Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ VAAAWA / zreSThi devacandra lAlabhrAtR-jaina pustako ddhAre-granthAGkaH 51 / zrImadbhaTTAraka zrIvijayasenasUriprasAditapaNDita zrImacchubhavijayagaNisaGkalita - praznottaramayapraznaratnAkarAbhidhaH zrIsenapraznaH / prasedhikA-zreSThi devacaMdra lAlabhrAtR jainapustakoddhAra kozAgAra saMsthA - prasedhikArakaH - zAha nagInabhAI ghe lAbhAI jaherI, asya kAryavAhakaH / ayaM grantho mohamayIpattane "mumbaI vaibhava" mudraNaprAsAde sarvheTasa oNpha iMDiyA sosAyaTIj bilDiMga, saeNDarsTa roDa. giragAMva dvArA mudrApitaH prakAzitazca svayaM / vikramanRpasya 1975. niSkraya ekarUpyakaH / zrIvIranirvANAt 2445. prathamasamaye pratayaH 1000. ] MMMMMMMA krAIsTasya san 1919. [ mumbayyAma.
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ asya punarmudraNAyAH sarve'dhikArA enadbhANDAgArakAryavAhakANAmAyattAH sthApitAH / All Rights Reserved by the Trustees of the Fund. Printed by Chintaman Sakharam Deole, at the Bombay Vaibhav Press, Servants of India Society's Building, Sandhurst Road, Girgaon, Bombay. Published by Shah Naginbhai Gholabhai Javori, No. 428 Javeri Bazar, Office of Sheth D. L. J. P. Fand, for Sheth Devchand Lalbhai Jain, Pastakoddhar Fund, Bombay Jain Education in For Private & Personel Use Only ainelibrary.org
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ // ahadbhayo nmH|| // praznottararatnAkarAbhidhAnasenapraznasya prastAvanA // viditametadAhatAnAM viduSAM yaduta sarvo'pi saMghastAvat caturvarNAkIrNo'pi avyAbAdhasukhamayamavyayapadamabhilASuko mArga tasya yathAzakti samyagdarzanajJAnacAritrAtmakamanazIlayati, samyagdarzanAyAtmake ca mArge tadeva syAt yAthAtathyena sthairya yadi na syAt jIvAdipadArthaboce zaMkAmahAzalyaM, sati ca tasmin / samyaktvasya nirmUlakASaMkaSaNena sAMzayikamithyAtvasya bhavaprapaJcamahImahabIjasyaiva prAdurbhAvo jhaTiti, prAdurbhUte ca mithyAtve kalibIje ka samyagjJAnakalpavRkSAMkuraH ka cAjJAnAvRte ivAsajjJAnAvRte jIvasauMdhe saccAritranRpamIlanAnandaH, tathA ca kautastya evAnAbAdhaH svabhAvAnandaH ? tataH suSThUcyate 'mUlaM dAraM paiTANaM AhAro bhAyaNaM nihI ' ata eva satsvapi niSkalaGkabAdhAmitajJAnaratnAkarazrImadgaNabhRtpraNIteSu vAnayeSu zrImadbhadrabAhusvAmiprabhRtizrutakevalyAdipUjyatamavitateSu zAstrasaMdoheSu samyaktvamohanIyakarmANuvedanodbhUtabhavyamanaHzaGkAzaGkasamuddhArasyAvazyakatvAt vitene pUjyeH zrImadvijayasenasUrIndraH prayAsaH, sa ca tAdRzo nAbhaviSyat phalepahiH yadi zrImantaH zubhavijayA nAsaMgrahISyan tatrabhavadIyapraznottarANi, ata eva cAsyAbhidhA senaprazna iti praznottararatnAkara iti ca, AdyAyAH kartRnAmAGkitatvAt pazcimAyAzca abhidheyAnusArinAmatvAt, prayatite caivaM nahi sarvAH zaGkanaH zAstroktIranusRtyaiva samAdhAtuM | zakyA iti yadyapi bahuSu praznottareSu zAstroktIranuzritya samAhitaM tathApi anekatra spaSTatathAvidhazAstroktyasadbhAvamAlokya paramparayA keSucit sthaleSu ca svamanISAprAgbhAreNApi samAhitaM, tata eva atra kacit kadAcit syAdanAbhogavilasitaM nodAsitavyaM dhIdhanaiH anAbhogasya chadmasthAnAM svAbhAvikatvAta, na | caivaM sati nopAdeyo'yaM granthaH vacana kvacanAnAbhogavilAsAditi, yataH zAstroktIH paramparAM cAnugamya vihitAnAmuttarANAM sutarAmupAdayatvAt nAnAzvAsagandho'pi | | tathAvidheSu sthaleSu svamanISonmeSe'pi na tathAvidhAnAM vipazcitAM saMbhavatyanAbhogavilasitatA tathApi syAt kvacita kathaMcit kSantavyaM dhIdhanaiH na hi satpuru|pAzcandre kuragaM kalaGkatayA nizcinvanto'pi tadIyasaumyamahimavazIkRtAntaHkaraNA vijahati vidhUpamA atra tu kala-saMbhAvanayaivaitatparIhAro vihAya hAsapoSaM Join Education For Private Personal Use Only
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne // 2 // Jain Educati nAnyat puSNIyAt sudhiyAm / pUjyAzca zrImaddhIrasUrIzvarANAM pUrvapaTTA calArthamAbhAH zrImaddhIrasUrayazca SANmAsikAmAripaDahadurjayazatrujayadAnapaTu zatruJjayAdi| tIrthakara mocakAya nalpaguNaratna ratnAkarapramA: prasiddhatamA eveti taccaritacarcA carvitacarvaNaprAyaivetyuparamyate, cejjijJAsA tatrApi tadA hIrasaubhAgyavijayaprazastikIrttikallolinIprabhRtayo vilokanIyA vivokabhiH, saMkSepataH zrImatAmitivRttamidaM - zrImatAM hi janma adhunA marudezasvAdhInAyAmapi tadAnIM medapAThAdhIzodaya siMhAyattAyAM nArada ( nADulAi ) puryo zrIkamAzreSThigRhe zrIkoDimadevyudarAd 160 yavatsare phAlgunazuklapUrNimAyAM babhUva, 1613 jyeSTha zuklaikAdazyAM suratai dIkSA 1626 phAlgunazukladazamyAM stambhapure paNDitapadaM, 1628 phAlgunazuklasaptamyAM somavAre rAjanagara vAstavyamUlAkhyazreSThikRta mahotsavapurassaramAcAryapatraM pattane zrImadbhirASTrikAnapAkRtya sthApitA zrImaddharmasAgaragaNikRtA pravacanaparIkSA nRpAdivarSatsamakSaM satyatayA sahasrAdvatayaM ca sAdhUnAmaneke ca upAdhyAyapaNDitAstadAjJAdhArakAH zrIakabarAdinRpanatacaraNAH zrImantaH // zodhanAya sujanamarthyayaitasya samAparyaMta Azvina zuklatrayodazyAM Ananda udanvadantAH suratadraGga bANamunyarkendumite'bde national prastAvanA / // 2 //
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education naMbara 1 Avazyaka bRhadvRttiH 2 prajJApanAvRttau nAma 3 tIrthakalpAdiH 4 sAmAcArI 5 jIvAbhigamavRttiH 6 RSidattA kathAdiH 7 Avazyaka vRttiH 1-8-13-15-82-89 2-6-6-7-9-15-18-19-20 23 28 30-35-54-55-59-79-85.92 103-103-104-112-112 2 | arham / | atha zrIsenapra sAkSIbhUtagranthAH / patrAMka 2-22-59-80-106-106-108 2-4-9-24-34-34-55-83-85-86 103-103 2 2-9-19-20-32-33-37-46-55-59 71-72-72-80-96 109 naMbara nAma 8 vyavahAravRttiH 9 Avazyaka niyuktiH 10 bhagavatIvRttiH 11 kalpakaraNAvalI 12 kalpasUtrAvarI 13 pauSadhavidhiprakaraNaM 14 kalyANakastotraM 15 jambudvIpaprajJaptiH 3 3-15-24-46-80-81-85-90 3-5-6-7-9-11-14-14-17-19-20 20-25-30-42-44-44-49-50-53 55-58-59-71-74-75-82-84-89 89-92-99-103-103-114 3-46-47-75-95 3 4 4 patrAMka 4-9-17-24-34-39-5351-98 103-112 ainelibrary.org
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe // 1 // Jain Educat naMbara nAma 16 jambUdvIpasaMgrahaNiH 17 jambUdvIpasamAsaH 18 upadezaratnAkaraH 19 mahAnizIthama 20 vicArAmRta saMgrahaH 21 jItavyavahAraH 22 pravacanasAroddhAravRttiH 23 vRddhazrIzatruJjayamAhAtmyaM 24 zAntinAthacaritraM 25 haimavIracaritra 26 stotram 27 samavasaraNastotram mational 4-10 4 4 419-21-43-44-44-55-57-59 84-99-101 4-9-20-55-82 4 patrAMka 5-7-21-35-44-47-54-59-6276-83-85-88-90-95-95-102 106-112 5-5-41-58-99 5-53 5-64-51-78-99-104 5 5 naMbara nAma 28 jinabhadragaNikRta bRhatsaMgrahaNiH 5 29 RSimaNDalavRttiH 30 zrAddhavidhivRttiH 31 sthAnAGgasUtraM 32 dazavaikAlikavRttiH 33 pAkSikasUtravRttiH 34 yogavidhiH 35 AvazyakahAribhadyAM 36 yogazAstravRtti: 5-45-53-56-56-52-89 5-8-13-13-14-32-37-44-53-59 70-90-91-95-104-105-110 patrAMka 6-6-19-36-48-75-90-96 103-114 6-9-19-84-97 6-89 6-60-72 7-24-26-43-46-47-52-89-95 7-10-17-17:18-19-27-44-4856-52-57-59-72-7783-83-84 7-60 37 saMghAcAravRttiH 38 viharamANajinaikaviMzatisthAnakaM 7 39 jinaprabhasUrikRta dIpAvalikAkalpaH 7 106-109-116-114 sAkSIbhUta granthAH / // 1 // Hriww.jainelibrary.org
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ naMbara nAmAni patrAMka 40 jIrNacaritrAdiH 41 vandAruvRttiH 8-51-58-114 42 jJAtAdharmakathA 8-52-90-90-91 43 kalpasUtrasya sthavirAvalI 8-11 44 prazamaratiH 8-85 45 nandisUtrAnuvAdaH (devarddhigaNikSamAzramaNakRtaH)8 46 karmagranthavRttiH 9-17-85-102 47bRhatkalpabhASyam 9.22-25-44-48-52 48 zrAddhapratikramaNasUtravRttiH 9-17-24-44-105-1.6 49 paramAvazyakavRttiH 50 jyotiSkaraNDakaprakIrNam 51 kalpasUtram 10-26-74-96-108 52 zrIpArzvanAthacaritrAdi: 10 53 pratikramaNagarbhahetuH 10.59-77 54 bhASyagAthAvarNiH 11.54-104 oghaniyukti 12-54-80 naMbara nAmAni patrAMka 55 yatidinacaryA 12-68 56 siddhapaMcAzikAdiH 12-37 57 padmacaritraM 58 saMgrahANaH 13-15-32-49-55.51-58-74-114 59 uttarAdhyayanavRttiH 13-84-92-106 6. pANDavacaritraM 61 haimIyanemicaritrAdiH 62 nizIthacUrNI 14-14-17-54-94 63 pArAzarasmRtyAdi 64 hemavyAkaraNam 65 zAkaTAyanamatam 66 siddhAntaviSamapadaparyAyaH 14 67 liGgAnuzAsanavivaraNam 14 68 nanyadhyayanaTIkA 15 69 devendranarakendrasUtravRttiH 16 14 sa mAkaraNam 14 Jain Education a l For Private Personel Use Only M ainelibrary.org
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ senapane patrAMka sAkSIbhUta granyAH / naMbara nAmAni patrAMka 7. caturthakarmagranthaH 71 rAjapraznIyavRttiH 72 upadezamAlAvRttiH 17-19-73 73 AcArAGgavRttiH 17-20-20-20-38-43-54-80-85 74 saptatizatasthAnakama 89-17-55-96-103 75 vasudevahiNDI 18-34-45-46-55-55-104 76 dazavaikAlikabRhavRttiH (hAribhadrIyA ) 19-59-50-50-82 19-59-50-50-82 77 AvazyakacUrNI 19-24-32-46-56-59-59-74-83 91-91-107-112 78 dinakRtyavRtti. 19 79 AcArAGganiryaktiH 19 80 dApIlikAkalpaH 21-23-85-101 81 duSdhamAkAlasaMghastotram 21-102 82 AcArapradIpAdiH 22 naMbara nAmAni 83 pauSadhavidhiprakaraNAdiH 22 84 dinacaryAdiH (devasUrikRtA)22 85 kalpavRttiH 22 86 pariziSTaparva 23-52-54-63-16-8588 87 RSabhacaritram (haimAcAryakRtam )24-46-47-47-74 88 zrAddhadinakRtyaH 25-44-58 89 samavAyAGgasUtram 25-49-55-106 9. jIvasamAsavRttiH 26-103 91 mahAbhASyam 27 92 kalpacUrNI 27-75 93 vizeSAvazyakaTIkA 27-65-82-82 94 haripraznasamuccayaH 28 95 upadezasaptatikA 96 brahatkalpavRttiH 294343 97 bhavabhAvanAvRttiH Jain Education For Private & Personel Use Only jainelibrary.org
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ patrAMka naMbara nAmAni 98 laghukSetrasamAsavRttiH 30-62-62-79 99 sUtrakRtAGgasUtram 30-44-84 100 AcArapradIpaH 31 101 AvazyakavIracaritrAdi 102 anuyogadvAracUrNI 103 samayasArasUtravRttiH 113 | 104 AradhanApatAkA 32-95-113 105 causaraNam 32-113 106 dharmaratnaprakaraNavRttiH ( devendrasUrikRtA) 33-73 107 tattvArthasUtram 34.56 108 puSpamAlAvRttiH 39-53-74 | 109 uttamacaritram 110 tattvArthabhASyavRttiH41-113-114 111 zrIvijayacandra kevalicaritram 42 112 pRthvIcandracaritram 42 naMbara nAmAni patrAMka 113 zrIvAsupUjyacaritram 42-58 114 paMcasUtrIbRhadvRttiH 115 AcAradinakaraH (vardhamAnasUrikRtaH) 116 vipAkavRttiH 117 paJcAzakavRttiH 44-51 118 upadezapadam 119 paJcasaMgrahaH 45-57-74 120 jItakalpavRttiH 46-104 121 samavasaraNAvacUrNI 122 AvazyakadvAdazasahastrIvRttiH46 123 vRSabhacaritra vardhamAnasUrikRtaM 46 124 padmAnandakAvyama ( amarakavikRtaM ) 649 125 antarvAcyam 126 pazcavastuvRttiH 4749-91 Jain Educat onal For Private & Personel Use Only Wwjainelibrary.org
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprane patrAMka sAkSIbhUta granthAH / - // 3 // 49 naMbara nAmAni 127 zrIsupArzvacaritram 47 128 zrI zAnticaritram 47.98 129 zrIcandraprajJaptivRttiH 130 labdhistotram 131 dazAzrutaskandhaH 50 132 paJcanindhiavacUrNI 50 133 vIraMjayaseharAbhidhakSetravicAravRttiH 50-92 134 kAlasaptatiH 50-102 135 kharatarakRtasandehadolAvalI 50 136 nizIthabhASyam 137 upadezataraMgiNI 138 upadezarasAlaH 139 AvazyakaTIppanakama 51-93-98 140 samyaktvarahasyavRttiH 52 141 zAnticaritram (vezmaratnAkhyaM) 52 naMbara nAmAni patrAMka 142 aupapAtikasUtram 52-51-73-98-114 143 ajitanAthacaritam 52 144 bhojacaritam 145 AvazyakamalayagirivRttiH 54-63-91 146 zrIzAnticaritram ( ajitasiMhasUrikRtaM) 55 147 pAkSikasUtrabRhadatti: 55 148 anuyogaddAravRttiH 55-57-58-77-87 149 kathAvalIprathamakhaNDam 55 150 uttarAdhyayanacaturdazasahasrIvRttiH 56-113 151 bRhatkSetravicAraTIkA malayagirikRtA 56.62 152 praznottarasamuccayavacanam 56.81 153 prAkRtadIpAlIkAkalpaH 56 154 saMskRtakAlikAcAryakathA 56 155 zrAddhavidhivinizcayaH 56 156 bharahesarabAhubalIvRttiH 56 - -- For Private Personal Use Only Jain Education Interational jainelibrary.org
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education naMbara nAmAni 157 pratyAkhyAna prakIrNakam 57 158 maraNasamAdhiprakIrNakama 57 159 mahApratyAkhyAnaprakIrNakam 57 160 kathAnakakozaH ( jinezvarasUrikRta ) 61 161 vicArasaptativRttiH 62 162 sAmAcAryA avacUrNI ( bhAvadevasUrikRtA ) 62 963 piNDavizuddhiH 164 dvAsaptatiH 165 nandI sUtraTIkA 166 doghaTTIvRttiH patrAMka 63 54 55-71-88 55 167 maNDalaprakaraNam 67 168 umAsvAtivAcakavacanam 67 169 munisundara sUrikRta gurvvAvalI 71 1970 tIrthakalpaH 71 171 dvAdazajalpaH 72 naMbara nAmAni 172 haimIyaM padmacaritram 173 bandanakaniryuktiH 74 75 174 navatattvamahAcUrNI 76 175 pratikramaNagarbhahetubAlAvabodha 77 176 vivekavilAsaH 77 77 79 77 77 177 nAmamAlA 178 vItarAgastavavRttiH 179 sUtrakRdaGgadIpikA 180 vyavahArasUtravRttiH 181 praznottaragranthaH 182 zIlabhAvanAsUtravRttiH 183 piNDaniryuktiH 184 upAzaka dazAGgaM 185 paJcAzacUrNI 84 186 zrAddhapratikramaNasUtracUrNI 84 patrAMka 78-101 78 80 81 83-86-109 jainelibrary.org
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne patrAMka patrAMka sAkSIbhUta granthAH / // 4 // naMbara nAmAni 187 guNasthAnakamArohaH 85-104 188 gacchAcAraprakIrNakam 86 189 ArAdhanAsUtrakam (soma prabhasUrikRtaM 190 nizIthasUtram 191 anekArthasUtravRttiH 192 dazavaikAlikacUrNiH 193 paTTAvalI(dharmasAgaragANakRtA)108 194 candraprabhacaritam naMbara nAmAni 195 maTTAraka zrIdharmaghoSasUrikRta dUsamagaNDikA 101 196 dIpAlikAkalpama, gurvAvalI, paryAyaH, (dharmaghoSasUrikRtasAH) 102 197 paJcanindhiI 102 198 AcAraprakalpam 104 199 namaskArastavam (jina kIrtisUrikRtaM) 104 200 navatattvaprakaraNam Jain Education For Private Personel Use Only
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ // zrI ahadbhayo nmH|| / zrI senapraznAbhidhAnagranthasya prshnkaarkaabhidhaanaanukrmnnikaa|| praznakartRnAmAni pra0saM0 patrANi u0 praznakartanAmAni pra0saM0 patrANi 1 mahopAdhyAyazrIvimalaharSagaNikRtaprazrAstaduttarANi ca 6 1 2 atha vRddhapaNDitakanakavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 48 25 1 mahopAdhyAyazrImunivijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 6 2 2 atha paNDitazrIhAparSigaNikRtaprazvAstaduttarANi ca 1 sUryapurIyazrAddhakAritopAdhyAyazrIkalyANavijayagANikRtapraznAH 6 3 2 atha paMNDitazrInagarSigaNikRtapraznAstaduttarANi ca 11 31 1 athopAdhyAyazrImeghavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 3 3 2 atha paNDitazrIviSNUvArSigaNikRtapraznAstaduttarANi ca | 1 athopAdhyAyazrIsomavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 58 4 2 atha paNDitaratnacandragaNikRtapraznAstaduttarANi ca 1 mahopAdhyAyazrIbhAnucandragaNikRtapraznAstaduttarANi ca 6 12 2 atha paNDitajayavijayagaNikRtaprAstaduttarANi ca 1 athopAdhyAyazrIvivekaharSagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 18 12 2 atha paNDitadhanavijayagaNikRtapraznAstaduttarAANa ca 1 athopAdhyAyazrIvijayarAjagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 14 2 atha vRddhapaNDitazubhavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 1 athopAdhyAyazrIdharmavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 30 15 2 atha paNDitadevavijayagaNikRtapraznastaduttaraM ca 2 paNDitaAnandavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 18 2 atha paNDitakAhajIgaNikRtapraznAstaduttarANi ca 2 paNDitaravisAgaragaNikRtapraznAstavuttarANi ca 24 2 atha paNDitakanakakuzalagaNikRtapraznAstaduttarANi ca +2 atha vRddhapaNDitakamalavijayagaNikRtapraznastaduttaraM ca 1 25 2 atha paNDitadarzanasAgaragaNikRtapraznau taduttare ca 25 33 JainEducation For Private Personal Use Only tiainelibrary.org
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ sanama // 5 // Jain Educatio u0 praznakartanAmAni 2 atha paNDitavivekasAgaragaNikRtaprabhau taduttare ca 2 atha zrIhIravijayasUriziSyapaNDitarAmavijayagaNikRtapraznAH 2 4 3 athaitadganyakRta paNDita zubhavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca120 3 atha paNDitadevavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 9 3 atha paNDitazrIvinayakuzalagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 57 3 atha paNDitaratnaharSagaNikRtapraznau taduttare ca 3 atha paNDitapadmAnandagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 3 atha paNDita vidyAvijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 3 atha paNDitakAlAgi NikRta praznAstaduttarANi ca 3 atha paNDitajanAnandagaNikRtapraznAstaduttaraM ca 3 atha paNDita kuaravijayagaNikRtapraznastaduttaraM ca 3 atha paNDitacAritrodayagaNikRtapraznAstadurANi ca 3 atha paNDita kIrtivijayagaNikRta praznAstaduttarANi ca pra0saM0 patrANi u0 3 atha paNDitadhanaharSagaNikRtapraznAttaduttarANi ca 3 atha paNDitajayavantarSigagaNikRtapraznau taduttare ca national 2 20 6 8 1 1 17 30 54 2 praznakartanAmAni 42 3 atha paNDitabhaktisAgaragaNikRta praznAstaduttarANi ca 42 3 atha paNDitazubhakuzalagaNikRtapraznastaduttaraM ca 43 3 atha paNDitapremavijayagaNikRtapraznau taduttare ca 60 3 atha paNDitamunivimalagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 61 3 atha paNDitadeva vijayagaNikRtaprazna staduttarANi ca 66 3 atha vaTapallIya paNDitapadmavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 66 3 atha paNDitameghavi jayagaNikRtamaznAstaduttarANi ca 68 3 atha paNDitazrutasAgaragaNikRtapraznAstaduttarANi ca 3 atha paNDitakana kavi jayagaNikRtapraznastaduttaraM ca 69 69 3 atha zrIvijayasenasUrisatka paNDita kanakavijayagaNi kRtapraznAstaduttarANi ca 70 70 3 atha paNDitadayAvijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 71 3 atha paNDitaguNavijayagANikRtapraznAstaduttarANi ca 75 3 atha paNDitacandravijayagaNikRta praznAstaduttarANi ca 81 3 atha paNDitaamaracandragaNikRtapraznottara/Ni ca pra0saM0 patrANi 4 81 1 82 2 82 83 10 22 84 6 6 7 1 3 88 8 88 VV 0 20 9 FFFFFFF 3 89 4 7 90 90 praznakArakA bhidhAnAnukramaNikA / // 5 // Alww.jainelibrary.org
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educa u0 praznakartRnAmAni 3 atha paNDitazrI satya saubhAgyagaNikRtapraznau taduttare ca 3 atha paNDitajIvavijayagaNikRtapraznau taduttare ca 3 atha paNDitajasasAgarakRtapraznAstaduttarANi ca 3 atha paNDitaharSa candragaNikRta praznAstaduttarANi ca 3 atha paNDitadharmavijayagaNikRtapraznau taduttara ca 3 atha paNDitaviyAvijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 2 atha paNDitadhIrakuzalagaNikRtapraznAstaduttarANi ca 2 atha paNDitasoma vimalagaNikRtapraznastaduttaraM ca 3 atha gaNihemasAgarakRtapraznAstaduttarANi ca 3 atha gaNiraGgavarddhanakRtapraznAstaduttarANi ca 3 atha gaNipremavijayakRta praznAstaduttarANi ca 3 atha paNDitanAkarSigaNiziSyagaNiharSavijayakRtapraznAH 3 atha gaNimANikyavijayakRtapraznau taduttaraM ca 3 atha gaNisaubhAgyaharSakutapraznau taduttare ca 3 atha gaNidAmarSikRtapraznAstaduttarANi ca mational pra0saM0 patrANi u0 2 2 9 13 2 6 7 1 7 6 9 8 2 2 8 praznakartanAmAni 91 3 atha paNDitajJAnasAgaragaNikRtapraznAstaduttarANi ca 91 3 atha gaNibhANavijaya sUriziSyagaNi jIvavijayakRtapraznAH 91 3 atha gaNi sUravimalakRtapraznau taduttare ca 92 4 atha jesalameru saMghakRtapraznAstaduttarANi ca 94 4 atha mulatAna saMghakRtapraznAstaduttarANi ca 94 4 atha devagirisaMghakRtapraznAstaduttarANi ca 94 4 atha vaSAsaMghakRta praznAstaduttarANi ca 95 4 atha phatepurasaMghakRtapraznAstaduttarANi ca 95 4 atha rAjapurasaMghakRtapraznaM taduttaraM ca 96 4 atha AgarA saMghakRtapraznau taduttare ca 97 4 athojjayinI saMghakRta praznAH 97 4 atha kAkanagarasaMghakRtapraznAstaduttarANi ca 98 4 atha vaTapallIya saMghakRta praznAH 98 4 atha pattana saMghakRtapraznAstaduttarANi ca 99 4 atha ahamadAvAdasaMghakRtapraznAstaduttarANi ca pra0saM0 pAtraNi 3 99 7 100 100 101 3 107 13 108 2 56 5 109 4 110 1 110 2 110 3 111 3 111 4 111 3 119 5 112
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ pra0saM0 patrANi 3 119 praznakArakA bhidhaanaanukmnnikaa| 2 120 praznakartRnAmAni 4 atha stambhatIrthazrAddhakRtapraznAstaduttarANi ca 4 atha sUratibandirasaMghakRtaprazrAstaduttarANi ca 4 atha dvIpabandirasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca 4 atha navInanagarasaGghakRtapraznAstadurAttarANi ca 4 atha sIsAGgasaGghakRtapraznastaduttaraM ca | 4 atha mahimmadAbAdasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca 4 atha sAcorasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca 4 atha bhInamAlasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca 4 atha bibhItakasaGghakRtapraznau taduttare ca pra0saM0 patrANi u. praznakartRnAmAni 4 112 4 atha jAlorasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca 3 114 4 atha pAlIsaGghakRtapraznau taduttare ca 10 115 4 atha mAlapurasaGghakRtapraznau taduttare ca 3 116 / atha UNIArasaGghakRtapraznau taduttare ca 1 116 1 atha medinIdraGgasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca 10 117 4 atha DuMgarapurasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca 4 118 4 atha, udayapurasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca 2 118 4 granthaprazastiH 120 120 7 122 123 Jain Edu r emational For Private & Personel Use Only
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education zreSThi devacandra lAlabhAI - jainapustakoddhAra - granthAGke -- zrIvijayasenasUriprasAditazrIzubhavijayasaGkalitapraznottaramaye senaprabhe. kalame esaesasa prathamollAsaH / OM zrIvItarAgAya namaH / praNipatya paraM jyotiH, prazAntadoSaM satAM sadA dhyeyam / pratyUhavyUhabhide, lokAlokaprakAzakaram // 1 // tattadbahuzrutAvalisaGghavinirmitavicitrapRcchAnAm / zrIvijaya sena sUrimasAditAnyuttarANi mayA // 2 // aGgopAGgaprakaraNataTTI kA guruparamparAdInAm / sammatyA''tmasmRtaye saGgRhyante yathA'vagamam // 3 // [ tribhirvizeSakam ] jainelibrary.org
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe. 1 ullAsaH // 1 // Jain Education mahopAdhyAyazrIvimalaharSagaNikRta praznAstaduttarANi ca yathA-- jJAnapaJcamyuprApanasvaM jJAnadravyamuta devA daukitatvena devadravyameva iti praznotrottaram - yAvad jJAnopakaraNaM tAvat sarva jJAna dravyaM citkoze ca mocyam, anyattu sarve devadravyam, iti jJAyate // 1 // tathA - kRtrimajinapratimAnAmutkarSato jaghanyatazca kiM mAnaM, yadi paJcadhanuHzatAnyutkRSTaM jaghanyamaGguSThapramANaM tadA zrIbharatenASTApade svasva| zarIrapramANopeteSu zrI RSabhAdicaturviMzatijinabimbeSu ( kAriteSu ) utsedhAGgulena saptahastamAnA zrIvIrasvAmino mUrtirbharatasyAGguSThapramANA'pi kathaM bhavati ?, bharatasyaikasminnAtmAGgule utsedhAGgulasatkAni SoDazAGgulAdhikAni catvAri dhanUMSi bhavantIti prazno'trottaram - bharatena zrImahAvIra zarIrapramANe tasyAH kAritatvAt yadyapi sA bharatasyAtmAGgulapramANA na bhavati tathA'pi na kimapyanupapannaM, bharatAGgulapramANasyAntrAnadhikRtastrAt, ca prAyikatvAditi // 2 // tathA--zrutastavasiddhastavayoH kasminnAvazyake'ntarbhAva iti ? praznotrottaram - zrutastavasiddhastavayoH kAyotsargAvazyake'ntarbhAva ityAvazyaka bRhadvRtyanusAreNa jJAyate // 3 // tathA--yathA tIrthakRd dvAdazAnAM parSadAM puraH catUrUpabhAk yojanagAminyA dezanayA dharmaM dizati, dharmmakathanAnantaraM svAmini devacchande prApte tathaiva catUrUpopayuktastAdRzyA dezanayA gaNamRddha dizati uta sahajasvarAnubhAvenaikarUpeNa dharmaM dizati ?, yadyekarUpabhAk tadA dvAdazAnAM padAM sAGkaryamuta tathaivAvasthitiriti ! prazno'trottaraM - tIrthakRddezanA'nantaraM dvitIyapauruNyAM svAbhAvikena rUpeNa gaNabhRddezanAM karoti iti avasIyate / catUrUpatayA vimalaharSI. // 1 // ainelibrary.org
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ yojanagAminyA vANyA dezanAkaraNaM tu tIrthakRtAmevAtizayaH zAstre pratIto'sti, na gaNabhRtAmiti, parSadAM sAGkaryamAzrityApi tavasaraucityena yAdRcchikI pravRttiravaseyA, vyaktaikapAkSikaniyAmakAkSarAbhAvAditi // 4 // tathA--vijayAdivimAnavAsino devA nArakatiryagbhavanapatyAdiSu yAnti na vA iti ? prazno'trottara-te devA AnantaryeNa pAramparyeNa vA nArakatirazcobhavanapativyantarajyotiSkeSu ca nAyAntItyakSarANi prajJApanAyAM paJcadazapadavRttau // 5 // tathA- yasyASTAvaticAragAthA nAyAnti tenASTau namaskArA gaNyante, paraM gAthAyA ucchAsA dvAtriMzadbhavanti namaskAracatuSkasyApi tathaiva, namaskArASTakasya tu catuSSaSTirucchAsA bhavanti tatkathaM, iti ! prazno'trottaraM-yasyASTau gAthA nAyAnti tasyASTa namaskArakAryotsargaH kAryate, na tUcchAsamAnamiti // 6 // atha mahopAdhyAyazrImunivijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca // | yathA-vAsudevotpATyA koTizilA zAzvatyazAzvatI vA !, sA ca kutra sthAnake'sti !, tathA sarvAsudevaissarvA'pyutpATyate'thavA ekadezena ? tathA narANAM koTyotpATyA koTIzileti yathArtha nAmAnyathA veti ? prazno'trottaraM-koTizilA'zAzvatIti jJAyate, gaGgAsindhuvaitAThyAdizAzvatapadArthAnAM madhye zAstre tasyA adarzanAt , tathA sA magadhadeze dazArNaparvatasamIpe cAstIti / tathA sarvairapi vAsudevaissarvA'pyu. tpATyo, na tvekadezena, paraM prathamena chatrasthAnaM carameNa ca bhUmezcaturaGgalAni yAvanmahatA kaSTena jAnu yAvadvA nIyate / tathA narANAM koTyotpATyatvena zrIzAntinAthAdijinaSaTutIrthagatAne kamunikoTInAM tatra siddhatvena ca koTiziletyabhidhIyata ityetadakSarANi tIrthakalpAdau santIti // 7 // Jain Educ a tional For Private & Personel Use Only
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 1 ullAsaH munivijaH 1-12 // 2 // tathA-sAndhyapratikramaNasvAdhyAyaprAntavadanyeSvapi svAdhyAyaprAnteSu saMpUrNo namaskAraH kathanIyo na veti ! prazno'trottaraM yatrAdezadvayaM tatra | svAdhyAye namaskAradvayabhaNanaM, yatra caikAdezastatraika eva namaskAraH paThanIya iti / sAndhyapratikramaNasvAdhyAyaprAnte saMpUrNanamaskArapaThanaM sAmAcAryAdau na dRzyate, paramparayA tu dRzyate, tena tadapi maGgalarUpatvAdadoSameveti // 8 // tathA--pAkSikakSAmaNakAnte 'icchAmo aNusaTuiMti' gItArthamantareNAnyairbhaNanIyaM na veti ? praznotrottaraM- icchAmo aNusaditi ' sarvaiH | paThanIyaM sAmAcAryA proktamAti iti // 9 // | tathA-mattAGgadAdayo vanaspativizeSAH abhrAdivadvizrasApariNAmapariNatA na veti ? praznotrottaraM-mattAGgadAdayo jIvAbhigamavRttyAdyanusAreNa vizrasayA-svabhAvena tathAvidhakSetrAdisAmagrIjanitena vizrasApariNAmapariNatAssanti, RSidattAkathAdau tu kalpadrumanIjavapanAdidarzanAdvanaspativizeSA api jJAyante iti // 10 // tathA-cirbhaTakaprabhRti sabIjavastu vahnitApamantareNa kevalarAjikAsaMskAreNAcittaM bhavati na vA iti ! prazno'trottaraM-AmacirbhaTakapramukhaM sabIjaM niji vA prabalAgnilavaNasaMskAraM vinA prAsukaM na bhavatIti // 11 // tathA sAmAcAryA navamadvAre kAlagrahaNavidhau 'giliuggilie' itizabdena kimucyate ? tatsAkSaraM prasAdyamiti ? prazno'trottaraM-mArjArAdinA | mUSikAdau / gilitodvilite' iti gilitassannudilito-vAntastasmina; ko'rthaH ?-sthAnAntare gilitvA vasateH SaSTihastamadhye Agatya vAnte'svAdhyAyo na bhavatItyabhiprAya AvazyakatRttyAdAvastIti // 12 // Jain Education a nal For Private & Personel Use Only allinelibrary.org
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ atha sUryapurIyazrAddhakAritopAdhyAyazrIkalyANavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca yathA-ekaH pArzvasthAdirmUlakAdiSu duSTakarmakArI paraM zuddhaprarUpako'para utsUtraprarUpakaH paraM tapaHprabhRtibhUyaHkriyAvAn etayormadhye ko | gauravavAn kazca lAghavavAniti ! praznotrottaraM-etayormadhye'yaM gururayaM ca laghuriti nirNayaH kattai na zakyate, tathAvidhasiddhAntAkSarAnupalambhAjjI| vapariNAmAnAM vaicitryAca, sarvathA nirNayastu sarvavidvadyo, vyavahAravRttyA tUtsUtraprarUpako gauravavAniti sambhAvyate // 13 // tathA-agItArthasya svAtantryeNa vihAre'nantasaMsAritaikAntikyanyathA veti prazno'trottaraM--agItArthasya svAtantryavihAre anantasaMsA. ritA prAyikIti jJAyate, karmapariNatecicyAditi // 14 // tathA-sAdhUnAM mAsakalpAdividhinA vihAra ekAntiko'nyathA vA iti ? praznotrottaraM-sAdhUnAM mAsakalpAdivihAro naikAntiko, yataH kAraNAbhAve te mAsakalpAdividhinaiva viharanti, kAraNe tu " paMcasamiA tiguttA, ujjuttA saMjame tave caraNe / vAsasayaMpi vasaMtA, muNiNo Asahaga bhaNiA // 1 // " ityAdivacanAhahutaramapi kAlamekatra tiSThantIti // 15 // tathA ihalokArya ekAkSanAlikerAdipUjane mithyAtvaM bhavati na vA iti ? praznotrottaraM-aihikaphalAthai dakSiNAvarttazaGkhAdekhi ekAkSanAlikerAderapi pUjane mithyAtvaM jJAtaM nAstIti // 16 // tathA-samyagdRSTivyatiriktAnAM jIvAnAM sarvathA nirjarA nAstyeva ? kAcidasti vA iti ? prazno'trottaraM-samyagdRSTivyatiriktAnA jIvAnAM sarvathA nirjarA nAsti eva iti vaktuM na zakyate / " aNukaMpa'kAmanijara, bAlatave dANaviNayavinbhaMge / saMjogavipaoge JainEdunia. For Private Personal use only Matinelibrary.org
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ kalyANavi. 13-18 meghavija0 19-21 OM senaprazne | | vasaNasavaiTisakkAre // 1 // " iti Avazyakaniyuktau mithyAdRzA samyaktvaprAptihetuSvakAmanirjarAyA uktatvAt keSAJciccarakaparivrAjakA- | 1 ullAsaH dInAM svAbhilASapUrvakaM brahmacaryapAlanAdattAdAnaparihArAdibhirbrahmalokaM yAvadgacchatAM sakAmanirjarAyA api sambhavAcceti // 17 // 10 tathA-utsUtraprarUpakA mahAvratapAlanatapazcaraNAdikAM kriyAM kurvantaH karmalaghukA bhavanti na vA iti ? prazno'trottaraM-utsUtraprarUpakA mahAvratapAlanAdikriyAsahitA nihnavAdaya utkarSato navamauveyakaM yAvadyAnti, tena mahAvratapAlanAdikriyAvatAM tajanyaM zubhaphalaM bhavatu, paraM teSA karmaNA laghukatA gurukatA ca sarvadvidyeti // 18 // athopAdhyAyazrImeghavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca yathA-zrIbhagavatyAM catuleokapAlAnAM svasvAdikSu sthitiH pratipAditA'sti, paraM teSA graha 1 daNDa 2 DimbA 3 tivarSA 4 'yaAkarAdIni 5 pRthak pRthak kRtyAni dakSiNasyAmeva proktAni nAnyadikSu, tatra kiM niyAmakam iti ? prazno'trottaraM-zrI bhagavatyAM yallokapAlAnAM pRthak pRthak kRtyAni dakSiNasyAmeva proktAni tanmerorapekSayA, na tu saudharmendranivAsabhUtavimAnApekSayA iti // 19 // tathA-kalpakiraNAvalyAM marudevyadhyayanaM vibhAvayan vIraH siddhiM gataH, tatra marudevyadhyayanaM kayA rItyA vibhAvitam, tatsamyak prasAdyaH | miti ? prazno'trottaraM-kalpamUtrAvacau~ marudevyadhyayanaM vibhAvayan-prarUpayannityeva vyAkhyAtamasti, na tu vibhAvanarItiriti // 20 // tathA-pAkSikakSAmaNA'vasare zrAddhAH pratyekaM namaskArAn manomadhye kathayeyuH kiM vA neti ! praznotrottaraM-kSAmaNA'vatare yatisadbhAve zrAddhA namaskAraM na paThanti, kintu yatibhiH paThyamAnaM kSAmaNakapAThaM zRNvanti, yatInAmabhAve tu namaskAraM pAkSikasUtrasthAne pratikramaNasUtraM ca paramparayA paThantatyitraseyam // 21 // // 3 // Jain Education inta For Private Personal Use Only
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ athopAdhyAyazrIsomavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca yathA--devAdikriyaM kurvANo yadaikendriyAdipaJcedriyaparyantaM jIvarUpaM karoti tadA nijAtmapradezAMstatra prakSipati, evamacetanaM stambhAdipadArtha vikuNistAn prakSipati na vA ? iti prazno'trottaraM-- acetanaM stambhAdipadArtha vikurvANo jIvapradezAnna prakSipatIti jJAyate, yato jIvAbhigame caturthapatipattau devagatyadhikAre- sohammIsANadevA kiM egattaM pahU ! viuvittae ! puhattaM pahU viuvittae !, " ityAdisUtre sambandhAiMpi asambandhAiMpi, ityatrAsambandhAiMpIrayetadvyAkhyAne'sambandhAnyAtmapradezebhyaH pRthagbhUtAni prAsAdaghaTapaTAdInItyuktamastIti // 22 // tathA--piNDavizuddhividhAtA jinavallabhagaNiH kharataro'nyo vA ? iti praznotrottaraM--ninavallabhagaNeH kharataragacchasambandhitvaM na sambhAvyate, yatastatkRte pauSadhavidhiprakaraNe zrAddhAnAM paudhamadhye jemanAsaradarzanAtkalyANakastotre ca zrIvIrasya paJcakalyANakapratipAdanAcca tasya sAmAcArI bhinnA kharatarANAM ca bhinneti // 23 // tathA--jambUdvIpe sarvasaGkhyayA SaTpaJcAzatsahasrAdhikacaturdazalakSapramitA nadyo jambUdvIpaprajJaptau proktAssanti, tatra pratyekamaSTAviMzatisahasranadIparikaritAnAmantadInAmagaNane ko heturiti ? prazno'trottaraM-antarnadInAM parivArAgaNane jambUdvIpasaMgrahaNyAdau caturazItisahasramitAnAM kurukSetranadInAmagaNanamiva pUrvAcAryANAmavivava hetuH sambhAvyata iti // 24 // tathA--dvAdazavatapauSadhikAnAM cattAriaTThadsasaktapauSadhikAnAM cAlocanAprAyazcittapradAnamupadhAnAnusAreNAnyathA veti ? prazno'trottaraM--dvAdazavatapauSadhikAdInAM prAyazcittapradAnaM sAmAnyato jIvaghAtAdau yAdRgApatati tadanusAreNa na tUpadhAnAdyanusAreNeti sambhAvyata iti // 25 // in Educ a tional For Private Personal Use Only ka ww.jainelibrary.org
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ senapraz. / 1 ullAsaH somavijaH 22-79 / // 4 // tathA-bharatakSetrasambandhimAgadhAditIrthAni jagatyA arvAk santi lavaNasamudre veti ! praznotrottaraM-bharatakSetrasambandhimAgadhAditIrthAni jagatyAH parato lavaNasamudre'vasIyante, yato jambUdvIpasamAse bharatakSetravarNanAdhikAre mAgadhavaradAmaprabhAsatIrthadvArAmatyAdyuktamastIti // 26 // tathA-"paNakoDi aTusaTTI, lakkhA navanavaisahassa paMcasayA / culasIahiA rogA, chaTTe taha sattame nre"||1|| iyaM | gAthA kvAsti !, prathamAdinarakeSu ca kiyanto rogAssantIti ! prazno'trottaraM-iyaM gAthaitatpATharUpA granthe dRSTA na smarati, etadbhAvArtharUpA tu | varttate, yathA-" rogANaM koDIo, havaMti paMcaiva lakkha aDasaTThI / navanavaisahassAI, paMcasayA tahaya culasII // 1 // " ete rogA apratiSThAne , narakAvAse nityA anyatrApi ca sambhavanti yathAyogaM, tatazca yasminnarabhave etAvanto rogAH kSayahetavastasmin dharma evaM sAra ityAdaraNIyassazaktyetyupadezaratnAkare paJcaviMzatyadhikaikazatapatramitapustake ekAzItitamapatre // 27 // tathA sAmAyikAdhyayanAdInAM kAnyupadhAnAni dhardhAmasthAnAM ?, parasyAnuyojane kiM prativacaH pradIyata iti ! prazno'trottaraM-mahAnizIthAdau | caityavandanasUtrANAmevopadhAnAnyuktAni santi, na tu sAmAyikAdhyayanAdInAM / yaccopadhAnamantarApi sAmAyikAdInAM paThanaM tatra jItavyavahAraH sampradAyazca | pramANaM, yaduktaM-" zrAvakAH paJcanamaskArAdi kiyatsUtrANi vimucya zeSaM sAmAyikAdi SaDjIvanikAntaM sUtramupadhAnamantareNa yatpaThanti yaccAkRtopadhAnatapaso'pi prathamaM namaskArAdIstatra jItavyavahArassampradAyazca pramANamiti sambhAvyata iti vicArAmRtasaMgrahe zrAddhapratikramaNavicArarUpe | SaSThadvAre iti / / 28 // gRhasthAnAM. Jain Education For Private & Personel Use Only Pralainelibrary.org
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-jinAnAmantareSu sAdhuvicchede sati pratyekabuddhAdiH kevalI bhavati na vA !, yadi bhavati tInyeSAM dharma kathayati na veti ! prazno'trottaraM-tIrthocchede pratyekabuddhAdeH kevalitvabhavane sAkSAdakSarANi pravacanasArodAravRttyAdau dRzyante, paraM pareSAM dharmakathane niSedhAkSarANi granthe dRSTAni na smarantIti // 29 // tathA-samavasaraNe tRtIyavapradvAreSu dvArapAlamAzritya " prativadma pratidvAraM, tumbarupramukhAH surAH / daNDino hi pratIhArAH, sphArazRGgAriNo'bhavan // 1 // " iti vRddhazrIzatruJjayamAhAtmye / tathA-"dvAreSu raupyavaprasya, pratyekaM tumbaruH sthitaH / namuNDamAlI khaTvAGgI, jttaamukuttbhuussitH||1||" iti zrIzAntinAthacaritre // tathA-" anyavane pratidvAraM, tasthau dvAsthastu tumbruH| khaTvAMgI nRziraH sragvI, jttaamukuttmnndditH||1||" iti zrIhemavIracaritre / tathA-taiya bahi surA tumbaru khaTuMgikavAli jaDamauDadhArI / pubbAidAravAlA tumbarudevo a paDihAro // 1 // iti 'thuNimo kevalivatthaM' iti stotre iti matAntarANi dRzyante, tena navInaprArabdhasamavasaraNe kiMnAmAnaH kimAyudhAzca pratIhArA vidhIyante !, tathA pratidvArameko dvau veti vyaktyA prasAdyamiti ! prazno'trottaraM-navInaprArabdhasamavasaraNe samavasaraNastotrAnusAreNa pratIhArarUpANi vidheyAni, pratidvAraM ca "vIe devIjualA " itipadasyopalakSaNaparatvena pratihArarUpadvayaM samAnAyudhaM | bhavatIti samavasIyata iti // 30 // tathA-caturdazapUviNA jaghanyato'pi SaSThadevaloke upapAtAkSarANi kutra siddhAnte santIti vyaktyA prasAdyamiti ? praznotrottaraM-caturdaza| pUrdivaNAM jaghanyato lAntakaM yAvaddatimAzritya bhagavatIvRttau mahAbalAdhikAre jinabhadragaNikSamAzramaNakRtabRhatsaMgrahaNIsUtrAdau ca spaSTatayA Jain Educatis tic For Private Personal Use Only
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe. 1 ullAsaH // 5 // Jain Educat tadakSarANi dRzyante yattu mahAbalasya caturdazapUrviMgaH paJcame kalye gatiruktA tattu pUrvavismRtyeti RSimaNDalavRttau siddhAnte vAhatya dRSTAni na smarantIti // 31 // tathA -- ekadvitryAdidivasasambandhi sAkAramanazanaM " jai me hujja pamAo" ityAdigAthayA kAryate'nyathA vA iti, yadyanayA gAthA tarhyasyAM tu dIrghanidrAsadbhAvayevAhArAdityAgo dRzyate, anyathA tvAhAropadhyAderatyajanamiti kathaM saGgacchate ?, yadi cAnyathA kAryate sa prakAra : prasAdya iti prazno'trottaraM - ' annatyaNAbhogeNaM' ityAdyAkAraiH kRtAhArAdipratyAkhyAnasya jai me hujja pamAo' ityanayA gAthayA'nazanamuccAryate, na tu kevalayA gAthayeti jJAyate etadvistarastu zrAddhavidhivRttau ' upAkRtyAdhikAre varttata iti // 32 // tathA -- zrIjinAlayAdezcintAkaraNArthaM gRhavATikSetrAdInAM vidyamAnAnAM mocanaM tanizrayA yuktimatpratibhAti paraM tannizrayA navInakSetrAdInAM niSpAdanaM kathaM yuktamiti kecana praznayanti, tadupari granthAkSarANi yadi bhavanti tadA prasAdyAnIti prazno'trottaraM vidyamAnagRhavATI kSetrAdInAM mocanamiva navanAnAmapi teSAM kAraNe niSpAdanaM dravyakSetrAdivicAraNayA nAnucitaM pratibhAti, yathA jIrNapASANeSTakAdInAmabhAve navInAnAmapi teSAmutpAdanaM vidhIyamAnamAste, kiJca - " tatrAne kataDAgAdivanazreNivibhUSitaH / prAsAdo jagadIzasya, cakre varddhakinA mahAn // 1 // iti zrI zatruJjayamAhAtmye'pi tathA tatraiva granthe tattannayastattatkuNDAni tattadindrAdibhiH kAritAnItyakSarANi spaSTatayA santIti // 33 // national tathA -- maulavidhinopadhAnavahane zrAddha yA asvAdhyAyadinatrayasatkaM tapaH pravedanaM ca lekhyake samAyAti naveti prasAdyaM, pU 1 rAtri 2 tatkArivarge niSpAditAnA. somavija0 22-79 // 5 // w.jainelibrary.org
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educa na yAtIti zrutamastIti ? prazno'trottaraM - asvAdhyAyadinatrayasatkaM tapaH pravedanaM ca na yAtIti vRddhavAdo'ta eva SoDazadine vAcanA pradIyamAnA'sti, vAcanAnantaraM ca pravedanarahitaM pauSadhatrayaM kAryata iti // 34 // tathA - saudharmAdidevalokeSu pratiprataraM sakalavimAnAnAmAdhArabhUtaikA bhUmirasti na vA ? iti prazno'trottaraM sakalavimAnAnAmAdhAra bhUtakA bhUmirnAstItyavasIyate, yato bhagavatyAdau pRthavIprazne ratnaprabhAdaya ISatprAgbhAraparyantA aSTAveva pRthivya uktAH santi na tvadhikA iti // 35 // tathA -- sthAnAsUtrapaJcamAdhyayanadvitIyoddezake ' rAimoaNaM bhuMjamANe ' ityasya vRttau divAgRhIta divAbhuktamiti bhagakasya kathaM rAtribho - janatA : paryuSitarakSaNAdanyathA veti ?, prazno'trottaraM - rAtribhojanacaturbhaGgayAM divAgRhItaM divAbhuktamiti bhaGgakasya paryuSitarakSitabhakSaNena rAtribho janatA jJeyA, hAribhadyAM dazavaikAlikattau pAkSikasUtravRttau ca sannidhiparibhogAdhikAre tathaiva pratipAdanAditi // 36 // tathA - manuSyaH pazurvA devalokaM gatassan prAyaH siddhAntAdau prAgbhavasambandhinAmnA vyapadizyate, tatra ko hetuH 1, devaloke devAnAM kiM zAzvatAni nAmAni na santIti ? prazno'trottaraM devalokaM gatAnAM prAgbhavasambandhinAmnA (yo) vyapadezaH so'tratyAnAM sukhena pratItyartho'nyathA devaloke'pi vimAnAsanAdinimittakAni zAzvatAni nAmAni sambhavantyeveti // 37 // tathA - atra yogavidhiprAnte ligvitamasti yat 'prAbhAtikakAlo vairAtrikakAlasthAne sthApyate' ityatrAkasandhyAdikAraNe etatsthApanamanyathA veti ! prazno'trottaraM prAbhAtikakAlasthAne vairAtrikakAlasthApanamAkasandhyAdikAraNe sati gurvvAjJayA zudhyati, yogavidhyAdau tathaiva pratipAdanAditi // 38 // tathA------ devanairayeikairapi yadi SaNmAse zeSe Ayurna baddhaM tata AtmIyasyAyuSaH paNmAsazeSaM tAvatsaGkSipanti yAvatsa jaghanya AyurvannakAla mational 1547 ww.jainelibrary.org
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ senapane I 1 ullAsa somavijA 22-79 // 6 // uttarakAlazcAvazeSo'vatiSThate, iha paramavAyudevanairayikA badhnantItyayamasakSepakAlaH' iti zrIsthAnAGgaSaSThAdhyayanavRttyupAnte proktamastIti, paraM 'bandhanti devanAraya asaMkhatirinara chamAsasesAu' ityAdivacasA kathaM saMvAdaH ? iti prazno'trottaraM--bandhanti devanArayetyAdivacanaM prAyika, tena keSAJcidevanArakANAM zeSe'ntarmuhUrte'pyAyurbandho bhavatIti matAntaraM avasIyate iti na ko'pi visaMvAda iti // 39 // tathA-prajJApanAtRtIyapade bhavasiddhikadvAre 'tebhyo'pi bhavasiddhikA anantaguNAH, yato bhavyanigodasyaikasyApyanantabhAgakalpAH siddhAH, bhavyajIvarAzinigodAzcAsaGkhyeyA loke' ityatra nigodAnAM bhavyetivizeSaNAtkevalabhanyajIvAzritA nigodA anyathA vA ?, yadi kevalabhanyAzritA nigodA | bhavanti tarhi kevalAbhanyajIvAzritA api te bhavanti na veti ? praznotrocaraM-nigodAnAM bhavyetivizeSaNaM bhavyAnAM prAdhAnyakhyApanArtha tenAbhavyA api tatraivAntarbhavanti, na tvabhavyAnAM pRthak nigodA uktAssantIti // 40 // tathA-aizAne saudharme jyotizcakre vyantaranikAye asurAdinikAye ca pratyekaM devebhyo devIvargo dvAtriMzadadhikadvAtriMzadguNa iti prajJApanAyAM | mahAdaNDake proktamasti, anyatra tu "tiguNA tirUvaahiA' ityAdivacanAtsarvasurebhyaH sarvadevIvargo dvAtriMzadadhikadvAtriMzadguNa iti, atrottaraM vacanaM | kathaM saMgacchate !, prajJApanAyAM sanatkumArAdidevebhyo devAnAmadhikatvApratipAdanAditi prazno'trottaraM-IzAnAdiSu yaddevApekSayA devInAM dvAtriMzadadhikadvAtriMzadguNatvaM tadIzAnAdidevabhogyadevyapekSayA'vagantavyaM, tenAdhikA api tatra devyassambhAvyante, tAzca sanatkumArAdidevApekSayA gaNyamAnA dvAtriMzadadhikadvAtriMzadguNA bhavantIti na kazcana prajJApanopAnatiguNAtirUvaahiattigAthoktabhAvArthayorbheda iti // 41 // tathA--jinakalpikAnAmekAvataritvapraghoSassatyo'satyo vA !, tathA teSAmeva vastrAbhAve nAzyadarzanAbhAvasUcakAkSarANi bhavanti tadA prasAdyA Jain Educati o nal For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ nIti, praznotrottaraM-jinakalpikAnAmekAvatAritvapraghoSamAzritya tathA ca teSAM vastrAbhAve nAnyadarzanAbhAvamAzrityAkSarANi tu zAstre dRSTAni na smarantIti // 42 // tathA-uttaravaikriyazarIraM sAtirekalakSayojanapramANaM proktamasti, paraM tAni yojanAni karturAtmAGgulapramANenotsedhAGgulapramANena pramANAGgulapramANena vA iti prazno'trottaraM-uttaravaikriyazarIramutsedhAGgulena vA''tmAGgulena vA pramANAGgulena vA svazaktyanusAreNa bhavatvityatra na ko'pyAgraha iti // 43 // tathA AvazyakahAribhadrayAM zrI haribhadrasUribhiH zrutadevatAnamaskAraH prathamapadye'kAri, sa sAdhUnAM kathamucito ? , na cAtra zrutarUpA devateti vaktuM yuktaM, pratikramaNahetugarbha zrutadevatAyA devatArUpeNa bhAvitatvAditi ? praznotrottaraM-zrutasya jJAnarUpatvena paramamokSAGgatvAt zrutAdhiSThAtRdevatAyA api smaraNAdinA sthAne sthAne karmakSayahetutvenAbhihitatvAt zrutopakArakatayA tannamaskAro'pi pUrvAcArAcIrNa ityatrA''caraNava pramANamiti // 44 // tathA-AtmabhirvidhIyamAnaH paJcazakrastavairdevavandanavidhiH kutrApi granthe'sti paramparAgato vA!, yataH pravacanasAroddhArAdigranthe tvanyathA | varttata iti, prazno'trottaraM-AtmabhirvidhIyamAnaH paJcazakrastavairdevavandanavidhiH kiyAn yogazAstravRttisaMghAcAravRttyAdyanusAreNa kiyAMzca paramparayeti pravacanasAroddhArAdau kiyati bhede'pi na ko'pi vitarkaH, tasyApi suvihitAcaritatvAta, gaNadharasAmAcArISvapi kriyAbhedAbhyupagamAcceti / / 45 // tathA-ekasminnigode'nantA jIvAH pratisamayaM pravizanti prAktanAzcAnantAstasmAnnirgacchantIti proktamasti, paramevaM gamanAgamane sati | sa nigodaH kiyatkAle tiSThatIti, prazno'trottaraM-yadi prajJApanAvRttyAdau pratyutpannavanaspatInAmapi nirlepanaM pratyAdiSTaM tadA sampUrNanigodAvasthAnakAlasyeyattA vakttuM kathaM zakyata iti // 16 // Jain Education a l For Private & Personal use only RYDainelibrary.org
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. tathA-'tibbArapanaragArasa' ityAdigAthA'nusAreNa taporUpaM prAyazcittaM dIyamAnamAsti, parametA gAthAH kasmin granthe santIti ! somavija. 1ullAsaH prazno'trottaraM-tibbAre / tyAdigAthA granthasthA dRSTA iti na smRtimiyarti, kintu pAramparyAgatAH chuTitapatrasthA eveti // 47 // 22-79 tathA-varakanakazaGkhavidrumamarakataghanasaMnibhaM vigatamohaM' ityatra jinAnAM paJcApi varNA uktAssanti, paraM vartamAnajinAnAM suvarNavarNaH kvacitstotrAdau likhito'stIti teSAM kathaM paJcavarNatvaM saMgacchata iti prazno'trottaraM-'varakanaketyAdigAthAyAM ye paJca varNAstIrtha-IN kRtAmuktAH santi te yauktikA eva, yatpunarvartamAnaninAnAM stotrAdau likhitaH suvarNavarNaH sa sAmpratInaviharamANajinApekSayA bhaviSyatIti - jJAyate, yataH chuTitapatreSu viharamANajinakaviMzatisthAnake ca zrIsImandharAdInAM viMzaterapi tIrthakRtAmeka eva kanakavarNo lipIkRto dRzyata iti // 48 // tathA--jinavallabhasUrikRtaprAkRtAlApakarUpadIpAlikAkalpe likhitamasti 'paDimArUvo sAvagadhammo vucchijissai' iti, tena tatratya| pustakeSvayaM pATho'sti na vA ? iti prazno'trottaraM-jinavallabhasUrikRta AlApakarUpo dIpAlikAkaso dRSTo nAsti, jinaprabhasUrikRtastvatrAlApakarUpa KI eva vartate, tatra ca ' paDimArUvo sAvagadhammo vucchijjissai / ityakSarANi santIti / / 49 // tathA-utsarpiNIkAle caramatIrthakRtastIrtha kiyatkAlaM pravartiSyata iti prazno'trottara-paJcamAMge viMzatitamazatake'STamoddeze zrIRSabhajinakevalaparyAyaM yAvadulsappiNI kAle caramatIrthakRtastIrtha pravartiSyati iti uktamastIti // 50 // tathAcaturadhikadvisahasramitayugapradhAnAH siddhAnte proktAste sAmprataM kva santIti praznotrottaraM-sAmprataM yugapradhAnAH santIti jJAtaM nAsti, dRzyante'pi ca na, tena tRtIyodayAtprArabhya te bhavipyantIti jJAyate // 11 // JainEducation For Private Personel Use Only
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-kRtAnantavanaspatipratyAkhyAninAM bhUmikUSmANDaM tApAdivyatirekeNa zuSka vA''da vA kalpate, kiMvA zrAddhavidhyuktasaMskRtArdrakavadakalpyaM !, | yatastadvallIpatrANyevoya dRzyante phalAni bhUmigatAnyeveti praznotrottaraM-bhUmikUSmANDaM samyaktayA zuSka sadanantavanaspatipratyAkhyAninAmauSadhAdikAraNe grahItuM kalpata iti vyavahAro dRzyate, paraM tadAtapaM vinA sampUrNatayA zuSkaM na bhavatIti tatsvarUpavido viduriti // 52 // tathA-AvazyakasUtravRtyAdau jIrNacaritrAdau ca kevalinaH samavasaraNe samAgatya tIrtha tIrthakaraM gaNadharaM natvA svapadi samupavizanti, vandAruvRttau " gautamastu jinopAnte, yayau yAvadvivandiSuH / praceluste'tha shaalaadyaastaavtkevliprssdi"||1|| tatastAn gautamo'vAdIdvandadhvaM kiM na bho ! vibhum ! / svAmyUce kevalajJAnabhAjo mA''zAtayanakAna // 2 // " iti pakSadvaye kaH pakSaH pRcchakasya nirUpaNIya iti ? praznotrottaraM-tIrthakaraM triH pradakSiNIkRtya tIrthapraNAmaM ca kRtvA kevalinaH svaparSadi vrajantIti bhAvArthakAnyakSarANyAvazyakatRttyAdau santi, yattu zAlAdyA evameva svaparSadi jagmuH tattu caritAnuvAdarUpaM pravartakaM nivartakaM ca na bhavatIti // 53 // tathA--keSucirantheSu dAnapradAnAtpUrva lokAntikA devAstarthikRtAM dIkSAkAlaM jJApayanti, SaSThAne tu pUrvaM dAnaM tadanu teSAM vijJaptirityatra ko vizeSa iti, prazno'trottaraM-tIrthakRtAM lokAntikadevakRtasambodhanottarakAlaM sAMvatsarikadAnapravRttistadanantaraM vA lokAntikadevakRtaM sambodhanaM bhavatIti jJAyate, etadakSarANi tu hAribhadrayAmAvazyakavRttI mahAvIradAnAdhikAre santIti // 54 // JainEducation For Private Personel Use Only
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ somAvajA 22-79 senaprazne tathA-lokAntikadevAnAM yathA 'paDhamajualaMmi satta sayANIti' sarveSAM lokAntikAnAM SaSThADokta: 'patte patte cauhi sAmANiasAhassI1 ullAsaH IN hiM' ityAdiparivAra: ? kiM vA vimAnAdhipateH1, paraM sAmAnyato lokAntikA devA bhagavantaM vibodhayantIti dRzyate na tu kvApi tatsvAmina iti, tathA // 8 // tatparivArabhUtAnAM teSAmiva bhavasthitiH kiM vA vizeSo vA ? iti prazno'trottaraM-saptAdhikasaptazatAdInAM lokantikAnAM devAnAM jJAtAdharmakathAGgoktaH | sAmAnikAdikaH parivAraH pratyekaM sambhAvyate na tvekasya vimAnAdhipateH, tatpratipAdanaM vyaktazAstrAkSarAnupalambhAditi, tathA rivArabhUtAnAM devAnAM | bhavasthitiH pRthaguktA nAstIti lokantikAnAmiva sambhAvyate, tattvaM tu sarvavido vidanti iti // 55 // tathA-zrIkalpatrasUtrasya sthavirAvalIprAnte / devaDDigaNiM namasAmi' itigAthA pustakArUDhakAlInA uta prAkkAlInA? , yadi pustakArUDhakAlInA tarhi devaDigaNikRtatve svasya namaskaraNamanucitaM, anyakRtatve tu sarvA api sthavirAvalIgAthA anyakRtAH kathaM na bhavanti ityArekA, yadi prAkkAlInA tadA'vetanAnAM namaskaraNaM kathamucitamiti prazno'trottaraM--iyaM gAthA devaddhiMgaNikSamAzramaNaziSyeNAnyena vA pAzcAtyena kenApi sthavireNa kRteti / sambhAvyate, na caivaM sA api tatkRtAH sambhAvanIyAH, anupapadyamAnatvAbhAvAt, gatistu sthitasyaiva cintanIyA prazamarativad, yataH tatrApyumAsvAtivAcakakRtAyAM prAntagAthAkadambakaiH tannamaskAro dRzyate, tena tadevAnyakRtaM jJeya, na ca sampUrNagrantho'pi, tatra vipratipatterabhAvAtU , granthasyomAsvAtivAcakakRtatvena supratItatvAditi // 56 // ___tathA antyadazapUrvadharaH siddhAntapATheSu sausthyaM karotIti praghoSasyAkSarANi kutrApi granthe santi na vA ! , yadi santi tarhi bhagavatIsUtre zrIdevarddhigaNikSamAzramaNakRtatvena nandisUtrasyAnuvAdaH kathaM saGgacchate? , atrArthe kecana praznayantIti praznotrottaraM-antyadazapUrvadharaH siddhAntapATheSu | 1 bhaviSyati tadAtaneSvAdazeSu prAntyabhAgo vAcakanamaskArAnvitaH, pAThazcAyaM 'prazamasthena yenAsA' vityAdirUpaH zrIharimadrIyavRttigataH saMbhAvyate. Jain Education For Private Personal Use Only Jainelibrary.org
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ sausthyaM karotIti vRddhapravAdaH sarvadA'pi vartate, tadakSarANi tu hAribhadyAM dazavaikAlikaSTattau vicArAmRtasaGgrahe vA santi, tathA ca sati bhagavatI sUtre devaddhiMga NikSamAzramaNakRta nandI sUtrasyAnuvAdasAMgatyamAzrityAntimadazapUrvvadhareNa siddhAntapATheSu sambandhaparAvarttAdirUpaM sausthyaM kRtaM, sUtrasaGkSepastu devarddhigaNikSamAzramaNena kRta iti sambhAvyate, vizeSastu tattvavidveya iti dhyeyam // 17 // tathA - zuSkaM lazunaM sacittaM vA'cittaM vA zraddhIyate !, yadyacittaM tarhi tathAvidhakAraNe tadauSadhaM ArSava kAryate na vA ? iti prazno'trottaraMzuSkaM lazunama cittaM sammAnyate, tena tathAvidhakAraNe ArSavargasyApi karaNe aikAntiko niSedho nAstIti mantavyam // 18 // " tathA - sUkSmanigodAnAM sAmAnyena SaTpaJcAzadadhikazatadvayAvalikArUpamAyuruktamasti, tatkiM paryAptasyAparyAptakasya vA ? yadi paryAptakasya tarhyaparyAptakasya nyUnaM sambhAvyate, etaccAyuktam etasmAnyUnasyAyuSaH zAstre'nabhidhAnAdU, athAparyAptakasya, tarhi paryAptakasyAdhikaM sambhAvyate navA ? iti prazno'trottaraM - jIvAbhigamaprajJApanAdau sUkSmanigodAnAM aparyAptAnAM paryAptAnAM ca jaghanyato'pyutkarSato'pi ca kSullakabhavagrahaNalakSaNavizeSaM vinA'ntamuhUrttasthiterabhidhAnAttadvRttau ca paryAptAntarmuhUrttApekSayA'paryAptAntarmuhUrttasya laghutayA bhaNanAt, kSullakabhavagrahaNasya ca karmagranthavRttyAdau sarvvajIvAlpajIvitatvena pratipAdanAddevamavasIyate - yatsUkSmanigodAnAmaparyAptAnAM SaTpaJcAzadadhikadvizatImitAvalikApramANakSullaka bhavagrahaNarUpaM sarvvajaghanyamAyuH, utkarSatastu kiJcidadhikamapIti / paryAptAnAM tu jaghanyato'pyutkarSato'pi ca sutarAmadhikameveti, anayaiva ca rItyA paryAptAparyAtasthitipratipAdakasUtramapi susthaM bhavatIti // 59 // tathA--paryuSitadvidalapolikAdiniSedhaviSaye yadi pareSAM darzanArhagranthagatAnyakSarANi bhavanti tadA prasAyAnIti, prazno'trottaraM - bRhatkalpapazJca moddezaka vRttiprAnte paryuSitapUpAlikAdiSu lAlAsammUrcchanAttaddhetukA ca sAdhUnAM saMyamavirAdhanA proktA'sti sA ca lAlAyA jIvamayatva - Jain Education Intional ainelibrary.org
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 1 ullAsaH somavija0 22-79 // 9 // mantareNAsambhavinItyataH sA jIvamayItyavasIyate, te ca jIvA dvIndriyA iti vRddhasampradAyaH, 'pUpalikAdiSviti' tatrAdizabdAvidalAdikamapi / | gRhyate, tena tatrApi teSAmeva jIvAnAmutpattiravasIyata iti // 6 // tathA--vaitAbye vidyAdharamekhalAyAM samprati sAdhvAdicatuSTayaM sambhAvyate na vA? iti prazno'trottara-vaitADhyamekhalAyAM sAdhvAdicatuSTayaM bAdha| kAbhAvAt sambhAvyata iti // 11 // tathA--'saMthAruccAravihi' ityAdizrAddhapratikramaNasUtrasya vRttyAdau tathA AvazyakavRttyAdau ca zrAddhapaJcamapratimAadhikAre divaiva brahmacArI na tu rAtrAvityuktatayA likhitamAsti, paramAvazyakavRttyAdau tadvilokyamAnaM nopalabhyate, tatkathamiti prazno'trottaraM- diabaMbhacAri rAIparimANakaDe / ityakSarANi AvazyavRttau santIti // 62 // tathA-bhagavatyAmasurAdyadhikAre " nadIsaraM dIvaM puNa gayA ya gamissantI " tyuktamasti, tasya ko'bhiprAyo ! , yato'saGkhyAtatame dvIpe teSAmavasthAnaM jambUdvIpe cA''gamanamuktamastIti-praznotrottaraM ayamabhisandhiH sambhAvyate yadasurAdInAM devAnAM tIrthakRtkalyANakAdyaSTAhikotsavakaraNAdikAryArtha gamane nandIzvaraM dvIpaM yAvadeva, na tu parato, yattvatrA''gacchatAmitaH pratigacchatAM ca teSAmadhvani tattaddvIpAsannatayA gamanamAgamanaM vA sambhavati tadatra na vivakSitamiti // 13 // tathA-'caMde caMde abhivaDDie a' ityAdivarSapaJcAtmakasya yugasya sAmpratamamukaH saMvatsaro vartata iti jJAtuM zakyate na vA iti praznotrottaraM-sAmprataM tRtIyo'bhivaddhitaH saMvatsaraH pravartamAno'stIti jJAyate, tathAhi- zrImahAvIrasya nirvANaM dvitIyacandrasaMvatsare kalpasUtrAdAvuktamAsta, saMvatsarazca zrAvaNAdiH, yataH-"sAvaNabahulapaDivae, bAlavakaraNe abhiiinkkhce| sadvattha paDhamasamae, jugassa AiM viANA Jan Education Intematon For Private Personal Use Only
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ hitti // 1 // " jyotiSkaraNDakaprakIrNakavacanAdanyUnapaJcavarSAtmakAnAM sarveSAM yugAnAmAdibhUtaH zrAvaNa eva sambhavati, tathA ca sati tadavayavabhUtasya | | saMvatsarasyApi zrAvaNAdikatvameva saGgatimaGgatIti, tena zrIvIranirvANasaMvatsarasatkazrAvaNamAsAdArabhya gaNane caturbhiH saMvatsarairyugaparisamAptiH, tadanantaraM | ca paJcabhiH saMvatsarairyugamiti gaNanayA paDiMzatyadhikacatuzzatImitAni yugAni vyatikrAntAni, tadAnI ca catuSSaSTayadhikaSoDazazatImito vikravasaMvatsaro vyatItaH, tato'pi ca tAbhyAM dvau candrasaMvatsarAvatItAviti gatazrAvaNAdArabhya pravRttaH sAmprataM tRtIyo'bhivaddhitaH saMvatsaraH pravattemAno'stIti vicAryamANaM cetasyaucitImaJcati / yattu yugamadhye pauSa evaM varddhate tatkathamaiSamo'bde ASADho vRddha iti, tallaukikaTippanAnusAreNa sarveSAM mAsAnAM vRddhidarzanAt mAsavarddhanamaniyatamiti na kApyAzaGketi sambhAvyate, nizciMtistvatrApi sarvavidvadyeti / / 64 // N tathA--yogazAstravRttigatavasurAjAdhikAre cAraNazramaNAnAM nizi gamanAgapanaM dRzyate, ato nizi cAraNazramaNA vyomni gamanAgamanaM | kurvanti na vA iti prazno'trottara-cAraNazramaNA nizi vyomni gamanAgamanaM kurvanti, zrIpArzvanAthacaritrAdAvapi tathaiva darzanAditi // 65 // tathA-siddhizilAyA uparisiddhavyatiriktA jIvAH santi na vA?, yadi santi tadA ke santIti prazno'trottaraM-ekendriyA jIvAssantIti 166 // tathA--AMgAnadI SaSThArake rathapathapramANA bhaviSyati na vA ? prazno'trottaraM-gaMgA yathoktapramANA bhaviSyatyanyAstu caturdazasahasramitA nadyaH | pRthivyA bhUyastaratApavattvena zoSaM yAsyantIti jambUdvIpaprajJaptivRttAviti // 67 // ___tathA--jambUdvIpamadhye caturdazalakSaSaTpaJcAzatsahasramitAzcennadyaH, tadA mahAvidehamadhyavijayavibhedavidhAtryaH SaT nadyo'nyAH prativaitADhyamadhyagonmannAnimagnA'bhidhAnA nadyazca saGkhyAmadhye kathaM nAgatA iti praznotrottaraM-atra pUrvAcAryANAM vivakSaiva pramANaM, jambUdvIpasaMgrahaNIkAreNa Mi tu sAdhikasaptadazalakSamitA nadyo jambUdvIpamadhye saMkalitAH santIti // 18 // Join Educa t ional kA ww.jainelibrary.org
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 1 ullAsaH sAmAvaja0 22-79 // 10 tathA-astaMgate divAnAthe jalaM rudhiratulyamannamAmiSatulyametajjinAgame kvApi vartate na vA ? iti prazno'trottaraM-astaMgate divAnAtha |N ityAdikaM purANoktaM na tvAtmIya, rAtribhojanadoSastvAtmIyAgame mahAnevokto'stIti // 19 // // tathA-caturviMzatidaNDakamadhye bhuvanAdhipAnAM daNDakadazakaM proktam, apareSAM vyantarAdikAnAM daNDaka ekaikaH proktastatra kiM kAraNamiti praznotrottaraM-atra sUtrakRtAM vivakSaiva pramANamiti // 70 // / tathA--kevalanandIyogodvAhI yadi devAn vandApayati tadA zuddhayati navA iti prazno'trottaraM-atra nandIyogodvAhino yogAdau devavandApanaM zuddhayatyupadhAne tu neti // 71 // tathA daivasikapratikramaNe devavandanAnantaraM yAni catvAri kSamAzramaNAni dIyante, tatra prathamakSamAzramaNena bhagavanniti kaH sambodhya vandyate ?, | tatra tIrthakara ityeke, dharmAcArya ityanye, kazcicca devAn vanditvA caturAdikSamAzramaNaiH zrIgurUn vandata iti pratikramaNahetugarbhoktAnusArato gurureva vandyo, gurustu yasya purastAt pratikramaNAdikaM vidhIyamAnamasti sa ityabhidadhAtItyatra kaH pakSo nyAyya ? iti prazno'trottaraM-prathamakSa| mAzraNena tIrthakara dharmAcArya ca sambodhya tadvandanaM vidhIyata iti // 72 // tathA-pauSadhikazrAddho dvitIyadine prAbhAtikapratikramaNe dvayazanAdipratyAkhyAnamivAgAmiviSayaM dezAvakAzikamapi kasmAnna kurute !, atha pratyAkhyAtasAvadhavyApArastadAgAmiviSayamapi na kuruta iti cettarhi sAmAyikasthaH kathaM kuryAditi ! praznotrottara-atrArthe'vyavacchinnavRddhaparaparavai gatirna tu granthAkSarAvagatiriti // 73 // | // 10 // Jain Educatan WIFinelibrary.org
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-" jaiA hohI pucchA, jiNANa maggami uttaraM tiaa| ikkarasa nigoassa ya, aNaMtabhAgo asiddhigo||1||" ityetadvacaH kiM vAdaranigodApekSikamuta sUkSmanigodApekSikaM ?, sUkSmanigodApekSAyAmapi sAMvyahArikasUkSmanigodApekSikatve vyavahAra- | rAzimanuprAptA api kecana jIvA na muktiM kadAcidyAsyantIti mahatyanupapattiH kathaM nirasyeti !, prazno'trottaraM-ekasya nigodasyAnantatamo | bhAgo mokSaM gata iti sAmAnyenoktamasti, na tu sUkSmanigodasya bAdaranigodasya veti vivekena, paramubhayathApi na kazcidvirodho yato vyavahArarAzi prAptAH sarve jIvA mokSa yAntIti niyamo nAsti, tathA ca sati zrImadudbhAvitAnupapattirapyanavakAzeti // 7 // tathA-zrAddhaH sAmAyikaM kurvan 'duvihaM tiviheNaM ' ityAdinA sAvadhavyApArasambandhikaraNakAraNe eva niSedhayati na tvanumodanaM, tathA ca sati sAmAyikastho'sau sAvadyavyApAraM manovAkkAyAnAmanyatareNa kenApyanumodayan sAmAyika khaNDayati naveti prazno'trottaraM-sAmAyikastha: zrAddho manovAkkAyaiH sAvadyavyApAramanumodayannapi sAmAyikaM na khaNDayati, tadviSayakaviraterabhAvAt, yadi ca nAnumodayati tadA bhUyo lAbhamag bhavatIti // 79 // tathA-pANmAsikayogAdau dattipratyAkhyAnaM kAryate, talki ' sapANabhoaNaM paMcadattiraM AyaMbilaM paccakkhAi" ityAcAmlAdisthAne paThyate, athavA -- sapANabhoaaM paMcadatti ekAsaNaM paJcakkhAi ' ityekAzanakAdisthAne paThyate iti ! praznotrottaraM-sapANabhoaNaM paMcadatti paccakkhAi ityevaMrUpaM pratyAkhyAnaM guruparamparayA paThyamAnamupalabhyate, na tvanyatheti ! // 76 // tathA--gAGgeyabhaGgAnAM gaticatuSTayamAzritya sAgrasaMkhyA anayA rItyA teSAmayaM lakSatamo bheda iti ca prasAdyamiti prazno'trottaraMnarakagatau sarvapravezanakeSvasaMyegikAna sapta bhaGgAn ratnaprabhAdigatadvikAdisaMyogasatkabhanauprivazanakAdigatAdvakAdisaMyogAMzca gaNayitvA yathA's yA paJcakkhAi ' ityekAna vanyatheti ! 76 lakSatamo bheda / Jain Educand Iw.jainelibrary.org
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ sanaprazna. 1 ullAsaH // 11 // yAta bhaGgAnekIkRtya bhaGgasarvAgramAnaya, paraM pratipravezanakaM bhinnaM bhinnaM sarvvApramAyAti, pravezana kabhaGgasambandhastu na sambhavatIti sambhAvyate, evaM gatiMtrayamAzrityApi yathAsambhavaM jJeyaM, kiM caitadviSaye bhagavatI sUtravRtyoH karaNaM darzitaM nAsti, tena lakSatamo bhaGgo vyaktyoM na likhituM zakyata iti // 77 // tathA - ' anne biMti igeNaM ' ityAdibhASyagAthA va cUrNo gAthAtrayamasti tadarthaH prasAdanIya iti prazno'trottaraM -- caityavandanAyAmekaM zakrastavaM tadddvayaM ca sukhonneyaM manasi sampradhArya zakrastavatrayAdipratipAdanaparaM gAthAtrayaM bhASyAvacUrNau uktamasti, tasyAyamarthaH - IryApathikAyAH pUrva vA praNidhAnAnte vA zakrastavabhaNane 'dviguNacaityavandanAnte vA iti dvitIya caityavandanAnte vA zakrastavabhaNane trayaH zakrastavA bhavanti, atraikavAra . devavandanasambandhizakrastavadvayaM triSvapi pakSeSu sambandhanIyaM prasiddhatvAcca gAthAyAM na saGgRhItaM, athaikavAradevavandane zakrastavadvayamiti pU pazcAcchakrastavAbhyAM te catvAro bhavanti, dviguNitadevavanda ne dvivAradevavandane vA pUrva pazcAdvA zakrastave sati catvAra iti // 78 // tathA -- zrIvajra senaziSyAzcandrAdayaH sthavirAvalyAM kathaM neoktAH ? anye ziSyAstUktAH, te svAtmapaTTAvalyAM na santi tatkiM kAraNaM tatparamparA ca kathaM milatIti : prazno'trottaraM yadA mAthurI vAlabhI ceti vAcanAdvayaM jAtaM, tadA sthavirAvalyA api pAThabhedo jAtaH sambhA vyate, tataH kasyAJcidvAcanAyAM kecit zrIvajrasena sUriziSyAH zrIcandrasUryAdaya uktA bhaviSyanti, kasyAJcicca neti, tataH paramparA na truTyati, kathamanyathA''tmIyapaTTAvalyanukrameNa pUrvAcAryAH sasvagrantheSu tattadAcAryANAM nAmAnyalikhan, te hi bahuzrutAH pUrvAparayanthAnavimRzya na likhantIti // 79 somavija0 22-79 11 //
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education Bara b atha-mahopAdhyAyazrIbhAnucandragaNikRta praznAstaduttarANi ca yathA--sandhyApratilekhanAyAM pazcAddharmadhvajapratilekhanaM vidhIyate, prabhAtapratilekhanAyAM ca pUrva, tatra ko heturiti ? prazno'trottaraM - ogha| niyuktiyatidinacaryAdiSu tathoktireva heturiti // 80 // tathA--yasya zrAddhasya prathamopadhAnasya vahanAnantaraM dvAdazAbdAni jAtAni santi, dvitIyasya tu kiJcinnyUnAni sa prathamameveopadhAnaM | punarvahatyuta dve apIti ! prazno'trottaraM yadi manaH sthAne tiSThati tadA prathamaM dvitIyaM ca parAvRttya vahati, tadazaktau tu yasya dvAdaza varSANi tatparAvRttya vahatIti // 81 // tathA-- pratyUSasamaye sthApanAcAryajolikasya sthApanAcArya pratilekhanAtaH pUrva pratilekhanaM, sandhyAyAM tu pazcAt, tatra ko heturiti ? prazno'trottaraM - sthApanAcArya jolikasya prAtaH sandhyAyAM ca pUrvaM pazcAdvA pratilekhane zAstre niyamo nAstIti // 82 // tathA - upadhAnacatuSTayasya mAlAropaNasya cAntarakAlaH kriyAniti ? prazno'trottaraM - mukhyavRttyA prathamopadhAnapravezAnantaraM dvAdazavarSAtikrame taccatuSTayaM gacchati, tena tato'geva mAlAropaNaM vidheyamiti // 83 // tathA - cakravarttino rAjyAbhiSekAdanu putro bhavati na veti ? prazno'trottaraM cakravartino rAjyAbhiSekAdanu putro bhavatIti zrI ajitacaritrAdau proktamastIti // 84 // tathA--tIrthaGkarA ekasmin samaye kati sidhyantIti prazno'trottaraM - ekasmin samaye utkarSataH catvArastIrthaGkarAH sidhyantIti siddhapaJcAzikAdau uktamastIti // 85 // ainelibrary.org
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhAnucandrI. sanaprazne. 1 ullAsaH vivekaharSI // 12 // athopAdhyAyazrIvivekaharSagaNikRtapraznAstaduttarANi ca yathA-rAtribhojanapratyAkhyAnavatA'nnAdiviSaye rAtrisiddhadivAbhuktAdicaturbhaGgayAM tribhaGgI vA tathA pakvAnne'pi sA vajyaiva navA !, Aye'nnAdiSviva na tathA tatra tadvyavahAro'dyayAvat tatra kiM nidAnamiti !, dvitIye ArambhasAmye'pyannAdipveva tadvaya'tA na pakvAnneSviti kiM , atha | jalazleSAbhAva eva tatra taddoSaparihArAnadAnam, ata eva tasya mAsAdyavadhikarupyatA kAlamAnAdyapIti cettadA rA yuSitakalpyasya karambhAderapi rAtrisiddhasya kimakalpyatAvyavahAraH ! tenArambhAdidUSaNasAmye'pyannapakvAnnayo rAtrisiddhavarjanIyatAyAM paDiktabhedazcetaH saMzayAkulamAtanotIti praznotrottaraMrAtrisiddhadivAbhuktAdikA sA zAstre kvApi dRSTA nAstIti tena rAtribhojanapratyAkhyAnavatAM tAmAzritya vaya'tA kA ?, kazca pakvAnnadRSTAnto'pi !, svayameva samyaktayA paryAlocyaM, paraM rAtrirandhane mahAnArambho bhavatIti zrAddhastadvAraNArtha svazaktyA rAtrirandhanaM varjanIyaM, na tu rAtribhojanapratyAkhyAnabhaGgamayena, tato na ko'pi paGktibhedaH, sAdhumAzritya tu divAgRhItarAtribhuktAdikA caturbhagI zAstre proktA'sti, na tu zrAddhAnAzrityeti dhyeyam // 86 // tathA--sandhAnakSiptAInimbukAderArdratAvyapagamaH kathaM bhavatIti ! prazno'trottaraM-kSArakSiptAInimbukAdevarNarasagandhAdiparAvRttAvA| tapatrayalagnAbhAve'pyanArdratA bhavatIti vRddhavyavahAraH // 8 // tathA-padmacaritre lakSmaNasya turyapRthvIgamanamuktaM, tatra ca paramAdhArmika kRtavedanA ca ' so amgikuMDamajjhAo' ityAdyantyaparvadazama 12 Jain Educatio n al For Private Personal Use Only Jainelibrary.org
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAthAyAM prAkteH kathaM saGgacchate ? ' tisu paramAhammiakayAvi' ityAdisaGgrahaNigAthAyA visaMvAdAditi prazno'trottaraM - ' tisu paramAhammiakayAvi ' iti saGgrahaNIvacaH prAyikamiti na kApyanupapattiriti // 88 // tathA--padmacaritre jananyA jainaratha karSaNAbhigrahAprAptidUna nirgatatApasAzramAvasthitajanamejayanRpasutAmadanAvalyanurAgAdi sakalacaritraM hariSeNacakriNaH proce, zrIuttarAdhyayanavRttizrAddhavidhyAdau ca mahApadmacakricaritramiti kathameteSAM saGgatiH ?, vicAraNayA tu rAvaNasya tatkAritaprAsAdasya darzanena hariSeNasAMnidhyameva saGgatimaGgati, paramanyapakSe bahugranthasaMmatiriti bArekA samutpadyata iti prazno'trottaraM - atra matAntaramavasIyata iti // 89 // tathA -- pANDavacaritre AzvinasitASTamyAM kRSNajanmoktaM nemicaritAdau lokoktau ca zrAvaNAsitASTamyAmiti kathamanayoH saGgatiriti ? praznottaraM - atrApi matAntaraM jJeyamiti // 90 // tathA pANDavacaritre jarAsandhasatkahiraNyanAbhasenAnI bhImena hato haimIyanemicaritAdau cAnAdhRSTisenAnyA hata iti kathaM milatIti ? praznottaraM - atrApi matAntaramavaseyamiti // 91 // tathA - sAmpratInasakalendrANAmekAvatAritvapravAdo'sti, padmacaritre ca zItendrasya tadbhavavyatiriktA anye trayo bhavAH proktAssantIti praznotrottaraM - sAmpratInAH sarve'pIndrA ekAvatAriNa evetyakSarANi dRSTAni na santIti // 92 // tathA - pANDavacaritre poDazasarge'STAdazazloke 'chekebhyastAdRzAH striya ' ityatra tAdRzA itizabde AppratyayaH kathamAnItaH ?, TakpratyayasyA Jain Educaticational
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ senapra. ullAsaH // 13 // trAgamane IppratyayasyaivoktatvAditi, prazno'trottaraM-patyayAntAttAdRzazabdIppratyayabhAve'pi tAdRza iti kintAdbhAguryAcAryamatenAppratyayAgame | NupA0 rUpasiddhiriti na ko'pi doSa iti // 93 // | vivekaharSI. ___tathA-raktazvetasaindhavayoracittatve kathaM patibheda iti prazno'trottaraM-zrAddhavidhyuktaraktazvetasaindhavayoryokotpattisthAnakatvaM tadA 86-103. sacittatvaM samAnameva, paramAcaraNayA zvetaH saindhavo yo'cittatvena vyavahriyamANo'sti na rakta iti, kiJca raktazvetayorapyekamevotpattisthAnamityapi niyamo jJAto nAsti, AsannakhanyudbhavasyApi raktasya sambhavAditi // 94 // tathA jinAlaye jinadRSTau svasya tilake kriyamANe kiM paTAntaraM kriyate navA iti ? prazno'trottaraM-atra paTAntaraM vinA tilakaM na kriyata ityakSarANi na santIti // 95 // tathA-zrAddhAH pratikramaNaM kurvANA vandanakadAnAvasare kiM mukhavatrikAM zuddhabhUmau muzcanti ! kimuta pAdaproJchanopari mukhavatrikAM muktvA vandanakAni dadatIti ? prazno'trottaraM-pratikramaNaM kurvANAH zrAddhA vandanakadAnAvasare mukhavastrikAM zuddhabhUmau rajoharaNopari vA muJcanti nAnyatreti vidhiriti // 96 // | tathA-kAjikajalamabhakSyAmiti kathamupoSitasya kalpata iti ! praznotrottaraM-AranAlAparaparyAyaM kAjikanalaM yadyanyAnyadine tatroSNA| vazrAvaNakSepaH kRto bhavati tadA'bhakSyaM na bhavati, tenopoSitasya sAdhoH zuddhoSNajalAlAbha uktatvAtkalpate, rAnikAdisampRktaM tu netyevamavazrAvaNamapyuktatvAtkalpate, tasyAhArarUpatA tu na bhavati, tadabhiprAyAbhAvAditi / / 97 // tathA- teNaM tItA addhA, aNAgayaddhA aNaMtaguNA' ityanayA gAthayA'tItAddhAmapekSyAnAgatAddhAyA anantaguNatvaM bhagavatyAM ca Jan Education International For Private Personal Use Only
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ tasyAstadapekSayA samayAtiriktatvaM tatkathamiti ! prazno'trottara-bhagavatIvRttau 12 zatake 2 uddezake jayantIpraznAdhikAre / jayanti ! tItA NAgayAo addhAo do'vi tullAo' ityanenAtItAddhAyA anAgatAddhAyAzca samatvoktau yatpunaridamucyate atItAddhAto'nAgatAddhA'nantaguNeti tanmatAntaramavasIyate, yaccAnAgatAddhAyAH samayAtiriktatvaM tadvArttamAnikasamayApekSayoktaM, tadanapekSArAM tUbhayoH samatvam , atho (tro) bhayoH samatvopapattiranAgatAddhAyA anantaguNo (Natvo) papattizca tata evAvaseye iti // 98 // tathA-nizIthacUAvazyakacUrNiparyuSaNAkalpacUrNayaH kiMkAlInaiH kaiH kIdRzaiH kiyatzrutaizcAcAryaiH praNItAssantIti ? prazno'. trottaraM-etAsAM cUNInAM madhye nizIthacUrNiNakarturabhidhAnaM jinadAsagaNimahattara iti tatprAnte proktamasti, paramaparAsAM cUNInAM karturabhidhAnaM kAlanaiyatyaM ca nopalabhyata iti // 99 // tathA-nizIthacUAdInAM prAmANyavyavasthApane 'nikkhomA nikaMpA , ityAdisamavAyAGgavRttyekadeza eva zaraNamutAnyadapyastIti ? | prazno'trottaraM-nizIthacUNAdInAM prAmANyaM tu bahuSu cirantanagrantheSu sammatidarzanAdavigAnameveti / / 100 // tathA-vyavahAracUlikA kiMkartRketi ? prazno'trottaraM-sA'mukakartRketi jJAtaM nAstIti // 101 // tathA--" udayaMmi jA tihI sA, pamANamiarAi kIramANIe / ANAbhaMga'NavattthA, micchatta virAhaNaM pAve " // 1 // iti vRddhasampradAyagAthAM 'kSaye pUrvA tithiH kArye 'tyAdhumAsvAtivAcakapraNIta zlokaM cAnabhyupagacchataH prasahya tadarthaprAmANyAGgIkAraNe kiJcid yuktyaNntaramapyasti naveti ? prazno'trottaraM-' udayaMmi jA tihI sA''kSaye pUrvI tithiH kAryA ' etayoH prAmANyaviSaye zrAddhavidhiH suvihitAvicchinna Blona Jain Educaton For Private & Personel Use Only Nainelibrary.org
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 1 ullAsaH upA0 vijayarAja. 104-106 // 14 // paramparA ca pramANamiti jJAtamasti, tathA " AdityodayavelAyA, yA stokApi tithirbhavet / sA sampUrNeti mantavyA, prabhUtA nodayaM vinA // 1 // iti pArAsarasmRtyAdAvapyuktamastIti // 102 // tathA-bhagavatyA zrAddhAnAM paJcadazakarmAdAnaniSedhe prokte tatsevanaM kalpate na veti ! prazno'trottaraM-zrAddhAnAM paJcadazakarmAdAnaniSedha autsagiko jJeyaH, apavAdapade tu parihArAzaktau zakaTAlAdInAmiva tAni kalpante'pIti // 103 // atha upAdhyAyazrIvijayarAjagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-zakrAdayo devAH sambhogaM kartukAmA devalokavimAne devIbhiH paricAraNAM kurvanti vimAnAdanyatra vA ? tadAzritya prasAdyamiti praznotrottaraM-zakrAdayo devA devaloke svasvasudharmasabhAyAM devIbhiH saha paricAraNAM na kurvanti, tatra mANavakacaityastambhasamudkasthitajinadaMSTrAzAtanAbhayAdityabhiprAyaH prajJaptidazamazatakapaJcamoddezake'stItyupalakSaNatvAdanyatra---siddhAyatanavyatiriktasthAne paricAraNAM kurvantIti sambhAvyata iti // 104 // tathA--zrImaduttarAdhyayanaprathamAdhyayane urvarathikazabdo rUDho yaugiko veti praznotrottaraM-Urdhvarathikazabdo'nvarthavyutpattirahitatvena haimavyAkaraNAnusAreNa rUDho 'nAma ca dhAtuja'miti zAkaTAyanamatena tu sarvanAmamadhyapatitatvena yaugiko'pi ca bhikSAcaravAcakosstIti jJAyata iti jJeyam // 105 // tathA-drumapatrakAdhyayane AjavIbhAvazabdo'sti tadarthaH prasAdanIya iti ! prazno'trottara- AjajavIbhAvaH sAtatyabhavane ' iti siddhAntaviSamapadaparyAyapusto'sti, liGgAnuzAsanavivaraNe tu saMsAraparyAyatayA jJAto'stIti // 10 // 14 // For Private Personel Use Only Mallinelibrary.org
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ atha upAdhyAyazrIdharmavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi c| yathA-zrItIrthakRtA pUrvabhavasaGkhyAnaM kiM prAthamikasamyaktvalAmApekSikamuta samyaktvalAbhamAtrApekSika !, prAcyapakSe zrIRSabhadevasya, trayodaza bhavAH kathaM saGgacchante? yato bhagavataH zrIyugAdidevasya dhanasArthavAhabhavAtprAk prathamasamyaktvalAbhastadanantaraM cAnantaH kAlo'gamat, anyathaikasAmayikotkRSTasaGkhyAkasiddhAntaHpAtitA bhagavato na syAta, tathA coktaM nanyadhyayanaTIkAyAmutkRSTadvAre-'yeSAM samyaktvaparibhraSTAnAmanantaH kAlo'gamat teSAmaSTottaraM zataM saGkhyAtakAlapatitAnAM ca dazakaM dazakaM apratipatitasamyaktvAnAM ca catuSTayaM, yaduktam-" jesimaNaMto kAlo, paDivAo hoi tesi aTTasayaM / apaDivaDie 'cauro, dasagaM dasagaM ca sesANaM " // 1 // ityAdi / dvitIyapakSe tu zrIRSabhadevasyAnyeSAmapi ca tIrthakRtAM yathoktaiva bhavasaGkhyA kutaH !, antarA'pi samyaktvavAnteH prAptezca jAtatvAditi, prazno'trottaraM-' samattapaDhamalaMbho, boddhayo vaddhamANassa' ityAdyAvazyakaniyuktyAdivacanAnusAreNa zrIvIrasya tatsamAnapatipatitatayA cApareSAmapi tIrthakRtAM prathamasamyaktvalAbhApekSayA bhavagaNanaM jJAyate / yA tu tatra zrIRSabhasiddhimAzritya vipratipattiH sA nirupakramAyuSo'pi bAhubaleH SaDlakSapUrvAyurupakramaNavadutkRSTAvagAhanA siddhaikasAmayikASTazatasiddhAzcarya evAntarbhAvena nirAkaraNIyeti sarva susthamiti // 107 // ___ tathA tIrthakRnmAtarazcaturdazasu svapneSu dazamasvapne padmasaraH pazyanti, tatkiM padmopalakSitasarovaramAtramuta mAnasasarovaravatpadmasaro'pi I dvIpAntare kvApyastIti prazno'trottaraM-paurupalakSitaM saraH padmasara iti vyAkhyAtamasti, dvIpAntare tu tannAmaka saro nAstIti // 108 // tathA-zrIsthUlabhadraH kozAgRhAvasthitAvAhAramapi tadIyaM gRhItavAniti janapravAdaH, paraM zayyAtarapiNDatvena kathaM na janapravAda JainEducation For Private Personal use only Snelibrary.org
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ upA0 dharmavijaya0 107-136 senaprazne vibandhanamiti ? prazno'trottaraM-zrIsthUlabhadrasya kozAgRhe'vasthitirAgamavyavahAryanujJAtatvena yathA nAnucitA tathA zayyAtarapiNDagrahaNamapi jJeyaM, 1 ullAsa INI te hi sAtizayajJAnavattayA kAlikahitaM vimRzyaiva sarvamapyanunAnanta iti // 109 // na tathA prajJApanopAGge prathamapade se kiM taM uraparisappathalayarapaMciMdiatirikkhanoNiA ?, 2 caunvihA pannattA, taMjahA-ahI ayagarA | AsAliA mahoragA' ityAdi atrA''sAlikAyA uraHparisaptAmuktvA'nupadameva * se kiM taM AsAliA' ityAdi tannirdezasUtre ' jahanneNaM aMgulamsa asaMkhejamAgamettAe ogAhaNAe ukkoseNaM bArasajoSaNAi ' mityAdinA tasyA evotkarSato dvAdazayojanAni dehamAnamuktamiti kathaM saGgacchate ?, yatastatraivaikaviMzatitame avagAhanAkhye pade sammUchimoraHparisarpANAmutkarSato yojanapRthaktvamevAvagAhanAmAnaM pratyapAdi, yathA-evaM | | uraparisappANavi ohiagabbhavakkaMtiapajjattayANaM joaNasahassaM samucchimANaM joaNapuhatta'mityAdIti, praznotrottaraM-avagAhanAkhye pade yaduraHparisapINAmutkarSato yojanapRthaktvaM dehamAnamuktaM tatprAyikamiti jJAyate, tenA''sAlikAyAzcakravartyAdikaTakasya vinAze samupasthite kadAcitkatayotpatterutkarSato dvAdazayojanAni taddehamAnaM pRthagucyamAnaM virodhakRnna bhavati / yadvA * yojanapRthaktva ' mityatra pRthaktvazabdo jAtivAcI, | tenaikavacananirdeze'pi byAdIni pRthaktvAni jJeyAni, tathA ca sati na kApyanupapattismambhAvyate, tattvaM tu sarvavidvedyamiti, evaM ca sUtramadhye ekavacana| nirdeze'pi jAtipakSAGgIkaraNena bahupRthaktvagrahaNavyAkhyA divasamuhattapuhuttetyatra saGgrahaNIvRttikAreNApi kRtA'stIti // 11 // tathA anyacca tAni dvAdazayojanAni kimaGgulaghaTitAnIti ? prazno'trottaraM-yojanAnyAtmAGgularUpANi jJeyAni, bhinnabhinnakAlabhAvicakravAdikaTakaviSaye dvAdazayojanarUpasyA''sAlikAdehamAnasya samakakSatayA yojanopapattyarthamiti // 111 // in Educatan hariana For Private & Personel Use Only Nagainelibrary.org
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA--zrIsthApanAcArya purastAdiva zrIjinapratimApurastAdapyavizeSataH sarvA api pratikramaNAdikriyAH kRtAH zuddhacantyuta kazcidvizeSa iti / | prazno'trottaraM-kazcidvizeSo jJAto nAsti, paraM tAsAM karaNaM tu yathArhameveti // 112 // tathA-ye parapakSiNasteSu cAritramasti navA ! iti, prazno'trottaraM-parapakSiSu bhagavadAjJAviruddhakartRkatvAdbhAvacAritrAbhAvaH paraM nizcayastu kevaligamya iti // 113 // tathA--niyuktikartAraH pUrvadharA bhavantyanye veti ? praznotrottaraM niyuktikAriNazcaturdazapUvido bhavantIti jJAyata iti // 114 // tathA-indravimAne trAyastrizAssAmAnikAzca tiSThantyuta pRthagvimAneSviti ! praznotrottaraM-'tAyattIsANa u kaMcaNAI sAmANiANa syktaa| patte vimANA dakkhiNeNa kappesu tisu hoti // 15 // vyAkhyA-trAyastriMzAnAM pitRvyAdimahattarasthAnIyadevAnAM kAJcanAni sAmAnikAnAmindrasamAnarUpA''yuSkAdiguNagrAmANAM devavizeSANAmeva zatakAntAni-zatakAntaratnamayAni pratyekaM vimAnAni, ekaikasya prAyastriMzasya vimAnamityarthaH, dakSiNena-dakSiNasyAM dizi vyavasthiteSu devalokeSu triSu-saudharmasanatkumArabrahmalokanAmasu bhavantI' ti devendranarakendra kasUtravRttI, etadakSarAnusAreNa trAyastriMzAnAM sAmAnikAnAM ca vimAnAnIndravimAnAtpRthak pRthak santIti // 115 // tathA-jaghanyapade ekonatriMzadaGkebhya eko'pyaGko'dhiko bhavati naveti ! prazno'trottaraM caturthakarmagranthe ' ahakkhAyasuhumakevale ' tyA- | | digAthAvyAkhyAne ye ekonatriMzadaGkA likhitAssanti tatpramANA jaghanyapade garbhajamanuSyA bhavanti, [zrI ajitavRttividhayA ] na tveko'pyaGka ekonatriMzadaGkebhyo'dhiko bhavatIti tAtparyamiti / / 116 // tathA-cakriNAM cakrAdisaptaratnAnyekajIvAtmaka'nyasaGkhyAvAtmakAni vA?, tathaiSAmAgatiruktA sA ekajIvamAzritya nekAnveti ! in Eduent al For Private & Personel Use Only Mw.jainelibrary.org
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 1ullAsaH upA0 dharmavijA 107-136 prazno'trottaraM-cakriNAM cakrAdisaptaratnAnyasavayeyajIvarUpANi, dRzyamAnapRthvIpiNDasyAsaGkhyeyajIvAtmakatvAt , tathA AgatirapyasaGkhyAnAzrityeti | sambhAvyata iti // 117 // ___ tathA--' saMbhinnaloganAliM, pAsaMti aNuttarA devA' ityatra saMbhinnazabdArthaH kvacitpUrNArthaH kvacicconArthaH, tatra kiM tattvamiti ! prazno'trottara--saMbhinnazabdo mukhyavRttyonArtho, yattu kvApi pUNNArthastatrApyalpasyAvivakSaNAdUnArtha eva jJeya iti // 118 // ___ yathA--nArakiNAM yojanAvadhiruktaH, tadyojanaM kenAGgulena mIyata iti ? praznotrottaraM-devAnAmiva nArakiNAmapyavadhijJAnaM pramANAGgulayojanena mIyata iti jJAyata iti // 119 // tathA--yatitve pUrvakalevarAdi vyutsRSTaM, tanniyamo mRte mahAvratavadyAti naveti ! prazno'trottara-mahAvatavattanniyamo yAti, paraM pUrvazarIrasya vyutsRSTatvena kriyA tvaviratirna lagatIti // 120 // tathArAjapraznIye sUryAbhabhavane'nekapakSiNastathA bhRGgAdijIvA uktAH sthAnapade ca te niSiddhAstatra kiM tattvamiti ? prazno'trottaraMrAjapraznIyoktAH bhRGgAdijIvAH pRthvIpariNAmarUpA jJeyAH, ye tu sthAnapade niSiddhAste trasarUpA iti // 121 // tathA-dravyaliGgI jAnAno yadi svayaM mahAvratIbhUya viharati tadA''rAdhako bhavati naveti ! prazno'trottaraM-gurvAdisAmagryabhAve yadi svayaM | mahAvratIbhUya viharati tadArAdhako'nyathA tu neti // 122 // tathA-mAMsAdau dvidalAdau ca takrayoge jIvA utpadyamAnA uktAste dvIndriyA anye veti ! prazno'trottaraM-mAMsAdau tadyonikA nigodarUpA For Private Personel Use Only
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ yogazAstravRttyAdAvuktAH, nigodajIvAstvekendriyArasambhavanti, upadezamAlAvRttyAdau ca sammalimapazcandriyA apyuktAssanti, tathA dvidale takrA-1 diyoge dani ca zrAddhapatikramaNavRttyAdau tu sajIvotpattiruvatA'sti, tena te dadhyAsakraTena dvIndriyAsambhAvyanta iti // 123 // tathA--manuSyalokAdahiH kvacidrAtrireva kvaciddivaiva, tatra kAlapratyAkhyAnaM rAtribhojanapratyAkhyAnaM ca ghaTate naveti prazno'trottaraM-manuSya- | V| lokAhiH kAlapratyAkhyAnaM rAtribhojanapratyAkhyAnaM cehatyApekSayA samyakkAlasvarUpaparijJAne bhavatyanyathA tu saGketapratyAkhyAnamiti // 124 // tathA-zayyAsaMstArakayoH kazcidbhedo'sti naveti ? prazno'trottaraM-zayyA sarvAGgikI saMstArako'rddha tRtIyahastpramANo'nyA rItyA'nayo| bhedaH athavA zayyaiva saMstArakaH zayyAsaMstAraka ityAcArAGgavRttyanusAreNAbhedo'pIti // 125 // yathA-'puvvasijjAyarI jayaMtI' tyatra pUrvazayyAtarIzabdasyArthaH prasAdya iti prazno'trottaraM-apUrvasAdhvAdiH samAyAtastadgRha eva | | prathama vasatiM yAcate, tasyAzca sthAnadAtRtvena prasiddhatvAtpUrvazayyAtarIti bhagavatIsUtravRttyanusAreNa pUrvazayyAtarIzabdArthoM jJeya iti // 126 // tathA-zrIjinAnAmavadhijJAnaM sadRzaM kiMvA vizeSa iti praznotrottaraM-yo jino yataH sameti tasya tatsthAnasambandhi pravardhamAna | pA'vadhijJAnaM bhavatIti na sarveSAM jinAnAmavadhijJAnasAdRzyamiti // 127 // tathA-caturmAsakapAraNake mAsadvayAntassAdhUnAM vastragrahaNaM kalpate naveti praznotrottaraM-varSAkAle yatra kSetre caturmAsakaM sthitaM tatpUrtAvapi | tatrAnyatrApi ca saMvignakSetre sakrozayojanapramANe kAraNaM vinA mAsadvayAntarvastrAdigrahaNaM sAdhUnAM na kalpate, etadakSarANi vistarato nizIthadazamoddezakacUrNI santIti // 128 // Jain Educati o nal For Private 3 Personal Use Only jainelibrary.org
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe. 1 ullAsaH // 17 // tathA--jAtismaraNaM saGkhyAta bhavanirNAyakamasaGkhyAta bhavanirNAyakaM veti prazno'trottaraM - jAtismaraNamapi samatikrAntasaGkhyAtabhavAvagamasvarUpaM matijJAnabheda eveti karmmagranthavRttyAcArAGgavRttyanusAreNa saGkhyAta bhavanirNAyaka jAtismaraNaM jJAyata iti // 129 // tathA --- kRtacaturvidhA''hAropavAsapratyAkhyAnasya sandhyAyAM paDAvazyakavelAyAM tatpratyAkhyAnaM guroH samakSaM karaNIyaM ! kiMvA manasA ? kiMvA na ? tathaiva kRtaSaSThasya dvitIyadine'nyathA veti, prazno'trottaraM - sandhyAyAM kRtacaturvidhAhA ropavAsapratyAkhyAnasya manasA smaraNaM na tu punaH karaNaM, tathaiva kRtaSaSThasya dvitIyadine'pIti // 130 // tathA -- digAcAryazabdena kimucyata iti prazno'trottaraM sacittAcittamizravastvanujJAyI digAcArya iti yogazAstracaturthaprakAzavRttau prAyazcittaM vaiyAvRttyamiti zlokavyAkhyAne digAcAryazabdArthoM jJeya iti // 131 // tathA - kRmiharAhnAno'namakaH kiM sacitto'citto veti prazno'trottaraM - kRmiharAhnAno'namako vRddhairacittatayA vyavahriyamANA'stIti // 132 // tathA - paJcamyaSTamyoH zrInemiH saMsAradAvetistutI kathanIye iti nizcayo'thavA zrIneminAthamahAvIrayoraparepi stutI kathanIye iti prazno'trottaraM - paJcamyaSTamyoH zrInemiH saMsAradAveti stutibhyAmapare zrI neminAthamahAvIrayoH stutI nocyete iti niyamo jJAto nAsti, paraM yadyAyAtastadA prAyeNa te ucyete iti // 133 // tathA -- jinavarasya skandhe saMyama grahaNAvasare surapatiryatsuradUSyaM muJcati tasyAvasthAnasya mAnaM prasAdyamiti praznotrottaraM - dIkSAsamaye devendra mukta jinavaraskandhasyadeva dUSyasyAvasthAkAlaniyamamAzritya saptatizatasthAnakAnusAreNa zrIvarisya sAdhikaM varSe yAvaccheSANAM ca tIrthakRtAM yAvajjIvaM devadUSyAvasthitirjJAtA'sti, zrIjambudvIpaprajJaptyanusAreNa tu zrIRSabhadevasya devadUNyAvasthAna kAlamAnaM zrIvarivaditi jJeyamiti // 134 // upA0 dharmavijaya0 107-136 // 17 // jainelibrary.org
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education tathA - kecidrAvaNasya sutAM zItA mUlanakSatrajAtAM vadanti tatsatyamitarathA veti ? prazno'trottaraM - trasudeva hiNDau zItA rAvaNasya sutA proktA'sti sA mUlanakSatrajAteti vyaktistu dRSTA nAstIti // 135 // tathA - sAMvyavahArikAH ke pratipAdyante ? kiM nigodAvasthAta udvRttA uta sUkSmanigodebhya udvRttA uta sUkSmamAtrodvRttA iti ! praznottaraM - majJApanAvRttau nigodAdudvRttA iti sAmAnyaM vaco, na sAmAnyaM vizeSavAghAM karttuM samarthaM syAt, sUkSmamAtrANAM nigoda iti saMjJA nAsti, nigoda iti nAma vanaspatau praghoSe tathA sUtre'pi tathaiva dRzyate, sUkSmanigodebhya udvRttAsta eva sAMvyavahArikA iti zrutiH, paramparayA'pi bahuzrutAnAmayaM prayoSo, yataH - " sarvve jIvA vyavahAryavyavahAritayA dvidhA / sUkSmA nigodA evAntyAste'nye'pi vyavahAriNaH " // 1 // iti yogazAstravRttAvapi / / 136 / / tional iti sakalaripurandaraparamagurugacchAdhirAja bhaTTArakazrIvijaya senasUriprasAdIkRtapraznottarasaha bhaTTArakazrI 5 zrIhIravijayasUriziSyapaNDita zubhavijayagaNiviracite prathamollAsaH sampUrNaH // 1 // jainelibrary.org
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 2 ullAsaH atha dvitiiyollaasH|| paM. Anada vijaya 1-42 // 18 // zrInAbheyaM jinaM natvA, sattvAbhISTArthasAdhakam / vidhIyate mayAmodAdullAsaH prathametaraH // 1 // paNDitaANa(na)ndavijayagaNikRtapraznAstaduttarAANa c| yathA-jinapratimA ekAGgulAdArabhya yAvadekAdazAGgulAni tAvatpramANA gRhe pUjayituM kalpata ityakSarANi matpAveM santi, yAni caitadvicAramAzritya vizeSAkSarANi bhavanti tAni prasAdyAni, yato'tra navInapratimAmAzritya zraddhAlavaH pRcchanti-katyaGgulA pratimA pUjayituM zuddhayati, katyaGgulA ca neti ? prazno'trottaram-ekAGgulapratimAyA AramyaikAdazAGgulA pratimA pUjayituM kalpate, uparitanI tu jinagRhe, atrAyaM vizeSo-gRhe jinagRhe ca viSamAGgulapramANaiva pratimA pUjAyituM kalpate, na samAGgulapramANA, ThakurapherakRtavAstusArAdau tathaiva pratipAdanAditi // 1 // tathA- pUgIphalAnAM khaNDAni carNAni vA yatInAM kasellakAdivadvihatta karUpante navA iti ! prazno'trottaram-pagIphalkhaNDAni cUrNAni kevalAni vihattai na kalpanta iti gacchapravRttiH // 2 // tathA-Agama 1 zrutA2''jJA 3 dhAraNA 4 jIta 5 vyavahArepvadhunA kiyanto vyavahArA vartanta iti ? prazno'trottaram:-AgamavyavahAraH sAmprataM nAstyeva, zrutavyavahArastu sampUrNo nAsti, vi yAn partata iti, zrutAdInAM caturNI vyavahArANAM sAmprataM vidyamAnatvamavasIyate, tatrApi prAyazcittapradAnaM prAyo jItavyavahArAnusAreNa pravartata iti // 3 // Jain Education For Private Personal Use Only
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education tathA -- sAmAyikA'dhikAre pUrvvamIryApathikApratikramaNaM zAstrAnusAyuta pazcAditi prazno'trottaraM - sAmAyikAdhikAre mahAnizIthahAribhadrIyadazavaikAlikabRhadvRttyAdyanusAreNa yuktyanusAreNa suvihitaparamparAnusAreNa ca pUrvvamIryApathikIpratikramaNaM yuktimatpratibhAti, yadyapyAvazyaka cUNNa * pacchA iriAvAhiAe paDikkamai' ityuktamasti para tatra sAdhusamIpe sAmAyikakaraNAnantaraM caityavandanamapi proktamasti tata iryApathikapritikramaNaM sAmAyikasambaddhameveti kathaM nizcIyate ? tena cUNigatasAmAyikakaraNasAmAcArI samyaktayA nAvagamyate, yadyapi yogazAstravRttidinakRtyavRttyAdau pazcAdIryApathikApratikramaNaM dRzyate tattu cUNimUlakameveti taduparyapi pazcAdIryApathikApratikramaNanirNItiH kathaM bhavatIti // 4 // tathA--garjitazabdo jalasamuttho vAyusamuttho vA'nyadvA kimapIti ? prazno'trottaraM -- sthAnAGgavRttau sthAne sthAne stanitAdizabdAnAM vyAkhyAne metragarjitamityarthakaraNAnmeghasya ca jalamayatvAdgarjitazabdo jalasamudbhavassambhAvyate, vAyusamutthaH zabdo garjitamityakSa tu zAstre nopalabhyanta iti // 5 // tathA - " saMkhAIe u bhave, sAhai jaM vA paro u pucchijjA / na ya NaM aNAisesI, viyANaI esa chaumattho " // 1 // iyaM gAthA gaNadharAnAzrityoktA sAmAnyatazcaturdazapUviNo veti tathA tatrAvadhijJAnI saGkhyeyAnasaGkhyeyAMzca bhavAn pazyati 1 evaM manaH paryAyajJAnyapi 2 kevalajJAnI tu niyamato'nantAn 3 jAtismaraNastu niyamatassaGkhyeyAnityAcArAGgavRttau dvAdazapatre proktamasti, atha caturdazapUrvI kati bhavAn jAnAtIti, tathA caturddaza pUrvavido'saGkhyAn bhavAn jAnantIti praghoSassatyo'satyo veti ! prazno'trottaraM - 'sakhAIe u bhatre ' ithaM gAthA gaNadharAnAzrityaivAvazyake proktA'stIti, tathaitadanusAreNAnye'pi sampUrNa caturddaza pUrvavido'saGkhyeyAn bhavAn jAnantItyavasIyate, ubhayeSAmavi zrutasya tulyatvAditi, tathoktayuktyA caturddaza pUrvvavidaH saGkhayAntItAn jAnantIti prApo'pi satyassambhAvyata iti // 6 // ainelibrary.org
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 2 ullAsaH // 19 // tathA-a'STAdazasu bhAvadikSu bInaruhasammRrchanavanaspatibhedau kutra vanaspatimede'ntarbhavata iti prazno'trottaraM-AcArAGganiyuktyA- [.lA. Ananda vijaya0 dAvaSTAdazasu bhAvadizvaprabIjAnA catuNNI vanaspatibhedAnAM mukhyatayA'bhidhAnenopalakSaNAdvInaruhasamma-javanaspatibhedAvapi dazavakAlikAyuktI | saGghahItau veditavyau, anayormadhye'prabIjAdiSvamukasminnayamantarbhavatIti vyaktistu zAstre kRtA na dRzyata iti // 7 // tathA-saudharmezAnadevI aSTamadevaloke gatA prathamadevalokadevo vA'cyute gato mavanapatidevo vA saudharme gataH prathamakalpadevo vA tRtIya| pRthivyAM gato'vadhinA kiyatkSetraM paritaH pazyatIti, prazno'trottara-devAdInAmavadherAnugAmukatvAdyo yatrotpanno devAdiravadhinA yAvatkSetraM pazyati sa tAvadevAnyatra gato'pi pazyatIti jJAyata iti // 8 // tathA-mahattvaM merorapi mahattarazarIrakaraNasAmarthya, tathA prApti misthasyAkulyagreNa meruparvatAgraprabhAkarAdisparzanasAmarthyamiti yogazAstra| vRttau " kaphavipruNamalAmarza sauSadhimaharSayaH" ityasya vyAkhyAne proktamasti, paramatrotkarSato'pyutsedhAGgulamAnena lakSayojanapramANasya vaikriya zarIrasya sambhavAnmerorapi mahattarazarIrakaraNaM bhUmisthasyAGgulyagreNa mez2agrAdisparzanaM kathaM ghaTata iti prazno'trottaraM-yadyapi 'sarIramusseha aMgu- | leNaM tarhatti utsedhAGgulena zarIramAnamuktamasti, tathApi tatprAyika sambhAvyate, tena na kApyanupapattiH, anyathA misthasyAGgulyagreNa meruparvatAgrAdisparzAsambhavAt , kiJca yadyekAntataH zarIramutsedhAGgalenaiva syAt, tadA prajJApanopAGgAdAvukto dvAdazayojanapramANazarIro'sAlikAnIvo mahAvidehAdicakriNAM pramANAkulena dvAdazayojanapramANasya skandhAvArasya vinAzahetuH kathaM sambhavati,' kathaM vA kRtalakSayomanavaikriyarUpeNa saudharmadevalokaM gatena | camarendreNa ekaH pAdaH padmavaravedikAyAM mukto'parazca sudhAsabhAyAmityAdikaM bhagavatyAdyuktaM sambhavatIti // 9 // Jain Educatiohima For Private Personel Use Only
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-valoNAgholo vastrAgAlito vikRtinirvikRtiti, prazno'trottaraM-valoNAcolo vastragAlito lavaNasahito vA nirvikRtiH, anyathA tu vikRtiriti // 10 // tathA-cakriNaH candanapeSikA dAsI vA strI tathA bhagavatyAmekonaviMzazatakatRtIyodezake 'jaugolAsamANapuDhavikAyaM' ityasti, AcArAGgavRttau tu prathamAdhyayanasya dvitIyoddezake vedanAdvAre 'AmalakapramANaM sacittapRthavIgolakamekaviMzatirvArAn piMpyAdi'tyasti ko'yaM bheda iti ? prazno'trottaraM-pazcamAte mahAbalAdhikAre ' aTTha vaNNagapesIo' ityAdyuktamasti, tadanusAreNa dAsyavaseyeti, tathA''rdrAmalakamatugolakayoreka evArthasambhAvyata iti // 11 // tathA- kevalI NaM bhaMte ! asi samayAMsa jesu AgAsapadesesu hatthaM vA pAyaM vA ogAhittA NaM ciTThatI' tyAlApake'pi bhagavatIta AcArAvRttau dvitIyAdhyayanaprathamoddezake pAThabhedo'sti, so'pi kathaM ghaTata iti prazno'trottaraM-AcArAGgavRttAvuktaM cetyuktamasti, na tUktaM bhagavatyAmiti, tenAyaM pATho granthAntaragatassambhAvyate, athavA''cArAGgavRttikArakAlavarti bhagavasyAdarzapvayaM pATho dRSTassambhAvyata iti // 12 // tathA-AvazyakAntarbhUtazcaturvizatistavastvArAtIyakAlabhAvinA zrIbhadrabAhusvAminA'kArItyAcArAGgavRttau dvitIyAdhyayanasyAdau tadatra kimidameva mUtraM bhadrabAhunA'kAri sarvANi vA AvazyakamtrANi kRtAnyuta pUrva gaNadharai : kRtAnIti kiM tattvamiti ! praznotrottaraM-AcArAGgAdi kamaGgapraviSTa gaNabhRdbhiH kRtam, AvazyakAdikamanaGgapraviSTamaGgaikadezopajIvanena zrutasthaviraiH kRtamiti vicArAmRtasaGgrahA''vazyakavRttyA| dyanusAreNa jJAyate, tena bhadrabAhusvAminA''vazyakAntabhUrtacaturvizAstivaracanamaparA''vazyakaracanaM ca niyuktirUpatayA kRtamiti bhAvArthaH zrIAcArAGgavRttau tatraivAdhikAre'stIti bodhyamiti // 13 // Jain Education a l For Private Personal Use Only hinelibrary.org
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe. 2 ullAsaH // 20 // Jain Education tathA -- jinapratimAnA yathA asthAne kRSNatA kriyate tathaivauSThayo raktatA kriyate naveti ? mano'trottaraM - zAzvatapratimAnusAreNa sthAne kRSNatAkaraNatradoSThayo raktatAkaraNamaviruddhamiti // 14 // tathA - jinapratimAnAM lAhisatkAGgIracanA kriyamANA dRzyate sA yuktimatI naveti / prazno'trottaraM yadyapi lAhisaMskAre kiJcidapAvitryaM zrUyate tathApi nAmagrAhaM niSedhAkSarAnupalambhAdidAnIMtanakAle sthAne sthAne tathApravRttidarzanAdvahUnAM pUjAkaraNAntarAyaprasaGgAcca sarvvathA niSedhaH karttuM na zakyata iti // 15 // tathA-- AcArAGgaprathamAdhyayanaSaSThoddezaka vRttau " kulakoDisayasahassA, battIsa saga aTTha nava ya paNavIsA, egiMdiviteiMdiya ca uriMdiahariakAyANaM " // 1 // atra gAthAyAM pRthivyAdicaturNI kulakoTilakSA dvAtriMzadvanaspatikAyAnAM paJcaviMzatiH kulakoTilakSAH, saGgrahAM 'edie paMtrasu, bAra saga ti satta aTUvIsA yeti ' atra caturNI pRthivyAdInAM dvAdazasaptatrisaptamIlane ekonatriMzatkulakoTirakSA bhavanti, AcArAGgavRttau tu pRthivyAdInAM pRthak pRthak katikulakoTilakSA iti samyak prasAdyamiti, prazno'trottaraM - AcArAGgoktapRthivyAdInAM caturNI dvAtriMzatkulakoTilakSeSu pratyekaM vyaktirnopalabhyata iti // 16 // 4 tathA--' assaMkhapayaratullA, bAyarapajjatta vAyukAyeti, bhIme bhavaMmi mamautti, mahAdaNDakastave AcArAGganiryuktau tu "je bAyarapajjattA, payarassa asaMkhabhAgamettA u / sesA tinnivi rAsI, vIsuM hogA asaMkhejjA " // 1 // pUrvatrAsaGkhyeyAH pratarA uttaratra pratarasyAsaGkhyeyabhAgastenAtra kiM tatvamiti praznotrottaraM - atra 'bhIme bhavaMmi bhamio' iti stotroktAnusArI pATha: prajJApanAdAvasti, tenA''cArAGganiryuktauM matabhedassambhAvyata iti // 17 // Ananda vijaya0 1-42 11 20 11 Finelibrary.org
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-narakapRthivISu devalokeSu vA'STAsu dikSu catasRSu vA dikSu paGktigatanarakAvAsavimAnavicAraH pravarttate, tatra nAma 1 sthApanA 2 dravya 3 kSetra 1 tApa 5 prajJApaka 1 bhAvadizAM AvazyakAdyuktAnAM saptAnAM madhye kA dig varttate / etAsAM dizA madhyavartinI kAciddiganyA vA devalokAdiSu dik pravarttate ? tatsahetukaM prasAdyamiti ! prazno'trottara-patigatanarakAvAsavimAnavicArAdhikAre nAmAdInAM saptAnAM dizAM madhye | kSetradig jJAyata iti // 18 // tathA-dIpAlikAkalpe duSamAkAlasaGghastotre ca zrAvakasaGkhyAto yatisaGkhyA'tibahI dRzyate tatra kiM tAtparyamiti ? | prazno'trottaraM-dIpAlikAkalpaduSSamAkAlasaGghastotrakulakAdAvutkRSTabhaGgasthAnAM zrAddhAdInAM saGkhyA kathitA'stIti sambhAvyate, AcAryAdInAM |tu jaghanyAdibhedatritayasthAnAmapIti na kApyaghaTamAnatA''zaGkA, tathA''cAryasaGkhyAviSaye mahAnizIthapravacanasAroddhAravRttI api saMvAdike | eveti bodhyam // 19 // tathA-"paNavIsajobhAtuMgo, bArasa ya joaNAI vicchinno / jo aNamegaM nAlua, iga koDI sadvilakkhAI " // 1 // kalazAnAmiyaM saGkhyA kathaM milati ! tadvayaktyA prasAdyamiti prazno'trottaraM-acyutAdhipatyAdInAM dviSaSTIndrANA dviSaSTistathA dvAtriMzadadhikazatanaralo| kasthasUryacandrANAM dvAtriMzadadhikaM zatamevaM caturnavatyadhikazatendrANAM caturnavatyadhikazatamabhiSekAH tathA dakSiNottaradigbhedenAsurAdhipatyordazendrANAnAM | daza tathA nAgAdInAM navAnAmapi sthAne sthAne ekAlApakena svarUpAbhidhAnAdakSiNottaradigbhedena tadadhipatInAM jAtyapekSayA dvAdazAgramahiSINAM | dvAdaza, evaM vyantarAdhipatInAM caturagramahiSINAM catvAraH, evaM jyotiSkAdhipatInAM caturindrANInAM catvAraH, AdyadevalokadvayAdhipatyoH SoDazendrANInAM / | SoDaza, evaM SaTcatvAriMzadindrANInAM SaTcatvAriMzadavibhakAH, tathA sAmAnikAnAmekastrAyastriMzAnAmako lokapAlAnAM catvAra aGgarakSakAnAmekaH pArSa-14 in Eduentan tentando For Private & Personel Use Only W inelibrary.org
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ senapraz 2 ullAsaH // 21 // dyaanaameko'n|kaadhiptiinaamekH prakIrNakasurANAmeka evaM daza, savrvvamilane sArddhadvizatA 250 bhiSekAstathA ( abhiSekArNA tathA ) kanakamayAdInamaSTaprakArANAM kalazAnAM pratyekamaSTASTau sahasrA iti catuSSaSTisahasrakalazAH, tadaGkasyAbhiSekAGkena guNane gAthoktA kalazAnAM saGkhyA bhavatIti sambhAvanA chaTakapatre dRzyata iti // 20 // tathA -- rAjapraznIyopAGge' tassa NaM paesissa raNNo jeTThe bhAuavayaMmae citte nAmaM sArahI hotthA ' ityatra ' jeTTe bhAuavayaMsae ' ityasya ko'rtha iti ? prazno'trottaraM - anekaprakAreNApi bhrAtA sambhavati, sa ca vayasyo'pi bhavati, vayasA ca vRddha iti citrasArathiH pradezirAjasya jeSTha bhrAtRvayasya ucyata iti // 21 // tathA - kalpasUtre sAmAcAryAmekapaJcAzattamasUtre 'nikkhamittae vA pavisittara vA iti padadvayamadhikamiva dRzyata iti prazno'trottaraM' bhattapANapaDi Aikkhittae ' tti vacanAt kazcitsAmAnyato vihitAnazanaH kazcicca kRtapAdapopagamano bhikSurviharttaM pravarttitumicchedityarthaH saGgacchate tadanusAreNa sAmAnyena kRtAnazanasya nikkhamittae ve ' tyAdi vizeSaNAni yathAsambhavaM saGgacchanta eva natu kRtapAdapopagamanasyeti na kApyadhikateti // 22 // tathA - vyavahAraSaSTho dezake grAmanagarAdiSu varSAkAle RtubaddhakAle vA'gItArthAnAM bahUnAmapi prakalpadharagItArthamekaM vinA'vasthAna niSedha - sasthAne ca prAyazcittamAjJAbhaGgAdayo doSAzcetyuktamasti, ayaM vidhiradhunAtanaH purAtano veti prabho'trottaraM - sAnvatriko'yaM vidhirityavasIyate, adhunA tu prakalpadharagItArthaM vinApi vihArakaraNaM taddravyakSetrAdyanubhAvata iti // 23 // yathA -- jinanimbAnAM vastraparidhApanaM zAstreSu dRzyate, AtmanAM gacche kathaM na kriyate !, kaizcittu kriyate tadAtmabhiH kiM niSidhyate manyate paM. Ananda vijaya0 1-42 // 21 //
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education veti praznottaraM - jinabimbAnAM vastraparidhApanikA zAstreSu dRzyate, paraM pradhAnavastrAGgikAdibhirAbharaNairiva yathaucityenaiva kriyamANA yuktimatI, na tu mastakasyopari vastrasya mocanAdineti // 24 // tathA - sAdhubhiH pauSadhikazrAddhaizca mAtrakANi pAtrakANIva dviH pratilekhyAnyuta vyApAraNAvasare eva pramRjya vyApAraNIyAnIti ! prazno'trottaraM sAdhubhiH pauSadhikazrAddhaizca mukhyato mAtrakANyapi pAtrANIva dviH pratilekhyAni, vyApAraNAvasare ca pramRjya vyApAraNIyAnIti // 25 // tathA - kAlavelAyAM prakaraNAni niyuktayo vA sAdhubhirgaNyante navA ! tathA kAlavelAyAM zrAddhairapi saGgrahaNIpramukhaM gaNyate naveti ! prazno'trottaraM - kAlavelAyAM sarveSAmapyAcAra pradIpAdau niyuktibhASyAdiprabhRti sarvapaThanapAThanAdi pratiSiddhamasti // 26 // tathA - yoga vidhau ye mahAnizIthe'STasvadhyayaneSUdezakA uktAssanti, tepyadhunA ko'pyasti navA iti ? prazno'trottaraM - - yogavidhAnoktamahAnizIthoddezakAstu tadAdarzAnAM vaiguNyAdvayAkhyAnAbhAvAcca vyakttatyA nopalabhyanta iti || 27 // tathA - pauSadhakaraNAt pU svAdhyAyaH kRto devAzca vanditAstadA pazcAtpauSadhakaraNe upadhAnapraveze vA punarapi svAdhyAya devavandanAdi karaNIyaM naveti, prazno'trottaraM - pauSadhakaraNAtpUrva svAdhyAya devavandanAdi kRtaM syAttadA pazcAdapi tenaiva saratIti vRddhoktiriti // 28 // tathA - pauSadhikaistrisandhyaM vistareNa devA vandyante, tadakSarANi kva santi !, madhyAhne devavandanA tu sAmAcArI pauSadhavidhiprakaraNAdiSu dRzyate iti ? prazno'trottaraM yadyapi pauSadhikazrAddhAnAM sAmAcAryAdiSu madhyAhna eva devavandanaM dRzyate, tathApi " paDikkamao gihiNo'vi hu, sagalA paMcavela iarassa | pUAsu tisaM, jhAsu a, hoi tivelA jahantreNaM " // 1 // ityAdyakSaravazAt trikAlapUjAsthAnIyatvena paramparAgatatvena trikAla devavandanaM yuktimadeveti // 29 // jainelibrary.org
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe. 2 ullAsaH // 22 // Jain Education I tathA-- dinacaryAdiSu ' aGgapaDilehayaM saMdisAve mItyAdezamArgaNaM pratilekhanAyAM prAtassAyaM ca dRzyate, AtmanAM tu na tatra kiM nidAnamiti ? praznottaraM - dinacaryAdiSu aGgapaDilehaNaM sandisAvemItyAyAdezamArgaNaM tu zrIdevasUrikRtAyAM dinacaryAyAM nAsti, gacchAntarIyadinacaryAgataM sambhAvyata iti // 30 // tathA -- SaNmAsAparivarttistanyapAyi laghubAlakamAtA tatsaGghaTTe jAyamAne sAmAyika pratikramaNaM pauSadhaM vA karoti naveti ! prazno'trottaraM - SaNmAsoparivartistanyapAyivAlakasaGghaTTe jAyamAne tanmAtuH sAmAyika pratikramaNAdividhAnaM mukhyavRttyA yuktimattayA na pratibhAsata iti // 31 // tathA-- mAlAsambandhi svarNarajatasUtrAdi sarvvaM devadravyaM vA jJAnadravyaM vA sAdhAraNadravyaM veti ? prazno'trottaraM tat sarvvai devadravyamiti sampradAyaH // 32 // tathA-- kvApi grAmAdiSu zrAddhagRhasaGkIrNatAyAM zrAddhakuTIrAdAvavasthAne'pi grAmAdhipatervA dezAdhipatervA zayyAtaragRhamuktaM zuddhayati navA ? iti prazno'trottaraM yannizritaM gRhAvasthAnaM sa eva zayyAtaro bhavatIti bRhatkalpAdAvuktamasti hatikAraNamapyanujJAtamastIti // 13 // tathA--saGkhaDyAM sAdhavo viharaNArthaM na gacchanti, sA ca saGkhaDI vivAhAdiprakaraNarUpA sAdhammika vAtsalyarUpA vA ?, tathA kiyadbhirjanaiH sA bhavatIti prazno'trocaraM saGkhaDIzabdenaiaudanapAko janasaGkulajemanavArA ca kalpavRttyAdau vyAkhyAtamasti tato vivAhAdiprakaraNameva saGkhaDitu sAdhammika vAtsalyamiti vaktuM zakyate, tenobhayatrApi janasaGkalatvAt kAraNaM vinA sAdhubhirvihRtyarthaM na gamyate, tathA triMzatA catvAriMzatA vA janaiH saGghaDI bhavatIti sambhAvyate // 34 // paM. Ana vijaya0 1-42 // 22 // inelibrary.org
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA - pratikramaNasUtramadhye zrAvikAH 'niccaM paradAragamanaviraio' iti pATha kathayantyuta 'niccaM parapurisagamaNaviraio' iti veti praznottaraM pratikramaNasUtrapAThastu zrAddhazrAvikANAM sadRza eva jJAyate yenaitadvRttau striyaM prati parapuruSavarjanamupalakSaNAt draSTavyamiti vyAkhyAtamastIti // 35 // tathA -- kAlagrahaNAdipUrvakamuttarAdhyayanAdi gaNanIyamityAdi sAmAcArahInatvena yatInAmavasannatya kecana pRcchanti tatra kimu ttaramiti prazno'trottaraM - kAlagrahaNAdipUrvakamuttarAdhyayanAdi gaNanIyamityAdisAmAcArIhInetva'pi vasatizeodhanAdipurassaraM suvihitAcaritaM gaNanamapi sAmAcArISveveti kathaM teSAmavasannatvamiti // 36 // tathA -- ekAdazapratimAyAM zrAddhaH sAmAyike ' jAva niyamaM vA ' ' jAva paDimaM vA ' kathamuccarate ?, tathA paJcamyAdipratimAsu aSTamyAditithiSu rAtrau kAyotsargakaraNavadekAdazyAM pratimAyAM kAyotsarge karoti navA ? iti prazno'trottaraM - ekAdazapratimAyAM zrAvakeNa sAmAyike 'jAva paDimaM pajjuvAsAmI 'ti pATho bhaNanIyaH, tathA kAyotsarge'pi karaNIyaH // 37 // tathA -- AcAryANAmupAdhyAyAnAmadhamAcAryANAM sAdhusAdhvIzrAvakazrAvikANAM vA duSprasahaM yAvaduSpamAyAM yA saGkhyA dIpAlikAkalpAdiSUktA'sti sA kayA vivakSayA ?, paJcamArake dinAni stokAni jAyante saGkhyA ca bahutIti lokAH pRcchanti, atra kimuttaraM dIyata iti ? prazno'trottaraM - atra bharatakSetre duSpamAyA alpakAlatve'pi bhUmeH prAcuryAhuSu sAdhvAdisambhanena dIpAlikAkalpAdyuktayuga pradhAnAdisaGkhyApUrtiH saGgacchate, na tvAtmajJAtasAdhvAdineti bodhyam // 38 // jainelibrary.org
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 2 ullAsaH 1-42 // 23 // tathA-kevalinaH paTTadharA bhavanti navA ! iti praznotrottaraM-' prApte nirvANasamaye, pUrNavarSazatAyuSA / sudharmasvAminA'sthApi, paM. Ananda vijaya0 | jambUsvAmI gaNAdhipaH // 1 // tapyamAnastapastInaM, jambUsvAmyapi kevalam / AsAdya sadayo bhavyabhavikAn pratyabudhat // 60 // zrIvIramokSadi-IN vasAdapi hAyanAni, catvAri SaSTimapi ca vyatigamya jambUH kAtyAyana prabhavamAtmapade nivezya, karmakSayeNa padamavyayabhAsasAda // 11 // iti || pariziSTaparvaNi caturthasargaprAntavacanAnusAreNa kevalinaH paTTadharA bhavantIti prakaTamevAvasIyata iti // 39 // tathA-'egajIvassa NaM bhaMte ! egabhavagahaNeNaM kevaiA jIvA puttattAe havva mAgacchaMti ? goamA, jahanneNaM ego vA do vA tiNi vA ukkoseNaM sayasahassapuhattaM jIvA puttattAe hanvamAgacchantitti ' zrIbhagavatImUtradvitIyazatakapaJcamIdezake, atra 'egabhavaggahaNeNa' mityasya ko'rthaH / iti prazno'trottara-ekasminsamaye 'sayasahassapahattaM ' ityatra pRthaktvazabdo bahutvavAcako, no cedetaTTIkAyAmekasaMgoge'pi zatasahasrapRthaktvasyotpattiniSpattizca matsyAdInAM manuSyANAmutpattizca pratipAditA'sti, tadA bhave kA vArtA ! tena * divasamuhuttapuhutte ' tyAdivajAtivAcakatvAdekavacanAntatatati bodhyamiti // 40 // tathA-AulisatkadantakASThe kecidbahudoSa vadanti, tatsatyamasatyaM vA !, tathA badarIbabbUladantakASThebhya AulidantakASThe jIvAH kiM | alpA bahavastulyA vati prazno'trottara-prajJApanAyAM prathamapade gucchAdhikAre AulisatkamUlakandaskandhatvakzAkhApravAleSu pratyekamasaGkhyeyajIvAtmakatA proktA'sti, tadanusAreNa badarIbabbUlayorapi SaTsvapi sthAneSvamaGkhyAtA jIvAH sambhAvyante, na tu nyUnAdhikajIvAH // 41 // tathA-landikAnAM paJcako gaNaH, paraM teSAM kalpasya kAlamAnaM kiyat !, parihAravizuddhikAnAmivASTAdaza mAsAH kAlamAnaM UnAdhikaM veti ? | Jan Education interna For Private Personel Use Only
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazno'trottara-yathAlandikAnAM kAlamAnaM tu parihAravizuddhikasAdhvatidezavAkyasya paJcakalpacUAdAvupalabhyatvamAnatvenASTAdaza mAsAH saMbhAvyanta iti / / 12 // paNDita ravisAgaragaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-gurusambandhistUpakArApaNAkSarANi kutra granthe santIti prazno'trottaraM-stUpakArApaNAkSarANi bahuSu grantheSu santi, tathAhi-" nivvANaM ciigAgii, miNassa ikkhAga sesayANaM ca / sakahA thama jiNahare, jAyaga teNAhi aggitti " // 16 // "thUma sayamAuANaM, cauvIsa ceva niNahare kAsI / samvaniNANaM paDimA, vaNNapamANehiM nibhaehiM" // 17 // ityAvazyakaniyuktau dvitIyavaravarikAprAnte, tathA stUpA jinagRhaM | ceti bharato bhagavantamuddizya varddhakiratnena yojanAyAmaM trigavyUtocchritaM siMhaniSadyAyatanaM kAritavAn , ninapramANayuktAzcaturviMzati jIvAbhimokta-IN parivArayuktAstIrthakarapratimAH, tathA bhrAtRzatapratimA AtmapratimAM ca stUpazataM ca mA kazcidAkramaNaM kariSyatIti [ tatraikaM bhagavataH zeSAneko nazatasya bhrAtRNAmiti tathA ] lohamayAn yantrapuruSAMstavArapAlAMzcakoratyAdi hAribhadyAmAvazyakavRttI nivvANamiti gAthAvyAkhyAne, tathA stUpazataM | bhrAtRNAM bharataH kAritavAn ityAdi, 'thUbhasayabhAuANa' miti gAthAvyAkhyAne tathA -- bhAuassa ya tattheva paDimAo kAraveti, appaNo a paDimaM | pajjuvAsaMti sayaM ca thUbhagANaM egaM titthagarassa avasesANi egaNagassa mAuasayassa, mA tattha koI abhigamissatitti lohamaNuA ThaviA jaMtAuttA, jehiM tattha maNu bhA aigaMtu Na sakketItyAdi pUrvoktagAthA (yAmA) vazyakacUrNau / tathA-'taeNaM se sakke deviMde devarAyA teHbahave bhavaNavai jAva vemAgie deve evaM vayAsI-khippAmeva bho devANuppiA ! savvarayaNAmae mahatimahAlae tao ceiathUme kareha, egaM bhagavao titthagarassa For Private Personal Use Only l ainelibrary.org Jain Educatiodi
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 2 ullAsaH paM. ravi citigAe, egaM gaNaharANaM citigAe, egaM avasesANaM aNagArANaM citigAe, taeNaM te bahave jAva karitItyAdi jambUdvIpaprajJaptau tathA-'citA sAgara sthAnatraye devA, ratnastUtrapatrayaM tataH / aSTApadagirenanyaM, zRGgatrayamiva vyadhuH // 14 // tathA ' bharatastatra ca svAmisaMskArAsannabhUtale / prAsAdaM yoja 43-46 nAyAma, triganyUtamitocchyam // 15 // nAmataH siMhaniSadyAM, padyAM nirvANavezmanaH / uccairvarddhakiratnena, ratnAzmabhirakArayat // 16 // tathA-tatraiva kArayAmAsa, divyaratnazilAmayAH / bhrAtRNAM navanavateH, pratimA bharatezvaraH // 26 // zuzrUSamANAM pratimAmAtmano'pi mahIpatiH / kArayAmAsa tatraiva, sa hi bhakteratRptikaH // 27 // caityAhibhagavataH, stUpamekamakArayat / bhrAtRNAM zatamekonaM, stUpAMzca bharatezvaraH // 28 // atra mA''zAtanAM kAryugamanAgamanainarAH / ityakArSIyantramayAn , lohAnArakSakAnnRpaH // 29 // ArakSapuruSailauheryantrAyuktaizca tairabhUt / nRNAmagamyasthAnaM tanmaNDahiriva sthitam // 30 // ' ityAdizrIhemAcAryakRtazrIRSabhacaritraprAnte, tathA laukikalokottaradevagatagurugatarUpa. caturvidhamidhyAtvAdhikAre lokottaradevagataM tu paratIrthikasagRhItajinabimbArcanAdi sapratyayazrIzAntipArzvanAthAdipratimAnAmihalokArtha yAtropayAcitamAnanAdi ca, lokottaragurugataM ca lokottaraliGgeSu pArzvasthAdiSu gurutvabuddhyA vandanAdi gurustUpAdAvahikaphalArtha yAtrepayAcitAdi ceti zrAddhapratikramaNasUtravRttau ' saMkA kaMkha vigiMcheti gAthAvyAkhyAne, evamanyeSvapi grantheSu stUpakArApaNAkSarANi santi / tathA-mathurApuyau zrIjambaprabhavaprabhRtisUrINAM saptaviMzatyadhikapaJcazatImitAni stUpAni, tathA zrIsomasUndarasUri zrIsumatisAdhusUripramukhANAmapi ca stUpAni sAmpratIyavahumunijanaidRSTacarANi santIti tenaitadviSaye na kA'pi zaGkA vidheyeti // 43 // tathA-gurupAdukAgre pratikramaNAdikaM zuddhayati naveti ? praznotrottaraM-kevalaM devavandanaM vinA sarva pratikramaNAdikaM zudhyatIti, na ca pAdukA | NR puSpAdimiraryata iti pratikramaNAdi na zudhyatIti vAcyaM, puSpAdyarcitajinapratimAnAmagre'pi pratikramaNAdi kriyAyAH zuddhayamAnatvAditi // 4 // in Eduentan For Private & Personel Use Only wgainelibrary.org
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-zaGkhazrAvakagRhe puSkalIzrAddhena pauSadhazAlAyAM gatveryApathikI pratikrAntA sA kimarthamiti ! praznotrottaraM-puSkalI zrAddhasyeryA. pathikIpratikramaNe bhagavatIvRttau heturudbhAvito nAstIti kathaM tadviSayo nirNayaH kartuM zakyate !, kiM ca ayaM caritAnuvAdo na tu vidhivAdaH, tena nAyaM vidhissarvairanuSTheya eveti // 45 // tathA--devalokAdihAgacchantaH surAH niryANamArgeNaivAgacchantyanyena veti prazno'trottaraM-yadyapi surANAmacintyazaktyA sarvatrApyAgamanaza| ktirasti tathA'pi siddhAnte surANAmAgamanaM prAyo niryANamArgeNoktaM dRzyata iti // 46 // atha vRddhapaNDitakamalavijayagaNikRtapraznastaduttaraM ca yathA-nRkSetrabahirvartinaH siMhAdayaH zvApadAH palamojino vA bhogabhUmijatiryaJca iva pRthvIphalAdyAhAriNo vA bhavantIti praznotrottaraMmanuSyakSetrAhivartinAM vyAghrAdihiMsakajIvAnAM prAyaH palabhojitvaM sambhAvyate, samudrAdimatsyAnAmiva, na tu bhogabhUmijavyAghrAdInAmiva kevalapRthvIvRkSaphalAdibhojitvaM / kiM ca-yathA bhogabhUmijavyAghrAdInAmalpakaSAyitvaM bhogabhUmijapRthvyAdInAM ca yathA viziSTarasa-riNAmo na tathetareSAmiti sambhAvanAnidAnama, etadviSaye vizeSAkSarANi na smarantIti // 47 // ___ atha vRddhapaNDitakanakavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi c| tathA-acittAzanAdicatuSkamadhye rAtrau prasanIvAnAM sthAvarajIvAnAM cotpattirbhavati na vA iti ! praznotrottaraM-rAtrAvacittAzanAdicatuSkamadhye " tajANiANa jIvANaM, tahA saMpAimANa ya / nisimatte vaho diTTho, savvadaMsIhiM savvahA // 1 // " iti zrAddhadinakRtyamUtravacanAt Jain Education IN For Private Personal Use Only
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhai 2 ullAsaH // 25 // tathA - " akkhar3a tihuaNanA ho, doso saMsatti hoi rAIe / bhatte tagaMdharasA, rasesu rasiA jiA huMtei " // 1 // tti chuTakagAthAnusAreNa ca sthAvarajIvotpattiH sambhAvyate na trasajIvAnAM rAtriyogAditi // 48 // tathA -- alepamadhye ' moaNAtI roTI khAkharA phalAdikaM ' kalpate na vA ? iti prazno'trottaraM - bahuSu grantheSu ala zabdena valacaNakAdikaM vyAkhyAtamasti, bRhatkalpa bhASyavRttimadhye tu ' moaNarahitaroTI pAparA sAdhuuM ATu ' ityAdikaM alepamadhye kalpate iti vyAkhyAtamasti // 48 // tathA - zraddhAlUnAM siddhAntapaThananiSedhaH kutra kutrAgame prakaraNAdau ca prokto'stIti prazno'trottaraM - samavAyAGgAdau yatInAM siddhAntapaThanAdhikAro'sti yatastatrAcArAGgAdInAmuddezanakAlAdayaH proktAssanti, te ca yatInAmeva ghaTante, tathA-tivaripari Ayassa u, AyArapakappanAmamajjhayaNaM / cauvarisarasa ya sammaM, sUagaDaM nAma aMgati // 1 // ityAdi sapta gAthA: paJcavastuke kathitAssanti, atrApyAcArAGgAdyadhyayanayogyatAmAzritya yatisambandhInyeva dIkSAparyAyavarSANi naiyatyenoktAni santi, ayamartho vyavahAracchedagranye'pyasti, evaM ' gehe dIvamapAsaMtA' ityakSarANi sUtrakRtAGge'pi varttante, ityAdyakSarAnusAreNa sAdhava eva tadadhyayanAdhikAriNo na tu zrAddhA iti // 50 // tathA - trividhAhAra dvividhAhArapratyAkhyAnakaraNe zrAddhAnAM pAnIyaturyAhArau kiM bhakSyau na veti ? prazno'trottaraM zrAddhAnAM trividhAhAradvividhAhArapratyAkhyAne'pi pAnIyaturyAhAro bhakSyau jJeyau, paramayaM vizeSo yena prAtastrividhAhArapratyAkhyAnaM kRtaM syAt tasyaikAzanAdikaraNasamaye turyAhAraH kalpate na tUtthAnAnantaramiti, pAnIyaM tUbhayatrApyacittaM kalpate, dvividhAhArapratyAkhyAne tu dvayorapi bhakSyatayA sambhavo'sti, sandhyAyAM tu trividhAhArapratyAkhyAne pAnakAkArAnuccAraNAt sacittamapi pAnIyaM kalpate // 11 // tathA - lokAntikAH kimekAvatAriNa uta neti ? praznottaraM - lokAntikA devA ekAvatAriNa evetyekAnto jJAto nAstIti // 52 // Jain Education emational vR.paM. kamala vi. 47. vR.paM. kanaka vi. 48-95 // 25 // jainelibrary.org
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educat tathA - causaTTikari sahasseti gAthAyA vyAkhyAnaM prasAdyamiti, prazno'trottaraM - catuSpaSTihastisahasrAH, kiMlakSaNAH ! sahASTadantairvarttante yAni tAni sASTadantAni, aSTasaGkhyAni zirAMsi aSTazirAMsi sASTadantAni ca tAni aSTazirAMzi ca sASTadantASTazirAMsi catuSkR sASTadantASTazirAMsi yeSAM te catuSSaSTisASTadantASTazirasaH atra madhyapadalopI samAso jJeyaH, aSTAnAM ca catuSpaSTyA guNane dvAdazottarANi | zirAMsi pratigajaM syuriti / tathaivaikasmin dante'STASTapuSkariNya iti // 13 // tathA - ' havaNa vilevaNe' tigAthAtraye dhvajASTamaGgalakau na dRiyete, sAmprataM tu pUjAvasare tau kriyeyAtAM tatra kiM kAraNamiti ! praznostrottaraM--vhavaNavilevaNatyAdigAthAmadhye dhvajASTamaGgalakayorupalakSaNena grahaNaM bodhyaM yata AtmIyAnAmavicchinnaparamparAgataH snAtrAdividhirnirmUlo na bhavatIti sambhAvyata iti // 54 // tathA-- zrImadarhatAM janurmahotsavakaraNe devAnAM dehAni kiyanmAtrAccaistarANIti prazno'trottaraM - mahotsavAvasare devAnAM dehAnyabhiSicyamAnajinasamAnakAlInamanujazarIrocitAni sambhAvyanta iti // 55 // tathA - caturmmAsakamadhye ' sakkosaM joaNaM bhikkhAyariAe gaMtuM paDini attae' ityuktaM zrIkalpasUtre, etadanusAreNa caityagurvvAdivandanAdyarthe gantuM kalpate na vA ? iti prazno'trottaraM - ' bhikkhAyariAe' ityetatpadaM caityaguruvandanAdyarthe gamanasyopalakSaNaparamavasIyate, yata AvazyakahAribhadryAM dvikriyanihnavasya zaratkAle nayuttaraNapurassaraM guruvandanAdi dRzyate, paraM pravRttirnAstIti // 56 // tathA--sarvvatra pratyAkhyAne ' annatthaNAbhogeNaM' ityAdyAkAroccAraNaM proktamasti paraM ' pANassa leveNa vA ' ityAdiSu kathaM tanneti ? national
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 2 ullAsaH vR.paM.kanaka. vijaya0 48-95 // 26 // praznotrottaraM- pANassa leveNa vA':ityatra 'annatthaNAbhogeNaM' ityAdyAkArAnuccAraNe hetuH zAstre dRSTo na smarati, paDAvazyakasUtramadhye'pi tadrahita eva pATho dRzyata iti // 17 // tathA-zarIrAsvAdhyAyakAraNe satyanUDhamahAnizIthayogaspa sAdhossamIpe zrAvikA upadhAnakriyAM karoti na vA! iti, prazno'trottaraM| zarIrAsvAdhyAyakAraNe'pi mahAnizIthayogavAhyantika evopadhAnakriyAM karoti nAnyasya pArzva iti // 18 // tathA-zrItIrthakRtAM samavasaraNAbhAve vyAkhyAnAvasare caturmukhatvaM syAnna veti praznotrottaraM-tIrthakRtAM 'dAnazIlatapobhAve' ti zlokavRttyanusAreNa samavasaraNe dezanAvasare caturmukhatvaM sambhAvyata iti // 59 // tathA-'aMtamahattaThiIo, tiriyanarANaM havaMti letAo' evaM yugalinAmapi tathaiva lezyAsthitikAlo'nyathA veti ! praznotrottaraM-yuga| linAmapyanyatiryaGmanuSyavadAntauhartiko lezyAsthitikAlo jJeyaH, prajJApanAvRttyAdiSvavizeSeNa tathA'bhidhAnAditi // 10 // tathA--tathA yathA sUkSmanigodasya kSullakabhavaH vAdaranigodasyApi te ( bhavAH ) procyo na vA iti ? prazno'trottaraM-sUkSmanigodasyeva | bAdaranigodasyAri kSulakabhavAssambhAvyanta iti // 61 // tathA-saGgrahaNyAM naradvAre 'gambhe muhutta bArasa, iare cauvIsa viraha ukkoso' ityatra naraloke satatagarbhajamanunasadbhAve saMmUchimamanu nAnAM | kathaM virahaH syAditi, prazno'trottaraM-manuSyaloke nirantaragarbhajamanu nasadbhAve'pi caturviMzatimuhUrtAvadhi sammUchimamanunAnAM virahakAlaH kadAcitsambhavati, yataH pUrvotpannAnAM (utpadyamAnAnAM ) cAntarmuhurta ( sthitika ) vena taryante sarveSAM nirlepanAditi jIvasamAsavRttAvuktatveneti // 12 // tathA kSullakabhavavicAre 256 AvalImirekaH kSullakabhavaH, 3773 aMzaizca kSullakamavaH proktaH, ekasyAmAvalikAyAM ca 3773 Jain Education a l For Private Personal use only AYATinelibrary.org
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ aMzA bhavantIti, tadatra saptatriMzacchatatrisaptatyaMzeSu sthAnadvaye'pi kiMlakSaNaH kAlaH procyate ? iti prazno'trottaraM-256 AvalImitakSullaka. IN | bhavavicAre ucchAsamuhUrtIdiSu kSullakabhavA AvalikAzca saGkhyAtumiSTAH, muhatte ca trisaptatyadhikasaptatriMzacchatamitA uvAsA bhavanti, tena gaNa. nasaukaryAthai 3773 mita eva bhAjakarAziH parikalpitaH, tatmAnakAlastu AvalikAgatAMzeSvasaGkhyeyasamayAtmakaH kSullakabhavAMzeSu tu tataH | SaTpaJcAzadadhikadvizataguNo, yataH 256 AvalIbhirekaH kSullakabhavo bhavatIti // 13 // tathA--zrIvIratIrthakRto dvisaptativarSANyAyurmAnamuktaM, tajanmadinAdvA garbhotpattervA tadAyurvicAryamANaM mitho vighaTate tatkimiti, | praznotrottaraM-janmapatrAdyapakSeyA tu janmataH, paramArthatastu garbhotpattita AyuHparimANaM gaNyate, dvAsaptatyAdivarSamAnapratipAdanaM tu nyUnAdhikamAsadivasAnAmavivakSaNAnna visaMvadatIti // 64 // tathA-anAhAre nimbAdikaM proktamasti tadAdai sattatra kalpate na vA ? iti prazno'trottara--anAhAre nimbAdikamAmapi kalpata iti // 15 // tathA--vaTArkapaJcAGgulAnAM patrANi troTitAni svayaMpatitAni vA muhUrtAdUrdhvamacittIbhavanti na veti ? prazno'trottaraM-'viTami milANaMnI, nAevaM jIvavippajaDha' miti vacanAdRnte mlAne sati vanaspatipatrANi troTitAni svayaMpatitAni vA'cittIbhavanti, na tu kAlaniyamaH prokto'stiiti||16|| ___ tathA-'majje mahummi maMsaMmi, navaNIyami cautthae / uppajati asaMkhA, tavvaNNA tattha jaMtuNo // 1 // ' ityatra madyAdicatuSke ye jIvA utpadyante, te kiyadindriyA iti, prazno'trottaraM-madye madhuni navanIte ca dvIndriyAH, mAMse ekendriyA bAdaranigodarUpA dvIndriyAzca, manuSya- | N| mAMse tu ekendriyA bAdaranigodarUpA dvIndriyAH sammUchimamanuSyapaJcendriyarUpAzca sampUrchantIti zAstrAnusAreNa sambhAvyata iti // 17 // Jain Educat onal III For Private Personal Use Only |jainelibrary.org
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ senapraz 2 ullAsaH // 27 // Jain Education AV tathA -- mAMsAdhikAre yogazAstre ' sadyaH saMmUcchitAnantajantusantAnadUSita ' mityatrAnantajIvAH ke iti prazno'trottaraM tatrAnantA nigodajIvA iti yogazAstre proktamasti // 68 // tathA - 'saMsajjajjIvasaGghAtaM, bhuJjAnA nizi bhojanaM' iti vacanAtkaizciccatvAro'pyAhArAssadRzAH kathyante, paramatra kimapyantaraM na vA ? iti prazno'trottaraM - jIvasaMsaktissarveSvazaneSvapi samAnA na bhavatIti // 69 // tathA - pauSadhoccArapAThe 'desao' iti padamAhArapauSadha eva varttate, na tu zarIrasatkArAdipauSadheSu tena svayaM svazarIre vaiyAvRttyavilepanAdeH karaNaM kArApaNaM ca kalpate na vA ? iti prazno'trottaraM - pauSadhikAnAM kAraNamantareNa svayaM vilepanAdi karttuM kArayituM ca na kalpate, yadyanyaH kazcidbhaktyA karoti tadA kalpate'pIti // 70 // tathA----devAnAmavadhyAdijJAnasadbhAvAt pUrvAdhItamanadhItaM vA caturddaza pUrvAdizrutaM sambhavati na vA ? iti prazno'trottaraM devAnAmavadhyAdijJAnasadbhAve prAya ekAdazAGgarUpaM zrutaM smarati, na zeSaM yaduktaM mahAbhASye tadvRttau ca - " coisaputrI maNuo, devatte taM na saMbharai savvaM / desaMmi hoi bhayaNA, saTTA bhave'vi bhayaNA u // 1 // ' iha kazciccaturddazapUrdhvadharaH sAdhurmRtvA devalokaM gataH, tatra ca devatve tat pUrvyAdhItaM zrutaM na smarati, kiyanna smaratItyAha - ' sarvvaM ' kRtsnamazeSamiti yAvaddeze punarekAdazAGgalakSaNe iti kalpacUNiH, koTyAcAryavyAkhyAnaM tu deze sUtrArthe sUtramAtrAdau veti, idaM pUrvvagatasUtrApekSaM sambhAvyate, anyathA kalpena saha virodhaprApteH, bhajanA-vikalpanA bhavati, yathoktaM dezaM smaratyapItyarthaH, kiM | devatva prAptasyaivetthaM zrutasya pratipAta Ahozvidiha bhave'pItyAha - 'svasthAne' manuSyatve yo'sau bhavo janma tatrApi tiSThato bhajanA-vikalpanA, mithyAtvagamanAdibhiH kAraNaiH kasyacitpratipatati zrutaM kasyacinneti vizeSAvazyakaTIkAyAM maladhArihemasUrikRtAyAmiti // 71 // vR.paM. kanaka vijaya0 48-95 // 27 // jainelibrary.org
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-siddhizilAyA uparisthaM yojanaM pramANAGgulena kimapareNa veti ! prazno'trottaraM-siddhizilAyA uparisthaM yojanamutsedhADalena na tu | pramANAGguleneti bodhyam // 72 // ___tathA--devalokapustakeSu kiM livIkRtamasti ! kimabhidhAnaM tacchAstramiti prazno'trottara-devalokapustakeSu lipIkaraNaM tatratyavyavahAra| mAzritya sambhAvyate, tadabhidhAnaM tu kutrApi dRSTaM nAstIti // 73 // tathA-navInadIkSitasya sAdhoH zrI tAtapAdadIkSAbhavanAnantaramacittarajaohaDAvaNiakAyotsarge vismRte punadIkSAM dattvA''vazyakAdiyogAnuSThAnamupasthApanA ca zuddhayati naveti prazno'trottaraM-gacchanAyakadIkSAbhavanAnantaramacittarajaohaDAvaNiakAyotsarge vismRte punargacchanAyakadIkSAmantareNA''vazyakAdiyogAnuSThAnamupasthApanA ca na zudhyatIti // 74 // tathAvihRtapAtrakANi punarlepitAni caturmAsake vihRtAni karapante na vA ! iti prazno'trottara-pUrvavihRtapAtrakANi punaHpitAni caturmAsake vihRtAni kalpanta iti // 7 // ____ tathA zayyAta ragRhAnagRhIturyathA''cAmlaM prAyazcittaM dIyate, tathA tadbhoktRNAmapi dIyate na vA iti prazno'trottaraM-granthe tu zayyAtaralAviNDabhoge iti sAmAnyenAcAmlamuktamasti, paramidAnI paramparayA tabrAhakasyAcAmlaM pradIyata iti / / 71 // tathA--vasatisvAmini devalokaM gate kaH zayyAtaraH syAditi praznotrottaraM-svAmitvena yaH taccintAkArI sa eva zayyAtaro bhavatIti // 77 // tathA-upAzraye valikAstambhacandrodayamocakasya zayyAtaro'thavA bhUmikAdhipateriti prazno'trottaraM zAstrAnusAreNa sarveSAM zayyAtaro | bhavati, paraM sAmprataM zrAddhairyAvatAM zayyAtaranAmAni likhitAni tAvantaH zayyAtarA bhavantIti // 78 // Jain Education inlewal yA
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ vR.paM. kanaka vijaya 48-95 senaprazne. tathA-kenacidupAzraye dhanaM dattaM, tasya catvArastanayA bhavanti, tasminnuparate te pRthagbhUtAstadA sarve'pi zayyAtarA bhavantyatharvaka iti 2 ullAsaH IN | prazno'trottaraM-yAvantastadAlayasya svAmitvabhAnastAvanta eva zayyAtarA iti // 79 // // 28 // tathA-pAMsaru iti nAmnA prasiddhasya dugdhasya bhakSaNe ko'pi doSo na veti prazno'trottaraM-lokoktyA doSaH zrayate, na tvAtmIyazAstrAnusAreNeti // 8 // tathA-paSThakaraNazaktyabhAve paJcamyupavAsaH paJcamyAM vidhIyate'thavA paryuSaNAcatumiti prazno'trottaraM-paryuSaNAyAmupavAse kRte'pi jA zuSyati, zrIharivijayasUriprasAditapraznasamuccaye'pi tathaivoktatvAditi // 8 // | tathA--yathA prasthAdinA kazcitsavadhAnyAni minuyAdevamasadbhAvaprajJApanAGgIkaraNAllokaM kuDa kRtyA nabanyotkRSTAvagAhanAn pRthavIkA| yikAn jIvAn yadi minoti tataH pRthivIkAyikA asaGkhyeyAn lokAn pUrayantItyAcArAGgaprathamazrutaskandhaprathamAdhyayanadvitIyoddezakavRttI, | sthAvaracaturNA tu aGgalAsayabhAgapramitiravagAhanoktA, ata ete pRthavIkAyikAH kathaM pUrayantIti prazno'trottara-prasthadRSTAnte sAmAnyoktAvapi pratyAkAzamekaikapRthivIkAyikanIvakalpanayA lokarUpapalyabharaNaM sambhAvyate, anyathA prajJApanAsUtravRtyAdigranthAntara-16 virodha iti // 82 // tathA-tirazcAM vaikriyazarIrakaraNaM mUlazarIreNa saha sambandhamasambandhaM ca syAditi, prazno'trottaraM-sambaddhamasambaddhaM ca bhavatIti // 83 // 4 tathA-jJAnadravyaM devakArye upayogi syAnna vA ? yadi syAttadA davapUjAyAM prAsAdAdau vA iti-prazno'trottaraM-'ekatraiva sthAnake devariktaM Mw.jainelibrary.org
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ kSetradvayyAmeva tu jJAnariktaM / saptakSetryAmeva tu sthApanIyaM, zrIsiddhAnto jaina evaM bravIti // 1 // etatkAvyamupadezasaptatikAprAnte'sti, etadanusAreNa | jJAnadravyaM devapUjAyAM prAsAdAdau copayogi bhavatIti // 84 // tathA-saudharmAdidevA manuSyatiryadhye'mukasthAnake utpatsyAmahe IdRzaM jAnanti na vA ! iti praznotrottaraM-kecana tathAvidha. jJAnasadbhAvAjAnanti, kecittu tadabhAvAnna jAnantyapIti // 85 // tathA-prAtaH pratikramaNe tapasaH kAyotsargAmadhye ' upavAsAdyamukaM tapaH kariSye' IdRzaM vicintya kAyotsa, pArayati, pazcAtkasya. cidAgrahAcintitAdanyattapaH karoti, tasya pratyAkhyAnabhaGgo lagati naveti prazno'trottara-pratyAkhyAnabhaGgo na lagatIti // 86 // tathA-strIratnaM nidAnabaddhamanidAnabaddhaM vA syAditi praznotrottaraM-ubhayathA'pi syAditi, vizeSAnabhidhAnAditi // 87 // tathA dezaviratyA cakripadaM labhyate na vA! tathA cakriNAM gArhasthye dezaviratiH syAnna vA ? yadi sA na syAt tatra ko heturiti prazno'trottaraMdezaviratyA cakravartipadaprAptirbhavati na bhavati vetyekAnto jJAto nAsti, tathA cakriNAM mahAparigrahitvAdezavirateraprAptiH syAditi // 8 // tathA-tIrthakaragaNabhRtAM mitho minnavAcanatve'pi sAmbhogikatvaM bhvti| na vA ! tathA sAmAcAryAdikRto bhedo bhavati na vA iti | praznotrottaraM-gaNabhRtAM parasparaM vAcanAbhedena sAmAcAryA api kiyAna medassambhAvyate, tadbhede ca kathaJcidasAmbhogikatvamapi sambhAvyata iti // 89 tathA-jinakalpikAstadbhave mokSaM yAnti na vA?, cenna yAnti tatra kiM nidAnamiti prazno'trottaraM-jinakalpikAstadbhave mokSaM na yAnti, yataH " na kariti AgamaM te, itthIvajjo u veda ikkataro / puvapaDivannao puNa, hoja saveo o vA // 1 // " na kurvanti Agamam. apUrvazrutAdhyayana, pUrvAdhItaM tu zrutaM vizrotasikAkSayahetorekApramanAH samyaganusmarati / vedamaGgIkRtya pratipattikAle strIvarja ekataraH puruSavedo Join Education For Private Personal Use Only relibrary.org
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ senapane. 2 ullAsaH // 29 // napuMsakavedo vA'sakliSTastasya bhavet , pUrvapratipannaH punaH savedo'vedo vA bhavet , tatra jinakalpikasya tadbhave kevalotpattipratiSedhAdupazamazreNyA vede vR.pa. kanaka upazamite sati avedakatvam, taduktaM-"uvasamaseDhIe khalu, vede uvasAmioNmi u avedo / na u khavie tajjamme, kevalapaDisehabhAvAo // 1 // " vijaya0 zeSakAlaM tu saveda iti bRhatkalpavRttau uktatvAditi // 9 // tathA-mAvidvitIyatRtIyatIrthakRtorudAyisupArzvajIvayorantarakAlasyAtpatvAdvaimAnikadevagatiH na saGgacchate, narakagatirapi tayostathAvidhayorna sagacchate, na ca bhavanapatyAdigatiH, tata AgatAnAM tIrthakaratvaprAptiniSedhAttatkA gatiriti praznotrottaraM-anayorgatiH zAstre zrutA nAsti, tattvaM tu tattvavidvadyamiti // 91 // tathA-AmalakagranthikakarIrajIrakamizritavastupippalIharitakya etAni vastUnyAcAmlamadhye kalpante na veti praznotrottaraM-etAni vastUnyAkA cAmlamadhye na kalpante dhAmasthAnAmiti, yatInAM tu jIrakamizritaM parpaTikAdikaM kalpate'pIti pravRttiH // 12 // tathA--yathA'tra bharate zrIvIrajanmaH bhasma grahastathA'nyakSetre tIrthakRtAM janmIM sa Agato'sti navA ?, tathA'tra yathA kumatabAhulyaM tathA'nyakSetreSvapi tathaiva na vA iti prazno'trottara-dazasvapi kSetreSu tIrthakRtAM cyavanAdIni kalyANakAnyekasminneva nakSatre bhvntiityaagmokttvaadbhsmgrhaadi| saGkramaNaM sarvaM samAnameveti // 93 // tathA-etAni dazAzvaryANyatraiva bharate bhavanti dazasu kSetreSu veti praznotrottaraM-dazasvapi kSetreSu daza daza bhavanti, tatra kAnicidetAni || | kAnicidbhinnAnIti // 14 // // 29 // JainEducation For Private Personal Use Only Jaininelibrary.org
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educa tathA -- phaTakaDIhiGgulasaindhavAH kathaM sacittA acittA veti prazno'trottaraM - phaTakaDI saindhatrayodUredazAdAgatattranIcattaitava, tathA hiGgulastu dUrAdAgato akamIpuraniSpannazca prAsukaH, paramAcaraNAvazAtparikammita eva gRhyata iti // 95 // atha paNDitazrIhAparvigaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-- merugirau vikalendriyasadbhAvo'sti na veti prazno'trottaraM ' kahi NaM bhaMte! beMdiANaM pajjattApajJattagANaM ThANA pannattA ?, goamA ! | uDaloe tadekadesabhAe ' iti prajJApanAsUtraM etadvRttyekadezo yathA - 'Urdhvaloke tadekadeza bhAge mandarAdivApyAdiSvityAdi evaM trIndriyAdisUtrAvyapi savRttikAni bhAvanIyAnye' tadakSarAnusAreNa merau vikalendriyAdisadbhAva sambhAvyate // 96 // tathA - saudharmAdiSu vApI kamalAnAM vanaspatItvaM sambhAvyate 'nyathA veti prazno'trottaraM - ' kahi NaM bhaMte! bAdaravaNasaikAi ANa pajjattagANaM ThANA pannattA 1, goamA ! uDuloe kappesu vimANesu vimANAvaliAsu vimANa tyaDesu' etadakSarAnusAreNa kalpeSu vanaspatInAM sadbhAvaH, sa ca tadgatavApyAdikamalAdInAM keSAMcidvanaspatitve satyeva sambhavatIti // 97 // tathA - ye bhavyA vyavahAriNo jAtAsteSAM siddhayavAptau kAlaniyamo'sti naveti prazno'trottaraM - bhavyAnAM vyavahAritvabhavanAnantaraM bhavabhAvanAdRttyAdyanusAreNotkarSato'nantapudgala parAvarttaparibhramaNAnantaraM siddhyatrAptirdRzyata iti // 98 // tathA -- devaloke mithyAtvidevadevInAM ka AcAra iti praznottaraM yathA samyagdRzAM siddhAyataneSu jinA carccanAdipravRttirUpa AcAraH tathA mithyAdRzAM tatraiva varttamAnanAgAdipratimApUjanAdirUpassambhAvyata iti // 99 // national $99
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 2 ullAsa paM. hApArSika |96-107 // 30 // tathA sarasvatI brahmacAriNI na vA iti prazno'trottaraM-kSetrasamAsavRttyanusAreNa bhagavatIsUtrAnusAreNa ca sarasvatI gItaratinAmno | vyantarendrasyAgramahiSIti jJAyate, tena sA (na) brahmacAriNI procyata iti // 10 // tathA-niSkAraNaM sadoSabhunAM jaghanyato'pi cAritraM syAnna veti prazno'trottaraM " jaM kiMcivi pUikaDaM, saDDImAgaMtumIhitaM / sahassaMtarikSaM bhuje, dupakvaM ceva sevaI // 1 // " ityAdizrIsUtrakRdaGgAdivacanaprAmANyAnmukhyatastadabhAvaH, paraM sazUkaniHzakAdipariNAmabhedena gUDhAgUDhAlambananirAlambha| navattvena keSAJcitkathamapi syAdapi na syAdapi keSAJcidata eva pArzvasthAdiSvapi dezasarvabhedena bhUyAnadhikAraH siddhAnte prokto'stIti // 101 // tathA yonivicAre yatra manuSyotpattistatraiva dvIndriyAdInAmutpattidRzyate, tathA ca yonisaGkaraH syAditi, prazno'trottaraM-manuSyadvIndriyA- | dInAM yonyekatve'pi svasvajAtAveva yonyekatvavyavahAro na tu bhinnajAto, ata eva chagaNAdiSvapyutpannAnAM bhUyasAM kucanAM dvIndriyAdInAM svajAtyape| kSayA yonyekatvaM, bhinnajAtIyAnAmapi tatrotpannAnAM svajAtyapekSayaikayonikatvaM, tena na yonisaGkaraH sambhAvyata iti // 102 // tathA--yogamadhye rAtrAvanAhAragrahaNaM bhavati na veti prazno'trottaraM-rAtrau yoginAM saGghaTTakAbhAvAtkimapi grahItuM na kalpate, saGghaTTakaM tu sAyaM | nuktamiti prAtaH pravacanapravedanAnantarameva tadbrahaNaM kalpata iti // 10 // tathA-devAnAM kulakoTayo baDhyo likhitA iti tatra ke jIvAssantIti prazno'trottaraM-yathA manuSyeSvikSvAkukulAdInAM anayatyAtsamAnaVI svarUpatve'pi tatsambhavastathA deveSvapIti na kAcidanupapattiriti // 104 // tathA-sAmagrImantarA kazcit svayaM cAritraM gRhItvA pAlayati tadA tasya kiM phalaM bhavatIti prazno'trottaraM-svayaMcAritragrahaNaM zAstranyAyena | svayambuddhapratyekabuddhau vinA na kalpate, yadi ca kazcitsvayaM kumArgatyAgAdvairAgyeNa tadrahaNaM karoti tadA nirjarAdi phalaM sambhavatIti // 105 // // 30 // Jain Educatio n al For Private Personel Use Only Mainelibrary.org
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educatio tathA--yathA tirazcAM gurusamakSaM prAyazcittaM vinA'pi zuddhirjAyate, tathA nRNAM sA kathaM na bhavatIti prazno'trottaraM - tirazvAM gurusamakSaM prAyazcittaM vinA zuddhirbhavati, tathAvidhasAmagryabhAvAt, manuSyANAM prAyaH tathAvidhasAmagrIsadbhAvAt tadvinA na zuddhi; ata eva gurvvAdyayoge tatpariNAmavatAM tadagrahaNe'pi zuddhiH, tadyoge ca tadgRhNatAM tatpariNAmAbhAvAda zuddhiriti // 106 // tathA - vidiksthAkAzapradezAnAM divasthAkAzapradezasparzanaM bhavati na vA 1, yadi bhavati tadaikAkAzapradezasyASTapradezasparzanA bhavati, zAstre ca SaTpradezasparzanoktA tathA na bhavati tadA antarA kimastIti sayuktikaM prasAdyamiti, prazno'trottaraM - AkAzapradezAnAM vidiksthAkAzapradezaiH sarvathA sambandho na bhavati divasthAkAzapradezaireva tatparyavasAnAt, ayaM cArthe dvitrAdipaGkimaNDitAbhissamyak samakoNacaturastra yaSTiSTakAbhissubodho bhavatIti // 107 // atha paNDitana garvigaNikRtapraznAstaduttarANi ca yathA --- utkAlita dugdhamadhye prakSiptagodhUmAdicUrNacippaTikayA taddugdhaM nirvikRtikaM syAnna veti prazno'trottaraM - godhUmAdicUrNe prakSipte sati yaddugdhamekarasaM varNAntarAdiprAptaM ca bhavati tannirvikRtikaM bhavatIti // 108 // tathA - nirvikRtika dugdhanaM dadhi nirvikRtikaM vikRtiveti prazno'trottaraM evaMvidhaM dugdhajaM dadhyapi nirvikRtikaM syAt // 109 // tathA - kSaNatApanasamaye prakSiptacUrNacippaTikaM ghRtaM nirvikRtikaM vikRtikaM deti prazno'trottaraM tad ghRtaM nirvikRtikaM na syAditi yato 'duddhadahI caturaGgule ' tyAdi vacanAditi bodhyam // 110 // tional w.jainelibrary.org
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 31 // senaprazna tathA-zrAddho devapUjArtha snAnaM karoti tadA ziraH prakSAlayati kiMvA kaMkAsakayA zirojasaMskAreNa saratIti, praznotrottaraM-devArcI nagoSa, 2 ullAsaH IN kurvANaH zrAddhassAmagryA satyAM sarvAGgasnAnaM karoti, tadabhAve tu kaMkasikayA zironasaMskArapUrvakaM kaNThasnAnenApi saratyAcArapadIpe tathaivokta- 1-8-118 tvAditi // 111 // tathA-padmAvatI kiM dharaNendrapatnI utAnyA'parigRhIteti praznotrottara-padmAvatI dharaNendrasyAgramahiSI na tu sAdhAraNeti // 112 // tathA-zrIvIro dvAviMze bhave rAjA trayoviMze bhave cakrI, cakriNo devanArakAgatA bhavantyanyato veti ! praznotrottaraM-AvazyakavIracaritrAdyanusAreNa siMhabhavAnantaraM nArakabhavAduddhatya tiryaGmanuSyAdibhaveSu bhAntvA cakrI jAto, rAjamavastu stotreSveva dRzyate, nAnyatra, tenAdizabdagrahaNAtsurAdibhavo'pi sambhAvyata iti // 113 / / tathA-garbhasthitivicAre 'du cautthatti ' gAthAdhikAre saptamAjinasyASTa mAsA ekonaviMzatirdinAni ca tatkathaM ghaTate, 'ducauttha' gAthAyAM / SaNNAM jinAnAM aSTamAsAdi kathitamasti, evaM tu sapta jAyanta iti prazno'trottaraM-' ducauttha' iti gAthAyAM saptamasthAne zeSajinagrahaNaM kRtamasti, | tena ' mAsA aDanava ' ityatra SaNNAmaSTau mAsAH zeSajinAnAM ca nava mAsA uktAssanti, tena saptamajinasya navamAsA ekonaviMzatirdinAni garbhasthitiriti bodhyam // 114 // tathA-vIrassAyaGgulaM duguNAnti kathaM ! sarve jinA viMzatyadhikazatAGgulAH kathitAH pramANAGgulasya paJcAzadbhAgasatkaikaviMzatibhAgakA dehamAnaM vIrasya kathitamasti, tena cotsedhAGgulaikazatASTaSaSTimAnaM jAyate, viMzatizatadviguNIkaraNe catvAriMzadadhikadvizatAGgulAni syuH, sArddhatraya| hastamAne tu pAzcAtyamAnaM visaMvadatIti prazno'trottaraM-- vIrassAyamulaM duguNa' ntyetadgAthAvRttau matatrayamasti, tatrAnuyogadvAracUrNyabhiprAyeNa zrIvIra Jain Educati o nal For Private Personel Use Only A ainelibrary.org
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ AtmAGgulena caturazItyaGga-lapramANazcaturazItidviguNIkaraNe'STaSaSTayadhikazatamutsedhAGgulAnAM bhavatIti na kiJcidanupapannametadAzritya vistarastu saGgrahaNIvRttAvasti // 115 // tathA-sAdhubhirvasatipramArjanAnantaraM zrAddhAH pratilekhanAM kurvanti, tadA punarapi zrAddhAnAM vasatipramArjanaM mRgyate na veti prazno'trottaraM-14 IN | yatibhirvasatipramArjanAnantaraM zrAddhAnAM pratilekhanAkaraNe kAjakoddharaNaM kRtaM vilokyata iti // 116 // | tathA-dazANabhadrAdhikAre hastimukhAdivikuLaNA kimindreNa kRtA kimutairAvaNadevena veti praznotrottaraM-AvazyakacUyAdyanusAreNa MI hastimukhAdisarvamindrAdezAdairAvaNena vicakre, AvazyakatRttyAyanusAreNa tu tatsarva svayaM biDaujaseti // 11 // tathA-prasUtApatyA strI kaTakamatInAM mAsaM yAvanna saGghaTTayati kasyApi, na karoti ca randhanakriyAM, AtmIyAnAM tu dinadazakaM yAvat, tatkimiti prazno'trottara-prasUtApatyA strI saGghaTTanAdi daza dinAni na karotIti lokarItiH, tatrApi dezavizeSe kvacinyUnAdhikatvamapi // 11 // atha paNDitaviSNvarSigaNikRtapraznAstaduttarANi ca yathA-saptadazabhedapUjAkaraNaM divase zuddhayati kiM vA rAtrAvapIti ! praznotrottaraM-saptadazabhedapUjAkaraNaM divasa eva zuddhayati, na tu rAtrau, tIrthAdau tu kadAcit pUjAkaraNaM, tattu kAraNikamiti // 119 // tathA-pAkSikapratikramaNamukhavatrikApratilekhanAnantaraM pauSadhikaM vinA pratikramaNasUtrAdezo datto zuddhayati na vA iti ! praznotrottaraMmukhyavRttyA pauSadhikasya dIyate idRzaM vRddhavaco'sti, paramekAnto jJAto nAstIti // 120 // For Private Personel Use Only A jainelibrary.org
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 2ullAsaH // 32 // tathA-pAkSikapratikramaNe kSut kadA nivAryate iti praznotrottaraM-caityavandanAdita Arabhya zAnti yAvatkSunnivAryata paM.viSNvarSiH 119-129 iti paramparA'sti // 121 // tathA-AzvinAsvAdhyAyamadhye kRtatapaso dinatrayamathavA dvAdaza dinAnyupadhAnAlocanAyAmanyAlocanAyAM vA na samAyAnti ! iti |prazno'trottaraM-saptamyAdidinatrayaM gaNanAyAM nAyAtIti // 122 // tathA-punardIkSitasya prajJAMzadattA''locanA zuddhayati na veti praznotrottaraM-yogyatAsadbhAve gujJiApUrvakaM zuddhayatIti // 123 // tathA--siMhAdisaGkrAntitrayamadhye tathA vartikamAsamadhye ca kAni dharmakAryANi zuddhayanti ! kAni neti praznotrottaraM--dIkSApratiSThAdikaM na zuddhayati, anyAni tu zuddhacantIti // 124 // tathA--jinAlaye dhautiDhaukanaM karoti tatkasmin sUtre prakaraNe vA'sti, tathA kumatina itthaM kathayanti-dhautiDhaukanaM devanirmAlyaM jAyate, IN tasya puSpAdi lAtvA kathaM caTApayantIti prazno'trottaraM-dhautiDhaukanamiti paramparA jJAyate, tathA tannirmAlyaM na kathyate, yato ' bhogaviNaTuM davvaM nimmalaM viti gIatyA' iti zrAddhavidhivRttAvuktatvAditi // 125 // tathA--svAdhyAyacatuSkaM pratyahaM proktamasti, tanmadhye kasyacidAdau kSamAzramaNadvayaM sajjhAya saMdisAvu sajjhAya karuM iti, kasyacittvekaM samAya karu iti, tasya ko heturiti prazno'trottaraM-taddheturvRddhAjJaiveti jJAyate // 126 // tathA--ArAdhanaprakaraNaM zrIsomaprabhamUribhiH kRtaM, tat kasya granthasyAnusAreNeti ! prazno'trottaraM--ArAdhanApatAkAcatuzzaraNAdi| granthasyAnusAreNa kRte (tapti) ti // 127 // Join Education a l Linelibrary.org
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education tathA --- anAdinigodamadhye yathA bhavyasya jJAnadarzanacAritrANAM sattA tathA'bhavyasya bhavati na veti prazno'trottaraM - abhavyasya jJAnAdisattA bhavati, paramabhavyatayA sAmagrIsadbhAve'pi na prakaTIbhavati, bhavyasya tu tadyoge sA prakaTasyiAditi // 128 // tathA - nAtinapuMsakagarbhajatiryaGmanuSyamadhye samyaktvaM prApyate naveti prazno'trottaraM - nAtinapuMsakamadhye samyaktvaM dezaviratizca prApyata iti AvazyakAdAvastIti // 129 // atha paNDitaratnacandragaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-- yatsambandhipratiSThitaM jinabimbaM vandyaM, tarhi te kathaM na vandyA iti ? prazno'trottaraM - " pAsattho osanno, kusIlasaMsattao ahAcchaMdo / duga dugatidu NegavihA, avaMdaNijjA jiNamayaMmi " // 1 // ityAdivacanAtteSAmavanyasvaM pratimAnAM tvanyatIrthikaparigRhItapratimAvyatirekeNAnyAsAM vandyatvamastIti // 130 // tathA-- abhinivezamithyAdRkpratiSThitaM jinabimbaM vandyatAM prAptaM tatra kiM bIjamiti prazno'trottaraM - AtmapUrvvasUribhistadvandanAdau anivAraNameva bIjaM, kiJca - zAstre'bhinivezamithyAdRSTitvaM nihnavAnAM proktaM sAmpratInAstu matino digambaraM vihAya nihnavA iti na vyavahiyante, tathaiva gurvvAdInAmAjJAsadbhAvAditi // 131 // tathA - paJcadazasvapi karmmabhUmiSu saMvatsarAyanamA satithinAmAnyamUnyevota vizeSaH tathA-- varSAdi RtubhAvepi sAmyaM uta kazcidvizeSa iti, prazno'trottaraM yathA'tra saMvatsarAdinAmAni tathA'nyatrApIti vijJAyate, evaM varSAdiRtubhAve'pIti // 132 // ainelibrary.org
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 33 // senaproM kyA-apratiSThitajinavimbamarcayataH pAdAdinA''zAtayato vA lAbhAlAbhau na veti !, lAbhazcettarhi pratiSThAyAH kiM prayojanaM iti praznotro- paM.ratnacandra 2ullAsaH taraM--apratiSThitapratimAnAM vandane vyavahAro nAstIti kathaM lAbhaH!, AzAtanAkaraNe tu pratyavAyo bhavatyeva, tAsu tIrthakarAkAropalambhAditi // 133 // tathA--dvAdazajalpapaTTe zrIhIravijayasUriprasAditapraznottaragranthe ca mArgAnusArIti ko'rthaH !, asahaparityAgena tattvapratipattiAnusAriteti vandAruvRttigato'rthaH sa eva grAhyo'nyo veti ! prazno'trottaraM-abhayadAnAdau yasmin dharmakRtye'sadho nAsti taddharmakRtyaM mAAnusAri, yatra tvasadahastanna mArgAnusArIti jJAtamasti, tathA " maggo AgamanII, ahavA saMviggabahumaNAinnaM / ubhayANusAriNI jA sA mamgaNusAriNI kiriaa|| 1 // zrIdevendrasUIrakRtadharmaratnaprakaraNavRttAvasyA gAthAyAH savistaraM vyAkhyAnamastIti // 134 // tathA--AvazyakottarAdhyayanAdiyogeSu pattanIyamudgagodhUmamodakAn kecana gRhNanti, kecana neti praznotrottaraM-na gRhNa-IN ntIti vRddhaparaspagastIti // 135 // tathA-haimavyAkaraNe 'vyaJjanAtpazcamAntasthAyAH' ityatra samAhAratvAtkathaM strIliGgatva, yataH 'klIve hasva' ityanena isvatvaM prApnotIprati prazno'trottaraM-sUtratvAdeva na isvatvamiti bodhyam // 136 // | tathA-'dadhyasthisakthyakSNo'ntasyAn' ityatrAntagrahaNaM kimartha ! SaSThayA nirdiSTaM tadantasye tyanenaiva siddheriti praznotrocaraM'anekavaNaH sarvasyeti paribhASayA sarvasyApyAdezaH syAdityantagrahaNaM, kiJcaitatsUtranyAsoktaM yathA nanu dadhyasthisakthyakSNo'n syAditi kriyatAM // kimantagrahaNena, satya, antagrahaNAbhAve 'anantaH paJcamyAH pratyaya' ityanena an ityasya pratyayasaMjJA syAt, tathA ca 'ano'syeti alope nasya | vyaJjanAditvAt nAmasidayvyaJjane ityanena padatve danA ityatra dhuTastRtIya iti dhasya datvaM syAdityantagrahaNaM, tadgrahaNe ca pratyayasaMjJA na syAt 137 Jain Educati o n For Private Personal Use Only jainelibrary.org
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educat tathA -- samAsAdhikAre karmmadhArayasamAsaprayojanaM na pratibhAti, yatastasya tatpuruSasamAsAt pRthaglakSaNAbhAva iti prazno'trottaraM -- jaratI cAsau gauzva jaradbhavI ityatra karmmadhArayasamAsatvAt puMvatkarmmadhAraye ' ityanena puMvadbhAvastatpuruSatvAcca 'gostatpuruSAdi ' tyaT samAsAntaH, TittvAcca GIpratyaya ityekatra samAsadvayaprayojanasadbhAvaH, tathA "vizeSaNaM vizeSyeNaikArthyaM karmmadhArayazceti pRthag lakSaNasadbhAvAcca na kApyAzaGketi // 138 // 4 tathA - ' tRsvasRnaptRneSTRtvaSTRkSattR hotRpotRprazAstrI ' ityatra prazAsturiti kathaM na jAtamiti, mano'trottaraM - prazAstRNAM RH prazAstaH evaM kRte dIrghatvAd Rto Duri' tyasyAprAptiritthaM vAkyakaraNaM DurniSedhArthamiti // 139 // , tathA - malaghuvRttau ' pamasaditi sUtrAvayavarUpAyAM etatsUtranirdiSTayozca NaSayoH pare pe No'san syAdityasya ko bhAvaH kAsmiMzca nidarzane viSayaH 1iti prazno'trottaraM ---- etatsUtranirdezApekSayA Napayormadhye pakarttavye No'san bhavati, na tu Ne karttavye Sa iti, tatra Se karttavya No'san yathA pranaSTa ityatra ' yajasRjamRjarAjabhrAjeti Satve karttavye 'nazazza' iti NatvasUtramasattena prathamaM SaH, kRte ca Satve zakArAntatvAbhAvAtvaM na bhavati karttav caSo'sanna bhavati yathA'bhipuNotyatra ' raghuvarNeti Natve karttavye ' upasargAtsugi 'ti sUtravihitaM Satvamasanna bhavati tena NatvaM siddhamiti // 140 // tathA - ' SaNamasaditi ' ca sUtraM kathaM na kRtaM ityapi prazno'trottaraM - - sUtrapAThe 'nAmyantasthA kavarge'tyAdIni pUrvvasUtrANi, 'raSUvarNAno Na' tyAdIni tu parasUtrANi, tena NaSamasaditi nirdezakaraNAditi jJApitaM yannAmyantasthAkavargetyAdIni pUrva (para) sUtrANi rapRvarNAno NetyAdIni tu para (pUrva) sUtrANIti, tatphalaM ca pUrvvapraznottare darzitameveti // 141 // tathA - liGgAnuzAsanAdisUtre puMliGgaM kaTaNeti puMlliMgAmiti puMliGgamiti vA yuktamiti, prazno'trottaraM --' tau mumo vyaJjane svau' iti sUtreNAnusvArAnunAsikAvubhAvapi sta iti // 142 // national w.jainelibrary.org
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ paM.ratnacandra 130-150 senaprazne. tathA~madyamAMsAdipAnabhakSaNe samyaktvakSitaye bhavato na veti praznotrottaraM-samyaktvakSitirbhavatItyekAnto jJAto nAstIti // 143 // 2ullAsaH tathA-samavasaraNasthA devA devyazca manuSyANAM dRggocare AyAnti na veti, praznotrottaraM-devAdayo dRggocare samAyAnti // 144 // // 34 // tathA-manuSyayonau dvIndriyAdinIvotpattistathaiva tiryagyonau kazcidvizeSo veti praznotrottaraM-tiryagAzritaH ko'pi vizeSaH zAstre dRSTo nAstIti // 145 // tathA--devaloke yA Apo vanaspatayazca santi tAH kiM pRthvIpariNAmarUpAstatpariNAmarUpA vA !, tatpariNAmarUpAzcettadA tAsAM kuta utpattiH? | tathA zuSkAnAM kacavaratayA jAtAnAM nirmAlyatApannAnAM (ca) kA gatirityAgamAkSarapUrvakaM praptAdyaM, kalpavRkSAH pRthvIpariNAmarUpA vanaspatipariNAmarUpA veti prazno'trottaraM-ApastaravazcobhayarUpAH, utpattistu padmahUdAdiSviva svasvasthAnebhya iti, tathA nirmAlyatApannazuSkapatrapuSpAdInAM tvaritameva | visrasAto divyAnubhAvena vA vizarArutAbhavane na kacavaratApattiH, zAstrAgamAkSarANi tu jIvAbhigamajambUdvIpaprajJatyAdau bhogabhUmivarNanAdhikAre santi, bhogabhUmitvaM ca devalokasyApi, yathA tatra kacavarAyabhAvastathA develoke'pi tattvArthAdAvuktamastIti / tathA kalpavRkSA vanaspatipariNAmarUpA jJeyA | | vasudevahiNDau RSidattAdhikAre mArgaviprakIrNabIjebhyasteSAmudbhavadarzanAditi jJeyam // 145 // tathA-jIvAbhigame vijayadevavaktavyatAyAM haritAlahiGgulAdayaH padArthAH santi, teSAM prayojane sati vyayAdutpattiH kuta iti prazno- | 'trottaraM-haritAlAdInAmutpattirvistrasAta iti // 147 // tathA--upapadaM vinA ktvApratyayasya yavAdezo bhavati na veti, prazno'trottaraM-avyaye pUrvapade sati dhAtoH parasya ktvApratyayasya yabAN dezo bhavati, nAnyathA, pUrvottarapadavyavahArazca -- gatikvanyastatpuruSaH' ityAdinA samAse satyeva bhavatIti // 148 // Jain Education inal For Private & Personel Use Only Hallhelibrary.org
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education tathA--' vyaJjanAtpaJcamAntasthAyAH sarUpe vA' ityatretaretaradvandve strItve dvivacanaM ghaTate, samAhAradvandve tu napuMstve ekavacanamubhayathApi paJcamAntasthAyA iti kathaM sUpapannamiti prazno'trottaraM -- paJcamAvayavayogAtsamudAyo'pyupacArAtpaJcama evamantasthAvayavayogAtsamudAyo'pyantasthA tataH paJcamazcAsau antasthA ceti karmadhAraya samAsakaraNAdatra sarvve sUpapannamathavA sUtratvAdevetaretaradvandve'pyekatvamiti // 149 // tathA -- mahAmatsya bhrUtpannasya tandulamatsyasya garbhasthitirAntarmuhUrta kyAyuH sthitirapyAntarmuhUrtikI tat kathaM milatIti prazno'trottaraM - mahAmatsyabhrUtpannamatsyasya gabhaisthitirAyuHsthitizcaikasminnevAntarmuhUrtte bhavati, paraM garbhasthiterantarmuhUrttasya laghutvAnna kimapyanupapannaM, kiJca navasamayAdArabhya ghaTikAdvayaM yAvadantarmuhUrtte, tasyAsaGkhyeya bhedatvA laghutvamiti // 150 // tathA -- yugandharyAyekakaNArambhe bhakSaNe caikasyaiva jIvasya hiMsA, kinnu paryAptaikajIvanizritAsaGkhyAtA paryAptakAnAmapi tathA teSAmAzrayabhaGgakRta evopadravaH ? kinnu teSAmapi hiMseti sahetukaM prasAdyamiti prazno'trottaraM yugandharyAdyekakaNArambhabhakSaNayoH paryAptakahiMsAvattannizritAsaGkhyAtAparyAptakAnAmapi hiMsA sammavati, na tu kevalAzrayamaGgakRta upadravaH, tadavazyaMbhAvastu kevaligamya iti // 111 // tathA - ' jatthego pajjatto, tattha asaMkhA apajjattA ' itivAkyamekendriyAdipaJcendriyaparyApta kAntAnAzritya kinnve kendriyaparyApta kAnAzrityaiveti prazno'trottaraM yatraikaH paryAptastatra tannizrayA niyamAdasaGkhayeyA aparyAptA ityekendriyAnAzritya vyAptiravaseyA, na tu dvIndriyAdIna, prajJApanAyA| mekendriyasUtra eva tadabhidhAnAditi // 12 // tathA--'yatkokilaH kila madhAvi' tyatra yacchandAye kA vibhaktiH, 'taccArucUte' tyatra tacchandAgre ca kA vibhaktiH, atra yattacchandAkanyayau vA'navyayau veti ? prazno'trottaraM yacchandAye kriyAvizeSaNatve dvitIyA vibhaktirvAkyArthamAtravAcitve tu prathamApi sambhavati, tacchandAgre tu ainelibrary.org
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazna IN tasya pUrvaparAmarzitvena prathamA vibhaktirvyAkhyAnAntareNa saptamyapIti yattacchabdAvavyayAvanavyayau ca vattete iti sarvaM susthamiti // 153 // paM.ratnacandra 2 ullAsaH tathA-pratyardhacakriNo'rddhacakriNo vA gaGgAsindhukRtavyavadhAnAtpUrvAparakhaNDayoH sAdhane tatra gamane ka upAyaH, carmaratnAbhAvAttayoruttaraNaM | |130-650 |paM. jayavi0 kathaM syAditi, tathA sampratibhUpatyAdInAM trikhaNDAdhipatyaM vAstavamutopamAmAtraM veti praznotrottaraM-teSAM devAdisAMnidhyAtsarva sambhAvyata iti // 15 // // 35 // 155-200 atha paNDitajayavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA- aMtomuttamittaMpI' tigAthAyAM prAptasamyaktvAnAM jIvAnAM yo'rddhapudgalaparAvartakAlaH proktaH, sa sUkSmasUkSmetarabhedabhinnadravyakSetrakAlabhAvanitASTabhedAnAM pudgalaparAvartAnAM madhye kasyAyamarddhapudgalaparAvataH kAla iti prazno'trottaraM-sUkSmakSetrapudgalaparAvarttassambhAvyate, yaduktaM pravacanasAroddhArasatkaSaSTayadhikazatatamadvAravRttau pudgalaparAvartasvarUpAdhikAre-' iha ca bAdare prarUpite sati sUkSmaH sukhena ziSyaiH samadhigamyate iti bAdarapudgalaparAvarttaprarUpaNA kriyate, na punaH ko'pi bAdarapudgalaparAvarttaH kvacidapi siddhAntapradeze prayojanavAnupalakSyata iti'| tathA sUkSmANAmapi 17 catuNI pudgalaparAvartAnAM madhye jIvAbhigame pudgalaparAvataH kSetrato bAhulyena parigRhItaH kSetrato mArgaNAyAM tasyopAdAnAt, tathA ca sUtraM 'je sAisa| pajjavasie micchaTTiI se jahanneNaM aMtomuhuttaM ukkoseNaM aNataM kAlaM, aNaMtA osappiNIo kAlao khettao avaDaM poggalapariaha desnnmityaadi| tato'nyatrApi yatra vizeSanirdezo nAsti, tatra pudgalaparAvarttagrahaNe kSetrapudgalaparAvoM gRhyata iti // 115 // tathA-devadravyAdhikAre kathaM zrAddhairdevavyavRddhi kartuM zakyate, yaduktamAgame-' bhakkhaMto jiNadavvaM, aNaMtasaMsArio bhaNio / iti // 35 // | jAnanapyAtmavyatiriktAnAM yacchaMsteSAM saMpsAravRddhiM prati kAraNaM bhavati, na hi viSaM kasyApi vikArakRnna syAt, sarveSAmapAyakRdeva syAt, granthAntare For Private & Personel Use Only
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ AlocanAdhikAre mUSakAdInAmapi doSotpattiruktA'sti, tadatra kA vRddhi prati rItiriti prazno'trottaraM-mukhyavRttyA zrAddhAnAM devadanyasya vinAzana |NI eva doSo, yathAkAlamucitavyAjadAnapUrvakaM grahaNe tu na bhUyAn doSaH, samadhikavyAjadAne punardoSAbhAvo'vasIyate, tena teSAM yattadvarjanaM tanniHzakatAdidoSaparihArArtha jJeyaM / kiJca-zrIjinazAsane devadravyasya vinAze durlabhavodhitA tadrakSAdidezanAdAnopekSaNAdau sAdhorapi bhavaduHkhaM ca zAstre darzite staH, tena tadabhijJAnAM zrAddhAnAM tasyAvyApAraNameva yauktikaM, mA kadAcitpramAdAdinA svalpo'pi tadupabhogo bhavatviti susthAnasthApanapratyahaMsArAdikaraNapurassaraM mahAnidhAnavattatparipAlane ca teSAmapi na ko'pi doSaH, kintu tIrthakRnnAmakarmanibandhanAdiheturlAbha eveti, itarasya tu tadbhogadoSAnabhijJasya niHzakatAdyasambhavAdvRddhyartha grahaNakagrahaNapUrvakaM samarpaNe na doSa iti tathA vyavahriyamANamastIti sambhAvyate / mUSakAdiSu tu vRddhayAdyathai samarpaNavyavahArAbhAvAtteSAM tadbhakSaNe doSa eveti // 156 // tathA-sasidhavalA arihaMtA ' iti gAthAyAmahadAdInAM zvetAdyAropaH, sa kiMhetuka iti, prazno'trottaraM-arhantaH paJcavarNAH siddhAstvavarNAH zAstreSu vyaktatayaivoktAH santi, AcAryAdayo'pi kevalapItAdirUpA eva na bhavanti, tenaiteSu pUrvAcAryaivarNakrameNa dhyAyamAneSu zvetAcekaika varNAropaNapUrvakameSAM dhyAnaM siddhikRdbhavatIti, ( tathAkhyAtaM ) te tu sarvAsvapi hi kriyAsu dravyakSetrakAlabhAvAdisAmagrIvicitrAsu pravarttanta iti na kApyanupapattiriti // 157 // tathA-manujakSetre vyavasthitAnAM manomAtragrAhakA Rjumataya iti kalpasUtrAvacUAdau, tathA prajJApanAvRttI- manaHparyAyajJAnaM' idaM | cArddhatRtIyadvIpadvisamudrAntavartisaMjJimanogatadravyAvalambana ' miti vyAkhyAnAnusAreNa vartamAnAnAmeva saMjJinAM manogataparyAyAvabhAso jAyata iti, tathA | ca sati yaduktaM prajJApanATIkAyAM- manaHparyAyajJAnamapi patyopamAsaGkhyeyabhAgamatItaM jAnAtIti kathaM saGgacchata iti praznotrottaraM-vartipadaM manuna Jain Educa t ional For Private & Personel Use Only jainelibrary.org
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 2 ullAsa kSetrAdhika kSetravartisaMjJimanogatadravyAvabodhaniSedhaparaM natu vartamAnasaMjJimanogatadravyAvabodhaniyamaparaM, tenAvadhijJAnivanmanaHparyAyajJAnyapi yathoktAneva | manogatabhAvAn jAnAtIti na kazcidvirodha iti // 158 // G130-150 tathA-asurakumArAdidazanikAyAnAM bhavanAni kayA rItyA santi, prajJApanAyAM tu ' kahi NaM bhaMte ! dAhiNillA asurakumArAdi devA pariva-13.jayAva 155-200 | santi ! goamA ! jaMbUdIve dIve imIse rayaNappabhAe puDhavIe asIuttarajoaNasatasahassavAhallAe majhe aTThahattare joaNasatasahasse cottIsa bhavaNAvAsasatasahassA bhavantI' tyetatsUtrAnusAreNa sthitAnAM navAnAmAlApakAH pravartitAH, tena teSAM kathaM pRthaktvaM syAditi, praznotrottaraM-teSAM vize-| pataH sthAnanaiyatyAkSarANi zAstrAntare na dRzyante, prajJApanAyAM tu sAmAnyata uktAnIti // 159 // __ tathA--sthAnAGge caturbhiH kAraNairloke udyoto bhavati, tathA andhakAramapi, arhanirvANe loke'ndhakAraM bhavati, tathA trayANAM nAze samAnamuta kazcidvizeSo veti prazno'trottaraM-lokAnubhAvAdevAIdAdInAM caturNAmapyucchede dravyAndhakAra samAnaM, agniM vinA zeSatrayocchede bhAvAndhakAramadhikaM N| syAditi vizeSaH sthAnAGgavRttyanusAreNa jJAyata iti // 16 // tathopadhAnavAhakAnAM madhye kaizvidyathAvidhi pratilekhanApUrva pramArjanA kRtA, tadanu kazcidanyastadavasthaH samAgatya pratilekhanAM karoti, kAjakoddharaNaM na karoti, tasya dinavRddhirmavati na veti praznotrottaraM--upadhAnavAhibhiH kAjakoddharaNe kRte'pi yadyanyaH kazcittatrAgatyopadhipratilekhanAM karoti, tadA tatkAjakoddharaNamapi kRtaM vilokyate, anyathA dinavRddhiH syAditi // 161 // tathA-pratikAlamekaikaM svAdhyAyaM prasthApya kAlAnuSThAnaM kriyate, tadnu avaziSTAH svAdhyAyAH kAlamaNDalAni ca kriyante, pauruSyAH / | sakAle sati, no cecaturthapraharAntarvidhIyata iti sAmAcAryA sAmAnyena prokte'pi kaizcidgItArthairakRtabhojanAnAM sAdhUnAmanuSThAnaM kAryata iti, vadanti ca // 36 // JainEducatiM For Private Personal Use Only T wiainelibrary.org
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ te-zrIparamaguravaH itthaM kArayanti tathA'smAbhiH kAryata iti, tatra kiM bhojakAnAmabhojakAnAM vA kAryata iti prazno'trottaraM-kAlagrahaNadvayazuddhAvekakAlapratikramaNe satyavaziSTakAlamitasvAdhyAye prasthApite satyAhArAdi katai kalpate, nAnyathA, tadanvavaziSTAM kriyA sandhyAyAM karotItyAtmIyasaGghATakapravRttiriti // 162 // ___ atha paNDitadhanavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA siddhapaJcAzikAyAmanantakAlacyutasamyaktvAdivizeSaNaviziSTA evaikasmin samaye'STottaraM zataM sidhyantItyuktaM, tathA ca sati RSabhAdayaH sarve'STottarazatamanantakAlacyutasamyaktvAdivizeSaNaviziSTA eva anyathApi vA ! , viziSTA eva cettadA RSabhadevasyAnantakAlacyutasamyaktvamanyathA vA ! anantakAlacyutasamyaktvaM cettadA RSabhadevasya trayodaza bhavA eva kathaM ? pUrvamapi samyaktvalAbhAt , anyathApi veti pakSazvettadA siddhapazcAzikAdigranthairasaha kathaM saMvAdaH ! AzcaryakRttvena cettadA tadAzcaryaM kimutkRSTAvagAhanayA tIrthakRttvena vA saGkhyAtakAlapatitatvAdinA vA ! tridhApi veti vyaktyA prasAdyamiti, praznotrottaraM-ekasmin samaye'STottaraM sidhyantassarve'pyanantakAlacyutasamyaktvAdivizeSaNaviziSTA eva sidhyantItyakSarANi yadi siddhapazcAzikAdiSu bhavanti tadA bAhubaleH SaDlakSapUrvapramANAyuSo'pavRttiriva zrIRSabhadevasyApi siddhirAzcaryakRttvena samarthanIyA, evaM tadadhikAre yadyadasambhavi tatsarvamAzcarya evAntarbhAvanIyaM // 163 // tathA--zrAvakeNa pUrva caturvidhAhAropavAsapratyAkhyAne kRte sAyaM pratikramaNasamaye sAmAyikakaraNAnantaraM SaDAvazyakasatyApanasthAnAzUnyAthai mukhavastrikApratilekhanApUrva caturvidhAhAropavAsapratyAkhyAnaM kRtaM vilokyate ! kiMvA pUrvakRtameva pramANamiti praznotrottaraM-yadi parva Jain Educat i onal Umr.jainelibrary.org
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 2 ullAsaH // 37 // Jain Education caturvidhAhAropavAsapratyAkhyAnaM kRtaM tadA tatpramANametrAsti, tena sAyaM pratikranaNArthI sAmAyikakaraNAvasare mayA'mukaM pratyAkhyAnaM kRtamastIti smaraNena pratyAkhyAnAvazyaka satyApanaM vidheyaM natu mukhavastrikA pratilekhanApUrvI punazcaturvivAhApivAsapratyArUpAnaM kRtaM vilokyata iti // 164 // tathA - tIrthakRtAM trayodazAdibhavAH prathamasamyaktva lAbhApekSayA vA prasiddhamahaddha ||pekssyaa vA kiMvA prakArAntareNeti ! prazno'trottaraM - AvakAdyabhiprAyeNa zrI RSabhAditIrthakRtAM trayodazAdibhavAH prathamasamyaktvalAmApekSayA gaNyante, na tvanyApekSayeti // 165 // tathA - paNDitapadanandibhavanAbhAve paNDitapadasthasya puro nyUnAdhikaparyAyANAM sAmAnyayatInA saJjAtanandInA laghupaNDitAnAM ca kiyanti kiyanti kriyAkAryANi kRtAni zudhyantIti, prazno'trottaraM paNDitapadanandibhavanAbhAve'pi vRddhapaNDitasya puraH pratidinaM kriyamANAni sarvANyapi dharmakAryANi savrveSAM kRtAni zuddhayanti, zaikSopasthApanAcArya pratiSThApratimA pratiSThAdikAni tu kRtyAni mantrasApekSatvAnna zuddhayanti (iti) pAramparye, sAmprataM tu kecana vRddhagaNayo laghupaNDitasya puraH kSAmaNAnuSThAnAdikaM na kurvanti tatpravRttistu pravAhapravRtteti nivArayitumazakyA, paraM zAstrAkSarAnusAreNa laghorapi paNDitasya puro vRddhAnAmapi gaNanA tatkaraNaM nAnaucitImaJcatIti // 166 // tathA -- pakSopavAsarohiNIpaJcamyAditapassu bahuvarSAcariteSu kadAcidvismRtyA mahAkAraNAdinA vA pakSopavAsAdidine upavAsAbhavane pakSopavAsAdi tapomUlato yAti ? kiMvA yathokta varSa mAsabhavanAnantaraM tattapaHkaraNAdinA niSThAM nIyata iti ? prazno'trottaraM vismRtyAdinA tapodinAjJAne tatropavAsa bhavane dvitIyadine daNDanimittaM tattapaH kArya, samAptau ca varddhamAnaM vidheyamityakSarANi zrAddhavidhau santi, mahAkAraNe tu tapokaraNaM mahattarAdyAkAre'ntarbhavatIti // 167 // paM. dhanavi0 163-186 // 37 // ainelibrary.org
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-savyeSu yugalikSetreSa yugalinAM garbhanagarbhavyutkrAntAdibhedabhinnAnAM jayanyamadhyamotkRSTa bhedAbhinna mAyustrayaM kiMvotkRSTameveti prazno'trottaraM-yugalinAmutkRSTamAyuryathAsthAnaM tripalyopamAdi pratItaM, javanyaM tu kSulla bhavarUpaM jJeyaM, yatasvipalyopamapramitamapyAyurapavartya kSullakabhavarUpaM kazcijantuH karotItyarthakAkSarANyAcArAvRttyAdau santi, paraM tadapavartanamaparyAptAvasthAyAmeva bhavati, tadUrvaM tu na bhavati, | teSAM nirupakramAyuSkatvAt, madhyamaM tu yugalinIgarbhe'pi navalakSamitA garbhajA upadyante niSpadyante ca dvayameva, zeSAstu svamAyurapavartya garbhasthA / | eva mriyante, tadA kSullakabhavAdadhikasamayAdibhavane sambhavatIti // 168 // | tathA-madanaphalaM viddhamantamuhUrtAdanu prAsukaM spAtikavA sacittabheti ? prazno'trottaraM-viddhaM madanaphalamantarmuhUdinu vRddhairacittatayA | vyavahriyamANamastIti // 169 // tathA-strIsacittayoH saGghaTTo nirantaraH paramparazca pariharttavyaH, tatra paramparaH kiM dvAbhyAM tribhibahubhirveti saGkhyA prasAdyeti, praznotrottaraMtayoH paramparasaGghaTTa ekena dvAbhyAM cAntaritaH pariharaNIyaH, tribhirantaritastu na lagatIti // 17 // | tathA--pravacanasAroddhArAdiSu jaghanyata ekasamaye daza tIrthakarAH samutpadyantaM ityuktaM, siddhapaJcAzikAdiSu caikasamaye catvArastIrthakarAH sidhyantItyuktaM, tathA caikasamaya janmanAM dazatIrthakRtAmekasamaya eva siddhisammave ekasamaye catvArastIrthakarAH sidhyantIti kathaM saGgacchata iti ? prazno'trottaraM--daza tIrthakarA ekasamaye samutpadyanta ityatra samayazabdena paramanikRSTa kAlo vA prastAvo vA vyaktatayA na jJAyate, catvArastIrthakarA ekasamaye sidhyantItyatra tu paramanikRSTa kAla eva nizcIyate, tena na kA'pi viprati pattiriti // 171 // Jain Educat O jainelibrary.org
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 2 ullAsaH // 38 // Jain Educatio tathA -- zrIbhagavatyuktA ekaputrasya navazatapitaraH kathaM sambhavantIti prazno'trottaraM - - dvAdazamuhUrttAn yAvadvIryamavinaSTaM syAttAvatkAlAvadhi navazatamitavRSabhAdibhirbhukte gavAdau yo garbha utpadyate sa tAvatAM putro bhavatIti // 172 / / tathA - SaDvikRtibhoktuH zraddhAleorvikRtipratyAkhyAnaM syAnnaveti, prazno'trottaraM - SaDUvikRtibhoge'pi vikRtipratyAkhyAnaM bhavati yataH zrAddha vidhAvabhakSyavikRtisambandhyapi taduktamastIti // 173 // tathA--sAmAyikamadhye sAmAyikagrahaNe yAvanta AdezAH pUrvasAmAyike mArgyante, tAvanta evAgretane ? kiMvA nyUnAH ?, nyUnatve ca sAmAyikavAddinapauSadhe gRhIte tanmadhye rAtripauSadhagrahaNe'pi pUrNAdezamArgaNaM ? kiMvA nyUnAdezamArgaNamiti, prazno'trottaraM - sAmAyikamadhye sAmAyikagrahaNe sAmAyikadaNDakoccAraNAnantaraM baisaNai ThAuM ityAdezo mArgyate divasapauSadhamadhye rAtripauSadhagrahaNe ca bahuvela karasyuM itiparyantA AdezA mArgyante, pratilekhanAdezAstu sAndhyapratilekhanApAThanAvasare mAgitatvAtpunarna mArgyanta iti // 174 // tathA -- yatinA sacittapAnIyaparihAriNA zrAvakeNa vA prabhAte namaskArasahitAdikAlamAtra pratyAkhyAne kRte sandhyApratilekhanAyAM ca trividhAhArapratyAkhyAne kRte'kRte ca sAyaMpratikramaNasamaye tayoH pAnAhArAdipratyAkhyAnaM kAryate ? kiM vA catuvidhAhAretyAdipratyAkhyAnamiti, praznottaraM yena sandhyApratilekhanAyAM trividhAhArapratyAkhyAnaM kRtaM syAttasya pAnAhArapratyAkhyAnaM kAryate, yena tu tatkRtaM na syAt tasya caturvvidhAhAra pratyAkhyAnaM kAryata iti // 179 // tathA--madhvAdeH sacittatA'cittatA vA, ? tatsaGghaTTe paryuSitapUpikAdisaGghaTTe ca sAdhubhirAhArAdi gRhyate navA iti prazno'trottaraM - prAsuka ational paM. dhanavi0 163-186 // 38 //
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ | pAthasi pUtarakAdisadbhAva iva madhvAdimadhye rasajajIvasambhave'pi tasya sacittatA nocyate, tatsaGghadde tathA paryuSitapUpikAdisaGgha ca yatInAmAhAN| rAdi gRhItaM na zuddhayati, tajjIvAnAM bAdhAsambhavAtprasaGgaparihArArthatvAceti // 176 // tathA antarvAcyAdiSvekayojanapramANaM sughoSAghaNTAmAnamuktaM, pRthak pRthak patreSu ca 'bArasajoaNapihaletyAdi' sughoSAmAnaM dRzyate, tena | mahAgrantheSu kiM mAnamuktamastIti prazno'trottaraM-jambUdvIpaprajJaptyAdigrantheSu ekayojanaM suvoSAghaNTAmAnamastIti // 177 // tathA-upadhAnamadhye mukhapotikAvismaraNe sati zatahastagamane bhuktacchaNDane rajanyAM dehacintotthAnAdiSu ca samAnaiva dinavRddhinyUnAdhikA vA ? tasyAM ca dinavRddhau satyAmupadhAnamadhye eva dinAni kAryante ? kiMvA kAraNe upadhAnAbahiriti, praznotrottaraM-upadhAnavidhiSu zatahastAhirmukhapo- IN |tikAvismaraNe bhuktacchaNDanAdiSu ca sAmAnyato dinavRddhiruktA'sti, tathaiva ca kAryate, tathA tAni vRddhidinAni prAyeNopadhAnamadhya eva kAryante, mahAkAraNe tu naikAnta iti // 178 // tathA--upadhAnAlocanApauSadhA upavAsAditapassahitA vikRtyekAzanasahitA vA dIyante ? te'pi ca kevaladivasapauSadhA ahorAtrapauSadhA | veti ! prazno'trottaraM-upadhAmAlocanApauSadhA upavAsasahitA ahorAtrarUpA eva dIyanta iti // 179 // tathA-jambudvIpamahAvidehe caturSa vijayeSu viharamANajinacatuSTayasattve tatraivAnyavijayeSu sAmpratInakAle'nyajinAnAM janmakumArAvasthAdi | sambhAvyate naveti !, viharamAnapadavAcyA vartamAnA eva jinAH samavasaraNasthA eva veti !, mahAvidehakSetraM ca sampUrNamapi kadAcit kevaliparyAyopetajinavirahitaM sAmAnyataH tIrthakarasattayA virahitaM ca bhavati naveti ? prazno'trottaraM-sAmpratInakAle viharamANajinAnadhiSThitavijayeSu pareSAM tIrthakRtAM | Jain Education Hall For Private Personel Use Only
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 2 ullAsaH // 39 // Jain Education janmakumArAvasthAdyasambhavo jJAto nAhita tathA ke liye ttanAnA jinA vihamAnavAcyA bhavanti tathA sampUrNa mahAvidehakSetraM kadAcanApi kevaliparyAyo reta jinavirahitaM sAmAnyatastIrthakarasattayA virahitaM ca na bhavatIti jJeyam // 180 // tathA - sparzanendriyAdIni trINi natra yojanebhya AgataM viSayaM gRhNanti, tatra cakSuH zrotrendriyayoriva sanendriyAdInAM viSaya ke dRSTAntA iti ? prazno'trottaraM navayojanebhyaH parataH pAyovRSTau tata AgatAH zarIraM spRzanto jalapudgalA rasanatrANayogatastatastatra dezagata mRttikA pudgalAzca dRSTAntAH puSpamAlAvRttyAdyanusAreNa bodhyA iti // 181 // tathA -- zrAvakaiH pauSadhopadhAnAdiSu sandhyAprati dekhanAyAM kriyamANAyAM paDileNA paDilehAu ityAdezamArgaNAnantaraM jAte kAjakoddhAre upadhimukhapotikAprati lekhanAnantaraM upadhipatilekhane kRte tatkAnakoddhAraH kRto vizeyate naveti ? prazno'trottaraM pUrve kAkoddhAre kRte'pyupadhipratilekhanAnantaraM tatkAnakoddhAraH kRto vilokyata iti // 182 // tathA - paSThopadhAnapraveze Adyadina eva mAlA paridhApane prathamAM vAvanAM dattA mAlA parivApyata uta pUrNe tattapasi mAlA paridhAnAnantaraM AdyavAcanA dIyata iti ? praznottaraM paSThopadhAnapravezAdyadine pravedanakaM pravedya prathamAM vAcanAM dattvA samuddezAdikriyAM kArayitvA mAlA paridhApyata iti // 183 // tathA - jinAlaye pratyAkhyAnaM pArayituM zuddhyati naveti prazno'trottaraM - zuddhayatIti sampradAya iti // 184 // tathopadhAneSUyamAneSu viMzatisthAnakAdi tapaH kartuM na zuddhyati naveti prazno'trottaraM tattapaH prAyaH karttuM na zuddhayatIti // 185 // paM. dhanavi0 | 163-186 1138 11 Inelibrary.org
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educatio tathA-- sAdhvIbhiH zrAvikAbhizva devasikapratinage subhadevayA bhagavaI iti kathyate, tadanurodhena sAdhvabhAve zrAvikAbhiratra pAkSikasUtrasthAnIyapratikramaNasUtratrAnte kathyate paraM sA kathayituM yujyate naveti prazno'trottaraM - sAdhInAM zrAddhInAM caitraM stutikathane sAmAcAryeva pramANamiti // 986 // atha vRddhapaNDitazubha vijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA -- tIrthakRdbhistaha ye dIkSAM gRhNanti te kiM tIrthadvatpAThoccArAdikaM kurvantyuta bhinnamiti prazno'trottaraM tIrthaGkaraiH sArddhaM dIkSAgrahaNaM kudbhiH svayaM datvAttattatkSetrakAlAdyanusAreNa tapasyAgraiNaM kriyate, na tu tIrthakaravata, prathamatIrthakRtA sArddhaM tu tIrthakaravat pAThoccAraM kurvantIti jJAyate // 187 // tathA - saGgrahaNyantarvAcyAdiSu lokAntikadevAnAM na nikAyA uttamacaritre daza nikAyA kathitAH tatra kiM pramANamiti praznotrottaraM - bahugrantheSu teSAM nava nikAyA uktAH, uttamacaritre yadi daza tadA matAntaramiti jJeyam // 188 // tathA - cakSurvikasya kevalajJAnamutpadyate noti prazno'trottaraM - utpadyata iti // 189 // tathA - phuGkAnIraM sIkarInIraM pADalanIraM ca dvividhAhAre kalpyatayoktaM tat kiMsvarUpamiti prazno'trottaraM - phUkAnIraM sIkarInIraM ca dezavizeSe prasiddhaM bhaviSyati, pADalanIraM tu pADalivRkSapuSpAmiti // 190 // tathA - goAraphalI caNakAdi dvisya bhAjjikA ca dvidalaM sthAnnoti prazno'trottaraM dvidalaM bhavatIti // 121 // ational jainelibrary.org
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ senamabhe. 2 ullAsaH // 40 // Jain Education tathA - nIlavaNiH sUryAtapamantareNa katibhirdinaiH zuSkavaNirbhavatIti prazno'trottaraM sUryAtapatastribhirdinaiH zuSkavaNiH syAttamantareNa tu yadA svayaM zuSyati tadA zuSkavaNirnatvatra dinanaiyatyamiti // 992 // tathA - pauSadhagrAhiNya AstikyaH guroH puro guMhalikAM kurvvanti navA dravyastavatvAditi, prazno'trottaraM - dravyastavatyAnna zuddhayatIti // 193 // tathA -- devapUjAsnAtrikaraNAnantaraM zrAddhaya AratyuttAraNamaGgaladIpAdi kRtyaM kurvvanti naveti ? mano'trottaraM tayoH karaNe'dhunA pravRttirna dRzyate, niSedhastu zAstre dRSTo nAstIti kacidezavizeSe tatkurvvantyapIti // 194 // tathA ---- vyAkhyAnavelAyAM kRtasAmAyikA zrAddhI AdezamArgaNapUrvakaM pratilekhanAM karotyanyathA veti ! prazno'trottaraM - sAmAyikamadhye pratilekhanAdezamArgaNaM yauktikamiti // 199 // tathA - anekazakalI kRtakara marddita praharamAtradhRtatAmbUlIdalaM sacittamacittaM veti ? prazno'trottaraM - etAdRzapatrasyAcittIbhavane vyavahAro nAstIti // 196 // atha paNDitadeva vijayagaNikRtapraznastaduttaraM ca, yathA-- kazcit zrAddhaH svadravyeNa pratimAM kazcitpustakaM ca tadA pratimAkartturdevadravyaM pustakalekhakasya jJAnadravyaM ca lagati naveti prazno trottaraM ubhayorapi yathAkramaM te ubhe na lagata iti sambhAvyate // 197 // atha paNDitakAnhajI gaNikRtapraznAstaduttarANi ca, yathA -- tIrthadAnabhavyAH prApnuvanti naveti ? prazno'trottaraM te nApnuvantIti vRddhavAdaH, akSarANi tu granthe dRSTAni na smarantIti // 198 // paM. zubhavi0 187-196 // 40 //
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-zrI zatruJjayatIrthamabhavyA na spRzantItyakSarANi kva santIti ! prazno'trottaraM-zrIzatruJjayamAhAtmye santi, yathA, " abhavyAH / pApino jIvA, nAmuM pazyanti parvatam / lamyate cApi rAjyAdi, nedaM tIrtha hi labhyate // 1 // " iti / / 199 / / tthaa-blicnyc| rAjadhAnI IzAnendrakrudhA chArAgAramurmurabhUtA'bhUttatsatyamuta sAkSAcchArAGgArabhUtA tatsatyamiti ! prazno'trottaraMbhUtazabdasyopamAvAcakatyena divyAnubhAvato balicaJcArAjadhAnyaGgArAdisadRzI jAteti sambhAvyate // 20 // atha paNDitakanakakuzalagaNikRtapraznAstaduttarANi ca, yathA-zrIbhadrabAhusvAminA navamapUrvAduddhRtaH zrIkalpaH zrIparyuSaNApaJcadinI yAvadvAcyamAno'sti, zrIsudharmasvAmiprabhUtyAcAryANAM tu | paryuSaNAsamaye ki zAstraM vAcyamAnamabhUditi ? prazno'trottaraM-sudharmasvAmipramukhA navamapUrvagatamevaitadadhyayanaM yathAvasthitaM vyAkhyAtavanta | iti sambhAvrate // 201 // tathA-gomahipyajAprabhRtInAM sarpiSa evaM kSAramiSTAdipayasAM gomahiSyAditakrANA caikadravyatvamuta bhinnadravyatvaM vA ?, zrAddhaviddhau vitthaM proktaM- yat pRthakpRthaknAmAsvAdavattena dravyatvaM / paraM teSu takrAdiSu pRthak pRthak AsvAdatvaM na tu nAmatvamatastatra kayA rItyA dravyasaGkhyA gaNyata iti ? praznotrottaraM-gomahipyajAprabhRtInAM sappiSaH kSAramiSTAdipAnIyAnAM ca gomahiSyAditakrANAM caikadravyatvaM gaNyate, yata ubhayabhinnatve sati bhinnadravyatvaM syAditi // 202 // tathA-lapanazriyAM vikRtidvayaM ghRtaguDarUpaM vA kimuta kaTAhavikRtirUpatA gaNyata iti ? praznotrottaraM-lapanAzrayamAzritya yogavidhyanusAreNa lapanazrIddhiprakArA-ekA vikRtirUpA parA nirvikRti rUpA ca, tatra vikRtirUpAyAM tu ghRtaguDarUpavikRtiyugmaM gaNyate // 203 // in Edat an asal For Private & Personel Use Only finelibrary.org
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe. 2 ullAsaH // 41 // Jain Education thAhA dine manavAragRhe yathA yatInAM vihatu na kalpate, tathaiva pauSadhi katkanamanavAragRhe'nyathA veti prazno'trottaraM - vivAhajemanavAravatpauSadhikasatkanemanavAragRhe'pei munInAM vihatu na kAta iti // 204 // tathA - rAtrirAddhaM pUpikAdikeSAJcidrAtribhojanaviratimatAM gRhiNAmattaM na karAte, tathA yatijanAnAM tadattuM kalpate natreti, prazno'trottaraMteSAM rAtrirAddhAnnAdyagrahaNaM tu bahujIvavirAdhanAsambhavAdrAtriprathamamaharadvayarAddhapUra likAdvidalAdiSu paryuSitatvazaGkAsambhavAcca na tu rAtrirAddhAnnagrahaNe rAtribhojanaviratibhaGga iti yatibhistu paryuSitatvasambhAvanAyAM tanna grAhyaM, anyathA tu yathAvasaraM grahaNIyaM teSAM parArthakRtAnnagrAhityena virAdhanAyA abhAvAditi // 209 // atha paNDitadarzana sAgaragaNikRtapraznau taduttare ca yathA - caturddazIyapratikraraNaprAnte 'sajjhAya saMdisAuM bhagavan ! sajjhAya karUM' ityAdezamArgAgaM, kriyate tu namaskAraH upasarga harastotraM saMsAradAvanaladAhanIraM stutizceti tatkathamiti, prazno'trottaraM prAkSika pratikramaNa prAntakhAdhyAye stutistotrAdipaThananAvazyaka cUrNyabhiprAyeNa paramparayA vidhIyata iti // 206 // tathA --- rAhudimAnenAtinIcatvAt sUryavimAnaM kathamAtripate'tyuccatyAca tena candravimAnamiti prazno'trottaraM tattvArthabhASyavRttyanusAreNa candravimAnAdvAhuvimAnamupariSTAdvarttate taccAniyatacAratvAtkadAcitsUryavimAnasyAdhastAdda yojanAni yAvaccAvaH caratIti candrasUryayorAvaraNe na kApyAzaGketi // 207 // ational hahahahar paM. devavi0 paM. kAnhajI. paM. kanakaku. paM. darzanasA. 197-207 // 41 // jainelibrary.org
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ atha paNDitavivekasAgaragaNikRtapraznau taduttare ca, tathA-navIyakapaJcAnuttaravimAneSu ninasakthIni santi navA ! , yadi santi tadA kiM zAzatAnyazAzvatAni veti! prazno'trocaraM graiveyakAdiSu sudharmAdisabhAnAmabhAvAjinasathAni na sanjIti // 209 // tathA striyaH sarvArthasiddhavimAne yAnti naveti ! praznotrottaraM-zrIvinaya candrakevalicaritre devapUnAdhikAre striyAH sarvArthasiddhagamanAkSarANi santi, tathA pRthvIcandracaritre pRthvIcandrapUrvabhavastriyaH sarvArthasiddhe gatvA manuSyatvaM ca prApya siddhA ityuktamastIti, tathA kanakamAlA sarvArthasiddhe gatetyaSTaprakArIpUjAgranthe pradIpapUnAdhikAre, tathA'nuttaravimAnagamanAkSarANi tu zrIvAsupUjyacaritAdau phuTAnyeva vartante, tadA- | yurvadhantIti prajJApanAsUtratrayoviMzatitamakarmaprakRtyAkhyAnapadavRttAvapyuktamastIti // 208 // atha zrIhIravijayasUriziSyapaNDitarAmavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-"sijhaMti jattiA kira, iha saMvavahArajIvarAsimajhAo / jati agAivaNassaisasIo tattiA taM mitti // 1 // " vacanAnusAreNa yAvantaH sidhyanti tAvanta eva jIvA anAdinigodAvyAhArarAzau yAntyevaM satyanAdisaMsAramAzritya vicAre yAvantaH siddhAH tAvanta eva sadaiva vyavahAriNo'pi mRgyante nAdhikAH, paraM " jaiA hohI pucchA, niNANa magami daMsagaM taiA / ikkAsa nigoassa ya, aNaMtabhAgo a siddhigao // 1 // " etadanusAreNaikasya sUkSmavAdarAnyataranigodasthAnantatamo bhAgaH siddhigatastathaiva vyavahAriNo'pyekasya nigodasyAnantatama eva | bhAge yujyante dRzyante ca "jIvAH savve vyavahAryavyavahAritayA dvivA / sUkSAnagodA evAntyAste'nye'pi vyavahAriNaH // 1 // " ityetadvayavahAri Jain Educa t ional Mw.jainelibrary.org
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazna. 2 ullAsaH // 42 // Jain Educatio lakSaNAnusAreNa bAdaranigodAdau siddhebhyo'nantAnantaguNAstasmAnna jJAyante siddhebhyo vyavahArijIvA adhikA vA tulyA veti samyak prasAdyamiti ? prazno'trottaraM - siddhA nigodasyAnantatame bhAge uktAH, nigodAzca dvidhA- sUkSmA bAdarAzya, yAvantaH sidhyanti tAvantaH sUkSma nigodebhyo vyavahArarAzau samAyAnti, tathA ca kathaM siddhajIvAnAM vyavahArarAzijIvAnAM ca tulyatA, sijjhati jattiye ' tyAdigAthArtho'pi vyavahArarAzestattagranthAnusAreNAnAditayA pratibhAsAttadanurodhenaiva bhAvanIya iti // 210 // tathaikajIva utkarSatassaMsAre katiza indratvacakritvAdi prApnoti, tatprAptipratipAdakazAstraM ca kimiti prazno'trottaraM tatrAptisaGkhyAniyamaH zAstre na dRzyate, dvizastatprAtyakSarANi tu sAkSAdeva zrIbhagavatIpramukha grantheSu dRzyante paraM prAyeNa bahuzastatprAptirna syAditi | sambhAvyate // 219 // tathA - brahmalokAdupari kiM samyagdRzo devA adhikA uta mithyAdRzo'dhikA iti prazno'trottaraM paJcamadevalokAt parato yuktyA vicAmANe mithyAdRSTibhyarasamyagdRSTayo devA adhikArasambhAvyanta iti // 212 // tathA -- zrAddhavidhivRttau pratimAyAH sRSTayA navAGgatilakakaraNamuktaM tatra prathamaM kiM vAmapAde tatkarttavyamathavA dakSiNapAde iti praznotrottaraM - jinapratimAyAH pUjAkaraNAvasare navAGgeSu tilakAni dakSiNacaraNAdArabhyAGgasRSTyA vidheyAnIti // 293 // iti sakalaripurandaraparamagurugacchAdhirAjabhaTTAraka zrIvijaya sena suriprasAdI kRtamaznottara saGgrahe bhaTTAraka zrIzrIhIra vijayasuriziSyapaNDitazubha vijaya gaNiviracite dvitIyollAsaH // paM. viveka0 paM. rAmavi0 208-213 // 42 // jainelibrary.org
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ iti // 1 "svAdidIkSitamunAvamavasIyate yo atha tRtIya ullAsaH zrIpArzva praNipatya, zrIzaGkhapurezvaraM jinaM bhaktyA / Arabhyate tRtIyollAsaH zubhavijayavijJena // 1 // __ athaitadvanthakRtpaNDitazubhavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi cayathA-prAtAkhyAnaprArambhe tIrthaGkarA 'namo titthassa' iti kathayanti, tatra tIrthazabdena kimucyata iti ? prazno'trottaraM-AvazyakahAribhadrIkRtyAdyanusAreNa tatra tIrthazabdena zrutaM dvAdazAGgarUpaM procyata iti // 1 // tathA--pArzvasthAdidIkSitasAdhargiNo bhavati naveti ! prazno'trottaraM--pArzvasthAdidIkSitamunergaNo bhavati, yaduktaM mahAnizIthatRtIyAdhyayana| prAntaprastAve ' sattaTUguruparaMparakusIle egavitiguruparaMparakusIle' ityasyArthaH-atra vikalpadvayabhaNanAdevamavasIyate yadekadvitriguruparamparAM yAvatkuzIlatve'pi tatra sAdhusAmAcArI sarvathocchinnA na bhavati, tena yadi kazcikriyoddhAraM karoti tadA'nyasAmbhogikAdibhyazcAritropasampadaM gRhItvaiva kriyoddhAraM karoti nAnyatheti / kiJca-kazcinnihnavapArzve pravanitastAn vihAya sAdhusamIpe Agatastasya tadeva prAyazcittaM yadasau samyagmA pratipadyate sa NI eva ca tasya vrataparyAyo, na bhUya upasthApanA karttavyeti bRhatkalpatRtIyakhaNDe 126 patre'pIti // 2 // tathA-mutkala zrAvakA namaskAratrayeNa namaskArAdipratyAkhyAnaM pArayanti tadakSarANi kva santIti ? praznotrottaraM-mutkalazrAddhA namaskAratrayeNa namaskArAdipratyAkhyAnaM pArayantItyavicchinnaparamparA'sti, parametadakSarANi kutrApi dRSTAni na smarantIti // 3 // tathA svapakSiNaH parapakSiNazca ke bhavantIti ? prazno'trottaraM-atha kaH punaH svapakSaH ? ko vA parapakSa ityAha-nilagAi atti nivapArzva - in duelan Ini Pahelibrary.org
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrIzubhavi0 1-497 senaprazne 3 ullAsaH sthAdayassAdhuliGgadhAriNaH svapakSaH, AdigrahaNAccarakaparivrAjakAdayaH parapakSa iti bRhatkalpaprathamakhaNDe 120 patre, etadakSarAnusAreNa nivapAzva sthAdayaH svapakSiNazcarakaparivrAjakAdayazca parapakSiNa iti // 4 // // 43 // tathauSadhabheSanayoH kazcidbhedo naveti ! praznotrottaraM-ekajAtIyazuNThyAdyauSadhamanekajAtIyaguTikAcUrNAdi bheSajamiti, paJcamU bRhadvRttyanusAreNa bhedo jJAyata iti // 5 // tathA-kazcidvaktyahaM bhanyo'bhavyo veti kathaM jJAyata iti ? praznotrottaraM-yo jAnAti svacitte'haM bhavyo'bhanyo vA sa niyamAdbhavya eva, 1 yato'bhavyasya hi bhavyAbhavyazaGkAyA abhAvAdityAcArAnAvantyadhyayanasya paJcamoddezake vRttau // 6 // tathA-AcAryAdInAM pratimAstUpapratiSThAkSarANi kutra granye santIti, praznotrottaraM-AcAryamUrtistUpayoH sthApanamantro yathA ' OMnamo AyariANaM bhagavaMtANaM nANINaM paMcavihAyArasuTiyANaM iha bhagavaMto AyariA avayaraMtu, sAhusAhuNIsAvayasAviAkayaM pUaM paDicchaMtu, samvasiddhi disaMtu svAhA' anena mantreNa trirvAsakSepaH, upAdhyAyamUrtistUpayoH / OMnamo uvajjhAyANaM bhagavaMtANaM bArasaMgapaDhagapaDhagANaM suaharANaM sajjhAyajjhANAsattANaM iha uvajjhAyA bhagavaMto avayaraMtu sAhusAhuNIsAvayasAviAkayaM pUaM paDicchaMtu, samvasiddhi visaMtu,' anena mantreNa trivAsakSepaH, sAdhusAdhvImUrtistUpayoH OMnamo savasAhaNaM bhagavaMtANaM paMcamahavvayadharAgaM paMcasamiANaM niguttANaM tavaniyamanANadasaNajuttANaM mukkhasAhagANaM sAhuNo bhagavaMto iha avayaraMtu bhagavaio sAhuNIo iha avayaraMtu sAhunAhuNIsAvayasAviAkayaM pUaM paDicchaMtu, savvasiddhiM disaMtu svAhA,' anena mantreNa trirvAsakSepa ityAcAradinakare zrIvarddhamAnasUrikRte ityAdigranthAnusAreNAcAryAdInAM pratimAstUpapratiSThApanAkSarANi jJeyAnIti // 7 // tathA-zrAvakAzcatuSpA caturthAdikaM kurvanti, sA kA catuSpavIti ? prazno'trottaraM-caturdazI aSTamI amAvAsyA pUrNimA etAzcatasra 43 // Jain Education imertime jainelibrary.org
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ zcatuSpadya iti yogazAstravRttau catuSpA caturthAdhe'tatzlokavyAkhyAne, tathA pravacasAroddhAravRttau catuSpavIM aSTamIcaturdazyamAvasyApUrNiNamAlakSaNA uktAH, tathA parvANi caivamUcuH-'aTTamI cAuddasi puNNimA ya taha amAvasA havai pa0 / mAsaMmi pavvachakaM, tinni a pabvAI pakkhaMmi // 1 // bIA paMcamI aTUmi, igArasI caudasI paNa tihIo / eAo suhatihIo, goamagaNahAriNA bhaNiA // 2 // bIA duvihe dhamme paMcami nANesu aTThamI kamme / egArasI aMgANaM, cauddasI caudpubvANaM // 3 // ' evaM paJcaparvI pUrNimAmAvAsyAbhyAM SaTpanI ca pratipakSamutkRSTataH syAditi zrAddhavidhau pratikramaNamUtravRttau ca / tathA zrIbhagavatIvRttau cauddasaTumuddipuNNamAsiNIsu' ityatroddiSTA-amAvAsthA proktA'sti, vipAkavRttAvapi tathaiva, kiMca * saMte bale vIriaparisakkAraparakame aTUmIcauddasInANapaMcamIpajjosavaNAcAummAsiemu cautthachaTTame na karinA pacchitta ' mityekonaviMzapazcAzakavRttyAdipvanekagrantheSu paJcamI bhaNitAsti, paJcamyAH parvatvaM mahAnizIthe'pyuktamasti, nanvevaM sati tripA catuSparvI paJcaparvI SaTpanI vA tapaHzIlAdinA''rAdhanIyocyate, svazaktyapekSaM somekAM vA tAmArAdhayatAM na kazciddopaH, tathA- chaNhaM tihINa majjhami, kA tihI ajjavAsare ? ' ityAdigAthA zrAddhadinakRtyasUtre'sti tadvyAkhyAnaM ca-8 14 15 etAH sitetarabhedAtpatithaya iti ityAdigranthAnupAreNAvicchinnaparamparayA ca sarvA api amAvAsyApUrNimAditithayaH parvatvenArAdhyA eveti, atha ca- ' cAuddasaTamuddiTThapuNNamAsiNIsu paDipuNNa'mityasya vyAkhyA-caturdazyaSTamyo pratIte, uddiSTAsu mahAkalyANakasambandhitayA puNyatithitvena prakhyAtAsu, paurNamAsISu tisRSu | caturmAsakasambandhinIppiti sUtrakRtAGgadvitIyazrutaskandhasUtravRttau lepazrAvakAdhikAre ityetatparAidhanaM caritAnuvAdarUpaM, zatavAraM paJcamazrAddhapratimAvAhaka kArtikazreSThikavannatu vidhivAdarUpaM, tallakSaNaM punarekena kenacidyakriyAnuSThAnamAcaritaM sa caritAnuvAdaH, sarvairapi yatkriyAnuSThAnaM kiyate sa vidhivAdastu | sarvairapi svIkarttavya eva, na tu caritAnuvAda iti // 8 // Jain Educat M For Private & Personel Use Only Jaw.jainelibrary.org
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ POS senaprazne 3 ullAsaH zrIzubhavi 1-497 // 44 // tathA zrAvakANAmupadhAnavahanaM vinA namaskArAdipaThanaM zudhyati naveti ? prazno'trottaraM--yathA yatInAM yogavahanaM vinA siddhAntavAcanapAThanAdi na zuddhayati, tathopadhAnatapo'ntarA zrAddhAnAmapi namaskArAdisUtramaNanagaNanAdi na zuddhayati, yaduktaM mahAnizIthe-' se bhaya ! suTukara paMcamaMgalamahAsuakhaMdhassa viNaovahANaM pannattaM, esA niaMtaNA kaha vAlehiM kijjaI ! go0 ! je NaM keNai na icchajjA evaM niyaMtaNaM aviNaovahANeNaM paMcamaMgalasuanANamahijjai ajhAvei vA ajjhAvayamANassa vA aNunnaM payAi se NaM na bhavejjA piadhamme na hajjA daDhadhamme na havejjA bhattijjae, hIlijjA sutta hIlijjA atthaM hIlijA suttatthobhae hIlijjA guruM, je NaM hIlijjA suttaM jAva hIlijjA guruM se NaM AsAejA atItANAgayavaTTamANe titthayare AsAejjA AyariauvajjhAyasAhuNo, je NaM AsAejjA suanANamarihaMtasiddhasAhU, tassa NaM aNaMtasaMsArasAgaramAhiMDemANassa tAsu tAsu saMvuDaviaDAsu culasIilakkhaparisaMkaDAsu sIosiNamissajoNisu sUiraM niaMtaNA iti,' paraM yena prAga namaskArAdisUtrANyadhItAni, tenApi yathAyogaM nirvilambamevopadhAnAni vidhinA'vazyaM vahanIyAni / samprati tu dravyakSetrakAlAdyapekSayA lAbhAlAbhaM vibhAvyAcaraNayopadhAnatapo vinA'pi namaskAradisUtrapAThAdibhaNanaM kAryamANaM dRzyate, AcaraNAyAzca lakSaNamidaM kalpabhApye upadezapade ca yathA-" asaDheNa samAinna, jaM katthai keNaI asAvajja / na nivAriamannahi, bahumaNumayameamAyariaM" // 1 // AcaraNA ca jinAjJAsamAnaiva, yadbhaNitaM bhApyAdau" asaDhAinna'NavajjaM, gIatthaavAriaMti majjhatthA / AyaraNAvihu ANatti, vayaNao subahumannaMti" // 1 // iti dhyeyam // 9 // tathA-zrIvIratIrtha kiyatkAlaM yAvat bhavatIti ? praznotrottaraM-'jaMbuddIve 2 bhArahe vAse imIse osappiNIe devANuppiANaM kevatiaMkAlaM titthaM aNusajjissai ?' iti bhagavatIsUtraviMzatitamazatakASTamoddezakAnusAreNaikaviMzatisahasravarSANi yAvat zrIvIratIrtha pravartipyate, kiJca 'titthaM bhaMte ! |titthaM ? titthayare titthaM ! go0 arahA tAva niyamA titthaMkare, titthaM puNa cAuvaNNAiNNe samaNasaMgho, taMjahA-samaNA samaNIo sAvagA sAviAo // 44 // For Private Personel Use Only
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educati atti ' bhagavatyAM," duppasarhataM caraNaM, bhaNiaM jaM bhagavayA ihaM khette / ANAjutteNamiNaM, Na hoi ahuNatti vAmoho " // 1 // ityupadezapadavacanAd duSprasahAntaM yAvaccAritraM bhaviSyatIti // 10 // tathA - nArakAH pUrvvabhavakRtaduSkRtaM jAtismaraNena jAnantyavadhijJAnena veti ? prazno'trottaraM nArakA nAnAvidhAni pApAni kRtvA narake vrajanti, tatraitAni taiH smAritapUrvvabhavaduSkRtAni bhavapratyayajAtismaraNena nArakAH svayamapi jAnanti, avadhinA tu na kiJcidavagacchanti, tasyotkRSTo'pi teSAM yojanapramANatvAditi bhavabhAvanAsUtravRttau, etadanusAreNa nArakAH pUrvabhavakRtaduSkRtaM bhavapratyayikajAtismaraNena jAnantIti // 11 // tathA -- muNDakevalI kiMlakSaNo bhavatIti prazno'trottaraM - " saMvigno bhavanirvedAdAtmaniHsaraNaM tu yaH / AtmArthaM saMpravRtto'sau, sadA syAnmuNDakevalI " // 1 // iti paJcaddavRttau tadanusAreNa yaH punaH samyaktvAvAptau bhavanairguNyadarzanatastannirvedAdAtmanissaraNameva kevalamabhivAJchati, tathaiva eSTate, samuNDakavalI bhavatIti // 12 // tathA - yasmin kAle kAlAntare vA yAvanto yugalinastasmin tAvanta eva nyUnAdhikA veti ? prazno'trottaraM yasmin kAle yAvanto yugalinastasmin kAle tu tAvanta eva bhavantIti, kAlAntare ca bharatairAvatayo yugminAM nyUnAdhikatvaM, devakurvvAdiSu tu jAtu tatsaMharaNasambhave'pi kutazcitadAnayanamapi bhavatIti na tatra nyUnAdhikyamiti // 13 // tathA -- kazcit sacittaparihArI kAraNe yadi rAtrau jalaM pibati tadoSNamaprAsukaM veti ? prazno'trottaraM yadi sacittaparihArI kAraNe jalaM pivati tadoSNameveti // 14 // ational w.jainelibrary.org
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsa 45 // tathA-apratilekhitasthApanAgre prAvRtacolapaTTagItArthasyAgre ca kAjakoddharaNAdIryApathikIpratikramaNaM zudhyati noti ! praznotrottaraM-IN zrIzubhavi0 1-497 tatpuraH sakalakriyAnuSThAneryApathikapritikramaNaM zudhyatIti // 15 // tathA-zrIbhagavatIsUtroktatrividhaMtrividhenetipratyAkhyAnavatA pratimAdharazrAddhena pratilekhitasthApanAne sAdhUnAmIryApathikIpratikramaNAdyanuSThAna zudhyati ? kiMvA iryApathikIpratikramaNameveti ? prazno'trottaraM-tadane sAdhorIryApathikIpratikramaNameva zudhyati, nAnyadanuSThAnamiti // 16 // tathA-gurusamIpe upadhAnAdikriyAM kurvataH zrAddhAderantarAlasthasthApanAyA gurozcAntarAle paJcendriyagamane agre bhavati naveti ! praznotro|ttaraM-agre bhavatIti // 17 // tathA-sItA janakarAjJaH ( jasya ) putrI rAvagaputrI veti ? prazno'trottaraM-bahuSu grantheSu janakarAjaputrI vasudevahiNDau rAvaNa| putrI ceti // 18 // tathA---prathamAntimatIrthakRttIrthazrAddhAnAM madhyamajinazrAddhAnAM ca varNAntaropetA mukhavastri kA zuddhayati naveti ! praznotrottara-prathamAntimatIrthakRtzrAddhAnAM mukhavastrikA zvetA kalpate, madhyamajinazrAddhAnAM tu sA paJcavarNApi syAditi // 12 // tathA-paJcadazazatatApasAnAM gautamena labdhiparamAnnena pAraNA kAritA, tatparamAnnaM vaikriyamanyadveti.! praznotrottaraM na tadvaikriyaM, kintvakSINamahAnasIlabdhyaiva tatparamAnnaM tAvajjAtamiti // 20 // tathA--atra kecana bhUkaTikA vadanti yathA zrImatAM triphalAdyutkaTadravyaniSpannacUrNaprakSepe prAsukaM pAnIyaM,tathA'smAkamapyutkaTadravyajAnita // 45 // in Educa t iona For Private & Personel Use Only
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ cUrNaprakSepe dhAnyAdi prAsukIbhavatIti kimatra bAdhakamiti ! prazno'trottaraM - bhUkaTikakRtAzaGkAmAzritya yathA triphalAprakSepAda ke varNAdiparAvata bhavati tathA yadi dhAnyaphalAdAvapi bhavettadodakavaddhAnyAdikaM prAsukaM bhavati, na ca tathA tasmAtkathaM prasukaM taditi // 21 // tathairyApathikI dravyataH kSetrataH kAlato bhAvatazca kathamAyAtIti prazno'trottaraM - - dravyataH sacittAdisparze kSetrataH zatahastAdvahirgamane airyApathikyAyAtItyakSarANyAvazyaka jItakalpasUtravRttyAdau santi, kAlato bhAvatazcairyApathikIsamAgamane vyaktyAkSarANi zAstre nopalabhyanta iti // 22 // tathAssvazyaka yoga sambaddha dazavekAlika yogodvahanaM zuddhayati naveti ? prazno'trottaraM Avazyaka yogAlocanAM vidhAya pazcAttatsambaddha dazavaikAlikayogapravezaH zuddhyatIti // 23 // tathA-- zrutaskandhAdisamuddezAnujJAdau yadA samuddezadina vRddhijItA tadA taddinaM kArayitvA'yetanadine'nujJAnandiH kriyate ? kiMvA sambaddhatayA'nujJAnandi vidhAya tRtIyadine taddinavRddhiH kAryata iti, prazno'trottaraM - samuddezakriyAzuddhau taddinavRddhau ca sambaddhatayA'nujJAnandi vidhAya pazcAddina vRddhiH kAryate cet samuddezakriyAsambandhinI dinavRddhirjAyate tadA tRtIyadine'nujJAnandiH kriyata iti // 24 // tathA---vikrayakArisamuccheditanAmalAnchanAnAM pratiSThitA ItyatimAnAM punarlakSmAdikaraNaM zuddhyati naveti prazno'trottaraM tAsAmabhidhAnalakSmAdikaraNaM prAyo na zudhyati kadAcitkAraNe yayAvazyakaM karttavyaM syAt tadA tadvidhAnAnantaraM pratiSThitavAsakSepAdinA zuddhirbhavatIti zrIbhagavatpAdAnAmanuziSTiriti // 25 // Jain Educational
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 3 ullAsaH zrIzabhavi0 1-497 .46 // tathA- bArasajoSaNa usahe ' ityetadgAthAnusAreNa zrIvRSabhAditIrthakRtAM samavasaraNamAnamutsedhAGgulanippannayojanairucyate'nyathA veti | | praznotrottaraM- bArasajoSaNa usahe ' ityanayA gAthayotsedhAGgulayojanairvRSabhAditarthikRtAM samavasaraNamAnaM matAntareNoktaM dRzyate, paramasyA gAthAyAH pAramparya na jJAyate iti samavasaraNAvacUNAviti // 26 // tathA-zrIAdidevasya zreyAMsena bahubhirikSurasakumbhaiH pAraNA kAritotakenaivekSurasakumbheneti sAkSaraM prasAdyamiti prazno'trottaraM-" matveti pramadotpannaromAJcaH somabhUpabhUH / utpATyekSurasaiH pUrNAn, kumbhAnAgAjinAntikam" // 1 // iti RSimaNDalavRttau 7 patre "tAvadAvasathadvAre, rAjasUno| rupAyane / kenaciccakrire kumbhA, navekSurasasambhRtAH // 261 // zreyAMso jAtismaraNAdikSAdoSojjhitaM rasam / matvA kalpyamamuM svAmin !, gRhA- | NetyabhyadhAtprabhum // 262 // prabhuNApyaJjalIkRtya, pANipAtre puro dhRte / sa rasaM kalazazreNyAzcikSepekSusamudbhavam // 262 // " iti zrI ama-IN rakavikRte padmAnandakAvye trayodazasarge " atrAntare kumArasya, prAbhRte kencinmudaa| navekSurasasampUrNA, DhaukayAJcakrire ghaTAH / / 90 // tato vijJAtanirdoSabhikSAdAnAvidhissa tu / gRhyatAM kalpanIyo'yaM, rasa ityavadAdvibhum // 91 // prabhurapyaJjalIkRtya, pANipAtramadhArayat / utkSipyotkSipya | so'pIkSurasakumbhAnaloThayat " // 92 // iti zrI hemacandrasUrikRtaRSabhadevacaritre, tathaivAntarvAcye ca vasudevahiNDau prathamakhaNDe ca ityAdi. | granthAkSarAnusAreNa bahubhirikSurasaghaTaiH pAraNA jAteti / tathA-tAhe sayaM ceva khoassa rasaghaDagaM gahAya bhAvasuddheNaM paDigAhagasuddhaNaM tiviheNaM tikaraNa- | suddheNaM dANeNaM paDilAbhessAmitti ityAdyAvazyakacUrdhyAvazyakaniyuktihAribhadratavRttitadvAdazasahasrIvRttivarddhamAnasArikRtavRSabhacaritrakalpakiraNAvalIprabhRtigranthAnusAreNa tvekenaivekSurasaghaTena pAraNA kAriteti jJAyate / etadAzritya nirNayastu sarvavidvedya iti // 93 // // 27 // tathA-tRtIyAdyupadhAneSu sapta kSamAzramaNAni dApyante, tat kutra vidhipatre'stIti ! praznotrottaraM-tRtIyAdyupadhAneSu tadvidhidarzakapatrAdau Jain Education For Private & Personel Use Only lainelibrary.org
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education saptakSamAzramaNadAnavidhAnaM na dRzyate, tathApi zrI paramagurUNAmanuziSTirasti, yato'gre mAlAparidhAnasamaye teSAM samuddezAnujJayorvidhIyamAnatvAduddezo'pi karttavya iti tatsatakSamAzramaNAni deyAnIti // 28 // tathA ---- paNavIsajoaNe ' tyAdi gAthA kutrAntarvAcyeSvarita, kathaM ca ghaTaneti ? prazno'trottaraM iyaM gAthA bhUyaH svantarvAcyapustakeSu na dRzyate, kalpakiraNAvalIvRttau tu dRzyate, gaNanAghaTanA tvindramAtranirmApita kalazapramANApekSayA karttuM na zakyate, paramindrasAmAnikavimAnendraprakIrNakadeva kRtakAritaiH sA sambhavatyapi, kiJca 'tAneva bibharAJcakuH, kumbhAn kumbhAntarAmbubhiH / AbhiyogikagIrvANAH kurvANAH svAmizA - sanam // 132 // svAmisnAtre hare riktariktAn kumbhAnapUrayan / amarAzcakriNo yakSA, nidhAnakalazA iva // 136 // khitariktA bhRtabhRtA, | rejire saJcariSNavaH / bhUyo bhUyaH kalazAste'raghaTTaghaTikA iva // 137 // evamacyutanAthena yatheSTaM kumbhakoTibhiH / svAmino vidadhe snAtraM, citramAtmA pavitritaH // 538 // `" iti triSaSTIya RSabhacaritrAnusAreNa kecitkalazAH snAtropayoginaH paraM sthApyAH kecitkalazA AbharaNArthameva tiSThantIti, tadapekSayA vA sA gaNanA sajjAghaTItyetadgAthAyAstathAvidhasthAnAbhAve sarvve sarvvavadyAmiti // 29 // tathA - yugalikazarIrANi surAH samudre kSipantyathavA svayaM vinazvarIbhavantIti prazno'trottaraM - purA hi mRtamithunazarIrANi mahAkhagAH / nIDakASThamivotpATya, sadyazcikSipurambudhau // 1 // " iti triSaSTIya RSabhadevacaritravacanAt samudre yugalikazarIrANi kSipantyanyayugalikakSetre'pyevaM sambhAvyate, AraNyakapazUnAM nisargato mRtAnAM yathA kimapyavayavAdikaM nopalabhyate tathA teSAmapItyeSApi sambhAvanA saJjAyata iti // 30 // tathA'ntakRcchandasya ko'rthaH iti prazno'trottaraM jJAnAvaraNIyAdikarmAntakRt san siddhiM gata ityartha ityAvazyakahAribhadrIvRttI "advaitakaDA rAmA " iti gAthA vyAkhyAne // 31 // ional jainelibrary.org
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe. 3 ullAsaH // 47 // tathA - dazavidhacakravAlasAmAcArItyatra cakravAlazabdena kimucyata iti prazno'trottaraM - cakravAle nityakarmaNi sAmAcArI cakravAlasAmAcArI dazavidhA - dazaprakArA cAsau cakravAlasAmAcArI ca dazavidhacakravAlasAmAcArIti cakravAlazabdo'vazyakAryavAcIti paJcavastuvRttau tathA cakravAle cakravAlaviSayA cakravatpratipadaM bhramantI dazavidhA sAmAcArItyapi mavacanasAroddhAravRttau zatatamadvAre iti // 32 // tathA-- tIrthakRtAM janmAdikalyANakeSu yathendrAgamanaM zAstreSu spaSTatayA dRzyate na tathA cyavanakalyANake tatkathamiti ? prazno'trottaraMyathA caturSu kalyANakeSu surendrAgamanaM tathA cyavanakalyANake'pi surendrAgamanaM suvarNavRSTizca dRzyate / yaduktaM - etthaMtaraMmi savvevi, vAsavA avahinANabhAveNaM / caliAsaNA muNeuM, jiNavaraganbhAvayAramahaM // 50 // sattaTThapayAi UTTiUNa sakkatthaeNa tayAbhimuhaM / gharaNialamiliavarama ulimaMDalA tattha vaMdati // 51 // paMcasu kalANesuM gaMtavvamavassa jiNavariMdANaM / tiasAhivehiM ia nicchiUNa savvevi saMcaliA // 52 // aha suparasa giheM, iMdAeseNa ghaNavaippamuhA / muJcanti jakkhaniarA, maNirayaNamuvaNNadaviNabharaM // 500 // bahuvihamaNunna bhogaMga saMcayaM taha pasatyavatyANi / vivihAbharaNANi a kiraNajAlakaliANi vikirati " // 108 // iti zrI supArzvacaritre, " idaM hi ghaTate yasmAgarbhavAsadine mudA / vandito'yaM samAgatya sahaivAbhyAM surezvaraiH " // 27 // itizrI zAnticaritre'pIti // 33 // tathA - svapnapAThakA iva cAraNazramaNAdayaH svapnaphalaM kathayanti naveti ? prazno'trottaraM yathA svapnapAThakAH svapnaphalaM kathayanti tathA cAraNazramaNA api, yathA " majjhimauvarimagevijjagAo to cavia naMdiseNasuro / avayario tagabbhe, to sA cauddasa niyai sumiNe // 35 // etyaMtaraMmi nANI, cAraNasamaNo samAgao tattha / vihiNA puTTho raNNA, sumiNANa phalaM kahai evaM // 81 // " iti // 34 // tathA - zItoSNavarSAkAleSu yathAkramaM triMzadviMzatipaJcadazadinAni yAvadavagAhimaM sAdhUnAM vihatu kalpate, tathA yathokta kAlamadhya niSpanna zrIzubhavi0 1-497 // 47 // Tainelibrary.org
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ sevatikAnAM pAnIyakhaNDAbhyAmekadinonapUrvoktatriMzadAdidineSu modakA vadhyante, te modakAH punastriMzadAdidinAni yAvadvihattai kalpate naveti ? prazno'trottaraM-pAnIyakhaNDAbhyAM varNarasagandhAdiparAvartanAtpunaryathoktakAlaM yAvatte modakA munInAM vihartu kalpanta iti sambhAvyate, parametadarthe vizeSA| kSarANi dRSTAni na smaryanta iti // 35 // tathA-yena sAdhunA ye yogA na vyUDhAstena tadyogAnAM pravezottAraNaM kAryate naveti ? praznotrottaraM -mukhyavRttyA yena ye yogA vyUDhAstena teSAmeva pravezottAraNAdikaM vidhIyate, tadabhAve tu nandyanuyogadvArayogavAhinA sarveSvavyUDhayogeSu pravezastebhyo nirgamanaM ca kAryate, tayoH kriyAyAH asambaddhatvAditi paramparA'pyasti, paraM sarvathaiva takriyA kAritA na zuddhayatIti // 36 // tathA-caturnikAyeSu vimAnAdhipatayaH samyagdRSTayo mithyAdRSTayo veti ! prazno'trottaraM-vimAnAdhipatitayA yo devavizeSa utpadyate sa | samyagadRSTireva bhavati, na kadApi sa mithyAdRSTirityanAdikAlInA jagadvyavasthitiH, yato vimAnAdhipatitayotpadyamAno devaH kiM me puvaM karaNijja ? kiM me pacchA karaNijja ? kiM me puvvaM seyaM ? kiM me pacchA seyaM ? kiM me puvaMpi pacchAvi hiyAe suhAe khamAe nissepsAe ANugAmiattAe bhavissai ?' ityAdirAjapraznIyoktazubhAdhyavasAyavizeSeNa samyagdRSTirevAvasIyate, samyaktvamantareNa tathAdhyavasAyarUpapariNAmAnutpatteH, na cAyaM | prakAro rAjapraznIyAdyupAGge sUryAbhadevasambandhitvAccaritAnuvAdarUpo'taH kathaM sarveSAmapyanyavimAnAdhipatitvenotpadyamAnAnAM devavizeSANAmayameva prakAra iti zaGkanIyaM, granthAntare prakArAntarasyAnabhidhAnAd anyeSAmapi vimAnAdhipatitayotpadyamAnAnAM tathAprakArasya vaktumaucityAd , ata eva vijayadevAdhikAre || tathAprakAra eva vijayarAjadhAnyAmutpannamAtrasya vijayadevasyAgame bhaNita iti / kiJca-vimAnAdhipatidevAnAM mithyAdRSTitve'bhyupagamyamAne tadvimAnagatasiddhAyatanajinapratimAnAM mithyAdRSTibhAvitatvena bhAvagrAmatAvyAghAtaH syAt, samyagdRSTibhAvitAnAmeva-samyagdRSTiparigRhItAnAmevetyarthaH,tAsAM bhAvagrAmatayA | Jain Educato national For Private & Personel Use Only W w.jainelibrary.org
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 3 ullAsaH // 48 // Jain Education In pravacane pratipAdanAt, na tu mithyAdRSTiparigRhItAnAmapIti, tathAcoktaM- 'jA sammabhAviAo, paDimA iyarA Na bhAvagAmo utti ' bRhatkalpaniryuktau tadvRttyekadezo yathA yAH samyagdRSTiparigRhItAH pratimAH tA bhAvagrAma ucyate, netarA - mithyAdRSTiparigRhItA ityAdi, kiJca vimAnAdhipatayo devAH parairmithyAdRzo'bhidhIyante, te devAH kiM tIrthakRtAmAzAtanAM pariharanti navA ?, yadi pariharantItyucyate, tadA mithyAdRSTitvaM teSAM dattAJjalyeva sampannaM, ' AsAyaNavajjaNAo sammatta ' miti vacanena samyaktvasyaivAbhidhAnAt, tatrAzAtanA parihAro'pi " aho devANa ya sIla, visayavisamohiAvi jiNabhavaNe | accharasAIhiM samaM, hAsaM kIlaM ca vajjati // 1 // itipravacanAbhihita eva, nAparaH, tasyAgame'nukteH, sa ca mithyAdRSTitve sati svapne'pi na sambhavati, kintu niyamataH samyagdRzA mevAta eva tathAzAta nAvarjanasvarUpazAlinAM devavizeSANAM varNavAdo'rhatAM varNavAdavatpretya sulabhabodhitAheturbhaNitaH tathA ca sthAnAMgasUtram -' paMcahi ThANehiM jIvA sulabhabohiattAe kammaM pakareMti, arahaMtANaM vaNNaM vayamANe, jAva vivikatavavaMbharANaM devANaM vaNNaM vayamANe ' vRttidezo yathA-tatra devanAM varNavAdo yathA ' aho devANa ya sIlaM ' ityAdi / yacca kaizcidAzaGkayatemithyAdRzo'pi sthAnakamAhAtmyAttathA tadAzAtanA varjjayiSyantIti, tadapi parAstamava sAtavyaM, yato mithyAdRzAM dUre varNavAdasya sulabhabodhitAhetutvaM pratyuta samyaktvadUSakatvameva tasyAgame'bhihitaM yaduktam " zaGkA 1 kAGkSA 2 vicikitsA 3 mithyAdRSTiprazaMsanam 4 / tatsaMstavazca paJcApi 1, samyaktvaM dUSayantyamI // 1 // iti yogazAstre / atha taM na pariharantIti dvitIyapakSaH, sa tUpekSaNIya eva, Agame siddhAyataneSvAzAtanA pariharaNasyaivAbhidhAnAt 'bahUNaM devANaM devaNi ya vaMdaNijjAo accaNijjAo,' ityAdinA vandanapUjanAderAzAtanAparihAra pUrvvakatayaiva bhAvAditi / AstAM siddhA yataneSu yatra sudharmmAsabhAsu svamANavakacaityastambheSu zrImada ddaSTrAlaMkRtAH samudrakAstiSThanti tatrApi devA naiva maithunAdipravRttikaraNAdinA''zAtanAM kurvvantIti / tasmAtsiddhaM sulabha bodhitAhetutIrtha kRdAzAtanA parihArAnyathAnupapattyA vimAnAdhipatayaH samyagdRzo bhavantIti / kiJca - yadi vimAnAdhi zrIzubhavi0 1-497 // 48 // linelibrary.org
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ patirdevo mithyAdRSTirapi jinapratimAH pUjayatIti kalAsthitiriti pare kalpayanti, tathA taddevAnuvRttyA pare'pi tadvimAnavAsino devA mithyAdRzaH kiM na pUjayantIti parikalpayanti, samyagdRSTayastu imA arhatpratimA mokSAya bhaviSyantIti buddhayA pUjayanti, ( evaM cet ) ' savvesi devANaM sabvesiM devINa ya accaNijne ' ityAdikA pATharacanA kRtA'bhaviSyat, paraM sA na kRtA, pratyuta / bahUNaM devANaM devINa ya accaNijne ' ityAdikA pATharacanA kRtA, tato'vasIyate-ya eva samyagdRzo devAsta eva jinapratimAH pUjayanti zakastavaM ca paThantIti sudhIbhiH paribhAvanIyaM / yattu evaM khalu devANuppiANaM aMtevAsI tIsae NAmaM aNagAre chaTuMchaTTeNa jAva sakassa deviMdassa devaraNo | sAmANiA devA kemahiDDiyA' iti bhagavatyA 3 zatake 1 uddezake zakasAmAnikAnAM nijanijavimAneSatpattibhaNanAttadAdhipatyabhaNanAcca sarve / sAmAnikasarA vimAnAdhipatayo bhaNitAH, tathAbhaNane ca tadantargataH saGgamakAmaro'pi vimAnAdhipatireva bhaNito'vaseyaH, sa cAbhavyatvAnniyamAt minthyAdRSTireveti kathaM samyagdRza eva vimAnAdhipatayaH sarve'pIti vaktuM pAryate iti vikalpayanti, tadapi na samyag, pravacanAbhiprAyasya tairanAkalana t , na hi -- sayasi vimANaMsi' iti pAThavalena vimAnAdhipatitvaM sAmAnikAnAM setsyati, tathApAThasya vimAnAdhipatitvaM vinA'pyAgame upalambhAt , yato jJAtAdharmakathAGge kAlidevyAH kAlAvataMsakavimAne utpattirabhihitA, sUraprabhAdevyAH sUraprabhe vimAne yAvatpadmAdevyAH saudharme kalpe padmAvataMsake vimAne tathA kRSNAdevyA IzAne kale kRSNAvataMsakavimAne utpattirbhaNitA, devInAM cAgramahiSINAM na bhavanAni na vimAnAni pravacane'bhihitAni santi, aparigRhItadevInAmeva vimAnAnAM bhaNanAt / ayaM ca bhAvo-yathA devInAM pRthaga vimAnAni na santi, paraM mUlavimAna| sambandhivimAnaikadezaH svotpattiyogyaH tadvimAnatvena bhaNitaH, evaM sAmAnikAnAmapi zakavimAnasambandhI tadekadezaH tadIyaprabhutAdinA niyamitaH / , indusyAdhipatye'pyevaMpAThaH Jain Education nationa For Private & Personel Use Only sa w .jainelibrary.org
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ N senaprazne 3 ullAsaH zrIzubhavi0 1-497 // 49 // tadIyavimAnatvena bhaNyamAno na doSAvaha iti, tadabhivyaJjakaM jinajanmotsavAdI zakrasiMhAsanamaNDanavattadanamahiSIsiMhAsanamaNDanavacca caturazIti| sahasrasAmAnikadevAnAmapi tadarhasiMhAsanamaNDanamevAvaseyaM, yadi te sAmAnikAH zakravimAnavAsino na syuH tataH kathamiva teSA siMhAsanAni | zakravimAne maNDitAni bhaveyurityapi svadhiyA pa-locyaM, 'sayaMsi vimANaMsi' ityAdi pAThAvalokane'pi na ko'pi vyAmohaH kAryaH, evaM ca vimAnAdhipatayaH samyagdRzo bhavantIti AgamikayukteH AgamaprAmANyAt tatsiddhasyArthasyApi prAmANikatvaM pratipattavyameva, yaduktaM,-- 'taha vakkhANeavvaM, jahA jahA tassa avagamo hoI / AgamiamAgameNaM, juttIgammaM tu juttIe // 1 // tti, paJcavastuke yathA, navaraM candravimAne candra utpadyate tatsA. mAnikAtmarakSakAdayazcati candraprajJaptayaSTAdazamAbhRtakavRttiprAnte'stIti ato'pi saGgamako na pRthak vimAnAdhipAtarityavasIyate / iti vimAnAdhipatayassamyagdRSTaya eveti vyavasthitam // 37 // tathA-samavasRtau puSpANi vaikriyANyanyAni veti, prazno'trottaraM-samavasaraNe puSpANi vaikriyANyaudArikANi ca jalasthalasamudbhavAni bhavanti iti samavAyAGgamUtravRttyAdibhyo jJeyamiti // 38 // tathA-paJcavikRtipratyAkhyAninAM dvighaTikAnantaraM guDamizritacUrimakaM kalpate naveti ! prazno'trottaraM-paJcavikRtipratyAkhyAnavatAM dvighaTikAnantaraM guDamizritarimakaM taddine na kalpate iti // 39 // tathA-vikalendriyAzyutvA manuSyatvaM prApya mokSaM yAnti naveti ? prazno'trottaraM-vikalendriyAH svabhavataH cyutvA manuSyatvaM prApya mokSa na yAnti, sarvaviratiM ca prApnuvantIti saMgrahaNIvRttyAdAvuktamastIti // 40 // 1 vicArya sudhIbhirdevendrastavAdI sAmAnikAnAM vimAnapArthakyokteH jyotiSkavimAnAdhipatInAM sarveSAM sasyagdRSTitve tatsaMkhyAvirodhAt Jain Education intematiana For Private & Personel Use Only M ainelibrary.org
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA--sAdhuvatsAdhvI cAraNazramaNalabdhimatI bhavati naveti ! praznotrottaraM-sAdhuvatsAdhvI cAraNazramaNalabdhimatI na bhavati, yataH strINAM / | tallabdhiniSedho labdhistotre dazAzrutaskandhe ca kathito'stIti // 41 // tathA-paJcAnAM nirgranthAnAM madhye AhArakazarIraM kaH karotIti ? prazno'trottaraM-paJcAnAM nirgranthAnAM madhye kaSAyakuzIlA nirgranthA | AhArakazarIraM kurvantIti zrIbhagavatIsUtravRttau 25 zatake paJcanirgranthIsUtrAvacUrNau ca proktamastIti // 42 // tathA-paJcamArake pakSiNAmAyuH kiyanmAnaM vidyate iti ? prazno'trottaraM-" maNuAu sama gayAI, hayAi cauraMsa'jAi aTuMsA / gomahi-/ suTTakharAI, paNaMsa sANAi dasamaMsA // 42 // icAi tiricchANavi, pAyaM savvAraesu sAricchaM / " iti vIraMjayaseharAbhidhakSetravicAra-IN vRttau kAlasaptatyAmapi tathaiva tirazcAmapi prAyaH sarvArakeSu sAdRzyamiti bhaNanAtpaJcamArake'pi pakSiNAmapyAyumanuSyAdyAyurapekSayA hIyamAnaM sambhAvyate, na tu kvApi nAmagrAhaM caturthabhAgAdinizcayaH pratipAdito'stIti // 13 // tathA pAkSikacAturmAsikasAMvatsarikakSAmaNakAni tattapAMsi ca kiyaddinAni yAvatkRtAni zuddhayantIti ! prazno'trottaraM-tatkSAmaNakAni tattapAMsi ca yathAkrama dvitIyAM paJcamI dazamI ca yAvatkRtAni paramparayA zuddhayanti, kiJca pAkSikAdyAgapi yathAsambhavaM tattapAMsi prApaNI| yAnIti zraddheyam // 44 // tathA-udyote udyotikA lagati naveti ? prazno'trottaraM-zarIrodyotikayorantarAle candrodyote satyudyotikA lagati, candrodyote zarIralagne sati udyotikA na lagatIti paramparA'sti, tathA kharatarakRtasandohadolAvalIgranthe'pi tathaivoktamastIti // 45 // Jain Educat ton For Private & Personel Use Only w.jainelibrary.org
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3ullAsaH zrIzubhavi 1-497 // 50 // tathA-zrAddhAnAM triphalApAnIyagrahaNaM kutra granthe'stIti ! prazno'trottaraM-nizIthabhASye ' tuvarIphale a patte, rukkhasilAtuppamaddaNAIsu / pAsaMdaNe pavAe, Ayavatatte vahe avahe // 1 // ' iyaM gAthA, etaccUrNI vyAkhyAlezo yathA-tuvarIphalA haritakyAdaya ityAdivacanAtriphalA mizritaM pAnIyaM prAmukaM bhavatIti // 46 // tathA-turyavratapratyAkhyAnizreSThivijayazrAvikAvijayayoH pratilAbhane caturazItisahasrasAdhupatilAbhanapuNyaM bhavatIti akSarANi kasmin granthe santi ? kasya tIrthaGkarasya vArake caitajjAtamiti vyaktyA prasAdyamiti ? praznotrottaraM-ayaM sambandhaH praghoSeNa zruto'sti, prakArAntareNa tvevaM yathA--vasantapure zivaGkarazreSThI zrIdharmadAsasUripArthe harSeNa bhaNati,-mama lakSasAdharmikabhojanapradAnamanoratho'sti, paraM kiM karomi tathAvidhaM dhanaM nAsti, gurubhiramANi-yAhi bhRgukacche zrImunisuvratasvAmivandanArtha, tatra jinadAsAbhidhaH zrAddho bhAryAsuhAgadevIyuto vastrabhojanAdyalaGkaraNIyastadvAtsalyena lakSasAdharmikabhojanadAnapuNyaM bhaviSyati, tatastena tathA kRtaM, tadanu pRSTaM catuSpathe bho jinadAsaH sukRtI kIdRzo'sti satyo vA dAmbhiko vA !, lokAH kathayanti, zRNu-sa saptavArSiko gurumukhAt zIlopadezamAlAvyAkhyAM zrutvA ekAntaritabrahmavrataM pratipannavAn , evaM suhAgadevyA'pi sAdhvIpArthe ekAntaritazIlavataM pratipannaM, bhavitavyavazAt parasparaM pANigrahaNaM jAtaM, tato yasmin dine jinadAsasya mutkalaM tasmin dine suhAgadevyA niyamaH yasmindine tasyA mutkalaM tasmin tasyAbhigrahaH, tadanu gurusamIpe yAvajjIvameva brahmavrataM-pratipannamiti upadezataraGgiNIgranthAnusAreNa upadezarasAlaVI granthAnusAreNa ca tatpratilAbhane lakSasAdharmikapratilAbhanapuNyaM bhavatItyakSarANi santi // 47 // tathA--gItArthena prAtaH svAdhyAye kriyamANe zrAddhAH samAyAnti, te sajjhAya karUM ityAdezaM mArgayanti uta sajjhAya sAMbhalu ityAdezaM iti ? prazno'trottaraM-svAdhyAyAntaH samAgatAH zrAddhAH sajjhAya karUM ityAdezaM mArgayantIti vRddhaparamparA'stIti // 48 // // 50 / / Jain Education I onel For Private & Personel Use Only Milainelibrary.org
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educat tathA - gaNInAM puraH zrAddhA zrAddhazca pauSadhAdezaM mAyanti tadA gaNaya AdezaM dadati naveti prazno'trottaraM upadhAnAdivizeSakriyAM vinA pauSadhaM kurvvatAM zrAddhAdInAM gaNaya AdezaM na dadati, zrAddhAdayastvAdezaM mArgayitvA pauSadhAdikriyAM kurvvantIti vRddhaparamparA'stIti // 49 // tathA -- kevalibhiryasmin kAle yeSAM jIvAnAM mokSagamanaM dRSTaM tasminneva kAle te jIvA mokSaM yAnti naveti ? kecana vadanti - puNyaM pApaM ca kurvvatAM jIvAnAM kAlasthiterhAnirvRddhizca bhavatIti ! prazno'trottaraM yeSAM jIvAnAM yasmin kAle kevalibhirmokSagamanaM dRSTamasti tasminneva kAle te jIvA mokSaM yAnti paraM kevalibhiH sarvvasAmayyapi sahaiva dRSTA'sti, tasmAnna kA'pyAzaGketi // 50 // tathA-sandhyApratikramaNe paDAvazyakasUtrANi kAnIti ? prazno'trottaraM namo arihaMtANamityAdi sampUrNanamaskAraH karemi bhaMte ! sAmAiamityAditaH appANaM vosirAmItyantaM prathamaM sAmAyikAdhyayanam 1 || logassa ujjoagare ityAditaH siddhA siddhi mama disaMtu ityantaM dvitIyaM caturviMzatistavAdhyayanam 2 || icchAmi khamAsamaNo ! vaMdiuM jAvaNijjAe nisIhiAe aNujANaha me miuggahamityAdi tRtIyaM kandanakAdhyayanam 3 // cattAri maGgalaM, icchAmi paDikkamiuM jo me devasio, icchAmi paDikka0 iriAvahiAe0 icchAmi paDikkamiuM pagAmasijjAe0 ityAdi caturtha pratikramaNAdhyayanam 4 // icchAmi ThAmi kAussagaM0 tassa uttarIkaraNeNaM0 annattha usasieNaM0 savvaloe arihaMtaceiANaM * pukkharavaradI 0 siddhANaM buddhANaM veAvaJcagarANaM0 icchAmi khamAsamaNo abbhuTTiomi abhitaradevasiaM khAmeuM0 icchAmi khamAsamaNo ! piaM ca me jaM meM ityAdi paJcamaM kAyotsargAdhyayanam 1 // uggae sUre namukkArasahiaM paJcakkhAmItyAdi sarvvANyapi pratyAkhyAnasUtrANi SaSThaM pratyAkhyAnAdhyayanam 6 // ca, imAni pratikramaNe SaDAvazyakasUtrANi paramparayA jJeyAnIti // 51 // tathA --- paDAvazyakamUlasUtrANi gaNadharakRtAnyanyakRtAni veti ? prazno'trottaraM - paDAvazyakamUlasUtrANi gaNadharakRtAnIti sambhAvyate, yato national To
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ senapraznekA zrIzubhavi0 3 ullAsaH // 51 // vandAruvRttau 'siddhANaM buddhANa' mityasyAdyAstisro gAthA gaNadharakRtA ityuktamasti, tathA pAkSikasUtre namo tesiM khamAsamaNANamityatra sarvatrAlApake sAmAnyenaivaikakartRkatvaM dRzyate, AvazyakaM ca mUlasUtraM mUlasUtrANi cAgamaH tato gaNadharakRtamityApannaM, tathA sakalasiddhAntAdipustakaTippAsu 'SaDAvazyakamUlasUtrANi sudharmasvAmikRtAnI ' ti likhitamasti, tathA -- sAmAjhyamAiyAI ekkArasaaMgAI ahijjai ' ityAdyuktezceti jJeyam // 12 // __ tathA-nagarasthitavRddhalaghugItArthaiH zAkhApure zayyAtaragRhaM kRtaM, tatrasthagItASaistadgRhe AhArAdikaM grAhyaM navA ! tathA zAkhApurasthagItAthai- | nagaramadhye zayyAtaragRhaM kRtaM bhavati tadA tatrasthagItAthaistadgRhe AhArAdikaM grAhyaM navA ! tathA krozatrayAvadhi vRddhagItArthaiH zayyAtaragRhaM kRtaM tatpAlanIyaM naveti ? praznotrottaraM-nagarasthitagItArthaiH zAkhApure zayyAtaragRhaM kRtaM bhavati tadA tadgRhe nagarasthagItArthAdibhistatrasthasAdhubhizcAhArAdikaM na grAhya, tathA zAkhApurasthagItArthenagaramadhye zayyAtaragRhaM kRtaM bhavati tadA tadgRhe tatrasthasAdhubhiH zAkhApurasthasAdhubhizcAhArAdikaM na grAhyaM, paraM parasparaM tadgRhaM jJApanIyaM, tathA krozatrayAvadhi vRddhakRtazayyAtaragRhaM mukhyavRttyA sarvairapi sAdhubhiH pAlitaM yujyate, paramadhunA sa vidhiH | satyApayituM na zakyate tathApi yadA jJAyate tadA satyApyate iti paramparA'stIti / kiJca yatroSitAstataH sthAnAt yasyAM velAyAM nirgatA | dvitIyadine tAvatyAH velAyAH parato'zayyAtaro bhavatItyAvazyakaTippanake iti jJeyam // 13 // tathA-mulkalazrAddhaH sthApanApratilekhanAM karoti tadA paDilehaNA paDilehAvu ityAdezaM mArgayitvA pratilikhatyanyathA veti ? praznotrottaraM| mutkalazrAddhaH pratilekhanAdeza mArgayitvA mukhavatrikA pratilikhya paridhAnavastraM parAvRttya ca sthApanAH pratilikhati, paraM pauSadhasAmAyikaM vinA paDilehaNA paDilehAvu ityAdezaM na mArgayatIti paramparA'stIti // 54 // For Private Personal Use Only
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA prAguDhayogasya zaikSasya gurudIkSAnantaramupasthApanAyA arvAG maNDalayAmatIcArAdikaM kathitaM zuddhyati naveti ! praznotrottara-tasyagurudakSiAnantaramupasthApanAyA arvAg maNDalyAmaticArAdikaM kathitaM na zuddhacatIti paramparA'stIti // 55 // tathA--sAstIrthakRnmAtarazcaturdaza svapnAn mukhe pravizataH pazyantyuta kA~zciditi ! prazno'trottaraM-sAstIrthakRjjananyazcaturdaza svapnAn mukhe pravizataH pazyanti, yaduktam-" vRSabhaH kuJjaraH siMhaH, padmavAsAbhiSecanam / puSpadAma zazI sUryaH, purNakumbhaH sitadhvajaH / / 1 // padmAkaraH payorAzivimAnaM kalpavAsinAm / ratnoccayaH zikhI ceti, pravizanto mukhAmbuje // 2 // iti samyaktvarahasyavRttau 14 patre zrIhemacandramarikRtavIracaritre'pyevameva, tathAca devAnandayA pravizanto niSkAmantazca svapnA dRSTAH, trizalayA pravizanta iti hAribhadrIyavRttau, tathA acirA caturdaza svapnAn mukhe pravizataH pazyatIti vezmaratnAkhyazAnticaritre iti granthAnusAreNa tIrthakRnmAtarazcaturdaza svapnAn mukhe pravizataH pazyantItibhAvaH // 56 // tathA-siddhAnAM jJAnadarzanacAritravIryANyanantAni proktAni tatkathaM ghaTate ? teSAM pRthak pRthagekaikasadbhAvAt tadvayaktyA prasAdyamiti prazno trottaraM-jJAnAdInAM catuNI tadAvaraNakarmapudgalAnAmanantAnA kSayAtteSAmapyAnantyaM ghaTata eva, yaduktaM "jJAnAdayastu bhAvAH prANamukto'pi jIvati sa tairhi / tasmAttajjIvatvaM nityaM sarvasya jIvasya // 51 // anantaM kevalajJAnaM, jJAnAvaraNasasayAt / anantaM darzanaM cApi, darzanAvaraNakSayAt // 2 // kSAyike zuddhasamyaktvacAritre mohanigrahAt / anantasukhavIrye ca, vedyavinakSayAt kramAt // 3 // AyuSaH kSINabhAvatvAt, siddhAnAmakSayA sthitiH / nAmago akSayAdevA'nantA'mUrtA'vagAhanA // 4 ||"iti // 57 // tathaupapAtikasUtre 'pantAhAre' ityasya vRttau sAdhavaH paryuSitaM valluvaNakAdyAhArayantIti vyAkhyAtamasti, tatra paryuSitazabdena kimucyata iti Jain Educ a tional For Private Personal Use Only
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrIzubhAva 1-497 senaprane. prazno'trottaraM-prabhAtarAddhavalacaNakAdi dvidalaM madhyAhnAdiSu zItalaM nIrasaM vinaSTaM ca bhavati tatparyuSitazabdenocyate, ko'rthaH-zItalaM vinaSTaM vallaca1 ullaasH|| NakAdi paryuSitamityarthaH / yaduktaM bRhatkalpabhASye "nipphAva caNagamAi, aMtaM paMtaM ca hoi vAvannati ' etadvRttau vAvannaM vinaSTamiti vyaakhyaat||52|| masti / tasmAdantAhArAdau sarvatra svAbhinivezaM muktvA samyag vibhAvyArthayojanA kAryeti jJeyam // 18 // tathA--sagaracakriNaH SaSTisahasrasutAH pRthaGmAtRkA ekamAtRkA veti ? prazno'trottaraM-" itaH punazcatuHSaSTisahasrastrImiranvitaH / ratisAgara-1 IN| nirmagno, nAkIvAraMsta cakrabhRt // 42 // tasyAntaHpurasambhogajanmA mlAnirapAsyata / strIratnabhogAdadhvanyazramo'pAcyanilAdiva // 43 // evaM sukhaM vaiSayika, tasyAnubhavato'nizam / jahuprabhRtayaH SaSTisahasrA jajJire sutAH // 44 // " iti zrIajitanAthacaritrAnusAreNa sagaracakriNaH SaSTi-IN sahasrasutAH pRthagmAtRjAtA jJAyante, bhojacaritre tu sagaracakriNA munisiMharSi kevalI vijJapto-bhagavAn ! mama suto bhaviSyati?, munirAha-ekasmin samaye SaSTisahasrA bhaviSyanti, kathAmiti kautukaM vartate ?, munirAha-samudAyakarmavaMzAd , adya rAtrau yadA tubhyaM cAmraphalamekaM zAsanAdhipo dAsyati, SaSTisahasrasrINAM stokaM stokaM dAtavyaM, sarvAsAM putrA bhaviSyanti, tadA tathA kRtaM rAjyalobhAdekayA paTTarAzyA tadbhakSitaM, jalodarIva jaTharaM jAtaM, pUrNamAseSu prasave moTakasamAnAH sutA jAtA ghRtaplutarutena varddhitAstatrAdyasuto jahunAmA ityekamAtRkA apIti eteSAmekodarAvasthAnatvaM devazaktyA | jJAyata iti // 59 // tathA-ghaTikAdvayamadhye AnupUya'nAnupUrvIbhyAM caturdazapUrvagaNanalabdhimantazcaturdazapUrvabhRtazcaturdaza pUrvANi gaNayanti tat smaraNamAtreNa | vAcA veti ! prazno'trottaraM-caturdazapUrvadharAzcaturdaza pUrvANi tAlvoSThapuTasaMyogajanyavAcA ghaTikAdvayamadhye gaNayanti, yaduktaM pariziSTaparvANa // 52 // Jain Education For Private & Personel Use Only tr a inelibrary.org
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ " so'pyuvAca mahAprANadhyAnamArabdhamasti yat / sAdhyaM dvAdazabhirva gamiSyAmyahaM tataH // 61 // mahAprANe hi niSpanne, kArye kasmiMzcidAgate / sarvapUrvANi gaNyante, sUtrArthAbhyAM muhUrtataH // 62 // " iti, iyamapi labdhiH keSAJcit na sarveSAM pUrvavidAmityapi jJeyamiti // 6 // | tathA-aprAsukodakamodakAdikaM sacittavikRtimadhye gaNyate dravyamadhye veti prazno'trottaraM-- zrAddhavidhau sacittavikRtivajja yanmukhe kSipyate tadravyamadhye gaNyate iti vacanAtprAsukanIroSNodakatanduladhAvanodakAdInAM sacittatvAbhAvAvyamadhye gaNanaM mudgamodakabheSajalaDDukanirvikRtaghRtAdinAM vikRtitvAbhAvAd dravyamadhye gaNanaM ca kriyate, tathaikasminnapi dravye polikA kSobhitapolikA lahacUI saptapuTikA gaDadAdibhedena bhinnanAmarasattvAdavatvAt pRthak pRthak dravyamadhye gaNyate, aprAsukajalamodakAdikaM tu sacittavikRtimadhye gaNyate, adhunA kecana dravyamadhye'pi gaNayanto dRzyante, kizca rUpyAdidhAtuzilAkAdimukhe kSipyate taddavyamadhye na gaNyate, rasAsvAdAbhAvAt // 11 // tathA-lokA jinakalpinaM nagnaM pazyanti naveti ? prazno'trottaraM--lokAstaM nagnaM pazyanti,yataH zAstre lajjAjetA jinakalpamaGgIkarotIti // 12 // tathA-auSadharasAGgamadhye kSiptaM vatsanAgAdikamabhakSyaM bhavati naveti prazno'trottara- auSadhAdimadhye kSiptaM vatsanAgabhaGgipostAhiphenAdikamauSadhanimittaM gRhItamabhakSyaM na bhavati paraM kandArtha gRhItaM tvabhakSyaM bhavatIti // 13 // tathA-sArddhadvIpadvaye jaghanyotkRSTata ekasmin samaye tIrthakRtAM katyabhiSekAH tathA tatra katyarakA bhavantIti prazno'trottaraM-sArddhadvIpadvaye jaghanyata ekasamaye daza tIrthaGkarA merupaJcake zarairabhiSicyante utkRSTatastu viMzatiH, tathA tatra jaghanyatazcatvAro'rakA utkRSTatastu paJca bhavantIti jJAyate // 64 // Jain Education For Private & Personel Use Only N a inelibrary.org
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazna 3ullAsaH zrIzumavika 1-497 // 53 // tathA-cakravarttino mAgadhAdau katyaSTamAn kurvantIti ! praznotrottaraM-mAgadhastUpa 1 varadAmastUpa 2 prabhAsastUpa 3 vaitAbvadevasAdhana 4- timisrAdevasAdhana 5 namivinamidevasAdhana 6 siMdhudevIsAdhana 7 cullahimavatsAdhana 8 gaGgAdevIsAdhana 9 navanidhAnaprakaTIkaraNA 10 yodhyA- nagarIpravezakaraNAthai 11 cakriNo'nukrameNaikAdazASTamAn kurvantIti jambUdvIpaprajJaptisUtre, tIrthakRccakriNo'STamAnna kurvantItyapi zAnticaritre | 'stIti jJeyam // 15 // tathAcakritvaM prApya punazcakritvaM kiyatA kAlena prApyata iti ? prazno'trottaraM-ughanyataH sAdhikasAgareNotkRSTato'nantakAlena tat | prApyate iti bhagavatI 11 zatake // 16 // tathAkazcitpaJcendriyajIvaM hanyamAnaM mocayati tadabhayadAnamanukampAdAnaM vA kathyata iti prazno'trottaraM-tadabhayadAnaM kathyate, yataH zrIzAntinAthajIvena pUrvabhave pArApato mocitastadabhayadAnaM puSpamAlAvRttau kathitamastIti // 17 // tathA-upadhAnavAhinA tapodine kalyANakatithirAyAti tadA tenaiva tapasA sarati naveti ! prazno'trottaraM-baddhatapastvAttena tapasA saratIti jJAyate, anyathA caturdazyAdiSvekAzanakaM kRtvA'gretanA kalyANakatithirArAdhyata iti // 18 // tathA--nAradAssarve'pi mokSa eva yAnti svarga vota ! prazno'trottaraM-nAradA mokSaM svarga ca yAntIti RSimaNDalavRttau, kiJca-te pUrva mithyAtvinaH pazcAtsamyaktvabhAjastatraivoktA iti, anyacca bhIma 1 mahAbhIma 2 rudra 3 mahArudra 4 kAla 5 mahAkAla 6 caturmukha, 7 navamukha -- unmukhA 9 evaMvidhanAmAnyapi santIti // 19 // us. For Private Personel Use Only Iw.jainelibrary.org
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-sindhudeze zrIvIrasvAmigamane paJcazatAdhikasahasrasAdhubhiranazanaM kRtaM tadakSarANi prasAdyAnIti ? prazno'trottaraM-tadakSarANi nizItha| cUNNau~ santi, tathA zrUyate ca apkAyamacittaM jAnAnA api kevalamanaHparyAyAvadhizrutajJAnino na paribhuJjate, anavasthAprasaGgabhIrutayA, tathA | zrIvarddhamAnasvAminA vimalasalilazaivalapaTalatrasAdirahito mahAdraho vyapagatAzeSajalajantuko'cittavAriparipUrNaH svaziSyANAM tRDvAdhitAnAmapi pAnAya nAnujajJe, tathA acittatilazakaTasthaNDilaparibhogAnujJA cAnavasthAdoSasaMrakSaNAya bhagavatA na kRteti, zrutajJAnaprAmANyajJApanArtha ca, ityA| cArAGgaprathamAdhyayanatRtIyoddezakavRttAviti // 70 // / tathA-andhakAre AhArakaraNe rAtribhojanadoSo lagati naveti ! praznotrottaraM-je ceva rayaNibhoyaNadosA te ceva saMkaDamuhami / je ceva saMkaDamuhe, te dosA aMdhayAraMmi // 1 // ityopaniyuktivacanAt rAtribhojanadoSo lagatIti jJAyate // 71 // tathA brAhmIsundarIbhyAM pANigrahaNaM kRtaM navA ! kecana kathayanti-bharatena sundarI bAhubalinA brAhmI pariNItA, tarhi bAhubalavarSakAyotsa| rgAnte tAbhyAM bhrAtargajAduttaretyuktaM tatkathamita ? prazno'trottaraM-bharatabAhubalimyA viparItatayA pANigrahaNaM kRtarityakSarANi AvazyakamalayagirivRttau santi, yattu tAbhyA bhrAtarganAduttaretyuktaM tatprAktanabhAtRsambandhAt dvAbhyA samuditAbhyAM kathanAt yatitayA ca yuktimadeveti // 72 // tathA-jolezyAyAH pudgalAH sacittA acittA veti prazno'trottaraM-labdhiH pudgalarUpA na bhavati, zaktirUpA bhavati, paraM tejolezyApudgalA jIvena mukhAjjIvapradezasahitA niSkAsitAstasmAjIvaprayoganiSkAzitatvAt sacittA jJAyante iti // 73 // tathA dezaviratisamyaktvadhAriNau dvAdazadevaloke yAto navati ? prazno'trottaraM-tau:dvAvapyutkRSTato dvAdazadevaloke yAta ityakSarANi pannavaNAsUtre vRttau ca santIti / / 74 // Jain Educat i onal For Private & Personel Use Only jainelibrary.org
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne. 3 ulTAsaH // 54 // tathA--samyaktvaprAptyanantaraM kiyatA kAlena dezacAritraM sarvacAritraM vA lamyate iti ! prazno'trottaraM-palyopamapRthaktvena dezacAritraM zrIzubhavika saGkhyAtasAgaropamapramANena sarvacAritraM ca labhyate, iti pravacanasAroddhAra vRttAviti // 75 // 1-497 tathA-dadhi gRhasthairodanAdinA saMsRSTaM tadine praharAnantaraM nirvikRtikaM bhavati, tathA dugdhamapi rAddhakUrapRthukAdinA saMsRSTaM nirvikRtikaM bhavati / naveti ? prazno'trottaraM-kUramizraM dadhi karamvarUpaM jAyate, tad ghaTikAdvayAdanu nirvikRtikaM bhavati, yacca dadhi dugdhaM vA ' duddhadahi cauramunche / tyanusAreNa kUrAdimizraM vidhIyate tadbhASyAvarivacanAtparyuSitaM sat nirvikRtikaM bhavatIti // 76 // tathA-mahAgirisuhastinau kena kAraNenAryopapadau jAtAviti ? prazno'trottaraM-" svAminA sthUlabhadreNa, ziSyau dvAvapi dIkSitau / AryamahAgiriraryasuhastI cAbhidhAnataH // 1 // tau hi yakSAryayA bAlyAdapi mAtreva pAlitau / ityAryopapadI jAtI, mahAgirisuhastinau // 2 // " iti / pariziSTaparvaNyuktamastIti // 77 // tathA-paJcadazakAdAnaniSedhavatAM dhAnyanAlikerAdiphalagulIharitAlapazUnAM vikraye bhaGgo'bhaGgo vA ! tathA-saddAlaputrAdInAM zrAddhAnAM || karmAdAnasya sambhavo niSedho veti ? praznotrottaraM-dhAnyAdInAM kRtaparimANAdRya krayAdikaraNe bhaGgo'nyathA tu neti, tathA saddAlaputrAdInAM parimitatvAdaGgAlAdikarmakaraNe'pi na karmAdAnasaMjJeti vRddhoktiH // 78 // // 54 // tathA-upavAsI zrAddhaH sandhyAyAM sAmAyikaM vidhAya mukhavastrikA pratilikhya pratyAkhyAnaM karotyanyathA vA !, yadi tathaiva tadA vandanakadAnaniSedhaH kasmAditi, prazno'trottaraM-sAmAcArIpramukhagrantheSu bhojanadivase vandanakadAnAnantaraM pratyAkhyAnakaraNAkSarANi santi, paramupavAsadine / paziSTa paJcadazaka praznobhAnoktiH / / Jain Educa t ional For Private & Personel Use Only
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ vandanakadAnAnantaraM pratyAkhyAnakaraNavidhirnAsti, mukhapotikA tu pratilekhitA yujyate, yasmAttAM vinA pratyAkhyAnaM na zuddhayatIti sAmAcAryasti, tathopadhAne'pi tathaiva karaNAditi // 79 // tathA-prativAsudevamAtA kati svapnAnpazyatIti ? prazno'trottaraM-sA trIna svapnAn pazyatIti, yaduktaM zrIajitasiMhamUrikRtazAnticaritre SaSThaprastAve-" pratyarddhacakriNAM trIzcAnyeSAmuttamajanminAm / ekaikamambikAH svapnaM, pazyantyeSAM hi madhyataH // 19 // " iti, tathA saptatizatasthAnake'pi, kiM ca-sa tAn gaja 1 kumbha 2 vRSabhA 3 khyAn pazyatIti paramparayA jJeyam // 8 // tathA-svayambuddhAH pratyekabuddhAzca nagnA anagnA veti ? praznotrottaraM-svayambuddhAnAM pAtrAdiAdazavidha upadhistadyathA-"pattaM 1 pattAbaMdho 2 | pAyaTTavaNaM ca 3 pAyakesariyA 4 / paDalAi~ 5 rayattANaM 1, gucchao 7 pAyanijjogo // 1 // tinneva ya pacchAgA 10 rayaharaNaM ceva 11 hoi muhapattI 12 " iti, pratyekabuddhAnAM tu jaghanyena rajoharaNamuhapattirUpo dvividhaH, utkRSTatastu colapaTTaka 1 mAtraka 2 kalpatrikavoM 5 navavidha iti pAkSikasUtrabRhadvRttI, etadnusAreNa svayambuddhAH pratyekabuddhAzca colapaTTAbhAvena saprAvaraNA api nagnA eva jJAyante iti // 81 // | tathA-prathamAGgasyASTAdazasahasrapadAni santi, tatraikapadapramANaM kimiti praznotrottaraM-" paDhamaM AyAraMga, aThArasapayasahassaparimANaM / evaM sesaMgAvihu, duguNAduguNappamANAI // 1 // " evamekAdazAGgAnAM trikoTIsapta (aSTa) SaSTilakSa (SaT) catvAriMzatsahasrapadAni bhavanti, tatraikapadasya | 510886840 etAvantaH zlokA aSTAviMzatyakSarANi ca bhavantItyanuyogadvAra ( karmagrantha ) vRttAviti / / 82 // tathA--supArzvanAthasyaikA paJca nava ca phaNAH kriyante tatkathamiti prazno'trottaraM-" jeNegapaMcanavasirAsu nAgasijjAsu tisuvi patteyaM / | jaNaNI sumiNe picchai, gabbhatthassAvi sAmissa // 1 // teNegAiphaNA neyA / supArzvaphaNapaJcakakRtAvidamapi kAraNaM pUrvAcAryA [ evaM ] vadanti Jain Education , lainelibraryong
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 3 ullAsaH // 55 // Jain Education bhagavataH chadmasthAvasthAyAM kAyotsargasthasyopari saMvarttakapakSiparihArAya vandanAgatadharaNendreNa vaikriyapaJcAGgulakaro dhRta iti, atrArthe vasudevahiNDidvitIyakhaNDo'valokanIyaH, kathAvalIprathamakhaNDe'pyuktaM ' navaphaNarayaNAharaNehiM tehiM samosaraNe sakkeNa viuvijjai tivihaMpi supAsasIsAI, "iga paNa nava ya supAso, pAso phaNa tinnasagaigAra kamA / phaNisijjAsuviNAo, pharNidabhattIe nannesu " // 1 // iti vacanAt supArzvapArzvanAthayoH phaNakRtirjJeyeti // 83 // tathA - ' navahaM mAsANaM bahupaDiputrANaM addhaTTamANarAiMdiyANa' mityatra nava mAsAH sapta rAtraya eva bhavanti yato yasya madhyarAtrAvutpattiH tasya madhyarAtrAveva ca janma tarhi kathaM sArdhAH sapta rAtrayaH proktA iti ? prazno'trottaraM - bhagavajjanmani nava mAsAH sapta rAtraya eva bhavanti, paraM siddhAMta zailIvazAt 'aTTamANa iMdiyANa' miti pATho jJAyata iti // 84 // tathA---kevalinAM kati parISahA bhavantIti ! prazno'trottaram - kevalinAM kSudhA 1 tRSA 2 zIto 3 pNa 4 daza 1 caryA 6 zayyA 7vadha 8 roga 9 tRNasparza 10 mala 191 rUpaikAdaza parISahA bhavantIti bhagavatyaSTamazatake navamoddezake iti // 85 // tathA - anuttaravimAneSu jIvaH kati bhavAn karotIti ? prazno'trottaram - vijayAdiSu utkarSato vAradvayaM, sarvArthasiddhivimAne ekavAraM iti jIvAbhigamavRttau, 'vijayAdiSu dvicaramA' iti tattvArthasUtracaturthAdhyAye, sarvArthasiddhivimAnAdAgato'nantarabhave siddhayatyeva, vijayAdicaturSu gato manuyessvAyAti, tatrApi jaghanyena ekaM dvau vA bhavau utkarSatazcaturviMzatibhavAn, tatra narabhave'STau devabhave'STau bhUyo narabhave'STau tataH siddhayatyeva, vijayAdiSu dvirutpannasya niyamAt siddhiranantarabhava eveti praghoSaH, prajJApanAyAM saMkhyAtamavAniti // 86 // zrIzubhavi0 1-120 // 55 // Ainelibrary.org
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA -- viSNukumAra eko dvau veti ? prazno'trottaram - vAsupUjyatIrthe namucikRtopadravavArakaH prathamo dvitIyaH zrIzAntinAthatIrthe'bhUdityaSTAviMzatyuttarAdhyayanacaturdazasahasrIvRttau jJeyam // 87 // tathA -- zrIhIprabhRtiSaDdevyazcaturviMzatijinayakSiNyaH SaTpaJcAzaddikumAryaH sarasvatI zrutadevI zAsanadevI cetyetAsAM madhye kA bhavanapatinikAyavAsinyaH kAzca vyantaranikAyavAsinya iti sAkSaraM vyaktyA prasAdyamiti, prazno'trottaram - zrIhIprabhRti SaD devyo bhavanapatinikAyAntargatA iti malayagirikRta bRhatkSetravicAraTIkAyAmiti tathA caturviMzatijinayakSiNyastu vyantaranikAyAntargatA evaM sambhAvyante, yata uktaM saMgrahaNIsUtre'vaMtara puNa aTThavihA pisAyabhUA tahA jakkhe ' tyAdi // tathA SaTpaJcAzaddikkumAryastu zrI AvazyakacUrNau SaTpaJcAzaddikkumArINAM RddhivarNa ' bahUhiM vANamaMtarehiM devehiM devIhiMya saddhi saMparivuDA' ityAdyuktAnusAreNa vyantaranikAyAntargatA jJAyanta iti / tathA zAsanadevI tu niyakSiNyeva nApareti, tathA sarasvatI zrutadevI tu paryAyAntaramiti jJAyate paraM kutrApi tadAyurmAnanikAyA na dRzyanta iti // 88 // tathA--" sutte atthe bhoaNa, kAle Avassae a sajjhAe / saMthAraevi a tahA, satteyA huMti maMDalio " // 1 // etadUgAthoktasaptamaNDalIsatyApanasthAnakAni kAni bhavantIti ? prazno'trottaraM prAtaH svAdhyAyakaraNaM sUtramaNDalI, vyAkhyAnamarthapauruSI cArthamaNDalI 2 bhojanamaNDalI pratItA 3 kAlapravedanaM kAlamaNDalI 4 ubhayakAlapratikramaNamAvazyakamaNDalI 5 svAdhyAyaprasthApanaM svAdhyAya maNDalI 6 saMstArakavidhibhaNanaM saMstArakamaNDalI ca jJAyate 7, kiJca tRtIyaprahara pratilekhanAdezamArgeNamaNDalI praznottarasamuccayavacanAdAvazyakamaNDalyantarbhUteti bodhym||89|| tathA - vIranirvANAt 152 varSe "jIaM kAUNa paNaM, turumiNidattassa kAliajjeNa / avi a sarIraM cattaM, na ya bhaNiamahammasaMjuttaM " // 1 // etadgA thopadarzitacaritraH kAlikAcAryaH prathamaH, vIrAt 335 varSe paDhamANuoga kAsI0 iti RSimaNDalasUtrAnusAreNa prathamAnuyogakarttA dvitIyaH, Jain Educamational ww.jainelibrary.org
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprane 3 ullAsaH // 56 // zrIzubhAvi0 1-120 vIrAt 153 varSe gaIbhillocchedI tRtIyaH, vIrAt 584 varSe AryarakSitasUriH zakrapRSTanigodavicAravyAkhyAtA zakradattanAmA kAlikAcArya: caturthaH, prAkRtadIpAlikAkalpa 1 saMskRtakAlikAcAryakathA 2 zrAddhavidhivinizcaya 3 zrAddhavidhi 4 vicArAmRtasaMgraha 5 bharahesarabAhubalIvRtti 6. pramukhagranthAnusAreNa vIrAt 993 varSe paJcamItaH caturthI paryuSaNAparvA''netA paJcama ityetatkAlikAcAryapaJcakaM satyamasatyaM veti ? praznotrottaram| bhavallikhitakAlikAcAryapaJcakaM satyamiva pratibhAti paraM tadgranthAvalokane satyeva nirNayo jJApayiSyata iti / / 90 // tathA-sAdhvInAM kAlikayogakriyAyAM zrAvakadattAni vandanakAni zuddhayanti naveti ? prazno'trottaraM-sAdhvInAM kAlikayogakriyAyAM | | zrAddhadattAni vandanakAni zuddhacantIti vRddhAH // 91 // tathA-poDazapraharAnantaraM dadhya'bhakSyaM syAt dvAdazapraharAnantaraM veti vyaktyA prasAdyamiti ! prazno'trottaraM-" AmagorasasaMpRktaM dvidalaM puSpitaudanaM / dadhyaharddhitayAtItaM, kvathitAnnaM ca varjayet-" // 1 // iti yogazAstratRtIyaprakAze, etadvyAkhyAlezo yathA-iha hi iyaM sthiti:kecidbhAvA hetugamyAH kecitvAgamagamyAstatra ye yathA hetvAdigamyAH te tathaiva pravacanadharaiH pratipAdanIyAH, AgamagamyeSu hetUn hetugamyeSu tvAgamamAtraM pratipAdayan AjJAvirAdhakaH syAdityAmagorasasaMpRktadvidalAdau na hetugamyo jIvasadbhAvaH kintvAgamagamya eva, tathAhi-AmagorasasampRkte dvidale AdizabdAta puSpitaudane ahatiyA'tIte ca dani kvathitAnne ca ye jaMtavaste kevalajJAnibhirdRSTA ityAmagorasamizradvidalAdibhojanaM varjayediti, tadbhojanAddhi prANAtipAtalakSaNo doSaH syAditi / ahatiyAtItamiti ko'rtho-dinadvayA'tikrame'bhakSyaM, divasagrahaNe rAtrigrahaNaM samAgatameva yathAtriMzaddinairmAsaH paJcadazadinaiH pakSa ityarthaH, etAvatA rAtridvayAtikame dvAdazAdipraharAtikrAntaM dadhyabhakSyam / yadA prathamadivase prabhAte melitaM tadA SoDazapraharAnantaramapyabhakSyaM bhavati paraM poDazapraharaniyamo neti sambhAvyate, yataH pUrvadine sandhyAyAM melitaM dvAdazapraharAnantaramapyabhakSyaM bhavati iti // 12 // // 56 // Jain Educat Z a For Private & Personel Use Only
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-kRtagRhasatkapratyAkhyAnaH zrAddho gRhe gatvA'nyatra bhojanaM karoti tadA zuddhayati kiM vA tatra dantadhAvanaM vidhAyeti ? praznotrottaraM-IN kRtagRhasatkapratyAkhyAnaH zrAvako gRhe gatvA pAritagRhasatkapratyAkhyAno dantadhAvanakaraNamantarApyanyatra bhuGkte tadA zuddhayatIti vRddhAH // 93 // tathA-cakSurvikalasya sAdhoH pArzve kAlikotkAlikayogasya kriyA kRtA zuddhayati naveti ? prazno'trottaraM-kAlikotkAlikayogakriyA | cakSurvikalasya sAdhoH pArthe prAyo na zuddhayati jJAtamasti // 9 // tathA-bArasa muhutta ganbhe, "are cauvIsa viraha ukoso' etadvirahakAlaH saMmachejamanuSyANAM kiyatA kAlena bhavatIti praznotrotaram-iha manuSyA dvividhAH-sammUrcchanAH garbhajAzca, tatrAdyAH kadAcinna bhavantyeva, jaghanyataH samayasyotkRSTatastu caturvizatimuhUrtAntarakAlasya pratipAditatvAt, utpannAnAM tu jaghanyata utkRSTatazcAntarmuhUrtasthitikatvena parataH sarveSAM nirlepakatvasambhavAt , yadA tu bhavanti tadA jaghanyata |eko dvau trayo vA, utkRSTatastu asaGkhyAtAH, itare tu saMkhyeyA bhavantItyanuyogadvAravRttau / trasatvaM-trasatvenotpattiH, satatamanavarataM, jaghanyata eka samayamutkarSata AvalikA'saGkhyeyamAgaM kAlaM, parato'vazyamantaram / api cAstAM sAmAnyena trasatvam, kintu dvIndriyAstrIndriyAzcaturindriyAstiryakpaJcendriyAH sammUrchajamanuSyAH apratiSThAnanarakAvAsanArakavarjAH zeSAH pratyekaM nArakA anuttarasuravarjAH zeSAH pratyekaM devAzca nirantaramutpadyamAnA jaghanyata eka samayamutkRSTata AvalikAyA asaGkhyeyabhAgaM kAlaM iti paMcasaMgrahavRttau 45 patre, etadakSarAnusAreNotkRSTataH kadAcidAvalikAyA | asaMkhyeyabhAgakAlAnantaraM sammUrchajamanuSyANAM caturviMzatimuhUrttavirahakAlaH sambhavatIti // 9 // tathA ekena kenaciccAritrabrahmacaryAdivataM gRhItaM, pazcAtkarmavazAdbhagnam, apareNa tu tadbhaGgabhayAdeva na gRhItaM, tayormadhye ko guruH kazca laghuriti sAkSaraM prasAdyamiti praznotrottaram-yena vratagrahaNavelAyAM zubhAdhyavasAyena yatkArjitaM bodhilAbhasvargAyurbandhAdi tadajitameva, gautamapratibodhita. ko dvau trayo vA, utkRSTatastu abhAga kAlaM, parato'vazyamantaram / nArakA anuttarasuravarjAH zeSa For Private & Personel Use Only
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 3 ullAsaH // 57 // Jain Educati hAlikavat karmmavazAcca tadbhaGge'pi nindA garhAdinA nandiSeNAdivat zuddho'pi syAt, tadapekSayA sa laghukarmmA / yena tu tadbhaGgabhayAdeva na gRhItaM sa gurukarmA, tahaNalA bhAbhAvAditi / anyathA tu " vayabhaGge gurudoso, thevassavi pAlaNA guNakarI u / gurulAghavaM ca neaM, dhammaMmi ao a AgArA // 1 // ityapi pratyAkhyAnapaJcAzake proktamastIti // 96 // tathA - danA paryuSitaudanamekIkRtya karambako vihitaH, sa tRtIyadine yatInAM kalpate naveti prazno'trottaram -danA takreNa ca dvitIyAdinau - dano dvitIyadine tRtIyadine vA karambako vihitaH sa tRtIyadine sAdhUnAM vihatu kalpate iti paramparA'stIti // 97 // tathA -- upadhAnavAhinAM paripUrNa pravedanakriyAkaraNAnantaraM mukhavastrikA pratilekhanaM vinA''locanAdikaM zuddhyati naveti ! prazno'trottaram - upadhAnavAhinAM paripUrNapravedana kriyAkaraNAnantaraM mukhavastrikA pratilekhanaM vinA'pi AlocanaM kSAmaNakaM ca kriyamANaM paramagurUNAM pArzve dRSTamasti, sampratyapi ca kAryamANamastIti // 98 // tathA --- zrAddhAdinA japamAkAdikaM sAdhuvatvamaskAradvayena trayeNa vA sthApyate iti prazno'trottaram - zrAddhairjapamAlAdikaM namaskAratrayeNa sthApyate ityavicchinnaparamparA'sti, paramutthApanamuSayorapyekenaiva namaskAreNeti bodhyam // 99 // tathA -- jIvAnAmindratvaprAptiH sakRdanekazo veti prazno'trottaraM indratvaM cakritvaM cAnekazaH prApnoti jIvo, yataH- " deviMdacakavATTattaNAi~ muttUNa titthayarabhAvaM / aNagArabhAviAvi a, sesA ya anaMtaso pattA // 1 // ' eSA gAthA pratyAkhyAnaprakIrNake 61 devendratvaM cakravartitvAdikaM ca muktvA zeSA bhAvA anantazaH prAptAH, devendratvaM cakravarttitvaM tu anekazaH prApyate, na tvanantaza iti bhAvArthaH / ational zrIzumavi0 1-120 // 57 // w.jainelibrary.org
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-deviMdacakkavaTTittaNAI rajAI uttamA bhogA / pattA aNatakhutto, naya'haM tattiM gao tehiM // 1 // ' eSA maraNasamAdhiprakIrNake mahApratyAkhyAna | prakIrNake ca, atrApi anantakRtva iti anantazabdo'nekaparyAyo jJeyaH / emirakSarairindratvamanekazaH prApyate bhanyairiti // 10 // tathA-jIvapradezAdAkAzapradezastulyo vA'dhiko vA hIno veti ? prazno'trottaraM--jIvapradezAkAzapradezayonirvibhAgabhAgarUpatvena tulyatvameveti mantavyam // 1.1 // tathA-kazcitsAdhurantarmuhUrttamAnAbhyA SaSThasaptaguNasthAnakAbhyAmutkarSato dezonapUrvakoTiM yAvattiSThatIti tayorantarmuhUrta samAnaM nyUnAdhikaM | veti praznotrottaraM-SaSThaguNasthAnasyAntarmuhUrta mahat saptamasya ca lavviti bhagavatIsUtratRtIyazatake, tatraiva matAntareNa dvai api pratyekaM pUrvakoTimAne prokte sta ityapi jJeyam // 102 // tathA-tIrthakRjananI caturdaza svapnAn sphuTAn pazyati, cakravartijananI tvasphuTAnityakSarANi santi praghoSo veti ? praznotrottaraM-ca| kavartimAtA asphuTAn pazyati, taduktaM- " caturdazApyaman svapnAn, yA pazyet kiJcidasphuTAn / sA prabho pramadA sUte, nandanaM cakravartinam" // 1 // iti vAsupUjyacaritre // 103 // KC tathA sphaTikAdipRthvI sacittA'cittA veti : praznotrottaraM-sphaTikAdipRthvI sacittA 'phalihamaNirayaNaviDuma' iti vacanAt , ratnAnyacittAni | bhavanti, suvaNNarayaNamaNimuttiyasaMkhasilappavAlarattarayaNANi acittANi' ityanuyogadvArasUtraprAntavacanAditi // 104 // 1 sAmAnyena pramattApramattatve, tena kevalitvakAlo'pyapramattatve / Jain Educ a tional a ww.jainelibrary.org
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsaH // 58 // tathA - nava nAradAH kasmin vArake saJjAtA iti sAkSaraM prasAdyamiti prazno'trottaraM - nava nAradAH vAsudevasamAnakAlInAH sambhAvyante, tattaccaritrAdiSu tadvArake teSAM gamanAgamanAdizravaNAditi // 109 // tathA --- zAntinAthajananyA dvizcaturddaza svapnA dRSTA utaikavAramiti prazno'trottaraM -- zAntinAthajananyA dvizcaturddaza svapnA dRSTA, yaduktaM zatruJjayamAhAtmye'STamaparvaNi dviHsvapnadarzanAdarhaccakrijanmasunizcayA / ratnagarbheva sA garne, babhAra zubhadohadA // 16 // " iti evamanya "C trApIti // 106 // tathA - tapaHkaraNAzaktasya zrAddhasya AlocanAprAyazcittadravyaM kva vyApAryate jinAlaye'nyatra vA tatkiyaddIyata iti praznottaraM - | AlocanAprAyazcittaviSaye dravyamocanaM tu tapaH sAmarthyA'bhAve AlocanA''dAtuH sampattyanusAreNa dIyate natviyattAnvitaM taddravyaM cAmArijinamandiracitkozAdiSu yathAvasaramupayujyate iti // 107 // tathA-- zrAvako vandanakAni dadat mukhavastrikayA gurupArthaM pramArjayati tadA''zAtanA lagati na veti prazno'trottaraM - mukhavastrikayA gurupAda - pramArjjane AzAtanA jJAtA nAsti, pratyuta tatpramArjanaM yujyate, yathA ziSyA gurupAdau rajohareNa pramAjjayanti tadvadidamapi jJeyamiti // 108 // tathA--chakkikopadhAna vahanAnantaraM paNmAsamadhye mAlAparidhAnaM zuddhayati kiM vA SaNmAsAnantaramiti prazno'trottaraM --tadvahanAnantaraM SaNmAsa - madhya eva mAlAparidhApanaM zuddhayatItyekAnto jJAto nAsti paraM tvaritaM paridhApyate tadA varamiti // 109 // tathA -- upadhAnavAcanA tapaHpUrttaM tapodine eva dIyate'nyathA vA iti prazno'trottaraM - pUrNe tapasyupadhAnavAcanA dIyamAnA'sti, paraM tapodine eva dIyate ityekAnto jJAto nAstIti // 110 // zrIzubhavi0 1-120 // 58
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-kSArakakarIrAdikamAtape dattvA pazcAttailAdidAne sandhAnakaM bhavati naveti prazno'trottaraM-kSArakakarIrAdikaM dinatrayamAtape dattvA pazcAttailAdidApane na sandhAnakaM jAyata itthaM zrIparamagurupAdye zrutaM nAsti, evaMvidhAnyakSarANyapi dRSTAni na santi, pratyuta kSArakakarIrAdikamadhye sthitaM pAnIyaM dinatrayopari yadi na zuSyati tadA sandhAnakaM jAyata iti // 111 // tathA-pacchA iriAvahiyAe' iti pAThAnusAreNa zrAddhAnAM sAmAyikakaraNAnantaramIryApathikIpratikramaNaM dRzyate, tasyArthaH prasAdya iti prazno'trottaraM-etasya vistaraH sarvo'pyAvazyakacUrNiNamadhye'styanye granthAstu sarve tadanusAriNo varttante, tathA''vazyakacUNimadhye Y| IryApathikI sAmAyikasambaddhA kathitA nAsti, yato 'jai ceiyAI atthi' ityAdikastatra pAThaH kathito'sti, tasmAJcaityagamanasambaddhA'sau jJAyate, anyastu sAmAyikakaraNavidhirIryApathikIpratikramaNamukhavatrikApratilekhanAdiH sarvaH paramparayA jJAyate, tata IryApathikI pratikramyaiva sAmAyikaM karaNIyAmiti // 112 // tathA-'sarIramusseha aMguleNa taha' ti vacanAdekAntena kiM zarIramAnamiti praznotrottaraM-utsedhAGgulena zarIramAnamuktamasti, tathApi tatprAyikaM sambhAvyate, tena na kApyanupapattiH, yadyekAntataH zarIramAnamutsedhAGgulenaiva syAttadA prajJApanopAGgAdAvukto dvAdazayojanapramANazarIro'. sAlikAnIvo mahAvidehAdicakriNAM pramANAGgulena dvAdazayojanapramANasya skandhAvArasya vinAzahetuH kathaM sambhavati ! kathaM vA kRtalakSayojanavaikriyarUpeNa saudharmadevalokaM gatena tena camarendreNaikaH pAdaH padmavaravedikAyAM mukto'parazca sudharmasabhAyAmityAdikaM bhagavatyuktaM | sambhavatIti bodhyam // 113 // Join Education International For Private & Personal use only Thelibrary.org
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsaH // 59 // zrIzubhavi0 1-120 tathA-mukhapotikApratilekhanAyAM 'suttattha tattadiTThI , tyAdi bhAvanA kathitAsti, sA sthApanAcAryapratilekhanAyAM kriyate na veti | praznotrottaraM-pravacanasAroddhArasUtravRttipratikramaNahetugarbhapramukhagranthAdiSu mukhavastrikAdehayoH paJcAzatpratilekhanAnAM bhAvanA kathitA'sti na tu sthApanAcAryapratilekhanAyAH, tathApi mukhavastrikApratilekhanAyAstrINi kAraNAni kathitAni, yathA-jaivi paDilehaNAe, heU jiyarakkhaNaM jiNANA ya / tahavi imaM maNamakkaDanijaMtaNatthaM muNI viti // 1 // iti, tAni tu sthApanAcAryAdipratilekhanAyAmapi jJAyanta iti bodhyam // 114 // tathA-zrAddhAnAmupavAse tanduladhAvanaM rakSAnIraM ca kallate naveti praznotrottaraM-teSAmupavAse prAsukamuSNodakaM ceti pAnIyadvayaM kalpate | tanduladhAvanaM rakSAmAlaM ca prAsukaM bhavati, paraM zrAddhAnAM na kalpata iti // 115 / / tathA-kRSNenA'STAdazasahasrasAdhUnAM vandanakAni dattAni tAni kiM labdhyA'nyathA vA ? yadi labdhyA tadA vIrAsAlavikasyApi tathaivAnyathA | | veti prazno'trottaraM-kRSNena sahasrAdiparivArasahitathAvaccAputrAdInAmagresarANAM vandanakAni dattAni, tadanuyAyisamastaparivArasyApi tAni samAgatAnyeva, tato manasA tvaSTAdazasahasrasAdhUnAM dattAnyeva, yadItthaM na kathyate tadA velA na prApnoti, yato dinamAnaM tadA mahannAbhUttathA kRSNasyApi vandanakadAnalabdhijJAtA nAsti, tasmAdvIrAsAlavikasya vandanakadAne na kApyAzaGketi dhyeyam // 116 // tathA-caitramAsavRddhau kalyANakAdi tapaH prathame dvitIye vA mAsi kAryata iti praznotrottaraM-prathamacaitrA'sitadvitIyacaitrasitapakSAbhyAM | caitramAsasambaddhaM kalyANakAditapaH zrItAtapAdairapi kAryamANaM dRSTamasti, tena tathaiva kAryamanyathA bhAdrapadavRddhau mAsakSapaNAditapAMsi kutra kriyanta ? iti // 117 // 1 gaurjrmaasaa'pekssN| // 59 // Jain Education intamaniona For Private Personal Use Only
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-- uccanIyamajjhimakulAI aDai ' iti atra lumpAkA nIcazabdena sarvANi nIcakulAni vadanti, tatkathamiti praznotrottaraM-- nIcakulAni-daridrakulAni uccakulAni-RddhimatkulAnIti zrIdazavakAlikavRttyAdiSu vyAkhyAtamastItyato nIcazabdenA'nRddhimatkulAni jJeyAni | na tu garhaNIyakulAni, tathA ca dazakAlike'pi 'paDikuTThakulaM na pavise' ityAdi sUpapannamiti // 118 // tathA-samudAnIbhikSA kimucyate iti prazno'trottaraM-uccAvacaM dhanApekSayA uttamAdharma kulaM caret sA samudAnIbhikSocyate iti zrIdazavakAlikasUtrapiNDaiSaNAdhyayanavRttyAdiSUktamastIti // 119 // tathA-pauSadhikena jinAlaye gatvA prahare sArddhaprahare vA devA vanditAstasya kAlavelAyAM punardevavandanaM yujyate na veti prazno'trocaraMyenA'kAle devA vanditAstasya kAlavelAyAM punardevavandanaM yujyate, yataH kAlavelAkArya kAlavelAyAmeva karttavyaM, paramparA'pyevameva dRzyata iti // 120 // atha paNDitadevavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi / yathA-upasthApanAyAH prAk dazakAlikayogottaraM saptamaNDalyA AcAmlAni kArayituM kalpante na veti praznotrottaraM-niyUMTe'pi dazavaikAlikayoge vinopasthApanAM saptamaNDalyA acAmlAni kArayituM na kalpante, yogavidhAvapyetaduktamastIti // 121 // tathA-caturazItilakSapUrvAyuSAM zrIRSabhadevena sArddha mokSaM gatAnAM bharatasyASTanavatibhrAtRNAmAyurapavarttanaM kathamiti prazno'trocaraMbAhubaleriva yadi teSAmAyuzcaturazItilakSapUrvapramANaM kvApi granthe proktaM syAt tadA tadapavartanasya harivaMzakulotpAdayugalikAyurapavartanAdivadAzcaryA|ntarbhAvAnna doSa iti / / 122 // tathA--yatiH zrAddhagRhe gatvopavizya bhaktAdikaM gRhNAti naveti prazno'trottaraM-yatiH zrAddhagRhe kAraNaM vinopavizya bhaktAdikaM na Jain Educa t ional For Private Personal Use Only
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne gRhNAti, " tihamapNayarAgarasa, nisijjA tassa kappai / jarAe abhibhUassa, gilANassa tvssinno||1||" iti dazavakAlikaSaSThAdhyayane paM. devavi0 3 ullAsaH pratipAditatvAditi // 123 // IN121-130 // 6 // tathA-pauSadhadine zrAddhaH pratikramaNaM kRtvA devAn vanditvA pazcAt pauSadhaM karoti tathA kRtaH pauSadhaH zuddhayati na vA iti praznotrottaraM-| pauSadhaM kAlavelAyAM kRtvA pratikramaNaM ca kRtvA devAn vandata iti vidhiH, kAlAtikramAdikAraNavazAttu pUrva devAn vanditvA pazcAtpauSadhaM gRhNAtIti // 124 // tathA--pravAlAdyakSamAlAne pratikrAntiH zuddhayati na veti praznotrottaraM-sUtrIyanizcalamaNikAkSamAlAgresthApanapuraHsarakriyAkaraNavidhidRzyate paramparayeti // 125 // tathA-sAdhUnAM sapta caityavandanAni proktAni, teSAM madhye pratikramaNayoddhe caityavandane kutra sthAne kriyate iti praznotrottara-prAbhAtikapratiAS kramaNe 'icchAmo aNusarTsi' iti kathanAnantaraM yaddevavandanaM kriyate, tatrakaM caityavandanaM, sandhyApratikamaNe tu daivasikapratikramaNasthApanAdAg yaddevakA vandanaM kriyate tacaityavandanaM dvitIyamityakSarANi saGghAcAravRttau santIti // 12 // tathA-ekonatriMzadadhikadvizataSaSThoccAraH kRto'sti, paraM zaktyabhAve ekAntaropavAsaiH kartuM zuddhayati na vA iti praznotrottaraM-ekonatriMzadadhikadvizataSaSThA uccaritAstadA SaSThA evaM kartuM zudhyanti // 127 / / tathA-AzvinacaitrA'svAdhyAyamadhye upavAsaH kriyate sa viMzatisthAnakamadhye prakSeptuM zuddhayati na veti prazno'trocara-AzvinacaitrA'svAdhyA| yamadhye saptamyAdidinatrayakRtopavAso viMzatisthAnakamadhye prakSeptuM na zudhyatIti // 128 // Jain Education a l For Private & Personel Use Only Painelibrary.org
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education Inte tathA -- zrIvIrajanmani gulapapaTikAdibhojanaM lAtvA''gacchanti tadupari yatInAM vAsakSepaH kRtaH zuddhayati navA iti praznottaraM - zrIvIrajanmani guDapapaTikAdibhojyopari suvihitAnAM vAsakSepaparamparA nAstIti // 130 // atha paNDitazrIvinayakuzalagaNikRtapraznAstaduttarANi ca - yathA - ' caragaparivvAya baMbhalogo jA ' iti vacanAnusAreNa dvAdaze svarge maitreyake ca mithyAtvinaH ke'vatarantIti prazno'trottaraM - dvAdazasvarge gozAlakamatAnusAriNaH AjIvikA mithyAdRzo vrajanti, graiveyake tu yatiliGgadhArinihnavAdayo mithyAdRSTayo vrajantItyopapAtikAda proktamastIti // 131 // tathA - tAmalinA'nte sAdhavo dRSTAH samyaktvaM ca prAptamiti praghoSa kA zAstre'stIti prazno'trottaraM - ayaM praghoSaH zrI jinezvarasUrikRtakathAnakakoze varttate // 132 // tathA -- indrAssarve'pi sarvvadA samyagdRSTaya evaM mithyAdRSTayo'pi vA kadAcidbhavantIti praznottaraM sarve'pIndrAssarvvadA samyagdRSTaya eva sambhAvyante, na tu mithyAdRSTayo, yato jambUdvIpaprajJayAdau nirvANakalyANa kAdau nirANaMde aMmupuNNanayaNe ' ityAdibhaktiprAgbhArasUcakAni teSAM vizeSaNAnyupalabhyante // 133 // tathA - chakkiyAkhyopadhAne uccaritapaJcamItapasAM paSThadine paJcamI sameti tadA paJcamyupavAsaM kRtvA saptamadine AcAmlaM karoti kiM vA SaSThaM karotIti prazno'trottaraM -- saptamadine upavAsasyAvazyakaraNIyatvena SaSThaM karoti, zaktyabhAve tu tadanusAreNaivopadhAnapravezaM karotIti // 134 // Finelibrary.org
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsaH // 61 // tathA - yeSAM nakSatrANAM dvijyAditArakArasanti teSu pratyekamekasminvA vimAnavAhakAssantIti prazno'trottaraM - keSucinnakSatreSu yadyapi tArAbAhulyaM proktamasti, tathApi tatra maulaM yannakSatravimAnaM tatra catussahasramitA vimAnavAhakAH, tArArUpavimAneSu tu pratyekaM dvisahasramitA vimAnavAhakA bhavantIti sambhAvyate saGgrahaNIvRttyAdyanusAreNeti // 135 // tathA--dhyAnAni rUpINyarUpINi veti ? prazno'trottaraM -- dhyAnAnyarUpANi, AtmapariNAmarUpatvAtteSAmiti // 136 // tathA - samyaktvadhAriNo devA ekasmin samaye kati cyavante iti prazno'trottaraM - samyagdRSTidevA utkarSata ekasmin samaye saGkhyAtA eva cyavamAnAsambhAvyante AgamAnusAreNa, yatastatra samyagdRzAM devAnAM manuSyeSvevotpAdo'bhyadhAyi teSAM ca saGkhyAtatvAditi // 137 // tathA - prathamadine eka upavAsaH kRto dvitIyadine tu dvitIya itthaM kRtaM SaSThatapa AlocanAmadhye samAyAti na vA ? tathA praharAnantaraM pratyAkhyAta upavAsa AlocanAmadhye AyAti na veti prazno'trottaraM - yadyapi saMlagnatayA pratyAkhyAtaM SaSThAditapastathA kAlavelA pratyAkhyAtamupavAsatapazca bahuphaladAyi bhavati, tathApi vizakalitatayoccAritaM SaSThAditapaH kAlAtikrameNoccAritamupavAsatapazca sarvvathA''locanAmadhye nAyAtItyekAnto jJAto nAstIti // 138 // tathA - saudharme kilbiSikANAM vimAnAni dvAtriMzalakSamadhye'nyAni vA ? teSAM devAnAM ca samyaktvaM bhavati na vA ? tathA tatra pratimAssanti naveti praznotrottaraM - saudharme dvAtriMzalakSavimAnAni devalokamadhye, kilbipikavimAnAni tu svarlokAdadhaH saGgrahiNyAdau pratipAditAni santi, tathA teSAM samyaktvapratimApUjAkSarANi zAstre dRSTAni na smarantIti // 139 // vinayakuza0 | 131-177 // 61 // w.jainelibrary.org
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educa tathA - lavaNasamudre vRddhakalazAnAM laghukalazAnAM ca mukhAni sarvvathA pAnIyasyAdho varttante kiMvA sahasrayojanAnAmuparIti ! prazno'trottaraMkalazAnAM mukhAni pAnIyasyAdho bhUmisambaddhAni varttanta iti pravacanasAroddhArasUtravRttikSetrasamAsAnusAreNa jJAyata iti // 140 // tathA - merormekhalAsvarUpaM kenAkAreNa vidyata iti prazno'trottaraM -- _7_ anena sthApitAkAreNa merormadhye, natu bahistAnmekhalA varttata iti // 141 // tathA -- pratimAdharo yatiryadi parISahAdinA na kSubhyati tadA avadhijJAnAdi prApnoti, yadi ca kSubhyati tadonmattarogAtaGkAdi prApnuyAt, paraM sa kathaM kSubhyati, yataH svayaM pUrvvadharastataH pUrvaM dattopayogo bhaviSyati, pUrvvadharAjJayA ca pratimAM pratipanno'stIti prazno'trottaraM - bathA pratimApratipattuH strayaM pUrvvadharatvaM tathA dAturapi, tathApi tayozchadmasthatvena tasminsamaye zrutopayogAbhAvo'pi bhavati, tena sa kathaM kSubhyati ityAzaGkA niravakAzeti // 142 // tathA -- triSaSTyadhikazatatrayapAkhaNDikAssamavasaraNAdvahistiSThanti kiMvA madhye iti prazno'trottaraM pAkhaNDikAH prAyo bahireva bhavanti, kazcittu kadAcinmadhye'pi sameti tadA ko'tra praznAvakAza iti // 143 // tathA-- zItodAyAssamudre pravezaH kathaM jAyate adhogrAmagAmitveneti prazno'trottaraM - zItodAyAH pravezastu jayantadvArA'dho bhUtvA lavaNA|bdhAvaneka yojanasahasrANi bhUmyantargatvA bhavatIti laghu bRhat kSetrasamAsavicArasaptativRttyAdAvastIta // 144 // tathA - ' Ayariya uvajjhAe' ityAdigAthAtrayaM kecana na paThanti vadanti ca yogazAstradRttau 'kAUNa vaMdaNaM to' ityatra zrAddhAnAmeva proktamasti na yatInAmiti prazno'trottaraM - yogazAstravRttijIrNapustakaSaTkaM vilokitaM, tatra sarvvatrApi ' kAUNa vaMdaNaM to ' iti gAthAyAH mational
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaproM 3ullAsaH vinayakuza va 131-177 62 // pAThaH saDho iti padenaiva saMyukto dRzyate, tatra azaThA iti vyAkhyAnena sAdhuzrAddhayoH samAnamevAvazyakakarttavyaM dRzyate, tathApi bhAvadevamUrikRta- sAmAcAryA avacUNAvetadgAthAtrayaM keSAMcinmate sAdhavo na paThantIti proktamasti, tanmatAntaraM // 145 // tathA-milantI tithiH kiyaghaTIpramANA zudhyati sarvasaGkrAntipviti, prazno'trottaraM-jaghanyatassarvasaGkrAMtiSu ghaTIdvayAtprArabhya milantI tithiH zudhyati, na tu nyUneti paramparA'sti // 146 // tathA--airAvaNAdyAH sarvadA gajaturagavRSabharUpiNaH ? kiM vA surarUpiNaH ? kiM vA vAhanAvasare gajAdirUpiNaH ? teSAM yopito'pi kiM. rUpiNyaH iti praznotrottara-airAvaNAdyA vAhanakAle ganAdirUpA anyadA tu surarUpiNaH, teSAM yoSitastu sadA surIrUpA iti jJAtamasti // 147 // tathA--zrIpArzvanAthaprasAdAtsarpajIvo namaskAraM zrutvA maulo dharaNendro jAtaH, kiM vA sAmAnikaH, tathopasargAvasare samAgAsa maulaH kiM vA'nya iti prazno'trottaraM-sarvatrAkSarAnusAreNa maulo dharaNendro jJAto nAstIti // 148 // | tathA--zrImallijinasya dvAdazaparSadAmavasthitirdezanAdau sarvajinavat kiMvA bhinnatvamiti prazno'trottaraM-dezanAkAle dvAdazaparSadAmavasthitisarvajinasamAnA, vaiyAvRttyaM tu sAdhvyaH kurvantIti / / 149 // tathA-- tIaddhAe caMpAe, somapattIi jassa kaDutuMbaM / dAuM nAgasirIe, uvajio'NaMtasaMsAro // 1 // ' iti RSipaNDa lasUtre jJAtAsUtre kuziSyazatakavaduktaM, draupadyadhyayane tu " kharavAyarapuDhavikAiyattAisu aNegasayasahassakhutto" ityuktaM, tena draupadyAH kuziSyasya ca | saMsAraH saGkhyAto'saGkhyAto'nanto vA ? anantazcetkathaM tasyAH sa nigodagamanamantareNa sambhavatIti yathAkSaraM vyaktyA prasAdyamiti prazno'trottaraM| ubhayorapyanantasaMsAritvamevAvasIyate, draupadyadhikAre kharavAyarapuDhavItyAdi tUpalakSaNaparaM veditavyamiti // 150 // // 62 // Jain Educatio Heational For Private & Personel Use Only jainelibrary.org
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-devakamAsi kalyANakAni pUrve pAzcAtye vA mAsi kriyante ? kecana parapAkSikA vadanti- prathamazrAvaNakRSNapakSe dvitIyazrAvaNazaklapakSe ca kalyANakatapo vidhIyate, tatsaGgataM vitathaM veti prazno'trottaraM-devakamAsApekSayA vRddhiprAptaM mAsaM vimucya kalyANakatapaHkaraNaM yuktimaditi // 151 // | tathA-yathA''hAre hastazatAdRddhamAnItamabhyAhRtaM bhavati, vastrAdiSu tathaivAnyathA veti ? prazno'trottaraM- AinnaM tukkosa, hatthasayAto ghare | u tinni tahiM ' ityAdipiNDavizuddhayAdigAthAnusAreNa vastraiSaNAyAmapi jJeyaM, ya evAhAradoSAsta eva vastradoSA iti // 152 // tathA--patvAviA suhatthI, ajAe jakkhadinnanAmAe / panvAvaNAnisaho, tao paraM sAhuNI vagge // 1 // AloaNavayadANa'mityAdigAthAH | | kutra granthe santi, chUTakapatre tu dRzyante, samIcInA asamIcInA veti praznotrottaraM-'svAminA sthUlabhadreNa, ziSyau dvAvapi dIkSitau / AryamahAgirizcAryasuhastI cAbhidhAnataH // 1 // tau hi yakSAryayA vAlyAdapi mAtreva pAlitau / ityAyopapadI jAtI, mahAgirisuhastinI // 2 // ' iti pariziSTaparvaNyuktamasti, * pavvAvio suhatthI' ityAdigAthAyAstvAspadaM nAstIti // 153 // tathA-zrIvIrajanmapatrI chUTakapatre caitrazuditrayodazI bhaume uttarAphAlgunInakSatre siddhiyoge rAtrighaTI 15 makaralagne siddhArtharAjagRhe putro jAtaH skandapurANAduddhatA ityevaM likhitA dRzyate, paraM vIrajanmapatrIyamevAnyathA veti prazno'trottaraM-vIrajanmapatrI tu skandapurANanAmnA chUTakapatre likhitA dRzyate na tu granthe dRSTA'stIti // 114 // ___tathA-256 AvalikAyuHpramANaM sUkSmavAdaranigodayorubhayoH kiM vA''dyasyaiveti prazno'trottaraM-sUkSmanigodasya kSullakabhavagrahaNarUpamevA|ntarmuhUrttamAyubhavati, bAdaranigodasya tu kSullakabhavagrahaNarUpaM kiJcinnyUnAntarmuhUrtarUpaM ca bhavati, sAmAnyena tu ubhayorapyantarmuhUrtamucyata iti // 155 // JainEducation For Private Personel Use Only H ainelibrary.org
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ semaprame ulhAsaH // 63 // vinayakuza. 131-177 tathA-zreNikakRSNayomIsAzanamAsInna veti ? prazno'trottaraM-zuddhasamyaktvavatAM prAyo mAMsAdyabhakSyabhakSaNaM na yuktimat , tathApi tathAki- dhAkSaropalambhaM vinA samyagdRSTayo mAMsAdyamakSyaM naiva bhakSayantIti niyamastu vaktuM na zakyate // 15 // tathA-kUNikarAvaNayostIrthakaratvaM kutra granthe proktamasti ! kasmin kSetre katibhavairiti prazno'trottaraM-rAvaNAkhyabhavAdArabhya rAvaNajIvasya caturdaze bhave tIrthakaratvaM triSaSTIyapanacaritre proktamasti, kSetravyaktistu na dRzyate, kUNikasya tu tIrthaGkaratvaprAptyakSarANi kutrApi dRSTAni na smarantIti // 157 // tathA-caitramAsIyakAyotsargavismRtau yat svayaM yogodvahanaM na kalpate tathAnyeSAM yogakriyApravedanAdikaM kArayituM zuddhayati na vA ! tathA kAlagrahaNaM daNDikAdharaNaM digAlokazca zuddhayati na veti ? prazno'trottaraM-caitrasambandhikAyotsargAkaraNe tasya yogasambadhinI kriyA svayaM kartuM pareSAM | kAragituM ca na kalpata iti // 158 // tathA--caitrAzvinamAsacaturmAsakadvikasatkAsvAdhyAyaH paJcamIcaturdazIyAmadvayAnantaraM yallagati tadyAmadvayaM tithibhogApekSayA kiMvA audayikApekSayeti ? praznotrottaraM-caitrAzvinamAsayoH paJcamItitherIdasvAdhyAyo lagati, na tu sUryodayAt , evaM caturmAsakasyAsvAdhyAyo'pi caturdazItithe| rarkhAllagatIti vRddhasampradAya iti // 159 // tathA-zrIRSabhadevasya pUrvapaJcame lalitAGgadevabhave svayamprabhAnAmnI yA devyAsIt saiva cyutvA nirnAmikA samutpannA kiM vA'nyA kAciditi ! praznotrottaraM-RSabhadevasya pAzcAtyapaJcamabhave lalitAGgadevasya svayamprabhAdevIcyavanAdanu anyo nirnAmikAjIvaH svayamprabhAsthAne samutpanna ityAvazyakamala yagirivRttyAyanusAreNa jJAyate, tena na ko'pyatra zaGkAvakAza iti // 110 // Jain Educa t ional For Private Personal Use Only w.jainelibrary.org
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educati tathA - kalpasUtre dvicatvAriMzatsvapnAstriMzanmahAsvapnA dvAsaptatissarvve svapnA ityAdi yaduktaM teSAM nAmAni pRthak pRthak kvApi granthe santIti prazno'trottaraM - dvAsaptatinAmAni granthe dRSTAni na smarantIti // 169 // tathA -- zrIvIrajinajanmotsavAvasare merAvindrasya sandeho yaH samutpannaH sa saudharmendrasya tataH kathaM prathamamacyutendraH snapayatIti yuktimaditi ? prazno'trottaraM - zrIvIrajanmAbhiSekAvasare saudharmendrasya saMzayassamutpannaH, tadanu sandehApanodAt saudharmendrAjJayA acyutendraH prathamaM snapayatIti nAyuktimat, zrIvIracaritrAdau tathaiva darzanAditi // 162 // tathA -- jinakalpikaH kathaM mokSaM na yAti ? karmmaNo bAhulyAdanyadvA kimapi kAraNaM tasya kSapakazreNyupazamazreNyormadhye kApi bhavati naveti ! prazno'trottaraM - jinakalpikastasmin bhave mokSaM na yAti tathAkalpatvAt, kiMcopazamazreNiM tu kazcitpratipadyate, na tu kSapakazreNi, paJcavastu tathAbhidhAnAditi // 163 // tathA - upadhAnottara dinasya prAgdine yogottaraNAdinavattapa eva kRtaM vilokyate ekAzanapAraNake'pyuttarituM kalpate naveti ? prazno'trottaraMekAzanakA dipAraNake'pyukttArayituM kalpate, na tu yogAdivattaponiyama iti // 164 // tathA - pratimAgharazrAddhyaH parvvadivasa pauSadhAn rAtrikAyotsargI zvAsvAdhyAyasambhave kathaM kurvantIti rItiH prasAdyeti ? prazno'trottaraM - asvAdhyAyasambhave pratimAdharazrAddhyo maunena kAyotsargAn pauSadhAdikaM ca kurvantIti vRddhavAdaH // 169 // tathA - jIvAbhigamAdiSu napuMsakasya yat caraNamuktaM tatsamyaktvaM dezasaMyamaM sarvvasaMyamaM vA, paJcadaza bhedAH siddhAnAM proktAstatra mUlanapuMsakatve kRtrimatve vA mokSaH ? tatsAkSaraM prasAdyamiti ! prazno'trottaraM - jAtinapuMsakasya samyaktvaM dezaviratiM ca yAvatpratipattirbhavati, na tu parataH, tena mokSAvAptirapi kRtrimanapuMsakAnAmiti / / 166 / /
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 3 ullAsaH // 64 // Jain Education tathA - kAlamAnaM kiM vikRtipakvAnnasyaiva uta sarvvapakvAnnasyeti, prazno'trottaraM - vikRtipakvAnnasyeva ca sarvapakAnnasya kAlamAnaM samAnamiti vRddhAH || 167 // tathA-yoge kalpAkalpyavibhAgaH tRtIyabhASyAvacUrNo lahacuI prAramya takraM yAvallikhitastatra takraM phUlavaghAritamanyadvA ?, cetkUlavacAritaM tarhi apuSpavAritaM kalpata eva tadevaM apuSpavadhAritaM pUraNapaTIraDyAdikaM kalpate navA ? tathA lahiMgaTuM palevavagArakavaDI pramukhaM bhagavatIyoge camarodezakaM yAvadAcAraGgasaptasaptikottarAdhyayanaM yAvacca na kalpate, tarhi tadanyeSu sthAneSu yoge tAni gholavaTakAdIni kalpante navA ? tathA AcAmAmlAyitakaTakANakaTakANikA yogamadhye kalpante naveti ? prazno'trottaraM - granthoktAkSarAnusAreNa phUlavaghAritaM takaM paTIraDyAdikaM ca yogeSu na kalpate, anyattu kalpate, paraM sAmprataM vRddhavAdAnusAreNa takraM kalpate, pUraNapaTIraDyAdikaM tvAcAmAmlayogyameva yogeSu kalpate, tathA lahiMgaTuM palevaityAdikaM bhagavatIcamaroddeza kAnujJAdisthAnatrayaM vinA'nya sarvvayogeSu kalpate vagArakavaDIpramukhaM tu sAmpratInavRddhavAdAnusAreNAcAmAmlayogyameva kalpate nAnyat, tathA kaTakANakAdikamapyAcAmAmlayogyaM kalpata iti // 168 // tathA-gRhacaitye yadi kenacidarhatAM bhUSaNAni kAritAni kAlAntare ca sa gRhastho gRhakArye Apatite tAni vyApArayati tadA kapa prazno'trottaraM yadi devArthameva kAritAni tadA na kalpante, yadA tu sAdhAraNyena kAritAni tadA kalpante, atrAbhiprAya eva pramANamiti // 169 // tathA pauSadhavatAM zrAddhAnAM karpUrAdibhiH kalpAdipustakapUjA pauSaghavatInAM zrAddhInAM ca gUhalikAnyUMchanakAdikaraNaM zuddhyati naveti praznottaraM - pauSaghavatAM zrAddhAnAM karpUrAdibhiH kalpAdipustakapUjA na ghaTate, dravyastavarUpatvAd gurupAramparyeNApi tathA dRSTatvAcca, evaM pauSaghavatInAM zrAddhInAM harikAnyUJchana kAdyAzrityApi jJeyamiti // 170 // vinayakuza0 131-177 // 64 // jainelibrary.org
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA--zrIjJAtAsUtre'STamAdhyayane adInazatrurAjJo ( jasya ) mallIsvarUpAvagamAdhikAre 'taeNaM se maladinne kumAre tassa cittagarassa saNDA| sagaM chindAvetI'tyatra sandaMzazabdena kimucyate ! tasya kiM cheditaM ! vRttau vyAkhyAtaM na dRzyate, AvazyakavRtti-upadezamAlA-doghaTTIvRtti| zrAddhavidhipramukhagrantheSu mRgAvatIsambandhe sandaMzaka eva likhino'sti, paraM sandazakasyaivArthaH ka ?, tena tasyArthaH sAkSaraM prasAdya iti, prazno'trottaraM | sandaMzakazabdenAbAGguSThapradezinyoragramucyate, yato vizeSAvazyakavRttau citrakarasambandhAdhikAre-niraparAdhasyaikacitrakarasyAGguSThapradezinyoragaM cheditaM zatAnIkanarapatinetyuktamastIti // 171 // tathA-tatraiva mallyadhyayane / jAva vasitimAo purisajugAo jugaMtakarabhUmI, duvAsapariAe aMtamakAsI ' tyatra mallijinAdArabhya tattIrthe | tAviMzatipuruSaM yAvatsAdhavaH siddhAstataH paraM siddhigamanavyavacchedo'bhUditi vRttAvuktaM, tarhi kiM paTTapratiSThitAnAM sAdhUnAM kevalajJAnAbhAvaH! kiMvA sarveSAM || sAdhUnAM kevalavyucchittiH ? yadA ca sarveSAM manuSyANAM kevalajJAnavyavacchedastarhi prajJApanAvRttyAdau prathamapade paJcadazabhedasiddhagatAtIrthasiddhAdhikAre saptasvantareSu tIrthavyavacchede'pi siddhigamanaM kathamuktaM ? tIrthavyucchittau yadA mokSamArgastadA tIrthe sati siddhigamanaM kathaM na syAt ? yadi cAtra | paTTapratiSThitA eva cintyante tadA 'duvAsapariyAe antamakAsI'tyatra sAdhava eva siddhAH, evamazeSatIrthaGkarANAmapi sati zAsane kevalavyavacchedo bhavati N| naveti ? prazno'trottaraM-zrImallitIrthe viMzatitamapaTTadharAdanu sarvasAdhvAdisiddhigamanavyucchedo jJeyo, nacaivaM sati suvidhyAdInAM tIrthakRtAmantareSu tIrthavyu cchede kathaM siddhigamanamuktamityAzaMkanIya, tatra tIrthavyucchede'pi muktimArgasyAvyucchinnatvAt jAtismaraNAdinA tatprApternandIvRttyAdAvuktatvAcca, yatra ca || tIrthe satyapi muktigamanavyucchedastatra saMharaNato'sAdhAraNyena jJeyaM, tathA sarvatIrthakRtAM zAsane sati kevalavyucchedo bhavati navA, ityatra naikAnta iti||172|| tathA--yena zrAddhena sacittaparimANaM kRtaM bhavati tasya ca nIlavanaspatyAH saMkhyA vartate cirbhaTakajAtirityeva pratyAkhyAtamasti, tena ca Jain Education For Private 3 Personal Use Only jainelibrary.org
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 3 ullAsaH // 65 // Jain Educatio cirbhaTaM sacittaM sat bhakSitaM tajjAtIyamanyatphalaM kiJcidbhakSitaM ca tadA tasya sacittamekameva lagnaM? kiMvA sacittadvikaM jAtaM yathA cAmbhasi nipAnAntare pIte'pi sacitamekameva gaNayanti tathA'tra nyAyaH ? kiM vA pRthaggaNyate sacittamiti, prazno'trottaraM - pratyAkhyAna karturvivakSaiva pramANamiti // 173 // tathA - sagaracakriNaH putrairyadA'STApadaprAsAdarakSArthaM khAtikA khAtA jAnhavI cAnItA tadA nAgakumArANAM bhavaneSu mRttikA pAnIyaM ca patitaM, atra ke nAgakumArA avasIyate ? nAgakumArANAM bhavanAni bhavanapatitvena ratnaprabhAyAH pramANAGkalaniSpanna sahasrayojanAnAnAmadho varttante, etAvatI bhUmiH kathaM khAtuM zakyate daNDaratnaprabhAvAtkadAcittadapi bhavati, paraM sahasra yojanAdhazca narakSetrapramANo naralokasyAdha eva sImantAbhidha indrakanarakAvAso varttate, tena tatra nAgakumArANAM bhavanAnAmasambhavo'taH ke te nAgakumArAH ? ye zrImaduttarAdhyayanavRttau nAgakumArAstadadhipo jvalanaprabhazca uktaH, tadvizeSaH zAstrAdau vilokya prasAdya iti ? prazno'trottaraM - prajJApanAdyanusAreNa ' cautIsA caucatte ' tyAdigAyoktAni bhavanapatInAM bhavanAni yojanasahasrAdadhaH santi, vasudevahiNDayAdyanusAreNa punararvAgapi aniyatapramANAH kAyamAnAkArA maNDapAH prAsAdAzca jJAyante, yathA ratnaprabhAyA upari bhavanapatInAM vyantarANAM ca rAjadhAnyaH prAsAdAzca santIti // 974 // tathA -- gaNadharo jyeSTho'nyo vA tIrthasthApanAdine eva tIrthakarasya vyAkhyAnAnantaraM vyAkhyAnaM karoti, uta sarvvadA bhagavadvayAkhyAnAnantaraM muhUrtamekaM vyAkhyAnaM karotIti prazno'trottaraM jyeSTho'nyo vA gaNadharaH sarvvadA dvitIyapauruNyAM vyAkhyAnaM karotItyakSarANyAvazyakatyAdau santi, na tu tIrtha sthApanAdine eva muhUrttamekaM vyAkhyAnaM karotIti // 175 // tathA - zrIvarddhamAnajinasya prathamasamavasaraNe sAlavRkSa urdhvamabhUkivA sarvvadA'pi sArthe'calAdeti ! prazno'trottaraM yatra bhagavantastiSThanti vinayakuza0 131-177 // 65 // jainelibrary.org
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ yatra ca niSIdanti tatra devA azokavRkSaM vikurvantIti samavAyAGgAdAvabhiprAyo'sti, tena taduparivartinaH sAlavRkSasyApi tathaiva sambhAvanA, na tu | sArddha calanaM prathamasamavasaraNa eva vA tadvidhAnamiti // 176 // tathA-laghuvibudhAnAM paryAyajyeSThA gaNayaH kSAmaNakaM na kurvantIti rAtirdazyate, paraM bhojanamaNDalIsthAnAdezaM pratikramaNamaNDalIsthAnAdezaM M pratikramaNAvasare gamanAgamanAlocanAdezaM ca mArgayanti navA ! teSAM purato vRddhagaNInAM pratikramaNAdikaM kRtaM zuddhayati naveti ! prazno'trottaraM-10 ka laghuvibudhAnAM kSAmaNakAdi sarva zAstrAnusAreNa kRtaM zuddhayatIti jJAyate, sAmpratInavyavahAreNa tu kSAmaNAdikaM na kurvanti, maNDalyAdezamArgaNAdikaM tu kecitkurvanti kecinna kurvantIti dRzyate, tena nAtrArthe AgrahaH kArya iti // 177 / / atha paNDitaratnaharSagaNikRtapraznau taduttare cayathA--grAmAntaragataH zrAddhaH zrutabhavanadevatayormadhye kasyAH kAyotsarga karotIti praznotrottaraM-pAkSikacAturmAsikasAMvatsarikadivasaM vinA zrAddhAnAM sthAnAntaragatAnAmapi 'suadevayA bhagavaI' ityeva stutiH paThanArhA nAnyeti // 178 // tathA-8 pUrvArdvareka upavAsa ityAdigaNanayA gaNitaM tapastRtIyapaJcamopadhAnamadhya AyAti naveti ? prazno'trottara-paJcamaGgalamahAzrutaskandhaH 1 pratikramaNazrutaskandhaH 2 zakastavAdhyayanaM 3 caityastavAdhyayanaM 4 nAmastavAdhyayanaM 5 zrutastavasiddhastavAdhyayanaM ceti 6 SaDupadhAnAni, tatra catuthaSaSThe vinA catvAryupadhAnAni mUlavidhinA'parAvidhinA cohyamAnAni santi, tatrAparavidhAvaSTabhiH purimAreka upavAsa ityAdigaNanA bhavati, natu mUlavidhau, prayojanAbhAvAt , caturthaSaSThayormUlAvadhinaivohyamAnatvAttadgaNanAprayojanaM nAstIti // 179 // Jain Educati o nal For Private & Personel Use Only AGHainelibrary.org
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ semaprane 3 ullAsaH ratnaharSapra0 178-179 padmAnanda 180-205 // 66 // atha paNDitapamAnandagaNikRtapraznAstaduttarANi cayathA- chaNhaM tihINa majjhami, kA tihI ajja vAsare ? ' ityAdyAgamavAkyaM tatkutrAgame'sti sa nAmagrAhaM prasAdyo, yato'tra stanikAH rAjasamakSamevaM vadanti-yajjainajIrNagranthamadhye dvitIyAekAdazIpramukhatithInAM catuSpI vinA mAnanamArAdhyatvena nAstIti ? prazno'trottaraM-chahaM tihINa majjhaMmi, kA tihI ajja vAsare ? ityAdigAthA zrAddhadinakRtyasUtre'sti, tathyAkhyAnaM ca 8-14-15-etAssitetarabhedAt SaT tithaya iti, | dvitIyAekAdazIpramukhatithInAmakSarANi tu zrAddhavidheranyatra na santi, tathA jJAnapaJcamyakSarANi mahAnizIthe santIti // 18 // tathA-tIrthakRtAM samavasaraNAbhAve caturmukhatvAbhAve ca kathaM dvAdazaparSadAM vyavasthitiriti, prazno'trottaraM-samavasaraNAbhAve'pi tIrthakRtAM dvAdazaparSadAmavasthitiyathA samavasaraNe tathaivetyavasIyate // 181 // tathA--trividhAhArapratyAkhyAnavatAM zrAddhAnAM rAtrau yatsacittajalapAnaM taki granthasthamuta paramparAgataM , tatra kayA yuktyA divase sacittajalaM na zuddhayati rAtrau ca zuddhayatIti ? praznotrottaraM-divasasambandhitrividhapratyAkhyAne ' taha tiviha paccakkhANe, bhannati a pANage chaAgArA ' iti vacanAt / pANassa' ityuccAro bhavati, tathA ca prAsukameva jalaM kalpate, rAtrikatrividhAhArapratyAkhyAne tu pANassetyuccArAbhAvAtsacittajalamapi kalpata iti / / 182 // tathA-paJcazatadhanuHpramANAyAH pratimAyAH pUjanaM kayA yuktyA devairvidhIyate ! kiM vikulyotpluty vA !, tatra rAjapraznIyamadhye mahatparimANaM zarIraM sUryAbhadevena kRtamityuktaM nAsti utplutya tu na zobhate, yathA bhavati tathA prasAdyAmiti ! prazno'trottara-pratimAnusAreNa devAH zarIraM | kRtvA pUjAM kurvanti, anabhidhAne tvavivakSaiva bIjamiti sambhAvyate // 183 // nA'trottaraM-divasa taka manthasthamata / bhApa kalpata itihAsa ' ityuccAro For Private & Personel Use Only 18 jainelibrary.org
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-dine dine ravirmaNDalaparAvarta karoti, tatrAdhikamAsi kathaM karoti !, maNDalAni tu ayane ayane niyatAnyeva santi, kSetramAnamapi niyatamevAsti, tatra kecana vadanti-hIyamAnadinapUrtaye mAsavRddhirasti, hIyamAnadinapUrtikRte tu vRddhimadinAssanti, tathA ' AsADhe mAse dupayA' anena mAnena zrAvaNAntyadine caturaGgulavRddhirvilokyate, dvitIyazrAvaNAntyadine'pi catvAryevAGgulAnyutASTau ! yadi catvAri tadA piSTidineSu pU] punaH punaH tatraiva bhrAmyati, yenAkulamAnaM tAdRgavasthaM, tatra maNDalasAGgatyaM yathA bhavati tathA prasAdyamiti prazno'trottaraM-sUryasambandhitriMzanmAseSu gateSu candrasambandhina ekatriMzanmAsA bhavanti, tatraikatriMzattamo mAso'bhivarddhita ucyate, tena sUryamaNDalAnAM niyatatve'pi adhikamAsi pauruSyAdi| pramANe na kiJcidanupapannatvaM, vizeSajijJAsAyAM maNDalaprakaraNaM vilokanIyamiti // 184 // tathA-aSTamyAditithivRddhau agretanyA ArAdhanaM kriyate, yatastaddine pratyAkhyAnavelAyAM ghaTikA dvighaTikA vA bhavati, tAvatyA evArAdhanaM KI bhavati, tadupari navamyAdInAM bhavanAt sampUrNIyAstu virAdhanaM jAtaM, pUrvadine bhavanAd , atha yadi pratyAkhyAnavelAyAM vilokyate, tadA tu pUrvadine | dvitayamapyasti, pratyAkhyAnavelAyAM samagradine'pIti suSTha ArAdhanaM bhavatIti prazno'trottaraM-kSaye pUrvI tithiH kAryA, vRddhau kAryA tathottarA' | iti umAsvAtivAcakavacanaprAmANyAd vRddhau satyAM svalpA'pyagretanA tithiH pramANamiti // 185 // tathA-ekAdazottarAdhyayanacaturdazasahakhyA 131 patre 'jogavaM uvahANavaM' iti dvayamapi ziSyasyoktamasti, tatkayaM ziSyasya zrAddhasya ca kAryata iti prazno'trottaraM-yogA manovacanakAyasambandhinaH upadhAnaM tapovizeSaH, etadvayamapi munInAmevoktamasti, zrAddhAnAmupadhAnodvAhanaM tu mahAnizIthAkSaraprAmANyAdeveti // 186 // For Private Personal Use Only jainelibrary.org
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ padmAnanda |180-205 senaprazne tathA-secanakahastinA pracchannA khAtikA kathaM jJAteti praznotrottaraM-haimavIracaritre secanakahastinA vipaGgajJAnena pracchannA khAtikA 3ullAsaH jJAtetyuktamastIti // 187 // | // 67 // tathA-droNaH kiyanmaNamAna iti prazno'nottaraM-caturbhiH kuDavaiH prasthaH, prasthaizcaturbhirADhakaH, caturbhirADhoNaH, atra nAmamAlAvRttau | kuDavazabdena prasUtidvayaM vyAkhyAtamasti, tadanusAreNa yadbhavati tadroNamAnamavaseyaM, paramiyanmaNamAno droNa iti tu kvApi vyaktaM dRSTaM na smaratIti // 188 // NI tathA--kalpasUtre vAcyamAne pArzve'svAdhyAyo bhavettadapanayanaM ca katai na zakyate tadA tadvAcanaM zuddhayati naveti prazno'trottaraMpArthe'svAdhyAyo bhavati tathApyavazyakaraNIyatvAtkalpasUtravAcanaM zuddhayatIti / / 189 // tathA-varSAkAle nIlikA phullikA ca kiyadbhirdinaiH prAsukIbhavatIti prazno'trottaraM--varNAdikaparAvarte sati prAsukIbhavati, paraM divasamAnaM jJAtaM nAstIti // 19 // tathA-kecana vadanti-namaskArasahitapratyAkhyAne udite sUrye bhoktuM kalpate, yogazAstre tu ' ahno mukhe'vasAne ce' tyanena ghaTikAdvayamadhye | bhoktuM na kalpate, ghaTikAdvayaprArambho'pi kiM prAtaH kararekhAdarzanata uta sUryodayata iti prazno'trottaraM-namaskArasahitapratyAkhyAne sUryodayAdArabhya muhUrtAbhyantare pratyAkhyAnamaGgabhayAdbhoktuM na kalpate -- uggae sUre namukkArasahiaM paccakkhAmi ' ityAdisUtravyAkhyAne yogazAstravRttyAdau ca tathaiva darzanAditi // 191 // tathA-pratikramaNahetugarbhe rAtrikapratikramaNavidhau rAtrikaprAyazcittakAyotsargastataH caityavandanaM tataH svAdhyAyaH, evaM pazcAtpratikramaNAdau // 67 // For Private Personel Use Only w.jainelibrary.org
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educate catvAri kSamAzramaNAnyuktAni santi, evaM tu na kriyate, tatki bIjamiti prazno'trottaraM -- yatidinacaryAdau svAdhyAyAdanu catvAri kSamAzramaNAni proktAni zrAddhadinakRtyavRttivandAruvRttyAdau tu svAdhyAyAdanu pratikramaNasthApanamuktaM, tatastAni svAdhyAyAtpUrve jJAyante, ayaM ca vidhiH paramparayA bAhulyena kriyamANo'sti, sAmAcArIvizeSeNa cobhayathApi aviruddhameveti // 992 // tathA - dravyaliGgino dravyaM jinaprAsAde pratimAyAM vA jIvadayAyAM vA jJAnakoze vA kutra kutra vyApAryate iti prazno'trottaraM dravya| liGgino dravyaM jinAnAM prAsAde pratimAyAM ca nopayogi, jIvadayAyAM jJAnakoze copayogIti jJAtamasti // 193 // tathA - cakravarttipANDavapramukhANAM devairvibhUSaNAdikaM pradattamasti tatkiM svakozasatkaM vA svotpAditaM vA ? yadi svakozasatkaM syAt tadA kathaM kIlikAvighaTanAdikaM dRzyate, zAzvatavastuno vighaTanAbhAvAd, yadi svakRtaM tadA kathaM tatra teSAmasmAkamidaM sAravastvityuktiriti prazno'trottaraM - cakravarttipramukhANAM devairyadAbharaNAdikaM dIyate tadaudArikapudgalairniSpAditaM, athavA kasyacitsatkaM purAtanamapi sambhAvyate dvArikAnagarIvaditi // 194 // tathA - pauSadhikazrAddhAH sAyaM kAjakoddharaNAnantaraM upadhimukhapotikAdezaM mArgayanti, prAtastu prAgeva, tathA pauSadhazAlApramArjana vasatipramArjjanAdezamapi sAyameva, tatra kiM bIjamiti prazno'trottaraM prAyaH sAmAcAyryeva bIjamiti // 195 // tathA -- viMzativiharamANajinAnAM tanmAtApitRRNAM ca nAmAni kutra santIti prazno'trottaraM - viMzaterapi viharamANajinAnAM tanmAtApitRRNAM ca nAmAni chUTakapatre stotrAdau ca santIti jJeyaM // 196 // ational w.jainelibrary.org
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ senapra 3 ullAsaH // 68 // tathA -- caturikulairdevA bhUmiM na spRzantIti yaducyate tatkutra sthala iti prasAdyamiti prazno'trottaraM - mahItale kutrApi na spRzantIti saMgrahaNIvRttyAdyabhiprAya: // 197 // tathA - idAnIM bharate manujAnAM tirazcAM ca jAtismaraNamasti na vA ? yadi nAsti tadA kuto nyavacchinnaM ! tathA'vadhijJAnamapIdAnImasti navetyapi ca prasAdyamiti ? prazno'trottaraM varttamAnakAle jAtismaraNasyAvadhijJAnasya ca vyavacchedaH zAstre pratipAdito nAstIti // 198 // tathA -- trayodaza caturddazaguNasthAnayordvicaramasamayaM yAvat paTsaMhananasattA kena hetunA ? yato mokSagamanamAdyenaiva bhavatIti prazno'trottaraMyadyapi mokSagamanamAyenaiva bhavati tathApi prAktana saMhananAnAM sattAsadbhAve ko vicAra iti // 199 // atha paNDitavidyAvijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-caitrAzvinA'svAdhyAyadineSu yattapaH kRtaM syAttattapo rohiNyA TocanAdiSu sameti naveti prazno'trottaraM - saptamyAdidinatrayakRtaM tapa AlocanAyAM na gaNyate, rohiNyAditathAvidhasambaddhatapAsa tu gaNyate, na tu sarvvatreti // 200 // tathA - sUtakagRhaM sAdhava AhArArthaM yAnti naveti praznottaraM yatra deze sUtakagRhe yAvadbhirvAsarairbrAhmaNAdayo bhikSArthaM trajanti tatrAtmabhirapi tathA vidheyamiti vRddhavyavahAraH // 201 // tathA -- chaTThabhattie aTTamabhattaM vaDDhittA koDumbiapurise sahAve ityatra chuTTabhattie iti kA vibhaktirastIti prazno'trottaraMchaTTabhattie iti prathamAntapadaM jJAyate // 202 // Jain Educationtional padmAnanda 180-205 // 68 // v.jainelibrary.org
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA--viMzatisthAnAdiSu devavandanaM mukhavastrikAM vinA ghaTate naveti, prazno'trottaraM-mukhyavRttyA mukhavastrikA vinA devavandanaM na ghaTate // 20 // tathA-rAjapraznIyopAGge milugAnAma pAvasamaNA parivasantI' tyatra zravaNazabdasya ko'rtha iti, prazno'trottaraM-zravaNazabdena pAkhaNDivizeSo jJAyate // 204 // / tathA-kecana zrAddhAH purA namaskArastotrAvacUrigatapaJcapadAnAmAnupa guNanaM kurvanta Asan, teSAM ca kaizcidupAdhyAyaiH kaizcitpANDitaizca | niSedhitamasti, prarUpitaM ca-nedaM guNanaM sArvatrika kiMtu kAraNe satyeva gaNyate, mantrAdivat , khaNDitanamaskAraguNane cAsti dUSaNamapItyatrArthe parama| gurUNAM vacaH pramANamiti prazno'trottaraM-namaskArAnupUrvIgaNanaM paJcapadyA navapadyA vA kriyate, zrAvidhyAdAvuktatvAt , nAtra kazcidvicAra iti / yaduktaM | zrImahAnizIthatRtIyAdhyayane se bhayavaM ! jahuttaviNaovahANeNaM paMcamaMgalamahAsuakkhaMdhamahijittA NaM puvANupuvIe pacchANupuvIe aNANupuvIe saravaMjaNanAva paricioM kAUNa'miti, tathA yogazAstrASTamaprakAzAdau ekenApi varNena smaraNasyoktatvAditi nAtra kazcidvicAra iti // 20 // ___ atha paNDitakAnharSigaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-upadhAnavAhizrAddhazrAddhInAM kalpadinapaJcakamadhye uttarituM na kalpate naveti ! prazno'trottaraM-mahatkAraNaM vinA uttarituM na kalpate, yadi ca tathAvidhakAraNe uttarati tadArambhavajanaM karotIti / 206 // tathA pAraNAdine vAcanA kalpate naveti ? praznotrottaraM-pAraNAdine'pi vAcanA kalpata iti jJAtamastIti // 20 // tathA--pAraNAdinAnantaramuttarituM kalpate naveti ? prazno'trottaraM-na kalpate iti // 208 // Eatonem For Private Personel Use Only
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsaH kAnharSi 206-213 janAnandana 214 // 69 // tathA-AtmIyapratikramaNavidhissampUrNaH kva mUlasUtre'stIti prazno'trottara-AvazyakattyAvazyakacUAdau kiyAn vidhirupalabhyate, kiyAMstu sAmAcAryAdAviti / / 209 // tathA--sUryagrahaNaM yadbhavati tadasvAdhyAyikA kuta Arabhya kiyadyAvadbhavati ! tathA yaugikAnAM kiyanti pravedanAni na zuddhacantIti ! | prazno'trottaraM yatsUryagrahaNaM bhavati tata ArabhyAhorAtraM yAvadasvAdhyAyikA, tadanusAreNaikaM pravedanamazuddha jJAyata iti / / 210 // tathA-saptadazabhedapUnAyAM kriyamANAyAM pUjAM pUjAM prati sthAlImadhye kalazo dhriyate naveti ! prazno'trottara-pUjAM pUjAM prati sthAlImadhye | kalazo dharaNIya evaMvidho niyamo jJAto nAsti, yadA yadvastunaH pUjA tadA tadvastumocanapravRttiH sthAlImadhye dRzyata iti // 211 // | tathA-caturdazI pUjAM kRtvA sthAlamidhye pradIpaM muktvA UrdhvasthA gAyanti ? kiM vA pradIpAdhikAro nAstIti ? praznotrottaraM-caturdazI| pUjAtaH pazcAtsthAlImadhye pradIpo mucyata eveti niyamo jJAto nAstIti // 212 // tathA--tirazco'sthi sarasaM bhavati tasyAsvAdhyAyikA kiyataH praharAn yAvadbhavatIti ! praznotrottaraM-tiryagasthi tripraharANAmupari | yAvatsarasaM tAvadasvAdhyAyikA bhavatIti jJAyate / / 213 // ___ atha paNDitajanAnandagaNikRtapraznastaduttaraM ca / tathA-brAhmIsundayau~ bAlabrahmacAriNyau kiM vA kRtodvAhike iti ? prazno'trottaraM-kRtodvAhike iti // 214 // For Private & Personel Use Only F
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ atha paNDitakuaravijayagaNikRtapraznastaduttaraM ca / __ yathA-muktAphalAni sacittAnyacittAni vA ? pRthvIkAyadalAnyapkAyadalAni veti ? praznotrottaraM-muktAphalAnyacittAni, pRthvIkAyarUpANi ca bhavantIti // 215 // atha paNDitacAritrodayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / ___ yathA-zAmbapradyumnazravaNau sArdASTakoTibhissAdhumissaha siddhAzikhariNa siddhi prAptau, tannAmnA sAdhudvayaM tu raivatagirau dRzyate, tathA caikyaM | syAdityetannirNayaH prasAdya iti ? prazno'trottaraM-sAkhraSTakoTibhiH saha tau zatruJjaye siddhi prApatuH, yattu raivatAcale tannAmnA zikharadvayaM dRzyate tattu kAyotsargakaraNAdinA'pi bhavatyeveti // 216 // tathA jinAlaye kSetrapAlapratimAyA mAnane pUjane sindUracaTApane ca samyaktvasya dRSaNaM lagati naveti prazno'trottara-kSetrapAlapratimAyAH kSetrarakSAkaratvena sindUratailacaDhApane dUSaNaM na lagati, mAnane tu samyaktvasya dUSaNaM lagati // 21 // tathA-zrIkalpasUtre 'paMcahatthuttare hotthA' iti hastottarAsu janma kathaM sambhavati ! yato yasminnakSatre utpadyate tasmAtrayodaze janma bhavatIti prazno'trottaraM-yasminnutpadyate tasmAtrayodaze nakSatre janma bhavatItyevaMvidho niyamo jJAto nAstIti // 218 // tathA-pauSadhapAraNAnantaraM strIsevanena pauSadhasya dUSaNaM lagati naveti ! prazno'trottara-pauSadhasya dUSaNaM na lagati, paraM paddhatithivirAdhanA || | bhavatIti // 219 // Jain Educati o nal jainelibrary.org
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
________________ kuarAvijaH senaprazne 3galAsaH 215 cAritroda 216-23 tathA-yAvajjIvaM rAtrau caturvidhAhArapratyAkhyAnavataH strIsevane bhaGgo'bhaGgo veti ! praznotrottaraM-strIsevane oSThacumbane sati pratyAkhyAnabhaGgo bhavati, nAnyatheti zrAddhavidhivacanAditi // 220 / tathA-dezAvakazikaM pauSadhasthAne kriyate, tatra kaH kriyAvidhiH, tathA dezAvakAzikamadhye pUjAsnAtrAdikaM sAmAyikaM ca kartu kalpate naveti ! prazno'trottaraM-dezAvakAzike ' desAvagAsi uvabhogaparibhogaM paccakkhAmI ' tyAdyavoccAravidhiH tathA svacintitAnusAreNa pUjAsnAtrAdikaM sAmAyika | ca kriyate, na kazcidekAnta iti // 221 // tathA-yathAtra marate merudizi dhruvo varttate tathA mahAvideheSvairavate ca so'sti navA ! tathA jambUdvIpe kati dhruvAssantIti ? prazno'trottaraMbharatavadanyatrApi dhruvAH sambhAvyante, parametatpratipAdakAnyakSarANi tu dRSTAni na smarantIti // 222 // tathA-aSTAzItigrahANAM sarvatArakANAM ca maNDalAni kati santIti prazno'trottaraM-yathA candrasUryayormaNDalAnAM sayAdivicAraH zAstre a upalabhyate, na tathA paragrahANAmapi, tathA tArakANAM maNDalAnyavasthitAnyeva bhavanti, na tu candrasUryamaNDalavadaniyatAnIti // 223 // tathA-dIpAlikAdiparvaNi sukhabhakSikAdikaraNe mithyAtvamArambho veti praznotrottara-Arambho lagatIti jJAtamasti, na tu mithyAtvamiti // 224 // tathA-zrAddhavidhAvazanAdicatuSkAdhikAre striyAssambhoge caturvidhAhAro na bhajyate, bAlAdInAmoSThAdicumbane tu bhajyate, dvivAhAre tadapi kalpate, atra prathamasthAne mukhasaGgame'pItipadaM nAsti, tarhi pRcchatAM zrAddhAnAmagre mukhasaGgame tricaturvidhAhArapratyAkhyAnayorbhaGgo'bhaGgo ve (vA kathanIya i) | ti ! prazno'trottaraM-bAlAdInAmityatrAdizabdAtstriyA api mukhasaGgame bhajyata iti jJAyate // 225 // // 70 // Jain Education For For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org
Page #157
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA---aSTamyAM pratimAyAM svayamArambhakaraNaniSedho'sti tatra sacittapuSpAdibhiH pUjAM karoti naveti prazno'trottaraM - sacittapuSpAdibhiH pUjAM na karotIti // 226 // tathA --- azodhitapaTTAvalyAM citrAvAlagacchIyAH zrIdevabhadropAdhyAyA ityuktamasti zodhitAyAM tu asyAM caitragacchIyA iti tatra ko heturiti prazno'trottaraM - zrImunisundara sUrikRtagurvvAvalyAM caitragacchIyA ityuktamasti, tena zodhitAyAM tathaiva likhitamasti, kutracittu citrAvAlagacchIyA ityapi dRzyate, paraM tadapi caitragacchasya nAmAntaramiti sambhAvyate // 227 // tathA - ' aDDAijjesu dIvasamuddesu ' ttipAThe ' akkhayAyAra' iti ' akkhayAyAra ' iti vA pAThaH kathyate iti praznotrottaraM - akkhuyAyAra iti pATha ArSatvAt shriitaatpaadair| diSTo'stItyasAveva paThanIya iti // 228 // tathA - zrIsthUlabhadrasya yatitve vezyAgRhasthitiH sA siddhAntoktA navA ? yadi siddhAntoktA sa siddhAnto nAmagrAhaM prasAdya iti prazno'trottaraM - nandI sUtre pAriNAmikyAM budhdhau sthUlabhadraH kArmikyAM tu vezyA sArathizva udAharaNatayoktAssanti etadarthapratipAdane sthUlabhadrasya yatitve'pi vezyAgRhe'vasthAnamuktamastIti // 229 // tathA - zrI haimanemicaritre kRSNajarAsaGghayudhdhAdhikAre jarAmocanazaGkhazvarapArzvanAthAnayanAdhikAraH kathaM noktaH so'dhikAraH zAstrIyo neveti prazno'trottaraM - tIrthakalpAdau so'dhikAro'stIti zAstrIya eveti // 230 // tathA - nemicaritre sarvvasAdhUnAM dvAdazAvarttavandanaM kRSNo dadau ityuktamasti, na tvaSTAdaza sahasrANAmiti tadbuktirlokiko zAstrIyA veti, yadi zAstrIyA tadA kathaM tadupapatti: paryaTTiANaM ca taiyaM tu ' iti vacanAt sarvveSAM ca padasthatvAbhAvAt, yadi sarveSAM padasthatvaM tadA te " OM
Page #158
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne // 72 // kasminpade sthitA iti praznotrottaraM-yathA nemicaritre tathAvazyakavRttyAdAvapi sarveSAM sAdhUnAM dvAdazAva-vandanakamuktamasti, sarvazabdena kirtivijA N cASTAdazasahasrasaGkhyA samAgataiveti kA''rekA ?, kiJca sarveSAmiti padaM vivakSitasarcaparaM, tena padasthAnAmeva vandanakapradAnaM sambhAvyate, padastheSvapi N|233-269 ye gurunikaTasthAste kathaM taddApayantIti vicAreNa sarva samaJjasameveti // 231 // tathA-zrIkalpasUtre zrInemezcatvAriMzatsahasrANyAryA uktAssanti, nemicaritre tvevaM "vinA ca kanakavatI, rohiNI devakI tathA / panyo'pi prAjan svAmisannidhau sakalA api " // 1 // vasudevahiNDyAmapi dvAsaptatisahasrANyapi vasudevapalyaH zrInemipArzve pravrajya mokSa gatAH, anyA api sahasrazaH kRSNAdipalyaH zrInemipArzve pravrajitAssantIti kathaM saGgacchate !, tathA sarveSAmapi tIrthakRtAM zrAddhazrAddhIsAdhusAdhvIsaMkhyA kalpasUtroktA'pi sandehamAvahatIti prazno'trottara---tIrthakRtAM pArzve yaiH samyaktvalAbhapUrvakaM dezaviratyAdi pratipannaM ta eva tIrthakRtparivAramadhye gaNanIyA nAnye iti na ko'pi zaGkAvakAza iti // 232 // ___ atha paNDitakIrtivijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-kecana jIvA ilikAgatyA bhavAntaraM yAnti, kecana kandukagatyA, tatra ki nidAnamiti praznotrottaraM-ye jIvA dezato | mAraNAntikasamudghAtaM kurvanti te ilikAgatyA bhavAntaraM yAnti, ye ca sarvato mAraNAntikasamudghAtaM kurvanti te kandukagatyA bhavAntaraM yAntIti zrIbhagavatyAM proktamasti // 233 // 1 pAThastAvadeva-yadA mAraNAntikasamudghAtagato mriyate tadelikAgatyotpattidezaM prApnoti, tatra ca jIvadezastatrotpattideze prAptatvAt dezena smvhntiityucyte|| | yadA tu mAraNAntikasamudghAtAtpratinivRttaH san mriyate tadA sarvapradezasaMharaNato gendukagatyotpattidezaM prAptaH sarveNa samavahata ityucyate za. 15-36 JainEducation interi For Private Personal Use Only H ainelibrary.org
Page #159
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA prasthApitasvAdhyAyadvayakRtakAladvayAnuSThAnakRtakAlamaNDaladvayapratikrAntavairAtrikakAlasya sthaNDilAdigamane praharAtikame vA'vaziSTA'naSThAnaM sandhyAyAM kalpate naveti prazno'trottaraM-prabhAte sakalakriyAkaraNA'zaktI svAdhyAyadvayaM prasthApya kAladvayakriyAM karoti, tadnu ekaM kAlamaNDalaM vidhAyaka svAdhyAyaM prasthApayati tadnu dvitIyaM kAlamaNDalaM kRtvA vairAtrikakAlaM pratikAmati, tadA sandhyAyAmavaziSTAnuSThAnaM kartu kalpate, nAnyatheti yogavidhAvuktamasti // 234 // | tathA-yogazAstratRtIyaprakAzavRttau 'zuciH puSpAmiSastotrairdevamabhyarcya vezmani ' iti 122 zlokavyAkhyAne pUrva gaNDUSAdikaM kRtvA pazcAtpratyAkhyAnaM proktamasti tatkimiti prazno'trottara-yogazAstre zucibhavanaprakAro lokaprasiddho'nuvAdaparatayA prokto'sti, natvayaM vidheya tayeti pratyAkhyAnavatAM gaNDUSakaraNaM vinA'pi devapUjA zuddhayatIti na kazcidvirodhaH // 235 // / tathA-" sAmAiaputva micchAmiThAukAusaggamiccAI, suttaM bhaNia palaMbiabhuakuppara dhariapariharaNa o" // 1 // iti bRhatmatikrama pahetugarbhagAthAmAzritya kecana matinaH praznayanti-yat zrImantaH kaTidavarakabandhanaM kurvanti, tatkutra zAstre proktamastIti ? prazno'trottaraM-AvazyakavRttidharmaratnaprakaraNavRttyAdau zrIAryarakSitasUribhiH svapituH kaTIdavarako bandhita iti proktamasti, tena tadAcaraNayA sAmpratamapi badhyata iti vRddhavAdaH // 236 // tathA-prathamopAGge kUNikavarNake mAupiusujAe ' etatsUtravRttau pitrovinItatayA suputra ityuktaM tatkimiti, praznotrottaraM-kaNikaH pitrovinIta evAsti, yattvantarAle zreNikasya kiJcidvirUpamAcaritaM tannidAnavazAdeva, kathamanyathA pitRmaraNazokAkulito rAjagRhaM vihAya campAyA. muSita iti // 237 // JainEducasa For Private Personel Use Only Paw.jainelibrary.org
Page #160
--------------------------------------------------------------------------
________________ BAR zuddhadhatAta,dine siddhAntagAthApacaka patAta,pATo bodhya etadanusAraNAcA ho senaproM tathA-" dave khIradumAI, jiNabhavaNAIsu hoI khittami / puNNatihipabhiikAle, hotthuvaogA u bhAveNa // 1 // " iti zrAddhajI-IN 3 ullAsa takalpaprAntagAthAyAzcaturthapadasya ko'rtha iti prazno'trottaraM-" dave khIradumAI, jiNabhavaNAIsu hoi khittami / puNNAtihipabhii kAle, I |233-26 // 72 // suhovaogAi bhAve u"|| 1 // ityayaM bhavadbhiH pRSTAyA gAthAyAH samyakpATho bodhya etadanusAreNArtho'pi sugama eveti // 238 // tathA--AzvinamAsA'svAdhyAyAdineSu siddhAntagAthApaJcakaM paThati, tasya tatpaThanaM kalpate naveti ! prazno'trottaraM-asvAdhyAyadineSu siddhAntasambandhyekAdigAthApATho na zuddhayatIti // 239 // tathA-AvazyakabRhadvRttau mUtrakRdaGgavRttau ca " kAle prasuptasya janAInasya, meghAndhakArAsu ca zarvarISu / mithyA na bhASAmi | vizAlanetre !, te pratyayA ye prathamAkSareSu // 1 // etadvRttapadatrayaprathamAkSaraiH kAmemIti kriyApadamasti, tatkathaM niSpadyate iti ? prazno'trottaraMAvazyakavRttyAdau kAle prasuptasyeti kAvye kAmemIti kriyApadaM prAkRtabhASayA'vasIyate // 240 // tathAzrIvijayadAnasUriprasAditasaptajalpamadhye utkaTotsUtrabhASiNo dharmakRtyaM nAnumodya, tatrotkaTotsUtrabhASizabdenAtra kimucyate OM iti prazno'trottaraM-utkaTAnutkaTotsUtrazabdayorarthamAzritya kAcapicyanivAraNArthameva dvAdazajalpamadhye dvitIyajalpo likhito'sti, tena tadanusAreNa NI sarva bodhyamiti // 241 // tathA-pauSadhe pArite sAmAyikapAraNamukhavastrikAyAM pratilikhyamAnAyAM paJcendriyacchindane jAte sati pauSadhapAraNamukhavastrikA punaH pratiVA lekhitA vilokyate navA iti prazno'trottara-pauSadhaH punaH pArito vilokyate iti // 242 // tathA- jaMtahiM pIlio' ityAdi upadezamAlAgAthAvRttau skandakumAraH paJcazataparikaro niSkrAnta ityuktaM, RSimaNDale tu 'e For Private Personal Use Only
Page #161
--------------------------------------------------------------------------
________________ gaNe paMcasayA' ityuktaM tatkathamiti praznotrottaraM-upadezamAlAvRttau pravrajyAdhikAre paJcazataparikaritatvamuktaM, RSimaNDale tu nirvANAdhikAre ekonapaJcazatatvamiti na kazcidvirodha iti // 243 // tathA-jJAtAdharmakathAGgaprathamAdhyayane zreNikarAjasya dhAriNyA devyA eka eva meghakumAranAmA putraH proktaH, anuttaraupapAtike tu jAlikumArapramukhAH sapta sutA uktAstatkathamiti, praznotrottaraM-zreNikasya sA dhAriNI anyA'thavA tasyA eva dhAriNyA jAlipramukhAH sapta putrA meghakumArapravajyAtaH pazcAjjAtA iti sambhAvyate // 244 // tathA-'ummukabhUsaNaMgo' ityAdyakSarAnusAreNa pauSadhamadhye zrAddhAnAmAbharaNamocanamuktamasti, sAmprataM tu te paridadhati, tatkathamiti, praznotrottaraM-utsargamArgeNa yadi sarvataH pauSadha pratipadyate, tadA tanmocanameva yuktaM, vibhUSAlobhAdinimittatvena, sAmAyike tayorapi niSiddhatvAta, | yadi dezataH karoti tadA tatparidhAnamapi bhavatIti // 245 // tathA-lambuttaradoSaH zrAddhAnAM lagati navA iti, prazno'trottaraM-ekonaviMzatidoSAdhikAre lambuttaradoSapratiSedhaH kRto nAsti, tathApya- | | vicchinnaparamparayaucityena ca lambuttaradoSanivAraNaM na dRzyate iti // 246 // tathA-pratiSThAdhikAre sAdhUnAM vAsakSepAkSarANi kva santi ? yadi ca santi tadA pratiSThAvatpratidinaM te vAsakSepapUjAM kathaM na kurvantIti | prazno'trottaraM-pazcacatvAriMzadAgamAnAM madhye AvazyakabRhadvRttau gaNadharapadapratiSThAdhikAre sAdhUnAM vAsakSepAkSarANi santi, pratidina vAsakSepapUjAkSarANi tu sAdhUnAM kutrApi na santIti tadvidhAnaM kutastyamiti // 247 // tathA-kriyAvAdinAmakriyAvAdinAM ca mithyAdRzAM sakAmanirjarA bhavati navA ! yadi sakAmanirjarA tarhi granthAkSarANi prasAdya nIti For Private Personel Use Only
Page #162
--------------------------------------------------------------------------
________________ senamabhe 3 ullAsaH // 73 // prazno'trottaraM - kriyAvAdinAmakriyAvAdinAM ca keSAJcitsakAmanirjarA'pi bhavatItyavasIyate, yato'kAmanirjarAvatAmutkarSato vyantareSveva bAlatapasvinAM carakAdInAM tu brahmalokaM yAvadupapAtaH prathamopAGgAdAvuktostIti, tadanusAreNa pUrvoktAnAM sakAmanirjareti tattvam // 248 // tathA ----kRtasAmAyikasya zrAddhasya apArite'pi sAmAyike sallagnasAmAyikAni kiyanti kRtAni zuddhayantIti praznotrottaraM - etAvanti sAmAyikAni saMlagnAni kRtAni zuddhayantIti evaMvidhAkSarANi zAstre dRSTAni na smRtipathamAyAnti, yadi ca manaH sthAne tiSThati tadA yathecchaM sAmAyikAni karttavyAni paraM dvitIyAdisAmAyikeSu svAdhyAyAdezamArgaNaM na sambhAvyata iti vRddhavAdaH, paraM sAmAyikAtsAmAyikAntarakaraNaM zarIracintAdyupayogaM vidhAyaiveti // 249 // tathA--' tassa NaM ajjagassa nattae hotthA iTThe kaMte ' iti, rAjapraznIyopAGga pradezI AryakanaptRka uktaH, zrAddhavidhivRttau tu AryakaputraH kathaM prokta iti, mano'trottaraM putraputro'pyatIvavallabhatvAtputratvena leokairvyavahriyate tenAtrApi naptRzabdaH putratvena vyavahRtaH sambhAvyate // 250 // tathA - zalAkApuruSA gArhasthye pizitAzanaM kurvvanti naveti prazno'trottaraM - tIrthakRtAM pizitAzanaM sarvvathA na bhavati, anyeSAmapi prAyo na bhavatIti jJAyate // 251 // tathA -- " piNa moTA avaguNa sAMbhalo, jima nizibhojanakaratAM Talo, jIva haNai je bhava channavaI, teha pApa eka sarasoM savi " // 1 // ityAdi bahUktaM rAtribhojanacatuSpadya, tatkiM mAnyaM navA iti prazno'trottaraM -- kevaliniSiddhatvena anekajantughAtahetutvena ca tadvarjanIyameva, yattu catuppadyAmuktaM tatta laukikaM varttate, tadapyanarthavAkyarUpatayA kathaJcit mAnyameveti // 252 // tathA-zrIvimalanAthaprapautra zrIdharmaghoSasthavirapArzve pravrajya mahAbalakumAraH paJcamakalpe dazAbdhisthitimanupAlyAnantaraM zrIvIrapArzve pravrajya kirtivija0 | 233-262 // 73 //
Page #163
--------------------------------------------------------------------------
________________ | siddha iti bhagavatyekAdazazataikAdazodezakAdAvuktaM, tathA sati zrIvimalanAthazrIvIrayoH zrIkalpamUtrAdigranthe mahadantaraM dRzyate tatkathamiti praznotrottaraM-bhagavatIvRttau dvitIyavyAkhyAne prapautrake ziSyasantAne ityuktamasti, tena kalpasUtroktakAlamAnamAzritya na kA'pyanupapattiriti // 253 // tathA nandIvRttau 53 patre khittogAhaNa' gAthAvicAre buddhadvAre sarvastokAH svayambuddhasiddhAstebhyo'pi pratyekabuddhasiddhAH sayeya| guNAstebhyo'pi buddhibodhitasiddhAH saGkhyeyaguNAstatkathaM ? yato buddhibodhitAnAM kevalazrAddhasabhAgre vyAkhyAnasya dazavaikAlikavRttyAdau niSedha| darzanAditi prazno'trottaraM-buddhizabdena tIrthakaryaH sAmAnyasAdhvyazcocyante, tatra tIrthakarINAmupadeze vicAra eva nAsti, sAmAnyasAdhvInAM tu yadyapi kevalazrAddhAnAM purastAdupadezaniSedhaH, tathApi zrAddhImizritAnAM kAraNe kevalAnAM ca purastAdupadezaH sambhavatyapIti na kApyanupapattiriti // 254 // tathA-" kAUNa sAmaIyaM iriaM paDikkamiya gamaNamAloe / vaMdittu sUrimAI, sajjhAyAvassayaM kuNaI " // 1 // zrAddhadinakRtya-15 131 gAthAyAH ko'rtha iti prazno'trottara--gAthAyA artho vRttau suprasiddha eva, yattu sUtrapAThamAtreNa sAmAyikAnantaramairyApathikIpratikramaNaM pratibhAti tatra savistarANyAvazyakacUrNyakSarANyanusaraNIyAni, yena saMzayApanodo bhavati, sarveSAmevaMvidhapAThAnAM tanmUlakatvAditi jJAyate // 255 // tathA--mUtrakRdaGgaprathamazrutaskandhacaturthAdhyayanavRttau " chinnapA jaskandhAzchinnakoSThanAsikAH / chinnatAluziromeNdA, bhinnAkSi| hRdayodarAH // 1 // " ityuktaM, tatra nArakANAM napuMsakatve chinnameNDA iti kathamiti praznotrottaraM--nArakANAM napuMsakatve'pi meNDUsattA na virudhyate, ' mahilAsahAvo sara vaNNabheo, midaM mahaMta mauA ya vANI' ityAdilakSaNasya puSpamAlAdAvuktatvAditi // 256 // tathA-haimapadmacaritre rAmakevalivacanAccaturthanarakastharAvaNazambukAbhyAM yudhyamAnaM paramAdhArmikakarthitaM lakSmaNaM dRSTvA sItendrastatra gatvA Jain Educatar For Private & Personel Use Only Www.jainelibrary.org
Page #164
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaproM 3 ullAsaH kirtivija 233-262 // 74 kiJciduHkhaM myaSedhayadityuktaM, tatra :caturthanarake sItendragamanaM paramAdhArmikakadarthanaM ca kathaM saGgacchate, 'sahasArAMtiya devA nArayaneheNa jAMta taiyabhuvaM / tisa paramAhammiakayAvi. iti paJcasaGgrahasaGgrahaNyoH prAmANyAditi prazno'trottaraM-'tisu paramAhammia kayAvI' ti saMgrahaNIvacanasya prAyikatvAccaturthapRthivyAM rAvaNAdeH paramAdhArmikakRtA'pi vedanA sambhavatIti na virodhaH, 'sahasArantiya / tti paJcasaMgrahagAthAmAzritya tu paJcasaMgrahapustakamatra hastaprApyaM nAstIti pratyuttaraM na likhitaM, tena tatsamayAntare jJAsyata iti // 267 // tathA-dravyaliGgidravyaniSpannacaityamavidhicatyamityAgamoktiH, pustakAdikSetreSu tadrvyavyApAraNaM yuktamayuktaM vA ! yadi yuktaM tarhi caitye kathamayuktaM ! tadapitaM pustakaM suvihitaiH kathaM gRhyate iti, tathA kaizciccirantanAcAryaiH zithilapathamapAsya svadravyAnItamuktAphalapaTalaM leSTunA | cUrNIkRtaM upavihArAGgIkArasamaye, yadi tadravyaM pustakAdiSu kalpanIyamabhaviSyattadA muktAphalacUrNanena tadravyavinAzanaM nAkariSyaditi prazno'trottaraM-caityamAzritya vidhyavidhivicAraH zAstreSu prokto'sti, na tu pustakamAzritya, tena na tayoH sAmyam, tata eva ca paramparayApi tatpustakaM gRhyamANamastIti na kA'pyanupapattiH / yacca kaizciccirantanadarzanibhiH suvihitamArgAGgIkAre muktAphalAni leSTunA cUrNIkRtAni tadu. avairAgyavattAkhyApanArthamiti na kA'pyanupapattiriti // 218 // tathA-catussahasrabhUpaissaha zrInAbheyajino dIkSAM jagrAha, teSAM dIkSoccAraH kena kArita iti prazno'trottaraM te'pi zrIprathamaninena saha prabhuvad vrataM jagRhuriti RSabhacaritrAdau // 259 // tathA-vandAruvRttau 'siddhe bho! payao. ' vRttavyAkhyAne trikoTiparizuddhatvena prakhyAtAyetyatra trikoTizabdasya ko'rtha iti 5 prazno'trottaraM-sUtrA 1'rtharatadubhaya3rUpAH kaSa 1 ccheda 2 tApalakSaNa 3 parIkSAtrayarUpA vA tisraH koTyaH sambhAvyante // 26 // sA // 74 // | Jain Educationmentional
Page #165
--------------------------------------------------------------------------
________________ ___ tathA-vandanakaniyuktau deviMda rAya' ityAdigAthAyAM gihavaisAgArizabdayorlaghuvRttau vyAkhyAnaM nAsti, bRhadvRttau kiM vyAkhyAnamasti navA iti prazno'trottaraM-bRhadvattau tadvyAkhyAnaM nAsti, paraM bhagavatISoDazazatakadvitIyoddezakavRttau gRhapatizabdena mANDaliko rAjA sAgArikazabdena ca sAmAnyagRhasthazca prokto'stIti // 261 // tathA-kiraNAvalyAM dazamasvapnAdhikAre ' vivuhehiM alaMkito'tti pAThaH, AvazyakavRttau tu anyat , tatkiraNAvalyAM kutastallikhanamiti vyaktyA prasAdyamiti prazno'trottaraM-AvazyakabRhadvRttau 'paumasaro viudhapakato' iti pATho'sti, tasyA'rtho vibudhapaGkajaM padmasaraH, tathA kiraNAvalyAM -- vibuhehiM alaMkito 'tti pAThaH kalpacUrNitaH kutazcidantarvAcyato vA likhito bhaviSyatIti sambhAvyate iti // 262 // __ atha paNDitadhanaharSagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-sudharmasuratvapadavyapekSayA yathA IzAnasuratvapadavI adhikA, tathA bhuvanapatijyotiSkavyantarANAmanyo'nyaM kA padavI nyUnA kA | lAca adhiketi praznotrottaraM-vyantarajyotiSkabhavanapatInAM yathottaraM bAhulyena mahardikatvamiti padavyadhikatA'pi tathaiveti // 263 // tathA-gaGgAdinadIjalaM yathA lavaNAbdhau vizrAmyati, tathA mAnuSottaraparvatasammukhavinirgatanadIjalamapi kutra vizrAmyatIti prazno'trottaraMmAnuSottarAbhimukhanirgatanadIjalaM puSkaravarasamudre vizrAmyatIti sthAnAGgAdAvastIti // 264 // tathA-aSTottarIyasnAtre kriyamANe kRtadhautikAH zrAddhA jaghanyata utkRSTatazca kiyanto mRgyante iti, praznotrottaraM-jaghanyato'STI zrAddhAH kRtadhautikAstiSThanti, utkarSatastu yathecchamiti // 265 // Join Educa For Private Personel Use Only thaww.jainelibrary.org
Page #166
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsa: dhanaharSa 263-316 // 75 // tathA-jinamandirAdAvaSTottarIyasnAtre vidhIyamAne vIkSituM gAtuM nantuM zrAddhaya AyAnti naveti praznotrottaraM-gAnAdyartha zrAddhayaH tiSThanti | aSTottarIyasnAtravidhipatreSu tathA likhitatvAditi // 21 // tathA-kasyApi zrAddhasya dvAdazatasambandhinI catuSpadyAdirUpAH joDiH kRtvA dattA bhavati, tadantargataH prathamatratAdyadhikAravizeSa upadhi| mukhavastrikApratilekhanAnantaraM kriyamANe svAdhyAye kasyApi vaktuM kalpate naveti praznotrottaraM-pratilekhanAsvAdhyAyasamaye gAthApaJcakAdi vaktuM kalpate ! iti // 267 // / tathA-campakAdipuSpavAsitavAri sakalAIvastupratyAkhyAnavataH zrAddhasya pAtuM kalpate navA iti prazno'trottaraM-sakalArdrapratyAkhyAnavatastadvAri kalpate pAtumiti // 268 // tathA-caturmAsASTAhikA caturdazI yAvatpUrNiNamAM yAvadvA gaNanIyeti praznotrottaraM-caturmAsASTAhikA sAmprataM caturdazI yAvadgaNanIyA, pUrNimA tu parvatithitvenArAdhyA eveti // 219 // tathA-caitrAzvinASTAhikAmadhye pUrNimA gaNyate navA iti prazno'trottaraM-caitrAzvinASTAhikAmadhye pUrNimA gaNyate // 270 // tathA-" kIDI cUDyalAo, kuMthu uddehi ghImillA, illI maMkuNa juA, khuDahI jayA ya gaddahiA // 1 // " ityArAdhanApatAkAN gAthAyAM cUDelIti prasiddho jIvavizeSastrIndriyajIvamadhye prokto dRzyate, * beiMdiamAivAhAI ' iti jIvavicAradvIndriyagAthAprAnte mAivAhA . padena cUDeli ityarthaH zruto'sti tena kiM pramANamiti prazno'trottaraM-cUDelliviSaye matAntaramavaseyaM, matAntaraviSaye ca na vyAmoha iti // 271 // Jain Education Y onal For Private & Personel Use Only Mainelibrary.org
Page #167
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educatio tathA - sarujaH puMso yantrividhAhAraniSedharUpaM sAgArikamanazanaM kAryate taduccAravidhiH kathaM iti prazno'trottaraM - pUrva vivakSitavelAkRtatrividhAhAracaturvidhA hArapratyAkhyAnasya puMsaH ' jai me hujja pamAo' iti gAthoccArapUrvvakaM sAgArikamanazanaM kAryata iti // 272 // tathA - sUkSmanigodAnnirgato jIvaH punaH sUkSmanigodamadhye yAti navA iti prazno'trottaraM - sUkSmanigodAnnirgato jIvaH punarapi sUkSmanigode yAtIti // 273 // tathA - upAzraye samAgacchan muskalaH zrAddhaH nisIhIti tasmAnnirgacchaMzca AvastahIti vakti navA iti prazno'trottaraM -- mutkalaH zrAddhaH nisIhIti vakti na tvAvazyakIti // 274 // tathA -- jinamandirAnnirgacchadbhiH sAdhubhiH zrAddhaizca AvassahIti vaktavyaM navA iti prazno'trottaram - AvarasahIti sAdhubhirvaktavyaM na tu zrAddhairiti // 275 // tathA - aNimAdyA aSTau mahAsiddhayaH kasyAM labdhAvantaM bharvanti, mahAtratinAM aNutratinAM mithyAdRzAM vA tAH sambhavanti navA iti prazno'trottaram - aNimAdayo vaikriya labdhAvantarbhavanti tAzcAsamyagyadRzAM samyagdRzAM vA sambhavantIti // 276 // tathA - zrIvIratIrthaGkare dezanAM dattvA devacchandAntaH prApte sati ekAdazagaNadharamadhyAd jyeSThatvAdgautama eva dharmadezanAM dadAti, paTTadhAritvena sthApitatvAt sudharmmasvAmI vA ? anyo vA yaH kazcidgaNadharo vA iti prazno'trottaraM -- dIkSayA jyeSThatvAtsati gautamasvAmini gautamasvAmyeva dharmadezanAM vidhatte, asati ca tasminnanyo'pi yo jyeSTho bhavati sa vidhatte iti // 277 // tathA -- zrI jambUprabhavasvAmimyAM sArddhaM tapasyA gRhItA, zrIjambUsvAminazca sarvvAyurazItirvarSANi, zrIprabhavasvAminastu sarvvayuH paJcAzItirvarSANi, ational
Page #168
--------------------------------------------------------------------------
________________ vA senapranesaha dIkSAsamayagrahaNe 30 triMzadvarSIya iti jambUsvAmini satyeva prabhavasvAminaH svagabhAktvaM sampanIpota, tenaitat paDhdAvalIgataM lekhyakaM | dhanaharSa0 3 ullAsa kathaM milatIti prazno'trottaraM-zrIjambUsvAmidIkSAnantaraM kiyadbhirvarSeH zrIprabhavasvAmino dIkSA sambhAvyate, tathA ca sati na ko'pi virodho, 263-316 // 76 // yaduktaM pariziSTapaNi -" paJcamaH zrIgaNadharopyevamabhyarthitastadA / tasmai saparivArAya, dadau dIkSAM yathAvidhi // 1 // pitRnApRcchaya cAnyeyuH , prabhavo'pi samAgataH / jambUkumAramanuyAn, parivrajyAmupAdade // 2 // " 278 / / tathA-AkAzapradezaparamANvoH katamaH sUkSma iti prazno'trocaraM-pradezApekSayA dvayostulyatvameva, vibhAgAbhAvAt , avagAhanApekSayA tvekasminnapyAkAzapradeze'nantAH paramANavo'vagAhanta iti vizeSo bhAvanIyaH // 279 // tathA-pravacanasAroddhAravRttyAdau indriyaviSayapramANatA AtmAGgunlena proktA'sti, cakSuSa uskRSTaviSayatAyAM kRtalakSayojanarUpo viSNukumAro dRSTAntaH prokto'sti, tathAhi-cakSuH sAtirekayojanalakSAdrUpaM gRhNAti, sAtirekatvaM tu viSNukumArAdayaH svapadapuraHsthitaM gAdikaM tanmadhyagataM ca leSTrAdikaM pazyantIti navatattvamahAvacUrNAvasti, iti cakSuSaH sAtirekalakSayojanadUrastharUpagrahaNaviSaye dRSTAntakaraNAdviSNukumAravikuvitarUpamAtmAGalena sambhAvyate, anyathA na dRSTAntasaGgatirityevaM sati praznottarasamuccayacaturthaprakAzaprAnte yadviSNukumAravikuktirUpamutsedhAGgulaniSpannalakSayojanapramANamuktamasti tatkathamiti praznotrottaraM-viSNukumArakRtaM sAtirekalakSayojanapramANarUpaM camarendrAdivatpramANAGgulenApi sambhavatIti na kApi vipratipattiH, yacca praznottare utsedhAGgulena proktamasti tatra kiJcidvidheyamastIti // 28 // Lon76 // tathA icchAmi khamA samaNo0 bhagavan haM AcAryAhaM ityAdi 4 catuHkSamAzramaNAnAM prathamakSamAzramaNe bhagavan atra bhagavacchabdena kiM vAcya ? kazcitsudharmasvAminaM vakti, kazcica maNDalIsvAminaM gItArtha vakti, kAzcattu tIrthaGkaraM brUte 'cyAre khamAsamaNe arihantAdika vAMdai / iti | Jain Educationlinepal Jainelibrary.org
Page #169
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratikramaNahetugarbhavAlAvabodhe likhitamasti, laghupatikramaNahetuga meM bhagavacchabdena catvAro'rthAH proktAH santi, tena bhagavacchabdena kimatra vAcyamiti praznotrottara-bhagavacchabdena pAramparyeNa dharmAcAryaH zrUyate, yacca pratikramaNahetugarbhabAlAvabodhe ' cyAre khamAsamaNe arihaMtAdika vAMdai' ityuktamasti tatra sa bAlAvabodhaH kena kRta iti jJApanIyaM tadnu jJAsyata iti // 281 // tathA-jinamandire mUlanAyakasya dRSTiArazAkhAyAH kiyattame mAge samAneyA ! vivekavilAsAdau kathamastIti praznotrottaraM-yaduktaM | vivekavilAse-" dvArazAkhASTabhirbhAgairadhaH pakSAdvidhIyate / muktvA'STamaM vibhAgaM ca, yo bhAgaH saptamaH punaH // 1 // tasyApi saptame bhAge, gajAMza statra sambhavet / prAsAdapratimAdRSTiniyojyA tatra zilpimiH // 2 // aSTabhAgIkRtAyA dvArazAkhAyAH yaH saptamo bhAgaH so'pyaSTabhAgIkriyate tasya | saptame bhAge pratimAdRSTirAnIyata ityavaseyamiti // 282 // tathA--jinamandire bhramantyA deharI ityaparaparyAyA devakulikAstrayoviMzatizcaturvizatirvA kAryAH, mUlanAyakena saha caturvizatirjAyate tena trayoviMzatireva tatra kAryA iti kazcittena kimatra pramANamiti prazno'trottaraM-mUlanAyakAlpRthak caturvizatirdevakulikAH kriyante ityatratyAH sUtradhArA vadantIti // 283 // - tathA-caturnikAyadevAnAmekaikA koTiriti catasraH koTyastIrthakRtpArzve jaghanyato bhavanti samuditAnA ekA koTiriti vA kathamastIti prasAdyaM ? catuSkoTyakSarANi vItarAgastavavRttau santIti kazcidvakti tatpramANaM na vA iti praznotrottaraM-caturnikAyadevAnAM samuditAnAM koTiAyate, nAmamAlAdau tathokteH, yatra ca pratidevanikAyaM koTiruktA'sti sA kA vItarAgastavavRttiH kena ca kRteti jJApanIyaM tato jJAsyata iti // 284 // For Private Personal use only Nainelibrary.org
Page #170
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 3 ullAsaH // 77 // Jain Education fall tathA - jinasamavasaraNe saGkhyAtAH surA mAntya saGkhyAtA vA iti ? prazno'trottaraM - jinasamavasaraNe'saGkhyAtAH suranarAdayo mAntIti yogazAstravRttau proktamasti, na ca tatra kApyanupapattiH, yacca nAmamAlAdau kvApi koTAkoTiruktA, tadvizeSA'vivakSayetyavasIyate iti // 285 // tathA-- sAMvatsarikapratikramaNakAyotsarge 40 catvAriMzalokodyotakarAn kathayitvA tatprAnte eko namaskAro vaktavyaH pazcAt kAyotsargaH pAraNIyaH kazciditi vakti, kazcicca prAnte namaskAraM vaktavyaM na brUte, tena kiM pramANamiti ! prazno'trottaraM - sAMvatsarikapratikramaNe sanamaskArazcatvAriMzalla| kodyotakarakAyotsargaH pratikramaNahetugarbhAdAvukto'sti, pAramparyeNApi tathaiva kriyata iti // 286 // yathA -- sAgArike sati rajoharaNena padoH pramArjanaM pramArjanA'saMyama ityuktamasti, tatra ko heturiti prazno'trottaraM - apariNatalokopahAsAdiheturavaseya iti // 287 // tathA -- arhadAdiviMzati 20 padArAdhanaM yazcaturthatapasA karoti, sa taddhyeyapadagaNanamupavAsadine kuryAddinatraye'pi vA iti prazno'trottaraMyazcaturthatapasA sthAnakArAdhanaM karoti sa yadi pRthak pRthak caturthAn karoti tadA triSvapi dineSu dhyeyapadaM gaNayati, samuditacaturthakaraNe tu yathAsambhavamiti bodhyam // 288 // tathA - ihaike sattvAH pUrvaM nAnAvidhayonikAH svakRtakarmavazagAstrasasthAvarazarIreSu sacittA'citteSu pRthvIkAyatvenotpadyante, yathA ziraHsu maNayaH karidanteSu mauktikAni vikalendriyeSvapi zuktyAdiSu mauktikAni sthAvareSvapi pArakarAdiSu jIvA lavaNabhAvenotpadyante, etAnyakSarANi sUtrakRdaGgandIpikAyAM santItyuktvA mauktikAni sacittAni kharatarAH kathayantaH santi, praznottaragranthe tu acittAni tAni bhavantItyuktamasti, tatkathamiti prazno'trottaraM -- sUtrakRdaGgadIpikAdau mauktikAni yadyapi sacittatvenotpadyante ityuktamasti, tathApi tAnyanuyogadvArAdau aci - dhanaharSa0 263-316 // 77 // jainelibrary.org
Page #171
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Edu ttatvenoktAni tenotpattisthAne tAni saccittAni, tannirgatAni cAcittAnIti bahuzrutAH, ye ca sarvvadA teSAM saccittatvaM vadanti teSAM zrAddhaghAdihastena viharaNAdyaprasaGgaH // 289 // tathA - " jAyamayasU agAInicchUDhA " ityAdisUtakazabdaH pratyekaM sambaddhyate, jAtakasUtakaM nAma janmAnantaraM dazAhAni yAvat mRtasUtakaM mRtAnantaraM daza divasAn yAvattatra yadvayai tadvidhA' loga ' tti laukikaM ' uttara ' tti lokottaraM, laukikaM dvidhA - itvaraM yAvatkathikaM ca, tatretvaraM yatsUtakamRtakAdi, tathAhi loke sUtakAdi daza divasAn yAvadvarNyata iti yAvatkathikaM ca varuDachimpakacarmakAraDombAdi, etAnyakSarANi vyavahArasUtravRttau santItyuktvA sUtakagRhaM dazadivasAn yAvatkharatarAstyajantaH santi, praznottaragranthe tu dazadinanirbandho jJAto nAsti ityuktamasti, tatkathamiti ! prazno'trottaraM - vyavahArasUtravRttau sUtakaviSaye yaddazadinavarjanaM taddezavizeSaparatvena, tato yatra deze sUtakaviSaye yAvAnavadhistAvanti dinAni varjanIyAni, tena praznottaragranthena saha na ko'pi virodha iti // 290 // tathA - pravacanasAroddhArasya tRtIyazatakasya trayastriMzattamagAthAyA 'saMgarigAmi appaDie ' etatpadavyAkhyAne zrI ANandasUriNA -saha| rikAdau apatite patite tu dvidaladoSasambhavAnna kalpate gholAdi ityuktamasti, etaduktibalAt sAMgariphalaM babbUlaphalamapi dvidalatvena kharatarairamyupagamyate, AnandasUrizva vaDagacchIyaH zrUyate, tena taduktaM kathamAtmanAM pramANaM nAstIti ! prazno'trottaraM - AnandasUrikRtagranthastu atha yAvad dRSTo nAsti, tena taddarzane tadviSayo vicAro yuktimAnnAnyatheti // 291 // tathA - prajJApanAdvitIyapade bAdarAgnaradhikAre ' vAghAyaM pahuca paJcasu mahAvidehesu ' etatpadavyAkhyAne vyAghAto nAmAtisnigdho'tirUkSo vA kAla:, tasminsati agnivyavacchedAt, tato yadA paJcasu bharateSu paJcasvaizvateSu suSamasuSamA suSamaduSSamA varttate tadA'tisnigdhaH kAlo duSpamaduSSamAya temational
Page #172
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 3 ullAsaH 11 12 11 Jain Education cAtirukSa ityagnivyavaccheda ityuktamasti, atra ca prathamArake tRtIyArake ca bAdarAniniSedho bhaNito na dvitIyArake, tena dvitIyArake'gnirbhavati navA ? kizca suSamAdupamAyAmantrAniniSedhaH proktaH, ' agaNissa ya uTTANaM ' ityAdinA cAgnisambhavaH proce, tadetatkathaM saGgacchate ?, kiJcotsarpiNyAM dvitIyArake kiyati gate bAdaro'gnirutpatsyate ? kiyati gate ca tasmin nItipravRttiH tatpravarttakazca ko bhaviSyatIti prazno'trottaraM prajJApanetyatra prajJApanApustakapAThAnusAreNa prathamadvitIyatRtIyArakeSu kAlasyAtisnigdhatA proktA'stIti kA zaGkA tathA tRtIyArake'tisnigdhatAyAmuktAyAmapi tatprAnte ' agaNissa ya uTThANaM' ityAdi bhaNanaM tu alpasyAvivakSaNAnna bAdhAvidhAyi, tathotsapiNyA dvitIyArakasyAdau puSkarasaMvarttAdipaJcameghavarSaNe bAdaravanaspatiprAdurbhavane bilanirgatamanuSyamAsAdinivRttirUpA nItirvihitA grAmAdinivezAzcAdigrahaNAdanyAdisambhave pAkAdinivarttanaM ca prAg jAtajAtismaraNAtprathamakulakarA dvimalavAhanAdditIyArakasya prAnte pravRttamiti haimavIracaritre proktamasti // 292 // tathA - prajJApanAdvitIyapade dvIndriyAdInAM paryAptAparyAptAnAM sthAnapraznA'dhikAre 'uDDhaToe tadekadesabhAge ' ityatra urdhvaloke tadekadezabhAge mandarAdivApyAdiSu dvIndriyAdayaH zaGkhAdayaH proktAssanti, "egiMdia paMcidia, uDDhe a ahe a tirialoe a vigaliMdiajIvA puNa, tirialoe muNeavvA // 1 // " etasyAM ca gAthAyAM tiryagloke vikalendriyA jJAtavyA ityuktamasti, tatkathaM ? iti prazno'trottaraM - 'egiMdi paMcidia ' iti gAthAyAM yattiryaglo ke eva vikalendriyapratipAdanaM tadbAhulyamAzritya jJeyam // 293 // tathA -- prathamapade AzAlikA'dhikAre 'aMtomuhuttaddhAuA ' iti pATho dRzyate, vRttau ca addheti padaM vyAkhyAnaM vopalabhyate tena sUtre'dhikaM vRttau nyUnaM veti prazno'trottaraM - sUtre'ddhApadaM samasti vRttau tadavyAkhyAnaM tu sukaratvAnna kRtamiti bodhyam // 294 // dhanaharSa 0 263-316 // 78 //
Page #173
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-Ardai nAlikere zuSka vA kiyanto jIvAH santi, tathA nAlikerabIyake saGkhyAtA asaGkhyAtA anantA vA kiyanto jIvAH santi ? | yatastamatra kecidanantajIvAtmakaM pratipAdayantIti praznotrottaraM-bIyake sambaddhe nAlikere eka eva jIva iti // 295 // tathA-zRGgATake zuSka Adre ca kiyanto jIvAH santIti prazno'trottaraM-zRGgATakaphale zuSke Ardra vA jIvadvayaM prektamastIti // 296 // tathA-AulinAmA vanaspativizeSaH kiM saGkhyAtajIvo'saGkhyAta nIvo'nantajIvo vA ? kutra ca prokto'stIti praznotrottaraM-AulisatkamUlAdau asaGkhyAtA jIvAH, patrAdau tu ekaiko jIva iti prajJApanAdau proktamastIti // 297 // tathA-hastatrayAdArabhya utsedhAGgurena yAvat SaDDastapramANadehadhAriNAM tadbhave mokSo bhavenna veti prazno'trottaraM-utsedhAGgulena hastadvayAIN dArabhya sAdhikapaJcadhanuHzatAni yAvat zarIradhAriNo jIvA muktiM gacchantIti // 298 // tathA-" addAmalagapamANe, puDhavIkAe havaMti je jIvA / te pArevayamittA, jaMbuddIve na mAyati // 1 // egami udagabiMdumi, je jIvA jiNavarohiM pannattA / te jai sarasavamittA, jaMbuddIve na mAyaMti // 2 // " etadgAthAdvayaM pratikramaNasUtravRttipravacanasAroddhArasUtravRttyAdau yathA dRzyate tathA tejaskAyaprabhRtyekendriyANAM jIvamAnapratipAdikA gAthAH prAyo granthe na dRzyante, tatkathaM ?, kiJca varahikAtandulapramANamAtre tejaskAye ye jIvAste yadi mastakalikSApramANadehadhAriNo bhaveyustadA te jambUdvIpe na mAnti, nivapatraspRSTamAtre vAyau ye jIvAH santi te yadi khasakhasapramANadehA bhaveyustadA jambUdvIpe na mAnti, ayamarthaH pramANamapramANaM vA!, kiJca-etadarthapratipAdake yAdRzyau tAdRzyau chuTitapatre gAthe api staH, tadyathA'baraTItaMdulamittA, teUjIvA jiNehiM pannattA / matthayalikkhapamANA, jaMbuddIve na mAyaMti // 1 // je lIMvapattapharisA, vAUnIvA jiNehiM pannattA / te jai khasakhasamittA, jaMbUddIve na mAyati // 2 // " kiJca pRthivIkAyA dinIvapramANapratipAdikAyAM gAthAyAM paaraaptaadye| ye proktAste ca tattattIrtha Join Education International For Private Personal use only
Page #174
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 3 ullAsaH // 79 // Jain Education kRtkAle bhinnabhinnapramANa dehadhAriNo bhavanti tena pArApatAdayaH kiMkAlInA grAhyA iti praznotrottaraM tejaskAyikaprabhRtizarIra mAnapratipAdakaM gAthAdvayaM yadyapi mahAgranthe na dRzyate, tathApi sUtreNa saha sammatameva tadarthasya sUtrAnuyAyitvAt / tathA jIvamAnapratipAda kapArApatAdipramANamavasthitakAlatvena mahAvidehagataM jJAyata iti, mugdhabodhanArthazvAyamupadeza iti na kA'pyanupapattiriti // 299 // tathA - nAmamAlAyAM SaSThe punaH SoDazAbdAyuko hastasamucchrayAH ' ityuktamasti, laghukSetrasamAse tu 'paMcamasamachaTThAre, dukaruccA vIsavarisaAu narA' ityasti, tenaitatkathaM saGgacchate iti prazno'trottaraM nAmamAlAyAM mAnaM yaduktaM tatpaSThArakaprAntamAzritya laghukSetra samAse tu SaSThArakasyAdidinamAzrityeti bodhyam // 100 // tathA - teSu triSvArakeSu yathAkramaM narANAM triyekadinaistuvarI kaNava dAmalakamAtramAhAra ityuktamasti laghukSetrasamAse, tuvarIkaNAdayazcArake'rake pRthakpRthakpramANAstena kimaraka varttinastuvarI kaNAdayo'tra grAhyA iti prazno'trottaraM tattadarakasambhavitavarIkaNAdipramANamAhArasya jJeyam // 101 // tathA--' majjhaNhAo parao, jAva divasassa aMtomuhutto tAva dhippar3a' iti sAmAcArImadhye vidyate, tena tRtIyayAmAdarvAk madhyA| hvAtparataH rAtripauSadhaH karttuM kalpate na vA iti prazno'trottaraM - madhyAhnAtparataH pauSadhagrahaNaM zuddhayati paraM sAmpratInapravRttyA pratilekhanAt aM na kAryate, kintu parata iti // 302 // tathA - zanaizvarAdInAM rAziparAvarttadinamidamiti jJAtvA ye jinapUjA''cAmlAdikaM kurvvate teSAM samyaktvaM mlAnaM bhavati navA iti praznotrottaraM zanaizvararAziparAvRttidine vizeSatapaH pUjAdikaraNe samyaktvamlAnirjJAtA nAstIti // 303 // Bional dhanaharSa 0 263-316 11198 11
Page #175
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-yaddinataH prAramya zaivA mAghasnAnaM kurvate taddinata evArabhya kecana zrAddhA api svagRhe uSNodakAdinA snAtvA jinadhAmni gatvA jinapUjAM kurvanti, mAsaprAnte jinabhaktyathai rAtrijAgaraNaM modakAdilambhanikAmapi kurvate, mAghasnAnamidamucyate, tatkaraNe ca mithyAtvaM syAdi| tyuktvA kecana etatkRtyaM niSedhayantaH santi, tatpramANamapramANaM vA iti, praznotrottaraM-mAghamAsaM yAvaduSNodakAdinA snAnakaraNaM pUjAkaraNaM tatprAnte rAtrijAgaraNaM lambhanikAdikaraNaM ca na yuktimatpratibhAti, prasaGgadoSAdibhayAdanAcIrNatvAditi // 304 // tathA--mohanIyakarmaNo'STAviMzati 28 aSTamA nirantaraM kartumArabdhAH santi, tadantarAle coccaritapaJcamIrohiNyAdikamAgataM tadA | | tairevASTamaiH sarati kiM vA paJcamyAderupavastraM pRthakarSaNIyamiti prazno'trottaraM-mohanIyakarmasatkeSu nirantaramaSTameSu kriyamANeSu uccaritapaJcamyAditapo yAvanmuktaM tAvatsati sAmarthe pazcAtkaroti, sthAnakapadagaNanasAmarthyAbhAve tu tada'karaNe'pi sarati // 305 // ___ tathA-padagaNanaM ekavAradevavandanaM vA vismRtaM dvitIyadine pAraNAtaH prAk tatkaroti yadi tadA zuddhayati na vA iti, praznotrottara| prathamadine vismRtaM padagaNanaM ekazo devavandanaM vA dvitIyadine pAraNakaraNAdarvAg avadhipUrtyAdimahatkAraNaM vinA na zuddhayati, kriyamANaM tu dRzyata iti // 306 // tathA-paJcamyAM pratimAyAM kacchATikAvAlanaM niSiddhamasti, tadAzritya kazcidvakti-rAtrau caturdikSu kAyotsarge eva kacchATikA na vAlanIyA, | anyadA sarvakAlaM kacchATikA vAlanIyaiva, tadAzritya kathamastIti praznotrottaraM-paJcamIpratimAto'baddhakaccha ityeva granthe dRSTamastIti kAyotsakAle eva kacchATikA mocyeti yo vakti sa eva praSTavyaH-evaMvidhAnyakSarANi kva santIti // 307 // tathA-samavasaraNastotre yakSavarAzcAmarANi vIjayantaH proktAssanti "karakaliakayaNadaMDA sohammIsANa suravarA tAva / DhAliMti cAma JainEducatil For Private Personel Use Only
Page #176
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 3 ullAsaH // 80 // rAIM ubhao pAsesu udghaTiA // 1 // " iti zIlabhAvanAsUtravRttyuktagAthAyAM tu saudhamrmezAnasurakharAH proktA dRzyante, tena ubhayeSAM madhye kiM pramANaM iti prazno'trottaraM - zIlabhAvanAgrantho'tra hastaprApyo nAstIti // 308 // tathA - tIrthakRdvayAkhyAnaM zrAddhaya UrdhvasthitAH zRNvanti ityakSarANi kutra santIti prazno'trottaraM - AcArAGgavRttau striya UrdhvaMsthitAH zRNvantItyuktamastIti // 309 // tathA -- zrAddhaya iva devyo'pi UrdhvasthA evaM vyAkhyAnaM zRNvantyutAsInA iti praznottaraM - Avazyakattau devya Urdhve sthitAH zRNvantItyuktamastIti // 310 // tathA - pAzcAtyarAtrau sAdhusamIpe samAgatya yat zrAddhAH pratikramaNaM kurvvANA dRzyante, tasyAkSarANi kutra granthe santIti prazno'trottaraMsAmAcAryanusAreNa yathA pauSadhakaraNAya pAzcAtyarAtrau sAdhusamIpasamAgamanaM dRzyate tathA pratikramaNakRte'pi tad yuktimad jJAyata iti // 311 // tathA - ghaTikAdvayAdizeSa rAtrisamaye pauSadhaM karoti kazcit kazcicca vastrAGgapratilekhanAM kRtvA tatkaroti, tayormadhye kaH zAstrokta vidhiriti prazno'trottaraM pAzcAtyarAtrau pauSadhakAle pauSadhavidhAnamiti maulo vidhiH, kAlAtikrame tadvidhAnaM tvApavAdikamiti // 212 // tathA - " Avasya ohanijjutti 1 piMDanijjutti 2 uttarAyaNe 3 / dasakAliaM 4 caurovi, mUlagaMthe saremi sayA " // 1 // iti zrI kulamaNDanasUrikRtaprAkRta siddhAntastavagAthA, etasyAM ca mUlagranyAzcatvAra ete proktAH santi, zrIhIravijayasUri prasAditapraznottara samuccayagranthe ca kazcidbhedo dRzyate, tatkathaM iti prazno'trottaraM-uktagAthAyAmoghaniryukte rniryuktitvenAvazyaka niyuktyantarbhUtatvAnna pRthag vivakSA, dhanaharSa0 263-316 // 80 //
Page #177
--------------------------------------------------------------------------
________________ piNDaniryuktestu niryuktatvenaiva piNDaiSaNAdhyayanasUtrAtpRthagavivakSayA, praznottarasamuccaye tvoghaniryukteH chuTaka patra likhitAnusAreNa vibhinnaviSayatvAt pRthaggaNanaM, piNDaniryuktestu pRthagavivakSaiveti sarvamavadAtam // / 313 / / tathA - "tipayAhiNApurassara mahAvIrajiNesaraM gaNahare a / [ zreNikaH ] paNivaiUNa jaharihaM IsANAdisAe nivesei " // 1 // iti zIlabhAvanAsUtravRttyuktagAthAyA arthAnusAreNa yathA zrImahAvIra jinasya pradakSiNAtrikaM pradAtavyaM, tathA gaNadharANAmapi pRthag pradAtavyaM na vA iti prazno'trottaraM - tIrthakara pradakSiNA trayaM kurvvato gaNadharANAmapi tatrayaM sahaiva bhavatIti jJAyate // 314 // tathA ---- kecana vRddhazAlikA itthaM vadanti ' iriAkusumiNusaggo' iti gAthAdvayokta vidhidvayaM mArgAdikAraNe zraddhAlurna karoti tayuktamayuktaM vA iti prazno'trottaraM mArgAdikAraNe vidhidvayasatyApanaM yuktameveti || 315 // tathA - pratiSThAyAM pratimAyA netronmIlake'Jjane madhu kSipyate na vA iti prazno'trottaraM sAmprataM pratiSThAyAmaJjane madhuzabdena zarkarA'bhidhIyata iti saiva prakSipyate // 316 // atha paNDitajayavantarSigaNikRtapraznau taduttare ca, yathA - caturmAsakamadhye vijayadazamIM yAvat khaNDAviharaNaM kathaM na zuddhyatIti prazno'trottaraM - paramparayA khaNDAviharaNaM niSidhyate iti // 317 // tathA - pratikramaNamadhye vidyutpradIpAdiprakAzaH zarIre lagati tadA'gnikAya virAdhanA manyate tattapAkRtagranthe'styanyatra vA iti praznotrottaraM - Avazyakaniyukti kAyotsargAdhyayane "agaNIu chiMdijja va, bohia khobhA ya dIhaDako vA / AgArehiM abhaggo usa ww.jainelibrary.org
Page #178
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsaH | jayavanta0 317-318 bhaktisAga0 319-222 evmaaiihiN||1||" etadgAthAvRttimadhye ' agaNi' tti yadA jyotiH spRzati tadA prAvaraNAya kalpakagrahaNaM kuvvato'pi kAyotsargabhaGgo na bhavatIti pratipAditamastIti // 318 // atha paNDitabhaktisAgaragaNikRtapraznAstaduttarANi ca, yathA-khAdyAH kathayantyasmAkaM pauSadhikAH rAtresturyayAme samutthAya pauSadhamadhye sAmAyika kurvanti, tadakSarANi ca pratikramaNasUtracUNA~ santi, tena zrImatAM zrIpUjyAH sAmAyikaM kathaM na kArayantIti praznotrottara--rAtripauSadhamadhye pAzcAtyarAtrI sAmAyikakaraNamAzritya yAni | cyekssraanni santi tAni sAmAcArIvizeSeNa samarthanIyAni natu dRSaNIyAni, tasyAH ziSTakRtatvAt , na cAtmanAM tadakSaradarzanena tatkartavyatApattiH, | sarve'pi sAmAcArIvizeSAH savvairapi avazyaMbhAvema vidheyA eveti zAstrAkSarAnupalambhAditi / kiJca-kharatarapakSIyANAM cUrNiNagataikavacanaM yuktimanna pratibhAti, tadgatasakalasAmAcAryAstairakaraNAt , yadi ca teSAM caNeH prAmANyameva tadA tadgatA sakalA'pi sAmAcArI taiH kathaM na vidhIyata iti bahu | vaktavyamastIti // 319 // tathA-abhavyAnAM sarvathA nirvANazraddhAnarAhityavaddevalokAdiparalokazraddhAnasya rAhityaM sAhityaM vA !, kiJca-jIvAdizraddhAnamAzrityAGgAramaIkAcAryasadRzAH sarve'bhavyA uta neti, kicca-sarvadAdhyavasAyasya sAdRzyamata nyUnAdhikatvaM vA ! , yadi sarveSAmadhyavasAyasAdRzyaM syAttadA teSAmadhyanantazo granthideze samAgamanaM proktamasti tatkathaM sambhavati, tadadhyavasAyamedAvinAbhAvitvAt , kiJca-pratikramaNasUtravRttAvamavyasya bhinnAni daza pUrvANi proktAni santi tatkathaM sambhavati, yataH pravacanasAroddhArAdau parvalabdheniSedhaH kathito'sti, api cAgamanyavahAriNAmantaHpAtitvaM JainEducation For Private Personel Use Only
Page #179
--------------------------------------------------------------------------
________________ teSAM kathaM sambhavatIti prazno'trottaraM-sarveSAmabhavyAnAM muktizraddhAnaM na bhavatyeva, devalokAdizraddhAnaM tu keSAzcidbhavatyapi, vizeSAvazyakavRttyAdau tathokteH / tathA abhavyAnAM adhyavasAyavaicitryaM syAdeva, yato navamaveyakAdikaM saptamanarakAdikaM ca yAvadcchatAM zaklakRSNAdilezyAvatAmumayeSAmapi adhyavasAyasAmyaM na ghaTate, kAryabhedadarzane kAraNabhedAbhyupagamasya nyAyasiddhatvAt , sarve'pyabhavyA aGgAramaIkAcAryasadRzA eva bhavantItyapi zAstre dRSTaM nAsti / tathA abhavyAnAM pUrvagatalabdhimAzritya pUrvANi dhArayantIti daza caturdazapUrvavida ityAvazyakabRhadvRttivacanAt abhinnadazapUrvadharAdayaH pUrvagatalabdhimanto'vasIyante, natvanye, ata evAbhavyAnAM bhinnadazapUrvIzrutalAbhe'pi zAstrAntaroktapUrvagatalabdhiniSedho yuktimAneva / tathA teSAmAgamavyavahAritve'pi na kA'pi kSitiH, bhavyA evAgamavyavahAriNa ityakSarANAM zAstreSvadarzanAt // 32 // tathA-yo mokSArtha kriyAM karoti sa kriyAvAdIti praghoSaH satyo'satyo vA ?, yadi satyastarhi mokSArtha jIvaghAtaM kurvatsu satsvapi turuSkAdiphiraGgikaparyantasavamithyAdRSTiSu kriyAvAditvaM syAt, tattu keSAzcidAtmazrAddhAnAmatratyaduNDikakhAdyAnAM ca cetasi na pratibhAsate, pratyuta DhuNDikA itthaM kathayanti-zrImatAM ye ye gItArthA atra samAyAnti te sarveSAM kriyAM kurkhatAM mithyAdRzAM kriyAvAditvaM kathayanti, tadasamIcInaM zraddhAnaM, te tu DhuNDikAH samyagdRzAM samyaktvAbhimukhAnAM ca kriyAvAditvaM kathayanti, nAnyeSAmiti praznotrottara-yo mokSArtha kriyAM karoti sa kriyAvAdIti | praghoSaH satya eva lakSyate, na ca ko'pi mokSArtha jIvaghAtAdikaM karoti, yataH turuSkANAmapi mUlazAstreSu jIvavadhasya niSiddhatvAt, yAjJikAnAmapi svargAdyarthameva yajJasya prarUpaNAt , tathA samyagdRza eva samyaktvAbhimukhA eva vA kriyAvAdina ityakSarANi zAstre na santi pratyuta bhagavatIvRttAvityuktamasti-ete ca sarve'pyanyatra yadyapi mithyAdRSTayo'bhihitAstathApIhAdyAH samyagdRSTayo grAhyAH, samyagastitvavAdinAmeva teSAM samAzrayaNAt / bhagavatIsUtraM ca vizeSaparaM, tena tatra kriyAvAdipadena samyagdRSTayo gRhItaH, anyatra tu mithyAdRSTayo'pi, tata ubhaye'pi kriyAvAdina iti tattvam // 321 // Jain Educat i onal For Private & Personel Use Only M w.jainelibrary.org
Page #180
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsaH // 82 // tathA - prajJApanAtRtIyapadavRttau kSetrAnusAreNa cintyamAnAH pudgalAstrailokyasparzinaH sarvvastokA ityuktaM, tatra ke te ? kathaM vA trailokyavyApino bhavantIti prazno'trottaraM - mahAskaMdhA dvedhA sacittAcittabhedAt tatra kevalisamudvAte sakalalokavyApI anantAnantakarmapudgalamayo mahAskandhaH sacetanajIvAdhiSThitatvAt sacittamahAskandha ucyate, taditaratpudgalamayastu visratApariNAmajanitaH sakalaloka vyApyacittamahAskandhaH, evamanekespi kevalidRSTAH sakalalokavyApino mahAskandhA jJeyAH, yadyetadviSayA bhUyasyapekSA tadA vizeSAvazyakavRttau pIThikAyAM dravyavargaNAdhikAro vilokanIya iti / / 322 // atha paNDitazubhakuzala gaNikRtapraznastaduttaraM ca- yathA-- samprati tapAgacchIyazrAddhA yatheryApathikIpratikramaNapUrvakaM sAmAyikamukhapotikAM pratilekhayanti tathA kva zAstre pratipAditamastIti prazno'trottaraM - mahAnizIthe hAribhadryAM dazavaikAlikavRttau ca spaSTatayA sarvvamapi caityavandanAdyanuSThAnamai ryApathikIpratikramaNapUrvakameva masti, tanmadhye sAmAyikamukhapotikApratilekhanamadhyAyAtameva, tena tadapIryApathikApratikramaNapurassarameva vidheyamiti tattvam // 323 // atha paNDitapremavijayagaNikRtapraznau taduttare ca- yathA-- janA gRhasthAvasthAyAM kevalinaM sAdhuM vA praNamanti navA iti prazno'trottaraM - niSedho jJAto nAsti // 324 // tathA--SaTpaJcAzaddikanyakAnAM kumArIti saMjJA kathamiti praznottaraM - atra bhavanapatayaH sarve'pi prAyaH krIDApriyA bhavantIti kumArA ucyante, tathA etA dikkumAryo'pi bhavanapatitvena tadvadbodhyA iti // 325 // Jain Education rational zubhakuza0 323 premavija0 | 324-325 // 82 // w.jainelibrary.org
Page #181
--------------------------------------------------------------------------
________________ atha paNDitamunivimalagaNikRtapraznAstaduttarANi cayathA--prativAsudevasya kiyanti kAni ca ratnAni syuriti prazno'trottaraM-prativAsudevasya ratnasaGkhyAyA ratnAnAM ca niyamaH zAstre dRSTo | nAsti, tena cakrAdIni tAni yathAsambhavaM bhaviSyantIti sambhAvyata iti // 326 // tathA--kilviSasurANAM prathamadvitIyakalpAdhastRtIyakalpAdhaH SaSThakalpAdhazca sthitiruktA'sti, tatrAdhaHzabdena kimabhidhIyate, adhastanaprastaTa tasmAdapyadhodezo vA !, anyacca dvAtriMzadAdilakSavimAnAnAM madhye sAdhAraNadevInAmivaiteSAM katicidvimAnAni santi vimAnaikadeze vimAnAhirvA tiSThanti, cANDAlasthAnIyatvAtteSAM madhye vAso'nucitaH, vimAnAnAmapAntarAle bhuvo'bhAvAbahirapi tadvAsaH kathaM ghaTata iti kizviSANAM vAsasthAnaM granthAkSarapUrvaka prasAdyamiti praznotrottaraM-kilviSamurANAM vAsaH kalpadvikAdInAmadho bhaNita ityatrAdhaHzabdastatsthAnavAcako jJeyaH, na cAtrAdhaHzabdaH prathamaprastaTAthA ghaTate, tRtIyaSaSThakalpasatkakilbiSikAmarANAM tatprathamaprastaTayostrisAgaropamatrayodazasAgaropamasthityorasambhavAt , tathA tadvimAnAnAM saGkhyA zAstre nopalabhyate, tathA devalokagatadvAtriMzallakSAdivimAnasalyAyA madhye tadvimAnAnAM gaNanaM na sambhAvyate, teSAM kalpadvikAdInAmadho vAsAbhidhAnAt , tattvaM tu sarvavidvedyamiti // 327 // tathA--'jami u pIlijjate ' iti gAthAyathAzrutArthena babbUlAdInAM dvidalatvaM notthApyate, pratyuta vyavasthApyate, niHsnehatvAt , tenaitad / / dvidalatAvyapohAyatadgAthAbhAvArthaH prasAdya iti prazno'trottaraM-yasminpIDyamAne sati sneho na bhavati, dAlikaraNe dvidalatAsambhave satIti zeSastadvAnyAdikaM pUrvAcAryA dvidalaM bruvanti, dvidale utpannamapi snehayutaM dvidalaM na bhavatIti prastutagAthAbhAvArtho vyakta evAsti, tena babbUlAdInAM miJjAsu snehasadbhAvAtteSAM dvidalatA'bhAvo bodhya iti // 328 // jainelibrary.org
Page #182
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3ullAsaH munivija0 326-335 // 83 // @ I tathA-upAsakadazAGga yogazAstre ca zrAddhAnAM paJcAcArAticArAH kathaM noktA iti prazno'trottaraM-upAsakadazAGganyogazAstrayoH | samyaktvamUlakavatAnAmevAbhidhAtumupakrAntatvAttadaticArA evoktA iti // 329 // tathA-AmagorasasampRktadvidalaM ityatra gorasazabdena kiM vyAkhyAtamasti iti praznotrottaraM-gorasazabdena dugdhaM dadhi takraM ca trayamapi | paramparayA'bhidhIyamAnamasti, yogazAstravRttau gorasazabdArthoM vyAkhyAto nAsti // 330 // tathA-sandhAnasya yogazAstrAbhiprAyeNa saMsakte sati tyAjyatvaM, pravacanasAroddhAre tu saMsaktatvavizeSaNaM nAsti, tatra ko'bhiprAyaH ! sandhAnaM ca kayA rItyA kRtaM satsyAt kayA rItyA ca na iti prazno'trottara-sandhAnasya tyAjyatve hetuH prAyaH saMsaktatvameveti, pravacana| sAroddhAre tu saMsaktamAllabhyata eva / sandhAnaM ca jalAdijanitArdratve sati bhavatIti vRddhavyavahAro'stItyavaseyaH // 331 // tathA-pAkSikapatikrAntI zrAddhairucyamAnAstapaAcArAdyatIcArAH sAdhubhiH zrUyante, kevalasAdhavazva pratikrAmantastAnatIcArAn kathayanti na vA ? sAmprataM tu na kecitkathayantIti prazno'trottaraM-kevalapsAdhubhiH pAkSikapratikramaNe kriyamANe tapaAcArAdyatIcArA yadyAyAnti tadA svayaM kathanIyAH, tatpravRttirapi dRSTA'stIti // 332 // tathA-zrAddhAnAM caravalakaMgrahaNaM tadappiakaraNe' tti vinA vyaktarItyA kvaciccAdAvabhihitaM syAt tadA tAnyakSarANi prasAdyAnIti |prazno'trottaraM-'sAhUNaM sagAsAo rayaharaNaM nisijaM vA mamgati, aha ghare to se uvamgahiarayaharaNaM atthi' ityAdikAnyAvazyakacUAdau | rajoharaNAkSarANi santi, zrAddhAnAM ca rajoharaNaM caravalaka eveti // 333 // Jan Education Intemanona For Private Personel Use Only
Page #183
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-jIvAbhigamAdau sUtre ArAtrikamaGgalapradIpAkSarANi yadi syustadA tAni prasAdyAnIti praznotrottaraM-jIvAbhigamAdisUtreNvArAtrikamaGgalapradIpAkSarANi sAkSAnnopalamyante, prakaraNeSu tu bahuSu santi, tatrApi vipratipattiH paJcAGgImaGgIkurvatAM kA'pi nAstIti tAtparyam // 334 // | tathA-khAnijo'pi hiGgula: 'joaNasayaM tu gaMtuM' ityakSarabalAt pravahaNAdAgato'cittIbhavati, kRtrimasya tadacitatve kiM vAcyaM ! tathApi tasya sacittatAnyavahAraH kriyate, tatra ko heturiti prazno'trottaraM-hiGgulaH khAnijo yojanazatAdeH parata. AyAtatvAtkRtrimazca svata evobhAvapyacittau jJAyate, tadgrahaNaM tu anAcIparNatayA, tena sAmprataM saMvartitaH san gRhyata iti yativyavahAra iti // 335 // atha paNDitadevavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi cayathA-jattha jalaM tattha vaNaM' iti vyAptiH sAvadhAraNA'nyathA'pi vA ? tadapi vanaM kiM pratyekarUpaM sAdhAraNaM ubhayaM vA ! tadubhayamapi | kiM sUkSmaM bAdaraM tadubhayamapi vA ? tathA 'jattha jala' miti vacoyuktyA kumbhAdigatajalavyApAraNe zrAddhasya vanaspatikAyavirAdhanApi lagati na vA iti praznotrottaraM-iyaM vyAptiH sAvadhAraNA jJAyate zrIdazavakAlike piNDaiSaNAdhyayane ' sAhadu nikkhivittANaM' ityAdi gAthAvRttau tathokteH / tathA sa vanaspatirbAdarasAdhAraNapratyekarUpo jJAyate / tathA kumbhAdigatajalavyApAraNe vanaspativirAdhanA bhavati, paraM tatpratyAkhyAnabhaGgo na bhavati, | tasya vyAvahArikavanaspatyAzritatvAditi // 336 // tathA-upadhAnAvAhinAM paJcamaGgalamahAzrutaskandhapAThe virAdhanAyAmanantasaMsArAvAptiH phalaM, tadAzritya kimAdizyate iti prazno'trottaraMupadhAnAvahane'nantasaMsAritA mahAnizIthe uktA, paraM tatsUtramutsarganayAzritaM, tena yo nAstikassannurAdhAnavahananirapekSastasya seti jJeyam // 337 // Jain Education al For Private & Personel Use Only linelibrary.org
Page #184
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsaH // 84 // tathA--pauSadhikasya bhojanAkSarANi kva santIti prazno'trottaraM - pauSadhikasya bhojanAkSarANi paJcAzakacUNauM zrAddhamatikramaNa sUtra cUryAdI vyaktAni santIti // 338 // tathA -- cAudasamuddiTThapuNimAsiNIsuNaM paDipuNNaM posahaM ' ityatra zrIsUtrakRtAGgavRttau uddiSTazabdena kalyANakatithaya uktAH, paurNamAsIzabdena tu tisrazcaturmAsakapUrNimA uktAH, rAjamanIyavRttau tu uddiSTazabdenAmAvAsyA paurNamAsIzabdena sAmAnyena pUNimA uktAstadayaM kathamarthabheda iti prazno'trottaraM - sUtrakRtAGgavRttirAjamanIya vRttivyAkhyAnaM caritAnuvAdaparaM na ca tatsAdhakaM bAdhakaM vA bhavati, bhagavatIvRttiyogazAvRttyAdau tu catuparNyadhikAre sAmAnyataH pUNimA'mAvAsye ukte sta ityatra zrAvakAnAM tatra te jJeye iti // 339 // tathA - siddhAMte 'paDipuNNaM posahaM pAlemANe ' iti pAThaH TIkAyAM pratipUrNamahorAtramiti vyAkhyAtaM tataH kevalAdevasapauSadhAkSarANi kva santIti prazno'trottaraM - uttarAdhyayana sUtrapaJcamAdhyayane ' agArisAmAiaMgAI' etadgAthAvRttyanusAreNa pratipUrNapauSadhakaraNaM prAyikaM jJeyamiti // 340 // tathA -- pauSadhikaH paTTapaTTikAlikhitapratimAM vAsena pUjayati navA iti prazno'trottaraM - pauSadhikaH kAraNaM vinA paTTAdikaM na pUjayatIti jJeyamiti // 349 // tathA - karmmagranthavRttau ' jAtismaraNamapi atItasaGkhyAta bhavA'vagamasvarUpaM matijJAnameve ' tyuktamasti " puvvabhavA so piccha, ika do tinni jAva navagaM vA / uvariM tassa avisao, sahAvao jAisaraNasma " // 1 // iti gAthAyAM tu navaiva bhavA jAtismaraNasya viSayastatkathamiti prazno devavija0 336-356 // 84 //
Page #185
--------------------------------------------------------------------------
________________ 'trottaraM-jAtismaraNavAna AcArAGgavRttyAdyabhiprAyeNAtItAn saGkhyAtAn bhavAn pazyatIti jJAyate, karmagrandhavRttAvapi sa evAbhiprAyo'sti | | " punvabhavA so picchai ' iyaM gAthA tu chuTitapatrasthA na tu tathAvidhagranthasthA, tena nirNAyikA na bhavatIti // 341 // tathA-"chammAsAUsese, upannaM jesi kevalaM nANaM / te niyamasamugghAyA, sesa samugyAya bhayaNijjA" // 1 // iti dIpAlikAyAM " yaH SaNmAsA'dhikAyuSko, labhate kevalodgamam / karotyasau samudghAtamanye kurvanti vA na vA // 1 // " guNasthAnaprakaraNe " yasya punaH kevalinaH, karma bhavatyAyuSo'tiriktataram / sa samudvAtaM bhagavAnupagacchati tatsamIkartum " // 1 // iti prazamaratAviti trayANAM madhye kaH kevalI niyamataH samudghAtaM karoti kazca na karotIti prazno'trottaraM-prajJApanAsUtravRttipravacanasAroddhAravRttiprazamaratyAdau sAmAnyataH samudghAtasvarUpaM proktamasti, na tu kazcidvizeSo, guNasthAnakakramArohasUtre tu yaH SaNmAsAdhikAyuSka ityAdi vizeSo'pi dRzyate, atra matabhedassambhAvyate, tattvaM tu | kevalino vidanti, dIpAlikAmataM tu guNasthAnakamArohavRttikAreNa tadgAthAyAH svoktasamarthanAya sAmAnyena darzitatvAttadanuyAyyeva, paraspara | tadupapattizca 'chammAsAusese' ityatra prAkRtazailyA SaNmAsAyuHzabdAt saptamyekavacanalope ziSyate-viziSyate'dhikriyate iti zeSa iti zeSazabdasyA| dhikavAcakatve ca kizcidAdhaka SaNmAsAyuSItyarthakaraNena jJeyA, SaNmAsazabdAdadhikazabdasya lopena vA iti // 342 // tathA-nAraka jIvebhyo nigodajIvAnAM duHkhamadhikaM nigodanIvebhyo vA nArakIvAnAmiti prazno'trottaraM-nizcayato nArakajIvebhyo nigoda| jIvAnAM janmamaraNAghekazarIrAnantajIvAvasthAnAdirUpaM mahad duHkhaM, paraM tanmattamUchitAdInAmiva nAtidussahaM, vyavahAratastu nigodanIvebhyo nAraka| jIvAnAM paramAdhArmika tavedanAdirUpaM mahaduHkhamiti vRddhavAda iti // 343 // Jain Education l a IIII Lainelibrary.org
Page #186
--------------------------------------------------------------------------
________________ devavijaya0 senaprazne tathA-cirakAlInAlpakAlInanigodanIvAnA duHkhaM prati kiM sAmyaM hInAdhikatvaM vA iti praznotrottaraM-teSAM vyavahAreNa samAnaM 3 ullAsaH duHkhamavasIyate, nizcayastu kevaligamya iti // 34 4 // // 85 // tathA anAdinigodanIvAH kiMjanitabahukarmavazena tatra tiSThantIti praznotrocaraM-pravAhApekSayA anAdikarmasambandhena tatra tiSThantIti / / 345 // tathAkecana nigodajIvA laghukarmIbhUya vyavahArarAzau samAyAnti, teSAM tatra laghukarmIbhavane kiM kAraNamiti prazno'trottaraM-tathA- | bhavyatvaparipAkAdikaM teSAM laghukarmIbhavane kAraNamiti // 346 // tathA-zrIgajapraznIye sUryAbhasya zIghragamananAmno vaikriyavimAnasyAntarbhamikAvarNanAdhikAre paJcavarNaratnavarNane paJcavA azoka| kaNavIravandhunIvAH samAnItAH santi, vRttau ca pratItA iti vyAkhyAtaM, te vRkSAH ke ?, kiM ca puSpAdikaM teSAM paJcavarNa bhavatIti praznotrottaraM azokAdayo vRkSA jIvAbhigamavRttyAdiSu paJcavarNA vyAkhyAtAH santi, natu tatpuSpAdIni, tena tAnyapi tadanusAreNa jJeyAnIti // 347 // Ko tathA-'sajjhAya saMdisAvaM upadhi saMdisAvu' ityAdiSu saMdisAvaMzabdena kimucyate iti prazno'trottaraM-saMdisAvaM ityasyAyamarthaH| sandezayAmi-svAdhyAyakaraNopadhipratilekhanayorAdezaM mArgayAmIti // 348 // tathA-vartamAnacaturviMzatitIrthakRtAM 'paumAbhavAsupujjA ratte' ti raktAdivarNavibhAgaH kiM zarIreSu dRzyamAna uta dhyAnAdyartha kalpanA| mAtramiti prazno'trocaraM-etadgAthoktavarNavibhAgastIrthakRtAM zarIragato jJeya iti // 349 // Jain Education international For Private & Personel Use Only jainelibrary.org
Page #187
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educa tathA--bharatairavatatIrthakRdvyatiriktAnAM tIrthakRtAM kIdRg varNavibhAga iti prazno'trottaraM - paJcavarNAnyataravarNarUpo varNavibhAgo jJeyo'trApi pUrvokta eva heturiti // 350 // tathA - zrIvasvAminA paTavidyayA saGghaH subhikSadeze nItaH, tatra saGghaH kiM caturvidhaH sAdhusAdhvImAtrasamudAyo vA ! paTavidyA ca kiM| svarUpeti prazno'trottaraM - pariziSTaparvvayukta vajrasvAmisambandhAnusAreNa caturvidhasaJco''vasIyate natu sAdhusAdhvarUipa eva tathA-yayA cakravartticarmaratnavadvivakSitavistAraH paTo bhavati sA paTavidyeti // 111 // tathA--devAnAM bhavadhAraNIyenApi vapuSA kAdAcitkamatrAgamanaM sambhavati na vA iti prazno'trottaraM -- saGgamakasurasambandhAdyanusAreNa devAnAM bhavadhAraNIyenApi vapuSA kadAcidatrAgamanaM jJAyata iti // 352 // tathA - vaMdittuvRttau ' saMkhA kaMkhA ' iti gAthAvRttau ekonAzItimithyAtvasthAnakeSu SaTSaSTitamasthAne ' sarvvamAseSu vA tAsUpavAsAdIni ' sarvvAsvakAdazISu upavAsakaraNe kathaM mithyAtvamiti prazno'trottaraM - caturdazyaSTamIjJAnapaJcamISu niyatatapodineSu upavAsamakRtvA yadi sarvvasve - kAdazISu upavAsaM karoti tadA midhyAtvasthAnaM bhavatIti jJAyate iti // 353 // tathA -- gacchAntarIyasamyaktva dezaviratyuccAravidhipatreSu samyattatvoccArAlApakaprAntavat dvAdazavatoccArAlApakaprAnteSu api rAyAbhiyogeNAmi - tyAdipaDAkAroccAraNamasti tad yauktikamanyathA vA iti prazno'trottaraM - Avazyaka niryuktyupAsakadazAGgAdau zrAvakANAM samyaktvoccAra eva paDAkArA uktAH santi, na tu dvAdazatratoccAre, tena samyaktvoccAra eva rAjAbhiyogAdiSaDAkAroccAraNaM yuktimatpratibhAtIti // 354 // emational
Page #188
--------------------------------------------------------------------------
________________ 86 // senaprazne tathA-vIrazAsane AcAryAbhUyApi kisayAkA narakagAminaH sUraya uktAH santi ! tadakSarANi ca kutra grantha iti sanyAsa | padmavijaya. 3ullAsaH prasAdyamiti praznotrottaraM-zrIvIrazAsane etAvatsaGkhyAkA AcAryA narakagAminaH iti granthe dRSTaM na smarati, kiJca "tIANAgayakAle 357-362 keI hohiMti goamA sUrI / josi nAmaggahaNe niyameNaM hoi pacchittaM " // 1 // iti zrIgacchAcAraprakIrNake proktamastIti // 35 // tathA-dravyakaSAyAdyaSTabhedAtmani / jIvAjIvAnAM dravyAtme' tyatrAnIveSvAtmatvAMzaH kayA yuktyA iti praznotrottaraM-atati AFI sAtatyena gacchati tAMstAn paryAyAnityAtmA iti zabdavyutpattimAzritya anIveSvapi pudgalAdiSu upacArAd dravyAtmatvavyapadeza iti // 356 // atha vaTapallIyapaNDitapadmavijayagaNikRtapraznAstadattarANi ca| yathA-sAmAcAryAM catvAri paJca vA yojanAni gantumAgantuM ca kalpate ityuktamasti tadgamanAgamanamAzritya kiM vA gamanamAzrityaiva vaa| hd iti prazno'trottaraM-caturmAsakamadhye glAnauSadhAdikakAraNe catvAri paJca vA yojanAni gacchati, tAnyevAgacchati, na tu glAnauSadhAdikArye | sampUNe sati kSaNamAtramapi tatra tiSThati, tathA-gocI tu yatsakozaM yojanamasti tadgamanA''gamanAbhyAM jJeyamiti // 357 // / tathA-'nidrAsamayamAsAdya, tAmbUlaM vadanAttyajet / bhAlAtpuNDU srano mUrdhnaH, palyaGkAtpramadAM tyajet // 1 // ' ityatra ko heturiti praznotrottaraM--tAmbUlAtyAge mukhadaurgandhyaM 1, tilakAtyAge AyuSo hAniH 2, lagatyAge sarpabhayaM 3, pramadA'tyAge balahAniH 4, iti hetucatuSTayI astIti // 358 // tathAdevo devI mUlazarIreNa bhuGkte uttaravaikriyeNa vA iti prazno'trottaraM-ubhayathApi bhogo bhavatatyikSarANi zrIbhagavatIpajJApanAIN | jIvAbhigamarAjapraznIyapramukhagrantheSu santIti // 359 // Jain Education For Private & Personel Use Only Thinelibrary.org
Page #189
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-adyatananiSpanna kaTAhavikRtirbhujyate tasyAH kiyantyo vikRtayo lagantIti praznotrottaraM ekA kaTAhavikRtilagatIti // 360 // tathA-devA mUlazarIreNa nanAstiSThanti ? kiM vA vastrANi paridadhatIti praznotrottara--mUlazarIreNa vastraparidhAnaniSedho / | jJAto nAstIti // 361 // tathA dantadhAvanaM kalpavarsa ca vidhAya kSAmaNakapratikramaNAdikaM kartta zuddhyati na vA iti praznotrottaraM-kAraNe velAmadhye kSAmaNakapratikramaNAdi kartuM zuddhayatIti // 362 // atha paNDitameghavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-ekAdazIvRddhau zrIhIravijayasUrINAM nirvANamahimapauSadhopavastrAdikRtyaM pUrvasyAmaparasyAM vA kiM vidheyamiti praznotrottaraM4 audayikyekAdazyAM zrIhIravijayasUrinirvANapoSadhAdi vidheyamiti // 363 // tathA-saptadazabhedapUjAdau zrIjinagRhe caityavandanaM kRtvA yadopavizyate tadA kimI-payikIpratikramaNapUrvakamevAnyathA vA iti | prazno'trottaraM-muhUrtAdyavasthAnasambhAvanAyAmairyApathikI pratikramyate'nyathA tu yathAvasaramiti // 364 // tathA-kevalasthApanAcAryanikaTe pratikramaNaM kurvantaH zraddhAlavaH kSAmaNAvasare kati vAraM kSAmayantIti prazno'trottaraM-kevalasthApanAcAryAgre pratikramaNe zrAddhA ekA kSAmaNAM kurvantIti // 365 // For Private & Personel Use Only Lainelibrary.org
Page #190
--------------------------------------------------------------------------
________________ meghavijaya0 zrutasAgara senaprazna tathA-pRthag zrAddhAnAM mukhavatrikAgrahaNavarNAH kutra santIti prazno'trottaraM-ahasaMmamavaNayaMgo, karajuavihidharia puttirayaharaNo / ullAsaH pariciMtia aiyAre, jahakkama gurupuro viaDe " // 1 // iyaM gAthA zrAvakapratikramaNAdhikAre yogazAstratRtIyaprakAzavRttau varttate, etadnusAreNa // 8 // | kevalasya zrAddhasya mukhavastrikAdigrahaNAkSarANi jJeyAni, anuyogadvArasUtravRttyAdAvapi vyaktAnyeva tAni santIti // 366 // kA tathA-matAntarIye veSadhare milite praNate vA kecanAtmIyavAcaMyamA mastakena vandAmIti vanda iti kathayanti, kecana na kathayanti, tatra |y yA rItiH sA prasAdyeti prazno'trottaraM-agrataH pakSAntarIyarAtmanAM praNAmakaraNe yathAvasaraM vidheyamiti // 367 // tathA-dvAdazatratapauSadhavahane zrAddhAnAM prArambhavAsare kimAcAmAmlaM kAryate'tha caikAzanakaM ! tathA bhojane cAzAkAdigrahaNaM kalpate navA iti prazno'trottaraM-zrAddhAnAM dvAdazavratapauSadhavahane yathAzakti tapo vidheyaM, tathA''zAkabhakSaNaM tu kAraNaM vinA na kalpate iti // 368 / / atha paNDita zrutasAgaragaNikRtapraznAstaduttarANi ca / tathA-mUlakapatrANAmanantakAyitvamuta pratyekatvamiti prazno'trottaraM-mUlakamadhye kandasyaivAnantakAyikatvaM, na tu tatpatrAdInAmiti // 369 // tathA-utsUtrabhASiNAM samyagdRSTitvamuta mithyAdRSTitvamiti praznotrottaraM-utsUtrabhASiNAM mithyAdRSTitvamAzritya viprAtapattiH kApi nAsti, kA sUtroktasyaikasyApyaraucanAdakSarasya bhavati naraH / mithyAdRSTi' rityAdivacanAditi // 370 // tathA-devabhUyaGantamAnitadravyeNa tasya sAMvatsarikamuddizya sAMvatsarikAdipauSadhikAmantraNe samyagdRzAM tatra bhojanamucitamanucitaM vA iti | praznotrottara-devabhUyaGgatasAMvatsarikavAsarakRtyaM kiJcitpRthakkRtya yadi pauSadhikAn jemayati tadA tatra gamanaM samyagdRzAmucitamevAstItarathA | tu neti, sAmprataM pravRttirapi mahAnagarAdiSvevamevAstIti // 371 / / Jan Education i n For Private Personal Use Only w.jainelibrary.org
Page #191
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-saptakSetramuktadravyAntaH sAdhusAdhvIdravyasya vyayaH sAdhusAdhvInAM kasmin sthAne yojyate zrAddhairiti prazno'trottara-saptakSetrImuktadravyasya vyayaH sAdhusAdhvIkSetrayorApatrANavaidyAnayanamArgasahAyakaraNAdiSu zrAddhaiH kAryata iti // 372 // tathA taheva kANaM kANaM' ti vacanamudbhAvya na mithyAdRSTemithyAdRSTitvavacanavyavahAraH kaThinavacanatvAditi kecanApi pratipAdayanti iti |praznotrottaraM-mithyAdRSTemithyAdRSTiriti kathanaM tadakathanaM ca yathAsamayaM vidheyamiti // 373 // tathA-devavyasya vRddhikRte zrAddhastatsvayaM vyAjena gRhyate na vA iti, tadbrAhakANAM dUSaNaM kiM vA bhUSaNamiti prazno'trottara-zrAddhAnAM devadravyasya vyAjena grahaNaM na yujyate, niHzakatAprasaGgAt , natu vANijyAdau vyApAraNIya svalpasyApi devadravyabhogasya saGkAzasambandhAdiSvatIvAyatau duSTavipAkajanakatayA darzitatvAditi // 374 // tathA-utsUtrabhASiprArabdhASTottarIsnAtrAdau svajanAdikAraNaM vinA samyagdRzAM tatra gamane samyaktvasya dUSaNaM kiM lagati na vA iti | prazno'trottaraM-snAtrAdau gamane samyaktvasya dUSaNaM jJAtaM nAstIti // 375 // tathA paNDitakanakavijayagaNikRtapraznastaduttaraM ca / yathA-vRddhavidhyupadhAnavAhakasya kRtacaturvidhAhAropavAsasya sandhyApratyAkhyAnavelAyAM sandhyApratyAkhyAnaM gurusamakSaM karttavyaM na vA iti prazno'trottaraM prAtaH kRtacaturvidhAhAropavAsasya sandhyAyAmupadhAnakriyAkaraNavelAyAM pazcAtpratyAkhyAnaM kRtaM vilokyate, upadhAnamantarA tu sandhyAyA tatsmaraNa vilokyate, paraM punaH pratyAkhyAnakaraNavizeSo jJAto nAstIti // 376 // Jain Educa t ional For Private & Personel Use Only O ww.jainelibrary.org
Page #192
--------------------------------------------------------------------------
________________ segaprazne zrIvijayasenasUrisatkapaNDitakanakavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / kanakavi0 3 ullAsaH 376 yathA-SaSThAdau pratyAkhyAne bhaktadvayakathanAdhikyasya kiM prayojanamiti prazno'trottaraM-sAmAnyataH satAM dvivAraM bhojanaM lokapratItamityu- vijayasena pavAsadvayena bhojanacatuSTayaM, bhojanadvayaM ca pAraNottarapAraNayorekAzanapUrvaka kAryate iti // 377 // 377-379 dayAvijaya tathA-vIrAt kiyanto durbhikSA abhavan ! yataH ke'pyevaM kathayanti yadurbhikSadvayamabhavat , pariziSTapAdau ca bahavaH santIti prazno'trottaraM- TV 380-387 | vIrAd arvAg duSkAlA bhUyAMso babhUvuH , paraM sAkSAd dvAdazAbdaduSkAlatrayaM zAstre proktaM dRzyate, tatra pariziSTaparvaNi dvayaM, nandIvRttau caika iti| ye tu duSkAladvayameva kathayanti tatkasmin zAstre vartate tannAma jJApanIyaM, pazcAttaduttaraviSaye jJAsyata iti / / 378 // tathA-sA trikoTyaH putrapautrAH kRSNasya, bharatasya tu sapAdA koTiH, tatra kAlastu patanazIlo'sti, tatkathamAdhikyaM saJjAghaTIti praznoNottara-dvArakAnagaryo sArddhatrikoTayaH kumArAH proktAssanti, te cAnekeSAM yaduvaMzIyAnAM putrA na tvekasyaiva kRSNasya, bharatasya tu sapAdakoTiH | putrA iti na kA'pyaghaTamAnateti // 379 // atha paNDitadayAvijayagaNiguNavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-darzanasamyaktvayoH kaH prativizeSaH ! yena dvayorapyatIcArAH, paramArthataH parasparaM kecana sadRzA eva dRzyante, tena tayoryaktyA bhedaH / prasAdya iti praznotrottaraM-darzanasamyaktvayorvastugatyA'bhede'pi kathaJcinniHzaGkitvAdyabhAva eva samyaktvAticAra ucyate, zaGkAdisadbhAvastu darzanAticAra iti vyaktaM pravacanasAroddhAravRttau SaSThe dvAre / / 380 // Jain Education For Private & Personel Use Only M ainelibrary.org
Page #193
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA - 'desia rAia pakkhiye 'ti kAyotsarganiyuktigata caturnavatitamagAthArtho hAribhadrayAM vRttau vyAkhyAto'sti tatraikaikasmin prati kramaNe trayo gamAH pratipAditAH santi, te paJcasvapi pratikramaNeSu yathAsthAnaM yathA samAptA gamA bhavanti tathA vyaktyA prasAdyA iti prazno'trottaraM - daivasikAdiSu paJcasu pratikramaNeSu prArambhAnantaraM yatprathamaM ' karemi bhaMte!' ityAdyuccAraNaM sa prathamagamaprArambhaH, tadanu pratikramaNasUtrapaThanAvasare yat ' karemi bhaMte!' ityAdyuccAraNaM sa dvitIyagamaprArambhastasyoccArAdavAk prathamagamasya samAptiH, tatha tRtIyavelAyAM yat ' karemi bhaMte! ' ityAdyuccAraNaM sa tRtIyagamasya prArambhastasya pUrvve tu dvitIyagamasya samAptiH, tRtIyagamasamAptistu tatpratikramaNasamAptiM yAvaditi zrI AvazyakabRhattyanusAreNAvasIyata iti // 289 // tathA - azrutvA kevalinastIrthe bhavanti tIrthavicchede vA bhavanti ?, yadi tadvicchede bhavanti tadA pAkSikasUtravRttau atIrthe'nta kRtva lino bhUtvA siddhyanti, bhagavatyAM ca navamazatake tadAzritya tappakkhiyasAvagassa tappakkhiyasAviyA eve ' tyatra dhammopadezaM na datte, ekaM praznaM jJAtamekaM ca muktvetyabhiprAyeNAzrutvA kevalinastIrthe eva bhavanti / anyaccAzrutvAkevalinaH paJcadazabhedabhinnAnAM siddhAnAM madhye kasmin bhede samAyAnti, | tenaitadviSaye sarvva savistaraM prasAdyAmiti prazno'trottaraM - azrutvA kevalinaH zrIbhagavatIsUtravRttyanusAreNa tIrtha eva bhavanti, nAtIrthe / pAkSikasUtravRttau tu atIrthasiddhAdhikAra ete uktA na santIti, tathA te tIrthasiddhAdimadhye yathAsambhavamavatarantIti // 382 // tathA - AcArAGgalokasArAdhyayanapaJcamoddezakAdimasUtre hradeopamenAcAryeNa bhAvyamityatra vRttau dharmamAzritya caturbhaGgayAM pratyekabuddhAstUbhayAbhAvAccaturthabhaGgasthA ityuktaprakAreNa sarve'pi pratyekabuddhA dharmopadezaM na dadatyetatkathaM saJjAghaTIti, yataH - RSimaNDalasUtre " patte abuddhasAhU, namimo je bhAsiuM sivaM pattA | paNayAlIsa isimAsiyAI ajjhayaNaparAI // 1 // " iti gAthAyAM pratyekabuddhAnAmadhyayanamuktAmiti kimatra v.jainelibrary.org
Page #194
--------------------------------------------------------------------------
________________ dayAvija0 380-387 |zrIguNavi0 388-390 // 89 // senaprazne tattvamiti prazno'trottaraM-AcArAGgavRttyanusAreNa pratyekabuddhAH sabhAprabandhena dhammopadazaM na dadatatyivasIyate, RSimaNDale tu teSAmadhyayana3ullAsaH praNayanarUpadharmopadeza iti na kimapyanupapannaM iti // 383 // tathA-svapakSIyaiH parapakSIyairvA zrAddhaiH kRtasvAdhyAyo maNDalyA kriyAntaH AtmIyazrAddhAnAM kalpate na vA iti praznotrottaraM-dhAmasthakRtasvAdhyAyo yatInAM zrAddhAnAM ca kriyAmadhye na zuddhayatIti // 384 // ___tathA-parapakSIyaveSadhArikRtasAmpratInastutistotrasvAdhyAyAdi svapakSIyavAcaMyamAnAM kriyAntaH maNDalyAM kathyamAnaM kalpate na vA iti | praznotrottara-AdhunikaparapakSIyakRtastutistotrasvAdhyAyAdi kriyAntaH kathyamAnaM na zuddhayatIti // 385 // tathA-catuHzaraNaprakIrNakasya guNanaM vatinAM zrAddhAnAM ca kAlavelAyAM asvAdhyAyadine ca zuddhayati na vA iti praznotrottaraM-catu:N| zaraNaprakIrNakasya guNanaM kAlavelAyAmapi kalpate, asvAdhyAyadineSi kalpata iti // 386 // tathA-avadhijJAnino manaHparyavajJAnino vA kiyato bhavAn kurvantIti praznotrottaraM---" AbhiNibohiyanANissa NaM bhaMte ! aMtaraM kAlao kevacciraM hoi !, goyamA ! jahanneNaM aMtomuhuttaM ukkoseNaM aNaMtaM kAlaM jAta avaDapoggalaparia ca desUNaM / suanANiohinANi maNapajjavanANINaM evaM cetra, kevalanANissa natthi aMtaraM" ityAdibhagavatImUtrASTamazatakadvitIyoddezake, etadakSarAnusAreNa avadhijJAnino mana:paryavajJAnino vA anantabhavAn kurvantIti jJAyata iti // 38 // atha paNDitazrIguNavijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / ___ yathA-abhavyaH pAdapopagamanAkhyamanazanaM karoti navA iti praznotrottaraM-abhavyo yathA dravyato navamagraiveyakAyurvandhayogyaM samyaksAmAcArIkaM cAritraM pAlayati tathA pAdapopagamanAnazanamapi karotIti tasyA'sambhavo nAstIti // 388 // 2 // For Private & Personel Use Only lainelibrary.org
Page #195
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA - tIrthakuddIyamAne dAne varaghoSaNAyAM satyAM zrAvako yoSicca taddAnaM gRhNIto navA iti prazno'trottaraM tIrthakuddAnasamaye jJAtAdharmakathAdiSu sanAthAnAthapathikakA TikAdInAM yAcakAnAM grahaNAdhikAro dRzyate, na tu vyavahAriNAM tena zrAvako'pi kazvidyadi yAcakIbhUya gRhNAti tadA gRhNAtu, yoSitastu prAyastatrAdhikAro na dRzyate iti // 389 // tathA - baladeva 1 karNa 2 dvIpAyana 3 zaMkhA 4 khyA AgamiSyaccaturviMzatau tIrthakRto bhaviSyanti, te kiM navamarAma 1 kauMteya 2 dvArakAdAhaka 3 zrIvIraprathama zrAvakA eva athavA kimanye vA iti prazno'trottaraM -- zaMkhaH zrI vIraprathama zrAvakAdanyastIrthakRt zrIsthAnAGgavRttau ukto'sti dvaipAyano dvArikAdAhako'nyo vA iti nirNayaH kevaligamyaH, kRSNabhrAtA baladeva Avazyaka niyuktyAdAvAgamiSyaccaturviMzatikAyAM kRSNatIrthe setsyanukto'sti, tena baladevaH kazcinnAmAntareNAvagantavyaH, karNasthAne tu zAstre kRSNaH prokto'sti, so'pi nAmAntareNa bodhyo'ta eva zAstrAntaraiH saha visaMvAdaM sambhAvya pravacanasAroddhAravRttikAreNApi dvitrA eva bhAvitIrthakRjjIvA vyaktyA vivRtAH santi, na zeSA iti // 390 // atha paNDitacandravijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-- tIrthaGkarasya sAmAnya kevalino vA vIryAntarAyaH sahageva kSayaGgataH tatkathaM sAmarthya nyUnAdhikyaM dRzyata iti prazno'trottaraM - tIrthakRtkevalinA sAmAnyakevalinAM ca vIryAntarAyakarmakSayajanitasyAtmavIryasya samAnatve'pi nAmakarmabhedarUpazarIralakSaNatrAhyopakaraNabhedAile bhedaH, ata eva sAmAnyakevalizarIremyastIrthaGkarazarIramanantabalavat, jIrNatulAdRSTAnto'tra bhAvanIya iti // 391 // tathA - zrI jJAtAsUtraprathamAdhyayane meghakumA ramAtura kAlameghadohadaH samutpanna ityuktaM tatkathaM ghaTate, tadA varSakAlasya vidyamAnatvAditi prazno'trottaraM - jJAtAsUtrokta paJcavarNAdyupetameghasya devaprabhAvasAdhyasya varSAsvapi akAla eveti dhAriNyA akAlameghadohadotpattirukteti // 392 // Jain Education rational jainelibrary.org
Page #196
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsaH tathA-kenacit zrAddhena yojanazatAdupari gamanapratyAkhyAnaM kRtaM, tasya dharmArthamAdhikaM gantuM kalpate navA !, yadi gacchati tadA kena | candravija0 vidhineti prazno'trottaraM-pratyAkhyAnakaraNasamaye viveko vilokyate, tena prAyo mukhyavRttyA pratyAkhyAnaM sAMsArikArambhasya bhavati, na tu dharma IN391-394 amaraca0 kRtyasya, yadica sAmAnyataH kRtaM tadA niyamitakSetropari yatanayA gacchati, tatra ca gataH sAMsArikakRtyaM na karotIti // 393 // |395-401 tathA-paSadhakAriNaH zrAddhAH kiyatI bhuvaM yAvadyAntIti prazno'trottara-pauSadhakAriNaH zrAddhAH simityAdinA dharmArtha yatheSTaM vrajanti, || na cAtra bhUbhAganiyama iti // 394 // atha paNDitaamaracandragaNikRtapraznottarANi / yathA- candanavatpratimAnAM kastUrIlepaH kriyate navA iti prazno'trottaraM-jinapratimAnAM kastUrIlepo na kiyata ityakSarANi na santi, pratyuta sAmAnyatastatkaraNAkSarANi zrAddhavidhyAdau santi, yakSakardamamadhyagatA tu kastUrI sAmpratamapi jinArcane vyApAryamANA dRzyata iti // 395 // tathA-sandhyApratikramaNavatprAtaHpratikramaNe zrAddhAnAM pratikramaNasUtrAdezo na dIyate tatra ko heturiti prazno'trottaraM-prAtaHpratikramaNaM bADhasvareNa na kartavyamiti agamIyArItiH, zraddhAnAmAdeza dAnetute pratikramaNasUtrazrAvaNArtha / bADhasvareNa kathayantIti tadvilopa: syAditi prAtaH pratikramaNAdezo na dIyateti // 396 // tathA-zrAddhAnAM gotradevIpUjane mithyAtvaM gati navA iti, prazno'trottaraM-yasya tathAvidhaM dhairya bhavati tena gotradevI na pUjanIyA eva. kumArapAleneva, tadabhAve tu kadAcittatpUjane'pyuccAritasamyaktvabhaGgo na bhavati, yato devatAbhiyogeneti samyaktvoccAre chiNDikA'pyastIti // 397 // For Private Personel Use Only Hw.jainelibrary.org
Page #197
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-AJcalikapratiSThitA pratimA pUjyA na vA iti prazno'trottaraM-AJcalikapratiSThitA api pratimA dvAdazajalpapaTTakAnusAreNa guruvacanAtpUjyA eva 'tamhA satrAnujA samvaniseho va pavayaNe natyi' ityAyuktistrAnusmaraNIyeti / / 398 / / tathA- catvAro lokapAlAzcatuNI nikAyAnAM madhye kasminnikAyamadhya iti prazno'trottaraM-vaimAnikabhavanapatilakSaNe nikAyadvaye lokapAlacatuSkasadbhAvaH saGgahaNIvRttyAdAvukto'stIti // 399 // tathA-zrutadevIbhavanadevInAM kAyotsargAH kutra proktAssantIti praznotrottaraM-zrutadevatAbhavanadevatAnAM kAyotsargA AvazyakacUkSiNapaJcavastukavRttyAdiSvanekeSvAgamaprakaraNeSUktAssantIti // 40 // tathA zrAddhAnA pUnAvasare'STapuTamukhakozavandhaH prokto'sti sa kayA rItyA badhyo !, vastradvayI yadA bhavati pUjakasya zarIre tadottarIyA-10 zcalavastreNa mukhakozabandhaH kartuM na zakyate, yadi tRtIyaM vastraM mukhakozabandhanimittaM bhavati tadA yuktamuttarIyAccalenaiva vA badhyate iti praznotrottara-pUjAvasare zrAddhairaSTapuTamukhakozabandha uttarIyAJca na karttavyo na tu tRtIyavasnega, yataH zrAddhavidhA devapUnAvasare zrAddhAnAM paridhAnottarIyalakSaNaM vastradvayaM zrAddhInAM ca kaJcukasahitaM tatrayamevoktamasti, natvadhikaM, tathottarIyamapi tatkaraNayogyameva vidheyaM, tena na |kimapyazakyamiti // 401 // atha paNDitazrIsatyasaubhAgyagaNikRtapraznau taduttare ca / __ yathA-utkRSTacaityavandanavidhAvuttarottaraM stutayo varNairvRddhA vidhIyante na tvarUpA iti rUDhiH satyA'satyA veote, prazno'trottaraM--utkRSTa|| caityavandanavidhAvuttarottaraM stutayaH prAyo varNairvRddhA eva vidheyA iti paramparA vartate, tena rUDhiH satyavAvasIyate / paramparAmUlaM tu 'namo'stu varddhamAnAya' Jain Education in For Private Personal use only Thelibrary.org
Page #198
--------------------------------------------------------------------------
________________ senamazne satyaso 402-801 jIvavi0 404-40 jasasA0 406-413 ityasyAdhikAre ' tAo a thuIo egasilogAdivaiMtiAo payaakkharAdIhiMvA sareNa vA vaDUMteNa tinni bhaNiUNa' mitya dyAvazyakacUNye3 ullAsaH kSaradarzanamiti sambhAvyata iti // 402 // // 11 // tathA-bhuvanasurIsmRtikAyotsargAdanu pAkSikapratikramaNe 'jJAnAdiguNayutAnA' iti stutiH zrAvikAbhirapi paThyate na vA iti, praznotrohAttaraM--pAkSikapratikramaNe 'jJAnAdiguNayutAnA' iti stutiH zrAvikAbhiH sAdhvIbhirapi ca kathyamAnA'stIti / / 403 // atha paNDitajIvavijayagaNikRtaprazna tadattare ca / yathA-pratyahaM pralhAdanavihAre paJcazatIvIsalapriyANAM bhogaH kathito'sti tannANakaM kiMnAmakaM kathyate iti prazno'trottara--vIsaladena rAjJA | pAtitaM vIsalapriyanAmakaM tatkAlInaH kazcinnANakavizeSaH sambhAvyate, tadadhanA prasiddhaM nAsti, paraM SaTtriMzanmUTakadrammairvIsalapriyanANakaM aSTazataviMza tisahasrAdhikadviSaSTilakSapramANaM kathitamastIti // 404 // tathA--zrAvikA jinAlaye gRhadevAvasare ca pratimAyAH prakSAlanaM karoti navA iti, tathA yauvanAvasthAyAM devapUnAM karoti navA iti / prazno'trottara-devagRhe devAvasare ca zrAvikA pratimAyAH prakSAlanaM karoti, tathA yauvanAvasthAyAM pUjAmapi karotIti, yathA jJAtAdharmakathAGga draupadyA yovanAvasthAyAM snapanapUrvakaM pUjA kRteti bodhyam // 405 // atha paNDitajasasAgarakRtapraznAstaduttarANi ca / tathA-tIrthakRtsamavasavaraNe balI rAddho'rAddho vA ! gacche cApakvAyA baleH prarUpaNaM, malayagiriviracitAvazyakahatI tu bali: siddhaH / kathito'stIti prazno'trottaraM-tIrthakRtsamavasaraNe baliH rAddho'vasIyate iti / / 406 // // 11 // Jain Education international For Private & Personel Use Only
Page #199
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-catuzzaraNAdhyApanamupAsakAnAM kathaM kAryate, yatInAM yoga vinA tadanadhyAyaH zrAddhAnAM tu tamantareNaiva pAThaH, tatra kiM zAstra balIyaH kiM vA gacchasAmAcArIti prazno'trottaraM-catuzzaraNAdIni catvAri prakIrNakAni AvazyakavatpratikramaNakriyAdiSu bahUpayogitvAdupadhAnayogodvahanaM | antareNApi paramparayA'dhIyamAnAni santi saiva tatra pramANamiti // 407 // tathA-mUtaiH karmabhiramUrtasya jIvasya vayaHpiNDanyAyena kathaM sambandha iti prazno'trottaram-arUpibhiH saha rUpANAM saMyogassambhavattheva, | yathA''kAzena saha paramANUnAM pakSiNAM vA, vayaHpiNDanyAyena tu sambandhavizeSo vyavasthApyate, na tu rUpidvayaniyataH sambandha iti na kiJci| danupapannam // 408 // tathA-matsyakacchapavRSamahiSazukasArasAdijalacarasthalacarakhacaratirazcAmAyuSo garbhasthitezca kiyatI parimitiriti prazno'trottaram-jalI carasthalacarakhacaratirazcAmAyurmAnaM 'gambhabhuajalayarobhayetyAdi ' saGgrahaNIgAthAto " maNuAUsama gayAI, hayAi cauraMsa'jAu aTuMsA / gomahi | muTTakharAI, paNaMsasANAi dasamaMsA // 1 // " iti vIraMjayaseharapayeti kSetravicAragAthAtazcAvaseyaM, teSAM garbhasthitimAnaM tu jaghanyato'ntarmuharta | mutkarSatazcASTau varSANIti bhagavatyAdau pratipAditamastIti // 409 // tathA--caturdazaniyameSu dvitrAdIni sacittAdIni prAtaH pratyAkhyAne kriyamANe mutkalAni rakSitAni, tAni tvahanyeva sarvANyapi pUrNI| bhUtAni, atha rAtrau teSAM kArye samutpanne pUrvapramANIkRtAdapyaparANyAdAtuM kalpante na vA iti praznotrottaraM-zrAddhAnAM caturdazaniyameSu dvivAdIni sacittAni prAtaH pratyAkhyAnasamaye'horAtrAvadhi mutkalAni rakSitAni bhavanti tadA tAvatAM divAparibhoge rAtrAvadhikAni na kazpante, yadi ca sandhyA vadhyeva ta.vanti mutkalAni rakSitAni tadA rAtrAvadhikAnyapi kalpante iti // 410 // Inn Education For Private Personal Use Only
Page #200
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne harSacandra 415-427 3 ullAsaH tathA-bandhunIvakazabdena kimucyate vihurio' iti vRkSasya puSpANyanyadveti prazno'trottaraM-bandhunIvakazabdena bandhunIvakapuSpaM zAstre | proktamAsti, lokamadhye tu 'baphorio' vRkSa iti kathitamastIti // 411 // tathA-caNDarudrAcAryAH ziSyasya skandhe upavizya calitA iti satyamasatyaM vA iti prazno'trottaraM-zrIuttarAdhyayanavRttipramukhabahugranthAnusAreNa caNDarudrAcAryeNa ziSyasya kathitaM tvamagrato gamanaM kuru, pazcAtso'gratazcalitaH, caNDarudrAcAryAstu pRSThatazcalitAH, kasmizcidanthe kathitamasti yacchiSyasya skandhe bhujAM dattvA calitA iti // 412 // tathA-badarIbabbUlayorasaGkhyAtA jIvA eko vA iti praznotrottaraM-prajJApanAyAM prathamapade gucchAdhikAre AulibadarayormUlakandaskandha| tvakzAkhAprapAleSu pratyekamasaGkhayeyajIvAtmakatA proktA'sti, tadanusAreNa badarIbabbUlayorapi SaTsvapi sthAneSu asaGkhyAtA jIvAssambhAvyante, na tu | nyUnAdhikajIvateti // 113 // tathA-'egabhavamgahaNeNaM sayasahassapuhattAI' ityatra pRthaktvazabdena kA saGkhyA iti prazno'trottaraM-ekasmin bhatre -- sayasahassapuhuttaM ' ityatra pRthaktvazabdo bahutvavAcako, no ceTTIkAyAmekasaMyoge'pi zatasahasrapRthaktvotpattiniSpattizca matsyAdInAM manuSyANAM cotpattiH pratipAditA | tadA bhave kA vArtA ! tena divasamuhuttapuhattA ityatrevAtra pRthaktvazabdasya bahutvArthakatvamevetyavaseyam // 414 // atha paNDitaharSacandragaNikRtapraznAstaduttarANi ca / / yathA-zrIjinendrAmbA jinendraprasavanAnantaramapatyaM prasUte na vA iti prazno'trottaraM-ekAnto jJAto nAsti, nepinAthAdInAM rathanemyAdelaghubhrAtRtayA pratItatvAditi // 415 // JainEducat .. For Private Personal Use Only
Page #201
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA kenApi svagRhaM jinagRhe muktaM, tatra zrAddhaH ko'pi bhATakaM datvA tiSThati na vA iti prazno'trottaraM-yadyapi sAdhikabhATakapradAnapUrvakamavasthAne doSo na lagati, tathApi tathAvidhakAraNamantaredaM yuktimanna pratibhAti, devadravyabhogAdau nizzUkatAprasaGgAditi // 11 // tathA-ko'pyupadhAnacatuSkamudvAhya mAlAM paridadha ti tasya samuddezAnujJAvasthAyAmavaziSTopadhAnayo ma gRhyate na vA iti prazno'trottaraSaNNAmapyupadhAnAnAM samuddezAnujJayonAma gRhyate, dvayoruddezasya ca purato'pi bhavane na doSa iti vRddhsmpdaayH|| 417 // tathA-suSeNasenApatistimizrAguhAyAH kapATodghATanasamaye kiyami pazcAdapasaratIti praznotrottaraM-kapATapUnAM kRtvA prahAradAnArtha saptASTapadAni pazcAdapasaratIti, kapATodghATanasamaye dvAdazayojanAvadhi senAnIratnaturagApasaraNaprasAdastu anAgamikaH, AvazyakaTippanake tathA | bhaNanAditi // 418 // tathA-sarvacakravartinAM sarvaratnAni pramANatastulyAni nyUnAdhikAni vA iti praznotrottaraM-sarvacakravartinAM kAkiNyAdiratnAni kiyanti keSAJcinmate pramANAGgulamAnaniSpannAni, kiyanti tu tatkAlInapuruSAdimAnocitamAnAni, keSAJcinmate tu saNyipi tatkAlocitamAnAnIti // 419 // tathA-khAdyastanikAdInAM pratikramaNakaraNodIraNA kriyate trivAra sAmAyikAdidaNDakaM coccAryate tadyuktamayuktaM vA iti prazno'trottaraM-khAdyastanikAdInAM pratikramaNakaraNodIraNAkaraNaM na yuktaM, yadi ca te svayaM pratikramaNaM kurvanti pauSadhAdidaNDakaM trivAramuccaranti tadA dravyakSetrakAlabhAvAnusAreNAnukUlAdiguNasambhavaH syAttadocAryate, yamAcchAstre'pyevaM dRzyate 'tamhA savvANunnA savvaniseho a pavayaNe natthi' iti // 420 // V anbrary 09
Page #202
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3ullAsa tathA-khAdyA maNDalyA pratikramaNaM kurvanti tatkathitaM pratikramaNasUtraM zrAddhAnAM stavanAdikaM yatInAM ca zuddhayati navA ! tathA aupa harSacandra0 415-117 vastrAdipratyAkhyAne ye kasellakapAnIyaM pibanti teSAmupavastrAdikaM kAryate na vA iti prazno'trottaraM-dravyakSetrakAlabhAvAnusAreNa praznottaravadanusandheyA iti // 421 // tathA-prAsukapAnIyasya saMkhArakaH kaccakapAnIye mucyate kiMvA pRthak rakSyate iti prazno'trottaraM-prAsukapAnIyasya saMkhArakaH ekAntena sacittapAnIye na zipyate ityakSarANi zAstre na jJAtAni, tato yathA yatanA bhavati tathA karttavyaM, paraM yathA tathA saMkhArako na lipyata iti // 422 // ___tathA-sAdhuH sAMvatsarikakSAmaNArtha nadImuttIrya yAti na vA iti prazno'trottaraM-nadImuttIrya yatInAM kSAmaNArtha gamanapravRttiqhatA INT nAstIti / / 423 // tathA-devaloke rAjapraznIyamadhye vanakhaNDavRkSaphalapuSpAdikaM kathitamasti tatpRthvIpariNAmarUpaM vanaspatipariNAmarUpaM vA? , tathA puSkaraNIpramukhavApISu matsyAH kathitAste jIvapariNAmarUpA AkAramAtraM vA iti prazno'trottaraM-devalokeSu vanakhaNDavRkSaphalapuSpAdikaM kathitamasti tadvanaspatirUpaM pRthvIpariNAmarUpaM vA'sti, yadyapi tatra pRthvI ratnarUpA'sti tathA'pIdRzI mRdurUpAsti yathA vanaspatInAmudgamane kApyAbAdhA na jAyate, tathA puSkaraNIprabhRtiSu ye matsyAdayaH kathitAste'pi pRthvIpariNAmarUpA AkAramAtrAssambhAvyante, yato devalokavApISu matsyAdijalacarajIvaniSedhagAthA dRzyanta iti // 424 // tathA-upadhAnatapasi pUrNe jAte zeSapravedaneSu dinavRddhirbhavati navA iti, prazno'trottaraM-upadhAnazeSapravedaneSu dinavRddhirbhavatIti // 425 // tathA-sampUrNadivase dezAvakAzikaM kriyate tatrocaraNapAraNavidhilikhanIyaH, tathA tatra sAmAyika gRhItaM pAritaM ca zuddhayati na vA ? 93 // Jain Educati For Private Personel Use Only wilwjainelibrary.org
Page #203
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education tathA dezAvakAzikena saha sAmAyikamuccarati na vA ? iti prazno'trottaraM dezAvakAziko caraNavidhiH ' desAvagAsiaM uvabhogaparibhogaM paccakkhAmi ' ityAdiko dRzyate, paraM pAraNavidhirjJAto nAsti, tathA dezAvakAzikamadhye sAmAyikasya grahaNaM pAraNaM ca zuddhayati, tena saha sAmAyikagrahaNamapi zuddhyatIti // 426 // tathA - upadhAne pAlIparAvarttanaM zuddhayati na vA iti praznottaraM tayAvidhakAraNe tatpratyAkhyAnaM zuddhayatIti // 427 // atha paNDitadharmavijayagaNikRtapraznau taduttare ca / tathA -- ArAdhanA zrIrANapurapratiSThA kRtzrI somasundaramUrikRtA kiMvA zrIsomamamasUrikRtA iti prazno'trottaraM - ArAdhanAsUtraM saptacatvAriMzattama paTTe zrI somaprabhasUrikRtamiti // 428 // tathA - devapraNateH pUrvaM ghaNTAM vAdayanti pazcAdvA iti prazno'trottaraM - anyadravya pUjA karaNAnantaraM nAdapUjArUpA ghaNTA vAdyata iti pUjAkArakavRddhazrAddhaparamparA varttate, tena pUjAkaraNe puSpa dirUpadravya pUjAkaraNAnantaraM ghaNTA vAdyate, caityavandanamAtrakaraNe tu akSatAdimocanarUpadravyapUjA karaNAnantaraM ghaNTA vAdyata iti jJAyate, anyathA ghaNTAvAdanaM tu harSa prakarSasUcaka lokapravAhapatitaM, na tu paramparAnusArIti // 429 // atha paNDitavidyAvijayagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-- udghATitamukhajalpane IryApathikI samAyAti vandanakadAnAvasare tu kathaM nAyAti iti prazno'trottaraM vandanaka dAnAvasare vidhisatyApanArthamudghATita mukhasyApi jalpataH pramAdAbhAvAnnairyApathikI samAyAtIti dhyeyam // 430 // onal jainelibrary.org
Page #204
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne tathA-upAzraye sAMvatsarikAdipratikramaNAvasare yad ghusRNatai cAdi mAnyate taddevadravye sAdhAraNadravye vA samAyAti iti, praznotrottaraM- dharmavija 3 ullAsaH| II yathApratijJaM devadravye sAdhAraNadravye vA tatsamAyAtItyavadheyam // 431 // ra8-rara1 ___ tathA--pauSadhamadhye yAcakAderdAnaM dAtuM kalpate na vA iti prazno'trottara-mukhyavRttyA pauSadhamadhye yAcakAderdAnaM dAtuM na kalpate, kasmiA~zca-21 vidyAvi0 430-435 | kAraNavizeSe tathA jinazAsanonnati jJAtvA kadAcidyadi dadAti tadA niSedho jJAto nAstIti // 432 // dhIraku0 tathA-caturmAsakAnantaraM mAsadayaM yAvadvastrAdikaM vihartuM na kalpate tadakSarANi kutra santIti prazno'trota-varSAkAle yatra kSetre 436-442 caturmAsakaM sthitaM tatpUrtAvapi tatrAnyatrApi ca saMvinakSetre sakrozayojanapramANe kAraNaM vinA mAsadvayAntarvastrAdigrahaNaM na kalpate, etadapi vistarato nizIthadazamoddezakacUNito nirNeyaM, etadakSarAnusAreNa sAdhUnAM caturmAsakAnte mAsadvayaM yAvadvastrAdi vihatta na kalpate // 433 // tathA-sAdhurvastre 'thiggalaka' dadAti na vA iti prazno'trottara-yo bhikSurvastra tyaikaM thiggalaM dadAti dadataM vA anumodayati tasya doSAH, yaH kAraNe trayANAM thimgalAnAM paratazcartutha thiggalaM dadAti tasya prAyazcittaM iti nizIthamUtraprathamoddeza ke, etadanusAreNa sAdhUnAM vigga dAnaM na kalpate iti // 434 // tathAM-pratikramaNamadhye mukhavastrikAyAM pratilirupamAnAyAM paJcendriyacchindanaM bhavati tadA tathaiva saratyuta punaH sA pratikhitA yujyate vA iti prazno'trottaraM-paJcendriyacchindane'pi tayaiva mukhavatrikayA sarati, vizeSAkSarAnupalambhAditi jJAyate // 435 / / atha paNDitadhIrakuzalagaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-dvAdaze devaloke zItAjIvaH zItendro jAtaH, tena zItendra iti tadabhidhA satyA'satyA vA iti prazno'trottaraM-acyutendra itye. | vAbhidhA satyeti // 436 // Sm // 11 // For Private Personel Use Only
Page #205
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-ArAtrikanaivedyAdiDhaukanavidhayaH kasmin purAtanagranthe santIti prazno'trottaraM-pravacanasAroddhAravRttizrAddhavidhipramukhagrantheSu pUjAvasare ArAtrikottAranaivedyaDhaukanAdividhayaH pratipAditAssantIti // 437 // tathA-samavasaraNasthasya tIrthaGkarasya zrAddhA yatayazca kathaM vandante iti praznotrocara-samavasaraNasthasya tIrthakRtaH zrAddhA yatayazca vanditvA yathAsthAne niSidantIti hAribhadrayAM, paraM tadvandanarItiH kvApi likhitA nAsti, tasmAdAdhunikavandanarItireva sambhAvyata iti // 438 // tathA-digambarAdiprAsAde AtmIyAcAryapratiSThitapratimA'sti sA vandyate na vA iti praznotrottaraM-sa ekAnte vandyate, paraM tatsamudAyamadhye vandanaM kurvatastanmatasthirIkaraNaM yathA na bhavati tathA karoti dravyakSetrakAlAdikaM vicArya iti // 439 // tathA-aSTaviMzatidinopadhAne paJcatriMzadinopadhAne ca mUlavidhinA udyamAne kati dinAni bhavanti, tathA tadupadhAnadvayAtkatidineSu nyUneSatAryate iti prazno'trottaraM-mUlavidhinA taddvaye uhyamAne dinanyUnAdhikyaM jJAtaM nAsti, tathA tadupadhAne nyUnadineSu mahatkAraNe sampUrNa tapasi jAte uttArayanto dRzyante, paraM dinasaGkhyA jJAtA nAstIti // 440 // tathAtIrthe yannAlikerAdidravyaM mAnitaM tadeva mucyate'nyadvA iti prazno'trottaraM-zaGgezvarAditIrthe mUlavidhinA yadeva mAnitamabhUt tadeva | mucyate, kAraNe tu yathA deyaM na bhavati tathA karttavyamiti // 441 // tathA-'jIvaMtasAmipaDimAi, sAsaNaM vibhariUNa bhattIe' ityatrAryAyAM zAsanazabdena grAmo'thavA'nyo'rthaH, tathA'yamarthaH keSu mauleSu grantheSu vA'stIti samyak prasAdya iti prazno'trottaraM-anekArthamUtravRttau zAsanazabdasyArthapaJcakaM vyAkhyAtaM, tatraiko'rtho rAjadeyabhUmilakSaNo grAmasyApi Jain Educat onal For Private Personal Use Only w.jainelibrary.org
Page #206
--------------------------------------------------------------------------
________________ 443 senaprazne || rAjadeyabhamyekadezatvena 'jIvaMtasAmipaDimAi' ityatra zAsanazabdena grAma ucyate, tatsaMvAdako'ryo dAnakulazabdArthe vyAkhyAto'sti, tathA'yamarthaH / somavi0 2ullAsaH savistaraH haribhadramUrikRtAvazyakavRttyAdiSu kathito'stIti // 442 // hemasAgara atha paNDitasomavimalagaNikRtapraznastaduttaraM c| 444-450 __ yathA-tIrthakRtAM janmabhavanAnantaraM devAH kiyatpramANAM ratnAdivRSTiM kurvantIti prazno'trottaraM- usabhe NaM arahA kosalie jAe jAka | ciTThai, tato vesamaNo sakkavayaNeNaM battIsaM hiraNNakoDINo battIsaM suvaNNakoDIo battIsaM naMdAsaNAI battIsaM bhaddAsaNAI bhagavato titthakarassa jammA | bhavarNami sAharai' ityAvazyakabRhadRtti 76 patre etadnusAreNa tathA-" kuNDalaM kSomayugmaM cocchI muktvA hariya'dhAt / zrIdAmaratnadAmADhyamulloce svarNakandukam // 42 // dvAtriMzadratnarairUpyakoTivRSTiM viracya saH / bADha mAghoSayAmAseti surairAbhiyogikaiH // 43 // " iti kalpakiraNA| valyanusAreNa ca tIrthakRtAM janmabhavanAnantaraM devavihitA vRSTiH dvAtriMzaddhiraNyakoTipramANA bhavatIti // 443 // __atha gaNihemasAgarakRtapraznAstaduttarANi ca / __ yathA-saGgamakagopAlakena yadA sAdhUnAM paramAnnaM dattaM tadA tasya samyaktvamasti ? vinA samyaktvaM kathaM tathAvidhabahulasukhaprAtiriti, prazno'trottaraM-tathAvidhasukhaprAptistu bhadrakapariNAmavizeSamAhAtmyAdityavadheyam // 4 4 4 // tathA-dakkhinnadayAluttaM, piyabhAsittAi vivihaguNanivahaM // sivamamgakAraNaM jaM, tamahaM aNumoae savvaM // 1 // sesANaM jiivaann0-2|| emAi aNNapi a0 3 // " etadArAdhanApatAkAgAthAtrayAnupAreNa mithyAdRSTInAM dAkSiNyadayAlutvAdikaM prazasyate na vA iti prazno'nottara-eta Jain Education Anal For Private Personal use only 3dlinelibrary.org
Page #207
--------------------------------------------------------------------------
________________ dArAdhanApatAkAprakIrNakasambandhi gAthAtrayamasti, tanmadhye yati 1 dezaviratizrAvakA 2 'viratasamyagdRSTi 3 jinazAsanasambandhi vinA'nyeSAM dAkSiNyadayAlutvAdikaM prazasyatayoktaM, tato'yuktaM jJAtaM nAsti, yata ete guNAH zrIjinairAnetanyA eva kathitAssantIti / / 4 4.5 / / tathA-sAdhUnAM bhAvapUjA kathitA'sti, pratiSThAdAvaJjanazalAkAkaraNe tu dravyapUjA jAyate tatkathamiti prazno'trocara-sAdhUnAM bAhulyena bhAvapUjA zrAddhAnAM ca bAhulyena dravyapUjA kathitA'sti, paramatraikAnto jJAto nAsti, yataH-zrIsthAnAGgasUtre 'pUe nAmege pUjAvei * iti catu| bhaGgikA'sti, etasyA arthakaraNe yatInAmekAntadravyapUnAniSedho jJAto nAsti, yato'GgarAgeNa yatipatInAM pUjA kriyate, sApi dravyapUjA | | bhavatIti // 446 // / tathA neminAthasyaikAdaza gaNadharA ekaviMzatisthAnake kathitAH, kalpasUtre tu aSTAdaza tatkathamiti prazno'trocaraM-tAvanta evaikaviMzati sthAnake tathA saptatizatasthAnakavacanasAroddhArAvazyakAdigrantheSu ca kathitAH santi, kalpasUtre tu neminAthasyATAdaza gaNadharA ityAdi yadantaraM patati tanmatAntaraM jJeyamiti // 447 // tathA-navavAsudevAnAM zarIracalaM sadRzaM nyUnAdhikaM vA iti prazno'trottaraM-avasarpiNIkAlAnubhAvena teSAM zarIrabalaM nyUnAdhikamapi bhavati, yataH prathamavAsudevena koTizilA chatrasthAnIyA kRtA, navamavAsudevena bhUmikAtaH sA caturaGgulAni thAkdutpAditA'stIti / / 448 // tathA-kArtikAmAvAsyArAtrau ' zrImahAvIrasarvajJAya namaH' iti gaNyate tatkiAthai ! , kasmina dine ca jJAnamutpanna mati praznotrottaraMzrImahAvIreNa sarvajJatvena dezanA dattA tena ' zrImahAvIrasarvajJAya namaH / iti gaNyate, tanmadhyarAtre tu muktiM gatastena ' zrImahAvIra sAraMgatAya namaH' iti gaNyate // 449 // Jain Educationtiny Jainelibrary.org
Page #208
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 3 ullAsaH raGgavarddhana |395-401 tathA-nirvANAvasare zrIvIreNa SoDaza praharAn yAvaddezanA dattA, sA kasmAddinAdArabhya kasmin dine pUrNA jAtA iti prazno'trottaraMcaturdazIdinAdArabhyAmAvAsyAyAH pAzcAtyaghaTikAdvayarAtrau dezanA pUrNA jAtA sambhAvyate, yato'mAvAsyAyAmekonatriMzanmuhUrteH 'nirkaNaM kathitamasti, poDaza praharAstu tato'rvAg jAtA yujyanta iti // 450 // atha gaNiraGgavarddhanakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-zrAvakasya nirvikRtikapratyAkhyAne yativannirvikRtikaM kalpate na vA iti prazno'trottaraM-yatInAM zrAvakANAM ca mukhyavRttyA nirvi|| kRtikaM na kalpate, kAraNe tu kalpate, evaMvidhAnyakSarANi zAstre santi, tasmAt zrAddhaH kadAcinnirvikRtikapratyAkhyAnaM karoti tasya na kalpate, baddhatapasi tu kalpate, kAraNatvAd ekAntena niSedho jJAto nAsti, yatInAM tu parvAdiSu punaH punastatpratyAkhyAnakaraNa kalpata iti // 451 // tathA-pauSadhaM kartukAmasyopavAsaM kartukAmasya ca rAtrau sukhabhakSikAbhakSaNaM kalpate na vA iti praznotrottara-pauSadhopavAsaM kartukAmasya zrAddhasya mukhyavRttyA rAtrau sukhabhakSikAbhakSaNaM na kalpate, yasya tu sarvathA tadvinA na calati sa prathamarAtripraharadvayaM yAvatkadAcitsukhabhakSikAM | bhakSayati tadA pauSadhasthopavAsasya vA bhaGgo na bhavati, yadi tu tatkAlAnantaraM bhakSayati tadA bhaGgo bhavatIti // 452 // tathA-pustakopakaraNAdikaM parigrahamadhye samAyAti na vA iti praznotrottaraM-yadi mUrchA bhavati tadA parigraha eva anyathA tu na iti tattvam / / 453 // tathA sthApanA kiyatkAlaM tiSThatIti prazno'trottaraM-sthApanA zAstre dviprakArA kathitAsti-itvarA yAvatkathikA ca, tatra yAvadupayogo | bhavati tAvaditvarA, yAvadvastuvinAzo na bhavati tAvadyAvatkathikA bhavatIti // 454 // in Education na For Private & Personel Use Only Njainelibrary.org
Page #209
--------------------------------------------------------------------------
________________ tayA-yena dIkSAgrahaNAthai nIlavaNipratyAkhyAnaM kRtaM bhavati tasya dIkSAgrahaNAnantaraM kalpate na vA iti prazno'trottaraM-yadi pratyAkhyAnakaraNa evaM kathitaM bhavati yaddIkSAgrahaNAnantaraM nIlavANaH kalpate tadA kalpate, nAnyatheti // 455 // tathA-bahutare dugdhe dadhina vA yatrAlpatarAn tandulAn prakSipati tadugdhaM taddadhi vA nirvikRtikaM bhavati na vA iti praznotrottara- dakkhabahu appataMdule' ti bhASyagAthAvacanAdalpatandulaprakSepe'pi tahugdhaM taddabhyapi nirvikRtikaM bhavatIti jJAyata iti // 456 // ... atha gaNipremavijayakRtapraznAstadattarAANa c| yathA--nirantaraM bahavo jIvA muktau yAnti paraM muktI saGkIrNa na jAyate saMsArazca rikto na bhavati tasya ko dRSTAnta iti praznotrottaraM-yathA bhUmikApRttikA meghajalapreritA samudramadhye nirantaraM yAti tathA'pi samudraH pUSNoM na bhavati bhUmikAyAM ca gartA na bhavati tathA muktAvaSyayameva dRSTAnto jJeya iti // 457 // tathA-kaNDarIkaH sahasravarSe cAritraM prapAlya ekadinaM viSayasukhaM bhuktvA narake gataH taccAritrapAlanaphalaM agre udayaM sameSyati na vA iti prazno'trottaraM-tatphalavipAkAnubhave niyamo nAsti, atrApi ca vizeSo dRSTo nAsti // 458 // tathA-cakSurvikalo brahmadattacakrI rAtrau dvinavatisahasrAdhikalakSarUpANi karoti tAni kiM cakSurvikalAni svAbhAvikAni vA iti praznotrocaraM| brahmadattacakrI yAni rUpANi vikuvveti tAni prAyazazcakSurvikalAnIti // 419 // tathA-navamavAsudevo dvArikAyAM bhavatyanyanagare vA iti prazno'trottaraM-avasapiNyAM navamavAsudevo dvArikAnagayoM bhavatIti zAstrAnu| sAreNa jJAyate, vRddhaprasiddhirapyevamevAstIti / / 410 // rAtrI dvinavatisahalAta // 459 // . avapiNyAM / Jain Education i n al For Private 8 Personal Use Only Mainelibrary.org
Page #210
--------------------------------------------------------------------------
________________ senama) premavija0 457-465 nAkarSiga0 466-473 // 17 // tathA-zrAddho'bhimAnenAnyapUjAspa yA vA saptadazabhedapUjAM karoti tasya kiM phalaM bhavatIti prazno'trottaraM-mukhyavRttyApramamAnAdikaM vinA kevalavItarAgabhaktyA pUmA kriyate, yadi kazcidabhimAnAdinA pUjAM karoti tadA tasya na tathAvidhaM phalamiti // 461 // tathA saGkaTamadhye patitAyAssatyAH zIlakhaNDanaM syAttadA tasyAH satItvaM yAti tiSThati vA iti praznotrottaraM-balAtkAreNa zIlakhaNDanAyAM dravyataH satItvaM yAti, na tu bhAvata ityeke, apare tvAhuH-dravyataH satItvAtikrame'pi na tadatikrama iti daravaikAlikAttiAyuktamaithunacaturbhaGgAyanusAreNonnIyate / / 412 // tathA-kamalaprabhAcAryeNa tIrthakRnAmakarma baddhaM sat kena doSeNa viphalIkRtAmati praznotrocara-akasmAstrIsAhe mAte linibhiH prazne kRte caturthAvratasya prazastatvanirUpaNalakSaNapramAdena tadviphalIkRtamiti prasiddhiH // 413 // tathA-namaskArasya zrIzatruJjayanAmnazca gaNane adhikalAbhaH kutrAstIti prazno'trottaraM-yasya yadgaNane cittollAso'dhiko mavati tasya | | tadgaNane'dhikalAbho'sti, paraM dvayomahimnaH pAro nAstIti // 46 // tathA-mahAvIreNa karNazalAkAkarSaNe kathamAkrandaH kRtaH anantabalatvAditi prazno'trottaraM-anantabalatvaM bhagavatAM kSAyikavIryamAzrityai| voktaM 'aparimiyabalA jiNavariMdA' ityatra tathA vyAkhyAnAt, tataH prabalapIDAvazAdbhagavata Akrandasambhave'pi na kimapyanupapannamiti // 415 // atha paNDitanAkarSigaNiziSyagaNiharSavijayakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-paNmAsasyopari devazayyA riktA na bhavati tIvantIsakamAlo nalinAgulmavimAne dvAtriMzadvarSeH kathamutpanna iti praznotrottaraMvimAnaM tadeva kathitamasti paraM zayyA saiva kathitA nAsti tasmAskimapyaghaTamAnaM nAstIti // 419 // Jain Educatio n For Private Personal use only Jainelibrary.org
Page #211
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-kulakoTimadhye ekakulasya kiyantaH puruSAH santi ! uttamamadhyamajaghanyabhedabhAjazca kiyanta iti prazno'prottaraM-aSTAdhikazatapuruSA ekakulamadhye bhavantIti prasiddhirasti, paramuttamamadhyamajaghanyabhedA jJAtA na santi, tathA etasya vyaktAkSarANi zAstre na dRSTAnIti // 417 // tathA-vizAlAnagaryA zrImunisuvratasvAmistUpapAtakakUlavAlako bhavyo'bhavyo vA iti praznotrottaraM-asyAM caturvIzatau saptAbhanyAH | kathitAH santi, tasmAdbhavyaH sambhAvyate, paraM vyavahArato mahAkarmA nizcayatastu kevalI jAnAtIti // 418 // tathA-goprabhRtijIvamocanAya dravyaliGginAM dravyaM grahItuM kalpate na vA iti praznotrottaraM-jJAnAdisambandhi dravyaM na bhavati tadA | gRhyate niSedho jJAto nAstIti // 419 // tathA-yavanadhIvarAdayaH zrAddhA jAtAsteSAM tIrthakRtpratimApUjane lAbho na vA iti praznotrocaraM-yadi zarIrasya tathA vastrAdInAM ca pAvitryaM / syAttadA niSedho jJAto nAsti, paraM teSAM pratimApUjane lAma eva jJAto'stIti // 470 // tathA-ziSyastAdRk cAritraM na pAlayati tadUSaNaM gurorlagati na vA iti prazno'trottaraM-yadi gurumohena na nivArayati tadA guroH pAtakaM lagati, anyathA tu na iti // 471 // tathA-savveM saMsAriNo jIvAH paralokaM brajamtaH siddhazilAM spRzanti na vA iti praznotrocaraM-sarvajIvAnAM siddhazilAsparzanaM jJAtaM , | nAsti, yataH zAstre dvividhA gatiH proktA'sti, ekA RjurdvitIyA vigrahagatiH, tatra RjugatiH-saralagativigrahagatiH-vakragatiriti // 471 // tathA--cakravartinastimizrAguhAdvArodghATane jvAlA nisaranti na vA ! yadi na tarhi kaNikasya kathaM nissasAreti praznotrottara-jambUddhIpaprajJaptyAdiSUktamasti yaccakravartinaH senAnI naro dvAramudghATyati jvAlA ca na nissarati, kUNikasya tu dvArANi nodghATitAni, tArha jvAlA kuto For Private Personal Use Only
Page #212
--------------------------------------------------------------------------
________________ gaNimAgi0 |474-475 | gaNisI0 476-477 senaprane nissaret , sa tu tamizraguhAdhiSThAyakena daNDaratnena hataH, sainyAni pazcAdvalitAnItyakSarANi AvazyakadvAviMzatisahasrImadhye santi, dvAdazasahasrIullAsaH madhye tu jvAlAnissaraNamapyuktamAsta, sA tu kumatikRtA'sti, AvazyakaTippanake tu kathitamasti yat jvAlAnissaraNaghoTakapazcAtpAdavalanapraghoSaH siddhAntaviruddho jJeya iti // 473 // atha gaNimANikyavijayakRta yathA-zrAddhaH svahastena puSpANi boTAyatvA pUjAM karotIti kutra granthe'stIti prazno'trottaraM-zrIzAntinAthacaritre maGgalakalazaH vATikAtaH svayaM puSpANi gRhItvA pUjAM karotItyakSarANi dRzyante // 474 // tathA-ambaDazrAvakeNAdattavAri pratyAkhyAtamasti, dattavAri tu vastrapUtamapAyi kiM vA'nyatheti prazno'trottaraM-aupapAtikopAGgAnusAreNNAmbaDo vastrapUtaM vAri pItavAniti // 475 // atha gaNisaubhAgyaharSakRtapraznau taduttare ca / ma yathA-zrAddhAnAmAcAmlamadhye nirvikRtimadhye ca uSNodakaM prAsukaM ca vAri zuddhayati na vA iti prazno'trottaraM-ubhayabhapi zuddhayatIti // 471 // tathA-rohiNyupavAsaH paJcamyAdyupavAsazca kAraNe sati milantyAM tithau kriyate na vA iti praznotrottaraM-kAraNe sati milantyAM tithau / | kriyate kAryate ceti pravRttidRzyate, kAraNaM vinA tUdayaprAptAyAmeveti bodhyam // 477 // in Education T
Page #213
--------------------------------------------------------------------------
________________ atha gaNidAmarSikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA- padmacaritre rAma ekAkyeva siddha ityuktaM, zrIzatruJjayamAhAtmyAdiSu tu trikoTisAdhubhissAI muktigamanamuktaM, tayobhinnatvamekatvaM vA iti prazno'trottara-ubhayatrokto rAma eka eva, paraM padmacaritre prAdhAnyAdrAmasyaivAbhidhAnaM nAnyeSAM, zatruJjayamAhAtmye tu parivArasahitasyAbhidhAnamityatra granthakRdabhiprAya eva pramANamiti // 478 // tathA-zrIzAlibhadrakRte gobhadradevena nIyamAnamalaGkArAdi vastu vaikriyamaudArikaM vA iti prazno'trottaraM-alaGkArAdi vastu audArikamiti ke jJAyate 479 // sathA-vaikriyamandArapuSpamAlAdi nirmAlyaM vigandhi ca syAnnavA iti prazno'trottaraM-vaikriyamandArapuSpAdi vizarArutAmeti, na tu vigandhi | Ta syAditi jJAyate // 480 // tathA-sAdhvIvandane zrAddhA 'aNujANaha bhagavati pasAugarin ' iti paThantyanyathA vA iti prazno'trottaraM-sAdhvInAM vandane 'aNujANaha bhagavati ! pasAugarI' ti paThanti // 481 // tathA-kiyadbhiH paramANubhistrasareNurbhavatIti prazno'trottaraM-anantasUkSmaparamANubhirekaH vyavahAraparamANurjAyate, aSTavyavahAraparamANubhirekA utzlakSNamlakSNikA jAyate, tAbhiraSTabhirekA zlakSNazlakSiNakA jAyate, tAbhiraSTamireka UrdhvareNu yate, ebhiraSTamirekastrasareNurjAyate, etAvatA ko'rthaHcatussahastraiH SaNNavatyadhikairvyavahAraparamANubhirekastrasareNurjAyate ityarthaH / / 482 // Jain Education intematona For Private & Personel Use Only a w.jainelibrary.org
Page #214
--------------------------------------------------------------------------
________________ senamabhe 3 ullAsaH // 99 // Jain Education tathA -- sUkSmapRthvIpramukhAH pazca sthAvarAssanti, teSvagnistambhAdikaM bhittvA ko jIvo yAtIti prazno'trottaraM - agnistammAdikaM kazcicAla - yati tadA te paJcApi sUkSmA agnistambhAdikasya yAmi sUkSmavivaraNAni santi taiH kRtvA tatrasthA eva tiSThanti, agnistambhAdikairna cAzyate, sthAvarasvAditi, agnistambhAdike tu svAtmanA teSAM pravezo na sambhAvyata iti // 483 // tathA - tAmalitApasena samyaktvaM ka prAptamiti prazno'trottaraM zrIbhagavatI sUtrAnusAreNa IzAnendro bhUtvA pazcAtsamyaktvaM prAptamasti, provastu tAmalibhavaprAnte prAptamiti zrUyate // 484 // tathA -- zreNikarAjJaH putro nandiSeNanAmA devaloke gato'styathavA mokSe iti prazno'trottaraM - vIracaritrAdyanusAreNa devaloke gato'sti, mahAnizIthamadhye tu caramazarIrI kathito'stIti // 485 // atha paNDitajJAnasAgaragaNikRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-anyagrAmAdAgatya pauSadhaM lAtvA punastatra yAti na vA iti prazno'trottaraM - pauSadhavidhinA yAti tadA niSedho jJAto nAstIti // 486 // tathA - ' saMthAraya uTTaNakiya' ityasya ko'rthaH tathApasAraNakiya ityasyApi ko'rtha iti vyavasthA prasAdyamiti praznottaraM - 'saMthAraya uNa kiya' ityatra saMstAra ke'vidhinA uTTaNa iti udvarttanaM pArzvaparAvarttanaM ' kiya' iti kRtaM, tathA 'pasAraNa kiya' ityatra bhavidhinA hastAdeH prasAraNaM kiya iti kRtamityarthoM jJeya iti // 487 // tathA -- prAncchanakasyopari sthitvA pratikramaNaM kRtaM zuddhayati na vA iti mazno'trottaraM tadupari kRtaM na zuddhayatIti, pratikramaNasUtrAdikathanavelAyAM tu tatropaveSTavyamiti // 488 // Fonal gaNidAma0 478-485 jJAnasAgava 486-488 // 99 // jainelibrary.org
Page #215
--------------------------------------------------------------------------
________________ atha gaNibhANavijayasUriziSyagaNijIvavijayakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-sAdhUnAM rogotpattAvanyaH kazcidazanAdyAnetA nAsti tarhi sAdhvI tamAnIya samarpayati kiM vA zrAddhAdirita praznotrocara-tathAvidhakAraNe yatanayA sAdhvyAnItamapyAhAramanikAputrAcAryavatsAdhavo gRhNanti, zrAddhAdyAnItAhAraM tu na gRhantyeveti // 489 // tathA-kazcid jJAterbahirasti, tasya gRhe'zanAdigrahaNaM kAraNaM vinA kalpate naveti praznotrottaraM-chokaviruddhamahApavAde sati yo jJAtemahiSkRtastasya gRhe tathAvidhakAraNaM vinA na kalpata iti // 49. // tayA-zrIcandraprabhacaritramadhye anAputreNA'gnikhAtikAmadhye jhampAM cakre ityuktamasti tatkimiti, tathA durjayarAjA tatra gatastadbhavanaM kathyate kiM vA pAtAlagRhaM, tasmAddhastI apahRtya gatastatra narakA darzitAH pazcAddevatayA bahirmuktaH sarvAGgasundaryAH pArthe gataH, tatra kiM bhavanapatiInakAye kiM vyantaranikAye vA ! tathA durjayarAjA kutra bhavanamadhye'sti, sarvAGgasundarI ca tato'dhaH kutrAsti, tathA'STApade gatastatrendreNa vastrANi samarpitAni tAni kiM vaikriyANyaudArikANi vA iti, praznotrottaraM-ajAputreNAgnikhAtikAmadhye sampA dattA phalaMpa divyAnubhAvena prAptaM, tathA durjayarAjJo vAsasthAna bhUmikAvivaramadhye manuSyasambandhinyAM rAjadhAnyAmasti, tathA-sarvAGgasundarI vyantarI, tadbAsasthAnaM vyantaranikAye'sti, tathA hastI apahRtya gata ityAdi sarva tadvilasitaM jJeyam, tathA aSTApade vastrANyarpitAni tAnyaudArikANi jJeyAni iti // 491 // tathA-zrAddhA devadravyaM vyAjena gRhanti na vA ! iti prazno'trocara-mahatkAraNaM vinA na gRhNanti iti // 492 // Jain Educ a tional For Private Personal Use Only Huaw.jainelibrary.org
Page #216
--------------------------------------------------------------------------
________________ semI ullAsaH gaNibhANa |489-495 | gaNisUra0 |496-497 // 10 // tathA-jinAlayakAryakartuH AtmIyaM kArya dIyate na vA iti praznotrottaraM-jinAlayasatyApakena svakIyakArya na kAryata iti // 493 / / tathA-jJAnadravyamamAridravyaM ca jinagRhakAyeM AyAti na vA iti prazno'trottaraM-jJAnadravyaM jinAlayakArye AyAtIti akSarANyupadezacintAmaNau santi, amAridravyaM tu mahatkAraNaM vinA na samAyAtIti jJAyate // 494 // tathA-ekapraharadivasacaDhanAdanu pauSadhagrahaNaM zuddhayati na vA iti praznotrottaraM-praharadivasAdanu pauSadhagrahaNaM na zuddhyatIti parampa. rA'stIti // 495 // atha gaNisUravimalakRtapraznau taduttare ca / yathA-jinakalpikAnAM kiM prAyazcittamAyAtIti prazno'trottaraM-"paMceva saMjayA khalu, nAyasueNa kahiyA jiNavareNaM / tesi | pAyacchittaM, ahakkama kittaissAmi" // 1 // jJAtasutena jinavareNa varddhamAnasvAminA paJcaiva khalu saMyatAH kathitAH, teSAM yathAkramaM prAya- | zcittaM kIrtayiSyAmi, tadeva kIrtayati " sAmAiyasaMjayANaM, pacchittA chedamUlarahiaTTa / therANa jiNANaM puNa, tavamaMtaM chavihaM hoi " // 2 // sAmAyikasaMyatAnAM sthavirANAM sthavirakalpikAnAM chedamUlarahitAni zeSANyaSTau prAyazcittAni bhavanti, jinAnAM-jinakalpikAnAM punaH sAmAyikasaMyatAnAM tapaHparyantaM SaDvidhaM prAyazcittaM bhavati, " chedovaTThAvaNie, pAyacchittA havaMti savvevi / therANa jiNANaM puNa mUlataM aTTahA hoi" // 3 // chedopasthApanIye saMyame vartamAnAnAM sthavirANAM sANyapi prAyazcittAni bhavanti, jinakalpikAnAM punaH mUlaparyantamaSTadhAbhavati, " parihAravisuddhIe, mUlaMtA aTTa hoti pacchittA / therANa jiNANaM puNa, chavviha cheyAdivajaM vA" // 4 // parihAravizuddhike saMyame vartta Tal // 1oon Join Education International For Private Personel Use Only
Page #217
--------------------------------------------------------------------------
________________ mAnAnAM sthavirANAM mUlAntAnyaSTau prAyazcittAni bhavanti, jinAnAM punaH chedavarja SaDvidhaM " AloaNA vivego ya, taiyaM tu na vijaI / suhume a saMparAe, ahakkhAe taheva a" // 5 // sUkSmasamparAye yathAkhyAte ca saMyame vartamAnAnAM AlocanA viveka ityevaMrUpe dve prAyazcitte bhavataH, tRtIyaM tu na vidyate, tataH prastute kimAgatamiti cedAha-"bausapaDisevayA khalu, ittari cheyA ya saMnayA doNi / jA titthaNusajjantI, atthi hu teNaM tu pacchittaM " // 6 // nirgranthacintAyAM bakuzaH pratisevakaH-pratisevanAkuzIlaH ityetau dvau nimranyau saMyatacintAyAM itvarI-itvarasAmAyikavAn chedopasthApyazceti dvau saMyamau yAvattIrtha tAvadanuSajato 'nuvartete, tena jJAyate sampratyapi prAyazcittagatamastIti vyavahAraTIkAyAM, etadnusAreNa jinakaripakAnAM mUlaparyantamaSTadhA prAyazcittaM bhavatIti // 19 // tathA-yugalikakSetre kalpavRkSA vanaspatirUpA pRthvIkAyarUpA vA iti prazno'trottaraM-te vanaspatirUpA iti // 497 // iti sakalasUripurandaraparamagurugacchAdhirAjabhaTTArakazrIvijayasenasUriprasAdIkRtapraznottarasaMgrahe bhaTTArakazrIzrIhIravijayasUriziSyapaNDitazubhavijayagaNiviracite vibudhagaNivinirmitapraznAkhyaH tRtIyollAsaH smpuurnnH|| For Private Personal use only Sr.jainelibrary.org
Page #218
--------------------------------------------------------------------------
________________ senamane 8 ullAsaH 101 // Jain Education atha praznottarasaMgrahe caturthollAsaH prArabhyate / tional 9:0:466466 natvA zrIvarddhamAnAya, varddhamAnazubhAzraye / prAramyate mayA turyo-lAsaH zrAvakaTacchakaH // 1 // atha jesalamerusaGghakRtAnuyojanAni tatprativacAMsi ca / yathA--" jA duppasaho sUrI, horhiti jugappahANa AyariA / ajja suhammappabhiI, caurahiA dunni a sahassA " // 1 // ityAdikagAthAbhiryuga pradhAnAcAryopAdhyAyasAnupramukhANAM saGkhyA dIpAlIkalpamadhye kathitA'sti, sA tathaiva nirddhAritA'Asta, anyathA vA, tathA ettaddIpAlI| kalpakarttA suvihito'sti na vA iti prazno'trottaraM - yugapradhAna pramukhANAM saGkhyA kathitA'sti, sA'pyAtmanAM mAnyA'sti yato'nyeSu bahuSu dIpAlIkalpeSu tathA bhaTTArakazrIdharmaghoSasUrikRtadUsa magaNDikApramukhapranthe caitatsaGkhyA dRzyate, tathA dIpAlIkalpakarttA tvAtmanAM mAnyo'stIti // 1 // tathA - " gIastho a vihAro, bIo gaaitthamIsio maNio / etto tar3aavihAro, nANunnAo jiNavarehiM " // 1 // etadgAthAyA bhAvastu ayaM - yo gItArthena sArddhamagItArtho vihAraM karoti sa gItArthanizritaH kathyate kiMvA gItArthasya nizrayA'gItArtha: ekAkI vihAraM karoti sa gItArthanizritaH kathyate tadvyaktyA prasAdyamiti prazno'zrottaraM - gItArthena sArddhamagItArtho vihAraM karoti sa gatArthanizrito T jesalameru 101 // Jainelibrary.org
Page #219
--------------------------------------------------------------------------
________________ | vihAraH kathyate, yo gItArthasya nizrayA'gItArthassan pRthag vihAraM karoti so'pi gItArthanizritavihAraH kathyate, yata etadgAthAyA 'bIo gIatyamIsio maNio' iti 'bIo gIatthanIsio bhaNio' iti pAThadvayaM pravacanasAroddhAraTIkAyaryA vyAkhyAtamastIti jJeyam // 2 // tathA-satyakividyAdhareNa zrIvarddhamAnasvAminaH purastAtkathitaM yAvatmithyAtvaM varttate tAvatsarva samudramadhye nimajjayAmyetadvArtA praghoSaNAsti ! kiM vA granthe tatprasAdyamiti praznotrottara-praghoSeNaitadvArtA zrUyate, paraM granthe'kSarANi na dRSTAnIti // 3 // tathA-kazcid zrAddha ekAzanadvayazanapratyAkhyAnena vinA prAsukajalaM pibati pANassAdyAkArAnuJcarati ca tasya rAtrau dvidhAhAranidhAhAro vA kRtaH zuddhayati kiMvA caturvidhAhAra iti prazno'trottaraM-rAtrau caturvidhAhAraM karotIti paramparA'sti // 4 // tathA-samudramadhye matsyo jAtismaraNena kRtvA samyaktvaM dezaviratiM ca prApnoti, te prApya pazcAt tatkAlaM anazanaM karoti kiMvA kiyakAlaM samyaktvadezaviratI ArAdhayatIti praznotrottaraM-kazcittatkAlamanazanamuccarati, kazcicca kAlAntareNoccaratIti jJAyate, nizcayAdakSarANi tu na dRSTAnIti // 5 // ___tathA--kazcidupazamazreNimekazaH karoti, sa nizcayena tasminneva bhave dvizaH karoti na vA iti prazno'grosaraM-tasmin mave dvizaH karotyeveti niyamo jJAto nAsti, yApazamazreNimekasmin bhave utkRSTAM karoti tadA dvizaH karotIti jJAtamasti / / 1 // tathA-samyaktvaM prApya yo'rddhapudgalaparAvarttako jIvaH sa saMsAramadhye kiyatkAlaM tiSThati ( sa parAvataH ardhakAlamAnaH ardhalokapradezamaraNapramANo vA) iti prazno'trocaraM-sakSmakSetrapudgalaparAvarta kurvatAM yAvAnkAlo jAyate tAvAnkAla: pudgalaparAvataH tasyAna yAvAn kAlo jAyate For Private & Personal use only miw.jainelibrary.org
Page #220
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne ullAsaH jeslmeru0| 1-56 // 102 // tAvatkAla samyaktvaprAptyanantaraM jIvaH saMsAramadhye tiSThati, evaMvidho bhAvo jJAto'sti, paramarddhalokAkAzapradezAnanukrameNa maraNena kRtvA spRzatyevaMvidho bhAvo jJAto nAstIti // 7 // . tathA-zrIdharmaghoSasUrikRtaduppamAsanastotradIpAlIkalpagurvAvalIparyAyakAlasaptatikApramurUgrantheSu caturadhikadvisahasrayugapradhAnAnAM saGkhyA kathitA'sti, tathA-yugapradhAnasamAnAcAryottamaguNadhArakAcAryamadhyamaguNadhArakAcAryopAdhyAyasAdhusAdhvIzrAvakazrAvikANAmapi saGkhyA | kathitA'sti, sA''tmajJAtamAtrabhUmikAmadhye sambhAvyate kiM vA sakalabharatakSetramadhye ? tathA zrIsudharmasvAmibhyaH zrIduSprasahasUrIn yAvat yugapradhAnAnAM | | saGkhyA paTTaparamparayA'nyathA vA ? iti prazno'trottaraM-yugapradhAnapramukhasaGkhyA kathitA'sti sA sakalabharatakSetramadhye zAstrAnusAreNa jJAyate, tathA paTTaparamparayA yugapradhAnasaGkhyA bhavatyevaMvidhA'kSarANi na dRSTAnIti // 8 // tathA-paNDitazrIvAnarSigaNikRtaprakaraNamadhye 'khINe khAyagasamma, khAyagacaraNaM ca vA kahi' etadgAthAyAM kSAyikasamyaktvaM kSAyikacAritraM ca dvAdazaguNasthAnakAdArabhya caturdazaguNaM yAvad bhavati, tathA-paJcanirgranthIkarmagranthayormadhye kSAyikasamyaktvaM kSAyikacAritraM caikAdazaguNAdArabhya caturdazaguNaM yAvadbhavati tatkathaM milati, yataH kSapakazreNidhaniko dazamaguNAd dvAdazaguNamAgacchati tadA ekAdazaguNe kSAyikasamyaktvakSAyikacAritrayorasambhavAditi ? prazno'trottaraM-paJcanigranthIkarmagranthayormadhye ekAdazaguNe kSAyikasamyaktvaM kathitamasti paraM kSAyikacAritraM kathitaM nAsti tathA kSAyikasamyaktvadhanika upazamazreNiM caDhati tadaikAdazaguNe kSAyikasamyaktvaM bhavati kSAyikacAritraM tvekAdazaguNe nAstyeveti bodhyam // 9 // Jain Education inelibrary.org
Page #221
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-trayodazaguNasthAnake sAtavedanIyakarmaNaH sthitibisamayapramANA kutracitkathitA'sti sA kathaM ghaTate ! yato bhagavatyAdiSu trisamaN yasthiteruktatvAditi praznotrottaraM-trayodazaguNe sAtavedanIyakarma prathamasamaye badhyate dvitIyasamaye vedyate tRtIyasamaye niryite iti zrIbhagavatIsUtrasthAnAGgasUtrAdiSu proktamasti, paraM nirNinasamaye'vasthAnAbhAvAd dvisamayasthitighaMTate iti jJeyam // 10 // tathA-zakendrasya kaNikarAjA pUrvasaGgatikazcamarendrasya ca pravrajyAsaGgatikaH pratipAdito'sti tatkathaM milati iti prazno'trottaraMsaudharmendrasya kArtikazreSThibhave kUNikarAjJo jIvo gRhasthatvena mitramastIti tena pUrvasaGgatikaH, camarendrasya tu pUraNatApasabhave kUNikajIvaH | tApasatvena mitraM tena paryAyasaGgatikaH kathito'stIti zrIbhagavatIsUtrasaptamazatakanavamoddezakavRttau iti bodhyam // 11 // na tathA-asAliko jIvazcakravartyAdiskandhAvArAdha utpadyate sa dvIndriyaH paJcendriyo vA ! cetsaMmUchimapaJcendriyastadA tasya dehamAnaM * vicAryamANaM vighaTate, yata uraHparisarpasyotsedhAGgulaniSpannayojanapRthaktvadehamAnaM proktamastIti praznotrottaraM-jIvasamAsapakaraNavRttau dvIndriyo jIvAbhigamapannavaNAsUtravRttimadhye tu sammUchimapaJcendriyaH prokto'sti, atrArthe nirNaya kevalino vidantIti, zarIramAnamAzritya tu sarIramussehaaMguleNa tahA' ityetasya prAyikatvAtpramANAGgulenAsAlikasya dehamAnaM sambhAvyate, yato mahAvidehe cakravartiprabhRtiskandhAvAro dvAdazayojanapramANaH pramANAGgulena prokto'stIti jJeyam // 12 // tathA-svayambhUramaNasamudrasyopari ye jyotiSkAssanti teSAM rAjadhAnI utpAtasthAnaM ca vAstIti prazno'trottaraM-svayambhUramaNasamudrasyoparisthajyotipkANAM rAjadhAnI svayambharamaNasamudramadhye'stIti jIvAbhigame uktamasti, teSAmutpAtasthAna svasvavimAne'sti prajJApanopAGgAdiSviti // 13 // en Education interna For Private Personal use only A lainelibrary.org.
Page #222
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaproM 4 ullAsaH // 103 // tathA-mahAvideheSu ye zrAddhA dezavatinaste ubhayakAlamAvazyakaM kurvanti, kiM vA yativatkAraNe samutpanne kurvantIti prazno'trottaraM- jesalamaru0 " desia rAia pakkhia caumAsia vaccharI a nAmAo / duNDaM paNa paDikamaNA majjhimagANaM tu do paDhamA" // 1 // iti saptatizata- 1-56 sthAnakasthagAthAnusAreNa yadi yatInAM devasikarAtrikapratikramaNadvayakaraNaM pratyahaM dRzyate, tarhi zrAvakANAM tatkaraNe kiM vaktavyamiti // 14 // tathA-aSTau gostanAkArA jIvapradezAssanti teSAM karmavargANA lagati na vA iti prazno'trottaraM-jIvAnAM madhyASTapradezAnAM karmavargaNA na lagatIti jJAnadIpikAyAM proktamasti, yathA " spRzyante karmaNA te'pi, pradezA Atmano yadi / tadA jIvo jagatyasminnajIvatvama| vApnuyAt " // 1 // // 15 // tathA--samaye samaye anantA hAniH kathyate sA kiM vastvAzrityeti prazno'trottaraM-avasappiNIkAle varNagandharasasparzAdiparyAyANAma| nantA hAniH kathyate, evaMvidhabhAvo jambUdvIpaprajJaptivRttAvastIti // 16 // | tathA-zrIAdinAthavArake yaM caturviMzatistavaM paThitavantastameva zrImahAvIravArake paThitavanta utAnyamiti prazno'trottaraM-zrIAdinAthavArake | yaM caturvizatistavaM paThitavantastamevArthataH zrImahAvIravArake'pi, paraM sUtrapAThaniyamo nAstIti paramparAstIti, yuktirapi ca tathaiva dRzyate // 17 // tathA-ye kecana rAtribhojanapratyAkhyAnino ghaTidvayazeSe divase bhojanaM kurvanti teSAM rAtribhojanapratyAkhyAnabhaGgo bhavati na vA iti, Iy | prazno'trottaraM-ghaTIdvayazeSe divase bhojanaM kurvatAM rAtribhojanasyAtIcAro lagati, na tu tadbhaGga iti // 18 // 1'taM duShamubhayakAlaM iyarArNa kAraNe iu muNiNo' iti pAThAt munInA kAraNe jAte pratikrAntAvapi zrAvakANAM na tathA, kintu munInAmeveti kurvantyevobhayasandhyaM dhAvakAH pratikrAMtimiti / Jain Educat For Private Personal Use Only ainelibrary.org
Page #223
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-kasellakapAnIyaM trividhAhArapratyAkhyAninAM pAtuM zuddhayati na vA iti prazno'trottaraM-trividhAhArapratyAkhyAninAM tatpAnIyapAnaM zuddhayati, paramAtmanAmAcaraNA nAstIti / / 19 // tathA-pakvAnnagrahaNakAlaH kutra granthe'stIti prazno'trottaraM-pakkAnnagrahaNakAlaH zrAddhavidhI kathito'stIti // 20 // tathA-zrIsthUlabhadrasya nAma caturazItiM caturvizatIryAvattiSThati tatkutra granye'stIti praznotrottaraM-zrIsthUlabhadrasya nAma caturazIti caturvizatIryAvattiSThati iti taccaritrAdiSvastIti bodhyam // 21 // tathA- nava rasavigaio abhikkhaNaM 2 na AhArei ' iti kalpasUtrAkSarAnusAreNa nava rasavikRtayo balavarddhanArtha pratyahaM grahaNatayA | niSiddhAH santi, paraM tahaNAcaraNA'sti navA iti, praznotrottaraM-yA abhakSyavikRtayastAH sambandhapAThatvAnnibaddhAssanti, na vAcara Neti bodhyam // 22 // | tathA-zrIkalpasUtraM zrImahAvIrAdnu navazatAzItivarSAtikame devarddhigaNikSamAzramaNailipitayA pustakArUDhaM cakre, tataH purA'nyatkimapi pustakamabhanna vA iti praznotrottaraM-sarvo'pi siddhAnto devaddhiMgaNikSamAzramaNairnavazatAzItivarSAtikrame pustakAruDhaH kRtastataH purA'nyapustakAni | bahUnyabhavanniti // 23 // tathA-sulasayA dvAtriMzatputrA yugapatprasUtAstatsatyaM na vA iti prazno'trottaraM-sulasayA dvAtriMzatputrA yugapatprasUtAstatsatyaM, tadakSarANyapi | vIracaritrAdiSu santIti // 24 // tathA--yeSAM kaTAhavikRtipratyAkhyAnaM bhavati teSAM DoliyAkhyatailatalitapakvAnnAdikaM kalpate na vA ini praznotrocara--DoliyAkhyakA tailaM vikRtina bhavati, tena tattailaniSpannaM pakvAnnAdyapi vikRtirna bhavatIti // 25 // Jain Educa t ional For Private & Personel Use Only Iw.jainelibrary.org
Page #224
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 4 ullAsaH // 104 // Jain Educat tathA - zrAvikA jinAlaye caityavandanAM vidhAyordhva sthitA satyeka namaskArakAyotsargaM kRtvA caikAM stutiM kathayatyetAdvadhiH kvAstIti prazno'trottaraM - etadvidhirbhASyAvacUrimadhye caityavandanAdhikAre kathito'sti, parametadvidhikaraNapravRttiradhunA zrAvikAmadhye dRzyata iti // 26 // tathA - " jaM chammAsiavarasiataveNa tivveNa jijjhae pArvaM / navakAraaNaNupunvIguNaNe ya tayaM khaNadveNaM " // 1 // etadvAyA kutra granthe'stIti prazno'trottaraM-iyaM gAthA zrIjinakIrttisUrikRte anAnupUrvvagaNanasvarUpAvirbhAvaka namaskArastave'stIti // 27 // tathA - tIrthaGkarAH kevalisamudghAtaM kubrvanti na vA iti praznotrottaraM - guNasthAnakramAroha prakaraNAnusAreNa tIrthaGkarAH kevalasamudyAtaM kurvvanti teSAmavazyaM paNmAsAdhikAyuSi kevalotpatteH, yaduktaM tatra - " yaH paNmAsAdhikAyuSko, labhate kevalodgamam / karotyasau samudghAtamanye kurvvanti vA na vA " // 1 // iti / prajJApanAdyanusAreNa tu yasyAyuSo vedanIyAdikamrmmAdhikaM bhavati sa karoti, itarazca neti // 28 // tathA -- yathA caturdazapUrvvadharA dazapUrvvadharAH navapUrvvadharA vA dRzyante, tathA dvipUrvvadharAzcatupUrvvadharAH paJcapUrvvadharAH vA bhavanti na vA iti praznotrottaraM - jItakalpasUtra vRttyAdAvAcAraprakalpAdyaSTapUrvvAntasya zrutavyavahArasyoktatvAdekadvayAdipUrvvadharA api bhavantIti jJAyate // 29 // tathA -- kazcidvakti - zrAddhasya grahaNazikSA kathitA'sti tatrotkRSTataH SaDjIvanikAyasUtrArthaM piNDaiSaNAlApakaM ca zRNoti, adhunA tu aGgopAGgAdisUtrArthI zrAnyete, tatkutrAstIti prazno'trottaraM - vyAkhyAnAdau mukhyavRttyA yatyuddezena zrAvyamANamaGgopAGgAdi tatpRSThalagnAH zrAddhAdayo'pi zRNvantIti na kApyAzaGkA / yattu kevalazrAddhAnAM siddhAntazrAvaNaM tatkAraNikamiti bodhyam // 30 // tathA - zrI RSabhadevena sAkaM yairdazasahasramunibhirbhaktaM pratyAkhyAtaM te kiyatA kAlena siddhAsantIti praznottaraM - RSabhadevena sAkaM dazasahasramunayo'bhininnakSatre siddhAstantItyetadakSarANi vasudevahiNDyAdau varttanta iti bodhyam // 31 // tional jesalameru0 1-56 // 104 // jainelibrary.org
Page #225
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-"jo dei kaNayakoDI, ahavA kArei kaNayajiNabhavaNaM / tassa na tattia puNNaM jatti baMbhavvae dharie" // 1 // etadbrahmacarya | kiM divasasatkaM yAvajjIvasambandhi vA iti prazno'trottaraM-etadbrahmacarya mukhyavRttyA yAvajjIvasambandhi adhyavasAyavizeSeNa divasAdi| sambandhyapIti // 32 // tathA--yena namaskArasahitapratyAkhyAnaM kAlavelAyA na kRtaM tasya pazcAtpauruSyAdipratyAkhyAnaM kattu zuddhayati na vA iti praznotrocaraMnamaskArasahitapratyAkhyAnaM vinA pauruSyAdipratyAkhyAnaM kartuM na zuddhayatyevaMvidhAkSarANi zrAddhavidhipramukhagrantheSu santIti jJeyam // 33 // tathA-pAkSikacAturmAsikAditapaH kiyatA kAlena prApyate iti prazno'trottaraM- yathAzaktyA tattapaH tvaritameva pUrNIbhavati tathA | vidhIyate / kAlaniyamastu granye jJAto nAstIti // 34 // NI tathA jesalamerunagare medinIdraGga copAzrayamadhye zrIhIravijayasUripratimAyA mastakasyopari zrIvIrapratimA'sti, tasmAttamupAzrayaM kecana kA caityaM kathayanti, tatra kimuttaramiti prazno'trottaraM yathA-zrAddhAnAM gRhe jinapratimAsattve'pi na caityatvaM, tathA atrApIti jJeyam // 35 // / tathA--pakSikAyAM SaSThaM vidhAya vIraSaSThamadhye kSipyate, pAkSikopavAsastu svAdhyAyAdinA pUryate tadA sa SaSThastanmadhye AyAti na vA iti prazno'trottaraM-alpazaktimatA yadi pAkSikaSaSTho vIraSaSThamadhye kSipyate tadA sa AyAti, pAkSikaM tapa upavAsAdinA pRthak tvaritaM pUryate iti 36 | tathA-vIraSaSThapAraNake dvayazanAdi vidhIyate kiM vA yathAzaktye (ktI)ti prazno'trottaraM-yathAzaktyA (kti) vidhIyata iti // 37 // 1 prAkkAyadyAhAri dvitIyAM paJcamI dazamI yAvaditi / For Private Personal Use Only anelorery.org
Page #226
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 4 ullAsaH // 105 // Jain Education tathA - antarddhApivedikAyAM dvArANi santi na vA iti prazno'trottaraM jagatyAM dvArANi kathitAni santi, antadvIpe tu vedikA jagatyA sthAne'sti, ato vedikAyAmapi dvArANi sambhAvyanta iti // 38 // tathA--caturvidhamithyAtvamadhye lokottaramidhyAtvaM guru kiM vA laukikaM prAglokottarAllaukikaM gurutaramiti zrutamabhUt, adhunA tu laukikAlokottaraM zrUyate, tadvyaktyA prasAdyamiti prazno'trottaram - pratikramaNasUtravRttiprabhRtigrantheSu mithyAtvaM laukikaM devagataM gurugataM ca tathA lokottaraM devagataM gurugataM ceti caturvidhamidhyAtvamadhye idaM mahadidaM ladhvityakSarANi tathAvidhagranthe na dRSTAnIti dravyakSetrakAlabhAvAnusAreNa kathyate iti // 39 // tathA - sAdhvI kevalajJAnotpattyanantaraM chadmasthasAdhUn vandate na vA iti prazno'trottaram - kevalajJAnavatI sAdhvI chadmasthasAdhUn na vandate, yataH kevalI jJAtassan chadmasthasAdhUn vandate ityevaM zAstre na dRzyate / tathA kevalajJAnavatInAM chadmasthasAdhurvandate ityapi sambhavannAsti, yataH puruSaH striyaM vandate tadA laukikamArge anucitaM dRzyate, paramArthatastu kevalI sarvveSAM vandamIya eveti // 40 // tathA--pratiSThitajinapratimA vikrayakAribhiH samuccheditanAmalakSaNAH zrAddhairdravyavyayena gRhItAH santi, tena tannAmoccArAvasare (mu) kasya jinasyeyaM pratimeti vaktuM kathaM zakyate ? tato yadi lakSmAdikaraNavidhirbhavati tarhi tathA prasAdyamiti prazno'trottaraM - pratiSThitajinapratimAnAmabhidhAnalakSaNAdi prAyastu na karttavyaM, punaH pratiSThAkartturajJAtatvAdikAraNena yadyAvazyakaM karttavyaM bhavati tadA tadvidhAya pratiSThitavAsakSepAdinA zuddhirbhavatIti jJAyate iti // 41 // tathA -- pratimAdharaH zrAvakaH zrAvikA vA caturthIpratimAta Arabhya catuSpavapauSadhaM karoti tadA pAkSikapUNimASaSThakaraNAbhAve pAkSikapauSadhaM vidhAyopavAsaM karoti pUNimAyAM caikAzanakaM kRtvA pauSadhaM karoti tat zuddhayati na vA iti prazno'trottaraM - pratimAdharaH zrAvakaH zrAvikA vA tional | jesalameru0 1-56 // 105 // Jainelibrary.org
Page #227
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educa caturthIpratimAta Aramya catuSpavapauSadhaM karoti tadA mukhyavRtyA pAkSikapUNimayozcaturvidhAhAraSaSTha eva kRto yujyate kadAcicca yadi sarvvathA zaktirna bhavati tadA pUrNimAyAmAcAmAmlaM nirvikRtikaM vA kriyate, evaMvidhAkSarANi sAmAcArIgranthe santi, paramekAzanakaM zAstre dRSTaM nAstIti // 42 // tathA - kAJjikaTakAdizAkaM tathA dadhipramukhagorasaM caikarAtriM vyatikramya dvitIyarAtrAvabhakSyaM bhavatyuta SoDazapraharAnantaramabhakSyaM bhavatIti prazno'trottaraM - yogazAstratyAdigrantheSu 'dadhyahardvitayAtIta 'miti vacanAd divasadvayAtikramAdadhyAdigorasaM na kalpate ityakSarANi santi, tasyArthastu paramparayA evaM kathyate yadrAtridvayAtikramAnantaraM na kalpate, paraM SoDazapraharAnantaraM na kalpate evaMvidhAkSarANi zAstre na dRzyante, kAkhikavaTakAdizAkAnAM rAjikAprabhRtyutkaTadravya mizratvAddhRddha paramparayA caitadeva kAlamAnaM kathyate, na tvadhikamatiprasaGgAd, anyAkSarANi na jJAtAnIti // 43 // tathA --- mAMsamadhye nigodajIvA utpadyamAnAH kathitAssanti, tathA-" AmAsu a pakkAsu a, vipaJcamANAsu maMsapesIsu / uppajjaMti aNaMtA, tavvaNNA tattha jaMtuNo " // 1 // etaddvAthAyAM yogazAstratRtIyaprakAzamadhye kathitamasti yannigodazabdena zarIraM kathyate'to mAMsamadhye zarIriNo anantA jIvA utpadyante taccharIrANi kAni mAMsameva zarIratayA pariNamati, tadrUpANi kiMvA'saGkhyAtAni zarIrANi utpadyante ! tAni teSAmapyanantazarIriNAmAbAdhotpadyate na vA iti prazno'trottaraM -mAMsamadhye rasajadvIndriyajIvA aneke utpadyamAnAH sambhAvyante, tathA ' AmAsu a pakkAsu a ' | etaddvAthAyAM ye nigodajIvA utpadyamAnAH kathitAH santi, tatra nigodazabdena sUkSmajIvA evamarthaH paramparayA kathyamAno'sti paraM sAdhAraNavanaspativadanantajIvAzraya ekazarIraM nigoda evaMvidho'rthaH kathyamAno nAsti, yataH pratikramaNasUtravRttau mAMsamadhye tadvarNA aneke jIvA utpadyamAnAH kathitAH santi, paramanantA asaGkhyAtA na kathitAstasmAdanantA asaGkhyAtA yatra kathitAH santi tatrAnantAsaGkhyAtazabdena bahava ityartho jJeya | evaM paramparA'sti, tAni ca jIvazarIrANi mAMsapudgalatayA'nyapudgalatayA ca mizritAni utpadyamAnAni sambhAvyante, yathA takrAranAlAdiSu dvIndriya amational
Page #228
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 4 ullAsaH // 106 // jIvA utpadyamAnAH kathitAssanti, tadvatteSAmapi mAMsajIvAnAmAbAdhotpadyate iti sambhAvyate, paramekazarIrasthAnantajIvavannotpadyate iti jJAtaM || jesalameru nAstIti // 44 // tathA-zuddhasamyaktvadhArI zrAddho mahAvidehakSetre manuSyatvenotpadyate na vA iti praznotrottaraM-maraNasamayaM yAvanniratIcArasamyaktvArAdhanAyAM satyAM vaimAnikeSveva zrAddho yAtIti jJeyaM, tadabhAve tu yathAsambhavamanyatrApi gatirbhavatIti zrAddho mahAvideheSvapi manuSyatvenotpadyata iti // 45 // tathA-tapasA nikAcitakarmaNAM kSayo bhavati na vA iti prazno'trottaraM-nikAcitAnAmapi karmaNAM tapasA kSayo bhavatIti zrIuttarAdhyayanasUtravRttyAdAvuktamastIti // 46 // tathA-zrIvIreNa kasmin bhave tIrthakaranAmagotrakarma baddhamiti prazno'trottara-paJcaviMzatitamanandanabhave lakSavarSa cAritraM prapAlya viMzatisthAnakAnyArAdhya ca tIrthakaranAmagotrakarma baddhamiti // 47 / / tathA-zrAvakaH zrAvikA vA caturthI pauSadhapratimAM vahate, tasya sAmAcAryanusAreNa caturvidhAhArapauSadhaH karttavyaH kathito'sti, tathAsamavAyAGgavRttyanusAreNa tu trividhAhAraH sambhavati, tasmAtrividhAhArapauSadhaM vidhAya caturthI pratimAM vahate kiM vA na iti prazno'trottaraM-pravacanasAroddhArAdigranthe zrAddhacaturthapratimAyAM catuSparvIdine paripUrNazcatuSprakArapauSadhaH kathito'sti, tadnusAreNASTapraharapauSadhazcaturvidhAhAropavAsaH karttavyo | yujyate, paraM sAmAcAryanusAreNaitAvAn vizeSo jJAyate yat pakSikAyAM SaSThakaraNazaktirna bhavati tadA pUrNimAyAmamAvAsyAyAM ca trividhAhAropavAsastathA AcAmAmlazaktyabhAve nirvikRtikamapi karttavyaM, tatra prathamopavAsastu zAstrAnusAreNa caturvidhAhAra evaM kartavya iti jJAyate / samavAyAGgavRttyanusAreNa tu trividhAhAropavAsaH karttavya iti vyaktirna jJAyate // 48 // Jain Educa For Private Personal use only
Page #229
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-kasmin zAstre zrAddhasya sAmAyikakaraNAvasare prathamamIryApathikI pratikramya sAmAyikamukhavastrikA pratilekhayatIti uktamasti tatprasAdyamiti prazno'trottaraM-'iriyAvahiAe appaDikaMtAe na kiMci kappai ceiavaMdaNasajjhAyAvassayAI kAuM' ityakSarANi mahAnizIthagranthe santi, tataH sAmAyika'pIryApathikIpUrvameva pratikramyate iti jJAyate, tathA''vazyakacUau~ DhaGkarazrAvako vibhAtakAle gRhAnnisRtya zarIracintAM vidhAyopAzraye IryApathikI pratikrAman kathito'sti, sA velA sAmAyikapratikramaNakaraNasyeti / / 49 // ____ tathA-namaskArapadAnAmolikAyAM kiyanta upavAsAH kriyante, tatra ca namaskArapadAni kathaM gaNyante iti prazno'trottaraM-namaskArasya / nava padAni santi tatra prathamasaptapadeSu pratyekaM yAvantyakSarANi tAvanta upavAsAH sambaddhAH kriyante, aSTamanavamapadayostu saptadazAkSarANi santi, tasmAt zaktau satyAM saptadazopavAsAH sambaddhAH karttavyAH, tadabhAve cASTau nava copavAsAH kartavyAH, tathA gnnnmaashrityaadhunikprvRttynusaarennaikaanto| na dRzyate, yataH kazcidgaNayati kazcinneti, yo gaNayati sa saptaulikAmadhye yatpadatapaH karoti tatpadaM gaNayati, tathA'STamanavamapadatapaH sambaddhaM karoti tarhi padadvayagaNanamapi sambaddhaM gaNayati, yadi pRthak tapaH karoti tarhi padadvayagaNanamapi pRthag gaNayati, gaNanaM tu pratipadaM lakSamAnaM jJeyam / aSTamanavamapadayoH sambaddhagaNanaM lakSadvayamAnaM, tayoH pRthak tapasi pRthagaNanaM lakSapramANam / tathA-kazcidyadA yatpadatapaH karoti sa tadA tatpadgaNanaM dvisahasramAnaM gaNayati, tasmAdyasya yAdRzI zaktiH sa tAmgaNanaM vidhatta iti // 10 // tathA-sAdhurmadhyAhnakAjakamuddhRtya pariSThApayatyanyathA vA iti praznotrocaraM-caturmAsake sAdhurmadhyAhnakAjakamuddhRtya pariSThApayatIti paramparA zrIhIravijayasUripArzve dRSTAstIti // 11 // tathA--jagatIpArzve makSikApakSapramANaM jalaM kathitamasti, tatra sarvadA makSikApakSapramANaM kiMvA velAyA Agamane nyUnAdhikaM vA bhavatIti praznotrottaraM-makSikApakSapramANaM yatra jalamasti tatra sarvadA sadRzaM bhavati, paraM velAprayogeNa nyUnAdhikaM jJAtaM nAstIti // 12 // Jan Educa tional For Private 3 Personal Use Only A w.jainelibrary.org
Page #230
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaproM ullAsaH mulatAna 57-59 // 107 // tathA-varSAkAle pratikramaNAdiSu vidyuddyotikA lagati na vA iti praznotrottaraM-zrIvijayadAnasUripArzve zrIhIravijayatripArzve ca zeSakAle varSAkAle ca pratikramaNayogAnuSThAnAdikriyAyAM vidyudadyotikA lagati, kriyA sAtIcArA bhavati, kAlo gRhIto gacchatIti zrutamasti // 53 // tathA-AzvinAsvAdhyAyikAdinatrayamupadezamAlAdi na gaNyate, tathA caturmAsakatrayAsvAdhyAyikAyAM tadgaNyate na vA iti praznotrottaraMyathA tadasvAdhyAyikAyAM dinatrayamupadhAnamadhye na tathA caturmAsakatraye, tasmAccaturmAsakatrayAsvAdhyAyikAyAmupadezamAlAdi gaNyate // 54 // tathA-padasthaM vinA sthApanAgre pratikramaNaM kriyate tadA kSAmaNakavidhiH kathamiti praznotrottaraM-sthApanAgre pratikramaNakaraNe prathama | sthApanAcAryasya pazcAd vRddhAnukrameNa yatidvayasya catuSkasya SaTkasya ca kSAmaNakaM kriyate, yatiM vinA sthApanAyA eveti // 55 // tathAyugalikakSetratiryaJcaH kalpavRkSAhAraM kurvantyanyadveti prazno'trottaraM-goprabhRtayaH kalpavRkSAhAraM kurvanti, tathA'nyaddhAnyatRNAdika- | mapi kurvantIti sambhAvyata iti // 16 // atha mulatAnasaGghakRtAnuyojanAni tatpativacAMsi ca / yathA-tathA sarvaiH pAkSikapratikramaNe paramparayA zAntiravazyaM kathyate, kaizcitpunaranyasmin dine'pi kathyate tatkimastIti prazno'trottaraM-pAkSikapratikramaNe paramparayA zAntiravazyaM kathyate, anyasmin dine tu kathanamAzritya niyamo jJAto nAstIti // 17 // / tathA-kazcitpAraNakottarapAraNakayozcaikAzanakaM vinA 'sare uggae abhattadai pratyAkhyAti ' yadA pAraNakottarapAraNakayozcaikAzanaM karoti | tadA cautthabhattaM pratyAkhyAtIti rItidRzyate, tathA chaTThabhattaM ityAdikasthAne tu nAsti, tatra pAraNakottarapAraNakayozcaikAzanaM vinApi chaTubhattaM | ityAdi pratyAkhyAti, tatra ko heturiti praznotrottaraM-yadA ekAzanakasahitopavastraM karoti tadA 'sUre uggae cautthabhattaM abhattaTuM' pratyA // 107 // Jain Educational Bw.jainelibrary.org
Page #231
--------------------------------------------------------------------------
________________ khyAti punarekAzanakarahitaM karoti tadA sUre uggae abhattaTuM pratyAkhyAtIgavicchinnaparamparA dRzyate, SaSThapramukhapratyAkhyAne tu pAraNake uttarapAraNake caikAzanaM karotyathavA na karoti tathApi * sUre uggae chaTThabhattaM aTThamabhattaM ' iti pratyAkhyAtIyamapyavicchinnaparamparA dRzyate / tathA-pAraNake | uttarapAraNake caikAzanakaM vinApi cautthabhattaM chaTubhattaM aTumabhattaM iti kathyate, tadakSarANi tu zrIkalpasUtrasAmAcArImadhye santIti bodhyam // 18 // tathA-kharatarAH praznayanti-yadbhavanta AcchAditasthApanAgre kriyAM kurvanti tatkathaM zuddhayatIti prazno'trottaraM japamAlikApramukhatvara| sthApanA bhavati tatra dRSTI rakSitA vilokyate, tasmAttadanAcchAdanaM yuktimat , akSapramukhayAvatkathikasthApanAye tu dRSTirakSaNaniyamo jJAto nAsti, tasmAdAcchAditAgre'pi kriyA zuddhyatIti // 59 // atha devagirisaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-ye zrAddhA devasikapauSadhaM gRhItvA pazcAtsandhyAyAM bhAvavRddhau yadA rAtripauSadhaM gRhNanti tadA pauSadhasAmAyikakaraNAnantaraM ' sajjhAya | karuM bahuvela karasyu upadhi paDilehuM' ityAdezAn mArgAyanti kiMvA sajjhAya karUM ityanena saratIti prazno'trottara--sajjhAya karuM ityAdezamArgaNena sarati, bahuvelAdezamArgaNaniyamastu jJAto nAsti, yataH sa prAtamgito'stIti bodhyam // 6 // tathA-zeSakAle sAdhavaH zrAddhazrAddhIjaneSu zRNvatsu zrIkalpasUtraM paThanti pAThayanti kiM vA ekAnta eveti prazno'trottaraM-sAdhavaH svecchayA kalpasUtraM paThantaH pAThayantazca santi, atrAntare kazcit zrAddhAdirvandanArtha samAgatastadA zanaiH paThanapAThanAkSarANi na jJAtAni santi, paraM zrAddhAdimuddizya paThana pAThanaM ca paryuSaNAparva vinA na zuddhayatIti // 61 // Jain Educati
Page #232
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 4 ullAsaH // 108 // Jain Educatio tathA -- kecana vadanti - zrImahAvariziSya zrI sudharmasvAmina Arabhya paramparayA kalikAlayugapradhAnasamAnazrI hI ravijayasUrayaH triSaSTitamapaTTe, kecana vadanti ekaSaSTitamapaTTe, u0 zrIdharmmasAgaragaNikRtapaTTAvalyAM tvaSTapaJcAzattamapaTTe santIti trayANAM madhye kiM pramANamiti prazno'trottaraMzrImahAvIraziSyasudharmasvAmina Arabhya paramparayA zrIhIravijayasUrayo'STapaJcAzattamapaTTe santIti jJeyam // 62 // tathA - dvAviMzatitIrthakara vArake ' kAraNajAe paDikkamaNaM ityuktamasti tatpaJcAnAM pratikramaNAnAM madhye kiMnAmakamiti prazno'trottaraM - 'kAraNajAe paDikkamaNaM' etat pAkSikAdyAzritya grAhyaM, ubhayakAlapratikramaNaM tu sarveSAM bhavatIti bodhyam // 63 // tathA - upadhAnapauSadhaikAzanakamadhye'nyapauSadhaikAzanakamadhye vA''rdrazAkabhakSaNaM zuddhayati na vA iti, prazno'trottaraM - ubhayapauSadhaikAzana ke ArdrazAkabhakSaNa pravRttiradhunA nAstIti // 64 // tathA - zrAddhaiH pauSadhapAraNe sAmAyikapAraNe ca kAH kiyantyazca gAthAH kathyante iti prazno'trottaraM - pauSadhapAraNe ' sAgaracaMdo kAmo 0 1 dhannA salAha NijjA 0 2 1 ete dve gAthe vaktavye sAmAyikapAraNe tu ' sAmAiavayajutto 0 1 chaumattho mUDhamaNo 0 2 sAmAi aposahasaMThiassa 0 3 ' etAstisro gAthA vaktavyA iti zAstre sAmAyikapAraNAdhikAre kathitamasti, paramadhunA 'sAmAiavayajutto 0 1 sAmAiambhi ukae 02 ete dve gAye paThanto dRzyante iti // 65 // tathA - dAnazIlatapabhAvanAmadhye dvAdazatratAni samAyAnti na vA iti prazno'trottaraM sarvvavratAni prANAtipAtarakSaNArthaM santi, prANAtipAtaviramaNavrataM tu abhayadAnarUpaM, tato dvAdaza vratAni dAnadharme samAyAnti tathA sarvvatratAni pratyAkhyAnarUpANi, pratyAkhyAnaM tu taporUpaM, tatastapomadhye'pi samAyAnti, prathamatrataM dAne caturthatrataM zIle evaM dvAdazatratAni dAnAdicatuSprakArakadharmamadhye'ntarbhavantIti // 66 // 1] cintyamidaM dvayorapi kAraNe eva vidheyatvAt / tional devagirI* 60-72 // 108 //
Page #233
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA jIvenAnAdikAlabhava labhyaM deyaM ca bhavati, tadanapaNe chuTyate na vA iti praznotrottaraM-ekAnto nAsti, yadi tapaHsvAdhyAyAdinA | karma nirjarayati tadA tadanapaNe chuTyate, karmanirjaraNamantarA tadarpaNe chuTayate iti // 17 // tathA-cakravartI kiyatkAlena mokSaM yAtIti prazno'trottaraM-jaghanyatastadbhave utkRSTatastu kazcitkiJcidUnArddhapudgalaparAvartAntareNApi mokSaM yAtIti // 18 // tathA-methI AcAmlamadhye kalpate na vA iti prazno'trottaraM-niSedho na jJAyate, yato methI dvidalamasti, dvidalaM tu kalpate iti // 19 // tathA-vArSikatapaH kiyatA kAlena pUrNaM bhavatIti praznotrottaraM-etadAlocanAtapaH azItyadhikazatopavastrapramANamekavarSe pUrNa bhavati, tattapa upavAsAcAmAmTrakAzanakarItyA kriyate, paramekAntaropavAsA na karttavyAH, punastithairvRddhi nirbhavati tadopavastramekAzanakaM vA karttavyaM, paramAcAmAmlaM nAyAti, tataH parvadine upavastrameva samAyAti, tathA viMzatyadhikazatAcAmAmlAni teSAM SaSTayupavAsAni bhavantItyanayA rItyA azItyadhikazatopavastraivArSikaM tapaH pUrNa bhavati, ekAzanakAni tvadhikAnyato dvayazanakAnyapi karoti tathApi tapaH pUrNa bhavatIti // 70 // tathA-zrAddhaH pratimAM vahan yAtrAdyartha yAnapAtreNa yAti na vA iti prazno'trottaraM-pratimAyAM yAtrAdyartha vAhanamAruhya na yAtyazvAdikamAruhya tu yAtIti // 1 // tathA-aSTamapratimAdiSu ArambhaH kriyate na vA iti praznotrottaraM-aSTamapratimAyAmaSTa mAsAn yAvadArambhaH kAyena na kriyate, evaM navamyAmapi nava mAsAn yAvaddazamyAM daza mAsAn yAvatsvArthamannapAnIyAdi vastu niSpannaM na kalpate, parArthaM niSpannaM tu kalpata iti // 72 // Jain Educational For Private Personal Use Only
Page #234
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 4 ullAsaH vaSAsaka0 73-77 // 109 // atha vaSAsakakRtapraznAstadattarAANa c| yathA- zrAddhAH pAkSikadine'tIcArAn kathayanti, tatra SaSThaM digvrataM dazamaM ca dezAvakAzikaM kathitaM, tadanye nAGgIkurvanti, yad vratadvayaM kathitamasti tadAtmazrAddhaiH kathitaM, yatSaSThavrataM yAvajjIvapratyayikaM dazamaM tu dinapratyayikamityapi nAGgI kurvanti, tatra kA yuktigata prazno'trottaraM-zrIAvazyake zrAvakavratAdhikAre dezAvakAzikavatAlApaH kathito'sti sa likhyate yathA-'disivayagahiasa disAparimANassa paidiNaM parimANakaraNaM desAvagAsiaM, desAvagAsiassa samaNovAsaeNaM ime paMca aiArA jANiyabvA na samAyariavvA taMjahA-ANavaNappaoge 1 pesavaNappaoge 2 saddANuvAe 3 rUvANuvAe 4 bahiA puggalakkheve 5' etadAlApakAnusAreNa SaSThadigvatasya saGgremarUpadezAvakAzikaM spaSTatayA jnyaayte| tathA yogazAstrAdyanekagrantheSu SaSThadigbatasaGkeparUpadezAvakAzikaM kathitamasti, tathA-zrIupAsakadazAGge Anandava toccArAdhikAre sAmAyikAdi catuSkavratAlApakavistAro na kathitaH, tasmAtkecana nAGgIkurvanti tattu tadajJAnameva, yato vratoccArAdau evaM pATho'sti ' ahaNNaM bhaMte ! devANuppi. ANaM aMtie paMcANuvvaiaM sattasikkhAvaiaM duvAlasavihaM sAvayadhamma paDivAjissAmi, ahAsuhaM devANuppiyA ! mA paDibaMdhaM karahi ' tathA vratoccArAnantaramevaM pATho'sti, 'taeNaM ANaMde gAhAvaI samaNassa bhagavao mahAvIrassa aMtie paMcANuvvAaM sattasikkhAvai duvAlasavihaM sAvayadhamma paDivajjai, paDivajittA samaNaM magavaM mahAvIraM vaMdai namasai' etadAlApakadvaye dvAdazavatoccArAGgIkAraH kathaM ghaTate ? yadi dezAvakAzikavrataM na bhavati tarhi paJcAtIcArAH kathaM kathitAH, tasmAdAnandena catvAri vratAni savistarANi nocaritAni yatpratidinaM, vAraMvAramuccAryante, puna sajhepatastaduccaritAnyeveti jJeyam // 73 // tathA-"jai me hujja pamAo, imassa dehassa imAi rayaNIe / AhAramuvahi dehaM, savvaM tiviheNaM vosiriaM" // 1 // etadgAthAnusAreNa zrAddhena Jain Education For Private & Personel Use Only niainelibrary.org
Page #235
--------------------------------------------------------------------------
________________ | rAtrau nidrApagame sAMsArikakAryaM kRtvA supyate tadA punargAthoccAro vidhIyate kiMvA prAkkRtoccAra evaM pramANamiti prazno'trottaraM-zrAddhaH zayana-IN velAyAmevaM pratyAkhyAnaM kRtvA khapiti yadrAtrau pramAdo bhavati tadAhArapramukhaM vyutsRjAmi, tasmAnidrApagame'pi kazcitkadAcitsaMsArakArya karoti tadA pratyAkhyAnabhaGgo na bhavati iti // 74 // tathA-AIphalakarkaTikAmrAdIni nirbIjIkRtAni ghaTikAdvayAnantaraM prAsukAni bhavanti, tathA trividhAhAradvividhAhArapratyAkhyAninAmekAzanakamadhye tAni kalpante na vA iti prazno'trottaraM-AmAphalAni nirbIjIkRtAnyapi ghaTikAdvayAdanu prAsukAni na bhavanti, yataH kaTAhajIvastathaiva tiSThati / tathA trividhAhAraikAzanake na kalpante, dvividhAhAraikAzanake'pi sacittapratyAkhyAninAM na kalpante, pakka kalAni nirbIjIkRtAni tu ghaTikAdvayAnantaraM trividhAhArapratyAsyAninAM kalpante iti // 75 // tathA-trikAlavelAyAM pUjA kriyate sA trikAlapUjA kathyate kiMvA nyUnAdhikakAle'pi kRtA trikAlapUjA iti praznotrottaraM-trikAlavelAyAM IN pUjA kriyate sA trikAlapUjA kathyate, kAraNavizeSe tu nyUnAdhikakAle'pi kRtA saiva kathyate iti // 76 // tathA jinAlaye rAtrau gItagAnAdi kriyate tatkaraNe devadravyamutpadyate nAnyathA tadA tatkarttavyaM na vA iti, praznotrotraM-zAstrAnusAreNa | mUlavidhinA gItagAnAdi na zuddhayati, paraM devadravyotpattikakAraNena rAtrAvapi gItagAnAdibhAvanAkaraNe lAbho jJAyate iti // 77 // atha phatepurasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-janmasUtake maraNasUtake ca pratimA pUjyate na vA iti prazno'trottara-ubhayatrApi snAnakaraNAnantaraM pratimApUjananiSedho jJAto nAstIti // 78 // 1 pAThodhArastu rAjyavadhikatvAnna punaH karaNIyatayA pratibhAsate, vivakSA cettathA kuryurapi / Jan Educati on For Private Personal Use Only
Page #236
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 4 ullAsaH .110 // phatepurasa0 78-81 rAjApurasa 82 AgarAsa0 tathA-devapUjanAvasare tilakaM kriyate na vA iti praznotrottaraM-devapUjAvelAyAM tilakakaraNaniSedho jJAto nAstyAtmIyagacche iti // 79 // tathA-zrAddhakRtastutistotrANi maNDalyA kathayituM zuddhayanti na vA iti prazno'trottaraM-zuddhayantIti // 8 // tathA dvividhAhAramadhye nimbukapaTuM vinA kSArAjamakaH madhurAjamakazca grahItuM kalpate na vA prazno'trottaraM-dvividhAhArapratyAkhyAne | nimbukapaTTarahitaH kSArako madhuro vA'jamako grahItuM kalpate iti // 81 // atha rAjApurasaGghakRtapraznastaduttaraM ca / yathA-caitrAdyaSTAhnikASaTkaM dazasa kSetreSu zAzvataM bhavati na vA, tatra devA mahotsavaM kurvanti na vA iti prazno'trottara-caitrAdyaSTA| hrikASaTkaM zrAddhavidhipramukhagranthAnusAreNa tathA anyagranthAnusAreNa ca dazasu kSetreSu zAzvataM jJAyate, tatra nandIzvarAdiSu vaimAnikapramukhadevAH | | tIrthayAtrAdimahotsavaM kurvantaH sambhAvyante // 82 // athA''garAsaGghakRtapraznau taduttare c| yathA-khasakhasaDoDakamadhye ye kaNAste bahubIjA anyathA vA iti prazno'trottaraM-khasakhasaDoDako bahubIjaH kathyate, yata ekaDoDaka| madhye bahavaH kaNAssantIti // 83 // tathA-namaskArasahitapratyAkhyAnaM kRtaM bhavati, kAryavizeSAcca na pAritaM, pazcAtsandhyAyAM pAritaM, parametAvatkAlamupayogavAn sthitastasya namaskArasahitaphalamadhikaM bhavati na vA iti prazno'trottaraM--namaskArasahitapratyAkhyAnasya jaghanyakAlamAnaM ghaTikAdvayaM kathitamasti, tathAnamaskAraM gaNayati tadA pratyAkhyAnaM pUrNaM bhavatItyapi kathitamasti, tasmAd ghaTikAdvayasyopari yAvatkAlamupayogavAn tiSThati, namaskAraM ca For Private Personal use only
Page #237
--------------------------------------------------------------------------
________________ na kathayati tAvatkAlaM yA velA yAti sA pratyAkhyAnamadhye gaNyate, jaghanyaghaTikAdvayanamaskArasahitapratyAkhyAnAccAdhikapuNyaM lagatIti zAstrAnusAreNa jJAyata iti // 84 // athojjayinIsaMghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-- kazcitpaupadhikazrAvako gurorapre'rthapauruSI caityavandanavelAyAmupasargaharastotraM kathayati na vA iti prazno'trottaraM -- pauSadhikazrAddho gurvarthapauruSI caityavandane upasargaharastotraM kathayati niSedho jJAto nAsti, vRddhaparamparayA pravRttirapi dRzyate iti // 89 // tathA - zuddhakAlavelAyAM namaskArasahita pratyAkhyAnaM kRtaM bhavati tato ghaTikAdvayaM gRhyate kiM vA sUryodayAd ghaTikAdvayaM gRhyate ? tadvyaktyA prasAdyamiti prazno'trottaraM -- zuddha kAlavelAyAM namaskArasahita pratyAkhyAnaM kRtaM bhavati tata Arabhya ghaTikAdvayaM gRhyate iti // 86 // tathA - vaitADhyasamIpe dvisaptatibilAni kva santIti prazno'trottaraM vaitADhyanizrayA gaGgAsindhvordvisaptatibilAni, tatra dakSiNabharatArddhaM uttarabharatArthe ca tattadvaye nava nava vilasadbhAvAditi // 87 // atha kAkanagarasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA - saindhavaharItakIdrAkSA pippalyAdIni lAbhapurAdAgatAni sacittAnyacittAni vA iti prazno'trottaraM - yojanazatAduparyAgataM saindhavAdi prAsukaM bhavati netaraditi // 88 // 1 dazasu pratilekhanAsu yathA sUryodgamo bhavatItyevaM pratikramaNArambhaH zAstrIyaH, SaSThaM cAvazyakaM pratyAkhyAnaM, tataH tatsthAnIyA belA zuddhakAlaveleti jJAyate / w.jainelibrary.org
Page #238
--------------------------------------------------------------------------
________________ senamane 4 ullAsaH // 111 // Jain Education - tathA-- pAraNa ke uttarapAraNake caikAzanakaM vidhAya SaSThaM karoti tasya caturthadvayaM prApnoti na vA iti praznotrocaraM caturthadvayaM na prApnoti iti // 89 // tathA - aSTamapratimAvAhI anyasya pariveSayati na vA iti prazno'trottaraM - aSTamapratimAvAhI yathA SaTkAyavirAdhanA na bhavati tathA pariveSayati tadA niSedho jJAto nAstIti // 90 // atha vaTapallIyasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA - zatadokaDakapuSpANi mAlikapArzvAd gRhItvA jinapratimAyAzcApyate, mAlikasya tadravyasthAne dhAnyavastrAdikaM samarpyate, tadarpaNe ca dokaDaka dazakamuddharati, tadravyaM devasatkaM mAlikasambandhi vA iti prazno'trottaraM -- zatado kaDaka puSpANi gRhItvA dhAnyAdi samarpyate, tadarpaNe ca kaDakozerakeNa yaduddharati taddevadravyaM bhavati, na tu mAlikasya yato loke zatadokaDakapuSpacaTApanayazovAdo jAyate tasmAnnyUnacaTApane doSo lagati, taduddharitaM dravyaM devadravyamadhye prakSipyate tadA doSo na lagatIti // 91 // tathA - pUrvaniSpannaM jinagRhaM kadAcitkiJcitpatitaM tAvanmAtraM dravyaliGgidravyeNa kRtaM tatrasthapratimA vandyate na vA iti prazno'trottaraM -- tatrasthajinapratimA vandyata iti jJAyate // 92 // tathA -- nIlavaNipratyAkhyAninAM taddinaniSpannaM kairIpAkapramukhaM kalpate na vA iti prazno'trottaraM -- paramparayA tatkalpanapravRttidRzyate iti // 93 // tathA - adyadinadugdhaM tatreNa melitaM kasyAM vikRtau samAyAtIti prazno'trottaraM - adyadinamelitaM dugdhaM dadhivikRtau samAyAtIti // 94 // ujjayinI0 85-87 kAkanagara0 88-90 vaTapallAsa0 91-94 // 111 // w.jainelibrary.org
Page #239
--------------------------------------------------------------------------
________________ atha pattanasaGkakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-cakravartinA navanidhAnAni tatpRSThagAni kiM vA bhUmikAyA upari calanti madhye vA iti prazno'trottaraM-jambUdvIpamajJaptimUtrAvazyakacUNyAdiSu 'navamahAnihio cattAri seNAo na pavisaMti' ityevaMvidhAkSarANi santi, etadnusAreNa nava nidhAnAni bhUmikAyA upari calanti, pravacanasAroddhAravRttyAdyanusAreNa tu cakravarttinA saha bhUmimadhye tannagare vrajantIti matadvayamasti, tattvaM tu kevalino vidantIti // 9 // tathA-cakravartinaH skandhAvAro dvAdazayojanAnyuttarati, cakravartI tu pratyekaM yojanamekaM calati, tato dvAdazayojanaprAnte ya uttarati sa yojanamekaM calati tadA dvAdazayojanamadhye kiyanti dinAni bhAntIti praznotrottaraM-jambUdvIpamajJaptau yojanayojanAntareNa vizrAmeNa cakravartI calati, tathA cakravartisainyaM dvAdazayojanAnyuttaratItyanekagranthe kathitamasti, tasmAtpUrvAparavicAraNayA yadyojanAntaraM kathitamasti tatsainyAgrabhAgApekSayA sambhAvyate, tathA cakrI sainyasyAdau madhye'nte cottaratItyakSarANi vyaktAni zAstre na dRSTAni, AdhunikaThakkurAstu vicAle uttaranto dRzyante, tatastatkAle yathocitaM bhaviSyati tathottariSyanti, ( yathocitamuttaranto'bhaviSyan ) tathApi cakravartinAM divyAnumAvena sainyaprAntottIrNAste'pi zIghra sukhena mArgamatikramiSyantItyatra na kApyAzaGkA, yato divyazaktiracintyA'stIti // 9 // tathA-zarIrodvarttanamale tathA snAnapAnIye tathA parisvedapiNDIkRtavastrAdiSu ca sammUchimapaJcendriyA utpadyante na vA iti prazno'trottaraMprajJApanAsUtramadhye 'savvesu ceva asuiTThANesu vA samucchimamaNussA saMmucchaMti' ityetaccaturdazAlApakavRttimadhye'nyAni yAni manuSyasaMsargAdazucisthAnAni santi teSu sammUchimamanuSyA utpadyamAnAH kathitAssanti, etadanusAreNa bhavallikhitasthAneSvapi utpadyamAnAssambhAvyanta iti // 97 // atha ahammadAvAdasaGgakRtapraznAstadattarANi ca / yathA-paNasaya sattattIsA, cautIsasahassa lakkhaigavIsA / pukkharadIvaDDanarA, puveNa'vareNa picchaMti // 11 // ' etasyA bhAvArtha: in Edelm an For Private Personal Use Only
Page #240
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 4 ullAsaH // 112 // saGgacchate, yatazcakSurindriyasyeyAn viSayo nAstIti prazno'trottaraM-sAdhikalakSayojanAni yAvaccakSuSo viSayaH prakAzyavastvAzrityaiva prakAzakavastuni punaradhiko'pi viSayaH sambhavatIti vyaktaM prajJApanAvRttyAdau, tato nAtra kizcidanupapannam // 98 // tathA-prathamadivasopavAsaM caturvidhAhAraM kRtvA dvitIyadine trividhAhAropavAsaM karotItyevaM kRtaH SaSTho vIraSaSThamadhye AyAti na vA iti praznotrottaraM-dvAbhyAmupavAsAbhyAM pRthak kRtAbhyAM niSpannaH SaSTho vIraSaSThamadhye nAyAti, yata ekonatriMzadadhikadvizataSaSThAH tapauccaraNavelAyAM pattanasaka 95-97 ahamadAvA0 98-102 stambhatArtha 103-206 tathA-bhAnAmadhye sa SaSTha AyAtIta manaH SaSTho vIraSaSThamadhye nApAsa karotItyevaM kRtaH SaSTho vIrapAla tathA-bhagavatIsUtrasyaikAdazoddeze kamalavicAro'sti, tatra pratisamayamekaikajIvo nissarati tadA'nantaH kAlo lagati te utpalajIvA anye votpalanizrayA sthitA nissarantIti praznotrottaraM- uggamamANo aMNatao maNio' iti vacanAtte utpalanIvAH sambhAvyanta iti // 10 // tathA--pauSadhamadhye sAmAyikamadhye carcAlApakahuNDikA vAcyate na vA iti praznotrottaraM-sA manasi vAcyate, na tu bADhasvareNa, siddhAntA| lApakabhitatvAditi // 101 // tathA--yogodvahanaM vinA sAdhuH siddhAntaM paThati zrAddhazcopadhAnavahanaM vinA namaskAra gaNayati so'nantasaMsArI kathyate navA iti prazno'trottaraM-azraddhayA yogopadhAnavahanaM vinA sAdhuzrAddhAdInAM siddhAntanamaskArAdigaNane'nantasaMsAritA kathyata iti // 102 // atha stambhatIrthasaGghakRtapraznAstadurANi ca / / yathA-zrIhIravijayasUrIzvaraprasAdIkRtadvAdazajalpamadhye'numodanAnarUpo'sti, tatra dAnarucipaNuM svabhAviM vinItapaNuM alpakAIpaNuM | all paropakArIpaNuM bhanyapaNuM' ityAdikA ye ye mArgAnusArisAdhAraNaguNA mithyAtvisambandhinastathA parapakSisambandhinazcAnumodanAre likhitAssanti, // 112 // Jain Educa t ional For Private & Personel Use Only N w .jainelibrary.org
Page #241
--------------------------------------------------------------------------
________________ tadAzritya kecana navInAM viparItAyai kurvantaH zrUyante, tadyathA-yeSAmasadho nAsti teSAmevaite guNA anumodanayogyAH, paraM yasya kasyApi jalpasyAsadaho bhavati tasyaite guNA nAnumodanAre ityetadAzritya samyagnirNayaH prasAdya iti prazno'trottaraM-asadahamantareNAnyeSAM ye mArgAnusArisAdhAraNaguNAste'numodanAhI nA'nye iti vadanti tadasatyameva, yato yeSAM mithyAtvaM bhavati teSAM kazcidasadaho'vazyaM bhavatyevAnyathA samyaktvameva pratipAdyate, zAstramadhye tu mithyAtvarUpAsadhe satyapyete mArgAnusAriguNA anumodanAH kathitAssanti, yaduktamArAdhanApatAkAya " jiNajammA- || ko iUsavakaraNaM taha maharisINa paarnne| jiNasAsaNami bhaktI pamuhaM devANa aNumanne // 308 // tiriANa desaviraI, pajaMtArAhaNaM ca anumoe / sammaiMsaNalaMbha, aNumanne nArayANapi // 309 // sesANaM jIvANaM, dANaruittaM shaavvinniyttN| taha payaNukasAyattaM, parovagArittabhavvattaM // 31 // dakkhinnadayAluttaM, piabhAsittAi vivihaguNanivahaM / sivamaggakAraNaM jaM, taM savvaM aNumayaM majjha // 311 // ia parakayasukayANaM, bahUNamaNumoaNA kayA evaM / aha niyasucariyaniyaraM, saremi saMvegaraMgeNaM // 312' iti / ahavA savvAMcaa vIarAyavayaNANusAri jaM sukaDaM / kAlattaevi tivihaM, aNumoemo tayaM savvaM // 1 // " iti catuzzaraNe'pi, atha ca mithyAtvinAM parapakSiNAM ca dayAmukhaH kazcidapi guNo nAnumodanIya iti ye vadanti teSAM samA matiH kathaM kathyata iti // 103 // / tathA-zrIhIravijayasUrIzvaraprasAditadvAdazajalpapaTTakamadhye avandanIyacaityatrayaM vinA'nyeSAM caityAni vandanapUjanayogyAni kathitAni santi, | kecana tanniSedhaM bruvantaH zrUyante, tatkathamiti prazno'trottaraM-kevalazrAddhapratiSThitacaitya 1 dravyaliGgidravyaniSpannacaitya 2 digambaracaityAni 3 vinA sarveSAM caityAni vandanAhA'Ni pUjAhANi ca jJeyAni, atha ca pUrvoktAni niSiddhAnyapi caityAni sAdhuvAsakSepeNa vandanapUjanayogyAni bhavantItyanyathA parapakSikRtagranthA apyamAnyA bhaveyuH, tathA bhavyapArzvasthAdidIkSitAH sAdhavaH kevalinazcAvandanIyAH syuH, tathA cAsamaJjasa Join Educa t ion For Private Personal Use Only T w .jainelibrary.org
Page #242
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 4 ullAsaH stambhatIrtha. 103-106 mApadyeta, yatastatkRtastotrAdigranthA AtmIyapUrvAcAryairaGgIkRtAssanti, pArzvasthAdidIkSitasAdhavazca vandanIkatayA zAstre proktAssantIti svayameva dhyeyamiti // 10 // tathA-carakaparivrAjakatAmalyAdimithyAdRSTInAM tapazcaraNAdyajJAnakaSTaM kurvatAM sakAmanirjarA bhavatyakAmanirjarA cA iti, kecana vadanti teSAmakAmanirjaraiveti sAkSaraM prasAdyamiti praznotrottaraM-ye carakaparivrAjakAdimithyAdRSTayo'smAkaM karmakSayo bhavatviti dhiyA tapazcaraNAdyajJAnakaSTaM kurvanti teSAM tattvArthabhASyavRttisamayasArasUtravRttiyogazAstravRttyAdigranthAnusAreNa sakAmanirjarA bhavatIti sambhAvyate, yato yogazAstracaturthaprakAzavRttau sakAmanirjarAyA heturbAhyAbhyantarabhedena dvividhaM tapaH proktaM, tatra SaTprakAra bAhyaM tapo, bAhyatvaM ca bAhyadravyApekSatvAtparapratyakSatvAkutIrthikairgRhasthaizca kAryatvAcceti, tathA-lokapratItatvAtkutIrthikaizca svAbhiprAyeNAsevyatvAdvAhyatvamiti triMzattamottarAdhyayanacaturdazasahasrIvRttau etadanusAreNa SaDvidhavAhyatapasaH kutIrthikAsevyatvamuktaM, paraM samyagdRSTisakAmanirjarApekSayA teSAM stokA bhavati, yaduktaM bhagavatyaSTamazatakadazamodezake desArAhae'tti bAlatapasvI stokamaMzaM mokSamArgasyArAdhayatItyarthaH, samyagbodharahitatvAkriyAparatvAcceti, tayA ca mokSaprAptina bhavati, stokakazinirjaraNAt , bhavatyapi ca bhAvavizeSAdbalkalacIryAdivad , yaduktaM " AsaMvaro a seyaMvaro a buddhoya ahava anno vaa| samabhAvabhAviappA, lahei mukkhaM na saMdeho" // 1 // iti, yadi deSAmakAmanirjaraivAGgIkriyate tarhi 'jIve NaM bhaMte ! asaMjae avirae apaDihayapaccakkhAya| pAvakamme ito cue peccA deve siyA ?' go0 atthegatie deve siA, atyaMgatie no deve siA, se keNDeNaM jAva ito cue peccA atthegatie deve siA atyaMgatie no deve siA? go0 ! je ime jIvA akAmatamhAe akAmachuhAe akAmabaMbhaceravAseNaM akAmasIyAyavadaMsamasagaanhANagaseyajallamalapaMkaparidAheNaM appataraM vA bhujjataraM vA kAlaM appANaM parikilessati, parikilesittA kAlamAse kAlaM kiccA aNNayaresu vANamaMtareSu Jain Educati o nal For Private Personal Use Only Liainelibrary.org
Page #243
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educ devattAe uvavattAro bhavanti, ' zrIbhagavatI sUtraprathamazatakaprathamoddeza kaupapAtikasUtrAdau akAmanirjarayA vyantareSUtpAda: kathiteo'sti tatkathaM saGgacchate, yataH - saGgrahaNyAdau ' caragaparivvAya baMbhalogo jA' iti vacanAtpaJcamadevaloke teSAmutpAdasya maNitatvAditi virodhApatteH, hAribhadracAmapi " aNukaMpa'kAmanijjarabAlatave dANaviNayavibbhaMge / saMjogavippaoge vasaNUsavaIDisakAre // 1 // ' ityatrA kAma nirjarAbAlatapaso - rbhedadvayabhaNanaM vyarthameva ekenAkAmanirjarAlakSaNena caritArthatvAt / tathA caurhi ThANehiM jIvA devAuttae kammaM pakareMti, taMjahA' sarAgasaMjameNaM 1 saMgamAsaMjameNaM 2 bAlatavokammeNaM 3 akAmanijjarAe' 4 etadvRttilezaH sakaSAyasaMyamena - sakaSAyacAritreNa vItarAgasaMyaminAmAyuSo bandhAbhAvAt 1 saMyamAsaMyamasya dvisvabhAvatvAdezasaMyamaH 2, bAlA - midhyAdRzasteSAM tapaH karma - tapaHkriyA bAlatapaH karma tena 2, akAmena - nirjarAM pratyanabhilASeNa nirjarA'kAmanirjaraNA heturbubhukSAdisahanaM yatsAskAmanirjarA tathA iti sthAnAGgasUtra caturtha sthAna ke tathA ' akAmanirjarA rUpAtpuNyAjjantoH prajAyate / sthAvaratvaM trasatvaM vA, tiryaktvaM vA kathaMcana ' // 108 // ityatra puNyAditi puNyaM na puNyaprakRtirUpaM, kintu lAghavarUpaM, tasmAtsthAvaratvAdikaM prApyate, tAmalitApasAdInAM tu zAstreSvindratvAdiprAptiH kathitA'sti sA ca sakAmanirjarayA bhavati, yaduktaM tattvArthabhASya navamAdhyayanavRttau amareSu tAvadindrasAmAnikAdisthAnAni prApnotIti / nanu jJeyA sakAmA yaminA -' mityatra yadi yaminAM yatInAmeva sakAmanirjarA procyate zrAvakANAmavirata samyagdRSTacAdInAM ca kA gatiriti ceducyate yaminAmiti sAmAnyatayokteH zrAvakAdInAmapi tAratamyena dvAdazadevalokAdidAyakA sakAmA bhavatIti jJAyate, zrAddhAdInAmityatrAdizabdAdvA latapasvinAmapi kathamiti cet, zRNu, bAlamasamartha sanmArgapradAne sakalakarmakSaye vA, bAlaM ca tattapazca bAlatapaH taccAgnipravezabhRgugiriprapatanAdi kAyaklezarUpaM, kAyaklezazca 'kAyakileso saMlINayA ye tyAgamavacanAdvAhyatapaH, tacca sakAmanirjarA heturiti // 101 // emational
Page #244
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne tathA-samyagdazAM mithyAtvazAM parapakSiNAM ca tapAgacchAcAryaprabhRtibhiH pratyAkhyAnaM kAryate tanmArgAnusAri bhavati na vA iti || | sUratiba0 4 ullAsa prazno'trocaraM- tatsarvamapi pratyAkhyAnaM mAgAnusArati jJAtamasti, paraM pratyAkhyAnakartA yadi pratyAsyAnavidhiM na jAnAti tadA tasya tadvidhi | 207-119 // 114 // llo prajJApya kAryate iti vizeSo jJeyaH // 106 // . atha sUratibandirasaGgakRtapraznAstaduttarANi c|| tathA-caturdazaniyamasmaraNe sacittaM vikRtizca dravyasaGkhyAyAM gaNyate na vA iti praznotrottaraM-caturdazaniyamasmaraNe yadyapi zAstrAnusAreNa M sacittaM vikRtizca dravyamadhye na gaNyata iti jJAyate tathA'pyAdhunika pravRttyA gaNyata iti dRzyate, itthaM karaNe ca vizeSatassaMvaro'pi bhavatIti // 107 // | tathA-gurUNAM mUlastUpaM mAnyaM tathaivAnyasthAne bhavati tadapi mAnyaM na vA iti praznotrottaraM-yathA maulaM gurustUpaM mAnyaM tathaivAnyAnyasthAnasthitamapi mAnyameva, na kApyatrAzaGkA karttavyati // 108 // tathA-devagurudharmamAnanarUpasamyaktvaM vyAvahArika naizcayikaM vA iti prazno'trottaraM- jIvAinavapayatthe, jo jANai tassa hoi sammattaM / kA bhAveNa saddahato, ayANamANe'vi sammattaM // 1 // " iti navatattvaprakaraNe, " zamasaMveganidA'nukampAstikyalakSaNaiH / lakSaNaiH paJcabhiH samyak, I samyaktvamidamucyate " // 1 // iti yogazAstradvitIyaprakAze, darzanamohanIyakarmopazamAdisamuttho'haMduktaktvazraddhAnarUpaH zubha AtmapariNAmaH samyaktvamiti bandAruvRttau cetyAdigranthAnusAreNa jIvAdinavapadArthazraddhAnopazamAdimattvaM naizcayikasamyaktvaM, 'yA deve devatAbuddhirmurau ca gurutaamtiH| dharme ca dharmadhIH zuddhA, samyaktvamidamucyate // 1 // jino devaH kRpA dharmo, guravo yatra saadhvH| ' ityAdyanusAreNa tu devAdimAnanaM vyAvahArikasamyaktvaM / yaduktaM-" nicchayao rugmattaM, nANAimayaM suhaM ca pariNAma / iyaraM puNa tuha samae, bhaNioM sammattaheutti" // 1 // iti // 109 // // 114 // Jain Education 1 ona For Private & Personal use only ainelibrary.org
Page #245
--------------------------------------------------------------------------
________________ atha dIpabandirasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-gautamapatavAhatapasi patabahe prathamaM yannANakaM mucyate tannANakaM jJAnasyArthe samAyAtyanyathA vA ! tattapaHkaraNaM kutra granthamadhye proktamastIti prazno'trottaraM-gautamapatadhatapa AcAradinakaragranthe proktamasti, paraM tatra nANakamocanamuktaM nAsti, yadi kvApi prasiddhayA | nANakaM mucyate tadA tad jJAnadravyaM na bhavati, tena yathAyogaM jJAnArtha yatInAM vaidyAdyartha vA vyApAraNIyamiti // 11 // tathA-kAlikasUribhiH pAkSikadine caturmAsakamAnItaM, tatra pratikramaNAni nyUnAni bhavanti, tatkathamiti prazno'trottara-pratikramaNAnAM | | nyUnatve'dhikatve vA na ko'pi vizeSo, yataH pUrvAcAryANAmAcaraNaivAtra pramANaM, yathA kalpasUtrasya zrAvaNaM zrAddhAnAM pUrvAcAryA''caraNayaiva kriyate | iti // 111 // tathA-" jaiA hohI pucchA, jiNANa vakkami uttaraM taiA / ikkassa nigoassa a, aNaMtabhAgo asiddhigao" // 1 // " uttama-19 | nara paMcuttara, tAyataHsA ya puvvadhara iMdA / kevaligaNaharadikkhia, sAsaNasuradevayA'bhavvA" // 2 // ityanayorgAthayoH ko grantho mUlasthAnamiti prazno'trottaraM-etadgAthAdvayaM chUTakapatrasthaM dRzyata iti // 112 // tathA-pauSadhe sAmAyike ca zatahastAhirgamane IpithikI pratikramya gamanA''gamanAlocanaM kriyate navA iti, prazno'trottaraM-pauSadhamadhye zatahastAdvahirgamanAnantaramIryApathikI pratikramya gamanA''gamanAlocanavidhidRzyate, sAmAcAryAmapi kathitamasti, sAmAyike tu zatahastAdvahirgamanameva moktamiti // 11 // Inn Education For Private Personal use only
Page #246
--------------------------------------------------------------------------
________________ dvipava0 senaprazne . ullAsaH // 15 // tathA-"jaM jaM cayai sacittaM, samma bhAveNa suddhahiaeNaM / na hu tesu tesu joNisaM, pAvai dukkhAi tikkhAiM" // 1 // iyaM gAthA | kutra granthe'stIti prazno'trottaraM-iyaM gAthA chuTakapatrasthA dRzyata iti // 114 // tathA-zrAddhAnAM pauSadhamadhye trikAladevavandanaM kutra granthe'stIti praznotrottaraM-caityavandanaM kazcidbhavyo jinAnAM trikAlaM-trisandhya | karotIti pravacanasAroddhArasUtravRttau tathA- ajjapabhiI jAvajjIvaM tikAliaM aNudiNaM aNuttAvalegaggAcitteNaM ciie deyavvA' ityAdika zrImahAnizIthatRtIyAdhyayanagatAlApakamadhye caityavandanaM traikAlikaM karttavyamiti jaghanyataH zrAddhAnAmAcAro'bhihitaH, tacca " navakAreNa jahannA, ciivaMdaNa majma daMDathuIjualA / paNadaMDathuicaukaga, thayapaNihANehiM ukkosaa"|| 1 // iti bhASyavacanAt vyAvaNitasvarUpamutkRSTameva grAhyaM, tasyaiva | niyamata IpithikapritikrAntipUrvakatvena vidhIyamAnatvAnnatayormadhanyamadhyamacaityavandanayoriti / evaM ca pratidivasaM traikAlikacaityavandanAvidhAna jaghanyataH zrAddhAcAraH, sa ca pauSadhikAnAmadhyavazyaMbhAvena kriyamANa eva vilokyate, anyathA zrAddhAnAM pauSadhakaraNAdinotkRSTAcArArAdhanameva kutaH sampadyate !, na hyavirodhinaM pratidinaM vidhitsitaM jaghanyAcAraM vimucyotkRSTAcArasyArAdhanaM jAyamAnaM kApi dRSTaM zrutaM vA, jaghanyA''cArasyA'nArAdhane utkRSTAcArArAdhanasya daurlabhyAd, ata eva aNupratAdikaM viziSTaM zrAddhAcAramArirAdhayiSurjaghanyasvarUpaM bhagavadanihitatatvArthazraddhAnAdilakSaNaM jaghanyAcAramanuvayameva zrAvakastadaNuvratAcArAdhakaH syAnnAnyatheti / tasmAt pravacanasArodAravRttimahAnizIthAdhanusAreNAvicchinnavRddhaparamparayA | ca pauSadhikAnAmapi traikAlikacaityavandanAkaraNamupapannameva, anyathotkRSTAcArArAdhanasyAnupapatteriti jJeyam // 11 // tathA-prAg yogodvahanaM kRtvA sAdhavo dvAdazAGgI paTheyuH kiMvA'nyathA iti prazno'trottara-prAg yogamudvAhya dvAdazAGgI paTheyuH, kadA Jain Educati For Private Personel Use Only ww.jainelibrary.org
Page #247
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educa citkenacid yogodvahanaM vinApi dvAdazAGgI paThitA zAstre dRzyate tama carcyam, AgamavyavahArikRtatvAd, yata AgamavyavahArI yathA lAbha jAnAti tathA karotIti // 116 // tathA --- maNivijmAkIrNake nava kSetrANi kathitAmi tatkathamiti prazno'zrottaraM - sapta kSetrANi caityAdIni prasiddhAni, pratiSThAtIrthayAtrAlakSaNakSetradvayaprakSepe nava kSetrANi bhavantIti // 117 // tathA - vyavahArarAzi prApto jIvaH punaH sUkSmanigodamadhye yAti navA iti prazno'trotsaraM sa jIvaH sUkSmanigode yAti paraM vyAvahArika ebocyata iti // 118 // tathA --- pauSadhamadhye zrAddhaH sAdhUnAmazanAdikaM dadAti navA ? iti prazno'trottaraM - gRhamanuSyAn dRSTvA dadAtItyakSarANi santIti // 119 // atha navInanagarasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / tathA - yaH samyaktvamantarmuhUrta spRzati so'rddhapudgalI kathyate, kriyAvAdI caikapudgalI niyamAt zuklapakSIti zrUyate, tatkathamiti praznostrottaraM - kriyAvAdI samyagdRSTiH tathA midhyAdRSTirddhAvapi bhanyau zupAkSikau ca jJeyau, tau niyamAt pudgalaparAvarttamadhye siddhayataH, evaMvidhAkSarANi | dazAzrutaskandhacUrNimadhye santi paraM samyagdRSTimithyAdRSTayeorekIbhUtaM sAmAnyalakSaNaM jJeyam, yaso maladhArIzrIhemacaMdrasUrikRta puSpamAlAsu pravRttimadhye " aMtomuhuttamittaMpi, phAsiaM hujja jehi sammattaM / tesiM avagRpugalapariaho caiva saMsAro " // 1 // etaddvAthAvyAkhyAnusAreNa pudgalaparAvartta
Page #248
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4 ullAsaH navIna 120-121 sIsAMga 123 mahimmadA 124-127 .116 // saMsAro jJAyate, esadizaparatveta hatyelo jayaH / tathA zrAvakamajJaptisUtravRttimadhye yayoH samyagdRSTimithyAdRSTayodezonArddhapudgalaparAvarttasaMsAro bhavati / tau zuklapAkSiko kathyate, yasya ca tato'dhikasaMsAro bhavati sa kRSNapAkSikaH kathyate iti kathitamasti, paraM tanmatAntaraM sambhAvyate // 120 // tathA-triSaSTayadhikazatatrayapAkhaNDikAnAM madhye azItyadhikazataM kriyAvAdinassanti te samyagdRSTayo mithyAdRSTayo vA iti prazno'trottaraMazItyadhikazataM kriyAvAdino mithyAdRSTayo jJeyA iti // 121 / / tathA-kevaladugdharAddhakSareyI paryuSitA sAdhUnAM grahItuM kalpate na vA iti praznotrottaraM-kevaladugdharAddhakSareyI anyApi kSaireyI paryuSitA parampa| rayA gRhItuM na kalpate, karambakastu navInatakAdisaMskArArhatvAtkalpata iti // 122 // atha sIsAMgasaGghakRtapraznastaduttaraM ca / tathA-lavaNaM bhakSyamabhakSyaM vA iti praznotrottaraM-dvAviMzatyabhakSyanAmamadhye sAkSAlavaNanAma na dRzyate, tasmAtsarvathA'bhakSyamevaM vaktuM / | na zakyate, paraM ye vivekinaste bhojanAvasare prAsukaM lavaNaM gRhNanti, na tu sacittamityakSarANi zAstre santIti // 123 // atha mAhimmadAvAdasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-AmratakramadhuratakrayostathoSNodakazItalodakayostathA meghajalakRpajalayorekaM dravyaM gaNyate pRthag vA iti praznotrottaraM-AmratakamadhuratakapramukhANAM eka dravyaM gaNyate iti // 124 // // 16 // Jain Educatio n al For Private & Personel Use Only tjainelibrary.org
Page #249
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Education tathA -- prAtarupavastraM kRtvA sAyaM rAtripauSadhaM karoti, tathAcAmlaM kRtvA'horAtrikaM karoti sa upadhAnA''locanAmadhye sameti kiMvA na iti prazno'trottaraM - upavastraM kRtvA yaH prAtarahorAtrikapauSadhaH kRto bhavati sa upadhAnAlocanAmadhye sameti nAnya iti // 125 // tathA--upadhAnavAcanA prAtargrahItuM vismRtA, sA sAyaM kriyAkaraNAnantaraM gRhyate'thavA dvitIyadine ?, yadi dvitIyadine tadA sa vAsaraH kasyA vAcanAyAM gaNyate iti prazno'trottaraM - prAtarupadhAnavAcanA lAtuM vismRtA sA sandhyAyAM kriyAkaraNAdarvAg gRhyate, tatrApi yadi vismRtA tadA dvitIye'hni pravedanAdarvAg gRhyate sa vAsarastvagretanavAcanAmadhye gaNyata iti // 126 // tathA--sarvvIrhatAM mAtarazcaturddaza svapnAn zrI kalpasUtroktAnupUrvyAM pazyantyutAnAnupUrvyeti prazno'trottaraM - prAyastAH zrIkalpasUtroktAnupUrvyA pazyanti, kiyaccittIrthakRnmAtara ekaspadmamanAnupUrvyApi ca, yathA RSabhadevamAtrA pUrvaM vRSabho dRSTo vIramAtrA siMhazceti bodhyam // 127 // atha sAcorasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA - AlocanAsvAdhyAya IryApathikApratikramaNamantarA zuddhayati navA iti prazno'trottaraM - AlocanAsvAdhyAya iryApathikApratikramaNapUrvakaH zuddhayatItyakSarANi zAstre santi, kadAcittatpratikramaNaM vismarati tathApi vidhipUrvakasyodyamaH karttavya iti // 128 // prazno'trottaraM - dvAdazavratadhArI caturdaza niyamAn tathA - dvAdazavratadhArI caturddaza niyamAn pratidinaM smarati saGkSipati ca pratidinaM smarati saGkSipati, cenna - smarati tathApi tatsmaraNodyamaH karttavya iti // navA iti 129 // v.jainelibrary.org
Page #250
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 8 ullAsaH 6 // 117 // Jain Education tathA - AcAryopAdhyAyaprajJAMzapAdukA jinagRhe maNDitAssanti, jinapratimApUjArthamAnIta zrIkhaNDakesarapuSpAdibhyastAsAmanaM kriyate navA iti prazno'trottaraM - mukhyavRttyopAdhyAyaprajJAMzapAdukAkaraNavidhiH paramparayA jJAto nAsti, svargaprAptAcAryasya pAdukAkaraNa vidhistvasti, tato jinapUjArthazrIkhaNDAdibhistatpAdukA na pUjyate, devadravyatvAt tathA zrIkhaNDAdikaM sAdhAraNaM bhavati, tenApi pratimAM pUjayitvA pAdukA pUjyate, paraM pAdukAmarcayitvA pratimA nAryate, devAzAtanAbhayAditi // 130 // tathA - vastupAlate japAlau prAk dazakau zrutau, jIrNaprabandhAnusAreNa paNDitapadmasAgaragaNibhirviMzatikAvuktau, tatkathamiti ! prazno'trottaraMtatpitRAsarAjena saGghavI AbhUputrIvidhavA kumAradevAnAmnyA sArddhaM tatkukSiputraratnotpattiriti zrIhemaprabhasUrivacasA jJAtvA sambandhaH kRtaH, pazcAtputracatuSTayaM putrI saptakaM ca jAtamiti vastupAlatejapAlaprabandhe likhitamasti, tathA paramparayA'pItyameva kathyate / tathA paNDitapadmasAgaragaNikathitaprabandhamadhye'pi AsarAjo viMzatikaprAgvATaH kathito nAsti paraM sAmAnyataH prAgvATaH kathito'sti, kiJca prAg viMzatikaprAgvATo'bhUttena viMzatikaH prAgvATaH kathyate tadA yuktamiti // 131 // tathA - aSTamapratimAnavamapratimayorArambhavarjanaM dazamapratimAyAM sAvayAhAravarjanaM ca kriyate'nyathA vA iti prazno'trottaraM - aSTamapratimAyAmArambho'STa mAsAn yAvatsvakAyena tyajyate, navamyAmapyArambho nava mAsAn yAvatpareNa na kAryate, dazamyAM ca daza mAsAn yAvatsvArthaniSpannAhArapAnIyAdi vastu na gRhNAti parArthaniSpannAhArAdikaM tu gRhNAtIti // 132 // tathA - pramattaSaSThaguNasthAnakavarttisAdhUnAM majjaM visayakasAye 'ti gAthoktapaJcavidhaH pramAdaH kathaM sambhavatIti prazno'trottaraM - pramattaSaSThaguNa. sthAnavarttisAdhUnAM ' majjaM visayakasAye 'ti gAthoktaH paJcavidhaH pramAdo madyasya sadaivAbhakSyatvanA kalpyatvAd yathAsambhavaM bhavatIti // 133 // sAcora0 |128-137 // 117 // v.jainelibrary.org
Page #251
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educat tathA--'avaMgutaduvAre' ityasyArthaH prasAdya iti prazno'trottaraM - avaDa-aduvAretti aprAvRtadvArAH - kapATAdibhirasthagitagRhadvArA ityarthaH, | saddarzanalAmena na kuto'pi pAkhaNDikAdvibhyati zobhanamArgaparigraheNodghATazirasastiSThantIti bhAva iti vRddhavyAkhyA / anye svAhuH - bhikSuka - | | pravezArthamaudAryAdasthagitagRhadvArA ityartha iti zrIbhagavatIsUtradvitIyazatakapaJcamoddezaka vRttau uktamastIti // 134 // tathA-- kazcitparapakSI prArthanAM karoti yadupadezamAlAgAbhAyAM vilokayantu tadarthamupadezamAlAgAthAvilokane dUSaNaM lagati navA iti praznottaraM - yadi sa niSkapaTatayA prArthanAM karoti tadarthamupadezamAlAgAthAvilokane sarvvathA dUSaNaM jJAtaM nAsti iti // 135 // tathA----parapakSiNAM pratimAsthApanAdikaM pratiSThApyAyate navA iti prazno'trottaraM yadi tatastadAzAtanA na bhavati tadA tatpratiSThApyArpaNe na kA'pyAbAdheti // 136 // tathA--anazanizrAddhasya trividhAhArapratyAkhyAnaM kArayitvA rAtrAvRSNapAnIyapAnenAnazanasya dUSaNaM lagati navA iti, prazno'trottaraM -tathAkAraNenAnazanasya dUSaNaM na lagatIti // 137 // atha bhinnamAlasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca tathA--vikasitapuSpatannAlamadhye jIvAH saGkhyAtA asaGkhyAtA vA iti prazno'trottaraM - keSucitpuSpeSu saGkhyAtAH keSucidasaGkhyAtAH | keSucidanantAzca prajJApanAdiSu kathitAssanti, jAtipuSpamadhye tu saGkhyAtA eva kathitAssantIti // 138 // tathA - sAmAyikAdiSu upavastramadhye sandhyApratilekhanAyAM mukhavastrikAM pratilikhya pratyAkhyAnaM kriyate, ekAzanAdipratyAkhyAne ca vandana kAni national
Page #252
--------------------------------------------------------------------------
________________ senabhane 4ullAsa // 18 pu bhinnamA0 dattvA tat kriyate, tatkathamiti praznotrottaraM-sAmAcArIprabhRtigrantheSu bhojanadivase vandanakAni dattvA pratyAkhyAnaM kriyate ityakSarANi santi, 138-141 upavastradivase vandanakAdhikAro nAsti, mukhavatrikA tu pratilikhyate yatastAM vinA pratyAkhyAnaM na zuddhyatIti sAmAcAryasti, tathopadhAnamadhye'pi tathaiva | bibhIta pratyAkhyAnaM kAryata iti // 139 // 142-143 tathA-devAn vanditvA bhagavanityAdi catvAri kSamAzramaNAni kriyAsambaddhAnyanyathA vA !, tathA paTTiprabhoH kSamAzramaNaM pRthag dAtavyaM navA | iti praznotrottaraM-bhagavanityAdi catvAri kSamAzramaNAni kriyAsambaddhAni santi, tatra sarve'pi tIrthakRto vanditAH, atha ye vizeSato gurUn tathA paTTikaprabhuM vandante tadaucityasatyApanArthamiti // 14 // tathA-prathamadine caturvidhAhAropavastraM kRtvA dvitIyadinopavAsamekIkRtya SaSThASTamAdikaM pratyAkhyAti navA iti prazno'trottara-prathamadivase ekopavastraM pratyAkhyAti, dvitIyadivase ekameva pratyAkhyAti, na tu SaSThaM, yadi dvitIyadine SaSThAdikaM tarhi agre tRtIyopavAsaH kRto yujyate IdRzI sAmAcAryastIti // 141 // atha bibhItakasaMghakRtapraznau taduttare ca yathA-kevalI samudghAtAnantaraM kiyatkAlaM saMsAre tiSThatIti praznotrottaraM-kevalIsamudghAtAnantaramantamuhattai saMsAre tiSThati, pIThaphalakAdi ca pazcAtsamarpya zailezIkaraNaM pratipadyate, evaMvidhAkSarANi zrIvizeSAvazyake santi / kiJca-pANmAsikAvasthAnaM saMsAre tatraiva dUSitamasti, tato'nta. muhUrtAvazeSAyureva samudghAtaM kartuM pravarttate nAnya iti bodhyama // 142 / / // 118 // Jain Education Samjainelibrary.org a l
Page #253
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA-bhavanapatInAM bhavanAni kutra santIti prazno'trottaraM-ratnaprabhAyA upari adhazcaikaM yojanasahasraM muktvA vicAle sarvatra bhavanAni / | santIti jJAyate, yato'nuyogadvArasUtravRttimadhye bhavanapatibhavanAni narakavAsakapArzve kathitAnIti bodhyam // 143 // atha jAlorasaMghakRtapraznAstaduttarANi ca tathA--trividhopavAsapratyAkhyAnamanyapratyAkhyAnaM ca kayA rItyA pAryate iti praznotrottaraM-upavAsa kIdhu trivihAra namukkArasI porasI purimaDDhAdika kIdhu pANahAra paccakkhANa phAsiuM 1 pAliGa 2 sohiuM 3 tiriu 4 kiTTi 5 ArAhiuM 1 jaMca nArAhiaMtassa micchAmi dukkaDaM' | ityupavAsapratyAkhyAnapAraNarItivRddhaparamparayA jJAtavyA, adhunA kecana zrAddhAH upavAsa kIdhu trivihAra namukkArasi purimaDyAdika kIdho cauvihAra | paccakkhANa phAsiuM 1 pAliuM 2 sohiu 3 tArikhaM 4 kiTTi 5 ArAhica nArAhi tassa micchAmi dukkaDaM ' itthamapi pArayanto dRzyante, tathA namukkAreMsi porasi purimaDDhAdika kIdhuM caubihAra ekAsaNaM biAsaNu kIg trivihAra cauvihAra paccakkhANa phAsiuM 1 pAliGa 2 sohiuM 3 tIriuM 4 kiTTiuM 5 ArAhiaM jaMca nArAhi tassa micchAmidukkaDaM ityanyapratyAkhyAnapAraNarItirapi paramparayaiva jJayeti // 144 // tathA-zrAddhAH pauSadhamadhye sAndhyapratilekhanAkAjakoddharaNaM kadA kurvantIti praznotrottaraM-zrAddhAH pauSadhamadhye sAndhyapratilekhanAdezau | mArgayitvA proJcchanakaM caravalakaM ca pratilikhya yadyekAzanakaM tadA paridhAnAMzukaM parAvRttya paDilehaNA paDilehAvo ityAdezamArgaNaM vidhAya ca kAnakoddharaNaM kurvantIti zrAddhavidhipramukhagrantheSu proktamasti, pazcAdupadhi pratilikhya kAjakaM niSkAsya pariSThApayantIti paramparA'stIti // 145 // Jain Educa t ional For Private Personal Use Only Www.jainelibrary.org
Page #254
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 18 ullAsaH // 119 // Jain Education tathA -- zrAddha vidhyanusAreNa jalamArgeNa zatayojanebhyaH sthalamArgeNa SaSTiyojanebhyazca samAgatAni haritakyAdivastUni prAsukIbhavanti, tathA lavaNamapi prAsukaM bhavati, tathA ahammadAvAdaniSpannasa cittavastUni nAlikera pUgIphalAdIni ugrasenapurAdau gatAni prAsukIbhavanti navA ? iti prazno'trottaraM zrAddhavidhiprabhRtigranthAnusAreNa jalamArgeNa zatayojanebhyaH sthalamArgeNa SaSTiyojanebhyazca samAgatAni sarvANyapi vastUni prAsukIbhavanti, paramAcIrNAni grAhyANi na tvanyAni / tathA lavaNamagnipakvamevAcIrNe, tathA rAjanagaraniSpannasacittanAlikerapUgIphalAdIni vastUni ugrasena* purAdau gatAni prAsukIbhavanti, paramanAcIrNAnIti // 146 // atha pAlIsaGghakRtapraznau taduttare ca / tathA -- pratimAdharazrAddhAnItAhAraM munayo gRhNanti navA iti prazno'trottaraM - pratimAdharaH svArthAnItAhAraM dadAti tadA grahItuM kalpata iti // 147 // tathA---zrAddhA namaskAramanAnupUrvyA gaNayanti navA iti prazno'trottaraM zrAddhAnAmAnupUrvyA'nAnupUrvyA namaskAragaNanAdhikAraH zAstrAnusAreNa jJAyata iti // 148 // atha mAlapurasaGghakRtapraznau taduttare ca / tathA - puJjaNikayA vAyukaraNe lAmolAmo vA iti prazno'trottaraM - mukhyavRttyA puJjaNikayA vAyukaraNaM jJAtaM nAsti paraM gurvvAdInAM makSikoDApanArthaM vAyukaraNe lAbho'sti, na tvalAbho, yato makSikoDApanaM gurubhaktireveti // 149 // jAlora0 | 144-146 pAlI0 147-148 mAlapura0 149-150 // 119 // jainelibrary.org
Page #255
--------------------------------------------------------------------------
________________ tathA--rAtrau sakalAnapAnamadhye sUkSmAH tadrUpA jIvA utpadyante prabhAte vilayaM yAnti tatsatyamasatyaM vA iti praznotrocaraM-rAtrau samastAnapAnamadhye tadrUpAH sUkSmA jIvA utpadyante prabhAte ca vilayaM yAntItyetat zAstramadhye kvApi jJAtaM nAstIti // 15 // atha UNIyArasaGghakRtapraznau taduttare tr|| tathA-vRddhakalpadine pauSadhakaraNe lAbhaH pUjAkaraNe vA iti prazno'trottaraM-mukhyavRttyA pauSadhakaraNe mahAn lAbhaH, kAraNavizeSe tu yathA prastAvo bhavati tathA karaNe lAbha evAsti, yato jinazAsane ekAntavAdo jJAto nAstIti // 151 // tathA-saMvatsaravAsare pUgIphalasahitanANakaprabhAvanAM lAnti navA ! iti, prazno'trottara-pUgIphalAdisahitAM tayA rahitAM vA prabhAvanAM lAnti, pazcAd yasmin grAme yA rItistadanusAreNa pravartitavyamiti // 112 // . atha medinIdraGgasaMghakRtapraznAstaduttarANi ca / tathA-pAkSikadine dvAdazAnAM caturmAsake viMzataH sAMvatsarikadine catvAriMzato lokodyotakarANAM kAyotsargaH kriyate, tatkimiti praznotrottaraM-pAkSikAdidivaseSu yatkAyotsargaH kriyate tattu pratikramaNaM kurvatAM yadatIcArazuddhirnAbhUttadatIcArazuddhinimittaM, dinapratibaddha| sayAniyame tvAjJA pramANamiti // 153 // tathA-zrIvIrahIrasUrINAM pratimAne yo devAn vandate sa vAsakSepaM kRtvA'nyathA vA iti prazno'trottaraM-zrIgurupratimAre devA vanditA na | zudhyanti, yadi ca tIrthakRtpratimA paTTAdAvAlokhatA bhavati tadA tadane vAsakSepaM kRtvaiva devA vanditAH zuddhayantIti // 154 // For Private Personel Use Only THw.jainelibrary.org
Page #256
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 4 ullAsaH // 120 // Jain Education tathA - caturmAsakatrayASTAhnikA kuta upavizatIti prazno'trottaraM - saptamIta upavizati, paraM pUNimAvAsarastu parvvatithitvAtpAta iti // 155 // tathA - sthAnakatapo'STakarmmasUDaNata AMbilavarddhamAnatapasAM madhye'svAdhyAyadinatrayaM gaNyate navA iti | sUDaNatapasormadhye'svAdhyAyAdanatrayaM na gaNyate, AmbilavarddhamAnatapaso madhye gaNyate iti paramparA'stIti // 116 // tathA -- zrIANaMdavimalasUrikRtASTakarmmatapo yadyupavastreNa karttuM na zaknoti tadAcAmlema karoti kiMvA neti prazno'trottaraM yadi sarvvathopavastrakaraNazaktirna syAt tadAcAmlenApi karotIti // 157 // prazno'trottaraM - sthAnakatapo'STaka tathA -- dvayazanapratyAkhyAnakarttA vAntau jAtAyAM dvitIyavAraM bhuGkte navA iti prazno'trottaraM - tasminneva sthAnake sthite yadi vAntirbhavati mukhazuddhizva kRtA bhavati tadA dvitIyavAraM bhoktuM kalpate, nAnyathA iti // 158 // tathA - zrIhIravijayasUrIzvara prasAditadvAdazajalpapaTTake ke dvAdaza jalpAssantIti vyaktyA prasAdyAmiti prazno'trottaraM - saMvat 1646 varSe pauSAsita 13 zukre zrIpattananagare zrIhIra vijayasUribhirlikhyate samastasAdhusAdhvI zrAvaka zrAvikAyobhyaM - zrI vijayadAna sUriprasAdIkRta sAtabolanA artha AzrI visaMvAda TAlavAni kAjiM te sAta bolanu artha vivarInaM likhIi chII, tathA bIjApaNi keTalAeka bola likhii cha, yathA- parapakSIniM kisyuM kaThinavacana na kahi 1 // tathA parapakSIkRtadharmmakArya savrvvathA anumodavAyogya nahI ima kArNe na kahavuM, je mATiM dAnarucipaNuM dAkhiNAlapaNaM dayAlupaNuM priyabhASIpaNaM ityAdika je je mArgAnusArI dharmakArya te jinazAsanathakI anerA samastajIvasambandhi zAstrani anusAriM anu jaNAi chai, to jainaparapakSI sambandhI mArgAnusArI dharmakarttavya anumodavA yogya hui e vAtanuM syuM kAhi 2 // tathA - gacchanAyakAnaM pUchA i UNIyA0 151-152 medinI0 153-160 // 120 // jainelibrary.org
Page #257
--------------------------------------------------------------------------
________________ kisI zAstrasambandhinI navI prarUpaNA kurNi na karavI 3 // tathA digambarasambadhi caitya 1 kevala zrAddhapratiSThitacaitya 2 dravyaliGgIni dravyaiM niSpannacaitya 3 e triNyiM caityavinA bIjAM saghalAi caitya vAMdavA pUjavA yogya jANavAM, e vAtanI zaGkA na karavI 4 // tathA svapakSInA gharanI viSaI pUrvoktatriNanI avandanIka pratimA hui te sAdhuni vAsakSepi vAMdavA pUjavA yogya thAI 5 // tathA sAdhunI pratiSThA zAstriM chai 6 // tathA sAdharmika vAtsalya karatAM svajanAdika sambandhabhaNI kadAcitparapakSIni jimavA teDai tu te mATiM sAhamivatsala phoka na thAI 7 // tathA zAstrokta dezavi. saMvAdInihnava sAta sarvavisaMvAdInihava eka e TAlI bInA kuNani nihnava na kahiq 8 // tathA parapakSI saGghAti carcAni udIraNA kuNiM na karavI parapakSI koI udIraNA karai tu zAstranai anusAri uttara devo, paNi kleza vAdhai tima na krvuu9|| tathA-zrIvinayadAnasUriM bahujanasamAkSaM jalazaraNa kIdhu je utsUtrakandakuddAlagrantha te tathA te mAhila asaMmataartha bIjA koi zAstramAhiM ANyu hui tu te artha tihAM apramANa jANavu 10 // tathA svapakSIya. sAni ayogi parapakSIyasArthi yAtrAkaryA mArTi yAtrA phoka na thAi 11 // tathA-pUrvAcAryani bArai je parapakSIkRta stutistotrAdika kahavAtAM te kahatAM kuNi nA na kahivI // 12 // e bolathI koI anyathA prarUpai tehanaiM guruno tathA saMghano Thabako sahI // atra matAni zrIvijayasenasarimatam, upAdhyAyazrIvimalaharSagaNimatam 1 upAdhyAyazrIdharmasAgaragaNimatam 2 upAdhyAyazrIzAnticandragaNimatam 3 upAdhyAyazrIkalyANavijayagaNimatam 4 upAdhyAyazrIsomavijayagaNimatama 5 pannyAsasahajasAgaragaNimatam 6 paNDitakAnharSigaNimatam 7 etaddvAdazajalpapaTTake evaMvidhA dvAdaza jalpAssantIti // 59 // tathA--rAkSasadvIpo jambUdvIpe'sti lavaNasamudre vA ? sa ca pramANAGgulenotsedhAGgulena vA iti praznotrottaraM-lavaNode payorAzau, durjayo / | dyusadAmapi / yojanAnAM saptazatI, dikSu sarvAsu vistRtaH // 31 // rAkSasadvIpa ityasti, sarvadvIpaziromaNiH / tadantare trikUTAdri minAbhau Jain Educat For Private & Personel Use Only a w.jainelibrary.org
Page #258
--------------------------------------------------------------------------
________________ DuMgarapura senaprazne ullAsaH // 11 // sumeruvat // 32 // maharddhirvalayAkAro, yojanAni navonnataH / paJcAzataM yojanAni, vistIrNo'styatidurmadaH // 33 // tasyopariSTAtsauvarNaprAkAragRhatoraNA / mayA laGketi nAmnA pUradhunaivAsti kAritA // 34 // SaD yojanAni bhUstasyAmatikramya cirNtnii| zuddhasphaTikavaprAGkA, nAnAratnamayAcyA // 35 // sapAdayojanazatapramANA pravarA purI / mama pAtAlalaGketi, vidyate cAtidurgamA || 36 // purIdvayamidaM vatsA-datsva tannRpatirmava / bhavatvadyaiva te tIrthanAthadarzananaM phalam // 37 // ityuktvA rAkSasapatirmANikyairnavabhiH kRtam / dadau tasmai mahAhAraM, sadyo vidyAM ca rAkSasIm // 38 // bhagavantaM namaskRtya, tadaiva ghanavAhanaH / Agatya rAkSasadvIpe, rAjA'bhUlaGkayostayoH // 39 // rAkSasadvIparAjyena, rAkSasyA vidyayApi ca / tadAdi tasya vaMzo'pi, yayau rAkSasavaMzatAm // 40 // iti zrI ajitanAthacaritrAnusAreNa rAkSa padvIpo lavaNasamudre'sti pramANAGgulazceti dhyeyam // 6 // atha DuMgarapurasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA-sandhyApratikramaNe sAmAyikoccArAnantaraM svAdhyAyanamaskAratrayaM kathayitvA vandanakapratyAkhyAnamukha patrikA pratilikhyate sA kSamAzramaNaM dattvA pratilikhyate ? kiM vA kSamAzramaNaM vinA !, tathA sA kiM kathayitvA pratilikhyata iti prazno'trottaraM-sAmAyikaM kRtvA besaNe | saMdisAvaM pramukhakSamAzramaNa catuSTayaM dattvA namaskAratrayaM kathayitvA kSamAzramaNapUrvaka icchAkAreNa saMdisaha bhagavan ! muhapattI paDilehuM ' ityAdezapUrva mukhavastrikA pratilikhya vandanakadvayaM ca dattvA pratyAkhyAnaM karttavyamiti // 61 // tathA-zatruJjayastotramadhye zAmbapradyumnAbhyAM sahASTau koTayaH siddhAH kathitAssanti, kaMcana sArddhakoTitrayaM kathayantyatra nirNayaH prasAdya iti, praznotrottaraM-zrIzatruJjayamAhAtmyAnusAreNa zrIzatruJjaye zAmbapradyumnAbhyAM saha sArddha koTitraya siddhamiti jJAyate // 112 // - For Private & Personel Use Only
Page #259
--------------------------------------------------------------------------
________________ Jain Educatio tathA - snAtravidhau ' aThasahasaca usAThiju apaMcavaraNakalasehiM ' ityuktam antavAcyamadhye tvekA koTiH SaSTirlakSAca kalazAnAmityuktaM | tatkathaM saGgacchate iti prazno'trottaraM - antarvAcyamadhye ekA koTiH SaSTirlakSAca kalazAnAmityuktaM tatsthavyarUpatayA sambhAvyate, tebhyaH pAnIyaM bhUtvA snAtrakaraNArthe tu catuSSaSTyadhikASTasahasra kalazAH kathitAssantIti sambhAvyate, tasmAdubhayamapi saGgacchata iti // 163 // tathA - vAsudevabaladevamAtaraH sapta caturazca svapnAn yathAkramaM pazyanti teSAM kAni nAmAnIti, praznotrottaraM - siMha 1 sUrya 2 kumbha 3 samudra 4 zrI 1 ratnarAzya 6 ni 7 rUpANi nAmAni gaja 1 padmasara 2 candra 3 vRSabhalakSaNAni 4 nAmAni ca paramparayA jJeyAnIti // 164 // atha udayapurasaGghakRtapraznAstaduttarANi ca / yathA -- caturdaza pUrvvadhAriNo jaghanyato lAntakadevalokaM yAvad yAnti, kArtikazreSThinIvastu caturddazapUrvyapi sauvarmmadeva lokaM gatastatra ko heturiti, prazno'trottaraM tatra pUrvavismRtireva hetuH sambhAvyata iti / / 165 / / tathA -- kazcitprAtaH kRta namaskArikAsahita pratyAkhyAnaH pratilekhanAyAM trividhAhArapratyAkhyAnaM karoti, sa sandhyAyAM kiM pratyAkhyAnaM vidadhAtIti, prazno'trottaraM - ekAzanAdipratyAkhyAnI vihitapratilekhanAtrividhAhArapratyAkhyAnI ca sandhyAyAM pAnakAhArapratyAkhyAnaM karoti, akRta| pratilekhanAtrividhA hArapratyAkhyAnastu caturvidhAhArapratyAkhyAnaM karotIti paramparAsti // 166 // tathA -- trikAlapUjA karaNe prabhAte mAlAdi nirmAlyamapAsya savrvasnAnena vAsapUjA kriyate'nyathA veti ? prazno'trocaraM prabhAte puSpamAlAdi | nirmAlyamanapAsya zrAddhA vAsapUjAM kurvvanto dRzyante sarvvasnAna karaNe'pyekAnto jJAto nAsti, hastapAdaprakSAlanena zuddhayatIti // 167 // Talw.jainelibrary.org
Page #260
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprazne 4 ullAsaH udaTApura0 165-171 // 122 // tathA-zrAddhA dantadhAvanaM kRtvaiva devapUnAM kurvantyanyathA veti prazno'trottaraM--'zuciH puSpAmiSastotrai 'riti yogazAstrAdivacanAnmukhyavRttyA dantadhAvanaM kRtvaiva devapUjAM kurvanti, pauSadhopavAsAdi kartukAmAzca dantadhAvanaM vinApi devapUjAM kurvanti, pratyAkhyAnasya bahuphalatvA| diti jJAyate // 168 // tathA-'vihAro jinasadmanI' tivacanAt zrIhIraguroH pratimAmandirasya hIravihAra iti nAma kathaM dattamiti prazno'trottaraM-vihAro bauddhAdyAzraya iti praznavyAkaraNaprathamAzravadvAravRttI vihArA vicitrakrIDAstairiti praznavyAkaraNacaturthAzravadvAravRttI ityAdigranthAkSarAnusAreNa zrIhIragurupratimAprAsAdasya zrIhAravihAra iti nAma dattamiti // 169 // tathA-" suhiemu a duhiesu a, jA me assaMnaesu annukNpaa| rAgeNa va doseNa va taM niMde taM ca garihAmi " // 1 // etadgAthAvyAkhyAnaM | prasAdyam iti prazno'trottaraM-sAdhudhiti vizeSyamanuktamapi saMvibhAgavataprastAvAdadhyAhArya, tataH sAdhuSu kIdRzeSu !-suSThu hitaM-jJAnAditrayaM yeSAM te suhitAsteSu, punaH kathambhUteSu ?-duHkhiteSu rogeNa tapasA vA glAnIbhUteSu upadhirahiteSu vA, punaH kIdRkSu !-na svayaM-svacchandena yatA-udyatA asvayatAsteSu gurvAjJayaiva viharatsu ityarthaH, yA mayA kRtA'nukampA-kRpA'nnapAnavastrAdidAnarUpA bhaktiH, anukampAzabdenAtra bhaktiH sUcitA, yathokta-" AyariaNukaMpAe gaccho aNukaMpio mahAbhAgo / gacchANukaMpaNAe avucchittI kayA titthe // 1 // rAgeNa-svajanamitrAdipremNA na tu guNavattvabuddhyA, tathA dveSeNa-iha dveSaH sAdhunindAkhyo, yathA dhanadhAnyAdirahitA jJAtijanaparityaktAH kSudhArtAH sarvathAnirgatikA amI upaSTambhArhAH ityevaM nindApUrva yA'nukampA sA'pi nindaiva, azubhadIrghAyuSkahetutvAd, yadAgamaH- tahArUvaM samaNaM vA mAhaNaM vA saMjayavirayAdi| hayapaJcakkhAyapAvakammaM hIlitA niMdittA khisittA garihittA avamannittA amaNunneNaM apIikArageNaM asaNapANakhAimasAimeNaM paDilAbhittA asuha Jain Education anal For Private & Personel Use Only Dainelibrary.org
Page #261
--------------------------------------------------------------------------
________________ dIhAuattAe kamma pagareitti' / yadvA-sukhiteSu duHkhiteSu vA asaMyateSu-pArzvasthAdiSu, zeSa tathaiva, paraM dveSeNa 'dagapANaM puSphaphalaM, aNesaNijjA mityAditadgatadoSadarzanAnmatsareNa, athavA asaMyateSu-paDidhanISavadhakeSu kuliGgiSu, rAgeNa ekadezagrAmagotrotpattyAdiprItyA dveSeNa jinprvcn| pratyanIkatAdidarzanotthena / nanu pravacanapratyanIkAderdAnameva kutaH!, ucyate, tadbhaktabhUpatyAdibhayAta, tadevaMvidhaM dAnaM nindAmi gaheM ca, yatpunarau cityena dInAdInAM tadapyanukampAdAnam, yataH-" kRpaNe'nAthadaridre vyasanaprApte ca rogazokahate / yaddIyate kRpAthai, anukampA tadbhaveddAnam // 1 // " samarthadehasyApi prArthanAkAriNo daridraprAyatvAdanukampAdAnaM, tacca na nindAha, jinendrairapi vArSikadAnAvasare tasya darzitatvAt , uktaM ca-' iyaM mekSaphale dAne, pAtrApAtravicAraNA / dayAdAnaM tu sarvajJaiH, kutrApi na niSiddhayate / 1 / ' tathA-" dAnaM yatprathamopakAriNa na tatprAyaH sa evAmete, dIne yAcanamUlyameva dayite tAtkaM na raagaashryaat| pAtre yatphalavistarapriyatayA tadvArddhaSIkaM na kiM, taddAnaM yadupetya niHspRhatayA kSINe jane diiyte"|| 1 // iti gAthArtho seyaH // 170 // tathA--vinItAnagaryA aSTApadaH kati yojanAnIti prazno'trottaraM-vinItAyA dvAdazayojanAnyaSTApada iti praghoSaH zruto'stIti // 17 // atha granthaprazastiH / zrIANaMdavimalagurupaTTe zrIvijayadAnasarivarAH / zrImacandragaNAmbaradinamaNayo jagati vijayante // 1 // tatpaTTapUrvaparvatadivAkarA nRpatibodhanapravaNAH / zrIhIravijayasUrIzvarA jayanti prakaTamahasaH // 2 // zrIhIrasUrIzvaravAgvilAsAdakabbaro bbbrvNshjnmaa| babhUva jIvAbhaya Jain Education hona For Private & Personel Use Only ainelibrary.org
Page #262
--------------------------------------------------------------------------
________________ senaprabhe 4 ullAsaH // 123 // Jain Education dAnadAtA, rAjarSivat dvAdazasUtrakeSu || 3 || haMsokSadvijarAjakekimahiSemAdistrayA nAvanAt brahmezAnamurAriSaNmu vayamaprAcIzamukhyAH surAH / vAcA'dvaita| kRpAsudhAjalanidheH sUrIzituH kSmAbhujaH, zrutvA jIvadayAnidAnapaTahAtprItiM parAM lebhire // 4 // kastvaM ? pApaH kRzAGgaH kathamajani bhavAn ? me jananyA viyogaH, kA mAtA te ? viyogaH kathamajani tayA ? mArinAmnI madambA / nItA sA saurisa sphuTatamavacasAM sAhinA: hIrasUre:, kva sthAtA ! hIrasUrervacanamavitathaM yo na manyeta tasmin // 1 // amAMsabhoktA mRtasArabhoktA, nRduHkhaharttA karamuktikarttA / akabbaro yena kRto mahIzastasmai namaH zrIguruharasUraye || 6 || prIterakabvaranRpeNa sabhAsamakSaM, dattaM jagadgururidaM birudaM munIndoH / mArttaNDamaNDalamiva prabhuhIrasUrena taM prasiddhamakhile'pi | mahItale tat // 7 // pustakabhANDAgAraM prAjJendoH padmasundarAkhyasya / zrIhI ravinayasUrikSoNIndrANAM dade yena // 8 // zatruJjayojjayantaka| tIrthAdiSu kAritA ca karamukti: / AmakarAkaramakhilaM jagadakaraM kAritaM yena ||9|| kAlimakRti kalikAle kAle'bhUt kAlimA manAg nAsya / pratyuta | sa eva yena svayazassudhayA zucIcakre // 10 // akkabbara H sAdhu nanasya netA, sUriH punassAdhu nanasya netA / parApakarttA prathamo dvitIyaH, paropakarttA | tu tadatra citram // 11 // aho hIrasya mAhAtmyaM, varNyate kimataH param / muktAnAmapyalaGkArakAraNaM yo virAjate // 12 // yaH sakalasUricakre cakre rekhA vizeSacaraNaguNaiH / tacchiSyaH zubhavijayaH praznottarasaMgrahaM kRtavAn // 13 // zrIsiddhAntaprakaraNaTI kA bhASyAnusArataH kiJcit / | kiJcicca paramparayA sambhAvanayA tathA kiJcit // 14 // praznottarasaMgrahAkhye, granthe praznottarAdikaM sakalam / zrIvijayasena sUriprasAditaM tanmayA grathitam // 11 // yugmam // siddhAntAdiviruddhaM yatkiJcid gumphitaM matibhrAntyA / tatsarvve saMzodhyaM kavibhiH svadhiyA kRpAparayA // 16 // yAvanmerurmahIpIThe, jainaM tiSThati zAsanam / tAvattiSThatu grantho'yaM, vAcyamAno vacasvibhiH // 17 // prazastiH / / 123 / w.jainelibrary.org
Page #263
--------------------------------------------------------------------------
________________ iti bhUrimUrikoTIrahIrasakalamahImaNDalAkhaNDapAtasAizrIakabarapatibodhavidhAnadhAratatpadattajagadguruvirudadharaNadhIrasattvavAn prativarSa SaNmAsAvadhi samasta jantujAtAbhayadAnapradAnadAnazauNDIrazrIzatruJjayojjayantakAdikatIrthakaramuktiyuktimavIra (zreSTha ityanekArthanAmamAlAyAM ) jIjIAkhyadaNDAdiviSamabhUmibhaJjanasIrakalikAlatrikAlavilsamAnAmAnamahimatapAgacchAdhirAjabhaTTArakapurandara | bhaTTArakazrI 5 zrIhIravijayasUrIzvarapaTTAlaGkArahArabhaTTArakazrIvijayasenasUrIzaprasAdIkRtamaznottarasaGgAhe tatpU rvazikharizikharasahasrakiraNAyamAnAcAryazrIvijayadevasUrINAmanuziSTayA bhaTTArakazrIhIravijayasUrIndraziSyatarka bhASAvArtika 1 kAvyakalpalatAmakaranda2 syAdvAdabhASAmUtra 3 tavRtti 4 kAvyakalpalatAvRttyAdi 5 granthaniSpAdakapaNDitazubhavijayagaNisahIte praznottararatnAkarAparaMnAmni | zrAvakakRtapraznAkhyazcaturthollAsaH sampUrNaH // // iti zreSTha devacandra lAlabhAI-jainapustakodAre-granthAGkaH 51 // Jain Educatirail For Private Personal Use Only
Page #264
--------------------------------------------------------------------------
________________ iti zrIvijayasenasUrIzaprasAditazrIzubhavijayagaNisaGkalitapraznottaramayaH praznottararatnAkarAkhya senapraznaH smaaptH| iti zreSThi devacandra lAlabhrAtR-jainapustakoddhAre-granthAGka: 51. APNARMADAVARPAN ujavA