaM, khamiti-AkAzaM tacca mukhavivaraM meva, tasminmAtIti khAdima, svAdayati guNAn-rasAdIn saMyamaguNAnvA [yataH] tataH svAdima, hetutvena tadeva svAdayatI. tyarthaH / / 1602 / / cAlanAmAhasavo'viya AhAroasaNaM savo'vivuccaI pANaM / sabo'vi khAimaMtiya savo'vi ya sAimaM hoI // 1603 // yadyanantaroktapadArthApekSayA azanAdIni tataH sarvo'pi cAhArazcaturvidho'pyazanaM // 1603 // saMyamopakArakamastyevaM kalpanAyAH, anyathA doSaH, tathAcAha 271 / Jain Education Inter For Private & Personel Use Only ainelibrary.org Page #324 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka niyukterava carNiH / // 272 dhyayanam jai asaNameva savaM pANaga akvijnnmisesaannN| havaiya sesavivego teNa vihattANi cauro'vi1604 / 6 pratyAyadyazanameva sarvamAhArajAtaM gRhyate tataH zeSAparibhoge'pi pAnakAdivarjana-udakAdiparityAge zeSANAmAhArabhedAnAM khyAnAnivRttirna kRtA syAditi zeSaH, mavati ca zeSaviveka:-zeSAhAra medasyAgaH, nyAyopapanatvAt , sa ceha sambhavati, tena vibhaktAni catvAryapi azanAdIni, evaM tu sAmAnyavizeSabhedanirUpaNaM sukhAvaseyaM sukhazraddheyaM ca syAt / / 1604 // tathA cAha 11.pratyAasaNaM pANagaM ceva khAimaM sAimaM tahA / evaM parUkyimI sahahiu je suhaM hoi|| 1605 // khyaanaani| zraddhAtuM sukhaM syAdupalakSaNArthavAdIyate pAlyate ca sukha // 1605 // Ai-manasA'nyathA sampradhArite pratyAkhyAne trividhasya pratyAkhyAnaM karomIti vAganyathA vinirgatA caturvidhasthati, guruNApi tathaiva dattaM atra ke pramANe ?, ucyate, ziSyasya manomAvaH, Aha caannasthanivADie vaMjaNami jokhalamaNomaobhAvotaMkhala paJcavakhANaMma pamANaM kaMjaNacchalaNA9606 anyatra nipatite vyaJjane-trividhapratyAkhyAnacintAyAM caturvidha ityevamAdau nipatite zande yaH khalu manogato bhAvaH pratyAkhyAturadhikatarasaMyamayogakaraNAkSiptacetasaH, na tu tathAvidhapramAdAna , tat khalu pratyAkhyAnaM pramANaM, na pramANaM vyaJjanaM, cchalanA aso vyaJjanamAtra, tadanyathAbhAvasadbhAvAt // 1606 // idaM ca pratyAkhyAnaM pradhAnanirjarAkAraNaM iti vidhivadanupAlana yaM, tathA cAha // 27 // Jan Education inte For Private Personel Use Only helibrary.org Page #325 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyakaniyuktarava cUrNiH / // 23 // 6pratyAkhyAnAdhyayanam pratyA . khyAnaguNAH / phAsiyaM pAliyaM ceva sohiyaM tIriyaM thaa| kiTTiamArAhiaMceva erisayaMmI payaiyatvaM // 1607 // spRSTaM-pratyAkhyAnagrahaNakAle vidhinA prApta, pAlitaM-punaH punarupayogapratijAgaraNena rakSitaM, zobhitaM-gurvAdipradAnazeSabhojanAsevanena, tIritaM-pUrNe'pi kAlAvadhau kiJcitkAlAvasthAnena, kIrtitaM bhojanavelAyAmamukaM pratyAkhyAtaM tatpUrNamadhunA mokSya ityuccAraNena, ArAdhitamebhirevaprakAraiH sampUrNainiSThAM nItaM, Izi prayatitavyaM // 1607 / / etadevAhauvi0 // guru0|| bho0|| etadgAthAtrayamanyakartRkaM [na kvApi labdhaM ] pratyAkhyAnaguNAnAhapaJcakkhANaMmi kae AsavadArAI huMti pihiyAI / AsavavuccheeNaM taNhAvuccheaNaM hoi // 1608 // tuivyavacchedanaM syAt tadviSayAbhilApanivRttiH / / 1608 // taNhAvocchedeNa ya aulovasamo bhave maNussANaM / aulovasameNa puNo paJcakkhANaM havai suddhaM // 1609 // ___ atulaH upazamaH-mAdhyasthyapariNAmaH syAt // 1609 // tatto carittadhammo kammavivego tao aputvaM tu|ttto kevalanANaM tao a mukkhosyaasukkho||1610|| ___ tataH pratyAkhyAnAcchuddhAcAritradharmaH sphurati, karmavivekaH-karmanirjarA, tatazcAritradharmAt , tataH karmavivekAt krameNApUrvakaraNa, tataH zreNikrameNa kevalajJAnaM, tatazca mokSaH sadAsaukhyaH // 1610 // idaM ca pratyAkhyAnamupAdhimedAdaza // 273 // For Private Personel Use Only Page #326 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka-IN niryukterava cUrNiH / // 274 6pratyA khyAnAdhyayanam aakaaraaH| vidhaM syAt , AkArasamanvitaM ca gRhyate pAlyate ca, ata idamAhanamukkAraporisIe purimadvegAsaNegaThANe ya / AyaMbila abhattadve carame ya abhiggahe vigaI // 1611 // do chacca satta aTra sattaTraya paMca chacca paannmi| cau paMca aTra nava ya patteyaM piMDae navae // 1612 // namaskArasahite 1 pauruSyAM 2 purimArddha 3 ekAzane 4 ekasthAne ca 5 AcAmle 6 abhaktArthe 7 carame ca 8 abhigrahe 9 vikRtau 10 yathAsaGkhyamete AkArAH dvau 1 SaT 2 sapta 3 aSTau 4 sapta 5 aSTau 6 paJca 7 SaT pAne catvAraH 8 paJca 9 aSTau naba 10 pratyekaM piNDo navakasahitaH, ko vyaJjaneSvAdyavarNaH ? tata ekakaH aGkAnAM vAmato gatiriti / ekonaviMzatilabhyate, te ca prastAvAdatrAkArA grAhyAstadyathA ekAsanagatA aSTAvAkArAH, vikRtipratyAkhyAnA. cAdhikAzcatvAraH, pauruSIpratyAkhyAnAcca trayaH, ekacolapaTTakAkAraH, pAnAzritAH SaT , uktA api alepena vA lepakRtenApi acchena vA bahulenApi sasikthena vA asikthenApi na bhaGga iti traya evAkArAH, trayazvopamAbhUtatvena gatAH, sarve'pi mIlitAH uktasaMkhyAH piNDakA-samUha ityarthaH, bhAvArthamAhado ceva namukkAre AgArA chacca porisIe u / satteva ya purimaDDe egAsaNagami aTeva / / 1613 // dvAvevAkArau namaskArasahite annatthaNAbhogeNaM 1 sahasAgAreNa 2 iti, SaT pauruSyAM annattha01 sahasA. 2 pacchannakAleNaM 3 disAmoheNaM 4 sAhuvayaNeNaM 5 savasamAhivattiAgAreNaM 6 iti, saptaiva tu purimA., pad ta eva mahattarAgAreNa // 274 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Mw.jainelibrary.org Page #327 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyuktarava- cUrNiH / .275 // 6 pratyAkhyAnAdhyayanam aakaaraaH| bhatArtha upavAsaH, tasya pa miti saptamaH, ekAzane'STAveca annattha0 1 sahamA0 2 sAgAriAgAreNaM 3 AuMTaNapasAraNeNaM 4 guru anbhuTThANeNaM 5 pAriTThAvaNi AgAreNaM 6 maha0 7 sb08||1613 / / sattegaTThANassa u aTThavAyaMbilaMmi AgArA / paMceva abhattaTe chappANe carimi cattAri // 1614 // saptakasthAnasya tu, atrAkuzcanaprasAraNaM nAsti zeSA yathA ekAzane, aSTau cAcAmlasyAkArAH anna 1 saha. 2 levAleveNa 3 gihatthasaMpaTeNaM 4 ukkhinavi vegeNaM 5 pAri06 maha0 7 sava08, idaM ca bahuvaktavyamitibhedena vakSyAmo 'gonaM nAma' mityAdinA, abhaktArtha upavAsA, tasya paJca AkArAH anna.1 saha. 2 pAri03 maha04 saba0 5, yadi trividhasya pratyAkhyAti tadA pAriSThApanika kalpate, yadi caturvidhasya pratyAkhyAtaM pAnakaM ca nAsti tato na kalpate, yadi tu pAnakamapyadhikaM tataH kalpate, SaT pAne levADeNa vA 1 alevADeNa vA 2 accheNa vA 3 bahuleNa vA 4 sasittheNa vA 5 asittheNa vA 6, carame ca catvAri, caramaM dvividhaM-divasacaramaM bhavacaramaM ca, tasmin dvividhe'pi anna. 1 saha02 maha0 3 saba 4 // 1614 // paMca cauro abhiggahi nibIe aTThanava ya aagaaraa|appaauraann paMca u havaMti sesesu cattAri // 1615 // paJca catvArazcAbhigrahe, nirvikRtau aSTa nava AkArAH, paJca catvArazcAbhigrahe iti sAmAnye noktaH, vizeSatastu aprAvaraNe pazcaiva, ayamarthaH-prAvRtatvaM ko'pi pratyAkhyAti, tasya paJca anna 1 sahasA0 2 colapaTTAgA0 3 maha0 4 sabasamAhi0, pratyAkhyAtaM pAnakaM ca nAstimityeNa vA 5 275 // Jain Education in For Private & Personel Use Only Chjainelibrary.org Page #328 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 6pratyAkhyAnA. dhyayanam vikRtyH| bAvazyaka-nA zepeSvabhigraheSu daNDakapramArjanAdiSu granthisahitAdiSu catvAra eva, colapaTTAkAro nAsti, nirvikRtI aSTa nava cAkArA ityuktaM niryukterava- tatra daza vikRtaya:-kSIraM 1 dadhi 2 navanItaM 3 ghRtaM 4 tailaM 5 guDo 6 madhu 7 mA 8 mAMsaM 9 avagAhima pakAnamiti cUrNiH / ruDha 10 / tatra paJca kSIrANi-go 1 mahiSI 2 ajA 3 uSTrI 4 elikAnAM 5 / dadhinavanItaghRtAni caturdA, uSTroNAM tadabhAvAta , tailAni catvAri-tila 1 atasI 2 laTTA (kusumbha) 3 sarvapANAM, vikRtayaH lebADANi syuH, mayaM vikaTamityucyate, tadvidhA kASTa piSTajaM ca / phANito guDa ucyate, sa dvidhA dravaguDaH piNDaguDazca, madhUni trINi-mAkSikaM 1 kaulikaM 2 bhrAmaraM ca 3, mAMsaM pudgala ucyate, tat tridhA-jala 1 sthala 2 khecara 3 jantUnAM athavA carma 1 mAMsaM 2 zoNitaM ca 3, etA nava vikRtayaH, agAhimaM ca dazamaM, snehapUrNAyAM tApikAyAM ekamavagAhimaM calacalat pacyate saphenaM dvitIyaM tRtIyamiti, zeSANi yogavAhinA kalpante, yadye kenaiva pUpakena tApikA pUryate tadA dvitIyamapi kalpate nirvikRtipratyAkhyAninaH, levADaM tu syAt / adhunA prakRtamucyate, vikRtiSu kAsu aSTau ka vA nava AkArAH 1, tatranavaNIogAhimae avadAhi(va)pisiyaghayagulecevAnava AgArAtesi sesadavANaMca aTTeva // 1616 // navanIte, ogAhimake, adravadanimAlite ('addavadave' nigAlite) ityarthaH, pizite mAMse, ghRtaguDe ca, adravagrahaNaM sarvatra yojyaM, nava AkArA amISAM vikRtivizeSANAM syuH / anna. 1 saha02 levA0 3 giha0 4 ukkhi05 paDuccamakkhieNaM. 6 pAri07 maha0 8 saba0 9 iti, zeSANAM dravANAM vikRtivizeSANAmaSTAvevAkArAH, utkSiptaviveko na syAt / / 1616 // // 276 / / Jain Education Intel For Private & Personel Use Only How.jainelibrary.org Page #329 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyakaniryukterava 6 pratyAkhyAnA cUrNiH / dhyayanam // 277 // aakaaraarthH| iha cedaM sUtram 'NiviyatiyaM paccakkhAtI' tyAdi annattha'NAbhogeNaM sahasAkAreNaM levAleveNaM gihattha ukkhittavivegeNaM paDuccamakkhieNaM pAriTThAvaNiyAgAreNaM mahattarAgAreNaM sabasamAhivattiyAgAreNaM vosirati / ( sUtraM ) ___ idaM ca prAyo gatArthameva vizeSaM tu 'paMceva ya khIrAI' ityAdinopanyAsakramaprAmANyAduttaratra vakSyAmaH / AcAmAmlamAhagonnaM nAmaM tivihaM oaNa kummAsa sattuA ceva / ikipi ya tivihaM jahannayaM majjhimukkosaM // 1617 // AyAmAmlamiti gauNaM nAma, AyAmaH avazAyanaM, AmlaM-caturtharasaM tAbhyAM nirvRttaM AyAmAmla, idaM copAdhibhedAta trividhaM syAt , odanaH 1 kulmASAH 2 saktavazcaiva 3, odanamadhikRtya tathA kulmApAna saktUMca, ekaikamapi cAmISAM trividhaM syAt-jaghanyaM 1 madhyamaM 2 utkRSTaM ca 3 // 1617 / / kathamityatrAhadaverase guNe vA jahannayaM majjhimaM ca ukkosN| tasseva ya pAuggaM chalaNA paMceva ya kuddNgaa|| 1618 // dravye rase guNe caiva, dravyamadhikRtya rasamadhikRtya [guNamadhikRtya] jaghanya madhyamaM cotkRSTaM ca, tasyaiva cAcAmAmlasya prAyogya vaktavya, tathA AyAmAmlaM pratyAkhyAtamiti dadhnA bhuJjAnasyAdoSaH prANAtipAtapratyAkhyAne tadAnAsevanavaditi T // 27 // Jain Education Intain For Private Personel Use Only Page #330 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 6-pratyArUyAnA Avazyaka niyukterava cUrNiH / / 4 // 278 // aakaaraarthH| chalanA vaktavyA, pazcaiva kuddgaa:-krvishessaaH||1618 // tadyathAloe vee samae annANe khalu taheva gelanne / ee paMca kuDaMgA nAyabA aMbilAMmi bhave // 1619 // loke 1 vede 2 samaye 3 ajJAne caiva 4 tathA glAnatve 5, ete pazca kuDaGgA bhavantyAyAmAmlaviSaye / / 1619 // atra vRddhasampradAyo'yaM-AcAmlaM nAma utkRSTa zAlikarAdidravyaM tena kila AcAmlaM kriyate, ata upacArAcadapyAcAmlamuktaM, idaM cotkRSTatvAtprAyo na gRhyate eva, AcAmlaprAyogyaM ca taNDulakaNikApiSTapolikAmaNDakAdi, asya ca nirapavAdagrAhyatvAt prAyogyatvamuktaM, evaM kulmASA AcAmlaprAyogya, tuSamizratatkaNikAdi saktako yagodhUmAdInAmAcAmlaprAyogya, dhAnAdi (1) kalamazAlikUro dravyata utkRSTadravyaM caturtharasena bhujyate rasata utkRSTa tatsatkenApi AyAmenotkRSTa rasato guNato jaghanya stokA nirjarA iti, sa eva kUro yadA'nyeSAmA( nyairA )yAmaistadA dravyata utkRSTo rasato madhyamo guNato'pi madhyamaH, yadoSNodakena tadA dravyata utkRSTaM rasato jaghanyaM guNato madhyamameva, madhyamAH odanAH te dravyato madhyamA AcAmAmlena rasata utkRSTA guNato madhyamAH, tathaiva uSNodakena dravyato madhyamaM rasato jaghanyaM guNato madhyama madhyamaM dravyamitikRtvA, rAlagaNakUrA dravyato jaghanyAste [ AcAmAmlena rasata utkRSTaM guNato madhyamaM, te evAcAmAmlena dravya to jaghanyaM rasato madhyamaM guNato madhyama], yadA uSNodakena tadA dravyato jaghanyaM rasato jaghanyaM guNotkRSTamityAdi / chalanA nAma kazridAcAmlaM pratyAkhyAya vikRtI ktumupaviSTo guruktA-kathamAcAmlaM pratyAkhyAya vikRtiibhokssyse ?, sa Uve yathA prANAtipAtaM pratyA 278 // Jain Education in For Private & Personel Use Only jainelibrary.org Page #331 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyakaniyukterava cUrNiH / // 279 // 6 pratyAkhyAnAdhyayanam aakaaraarthH| khyAya prANAtipAto na kriyate, evamAcAmle'pi pratyAkhyAte tanna kriyate, eSA cchalanA, parihArastu pratyAkhyAnaM bhojane tabhivRttau ca syAt , bhojane ApAmAmlaM pratiya( mlaprAyogyA )danyat tat pratyAkhyAti AyAmAmle ca varttate, tannivRttI caturvidhamapyAhAra pratyAcakSANasya, tena eSA chalanA nirathikA / paJca kuDaGgA-ekenAcAmlaM pratyAkhyAtaM, saMkhaNDayAM pakkAnAdi labdhvA gurUNAM darzitaM gurubhirUce tvayAcAmlaM pratyAkhyAtaM, sa prAha-mayA cahUni laukikazAstrANi parimilitAni tatrAcAmlazabdo nAsti iti prathamaH kuDaGgaH, athavA vedeSu catuSu sAGgopAGgeSu nAstyAcAmlaM iti dvitIyaH, athavA samaye carakacIrikabhivAdInAM nAsti, na jAne kuto'pi yuSmAkamAgataH, tRtIyaH, abAnena bhaNati-na jAnAmi kIdRzamAcAralaM, ahaM jAne ghRtadadhyAdibhirAIkRtya bhujyate tena gRhItaM iti caturthaH, glAnakaDAH paJcamaH maNati-na zaknomyAcAmlaM karnu / zUlaM me AyAtItyAdi / nirvikRtikAdhikArazeSamAhapaMceva ya khIrAiM cattAri dahINi sappi nvnniitaa| cattAriya tillAiM do viyaDe phANie dunni // 1620 // - mahapuggalAI tinni calacalaogAhimaM tu jaM pakaM / eesiM saMsaTuM vucchAmi ahANuputrIe // 1621 // idaM gAthAdvayaM vikRtisvarUpapratipAdakaM matArthameva // 1620-21 // gRhasthasaMsRSTAkAro bahuvaktavya iti gAthAbhyAM tamAhakhIradahIviyaDANaM cattAri u aMgulAI saMsaTuM / phANiyatillaghayANaM aMgulamegaM tu saMsaTuM // 1622 // 279 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only HDainelibrary.org Page #332 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteravacUrNiH // 280 Jain Education Inter mahupuggalarayANaM addhaMgulayaM tu hoi saMsayuM / gulapuggalanavaNIe addAmalayaM tu saMsaTTaM // 1623 // kSIreNa mizritaH kuro yadi labhyate, yadi ca tasya kuDaGgasya odanAccatvAryaGgulAni dugdhaM tadA nirvikRtikaM kalpate / paJcamaM cArabdhaM (ya) vikRti, evaM dadhivikaTayorapi, phANita [guDa ] tailaghRtAnAM mizrite yadyaGgulamupari tataH kalpate, parato na / / 1622 / / madhunaH pudgalarasakasyArddhAGgulena saMsRSTaM syAt piNDaguDasya pudgalasya navanItasya ca ArdrAmilakamAtraM saMsRSTaM, yadi bahUnyetatpramANAni kalpante, ekamapi vRddhaM ( ekasmin vRhati ) na kalpate / / 1623 / / pAriSThApanikAkAra ekAzanaisthAnAdiSu sAdhAraNaH iti vizeSeNa tamAha AyaMbilamaNAyaMbila cauthA bAlabuDDasa hua sahU / aNahiMDiya hiMDiyae pAhuNayanimaMtaNAvaliyA 1624 pAriSThApanika [bhojane] yogyAH sAdhavo dviSA - AcAmalavanto'nA cAmlatrantazca te ( anAcAmalavantaH ) ekAsanaekasthAna caturthaSaSThASTamanirvikRtikRtaH, dazamabhaktikA ( dazabhaktA) dInAM pAriSThApanikaM na kalpate dAtuM / eka AcAmalaka ekacaturthabhaktikaH katarasya dAtavyaM ?, caturthabhaktikasya, so'pi dvidhA - bAlo vRddhazva, bAlasya dAtavyaM, bAlo'pi dvidhA-sahoSsaha, asahasya dAtavyaM, so'pi dvidhA - hiNDito'hiNDitazca, hiNDitasya dAtavyaM, so'pi dvidhA - vAstavyaH prAghUrNa kazca, prAghUrNakasya dAtavyaM, evaM caturtha bhakto bAlo'maho hiNDitaH prAghUrNikaH pAriSThApanika bhojyate, tadabhAve bAlo'saho hiNDito vAstavyaH, [tadabhAve bAlo'maho'hiNDamAnaH prAghUrNakaH, tadabhAve bAlo'saho'hiNDamAno vAstavyaH ], evametaizcaturbhiH [padaiH] 6 pratyA khyAnA dhyayanam AkA rArthaH / | 280 // w.jainelibrary.org Page #333 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka-nASoDazAvalikAmagAH, evamAvalikAkrameNa nimantraNA kAryA, mukhyataH prathamabhane dAtavyaM, amAve yAvaccarame, pracurapAri 6 pratyAniyukerava. SThApanikAyAM sarveSAM dAtavyaM, evamAcAmla kataH SaSThabhaktikasya SoDazamaGgAH, evamaSTamabhaktikasyApi, evamAcAmla kRto khyAnAnirvikRtikasya ca, navaramAcAmla kRto dAtavyaM, evaM sarvatra yatrAdhikaM tapastatra dAtavyaM / / 1624 // tacca pAriSThApanika kiMdhya yanam svarUpaM 1, ityata Aha pAriSThA1281 vihigahiyaM vihibhuttaM uvariyaM jaM bhave asnnmaaii| taM guruNA'NunnAyaM kappai AyaMbilAINaM // 1625 // panikaM kiM (vihigahiaM vihibhutta)taha gurUhi (jaM bhve)annunnaayN| tAhe vaMdaNapuvaM bhuMjai se saMdisAveDe(pAThAntara) svarUpam / / vidhinA alubdhena gRhItaM, pazcAnmaNDalyAM kaTaprataracchedAdinA vidhinA bhukaM, evaMvidhaM pAriSThApanikaM yadA gururbhaNatiArya ! idaM pAriSThApanikaM icchAkAreNa bhukSaya iti, tadA tasya kalpate vandanaM dacA sandizya bhoktuM // 1625 / / atra caturbhaGgI- cauro ya huMtibhaMgA paDhame bhaMgami hoi aavliyaa| itto ataiyabhaMgo AvaliyA hoi nAyavvA // 1626 // || vidhigRhItaM vidhibhuktaM 1 vidhigRhItamavidhibhuktaM 2 avidhigRhItaM vidhibhuktaM 3 avadhigRhItamavidhibhuktaM 4, prathamabhane kalpate pUrvoktAvalikAnAM bhoktuM, dvitIyaH pariSThApyate, IdRg yo dadAti yazca bhute dvayorapi vivekaH kriyo, apuna:kAreNa vopasthitayoH paJcakalyANakaM dIyate, tRtIye tu kalpate, caturthe na // 1626 // vyAkhyAtaM mUladvAragAthopanyastaM pratyAkhyAnaM, atha pratyAkhyAtA ucyate, tathA cAha || 28 1 / Jain Education in For Private Personal Use Only Page #334 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka niryukteva cUrNiH / | 282 // Jain Education Interna paJcakakhAeNa kayA paccakkhAviMtaeva sUAe (u) / ubhayamavi jANageyara caubhaMge goNidiTTaMto // 1627 // pratyAkhyAtA - gurustena pratyAkhyAtrA kRtA pratyArUpApayivarSapi ziSye sUcA - ulliGganA, na hi pratyAkhyAnaM prAyo guruziSyAntareNa sambhavati, atra jJAtari ajJAtari ca caturbhaGgaH, tatra caturbhaGge godRSTAntaH / / 1627 / / bhAvArthaM svayamevAdamUlaguNa uttaraguNe save dese ya taha ya suddhIe / paJcakkhANAvahinnU paccakkhAyA gurU hoi // 1628 // mUlaguNeSu uttaraguNeSu ca, 'save dese yati ' sarvamUlaguNeSu dezamUlaguNeSu ca evaM sarvottaraguNeSu dezocaraguNeSu ca, tathA ca zuddhau padhAyAM zraddhAnAdilakSaNAyAM pratyAkhyAnavidhijJaH pratyAkhyAtA gururbhavati / / 1628 / / ki kamAi vihinnU uvaogaparo a asaDhabhAvo a / saMviggathirapanno paJcakkhAviMtao bhaNio 1629 kRtikarmAdividhijJaH- vandanAkArAdiprakArajJaH upayogaparaca azaThabhAvazca saMvigno-mokSArthI sthirapratijJaH pratyAkhyApayitA- ziSya evambhUto bhaNitaH / / 1629 / / itthaM puNa cabhaMgo jANagai araMbhi goNinAeNaM / suddhAsuddhA paDhamaMtimA u sesesu a vibhAsA // 1630 // atra pratyAkhyAtuH pratyAkhyApayituzca caturbhaGgaH - jAnan jAnataH pratyAkhyAnaM kArayati zuddhaM pratyAkhyAnaM, jAnan ajAna ko jJApayitvA kArayati yathA te'mukaM pratyAkhyAtaM iti zuddhaM, ajAnan jAnata: ayamapi tathAvivagurorabhAve gurumacyA guheH sthAne pitrAdikaM sAkSiNaM kurvataH zuddhaH, anyathA tvazuddhaH, ajAnaca jAnato 'yuddhameva, atra dRSTAnto gAvaH, yadi mAM pramANaM 6 pratyA khyAnA dhyayanam pratyA rupAtA pratyArUpApavitA ca / // 282 // w.jainelibrary.org Page #335 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Avazyaka- niyuktaravapaNiH / vA 283 // svAmI vijAnAti gopAlo'pi jAnAti tadA dvayorjAtoH svAmI sukhaM mRtiM dadAti gopAlatha gRhAti, zeSayomadhyayorvibhASA // 1630 / / uktaH pratyAkhyAtA, pratyArUpAtavyamuktamapyadhyayane dvArAzUnyArthamAhadave bhAve ya duhA paJcakkhAivvayaM havai duvihaM / dabaMmi a asaNAI annANAI ya bhAvaMmi // 1631 // . dravye pratyAkhyAtavyamazanAdi, ajJAnAdi tu mAve // 1631 // atha pariSadamAhasouM uvaTThiyAe viNIyavakkhittataduvauttAe / evaMvihaparisAe paccakkhANaM kaheyavaM // 1632 // zrotuM samyaga upasthitAyA vinItAyA abhyAkSiptAyAtadupayuktAyAH pariSadaH // 1632 // atha kathana vidhirucyatepUrva mUlaguNarUpaH sAdhudharmaH kathyate, tadazaktasya zrAddharmaH, uttaraguNeSvapi pANmAsikamAdau kRtvA yad yasya yogya tattasya dAtavyaM, athavAyaM kathanavidhi:ANAgijjho attho ANAe ceva so kheyvo|dittuNti udiTuMtA kahaNavihi virAhaNA iyarA // 1633 // AjJA-AgamastadgrAhyaH-tadvinizcayaH arthaH, anAgatAtikAntapratyAkhyAnAdiH Ajayatra Amamenaiva asau kathayitavyaH | na dRSTAntena, tathA dArzantikA-dRSTAntaparicchedyaH prANAtipAnAdhanivRttAnAM ete doSAH syuH, evamAdidRSTAntAt-dRSTAndena kathayitavyaH, kathane'yaM vidhiH, virAdhanA itarathA // 1633 // atha phalamAhapaccakkhANassa phalaMihaparaloe a hoi duvihNtu| ihaloi dhammilAI dAmanagamAI paraloe // 1634 // 6 pratyAruyAnAdhyayanam pratyArUpAtamya kathanavidhiH // 283 // in Education Intel For Private Personal Use Only rainelibrary.org Page #336 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka niyuktarava carNiH / 1284 // ihaloke dhammilAdaya udAharaNaM, dAmana kAdayaH paraloke, dhammilajJAtamidaM-kuzAgrapure mArthavAhasurendradattabhAryAsubhadrA- | pratyAsuto dhammilaH dvAsaptatikalAdakSo yauvane dharmaparo'niccha napi yazomatI kanyAM pariNAyitaH pitrA, viSaya parAmukho khyAnAbalAnmAtrA durlalitagoSTyAM kSiptaH, vasantatila kAvezyAsaktaH pitrAdipUritadhano dvAdazAbdI tatraiva tsthau| nirddhanatve'kayA dhyayanam tyaktaH, mAtApitrormaraNaM patnyAH pitRgRhagamanaM ca, sa jJAtvA duHkhI mRtyarthamudyAne gataH, tatra cAgaDadattarAjanatvA pratyAsvadaHkhamakathayat , sAdhunA AsaktAnAM duHkhasya kiM vAcyaM iti sacaritrakathanapUrvakaM bodhito'pi na viSayecchAmatyajata , khyAnaphale tapaseSTaprAptiriti ca munivacaH zrutvA dravyamAdhuliGgamAdAya SaNmAsAn AcAmlAnya karot , tato muni natvA veSaM muktvA dhammilAbhUtagRhaparvatakandaraM gataH, suptasya tasya devI Akhyat-asmAttapasaH khecarAmAtyanRpANAM dvAtriMzatkanyAstvaM prApsyasi, atha kAcit strI dvAre Agatya Uce-bho dhammilla ! ihAgaccha rathamAruha ityAkarNya rathArUDhaH prayAti prAtastaM pizAcaprAyaM dRSTvA dInAM sthAntaHsthA kanyA dhAtrI nirbharsa yati sma, grAme kayApi hayaM sazalyaM cikitsitavAn , dhammillo hayasvAminA satkRto dRSTAntAH / rAtri sthApitaH, dhammillapRSTA dhAtrI kanyAcaritramAha-mAgadhapure'mitradamanasya rAjJaH sutA vimalA, iyaM ca puruSadveSiNI sarendradattAGga dhammillaM dRSTvA raktA bhUtagRhe pANigrahaNArtha sa saGketito'pi nAgAt , svAmihAgataM dRSTvA viraktA iyaM, ahaM tvasyA dhAtrI kamalA, krameNa tvayi raktAmimA kariSyAmi, camAyAM gato nRpasutaravizekhareNa kalAvAniti abhyarthya prAsAde dhanapUrite sthApitaH, dhammille priyAnuraktA'bhUta , tatra rAjasutA kapilA pariNItA, evamaparA api prinniitaaH| yazomatIvasantatila-10 kAdicatustriMzadvadhUbhogAn bubhuje, prAgmave sa vasunandaH pazca matsyAn rakSitavAn , tato mRtaH pallIpatisuto'nazanena | yAM gato nRpasutarAMvazakha rinniitaaH| yazomatA // 284 // Jain Education Intel For Private & Personel Use Only ainelibrary.org Page #337 -------------------------------------------------------------------------- ________________ bAvazyaka niyuktaravacUrNiH / 285 // 6pratyAkhyAnAdhyayanam nymtm| dhammillo jAtastvaM iti dharmaruciguruvacaH zrutvA viraktaH pravrajyA'cyute gatvA tatazyatvA mahAvidehe setsyati, AdizabdAdAmauSadhyAdayo gRhyante / dAmanakajJAtaM yathA-rAjapure kulaputrako matsyamAMsaM pratyArUpAya durbhikSe mRto'nazanena rAjagRhe maNikarazreSThisuto dAmanako jAtaH, mAryA kulamucchinnaM, sa krameNa sAgarapotamArthavAhagRhasvAmI jAtaH, dharmAnuSThAnena svargataH // 1634 // atha pradhAnaphalamAha| paJcakkhANamiNaM seviUNa bhAveNa jinnvruddittuN| pattA aNaMtajIvAsAsayasukkhaM lahuM mukkhaM // 1635 // sugamA // 1635 / nayamatamAhanAyaMmigihiyatve agihiyavami ceva atthNmi| jaiavameva iha jo uvaeso so nao nAma // 1636 // jJAte grahItavye-upAdeye agRhItavye-heye upekSaNIye cazabdAkSipte jJAte evArthe aihikAmumake yatitavyameva iti ya upadezo jJAnaprAdhAnyakhyApanaparaH sa nayo jJAnanayaH, ayaM ca samyaktvazrutamAmAyikadvayamevecchati jJAnAtmakatvAdasya, tathA jJAte gRhItavye'grahItavye cArthe yatitavyameva iti ya upadezaH kriyAprAdhAnyakhyApanaparaH sa kriyAnayaH, ayaM ca dezaviratisarvaviratisAmAyikadvayamevecchati / nanu kimatra tacaM ?, ucyatesabesipi nayANaM bahuvivattavayaM nisaamittaa|tN savanayavisuddhaM jaM caraNagugaDhio sAhU // 1637 / / Jain Education Intemanona For Private & Personel Use Only wjainelibrary.org, Page #338 -------------------------------------------------------------------------- ________________ yAvazyakaniyuktarava- carNiH / // 286 // 6 pratyAkhyAnAdhyayanam sampUrNa tataH sarvanayavizuddhaM-sarvanayasammataM vacanaM yaccaraNaguNasthitaH sAdhuH, yasmAt sarvanayA bhAvanikSepamicchanti // 1637 / iti prtyaakhyaanniyuktyvcuunniH|| AdyapaJcaviMzati[ hastalikhitAvapakaniyukti patrasakA tu kizcitsavistarA / / zrImattapAgaNanabhoGgaNamAskarANAM, zrIdevasundarakhugocamapAdukAnAM / ziSyaijinAgamasudhAmbudhilInacicaH, zrIjJAnasAmaragurUttamanAmadheyaH // 1 // khAmdhiyugendu 1440 mite'nde'pracUNirAvazyakasya jyinii| vidadhe vRhavivaraNAt zrutamakyA parahitahetoH // 2 // samAptA ceyaM zrIAvazyakatAndhaniryakyAgirAcArya zrIharibhadrapUrikRtavRttyanusAreNa bhaTTArakatrIjJAnasAparasUriviracitA // cha / // iti siribhaddabAhusAmIviraiyA paJcakhANanijjuttI samattA / / 286 // Jain Education Inte For Private & Personel Use Only JNMainelibrary.org