Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ Shoshootosdshahdoshshishchadoshshdoodh zrIman muktikamala jaina mohanamAlA-puSpam saptamam (7) nyAyavizArada-nyAyAcArya-mahAmahopAdhyAya zrImad yazovijayavAcaka sandRbdhaH svopajJabRhadvRtti sahitaH zrI prtimaashtk-grnthH|| Mooviwwwwsha jainazAsanodIpakamunigaNavRddhikArakatapAgacchapati zrImana muktivijaya (mUlacandajI) gaNi " patRdharadhAlayamacArijainAcAryazrImadvijayakamalasUrIzvarapAdonbujamadhukarAyamANa-anuyogAcArya()zrImanamohana vijayagaNi-- vineya munizrIpratApavijayena saMzodhitaH / panyAsazrImanmIhana vijayagaNi sadupadezataH zrIzaGkhalapuranivAsi dhaSThi-amRtalAla mAnacanda vitIrNAthasAhAyana prasedhakaH-zrIman muktikamalajainamohanamAlAkAryAdhikAri zrIyuta vakIla-nandalAlAtmaja daalcndH| zrAvaNamAsa zrIne mijanmakalyANakadine / vIra saM0 2446. Poooooooshddoog Spopppppppppppppppppppppppppppp
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ Printed at:THE LUHANA MITRA STEAM PRINTING PRESS BY VITHALBHAI ASHARAM THAKKAR FOR PUBLISHER ON 18-8-1920.
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrIkamalasUrIzvarASTakam guruzrImUlacandrasya cazcaJcaraNasevakaH / sUrIzvarassadAbhAti kamalassAdhusaMhatau // 1 // varcasA brahmacaryasya dIpayantaM dizodaza / . girAgurorgarIyAMsaM stuvantikamalaMnaraH // 2 // bhavAbdhitartukAmasya zobhanaMsAdhanaMkhalu / gRhANa bhASitaMdhaya' sUrIzakamalena yat // 3 // sacchAtracchadatantrAya jananetranivRttaye / zrIkarAyapraphullAya kamalAyanamonamaH // 4 // AsaagatyAMbahavaH sAdhavovAcisAdhavaH / nasantyasmAtparatarAH zrIkamalAaparAyaNAH // 5 // cekrIyamANAyatinAM yasya pArSenirantaram / kriyAkalApAdhinvanti zrIkamalasyakanahi // 6 // bhramarAyathAzrIpaJa saktikurvantinityazaH / mutanudhvaMtathAbhanyA bhaktiMzrIkamalesadA // 7 // kalyANAnicarIkarItisatataMyasyAjJayAvartate vyAkhyAne parIparItimanujehAbhAratIdhArayA / yacchAtreSvabhirUpamohanagaNissaMmAnitassAdaram AcAryetipadenayuktakamala ? trAyasvaduHkhodbhavAt // 8 // DISCCU
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ NEEEEEEEEEEOE099999 - dhanyAvAdArpaNam -- zeTha amRtalAla (amathAlAla) mAnacaMda. zaMkhalapura. lagabhaga AjathI aDhI varSa pahelA, jyArathI pUjya anuyogAcArya (paM.) zrI mohanavijayajI sadguruno Apane sadyoga maLyo tyArathI potAnA AtmakalyANa tarapha vadhu pragati AdarI, tana manathI prazasta abhigraho grahaNa karI dRDha rIte pALo, cho, temaja dhanano paNa satkSetramA savyaya karatA raho cho. A mALAne paga ArthikarItyA paheluM protsAhana ApanAra Apa cho, jene lIdhe puSpa 69 ane A mahAn graMtha prakaTa thaI anekane lAbhadAyI nIvaDyA che; ane haju paNa te (svaHzreyaH)tarapha ApanI pravRtti cAlu che, tethI AkarSAi Apane dhanyavAda ApI amo saMtoSa mAnIe chIe. zrIman muktikamala jainamohanamAlAnA kAryavAhako.
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ kiJcitmAstA vikm| // 1 // vandevIram ai vidAGkurvantu ! 'namaH zrI vAcakapuGgavAya / kiJcitprAstAvikam | mandAradrumacArupuSpanikarairvRndArakairarcitAM sadvRndAbhinatasya nirvRtilatAkandAyamAnasyate / nisyandAt snapanAmRtasya jagatIM pAntImamandAmayAvaskandhAt pratimAM jinendra paramAnandAya vandAmahe // 1 // ihAtigabhIravArivArinidhyantaH patitAnAdinidhanadAridryanidrAnidritabhavyasancottAraNaikasa manaska zrImatIrthakara - gaNadhara pUrvadharopadiSTadravyacaraNakaraNagaNitadharmakathAnuyogAnugatArhatatvasamupadidikSavaH zrIzramaNasaGghabhaTTArakavAcayyamAH !! // 1 //
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcita praastaavikm| // 2 // yadyapi niHzreyasAvAptistumanuSyagatAveva, yuktiyuktatvAt , zAstroktatvAca, tathApikathaM no nikhilajanAnAm ? ityArekotthAne vyAvarNitameva tatsamAdhAnaM tatra, yajjinanidezAnabhyupagamamithyAbhinivezatvAdihetutvAdasakRtsaMsRtisaraNaM, tathAca sUtram-" ranoANAbhaMge ikkucciyahoiniggaholoe / sabannuANabhaMge agaMtasoniggahalahai" " aTTavihakammarukkhA savetamohaNijjamUlAgA", ataevaiteSAMmuktyanavAptiH, paraM saMsRtisaraNahetvabhAjAM tu sulabhaiva, satyevaM, mumukSuvonavarataM prayateran tIrthakarAnuzAsanArAdhanAya, kimbahunA ! sarvajJoktavacanakAkSarasyApyanyathAtvaM nasyAttathaiva / samavalokya janAnimajjatodurantasaMsArapArAvAre mithyAtvAdihetusamupArjitakarmASTakeneti upadizanti niHsvArthakaruNekahRdayasahRdayazrImattIrthakaragaNadharapUrvadharazrutadharAdipUjyAcAryavaryAstattannaikAgamAdi grantheSu / / apitvatattUktamevapUrva ! yat- paramakAruNikazrImajjainazAsanonnatividhAyakapUrvarSINAmsadvacanAnupAdeyatvaMbhavabhramaNatvaMca mithyAtvAdimUlaka, atastathAvidhabhavyAravindaprabodhArthaparopakArarasikasacetaskaividyAvAcaspativibhAkaraissatatamevaprayatyate, atrApilipIkaraNe'yamevoddezaH zrImadupAdhyAyasya. . vibhUSitavANArasisucIrNatapaHprAgbhArasAdhitaaikArajApamantrA ativikaTopasargaparIpahAdisahanakRtagahanAdhyayanabalapara zatagranthArthaprathanaprAptayathArthanyAyavizAradanyAyAcAryapadapratiSThitA vyavahArAvazyakatvaniyantraNAmArgopayogitvasammadAyasammAnatvAdiviziSTavidaH avabudhyamAnadravyakSetrAdisamayamabalapuruSArthazAlisvaparasamayavartamAnakharavidvallabdhavarNalabdhavarNA rhsypdaangkitkRtaassttaadhikshtnyckroddaarvivrnnaadynyshtshodrvyaadynuyogyoggrnthaadigurjrbhaassaabhuupitshriitkhaarthstbkviirstv-||||2||
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcita nAdigranthavidhividhAtAro digantaprasRtayazaHprabhAvazravaNacamatkRtagurjarAdhipatimahabatakhAnarAjaparSatkRtASTAdazAvadhAnAH kAzIprAstA-1 gaimanAdhyApanAcatulopakRtikRdgurumatipadasmRtikArakAH shaasnbhaardhrvhvRssbhaaymaanngnnbhRdvitiirnnjnyaankriyaaprvnnviNshtitpaavikm|| rAdhakatvAdiguNagaNarajitavijayadevamUripaTTaprabhAvakaprAptAnekamunipuGgavasammatizrIvijayaprabhamUripradattavAcakopAdhivantastatrabhavantaH pUjyA mahAmahopAdhyAyazrImadyazovijayavAcakapuGgavAH kaMsmiJjanapadesamajAyanta ?, kadA saMsArasarasvattAraNataraNitapasyAsamayamadhijagmuH ?, kadA katama bhUmaNDalaM bhUSayaoNmbabhUvuH ?, kA~skAn tantravyAkRtisAhityagaNitacaraNakaraNAdidharmAmRtarasAsvAdasvAdusrotasrotovahavahapArAvArarUpAn pAkhaNDakhaNDamakANDavidhipusvadhitirUpAzcagranthAn grathayAmAsuH ?, kebhyo jagajjantujAtebhyoratnottamamANivargApavargamadana vajyAratna vitaruH ?, ityAdi na niyataM samyagavasIyate, yadyapi nyAyAcAyapAdaviracitagranthaiH tadgataprazastyAdinA kiMvadantyAca kizcirkizcityatpratipanna sAmpatikaimunivarAdyaiH, tanirdiSTa-zrIbhAvanagarasthazrIjainadharmaprasArakasaMsataprakaTIkRtAyAM 'zrIyazovijayagranthamAlAyAM' 'dvAtriMzadvAtriMzikAyAM' ca; atosmAbhistadavagantuMpreyatevipazcidvargo mudA tatra, tathApi, pUjyapAdaguNagaNaramitamasmaddhRdayaM kizcidapi vinAtatodhikAvagatajIvanollekhena na ramatetobhUyate vakSyamANetihattenavAcakajanmasamayanirNayaH, dIkSAsamayazca zrIyazovijayagranthamAlAyAM mahopAdhyAyajIvanacaritre, AnandaghanAratnAvalyAupodghAte, shriigujrsaahi-||||3||
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcit tyapariSabhivandharUpanyAyavizAradajIvane, ityAdyanekeSugrantheSu vikramAbde 1670-80 madhye janmasamayaM kalpante, paraM, zrImajjanmasamayaM 1650-57 unnayAmi, jJApanaM cAtra-tatrabhavatpaNItagurjarabhASAnuvAdenasamalaGkRtalokanAliprakaraNemava; tadevam prAstA vikm| svArthAyalokanAle jasavijayAhvaH pratanudhiSaNaH // 4 // " iti // 4 // tadanutatraiva ___ "itizrIlokanAlibAlAvabodha // saMvat 1707 varSe kArtika vadi ? bhome......nakSatre lipAitaM // 1665 varSe jyeSTha zudi 13 some anurAdhA nakSatre kRtaH // " avagamyatesmAllekhata iyaMkRtirvArANasIgamanAdaka prAkaraNikagranthAdhyayanAvasaregurjarAnuvAdarUpA, janmataH saptameSTame vA varSe tapasyAgraha ititvasandigdham , pravrajyAnantaraM dvitIye tRtIyevAbde idaMgrantharacanA smbhvti,maakrnniktvaaditidik| . janmabhUH etadanthe zabdaracanAcAturIcamatkRtyAnuminomi, atrabhavatAm janupAsanAthIbhRtAgurjara ( saurASTra) bhUriti / ra:-caturthagAthopari " AkhAlokani heThaliM paganAtalAniMThAmi sAtarAjyapahulupadesahANimadhyani................ / " aSTAviMzatitamagAthArthaH- haviheThali sAtarAjyanulokachi tehanAbipAsAnAMpaDyAMchi temAhithIDAbApAsAnuSaDayuchai teupADini jamaNaipAsiMpaDayuchi tehanijoDii pnnkimkriiniN.........|" ityAdi / taja // 4 //
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ prAstA kiJcit- padapradAnaprastAva: zrIkAzyAMlabdhavarNasamitisamadhigatavijayalabdhanyAyavizArada-nyAyAcArya-mahAmahopAdhyAya pdtrysvikm|| | mayamavagantumpamityabhAvaH, paraMvAcakagranthagata-'pUrvanyAyavizAradatva' ityAdi, zlokataHpadatrayaMlabdhavantokAzyAmitinirvivAda meva kintu zrIvijayaprabhamRrivarapradattavAcakopAdhipakramastu " olItapaArAdhyuvidhithakI, tasaphalakaratalikIdha / vAcakapadavI sataraaDhAramAMjI, vijayaprabha....dIdha // " iti sujasavelIbhAsanAmakagurjarapadyataH vikramahAyane 1718 viditameva / sarasvatI sAkSAtkAra: vANArasyAmupagRGgaM ai varNAdikasArasvatamantrajApavazIkRtabhAratIvarabalenaparazzatAdigranthagrathanasamarthanapaTutAsammAptAnekAvadhAnaprabhAvavismitagurjarAdhipatimahabatakhAnAsthAnevidhAyASTAdazAvadhAnamavApuH samIcInasatkRtidigantaluThatkIrtim. bhAratAsaGgyasaGkhyAvadvaravIrazAsanaikavIrAH, ataeva ai varNAbharaNIbhUto granthopakramaH / zrImahanthakRtitatiH - bhavATavIbhramaNanidAnamithyAvAdadAvAnalazamanadhArAdharadhArAsampAtAH janyujIvanIbhRtAstatrabhavatpraNItagranthAH katipaye ?, itIyattayAvaktuMzakyatenaiva, durjanavacananRpatitaditaranRpaprabhavapratyUhaughagranthavilayabhUyastvAt , tathApi sampati upalabhyante ye yatrakutrApi, netragocaratayA nAmnaivadRSTAzrutAvA, tecAmI 1 yaduktaMzrImatkaNTharaveNa mahAvIrastutau " aikArajApavaramApya kavitvavittvavAnchAsuramupagaGgamabhaGgaraGgam " iti. // 5 //
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ upalabhyA : kinycitpraastaavikm| 1 adhyAtmamataparIkSA saTIkA (mudritA) adhyAtmasAraH 3 adhyAtmopaniSat 4 AdhyAtmikamatakhaNDanaM saTIkam 5 Adijinastavanam 6 ArAdhakavirAdhakacaturbhaGgI prakaraNam 7 upadezarahasyam savRttikam 8 kUpadRSTAntoparigranthaH . 9 gurutatvanirNayaH saTIkaH 10 caturvizatijina (eNndra) stutayaH 11 jainatarkaparibhASA mudritA 12 jJAnabinduH 13 jJAnasAra: (mudritaH) 14 tatvavivekA 15 devadharmaparIkSA 16 dvAtriMzadvAtriMzikA tatvArthadIpikAvRttiyutA,, 17 dharmaparIkSA savRttikA 18 nayarahasyam mudritam 19 nayapradIpaH 20 nayopadezaH-nyAyAmRtataraGgiNIvRttiyutaH ,, 21 nyAyAlokaH 22 nyAyakhaNDanakhaNDakhAdyam (mahAvIrastavana prakaraNam), | *23 paJcanirgranthiprakaraNam (abhayadevamUrikRtAnyat)
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ kiMzcit praastaavikm| || 6 || // 7 // 24 paramajyotiHpaJcaviMzatikA 25 paramAtma * 26 pratimAsthApananyAyaH 27 pratimAzatakam saTIkam 99 "" * 31 yatidinacaryA ( kRtya ) prakaraNam 32 yatilakSaNasamucyayaH mudyamANA " 28 bhASA rahasyam 29 mArgaparizuddhiH suyamANA 30 muktAzuktiH (vairAgyakalpalatAyAH kimapiprakaraNamitivadanti ) "" 33 vairAgyakalpalatA 34 sAmAcArIprakaraNaM saTIkam "" mudritam 35 syAdvAdamaJjUSA (syAdvAdamaJjarIvRtyu parivRttiH) zrIgoDIpArzva stotram 36-37-38 stotratrayam zrIzaGgezvara zrIsamIkA 39 stotrAvaliH 40 - 101 bolanAmakaprakaraNam 41-108 77 mudritaH mudritam 1 " kRtiriyaM mahAmahopAdhyAya zrIyazovijayagaNInAM " iti tatprakaraNAnte 1761 varSe likhitAdarze / " nyAyavizAradapraNItaTIkAbhiH pariSkRtAH 42 aSTasahastrIvivaraNam 43 karmaprakRttivRttiH 27 mudritA // 7 //
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcitta! prAstA vikamA // 8 // *44 dvAdazAranayacakroddhAravivaraNam ( 18000) / 48 syAdvAdakalpalatAnAmnI (zAstravArtAsamucyaya) *45 dharmasaGgrahopariTippanam mudritam vRttiH mudritA 46 pAtaJjalayogasUtracaturtha (kaivalya) pAdavRttiH 49 SoDazaprakaraNa-yogadIpikAnAmnI vRttiH *47 yogeviMzikAvivaraNam 1 vivaraNamidaMnyAyAcAryapAdakRtamevetitatadgranthaeva kathayati tathApi kathaMnonAmopalabdhirapipUjyakRtismRtiSu, .. tathAcatadgranthAdau "praNidhAyapararUpam rAjyezrIvijayadevasUrINAm / nayacakrasyAdarzaprAyoviralasyavitanomi // 1 // e~ namaH jayatinayacakranirmitaH nishshessvipkssckrvikraantH| zrImallavAdisUri ninavacananabhastalavivasvavAn // 2 // tatpraNItamahArthayathArthanayacakrAkhyazAstravivaraNamidamanuvyAkhyAsyAmaH " adhyAtmasAra-vairAgyakalpalatAdigranthaprakaraNAnte svAbhidhAnasUcaka- yazaH zrI:-yazaskaram ' ityAdi varNAvalirdazyate, tathaivAtrApi granthAnte-"pratiSThitasiddhavinayAvahajaganmUrdhasthasiddhavat pratiSThitam yazaskaram" iti dRzyate. iti. tathA " mahopAdhyAyazrIjazavijayagaNinAkRtogranthaH nayacakraH zAstraH" ityakSarANi labhyante // 2 viMzatervizikAyAvivaraNaMkRtaM zrIvAcakapAdaiH, itiyogavizikAvivaraNAntalekhatobhAti ? iti jJAtAro jJApayantu ityAzAse, tatratvevam-"........zrIyazovijayasamarthitAyAMvizikAprakaraNavyAkhyAyAM yogaviMzikAvivaraNaM sampUrNam " iti /
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcit praastaavikm| anupalabdhAH 50 adhyAtmopadezaH / 57 jJAnArNavaH / / 64 mArgazuddhiH (pUrvArddhA ). 72 siddhAntatarkapariSkAraH 51 anekAnta(mata)vyavasthA 58 tatvalokavivaraNam 65-66 latAdvayam 73 siddhAntamaJjarITIkA 52 alaGkAracUDAmaNiTIkA 59 tatvArthaTIkA 67 vicArabinduH 74 syAdvAdarahasyam 53 AtmakhyAtiH 60 trisUtryAlokavidhiH 68 vidhivAdaH 108 rahasyapadAGkitagranthAH 54 kAvyaprakAzaTIkA 61 dravyAlokaH 69 vIrastavaTIkA 100 nyAyagrenthAnAm zatam 55 chandazcUDAmaNiTIkA 62 pramArahasyam 70 vedAntanirNayaH 56 jJAnasAracUrNiH 63 maGgalavAdaH 71 zaThaprakaraNam 1 " rahasyapadAGkitatayAcikIrSitASTotarazatagranthAntargatapramArahasyasyAdvAdarahasyAdisajAtIyaMprakaraNamidaM " iti, bhASArahasyasvopajJavRtti prathamagAthApAtanikAgatam. 2" pUrvanyAyavizAradatvavirudaM kAzyAMpradattaMbudhai AyAcAryapadaMtataH kRtazatagranthasya yasyArpitam // ziSyaprArthanayA nayAdivijayaprAjJottamAnAMzizustattvaMkiJcididaM yazovijayaityAkhyAbhRdAkhyAtavAn " // 1 // itizrItarkaparibhASAyAm asmingranthenyatrApica, tathA " nyAyatantrazatapatrabhAnave " iti sajjanastutidvAtriMzikAyAM 18 tame zloke / 8-14-35-36-37-38-39 idamaGkavantaH kvacidapUrNAvasthAyAmevalamyante / // 9 //
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcitprAstA vikm| // 10 // gurjarabhASA granthAvaliH 1 adhyAtma mata parIkSA Tabbo ( mudrita ) 12 brahma gItA 2 AnandaghanarUpa aSTapadI , 13 lokanAli (bIsI) bAlAvabodha, racanA 1665 3 upadeza mAlA 14 vicArabindu 4 jambusvAmI rAsa 15 vicArabindu Tabo 5 jasa vilAsa 16 zaTha prakaraNa-bAlAvabodha 6 jesalamerano patra 17 zrIpAla rAsa-uttara bhAga (mudrita) 7 jJAnasAra Tavo 18 samAdhizataka (tantra) 8 tatvArtha sUtra Tabo 19. samatAzataka 9 dravyaguNaparyAya rAsa (mudrita) | 20 samyak zAstra sArapatra 10 digpaTa corAzI bola (kAzIthI AvatAM racela) 21 samudra bahANa saMvAda 11 paJca parameSThi gItA (mudrita ) ! 22 samyaktva copAi // 10 //
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcit stavano. prAstA-1 vikm| 23 Avazyaka stavana *34 mahAvIra stavana // 12 // 24 kumati khaMDana stavana / 35 mauna ekAdazI doDhaso kalyANaka stavana / 25-26-27 traNa covIzI (mudrita) | 36 viharamAna jinavIzI 28 dazamata stavana 37 zrIvIra stuti huMDIrUpa 150 gAthAnu stavana *29 navapada pUjA (DhuMDhakamata nirAkaraNa ) (mudrita) 30 nayagarmita zAnti jina stavana 38 zrIsIsandhara caityavaMdana 31 nizcaya vyavahAra garbhita zrIsImandharasvAmi 42 gAthA 39 zrIsImandhara svAmi vinatirUpa 125 gAthA stavana stavana *32 pArzvanAtha (dhamAla) stavana (mudrita ) 40 zrIsImandhara svAmi stutirUpa 350 gAthA *33 pArzvanAtha (dAtaNa) stavana stavana // 12 //
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcit ! prAstA-1 vikm| 41 aDhAra pApasthAnaka . sajjhAya // 12 // / / 42 amRtavelI " *43 agIAra aMga (11DhAla), 44 agIAra aMga upAMga " *45 Atmaprabodha 46 ATha dRSTi 47 upazama zreNi 48 caDatA paDatAnI 49 cAra AhAra "*50 jJAna kriyA 51 pAMca mahAvrata bhAvanA * etadaGkitagranthAkhyAnAMzuddhiHsadyaskA / sajjhAyo. (mudrita ) | 52 pAMca kuguru 53 pratikramaNa garbha hetu *54 pratimA sthApana 55 yatidharma batrIzI 56 sthApanA kalpa 57 suguru 58 saMyama zreNI 59 samakitanA saDasaTha bola *60 hariyAlI. *61 hitazikSA
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ kishcitpraastaavikm| // 13 // svargamanamU sammatamevedanikhilAnAm purAvRttajJAnAm-smAritazrutakevalicaramaicAturmAsyaprasAdhitasUryapurasvabhAratIbhAbhUri. 1 zrImadvijayopAdhyAyapAdAH svasanhabdhadharmasaGgrahaprazastau vAcakapuGgavaparizodhanAdyupakRti prakaTIcakruH " sattakarkazadhiyAkhiladarzaneSu mUrdhanyatAmadhigatAstapagacchadhuryAH / kAzyAMvijityaparayUthikaparSadogyA vistAritapravarajainamataprabhAvAH // 10 // . tarkapramANanyamukhyavivecanena prodbodhitAdimamunizrutakevalitvAH / cakruryazovijayavAcakarAjimukhyA granthetra mayyupakRti parizodhanAdyaiH // 11 // 2 etatpramANaMtu-svakRtaikAdazAGgasvAdhyAya ( sajjhAya ) prAnte-" yugayugamunividhusaMvacchare re, zrIjasavinayauvajhAya tto0|| surata comAsu rahI re, kIdho e supasAya // To0 6 // " evaMca-" surata comAsuM rahI re, vAcaka jasa karI joDI / / vai0|| yugayuga muni vidhuvatsare re, deo maMgala koDI / / vai06|| iti ca svanirmita pratikramaNa hetu garmita svAdhyAyAnte //
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcit bhAvitarazmistokAyatyApAditAcAryakAryanyAyAcAryavihAramadhyamedinImArtaNDAstAcalArohasamayaH vi.1745 darbhAvatI (DabhoI) prAstA nagaryAmiti-jananayanaviSaya tatkAlapratiSThitapUjyapAdukollekhopi vobhUyatedhunA // ayameva tllekhHvikm|| // 14 // saMvat 1745 zA. 1610 mAgazIrSa zukla ekAdazI // zrIhIravijaya sUrIzvara ziSya paM. zrIkalyANavijayagaNi ziSya paM. zrIlAmavijayagaNi ziSya paM. jItavijayagaNi sodarA satI* paM. zrInayavijayagaNi ziSya zrIjazavijayagaNinAM pAdukA kArApitA // evaMca-zrImajjanma-1650-57, svArAjyArohazca 1745, tatassarvAyu:-88-95 / iti. ziSyaparikaraH hanta, nizcikyuH kecana zrImatAm dhurandharavidyAvIrAcAryodghAnAm ziSyasantAnAbhAvaM satyapiziSyasantAneprajJAprakarSAbhAvaM vA, samAsAdyabhUyasAyAsena vineyazreNi ke nArokSyante AnandanizreNi?; soyam // 14 //
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ maharanews kizcit jagadgurumahArakarIhIravijayasUriH praastaavikm| // 15 // atyAdhyAyakalyANavinayaH - lAbhavijayagaNiH vijayasenasUriH vijayadevasUriH zrIkIrtivijayopAdhyAyaH upAdhyAyazrIvinayavinayagaNiH jItavijayaH - nayavijayopAdhyAyaH vijayasiMhasUriH vijayaprabhasUriH / kriyoddhArakasatyavijayapannyAsaH padmavijayagaNiH u0zrIyazovijayaH paM. guNavijayagaNiH paM. kesara vijayagaNiH paM. vinItavijayagaNiH gaNidevavijayaH // 15 //
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ kishcitpraastaavikm| // 16 // AsAditaitadvaMzavRkSanAmAvali rvAcakapAdaviracita yoga (aSTa) dRSTi svAdhyAya (sajjhAya) nAmaka sastaSaka pustakAnte evam-" iti yogadRSTisajjhAyaH saMpUrNaH saMvat 1797 varSe AsADha vadi 11 dine satrau prathamayAme li| gaNidevavijaya zrIghanaughabaMdirezrInavarSaDapArthaprasAdAt iti zreyaH zreNayaH" iti mUlagAthAnte, stabakAntetu-" liSItaM sakalatArkikacakracUDAmaNImahopAdhyAyazrI19zrIyazovijayagaNitaziSyasakalapaMDitottamapaMDitazrIzrIguNavijayagaNitataziSyapaM0zrIkesaravijayagaNi / taziSyapaM / zrIvinItavijayagaNiziSyadevavijayalipIkRtaMzrIghoghAbaMdirezrInavarSaDapArzvaprasAdAta shriirstu"| pUjyavAcakavaragrathitanaikagrantharatneSu virAjateyamapyeko yaddarzanamAtroditasaMvegAdizAntarasotpattimAptiprAptatatkAlakevalajJAnadarzanAnAm zrImattIrthakarapratimAnAM pUjyatvapradarzakasvopajJabRhadRttisammetagranthaH iti / nacavAcyaM, tathAvidhasahasrazogranthavidyamAnatAyAM tAdRprayAsopAtha pRthivyAm , jinapratimotthApaka-jinavacanalumpakalumpakamatatatitamassantatinirasanabhISaNadhiSaNabhUSaNagaganabhAsanabhAskaragranthabhAvAbhAvAdbhAsvAnivodetisma bhAsvadbhAbhAsitayazodizApUritamaNDalovidvacchiromaNigaNiyazovijayapraNItoyaM grantha iti / avigItaM caitat sammUrchanaprAyamevedammatam , ataetasya mugdhajanonmArgapAtapravartakAnekakuyuktivacanasya nApyAdeyatA, pramANavirahatvAt , tathApyazrutapUrvajinavacanAnabhijJajIvAnAm kadAcittadgrahaprasaGgaH, tenacanirhetukatatpAzapatanotsUtramarUpaNAto'nantasaMsArabhramaNatvaM anyaccehatanmatotpAdakatadanuyAyibhiH AgamaviruddhasvamatikapolakalpitamArgaprarUpaNAtadavirodhenasatyApanArtha // 16 //
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcit yAvatsarvAgamatabhiyuktibhASyacUrNiTIkAdInAMtiraskRtatvena, svIkRtadvAtriMzadAgameSvapi pracuravAkyAmanyamAnatvena, tatrAnuktakAryaprAstA karaNatvena ca zrItIrthakarakevalizrutasavAjJAvirAdhanAmahAzAtanAH akurvan kurvanti kArayantica / paryAlocyaitatsakalaM atiivvikm|| sUkSmekSayAsazAstrayuktiyuktaracanayAkhaNDIkRtyakumatamataM, kiMsatyaM ? kathaMzraddheyaM? kimivopAsanIyam ? iticAnekAntavAdAbAgharAddhA. ntAnavAptapUrvaphalAsvAdadAyakatvenAnvarthAbhidheyazrImatimAzatakagranthepratipAditamevanijaniSpatimapratibhAmAgbhAreNakramazovihitAgAya pAragAgamApArapArAvAravAcakakadambakAvataMsAsthimajjajinAjJAnuraktahitakadarzinAnyAyavizAradena, atotratadullekhAyAsastupiSTapepaNaMvAsatyapidivAkarepradIpoddIpanamivAnuvIkSamANatvena, jinavacananipItakSaNamahatvAvabodhaka viduSAM matAdralesadhikasamayakSepakaraNamanucitamavabudhya, pUjyasyaetadgranthasyaviSayamahatvAdijijJAsubhirgranthamahodadhAvagAhyatAmiti me manISA / kiM kiM matamavalambyAsminagranthe zrImataparizramaH tatkizcitpadayatezlo0.69-sarvathA zrIjinapratimAtatparipoSakAgamAdigranthalampakalumpakamatasya ekonasaptatyAzlokairnirasanaM pratimA sthaapnNc| 9-yathoktavidhyapratiSThitapratimAvandanapUjanAdiviSayakadharmottarasAgaramatapradarzanapUrvakatatkhaNDanaM navabhiHzlokaiH / 2-dvAbhyAm kAvyAbhyAm tiirthkrmtimaastutiH|| 12-pAzacanda (pAyacanda) mataM dvAdazabhiH zloka khaNDIkRtam /
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ kizcitprAstA vikm|| // 18 // rammarrrrrrrrrrrrrnmmmmmmmmmmmmmmmmranARIAAAAAAAmarnam 3-tribhiHkAvyairjinacaityadevapUjAdikRtyapuNyakarmavAdimataM nirastam / 2-kAvyadvayana naigamanayAdijijJAsUnAM svacchandaparityAgapUrvakajinezvarasevAkaraNopadezaH, zadvezvarapArzvasambo dhanapurassaramatanmatAmRtabAhyalumpakamataMdUpayitvA, jinstutigrbhitnybheddrshnNc| 6-padazlokyA sarvajJatatmatimA stutiH kRtA / 1-zeSeNaikenakAvyena granthakAraiH svaprazasti prdrshitaa| saMskRtaprAkRtavAGmayAnabhijJajanopakArArtha gurjaragirAyAmapi sarvajJastutivyAjenazrImatkRtAnekagranyA vidyamAnA eva, anyapi tatrabhavadbhireva 'devadharmaparIkSA-pratimAsthApananyAyA'digranthA etadviSayasaMvAdIkRtA dRzyante, evaM 'kumatikadalikRpANikA'-'lumpakacarcA'-' siddhAntasAroddhAra'-'DhuMDhakamatakhaMDana nATaka' samyaktvazalyoddhArAdhanekagranthA anyairapi saMskRtagurjarAdibhASAyAM racitAssanti, iti / yairmAtRkAprakaraNa-nayopadezAvecUryAdigranthAvinirmitA,-granthasyAsyalaghuttirapi saGkalitA vi0 1793 varSe taiH paurNimAgacchamukhyaiH zrIbhAvaprabhasUribhiH bRhadvRttyanuvRpayA,-mudritApi bhAvanagarastha zrIAtmAnanda saMsadhArA, paraM! svopabRhavRttiyutoyaM granthaH, aGgopAGganiyukti bhASyacUrNiTIkA-chedAdhanekagranthAntaAyAtAlApakAnAmasmin prAyokSarazonibaddhatvAt sAkSitayA, nyAyatarkayuktyA savatra tattadviSayasaGkalitatvAcAtIvopayogIbhaviSyatiityupadiSTavantoniSkAraNakakaru
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ kishcitpraastaavikm| // 19 // NasahRdayahRdayAssvakramakamalavinyAsapAvanIkRtamahImaNDalA munivarAcArAcaraNAtinibaddhakakSAssvadezanAdivAkaraprabhodabodhitabhavyAravindA madgurava anuyogAcArya (paM.) munimaNigaNizrImanamohanavijayAH / tadanuvRyA pUjyaitasyadharmopadezazravaNasamadhigatasamyagdharmAnurAgizrIzaGkhalapuranivAsizreSThinAamRtalAlena jaladhijalotpattipicchilAM lakSmI / saddharmakSetrevastukAmenapradattasAhAyyAtpustakamidaMvizadIbhUyabhUSitavidvajjanakarakamalaMdRSTvApramodiSyAmahe / etadgranthaparizodhanakamaNi savRttikAni yAnyAdarzapustakAni yeSAMmunipuGgavAnAmavAptAni, teSAM dhanyavAdapurassaraM tannAmAni pratyakSIkriyantetra 1 asmadguruvaryabhANDAgArasthaM-nAtyazuddhaM saprazastikam 2 pUjyapAda zrIhaMsavijayapAdAnAM-, , 3 AgamoddhArakajainazAsanonnatikArakapUjyAcAryazrImatsAgarAnandasUrivarANAm-, aprazastikaMca 4 mahAmahopAdhyAyazrImadvIravijayapUjyAnAm-atyazuddhaM 5 nikhilArhatapravacanaparamArthavidAM nijacaraNAravindavinyAsapAvanIkRtakSoNInAM nAstikAvaniruhonmUlanakuJjarANAM vyapagatadUSaNapAramezvarIyazAsanonnatividhAyinAM zrImatAmAcAryavaryANAm tapAgacchapatizrIvijayanemisUrIzvarANAm apUrNa nAtyazuddhaca. AgamoddhArakajainazAsanomAnayajyAnAm-atyazuddhaM "nIkatakSoNInAM nA
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ kiJcit evaM pustakapazcakAdhAreNa matpUjyaguruvaryapannyAsazrImanmohanavijayapAdaiHzuddha pustakAbhAvAnmahatAyAsenasaMzoprAstA- dhitemudraNayantrapatra (apha) sudhAraNAditadAjJAnukRtyAkRtapicamayi " nisargadoSasahakRtAH skhalanAdurnivArAH " itisthaavikm||| bhAvikI sA yatrakutrApyabhRccet , evaMcAtra prAstAvike matprathamAbhyAsavazAdasadrapaMbhAticedyatratatreti skhalanAmArjanaviSa pi||20|| dhAyavijJaptikA etadrapapUrvAbhyAsAbhAvatvepi pratikSaNaMpradattapUrNaprotsAhanAdiparamopakAri pUjyapAdamadguruvaryANAma: kevalAmmahadapakRtimanyamAnena viramyate sadgurupatApena pratApena mayakA / vaTapattana (vaDodarA) nagare koThIpola upAzrayaH vI. 2446 zrInemijanmakalyANakadine.
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ -pratimA zatakam ||AUM namo'rhadbhyaH // mahAmahopAdhyAya-nyAyavizArada-nyAyAcArya-zrImadyazovijayaviracitam svopajJavyAkhyAsaMvalitampratimAzatakam Wwwwwwwwwwwwwwws // ahaM namaH, ai nmH|| aindrshrenniprnnt-shriiviirvco'nusaariyuktibhRtH| pratimAzatakagranthaH, prathayatu puNyAni bhavikAnAm // 1 // pUrva nyAyavizAradatvavirudaM kAzyAM pradacaM budhaiH, nyAyAcAryapadaM tataH kRtazatagranthasya ysyaarpitm| ziSyaprArthanayA nayAdivijayamAjJocamAnAM zizuH, so'yaM granthamimaM 'yazovijaya' ityAkhyAbhRdAkhyAtavAn // 2 // asya pratimAviSayA-''zaGkApakApahArAnipuNasya, saMvignasamudayasya, prArthanayA tanyate vRttiH // 3 //
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 2 // vyAkhyAne'smin girAM devi !, vighnavRndamapAkuru / vyAkhyeyamaGgalaireva, maGgalAnyatra jAgrati // 4 // tatredaM pratimAviSayAzaGkAnirAkaraNasya cikIrSitatvAt pratimAstutirUpam iSTabIjapraNidhAna purassaram AdyaM padyamAha - aindratiaindrazreNinatA pratApabhavanaM bhavyAGginetrAmRtaM, siddhAntopaniSadvicAracaturaiH prItyA pramANIkRtA / mUrttiH sphUrttimatI sadA vijayate jainezvarI visphuran - mohonmAdadhanapramAdamadirAmattairanAlokitA // 1 // svopajJa vRttiH 1 zlo0 1 jainezvarI mUrttiH sadA vijayate ityanvayaH / jinezvarANAmiyaM jainezvarI, mUrttiH - pratimA, sadA -- vyaktyA pravAhatazca nirantaraM, vijayate-- sarvotkarSeNa vartate / atra jayaterartha utkarSaH, " parAbhave tathotkarSe jayatyante svakarmakaH " ityAkhyAtacandrikAvacanAt / sarvAdhikatvaM verupasargasyeti bodhyam / mUrttiH kIdRzI ? - aindrazreNinatA - indrANAmiyam aindrI, sA cAsau zreNiceti karmadhArayaH, tayA natA--namikamIMkRtAH etena etadapalApakAriNAm aindraH zApo dhruva iti vyajyate / punaH kIdRzI ? - pratApabhavanam -- pratApasya -- koza- daNDajasya tejaso bhavanaM - gRham / uktatejaH sthApyagataM sthApanAyAmupacarya vyAkhyeyam, - tena etadapalApakAriNo bhagavatpratApadahanenaivopahatA bhaviSyantIti vyajyate / punaH kIdRzI ? - bhavyAGginetrAmRtam -- bhavyAGginAM AsannasiddhikaprANinAm netrayornayanayoramRtaM - pIyUSam ; sakalanetrarogA'panayanAt paramAnandajananAcca / etena etaddarzanAd yeSAM nayanayornAnandaste'bhavyA dUrabhavyA vetyabhivyajyate / punaH kIdRzI ? - pramANIkRtA - pramANatvenA'bhyupagatA / kaiH ? - siddhAntopaniSadvicAracaturaiH - siddhAntAnAm upaniSad - rahasyaM tadvicAre ye caturAstaiH / kayA ? -- // 2 //
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam svopana vaciH zlo01 prItyA svarasena, na tu balAbhiyogAdinA / etena siddhAnta-pratimAprAmANyA'bhyupagamayonAntarIyakatvAt svarasataH pratimAprAmANyAbhyupagantA eva ziSTo mAnya ityAveditaM bhavati / tadanabhyupagantA ca siddhAntA'nabhijJa iti / punaH kIdRzI?sphUrtimatI sphUrtiH-pratikSaNapravardhamAnakAntiH sannihitamAtihAryatvaM vA, tadvatI; etena tadArAdhakAnAmeva buddhisphUrtirbhavati nAnyasyeti sUcyate / punaH kIdRzI ?-anAlokitA-sAdaram avIkSitetyarthaH, anAlokitapadasya sAdaramanAlokitatve'rthA|ntarasaGkramitavAcyatvAd, anyathA cakSuSmataH puraHsthitavastuno'nAlokitatvA'nupapatteH / kaiH? visphuranmohonmAdadhanapramAdamadirAmattaiH -visphuran-vividhaMpariNaman , yo mohonmAdo ghanapramAdazca, tAveva ye madire, tAbhyAM ye mttaastaiH| naca pramAdasya mohenaiva gatA rthatvAda Adhikyam, anAbhogamatibhraMzAdirUpasya taisya grahaNAt / na cAnvayaparisamAptau asya vizeSasyopAdAnAt samAptapunarAttadoSaduSTatvamatroti zaGkanIyam ; sarvotkRSTatvena sarvAdaraNIyatve labdhe yadi sarvairAdiyate, kathaM na lumpAkaiH ? ityAzaGkAnivAraNAyaitadvizeSaNam / te hi moha-pramAdonmattAH, iti tadanAdare'pi na sarvaprekSAvadAdaraNIyatvakSatiH, ityuktadoSAbhAvAt , prakRtA'nupapAdakavizeSaNasya punarupAdAne eva taddoSavyavasthiteH ; ata eva 'dIdhiticintAmaNiM tanute tArkikaziromaNiH zrImAn' ityatra zrImacavizeSaNe na samAptapunarAtatvaM, zrIH-vistarA'nuguNajJAnasamRddhirityasya prakRtopapAdakatvAd, iti samAhitaM taantrikaiH| 'yA sA' ityadhyAhRtya vAkyaM, yaiH sA'vIkSitA te mandabhAgyA iti dhvanitAtparya tu nA'nupapattilezo'pIti dhyeyam // 1 // 1 bhyupagataiva-ityapi. 2 nAnya ityapi. 3 pramAdasya. 4 vizeSaNasya. 5 samAptapunarAttatvarUpasya. 6 dIdhitimadhiciMtAmaNi-ityapi pustakAMtare. 7 dhvanitArtha. MAamrawran.mmuniwand wwwwwwwwww Nirwww // 3 //
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam wwwmamamawwwanmomrammam amond ityevamAdyapadye pratimAyA nikhilaprekSAvadAdaraNIyatvamuktam / atha tadanAdarakAriNo nAmAdinikSepatrayasya bhAvanikSepa- 1 vopaja tulyatAvyavasthApanadvAreNa AkSipannAha-nAmAditrayamityAdi 3 vRttiH nAmAditrayameva bhAvabhagavattApyadhIkAraNaM, zAstrAt svAnubhavAcca zuddhahRdayairiSTaM ca dRSTaM muhuH| zlo02 tenA'rhatpratimAmanAdRtavatAM bhAvaM puraskurvatA-mandhAnAmiva darpaNe nijamukhAlokArthinAM kA mati ? / 2 / TIkA-nAmAditrayameva, nAmAdipadasya nAmAdinikSepaparatvAt , kadabhihitanyAyAd nikSipyamANaM nAmAditrayamevetyarthaH / bhAvabhagavataH-nikSipyamANabhAvA'ItaH, tAdrapyadhiyaH-abhedabuddheH, kAraNam / zAstrAd-AgamapramANAt , svAnubhavAccasvaprAtibhapramANAca, muhuH-vAraMvAram, iSTaM dRSTaM ca zAstrAd iSTam anubhavAcca dRSTamityarthaH / muhuriSTyA mananaM muhurdRSTayA ca dhyAnamupanibaddhaM, tena tazvapatipacyupAyasAmagyamAveditam / tadAha yogAcAryavacanAnuvAdI haribhadramUriH-"AgamenA'numAnena, dhyAnAbhyAsarasena ca / tridhA prakalpayan prajJA, labhate tattvamuttamam // 1 // iti / tena bhAvanikSepA'dhyAtmopanAyakatvena nAmAdinikSepatrayasya ahatpatimA sthApanAnikSepasvarUpalenA'nAdRtavatA, bhAva-bhAvanikSepaM puraskurvatA-cAGmAtreNa pramANayAM darpaNe nijamukhA''lokArthinAmandhAnAmiva kA matiH1-na kaacidityrthH| nikSepatrayA'nAdare bhAvollAsasyaiva kartumazakya tvAt / zAstre iva nAmAditraye hRdayasthite sati bhagavAn pura iva parisphurati, hRdayAmivA'nupavizati, madhurAlApamivA'nuvadati, // 4 // 1 svagataH / MMMMmme
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra takama sarvAGgINamivA'nubhavati, tanmayIbhAvamivApadyate; tenaM ca srvklyaannsiddhiH| tadAha-"asmin hRdayasthe sati hRdayasthastattva svApekSa to munIndra iti / hRdayAsthite ca tasmin niyamAt srvaarthsNsiddhiH||1|| cintAmaNiH paro'sau, teneyaM bhavati sma shmrsaaptiH|| vRttiH saiveha yogimAtA nirvANaphalapradA moktaa"||2||iti tat kathaM nikSepatrayAdaraM vinA bhAvanikSepAdaraH, bhAvollAsasya tadadhInatvAt / na zlo0 2 ca naisagika eva bhAvollAsa ityekAnto'sti jainamate, tathA sati sarvavyavahArocchedaprasaGgAditi smartavyam / atra niruktavizeSaNaviziSTeSu lumpakeSu niruktavizeSaNa viziSTAndharUpotprekSA kalpitopamAnamAdAya upamA veti yathaucityena yojanIyaM tattadalaGkAragra| nthanipuNaiH / syAdetat-bhAvA'haddarzanaM yathA bhavyAnAM svagataphalaM prati avyabhicAri tathA na nikSepatrayapratipattiriti tadanAdara iti; maivam , svagataphale svavyatiriktabhAvanikSepasyApi avyabhicAritvA'bhAvAt / na hi bhAvAntaM dRSTvA'bhavyA bhavyA vA pratibudhyanta iti, svagatabhAvollAsanimittabhAvastu nikSepacatuSTaye'pi tulya iti / etena svagatA'dhyAtmopanAyakatAguNena vandyatvamapi catuSTayaviziSTamityuktaM bhavati / zirazcaraNasaMyogarUpaM hi vandanaM bhAvabhagavato'pi zarIre eva smbhvti| nanu bhAvabhagavati arUpe AkAza iva tadasambhavI, bhAvasambandhAccharIrasambaddhaM vandanaM bhAvasyaivAyAtIti / tata eva nAmAdisambaddhamapi bhAvasya kiM na prApnoti ?, iti paribhAvaya / kazcidAha jamativyugrAhitaH kimetAbhiyuktibhiH / / mahAnizIthe eva bhAvAcAryasya tIrthakRttulyatvamuktaM nikSepatrayasya cA'kizcitkaratvam , iti bhAvanikSepameva puraskurvatAM naH ka ivA'parAdhaH / tathA coktaM tatra pazcamA'dhyayane-"se bhayavaM! kiM titthayarasaMtiyaM ANaM nAikkamijjA uyAhu AyariyasaM 1 etannAsti-pustakAntare. 2 jagati-pustakAntare. Amawn mind // 5 //
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ % |svopatra vRttiH zlo02 AAM tiyaM ? / goyamA ! caucihA AyariyA paNNattA, taM jahA-nAmAyariyA ThavaNAyariyA davAyariyA bhAvAyariyA ya / tatya pratimA / / NaM je te bhAvAyariyA te titthayarasamA ceva daTTanvA, tesiM saMtiyaM ANaM nAikkamijjA / se bhayavaM ! kayare NaM bhAvAyariyA zatakam - bhaNati / goyamA! je ajja paJcaIevi AgamavihIe payaM payeNANusaMcaranti te bhAvAyarie / je uNa vAsasayadikkhievi huttA NaM vAyAmitteNaM pi Agamao bAhiM karenti te nAma-ThavaNAhiM Nioiyavve" tti / atra brUmaH-paramazuddhabhAvagrAhakanizcayanayasyaivAyaM viSayo, yanmate ekasyApi guNasya tyAge mithyASTitvamiSyate / tadAhuH-"jo jahavAyaM na kuNai, micchaviTThI tao hu ko anno ?" ci / tanmate nikSepAntarA'nAdare'pi naigamAdinayavRndena nAmAdinikSepANAM prAmANyAbhyupagamAt ka iva vyAmoho bhavataH ?, sarvanayasammatasyaiva zAstrArthatvAt / anyathA samyaktva-cAritraikayagrAhiNA nizcayanayena apramattasaMyata eva samyaktvasvAmyuktaH, na pramattAntaH, iti zreNikAdInAM bahUnAM prasiddhaM samyaktvaM na svIkaraNIyaM syAd devAnAMpriyeNa ! / uktAthapratipAdakaM cedaM sUtram AcArAGge paJcamAdhyayane tRtIyoddezake-"jaM sammati pAsahA taM moNaMti pAsahA, jaM moNaMti pAsahA taM sammati pAsahA / Na imaM sakaM siDhilehiM adijjamANehiM guNAsAehiM vakasamAyArohiM pamattehiM gAramAvasaMtehiM / muNI moNaM samAdAya dhuNe kamma-sarIragaM paMtaM lUhaM ca sevaMtI vIrA sammattadaMsiNo" ti / "jaM sammati-pat samyaktva-kArakasamyaktvam tad maunaM munibhAvaH / yacca maunaM tat samyaktvam-kArakasamyaktvam" iti vAcakAzayaH / vRttikArastvAha-"se vasumaM savvasamattAgayapannANeNaM appANeNaM akarija pAvakammaM taM No aNNesi' iti prAktanasUtre-sa vasumAn-atrArambhanivRttirUpa 1 pAsaha iti sarvatra sAdhu.
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ hAtta: bhAvavasusampano muniH, sarvasamanvAgataprajJAnarUpApanenAtmanA yad akartavyaM pApaM karma tano kadAcidapi anveSyatIti / arthAda || pratimA / yadeva samyakprajJAnaM tadeva pApakarmavarjanaM, yadeva pApakarmavarjanaM tadeva samyakmajJAnamiti labdham / tadtamatyAgatasUtreNa darzayitumAha svopana shtkm| 'jaM sammati pAsaha' ityAdi, yat samyagiti samyagjJAnaM sahacarAt samyaktvaM vA pazyata tad munebhAvo maunaM-saMyamAnuSThAnaM // 7 // pazyata; yanmaunaM pazyata tadeva samyagiti samyagjJAnaM naizcayikasamyaktvaM vA pazyata, jJAnasya viratiphalatvAt samyaktvasya ' calA0 2 abhivyaktikAraNatvAt / etacca na yena kenacicchakyamanuSThAnam , ityAha-'Na ima' ityAdi / naitat samyaktvAdivayaM zakyamanuSThAnaM zithilaiH mandavIryaiH, AkriyamANaiH putrAdisnehena, guNAsvAdaiH-zabdAdhAsvAdakaiH, vakrasamAcAraiH-mAyAdibhiH, pramattaiHviSayAdimamAdasthaiH, gAraMti AdyAkSaralopAd agAraM-gRham AvasadbhiH-AsevyamAnaiH / kathaM tarhi zakyam ?, ityAha-'muNI' ityAdi muniH-jagatrayamantA maunam-azeSasAvadhanivRttirUpaM samAdAya-gRhItvA dhunIyAccharIramaudArikaM karma ca / katham ?, ityAha-prAntam-paryuSitaM vallu-canakAdi, tadapi rUkSaM vikRterabhAvAt sevante-abhyavaharanti, vIrAH karmavidAraNamatyalAH samyagdarzina iti / athavA yAvatyA guNanirvRttyA bhAvAcAryanittistAvatyA dravyAcAryatvasampattiH / sA ca sApekSatve bhAvayogyatayA, iti bhAvAcAryanAmasthApanAbhAvAt prAzastyaM nAtikrAmati, antyavikalpaM vinA dravya-bhAvasaGkarasyA'vizrAmAt , prazastanAmasthApara pAvat / aprazastabhAvasyA'GgAramardakAdevyaMtu tannAma-sthApanAvad apazastameva / prAguktamahAnizIthasUtre niyojanIyatvArthasta avadAma gurutattvanizcaye--" tattha Niogo eso, jaM davvaM hoi muddhabhAvassa / taNNAmAgiitullaM, taM suhamiyaraM tu vivarIyaM 1 dhIrA-ityapi. // 7 //
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttiH izlo02 ve ki jaNa karaNAca nikSepamA vyAkhyAnAnikSepa pratimA | ||1||jh goyamAiyANaM, NAmAI tiNi hunti pAvaharA / aMgAramaddagassa ya, NAmAI tiNi pAvayarA" // 2 // iti prazastazatakam bhAvasambandhinAM sarveSAM nikSepANAM prazastatvameveti niyUMDham / // 8 // api ca "jo jiNadiThe bhAve, cauvihe saddahAi sayameva / emeva nannahattiya, sa nisaggaruitti NAyavyo" ityuttarAdhyayanavacanAccaturvidhazabdasya nAmasthApanAdravyabhAvabhedabhinnatvena vyAkhyAnAnnikSepacatuSTayasyApi yathocityenArAdhyatvamaviruddha, ata evAprastutArthApAkaraNAt prastutArthavyAkaraNAca nikSepaH phalavAniti zAstrIyA maryAdA, kiMca-nAmanikSepasyArAdhyatvaM tAvat 'ceuvIsatthaeNaM bhaMte ! jIve kiM jagaI! 'cavIsatthaeNaM dasaNavisohi jaNai' tti samyaktvaparAkramAdhyayanopadarzitacaturvizatistavArAdhyatayaiva siddhaM, tatrotkIrtanasyArthAdhikAratvAttena ca darzanArAdhanasyoktatvAt, mahAphalaM khalu 'tahArUvANaM' arahatANaM bhagavaMtANaM NAmagottassavi savaNayAe ' ityAdinA bhagavatyAdau mahApuruSanAmazravaNasya mahAphalatvoktezva, sthApanAnikSepasyArAdhyatA ca, 'thayathui maMgaleNaM bhaMte jIve kiM jagaI !, thayathuImaMgaleNaM nANadasaNacaritcacohilAbha jaNai, nANadasaNacarittabohilAbhasaMpanneNaM NaM jIve aMtakiriyaM kappavimANovavatti ArAhaNaM ArAhei ' iti vacanenaiva siddhA, atra stavaH, stavanaM, stutiH, stutitrayaM prasiddhaM, tatra dvitIyA stutiH sthApanAItaH purataH kriyate caityavandanAvasaratayA ca jJAnadarzanacAritrabodhilAbhato nirmalasvargApavargasukhalAbha iti vizeSAkSarANyapi sphuTIbhaviSyantyanupadameva dravyanikSepArAdhyatA ca sUtrayuktyA sphuTaiva pratIyate, tathAhizrIAdinAthavArake sAdhUnAmAvazyakakriyAM kurvatAM caturvizatistavArAdhane trayoviMzativyajinA evArAdhyatAmAskandeyuriti, na 1 nikSepa phalavAn-evamapi. 2 utta0 a0 29. 3 bhaga0 2 za0 1 u0. wwwwwwwwwwwwwwwma 3 // 8 //
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopar3a pratimA zatakama. vRttiH zloka ca RSabhAjitAdikAle ekastavadvistavAdipakriyApi kartuM zakyA, zAzvatAdhyayanapAThasya lezenApi parAvRtyA kRtAMtakopasya vajralepatvAt, na ca nAmotkIrjanamAtre, tAtparyAdavirodhorthopayogarAhatasyotkIrtanasya rAjaviSTisamatvena yogikulajanmabAdhakatvAt , ata eva dravyAvazyakasya nissedhH| sUtre''nupayogazca, dravyam' iti zataza udghoSitamanuyogadvArAdau arthopayoge tu vAkyArthatayaiva siddhA dravyajinArAdhyateti, etena dravyajinasyArAdhyatve karatalaparikalitajalaculukavartijIvAnAmapyArAdhyatvApattisteSAmapi kadAcinjinapadavImAptisaMbhavAditi, zAsanaviDaMbakasya lumpakasyopahAsonirasto, dravyajinatvaniyAmakaparyAyasya tatrAparijJAnAt / marIcistu svAdhyAyadhyAnaparAyaNo mahAtmA bhagavato nAbhinaMdanasya caMdanapratimayA girAparikalitavAdazaparyAyapulakitagAtreNa bhaktipAtreNa bharatacakravartinA vaMdita eveti prasiddhamAvazyakaniyuktau purazcakAra ca vaMdanAnimittaM dravyajinaparyAya, na tvaudayikabhAvaM, tathAhi'Navi te pArivajja, vaMdAmi aha, Nate ihaM jammaM / jaM hohisi titthayaro, apacchimo teNa vaMdAmi' ci, pApiSThastvAcaSTa uktamidaM niyuktau paraM na sUtra iti, niyuktikameveti tasya duSTasya zirasi RSabhAdivArake caturviMzatistavasUtrapAThAnupapattireva mahAraH, yadi 'dravyajinatAM puraskRtya bharatena marIciHvaMditaH kathaM na sAdhubhirityatrAnuviziSyavaMdane tadvayavahArAnupapattireva samAdhAna, sAmAnyatastu'je a aiAsiddhA' ityAdinA'nAgatameva / atha dravyatvasya dravyasaMkhyAdhikAre'nuyogadvArAdiSu ekamavikabaddhAyuSkAbhimukhanAma| gotrabhedabhinnasyaivopadezAdabhAvajinAdativyavahitaparyAyasya marIce vyajinatvameva kathaM yuktamiti cet ? satyaM-AyuHkarmaghaTitasya dravyatvasyaikamavikAderbhedaniyatatve'pi phalIbhUtabhAvAItpadajananayogyatArUpasya prasthakAdidraSTAMtena re'pi naigamanayAbhiprAyeNAzraya 1 dravyataH ityapi. ALANNwmmmmwwwnew MAMA Sn 9 //
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ zatakam // 10 // NAt, yogyatAvizeSe ca jJAnivacanAdinAvagate doSamupekSyApi teSAM vaMdanavaiyAvRttyAdivyavahAraH saMgacchate'ta evAti svopatra pratimA / muktakauravacanAdbhAvibhadratAmavagamya sthavirataskhalitamupakSyAglAnyA vaiyAvRtyaM nirmame, kiM ca namo suassa' / ciH ityAdinApi dravyanikSepasyArAdhyatvaM supratItaM, akSarIdazrutabhedeSu saMjJAvyaMjanAkSarAdInAM bhAvazrutakAraNatvena dravyazrutatvAta, patrakapustakalikhitasya ca, 'davvasuraM jaM pattayapotthayalihiaM' ityAgamena dravyazrutatvaprasiddheH, bhAvazrutasyaiva vaMdyatvatAtparye ca jinavAgapi na namanIyA syAt , kevalajJAnana dRSTAnAmarthAnAM jinavAgayogena nisRSTAyAstasyAH zrotRSu bhAvazrutakAraNatvena dravyazrutatvAt , tadA 'kevalanANeNatthe gAu~, je tattha pannavaNajogo / te bhAsai titthayaro, vayajogamuaM havai | sesaM' ti / tasya vAgyogaH zrutaM bhavati zeSamapradhAnaM dravyabhUtamiti turIyapAdArthaH, bhagavanmukhotsRSTaiva vANI vandanIyA, nAnyeti vadaMstu svamukhenaiva vyAhanyate, kevalAyAstasyAH zravaNAyogyatvena zrotRSu bhAvazrutAjananAdravyazrutarUpatAyA apyanupapatteH, mizrAyAH zravaNe'pi vizreNIsthita evAgate, parAghAtavAsitAyA grahaNe ca jinavANI prayojyAyA anyAyA api yathAsthitavAca ArAdhyavAkSateH / etena siddhAcalAderArAdhyatvamapi vyAkhyAtaM, jJAnadarzanacAritrarUpabhAvatIrtha hetutvenAsya dravyatIrthatvAdanantakoTisiddhasthAnatvasyAnyatrAvizeSe'pi sphuTapratIyamAnatadbhAvena tIrthasthApanayaivAtra vizeSAt , anubhavAdinA, tathA siddhau zrutaparibhASAbhAvasyAtaMtratvAdanyathA caturvarNazramaNasaMghe tIrthatvaM tIrthakare tu tadadvAhyatvamityapi vicArakorTi nATIketa vyavahAravizeSAya 'yathA tathA paribhASaNamaparibhASaNaM ca na vyAmohAya vipazcitAmiti sthita bhAvanikSepe tu na vipratipattiriti caturNAmapi simaaraadhytvN| 1 yathA-ityatra tathA iti. Amwwwww FaPANAMAM
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttiH zlo03 evaM vyavasthite brAhmI lipiriva pratimA sUtranyAyena vaMdyeti tadapasavakAriNAM mUDhatAmAviSkaroti / pratimA zatakam luptaM mohaviSeNa kiM kimuhataM mithyAtvadaMbholinA, magnaM kiM kunayAvaTe kimu mano lInaM tu dossaakre| // 11 // prajJatau prathamaM natAM lipimapi brAhmImanAlocayan , vanyAhatpratimA na sAdhubhiriti brUte yadunmAdavAn3 TIkA--luptamiti-prajJaptau prathamamAdAveva natAM sudharmasvAminA brAhmI lipimapyanAlocayan dhAraNAbudhdhyA'parikalayan / ahamatimA sAdhubhirna vanyeti yadunmAdavAn-mohaparavazo brUte tat kiM tasya mano mohaviSeNa lupta-vyAkulitaM? kimu ? mithyAtva dambholinA-mithyAtva vajreNa hataM-cUrNitaM ? athavA kiM kunayAvaTe durnayakUpe magnaM ? yadvA 'tu' iti utprekSe doSasamUhAbhinne doSAkare lInaM?, chAyAzlaSeNa manazcandra vizatIti zrutepa'tamityarthaH, atra 'limpatIva tamo'GgAnI' tyAdau lepanAdinAvyApanAderiva viSakakaluptatAdinA lumpakamanomUDhatAyA adhyavasAnAt svarUpotpekSA, kimAdidyotakaH, saMbhAvanamathotpekSA prakRtasya samena yaditi kAvyaprakAza kAraH, asaddharmasaMbhAvane vAdidyotyotmakSati hemacandrAcAryAH, ayaMbhAva:-' Namo baMbhIe livIe' iti padaM yad vyAkhyAprajJapterA| dAvupanyastaM tatra brAhmI lipirakSaravinyAsaH, sA yadi zrutajJAnasya nAkArasthApanA tadA tadvaMdyatve sAkArasthApanAyA bhagavatpatimAyAH spaSTameva sAdhUnAM vaMdyatvaM, tulyanyAyAditi tatpadveSe prajJaptipadveSa eva, yattu pratimApadveSadhRmAMdhakAritahRdayena dharmazagAlakena pralapitaM brAhmI lipiriti prasthakadRSTAntamasiddhanaigamanayabhedena tadAdipaNetA nAbheyadeva eveti, tasyaivArya namaskAra iti tanmahAmohavilasitaM, RSabhanamaskArasya namo'Idbhaya ityata eva prasiddhaH, prativyaktiRSabhAdinamaskArasya MAAmmOWwwwwmummmwwwcomwww
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ cAvivakSitatvAdanyathA caturviMzatinAmopanyAsaprasaMgAt, zrutadevatAnamaskArAnaMtaramRSabhanamaskAropanyAsAnaucityAcchuddhanaigamana-voDA pratimA / zatakam | yena brAhmayA lipeH kartulekhakasya namaskAramA-zveti na kiMcidetat , etenAkAramazleSAdalipyai leparahitAya : // 12 // brAhmacai jinavANyai nama' ityAdi tatkalpanApi parAstA, vANInamaskArasya namaH zrutadevatAyai ityanenaiva gatArthatvAt , zlo3 vakramArgeNa punaruktau bIjAbhAvAt 'baMbhIeNaM livIe ahArasavihe livIvihANe pannace' iti samavAyaprasiddha prakRtapadasya maulamarthamulaMghya viparItArthakaraNe cotsUtramarUpaNavyasanaM vinA kimanyatkAraNaM dharmazRgAlasyeti vayaM na jAnImaH, kecittu pApiSThA nedaM sUtrasthaM padaM 'rAyagihacalaNe' tyata evArabhya bhagavatIsUtrapravRtteH kiM tvanyairevopanyastamityAcakSate tadatituccha, namaskArAdInAmeva sUtrANAM vyavasthiteretasya madhyapadatvAva, namaskArapATha evAnAoM, yuktiriktatvAt , siddhAnAmabhyarhitatvena pUrvamaInamaskArasyAghaTamAnavAdAcAryAdInAM sarvasAdhavo na vaMdanIyA iti yathAsthitapaMcamapadAnupapattezceti, pApiSThatarAste'pyanAkarNanIyavAco'dRSTavyamukhAH, svakapolakalpitAzaMkayA vyavasthitasUtratyAgAyogAdIzakadAzaMkAnirAsapUrvamanatisakSiptAvastRtasya namaskArapAThasya sthitakramasya niyuktikRtaiva vyavasthApitatvAca, tadAha-na vi saMkhevo na vitthAro, saMkhevo duviha siddhasAhUNaM / vittharao'Negaviho, paMcaviho | jujjai jamhA // 1 // arihaMtAI NiyamA, sAhUya tesi bhaiyavvA / tamhA paMcaviho khalu, heuNimittaM havai siddho // 2 // punvANupuviNa kamo, Nevaya pacchANupuci esa bhave / siddhAIyA paDhamA, bIyAe sAhuNo AI // 3 // arihaMtuvaeseNaM, siddhA jati teNa arihAI / Navi kovi ya parisAe, paNamicA paNamae rano // 4 // ityAdi sAmAnyataH sarvasAdhunamaskaraNena ca nAsthAnavinayakaraNAdidaSaNaM ata eva siddhANa Namo kiccA, saMjayANaM ca bhAvao' ityA // 12 // 1 akSipta-iti pustakAMtare.
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopar3a vRttiH zlo03 pani dyuttarAdhyayanoktaM saMgacchata iti, pazcapadanamaskArazca sarvazrutaskandhAbhyantarabhUto, navapadazca samUlatvAt pRthak zrutaskaMdha iti zatakama. prasiddhamAmnAye'sya hi niyukticUNyAdayaH pRthageva prabhUtA AsIran, kAlena tadvyavacchede mUlasUtramadhye tallikhanaM kRtaM pdaanusaa||13|| riNA vajrasvAmineti mahAnizIthapaMcamAdhyayane vyavasthitaM, tathA ca tadgraMtha:--" eyaM tujaM paMcamaMgalassa varakANaM taM mahayA pabaMdheNaM aNaMtagamapajavehi suttassayapihanbhUyAhi nijjuttibhAsacutrIhiM jaheva aNaMtanANadaMsaNadharehiM titthaMkarahiM varakANiyaM taheva samAsao varakANijaM taM Asi, ahannayA kAlaparihANidoseNaM tAo NijjuttIbhAsacunnIo vucchinnAo io avaccaM, teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM mahivipatte payANusArI vairasAmI nAma duvAlasaMgasuahare samuppanne, teNa ya paMcamaMgalamahAsuakhaMdhassa uddhAro mUlasuttassa majjhe lihio, mUlasuttaM puNa suttattAe gaNaharohiM, atthattAe arihaMtehiM bhagavaMtehiM dhammatitthaMkarahiM vIrajiNaM(NiM)dehi pannaviyaM ti, esa vuDasaMpayAotti" tadviSayopadhAnAdhyayanavidhirapyayaM tatrai nirdiSTaH tathAhi-"se bhayavaM? kayarAe vihIepaMcamaMgalassa1 NaM viNovahANaM kAyavvaM go ? inAe vihIe paMcamaMgalassaNaM viNIvahANaM kAyavvaM taM0 supasatthe ceva'sohaNe tihikaraNanakkhattanoga laggasasibale vippamukkajAyAima yAsaMkeNaM saMjAyasaddhA saMvegasutibbataramahaM ullasatasuhajjhAsAyANugayabhattibahumANapuvvaM niniyANa duvAlasabhattahieNaM ceiyAlae jaMtuvirahiyogAse bhattibharanibbhararomaMciyaphullavayaNuvasaMtapasaMtasomAthiradihi NavaNavasaMvegasamucchalaMtasaMjAyavahalaNiraMtariyaciMtaparamasuhapariNAmavisesuvAsiyasanIvaviriyANusamayavivaDhuMtapamoyasuvisunimmalathiradaDhayaMratarakaraNeNaM vittiNihiyajANunapiuttamaMgakara malamaulapohaMtaMjalipuDeNaM. siriusapAipavaravaradhammatitthayarapaDimAbiMba Nivesiya 1 sAhaNe-ityapi. R // 13 //
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 14 // - - - - - v a NayaNamANasegaggataggayajjhavasAeNaM samayannadicArittAiguNasaMpayovavea gurusadacchANuSThANakaraNikabaddhalakkheNa. tathAhi-guruva | svopakSa yaNaviNiggayaM, viNayAibahumANapariosANukkamovaladdhaM, aNegasogasaMtAvuvvegavAhiveaNAghoradukkha dAridakilesarogasaMjogajarAmaraNagabbhanivAsAidusAvayaggahabhImabhavodahitaraMDagabhUyaM, iNamo sayalAgamamajjhagayassa, micchattadosovahayabuddhiparika- |zlo03 ppiyakubhaNiyaaghaDamANaasesaheudiThaMtajuttIviddhasaNikapaccalassa paMcamaMgalamahAsuakaMdhassa paMcAyaNegacUlAparikkhittassa, pavarapavayaNadevayAhichiassa, tipadaparicchinnegAlAvagasattakkharaparimANaM aNaMtagamapajjavatthapasAhagaM, savvamahAmaMtapavaravijjANaM, paramabIabhUaM 'namo arihaMtANaM' ti paDhamajjhayaNaM ahijjhayavvaM, taddiahe a AyaMbileNa pAreavvaM, taheva biiadiNe aNegAi sayaguNasaMpaovaveyaM, aNaMtabhariatyapasAigaM, aNaMtarutteNevakameNa dupayaparicchinnegAlAvargapaMcakkharaparimANaM 'namo siddhANaM' ti bIyamajjhayaNaM ahijjheyavvaM, taddiahea AyaMbileNa pAreyavvaM-tahevataiyadiNe aNegAisayaguNasaMpaovayaM aNaMtabhariatthapasAhagaM aNaMtarutteNevakoNatipadaparicchinnegAlAvagasattakkharaparimANaM 'namo AyariyANaM' ti taiyamajjJayaNaM AyaMbileNa ahijJayavvaM, taheva aNataruttatthapasAhagaM tipayaparicchinnegAlAvagasattakkharaparimANaM 'namo uvajjhAyANaM' ti cautthamajjhayaNaM a. hijjheyavaM, taddiahe a AyaMbileNa pAreyavvaM, 'namo loe savvasAhUNaM' ti paMcamamajjhayaNaM paMcamadiNe AyaMbileNa, taheva tadicchANugAmiyaM ekArasapayaparicchinnaM tiAlAvagatittIsakkharaparimANaM 'eso paMca namukkAro santra pAvappaNAsaNo / maMgalANaM ca savvesiM, paDhama havai maMgalaM ! miti cUlaMti chaThasattamadiNe teNevakamavibhAgaNaM AyaMbilehiM ahijjhayavvaM, evameva paMcamaMgalamahA. 114 // suakkhaMcaM saravannapayakkharabiMdupattAvisuddhaM guruguNovaveyaM gurUvaiI kasiNahijjhittANaM tahA kAyavvaM jahA puvvANupuvIe M :
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA patakam svopana vRttiH zlo03 // 15 // pacchANupuvvIe aNANupuvvIe jIhAe tarijjA tao teNevaNaMtarabhaNiyatihikaraNamuhuttaNakkhattajogalaggasasivalajaMtuvirahiogAseceiAlagAikameNaM aTThamabhatteNaM samaNujANAviUNaM goyamA maDayApabaMdheNaM supariphuDaM niuNaM asaMdiddhaM suttatthaM aNegahA soUNa dhAreyavvaM, eyAe vihIe paMcamaMgalassa NaM goyamA viNaovahANe kAyavve" ityAdi / tadayamanekasUtrasiddho dharmAstikAyAdi vadanAdiranaMtatIrthakaragaNadharapUrvadharairupadarzitamahimA paMcamaMgalamahAzrutaskaMdho yairapalapyate teSAmanyazrutAbhyupagamo'pi golAgulagalAbharaNanivezatulya iti dhyeyaM / evaM ca namaskArAdau prajJaptisUtre sthitaM 'namo baMbhIe livIe' iti padaM pratimAsthApanAyAtyaMtopayuktameveti maMtavyaM / hitvA lumpakagacchasUripadavIM gArhasthyalIlopamAM, prodyahodhirataH padAdabhajata zrIhIravIrAMtikaM / AgastyAgapunarvatagrahaparo yo bhAgyasaubhAgyabhUH, sa zrImeghamunirna kaiH sahRdayairdharmArthiSuzlAdhyate // 1 // ekasmAdapi samayapadAdaneke, saMbuddhA varaparamArtharatnalAbhAt / ambhodhau patati parastu tatra mUDho, nirmuktaprakaraNasaMpradAyapotaH // 2 // . atha nAmapratibaMdyA sthApanA sthApayati
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA. | kiM nAmasmaraNena napratimayA kiMvA bhidA kAnayoH, saMbaMdhaHpratiyoginA na sadRzo bhAvena kiMvA dvyoH| | svAra ptkm| tadvanyaM dvayameva vA jaDamate! tyAjyaM dvayaM vA tvayA, syAttarkAdata eva lumpakamukhe datto maSIkUrcakaH // 4 // , lo04 TIkA-kinAme' tyAdi-kinAmasmaraNena caturviMzatistavAdigatanAmAnucintanena, nAmnaH pugalAtmakanAmAnupakArikhAt nAmnaH smaraNena nAmismaraNe tadguNasamApacyA phalamiti cedatrAha-pratimayA kiMvA na syAdamudraguNasamudralokottaramudrAlaMkRtabhagavatpati| mAdarzanAdapi sakalAtizAyibhagavadguNadhyAnasya sutarAMsaMbhavAttaduktaM-'prazamarasanimagnaM dRSTiyugmaM prasanna, vadanakamalamaMkaH kAminIsaMgazUnyaH / karayugamapi yatte zastrasaMbaMdhavaMdhyaM, tadasi jagati devo vItarAgastvameve' ti / bodhyudayo'pi pratimAdarzanAtbahUnA siddha eva taduktaM dazavaikAlikaniyuktI-'sijabhavaM gaNaharaM, jiNapaDimAdasaNeNa paDibuddha / maNagapiyaraM dasakAliassaNijjUhagaM vaMde' ityAdi niyuktizca sUtrAnAtibhidyate iti vyaktameva vivecayiSyate cedamupariSTAt / nAmno nAminA saha vAcyavAcakabhAvasambandho'sti na sthApanAyA ityasti vizeSa iti cedatrAha-pratiyoginetaranikSepanirUpakeNa bhAvanikSepena saha dvayo - masthApanayoH saMbaMdhaH kiM na sadRzo na sadRzavacanaH mithaH kiMcidvaiSamyamityarthaH, ekatra vAcyavAcaka bhAvasyAnyatra sthApyasthApaka| bhAvasya saMbaMdhasyAvizeSAt , tAdAtmyasya tu dravyAdanyatrAsaMbhavAt , anayA pratibaMdyA durvAdinapAkSipati, tattasmAtkAraNAt | he jaDamate! tvayA dvayameva nAmasthApanAlakSaNamavizeSeNa vandha, dvayorapi bhagavadadhyAtmopanAyakatvAvizeSAt , aMtaraMgapatyAsatyabhA vAdupekSatvenudvayameva tvayA tyAjyaM syAt , taccAniSTa, nAmnaH pareNApyaMgIkaraNAdata eva tAlluMpakamukhe mapIkUrcako dattaH syA- // 16 // / mAlinyApAdanAditi bhAvaH, atra mIkUrcakatvena maunadAnavivakSAyAM kamalamanaMbhasItyAdAviva rUpakagarbhA yathA zrutavivakSAyAM MMMMWWWWWww ~Maharaww
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA | svopA vRttiH takam // 17 // mamiwwwwwwww.rammww tvasaMbaMdhe sNbNdhruupaatishyoktiH| athAtra sthApanA yadyavandyA syAttadA nAmApyavanyaM syAdityetasya na tarkatvaM, ApAdhApAdakayobhinnAzrayatvAditi cedApAyApAdakAnyathAnupapattimaryAdayaiva viparyayaparyavasAyakatvanAtra tarkokteH ata eva yadyayaM brAhmaNo nazlo 4-5 syAt, etatpitA brAhmaNo na syAt , upari savitA na syAmerAlokavatvaM na syAdityAdayastoH suprasiddhAH, viparyayaparyavasAnaM ca pareSAmanumitirUpamasmAkaM svataMtrapramitirUpamityanyadetat, bhAvanikSepo yadyavandhasthApanAnikSepapratiyogI syAdavaMdya nAmanikSepapratiyogI syAdityevaM vA tarkasya vyadhikaraNatvaM nirasanIyaM, aniSTaprasaMgarUpatvAt , pratibanyeva vAtra svAtaMtryeNa tarka iti vibhAvanIyaM taniSNAtaiH // 4 // prativAdIn eva bhaMgyAkSipastadArAdhakAnabhiSTautisvAMtaM dhvAMtamayaM mukhaM viSamayaM dRgdhUmadhArAmayI, teSAM yairna natA stutAna bhagavan mUrttinavA prekssitaa||| devazcAraNapuMgavaiH sahRdayairAnaMditairveditA, ye tvenAM samupAsate kRtadhiyasteSAM pavitraM januH // 5 // TIkA-'svAMta' mityAdi-yairbhagavanmRrjina natA teSAM svAMtaM hRdayaM dhvAntamayamandhakAramacuraM, hRdayena manaprayojakAlokA bhAvAdeva tadanamanopapatteH, yairbhagavanmUtirna stutA teSAM mukhaM viSamayaM stutisUktapiyUSAbhAvasya tatra viSasatva evopapatteH, yairbhagavanmUrtirvA'thavAna-prokSitA teSAM dRg dhUmadhArAmayI, jagahagA secanaka tat prekSaNAbhAvasya dhUmadhArAvRtanetrata evopapatteH, dhvAMtatvAdinA dopavizeSAevAdhyavasIyaMte ityatizayoktiH sAcoktadizA kAvyaliMgAnupaNitA'baseyA, yetukRtadhiyaH paMDitA enA || // 17 // bhagavanmUci samupAsate teSAM januH janma pavitraM, nityaM mithyAtvamalaparityAgAt , kIdRzI devaiH surAsuravyaMtarajyotiSkaH cAraNa
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 18 // puMgavaizcAraNa dhAnaijaighAcAraNavidyAcAraNaiH sahRdayai titattvairAnaMditairjAtAnaMdaivaMditAM, hetugarbha cedaM vizeSaNaM, devAdivaMditatvena ziSTA- / cArAtatsamupAsanaM janmapAvitryAyetibhAvaH, devairyathA vaMditA tathAnaMtaraM sphuTIkariSyAmaH, cAraNAdhikArapratibaddhazcAyaM viMzatitamazate svApA navamoddezaka:-'kahAvihANaM bhaMte! cAraNApannatA, go0! duvihAcAraNA pa0 vijAcAraNA ya jaMghAcAraNA ya, se keNaDheNaMbhaMte evaM vuccai ! | vRtiH vijjAcAraNA, go? tassa NaM chaThaM chaTheNaM aNikkhitteNaM tavokammeNaM vijjAe uttaraguNaladdhi khamamANassa vijjAcAraNaladdhINAma zlo05 laddhI samuppajjai, se teNaNaM jAvavijAcAraNA, vijjAcAraNasta NaM bhaMte ! kaha sIhAgaI kaha sIhegaIvisae paM0, go0? ayannaM jaMbuddI dIve jAva kiMci visesAhie parikkheveNaM deveNaM mahiDIe jAvamahasake iNameva tikaTThakevalakappaMjaMbuddIbaMdIvaM tihiM accharAnivAehiM tikkhutto aNupariyaTTittANaM havvamAgacchijjA vijAcAraNassa NaM tahA sIhAgaI tahA sIhegaivisae paM0 / vijAcAraNassa NaM bhaMte ! tiriyaM kevaie gai visae 50, go ! seNaM io egeNaM uppAeNaM mANusuttare pancae samosaraNaM karei karettA tarhi ceiAI vaMdai tarhi tahiM biieNaM uppAeNaM zaMdissaravare dIve samosaraNaM karei2 naMdi0 tahiM ceiAI vaidai 2, / / tahiM tao paDiNiyattai ihamAgacchai ihaM ceiAI vaMdaI vijAcAraNassa gaM go ! tiriaM evaI gaivisaie paM0 / vijAcAraNassaNaM bhaMte urdU kevaie gaivisae paM0, go01 seNaM io emeNaM uppAeNaM NaMdaNavaNe samosaraNaM karei 2 taMtaM tahi ceiAI vaMdai tahiM vittieNaM uppAraNaM paMDagavaNe samosaraNaM karei2, tahi ceiAI vaMdai2, tahiM tarhi to paDiNiyattai to| ihamAgacchai iha 2 ceiAI vaMdai, vijjAcAraNassa NaM go01 urdu evaie gaivisae pN0|sennN tassa ThANassa aNAloiyapaDikkate kAlaM karei natthi tassa ArAhaNA, seNaM tassa ThANassa AloiyapaDikate kAlaM karei atthi tassa aaraahnnaa|se keNaNaM bhaMte! evaM // 18 //
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA svopar3a ciH zlo05 // 19 // vuccai jaMghAcAraNe, jaM. go tassa NaM aTThama ahameNaM aNikkhitteNaM tavokammeNaM appANaM bhAvamANassa jaMghAcAraNaM nImaladdhI samupajjA, se teNaTheNaM jAva jaMghAcAraNe, jaMghAcAraNassaNaM bhaMte ! kahaM sIhAgaI kahaM sIhegai visae paM0, go0 ? ayanaM jaMbuddIve dIve evaMjadeva vijjAcAraNasta, NavaraM tisattakhutto aNupariyaTTittANaM havvamAgacchijjA, jaMghAcAraNassa NaM go0 tahA sIhAgaI tahA sIgai visae' paM0,sesaMtaMceva, jaMghAcAraNassaNaM bhaMte ! tirie kevaie gaivisae paM0, go01 se gaMioegeNaM uppAeNaM ruagavaredIvesamosaraNaM karei2, ruaratahi ceiAiM vaMdai2, tahiM tahiM tao paDiNiyattamANe biieNaM uppAeNaNaMdIsaravaredIve samosaraNaM karei2,taM tahiM ceiAiMvadai2, tahi tarhi ihamAgacchai, ihaceiAI vaMdai, jaMghAcAraNassa gaM goyamA ! tiriyaM evaie gaivisae paM0, jaMghAcAraNassa NaM bhaMte ! urdU kevaie gaivisaepaM0,go01seNaM egeNaM uppAeNaM paMDagavaNe samosaraNaM karei2, sasa tarhiceiAI vaMdai2,tahiM tahiM taopaDiNiyattamANe biieNaM uppAeNaM naMdaNavaNe samosaraNaM karei2, taMtaM tahiM ceiAiM vaMdai, tahi tarhi ihamAgacchai, ihaM ceiAI vaMdai, jaMghAcAraNassaNaM go0 uTThe evaie gaivisaepaM0,seNaM tassa ThANassaaNAloiyapaDikate kAlaM karei, nasthi tassa ArAhaNA,seNaM tassa ThANassa AloiapaDikaMte kAlaM karei, atthitassaArAhaNA, sevaM bhaMte 2 jAva viharai / ' etadvattiryathA aSTamoddezakasyAnte devAuktAste cAkAza cAriNa ityAkAzacAridravyadevA navame prarUpyate ityevaM saMbaddhasyAsyAdimaM sUtraM 'kaiNaM' ityAdi, tatra caraNaM gamanamatizayavadAkAze | eSAmastIti cAraNAH, 'vijAcAraNa' ti vidyAzrutaM, tacca pUrvagataM tatkRtopakArAzcAraNA vidyAcAraNAH 'jaMghAcAraNa' tti jaMghAvyApArakRtopakArAzcAraNA jaMghAcAraNAH, ihArthe gAthA-'aisayacaraNasamatthA, jaMghAvijjAhiM cAraNA muNao / jaMghAi jAi paDhamo, NissaM kaauNrvikrevi||1| eguppAeNagao, ruagavaraMmiutao pddinniytto| bIeNaNaMdissara, mihaMtao ei taieNaM // 2 //
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa | vRttiH zlo5-6 // 20 // pratimA paDhameNa paMDagavaNaM, bIuppAraNa NaMdaNaM eii| taI uppAraNa tao, iha jaMghAcAraNoei // 3 // paDhameNa mANu puttara, nagaMminaMdissare ya biiennN| zatakam // ei tao taieNaM, kayaceiavaMdaNo ihai // 4 // paDhameNaNaMdaNavaNaM, biiupAeNaM paMDagavaNami / ei ihaM taieNaM, jo vijjAcAraNo hoi // 5|| tti', tassaNaMti-yo vidyAcAraNo bhaviSyati, tasya SaSThaMSaSThenatapaHkarmaNA vidyayA ca pUrvagatazrutavizeSarUpayA karaNabhUtayA, uttaraguNaladitti uttaraguNAH-piMDavizuddhayAdayaH, teSu ceha prakramAttapogRhyate, tatazcottaraguNalabdhikSamamANasyAdhisahamAnasya tapaH kurvata ityarthaH, 'kaha sIhAgaI 'tti kIdRzI zIghrAgatiH gamanakriyA, 'kaha sIhegaivisae 'tti, kIdRzaHzIghogativiSayaH, zIghratvena tadviSayopyupacArAcchIghra uktaH gativiSayo gatigocaraH gamanAbhAve'pi zIghragatigocarabhUtakSetrakamityarthaH, 'ayana 'mityAdi, ayaMjaMbudvIpa evaMbhUto bhavati, tatazca 'deveNa 'mityAdi havvamAgacche ityatra yathA zIghrAsya devasya gatirityayaM vAkyazeSo dRzyaH, seNaMtasse' tyAdi, ayamatra bhAvArthoM labdhyupajIvanaM kila pramAdastatra cAsevite'nAlocite na bhavati cAritrasyArAdhanA, tadvirAdhakazca na labhate cAritrArAdhanAphalamiti, yaccedoktaM vidyAcAraNasya gamanamutpAdadvayenAgamanaM caikena, jaMghAcAraNasya tu gamanamekenAgamanaM ca dvayeneti tallandhisvabhAvAt , anyatvAhuH-vidyAcAraNasyAgamanakAle vidyAbhyastatarA bhavatItyekenAgamanaM gamane tu na tatheti dvAbhyAM, jaMghAcAraNasya tu lamdhirupajIvyamAnA'lpasAmA bhavatItyAgamanaM dvAbhyAM gamanaMtvekenaiveti viMzativamazate navama iti // 5 // uktameva svIkArayaMstatra kumatikalpitAzaMkAnirasyannAhaprajJaptI pratimAnatirna viditAkiMcAraNairnirmitA. teSAM labdhyupajIvanAdvikaTanA bhAvAtvanArAdhanA / Wwwwwwwww wwwwwwwwwwwwwwww 20 //
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 21 // sAkRtyAkaraNAdakRtyakaraNAdbhagnavratatvaM bhave, dityetA vilasaMti sannayasudhAsArA budhAnAM giraH // 6 // TIkA - ' prajJaptA' viti prajJaptau bhagavatIsUtre kiM cAraNairjaghAcAraNavidyAcAraNAzramaNairnirmitA pratimAnatirna viditA na prasiddhA ? api tu prasiddhaiva, sudharmasvAminA kaMTharaveNoktasya tasya taraNiprakAzatulyasya kumatikauzikavA GmAtreNApahnotumazakyatvAt nanu ! yaduktaM tadvayaktameva paraM caityavaMdananimittAlocanAbhAve'nArAdhakatvamuktamiti teSAM caityanatiM svArasikIM nAbhyupagacchAma ityAzaMkAyAmAha -- teSAmiti teSAM jaMghAcAraNavidyAcAraNAnAM labdhyupajIvanAt tasya pramAdarUpatvA tu punarvikaTanAbhAvAdAlocanAbhAvAt, ' AloaNA viyaDaNe 'ti niyuktivacanAdvikaTanAzabdasyAlocanArthaH, anArAdhanA natvanyato nimittAttadAhasAnArAdhanAkRtyasya pramAdAlocanasyAkaraNAt, akRtyakaraNaM caityavandane mithyAtvakaraNaM, tataH tatpuraskRtyAnArAdhanAyAM tucyamAnAyAM bhagnavratatvaM bhavet, mithyAtvasahacAriNAmanaMtAnubaMdhinAmudayena cAritrasya mUlata evocchedAt, 'mUlacchejjaM puNa hoi bArasaNDaM kasAyANaM ' iti vacanAt taccanAlocanAmAtre'pi zodhayituM zakyamityayaM bhAro mithyAkalpakasya zirasyAstAmityetAH sannayaH samIcInanayaH sa eva mithyA kalpanAviSavikAra nirAsakatvAt sudhA-pIyUSaM tena sArA budhAnAM siddhAMtapAradRzvanAM giraH vAcaH / / 6 / / nanu cAraNAnAM yAvAn gatergocara uktaH tAvadezagamanaparIkSAyAmeva mukhyauddezastasyAM kriyamANAyAM tattacaityAnAmapUrvANAM darzanAdvismayodbodhena tannatirna tu kharasata iti tadAcaraNaM na ziSTAcAra iti sarveSAM sAdhUnAM na tadvadyatA taddRSTAMteneti kumatimatamAzaMkya niSedhati mwnwhw svopajJa ciH zlo0 6 // 21 //
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ | teSAM na pratimAnatiH svarasato lIlAnuSaMgAtu sA, labdhyAptAditi kAlakUTakavalodgArAgiraH pApmanAM / pratimA 6 svopatra zatakam hataivaM na kathaM nagAdiSu natirvyaktA kathaM ceha sA, caityAnAmiti tarkakarkazagirA syAttanmukhaM mudritaM i7 // | ciH // 22 // jJAnaM caityapadArthamAha na punarmUrtiprabhoyoMdviSan , vaMdyaM tattadapUrvavastukalanAdRSTArthasaMcAryapi / zlo7-8 dhAtupratyayarUDhivAkyavacanavyAkhyAmajAnannasau, prajJAvatsu jaDaH zriyaM na labhate kAko marAleSviva // 8 // TIkA-teSA' miti-teSAM jaMghAcAraNavidyAcAraNAnAM pratimAnatiH svarasatona, svarasa:-zraddhA bhaktisaMlulitaH pariNAmaH, tu punaH labdhyAtA labdhiprAptAllIlAnuSaMgAta labdhiprAptalIlAdikSayA pravRttAnAM tatrAvarjanIyasaMnidhikadarzanatayetyarthaH, nacAsvArasikatannatyA kApi kSatiH, svArasikAkRtyakaraNasyaivadoSatvAdityetAH pApmanAM lupAkadurgatAnAMgiraH kAlakUTakavalodvArA udgIryamANakAlakUTakavalA ityarthaH bhakSitamithyAtvakAlakUTAnAmIdRzAnAmevodgArANAM saMbhavAt , tatrottaram-' iMte' tinirdeze evaM lIlAprAptasyavismayena sAdhUnAM vandanasambhave kathaM nagAdiSu mAnuSottaranaMdIzvararucakamerutadArAmAdiviSayena cAraNAnAM natistatrApyapUrvadarzanajanita vismayena tatsambhavAt , kathaM ceha bharatavidehAdau tataH pratinivRttAnAM caityAnAM pratimAnAM sA natiH? ityevaMbhUtA yA tarkakarkazAgIstayA tanmukhaM pApmavadanaM mudrita syAdana yA girA te prativaktuM na zaknuyurityarthaH, karkazapadaM tattakasya niviDamudrAhetutvamabhivyakti, atra yathAgocaracaryoddezenApi nirgatena sAdhunAMtaropanatAH sAdhavaH svarasata eva vandanIyA stathA gatigocaradarzanAyApi gataizcAraNainaMdIzvarAdipratimAnatiH svarasata evAnabhropanatapIyUpadRSTivatparamapramodahetutvAdityuktaM bhavati // 7 //
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 23 // svopA vRtti : mo08 ___ ayoktAlApake tahi ceiAI baMdai' ityasyAyamoM yathA bhagavadbhiruktaM tathava nandIzvarAdidRSTamiti ahotathyAmidaM bhagavadajJAnamityanumodata ityarthatazcaityapadasya jhAnArthatvAditi mugdhaparSadi mUrddhAnamAdhUya vyAcakSANamupahasannAha-jJAnaM0 yo dviSan jinazAsane dveSa kurvan prakRte caityapadArtha jJAnamAha na punaH prabhormUrti, kiM bhUtaM jJAnaM tasya tasyApUrvasya vastuna kalanAtparichedAdaM ghamanumodyamiti yogaH, kiM bhUtamapi dRSTArthasaMcAryapi, ihaloke caityavandana saMcariSNubhaviSNuzabdArthamApa apUrvadarzanena vismayotpAdakatvAdbhagavadajJAnasya vaMdhatve 'ihaM ceiAI vaMdaI' ityasyAnupapattirihApUrvAdarzanAdityapirApAtato naucityaM darzayati-sa jaDaH prajJAvatsu prekSAvatAM madhye zriyaM saduttarasphUrtisamRdi na labhate, keSu ka iva marAleSu rAjahaMseSu kAka ivetyupamA, kiM kurvan-ajAnan kAMdhAtvAdivyAkhyAM, tathAhi-caityAnItyatra 'citI' saMjJAne iti dhAtuH karmapratyayastathAcAItpatimA evArthaH, citI saMjJAne saMjJAnamutpadyate kASThakarmAdiSu pratikRti dRSTA 'jahA esA arihaMtapaDima' ti. cUrNi-svarasAditi prakRtejJAnamarthavadan prakRtipratyayAnabhijJa eva tathArUDherapyanabhijJa eva, caityazabdasya jinagRhAdAveva rUDhatvAva, caityaM-jinaukastaviM caityo jinasabhAtaruriti kozAt, etena viparItavyutpattyA nAmabheda pratyayayogArtho'pi nirastaH, yogADhebalavattvAdanyathA paMkajapadAcchaivAlAdibodhaprasaMgAt vAkyasyApi vAkyaM sAkAMkSapadasamudAya, ' ihaM ceiAI baMdai' ityasyAtrasthAni caityAnivaMdata itihi vAkyArthaH, sa ca caityapadasya jJAnArthatve na ghaTate, bhAvadajJAnasya naMdIzvarAdivRttitvAbhAvAt, 1 avayavazaktinaipekSeNa samudAyazaktimAnaM buddhadyate tadruDhaM, yatra kevalAvayavArtha eva buddhayate tadyaugikaM, yatrAvayavazaktimadhyesamudAyazaktirapyasti tadyogarUDhaM. ~ - RAHMRAAN ~ ~ - ~ - 5 // 23 //
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA patakam // 24 // -wwwwwwww jagavRttitvasyAnyasAdhAraNyenAvismApakatvAt, phalena naMdIzvarAdipatipAdakatAyAH prAmANyanirNayeca, pAgbhagavadvacanAnAzvAsana svopatra mithyAdRSTitvamasaMgAditi vacanasyApi caityazabdasya jJAnasyaikatvAt, jJAnArthe caityazabdasyAviSTabahuvacanasya kutrApyananuzAsanAt, vRttiH siddhAnte'pitathAparibhASaNasyAbhAvAt , anyathA 'kevalanANaM' ityasya sthale 'ceiAI' iti prayogApatteH, yadi vA pUrvabha- zlo0 8 gavaduktArthadarzanasthale evehakmayogaH syAditi kalpate tadA garbhagRhasthamahAvyAdhitamRgAputrasya yathoktasya darzino gautamasyAdhikAre'pi tathA prayogaH syAditi kimasaMbaddhavAdinA pAmareNa saha vicAraNayA, syAdetat , ' tassa ThANasse' tyatra tacchabdAvyavahitapUrvavartipadArthaparAmarzakatvAnnaMdIzvarAdicaityavaMdanAnamittakAlocanAbhAvaprayuktAyA evAnArAdhanAyA abhidhAnAdvigItametaditi, maivaM, tacchabdena vyavahitasyApyutpAtena gamanasyaivAlocanAnimittasya parAmarzAta, yatanayA vihitena nabhogamanenApi doSAbhAvAdata eva ca yatanayA grAmAnugrAma viharatA gautamasvAminASTApadArohAvarohayorjaghAcAraNalabdhi prayujya taccaityavaMdane nirdoSatA tadvaMdanaM coktamuttarAdhyayananiyuktau-'carama sarIro sAhU Aruhai NagavaraM Naanno'tti, eyaM tuudAharaNaM kAsIya tahiM jiNavariMdo soUNa taM bhagavato gacchai tahiM goyamopahitakittI ArujhaMtaM NagavaraM paDimAo vaMdai jiNANaMti bhagavaM ca goamo jaMghAcAraNaladdhIe lUtAtaMtumiNissAe urdu uppaio'tti cUrNiH, na ca labdhiprayogamAtra pramAdaH aglAnyA dharmadezanAdinA tIrthakullabdhiprayoge'pi tatprasaMgAt, kintu tatkAlInamautsukyamiti nirutsukasya nabhogamanenApi caityavandanena na doSa iti draDhataramanusandheyaM, ata eva bhagavatyAM tRtIyazate paMcamoddezake saMghakRtye sAdho kriyakaraNasya viSayamAtramuktaM gAravapUrvamabhiyogecAnAlocanAyAmAbhiyogyeSu gatiruktA, prazastavyApAre tu na kiMcideva, tathA ca tatpAThaH 'aNagAreNaM bhaMte ? bhAviappA bAhirae poggale apariyAittA // 24 //
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. 5 / pabhU egaM mahaM itthirUvaM vA jAva saMdamANiyarUcaM vA viuccittae ? haMtApabhU, aNagAreNaM bhaMte ? bhAviappA kevaiAIM pabhU iMdriya-ruvAI vivvittae ! go0 ? se jahANAmara juvaIjuvANe hattheNaM itthe geNhejjA cakkassa vA nAbhIaragA uttAsiA evAmeva agaMgArevi bhAviyappA veDavviyasamugdhAeNaM samohannai jAva pabhU NaM go0 ? aNagAreNaM bhAviappA kevalakappaM jaMbuddIbaMdI va bahUhiM itthi vehiM AinnaM vitikinnaM jAva esaNaM go0 ? aNagArassa bhAviappANo ayameyArUve visara visayamette buccara No caiva NaM saMpattIe vivi vA 3, evaM parivADIe yantraM jAva saMdamANiyA, se jahA NAmae kei purise asicammapAyaM gahAya gacchejjA evAmeva aNagArevi bhAviappA asicammapAyaityakizcagaeNaM appANeNaM uTTaM vehAsaM uppaijjA ? haMtA uppaijjA, aNagAreNaM bhaMte ! bhAviappA kevaiAIM pabhU asicammapAyahatthakicca gayAI ruvAI vijavvittae ? go0 ? se jahA nAmae - juvaIjuvANe hatthe hatthe hajjA taM caiva jAva vivi vA 3 / se jahANAmae kei purise egao paDAgaM kAuM gacchijjA, evAmeva aNagAre vi bhAviappA egao paDAgA ityakiJcagaeNaM appANaM urdU vihAsa uppaejjA 1 haMtA go0 ? uppaejjA, aNagAreNaM bhaMte ? bhAviappA kevaiAI pabhU egao paDAgAitthA ke cagayAI ruvAI viuvvittae ? evaM caiva jAva viurvvisu vA 3 / evaM duhao paDAgaMpi, se jahANAmaekei purise egao jaMnovaiaMkAuM gacchejjA, evAmeva aNagAre bhAvi0 egao janno vaiakiJcagaeNaM appANeNaM uTTaM vehA upaejjA ? haMtA upajjA, aNagAreNa bhaMte / bhAviappA kevaiAI pabhU egao jano vaiakiJcagayAI ruvAI viuccittae taM caiva jAva 3 evaM duhao jannovaiaMpi, se jahANAmae kei purise egao palhatthiyaM kAuM cidvejjA, evAmeva aNagArevi bhAvipAtaM jA bisuvA 3, evaM duhao palhatthiyapi, se jahANAmae kei purise egao paliaMke kAuM ciTThejjA, evaM aNagAre bhAvi appA tacaiva vitrisuvA evaM duhao paliaMkaMpi / aNagAreNaM bhaMte ? bhAviappA bAhirae pogale apariAittA // 25 // svapatra vRtiH zlo08
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwwwww sipamU ega mahaM AsarUvaM vA hatthirUvaM vA sIharUvaM vA vagyavagadIvia acchataracchaparAsararUvaM vA abhijuMjicae ! No iNaThe | shtkm| samaThe, aNagAreNaM evaM bAhirae poggale pariyAittA pabhU / aNagAreNaM bhaMte ! bhAviappA egaM mahaM AsarUvaM vA abhijujittA // 26 // aNegAI jhoyaNAI gamittae ! hatA! pabhU, se bhaMte ! ki AyaDIe gacchai pariDIe gacchai ? go0 ! AyaDIe gacchai, evaMno zlo08 pariDIe, evaM AyakammuNA no parakammuNA AyappaogeNaM No parappaogeNaM, ussiodayaM vA gacchai patodagaMvA gacchai, seNaMbhaMte ? kiM aNagAre Ase ? go0 1 aNagAreNaM se no khalu seAse, evaM jAva parAsararUvaM vA / se bhaMte ? kiM mAI vikumvai amAI vikumvai ? go0 ? mAI vikumvai no amAI vikuvvai, mAINaMbhaMte ? tassa ThANassa aNAloia paDikaMte kAlaM karei kahi uvavajjai ? go0 ? annayaresu AbhiAgesu devalogesu devattAe uvavajjai, amAINaM tassa ThANassa Aloia paDikkate kAlaM karei kahiM uvavajjai ! go0 ! annayaresu aNAbhiogesu devalogesu devattAe uvavajjai, sevaM bhaMte 2 / asicammapAyaM gahAyaci, asicarmapAtraM-sphurakaH, athavA'sizca-khagaH carmapAtraMca-sphurakaH khaDgakozako vA asicarmapAtraM tadgRhatviA' asicammapAyahatyakiccagaeNaM appANeNaMti asicarmapAtraM iste yasya sa tathA kRtyaM-saMghAdi prayojanaM gataH-AzritaH kRtyagataH tataH karmadhArayaH atastenAtmanA, athavA asicarmapAtraM kRtvA hastekRtaM yenAsau asicarmapAtraM haste kRtvA kRtastena-pAkRtatvAccaivaM samAsaH, athavAsicarmapAtrasya hastakRtyAM-hastakaraNaM gataH-mApto yaH sa tathA tena, 'paliaMka ' ti-AsanavizeSaH pratItazca, vatti vRkaH, 'dIviya'ti-catuSpadavizeSaH, 'accha 'tti-RkSaH, ' taraccha' ti vyAghravizeSaH, 'parAsara ' ti sarabhaH, ihAnyAnyapi zRgAlAdipadAni vAcanAntare dRzyante 'abhijujittae 'tti- abhiyoktaM vidyAdisAmarthyatastadanupravezena vyApArayituM, yacca
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ Arane wwwwwwwwwm. vasyAnupravezanenAbhiyojanaM tadvidyAdisAmopAttabAhyapudgalAn vinA na syAditi kRtvocyate,-no bAhire poggale ' apariApratimA ittae 'tti / ' aNagAreNaM se ti,' anagAra evAsau tattvato na gArasyaivAzcAdyanupravezena vyApriyamANatvAt / 'mAI abhi svopakSa zatakam // ciH // 27 // | jhuMjaI 'tti kaSAyavAnabhiyukta ityarthaH, adhikRtavAcanAyAM 'mAI viuvvai 'tti dRzyate, tatra cAbhiyogo'pi vikurvaNeti : mantavyaM, vikriyArUpatvAttasyeti, ' annayaresu' ti AbhiyogikadevA acyutAntA bhavantIti kRtvAnyatareSvityuktaM, keSucidityarthaH, utpadyate cAbhiyojanabhAvanAyuktaH sAdhurAbhiyogikadeveSu, kaseti ca vidyAdilabdhyupajIvako'bhiyogabhAvanAM, yadAha'maMtAjogaM kAuM, bhUI kammaM tu jo pauMjeti / sAyarasaIDDiheDaM, abhiogaM bhAvaNaM kunni||1|| ti vRttiH, tasmAtpuSTAlambane | na vikurvaNAdinA doSa iti tvaritagamanAdinAMtarAtIrthollaMghanAdinautsukyamAtrameva cAraNAnAmanArAdhanAnimittamiti sthitaM / atha vaikriye praNItabhojane ca mAyitvaM hetuzcaturthe uktastatpuSTAlambane tadasambhava eva, tathA ca tadnthaH -se bhaMte ! kiM mAI|| vikubai amAI vikuvvai ? go ? mAI vikumbai, no amAI vikubbai, se keNadveNaM bhaMte ? evaM vuccai jAva No amAI vikubbai ? go0 ? mAINaM paNIyaMpANabhoaNaM bhoccA 2 vAmei, tassa NaM seNaM paNIeNaM pANabhoaNeNaM aTThIaTThImijA bahalIbhavaMti payaNue maMsasoNie bhavai, jeviya se ahAbAyarApoggalA teviya se pariNamaMti, taM0-sortidiattAe jAva phAsiMdiattAe ahi achimijakesamaMsuromaNahacAe sukkattAe soNiyattAe, amAINaM lUhaM pANabhoaNaM bhocA 2 No vAmei, tassaNaM teNaM lUheNaM pANabhoaNeNaM ahIadvimijA0 payazUbhavaMti bahale maMsasoNie, jeviase ahAbAyarA poggalA teviya se pariNamaMti, taM0 uccAra 1 bha0 tRtIyazate caturthodezake
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopar3a pratimA ttAe-pAsavaNattAe jAca soNiyattAe, se teNaTheNaM jAva No amAI vikumbaI // mAraNaM tassa ThANassa aNAloiya paDikkate zatakam kAlaM karei nasthi tassa ArAhaNA / amAINaM tassa ThANassa AloiyapaDikate kAlaM karei atthitassa ArAhaNetti, 'mAI ' vRttiH // 28 // ti mAyAvAnupalakSaNatvAdasya sakaSAyaH pramatta iti yAvat , apramattohi na vaikriyaMkurute iti, 'paNIyaM ' ti praNItaM gala- zlo08 snehabiMduka, bhoccA bhoccA vAmeti vamanaM karoti virecanAM vA karoti varNabalAdyartha, yathA praNItabhojanaM tadvamanaM ca vikriyAsvabhAvaM mAyitvAdbhavatyevaM vaikriyakaraNamapIti tAtparya, bahalIbhavaMti ghanIbhavaMti, praNItasAmarthyAta, 'payaNue ' ti aghanaM / 'ahA bAyare ' tti yathocitabAdarA AhArapudgalA ityarthaH pariNamaMti zrotrendriyAditvena, anyathA zarIrasya dADhAsaMbhavAt , 'lUhaM 'tti rUkSamapraNItaM no vAmeitti akaSAyitayA vikriyAyAmarthitvAt , 'pAsavaNayAe ' iha yAvatkaraNAdidaM dRzyakhelattAe siMghANattAe vaMtayattAe pittattAe pUyattAeti rUkSabhAojina uccArAditayaivAhArAdipudgalA pariNamaMti, anyathA zarIra-1 syAsAratAnApatteriti / atha mAyyamAyinoH phalamAha-mAINa' mityAdi tassa ThANassatti tasmAtsthAnAdvikurvaNA karaNalakSaNAt praNItabhojanalakSaNAdvA, amAINa mityAdi pUrva mAyitvAdvaikriyaM praNItabhojanaM vA kRtavAn pazcAjjAtAnutApo'mAyI san tasmAtsthAnAdAlocita pratikrAMtaH san kAlaM karoti yastasyAstyArAdhanetivRttiriti satyaM, praNItabhojanaphalopalakSitadarpapramAdapUrvakavaikriyakaraNasyApuSTAlaMbanasyaiveha vivakSitatvAdadhastanasthAnasthitasyApi puSTAlaMbanapatisevAyAM pUjyatvAbhidhAnAnyathAnupapattestadAgamaH-hihANaThiocIpAvayaNigaNiyAi adhare ukaDajAogajaM Nisevai AiNiyaMThuvva so pujjotti / adhare AtyaMtike kArye samutpanne kRtayogI kRtAbhyAsaH AdinigraMthaH pulaakH| adhastanasthAnasthitasyaiva puSTAlaMbane pi vaikriyAyAdhi wwwwwwwwwwwwwwww wwwwwwwwwwwwww -ww
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwwanmwwwwwwwww pratimA kAritvaM na tu tatkaraNaprayojyAdhastanasthAnasthitiriti paramArthaH, ityalaM prasaktAnumasaktyA / kazcittu svakulalaghukaraNAvAptalaghu zavakam | jinAmA cAraNazramaNAnAMzaktimAtreNaiveyaM gativiSayoktinatuke'pi naMdIzvarAdau gatA gamiSyanti yAsyati vAnyathA ssoddshshstr||29|| 3 yojanocchUitaLavaNavelAjale gacchatAM teSAM jalajIvAdivirAdhanayA cAritramaMtaHplaveteti mugdhavaMcanakutuhalIbhujamutkSipyAha, sa tu kRtAMtakopenaiva nihaMtavyaH, cAraNazramaNAnAM sAtirekANi saptadazasahasrayojanAnyULUmutpatyeva tiryaggatipravRtteHsiddhAnte'bhidhAnAttathA ca samavAyasUtra-imIseNaM rayaNappabhAe puDhavIe bahusamaramaNijjAo bhUmibhAgAo sAiregAI sattarasajoyaNasahassAI uTuMuppaittAtao pacchAcAraNANaM tiriyaM gatIpavattai ti uktazcAraNavandhatAdhikAraH // 8 // _atha devavaMdyatAmadhikRtya devAnAM zaraNIkaraNIyatayA bhagavanmUrti-mabhiSTauti. arhacaityamunIndunizritatayA zakrAsanamAvadhi, prajJaptau bhagavAnjagAda camarasyotpAtazaktiM dhruvaM / jainI mUrtimato na yo'trajinavajAnAti jAnAtuka, staM mayaM bata zrRMgapuccharahitaM spaSTaM pshupNdditH||9|| TIkA-'ahaMdi ti-arhantastIrthakarAH, caityAni-tatpatimAH, munIMdavaH paramasaumyabhAvabhAjaH sAdhucaMdrAstanizritatayA tanizrAkaraNena hetunA, bhagavAn jJAtanaMdanaH, camarasyAsurakumArarAjasya zakrasyayAsanakSmAsanapRthvI sAvadhiryatra yasyAM kriyAyAM tathA camarasyotpAtasya zaktiM dhruvaM nizcitaM jagAda, ataH ahaMdanagAramadhye caityapAThAt, yo'tra jinazAsane jainI mUrti jinavat jinatulyAM 1 dhaMdhana-ityapi // 29
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ Wwwwwww svopakSa vRttiH na jAnAti taM martya manuSyaM kaH paMDitaH mokSAnugataprajJAvAn jAnAtu na ko'pItyarthaH sarveSAmapi prekSAvatAM sa manuSyamadhye na pratimA gaNanIya iti tAtparya, kIdRzaM taM-atyavivekitayA spaSTaM pratyakSa pazuM kIdRzaM pazuM zrRMgapucchAbhyAM rahita, zrRMgapucchAbhAvamAtreNa tasya zatakam | pazodhayaM nAnyadityarthaH, vytirekaalNkaargrbho'traakssepH| upamAnAd yadanyasyavyatirekaH sa eva sa iti kAvyaprakAzakAraH, // 30 // na ca vyatirekautkarSa, ityatrAnuktisambhavaH 'hanUmadAdyaryazasA mayA punardiSAMhasairdutyapathaH sitIkRta' ityAdAvapakarSe'pi taddarzanAt | prapaMcitaM caitadalaMkAracUDAmaNivRttAvasmAbhiH / atrAlApakA:-kiNissAe bhaMte ?, asurakumArAdevA uba~uppayaMti ? jAva sohammokappo ? go. ? sejahANAmae-iha sabarAi vA babbarAi vA TaMkaNAi vA bhuttuyAi vA palhayAi vA puliMdAi vA egaM mahaM gahuM vA khaDDuM vA duggaM vA dara vA visamaM vA pavvayaM vA NIsAe sumahallamavi AsabalaM vA hasthibalaM vA johabalaM vA ghaNubalaM vA AgaleMti, evAmeva asurakumArAvidevA, NaNastha arihaMte vA arihaMtaceiANi vA aNagAre vA bhAviyappaNo NissAeuTThe uppayaMti, jAva sohammo kappotti, 'NaNatya'tti tanizrI vinAnetyarthaH / tathA taeNaM se camare asuriMde asurarAyA ohi pauMjai 2, mamaM ohiNA Abhoei 2 imeyArUve ajjhasthie jAva samuppajjitthA-evaM khalu samaNe bhagavaMmahAvIre jaMbuddIvedIve bhArahe vAse susumArapure Nagare asogavaNasaMDeujANe asogavarapAyavassa ahe puDhavisilAvaTTayasi aThamabhattaM paDigiNhittA egarAi mahApaDimaMuvasaMpajjittANaM viharai, taM seyaM khalu me samaNaM bhagavaM mahAvIraMNIsAe sakaM deviMdaM devarAyaM sayameva acAsAdittaettikaTTa evaM saMpeheti 2 sayaNijjAoabbhuThei 2 tA devadUsaM parihei 2, uvavAya sabhAe puracchimilleNaM 1 bhagavatyAM tRtIyazate dvitIyodezake. AMMAmawwwwwwwwwwin Mmmm wamirmwar
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA svopaka wwwwwwwwwwe dAreNaM niggacchaDa jeNeva sabhA suhammA jeNeva coppAle paharaNakose teNeva uvAgacchai 2 cA phaliharayaNaM| parAmusai 2 ege abIe phaliharayaNamAyAe mahayA amarisaM vahamANe camaracaMcAe rAyahANIe majhaM majjheNaM zatakam // vRttiH Niggacchai 2 jeNeva tigicchakUDe uppAyapavvae teNAmeva uvAgacchai 2 tA veviasamugyAeNaM samohaNai zlo09 2 cA saMkhenjAiMjoyaNAI jAva uttaraveunviyarUvaM viuvvai 2 tA tAe ukiTAe jAva jeNeva puDhavisilApaTTae jeNeva mama aMtie teNeva uvAgacchai 2, mamatirakutto AyAhiNaMpayAhiNaM karei 2, jAva NamaMsittA evaM vayAsI-icchAmi gaM bhaMte ! tunbhaM NIsAe sakaM deviMdaM devarAyaM sayameva accAsAdiittaettikaTTa uttarapuracchime disIbhAge avakkamai 2 veubviyasamugdhAeNaM samohaNati 2 jAva doccapi veuvviyasamugyAeNaM samoiNai 2 ega maha ghoraM ghorAkAraM bhImaM bhImAgAraMbhAsuraMbhayANayaM gaMbhIraM uttAsaNayaM kAladurattamAsarAsisaMkAsaM joyaNasayasAhassIyaM mahAboMdi viuvvai 2, apphoDeti 2 vamgati 2 gajjati, 2 iyahesiyaM karei 2 hathigulagulAiyaM karei, rahaghaNaghaNAiyaM karei 2 pAyadaharagaM karei 2 bhUmicaveDayaM dalayai 2, sIhaNAdaM Nadai 2 uccholeti 2 paccholeti 2 tipaI chiMdati 2. vAmabhuyaM Usavei 2 dAhiNahatthapaesiNIeya aMguSNaheNa ya vitiricchamuhaM viDaMbei 2 mahayA 2 saddeNaM 2 kalakalaravaM karei, ege abIe phaliharayaNamAyAe u9 vehAsaM uppaie, khobhaMtecevaM aheloyaM kaMpemANe ca meiNitalaM sAkadvaiteva tirialoaM phoDemANeva aMbaratalaM katthai gajaMto katthai vijjuyAyaMte katthai vAsaM vAsamANe katthai raugghAtaM pakaremANe katthai tamukkAyaM pakaramANe vANamaMtare deve vittAsemANe joisie deve duhAvibhayamANe 2 Ayarakkhedeve vipalAyamANe 2 phaliharayaNaM aMbaratalaMsi viyaTTamANe 2 viujjhAemANe 2 tAe ukkiThAe. jAvatiriamasaMkhejjANaM dIvasamudANaM majjhaM majjheNaM viiiivymaa-||31|| wwwwwwwwwww
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwws pratimA Ne 2 jeNeva sohamme kappe jeNeva sohammavarDisaevimANe jeNeva sabhAmuhammA teNeva uvAgacchai 2 egaM pAyaM paumavaraveiyAe svopaddha zatakama. karei egaM pAyaM samAe suhammAe karei phaliharayaNeNaM mahayA 2 saddeNaM tikkhutto iMdakIlaM AuDeti 2 evaMvayAsI-kahiNaM bho vRttiH // 32 sake devide devarAyA ? kahi NaM ! tAo caurAsIisAmANiyasAhassIo ? jAvakahiNaM ! tAo cattAri-caurAsIio Ayara- zlo09 kkhadevasAhassIo ? kahiNaM ! tAo aNegAo accharAkoDIo ? ajja haNAmi ajja mahemi ajja vahemi ajja mamaM avasAo accharAo vasamuvaNamaMtu ttikaTTa taM aNiThaM akaMtaM apiaM asuhaM amaNu0 amaNAmaM pharusaM giraMNisirati, taeNaM se sakke devide devarAyA taM aNiThaM jAva amaNAma asmuyapuvvaM pharusaM giraM socA Nisamma Asurutte jAva misimisemANe tivaliaM bhiurDi NiDAle sAiTTa, camaraM asuriMdai asurarAyaM evaMvayAsI-haMbho camarA ? asuriMdA ? asurarAyA ? apasthiya patthiyA ? jaav|| hINapunacAuddasA ajaM Na bhavasi NAhi te suhamatthItikaTTa, tattheva sIhAsaNavaragae vajaM parAmusai 2 taM jalaMtaM phuDataM taDataDaM taM ukkAsahassAI viNimmuyamANaM jAlAsahassAI pamuccamANaM iMgAlasahassAI pavirikaramANaM 2 phuliMgajAlAmAlAsahassohiM ca kkhuvikkhevadihipaDighAtaM pakaremANaM hutavahaatiregateadippaMtaM jaiNavegaM phullakiMsuyasamANaM mahanbhayaM bhayaMkaraM camarassa asuriMdassa hai asuraranno vahAe vajaM Nisirai tateNaM se camare asuriMde asurarAyA taM jalaMtaM jAva bhayaMkaraM vajjamabhimuhaM AvayamANaM pAsai 2 cA jhiyAi pihAi jhiyAittA pihAittA taheva saMbhaggamauDaviDae sAlaMbahatthAbharaNe u8pAe ahosire kakkhAgayaseyaMpivaviNimmuamANe 2 tAe ukiThAe jAva tiriyamasaMkhejjANaM dIvasamudANaM majhaM majjhaNavIIvayamANe 2 jeNeva jaMbuddIve dIve jAvajeNeva a. sogavarapAyave jeNeva mama aMtie teNeva uvAgacchai 2 tA bhIte bhayagaggarasare bhagavaM saraNamiti buyamANe mamaM doNhavi pAyANaM // 32 // Wawmawwanoarwwwwwwwwwwimmmmmmmmm KARMWAmra ~Mara
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 33 // aMtaraMsi jjhattivegeNaM samovaDie, taeNaM tassa sakkssa deviMdassa devaranno imeyArUve ajjhatthie jAva samuppajjitthA, No khalu pabhU camare asuriMde asurarAyA No khalu samatthe camare asuriMde asurarAyA No khalu visae camarassa asuriMdassa asurarano appaNo NissAe uTTaM uppaittA jAvasohammo kappo, Nannattha arihaMte vA arihaMtace ANi vA aNagAre vA bhAviappaNo NIsA eu uppayati jAva sohammo kappo, taM mahAdukkhaM khalu tahArUvANaM arahaMtANaM bhagavaMtANaM aNagArANaya accAsAdaNAettikaTTu ohiM pauMjai 2 mamaM ohiNA Abhoei 2 hA hA aho itohamaMsi tikaTTu tAMe ukkiTThAe jAva divvAe devagaIe vajjassa vIhiMaNugacchamANe 2 tiriyamasaMkhejjANaM dIvasamuddANaM majjJaM majjheNaM jAva jeNeva asogavarapAyave jeNeva mamaM aMtie teNeva uvAgaccha 2 mamaM cauraMgulamasaMpattaM vajjaM paDisAharai, aviyAI me gotamA ? muTThivAeNaM kesaggevIitthA, tae NaM se sake deviMde devarAyA vajjaM paDisAharittA mamaM tikkhutto AyAhiNaMpayAhiNaM karei 2 vaMdai NamaMsai 2, evaM vayAsI evaM khalu bhaMte ! ahaM tumbhaM NIsAe camareNaMasuriMdeNaM asurarannA sayameva accAsAie, taraNaM mae parikuvieNaM samANeNaM camarassa asurridassa asuraranno bahAe vajje Nisiddhe, taraNaM mamaM imeyArUve anbhatthie jAva samuppajjitthA - No khalU pabhUcamare asureMde asurarAyA tava jAva ohi pa devApie ohiNA Abhoemi hAhA0 jAva jeNeva devANuppiye taheva uvAgacchAmi devANuppiyANaM cauraMgulamasaMpattaM vajjaM paDisAharAma, vajja paDisAharaNaTTayAe NaM ihamAgate iha samosaDhe iha saMpatte iheva ajja uvasaMpajjittANaM viharAmi, taM khAmemi NaM devAzuppiyA ! khamaMtu NaM devANuppiyA ? khamaMtumarahaMtu, NaM devANuppiyA ? NAibhujjo evaM pakaraNatAettikaTTu mamaM vadati // 33 // svopajJa vRttiH zlo0 9
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopaDa S matimA / NamaMsati 2 uttarapuracchimaM disIbhAgaM abakkamati 2 vAmeNa pAeNatikkhutto bhUmi dalei 2, camaraM 2 asuriMdaM asurarAyaM evaM kyAzatakam // si-mukkosi NaM bho ? camarA ? asuriMdA asurarAyA ? samaNassa bhagavao mahAvIrassa pabhAveNaM, Nahi tedANiM mamAto bhayama- ciH // 34 // tthItikaTTa jAmeva disiM pAunbhUe tAmeva disiM paDigaetti / atra lumpaka:- arahate vA arihaMtaceiANi vA' iti padadvaya-zlo0 9 syaika evArthaH, 'samaNaM vA mAhaNaM vA' iti padadvayasyevAnyathA taM mahAdukkhaM kha0 ityAdau arhatAM bhagavatAmanagArANAM ca bhagavatAmatyAzAtanayA mahAduHkhamityatrAzAtanAdvayasyaivopanyAsAdupakramopasaMhAravirodhApattarityAha, tattucchaM, uktapadadvayasyopakrame ekArthatve, upasaMhAre'pi tavagalapAdikayA, padadvayapAThamasaMgAt , anyathA zailIbhaMgadopasya vjrleptaaptteH| kastarhi virodhaparihAropAya, iti cedAkargayakarNAmRtaM saMkarNanaM, akarNo mAbhUH, upakrametrayANAM zaraNIkaraNIyatve tulyavadvivakSA, sUtrakRnnibaddhasya zakrasyopasaMhAre cAIccaityAzAtanAyA ahaMdAzAtanAyAmevAMtarbhAvavivakSA-AzAtanAnAM trayastriMzata eva parigaNanAdavirodha iti / yadapi bhAvAItAM bhAvasAdhUnAM ca grahaNAnmadhye caityagrahaNamayuktamiti(ja)kalpyate tadapi siddhAMtAparijJAnavijUMbhitaM, chadmasthakAlikasya bhagavato dravyAhata evAsurakumArarAjena zaraNIkaraNAta, dravyAItaH zaraNIkaraNe sthApanArhataH zaraNakaraNasya nyAyapA| tatvAccaityasya zaraNIkaraNIyatve svasthAnAdau tatsatvAtmahAvIrazaraNakaraNamanatiprayojanaM syAdityullaMThavacanaM tu mahAvidehe bhAvA ItAmapi satvAttAnatikramya dravyAIccharaNIkaraNaM kathamityAzaMkayaiva nirloThanIyaM etenAtra caityazabdasya jJAnamartha iti mRDhakalpiI tArtho'pi nirastaH, dravyAItaH kevalajJAnAbhAvata arhataH pRthak tadajJAnasyagrahe, sAdhubhyaH pRthagapi tadgrahApatteH / tathA ca'arahaMte vA arahaMtaceiANi vA bhAviyappaNo aNagArA aNagAraceiANi ve' ti pAThApattarita na kiMcidetat , upasaMhAre K // 34 //
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa tiH zlo. caityapadavismRteH / saMbhramAnnyanatvaM na dopo mAmAsaMspRzatpAdAvivetyalaMkArAnuyAyinaH mahAvIrasyaivAzAtanAyA utkaTakoTika pratimA | saMzayarUpasaMbhAvanAmabhipretyAzAtanAdvayasyaiva samAvezatAtparyAdadoSa ityanye // 9 // patakam -1 // 35 // ayAnAzAtanAyinayena devavaMditA bhagavanmRtiH kasya sacetaso na baMdyetyAzayenAhamUrtInAM tridazaistathA bhagavatAM sakthanAM sadAzAtanA,tyAgo yatra vidhIyatejagati sA khyAtA sudhrmaasbhaa| ityanvartha vicAraNApi harate nidrAM dRzordunaya, dhvAMtacchedaraviprabhA jaDadhiyaM ghUkaM vinA kasyana // 10 // TIkA-'mUrtInA' miti tathetyakSarAMtarasamuccaye bhagavatAM mRttInAmasadbhAvasthApanArUpANAM sakthanA-yatra sadAzA| tanAtyAgo vidhIyate sA sabhA sudharmeti khyAtA ityanvarthavicAraNApi sudharmApadavyutpattibhAvanApi jaDadhiyaM luMpakaM ghUkamulUkaM vinA kasya dRzonidrA na harate'pitu sarvasyaiva dRzonidrA harate ityarthaH, kIdRzI-durnayA eva dhvAMtAni teSAM chede-raviprabhAtaraNikAntiH, raviprabhAsadRzI tu na vyAkhyeyaM tatsadRzAt tatkAryAnupapatteH, atra vinoktirUpakakAvyaliMgAnyalaMkArAH vinoktiH sAvinAnyena yatrAnyaH sannacetaraH tadrUpakamabhedIya upamAnanopameyayoH kAvyaliMgaheto vAkyapadArthateti tallakSaNAni raviprabhApadArthonidrAharaNe heturiti padArtharUpaM kAvyaliMgaM draSTavyaM, rUpakaM cAtrakAvyaliMgavinokyoranugrAhakamityanugrAhyAnugrAhakabhAvaH saMkaropi avizrAMtijuSAmAtmanyaMgAMgitvaM tu saMkara iti tallakSaNaM / AlApakAcAme-camarassaNaM bhaMte ? asuriMdassa asurakumAraranokai 1 bha0 dazamazate paMcamoddezake. wwwwwwwwwwmariamwwwmwwwwww mewwwwwwwwwwwwwwwww // 35 // ANA
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 36 // svopana vRttiH zlo. wwwwwwwwwwwww aggamahisIo pannatAo ? ajjo ? paMca aggamAhisIo pannatAo, taM0 kAlI rAyI rayaNI vijjU mehA, tatthaNaM egamagAe devIe aThadevIsahassA parivAro pannato, pabhU NaM bhaMte? tAoegamegAedevIeannAI achadevIsahassAI pariyAraM vigavittae ? evAmeva sapuvvAvareNaM cacAlIsaM devIsahassA settaMtuDie / pabhUNaM bhaMte ? camare amuriMde asurakumArarAyA camaracaMcAe rAyahAjIe sabhAe suhammAe camaraMsi sIhAsaNaMsi tuDieNaM saddhiM divvAI bhoga bhogAI bhuMjamANe vihAracae ? No iNasamaThe, se keNaTeNaM bhaMte ? evaM vuccai No pabhU camare asu0 camaracaMcAe rAyahANIe jAva viharicae, ajjo ? camarassaNaM asuriMdassa asurakumAraranno camaracaMcAe rAyahANIe sabhAe suhammAe mANavae ceiakhaMbhe vairAmae sugolavaTTasamuggae subahuo jiNasakahAo saNNikkhittAo ciTaMti, jAoNaM camarassa asuriMdassa asurakumArarano annesiM ca bahUNaM asurakumArANaM devANaya devINaya accaNijjAo vaMdaNijjAo NamaMsaNijjAopUNijjAosakAraNijjAo saMmANaNijjAokallANaM maMgalaM devayaM cei pajjuvAsaNijjAo bhavati / tesiM paNihANe No pabhU, seteNaTeNaM ajjo ! evaM vuccai No pabhU camare amuriMde jAvarAyA camaracaMcAe jAba viharittae / pabhUNaM ajjo ? camare asuriMde asurarAyA camaracaMcAe rAyahANIe sabhAe suhammAe camaraMsi sIhAsaNaMsi causahIe sAmANiya sAhassIhiM tAyattIsAe jAva annehiM ca bahuhiM asurakumArehiM devehiya devIhiya saddhiM saMparibuDe mahayAhayajAva bhuMjamANe viharittae kevalaM pariAriDIe, No cevaNaM mehuNavattiyaM / camarassaNaM bhaMte ? asuriMdassa asurakumArarano somassa mahArano kati aggamAhisIo pannatAo, ajjo ? cattAri aggamahisIo pannattAo, taM0 kaNayA kaNagalatA cittaguttA vasuMdharA, tatthaNaM egamegAe devIe egamegaM devIsahassaM parivAro pa0 pabhUNaMtAo egamegAdevI annaM egamegaM
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana devIsahassaM pariAraM viuvittae, evAmeva sapuvAvareNaM cattAridavisahassA, settaMtuDie, pabhaNaM bhaMte ? camarassa asuriMdassa zatakam asurakumArarano some mahArAyA somAe rAyahANIe sabhAe suhammAe somaMsi sIhAsaNaMsi tuDieNaM, avasesaM jahA camarassa, vRttiH // 37 // NavaraM pariAro jahA sUriyAbhassa, sesaM taM ceva, jAvaNocevaNaM mehunnvciyaae| camarassa gaM bhaMte ?, jamassamahArabo | zlo.10 kai aggamahisIo pannattAo, evaMceva, NavaraM jamAe rAyahANIe sesaM jahA somassa, evaM varuNassa vi, NavaraM varuNAe rAyahANIe / evaM vesamaNassa vi, NavaraM vesamaNAe rAyahANIe, sesaM taM ceva jAva mehuNavattiyaM / balissaNaM bhaMte! vairoyaNidassa pucchA, ajjo ! paMca aggamahisIo pannattAo taM0 muMbhA NisuMbhA NibhA NiraMbhI madoM, tatthaNaM egamegAe devIe aSTa, sesaM jahA camarassa, NavaraM balicaMcAe rAyahANIe pariAro jahA moodesae, sesaM taM ceva jAva mehuNavattimaM / balissa NaM bhaMte ? vairoyarNidassa vairoaNarano somassa mahAranno kai agga mahisIo pa0 / ajjo cattAri aggamAhisIo pa0 taM0 mINagAM subhaddI vijuA asaNI, tatthaNaM egamegAe devIe sesaM jahA camarassa evaM jAva vesamaNassa / dharaNassaNaM bhaMte ! NAgakumAriMdasma NAgakumArarano kai aggamahisIo pa0, ajjo ! cha aggamahisIo pa0, taM0 alA sakA, satterI, sodAmiNI, iMdai ghaNA, vijju , tatthaNaM egamegAe devIe chachadevisahassA parivAro pa0, pabhUNaM tAo egamegAdevI annAI chachadevI sahassAI parivAraM viuncittae, evAmeva sapuvAvareNaM chattIsaM devisahasAI settaM tuDie / pabhUNaM bhaMte gharaNe, sesaM taM ceva, NavaraM dharaNAe sayahANIe dharaNasi sIhAsaNaMsi sao parivAro, sesaM taM gheva, dharaNassaNaM bhaMte ? NAgakumAriMdassa kAlavAlassa yogapAlassa mahArayo kai aggamahisIo pa0, ajjo ! cattAri aggamahisIo pa0, taM. asogA, vimalA, suppamA, sudaMrsa- // 37 //
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwww pratimA | NA, tatthaNaM egamegAe devIe, avasesaM jahA camaralogapAlANaM, evaM sesANaM tihivi / bhUtANaMdassa NaM bhaMte ? pucchA, ajjo!|| svopajJa zavakam / cha aggamahisIo pa0, ta0 rUpA, rUaMsA, suruvA, ruryagAvatI, rUpakaMtA, rUyabhA, tatthaNaM egamegAe devIe avasesaM jahA vRttiH // 38 // dhrnnss| bhUtANaMdassa NaM bhaMte ! cittassa pucchA, ajjo! catvAri aggamahisIo pa0 taM0 suMNaMdA, subhaddA, sujAyA, sumaNA, zlo.10 tatthaNaM egamegAe devIe avasesaM jahA camaralogapAlANaM, evaM sesANaM vi tiNDi vi logapAlANaM tahAdAhiNillA iMdA, tesiM-jahA dharaNassa logapAlANavi, tesiM jahA dharaNa logapAlANaM / ucariMdANaM jahA bhUyANaMdassa, logapAlANa vi tersi jahA bhUtANaMdassa logapAlANaM, NavaraM iMdANaM savvesiM rAyahANIo sIhAsaNANiya sarisaNAmagANi, pariAro jahA mooddesae, logapAlANaM savvesi rAyahANIo sIhAsaNANiya sarisaNAmagANi, pariAro jahAcamaralogapAlA NaM / kAlassaNaM bhaMte ! pisAyaiMdassa pisAyarano kai aggamahisIo pa0, ajjo cattAri aggamahisIo pa0, taM0 kamalA kamaleppabhA uppalA sudasaNA, tatthaNaM egamegAe devIe egamegaM devIsahassaM, sesaM jahA camaralogapAlANaM, pariAro taheva, NavaraM kAlAe rAyahANIe kAlaMsi sIhAsaNaMsi sesaMtaMceva / evaM mahAkAlassavi, suruvassa NaM bhaMte ! bhUrtidassa bhUtaranno pucchA, ajjo! cattAri aggamahisIo 50 taM0 rUavanI bahurUvA surUvA subhaMgA, tatthaNaM egamegAe, sesaM jahA kAlassa / evaM paDirUvvassa vi| punabhadassaNaM bhaMte ! jakkhiMdassa pucchA, ajjo ! cattAri aggamahisIo pa0, taM0-punA bahuputtiA uttamA tAragA, tatthaNaM egamegAe, sesaMjahA kAlassa / evaM maannibhhssvi| bhImassaNaM bhaMte ! rakasiMhassa pucchA, ajjo! cattAri aggamahisIo pa0 taM0| pau~mA, paumAvatI, kanagArayaNappabhA, tatthaNaM egamegAe, sesaMjahAkAlassa / evaM mahAbhImassavi, kinnarassaNaM bhaMte ! wwwimaNMMwww..
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa wwwwwww pucchA, ajjo? cacAriaggamahisIo pa0, taM. vaDiMsA, keuMmatI, raitiseNA, raiMtippiyA, tatthaNaM sesaM taM ceva / evaM pratimAha kiMpurisassa vi / sappurisassaNaM pucchA, ajjo!cattAri aggamahisIo pa0, taM-rohiNI, NavaimiyA hirI, purphavatI, tatthaNaM egazatakam - megA sesaMtaM ceva / evaM mahApurisassavi / aikAyassaNaM pucchA, ajjo! cattAri aggamahisIo pa0, ta0 bhuyaMgA, bhuyaMgavaI, mhaa||39|| vRttiH zlo.10 kaicchA phuDA, tatthaNaM0 sesaM taM ceva / evaM mahAkAlassavi / gItaratissaNaM bhaMte ! pucchA, ajjo cattAri aggamahisIo pa0, taMsughosA, vimalA, sussarA, sarassatI, tatthaNaM0 sesaM taM cava, evaM gItajasassa vi, savvesiM etesiM jahA kAlassa, NavaraM sarisaNAmayAo rAyahANIo sIhAsaNANiya, sesaMta ceva, caMdassaNaM bhaMte! joisiMdassa joisiyaranno pucchA, ajjo!cattAri agga0 pa0taM. caMdappabhA, joisiNAbhA, acimaulA bhaMkarA, evaM jahAjIvAbhigame joisiyauddesae, taheva sUrassavi sUrappaMbhA, AIcA, acimAlI, pabhaMkarA, sesaM taheva, jAvaNocevaNaM mehuNavattiyaM / iMgAlassaNaM bhaMte ! mahAggahassa kati agga0 pucchA ajjo! cttaari| agga0 50 taM0 vijayA, vejayaMtI, jayaMtI, aparAjiyA, tatthaNaM egamegAe devIe, sesaM taM ceva, jahAcaMdassa, NavaraM iMgAlavaDiMsae vimANe iMgAlagaMsi sIhAsaNaMsi, sesaM taM ceva, evaM viyAlaggassa vi, evaM aThAsItIe vi mahAgahANaM vattavvayA giravasesA bhANiyanvA, jAvabhAvakeussa, NavaraM vaDiMsagA sIhAsaNANiya sarisaNAmagANi, sesaM taM ceva, sakkassaNaM bhaMte ! deviMdassa devaranno pucchA, ajjo! aThTha agga0 50, taM0 paumA, sivA, jhUi, aMjUM, amelA, accherA, NamiyA, rohiNI, tatthaNaM egamegAe / devIe solasa solassa devisahassa pa0, pabhUNaM tAo egamegA devI annAI solasa 2 devI sahassAI pariyAro viuvittae, + sevA, ityapi. Mawwwwwwww
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ AM wwwwwmar pratimA || evAmeva sapuvAvareNaM aThAvIsuttaraM devisayasAhassaM pariAraM viunvittae, settaM tuddie|pbhuunnN bhaMte ! sakkedevide devarAyA sohammakappe svopana patakam sohamavaDisae vimANe sabhAe suhammAe sakasi sIhAsaNaMsi tuDieNaM saddhi, sesaM jahA camarassa, NavaraM pariAro jahA moodesa- hAttaH // 40 // e, sakkassaNaM bhaMte ! deviMdassa devarano somassa mahAranno kati aggamahisIo pucchA, ajjo! cattAri aggamahisIo pa0, taM0 zlo.10 rohiNI, madeNA, cittA, somA, tatthaNaM egamegaM, sesaM jahA camaralogapAlANaM, NavaraMsayepabhevimANe samAesuhammAe somaMsi sIhAsaNaMsi sesaM taM ceva, evaMjAvavesamaNassa, NavaraM vimANAI jahAtatiyasae, IsANassaNaM bhaMte! pucchA, ajjo! aThaaggamahisIo pa0 taM0 kaNhA, kaNhArAMtI,* rAmA, rAmakkhiA,x cittA, vasurguttA, vasumittA, vasuMdharA, tatthaNaM egamegAe, sesaM jahA / sakkassa, IsANassaNaM bhaMte! deviMdassa devaranno somassa mahAranno kati agga0 pucchA, ajjo! cattAri aggamahisIo pa0 ta0 puhavI roI rayaNI, vijuA, tatthaNaM sesaMjahA sakkassa logapAlANaM, evaMjAvavaruNassa, NavaraM vimANA jahAcautthasae sesaMtaM ceva jAvaNo-| cevaNaM mehuNavattiyaM, sevaM 2 dazamazate paMcamoddezake / evaMSaSThe sUryAbhAtidezenazakrasudharmAdhikArI pratimAsakthipratibaddho bhAvanIyastathAhi-kahiNaM bhaMte ! sakassadeviMdassa devaranno sabhAsuhammA pannattA, go. jaMbuddIve maMdarasta pavvayassa dAhiNeNaM imIse rayaNappabhAe puhavIe, evaMjahA rAyappaseiNIje jAva paMcavarDisayA pa0, taM0-asogavaDiMsae jAva maje sohammavaDisae, mahA vimANe BI // 40 // addhatterasajoyaNasayasahassAI AyAmavikkhaMbheNaM, evaMjahA sUriyAbhe, taheva uvavAo / sakasiddhAyataNaM puracchimilleNaM dAreNaM aNupavisai 2, jeNevadevacchadae jeNeva jiNapaDimA, teNeva uvAgacchai 2, jiNapaDimANaM Aloe paNAmaM karei, lomahatthagaM giNhai, * kaNhararikayA, api. x vasu, api. M Man-
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwwww. pratimA / jiNapaDimAo lomahatthaeNaM pamajai, jiNapaDimAo surabhiNA gaMdhodaeNaM vhAveitti, jAva aayrktti| arcanikAyAH parograMthastA zatakam // vaddhAcyo yAvadArakSakAH, sa caivalezataH-taeNase sake 3 sabhaMsuhamma aNupavisai 2, sIhAsaNe puracchAbhimuhe nisIyai, taeNaM // 4 // sakassa 3 avaruttareNaMuttareNaM uttarapuracchimeNaM caurAsII sAmANiasAhassIo NisIyaMti, puracchimeNaM aTTha aggamahisIo, |10-11 dAhiNapuracchimeNaM abhitAraAe parisAe bArasadevasAhassIo NisIyaMti, dAhiNaNaM majjJimAe parisAe coddasadevasAhassIo, dAhiNapaJcacchimeNaM bAhiriAe parisAe solasadevasAhassIo NisIyaMtItyAdi // 10 // atha sUryAbhAdhikAreNa pratimArINAM zAsanArthastenAnAM kAMdizIkatAM pradarzayaMstA abhiSTautiprAk pazcAccahitArthatAM hRdividastaistairupAyairyathA, mUrtIH pUjitavAn mudA bhagavatAM suuryaabhnaamaasurH|||| yAti pracyutavarNakarNakuhare taptatraputvaM nRpa-praznopAMgasamarthitA hatadhiyAM vyaktA tathA pddhtiH||11|| | TIkA-'prAgi' tyAdi-mAg-Adau, pazcAcocaratadbhavabhavAMtarasaMbaMdhinyAmAyatyAM hitArthitA-zreyobhilASitAM, hRdisvAnte vidan jAnan testairvakSyamANairupAyairbhaktisAdhanakAra, yathA sUryAbhanAmAsuraH bhagavatAM mUrtIH pUjitavAn tathA vyatAprakaTA nRpapraznopAMge-rAjapraznIyopAMge samarthitA sahetukaM nirNItA / paddhatiH prakriyA itadhiyAM mUlocchinnabuddhInAM lupakamatavAsitAnA, pracyutavaNe pracyuto varNo yasmAtAdRze nirakSare ityartha, stenAkSarazaktimatibandhAbhAvAdatidAhasaMbhavo vyajyate, karNa // 41 // kuhare zrotravile, tenAsaMskRtatvaM vyajyate, taptatraputvaM yAti tAnyakSarANi durmatikarNe taptatrapuvat svagatadoSAdeva dAhaM janayaMtItya
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ www pratimA zatakam // 42 // svopajJa vRttiH zlo.11 mom ammam thaH, Aha ca-guruvacanamamalamapiskhaladupajanayati zravaNasthitaM zUlamabhavyasyeti / atra taptatraputvaM yAtIti nidarzanA abhabhavastusaMbaMdhaupamAparikalpaH 'nidarzane' ti mammaTa vacanAt , asaMbaMdhesaMbaMdharUpAtizayokti rityapare, uktArthe AlApakazcAyaM- teNaM kAleNaM, teNaM samaeNaM mUriyAme deve ahuNovavannamece ceva samANe, paMcavihIMe pajjatIe pajjattibhAvaM gacchai, taM jahA- AhArapajattIe, sarIrapajjattIe, iMdiyapajattIe, ANapANapajjattIe, bhAsAmaNapajjattIe taeNaM tassa sUriAbhassa devassa paMcavihAe pajjattIe pajjattIbhAvaM gayassa samANassa, imeyArUve abbhatthie ciMtie, patthie, maNogae saMkappe samuppajjitthA, ki me pubdhi karaNijjaM, kiM me pacchA karaNijjaM, ki me purva seyaM, kiM me pacchA seyaM, ki me pubbi pacchAvi, hiAe, suhAe, khamAe, NissesAe, ANugAmiyattAe, bhavissai / taeNaM, tassa sUriAbhassa sAmANiya parisovavannagA devA sUriyAbhassa devassa imeyAsvaM ambhatthiyaM jAva samuppannaM viyANittA, jeNeva mUriyA deve teNevauvAgacchai2 ttA, sUriyAbhaM devaM karayalapariggahiyaM sirasAvattaM matthae aMjaliM kaTTa, jaeNaM vijaeNaM vaddhAti, vaddhAvettA evaM vayAsI-evaM khalu devANuppiyA NaM mUriyAme vimANe siddhAyataNaMsi jiNapaDimANaM jiNussehapamANamettANaM asayaM saMnikkhittaM ciDhai, sabhAe suhammAe mANavae ceiyakhaMbhe vairAmae sugolavaTTasamuggae subahuo jiNasakahAo saMnikkhittAo ciTThati, tAo NaM devANuppiyA NaM annesiMca bahUNaM vemANiyANaM devANaya devINa ya accaNijAo jAva pnjuvaasnnijjaao| taM eyaNaM devANuppiyANaM pucikaraNijjaM taM eyaNaM devANuppiyANaM pacchA karaNijjaM taM eyaNaM,-devANuppiyANaM pubbiseyaM taM eyaNaM, devANuppiyANaM pacchAseyaM, taM eyanaM devANuppiyANaM pubdhi pacchAvihiAe, suhAe, khamAe, NissesAe, ANugAmiyattAe bhavissati, taeNaM se sUriyA deve tesiM sAmA. // 42 //
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 43 // NiyaparisovavanagANaM devANaM aMtie eyamaI socA, NisammahatujAvahie, jAva sayaNijjAo abbhuDhei, abbhuSThittA uvavAyasabhAo puracchimeNaM dAreNaM Niggacchai, NiggacchittA jeNeva harae teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA, harayaM aNuppayA- svopana hiNI karemANe karemANe puracchimeNaM toraNeNaM aNuppavisai, aNuppavisittA, puracchimilleNaM tisopANagaparirUvaeNaM paccorubhai, | vRttiH paccorubhittA jalAvagAhaM karei2, jalamajjaNaM karei2 jalaki9 karei, jalakihuM karittA jalAbhiseyaM karei2, ttA AyaMte cokkhe zlo.11 parama suibhUe harayAo paccuttarai, harayAo paccuttarittA, jeNeva abhiseyasabhA teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA, abhiseya- | sabhaM aNuppayAhiNI karemANe puracchimilleNaM dAreNaM aNuppavisai2, jeNeva sIhAsaNe teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA, sIhAsaNavaragae puranchAbhimuhe sannisanne / taeNaM tassa mUriyAbhassa devassa sAmANiyaparisovavannagAdevA AbhiogIe deve saddAvei, sadAvettA, evaM vayAsi-khippAmeva bho? devANuppiyA? sUriyAbhassa devassa mahagdhaM2 mahArihaM viulaM iMdAbhiseyaM uvaveha, abhiseo jAva / teNaM se sUriyAbhe deve mahayA mahayA iMdAbhiseeNaM abhisitte samANe, abhiseyasabhAo puracchimilleNaM dAreNaM Niggacchai, NiggacchittA, jeNeba alaMkAriyasabhA teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA, alaMkAriyasabhaM puracchimilleNaM dAreNaM aNupavisai, aNupavisittA jeNeva sIhAsaNe, jAva sannisanne / taeNaM tassa sUriyAbhassa sAmANiyaparisovavanagA devA potthayarayaNaM uvaNeti, taeNaM se sUriyAbhe deve potthayarayaNaM geNDai, potthayarayaNaM muyai, potthayarayaNaM vihADei, potthayarayaNaM vAei2 dhammiyaM vayasAyaM vavasai-dharmAnugataM vyavasAyaM vyavasyati cikIrSatItyarthaH, potthayarayaNaM paDiNikamai2 sIhAsaNAo abbhui2, vavasAyasabhAo puracchimilleNaM dAreNaM paDinikamai jeNeva NaMdAporakaraNI teNeva uvAgacchai, gaMdaM pukkhariNiM puracchimilleNaM // 43 // M
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA || dAreNaM, puracchimilleNaM tisovANapaDirUvaeNaM paccorubhai2, itthapAyaM pakkhAlei, pakkhAleittA, AyaMte cokkhe paramasUibhUe egaM hai| svopakSa zatakam 3 seyaM mahaM rayayAmayaM vimalasalilapunnaM mattagayamuhAgiisamANaM bhiMgAraM paDigiNhai, jAI tatthuppalAI jAva sayasahassAI pattAI tAI | ciH // 44 // zlo.11 geNhaMti, gaMdAo pukkhariNIo paccuttarai, jeNeva siddhAyataNe teNeva uvAgacchai gamaNAe / taeNaM taM sUriyAbhaM devaM cacArisAmANiyasAhassIo jAva solassa AyarakkhadevasAhassIo anneya bahave sUriyAbhaM jAva devIo a appegaiyA uppalahatthagayA hai| jAva2 sayasahassapattahatthagayA sUriyA devaM pio piTho samaNugacchati / taeNaM sUriyAmaM devaM bahave AbhiogiyA devAya devIo a appegaiyA kalasahatthagayA jAva appegaiA ghUvakaDunya hatthagayA hatu jAva mUriyAbhaM devaM pio samaNugacchati / | taeNaM sUriyAbhe deve cAhiMsAmANiya sAhassIhiM jAva annehiya bahuhiM sariyAbhaM devaM jAva bahUhiM devahiya devIhiya sadiM saMparivuDesaviDoe jAva gAiarakeNaM, jeNeva siddhAyataNe teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA siddhAyataNaM puracchimilleNaM dAreNaM aNupavisai2, jeNeva devacchedae jeNeva jiNapaDimAo teNeva uvAgacchai, jiNapaDimANaM Aloe paNAmaM karei, paNAmaM karettA, lomahatyagaM giNDai, jiNapaDimAo lomahatthaeNaM pamajjai2, jiNapaDimAo surabhiNA gaMdhodaeNaM NhANei NhANettA, gaMdhakAkhAi eNaM jiNa paDimANaM gAyAI lUhai, saraseNaM gosIsacaMdaNeNaM gAyAI aNurlipai 2, jiNapaDimANaM aMgAI devadsajUalAI NiyaMsai2, pupphAruharNa mallAruhaNaM gaMdhAruhaNaM cunAruhaNaM vatthAruhaNaM AbharaNAruhaNaM karei, karicA AsattosattaviulavaTTavagyAriamalladAmakalAvaM karei , karaggahagahiakarayalapambhavippamukkeNaM dasaddhavanneNaM kusumeNaM Bhug5 // mukapuSphapuMjovayArakaliaM kareMti karetA, jiNapaDimANaM purao atyahiM saNhehiM seehiM rayayAmaehiM accharasA Newwwin As.. /
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa TOS 1 pratimAha taMdulehiM amaMgalage Alihai taM socchiyajAvadappaNaM, accharasataMdulahiti-divyataMdulairityarthaH, accho raso yeSu zatakam // yebhyo'ccharasA veti vyutpattiH / tayANaMtaraMcaNaMcaMdappahavayaraveruliyavimaladaMDakaMcaNamaNirayaNabhacicittaM kaalaagurupvrkuNdruktu||45||3|| rukadhUvamaghamaghaMtagaMdhuttamANuviddhaMca dhUmavahi viNimmuyataM-kAlAguru pravarakuMdurukkaturukkasatkena penottamagandhenAnuviddhaM dhUpavati vinimuMcantamityarthaH, padavyatyaya aassH| veruliyamayaMkaDucchuaMpagAhiyapayatteNaM dhUvaMdAuNa, jiNavarANaM aThasayavisuddhagaMdhajuttehi-aSTazatapramANanirdoSazabdaracanAyuktairityarthaH, apuNaruttehiM mahAvittehiMsaMthuNai, devalabdhiprabhAva eSaH, sattakRpayAI paccosakkai 2 vAma jANuM aMccei, dAhiNaM jANuM dharaNitalaMsittikaTTa tikkhuttomuddhANaM dharaNitalaMsi nivADei nivADeittA isiMparakarayalapariggAhiyaM sirasAvattaM evaM vayAsI-NamotthuNaM arihaMtANaM jAva saMpattANaM vaMdai NamaMsai / vandate tAH pratimAcaityavandanavidhinA prasiddhena namaskaroti, pazcAtmaNidhAnAdiyogenetyeke / anyetvAbhidadhati-viratimatAmeva prasiddhacaityavandanavidhiranyeSAM tathAbhyupagamapurassarakAyavyutsargAsiddheriti / vandate, sAmAnyena namaskaroti AzayavRddharabhyutthAnanamaskAreNeti, tattvamatra bhagavantaH paramarSayaH kevalino vindatIti vRttau, jeNeva siddhAyataNassa bahumajjhadesabhAe teNeva uvAgacchai, uvAgacchitA lomahatthagaM parAmusai, siddhAyataNassa bahumajjhadesabhAe lomahatthaeNaM pamajjai, divvAe dagadhArAe abbhukkhei, saraseNaM caMdaNeNaM paMcaMgulitalaM maMDalagaM Alihai 2 karaggahagahiyajAvapuMjovayArakaliaM karei, dhRvaMdalai 2 jeNeva siddhAyataNassa dAhiNille dAre teNeva uvAgacchai, 2 // uvAgacchettA lomahatthagaM parAmusai, 2 dAraceDIo sAlabhaMjiyAo vAlaruvaealomahatthaeNaM pamajjai, divvAe dagadhArAe anbhu // 45 // kkhei, saraseNaM gosIsacaMdaNeNaM caccae dalai, daLecA pupphAruhaNaM jAva mallAruhaNaM karei, AsacosattajAvadhUvaM dalai, jeNeva mmonommmm wwwwwwwwwwwwwwwammarwanamumanwwwwwws winAmAawww
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ mmmwww wwwwww svopana ciH dAhiNille dAre muhamaMDave, jeNeva dAhiNillassa muhamaMDavassa bahumajjhadesabhAe teNeva uvAgacchai, uvAgacchettA lomahatthagaM parAmupratimA sai, parAmasettA bahumajjhadesabhAe lobhahatthagaM parAmusai, parAmusettA bahumajjhadesabhAe lobhahatyaeNaM pamajjai, divbAe dagadhArAe zatakam // // 46 // anbhukei, saraseNaM gosIsacaMdaNeNaM paMcaMgulitalaM maMDalagaM AlihittA karaggahagahiyaM jAva dhRvaM dalai, jeNeva dAhiNillassa muhamaMDavassa puracchimilledAre teNeva uvAgacchai, lomahatyagaM parAmusai2, dAraceDIo sAlabhaMjiyA pavAlarUvaea lobhahatthaeNaM pamajjai2, divvAe dagadhArAe saraseNaM gosIsacaMdaNeNaM caccae dalai, pupphAruhaNaM jAva AbharaNAruhaNaM karemANe2 Asattosatta karaggahagAhaya dhUvaM dalai2, tA, jeNeva dAhiNillauttarillA khaMbhapaMtI teNeva uvAgacchai2, ttA lomahatyagaM parAmusai, thaMbhe thaMbhe sAlabhaMjiyAo pavAlarUvae alomahatthaeNaM pamajjai, taM ceva jahA pacchimillassa dArassa jAva dhRvaM dalai, jeNeva dAhiNillassa muhamaMDavassa puracchimille teNeva uvAgacchai, logahatthagaM parAmusai, dAraceDIo a taMceva savvaM, jeNeva dAhiNillassa muhamaMDavassa dAhiNilledAre teNeva uvAgacchai2, dAraceDIo ataMceva savvaM, jeNeva dAhiNilledAre teNeva uvAgacchati, jeNeva dAhiNillassa pecchAgharamaMDavassa bahumajjhadesabhAe jeNeva vairAmae akkhADae jeNeva maNipeDhiyA jeNeva sIhAsaNe teNava uvAgacchai, lomahatthagaM parAmusai, akkhADayaM ca maNipeDhiyaM ca sIhAsaNaM ca lomahatthaeNaM parAmusai, parAmusettA, divAe dagadhArAe sara!! seNaM gosIsacaMdaNeNaM caJcae dalai, pupphArudaNaM ca Asattosatta jAva dhRvaM dalai, dalettA jeNeva dAhiNillassa pecchAgharamaM Davassa paJcacchimille dAre taM ceva jeNeva dAhiNilleNaM ceie thaMbhe teNeva uvAgacchai, yaMbhaM ca maNipeDhiyaM ca caccA e dagadhArAe a saraseNaM gosIsacaMdaNaM caccae dalai pupphArudaNaM Asattosatta jAva dhRvaM dalai, jeNeva pacacchimillA wwwwwwwwwwwwwwamam // 46 //
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa | dRciH maNipeDiyA jeNeva pacacchimillA jiNapaDimA teNeva uvAgacchai, jiNapaDimANaM Aloe paNAmaM karei, jahA jiNapaDimANaM taheva pratimA jAva NamasittA, jeNeva uttarillA jiNapaDimA taM ceva savvaM, jeNeva puracchimillA maNipeDhiyA jeNeva puracchimillA jiNapADamA zatakam // 47 // teNeva uvAgacchai, taM ceva dAhiNillA maNipeDhiyA dAhiNillA jiNapaDimA, taM ceva, jeNeva dAhiNile ceiarukkhe teNeva uvAgacchai, taMceva, jeNeva dAhiNille mahiMdajjhae teNeva uvAgacchai, taMceva jeNeva dAhiNillA gaMdApukkhariNI teNeva uvAgacchai, lomahatthagaM parAmasai, toraNeatisovANapaDirUvae sAlabhaMjiyAo a[pa]vAlarUvae alomahatthe pamajjai, pamajjitA, divvAe dagadhArAe sarase gaM gosIsacaMdaNeNaMpupphAruhaNaM Asattosatta dhUvaM dalai, siddhANaM aNuppayAhiNI karemANe, jeNeva uttarillA gaMdApokkhariNI teNeva | uvAgacchai, uvAgacchettA taMcevasavvaMkarei, jeNeva uttarille mahiMdajjhae teNeva uvAgacchai, uvAgacchitA taM ceva, jeNeva uttarille ceiaruke teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA taM ceva, jeNeva uttarille ceia thUme taheva, jeNeva pacacchimillA maNipaDhiA jeNeva paccacchimillA jiNapaDimA taM ceva, uttarile pecchAgharamaMDave teNeva uvAgacchai, uvAgacchettA jA ceva dAhiNillavattavvayA sA ceva savvA puracchimille dAre uttarille dAre dAhiNillA khaMbhapaMtI taMce savvaM, jeNeva uttarille muhamaMDave jeNeva uttarillassa muhamaMDavassa bahumaJjadesabhAe taM ceva savvaM, paJcacchimille teNevauttarille dAre dAhiNille khaMbhapaMtItaMceva siddhAyataNassa puracchimille dAre teNeva uvAgacchai, uvAgacchettA taM ceva, jeNeva puracchimille muhamaMDave jeNeva puracchimillassa muhamuMDavassa bahUmaJjadesabhAe teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA taM ceva, puracchimille dAre taM ceva, jeNeva puracchimille pecchAgharamaMDave, evaM thUbhajiNapaDimAo ceyarukkhA mahiMda jhayA gaMdApukkhariNI taM ceva jAva dhRvaM dalai, jeNeva sabhA suhammAe teNeva uvAgacchai, sabhaM suhammaM puracchimilleNaM dAreNaM aNupavisai, jeNeva wwwwwwwwwwwwwww HAMARNAM-6 ow- // 47 //
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ svApajhe vRttiH zlo.11 www. pratimA | mANavaie ceiya khaMbhe jeNeva vairAmayA golavaTTasamuggA teNeva uvAgacchai, uvAgacchettA lomahatthagaM parAmusai, vairAmae goLavaTTazatakama. samuggae lomahatthaNNaM pamajjai, vairAmae golabaTTasamuggae vihADei, vihADetA jiNasagahAo lomahatthaeNaM pamajjai, surahiNA gNdho||48|| daeNaM pakkhAlei, aggehiM varehiM gaMdhehi accei, dhUvaM dalai, jiNasagahAo vayarAmae mugolayaTTasamuggae supaDiNimakkhamai, mANavarga ceiyakhaMbhe lomahatthaeNaM caccae dalayati, pupphArudaNaM Asattosatta jAva dhUvaM dalayati, jeNeva sIhAsaNe taMceva, jeNeva devasayaNIje taM ceva, jeNeva khuDDAgamahiMdajjhae taMceva, jeNeva paharaNakose coppAlae teNeva uvAgacchai, uvAgacchettA lomahatthagaM parAmusai, paharaNakosa coppAlaM lomahatthaeNaM pamajjai, dagadhArAe saraseNaM gosIsacaMdaNeNaM caccayaM dalayati, pupphArudaNaM Asattosatta jAva dhRvaM dalayai / jeNeva siMhAsaNaM taMceva jeNeva sayaNijje taMceva jeNeva khuDDAge mahiMdaJjae taMceva jeNeva paharaNakose lomahatthagaM parAmusai, devasayaNijaMca maNipeDhiyaM ca lomahatthaeNaM pamajjai jAva dhUvaM dalayati jeNeva uvavAyasabhA teNeva uvAgacchai, uvAgacchettA jahA abhiseyasabhA tahA savvaM, jeNeva vavasAyasabhA teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA toraNapayasomaNaseya sAlabhaMjiyAo pa[a]vAlarUvae taheva, jeNeva abhiseyasabhA teNeva uvAgacchai,sIhAsaNaM ca maNipeDhiyaM ca sesaM taheva AyaranasarisaM jAva puracchimillANaM NaMdApukkhariNI, jeNeva alaMkAriyasabhA teNeva uvAgacchai, jahA abhiseyasabhA tahA savvaM, jeNeva vayasAyasabhA tahA savaM, jeNeva taheva lomahatthagaM parAmusai, potthayarayaNaM lomahatthaeNaM pamajjai, pamajjicA divvAe dagadhArAe aggehi varohiM gaMhiM mallehiMya acchei, maNipaDhiyaM sihAsaNaM ca sesaM taMva, puracchimillANaNaM dApokkhariNI taMceva, jeNeva maNipaDhiyA teNeva uvAgacchai, uvAgacchittA balivisajaNaM kareitti // 11 // 148 //
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA | nanvatra pAkpazcAcca hitArthitA devabhavApekSayaiva paryavasyati, tathA caihikAbhyudayamAtra pratimApUjanAdiphalaM sUryAbhasya, na vopA zatakam mokSArthinAmAdaraNIyaM devasthiterdevAnAmevAzrayaNIyatvAdityAzaMkya tannirAkaraNapUrva tAdRzazaMkA kAriNa aakssipnaah||49|| nAtra pretyahitArthitocyata iti vyaktA jinArcA sthiti, devAnAM natu dharmaheturiti ye pUtkurvate durddhiyaH / zlo.12 prAkpazcAdiva ramyatAM parabhavazreyorthitAsaMgatAM, prAkpazcAcca hitArthitAM zrutamatAM pazyaMtyaho tena kiM 12 TIkA-nAne ' ti-nAtrAdhikRte sUryAbhakRtye pretyahitArthitocyate [vaMdanasthalaiva] 'eyaM me peccA hiAe? ityAdyavacanAta, 'pacchA purA hiAe' iti vacanasya dhanakarSaNasthalepyuktatvAditi / jinArcA vyaktA prakaTA, devAnAM sthitiH sthitimAtraM na tu dharmahetumasAdhanaM iti ye durddhiyo duSTabuddhayaH pUtkurvate-zirasi rajaH kSipanta iva vADhaM pralapanti, te zrutamAprAkpazcAdamyatAmiva pAkpazcAca hitArthitAM parabhavazreyo'thitayA saMgatAM sahitA ubhayalokArthitAM pariNatAmityarthaH, kina pazyati ? tathA'darzanaM teSAM mahApramAda ityarthaH, prAkpazcAdamyatAvacanaM cedaM rAjapraznIye-"taeNaM kesIkumArasamaNe parasiM evaMvayAsI-mA gaM tumaM paesI ? puci ramaNijje pacchA aramaNijje bhavejjAsi jahA se vaNasaMDei vA nahasAlAi vA ikkhuvADei vA khalavADei vA / kahanna bhaMte ? vaNasaMDe puci ramaNije bhavittA pacchA aramaNijje bhavati, paesI ! jahANaM vaNasaMDe pattie puphie phalie harie rerijjamANe sirIe atIva 2 upasobhijamANe cii tayA NaM vaNasaMDe ramaNijje bhavati / jayA NaM vaNasaMDe Nopatie No puSphie No phalie No harie No rerijjamANe sirIe No atIva 2 upasobhijjamANe 2 cii, tayA NaM vaNasaMDe aramaNije bhavati, jayA NaM NasAlAe gijjai vAijjai naccijjai abhiNijjai hasijjai ramijjai, tayA NaM NasAlA ramANijjA bhavati // 49 // 1 bAbu-ityanena prasiddhIkRta-" rAyapaseNI"-pustaka. patra 279.
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 50 // www. jayA NaM NasAlAe jo gijjai jAva No ramijjai tathA NaM NaTTasAlA aramaNijjA bhavati / jayA NaM ikkhuvADe cchijjA bhijja palijjai khajjai pijjai, tayA NaM ikhkhuvADe ramaNijje bhavati, jayA NaM ikkhuvADae jo chijjai jAva, tayA NaM ikkhuvADae aramaNijje bhavati, jayA NaM khalavATae ucchubhai umuijjai khajjara pijjai dijjai tathA NaM khalavATe ramaNijje bhavati, jayA NaM khalavAe No ucchubha jAva aramaNijje bhavati, se teNadveNaM paesI 1 evaM buccai mA NaM tu paesI puvviM ramaNijje bhavitA pacchAaramaNijje bhavijjAsi, jahA NaM vaNasaMDeivA 2 jAva khalavADeivA / taeNaM paesIrAyA kesikumArasamaNaM evaM vayAsI - no khalu bhaMte ? ahaM puvi ramaNijje bhavittA pacchA aramaNijje bhavissAmi, jahA se vaNasaMDhei vA jAva khalavoDhai vA, ahannaM seyaMbiA pAmokkhAIM sattagAmasahassAiM cattAribhAge karissAmi, ege bhAge balavAhaNassa dalaissAmi, ege bhAge koThAgAre NikkhivissAmi, ege bhAge aMteurassa dalaissAmi, egeNaM bhAgeNaM mahai mahAliyaM kUDAgArasAlaM karissAmi, tattha NaM bahuhiM purisehiM dina bhattibhattaveyaNehiM viDalaM asaNa 4 uvarakaDAvettA bahUNaM samaNamAhaNabhikkhuyANaM pathiyaM pahiANaya paribhAemANe 2 bahUhiM sIlavvayapaccakkhANaposa hovavAsehiM jAva viharissAmi, 'vyAkhyA- ' atra vivekitayA pUrvapratipannadAnadharmanirvAhaviziSTazIlAdiguNaiH prAkpazcAdramaNIyatvaM yathoktobhayalokopayogaM khyApayati, tathA kiM me ityAdi praznottaraM, purvi pacchAvityAdi sAmAnikavacanaM kiM na tathetyaMtarAtmanA paryAlocaya, nanu paribhAemANe ityaMtamanuvAdamAtraM zIlatratAdinA ramaNIyatvabhAva eva ca vidhiriti cet kiM dAnadharmavidhimapyucchettumudyato'si 1 na jAnAsi ? tuMgiyA zrAddhavarNane paDilA bhemANe ityaMtasyeva paribhAemANe ityaM tasyAdhika Anazpratyayabalena vidhisUcakaM, mahatIyamavyutpattirbhavataH, yadi ca pratijJAdAyaya zIlAdinA ramaNIyaM nirvAhyamityabhisaMdhinaivo svopadma vRttiH zlo. 12 // 50 //
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 51 " ktaH pATho nibaddhastadAnaMdAdInAM vratadAnottaramapyayamupanibaddhavyaH syAd iti kiyadajJasya puro vaktavyaM, ataeva kiM me pUrva zreyaH kiM me pazcAt zreyaH, kiM me pUrvamapi pazcAdapi ca hitAya bhAvapraghAno'yaM nirdezo hitatvAya pariNAma suMdaratAyai sukhAya zarmaNe kSamAyai ayamapi bhAvapradhAno nirdezaH, saMgatatvAya niHzreyasAya nizcitakalyANAya AnugAmikatAyai, evaM paraMparAnubhAnubaMdhisukhAyaM bhaviSyatIti rAjapraznIyavRttau vyAkhyAtaM / atra yadeva bhAvajinavandane phalaM tadeva jinapratimAvandanepyuktaM / na caitat sUryAbhadevasya sAmAnikadevavacanaM na samyag bhaviSyatIti zaMkanIyaM samyagdRzAM devAnAmapyutsUtra bhASitvAsaMbhavAt nahi kApyAgame kiM me puvvikaraNijjamityAdike samyagdRSTinA pRSThepyaihika sukhamAtra nimittaM sagcaMdanAdikaM 'hiAe suhAe ' ityAdirUpeNa kenApi pratyuttaraviSayIkRtaM dRSTaM zrutaM vA'pi ca vandanAdhikAre'pi kaci ' tpeccAhiAe' ityAdyevoktaM kacicca ' enaM ' - iha bhave vA parabhave vA ANugAmiyacAe bhavissA tti noktapAThavaiSamyakadarthanApi, kiMca ' pacchA kaDua vivAgA' ityatra yathA pazcAt zabdasya parabhavaviSayatvaM tathA prakRte'pIti kiM na vibhAvayasi evaM jassa natthi purA pacchA mo tassa kuosiyA ityatrApi purA pazcAditi vAkyasya trikAlaviSayatvaM vyaktamiti prakRte'pi tad yojanIyaM // 12 // sthitiviSayAzaMkAmeva samAnadharmadarzanena prapaMcayata upahasannAha vApyAdevi pUjanA diviSadAM mUrtterjinAnAM sthitiH, sAdRzyAditi ye vadaMti kudhiyaH pazyaMti bhedaM tu na / ekatvaM yadi te vadaMti nijayoH strItvena jAyAMbayostatko vA yatatAmasaMvRtataraM vaktraM pidhAtuM budhaH // 13 // TIkA-' vApyAderive ' ti-vApyAdernadApuSkariNyAdekhi, AdinA maheMdradhvajatoraNasabhAzAlabhaMjikAdiparigrahaH, svopajJa vRttiH zlo. 12 -13 // 51 //
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam - // 52 // 6 diviSadAM devAnAM, jinAnAM mUrtteH pUjanA sthitiH sthitimAtraM, sAdRzyAt arcanazabdAbhidhAnasAmyAditi, ye kudhiyaH kutsitabuddhayo vadanti bhedaM tu vakSyamANaM na pazyaMti te yadi strItvena strIliMgamAtreNa nijayoH svakIyayorjAyAMvayoH kAntAjananyo rekatvaM vadanti tattarhi ko vA ko nAma vaktraM mukhamarthAttadIyaM asaMvRtataraM atizayenodghATaM budhaH paMDitaH pidhAtumAcchAdayituM yatatAM parAkramatAM azakye'rthe paMDitasya yatnakaraNAyogAna ko'pi yatatAmiti bhAvaH / prativastUpamayA dUrAMtare'pi yatkiMcitsAmyena bhrAmyatAmupahAso vyajyate, taduktaM ' kAke kArNyamalaukikaM dhavalimA haMse nisargasthito, gAMbhIrye mahadaMtaraM vacasi yo bhedaH sa kiM kathyate / etAvatsu vizeSaNeSvapi sakhe yatredamAlokyate, ke kAkAH sakhi ke ca haMsazizavo dezAya tasmai namaH // 1 // iti // 13 // bhedahetUnevopadarzayaMstadadarzina AkSipannAha. - ruddharmavyavasAyapUrvaka tayA zakrastavaprakriyA, bhAvabhrAjitahRdyapadyaracanA lokapramANairapi // IkSante'tizayaM na cedbhagavatAM mUrttyarcane svaHsadAM, bAlAstatpathi laukike'pi zapathapratyAyanI - yA na kiM // 14 // TIkA - 'saddharme' tyAdi-saddharmavyavasAya pUrvakatvamekaM jinapratimArcanasyAnuSaMgika vApyAdyarcanato bhedakaM vyavasAyasabhAsaMbhavikSayopazamanimittasya saddharmavyavasAyasya bhAvatvAt, bhAvAnuSaMgataH samyagrahaSTikriyAyAzca kriyAMtaravaddharmatvAt, vyavasAyasabhA svopajJa duciH lo. 13 - 14 // 52 //
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa dRciH 13-14 pratimA yAzca zubhAdhya yAzca zubhAdhyavasAyanimittatvaM, kSetrAderapi karmakSayopazamAdihetutvAjinazAsane nAsiddhaM taduktaM,-'udayakhayakhaovasamo-vasamA zatakamA jaM ca kamuNo bhaNiyA / danvaM khittaM kAlaM, bhAvaM ca bhavaM ca saMkappe ti jIvAbhigamavRttau vijayadevAdhikAre prakRtasthale vivRtmaaste| // 53 // tadAlApakazca prakRtAlApakAdaviziSTa iti na pRthaglikhitaH atra pApiSThAHSThiH]-nana dhammiyaM vavasAyaM giNDaI' ityatra dhArmiko vyavasAyaH kulasthitirUpadharmaviSaya eva yukto'ta eva pustake dharmArtha zAstramityatrApi dharmazabdArthaH kulasthitidharma eva, mukhyadharmavyavasAyastu devAnAmasaMbhavyeva, [tathAhi] tivihe vavasAe pannate 1 dhammie vavasAe, 2 adhammie vavasAe, 3 dhammAdhammie vavasAeM' iti tRtIye sthAnake vyavasAyinAMdhArmikAdhArmikAdhArmikAdhArmikANAM saMyatAsaMyatadezasaMyatalakSaNAnAM saMbaMdhitvAda bhedenocyamAnanidhA bhavatIti vyAkhyAnAccAritriNAmava dhArmikavyavasAyasaMbhavAditi mAha, sa praSTavyaH, are dRSTa !kimevaM dezasayaMtAnAM sAmAyikAdhyavasAyo'pi na dhArmikAdhyavasAya iti sthApayitumudyato'si ? devAnAmapi jinavaMdanAdhyavasAyopina tatheti vaktumadhyavasito'si! tarhi viSayabhedAtravidhyaM vyAkhyAsyAmo'ta eva saMyamAsaMyamadezasaMyamalakSaNaviSayabhedAvati pakSAntareNa vattI vyAkhyAtamiti ced, tadapi naigamanayAzritaparibhASAvizeSeNaiva yujyate'nyathA'viratasamyagdRSTInAM samyaktvAdhyavasAyaH kutrAMtarbhavediti netre nimIlya vicArayaMta devaanaaNpriyaaH| ekAMtAviratAdaviratasamyagadRSTavilakSaNatvAttadvayavasAyaH kayAcidapekSayA tRtIyetabhaviSyatI | ti cettarkhekAnte trairAzikamatapravezApattibhiyA pakSatrayasya pakSadvaya evAMtarbhAvavivakSayA jinapUjAdisamyagdRSTidevakRtyaM dharma eveti vadatAM kA bAdhA, anyathA tvayA devAnAM jinavaMdanAdyapi kathaM vaktavyaM syAta, sarvaviratyAdiyogakSemaprayojakAn vyApArAneva dharmAdizabdavAcyAn svIkurma iti cennayabhedenaivaM paribhASatA, anugato dharmavyavahArastu puSTizuddhimacittAnugatakriyaiva turyaguNasthAna 1 dhamye iti pustakAMtare. Wwwwammmwwwwwwwwwwwwwww
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ svomA vRtiH kriyAnurodhAdarzanAcArarUpatvAddarzanavyavasAyAtmakaM jinArcAdi siddhaM devAnAM, taduktaM sthAnAMge.-'sAmaie vavasAe tivihe paM0 hai| pratimA stakama 1 nANavavasAe 2 daMsaNavavasAe 3 carittavavasAe'ti, dvitIyaM bhedakaM zakrastavaprakriyA prasiddhamaNipAtadaMDakapAThaH, na hi vaapyaa||54|| dikaM pUjayatA vApyAdeH purataH zakrastavaH paThito'sti, kiMvaImatimAnAmeva, sakalasaMpadbhAvAnvitaH sthitimAtratve tvanyatrApya- zlo.14 paThiSyata , na ca tIrNastvaM tArakastvamityAdayo bhAvA jinapratimAto'nyatrAbhinetuM zakyante, na cAbhinayAdivyApAraM vinA zAMta| rasAsvAda iti, yatra yaducitaM tatraiva tatpayojyaM sahRdayaH / tathA bhAvaiH pApanivedanapraNidhAnAdyairdhAjitAni yAni hRdyAni padyA| nyaSTottarazatasaMkhyAni teSAM racanA pratimAnAM purastadapi tRtIyaM bhedakaM bhAvastutimaMgalAnAM mahodayahetutvena sUtre'bhidhAnAttasyA dharmAkSepakatvAna hi vApyAderaprekRtA tathA caturtha bhedakaM AlokapraNAmaH, yatra jinapratimAstatra 'Aloe paNAmaM karei' tti pATho'nyatra tu neti vinayavizeSo'pi dharmAkSepaka eva, tairapi svaHsadAM devAnAM bhagavatAM mUrtyarcaneti cet, yadi atizayaM vizeSa nekSate tattarhi bAlA vizeSadarzane hetuzaktivikalA luMpakAH / laukike'pi pathi bhojanAdau zapathena koza(napupAnAdinA pratyAyanIyA vizvAsanIyAH kiM na bhavaMti, api tu tathaiva bhavaMti, kAminIkarakamalopasthite ziSyAnIte vA bhojane kimidaM purISa macaM veti saMzayAte na virameyurityarthaH, na cAyaM vastuno'parAdhaH, kiMtu puruSasya, nAyaM sthANoraparAdho yadenamaMdho na pazyatIti kiyatteSAM mahAmohacalaSapravartitanATayaviDaMbitaM varNanIyamiti dig // 14 // 151154 // bhatha sthitimabhyupagamyAyAha wwwwwwwwwwwwwww
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA / | bhavyo'bhyagragabodhiralpabhavabhAk sadRSTirArAdhako, yazcoktazcaramorhatA sthitiraho sUryAbhanAmno'sya yA svopar3a zatakam | sA kalpasthitivanna dharmaparatAmatyeti bhAvAnvayAn, mA kAryurdhamamatra ke'pi pizunaiH zabdAMtarai- tiH // 55 // citAH // 15 // zlo.16 TIkA-'bhavye' tyAdi-bhavyo-bhavasiddhikaH, abhyagra(ga)bodhiH samIpagatabodhiH sulabhabodhika iti yAvata , alpaM bhavaM bhajatItyalpabhavabhAka parItasaMsArika ityarthaH, satI samIcInA dRSTiryasyAsau sadRSTiH samyagdRSTirityarthaH, ArAdhako jJAnAdyArAdhanakartA, ca punaryaH caramo'pazcimabhavo'hartA zrImahAvIreNoktaH, aho ityAzcarye'sya sUryAbhanAmno devasya yA sthitiH sA kalpasthitivana dharmaparatA na dharmavyavahAraviSayatAmatyati atikrAmati, kasmAta-bhAvAnvayAt zubhabhAvasaMbaMdhAt / atrAdhikRte pizunaiH nIcaiH zabdAMtaraiH sthityAdizabdaivaMcitA vyAmohaM prApitA bhramaM mA kAryuH, na dharmo'yaM kiMtu sthitirityAdi bhramabhAjo mA bhUvannityarthaH / sUryAbhasya bhavyatvAdinizcAyakAlApako yathA.-'ahannaM bhaMte' sUriyAbhe deve kiM bhavasidie, abhavasiddhIe sammadiThI, micchAdiThI, parittasaMsArie aNaMtasaMsArie, sulabhabohie, dulabhabohie, ArAhae, virAhae, carame, acarame, mUriyAbhAI samaNe bhagavaM mahAvIre mUriyAmaM devaM evaM vayAsI-mUriyAmA? tumaM ca NaM bhavasiddhie, No abhavasiddhie, jAva carame No acarametti, 'bhavasiddhie' ti vyAkhyA.-bhavaiH siddhiryasyAsau bhavasiddhika ityarthaH, tadviparIto'bhavasiddhiko'bhavya ityarthaH, bhavyo'pi kazcinmithyAdRSTirbhavati, kazcitsamyagdRSTistata AtmanaH samyagdRSTitvanizcayAya pRcchati-samyagdRSTiko mithyA 1 vAbu0 pra0 rAya0 patra 75 mwwwwwwwwwwwwww wwwwwwwwwwwwaram // 55 //
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA dRSTikaH, samyagdRSTirapi kazcita parimitasaMsAro bhavati, kazcidaparimitasaMsAraH upazamazreNIzira prAptAnAmapi keSAMcidanaMtasaM-svopatra takama:// sArabhAvAdataH pRcchati-parItasaMsAriko'naMtasaMsArikaH, parItaH parimitaH sa cAsau saMsArazca parItasaMsAraH, so'syAstIti parItasaMsAriko'to'nekasvarAditi ka pratyayaH, evamanaMtazcAsau saMsArazcAnaMtasaMsAraH so'syAstItyanaMtasaMsArikA, parItasaMsAriko'pi kazcit sulabhabodhiko bhavati yathA-zAlibhadrAdikaH, kazcidurlabhabodhiko yathA-purohitaputrajIvastataH pRcchatimulabhA bodhirbhavAMtare jinadharmaprAptiryasyAsau sulabhabodhikaH evaM durlabhabodhikaH, mulabhabodhiko'pi kazcid boSiM labdhvA virAdhayati tataH pRcchati-ArAdhayati samyakpAlayati bodhimityArAdhakaH itaro virAdhakaH, ArAdhako'pi kazcittadbhava mokSagAmI na bhavati tataH pRcchati-caramo'naMtarabhAvI bhavo yasyAsau caramaH abhrAdibhya iti matvarthIyo'pratyayastadviparIto'caramaH evamukte sUryAbhAdi zramaNo bhagavAn mahAvIrastaM sUryAbhaM devamevamavAdI-bho sUryAbha ? tvaM bhavasiddhikaH yAvaccarama iti vRttiH / kalpasthitisUtrANi ca-chavihekappaTTiI paM0-1 sAmAiasaMjayakappahiI 2 chaovaThThAvaNiyasaMjayakappachiI 3 NivisamANakappachiI 4 NiviThakAiasaMjayakappahiI 5 jiNakappachiI 6 therakappachiI ityAdIni / tasmAdaItmatimArcanaM sUryAbhAdInAM sthitirityucyamAne'pi samyagdRSTisthititvena dharmavamavyAhatamiti muniyUdaM / nanu sUryAbhasya tAvatsamyagdRSTitvaM nizcitaM paramaSTAhikAdau bahavo devA jinArcanAdyutsavaM kurvatIti jIvAbhigame prasiddhaM, tatra ca mithyAhaparigrahArtha bahuzabda iti sarvadevakRtyatvena tat sthitiriticenmaivaM, tatraikaikavimAnasthasaMkhyAtAsaMkhyAtasamyagdRza eva jinapratimApUjAdiparAyaNA iti jJApanArtha bahuzabdapayogasAphalyAdanyathA 'savvesiM devANaM' ityAdi pATharacanAprasaMgAta, adhikRtajIvAbhigamamatraM cedaM-"tattha dese utcarile aMjaNa www.
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA // 57 panvae tassa NaM cAuhisiM catvAri gaMdApokkhariNIo paM0, taM0-'vijayA vaijayaMtI jayaMtI aparAjiyA, sesaM taheva jAva si-hasvopakSa dAyataNA savvA ceiyagharavantraNA yanvA, tatthaNaM bahave bhavaNavaivANamaMtarajoisiyavemANiyA devA cAumbhAsiyapaDivaesuya / ciH saMvaccharesuya anesu bahujiNajammaNanikhkhamaNanANuppAyaparinivvANamAiemu devakajjesu devasamudaesu devasamitIsuya devasamavAesu. zlo.15 a devapaoaNesua egatosahiyA samuvAgayA samANA pamuiapakkIliA avAhiAo mahAmahimA karemANA suI suheNaM viharaMti ti / 'ceiyagharavannaNA' ityatra caityagRhaM jinapratimAgRhameva draSTavyaM, aItsAdhvostatrAsaMbhavAdityayamapi lupakasyaiva zirasi prahAraH, yadyapyabhavyAnAM cAritrAdyanuSThAnamiva mithyAdRzAmapi jinapratimApUjAdikaM saMbhavati, tathApi bahUnAM devAnAM devInAM cArcanIyA vaMdanIyAH pUjanIyA ityAdiprakAreNa jinapratimAvarNanaM mithyAgapekSayA na yujyate niyamena samyagdharmabuddhayA jinapratimApUjAvaMdanAdemithyAgAcArabahirbhUtatvAt , mAtRsthAnAdikaM vinA ca lokottaramithyAtvalezasyApyayogAt, cakriNAM dezasAdhanAdyarthasya poSadhasya vaihikaphalasyApyazravaNAt vighnavinAyakAdyupazamasya teSAM svataH siddhatvAdanyathA mithyAgdevAnAM pura iva yAgabhAgAdivarddhanaprasaMgAditi digU / nanu yadA vimAnAdhipatitvena mithyAdRSTireva devatayotpadyate tadAtmIyadayA jinapratimA pUjayati devasthityA ca zakrastavaM paThati, AzAtanAM ca tyAjayati, tadvatmakRte'pi syAditi cet, maivaM, mithyAdRzAM vimAnAdhipatitvenotpAdAsaMbhavAdvimAnAdhipatirmidhyAhagapi syAdityAdi vacanasya kApyAgame'nupalaMbhAt, ye ca jyotiSkeMdrAzcaMdrasUryA apyasaMkhyAtAste pi samyagdRSTaya eva syuriti| nanu zakasAmAnikAnAmupapAto nijanijavimAneSu bhaNitasta 3 // 7 // thAhi-'eyaM khala devANuppiyANaM aMtevAsI tIsae NAma aNagAre pagaibhadae jAva viNIe chaI chaTeNaM aNikhitteNaM tavoka
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 58 // appA bhAvemA bahupaDhipunnAI asaMvaccharAI sAmannapariAgaM pAuNittA mAsiAe saMlehaNAe adhyANaM jhosettA sa bhittAI aNasaNAI chepattA AloiapaDikkate kALamAsekAlaM kiccA sohamme kappe sarAMsi vimANaMsi uvavAyasabhAe devasayaNijjaMsi devadUtariAe asaMkhijjai bhAgamettAe ogAhaNAe sakassa deviMdassa devaranno sAmANiyadevattAe uvavanne, ityAdi yAvatgoyamAe mahiDIe jAva mahANubhAve, se NaM tattha sayassa vimANassa cauNDaM sAmANiyasAhassINaM cauNDaM aggamahisINaM saparivArANaM tinhaM parimANaM sattaNDaM aNiANaM sattaNDaM aNiyAhivaINaM solasaNDaM AyarakkhadevasAhassINaM annesiM ca bahUNaM devAya devINaya jAva viharati tti, yAvat sakassa deviMdassa devaranno avasesA sAmAyiNadevA ke mahiDiyA tadeva savvaM jAvaesati bhagavatyAM tRtIyazatake prathamodezake / evaM sAmAnikAH pRthak svasvavimAnAdhipataya eva tadantargata: saMgamakopi vimAnAdhipaH sa cAbhavyatvAnniyamAnmithyAdRSTistasya nijavimAnagata jinapratimApUjanAdidevasthityaiva bhaviSyati tadvadanyatrApi vadatAM naH ko'parAdha iti cenmaivaM samyak pravacanAbhiprAyAparijJAnAt, nahi sayaMsi vimANasitti bhaNanena sAmAnikAnAM pRthagvimAnAdhipatitvamAveditaM bhavanapati jyotiSkasaudharmezAnakalpaidrANAmagramahiSINAmapi pRthag vimAnAdhipatitvaprasaMgAt, nAmagrAhamapi bhavanavimAnAderuktatvAt tathAhi - 'teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM kAlIdevI camaracaMcAe rAyahANIe kALa va Disae bhavaNe kALaMsi sIhAsaNaMsi caurhi sAmANi sAhassIhiM cauhiM mahattariAhiM tihiM parisAhiM sattarhi aNiehiM sattarhi aNiAivI solasahiM AyararakadevasAhassIhiM annehiya ca bahuehiM kAlavarDisae bhavaNe kAlaMsi sIhAsaNaMsi cauhiM sAmANiya sAhassIhi cauhiM mahattarIhiM bhavaNavAsIhiM asurakkumArehiM deverhiya devIhiMyasaddhiM saMparivuDA mahayA jAva viharati ' tti zrI / / / 58 / / svopajJa ci zlo. 15
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA jJAtAsUtraprathamavarge, tathA 'teNaM kALeNaM teNaM samaeNaM sUrappabhA devI sUraMsi vimANaMsi sUrappAMsa sihAsaNAMsa mahayAjAva viharati, zatakam. jahA kAlIti jJAtA, tathA teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM caMdappabhA devI caMdappabhaMsi vimANaMsi caMdappabhaMsi sIhAsaNaMsi mahayA jAva / / 59 || || viharati jahA kAlIti jJAtA, teNaM kAleNaM 2 paumA 2 bhavavaDisayasi vimANaMsi sabhAe suhammAe paumaMsi sIhAsaNaMsi mahayA svopajJa vRttiH zlo. 15 jAva viharati, jahA kAlIti jJAtA0, tathA teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM kaNhAdevI IsANe kappe kaNhavaDisayaM vimAnaMsi kaNhaMsi sIhAsaNaMsi mahayA jAva viharati zrI jJAtA 0 / nanu tarhi agramahiSINAmapi pRthak pRthak bhavanAni -vimAnAni ca bhavatviti cenmaivaM Agame'parigRhItadevInAmeva pRthagvimAnAnAM bhaNanAt, taduktaM- 'apariggahadevINaM vimANe larakA cha huMti sohamme' ityAdi, agramahiSINAmapi svataMtravimAnAdhipatitve'parigRhItadevInAmiva zakrasya tAsAmAdhipatyaM na syAt na tvevamasti, kathamiti cet, zRNu, zakrasya prabhutvavarNanamadhikRtya dvAtriMzallakSavimAnAdhipatitvamevoktaM na tu tattadvimAnavA sidevadevInAmapi tathAhi - ' teNaM kAleNaM teNaM samaeNaM sake deviMde devarAyA vajjapANI puraMdare sayakkau sahasrake maghavaM pAgasAsaNe dAhiNaDUlogA hivaI battIsa vimANAvAsasyasahassAhivaI erAvaNavAhaNe suriMde arayaMbaravatthaghare AlaiyamAlamauDe, yAvat mahAsukkhe sohamme kappe, sohammavarDisa vimANe sabhAe suhammAe, sakaMsi sIhAsaNaMsi, battIsAra vimANavAsasaya sahassANaM, caurAsIe sAmANiyasAhassINaM, tAyattIsAe tAyattIsagANaM caunhaM logapAlANaM aTTaNDaM aggamahisINaM saparivArANaM, tinhaM parisANaM, sattaNhaM aNiyANaM, sattAhaM aNiyAhivaINaM, cauNDaM caurAsINaM AyarakkhadevasAhassINaM, anasiM ca bahUNaM sohammakappavAsINaM vaimANiyANaM devANaM devINaya, anne paDhaMti-annesiM ca bahUNaM devANaya devINaya AbhiogaDavavannagANaM, AhevaccaM, porevaccaM, sAmittaM, bhaTTittaM, mahattaragataM, ANAIsara // // 59 //
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana vRttiH pratimA ha seNAvaccaM, kAremANe, pAlemANe, mahayA haya 2 jAva muMjamANe viharati iti jaMbUdvIpaprajJaptau-'vyAkhyA-atra hi dvAtriMzallakSa- pavakama. vimAnaprabhutvameva paThitaM dRzyate na punaH sattaNhaM aNiyANaM sattaNhaM aNiyAhivaINaM ityAdivata, battIsAe vimANavAsasayasAhassINaM // 6 // battIsavimANavAsasayasahassAhibaINamityAdi annesi bahUNaM sohammakappavAsINaM vemANIyANaM devANaya devINayetyAyuktau | 3 ca savvesiM sohammakappavAsINamityAdi paThitaM tatrApi bahuzabdenAbhiyogAdidevatvenotpannA evaM grAhyA nAnye, pAThAMtaroktisvArasyAt , sAmAnyasya vizeSaparyavasAnArthamevAnyamatopanyAsAt , prAcyapakSasvarasakalpane bIjAbhAvAt , tasmAta yAvAniMdraparikarastAvAn sarvo'pi zakranivAsavimAna evotpadyata iti pratipattavyaM, tathA ca svakIyavimAnazabdenaikasyaiva vimAnasya svasvaprabhutvapratibaddha ekAdaza eva grAhyastAvata evaM pradezasyaiva svavimAnatvenokta: ata eva kAlakanAmakaM bhavanaM camaracaMcArAjadhAnyekadezarUpamapi bhavanatvenAgame'bhANi yathAca-caMdrasUryAdInAM devAnAmagramahiSINAM caMdrasUryodivimAnaikadeza eva nijavimAnatayA bhaNitastathA tatsAmAnikAnAmapi draSTavyaM, anyathA jyotiSkeMdrasAmAnikAnAmapi pRthak vimAnakalpane jyotiSkANAM paMcamakAratAniyamo bhajyeta, ataeva 'sasiravigahaNakkhattA' ityAdipravacane zazipramukhazabdaiH zazipramukhavimAnavAsinaH sarve'pi tattannAmabhireva gRhItA bodhyaaH| kiMca jinajanmAdiSu sAmAnikAdInAM pAlakavimAnenaivAgamanamAgame bhaNitaM na punaH zeSadevAdInAmiva nijanijavimAnavAhanAdibhirityevamAdi jaMbudvIpavRtteyaM / yA ca keSAMcitsAmAnikAnAM maharddhikatvAt , pRthagvimAnakalpanA sApyanalpAjJAnamUnA, sahasrArAdidevalokeSu sAmAnikApekSayA vimAnAnAmalpasaMkhyatvAtathAhi-sahasrAre SaTsahasrANi vimAnAnA, sAmAnikAstu triMzasahasrAH, AnatapANatayoH samuditayoH vimAnAnAM catvAri zatAni, // 60 // ww
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ patimA sAmAnikAstu viMzatisahasrAH, AraNAcyutayoH samuditayovimAnAnAM trINi zatAni, sAmAnikAstu dazasahasrA iti, 'taduktaM |svIpa zatakam budvIpaprajJaptau-chassasahassA sahassAre ANayapANayakappe catvArisayAraNaccue tinisaya'tti vimAnasaMkhyeyaM, 'caurAsII sahassA ciH bAvattarisattarIya sahIya / pannA cattAlIsA, tIsA vIsA dasasahassA / / ' saamaaniksNkhyeyN| yatta-"sAmAnikahasyamAno yAnakA- lo.15%, khyavimAnataH avaziSTekArNavAyuSko merucUlAM suro yayauviti zrImahAvIracaritre yAnakavimAnamabhANi tadetanAmnA zakravimAnakadezasaMkIrcanaM bodhyaM, tatra camaracaMcArAjadhAnIdezaH kAlakabhavanaM dRSTAMta iti, evaM ca sati zakasAmAniko'pyabhavyaH saMgamako vimAnAdhipatirna saMbhavedeveti saMpannaM, kiM ca mithyAdRSTidevatvenotpadyamAno viSayAdiSu gRdhra evotpadyate, tatra ca 'kiM me puvikaraNija kiM me pacchAkaraNija'mityAdipAlocanApurassaraM pustakaratnavAcanenadhArmika vyavasAyaM gRhNAtIti ghaTAkoTomeva nATIkate 'tatyAvi se na yANAi kiM me kiccA imaM phalaM ' ityAdyAgamAt / na cAgamasya yathAzrutArthamAtrega vyAmohAkarttavyaH, prati sUtraM padArthAdicatuSTayakrameNa vyAkhyAnasyaivopadezapadAdAvanujJAtattvAta, paMcavastu ke'pyuktaM-taha vakkhANeyavvaM, jahAjahA / tassa avagamo hoi / AgamiyamAgameNaM, juttiigmmtujuciie'| niryuktAvapi-jaM jaha mutte bhaNi, taheva jaitaviyAlaNA Natyi / kiM kAliANuogo, diDo didvippahANehi 'ti / nanvalpaba tvavicAre sarvasaMnibhyo jyotiSkA devAH saMkhyeyaguNA / uktAsteSu ca caMdrasUryAdInAM vimAnAdhipatInAM samyagdRSTitvaniyame, samyagdRSTabhyo mithyAdRSTInA saMkhyeyaguNatve siddha matizruta zAnibhyo vibhaMgajJAninaH saMkhyeyaguNA eva saMporan, uktAzcAgame asaMkhyAtAstasmAdananyagatyA caMdrasUryAdayo bahavaH saparikarA api mithyAraSTitvena vyapadezyA iti cenmevaM, gatyaMtarasya vidyamAnatvAt , tathAhi-samyaktvaM tAvadavyabhAvabhedAdvividha, A
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ jAtemA zatakam. // 62 // www.wimmer. www.m tatra paramArthAparijJAne'pi bhagavadvacanatasvarucirAdyaM, paramArthaparijJAnaM ca dvitIyaM tadAha - ' tujhvayaNavattaruI, paramatthamayANaovi davvagayaM / iharaM puNa tuha samae, paramatthAvagagamao hoI' tti, paramArthaparijJAnena ca yadottarottarAtkarSamAsAdayatAM svaviSayaddhAyAM bhAvasamyaktvavyapadezaH kriyate tadAghastanaparijJAnajanitazraddhAyAM dravyasamyaktvavyapadezo bhavati, ata evAviviktaSaT kAyaparijJAne'pi caraNakaraNatatvaparijJAnapUrvaka tatpAlane'pi ca syAdvAdena viviktaSaTkAyaparijJAnaM vinA svasamayaparasamaya vivecanaM vinA caughatastadrAgamAtreNa dravyasamyaktvaM saMmatau nirNItaM, tadAha - 'chappiyajIva nikAe, saddahamANo Na saddahai bhAvA / haMdI apajjavesu, saddahaNA hoi avibhattA / ' ' caraNakaraNappahANA, ssmyprsmymukkvaavaaraa| caraNakaraNassa sAraM, NicchayasuddhaM Na yANaMtI' tyAdi, evaM aviviktena devagurudharmazraddhAnena navatanvazraddhAnena gurupArataMtryAdinA ca dravyasamyakatvameva vyapadizati zrutavRddhAH / yadAropaNapUrvaM cAritrAropaNamapi saphalatAmAskaMdet - yadAhuH 'gurupArataMtanANaM' ityAdi, etAzAni ca dravyasamyaktvAni zubhAtmapariNAmavizeSAnugatAni bhAvasamyakatvarUpamapi na vyabhicaraMti, arpitAnarpita siddherubhayarUpAvirodhAt, ataeva rucibhedA api dravyasamyakatvarUpeNabhAsamAnA api kSAyopazamikAdi bhedeSvevAMtarbhAvitA vAcakacakravartinA prajJaptau tathAhi - 'kiMceDu vAibheyA, dasahAveyaM parUviaMsamae / oheNataMpimesiM, bheANamabhinnarUvaM tu'tti / na caite zrutoktatvAnnirUpacaritabhAvasamyaktvabhedA evaM bhaviSyatIti zaMkanIyaM, rAgAdirahitopayogarUpabhAvasamyaktva lakSaNAvyApteH, 'dasavide sarAgasammadaMsaNe paM0, taM-Nisagguvaesa ruI' tyAdisthAnAMgavacanena teSAM rAgAnugatatvapratipAdanAt mokSamArge ca vItarAgasyaiva bhedasya grahaNaucityAt, tadayamapekSayaiva dravyabhAvavibhAgobhAvanIyaH / kevalaM dravyasamyaktvaM tvapunarvedhakasyaiva lokottarabIjaparigrahavazo // // 62! svopana ci zlo. 15
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ atimA zatakam. 63 / / www.www mithyAdRSTisaMstavaparityAgapUrvakasaMgha caityAdibhaktikRtyaparAyaNasya bhavati, aprAdhAnyayogyatvArthabhedena dravyAjJApadamavRtterprathikasatvA punarbaMdha kayoryathAyogamupadezapade vyavasthApanAttadAha - 'gaMggisattA puNabaMdhagAi ANaMtudavtra oANA / Navaramihadavvasado, bhaiavyo suttaNIIe' || 'egoappAhane, kevalaeceva vaDhi tattha / aMgAramadago jaha, davvAyario sayAbhavvo' tti / tadyathodita bhagavadarcAdiparAyaNAnAM jyotiSka vimAnAdhipatInAmapyaM tataH keSAMcidapunarvedhakatayApi dravyasamvatvamavirUddhameva, taddazAyAMceSanmAlinyabhAgivibhagajJAnasaMbhave yathoktaM saMkhyApUrtte na kiMcidvAdhakaM pazyAmaH, rucisAmye'pi kevaliMgamyasya bhAvabhedasyAvazyAzrayaNIyatvAt, kriyAsAmye'pi saMyatAdInAM samyaktvAkarSAnyathAnupapatteH nanu pUjAstAvatsamaMtabhadrAH sarvamaMgalAH sarvasiddhiphalAH yogatrayotkarSabhedabhinnAH krameNAvaMcakayogatrayavatAmaviratasamyagdRSTayuttaraguNadhAriparama zrAvakANAM pratipAditA, staduktaM viMzikAyAMpaDhamA paDhamA vaMcaka - jogeNaM hoi sammadivissa / iyara iyarajogeNaM uttaraguNadhAriNo NeyA // taiA taiAvaMcaka-jogeNaM paramAvasva / jogA ya samAhIhiM, sAhujuga kiriya phalakaraNA // tathA ca vibhaMgajJAne midhyAtvavIjasadbhAve kathaM surANAM pUjAsaMbhavo vinA devasthitimiti cenna, apunarbaMdhakAnAmapi caityavaMdanAdikriyAdhikAritvasya paMcAzakAdau vyavasthApitatvAt saMprAptavIParti bhagavadacAryA bhAvamArga prApakatvasya mahApathavizodhakatvasya ca viMzikAyAmevoktatvAcca, tathAhi - 'paDhamakaraNabheeNaM, gaThiyasannassa dhammamittaphalA / sAhujjugAibhAvo, jAyaitahanANubaMdhu' ti / 'bhavadvi bhaMgo eso, tahaya mahApahavisohaNo paramo / NiyaviriyasamullAso, jAyai saMpannacI assa' || ityAdi / kiMbahunA vidhivatpratimAdyarcanarUpadravyakriyaiva darzanAcArarUpA devAnAM dravyasamyaktvaM samitiguptyAdicAritrAcArarUpaiva dravyacAritramiti pratipattavyaM, bhAvopabRMhakatvAt guNadRddhRyamatipAtopayogAdAkarSe tu // 63 // svopajJa ciH zlo. 10
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 64 // u71 manapAtta: vibhaMgasaMbhava iti sarva samaMjasaM / kecittujyotiSkavimAnAdhipataya utpAtakAle sthAnamAhAtmyAnizcayasamyaktvavaMta evAnyadA tu vya- svopaNa vahArasamyaktvavaMto nizcayasamyaktvavaMto vetyatra na graha ityupapattiH syAdevetyAhuH, tainizcayasamyaktvasvarUpameva na buddhaM, apramatta| cAritrasyaivanizcayasamyaktvalakSaNatvAttaduktaM zrAvakamajJaptau- sammaM taM moNaM, je moNaM taMpihoi smmti| Nicchayao iyarassa- zlo.15 ya u, sammaMsammattaheu' tti / tacca kathaM devAnAmupapAtakAle saMbhavatIti bhAvanIyaM parIkSakaiH, yadapi 'Nicchayao sammattaM, nANA- -16 imayappamuha[pa] pariNAmo' ti vacanAttatvavicAraNopabRMhito matizrutAdyupayoga eva nizcayasamyaktvamiti tairucyate, tadapi Adi padottaramayaTpratyayArthAparijJAnaviz2ambhitaM, kRtsnajJAnadarzanacAritrakopayoga eva nizcayasamyaktvamityasyoktavAkyArthatvAt / yadi ca nizcayasamyaktvaM bhAvasamyaktvaM caikameveti vivakSyate tadopAdhibhedakRtasamyaktvabhedaparigaNanAnupapacirjijJAsAdikamapyadhikArAnugatabhAvApekSakameva, sa ca dravyasamyaktvepyavicalita evetyuktameva yuktamiti dRDhataramAlocanIyaM sUribhiH // 15 // . nanvadhArmikA eva devA ucyaMta iti tatkRtyaM na pramANamityAzaMkAM nirAcikIrSurAhasadbhaktyAdiguNAnvitAnapi surAn samyagdRzo ye dhruvaM, manyate sma vidharmaNo gurukulabhraSTA jinA dvissH|| | devAzAtanayAnayA jinamatAnmAtaMgavallebhire, sthAnAMgapratiSiddhayA vihitayA te sarvato bAhyatAM // 16 // TIkA-'sadbhakyAdIti-satAM cAturvarNavarNanIyasthitInAM bhaktirbAhyamatipattirAdipA bahumAnavaiyAvRtyAdInAM // 14 // Awarwww awa
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA parakama // 65 // te guNAzca tairanvitAn yutAn samyagdazaH surAnapi, ye gurukulAdmaSTAstyaktagurukulavAsA yathAcchaMdAH yathAcchaMdavihAriNo svopaNa jinArcAdviSo jinapratimApUjAdau dhRtadveSA lupAkazvapAkA, vidharmaNaH vigato dharmo yebhyaste vidharmANastAdRzAnmanyatesma / te'nayA'varNavAdarUpayAzAtanayA sthAnAMge pratiSiddhayA'kartavyatvenoktayA vihitayA prasanna kRtayA mAtaMgavaJcAMDAlavat sarvataH sarvasmAdA-halo.16 hyatAM lemire / anayAzAtanayA taiH karmacaMDAlatvaM prAptamiti vyaMgagyi]pratIteH, 'paryAyoktavyaMga[gya]syoktiH paryAyokta'miti haimavacanAda, devAzAtanayetyanaMtaramiva zabdollekhe teSAM sarvato bAhatAyAM hetorutprekSaNAt gamyotprekSA ceti dhyeyaM, sthAnAMgasUtraM cedaM-'paMcahiThANehiM jIvA dullahabohiattAe kammaM pakareMti, taM0-arahatANaM avanaM vayamANe, arahaMtapamattassa dhammassa avanaM cayamANe, AyariyauvajJAyANaM avanaM vayamANe, cAuvanassa samaNasaMghassa avanaM vayamANe, vivaktavabaMbhacerANaM devANaM avatraM vayamANe'tti, durlabhA bodhirjinadharmo yasya sa tathA tadbhAvastattA tayA darlabhabodhitayA tasyai vA. karma mohanIyAdi prakurvati banati, arhatAmavaaimazlAghAMvadan yathA-'natthi arahaMtattaM, jANaM vA kIsa bhuNjebhoe| pAiDiyaM uvajIvai (prAbhRtikAMsamavasaraNAdirUpAM) emAijijANo avno| na ca te nAbhUvaMstatmaNItapravacanopalabdhernApi bhogAnubhavanAdi doSaH avazyavedyasAtasya tIrthakaranAmAdikarmaNazca | nirjaraNopAyatvAttasya tathA vItarAgatvena samavasaraNAdiSu pratibaMdhAbhAvAditi / tathAItmajJaptasya dharmasya zrutacAritrarUpasya prAkRtabhASAnibaddhametat, tathA kiM cAritreNa dAnameva zreya ityAdikamavarNa vadan uttaraMcAtra prAkRtabhASAtvaM zrutasya na duSThaM, bAlAdInAM sukhAdhyayanopakAritvAta, tathA-cAritrameva zreyonirvANasyAnaMtarahetutvAditi / AcAryopAdhyAyAnAmavarNa vadan yathA-bAlo'yamityAdi, na ca bAlavAdidoSo, bukhyaadibhibRhttvaaditi| tathA catvArovarNAH zramaNAdayo yasmin sa tathA sa eva svArthikAN / 65 // wwwx
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA itakam // 66 // svopaDa ttiH zlo.16 vidhAnAccaturvarNastasya saMvasyAvarNa vadan, yathA ko'yaM saMghaH yaH samavAyavalena pazusaMgha ivAmArga mArgIkaroti, na caitat sAdhu, jJAnAdiguNasamudAyAtmakatvAcaspa tena ca mArgasyaiva mArgIkaraNAditi / tathA vipakvaM-supariniSThitaM prakarSaparyaMtamupagatamityarthaH, tapazca brahmacarya ca bhavAMtare yeSAM vipakvaM vA udayamAgataM tapo brahmacarya taddhetu devAyukAdikarma yeSAM te teSAmavarNa vadan-na saMtyeva devAH kadAcanApyanupalabhyamAnatvAt, kiMvA tairvi Tairiva kAmAsaktamanobhiravirataistathA nirnimepairaceSTaizca mriyamANairiva pravacanakAryAnupayogibhizvetyAdikaM, ihottaraM-saMti devAstavakRtAnugrahopaghAtAdidarzanAt, kAmAsaktatA ca moisAtakarmodayAdityAdi, abhihitaM ca-ittha pasiddhI mohaNIya, saayveynniiy,kmmudyaayo| kAmapavittAviraI, kammodayaocciyaNasiM / / aNimisadevasahAvA, NicceThANuttarAo kayakiccA / kAlaNubhAvAtitthunnaiMpi anatyakubdAMtatti / / yattu mahAjananetRtvAddevarAjAdivaddevAnAmavarNavAdo mahAmohanIyavaMdhahetutvAniSiddho na dharmitvAditi pAmaravacanaM, tattunalaM, evaM satyasvamUtrasyArtha(stha)siddhAnuvAdatvApattedevamAtrAvarNaniSedhe uktavizeSaNAnupapattezca, yatra hi yatmakAra kavarNavAdaiSTasAdhanatayopadArzanastatratatmakArakavarNavAdagrahapratibaMdhaka doSanarUpasyaivAvarNavAdasya niSedha ucita ityuktavizeSaNaM phalavan , vipakvatapobrahmacaryaphalIbhUtadevArcanavinayazIlAdiguNa patipathidoSopadarzanasyaiva tato durlabhavodhitAhetutvalAbhAt , ata evaitatpatipakSamUtra-'yathA-'paMcahi ThANehiM jIvA mulahabohitAe kammaM pakareMti, naM0-arahaMtANaM vanaM vayamANe, jAna vipakatavabhanerANaM devANaM vanavayamANetti,' aItAM varNavAdo yathA| [yeSAM]-"jiyarAgadosamohA, savaNNutiyasanAhAyapUSA accaMtasaJcabayaNA, sivagaigamaNAjayaMti jiNA // " aItmaNItadharmavarNo yathA--" vatthupayAsaNage, aisayarayaNANa sAgaro jayai / savvajayajIvabaMdhura-----baMdhu dubihAvi jiNadhammo // " AcAryavarNa // 66 //
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ B vAdo yathA-tesiMNamo vesiMNamo, bhAveNa puNo puNovi tesiM nmo| aNuvakayaparAhayarayA je nANaM diti bhavvANaM" pratimA || caturvarNazramaNasaMghavarNavAdo yathA-" eyami pUimi, Nasthi tayaMjana pUi hoi| bhu[suvaNavi pUaNijjo, na guNIsaMghAoja svopaDa batakam | ano||" devavarNavAdo yathA-'devANa ahosIlaM, visayavisavimohiA vi jiNabhavaNe / accharasAhipi samaM, hAsAI jeNa vRttiH / / 67 // na kati ti vRttI, etena savizeSaNa ityAdinyAyAt mAgbhavIyatapaHsaMyamayoreva devavarNanavidhau tAtparyamiti nirastaM, eka |16-17 vidheranyataH sidatvena cameredezAneMdrAvatisaMgena ca viziSTavidhAveva tAtparyAt , tasmAdye'dhArmikA devA iti vadati taistavarNavAdasya maLato'pahastitatvAt svakareNa svazirasi rajaH kSipyate iti jJeyaM / ataeva satyapyasaMyatatve niSThurabhASAbhayAnosaMyatatvamAgame teSAM paribhASitaM / nodharmiNa iti tu kumatigrastaiH pratikriyamANaM na kApi zrUyate, dharmasAmAnyAbhAvaprasaMgena tathA vaktumazakyatvAdupapAditaM caitanmahatA prabaMdhena devadharmaparIkSAyAmasmAbhirityuparamyate // 16 // atha deveSu dharmasthApakAn guNAneva darzayan parAnAkSipatizakre'vagrahadAtRtA vratabhRtAM niSpApavAgbhASitA, saccharmAdyabhilASitA ca gaditA prajJa tisUtre sphuTaM // ityuccairatidezapezalamatiH samyagdRzAM svaHsadAM, dharmitvapratibhUHkhalaskhalanakRddharmasthiti jAnatAM // 17 // TIkA-'zakre' tyAdi-zakre saudharmendra vratabhRtAM sAdhanAmavagrahadAtRtA'vagrahadAnaguNaH, tathA niSpApavAgbhASitA niravadhavAgabhASakatvaguNaH, satAM sAdhvAdInAM zarmAdyabhilASitA hitasukhAdikAmitvaguNaH, caH samuccaye, prajJaptisUtre bhagavatyAM sphuTaM // 67 //
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA itakama. // 68 // prakaTaM gaditAH ete guNA vyaktaM pratipAditA ityarthaH, iti amunA prakAreNa uccairatyarthaM atidezena sAdRzyagrAhakavacanena pezalA- sopA ramaNIyA matiH samyagdRzAM samyagdRSTInAM svaHsadAM devAnAM tatsaMbaMdhinItyarthaH, dharmasthiti dharmavyavasthAM jAnatAM sahRdayAnAM dharmitva-vadhi: pratibhUdharmitvasthApanAyAM jayahetuHsAkSiNI, kIdRg-khalaskhalanakRt durjayadurjana prtivaadipraajykRdityrthH| ayaMbhAvaH samyagdRSTideveSvavagrahadAnAdayo vaMdanavaiyAvRttyAdayazcobhayasiddhAnuguNA, darzanAcArasya dharmatvaM tadvikRtibhUtAH, prakRtitvAditiriti nyAyena dharmatayA'kAmenApyeSTavyAstatkayaM tadaMtopyadharmiNa itivadatAM jihAna parizaTate?,anye bhagavadvandanamevateSAM dharmonArcAdikamititvarddhajaratIyagrahaNe vinAnantAnubandhinaM haThaM nAnyatkAraNaM pshyaamH| akSarANi cAtra-"taeNaM se sakke deviMde devarAyA samaNassa bhagavao mahAvIrassa aMtie dhammaM socA Nisamma itujhe samaNaM bhagavaM mahAvIraM vaMdai, vaMdaittA evaM vayAsI, kativiheNaM bhaMte uggahe ? paM0, sakA! paMcavihe uggahe paM0, taM0-deviMdoggahe rAuggahe gihavai uggahe sAgAriuggahe sAhammiuggahe, je ime bhaMte ! ajjatAe samaNA niggaMthA viharati, eesi NaM ahaM uggahaM aNujANemitikaTTa, samaNaM bhagavaM mahAvIraM vaMdati NamaMsai, vAMdattA NamaMsitA, tameva divvaM jANavimANaM durUiti, durUhaittA jAmeva disi pAubhUte tAmeva disi paDigae bhaMtetti / bhayavaM goyame samaNaM bhagavaM mahAvIraM vaMdaha NamaMsai, vaMdittA NamaMsittA, evaM vayAsI,-jaMNaM bhaMte ? sakke deviMde devarAyA tunbhe evaM vadati sacceNaM esamaDhe ? haMtA sacceNaM / sakkeNaM bhaMte ? deviMde devarAyA kiM sammAvAdI micchAvAdI ? go.! sammAvAdI, No micchAvAdI / sakeNaM bhaMte ? deviMde devarAyA ki saccaM bhAsaM bhAsai, mosaM bhAsaM bhAsai, saccA mosaM bhAsaM bhAsai, asaccAmosaM bhAsaM bhAsai ?, go0?, sacaMpi bhAsaM bhAsai, jAva asaccAmosapi bhAsaM bhAsai / sakkeNaM bhaMte ? devarAyA ki sAvaja bhAsaM bhAsai aNavaja bhAsaM bhAsai ?, go! sAvajapi bhAsaM
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ zatakam pratimA bhAsai, aNavajjapi bhAsaM bhAsai / sekeNaTeNaM bhaMte ! evaM vucai-sAvajjapi jAva aNavajjapi bhAsaM bhAsai / go0 ! jAhe NaM sopA sakke deviMde devarAyA muhumakAyaM aNijjUhicANaM bhAsaM bhAsai, tAhe NaM sake devide devadAyA sAvajaM bhAsaM bhAsai, jAhe NaM sake 3 devide devarAyA suhumakAyaM NihitANaM bhAsaM bhAsaha, tAhe NaM sake deviMde devarAyA aNavajjaM bhAsaM bhAsai, se teNaTeNaM jAva bhaasi|| zlo.17 sakeNaM bhaMte? deviMde devarAyA kiM bhavasiddhie ? abhavasidie ? sammadihIe? micchAdichIe ? evaM jahA moodesae-sarNakumAro jAca No acarametti " SoDazazate dvitIyodezake // umgaheti.' avagRhyate svAminA svIkriyate yaH so'vagrahaH / 'deviMdoggahetti' devendraH zakra IzAno vA, tasyAvagraho dakSiNaDhokAI uttaraM ceti devendAvagrahaH, 'rAjaggahetti' rAjA cakravacI tasyAvagrahaH SaTkhaNDabharatAdikSetraM rAjAvagrahaH, 'gihavaiuggaheti' gRhapattirmANDaliko rAjA tasyAvagrahaH svakIyaM maNDalamiti gRhapatyavagrahaH, 'sAgArijaggahati' saha agAreNa gehena varcate sAgAraH, sa eva sAgArikastasyAvagraho gRhameveti sAgArikAvagrahaH, 'sAhammiuggahetti' samAnena dharmeNa caranti iti sAdharmikAH sAdhvapekSayA sAdhava eva teSAmavagrahaH, tadAbhAvyapazcakrozaparimANaM kSetramRtuSaddhamAsamekaM varSAsu caturo mAsAn yAvaditi saadhrmikaavgrhH| evamupazrutyendro yadAcakhyau tadAha, "je ime' ityAdi, ' evaM vayatitti' pUrvoktaM 'ahaM uggaraM aNujjANAmI' tyevaMrUpaM vadatyabhidhatte, satya eSo'rtha iti / atha bhavatvayamarthaH satyaH tathApyayaM svarUpeNa samyagvAdI uta netyAzaGkayAha, 'sakkeNamityAdi samyag vadituM zIlaM svabhAvo yasya sa samyagvAdI, prAyeNAso samyageva vadati iti, samyagavAdazIlatve'pi pramAdAdinA kimasau caturvidha bhASAM bhASate naveti praznayanAha, 'skennmityaadi| satyApibhASA kathazcid bhASyamANA wwwc bhAgamAdA mwwwwwwe
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ sakA pratimA -wnwww. ciH lo.17 NAW Wwwanam sAvadyA saMbhavatIti punaH pRcchati-'sakeNamityAdi / 'sAvajjati sahAvadyena garhitakarmaNeti sAvadyAtA, 'jAhaNaMti' yadA 'suhumakAyaMti' mUkSmakAyaM hastAdikaM vastviti vRddhAH, anye vAhuH 'muhubhakAyaMti' vastraM, 'aNijUitatti' apohyA'datvA / hastAdAkRtamukhasya hi bhASamANasya jIvasaMrakSaNato'navadyA bhASA bhavatyanyA tu sAvadhati ! zakramevAdhikRtyAha,-'mouddesaetti' tRtIyazate prathamoddezake tatpATho yathA,-"saNaMkumAre gaM bhaMte ? deviMde devarAyA kiM bhavasiddhie abhavasiddhie ? sammadIhI micchAhIhI? parittasaMsArIe aparittasaMsArIe ? sulahabohIe dullahabohIe ? ArAie virAhae ? carame acarame ?, go0 ! saNaMkumAreNaM deviMde devarAyA bhavasidie No abhavasiddhie, evaM saM0pa0 su0 A0 ca0 pasathyaM NeyavvaM / se keNaTeNaM bhaMte ?, go0 ? saNaMkumAreNaM deviMde devarAyA bahUNaM samaNANaM bahUNaM samaNINaM bahagaMsAvayANaM vahuNaM sAviyANaM hiyakAmae suhakAmae patthakAmae ANukaMpie Nisseyasie hitasuhaNissesakAmae, se teNoNaM" / 'ArAhaetti' vyAkhyA-jJAnAdInAM ArAdhayitA, 'carametti' caramaeva bhavo yasya prAptastiSThati devabhavo vA caramo yasya sa caramaH, caramabhavo vA bhaviSyati yasya sa caramaH, 'hiyakAmaetti' hitaM sukhanibandhana, 'suhakAmaetti' sukhaM zarma, pattha kAmaetti' pathyaM duHkhatrANaM, kasmAdevamityAha, 'ANukaMpiyatti' kRpAvAn , ataevAha, 'Nisseyassieti' niHzreyasaM mokSastatra niyukta iva naiHzreyasikaH, 'hiasuaNissesakAmaetti hitaM yatsukhaM aduHkhAnubandhamityarthaH, tatriH zeSANAM sarveSAM kAmayate vAJchati yaH sa tathaiti vRttau / evaM hi samyagdRzo devA maitryAdiguNapAtrANi pariNatayogAdeva gurvAdibhaktimanto nizAsvApasamena divyabhogenApyabhagnamuktipathaprayANAstatkAlInadarzanakalakSaNakriyAvanto dharmavanta eveti sthitaM // 17 // yatyananumodyatvAddevAnAM bhaktikRtyaM na dharma iti gUDhAzayasya zaGkAmasiddhyA nirAkurvanAha KAA // 70 /
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA // 71 // devAnAM nanu bhaktikRtyamapi na zlAghyaM yatInAM yataH, suuryaabhHkRtnRtydrshnruciprshno'rhtaanaadRtH|| | hanteyaM jaDacAturI gurukule kutra tvayA zikSitA?, sarvatrApi hi paMDitairanumataM yenAniSiddhaM smRtam // 18 // zlo.18 vyAkhyA-'devAnA 'mityAdi,-nanu devAnAM bhaktikRtyamapi pratimArcanA yadi yatInAM na zlAghyaM nAnumocaM, tatazca na dharmoM, vandanAdi tu zlAdhyatvAdarma eva, 'ataeva porANameyaM priyAbhA' ityAdi pratijJA / yaccaturvidhA devA arhato bhgvto| vanditvA namaskRtya svasvanAmagotrANi zrAvayantItyeva nigamanamiti draSTavyaM, idamitthameva, yataH sUryAbhakRto nRtyavidhernatyakaraNasya prazno yena sa, tathAItA zrImahAvIreNa nAdRtaH tannRtyakaraNapratijJA nAhatetyarthaH / tathA ca sUtra-" tateNaM se sUriyAbhe deve samaNassa bhagavao mahAvIrassa aMtie dhammaM socA Nisamma hatuha jAvahayahiyayA uThei, uTheittA samaNaM bhagavaM mahAvIra vaMdai NamaMsai 2 evaM vayAsI,-ahaNaM bhaMte ? sUriyAme deve kiM bhavasiddhie jAva acarime ? tateNaM se sUriyAbhe deve samaNeNaM 3 evaM vutcesamANe itucittamANadie paramasomaNase samaNaM bhagavaM mahAvIraM vaMdai NamaMsai 2 evaM vayAsI,-tunbheNaM bhaMte ? savvaM jANaha savvaM pAsaha, savvaM kAlaM jANaha pAsaha, sabde bhAve jANaha pAsaha, jANati gaM devANuppiyA jAva taM icchAmi gaM jaav| uvadaMsittae, tateNaM samaNe bhagavaM mahAvIre mariyAbhe NaM deveNaM evaM vutte samANe sariyAbhassa devassa eyamalu No ADhAi No 1 bAbu ityetena prasiddhIkRta " rAyapaseNI" pustaka patra 75. B71 //
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. / / 72 / / parijAnai tusiNIe saMcivai, tataNaM se sUriyAbhe deve samaNaM bhagavaM mahAvIraM docaMpi tacaMpi evaM vayAsI, -tunbheNaM bhaMte 1 sa jANa jAva udabhittae takaTTu, samaNaM 3 tirakuco AyAhiNaM payAhiNaM kara" ityAdi / atrocaraM hanta iti khede iyaM cAturI tvayA gurukule kutra zikSitA ? yan maunaM niSedhameva vyaJjayatIti, yena kAraNena sarvatrApi sarvasminnapi saMpradAye paNDitaiH aniSiddhaM anumataM smRtaM, ataeva svArthamAhArAdi niSpAdayan gRhI apratiSeghAnumatiprasaGgabhayAdeva niSidhyate, niSedhasyAnumatyAkSepakatve'tiprasaGgAdiH so'nupadameva nirAkariSyate / / 18 / / tUSNIMbhAve bhavadbhirapi kiM bIjaM vAcyamityAkAGkSAyAmAha - icchA svasya na nRtyadarzanavidhau svAdhyAyabhaGgaH punaH, sAdhUnAM tridazasya cAtizayinI bhaktirbhavadhvaMsinI / tulyAyavyayatAmiti pratiyatA tUSNIM sthitaM svAminA, bAhyastatpratiSedhako na kalayettadvaMzajAnAM sthitim // 19 // vyAkhyA---- iccheti, ' svasya darzanavidhau necchA vItarAgatvAt sAdhUnAM gautamAdInAM punarnRtyadarzane svAdhyAyabhaGgaH sacAniSTaH, teSAM tridazasya sUryAbhasya ca bhaktiH bhavadhvaMsinI -- saMsArocchedinI, tathAtizayinI utkarSavatI sA ca tasya balatvAdiSTasAdhanaM ityamunA prakAreNa gautamAdInAM sUryAmasya nRtyamadarzane samudAyApekSayA tulyA''yanyayatAM samAnahAnihRddhikalaM, pratiyatA kevalajJAnAlokena kalayatA svAminA zrIvarddhamAnasvAminA tUSNIM maunena sthitaM / pratyekaM tu yasya yo bhAvo balavAM svopajJa vRttiH zlo. 18 - 19 // 72 //
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ Hzlo.19 pratimA || stadapekSayA tasya vidhirbhavatyevAniSTAnubandhasyAvaLatvAnayavizeSeNa tadabhAvAdvA tatsAmrAjyAdanyathAhArAvirodhAdividhAvagatarvAg svopajJa zatakam - vizeSe tu saMpradAyakrama eva niyAmaka itImAM tadvaMzajAnAM svAmivaMzotpannAnAM, sthiti maryAdA vAhyaH zAsanabAhibhUto na kalayet na / vRttiH // 73 // || jAnIyAta, nAnyakulamaryAdAM tadvahirvartI jAnAtItyuktiH // 19 // vAkkramavaicitryamevopadarzayati- . -20 sAvayaM vyavahArato'pi bhagavAn sAkSAt kilAnAdizan ,balyAdi pratimArcanAdi guNakRnmInena sNmnyte| natyAdi gusadAM tadAcaraNataH karttavyamAha sphuTaM, yogyecchAmanugRhya vA vratamatazcitro vibhorvAkkramaH // 20 // vyAkhyA-'sAvadhamiti ' yatkiLa balyAdi pratimArcanAdi ca vyavahArato'pi sthUlavyavahAreNApi sAvadhaM sAvadhatva vyapadezaviSayaH, tatsAkSAtkaNTharaveNAnAdizan bhagavAn maunena guNakRt saMpanyate, maunAkSiptavidhinA tatra pravarttayatItyarthaH / apramAdasAro hi bhagavadupadezo'punarbandhakAdau khaskhaucityena vizeSe vizrAmyatIti tadIyaM vAgatizayavijjambhitaM, ata evaM 'savve pANA savve bhUyA' ityAdyupadezAdeva tadIyAt keciccAritraM keciddezavirati kecitkevalasamyaktvaM kecicca madyamAMsAdiviratiM pratipanavantaH, te hyapramAdavidhizeSIbhUtAn svasvAcitavidhInanumAya pratibhayA vA patisandhAya tattadarthe'pramAdameva puraskurvate tathA pravarttante cetyarthataH siddhamupadezapade / dyusadA devAnAM natyAdi vandanAdi tadAcaraNatastadAcaraNamAzritya sphuTa // 73 // karcavyamAha, ataevAha,-sUryAbho devAnupiyaM vande ityAdhukto "paurANameya" mityAyuktaM bhagavatA ayaM ca nAvyakaraNAdiparyupAsa /
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA itakam // 74 vRttiH wwwwwamremiumwwwwwwwwwwwwww nAyA apyupadezaH, anyathA 'jAva pajjuvAsAmI' tyasyottarAbhAvena nyUnatApatteH, na ca nAyagotrazrAvaNavidhiH svatantra eva tasya sukha(duHkha)hAnyanyataratvAbhAvena phalavidhitvAbhAvAnnApi sAdhanavidhiH paryupAsanAyA eva sAdhanatvAt , tatsamakakSatayA nAma-sva svopatra gotrazrAvaNasya sAdhanatvAsiddhaH, kintu cikIrSitasAdhanAnukUlapAtejJAvidhizeSatayA tasyopayogaH, zeSeNa ca [vi zeSiNa A zlo.20 kSepaH sukaraH eveti vyutpannAnAM na kazcidatra vyAmohaH / vrataM cAritraM, sphuTaM prakaTaM, / pravRttiyoginaM pratyAha-' evaM devANuppiyA gaMtavva' mityAdinA ! icchAyoginaM ca prati yogyecchAmanugRhya cAha-'ahAsuhaM devANuppiyA mA paDibaMdha karehe" tIcchAnulo. mabhASayAhetyarthaH, vAkAro vyavasthAyAM / evaM vibhorbhagavato vAkamo vacanaracanAnukramazcitro nAnAprakAraH, maunamapi ca vinItamabhivaM puruSa pratIcchAnulomAbhivyaJjakameveti tattAtparyapratisandhAnenaiva prekSAvatmavRttiH sughaTA, ataeva bhagavatA maune svavyavahArAnurodhena kRte'pi pAriNAmikyA buddhayA svakRtisAdhyatveSTasAdhanatvAdyanusaMdhAya nATyakaraNamArabdhaM sUryAbheNa, taduktaM rAjapanIyavRttau 'taeNa' mityAdi, tataH pAriNAmikyA budayA tatvamavagamya maunameva bhagavata ucitaM na punaH kimapi vaktuM / | kevalaM mayA bhaktirAtmIyopadarzanIyeti pramodAtizayato jAtapulakaH san sUryAbho devaH zramaNaM bhagavaMtaM mahAvIraM vandate stauti namasyati kAyena, vanditvA namasyitvA, 'uttarapuracchimaM ' ityAdi sugamamiti // 20 // ekAdhikArikatulyAyavyayatvAdeva bhaktikarmaNi vibhormonamucitamiti mataM niSedhAtedAnAdAviva bhaktikarmaNi vibhurdoSAnniSedhe vidhI, maunI syAditi gISaiva kudhiyAM duSTe nissedhsthiteH| // 4 //
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ matimA zatakam // 75 // svopakSa vRtiH zlo.21 anyatra pratibandhato'nabhimata lyAgAnupasthApanAt, prajJApye vinayAnvite viphalatA dveSodayA / sambhavAt // 11 // byAkhyA-'dAnAdA 'vevati-dAnazIlAdiSu zuddhasthAneSu dIyamAne dAnAdAviva bhaktikaNi nATya jinArcAdau vibhuniSedhe vidhau ca doSAdumayataH pAzarajjusthAnIyAnmaunI syAta, tathAhi-dAnAdiniSedhe'tarAyabhayaM, tadvidhAne ca pANivadhAnumAtariti, tatra sAdhUnAM maunameva yuktaM, 'je adANaM pasaMsaMti vahamicchaMti pANiNaM / je aNaM paDisehati vitticcheaM kareMti te|| duhavo vite Na bhAsati atthi vA Natyi vA punno| AyaM rayassa heccANaM nivvANaM pAuNati te|| iti sUtradvacanAta, tathA bhatikarmaNyapi niSedhe bhaktivyAghAtabhayaM, vidhau ca bahupANivyApattibhayamiti maunamevocitamiti bhaavH| iti iyaM gIH kudhiyAM kubudInAM mRSaiva, kutaH, duSTe doSavati niSedhasthiteniSedhavyavasthAta, etadapi kutaH, pratibaMdhatA, pratibaMdho vyAptisatataH, pratibaMdhakArazcAyaM-yad yatra yena doSavadajJAyate tattatra tena niSedhyamiti niSedhArthaH pApajanakatvamaniSTasAdhanatvaM vA, tadyadi doSavati na syAt tarhi svapravRttivyAghAtadaMDena vipakSabAdhaka tarkeNa tdgrhH| atha duSTamazuddhAhAradAnaM tacca vyAkhyAnazaktyabhAve'nukUlamatyanIkena niSidhyata iti vyabhicArastatrAha, anyatra vinAnabhimato yastyAgastasyAnupasthApanamupasthApanAnukUlazakyabhAvastataH / taduktamAcAre'STamasya dvitIye-" te phAse dhIro puTho ahiyAsae aduvA AyAragoyaramAirake takiyA NamaNelisaM aduvA vayaguttIe goyrss|" ityAdi tarkayitvA puruSa ko'yaM puruSa ? ityananyasadRzamAcakSIta, sAmarthya vikalena tu 1 pra0 zru0 a011 gA020-21. 2 pra0 zru0 adhya08 u02.
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ dRciH pratimA | vAgguptirvidheyetyAha, 'aduvA' vayaguttIe goyarassa ityaadyrthH| tathA ca yad duSTaM tacchaktisatve niSidhyate iti niyamolabhyate tena hai| / svopana batakamA ekAnta(vAdasya)duSTasya nirbalena vAdinA'niSedhe'pi vAgguptisamAdhyapratirodhAnna doSaH, taduktaM tatraivaM,-"aduvA vAyAu viujjati, // 76 // taM jahA, atthi loe Natthi loe dhuve loe adhuve loe sAie loe aNAie loe sapajjavasie loe apajjavasie loe lo.21 sukaDetti vA dukkaDetti vA kallANetti vA pAvetti vA sAhutti vA asAhutti vA siddhitti vA asiddhitti vA niraetti vA aI niraetti vA jamiNaM vipaDivannA mAmagaM dhammaM panavemANA ettha vijANe akasmAt evaM tesi No suakAe no supannatte dhamme bhavati, se jaheyaM bhagavayA paveiyaM AsupannaNa jANayA pAsayA, aduvA guttiivogoyrssttibom"| vyAkhyA-astinAstidhruvA dhruvAyekAntavAdamAsthitAnAM trayANAM triSaSTyAdhikAnAM prAvAdukazatAnAM vAdalabdhimatA pratijJAhetudRSTAntopanyAsena tatparAjayamApAdayatA samyaguttaraM deyamathavA guptirvAggocarasya vidheyetyetadahaM bravImIti phalitArthaH / tathA prajJApye prajJApanIye vinayAnvite puruSe ityapi vizeSaNIyaM, kuto niSedhasya viphalatAyAH zrotuSodayasya cAsaMbhavAttena jamAlinA pRthagavihArakarttavyatAM pRSTo bhagavAMstaddaSTatAM jAnAno'pi yanna niSiddhavAn kintu maunamAsthitavAMstatra na doSaH, avinIte hi satyavacaH prayogo'pi phalato'satya eva, tadAha,-"aviNIyamANavaM to, kilessaI bhAsaI musaM ceva / ghaNTAloI gAuM, kokddkrnnepvttijtti|" tatprajJApye vinIte sUryAbhe nATyakarttavyatAM pRSTavati bhagavato maunamanumatimeva vyaJjayatIti sthitaM, yastu bhaktiniSedhe yetu dAnamityAdinA dAnaprazaMsAyA api niSedhAdAnaniSedhaH sutarAmiti pApiSTena dRSTAntatayoktaH so'pyayuktaH, yetvityAdisUtrasya dApAtrayodazAvizeSagocaratvA 1 zrI AcArAMga pra0 zru0 abhya08-u-1.
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam anwar // 77 // dapuSTAlambanagocaratvAditi yAvat, puSTAlambane tu dvijanmane bhagavadvakhadAnavat suhastino raGkadAnavacca, sAdhUnAmapi gRhiNAma svopA nukampAdAnaM zrUyate / 'gihiNo veyAvadIyaM na kujjA' ityAdinA taniSedhasyApyutsagaparatvAt , bhavati hi tena mithyAdRSTerapya vRttiH pramattasaMyataguNasthAnAdinibandhanAviratasamyagdRSTyAdiguNasthAnaprAptalakSaNo guNaH, bhAptadRDhataraguNasthairyArthamapi ca tadanujJAyate / zlo.21 | " osanassa gihissavi jiNapavayaNativvabhAviyamaissa kIrai jaM aNavajaM dadRsaMmattassa vatyAsu" ityAdinA, svaniSTaM tu phalaM. jJAninA tIrthakRta iva tathAvidhocitapravRttihetuH zubhakarmanirjaraNameva / tathA ca dAnASTakaM hAribhadraM,-" kazcidAhAsya dAnena ka ivArthaH prasidhyati / mokSagAmI dhruvaM zeSa yatastenaiva jnmnaa"||1|| ucyate kalpa evAsya tiirthkRnaamkrmnnH| udayAtsarvasatvAnAM hita eva pravartate" // 2 // kalpaH karaNakriyAmAtaM samAcAra ityanAntaraM, tadAhu:-" sAmarthya varNanAyAM ca chedane | karaNe tathA / / aupamye cAdhivAse ca kalpazabdaM vidurbudhAH" // iti, tatazca kalpaparipAlanaM vinAsya nAnyatphalamiti bhAvanA, dharmAvayatvakhyApanArtha vA tadityAha,-"dharmAGgakhyApanArtha ca dAnasyApi mahAmatiH / avasthaucityayogena sarvasyaivAnukampayA" | // 3 // aGgamavayavaH, / mahAmatirityanantaraM mahAdAnaM dattavAniti karaNIyaM, sarvasyaitasya gRhiNo yatervetyarthaH / dharmAGgatvameva spaSTa| yati,-"zubhAzayakaraM hyetadAgrahacchedakAri ca / sadabhyudayasArAGgamanukampAmAsUti ca " // 4 // zubhAzayaH zubhacittaM, Agraho mamatvAbhinivezaH, sArAGgaM pradhAnakAraNaM, anukampAyA dayAyAH prasUtiH prasavo yasyatattathA / yaterapyanukampAdAnaM samarthayati,"jJApakaM cAtra bhagavAn niSkrAnto'pi dvijanmane / devadaSyaM dadadImAnanukampAvizeSataH" // 5 // na caivamAgamavirodhaH avasthI1 varthikadAnASTakam 27 3 // 77 Wwwwwwwwwwwwwwwwwwww
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana vRttiH itakamA onawwwwwwwwwww wwwwwwwwwwwcom cityayogeneti vizeSaNopAdAnAt , avirodhAt paThanti ca laukikA api,-"utpadyate hi sAvasthA dezakAlAmayAn prati / yasyApatimA makArya kArya syAtkarma kArya ca varjayet" iti / etAvadeva spaSTayanAha,-" itthamAzayabhedena nAto'dhikaraNaM matam / api tvny178|| guNasthAnaM guNAntarAnibandhanam" // 6 // Azayabhedo'dhyavasAyavizeSaH, kathamayaM varAkaH karmakAntArottaraNena nikhilAsukhavirahabhAjanaM bhaviSyatItyAdirUpaH, nAto'saMyatadAnAdadhikriyate durgatAvaneneti adhikaraNamasaMyatasAmarthyapoSaNataH pApAraMbhapravarttanaM, api tvabhyuccaye'nyat mithyAdRSTitvAdeH caturthAdikaM guNAntarasya sarvaviratyAdeH, sUtrasya tu vizeSaviSayatvAdavirodha ityAha,-"ye tu dAnaM prazaMsantItyAdi straM tu yat smRtam / avasthAbhedaviSayaM dRSTavyaM tanmahAtmAmaH"||7|| puSTAlambane'niSedhakametaditi garbhArthaH, na ca hari| bhadrasyaiva zaGkhavAdanapUrvamarthibhyo bhojanaM dApitavata iyaM kapolakalpanA, saMvignapAkSikasya tasyazrutAnuttIrNavAditvAttadavadAma dvAtriMzakAprakaraNe vRttikRdanuvAdena / " na ca khadAnapoSArthamuktametadapezalaM / haribhadro hi bhagavAn yataH saMvignapAkSika iti // " prakRtaM nigamanAyAha,-"evaM na kazcidasyArthastatvato'smAtmasiddhyati / apUrvaH kintu tatpUrvamevaM karma mahIyate" // 8 // asya tIrthakRtaH asmAnmahAdAnAta apUrvo'bhinavazubhabandhahetuH jJAnikRtakarmaNo bandhAjanakatvAta tattIrthakaratvAnimittaM pUrvabhavopArjitaM karma tIrthakaranAma, avazyaM coktamUtravihitamaunasya vizeSaviSayatvaM sUtramAtrapraNayinApi, kathamanyathA bhagavatyAmadhArmikadAna pratiSedhaH, sUtrakRte ca brAhmaNabhojanadAnapratiSedhaH saGgatimaGgati, kathaM ca sAdhuguNayuktasyAlpatarapApabahutaranirjarAhetutvenApAsukadAnavidhirapi hai| syAdvAdena vastusthApanA, zakrasyaiva ca maunaM tacchaktena tena dezakAlAdyaucityenAnyataropadeza evaM vidheya ityayameva maunIndraH saMpadAyastaduktamAdhAkarmikamAzrityAnAcArazrutAdhyayane sUtrakRte,-"ahAkammANi bhuMjaMti anna manne sakammuNA / uvalitte 1 dvi0 zru0 adhya0 5 gA0 8-9. mammwMind MAMAMAawnwww 1 78 //
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam M wwwwwwwwwwmamiwwewww tijANijjA aNuvaliceti vA puNo // 1 // etehiM dohiM ThANehiM vavahAro Na vijjai / etehiM dohi ThANehiM aNAyAraM tu jA svopar3a Naeti // 2 // " na cAtrApi mauna eva tAtparya, 'vibhajja vAyaM ca vivAgarija' iti granyAdhyayanakharasAt , sarvatrAskhalita ciH syAdvAdadezanAyA eva zAstrArthatvAdata eva vRttAvetadbhojanopadeze "kiJcicchudaM kalpyamakalpyaM syAdakalpyamapi kalpyaM / zlo.21 piNDaH zayyA vastraM pAtraM vA bheSajAcaM vA ||1||deshN kAlaM puruSamavasthAmupayogazuddhi pariNAmAn / prasamIkSya bhavati kalyaM / naikAntAtkalpate kalpyam // 2 // iti vAcakavacanaM samititayodbhAktiM // 21 // aniSedhAnumatimeva sadRSTAntamupapAdayati,jJAtaiHzalyaviSAdibhirnu bharatAdInAM niSiddhA yathA, kAmA no jinasadmakAraNavidhiya'ktaM nissiddhstthaa|| tIrthezAnumate parAnanumate vyastave kiM tato neSTA cejjvariNAM tataH kimu sitA mAdhuryamunmu cati // 22 // vyAkhyA-'jJAtairiti'nu iti nizcaye zalyaviSAdibhi taiH dRSTAntaiH yathA bharatAdInAM kAmA niSiddhAH tathA jinasadmakAraNavidhiya'ktaM na nissiddhH| zrUyate ca sa Agame-"thUbhasaya pAuyANaM aTThAsIyaM ca jiNaghare kAsI" ityAdinA / yadi ca sa duSTaH syAttadA kAmAdivadeva niSidhyeta, na ca viSAya niSiddha ityanumata ityevAnumIyate, / Aha ca--"tA esa 1 prazamarati zlo0145-146. // 79 // WW.A-WPM
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA | aNumacciya appaDisehAo taM na jjuttI ettI, tathA osaraNe balimAI bharahAINa na nivAriyaM teNa / jaha tesiM ciya kAmA zatakam. sallavisAIhiM NAehiM ti " // 1 // evaM ca tIrthezAnumate dravyastave parAnanumaterdviSAnanumodanAt kiM syAnna kiJcidityarthaH, idameva prativastUpamayA draDhayati - ced yadi jvariNAM sitA zarkarA neSTA nAbhimatA tatkiM mAdhurya svabhAvasiddhaM madhuratAguNamunmuJcati, naivonmuJcati, tadvadbhagavadanumatasya dravyastavasyAnyadveSamAtrAnnAsundaratvamiti garbhArthaH // 22 // // 80 // 6 svopajJa vRttiH zlo. 23 yatyanumodyatvameva dravyastavasya sUtranItyA sthApayan paramAkSipati sAdhUnAM vacanaM ca caityanamanazlAghArcanoddezataH, kAyotsargavidhAyakaM hyanumatiM dravyastavasyAha yat / tatkiM lumpaka ! lumpatastava bhayaM duHkhaughahAlAhalajvAlAjAlamaye bhavAhivadane pAtena notpadyate // 23 // vyAkhyA- 'sAdhUnAmityAdinA' sAdhUnAM paramArthatazcAritravatAM caityanamanazlAghArcanoddezataH caityavaMdyanAdyuddezena kAyotsargavidhAyaka kAyotsargakaraNapratijJApAdakaM hi nizcitaM vacanaM dravyastavasya yat anumatimanumodanamAha, - he lumpaka ! tadvacanaM lumpatastava bhavAhivadane | saMsArabhujagavaktrakroDe pAtena kRtvA bhayaM notpadyate'yuktametattaveti vyaGgyaM / bhavAhivadane kiMbhUte ? duHkhaugha eva hAlAhalaM tasya yat | jvAlAjAlaM vibhAvasuvyAptirUpaM tanmaye / sUtraM cedaM spaSTameva - 'arihaMta ceiANamityAdi', asyArthaH- arhatAM bhAvAItAM caityAni cittasamAdhijanakAni pratimAlakSaNAni arhacaityAni teSAM vandanAdipratyayaM kAyotsargaM karomIti saMbandhaH / kAyotsargaH sthAnamanadhyAnaM vinA kriyAntaratyAgastaM karomi, / kiM nimittamityAha, ' vaMdaNavattiyAe ' ityAdivandanaM prazastamanovAkkAyamadRcistatpratyayaM tannimittaM, yAdRgvandanAtpuNyaM syAttAdRkkAyotsargAdapi me bhavatvityarthaH / ' battiAetti ' // 80 //
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ Paa .23 pratimA | ArSatvAtsidaM, 'pUaNavattiAe' pUjanaM gandhamAlyAdimirarcanaM tatmatyayaM, 'sakAravattiAe' satkAro vakhAbharaNA batakam . dibhistatpatyayaM / nanvetau pUjAsatkArau dravyastavatvAtsAyoH 'chajjIvakAyasaMjamo' ityAdivacanaprAmANyAtkayaM nAnucitau ! | svopakSa // 8 // ciH zrAvakasya tu (tau) sAkSAtkurvataH kAyotsargadvAreNa tatmArthane kathaM na nairarthakya ! ucyate, sAdhovyastavaniSedhaH svayaM karaNamAzritya, natu kAraNAnumatI yato 'akasiNa pabattagANaM' ityAdhupadezadAnataH, kAraNasadbhAvo bhagavatAM viziSTapUjAdidarzane pramodAdinAnumatirapyasti, yaduktaM-"mubaha ya bayararisiNA, kAravaNaM piya aNuhiyamimassa / vAyagagayesu tahA, AgayA desaNA ceva // 1 // " zrAvakasya tvetau saMpAdayato'pi bhaktyatizayAdAdhikyasaMpAdanArtha prArthayamAnasya na nairarthakyaM, ki caite bhagavanto'tyAdareNa vandyamAnAH pUjyamAnA apyanantaguNatvAnna vanditAH pUjitAH syuratra dANabhadro raSTAntaH / tadevaM pUjAsatkArau bhAvastavahenutvAdbhaNanIyAveveti / 'sammANa vattiAe' sanmAnaH stavAdibhirguNotkItanaM tatpatyayaM, / arthatA vandanAthAzaMsAH kimarthamityAha, 'bohilAbhavattiyAe 'bodhilAbhaH pretya jinadharmaprAptistatmatyayaM / eSo'pi kiMnimittamityAha, 'nizvasagga vatiAe' nirupasargo janmAyupasargarahito mokSastatpratyayaM ca / ayaM ca kAyotsargaH zraddhAdirahitaH kriyamANo'pi neSTasAdhaka ityata Aha, 'saddhAe' ityAdi, zraddhayA svAmiprAyeNa na balAbhiyogAdinA / medhayA heyopAdeyaparijJAnarUpayA na jaDatvena maryAdAvartitayA vA nAsamaJjasatvena, dhRtyA manaH svAsthyena na rAgAdyAkulatayA / dhAraNayAIdguNAvismaraNarUpayA na tacchUnyatayA / anuprekSayAIdaNAnAmeva punaH punazcintanena na tavaikalyena / 'varddhamAnayota' pratyekaM zraddhAdibhiH saMbadhyate, evametaihetubhistiSThAmi karomi kAyotsargamiti vRttiH / dravyastavAnumodanApi bhAva iti bhAvastavasyopacayAya kAyotsargadvArA 1 SaSTha paMcAzake gA0 45. M BI8 //
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ patimA svopaDa dRciH // 82 // tadAzrayaNaM yuktaM / anumodyanimittalokopacAravinayotkarSavAca tadatyantopayogaH durgataratnAkararatnalAbhatulyatvAdvA yatInAM kRtyaprayatnasyeti bhAvanIyaM sudhIbhiH // 23 // __ atha dravyastavasya bhaktihiMsobhayamizratvAdekAnumodena kathaM nAnyAnumodanamityAzaGkAM nirasyan kavi svasya prekSAvattAmAhakiM hiMsAnumatirna saMyamavatAM dravyastavazlAghaye-tyetallumpakalubdhakasya vacanaM mugdhe mRge vAgurA / hRdyAdhAyasarAgasaMyamazva tyaktAzravAMzAHsthitA bhAvAnAMzamadUSaNA iti punastacchedazastraM vacaH // 24 // vyAkhyA-'kimiti saMyamavatAM cAritriNAM dravyastavazlAghayA dravyArcAnumodanayA kiM hiMsAnumatirna bhavati? api tu bhavatyeva, pazyantu dayArasikA ! iti bhAvaH / etadvacanaM lumpakalubdhakasya lumpAkamRgayormugdhe ApAtataH zrutabAhyadharmAcAre mRge | vAgurA bandhapAza iti vyastarUpakaM mugdhapadamanabhijJazrotayarthAntarasamitavAcyamiti, ya etadvacanaM zrutavAn sa mRtavAneveti vyagya iti, punastasya pAzasya chede zastraM vaco'smatsAMpradAyikAnAM itIti, kiM iha prakrAnte dravyastave dravyabhAvobhayAtmake bhAva evAGgabhUto yo'zastaM hRdi citte AdhAya sthApayitvA sarAgasaMyama iva tyakta upekSita AzravAMza bhAvabhAgo yaiste, tathA adUSaNA doSarahitAH vayaM sthitAH smH| ayaM bhAvaH-sarAgasaMyame'numodyamAne yathA rAgonAnumodyatA kukSau pravizati tathA dravyastave'numodyamAne hiMsAMzo'pi, saMyamatvenAnumodyatve rAgAMzo nopatiSThata eveti dravyastavatvenAnumodyatve sutarAM hiMsAnupasthitiH, drvystvtvshriirsyaapyghttktvaattsyaaH| itthameva zrIneminA gajasukumArasya zmazAnamatimAparizIlane'nujJAte tadavinAbhAvi tacchi wwwwwwwwwwwwwwwwwwwww wwwww Marwww // 82 //
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 83 // rojvalanamanujJAtamityupapAdayituM zakyate / dravyastava eva paramANApahArAnukUlavyApAratvAddhiMseti cettathApi dravyastavatvaM na hiMsAtvamiti na kSatiH, vastuto vihArAdAvativyAptivAraNAya pramAdaprayuktaprANavyaparopaNatvaM hiMsAtvaM vAcyaM tacca na prakRta iti na doSaH, evaM sati 'savizeSaNA' ityAdinyAyAt pramAdApramAdayoreva hiMsAhiMsArUpatve pramAdatvApramAdatvAbhyAM eva bandhamokSahetutve vizeSyabhAgAnupAdAnaM syAditi cetsatyaM, pramAdayogAtprANavyaparopaNaM hiMsA, amamAdayogAtprANAnyaparopaNamahiMseti lakSaNayorvyavahArArthamevAcAryairanuzAsanAdbandhamokSahetutAyA nizcayataH pramAdatvApramAdatvAbhyAmeva vyavasthiteH, bAhya hetUtkarSAdapi phalotkarSAbhimAninA vyavahAranayena tu vizeSyabhAgopyAdriyata iti sarvamavadAtaM nayajJAnAM // 24 // anupadezyatvAdananumodyatvaM dravyastavasyetyatrAha-- mizrasyAnupadezyatA yadi tadA zrAddhasya dharmastathA, sarvaH syAtsadRzA nu doSaghaTanA sautrakramolaGghanAt / tatsamyagvidhibhaktipUrvamucitadravyastavasthApane, vidmo nAparamatra lumpaka mukhamlAniM vinA dUSaNam // 25 // // TIkA - ' mizrasye' ti - yadi mizrasyeti hetugarbha vizeSaNaM mizratvAditi yAvat, yadi anupadezyatA sAdhUnAmupadezAviSayatA dravyasvasya tvayA pratijJAyate, tadA zrAddhasya dharmaH sarvastathAnupadezyaH syAt tasya mizratAyAH kaNTharevaNa sUtrakRte'bhidhAnAt / iSTApattiratra sarvaviratirUpasyaiva dharmazAstre'bhidhAnAdaMze svakRtyasAdhyatA pratisandhAneM'za eva, tasyArthasiddhadezaviratirUpatvAt, ' jaM sakai taM kIrai ' ityAdi vyutpattimatAM tatra pravRttisaMbhavAditi cenna, dvAdazatratAdivibhAgasya vizeSavidhi , ' vidhAnAt ' isyapi kvacit pAThaH / svopaka dRciH lo. 24 -25 // 83 //
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA vinAnupapatteratidezena svecchayA grahaNe zramaNaliGgasyApi zrAddhena grahaNaprasaGgAt dRzyata eva keSAJcit zrAddhAnA bhikSAgrahaNA - dikaM yativratamatidezaprAptamiti cet, dRzyate tadraSTavyamukhAnAM natu mArgavarttinAM, anucitmvRttermhaabndhhetutvaadbhikssushbd|| 84 // // pravRttinibandhanasya zrAddhe'nupapatterAnandAdibhiranAdaraNAt / ambaDasya tu paritrAliGgatvena bhikSAyA [yAM] anaucityAbhAvAt, zatakam. tataH zrAddhadharmavad dravyastavasya nAnupadezyatA, apratiSedhAnumatyAkSepaparihArayorubhayatra tulyayogakSematvAt yatidharmAnabhidhAnAt prAganabhidhAnasyApyubhayatra tathAtvAt, yatidharmasya prAgabhidhAne zrotustadazaktatve jJAte taM prati zrAddhadharmaprarUpaNaM yathAvasarasaGgatyA bhAvastavasya prAgabhidhAne tadazakti prakAzakaM pratyeva dravyasvavAbhidhAnamiti kramasyaiva rUDhavAtvAdata eva 'gRhapatibandigrahavimokSaNanyAya' sUtrasiddhastadidamAha, sautrasya sUtrasiddhasya kramasyollaGghanAt ullaGghanamAzritya turitinizcaye, doSa ghaTanA doSasaGgatiH sadRzI tulyA, kramamA upadeze tu na ko'pi doSa iti, avyutpannaM prati kramaviruddhopadeze sukararucerutkaTatvenApratiSedhAnumatiH prasaGga doSAvahA, samyagdRSTiM prati tu yathAyogyopadeze'pi na doSaH iti tu vyavahArAdigranthArNava saMplavavyasaninAM prasiddhaH panthAH, tatcasmAtkAraNAt samyagavaiparItyena vidhibhaktipUrvamucitasya dravyastavasya sthApane upadeze jAtA'pratibhAkhyanigrahasthAnasya lumpakasya mukhamlAniM vinA'paraM dUSaNaM vayaM na vidmo na jAnImaH / vinoktiralaGkAraH // 25 // dravyastave hiMsAnumateryAvadvizeSAbhAvAt - sAmAnyAbhAva ityanuzAsti -- 1 taddraSTavyaM mUrkhAnAM, ityapikAcit. 2 tvajJAne, iti pAThAntaram. svopajJa vRtti. zlo. 25 84 //
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 85 / / pratimA | nAzaMsAnumatirdayApariNatisthairyArthamudyacchatAM saMvAsAnumatistvanAyatanato dUrasthitAnAM katham / / khopar3a zatakam hiMsAyA aniSedhanAnumatirapyAjJAsthitAnAM na yat sAdhUnAM niravadyameva tadidaM dravyastavazlAghanam // 26 // hattiH ___TIkA-'nAsA'iti-bhagavatpUnAdarzanAdahavo jIvAH samyagdarzananairmalyamAsAdya cAritramAptyA sidimaudhamadhyAsatAmiti / lo.26 bhAvanayA pUjA kartavyeti dayApariNatisthairyAthamudayacchatAM udyama kurvANAnAM sAdhUnAM AzaMsAnumatinaM bhavati, upadezaphalecchAyAM -27 hiMsAyA aviSayatvAt / saMvAsAnumatistu anAyatanato hiMsAyatanA dUrasthitAnAM kayaM bhavati? puSpAdyAyatanamevAnAyatanamiti cettarhi, samavasaraNasthitAnAmanAyatanavarttitvaprasaGgaH / na ca devagRhe'pi stutitrayakarSaNAtparato'vasthAnamanujJAtaM sAdhUnAmiti, vidhivandanAdyarthamavasthAne noktadoSaH, AjJAsthitAnAM kramaviruddhopadezAdhAjJAvartinAM hiMsAyA aniSedhanAnumatirapi, yadyasma kAraNAna bhavati tattasmAtkAraNAdidaM bhavati / dravyastavasya zlAghanaM mAhAtmyaprakAzanaM sAdhanAM niravadyameva zubhAnubandhatvAditi niSkarSaH // 26 // kazcidAhasAdhUnAmanumodyamityatha na kiM karttavyamarcAdikaM satyaM kevlsaahcryklnaannessttaanumaanprthaa| vyAptiH kvApi gatA svarUpanirayAcArAdupAstava klIbasyeva vRthA vadhUnidhuvane tahAlatarke ratiH // 27 // ____TIkA-' sAdhUnAm ' iti-dravyastavo yadi sAdhUnAmanumodyastadA teSAM katavyaH syAditi cet, limidaM svatantrasAdhanaM, prasaGgApAdAnaM vA ? nAyaH, sAdhukartavyatvasyAnabhopsitatvenAmadhyatvAda, antyekhAha, sAdhanAmiti / athAnumothamiti ||"81 // MmwWww.. Nawar
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA || hetoH sAdhanAma dikaM kiM na karttavyaM ? yadyanumocaM syAtkavyaM syAt , na ca karttavyamasti, ato nAnumodyamiti viparyayapa svopajJa zatakam ryavasAnaM, tathA caitatarkasahakRtAnmizratvAdihetorananumodyatvasiddhirityarthaH / atrottaraM, satyaM, yattvayA''pAtataH prasaJjanaM kRtaM, // 86 // paraM kevalasya sAhacaryasya kalanAt puraskaraNAdanumAnaprathA prasaGgApAdananiSThA neSTA / na hi sAhacaryamAnaM vyAptiH, pArthiva- zlo.27 tvalohalekhyatvayorapi tatpasaGgAt , tathA ca, tarkamUlavyAptyasiddhermUlazaithilyadoSa ityrthH| yadayadanumoghaM tatcatkartavyamityatra niy-|| tasAhacaryAd vyAptirastyevetyatrAha,-vyAptiH kApi gatA-dUre naSTA, kasmAt ? svarUpanirayAcArAt svarUpaniravadyAcArAdupAdheH, yatra sAdhukarcavyatvaM tatra svarUpato niravadyatvaM, yatra ca tadanumodhatvaM tatra svarUpato niravadyatvamiti nAsti kAraNavihitAnA varSAvihArAdInAM, nadyuttArAdInAM, saMyatyavalambanAdInAM cAnumodyatve'pi svarUpaniravadyatvAt, tathA cAnaupAdhikasahacArarUpavyAptyabhAvAnmUlazaithilyaM vajralepa iti bhAvaH / evaM ca zuSkapAThavalIvaIsya tarke mukhaM pravizata upahAsamAha,-tattasmAtkAraNAt hevAla! avivekin ! tava tarke ratiH vRthAantaraGgazaktyabhAvAt , kasya kutra iva ? klIbasya vadhUnidhuvana iva kAntAratasaMmaI iva, na ca vidyAmukhacumbanamAtrAttadbhogasaubhAgyamAvirbhavati / yat sUktaM,-"vezyAnAmiva vidyAnAM mukhaM kaiH kai nai cumbitam / hRdayagrAhiNastAsAM dvitrAH santi na santi ca" // 1 // kiJca acelakAdInAM ekacelAdyAcArasyAnumodyatve'pi tadakartavyatvAt sUtranItyA vyakta eva doSaH, yadApa-"jo viduvacchativattho egeNa acelagoca saMtharai / Na hu te hIlaMti paraM savveviate jiNANAe"tti // 27 // nanu yadi dravyastavAnumatirbhAvastavopacayAyApekSyate tadA dravyAcaiva kathaM nApekSyate ? tatrAha
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwwwwwww vRttiH zyA.28 patimA | dugdhaM sarpirapekSate natu tRNaM sAkSAdyathotpattaye dravyArcAnumatiprabhRtyapi tathA bhAvastavo natvimAm / zatakam | ityevaM zuci zAstratatvamavidan yatkizcidApAdayan kiM matto'si pizAcakI kimathavA kiM 1187 // vAtakI pAtakI // 28 // TIkA-dugdham 'iti-sarpighRtaM yathotpattaye dugdhaM kSIramapekSate, kSIrAdevAvyavadhAnena sarpiSa utpadyamAnasyopalambhanAt , na tu tRNaM, gavAbhyavahAreNa tathA pariNasyamAnamapi vyavadhAnAt , tathA bhAvastava upacitAvayavisthAnIyo dravyArcAnumatiprabhRtyapi svAvayavabhUtaM kAraNamutpattaye'pekSate / nasvimAMdravyArcA vyavadhAnAt, ata eva dravyAgnikArikAvyudAsena bhAvAgnikArikaivAnujJAtA sAdhanAm / tathA ca tadaSTakaM hAribhadraM-" karmendhanaM samAzritya dRDhA sadbhAvanAhutiH / dharmadhyAnAgninA kAryA dIkSitenAgnikArikA // 1 // " karmendhanaM samAzrityAgnikArikA kAryeti yogaH, agnikArikA agnikarma dRDhA karmendhanadAhapatyalA sadbhAvanaivaAhutiH ghRtaprakSepalakSaNA yasyAM, dharmadhyAnaM zukladhyAnasyopalakSaNaM / parAsaddhAntenApyetatsAdhayati-" dIkSA mokSArthamAkhyAtA jJAnadhyAnaphalaM sa ca / zAstra ukto yataH sUtraM zivadharmottare hyadaH // 2 // " zivadharmottaraM tannAma / tadeva sUtraM darzayati" pUjayA vipulaM rAjyamagnikAryeNa saMpadaH / tapaH pApavizuddhyarthaM jJAnaM dhyAnaM ca muktidam // 3 // " parAbhyupagamenaivAgnikAriko dUSayitvA phalato dUSayati-"pApaM ca rAjyasaMpatsu saMbhavatyanaghaM ttH| na taddhatvorupAdAnamiti samyaga 1 agnikArikAnAmaka caturthASTakam / Minwww
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana vRttiH zlo.28 pratimA hai| vicintyatAm " // 4 // taddhatvoH rAjyasaMpatkAraNayoH pUjAgnikArikayorupAdAnamAzrayaNaM / rAjyasaMpatsaMbhavipApasya daanaashtkm| dinA zuddhirbhaviSyatItyatrAha-"vizuddhizcAsya tapasA na tu dAnAdinaiva yata / tadiyaM nAnyathA yuktA tathA coktaM mhaa1188|| tmanA" // 5 // iyaM agnikArikA, anyathA dhyAnAtiriktahetunA, mahAtmanA vyAsena / uktamevAha-"dharmArtha yasya vittehA tasyAnIhA hA garIyasI / prakSAlanAdi paGkasya dUrAdasparzanaM varam " // 6 // garIyasI zreyasItarA, evaM tarhi gRhasthenApi pUjAdikaM na kArya syAt, naivaM, yato jainagRhasthA na rAjyAdinimittaM pUjAdi kurvanti, na ca rAjyAdharjitamavadyaM dAnena zodhayiSyAma iti manyante, mokSArthameva teSAM pUjAdau pravRtteH, mokSArthatayA ca vihitasyAgamAnusAriNo vItarAgapUjAdermokSa evaM mukhyaphalaM, rAjyAdi tu prAsaGgika, | tato gRhiNaH pUjAdikaM nAvidheyaM, dIkSitetarayozcAnuSThAnasyAnantaryapAraMparyakRta eva vizeSa iti / dIkSitasyApi saMpadarthatve'gnikArikA yukteti zaGkA nirAkurvannAha-" mokSAdhvasevayA caitAH prAyaH zubhatarAH bhuvi / jAyante khAnapAyinya iyaM sacchAstrasaMsthitiH" // 7 // etAH saMpadaH zubhatarAH puNyAnuvaMdhinyaH, prAya ityanenAvyavahitanirvANabhAvAtsaMpadabhAve'pi na ksstiH| paramatenaiva dravyAgnikArikA nirAkarvanAha-" iSTApa na mokSAnaM sakAmasyopavarNitam / akAmasya punaryoktA saiva nyAyyAgnikArikA // 8 // iSTApUrtasvarUpamidaM-" antarvedyAM tu yadattaM brAhmaNAnAM samakSataH / RtvibhirmantrasaMskAriSTaM tadabhidhIyate | // 1 // vApIkRpataDAgAni devatAyatanAni ca / annapadAnamArAmAH patamityabhidhIyate // 2 // iti sakAmasyAbhyudayAbhilA| piNaH, akAmasya svargaputrAyanAzaMsAvataH yoktA karmendhanamityAdinA, na ca pratipAditA, na cAnyApyakAmasya bhaviSyati, 1 kvacit khalu, itipAThaH wwwwwwwwwwwwwwww Wwwwwwse Amwwwwww 1188 //
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopaDa pratimA / 'svargakAmo yajeta' ityAdI pratipadaphalazruteH / "iSTApUrta manyamAnAvariSThaM nAnyacchyo ye'bhinandati mUDhAH nAkasya pRSThe sukRtena / zatakam - bhUtvA ima loka hAnatarAva bhUtvA imaM lokaM hInataraM vizanti" iti zrutezva, ityevaM uktajAtIyaprakAraM avidannajAnan yatkizcidApAdayan jAtiprAya: // 89 // mupanyasya sabhAyAM jAtopahAsaH kiM matta unmAdavAn ? kimathavA pizAcakI pizAcaprasto'si ? kiM vAtakI sannipAtAyAbhara vAtarogavAnasi ? kiM pAtakI mahApAtakavAnasi ? atra yatkiJcidApAdane pizAcakitvAdihetunAmutprekSA // 28 // 26 api cadravyArcAmavalambate na hi munistatuM samartho jalaM bAhubhyAmiva kASThamatra viSamaM naitAvatA zrAvakaH bAhubhyAM bhavavAri tarjumapaTuH kASThopamAM nAzrayed dravyArcAmapi vipratArakagirA bhrAntIranA ___sAdayan // 29 // TIkA-'dravyArcAm'iti-atra jagati pAhubhyAM jalaM tartuM samarthaH, viSamaM saMkaNTakaM kASThamiva munirbhujena bhavajalataraNakSamaH na hi naiva vyArcAmavalambate, svarUpataH sAvadyAyAH tasyAH sakaNTakakASThasthAnIyAyA avalambanAyogAt / naitAvatA kuzrutAdidoSeNa svaucityamavidan zrAvakaH bAhubhyAM bhavavAri saMsArasamudraM tatturmapaTuH san kASThopamAM viSamakASThatulyAM dravyArcA | nAzrayet / kiM kurvan ? vipratArakasya girApibhrAntIviparyayAn anAsAdayan aprApnuvan , tadAsAdane tu svaucityAparikSAne I syAdeva tadAzrayaNaM mugyasyeti bhaavH||29|| F1 89 //
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ kiyA pratimA svopajJa tiH zatakam. akSINAviratijvarA hi gRhiNo dravyastavaM sarvadA sevante kaTukauSadhena sadRzaM nAnIdRzAH sAdhavaH / // 90 // ityuccairadhikAribhedamavidan bAlo vRthA khidyate naitasya pratimAdviSo vratazatairmuktiH paraM vidyate // 30 // 3 zlo. 30 ThIkA - 'akSINa' ityAdi - hi nizcitaM, akSINo'viratireva jvaro yeSAM te tathA gRhiNaH jvarApahAriNA kaTukauSadhena sadRzaM dravyastavaM sarvadA sevante / anIdRzAH kSINA'viratijvarAH sAghavo na sevante 'naMhi nIrogavaidyoktaM auSadhaM rogavAn sevate' iti loke'pi siddhaM, iti uccairatizayenAdhikAribhedaM malinAraMbhitaditarAdhikArivizeSaM avidan vAlo'jJAnI vRthA khidyate mughAkhedaM kurute / etasya pratimAdviSaH pratimAzatroH paraM kevalaM muktirnavidyate / pravacanArthe ekatrApyazraddhAnavato yogazatasya niSphalatvAt / taduktamAcorA - "vitirgicchasamAvanneNaM appANeNaM No labhai samAhiti " / atra pratyavatiSThate, nanu yatiratra kasmAnnAdhikArI ? yataH karmalakSaNo vyAdhireko dvayorapi yatigRhasthayoH, atastaccikitsApi pUjAdilakSaNA samaiva bhavati, tato yathekasyAdhikAraH kathaM nAparasya ? atha - " snAnamudvarttanAbhyaGganakhakezAdisaMskriyAm / gandhaM mAlyaM ca dhUpaM ca tyajanti brahmacAriNaH " iti vacanAt yateH snAnapUrvakatvAddevArcanasya tasminnAdhikAraH, naivaMbhUtArthasyaiva tasya niSedhAt yadi yatiH sAvadyAnnivRttastataH ko doSo yatsnAnaM kRtvA devatArcanaM na karotIti, yadi hi snAnapUrvakadevatArcane sAvadyayogaH syAttadAsau gRhasthasyApi tulya 1 nahi nIroga vaidyoktaM auSadhaM rogavAn na sevate - ityapikacit . . 2 paMcamAdhyayane paMcamodezake. // // // 90 //
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ - - pratimA takama // 9 // wwwwwwwwwwwwww AAWAAWN iti, tenApi tama kartavyaM syAt / atha gRhasthaH kuTumbAdyarthe sAvadhe pravRttastena tatrApi pravarttatAM, yatista tatrAyattatvAtkayaM snAnAdau pravacete ? iti / nanu yadyapi kuTumbAdyartha gRhI sAvadhe pravartate, tathApi tena dharmArtha tatra na || svopana pravartitavyam , nokaM pApamAcaritamityanyadapyAcaritavyaM / atha kUpodAharaNAt pUjAdijanitamAraMbhadoSaM vizodhya gRhI guNAntara batiH mAsAdayatIti yuktaM gRhiNaH snAnapUjAdiH nanu yathA gRhiNaH kUpodAharaNAt snAnAdi yuktaM, evaM yaterapi tad yukta meva; evaM zlo.30 ca kathaM snAnAdau yatirnAdhikArIti?, atrocyate, yatayaH sarvathA sAvadhavyApArAnivRttAstatazca kUpodAharaNenApi tatra pravarttamAnAnAM teSAmavadyameva citte sphurati na dharmaH, tatra sadaiva zubhadhyAnAdibhiH pravRttatvAt / gRhasthAstu sAvaye svabhAvataH satatameva pravRttA na punarjinA didvAreNa svaparopakArAtmake dharme tena teSAM sa eva citte lagati niravadha iti, katapariNAmavazAdadhikArItarau mantavyau, iti snAnAdau gRhastha evAdhikArI na yatirityaSTakavRttikRtaH / atra dravyastave pravRttikAle'vadyasphuraNaM sAdhoH kim ?avadyasadbhAvAd, 1 agrimakAle'vadyasya svAzodhyatvajJAnAt , 2 khamatijJocitadharmaviruddhatvajJAnAd 3, AhAryAropAdvA, 4 nAyadvitIyau gRhitulyayogakSematvAdumayAsiddheH, na tRtIyaH, gRhiNApi yAgAdiniSedhAya dharmArtha hiMsA na kartavyeti pratijJAkaraNAttadviruddhatvajJAne sphuritAvadyena dravyastavAkaraNaprasaGgAt , adhyAtmAnayanena dravyastavIyahiMsAyA ahiMsAkaraNenAvirodhasyApyubhayostaulyAt / nApi turyaH, avadyAhAryAropasyetareNApi kartuM zakyatvAt , tena dravyastavatyAgasyApi prasaGgAt iti malinAraMbhasyAdhikArivizeSaNasyAmAvAdeva na sAdhodevapUjAyAM pravRttimalinAraMbhI hi tannivRttiphalAyAM tatrAdhikriyate duritavAniva tannivRttiphale prAyazcitte / tadAha haribhadraH,-" asadAraMbhapavattA jaM ca gihI teNa tesi vineyaa| tannivitti phala1 caturthapaMcAzake gA043 // 9 //
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ prtimaa| | ciya, esA paribhAvaNIyamiNaM // " ataeva snAne'pi sAdho dhikArastasya devapUjAGgatvAtpradhAnAdhikAriNa eva cAGge'dhikAro svopajJa zatakam - na khatantro'GgatvamaGga prasaGgAta , iti yuktaM pazyAmaH / asadAraMbhanivRttiphalatvaM ca dravyastavasya cAritramohakSayopazamajananadvArA || vRttiH // 92 // phalataH zubhayogarUpatayA svarUpatazcAta eva tato'nArambhikI kriyA, zubhayoge pramattasaMyatasyAnAraMbhakatAyAH prajJaptau darzitatvAdA zlo.30 rthenAtidezena dezavirate'pi tallAbhAt / tathA ca prajJaptisUtraM-"jIvANaM bhaMte ! kiM AyAraMbhA parAraMbhA tadubhayAraMbhA aNAraMbhA', go0 ! atyegaiyA jIvA AyAraMbhA vi parAraMbhAvi tadubhayAraMbhAvi No aNAraMbhA, atyegaiyA jIvA no AyAraMbhA no parAraMbhA no tadubhayAraMbhA aNAraMbhA / se keNaDhaNaM bhaMte ! evaM vuccai-atyaMgaiyA jIvA AyAraMbhAvi? evaM paDiuccArayavvaM / go! jIvA duvihA paM0, taM0 saMsArasamAvaNNagAya asaMsArasamAvaNNagA ya, tattha NaM je te asaMsArasamAvaNNagA te NaM siddhA, siddhaa| NaM No AyAraMbhA jAva aNAraMbhA / tatthaNaM je te saMsArasamAvaNNagA te duvihA paM0, taM0 saMjayAya asaMjayAya, tattha NaM je te saMjayA te duviyA paM0, taM0-pamattasaMjayA ya apamattasaMjayA ya, tatthaNaM je te apamattasaMjayA te NaM / No AyAraMbhA No parAraMbhA jAva aNAraMbhA / tatthaNaM je te pamattasaMjayA te suI jogaM paDucca No AyAraMbhA No parAraMbhA jAca annaarNbhaa| amuI jogaM paDucca AyAraMbhAvi jAva No aNAraMbhA, tatthaNaM jete asaMjayA te aviraiM paDucca AyAraMbhAvi jAva No aNAraMbhA iti / vyAkhyA-'muhaM jogaM paDucca' ci zubhayogaH-upayuktatayA pratyupekSaNAdikaraNaM, azubhayogastu tadevAnupayuktatayA, Aha ca,-"puDhavI AUkkAe, teUvAuvaNassaitasANaM, paDiLehaNApamaco, 1 bha0 za. 101
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 93 // // chaNhaMpi virAhao hoi" || 1 || tathA - "sabvo pamattajogo, samaNassa u hoi AraMbho" tti / ataH zubhAzubhau yogAvAtmAraMbhAdikAraNamiti / 'aviraIM paDucca' tti, ihAyaM bhAvaH - yadyapyasaMyatAnAM sUkSmaikeMdriyAdInAM nAtmAraMbhakatvAdikaM sAkSAdasti, tathApyaviratiM pratItya tadasti teSAm, nahi te tato nivRttAH, ato'saMyatAnAmaviratistatra kAraNamiti / nivRttAnAM tu kathaJcidAtmAdyAraMbhakatve'pyanAraMbhakatvaM / yadAha - "jA jayamANassa bhave, virAhaNA suttavihisamaggassa / sA hoi NijjaraphalA, ajjhattha visohi juttassa"tti / 'se teNadveNaMti' atha tena kAraNenetyarthaH iti vRttau / atra saMyatAsaMyatAnAM pRthaganupadezAdasaMyatAtidezasyAnyAyyatve pramattasaMyatAtideza eva nyAyyastathA ca devArcAdau zubhayogasatvAtkathaM teSAmAraMbhaH ? na cAraMbhAnAraMbhasthAnasatvAtteSAmubhayasaMbhavaH, kAlabhedena tatsatvasya pramattasaMyate'pyuktatvAdekadA tatsatvasya pauSadhAdAvatiprasaktatvAt na ca dezAviratisatvAttatpratyayAraMfrat zubhayogapratyayA ca netyapi vaktuzakyaM vipratiSedhAdekendriyAdau sarvaviratyabhAvasyaivAraMbhikI prayojakatvAcca, kizva pramattAntasya prajJApanAyAmAraMbhikyupadezAnnyAyasAmyAdukta Arthotidezo yukta eva, ataeva svaparatadubhayabhedena tridhA pAritApanikyAktamAyAM evaM sati locakaraNatapo'nuSThAnAkaraNaprasaGgo vipAkahitatvena cikitsAkaraNanyAyenAdhyAtmazodhanenaivAhitaH / nanvevamaviratasamyagdRSTyAderapi devArcanAdizubhayogasatve AraMbhikI na syAt, tathA ca yasyApratyAkhyAnikI tasya niyamA dAraMbhikIti niyamo bhajyeta / satyaM, viratyabhAve zubhayogAdAraMbhikyAH prazastAyA api kriyAtvenAvivakSaNAt, tatsatve ca tasyA akriyAtvena vivakSaNAdanyathA yogaH zuddhaH puNyAzravasya, pApasya tadviparyAsaH, vAkAyamanoguptirnirAzravaH saMvarastukta iti vAcakavacanAtsAdhorapi zubhayoge zubhAraMbhikItyeva vaktuM yuktatvAt, ataeva zubhamAyAvazAnmAyApratyayA pramattasaMyatasyAbhihiteti svopajJa dRtiH zlo. 30 193 //
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 94 // vivakSAvivakSe evAtra zaraNaM / yattu mAyAkAryAbhAve'pi tadudayAvicchedazaktimAtrAdanivRttivAdarAntasya mAyApratyayikI, anyathA tasyA AraMbhikyA asaGkhyaguNatvaM na syAditi bhrAntasya jayacandrAderabhidhAnaM tanmahAmohavilasitaM pravacanamAlinyAdirakSaNArthameva, sAmAnyakAla ityarthasya vRttau vyAkhyAnAt AraMbhikyA vizeSAdhikatvasyaiva sUtre proktatvAcca / atra saMmohArthaM kriyApadalezo likhyate - "kai NaM bhaMte ! kiriyAo paM0 ?, go0 ! paMca kiriyAo paM, taM0 - AraMbhiyA pariggahiA mAyAvattiA apaJcarakANakiriyA micchAdaMsaNavaciyA / AraMbhiANaM bhaMte ! kiriyA kassa kajjati 1, go0 ! aNNayarassa vi pamattasaMjayassa / pAriggahiANaM bhaMte ! kiriyA kassa kajjati ?, go0 ! aNNayarassa vi saMjayassa / mAyAvattriyANaM bhaMte ! kiriyA kassa kajjati ?, go0 ! aNNayarassa vi pamattasaMjayassa / apaccarakANakiriANaM bhaMte ! kassa kajjati ?, go0 ! aNNayarassa vi apacarakANissa / micchAdaMsaNavattiyA NaM bhaMte! kiriyA kassa kajjati ?, go0 ! aNNayarassa vi micchAdaMsaNassa / neraiyANaM bhaMte! kai kiriyAo paM0 ? go0 ! paMca kiriyAo paM0 taM0 - AraMbhiA jAva micchAdaMsaNavattiA, evaM jAva vemANiyANaM / jassa NaM bhaMte! jIvassa AraMbhiyA kiriyA kajjati tassa pAriggahiyA kiriyA kajjati ?, jassa pAriggahiyA kiriyA kajjati tassa AraMbhiyA kiriyA kajjati ?, go0 ! jassa NaM jIvassa AraMbhiyA kiriyA kajjati, tassa pAriggahiyA siya kajjati siya No kajjati, jasa puNa pAriggahiyA kiriyA, tassa AraMbhiA kiriA NiyamA kajjati / jassa NaM bhaMte ! jIvassa AraMbhiA kiriA kajjati, tassa mAyAvattiyA kiriyA kajjati ? puchA, go0 ? jassa NaM jIvassa AraMbhiyA kiriyA kajjati, tassa mAyAvittiyA 1 zrI prajJApayAyA dvAviMzatitame - (kriyA) pade. svopajJa ci 1 zlo. 30 // 94 //
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakama. 15 // vRttiH kiriA NiyamA kajjati, jassa puNa mAyAvattiyA kiriyA kajati, tassa AraMbhiA kiriyA siya kanjati siya no kajati / jassa gaM bhaMte! jIvassa AraMbhiyA kiriyA kajati, tassa apaccarakANakiriyA kajati ? pucchA, go0 ! jasta gaM jIvassa - svopana raMbhiA kiriA kajjati, tassa apaccarakANakiriyA siya kajati siya no kajati, jassa puNa apaccarakANakiriyA kajati, zlo.30 tassa puNa AraMbhiyA kiriyA NiyamA kajjati / evaM micchAdasaNavattiAe vi samaM, evaM pAriggahiA vi, evaM tihiM uvarillehiM saMcAreyavvA / jassa mAyAvattiyA kiriyA kajjati tassa uvarillA doSi siya kajjati siya no kajati, jassa uvarillAo do kajjati tassa mAyAvattiA NiyamA kajjati / jassa apaccarakANakiriyA kajjati tassa micchAdasaNavAttayA kiriyA siya kajjati siya no kajjati, jassa puNa micchAdasaNavattiyA kiriyA kajjati tassa apaccarakANa kiriyA NiyamA kajjati / neraiassa AillAo cattAri paropparaM NiyamA kajjati / jassa etAo cattAri kajati tassa micchAdasaNa vattiyA bhaijjai / jassa puNa micchAdasaNavattiyA kiriyA kajjai tassa ettAo cattAri NiyamA kajjati, evaM jAva thaNiyakumArassa | puDhavikAiyassa jAva coridiyassa paMcavi paroparaM NiyamA kajati, paMceMdiyatirikajoNiyassa AillAo tiNi vi paropparaM NiyamA kajati / jassa etAo kajjati tassa uvarillA dANi bhaijjaMti, jassa uvArillA doNi kajaMti, tassa etAo tiNNivi NiyamA kati / jassa apaccarakANakiriyA tassa micchAdasaNavattiyA siya kajjati siya no kajjati, jassa puNa micchAdasaNavattiyA kiriyA kajjati tassa apaccarakANakiriyA NiyamA kajati / maNusassa jahA jIvassa, vANamaMtarajoisiyavemANiyassa jahA neraissa / jaM samayaM NaM bhaMte ! jIvassa AraMbhiyA kiriyA kajjati taM samayaM pAriggAhiyA kiriyA // 15 // more
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana hAta zlo. 30 // 96 pratimA | kajjati ? evaM ete jassa jaM samayaM jaM desaNaM jaM padeseNa ya cattAri daMDagA nneyvyaa| jahA neraiyANaM tahA savvadevANaM NeyavvaM, itakam . jAva vemANiyANaM, / tathA pANAivAyavirayassa NaM bhaMte ! jIvassa kiM AraMbhiyA kiriyA kanjati ? jAva micchAdasaNavattiyA kiriyA kajjati ?, go0 ! pANAivAyavirayassa jIvassa AraMbhiyA kiriyA siya kajjati siya No kajjati / pANAivAyavirayassa NaM bhaMte ! jIvassa pAriggahiyA kiriyA kajjati ? No iNaThe smtthe| pANAivAyavirayassa NaM bhaMte ! jIvassa mAyAvattiyA kiriyA kajjati ?, go0 ! siyakajjati siya No kajjati / pANAivAyavirayassa NaM bhaMte ! jIvassa apaccarakANavattiyA kiriyA kajjati,? go0! noiNahe smtthe| micchAdasaNavattiAe pucchA, go0! No iNa samaThe, evaM pANAivAyavirayassa maNUsassa vi, evaM jAva mAyAmosavirayassa jIvassa maNUsassa y| micchAdasaNasallavirayassaNaM bhaMte! jIvasta kiM AraMbhiyA kiriyA kajjai? jAva micchAdasaNavattiyA kiriyA kajjai ?, go0 ! micchAdasaNasallavirayassa jIvassa AraMbhiyA kiriyA siya kajjati siya no kajjati, evaM jAva apaJcarakANakiriyA micchAdasaNavattiyA kiriyA Nokajjati, micchAdasaNasallavirayassa NaM bhaMte ! neraiyassa kiM AraMbhiyA kiriyA kajjati? jAva micchAdasaNavatiyA kiriyA kajjai ? go0 ! AraMbhiyA kiriyA kajjai jAva apaccarakANa kiriyA kajjai micchAdasaNavattiyA kiriyA No kajjati, evaM jAva thaNiyakumArassa / micchAdasaNasallavirayassa NaM bhaMte ! paMciMdiyatirikkhajoNiyassa evAmeva pucchA, go0 ! AraMbhiyA kiriyA kajati jAva mAyAvattiyA kiriyA kajjati apaccarakANakiriyA siya kanjati siyaNo kajjati / micchAdasaNavattiyA kiriyA NaM kajjati maNasassa jahA jIvassa / vANamaMtarajoisiyavemANiyANaM, jahA neraiassa, etAsiNaM bhaMte ! AraMbhiANaM jAva micchAdaMsaNavattiANaya kayare 2
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 17 // Howa vRttiH Nuwwwwwww hito appAvA ? go0 !-savvatthovAo micchAdaMsaNavattiAo kiriyAbho, apaJcarakANakiriAo vi sesAhiAo, pArigahiAo visesAhiAo, AraMbhiSAo visesAhiAo, mAyAvattiAo visesAhiAo" ti / kriyA karmanibandhanaM ceSTA / AraMbhaH pRthivyAyupamardaH, prayojanaM kAraNaM yasyAH sA AraMbhikI, parigraho dharmopakaraNAnyavastusvIkAraH dharmopakaraNam-zlo.30 m ca saeva tena nirvRttA pArigrahikI, mAyA'nArjavaM krodhAdyupalakSaNaM tat sA pratyayaH kAraNaM yasyAH sA mAyApratyayA, apratyAkhyAnaM manAgapi viratipariNAmAbhAvastadeva kriyA apratyAkhyAnikI kriyA, mithyAdarzanaM pratyayo heturyasyAH sA mithyAdarzanapratyayA / ' abhayarassavi pamattasaMjayassatti', atra api zabdobhinnakramaH, pramattasaMyatasyApyanyatarasya ekatarasya kasyacit pramAde sati kAyaduSpayogabhAvataH pRthivyAderupamardasaMbhavAt , apizabdo'nyeSAmadhastanaguNasthAnavarttinAM niyamapradarzanArthaH, pramattasaMyatasyAcyAraMbhikI kriyA bhavati, kiM punaH zeSANAM dezaviratiprabhRtInAmiti / evamuttaratrApi yathAyogamapizabdabhAvanA krttvyaa| pArigrahikI saMyatAsaMyatasyApi dezaviratasyApItyarthaH, tasyApiparigrahadhAraNAt / mAyApratyayA apramattasaMyatasyApi, kathamiti cet ? ucyate, pravacanoDDAiparirakSaNArtha vallIkara(Na)samuddezAdiSu, apratyAkhyAnakriyA'nyatarasyApyapatyAkhyAninaH, anyataradapi na kiJcidapItyarthaH, yo na pratyAkhyAti tasyeti bhAvaH / mithyAdarzanakriyAnyatarasyApi sUtroktamekamapyakSaramarocayamAnasyetyarthaH, mithyAdRSTarbhavati / 'neraiyANaM bhaMte' ityAdi daNDakasUtraM sugamaM / saMpatyAsAM kriyANAM parasparamavinAbhAvaM cintayatiyasyAraMbhikI kriyA pramattamaMyatasya dezaviratasya pArigrahikI syAdbhavati syAnabhavati, pramattasaMyatasya na bhavati zeSasyabhavatI // 97 // tyarthaH, tathA yasyAraMbhikI kriyA tasya mAyApatyayA niyamadbhavati, yasya mAyApratyayA tasyAraMbhikI kriyA syAdbhavati syAna
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 98 // wwwwwwwwwwwwww bhavati, tasya ca na bhavati, zeSasyAviratasamyagdRSTayAderbhavati iti bhAvaH / yasya punarapratyAkhyAnakriyA tasyAraMbhikI kriyA noka niyamAt , apratyAkhyAnino'vazyamAraMbhasaMbhavAt / evaM midhyAdarzanapratyayApi sahAvinAbhAvo bhAvanIyaH, tthaahi-ysyaarNbhikii| dRciH kriyA tasya mithyAdarzanamatyayA syAdbhavati syAnabhavati, mithyAdRSTarbhavati zeSasya tu na bhavatItyarthaH, / yasya tu mithyAdarzana zlo.30 kriyA tasya niyamAdAraMbhikI, mithyAdRSTaraviratatvenAvazyamArabhasaMbhavAt / tadevamAraMbhikI kriyA parigrAhikyAdibhizcatasRbhiruparitanIbhiH kriyAbhiH saha parasparamavinAbhAvena cintitA, evaM pArigrahikI tisRbhirmAyApratyayA dvAbhyAM apratyAkhyAnakriyA ekayA mithyAdarzanapratyayA cintayIyA / tathA cAha-" evaM pAriggahiAvi tihi uvarillAhi samaM saMcAreavvA" ityAdi sugama, bhAvanIyAH supratItatvAt / amumevArtha daNDakakrameNa cintayati-" neraiassa AillAo catvAri " ityAdi / nairaiyikI yutkarSato'pyaviratasamyagdRSTiguNasthAnakaM yAvanna parataH, tato nairayikANAmAdyAzcatastraH kriyAH parasparamavinAbhAvinyaH mithyAdarzanakriyA prati syAdvAdA, tamevAha-" jassa eyAo cattAri" ityAdi, mithyAdRSTemithyAdarzanakriyA bhavati, zeSasya na bhavati iti bhAvaH / yasya punaH mithyAdarzanakriyA tasyAdyAzcatasro niyamAt , mithyAdarzane satyAraMbhikyAdInAmavazyaMbhAvAt / evaM tAvadvaktavyaM yAvatstanitakumArasya pRthivyAdInAM caturindriyaparyavasAnAnAM paJca kriyAH parasparamavinAbhAvinyo vktvyaaH| pRthivyAdInAM mithyAdarzanakriyAyA apyavazyaMbhAvAt / tiryakpaJcendriyasyAdyAstisra[eva] parasparamavinAbhUtA dezaviratiM yAvadAsAmavazyaMbhAvAt, uttarAbhyAM tu dvAbhyAM syAdvAdA, tameva darzayati-" jassa eyAo kajaMti" ityAdi, dezaviratasya na bhavataH, 1 nairayikA ityapi kacit. wwwmarama
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwwwwwwwww zeSasya bhavata iti bhAvaH / yasyapunaruparitanyau dve kriye tasyAdyAstisro niyamAdbhavanti, uparitanyau hi kriye apratyAkhyAnapatimA svopanna yatakam kriyA mithyAdarzanamatyayA ca, tatrApratyAkhyAnakriyA'viratasamyagdRSTiM yAvat , mithyAdarzanakriyA mithyAdRSTerAdyAzvatakho deza- tiH // 29 // 3 // viratiM yAvat , ata uparitanyorbhAve'vazyamAdyAnAM timRNAM bhAvaH / [saMpati] apratyAkhyAnakriyAyA mithyAdarzanakriyAyAstiryak-zlo.30 paJcendriyasya parasparamavinAbhAvaM cintayati-" jassa apaccarakANakiriyA" ityAdi bhAvitaM, manuSye yathA jIvapade tathA vaktavyaM / vyantarajyotiSkavaimAnikAnAM yathA nairayikasya, evameSa eko daNDaH / evameva 'jaM samayaM NaM bhaMte' ityAdiko dvitIyaH / 'jaM desaM NaM' ityAdikastRtIyaH 'jaM paesaNaM' ityAdikazcaturthaH / "pANAivAyavirayassaNaMbhaMte " ityAdi, AraMbhikI kriyA syAdbhavati, pramattasaMyatasya bhavati zeSasya na bhavatIti bhAvaH / pArigrahikI niSedhyA sarvathA parigrahAnivRttatvAt , anyathA samyak prANAtipAtaviratyanupapatteH / mAyApratyayA syAdbhavati syAnna bhavati, apramattasyApi hi kadAcitpravacanamAlinyarakSaNArtha bhavAti, zeSakAlaM tu na bhavati / apratyAkhyAnakriyA mithyAdarzanapratyayA ca sarvathA niSidhyate tadabhAve pANAtipAtaviratyayogAt / prANAtipAtaviratezca dve pade, tadyathA,jIvo manuSyazcatatrayathA sAmanyato jIvamadhikRtyoktaM tathA manuSyamadhikRtya vaktavyaM / tathA cAha--"evaM pANAivA. yavirayassa maNUssavi" evaM tAvadvAcyaM yAvanmAyAmRSAviratasya jIvasya manuSyasya c| mithyAdarzanazalyaviratimadhikRtya sUtraM-"micchAdaMsaNasallavirayassaNaM bhaMte ? jIvassa" ityaadi| AraMbhikI syAdbhavati syAnabhavati pramatasaMyasya bhavati, zeSasya na bhavatIti bhaavaarthH| pArigrahikI dezaviratiM yAvadbhavati paratona bhavati |maayaaprtyyaapynivRttivaadrsNpraayN yAvadbhAvinI paratona bhvti| apratyAkhyAnakriyApyanivRttisamyagdRSTiM yAvanna prtH| tata etA api kriyA adhikRtya-"siya kajjai siya nokajjaI" iti vaktavyaM / tathA
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ svApajJa pratimA hai cAha-"jAva apaccarakANakiriyA" iti mithyAdarzanamatyayA punarniSedhyA mithyAdarzanaviratasya tasyAsaMbhavAt / caturviMzatizatakam daNDakacintAyAM-nairayikAdInAM stanitakumAraparyavasAnAnAM catasraH kriyA vaktavyAH, mithyAdarzanamatyayA niSedhyA, tirykpnyce||100111 ndriyasyAdyAstisraHkriyA niyamato vaktavyA, apratyAkhyAnakriyA bhAjyA, dezaviratasya na bhavati zeSasya bhavatItyarthaH / midhyAdarzanamatyayA niSedhyA, manuSyasya yathA sAmAnyato jIvasya / vyantarAdInAM yathA nairayikasya / saMpatyAsAmevAraMbhikyAdInAM mitho'lpabahutvamAha-'eyAsiNaM' ityAdi / sarvastokA mithyAdarzanapratyayA kriyAmithyAdRSTI[thyAdI nAmeva bhAvAt , tato'- | pratyAkhyAnakriyA vizeSAdhikA aviratasamyagdRSTInAM mithyAdRSTInAM ca bhAvAta, tAbhyopi pArigrahikyo vizeSAdhikA dezaviratAnAM | pUrveSAM ca bhAvAt , AraMbhikyo vizeSAdhikAH pramacasaMyatAnAM pUrveSAM ca bhAvAt , tAbhyo'pi mAyApratyayA vizeSAdhikA apramattasaMyatAnAmapi bhAvAt iti vRttau / api ca kriyA zubhAzubhA vAdhyavasAyAnurodhenaiva bhagavadbhiriSyate, sAdhorarzacchedAdhikAre | tathA prsiddhH| taduktaM bhagavatyAM SoDazazate tRtIyoddezake-"aNagArassa NaM, bhAviappaNo chaThaM chaTheNaM aNikhitveNaM jAva AtAvemANassa tassa NaM puracchimeNaM avaDDha divasaM no kappati, itthaM vA pAyaM vA bAhuM vA arUM vA AuMTAvettaevA pasAretta evA / paJcacchimeNaM se avaDDhe divasaM kappai, hatthaM vA pAyaM vA jAva urUM vA AuMTAvittaevA pasArettaevA / tassa ya aMsiyAo laMbaMti, taM ceva veje adaraku, isiM-pADei 2, aMsiyAo chidejjA / se guNaM bhaMte ! jechidejjA tassa kai kiriyA kajjati ? jassa chijjai No tassa kiriyA kajjai? NaNatthaegaNaM dhammaMtarAieNaM, haMtA go ! je chiMdaijAva dhammaMtarAeieNaM "puracchimeNaM B // 10 ti" pUrvabhAge pUrvAhna ityarthaH, 'avaDdati' apagatArddhamardadivasaM yAvat na kalpate hastAdyAkuzcaNTi]yituM kAyotsargavyavasthita Ramniwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopar3a zlo.30 amwww pratimA | tvAt / paJcacchimeNati-pazcimabhAge, avadati dinArdai yAvat kalpate hastAyAkuTa (zna)yituM kAyotsargabhAvAdetacca cUrNyanusAratayA zatakam // vyAkhyAtaM / 'tassayatti' tasya punaH sAdhorevaM kAyotsargAbhigrahavataH, 'aMsiyAotti' azIsi tAni ca nAsikAsatkAni // 10 // iti cuurnnikaarH| 'taMcatti' taM cAnagAraM kRtakAyotsarga lambamAnAsaM, 'adarakutti' adrAkSIt , tatazcArzasAM chedA 'isi pADeI' tti manAganagAraM bhUmyAM pAtayati, nApAtitasyAzecchedaH kattuM zakyate iti, 'tassatti' vaidyasya kriyA vyApArarUpA sA ca zubhA dharmabukhyA chindAnasya, lobhAdinA tvazubhA kriyate bhavani, 'jassa chijjaitti' yasya sAdhorAsi chidyante no| tasya kriyA bhavati nirvyApAratvAta / kiM sarvathA kriyAyA abhAvo? naivamata Aha-namratyeti' na iti yo'yaM niSedhaH so'nyatraikasmAddharmAntarAyAta , dharmAntarAyalakSaNA kriyA tasyApi bhavatIti bhAvaH dharmAntarAyazca zubhadhyAnavicchedAdarza cchedAnumodanAta veti vRttau / kriyAyA adhyavasAyAnarodhitvameva cAzrityemAni sUtrANi prajJApanAyAM prAvartiSata- atthi NaM bhaMte ! jIvANaM pANAivAeNaM kiriyA kanjati, ? haMtA go ! atyi, kahaNNaM bhaMte ! jIvANaM pANAivA eNaM kiriyA kajjati ? go! chasu jIvanikAesu, atthi NaM bhaMte ! neraiANaM pANAivAeNaM kiriyA kajati ?, hatA 3] go0 ! evaM ceva NiraMtaraM jAva vemANiANaM / atthiNaM bhaMte ! jIvANaM musAvAeNaM kiriyA kajati ? haMtA go0 ! atthi, kahaNNaM bhaMte ! jIvANaM musAvAeNaM kiriyA kajjati ?, go0 ! savvadanvesu, evaM niraMtaraM neraiyANaM jAva vemANiyANaM / atthi iNaM bhaMte ! jIvANaM adinAdANeNaM kiriyA kajjati ?, iMtA atthi, kahaNNaM bhaMte ! jIvANaM adinAdANeNaM kiriyA kajjati ?, En go0 ! gahaNadhAriNijjesu dabvesu, evaM neraiyANaM niraMtaraM jAva vemANiANaM / asthi NaM bhaMte ! jIvANaM mehuNeNaM kiriyA wwww wwwwwwwwwwwwws Amwwwwww
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopA hai kajati ?, iMtA asthi, kahiNaM bhaMte ! jIvANaM mehuNeNaM kiriyA kajati ?, go0 ! rUvesu vA rUvasahagaesu vA dabbesu, evaM / / bhAtamA pratimA neraiyANaM niraMtaraM jAva vemANiyANaM / atthiNaM bhaMte ! jIvANaM pariggaheNaM kiriyA kajati ?, haMtA atthi, kahaNNaM bhaMte ! zatakam dRciH 0 jIvANaM pariggaheNaM kiriyA kajjati ?, go0 ! savvadanvesu, evaM neraiyANaM jAva vemANiANaM / evaM koheNaM mANeNaM mAyAe lobheNaM pejeNaM doseNaM kalaheNaM ambhakhkhANaNaM pesuNNeNaM paraparivAeNaM aratiratIe mAyAmoseNaM micchAdasaNasalleNaM, sabbesu jIvaneraiAibheeNa bhANiyavvaM, jiraMtaraM jAva vemANiyANaMti evaM aTThArasa ete daMDagA / atra malayagiriH-astyetat, Namiti vAkyAlaGkAre, bhadaMta jIvAnAM prANAtipAtena prANAtipAtAdhvasAyena kriyA sAmArthyAtmANAtipAtakriyA kriyate, karma kartaryayaM prayogaH, bhavatItyarthaH / atItanayAbhiprAyAtmako'yaM praznaH / katamo'tra nayo'yamadhyavasAyapRSThamiti cet, ucyateRjusUtraH, tathAhi-RjusUtrasya hiMsApariNatikAla eva prANAtipAtakriyocyate ityarthaH, puNyapApakarmopAdAnAnupAdAnayoradhvasAyAnurodhitatvAt , nAnyathA pariNatAviti / bhagavAnapi taM RjusUtranayamadhikRtya pratyuttaramAha-'haMtA atthi' haMteti saMpreSaNapratyavadhAraNavivAdeSu, atra pratyavadhAraNe, astyetatpANAtipAtAdhyavasAyena prANAtipAtakriyA bhavati, "pariNAmiyaM / pamANaM NicchayamavalaMbamANANaM " ityAdyAgamavacanasya sthitatvAt, idameva vacanamadhikRtyAvazyake'pIdaM sUtraM prAvartiSTa / " AyA ceva ahiMsA AyAhiMsattiNicchao esa" iti vyAcaSTe, mRSAvAdAdau tu kriyA yathAyathaM prANAtipAtAdikA bhavatIti, mANAtipAtAdhyavasAye prANAtipAtanivartakakAryeSu jAyamAneSu prANAtipAtopacAro mRSAvAdAdhyavasAye ca yathocitakriyAnivartaka // 102 // kAryeSu jAyamAneSu tadupacAra ityatra bIjaM utpadyamAnaM utpanna ityasyArthasyAdita evopapAdasyetyamevopacAreNa saMbhavAt , paramArthatastu wwwwwwwwwwwwwwwmarwwwwwwwww
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
________________ Marriamam svopar3a vRttiH zlo.30 caramasamaya evotpadyamAnaM tadaiva cotpannamityasyArthasya mahatA prabandhana mahAbhASye vyavasthApitatvAt , Atmaiva hiMseti tu pratimA / yadyapi zabdanayAnAM mataM, naigamanayamate jIvAjIvayoH sA, sahavyavahArayoH SaDjIvanikAyeSu, RjusUtrasya zatakam pratisvaM svadhAtyetadbhadena, tanmate hiMsAbhedAcchabdanayAnAM svAtmanItyaughavRttau vivecanAt, tathApi viSayavibhAgena // 10 // nayapradarzanaM tat, iha tu hiMsAsvarupavivecane nayavibhAgaH tatra ca saMklezaduHkhotpAdanatatparyAyavinAzabhedena trividhApi hiMsA naigamavyavahArayoH, saMklezaduHkhotpAdanarUpA dvividhA saGgrahasya, saMklezarUpaiva ca sUtrasya saMmatetyevaM vyavasthiteH, saMklezazcAtmapariNAma Atmaivetyetanmate Atmaica hiMsetyuktau doSAbhAvAcchabdanayAnAmapyetadeva mataM / " mUla nimANaM pajjavaNayassa ujjusuavayaNavi. cchedo / tassau saddAIA sAha pasAhA bahu vigappA // " iti saMmatigranthenateSAmRjusUtravistArAtmakatva[vyavasthiteH, vizeSitatara tadarthakatvasyaiva niyuktAvabhidhAnAca / prANAtipAtanivRttisvabhAvasamavasthitAtmadravyAnyathAbhAva RjusUtramate, hiMsAtadguNAnyathAbhAvazca zabdanayamata iti tu vivecakAH / nanu yadyevamadhyavasAyAnurodhinyeva kriyA tadA kathaM----" jIveNaM bhaMte ! nANAvaraNija kammaM baMdhamANe kai kirie ?, mo0! siya tikirie siya cakirie siya paMcakirie" ityAdinA bandhavizeSAnukUla hiMsAsamA tyabhidhAnaM yogamadveSasAmyena yadvivecakAstimRmizcatasRmiratha paJcabhizca hiMsA samApyate kramazaH syAt , yogapadveSasAmyaM cediti tatra trikriyatA kAyikyadhikaraNikImASikIbhiH, kAyikI nAma hastAdivyApAraNaM, adhikaraNikI khagAdiSumaguNIkaraNaM, prAdeSikI mArayAmyenamityazubhamanaH saMpradhAraNaM / catuHkriyatA kAyikyAdhikaraNikIpAdvoSikIpAritApanikIbhiH, 1 prajJApanAyA dvAviMzatitame(kriyA)pade. wwwwwwwwwww // 10 //
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam wwmwww // 14 // zlo.30 taM zarIrapariNAma te'pi dhRtaghaTa hAta karoti, tataH pUrva pAritApanikI nAma khaDgAdidhAtena pIDAkaraNaM / paJcakriyatA paJcamyAH saMyoge, sAcaprANAtipAtakriyA, jiivitaavypropnnmiti| svopana hai vRttiH satyaM, yogapradveSasAmyenApyupAdAnasAmagryA eva saMbhRtatva prtipaadnaadvaahysNpttrpyaakinycitkrtvaat| yaccAvyutsRSTamAgbhavazarIreNa kriyAbhidhAnaM tadaviratinimittAdupacAramAtraM na bAhyaprAdhAnyAkSepAttaduktaM / nanu nArakasya dvIndriyAnadhikRtya kathaM kAyikyAdikriyAsaMbhavaH, ucyate, iha nArakeNa yasmAtpUrvabhavazarIraM navyutsRSTaM vivekAbhAvAt , tadbhAvazca bhavapratyayAt , tato yAvattaccharIraM tena jIvena nirvartitaM sat taM zarIrapariNAma sarvathAna parityajati, tAvaddezato'pi taM pariNAma bhajamAnaM pUrvabhAvaprajJApanayA tasyeti vyapadizyate ghRtaghaTavat / yathA ghRtapUrNo ghaTo ghRte'pagate'pi ghRtaghaTa iti vyapadizyate, tathA tadapi zarIraM tena nivartitamiti tasyeti vyapadezamaIti, tatastasya zarIrasyaikadezenAsthyAdinA yo'nyaH prANAtipAtaM karoti, tataH pUrvanirtitazarIrajIvo'pi kAyikyAdikriyAbhiyujyate, tena tasyA vyutsRSTatvAt / tatreyaM pazcAnAmadhikriyANAM bhAvanA-tatkAyasya vyApriyamANatvAtkAyikI, kAyo'dhikaraNamapi bhavatItyuktaM prAk , tata AdhikaraNikI / prAdeSikyAdayastvevaM-yadA tameva zarIraikadezaM abhighAtAdisamarthamanyaH kazcanApi prANAtipAtodyato dRSTvA tasmin ghAtye dvIndriyAdrau samutpannakrodhAdikAraNo'bhighAtAdisamartha zastramidamidamiti cintayan atIvakrodhAdipariNAma bhajate pIDAM cotpAdayati jIvitAca vyaparopayati tadA tatsaMbandhiprAdeSikyAdikriyAkAraNatvAbhaigamanayAbhiprAyeNa tasyApi prAdeSikI pAritApanikI prANAtipAtakriyA ceti / ata eva viratimAn jIvo jIvAdaihikAmuSmikakriyAbhAve'kiyo'pyuktaH, kizca pratiniyatAH kAyikyAdaya evAyojanIyatvenoktA iti / devapUjAdikriyA saMsAravicchedike. // 14 // 1 prajJApanAyA 22 kriyApadavRttau. wwwarewan
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA tyA''deyaiva kriyAzabdamAtreNa ca noTejitavyaM samyagdarzanasyApi kriyAtvenoktatvAt / tathA ca sthAnAGga-"jIvakiriyA duvihAna zatakam.| paM0, sammatakiriyA ceva, micchattakiriyA cevatti / " samyaktvaM tatvazraddhAnaM tadeva jIvavyApAratvAt kriyA samyaktvakriyA / zlo.30 // 10 // "hA evaM mithyAtvakriyApi, navaraM mithyAtvamatatvazraddhAnaM tadapi jIvavyApAra eveti / athavA samyagdarzanamithyAtvayoH satorye bhavataH | | te samyaktvamithyAtvakriye iti / dvitIyapakSe samyaktve sati yA ca devapUjAdikriyA sA samyaktvakriyaiva / etenAdhyavasAyamAtreNAhiMsA'nyathAsiddhipratipAdane baudamataprasaGgaH, iti yadanabhijJairucyate tadapAstaM / zubhayogAdhyavasAyasAmyena zubhakriyAbhyupagame paramatapravezAbhAvAt , ata eva paramatamupanyasyaivaM dakSitaM sUtrakete-" jANaM kAraNa 'NAuTTI abuho jaM ca hiMsai / puTTho saMvedai paraM aviyattaM khu sAvajaM " | jAnan manovyApAramAtreNaiva ya: / pANino hinasti, kAyena paramanAkuTirahiMsakaH, abudho manovyApArarahito yaM ca hinasti mANinaM kAyavyApAramAtreNa tatrobhayatra na krmopciiyte| etena paribopacitAvijJopacitabhedadvayagrahaH, ca zabdenaryApathasvapnAntikabhedadvayaM gRhyate / IryApathapratyayamaryApathaM, tatrAnabhisandheryatmANivyApAdanaM tato na karmopacayaH, svapnaevalokoktyA svapnAntaH sa vidyate yatra tat svapnAntikaM, tadapi na karmabandhAya / svame bhuji kriyAtaH tRriva karmaNo'pyabhAvAt , kathaM tarhi hiMsA saMpadyate, kathazca tatkarmabandhaH? iti cet , 'prANI, prANijJAna, ghAtakacitaM ca, tadgatA ceSTA, pANaizca viprayogaH, paJcabhidA bhidyate hiMsA // ityuktapadAnAM saMyogena dvAtriM. 1 "etenAdhyavasAyamAtreNa hiMsA, anyathA iti adhyavasAyaM vinA hiMsAstu tadA bauddhamataprasaGga iti" ayaM pAThaH k-||105| cit / 2 pra0 zru0 prathamAdhyayanadvitIyodezake gA0 25 3 rApadyate, ityapikacit . wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ / zadbhaGgeSu prathamabhedena prAguktabhedecatuSTayAt / kiM sarvathA karmabandhAbhAvaH ?, netyAha-'puTThotti' paraM kevalaM spRSTastenAvyaktaM sAvA svopajJa pratimA vedayati, sparzamAtrAdhikaM vipAkaM nAnubhavati, kuDyApatitasiktAmuSTivat sparzAnantarameva tatkarma prishtttiityrthH| kathaM tarhi ko 1 dRciH zatakam // 106 // pacIyate ityAha-" saMti me tauAyANA jehiM kIrai pAvagaM / abhikammAya pesAya maNasA annujaanniyaa"| santyamuni trINyA lo.30 dAnAni kAraNAni yaiH kriyate pApaM, tathAhi abhikramya Abhimukhyena prANinaH krAntvA-tadabhimukhaM cittaM vidhAya yatra svataeva prANinaM vyApAdayati tadekaM karmAdAnaM, tathA'paraM ca prANighAtAya preSyaM samAdizya yatmANino vyApAdanaM tad dvitIya, tathA'paraM vyApAdayantamanujAnIte tattRtIyaM, parijJopacitAdasyAyaM bhedaH tatra kevalaM manasA cintanam iha pareNa vyApAdyamAne prANinyanumodanamiti / tadevaM yatrasvayaMkRtakAritAnumatayaH mANighAte kriyamANe vidyante kliSTAdhyavasAyazca prANAtipAtazca tatraiva karmopacayo nAnyatreti siddhaM / etadeva darzayan phalanigamanamAha-"eetu tau AyANA, jehiM kIrai pAvagaM / evaM bhAvavisohIe nivvANamabhi gacchaI etAnyeva pUrvoktAni trINi vyastAni samastAni vA''dAnAni yairduSTAdhyavasAyasavyapekSeH pApa karma kriyate upacIyate / evaM hai| sthite bhAvavizuddhayA araktadviSTamanasA pravarttamAnasya satyapi prANAtipAte vizuddherna karmopacayastadabhAvAcca nirvANaM sarvadvandopa ratiH / bhAvavizuddhyA pravRttau na bandha ityatra dRSTAntamAha-" puttaM piyA samArabbha AhArija asNje| muMjamANo u mehAvI kammuNA novalippaI // " putraM pitA samArabhya vyApAdya tathAvidhApayAharedaraktadviSTo'saMyato gRhasthastat pizitaM bhuJjAnaH, | turapyarthaH medhAvyapi saMyato'pItyarthaH, karmaNA pApena nopalipyate nAzliSyate / yathA pituH putraM vyApAdayatastatrAraktadviSTamanaso 1 0 1 zru0 1 a. 2 u0 gA0 26 2 sU. 1 zru. 1 a. 2 u. gA0 27 3 gA028 4 ya, ityapi. M // 106 // wwwwwwwwww
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ patimA zatakam // 107|| vRttiH na karmabandhastathAnyatrApi tAdRzaHprANivadhe satyapi iti / etaSaNAyAha-" maNasA je paussaMti cittaM tesiM Na vijai / a-|| NavajaM atahaM tesiM Na te saMvuDhacAriNotti // " ye kutazcitkAraNAnmanasA antaHkaraNena prAduSyanti pradveSamupayAnti teSAM vadhapa svopakSa riNatAnAM zuddhaM citraM na vidyate, tatazca kevalamanAmadeSe yattairanavadyamabhihitaM tatteSAmatathyaM yato na te saMvRtacAriNo manaso'zu- zlo.. khAt / tathAhi, karmopacaye mana evaM pradhAnakAraNaM tairabhihitaM, kevalakAyavyApAreNa karmopacayAbhAvokteH, kAyaceSTArahitasya tasyAkAraNatvoktizca bhAvavizudhyA nirvANamabhigacchatIti svavacanaiva viruddhA, tatra manasa evaikasya prAdhAnye tAtparyAta / anyatrApyuktaM-" cittameva hi saMsAro rAgAdiklezavAsitam / tadeva tairvinirmuktaM bhavAnta iti kathyate " // tato bhavadabhyupagamenaiva kliSTamanovyApAraH karmabandhAyeti / IryApathe'pyupayuktasyApramattatvAdabandhakatvamanupayuktasya tu kliSTacittatayA bandhakatvameva, svapnAntike'pyazuddhacittasadbhAvAdaSibAdhA bhavatyeva, sA cAvyaktasAvadhoktA tvayApyabhyupagatA, tadevamekasyApi kliSTasya manaso / bhAve bandhasadbhAvAt yaduktaM-'pANI'tyAdi, tatsarvaplavate / yadapyuktaM-'putraM pitA samArabhye tyAdi, tadapyanAlocitAbhidhAnaM / mArayAmItyevamadhyavasAyaM vinA vyApAdanA'saMbhavAttAdRzacittapariNatezca kathamasakliSTatA ?, saMkleze cAvazyaMbhAvI karmavandha ityubhayasaMmatameva / yadapi paravyApAditapizitabhakSaNe parahastAkRSTAGgAradAhAbhAvavanna doSa iti, tadapyunmattamalapitavadanAkarNanIyaM, paravyApaditapizitabha kssnne'pynumterprtihttvaat| yaca kRtakAritAnumatirUpamAdAnatrayaM tairAbhihitaM tajjinendramatalavAsvAdanameva tairakAri iti / atha tathApi putraM pitetyAyuktadizA dravyastave puSpAdijIvopamardadopAbhAvAbhidhAne paramatapravezastadavastha eva mAraNAdhyavasAyaM vinAcyApAdanena 1 gA029 B // 17 // /
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 108 // doSo keruttarasyobhayatra tulyatvAditi / locAnazanAderevAdhikAriNo yatanA zuddhabhAvena saMklezarUpApanayane parikarmitavatsanAgAdekhi tato balavadoSAbhAvAt svarUpataH sAvadyatvAcca yatestatra nAdhikAra iti / tataH zubhayoge dravyastave nAraMbhikI kriyAbhidheyA, abhidheyA cecchubhaiva, hiMsA ca yatanayA tadadhikanivRttibhAvAna bhavati, tadAha - " yatanAto na ca hiMsA yasmAdeSaiva tannivRttiphalA / tadadhikanivRttibhAvAdvihitametA duSTametaditi " // mUla evaM vistareNAbhidhAsyate cedamupariSTAdityalaM prasaGgena / " imaM proktaM yuktaM ya iha samayAdvAcakavaraiH kriyA yA niSkarSaM kalayati kRtI zAntamanasA / yazaH zrIstasyoccaistyaijati savidhaM naiva guNino guNAnAM vAllabhyAtparamarasikeva praNayinI // 1 // " // 30 // dravyastave guNAnupadarzayativaitRSNyAdaparigrahasya dRDhatA dAnena dharmonnatiH saddharmavyavasAyatazca malinAraMbhAnubandhacchidA / caityAnatyupanamrasAdhuvacasAmAkarNanAtkarNayo rakSNozcAmRtamajjanaM jinamukhajyotsnA samAlokanAt khopana vRtti. lo. 30 -31 // 31 // TIkA- 'vaitRSNyAd' iti ( dhanAdi ) - tRSNAvicchedAdaparigrahasyAparigrahavratasya dRDhatA bhavati / tathA dAnena kRtvA dharmonatirbhavati / vihitaM ca tajjinabhavana kAraNe pUrvAGga - " atrAsanno'pi jano'saMbandhyapi dAnamAnasatkAraiH / kuzalAzayavAn // 108 //
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA kAryoM niyamAdbodhyaM gamayamasya" / / ityAdinA tathA malinAraMbhAnubandhasya chidA prAsAdAdItikartavyatAnusandhAne sadAraMbhAdhyavasA svopajJa zatakam // yasyaiva prAdhAnyAditarasyAnuSaGgikatvAttatpavAhapravRtyaiva vaMzataraNopapatteH, Aha ca-"akSayanIvyA hyevaM jJeyamidaM vaMzatarakA- vRttiH // 109 // NDama" iti / tathA caityAMnatyarthamupanamrA upanamanazIlA ye sAdhavasteSAmekadezedezanodyatAnAM yAni vAsi teSAmArkaNanAt / zlo.31 | karNayoramRtamajjanaM, tathA jinamukhasya bhagavatpatimAvadanendojyotsnAyA lAvaNyasya samAlokanAdakSNonayanayozcAmRtamajjana -32 vigalitavedyAntarobhayAnandAtmA zAntarasododha iti yAvat // 31 // . tayAnAnAsahasamAgamAtsukRtavatsadgandhahastivraja svastipraznaparamparAparicayAdapyadbhutodbhAvanA / vINAveNumRdaGgasaGgamacamatkArAcca nRtyotsave sphArArhadguNalInatAbhinayanAd bhedabhramaplAvanA // 32 // TIkA-'nAnA' iti-nAnA prakArA anekadezIyA ye saGkAsteSAM samAgamAt sukRtavanto ye santasta eva gandhahastino | gandhamAtreNa paravAdigajabhaJjakatvAtteSAM vrajaH samUhaH tatra yA svastipraznasya paramparA tasyAH paricayAdapyadbhutarasasyodbhAvanodvodhastatazca sadyogAvazcakAdikrameNa paramaH samAdhilAbha iti / ca punaH vINAveNumRdaGgasaGgamena tauryatrikasampanyA yazcamatkArastato nRtyotsave sphArA ye'IdguNAstallInatAvibhAvAnubhAvIbhUtaM yadabhinayanaM tasmAdbhedabhramasya plAvanA parigalanaM; tathA ca samA // 109 // .1 mULadhanena. 2 caityAnAm Anatyartha ItpratimAnAM namanAya, ityarthaH WWrwww
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ / vRttiH pratimA patyAdibhedenAIdarzanaM syAditi bhAvaH / samApattilakSaNamidaM-" maNerivAbhijAtasya, kSINavRtterasaMzayam / tAtsthyAttadaJjanatvA svopana zatakama va samApattiH prakIrcitA" iti / ApattistIrthakRnAmakarmabandhaH, saMpattistadbhAvAbhimukhyamiti yogagranye prasiddhaM // 32 // // 110 // tathA zlo.32 pUjApUjakapUjyasaGgataguNadhyAnAvadhAnakSaNe maitrI satvaguNeSvanena vidhinA bhavyaH sukhI stAditi / vairavyAdhivirodhamatsaramadakrodhaizca nopaplava statko nAma guNo na doSadalano dravyastavopakrame // 33 // TIkA-pUjA' iti-pUjApUjakapUjyasaGgatAstrayAnvayino ye guNAsteSAM yagdRzyadRSTasamApattisamAdhiphalaM dhyAnaM, tato yad avadhAnamanumekSA tatkSaNe tadavasare anena dravyastavavidhinA bhavyaH sarvo'pi sukhI stAditi / satvaguNeSu prANisamUheSu maitrI bhavati, ata eva 'alpabAdhayA bahupakArAdanukampopapattiH' iti pnyclinggiikaarH| tathA vairaM ca vyAdhizca virodhazca matsarazca madazca krodhazca taiH kRtvopallava upadravo na bhavati, tattasmAtkAraNAt dravyastavopakrame upakramyamANe dravyastave doSadalano dopocchedakArI ko nAma guNo na bhavati? api tu bhUyoneva bhavatIti bhAvaH // 33 // uktazeSamAhasattantroktadazatrikAdikavidhau sUtrArthamudrAkiyA yogeSupraNidhAnatobatabhRtAM syAd bhAvayajJo hyym| | bhAvApadvinivAraNAddahuguNe hmapyatra hiMsAmati-mUDhAnAM mahatI zilA khallu gale janmodadhau majjatAm 34 // 110 //
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ mmmmmmm pratimA TIkA-'santantrokta' iti-sattantre sacchAsne uktaH pUjApUrvAparAgIbhUto "dahatigaahiMgama paNagaM" ityAdinAbhihito hai svopajJa zatakam dazatrikAdividhistasmin viSaye, sUtraM ca arthazca mudrA ca kriyA ca tallakSaNeSu yogeSu praNidhAnato dhyAnato hi nizcitaM dRttiH // 11 // ayaM dravyastavaH bhAvayajJaH syAt , abhyudayaniHzreyasahetuyajJarUpatvAt , yadAha-" etadiha bhAvayajJaH sadgRhiNo janmaphala-zlo.34 midaM paramaM / abhyudayAvicchityA niyamAdapavargataruvIja" iti hi nizcitaM, atra dravyasta jinavirahamayuktaH tadvinayA saMpattirUpA hai yA bhAvApacadvinivAraNocito guNo yatra, tAdRze'pi yA hiMsAmatiH sA khalu mUDhAnAM viparyastAnAM janmodadhau saMsArasamudre majjatA gale mahatI zilA,-majatAM hi pApAnAM gale zilAropa ucita eveti smmlngkaarH| 'samaM yogyatayA yogo yadi saMbhAvitaH kacit' iti kAvyaprakAzakAraH / idaM punaratra vicAraNIyaM bhAvopapadastavazabda iva bhAvopapado yajJazabdazcAritramevAcaSTa iti kathaM dravyastave bhAvayajJapadapravRttiH ? dravyastavazabdasyeva dravyayajJapadasyaiva pravRtteraucityAt, atha yajJazabdo laukikayAge masiddha iti, tad vyAvarttanena bhAvApadayogaH prakRte pravartayiSyate, tarhi stavazabdo'pi stutimAtre pravRtto bhAvazabdayogena pravarNatAM, "saMtaguNukittaNAbhAve "tti niyuktisvarasAdaguNavattayA jJAnajanakavyApAramAtre zaktaM stavapadaM bhAvapadayogaAjJApattipattirUpe vizeSe eva paryavasAyatIti tatkAraNe dravyastavapadapravRttireva yukteti cet tarhi, mahAjayaM jayaI jannamiTuM' ityAdyAgamAt bhAvayajJapadasyAgame cAritra eva prasiddherdravyastave dravyayajJapadapravRtterevaucityamiti cet , devatoddezyakatyAge yAgazabdasya prayogapAcuryAt , bhAvapadopasaMdAnena vItarAgadevatopasthitervItarAgapUjAyAM tatpravRttiparyavasAnamiti tu yuktaM ! Aha ca-" devoddezenaitadgRhiNAM karttavyamityalaM shuddhH| anidAnaH khalu bhAvaH svAzaya iti gIyate tad" iti // devatoddezena tyAgazca nizcayata 1211111 / /
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA // 11 // zlo.34 Atmoddezenaiva devatAtvaM vItarAgatvamiti samApacyA tasya svAtmanyubhayanAt / yogAstu devatAtvaM mantrakaraNakahavirniSThaphaLamA- svopar3a zatakam / gitvenoddezyatvaM, atazcaturthI vinApIndrAdedevatAtvaM havirniSThaphalaM svatvaM, ato na tyAgajanyasvargarUpaphalAzrayakarttayativyAptiH / na ca mantraM vinendrAya svAhetyanena tyAge devatAtvaM na syAditi vAcyaM, mantrakaraNakatyAgAntaramAdAya devatAtvAt , svAhA svadhAnyatarasyaiva prakRte mantratvAcca / pitrAdInAM svadhayA tyAge devatAtvaM na tu pretasya, namaHpadenaiva tadA tyAgAt , zUdrAdipiturdevatAtvaM ca brAhmaNapaThitamantrAt, brAhmaNAya svAhetyanena brAhmaNAya tyAge'pi svAhetyasya na brAhmaNasvatvahetutvaM, tadvinApi pratigrahamAtrAdeva tatsatvasaMbhavAt , adRSTajanakatvena vA tyAgo vizeSaNIyaH, svAhetyanena brAhmaNAya tyAgo nAdRSTahetuH, pAmaraNa mantraM vinApIzvarAya tyAge Izvarasya devatAtvaM mantrakaraNakatyAgAntaramAdAya uddezyatvaM uddezyatAvacchedakAvacchinnopalakSaka kevalapattyA [lyA] devatAtvavAraNamaviziSTatvenoddezyatvAdviziSTasyaiva devatAtvAt ityaahustdvaalcaaplmaatr| yoginAmupA. sanIyAyA vItarAgadevatAyA eva prasiddharahaGkAramamakArAtmakasvatvasya tanirUpitasya kuto'pi kacidapyAdhAnAsaMbhavAda, sarAgezvaradevatAyAzca rAgavihaMbitairevAbhyupagantumarhatvAdvItarAgoddezena kRtAsamantrAtkarmaNo'dhyavasAyAnurodhiphalAbhyupagame tu mantra karaNakopAsaneti karttavyatAlambanatvameva devatAtvamiti yuktaM / saMsAridevatvaM ca devagatinAmakarmodayavacaM, saMsAriSu saMsAragAminAm itareSu cetareSAM bhaktiH svarasasiddheti yogatantraprasiddha / taduktaM yogadRSTisamuccaye-" saMsAriSu hi deveSu bhaktistatkAyagAminAm / tadatIte punaH tatve tadatItArthayAyinAm " // iti / svAhAsvadhAntarasyaiva mantratvamityayamapi naikAnto, mantranyAse 1 " daivavAraNAya viziSTatvena" ityapi kacit pustake tatsaMdigdham / 2 zlo0 109. wwwwwwwwwwwww // 112 //
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA | namaHpadasyApi tatvazravaNAt / taduktaM-'mannyAsastu tathA maNavanamaHpUrvakaM ca tmaam| mantra:paramo zeyo mananatrANe hyato niyamAta svopana zatakam iti / mImAMsakastu,-indravizvetanasya sato'pi na devatAvaM, taddhi dezanAdezitacaturthyantapadanirdezyatvaM, brAhmaNAya dadyAdityAdau brAhma- dRciH // 11 // " NavedadevatAtvavAraNAya dezanA deziteti / dezanA vedastena yatra yoge iviSi vA caturthyantapadanirdezyatayA yo bodhitaH sa tatra hAlA devatA, 'aindraM dadhibhavati' ityAdau devatAtaddhitavidhAnAdindro'sya devatetyartho, devanAtvamatra caturthyantapadanirdezyatvameveti nAnyonyAzrayaH / indrAya svAhetyAdau caturthyA dezanAdezitacaturthyantapadanirdezyatvamarthaH, indrapadaM svaparaM tAdRzanirdezyatvavadindrapadakatyAga iti vAkyArthaH, ata eva brAmaNAya svAhetyAdirna prayogaH, svAhAdipadayoge devatAcaturthA eva sAdhutvena brAhmaNAdeniruktadevatAtvAbhAvAt / tatra hi saMpradAnatvabodhakacaturthevAta eva pRthak sUtrapraNayanamapi AkAzAya svAhetyAdau saMpradAnacaturthyabhAve'pi 'namaHsvAsti' ityAdyupapadacaturthIsaMbhavo, mantraliGgAdinA ca yatra devatAtvAvagamastatra tatastathA zrutyubhayanAddezanAdezitatvaM, ityamevendrAya svAhatyeva prayogo, natu zakrAya svAheti paryAyAntareNApItyacetanaiva devatA / yadagnaye prajApataye cetyAdau devatAdvayakalpane gauravAdvAkyabhedaprasaGgAccakArabalAcca viziSTasyaiva devatAtvaM, agniprajApatibhyAM svAhaityeva pryogH| dhRtihome dhRtitvAderdevatAtvarakSAyai caturthyantateti caturthyantatetyarthaka, dhRtiH svAhetyAdau prathamAyA eva caturthyarthavidhAnAt / aya devatoddezena ivistyAgo, devatAniSThakizcijjanakaH tatsvarUpAjanakatve sati taduddezena kriyamANatvAda, brAhmaNoddezyakatyAgavat / dhRtodezena kriyamANe dadhni vyabhicAravAraNAya satyantaM tacca parizeSAt / svAmitvAdIti siddha devatAcaitanyamiti cennA prayo // 11 1 'brAhmaNAderdevatAtvavAraNAya' ityapi kacit / 1 rUTyunnayanAd . ityapi .
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 114 // jakatvAt, tanniSThakiJcijjananAya kriyamANatvasyApAghitvAcca, nahi havistyAgo devatAniSThakiJciduddezena kriyate, kintu svaniphaloddezena / zivAya gAM dadyAdityAdau tuddezyatve bhAktA caturthI / dadAtistyAgamAtrapara iti nAnupapattirityAha, tadasat, caturthyantapadasya devatAtve bhAnAbhAvAt, caturthI vinApIndro devateti vyavahArAt, agnaye kavyavAhAyetyAdau devatAdvayaprasaGgAt indraH sahasrAkSa ityarthavAdasya indramupAsIteti vidhizeSatayA svargArthivAdavat mAmANyAt, indrAyetyAdau zrutapadanaiva tyAgasya phalahetutAyA vacanasiddhatvAt, " tiryak paMguvitryArSeyadevatAnAmadhikAra " iti jaiminIyamUtrasyaiva devatAcaitanyasAdhakatvAcca, acainye'dhikArAprasaktyA tanniSedhAnaucityAt / sUtrArthacaivaM ' tirathAM' viziSTAntaH saMjJAvirahAt ' paGgoH ' pracaraNAbhAvAt 'tisro'dRSTizrutivAca, 'ArSeyA' RtvigyogyA vimukhyo yeSAmandhabadhiramUkAnAM darzanazravaNoccAraNAsamarthAnAM vitryArSeyANAmiti tripravarANAmevAdhikAro, natvekadvicatuHpravarAdInAM devatAnAm, anadhikArazcAbhedena saMpradAnatvAyogAt, etena dezanA dezitacaturthyantapadanirdezyatvasya tAdRzapadabodhyatvarUpasyendrAdi pade 'saMbhavAttAdRzapadaviziSTa indrAdizcetana eva devatAvizeSaNasyendrAdipadasyendrAde cetana eva, devatAvizeSaNasyendrAdipadasyAcetanatvAddevatAyA acaitanyavyavahAra iti mizroktamImAMsakamatamapyapAstaM, vizeSasyaiva devatAtvasaMbhave vizeSaNadevatAtve mAnAbhAvAt, tattadvIjAkSarANAmAnantyena teSAM caturthyantatvAbhAvena ca devatAtvAyogAt / na ca tavApi devatAzarIrANAmAnantyaM, bAlyAdinA bhinnazarIreSu caitratvAdivaditi vAcyaM devatAcaitanyasiddhau devatAtvendratva candratvajAteradRSTavizeSopagRhItatvasya cAnugatatvAt, Izvare ca devatAtve mAnAbhAvAt, IzAnAdeH karmaphalabhokturjIvabhUtasyaiva devatAtvAt / "Izva rIyAhutizruterapIzAnaparatvAkAyAhutizrutirapi tadadhiSThAtRdevaparA" iti nyAyAmAlAyAM / adRSTavizeSopagraho devagatinAmakarmo - // 114 // svopajJa vRttiH zlo. 34
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ khopatra vRtti . pratimA || dayo devatAnyavahAraprayojakaH, tIrthakaranAmakarmodayazca devAdhidevavyavahAramayojaka upAsanAphalaprayojakazca mantramayadevatAnayazca zatakam // samabhirUDhanayabhedastadupajIvyupacAro vA, yamAdAya saMyatAnAmapi devatAnamaskAraucityamityayaM saMpradAyAviruddho'smAkaM mniissonme||115 | pastatsimetadvItarAgodezena dravyastavo'pi bhAvayajJa eveti // 34 // bhAvApadinivAraNaguNena kRtAM sthApanAmeva draDhayatisamyagdRSTirayogato bhagavatAM sarvatra bhAvApadaM bhettuM tadbhavane tadarcanavidhiM kurvanna duSTo bhavet / vAhinyuttaraNodhato muniriva dravyApadaM nistaran vaiSamyaM kimiheti hetuvikalaH zUnyaM paraM pazyatu // 35 // TIkA-'samyagdRSTiH' iti-samyagdaSTiH bhagavatAM tIrthakRtAmayogato virahAta sarvatra sthAne bhAvApadaM bhettuM tadbhavane bhagavadAyatane ca tadarcanavidhi vihitAM bhagavatpUjAM kurvana duSTo na doSavAn bhavet , ka iva ?, dravyApadaM anyato vihArAyogarUpAM nistaran nistaraNakAmaH vAhinyA nadyA uttaraNe udyataH kRtodyamo muniriva, iha ukta sthAnayoH kiM vaiSamyaM !, alpavyayabahulAbhayorAjJAyogasya tattadadhikAaucityasya ca tulyatvAt , ekatra nityatvaM kAraNanityatvAt , anyatra naimittikatvaM ca nimittamAtrApekSaNAdityasyopapatteriti itiparyanuyoge hetuvikalaH pratyuttaradAnA'samarthaH paraM kevalaM zUnyaM pazyatu digmuuddhstisstthtvityrthH|| 35 // 1 pratimAriH lumpakaH // 115 //
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 116 // vaiSamyahetumAzaGkaca nirAkaroti-- nottara munerniyamanAdvaiSamyamiSTaM yataH puSTAlambanakaM na tanniyamitaM kinnu zrute raagjm| asmin satvavadhe vadanti kila ye'zakyapratIkAratAM tairnindAmi pibAmi cAMbha iti hi nyAyaH kRtArthaH kRtaH // 36 // svopajJa vRttiH zlo. 36 TIkA- 'no nathuttaraNa' iti muneH nadyuttaraNe niyamanAt saMkhyAniyamAbhidhAnAt zrAddhasya pUjAyAM tadabhAvAdvaiSamyamiSTaM iti no-naiva vAcyaM yataH tannadyuttaraNaM puSTAlaMbanakaM jJAnAdilAbhakAraNaM na niyamitaM, kintu zrute siddhAnte rAgajaM rAgapAtaM / itthameva nakhanirdalanaprAptAvaghAtaniSedhArthaM prokSaNavidheriva rAgaprAptanadyuttaraNaniSedhArtha prakRtasya niyamavidhitvopapatteH / dravyastavavidhistu gRhiNo'pUrva eveti sAmyAyogAt / puSTAlaMbanaM tu varSAsvapi grAmAnugrAmavihArakaraNamapyanujJAtamiti kastatra saGkhyAniyamaH ?, tathA ca sthAnAGgasUtre - " vAsAvAsaM pajjosaviyANaM no kappai niggaMthANa vA2 gAmANuggAmaM dUijjittae, paMcahiM ThANehiM kappara, taM0 - jANahayAe, daMsaNahayAe, caricaTTayAe, AyariyauvajjhAevAsevI suMbhejjA, AyariyauvajjhAyANaM vA bahiyA veyAvaccakaraNayAeci " / tatra ca mAlavAdAvekadinamadhye'pi bahuzo nadyuttaraNaM saMbhavatIti azakyaparihArasamAdhimAzri tyAha-asmin nadyucaraNe satvavadhe jalAdijIvopamarde ye'zakyamatIkAratAM vadanti tairaMbho jalaM nindAmi pibAmi ceti nyAyaH / / / 1.16 / / 1 lumpakaiH
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa dRciH pratimA kRtArthaH kRtaH [hiM], satvavadhamAtrasya nindanAbhadyuttaraNasaMbhavinazca tasyAzrayaNAt / zakyaM zevaM pratimArcane'pi vaktuM bhaktisAdhazatakam | nIbhUtapuSpAdisavavadhasya zakyaparihAratvAttadakaraNe tatparihAraH zakya iti cet, nadyuttaraNe tajjIvavadhaparihAraH zakya iti // 117 // tulyaM / sAdhunA kulAyamatibaddhana vihArastAvadavazyaM kartavyaH, sa ca nadyuttaraNaM vinA na saMbhavatItyananyagatyaiva nadyuttAra iti ceta, sAdhudharmAzaktasya zrAddhasyAvazyaM kartavyA bhagavadbhaktiH pratimArcanaM vinA na saMbhavati ityatrApyananyagatikatvaM tulyaM, ete.' naikatrairyApratikramaNamanyatra neti vaiSamyamiti nirastaM, nadyuttArAnantaramIryApatikramaNasya sAdhukalpatvAt , "naIsaMtaraNe paDikkamai" ityAgamena ttsiddheH| yadi cAdhikArAjJAnirapekSairyApathikyeva nadImANivadhazodhikarI syAttadA sAdhudAnodyataH zrAddho'nAbhogAdinA sacittasparzamAtreNAzuddho'pi tAMtikramya zuddhaHsyAt , yayA pratyAkhyAtasarvasAvadyAnAM sAdhanA jJAtvA nadIgatAnekajaLAdijantughAtotpanaM pAtakamapAkriyate tayA gRhiNo'nAbhogataH sacittasparzamAtrajanyapAtakApakaraNamISakarameveti, saGghathAniyamo'pi kalpa eva dvivArAdiniSedhe ekaza uttAravidhAvapi SaDjIvavadhapAtakasya tavAparihAryatvAcchabalatvaniSedhAya tadAdaraNasyApyAjJAmAtrazaraNasvAt saGkhyAniyamenaiva pAtakitve ca saaNvtsrikprtikrmnne'tiprsnggH| kiJca lumpakAbhimate zAstre kApIryApathikA nadhuttAre noktA, kintu 'itthasayAdAgaMtum' ityAdiniyuktigAthAyAmitikimanenAbhidhAnenAlajAlakalpena / atha bhavatAmeva nadyuttAre iryApatikrAntina dravyastava ityatra ko hetuH ?, iti pRcchami iti cet , yadi vakro'si tarhi vratabhaGgajamahApAtakazodhakasyApratipannavratazodhane'zaktatvAnmahAtarUnmUlakasya tRNAgronmUlana ivetyuttaramAkalaya ?, vastutaH iyA~ pratikramyaiva yaddharmAnuSThAnaM vidhIyate tadIryAniyataM, tacca sAmAyikapauSadhacAritrAdyanuSThAnameva IyA~ pratikramyaiva tadvidhAnAt , tatra vartamAnaH zrAvakaH sAdhurvA sacittAdisaMDhe // 117 // vwww
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ -37 uccArAto'tiriktAmIryA pratikrAmati dividhatrividhena pratyAkhyAnalakSaNasya sAmAyikapoSadhAdeH, trividhaM trividhena pratyAkhyAna pratimA lakSaNasya sAmAyikacchedopasthApanIyAdicAritrasyAticAralakSaNaM mAlinyaM mAbhUdityabhiprAyAdityarthaH / tathA cairyApathikAsthAnaM zatakam // | vRttiH // 118 sAmAyikAdivatAnyeva, na punarAnuSaGgikapRthivyAghAraMbhavaddharmAnuSThAnamAtram, anyathAbhigamanAdAvapi tadabhidhAnaprasaGgAdata evA . kRtasAmAyiko muniriva zrAvako'pi puSpAdibhirjinapUjA na karoti iti jinAjJA, na punaritaro'pi, kRtasAmAyikasya tadavAtipUrtikAlaM yAvatsacittAdisparzarahitasyaiva vratapAlakatvAt , jinapUjAM cikIrghastu sacittapuSpAdivastUni upAdAyaiva tAM karoti tadvinA pUjAyA evAsaMbhavAt , pratikArya kAraNasya bhinnatvAditi bodhyaM / loke'pi hi 'yathA gRhapraveze'bhyukSaNaM nApaNapraveze' tathA lokottare'pi 'sAmAyike yaryA na tathA munidAnAdau'iti bhaavH| " apaDikaMtAe iriyAvahiyAe na kappai ceva kiMci kAU" ityatra na kizciditi vizeSaparameva / 'ciivaMdaNasijjhAya' ityagrimapadenaiva tadabhivyakteriti bodhyaM // 36 // dRSTAntIkRte nayuttaraNe'duSTatvaM nyAyena sAdhayatiyannadyuttaraNaM pravRttiviSayo jJAnAdilAbhArthinAM duSTaM tad yadi tatra kaH khalu vidhivyApArasArastadA / tasmAdIdRzakarmaNIhitaguNAdhikyena nirdoSatAM jJAtvApi pratimArcanAtpazuriva trasto'si ? kiM durmate // 37 // // 118 // Wwwwwwwmarwana wwwwwwwwww
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana vRtti zlo.37 TIkA-'yanayuttaraNam 'iti-yad mAnAdilAbhArthinAM pravRttiviSayo nadhuttaraNaM, tad yadi duSTa syAttadA tatra khalviti pratimA nizcaye vidhivyApArasya vidhyarthasya sAraHkA, tAtparya kiM 1, vidhyartho hi-'balabadaniSTAnanubandhISTasAdhanatve sati kRti zatakam - sAdhyatvaM,' pApe ca balavatyaniSTe jAyamAne tatra vidhyarthabAdha eva syaadityrthH| tasmAdIdRze'dhikAyucite nadyuttArAdikarmaNi // 119 // IhitasyeSTasya guNasyAdhikyena nirdoSatAM, svarUpataH sAvadyatve'pi balavadaniSTAnubandhitAM vihitatvenaiva jJAtvApi tadRSTAntenaiva cetaH | addhisaMbhavAta , he durmate ! duSTabuddhe! pratimArcanAt pariva kimiti trasto'si ? bhayaM prApto'si?, vizeSadarzitasvAsaprayojakakumati nirAsAnna syAdayaM trAsa iti bhAvaH / utsargApavAdasUtraM cedaM nadyuttAre-"No kappai NigaMthANa vA NiggaMthINa vA imAo uThiAo gaNiyAo vaMjiyAo paMca mahaNNavAo mahANaIoaMtomAsassa duskutto vA tirakutto vA uttarittaevA saMtarittaevA, taM0gaMgA jauNA saraU erAvatI mahI / paMcahi ThANehiM kappaMti taM0-bhayaMsi vA, dubhirUsi vA, pavvaheja vA koI, udaoghaMsi vA ejjamANasi mahatA vA, aNAriesuti" sthAnAGge / vRttyaikadezo yayA-'no kappai' na kalpayante na yujyante ekavacanasya bahuvacanArthatvAt , 'vatthagaMdham' ityAdAveveti, nirgatA granthAditi nirgranthAH sAdhavasteSAM, tathA nirgranthInAM sAdhvInAM, iha pAyastulyAnuSThAnatvamubhayeSAmapIti nidarzanArthI vA zabdo, imA iti vakSyamANanAmataH pratyakSAsannA uddiSTAH sAmAnyato'bhihitAH, yathA mahAnadya iti gaNitA yathA pazceti, vyajitA vyaktIkRtA, yathA gaGgetyAdi vizeSaNopAdAnAdvA, yathA mahArNavA iti / tatra mahArNavA iva yA bahUdakatvAt mahArNavagAminyo vA yAstA mahArNavA mahAnadyo gurunimragA antarmadhye mAsasya dvikRtvo 1 zrI sthAnAMgasUtra paMcamasthAnedvitIyodezake. // 119 //
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 120 // svopajJa ci zlo. 37 dvau vA tritvo vA trIn vArAn uttarI laGkayituM bAhujaGghAdinA, santarItuM sAGgatyena vA nAvAdinetyarthaH, tarItuM laGghayituM AtmasaMyamopaghAtasaMbhabena zabalacAritrabhAvAt / yata Aha- "mAsanmaMtaratiniya dagalevAo karemANeti " udakalepo nAbhipramANa jalAvataraNamiti / iha sUtre kalpabhASyagAthA - " imAoci muttauttA, uddidvaNaIo gaNiya paMceva / gaMgAdivaMjiyAo, bahUdaya mahaNNavAo a / / pacaNDaM gahaNeNaM, sesAviusUiA mahAsalileti " / pratyapAyAceha - " ohAramaggarAiA ghorAtatthausAvayA sarIro vahimAIANAvA teNaM va kattha itti / ' bhaye rAjapratyanIkAdeH sakAzAt upadhyAdyapahAraviSaye sati 1, durbhikSevA bhikSAbhAve sati 2, 'pannAjjatti ' pravyathate bAhyate, antarbhUtakAritArthatvAdvA pravAhayet kacit pratyanIkaH, tatraiva gaGgAdau prakSipedityarthaH 3 udaoghasitti udakaughe vA gaGgAdInAmunmArgagAmitvenAgacchati sati tena plAvyamAnAnAmityarthaH, mahatAbATopeneti zeSaH 4 / 'aNAyariemutti' vibhaktivyatyAt - anAryaimrlecchAdibhirjIvitacAritrApahAribhi rabhibhUtAnAmiti zeSaH 5 / etAni tu puSTAlambanA nItyuttaraNe'pi na doSa iti kalpyatvavyapadezaH / akAraNe'pi yatanApadena punarevaM sa kalpe vyavasthitaH - " No kappai NiggaMthANa vA nigaMINa vA imAo uddiTTAo paMca mahaNNavAo mahANaIo gaNiyAo vaMjiyAo aMto mAsassa dukkhuto vA tikkhuto vA uttaritaevA saMtarizae vA, gaMgAjauNA sarau kosiyA mahI, ahapuNa evaM jANijjA - eravatI kuNAlAe jattha cakkiyA egaM pAyaM jale kiyA, evaM pAyaM thaLe kiccA, evaNDaM kappara aMtomAsassa dukkhuto vA uttaritaevA saMtarizaevA " / / atra hi saGkhyAniyamo - podbalanasya yatanayA kalpyatA, zabalatA aprayojakatvamiti yAvat, paratastvAjJA bhaGgAnavasthAbhyAM yatanayApi na tathAtvamiti // 120 // bodhyaM / tadevaM puSTAmbanenApavAde'pi na trAsaucityamiti sthitaM / / 37 / /
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ - - svopar3a - ciH - -- --- - - pratimA dRSTAntAntareNa samarthanamAhakama ga daGgavigharSaNairapi sutaM mAturyathAhermukhAtkarSantyA nahi dUSaNaM nanu tathA duHkhAnalArcitAt / // 12 // saMsArAdapi karSato bahujanAn dravyastavodyogina stIrthasphAtikRto na kiJcana mataM hiNsaaNshto| zlo.38 dUSaNam // 38 // TIkA-'garcAd' iti-yathA ga dvivarAdatitvarayAGgasya vigharSaNairapi kRtvA'hermukhAtsarpasya vadanAtsutaM karSansyA mAturnahiM naiva dUSaNaM / nanu nizcaye, tathA duHkhAnalArcitAt asukhAgnijvAlApUritAt saMsArAdapi bahujanAn bIjApAnadvAraNa karSato dravyastave udyogina udyamavatastIrthasphAtikRto jinazAsanonnatikAriNaH hiMsAMzato hiMsAMzena na dUSaNaM mataM, svarUpahisAyA doSasyAbalavattvAduddezyaphalasAdhanatayAnubandhato'doSatvAdvA // 38 / / etatsamarthitadRSTAntAntaranyAyaM prakRne yojayitupAhaetenaiva samarthitA jinapateH zrInAbhibhUpAnvayavyomendoH sutanIkRtAM vibhajanA zilpAdi zikSApica / aMzo'syAM bahudoSavAraNamatizreSTho hi neSTo'paro nyAyo'sAvapi durmata drumavana prodAma dA vAnalaH // 39 // 1 dRSTAtanyAya, ityapi, kacit . | // 12 //
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 122 // www vyAkhyA--' etenaiva ' iti - etenopadarzitena sutakarSaNadRSTAntenaiva zrInAbhibhUpasya yo'nvayo vaMzastadeva vyoma ativizAlatvAttatrenduH paramasaumyaleiyatvAjjaganetrAsecanakatvAcca tasya vizeSaNenaiva jhaTityupasthitervizeSyAnupAdAnAnnanyUnatvaM, jinapatestIyaikarasya zrI RSabhadevasyetyarthaH, sutanIkRtAM sutadezAnAM vibhajanA vibhajyadAnaM zilpAdInAM zikSApi ca prajAnAmiti zeSaH, samarthitA nirdoSatayopadarzitA / nIvRdanvitasya sutapadasya zikSAyAM pRthaganvaye sutebhya ityadhyAhArAvazyakatve, anyathA vidheyA vimarzadoSAnuddhAre - suSThu zobhanA to lakSmIryatreti nivRt samAnAdhikaraNavizeSaNameva vyAkhyeyaM / asyAM sutanIvRdvibhajanAyAM zi lpAdizikSAyAM ca bahudoSasyetarathA mAtsyanyAyenAnyAyapravRttilakSaNasya vAraNamatizreSTho'dhikAriNA bhagavatA'tyantamabhipretaH, hirniJcitaM, aparo'nyo'zo'nuSaGgahiMsArUpo neSTa upekSita iti yAvat, tasya svApekSayA balavadoSatvAbhAvena pravRttyavyAghAtakatvAdasAvapi nyAyo'ti dezalakSaNaH / durmate dravyastavAnabhyupagamarUpe drumavane vRkSasamUhe modAmaH prabalataro dAvAnalo dAvAgriH, ( vaDavAgnireva ) etanyAyopasthitau pracitasyApi durmatasya tvaritameva bhasmIbhAvAt, dravyastave'pyadhikAriNo gRhiNo bhaktyudrekeNa boghiLAbhahetutvasyaivAMzasyeSTatvAditarasyopekSaNIyatvAditi bhAvaH / atrASTakaM - " anyastvAhAsya rAjyAdipadAne doSa eva tu / mahAdhikaraNatvena tatvamArgavicakSaNaH // 1 // " anyastu tatvamArge vastuni paricchettavye'vicakSaNo'paMDita Aha, 'vicakSaNa iti vakSyamANaparyAlocanayopahAsavacanaM / asya jagadguroH doSa evAzubhakarmArjanameva, mahAdhikaraNatvena mahAraMbhaparigrahapazcendriya vadhAdinimittatvena agnizastrAdidAnavaditi dRSTAnto'bhyuSaH / uttaramAha - " apradAne hi rAjyasya nAyakAbhAvato janAH / , 1 "tA sA zrIH kamalendirA " itihaimaH / 2 nirdezalakSaNa iti pAThAntare. 3 hAribhadraM rAjyAdidAnadUSaNanivAraNASTakaM 28 / svopajJa ciH zlo. 39 // 122 //
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ Pawwain mitho vai kAladoSeNa maryAdAbhedakAriNaH // 2 // vinazyantyadhikaM yasmAdiha loke parakha ca / zaktau satyAmupekSA ca, yujyate pAnimA na mahAtmanaH / / 3 // tasmAttadupakArAya, tatmadAnaM guNAvaham / parArthadIkSitasyAsya, vizeSeNa jagadgaroH // 4 // " kAladopeNA svopatra vasapiNyA hInadInatarAdisnabhAnena maryAdAbhedaH napAnAdivyavazAlopaH, nAyakamadbhAne'gi kenidinaganno gantetAca zlA... Aha adhikamatyartha ihaloke manuSyajanmani prANAdivayAta . paratra paraloke hisAyudekAna zaktau satyAM svakRtimAdhyatvajJAne upakAro'nayaMtrANaM tatpadAnaM rAjyapradAnaM parArtha paropakArAya dIkSitasya kRtanizcayasya vizepeNa sutarAM sAmAnya rAjyadAyakApekSayA jagandaro vanabhartaH, tathA ca mahAdhikaraNatvahetarasiddho'dhyavasAyApekSatvAdadhikaraNasyeti bhaavH| tato rAjyAdidAne doSa evetyapahasitaM / athAdipadagrAdyavivAhAdi vyavahAradarzane prasaJjitadopasya parihArAtidezamAda..... evaM vivAhadharmAdau tathA zilpanirUpaNe / na dopo AttamaM puNyamitthameva vipacyate " // 5 // vivAhadharmaH pariNayanAcAraH, AdinA rAjakula grAmadharmAdiparigrahaH / zilpanirUpaNe ghaTalohacitranakhanApitavyavahAropadeze na dopo bhagavataH, yasmAdattamaM karma tIrthakaranAma ityameva-vivAhazilpAdinirUpaNakAreNaiva vipacyate / svaphalaM dadAti vipAkamApte'pyazaktatvAdanucitapravRtyabhAvAna bandha iti nAtiprasaGgaH / abhyuccayamAha,-"kizcehAdhikadopebhyaH satyAnAM rakSaNaM tu yat / upakAra stadevaiSAM pravRtyaGgaM tathAsya va" // 6 // upakAro hitakaraNaM eSAM satvAnAM pravRttI aGgaM kAraNaM asya jagadguroH / Aha ca-"etociyanihosa, sippaaivihai| hANamo jiNidassa / leseNa sadosapi hu bahudosanivAraNatteNaM"ni / uktamartha dRSTAntena samarthayannAha-" nAgAde rakSaNaM yadga 1 apahastitamityapi pAThaH / WARomama h||12311
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA cAkarSaNena tu / kurvanna doSAstadanyathA saMbhavAdayam // 7 // tadvadvAjyAdi, yattu ayaM jagadguruH sarvathA doSAbhAvena khoja zatakam kimiti na rakSaNaM karotItyatrAha-anyathA alpasyApyanarthasyAnAzrayaNalakSaNaprakAreNAsaMbhavAdrakSaNasyeti zeSaH / uktaM ca- ttiH // 124 // tatya pahANo aMso bahudosanivAraNAu jagaguruNo / nAgAi rakaNe jaha, kaDaNadose vi suhajogo" // 1 // khaDDAtaDasi visa-zlo. 39 me, iTThasuyaM sa] pecchiUNa kIlaMtaM / tappaccavAyabhIA, tamANaNahA gayA jaNaNI // 2 // diTThoa tIeNAgo, taM pai eMto duto -40 akhddaae| to kahio tao taha, pIDAe visuddhabhAvAe"ci // 3 // uktAnabhyupagame bAdhAmAha-" itthaM caitadihaiSTavyamanyathA dezanApyalam / kudharmAdinimittatvAdoSAyaiva prasajyate " // 8 // kudharmAH zAkyAdikupravacanAni AdiryeSAM zrutacAritrapratyanIkavAdibhAvAnAM teSAM nimittatvAt hetutvAt , jinadezanApi hi nayazatasamAkulA nayAzca kupavacanAlaMbanabhUtA doSAyaiva // 39 // mahAnizIthAkSarANi tatmAmANyajJApanapUrva darzayatikiM yogyatvamakRtsnasaMyamavatAM pUjAsu pUjyA jaguH zrAddhAnAM na mahAnizIthasamaye bhaktyA trilo kI guroH| nandIdarzitasUtravRndaviditaprAmANyamudrAbhRto nidrANeSu patanti DiNDimaDamatkArA ivaitA giraH // 40 // 1 nivAraNo, ttsNdigdhm| // 124 // anwRAM.NPranam wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ cita kA.40 vyAkhyA-'kiM yogyatvam' iti-kiM akRtsnasaMyamavatAM dezaviratAnAM zrAdAnAM bhaktyAtizayitarAgeNa trilokI-|| pratimA svApakSa gurotribhuvanadharmAcAryasya pUjAmu puSpAdinAcaneSu pUjyA gaNadharAH mahAnizIthasamaye mahAnizIthasiddhAnte kiM na jaguH? api dorI tu jagureva-"akasiNa pabattagANaM, virayAvirayANa esa khalu jutto / je kasiNa saMjamaviU, puSphAI na kappai // tao lo.4 | bujjha gomA NIsaMsayaM desavirayANaM tu viNiogaM" (ubhysthvi)|| ubhayatra dravyastave bhAvastave cetyarthaH / nanyAM nandIsUtre | -41 darzitaM yatsUtravRndaM tanmadhye viditA prasiddhA yA prAmANyamudrA mahAnizIthaprAmANyadAyaM tadvibhrati yAstAdRzya etAH saMpradAya sArvabhaumAnAM giraH nidrANeSu muptamamatteSu DiNDimasya paTahasya DamatkArA iva patanti / yathA gADhasuptAH parimoSiNaH Akasmi. kabhayaGkarabherImAGkArazabdazravaNena sarvasvanAzopasthityA kAndizIkA bhavanti, tathoktamahAnizIthazabdazravaNena lupakA apI. ti / na ca vAyAtreNa mahAnizIthamapramANamityapi tairvaktuM zakyaM, yatra sUtre AcArAdIni pramANatayA darzitAni tatraiva mahAnizIthasyApi darzanAda , ato(ti)virodhasya ca bahuSu sthAneSu darzanAdvivekinaH samAdhisaukaryasya ca sarvatra tulyatvAditi // 40 // || ___ abhyuccayamAhayahAnAdicatuSkatulyaphalatAsaGkIrtanaM yA punau zrAddhasya paro muneH stava iti vyaktA vibhaagprthaa| yacca svarNajinaukasaH samadhiko prokto tapaH saMyamau tatsarva pratimArcanasya kimu na prAgdharmatAkhyA pakam // 41 //
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwer svopaka ti bho.41 vyAkhyA- yad " iti-yat dAnAdicatuSkasya dAnAdicatuSTayasya tulyaphalatAyAH saGkIrtanaM, yaa| matimA dvau dravyastavabhASastavau zrAddhasyaucito, paro bhAvastava eka eva muneH sAdhoriti vyaktA vibhAgasya prathA takama.3 // 126 // 3 // vistAraH, yacca svarNajinaukasaH suvarNajinabhavanakAraNotakRSTadravyastavAdapi tapaHsaMyamau samadhiko poktI, tatsarva pratimArcanasya kimu ! pAgadharmatAyAH bhAvastavenAnvAcIyamAnadharmatAyAH khyAparka sUcakaM na ? api tu khyApakameva, utkRSTatamAvagheruskRSTatarasyaiva yuktatvAt , hInAvadhikotkarSoktarastutitvAbahi sAmAnyajanAdAdhikyavarNanaM, cakravartinaH stutiH api tu mahAnarapateriti / akSarANi ca-" bhAvacaNamuggavihArayAya davyaccaNaM tu jiNapUA / paDhamAjaINaduNNivi gihINapaDhamacciyapasatthA // kaMcanamaNisovANe thaMbhasahasmRsie suvannatale / jo kAraveja jiNahare, taovi tavasaMjamo ahio // tavasaMjameNa bahubhava samajjiaM pAvakammamalapavahaM / niviUNaM airA sAsayamukaM vae mukaM / kAuMpijiNAyaNehiM maMDiaM sayalameiNIvahaM / dANAiccaukkeNavi, suTTa vigacchijja agcuayaM / / Na paraoci" // na ca prathamAyA eva prazastatvAbhidhAne'nAyAyA aprazastatvAdanAdaraNIyatvamevaM sati 'sArocaraNassa nivvANaM' ityabhidhAnAnmokSasyaiva sArasvAbhidhAnAcAritrasyAyanAdaraNIyatApatteH, sAropAyatvena sAratvaM tatrAviruddhamiti cet, prazastabhAvArthopAyatvena dravyArcAyA api bhaashstyaadaadrnniiytvaakssteH||41|| mahAnizIthe'smaduttyApAmANyAbhyupagamaM kumatino dUSayamAhaprAmANyaM na mahAnizIthasamaye prAcAmapItyapriyaM yatturyAdhyayanena tatparimiteH kessaashcidaalaapkaiH| wwwwwwwwwwwwwwwwwws // 126 // MAIN
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ vRddhAstvAhuridaM na sAtizayamityAzaGkanIyaM kvacit tatkiM pApa ! tavApadaH paragirAM prAmANyato patiyA |svopa noditAH // 42 // vRciH // 127 // zlo.4 vyAkhyA-'prAmANyam'iti-mahAnizIthasamaye prAcAmapi prAcInayuSmatsAMpradAyikAnAmapi prAmANyaM na, iti vacaH apriyaM aramaNIyaM yad yasmAtturyAdhyayane caturthAdhyayane keSAzcidAryANAM parimitaidirApalAkaistatmAmANyaM nAsti, vRddhAstvAhuH- idaM mahAnizIthaM sAtizayaM samahatprabhAvamatigaMbhIrArtha ceti kacidapi sthale nAzaGkanIyaM, tattasmAtkAraNAt he pApa ! paragirAmutkRSTavAcAmasmasaMpradAyakazuddhAnAM prAmANyataH prAmANyAbhyupagamena tavApado noditA ? apitUditAevAbhyupagamasiddhAntasvIkAre sva| tantrasiddhAntabhaGgamasaGgAta , ajAM niSkAzayataH krameLakAgamanyAyApAtAta, tathoktaM caturthAdhyayane mAnte, "atra caturthAdhyayane bahavaH saiddhAntikAH kecidAlApakAna samyak zraddhayatyeva, tairadhAnarasmAkamapi na samyak zradAnamityAha haribhadrasUriH na punaH sarvamevedaM caturthAdhyayanaM anyAni vAdhyayanAni, asyaiva katipayaiH primitairaalaapkairshrddhaanmityrthH| yataH sthAnasamavAyajIvAbhigamaprajJApanAdiSu na kiJcidevamAkhyAtaM, yathA pratisantApasthAnamasti tadguhAvAsinazca manujAstatra ca pAramAdhArmikANAM punaH punaH saptATavArAn yAvadupapAtasteSAM ca tairdAruNairvajazilAgharadRsaMpuTagatagolikAnAM paripIDayamAnAmapi saMvatsaraM yAvatpANavyApattirna bhavatIti" / vRddhavAdastu punaryathA tApadidamArSa sUtra, vivRttirna tAvadatra praviSTA prabhUtA, atra zrutaskandhe'rthAH suSTvatizayena sAtizayAni gaNaparoktAni bahuvacanAni tadevaM sthite na kizcidAzanIyamiti, virodhamAnaM ca vedanIyasya jaghanyAsthitirantahita AMAmwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwway
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA patakam // 128 zlo.42 muttarAdhyayaneSUktA, prajJApanAyAM tu dvAdazamuhUrtA ityAdau saMbhavatyeva, hetUdAharaNAsaMbhave'pItyAdinA prAmANyAbhyupagamo'pyubhayatra tulya iti dig // 42 // vRttiH mahAnizItha evAnyathAvacanamAzaGkate -43 bhraSTaizcaityakRte'rthitaH kuvalayAcAryoM jinenjAlaye yadyapyasti tathApyadaH satama ityuktvA bhavaM tIrNavAn / etatkiM navanItasAravacanaM no mAnamAyuSmatAM yatkurvanti mahAnizIthabalato dravyastavasthApanam // vyAkhyA-'bhraSTaiH' iti-bhraSTelijamAtropajIvibhiH caityakRte svAbhimatacaityAlayasaMpAdanAya arthitaH pArthitaH kuvalayAcAryaH, padaikadeze padasamudAyopacArAt kuvalayaprabhAcAryaH, 'yadyapyetaccaityAlaye vaktavyamasti tathApi satamaH sapApaM' ityuktvA bhavaM saMsArArNavaM tIrNavAn , etatkiM ? navanItasArAdhyayanavacanaM AyuSmatAM prazastAyuSAM bhavatAM no mAnaM na pramANaM? yanmahAnizIthabalataH mahAnizIthabalamavaSTabhya dravyastavasthApanaM kurvantyAyuSmantaH / yatra hi vAGmAtreNApi dravyastavaprazaMsanaM niSidaM, tatra kayaM taskaraNakAraNAdivihitaM bhaviSyati ? iti // 43 // uttarayatibhrAnta ! prAntadhiyA kimetaduditaM pUrvAparAnizcayAt yena svazramakRptacaityamamatA mUDhAtmanAM lingginaam| // 12 // wwwwww
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ | vRtti pratimA | unmArgasthiratA nyaSedhi na punazcaityasthitiH sUriNA vAgbhaGgI kimu yadyapIti na mukhaM vakra svopajJa vidhatte tava // 44 // // 129 // vyAkhyA-'bhrAnta 'iti-ne bhrAnta ! viparyayAbhibhUta ! pUrvAparagranthatAtparyAnizcayAt prAntadhiyA hInabudinA tvayaita zlo.44 tkimuditaM kutsitamuktaM, yenoktavacanena svazramaklRptAni yAni caityAni teSu yA mamatA tayA mUDha AtmA yeSAM te tathA tAdRzAM / liGginAM mUriNA kuvalayAcAryeNa manasi mizritacaityakarttavyatAgocaratatpratijJAM galahastayatA unmArgasthiratA anAyatanapravRttidADhya nyaSedhi na punazcaityasthitiH samyagbhAvitacaityapravRttivyavasthA / ihArthe yadyapIti vAgabhaGgI vacanaracanA kimu tava mukhaM / / vakraM na vidhatte? api tu vidhatta eva / aAkaraNikasya saMbodhya mukhavakrIkaraNasya kAryasyAbhidhAnena prkRtvkroktybhidhaanaadprstutprshNsaalngkaarH| " aprastutaprazaMsA yA sA saiva prastutAzrayA" iti lakSaNaM / "jai vi jiNAlaye taha vi sAvajjami. NaM" | nasvabhAvatazcaityasthiteduSTatvamAha, kiM tu maThapravRttyupAdhinetyeva zraddheyaM, na hi yadyapi pAyasaM tathApi na bhakSyamiti vacanaM / / vipamizritAyupAdhisamAvezaM vinopapadyate iti bhAvanIyaM mUribhiH // 44 .. evaM vyAkhyAna evAnyatrApi mUtrasya niHzaGkitatvakaraNena pravrajyAsArthakatopapattirityanuzAstiyatkarmAparadoSa mizritatayA zAstre vigItaM bhavet svAbhISTArthalavena zuddhamapi tallumpanti dussttaashyaaH| 1 laghuvRttau tu avyAkaraNikasya iti. // 129 // wana
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 45 // svopaDa wwwwwwwwww ko.15 madhyasthAstu pade pade dhRtadhiyaH saMbandhya sarva budhAH zuddhAzuddhavivekataH svasamayaM niHzalyamAtanvate pratimA / zatakam - // 130 // vyAkhyA-'yatkarma 'iti-yatkarma svarUpataH zuddhamapi aparadoSeNa mizritatayA zAstre vigItaM niSiddhaM bhaveta , tat svAbhISTArthalavena svAbhimatArthalezaprAptyA zuddhamapi duSTAzayA lumpanti, chidrAnveSiNAmIdRzacchalasya sulabhatvAt / yathA, khedodegAdidoSamizritamAvazyakAdi niSiddhamiti duSpAlavAdAvazyakamevaidayugInAnAmakartavyamityAdhyAtmikAdayo vadanti-vidhibhaktivikalo dravyastavo niSphalaH, tadAha-"jaM puNa eyaviuttaM, egaMte va bhAvamunnati / taM visayaMmivi Na tao, bhAvatthaDao nneyN"|| yadanuSThAnaM etadaucityaM, bhAvo bahumAnaH, viSaye'pi vItarAge'pi vidhIyamAnaM, tako dravyastavaH, tathA prakRte'pi maThamizritadevakulAdikaM nAcAryeNAnumataM, ityAdikaM puraskRtya dravyastava eva na kArya iti lupakA vadanti / madhyasthAstu gItArthAH pade pade sthAne sthAne dhRtadhiyaH saMmukhIkRtavimarzAH savai granthaM zanaiH zanaiH mandaM mandaMzrotRpajJAnusAreNa saMbandhya zuddhA| zuddhayorviveko vinizcayastataH svasamayaM svasiddhAntaM niHzalyaM zarayarahitamAtanvate, tAtparyavivecanena sUtraM pramANayanti, na tu zaklodbhAvanena mithyAtvaM vardayantIti bhAvaH // 45 // etena pradezAntaravirodho'pi parihatyAhatenAkovidakalpitazcaraNabhRyAtrAniSedhodyatazrIvajAnidarzanena sumunetrAniSedho hataH /
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ ma svopA | svAcchandyena nivAritA khalu yatazcandraprabhasyAnatiH pratyajJAyi mahottaraM punariyaM sA taiH matimA saha // 46 // zatakam vRttiH vyAkhyA- tena 'iti-tenoktahetunA akovidena atAtparyajJena kalpitazcaraNabhRtAM yAtrAniSedhe udyatA ye zrIvajrAryAH / // 13 // zlo.46 zrIvajrasarayasteSAM nidarzanena dRSTAntena mumuneH susAghoH yAtrAniSedho ito nirAkRtaH, yatastatra granthe svAcchanyenAjJArahitatayA gurumiH candraprabhasya candraprabhasvAmina AnatiniSiddhA mahattarasaGgyAtrotsavanivRtyanantaraM punariyaM candramabhayAtrA tairAcAyaH svaziSyaiH saha pratyajJAyi kartavyeti pratijJA viSayIkRtA / atrApyavidhiyAtrAniSedhamevopazrutya yAtrAmA mRdainiSiddhaM taddaSitaM tAspItiyodhyaM / atra sASadhAcAryavajrAcAryasaMbandhau zrotRNAmupakArAya mahAnizIthagatAvabhidhIyete, tathAhi-"se bhaya ! kayareNaM se sAvajjAyarie? kiMvA teNaM pAtriyaM ?, go0 ! NaM io osabhAi titthaMkara cauvIsagAe aNateNaM kAleNaM jA atItA apNA cauvIsigA tIe jAriso ayaM tAriso caiva sattarayaNIpamANeNa jagaccherayabhUo deviMdaviMdavaMdiyapavaravaradhammasirInAmaM caramatitthaMkare ahesi, tassa ya titthe satta accherage bhuue| ahatrayA parivuDassa NaM titthaMkarassa kAlakkameNaM assaMjayapUANurayaM bahujaNasamUhaM ti viyANiUNa, teNaM kAleNaM2 amuNiyasamayasammAvahiM tigAravamairAmohiehiM nAmamittaAyariamahattarohiM saTTAiNaM sagAsAo daviNajAyaM paDigAhiyara thaMbhasahassUsie sakasakamamattie ceiAlage kArAviUNaM, te ceva duraMta paMtalakaNAhamADamehiM ahiseie, te ceva ceiAlage mAsIya goviUNaM ca balavIrie purisakkAraparikkama saMtebale saMtevIrie saMterisakAra parikame, caiUNaM uggAmiggahe aNiyayavAsaM, NIAvAsaM AsittANaM, sidilIhoUNaM saMjamAisuTTie pacchA paricicANaM ihaloga // 13 //
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 132 // zlo.46 paralogAvAyaM, aMgI UNaya sudIhapaMsAra, tasiM ceva maThadeulesu accatyaMgaDDire mucchare, mamahArAhakArohiM abhibhUe, sayameva vicittamalladAmAIehiM NaM devaccaNaM kAumanbhujjhue, jaM puNa imaM samayasAraM paraM imaM samvannuvayaNaM darayareNaM ujjhiyaMti, taM. "sacca jIvA savve pANA samve bhUA savve sattA na ajjhAveavvA na pariyAve avvA na parighetavyA na virAheyavvA na kilAmeyavA na ubaddaveavvA, je kei muhumA je kei bAyarA je kei tasA je kei thAvarA je kei pajjattA je kei apajjattA je kei egidiyA jAva paMceMdiyA, tivihaM tiviheNaM maNeNaM vAyAe kAraNaM, jaM puNa go. ! mihuNaM taM egateNaM 3 nicchayau 3 bADhaM 3 tahA Au teu samAraMbhaM ca savvahA savvapayAreNaM samayaM vivajjijjA muNItti, esa dhamme dhuve sAsae niie samiJcaloyaM kheyannehiM paveie"tti / se bhayavaM! jeNaM kei sAhUvA sAhUNI vA NiggaMthe aNagAre davvasthayaM kujjA, se NaM kimAlavejjA?, go0 ! ajayaivA assaMjaei vA devaccagei vA jAva NaM ummaggapaietti vA dUrujjhiya sIlei vA kusIlei vA sacchaMdacArieivA AlavijA, evaM go! tesiM aNAyArapavittANaM bahuNaM AyariyamahattarAINaM ege maragayacchavI kuvalayapahAbhihANe nAma aNagAre mahAtavassI ahesi, tassa gaM mahAmahaMte jIvAipayatthesu tattaparinANe sumahaMtaM ca saMsArasAgare tAsurajoNIsu saMsaraNamayaM savvahA sanvapayAreNaM aJcataM AsAyaNabhIruattaNaM takAlaM tArisevi asamaMjase aNAyAre bahusAhammiya pavattie, tahAvi so titthayarANamANaM NAikkamei / ahannayA so aNigRhiyabalavIriyapurisakAraparakame susIsagaNapariario sanmannupaNIyAgamasuttastho bhayANusAreNaM vagayarAgadosamohamicchattamamakAroiMkAro samvattha apaDibade, kiMbahuNA, savvaguNagaNAhiTTiyasarIro aNegagAmAgaranagarapurakheDakabbaDamaDaMvadoNamuhAisabhivesavisesesu aNegesu bhandasattANaM saMsAracAravimukaNi saddhammakahaM parika
Page #157
--------------------------------------------------------------------------
________________ khopar3a anisA to viharesu / evaM ca vaccaMti diyahA / abayA NaM so mahANubhAvo Ago viharamANo go0! tesiM nIavihAriNamAvAsage, tesiM zavakam ca mahAtavassI kAUNa sammANio kiikammAsaNapadANAiNA suviNaeNaM, evaM ca muhaNisanno ciTTittA NaM dhammakahAiNA viNo dRttiH ||13shaa eNaM, puNo gaMtuM payato tahi bhaNio so mahANubhAo go ! tehiM duraMtapaMtalakaNehi liMgovajIvIhi bhaTThAyArumaggapavattagAbhigga zlo-46 hiyamicchadiTThIhiM, jahA NaM bhayavaM ! jai tuma mihaI ekaM vAsArattaM cAumAsiyaM paoviyaM, to NametyaM ettige ceiAlae bhavaMti nUNaM tujjhANattIe; tA kIrau maNuggahamamhANaM iheva cAummAsiyaM / tAhe bhaNi teNaM mahANubhAgeNaM go ! jahA-bho bho ! piyaMvae ! jaivi jiNAlae tahavi sAvajamiNaM nAhaM vAyAmiceNaM evaM AyarijjA, evaM ca samayasAraM paraM tattaM jahaDiaM avivarI nIssaMka bhaNamANeNaM tesi micchadihiliMgINaM sAhuvesadhArINaM majjhe go. ! AsakaliyaM titthayaranAmakammagoyaM teNaM kuvalayappabheNaM egabhAvAvasesI ko bhavoahI / tatthaya diTTho aNullavijjamANasaMghamelAvego ahesi, tehiM ca bahuhiM pAvamaIhiM liMgiliMgiNiyA paropparamegamayaM kAUNa, go ! tAlaMdAUNa vippaloiyaM ceva taM tassa mahANubhAgassa mahAtavassiNo kuvalayappahAbhihANaM kayaM ca se sAvajAriAbhihANaM saIkaraNaM, gayaM ca pasiddhIe, evaM ca sadijjamANo so teNApasatthasahakaraNe NaM tahAvi go! isipi Na kuppe| ahannayA tersi durAyArANaM saddhammaparammuhANaM agArANAgAradhammobhayabhaTThANaM liMgamittaNA mapavvaiyANaM kAlakkameNaM saMjAo paropparaM AgamaviyAro, jahA NaM saugANamasai saMjayA ceva maTThadeule paDijAgaraMti, khaMDapaDie ceva samArAvayaMti, annaM ca jAvakaraNija taM pai samAraMbhe kajjamANe jaissAviNaM natthi dosasaMbhavaM, evaM ca keI bhaNaMti-'saMjapaM | mokaneAraM,' bhanne bhaNaMti-'jahANaM pAmAya baDisae prayAsakAravIlavihANAisaNaM titthucchappaNAe ceva mokkhagabhaNaM,' evaM tesi- // //
Page #158
--------------------------------------------------------------------------
________________ M svopajJa MAMWww mi maridiaparamatthANaM pAvakambhANaM jaM jeNa siddhaM so taM ceva vaccamussikhaleNa muheNa palavai, tAhe samuTTiyaM vAdasaMghaTTa, tasthaya HI | kei thi Agamakusalo tesiM majjhe jo tattha juttAjuttaM viyArei jo pamANamuvaissai, tahA ege bhaNaMti jahA-amugoraamugagaccha- A vRttiH // 134 // mmi ciTTe, aba bhaNaMti-kimittha bahuNA palavieNaM, savvesiM amhANaM sAvajjAyario ettha pamANaMti, tehiM bhaNiyaM jahA evaM zlo.46 houtti, hakkArAveha lahu, tao hakkArAvio go0 ! so tehiM sAvajjAyario, Agao dUradesAo appaDibaddhattAe viharamANo sattahi mAsehiM / jAva NaM divo pagAe ajjAe, sA ya taM kaTThagatavacaraNasosiyasarIraM cammadvisesaM tavateyasirIe atIvadippaMtaM sAvajjAyariyaM pecchiya, muvimhiyaMtakaraNA viakkiDaM paittA, aho !-kiM esa mahANubhAgA gaM so arahA, kiMvA gaM dhammo cevamuttimaMto, kiMbahuNA tiyasiMdavaMdANaMpi vaMdaNijaM pAyajuo esa tti ciMtiUNa bhattibmaraNibbharA AyAhiNapayAhiNaM kAUNa uttamaMgeNaM saMghaTTemANI, atti nivaDiyA calaNesu go ! tassa gaM sAvajjAyariyassa, diTTho aso tehiM durAyArehiM paNamijamANo / annayA NaM so tersi jattha jahA jagagururhi uvaiha tattha tahaceva gurUvaesANusAreNaM ANupuvIe jahaTThiyaM suttatthaM vAgarei, tevi tahA ceva sadahati / anayA sAva vAgariyaM jAva NaM ekArassahamaMgANaM cauddasaNhaM punvANaM duvAlasaMgassa gaM suyanANassa navanIyasArabhUtaM sayalapAvaparihAraTakammanimmahaNaM AgayaM iNameva gacchamerApannavaNaM mahAnisIyasuarakaMdhassa paMcamaM ajjhayaNaM, atyeva go0 ! tAva NaM vakkhANiyaM jAva NaM AgayA imA gAhA-" jatthitthI karapharisaM aMtariya kAraNe vi uppAne / arihAvi | karija sayaM taM gacchaM muulgunnmukN"|| tao go ! appasaMkiraNa ceva ciMtiyaM teNa sAvajjAyarieNaM-jai ihaeyaM jahaTThiyaM ceva panavemi tao je mama vaMdaNagaM dAumANIe vIe ajjAe uttamaMgeNaM calaNe puDhe taM savehipi diThameehiti, tA jahA mama sAvajA 1 // 13 // Mmmmmar Mam www
Page #159
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA yariAbhihANaM kayaM tahA (imehi) annamavi kiMcietthamudakaM kAhiti, annahA muttatthaM pannavemi, tANaM mahatI AsAyaNA, tA kiMvopaDa zatakam kariyadhvametyaMti, kiM eyaM gAhaM pauvayAmi ? kiM vA gaM annahA panavemi, ? ahavA hA! Na juttamiNaM ubhayahAvi accaMtagarahiyaM / / vRttiH // 135 // AyahiyaTThINameyaM, jao esa suAbhippAo, jahA NaM-'je bhikkhU duvAlasaMgassa NaM suanANassa asaicukakhaliyapamAyAsaMkAdI- zlo.46 sabhayattegaM payaakkharamattAvidumavi pauvijjA, annahA vA panavijjA, saMdidaM vA muttatthaM vakkhANejjA, avihIe ajogassa vA vakkhANijjA, se bhikakhU aNaMtasaMsAraM bhamijjA' tA kiM etthaM, jaM hoi ta hou, jahaTThiyaM ceva gurUvaesANusAreNa muttatthaM pavakkhAmitti ciMtiUNaM go0 ! pavvakkhAyA NikhilAvayavAvamuddhA sA teNaM gAhA, eyAvasarama coio go0 ! so tehiM duraMtapaMtalakaNehi, jai evaM tA tumaMpi tava mUlaguNahINo, jAva NaM saMbharamu jaM tA divasaM tIe ajAe tujjha vaMdaNayaM dAukAmAe pAe uttamaMgeNaM puDhe tAhe iha loiyAyasabhIrU varamaccharIhUo, go0! kimitthaM pArihArigaMdAhAmitti ciMtimANeNaM saMbhariyaM tisthayaravayaNaM, jahA gaMje kei Ayarie vA mayaharae vA gacchAhivaI suyahare bhavijjA, se gaM jaM kiMci savvannUzaMtanANIhiM pAvahANaM paDisehiyaM, taM savvaM muANusAreNaM vinAya savvayA savvapayArehiM NaM no samAyarijjA, no NaM samAyarAvijjA, samAyaraMtaM vA na samaNujjANijjA, se koheNa vA mANeNa vA mAyAe vA lobheNa vA bhaeNavA hAseNa vA gAraveNa vA dappeNa vA pamAeNa vA hai| asaIcukkakhalieNa vA diyA vA rAo vA egao vA parisAgao vA muttevA jAgaramANe vA, tivihaM tiviheNaM maNeNaM vAyAe hai kAraNaM etesimeva payANaM je kei virAhage bhavijjA, seNaM bhiskU bhUo 2NiMdaNijje garahaNije khiMsaNijje dugaMchaNije savvalogaparibhUe bahuvAhiveyaNAparigayasarIre ukkosahitIe aNaMtasaMsArasAgaraM paribhamijjA, tattha NaM paribhamamANe khaNamekaMpi na // 135 // // wwwwwwwwwwwwwwWA
Page #160
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 136 // / 1 karhipi kayAi nivvu saMpAvijjA / to pamAyagoyaragayassa NaM me pAvAhamAha mahINasattakA urisassa ihaM caiva samuTTiyA mahaMta AvaI, jeNaM na sako aha mettha juttikhamaM kiMci paDiuttaraM padADaM, je tahA paraLoge ya anaMtabhavaparaMparaM bhramamANe ghoradAruNANataso bha durakassa bhAgI bhavissAmihaM maMdabhAgoti ciMtayaMto vilakkhio so sAvajjAyario, go0 ! tehiM durAyArapAvakammaduTTha soyArehiM jahA NaM aliyarakara maccharIbhUo esa saMkhuddhamaNaM kharamaccharIbhUyaM kaliUNa ca bhaNiyaM tehiM duTThasoyArehiM jahAjAva NaM no chinnamiNamo saMsayaM, tAva NaM uDDavakkhANaM acchittA ettha taM parihAragaM vitarijjA, jaM poDhajuttikhamaM kuggahaNimmahaNa paccalaMti / tao teNa ciMtiyaM, jahA nAhaM aditreNa parihArageNaM cukio sayA tA kimittha parihAragaM dAhAmitti ciMtayaMto puNovi go0 ! bhaNio so tehiM durAyArehiM, jahA - kimahaM ciMtAsAgare nimajjiUNa Thio, sigdyameva kiMci parihAragaM vayAhi, navaraM taM parihAragaM bhaNejjA jaM jahutta kiriyAe avvabhicArI / tAhe suiraM paritappiUNa hizraeNaM bhaNiyaM sAvajjAyarieNaM, jahAeeNaM atyeNaM jagaguruhiM bAgariyaM, jaM aoggassa suttatthaM na dAyavvaM, jao - " Ame ghaDe hittaM jahA jalaM taM ghaDhaM viNAsei / iya siddhaMtarahassaM appAhAraM viNAsei " || tAhe puNovi tehiM bhaNiyaM, jahA - kimeyAI aruDabaraDAIM asaMbaddhAI dubbhAsiyAI palavasi ? jai parihAragaM dAuMNa sake tA uppaDasu AsaNAo, osara sigdhaM, imAo ThANAo uTTha, kiM devassa rUsejjA, jattha tumaMpi pANI kAUNaM, savvasaMgheNaM samayasambhAvaM vAyariDaM je samAiTTho, tao puNovi suparaMparitappiUNaM go0 ! anaM parihAragamalabhamANeNaM aMgIkAUNa dIhasaMsAraM, bhaNiyaMca sAvajjAyarieNaM, jahAjaM ussaggAvabAehiM Agamo Thio tujjhe Na yANaha, egaMto micchattaM, jiNANamANA NegaMtA, eyaM ca vayaNaM go0 ! gimhAyavasaMtAviehiM sihiulehiM va ahiNavapAosasajaLaghaNo saba 1 // 136 // svopajJa ci zlo. 46
Page #161
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA humANaM paisthiyaM tehiM duTThasoyArehi, tao egavayaNadoseNaM, go0 ! nibaMdhiUNAgataM saMsAriattaNaM, appaDikkamiUNaM ca tasso pAvasamudAyamahAkhaMdhamelAvagasta, mariUNa uvavanno vANamaMtaresu so saavjjaayrio| to cuo samANo uvavanno pavasiyabhattA- tiH // 137 // | rAe paDivAsudevapurohiyadhRAe kucchisi / aha annayA viyANiuM tIe jaNiNIe purohiyabhajjAe, jahANaM-hAhA dinnaM masiku-zlo.46 cayaM kulassa imIe durAyArAe majjhadhUAe, sAhiyaM ca purohiassa, tao saMtappiUNa suiraM bahuM ca hiaeNa sAhAriNibisa | yA kayA sA teNaM purohieNaM mahaMtA sajjhadunnivArAyasabhIruNA, ahannayA thevakAlaMtareNaM kahiMvi ThANamalabhamANI sIuNDa vAyavijjhaDiyA, durakasaMtattA dubhirakadoseNaM paviTThA dAsattAe rasavANiyagassa gehaM, tatthaya bahUNaM majapANagANaM saMciyaM saahhai| rei aNusamayamucciTThiyaMti, annayA aNudiNaM sAharamANIe suciTThagaM daTuNaM ca bahumajjapANage majjamApiyamANe poggalaM ca samudi| saMti, tAiva tIe majjamaMsassopari dohalaM samuppannaM jAvajaM taM bahumajjapANagaM naDanaTTacAraNabhaDoIceDanakarAsarisujAtIya samujjhiyakhurasIsapucchakanahimayagayaM ucciTuM ca vilUrakhaMDaM taM samudisiu~ samAraddhA tahA tesu ceva uccikoDiyagesu jaM kiMciNAvicake tamevAsAiumAraddhA, evaM ca kaivayadiNAikkameNaM majjamaMsassovari dRDhaM gehI saMjAyA, tAhe tasseva rasavANiyagassa gehAo parimusiUNa kiMci kaMsadasadaviNajAyaM annatya vikkiNiUNaM majjamaMsaM paribhuMjai, tAva NaM vinAya teNaM rasavANijjagaNaM sAhiyaM naravaiNo, teNAvi vajjA samAiTThA, tatthaya rAule eso go0 ! kuladhammo jahA NaM jA kAi AvanasattA nArI pasUisamayaM jAvaNiyaMti tAva rakkheavvA, ahannayA NIyA tehiM hariesajAihiMsageDiM, kAlakkameNa pasUA ya dAragaM taM sAvajjAyariajIvaM, to pasaamettA ceva taM bAlayaM ujjhiUNaM paNaTA maraNabhayA sA, go0 ! disamekaM gaMtaNaM viyANiyaM ca tehiM pAvehi,-jahA paNaTThA sA // 137 // mawww wwimwww
Page #162
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa vRttiH wwwmammam pAvakammA, sAhiraM ca naravaiNo mUNAhivaiNA, jahA NaM deva ! paNaTThA sA durAyArA kayalIgambhovamaM dAragaM ujjhiUNaM, rannAvi pratimA shtkm| paDibhaNiyaM,-jai NAma sA gayA tA gaccha u, taM bAlagaM paDivAlejjA, susavvahA tahAkAyavvaM jahA taM bAlagaM Na vAvajje, giNhaha // 138 paMcasahassA daviNajAyassa, tao naravaiNoM uvadeseNa suameva parivAlio so paMsulItaNo, annayA kAlakkameNa mao so pAvakammo sUNAhivaI, tao rannA samaNujANiUNa tasseva bAlagassa gharasAraM kao paMcaNhaMsayANaM mUNaM ahivANaM mNAhibaI, tatthaya mUNAhivai pae hio samANo tAI tArisAI akaraNijjAI samaNuThittA NaM gao so go0 ! sattamAi puDhavIe apaiThANe nAma nirayAvAse sAvajjAyariyaM jIvo / evaM taM tattha tArisaM ghorapacaMDarudaM sudAruNaM dukaM tettIsaM sAgarovamaM jAva kahakahavi smnnu|| bhaviUNaM, ihAgao samANo uvavanno aMtaradIve egoruajAI, tao vi mariUNaM uvavanno tiriyajoNIe mahIsattAe, tatthaya jAI kAIvi NAragadukkhAI tesiM nu sarisaNAmAI aNubhaviUNa chabbIsasaMvaccharANi, tato go0 ! mao samANo uvavanno maNuesu, tao vAsudevattAe so sAvajjAyariya jIvo, tanthavi ahAUaM paripAliUNa aNegasaMgAmAraMbhapariggahadoseNaM mariUNa gao sattamAe, taovi ubaTTiUNa suirakAlAo uvavanno gayakanno nAma maNuajAI, taovikuNimAhAradoseNaM kUrajjhavasAyamaI gao mariUNaM sattamAe tahiM ceva apaiTThANe naragAvAse, taovi uvaTTiUNa puNovi uvavanno tiriesu mahisattAe, tatthavi NaM naragovamaM dukkhamaNubhAvattA NaM mao samANo uvavanno bAlavidhavAe paMsulIe mAhaNadhRAe Uchisi, ahannayA Niutta pachannagabbha sADaNapADaNe khAracunajogadoseNaM aNegavAhiveaNAparigayasarIro halahalaMtakuTThavAhIe parigalamANo salasalaMta kimijAleNaM khajjato nihario niraovamaghoradukkhanivAsAo gabbhavAsAo go0 so sAvajjAyariya jIvo, tao savvalo // 138 //
Page #163
--------------------------------------------------------------------------
________________ mmmmwww gehiM nidijamANo garahijamAgo khisijamANo dugaMchinamANo sabalogaparibhUo pANavANabhogova bhogaparivajio gabbhavAsapratimA mvopatra pabhiIe ceva vicittasArIramANasigAraduvasaMtatto sattasaMvaccharasayAI dobhamAse caudiNe ya jAva jIviUga mao samANA zanakam hai| vRttiH svavanno vANamaMtaremu, tao cuo, uvavanno maNaNs, puNovi mRNAhivaDattApa. to citakammadoseNaM sattamAe, tovi uvdhi||13|| zro.56 uNaM uvavanno tiriemu cakkiyacarasi goNattAe, tatthaya cakkasagaDalagaDAi uTTANeNaM ahannisaM cArIvAraNaM ghaTTiyaNa kuhiyAocciyarakaMdhasamucchee ya kime, tAhe akkhAmihUaM khaMdha navadharaNassa vinAya piTTie vAhiumArabdhoteNaM cakkieNaM, ahannayA kAlakameNaM jahA khadhaM tahA kuviUNaM kuyApiTTI, tatthavi saMmunchie kimi, saDiuNa vigayaM piTTimaMsaM, to akiciyaraM NipaoaNaM tinAuNa mokalio go0 : veNa cakkieNaM taM salasalaMtakimijAlehi khajjamANo bailayaM sAvajAyarie nIvaM tao mokalio samA No parisaDiyapiTTicammo bahukAya sANakimikulehiMsakambhajhaMtare viluppamANo, euNatIsaM saMbaccharAI jAca ahAuyaM paripAliuNa hamao samANo aNegavAhiveaNAparigayasarIro maNuemu mahAdhaNassa NaM ibhasA gihe, tatthaya vamaNavireaNakhArakaTTa atittaka sAyatilahalaguggulakaMTikAihiM osahehiM pIDi assa sirAvehAihiM nicaM pattavasaNassa ghoradAruNadurakehi pajjali assa go0 : gao Nipphalo maNuajammo / evaM ca go0 : so sAvajjAyarizra jIvo cohasarajju va logaM jammaNamaraNehi niraMtaraM pharisiUNa mariuNaya sudIhANaMtakAlAo samuSpanno maNuattAe avaravidehe, tatthaya bhAgavaseNaM logANuvattIe gao titthayarassa vaMdaNavattiyAe, paDibuddho a paccaio siddhIya iha tevIsamatitthayarapAsanAmassa kAle, eyaMtaM go! sAvajAyarieNaM pAviyaM / hai| se, bhayavaM ! kiM paccaithaM (kiM pratyayika) teNAnubhUaM erisaM dUsahayoradAruNaM mahAdurakasaMnivAyasaMghaTTamettiyaM kAlati? 1 kiMpratyayaM kiM nimittamityarthaH / mmwwwwwwwwwwwwwmom 139
Page #164
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA || go. : jaM bhaNiyaM takAlasamayaMsi jahA NaM ussaggAvavAehiM Agamo Thio egaMto micchattaM jiNANaM svopajJa canakam -3 ANAaNegaMtotti, evaM vagaNaM pacAiaM, / se bhayavaM ! ussaggAvavAehiM No ThiyaM AgamaM egaMtaM ca pannavijjai, go0! ussaggAvavAehiM / / vRttiH ceva padhayaNaThiyaM, aNe taM ca pannavijai, No NaM egaMtaM, NavaraM AukAyaparibhogaM teukAyasamAraMbhaM mehuNasevaNaM ca ete tao zlo.46 ThANaMtare egaMtareNaM3 nicchayao3 bAda3 savvahA savapayArehiM gaM AyayahiTeNaM nisiddhati / etthaM ca muttAikkame NaM saMmaggaviSpapAsaNaM ummaggapayarisaNaM to a ANAbhaMgAbho aNaMtasaMsArI / se, bhaya ! kiM teNaM sAvajAyarieNaM mehuNaM paDiseviyaM? udAhu apaDiseviyaM ?, go0 : No paDiseviyaM No apaDiseviyaM paDiseviyApaDiseviyaM, se, bhayavaM ! keNaM aTTeNaM evaM vuccai ? go0 ! jaM tIe ajjAe takAlaM uttamaMgeNaM pAye pharisijamANe ya No teNa AuTTi saMvarie se eroNaM aTeNaM go ! evaM buccai, se bhayavaM : teNaM tiththayaranAmakambhagoyaM AsakaliyaM egabhavAvasesI phao AsI bhavobhahI, to kimaNaMtasaMsArA hiMDaNatiH go0: niyayapamAyadoseNaM / tamhA eyaMdhiyANittA bhavavirahamicchamANeNaM go mudiTThasamayasAreNaM gacchAhivaiNA savvahA savvapayArehiM savvatthAmasu aJcaMta appamattaNaM bhaviyacaMti / se, bhaya : jahaNaM gaNigo bhacaMtavisuddhapariNAmassavi kei dussIle samchaMdattAeivA gAravattAe vA jAyAiyayattAe vA ANaM aikamijjA. se NaM kimArAhage bhavijA, go : jeNaM gurU samasanumittaparake gurugaNe muTThie sayayasattANusAreNaM ceva vimuddhAsae viharijjA, tassANamAitehiM NavaNauehiM cauhiM sahi sAhUNa jahA birAhiya tahA aNArAhage havijjA / se bhaya ! kayareNaM te paMcasaye ekavivajjie sAhaNaM jAhiMca Na tArisaguNA // 14 // va amsa yahANabhAgassa guruNo ANaM aDakamiyaM NArAhiyaM ?, goamA: imAe va usabhacavIsigAe atItAe tevIsa
Page #165
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA imAe cauvIsigAe jAva NaM parinivvuDe cauvIsaime arihA tAva NaM AikaMteNaM kevaieNaM kAleNaM guNaNiphaNNe kammaselamasa- svopajJa zatakamma raNe mahAyase mahAsatte mahANubhAge mugahiyanAmadhejje pahare nAma gacchAhivaIbhUe, tassa NaM paMcasayaM gacchaM niggaMyANaM nigg||14|| zlo.46 I thIhiM samaM dosahasse ahesi, gomA ! tAo NiggaMdhIo aJcatabhavabhIruNIo niravekAo NiyasarIrassavi chakkAyavacchalAo jahoSaiTTamaccataghoravIratavacaraNasosiyasarIrAo, jahA NaM visthayareNaM pamaviyaM tahA ceva adINamaNasAo mAyAmayaiMkAramamakAraitihAsakheDkaMdappaNAhiyavAyaviSpamukAo tassAyariyassa sagAse sAmannamaNucaraMti / te asAhuNo savvevi go0 ! na tArisaguNA / ahannayA go0 te sAhuNo ta AyariyaM bhaNaMti, jahA gaM-jai bhayavaM! tumaM ANavehi, tA NaM amhehiM tisthayarajattaM kariyA caMdappahasAmiyaM baMdiyA, dhammacakaM gaMtaNamAgacchAmo, sAhe goamA! adINamanasA aNuttAlagaMbhIrAe mahurAe bhAratIe bhaNiyaM teNAyarieNaM, jahA icchAyAreNaM na kappai tithayarajattaM gaMtuM suvihiyANaM, tA jAva NaM bolei jattaM tAva NaM amhaM tumhe caMdappamaM vaMdAvemi annaM ca jattAe gaehiM asaMjame paDivajjai, eehiM kAraNehiM tisthayarajattAe paDisehijjai, tao | tehiM bhaNiyaM, jahA-bhayavaM ! keriso uNa tisthayarajanAe gacchamANANaM asaMjamo bhavai ?, so puNa icchAyAraNaM mama vayakamiya nicchayao eehiM gacchihiti, teNaM tu mae samayaM caDuttarehiM vayaMti, aha annayA mubahuM maNasA saMdhAreuNaM ceva bhANayaM teNaM AyaritaeNaM, jahANaM-tujjhe kiMcivi muttatthaM viyANahacciya, jArisaM tisthayarajacAe gacchamANaM assaMjamaM bhavati, tArisaM sayamevaviANeha, kiM etya bahupalavieNaM, annaM ca vidiyaM tumhehiM vi saMsArasahAvaM jIvAipayatyaM tatvaM ca / ahamnayA bhu-|| // 14 // uvAehiM viNivAraMtassa vi tassAyariassa gae ceva te sAhuNo NaM kuNaM kayaMteNa parie titthajatAe, tesiM ca gacchamANANaM ka wwwanwww.com
Page #166
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 142 // vRttiH WW tthaya aNesaNaM katthaya hariyakAyasaMghaTTaNaM kanthaya bIikkamaNaM katthaya pipIliyAdiyANatasANasaMghaTTaNaM paritAvaNovaddavaiNAisaMbhavaM / svopana katthaya vaiTTapaDikkamaNaM katthai Na kIrai ceva cAukAliyaM sajjhAyaM katthai Na saMpaDilehijjA mattabhaMDovagaraNassa vihIe ubhayakAlaM pehapamajjaNa paDilehaNa pakkhoDaNaM, kiMbahuNA go0 ! kittiyaM bhannIhiya, aTThArasaNiM sIlaMgasahassANaM sattaravihassa NaM saMja- lo.46 massa duvAlavihassa NaM sabhitarabAhirassa tavassa NaM jAva NaM khaMtAiahiMsAlakkhaNasseva ya dasavihassANagAradhammassa jattha ekkekapayaM ceva mubahueNavi kAleNaM ciraparicieNaM dubAlasaMgamahAmuakaMdhassa NaM bahubhaMgasayasaMghaTTaNAe dukaniraiyAraM parivAliUNaM je eyaM ca savvaM jahA bhaNiyaM niraiAramaNuDheti / evaM saMbhariUNaM ciMtiyaM teNa gacchAhivaiNA, jahANaM-se vippamukke te duTThasIse majja aNAbhogapazcaeNaM mubahuM asaMjamaM kAhiti, taM ca savvaM mama saMtiyaM hohI, jabhoNaM ahaM tesiM guru, tA ahaM tesiM piTThIe gaMtUNaM paDijAgarAmi, jeNAhamitthapae pAyachitteNaM No saMghaDijjatti viakiUNa gao so Ayario tersi piTThIe, jAva NaM dihe teNa asaMjameNa NaM gacchamANe, tAhe go0 ! sumahuramaMjulAlAvaNaM bhaNiyaM teNaM gacchAhivaiNA, jahA, bho ! bho ! uttamakuLanimmalavaMsavihUsaNa ! amugaamugAi mahAsattA ! sAhUo ! pahapaDivannANaM paMcamahabdhayAhiyataNUNaM mahANubhAgANaM sAhusAhuNINaM sattAvIsaM sahassAiM thaMDillANaM savvadaMsIhiM pannattAI, te ya suuvavuttehiM visohijjati, Na uNaM unnovauttehi, tAkimeyaM subAsunnImaNovauttehiM gammai icchAyArehiM gaM uvaogaM deI, annaM ca UNamo sutcatthaM ki tumhANaM visumAiyaM jaM sAraM sabaparamatattANaM, jahA-egidibeIdie pANIegaM sayameva hattheNa pAeNavA annayareNa vAsilAgAiahigaraNabhUovagaraNajAeNaM evaM saMghATTiA vA jeNaM kei saMghaTAvijjae vA parehiM samaNujjANijjA, se NaM taM kammaM jayA udinnaM bhavijjA tayA jahAu- 142 // wwwand
Page #167
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa ttiH zlo.46 chukhaMDAI jate tahA nipIlijjamANo chammAseNaM khavejjA evaM gADhe duvAlasehiM saMvaccharehiM taM kammaM vedijjA, evaM agADhapapratimA / riAvaNe vAsasahassaM, gADhapariyAvaNe dasavAsa sahasse, evaM agADhakilAvaNe dasavAsalarake, gADhakilAvaNe dasavAsasahassalazatakam // 143 // kkhAI, uddavaNe vAsakoDI, evaM teiMdiyAIsupi NeyaM / tA evaMca viyANamANA mA tumhe mujjhahati, evaM ca go0 ! susANusAreNaM sArayaMtamsAvi tassAyariassa te mahApAvakamme gamagamamahallaphaleNaM illohallIbhUeNaM taM AyariANaM asesapAvakammaThadukkhavimoNo baha mannati, tAhe go0 ! muNiyaM tegAyarieNaM, jahA nicchayo ummaggapaTThie satyappagArehi ceva ime pAvamaI daTTasIse, tA kimaTTamahamImesipIhie lallIvAgaraNaM karemANoNugacchamANo sukAe gayajalAe nadIe ucchujjha, ee gachaMtu dasavArehiM, ahaM nu tAvAyahiyamevANuciTThAmi / ki majjha pakkhaeNaM sumahateNAvi puSNapabbhAreNaM thevamavi kiMci parittANaM bhavijjA, parakameNaM ceva me AgamuttatavasaMjamANuTThANeNaM bhavoyahI tareavvo, esapuNa titthayarAdeso jahA-appahiyaM kAyavvaM, jai sakkA parahiyapi karejA, attahiyaparahiANaM attahiyaM ceva kAyavvaM / annaM ca jai ete tavasaMjamakiriyaM aNupAlihiti tao eersi ceva seyaM hohii, Na karihiti tao eesiM duggaigamaNamaNuttaraM bhavijjA / navaraM, tahavi mamagaccho samappio, gacchAhivaI ayaM bhaNAmi, aha annaM ca je titthayarehiM bhagavaMtehiM chattIsaM AyariyaguNe samAiTe, tesiM tu ahayaM ekamavi NAikkamAmi jaivi pANovaramaM bhavijjA, jaM cAgame iha logaparalogaviruddhaM taM nAyarAmi na kArayAmi Na kajjamANaM samaNujjANAmi, tA e risaguNajuttAvi jai bhaNiyaM na kareMti, tAhamimesiM vesaggahaNaM uddAlemi, evaM ca samae pannattI, jahA-je kei sAhUvA sAhUNIvA vAyAmitteNAvi asaMjamamaNuciTThijjA seNaM sArijjA3, seNaM sArijaMte vA pArijjate vA coijjate vA paDicoijjate vA jeNaM wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwar wwwww // 143 //
Page #168
--------------------------------------------------------------------------
________________ ciH zlo.46 paatmaa| taM vayaNamavamanniya alasAyamANei vA abhinividvei vA na tahatti paDivajjai, itthaM pagaMjatANaM tattha na paTikkamijjA seNaM tassa kimH| vesaggahaNaM uddAlijjA / evaM nu AgamuttaNAeNaM go0 ! jAva teNAyarieNa egassa sehassa vesaggahaNaM uddAliyaM, tAva NaM av||144|| sese disodisaM paNadve, tAhe go so Ayario saNiyaM2 tesi piTThIe gaMtumArado no NaM turiyaM2, se bhayavaM ! kimahU~ turiyara ko payAi, go ! khArAe bhUmIe je mahuraM saMkamijjA, maharAe khAraM, kiNDAe piyaM, pIAe kiNha, jalAo thalaM, thalAo jalaM saMkamijjA, teNaM vihIe pAe pamajjiyara saMkameyanvaM, No pamajejjA duvAlasasaMvacchariyaM pacchittaM bhavijjA, eeNaM adveNaM go0 ! so Ayario Na turiyara gacche / aha annayA, uttavihIe thaMDilasaMkamaNaM karamANassa NaM go! tassAyariassa Agao bahuvAsarakhuhAparigayasarIro viyaDadADhAvikarAlakayaMtabhAsuro palayakAlamiva ghorarUvo kesarI, muNiyaM ca teNa mahANubhAgeNaM gacchAhivaiNA, jai duyaMgacchijjai tA cukijjai imassa, navaraM duyaM gacchamANA NaM asaMjamaM, tA varaM sarIravucche aM, na asaMjamotti ciMtiUNa vihIe uvadriyassa sehassa jasmudAliyaM vesaggahaNaM taddAUNa, Trio NippaDikammapAyavAvagamANasaNaNaM, sevi seho taheva / ahannayA accaMtavimudaMtakaraNo paMcamaMgalaparasuhaDjhavasAyattAe dunnivi go0 ! vAvAie teNaM sIheNaM, aMta. gaDe kevalI jAe, aTThapayAramalakalekavippamake, siddheya / te uNa go ! egaNe paMcasaye sAhUrNa takkammadoseNaM jaM dukkhamaNubhavamANe ciTThati, jaMcANubhUyaM jaM cANubhavihiti, aNaMtasaMsArasAgaraM paribhamaMti taM ko aNaMteNAvi kAleNa bhaNiuM samattho ? / eete go! egaNa paMcasayaM sAhaNaM tehiM ca Na tArisaguNovaveassa NaM mahANabhAvassa guruNo ANaM aikkamiya No ArAhiyaM aNaMtasaMsArie jAe // // 144 //
Page #169
--------------------------------------------------------------------------
________________ khopA vRciH -47 pratimA kuvalayaprabhavajamunIzayozcaritayugmamidaM vinizamya bhoH! kumatibhirjanitaM mativibhramaM tyajata yuktamaduktavibhAvakAH // 1 // // 145 // prathame banadhikArikartRkatvaviziSTacaityamavRtyananumodane tAtparya / dvitIye cAvidhiyAtrAniSeSa iti / na ca yAtrAyAmevA saMyamAbhidhAnAttanmAtra niSedhe svasthAnAvadhikatIryaprAptiphalakavyApArarUpAyAstasyA niSedhe saMyatasArthena taniSedhApatyA'saMyatasArthena taniSedhasyaiva phalitatvAta, ataeva sAdhanAmavadhAnatAM kadALaMbanIbhUtaiva caityabhakticaityavAsinAmAvazyakopa niSiddhA " nIyAvAsavihAraM ceiamatiM ca ajiyAlAbhaM / vigaIsuapaDibaMdha nidosaM coiArviti // ceiakulagaNasaMgha arja vA kiMci | kAu nissANaM / ahavAviajjavai to sevaMtIakaraNijja // " ityAdinA tasmAdAvazyakamahAnizIthAyekavAkyatayA sAdhuliGgasyaiva caityabhaktirniSiddhA, zrAddhAnAM tu zatazovihiteveti zraddheyam // 46 // siMhAvalokitena viMcanamanAnukUlavyApAre yAtrApadArthabAdhamAzaGkaya pariharatino yAtrA pratimAnatirbatabhRtAM sAkSAdanAdezanAcatpraznottaravAkya ityapi vaco mohajvarAvezajam / mukhyAthaiH prathitA yato vyavahRtiH zeSAn guNAn lakSayet sAmagryeNa hi yAvatAsti yatanA yAtrAsmRtA tAvatA // 47 // vyAkhyA-'no' iti-pratimAnaniH yAtrA na bhavati, keSAM vratabhRtAM cAritriNAM, kutaH 1 tatmaznottaravAkye zuka // 145 //
Page #170
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. somilAdikRtayAtrA padArtha praznAnAM ca thAvaccAputra bhagavadAdyuttaravAkye sAkSAtkaNThapAThenAnAdezanAt biMtrapraNateranupadezAt ityapi vacaH kumatinAM moharUpo yo jvarastadAvezastatpAravazyapralApaH tajjaM tajjanitaM yataH mukhyArthaiH prathitA prasiddhA vyavahRtiH // 146 // zabdaprayogarUpA zeSAn uktAvaziSTAn guNAn lakSayet, hi yataH yAvatA sAmagryeNa yAvatyA sAmayyA yatanA bhavati tAvatA " yAtrA smRtA / tathA ca - " kiM te bhaMte ! jattA ? suA, jaM me tavaNiyamasaMjama sajjhAyajjhANAvaslayamAIsu joesa jayaNA ityatrAdipadasvarasAt yatyAzramocitayogamAtrayatanAyAM yAtrApadArthaH labhyate, yathA pareSAM ' yajJena ' ityAdi sUtraM zatapathahitakarmavRndopalakSakaM, ataeva somilapraznottare yathA zrutArthabAdhe phalopalakSakatvaM vyAkhyAtaM tathA cAtra bhagavativRttiH eteSu ca yadyapi bhagavato na kizcittadAnIM samasti tathApi tatphalasadbhAvAt tadastItyavagantavyamiti / ayaM ca evaMbhUtanayArthaH, mAguktastu zabdasamabhirUDhayoriti vivecakAH // 47 // sAkSAdAdezagatimapyAha vaiyAvRtyatayA tapo bhagavatAM bhaktiH samagrApi vA vaiyAvRttyamudAhRtaM hi dazame caityArtha maGge sphuTam / naitatsyAdarzanAdinaiva bhajanAdvArApi kintvanyathA saGghAdestadudIraNe bata kathaM na vyAkulaH syAtparaH // 48 // svopajJa vRttiH zlo. 47 -48 // 146 //
Page #171
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 147 Awwamiwwwmmmmmmmmmmm Marwanam vyAkhyA-'vaiyAvRtyatayA 'iti, vA athavA samamApi sarvApi bhagavatAM bhaktiH kRtakAritAnumatirUpA svasvAdhikAraucityena tapaeva, tathA ca tapaHpadena yAtrAyAH sAkSAdupadeza eva iti bhAvaH ! vaiyAvRzyatvamasyAH kutaH siddhamata Aha hi nizcitaM svopar3a / dazame'Gge praznavyAkaraNAravye sphuTaM prakaTaM caityAthai vaiyAvRttyamudAhRtaM; tathA ca tatpATha:-"aha kerisae puNAiArAhae vayamiNaM lo.48 jese uvahibhattapANadANasaMgahaNakusale accaMtabAladubbalagilANavuThThakhavagapavattiAyariyauvajjhAe sehe sAhammie tavassikulagaNasaMghaceiyaDhe NijjaraThI veAvaccaM aNissiyaM dasavihaM bahuvihaM pakare"tti, 'ahakarisae'tti atha paripraznArtha, kIdRzaH punaH 'Aitti' alaGkAre ArAdhayati vratamidaM / iha prazna uttaramAha-jese' ityAdi, yo'sAvupadhibhaktapAnAnAM dAnaM ca saGgrahaNaM ca tayoH kuzalo vidhijJo yaH sa tathA, tathA bAlazca durbalazcetyAdeH samAhAradvandvastato'tyantaM yadvAladurbalaglAnavRddhApakaM tattathA, tatra viSaye vaiyAvRtyaM karotIti yogaH / tathA pravRttyAcAryopAdhyAye iha dvandaikatvAtpravRtyAdiSu, tatra pravRtti lakSaNamidaM-"tavasaMjamajogesu jo jogo tattha taM pavattei / asahuM ca NiyateI gaNatattillopavittIo" // itarau pratIto, tathA 'sehe' zaikSe'bhinavapatrajite, sAdharmike samAnadharmake liGgapravacanAbhyAM, tapasvini caturthabhaktAdikAriNi, tathA kulaM ekAcAryaparivArarUpaM cAndrAdikaM, gaNaH kulasamudAyaH kauTikAdikaH, saGghaH tatsamudAyarUpaH, caityAni jinapatimAH, etAsAM yo'rtha prayojanaM sa tathA, tatra nirjarAyIM karmakSayakAmaH vaiyAvRtyaM vyApRtakarmarUpamupaSTaMbhanamityarthaH, anizritaM kIAdinirapekSaM, dazavidha dazamakAram ; Aha-" veyAvaccaM vAvaDabhAvo iha dhammasAhaNaNimittaM / annAiANavihiNA saMpAyaNamesabhAvatyo / Ayaria uvajjJAe theratavassI gilANasehANaM / sAhammiyakulagaNasaMghasaMgayaMtamiha kAyavvaM // " bahuvidhaM bhaktapAnAdidAnabhedenAnekaprakAraM karotIti vRttiH| // 147 // wwwranANWwwwww
Page #172
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. nanu caityAni janapratimA ityatra vRttikRtoktaM paraM vicAryamANaM na yuktaM, azanAdisaMpAdanasyaiva vaiyAvRtyasyoktatvena pratimAsu tadarthasyAyogyatvAt, ata Aha etadvaiyAvRtyaM azanAdinaivAzanAdisaMpAdanenaiva syAditi na, kintu bhajanAdvArApi bhktidvaare|| 148 // NApi, pratyanIkanivAraNarUpe bhaktivyApAre'pi, - "jarakA hu veyAvaDia kareMti tamhA u ee nihayA kumArA" ityAdau vaiyAnRtyazabdaprayogasya sUtre darzanAt, nacAdipadagrAhyaM pAnAdikameva kintu bhaktyAdikamapi ataeva tapasvyAdInAM tapoyogaprabhRtikAle'zanAdisaMpAdanasyAyogAdbhaktyAdyucitanityavyApArasaMpAdanasaMbhavAbhiprAyeNa yogavibhAgAtsamAsaH / bAlAdInAM zaikSasAdharmikayo kathaJcittulyatayeti bhAvanIyaM / etadevAha - anyathoktavaiparItye saGghAdestadudIraNe vaiyAvRtyoccAre paraH kumatI kathaM na vyAkulo vyagraH syAt, kulagaNasaGghAnAM sarveNa sarvadA sAmagryeNAzanAdisaMpAdanasya karttumazakyatvAt yAvadvAdhaM prAmANyaM tUbhayatra vaktuM zakyamiti dik // 48 // arthAntaravAdamadhikRtyAha - jJAnaM caityapadArthamatra vadataH pratyakSavAdhaikato dharmidvAratayAmunAvadhikRte tvAdhikyadhIranyato / doSAyeti paraH paraH zataguNapracchAdanAtpAtakI dagdhAM gacchatu pRSThatazca purataH kAM kAMdi zIko dizam // 49 // vyAkhyA - ' jJAnam ' iti atra praznavyAkaraNapratIke caityapadArtha jJAnaM vadato luMpakasyaikata ekasmin pakSe pratyakSabAdhA pratyakSapramANabAdhaH paridRSTaH vizrAmaNAdivaiyAhRtyasya jJAne'nupapatteH, dharmidvAratayA dharmiNi dharmopacArAbhiprAyeNa munau sAdhau svopajJa dRtiH zlo. 48 -49 / / 148 // d
Page #173
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA ApakRte'dhikAravazAd gRhIte tu anyataH pakSAntare AdhikyadhIrdoSAya mune lAdipadaihItatvAcaityapadasya paunarutyamityarthaH / svopatra shtkm|| caityapadenoktAtiriktamunigrahAnAnupapattiriti cenna, caityapadasya jJAnArthatAyA aprasiddhatvenopacArasyApyayogAt ,evaMsati caityArtha- vRttiH // 149 // padasya caityapayojanamunAvaryAntarasaMkramitavAcyatAyA eva yuktatvAta-" ceiyakulagaNasaMghe AyariANaM ca pazyaNasue th| sabbe zlo.49 muvi teNakayaM tavasaMjamamujjamaMteNaM" / ityAdinA tapaHsaMyamayoH caityaprayojanamayojakatvasya siddhAMtasiddhatvAt bAlAdipadekavAkyatayA caityapadasyaikakAryatvasaGgAtyaiva grahaNaucityAta. upasaMharati-ityevaM paraH kumatI para zatAnAM guNAnAM caityazabdanirdezaprayuktAnAM pracchAdanAnihavAt pAtakI duritavAn kAMdizIko bhayadrutaH san pRSThataH puratazca dagdhAM kAMkAMdizaM gacchatu?, mithyAbhizaGkI na kutrApi gantuM samartha iti bhAvaH / atra dagdhadiktvena pUrvottarapakSadvayAdhyavasAnAdatizayoktiH / / 49 // nicitArye'nupapattimAzaGkaca nirAkarotivaiyAvRttyamathaivamApatati vasturye guNasthAnake yasmAdbhaktirabhaGgarA bhagavatAM tatrApi pUjAvidhI satyaM darzanalakSaNe'tra vidite'nantAnubandhivyayAno hAni tvayi nirmalAM dhiyamiva prekSAmahe kAmapi // 10 // vyAkhyA-'vaiyAvRtyam' iti-ayaivaM caityabhaktevayAvRttyatve vaH yuSmAkaM turye caturthe guNasthAnake vaiyAvRtyaM Apatati prasajyate yasmAttatra bhagavattAmarhatA pUjAvidhI vihitArcane'bhaGgarA abhaGgavyApyA bhaktirvarttate, satyamityoGgIkAre / atra caturtha- 1
Page #174
--------------------------------------------------------------------------
________________ pani NI 25 wwwwwwe vRttiH guNasthAnake darzanalakSaNe samyaktvalakSaNIbhUte vaiyAvRtye vidite-" sussUsadhammarAo gurudevANaM jahA samAhIe / yAvacce svopana Niyamo vayapaDivattiabhayaNAo", ityAdinA prasiddhe'nantAnubandhinAM vyayAt kSayopazamAna kAmapi hAni prekSAmahe / kutra kAmiva ? tvayi nirmalAM niHzaGkitAM dhiyamiva, yathA tvayi nirmalAM dhiyaM na prekSAmahe tathAsmaduktArthe na hAni prekSAmahe ityupmaa| lo.50 cAritramohanIyabhedAnantAnubandhivyaye jAyamAnasya vaiyAvRttyaguNasyAviratasamyagdRzAmapi saMbhave bAghakAbhAvAdityarthaH // 50|| tathAsati teSAM cAritralezasaMbhave'viratatvAnupapattireva bAdhiketyatrAhazrAddhAnAM tapasaH paraM guNatayA samyaktvamukhyatvataH samyaktvAGgamiyaM tapasvinimunI praadhaanymessaanute| dhI lAgatayopasarjanavidhAM dhatte yathA zaizave tAruNye vyavasAyasaMbhRtatayA sA mukhyatAmaJcati // 51 // vyAkhyA-'zrAddhAnAm iti, zrAddhAnAM darzanazrAvakANAM paraM kevalaM tapaso guNatayA amukhyatayA iyaM bhaktiH samyaktvAGgaM samyaktvasya pradhAnasyAGgIbhUtAsamyaktvaphalenaiva phalavatItyarthaH / 'phalavatsannidhAvaphalaM tadaGgam' iti nyAyAt , tathA ca tAvatA na aviratatvahAniH, 'na hi kArSApaNamAtradhanena dhanavAn ekagomAtreNa gomAn ' iti pshcaashkvRttaavbhydevsuuryH| kaSAyavizeSavyayaevAviratatvahAniprayojako natu prathamAnudayamAtra tenApekSikopazamAdInAM samyaktvaguNAnAmeva janakatvAditi niSkarSaH / Aha ca"paDhamANudayAbhAvo eassajao bhave kasAyANAM / tA kahaeso evaM bhannai tabisayavekkhAe"tti pradhAnIbhUtAstUpazamAdayo'pi cAritriNa eva ghaTante, tadAha-"Nicchaya sammattaM vAhikicca suttabhaNiyaniuNarUvaM tu / evaMviho Niogo, hoii mohaM tavannu"tti / 6 // 15 //
Page #175
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 151 // viMzikAyAM etadevAbhipretyAha - tapasvini pradhAnatapoyukta munau cAritriNi eSA bhaktiH prAdhAnyamaznute pradhAnabhAvaM prApnoti / atra dRSTAntamAha-yathA zaizave vAlye dhIrbuddhiH lIlAyA pradhAnIbhUtAyAH krIDAyA aGgatayA upasarjanavidhAM gauNabhAvaM dhatte, tAruNye ca yauvanakAle ca sA buddhiH vyavasAyasaMbhRtatayA balaparAkramasadhrIcInatayA mukhyatAM mukhyabhAvamaJcati prApnoti // 51 // atra sUtranItyA hiMsAmAzaGkanyodvegamabhinayati paraH arthaM kAmamapekSya dharmamathavA nighnanti ye prANinaH praznavyAkaraNe hi mandamatayaste darzi svopajJa vRttiH zlo. 51 -52 tAstatkatham / puSpAMbhodahanAdijIvavadhato niSpAdyamAnAM suraiH pUjAM dharmatayA prasahya vadatAM jihvA na naH kaMpatAm // 52 // vyAkhyA -' artham ' iti -arthaM kAmamathavA dharmamapekSya ye prANino ghnanti te praznavyAkaraNe hi nizcitaM mandamatayo darzitAH tattasmAt puSpAMbhodahanAdijIvAnAM yo vadhastato janairlo karatatvajJairityarthaH, niSpAdyamAnAM kAryamANAM pUjAM prasahya haThAddharmatvena vadatAM naH asmAkaM jihvA kathaM na kaMpatAM ? api tu kaMpatAM dharmiNAM jihaiva mRSA bhASituM kaMpata ityuktiH / / 52 / / atrottaradAtuH svasya vaidyatAbhinayAbhivyaktaye bheSajamupadarzayati bhoH! pApA! bhavatAM bhaviSyati jagadvaidyoktizaGkAbhRtAM kiM mithyAtvamarutprakaMpavazataH sarvAGgakaMpo'pi na / / 151 / /
Page #176
--------------------------------------------------------------------------
________________ patimA yo dharmAGgatayA vadhaH kusumaye dRSTo'tra dharmArthikA sA hiMsA na tu satkriyAsthitiriti svopana patakam zraddhaiva sadbheSajam // 53 // vRttiH // 152 zlo.53 vyAkhyA-bhoH pApA' iti-bhoH pApA:! pApAnveSiNaH kumatayo bhavatAM jagadvaidyasya bhagavata uktau zaGkAbhUtAM mithyAtvarUpo yo marudvAyustasya prakopavazataH kiM sarvAGgakaMpo'pi na bhaviSyati? tatra vayaM ke pratikAraH, vaidyavacanavicikitsakasya rogiNo brahmaNApi pratikartumazakyatvAna suvaidyoktivicikitsAvanto bhaviSyAmaH, uktarogauSadhamupadizyatAmiti vivakSAyAmAha-yo vadhaH kusamaye kuzAstre dharmAgatayA dharmakAraNatayA dRSTaH / atra parIkSakaloke sA dharmArthikA hiMsA na tu skriyaasthitirhai| pramattayogena hiMsAyA anupagamAt itIyaM zraddhava sat samIcInaM bheSajaM, anyathA sadbhatabhAvAbhigamanAyaikonapaJcAzatA dinaiH pari khodakaM parizodhyodakaM ratnaM kRtavAMstathA rAjJA kAritazca subuddhimahAhiMsako mandabuddhizca syAta, tathA ca sUtra-"tateNaM subuddhissa imeyArUve anmathie samuppajjitthA, aho NaM jiyasattU saMte tacce tahie avitahe sanbhUe jiNapaNNate bhAve Novalabhati, taM seyaM | khalu mamaM jiyasattassa raNNo saMtANaM taccANaM tahiANaM avitahANaM sambhUANaM jiNapaNNattANaM bhAvANaM abhigamaNaTTayAe eyamaI uvAyayaNAvinae evaM saMpeii 2 paccaiehiM purisehiM saddhi aMtarAvaNAo navae ghaDe geNhai 2 saMjhAkAlasamayaMsi paviralamadhUMsaMsi Ni | saMtapaDhiNIsaMtasi jeNeva pharihodae teNeva uvAga0 2 taM parihodagaM geNhAveti 2 navaemu ghaDaemu galAvaMti navaesu ghaDaesu parikavAveti sajjakhAraM parikayAvei 2 laMchiyamuhie karAvei sattaranaM parivasAveti 2 tacaMpi navaesa ghaDaesu jAvasaMvasAveti, evaM khalu // 152 // aMtarA gAlAvemANe atarAM parikavAvemANe 2 aMtarA vasAomANe 2 sacasattae rAIdiyAI parivasAvei 2, tateNaM se pharihodae wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwra
Page #177
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA sattamaMsi sattayaMsi pariNamamANaMsi udgarayaNe jAe Avidduttha"tti | 'abhigamaNaTTayAe 'ti avagamalakSaNArthAyetyarthaH, 'eyamahaM 'ti zatakam. evaM pudgalAnAmaparApara pariNAmalakSaNamartha, ' uvAyaNAvittae'tti upAdApayituM grAhayitumityarthaH, ' aMtarAvaNAo' ti pri||153|| khodakamArgAntarAlavarttino hadAt kuMbhakArasaMbandhina ityarthaH, ' sajjakhAra ' tti sadyo bhasma, atra hi jitazatrozcetasi tattvajJAnariNamanAya iyAnAraMbhaH subuddhinA kRtaH sacAdhyavasAyAnurodhAdevaMcena hiMsA, prakRte'pi kimaparAddhaM ? hiMsAcedabhigamasya dharmatvAddhavisAyAteti kastvadanya evaM vaktuM pragalbhate ? kiM bahunA, evaM hi tavaM dharmopadezAya pustakapatrAdivAcayato dharmArthA hiMseva prasajyate veSadhAriNaH, tadA vAyukAyAdivirAdhanAyA avarjanIyatvAdakaraNaparihArasya ca tvaduktarItyaiva saMbhavAt etena evamAdI"satte sattaparivajjiyA uvahaNaMti, daDhamUDhadAruNamaIko hamANamAyAlo bhahassara tI soya vedatthajIya kAmatyadhammaheDaM savasA avasA aTThA aTThAya tasapANe thAvareya hiMsati maMdabuddhI savasA haNaMti avasA haNaMti sabasA avasA duhao haNaMti aTThA iti aTTA iti aTThA aTThA duhao haNaMti hassA haNaMti verA haNaMti ratie haNaMti issAverAratie haNaMti kuddhA haNaMti muddhA haNaMti luddhA haNaMti kuddhAmuddhAluddhA haNAMta atthA iti dhammA haNaMti kAmA haNaMti atyAdhammAkAmA haNaMti iti praznaH, sUtramapi vyAkhyAtaM / krodhAdikAraNairhantRNAM svavazAdyarthaiH prapaJcitAnAM mandabuddhitayoktatve'pi svAmyAdhikAre - ' kayare te je soyaariAmacchabaMdhA sA uNiyA vAhA kurakammA " ityApadyupakramya " saNNIya asaNiNo pajjattA asubha sapariNAmA ete aNNeya evamAdI kareMti pANAvAyakaraNaM " ityatidezAbhidhAnenAzubhalezyAnAmeva prANAtipAtakartutvopadezAt bhaktirAgopabRMhitaMsamyagdarzanollAsena prazastalezyAkAnAM devapUjAkartRRNAM hiMsAlezasyApyanupadezAtkathaM ca zRGgagrAhikayAtidezena caiteSAM hiMsakatvAnuktAvapi tathA pralA ~~~~~www.www.wwwww svopajJa vRttiH zlo. 53 // 153 //
Page #178
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 154 // pakAriNAM kathaM nAnantasaMsAritvaM ?, zAsanocchedakAriNImanantAnubandhinIM mAyAM vinedRzamalApasyAsaMbhavAt, taduktaM - " jaivi ya giNe " ityAdi, kiJca ye arthAya kAmAya dharmAya ghnanti te mandabuddhaya parAbhimata uddezyavidhayabhAvo'pyayukto'rthAya pratAmA - nandAdInAmapi mandabuddhitvaprasaGgAt, kintu ye mandabuddhaya uktakAraNairdhnanti te prANAtipAtaphalaM durantaM prApnuvantIti mandabuddhi tvamuddizyatAvacchedakakoTau pravezyaiva prayogo yukta iti vivekena cAzaGkA nacottaramiti zraddheyaM // 53 // yo dharmAGgatayetyAdyuktamevopapAdayati yAgIyo vadhaeva dharmajanakaH proktaH paraiH svAgame nAsminnodyaniSedhadarzitaphalaM kAryAntarArthAzrite / dA kApi yathA suvaidyaka budhairutsargato vArite dharmatvena dhRto'pyadharmaphalako dharmAthako'yaM vadhaH 54 vyAkhyA- ' yAgIya ' iti -- yAgIyo yAgasthalIyo vadha eva hi paraivaidikaiH svAgame dharmajanakaH proktaH, bhUtikAmaH pazumAlabheta ' ityAdivacanAt / asmin oghaniSedhena sAmAnyaniSedhena darzitaphalaM niSedhya prayojanaM durgati gamanalakSaNaM na iti na kIdRze'smin kAryAntaraM oghaniSedha nirvAhyamuktirUpaphaLabhinnaM kArye bhUtiprAptilakSaNaM tadarthaM Azrite, dRSTAntamAha-yathA suvaidyaka budhaiH sadvaiyapaNDitaiH duHkhahetutvAdAho na kAryaH ityutsargato vArite kAryAntarArthaM rAgAdirogocchedA Azrite dAhe utsarganiSedhAnuguNaM duHkharUpaM phalaM na bhavatIti na ayaM dharmArthiko vadhaH dharmatvena dhRto'pi bhrAntiviSayIkRto'pi adharmaphalako adharmahetuH / Aheca - " mithyAdRSTibhirAnnAto hiMsAdyaiH kaluSIkRtaH / sa dharma iti vitto'pi bhavabhra1 yogazAstre dvi0 pra0 zlo0 13 " svopajJa vRttiH zlo. 53 - 54 1 // 154 //
Page #179
--------------------------------------------------------------------------
________________ | vRttiH wwwwanmanwar hai| maNakAraNam" iti / tasmAt dharmArthA hiMsA yAgAdAveva na tu jinapUjAyAmiti zraddheyaM // 54 / / pratimA nanu bhavatAmapi sAmAnyato niSidbhAyA hiMsAyAH phalaM kathaM na pUjAsthalIyAhiMsAyAm ?, ata Aha hai svopana ptkm| // 155|| asmAkaM tvapavAdamAkalayatAM doSo'pi doSAntarocchedI tucchaphalecchayA virhitshcotsrgrkssaakRte| zlo.55 yAgAdAvapi sattvazuddhiphalato neyaM sthitirduSTataH zyenAderiva satvazuddhyanudayAttatsaMbha vaadnytH|| 55 // vyAkhyA-'asmAkam ' iti, asmAkaM tvapavAdamAkalayatAmutsagaikAdhikArikamapavAdaM nimnotratanyAyana tulyasaGkhyAkamabhyupagacchatAmityarthaH, doSo'pi dravyastave'dhikArivizeSaNIbhUto malinAraMbhastatkAlInaH sadAraMbho vA doSAntarasyAnubandhahiMsArUpasyocchedI tucchaphalasya bhUtyAdilakSaNasyecchayA virahitazcotsargarakSAkRta evotsargarakSArthameva pravarttata ityavirodhaH, pareSAM tu sAmAnyaniSedhautsargo mumukSorapavAdazca yAgIyahiMsAvidhilakSaNo bhUtikAmasyeti bhinnaviSayatvAdutsagApavAdabhAvAnupapattireva / taduktaM hemasUribhiH-"notsRSTamanyArthamapodyate ca'iti / nanu yAgAdau pratipadoktaphalakAmanayA mAbhUdevamutsargApavAdabhAvaH, 'tametaM vedAnuvacanena brAhmaNA vividiSanti yajJena' ityAdizruteH, pratipadoktaphalatyAgena zatapathavihitakarmavRndasya vividiSAyAM satvazuddhidvArA saMbhavisamuccayenopayogo bhaviSyatItyata Aha,-yAgAdAvapIti yAgAdAvapi satvazuddhiphalamAzritya neyamasmaduktajAtIyA sthitirmayAdA, kutaH ? duSTataH svarUpato duSTAt zyenAderiva zyenayAgAderiva, satvazuddhyanudayAnmanaHzuddhaH kartumazakyatvAt / ye hi pratipadokaphalatyAgena vedoktamiti kRtvA jyotiSTomAdi satvazuddhyaryamAdriyante, taiH zyenayAgo'pyabhicAraphalatyAgena satvazuddhyarthamAdara-" // 155 //
Page #180
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA NIya iti bhAvaH / avadAma ca jJAnasAraprakaraNe - ' vedoktatvAnmanaH zuddhyA karmayajJo'pi yoginaH / brahmayajJa itIcchantaH zyenayAgaM zatakam. tyajanti kim ' iti / tathAnyato gAyatrIjapAdeH tatsaMbhavAt, satvazuddhisaMbhavAnneyaM sthitirityapi bodhyaM / asmAkaM tvnnygtyaa||156||6 ssyavyayatulanayApavAdAzrayaNe satvazuddhena saMbhavaH / / 55 ananyagatikatve pUjAdAvanyathAsiddhiM zaGkate-- nanvevaM kimu pUjayApi bhavatAM siddhyatyavadyojjhitAdbhAvApadvinivAraNocitaguNaH sAmAyikAderapi / satyaM yo'dhikaroti darzanaguNolhAsAya vittavyaye tasyeyaM mahate guNAya viphalo heturna hetvantarAt // 56 // vyAkhyA - 1 nanvevam ' iti - nanu evaM satvazuddheranyataH saMbhave bhavatAM svarUpataH sAvadyayA pUjayApi kiM ?, jinaviraha mayukta bhAvApadvinivAraNe jina ucito guNaH avayojjhitAt pAparahitAt sAmAyikAderapi siddhyati, tasya pAramArthikavinayarUpatvAt, Ahaca " puSpAmiSastutipratipattInAM yathottaraM prAmANyam " iti / uttaramAha - 'satyam' iti, satyamityarddhAGgIkAre, yo darzana guNollAsAya samyaktvaguNadRddhyarthaM vittavyaye kSetre dhanavApAyAdhikaroti adhikAra bhAg bhavati tasyeyaM pUjA mahate gu NAya bhavati, adhikArivizeSaNa kAraNavizeSAt phalavizeSasya nyAyyatvAdbhUmnA tatpravRttezcAta eva dravyastavaH zrAddhAnAM hasti zarIratulyo, bhAvastavazca teSAM kizcitkAlIna sAmAyikA dirUpastadakSitulya iti tatra tatra sthitaM / tulyaphalatve'pyAha - hetvaMtarAt, heturviphalo na, tathAca, dAnAdInAM sAmAyikAdInAM devapUjAyAtha zrAddhocitaphale tRNAraNimaNinyAyena kAraNatvAnna doSo'ta svopajJa vRttiH zlo. 55 -56 // 156 //
Page #181
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopa pratimA zatakam 157 ttiH zlo.56 eva zramaNamadhikRtyApyuktaM-" saMvaranirjararUpo bahupakArastapovidhiH sUtre / rogacikitsAvidhiriva kasyApi kathazcidupakArI" iti // 56 // AraMbhazaGkAyAmatra doSAnAhaanyAraMbhavato jinArcanavidhAvAraMbhazaGkAbhRto mohaH zAsananindanaM ca vilayo bodhezca . doSAH smRtaaH| saGkAzAdivadipyate guNanidhirdharmArthamRddhyarjanam zukhAlaMbanapakSapAtanirataH kurvannupetyApi hi // 57 // vyAkhyA-'anyAraMbhavata' iti-anyAraMbho minahAtiriktAraMbhastadvato jinArcanavidhau vihitajinapUjAyAM AraMbhazaGkA vibhItyAraMbhazaGkAbhRttasya moho'nAbhogaH sveSTArthabhraMzAt , zAsananindanaMca-kIdRza eteSAM zAsane dharmo ye kheSTadevatamapi zaGkitakalupitA nArAdhayantIti, tato vodhevilayazca, anucitamavRtyA zAsanamAlinyApAdanasya tatphalatvAt / Aha ca-" yaH zAsanasya mAlinye'nAbhogenApi vartate / badhnAti sa tu mithyAtvaM mahAnarthanibandhanam " iti / ete doSAH smRtaaH| nanvevamanyAraMbhAttaH pUjArthamAraMbhe pravartatAmityAgataM / tathA ca-" dharmArtha yasya vittehA tasyAnIhA garIyasI / prakSAlanAdipaGkasya dUrAdasparzanaM varam " / / ityanena virodha iti cet , sarvaviratApekSayAsya zlokasyAdhItatvenAvirodhAt / gRhasthApekSayA tu sAvadhapravRtti vizepasya kUpadRSTAntatvenAnujJAtatvAnna kevalaM tasya yUjAGgIbhUtapuSpAvacayApyAraMbhe pravRttiriSTA, api tu vANijyAdisAvadhapravRttirapi / kAcitkasyacidviSayavizeSapakSapAtarUpatvena pApakSayaguNatrIjalAbhahetutvAcadidamAha-saGkAzAdivat , saGkAzazrAvakAdiriva 157
Page #182
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 158 / / dharmArtha yarjanaM vittopArjanaM upetyApi aGgIkRtyApi hi nizcitaM kurvan zuddhAlaMbane yaH pakSapAtastatra nirata iti hetorguNanidhiH guNanidhAnamiSyate / saGkAzazrAvako hi pramAdAdbhakSitacaityadravyo niba lAbhAntarAyAdikliSTakarmA, ciraM paryaTitadurantasaMsArakAntAro'nantakAlAllabdha manuSya bhAvo durgatanaraziraH zekhararUpaH pAragata sabhI popalabdhasvakIya pUrva bhavavRttAntaH, pAragatopadezato durgatatvAdinibandhanakarmakSapaNAya yadahamupArjayiSyAmi dravyaM tad grAsAcchAdanavarja sarva jinAyatanAdiSu niyokSye, ityabhigrahavAn tathA pravarttate sma, kAlena ca nirvANamavAptavAniti / athaitaditthaM saMkAzasyaiva yuktaM tathaiva tatkarmakSayopapatterna punaranyasyetyAdigrahaNamaphalamanyathA zuddhAgamairyathAlAbhamityAdyabhidhAnAnupapatteriti cenna, vyutpannA vyutpannAzayavizeSabhedenAnyasyApyAdinA grahaNaucityAt, anyathA - " succai duggainArI " ityAdivacanavyAghAtApatteH, nahi tayA yathAlAbhaM nyAyopAttavittena vA tAni gRhItAni, tathA caityasaMbandhitayA grAmAdipratipAdanAnupapattezca / dRzyate ca tatpratipAdanaM kalpabhASyAdau" coei ceiyANaM, rUppasuvaSNAigAmagAvAI | laggaMtassa hu muNiNo, tigaraNamuddhI karaMNu bhave // bhaNNai ettha vibhAsA jo eyAI sayaM vimaggijjA / nahu tassa hujja suddhI, aha koi harejja eyAI // savvatthAmeNa tarhi saMgheNaM hoi laggiyanvaM tu / sacaricacari tIrNa, eyaM savvesiM kajjaM tu / " zuddhAgamairyathAlAbhamityAdi tu na svayaM puSpatroTananiSedhanaparaM, kintu pUjAkAlopasthite mALike darzanaprabhAvanAhetorvaNikkalA na prayoktavyetyasyArthasya khyApanaparamityadoSa iti / / 57 / / " nanvevaM malinAraMbho nAdhikArivizeSaNaM kintu sadAraMbhecchaiveti yaterapyadhikAra syAdata Aha yaH zrAddho'pi yatikriyAratamatiH sAvadyasaMkSepakRt bhIruH sthAvaramardanAcca yatanAyuktaH prakRtyaiva ca / svopajJa vRtiH zlo. 57 // 158 //
Page #183
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwww svopajJa pratimA | tasyAtrAnadhikAritA vayamapi brUmo varaM dUrataH paGkAsparzanameva tatkRtamalaprakSAlanApekSayA // 58 // pravakam ___ vyAkhyA- ya zrAdopi' iti-yaH zrAddho'pi yatikriyAyAM ratA karttavyatvenotsukA matiryasya sa tathA, sAvadyasaMkSepa- 16/ vRttiH // 159 // kRta sarvasAvadyavarjanArtha sthAvarANAM pRthivyAdInAM mardanAd bhIruH, prakRtyaiva svabhAvenaiva ca yatanAyuktaH, tasyAtra pUjAyAmanadhikAritA kyamapi brUmaH [ mahate guNAya na bhavati ] malinAraMbhasya nAzanIyasyAbhAvAdanAraMbhaphalasya ca cAritrecchAyogata evopapatteH, tatkRtaH paGkasparzakRto yo malastasya prakSAlanApekSayA hi dUrataH paGkAsparzanameva varaM, tasmAtsadAraMbhecchA malinAraMbhazvetyubhayamevAdhikArivizeSaNaM zraddheyamityarthaH / uktaM ca dvitIyASTakavRttau-gRhiNo'pi prakRtyA pRthivyAyupamardanabhIroyatanAvataH sAvadyasaMkSeparuceryatikriyAnurAgiNo na dharmArtha sAvadyAraMbhapravRttiyukteti / intaivaM yatikriyAbhyAsena zramaNopAsakatvamidAnIntanAnAM kumatinAmanumataM syAt , na syAt , tasya svamativikalpitatvenAbahumatatvAt , nirapekSasya saMyatasyaiva bhavitumucitatvAt ; tadAha-"Niravikassa ujjutto, saMpunno saMjamo ce" ti / dravyastavabhAvastavobhayabhanaSTasya ca durlabhabodhitvAt / taduktaM dharmadAsagaNikSamAzramaNaiH-" jo puNaNiracaNucciga sarIrasuhakajamittatalliccho tassa Na ya bohilAbho, Na muggar3a va paralogo" tti // kastahi sAvadyasaMkSepAcchrAdaH prAcInaratrAnadhikAryukta ? iti cet, sacisAraMbhAdivarjanaparoparitanapratimApatipayanantaraM yAvajjIvaM tthaabhigrhprH| " evaM viya je citto sAvagadhammo bahuppagAro," ityAdivacanAdityevahiicchayA tu dharmasaMkare kriyamANe na kizcitphalAmityuktameva / / 58 // // 159 // siMhAvalokitena hiMsAMzamatimeva dravyastave nirasyati wwwwwwwwwws Samwwwwww -~-www-marwwwwwwwwwwwws
Page #184
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA vRttiH // dharmArthaM sRjatAM kriyAM bahuvidhAM hisA na dharmArthikA hiMsAM na yataH sadAzayabhRtAM vAJchA svopakSa zatakam kriyAMze param / // 160 // " na dravyAzravatazca bAdhanamapi svAdhyAtmabhAvonnaterAraMbhAdikamiSyate hi samaye yogasthiti- zlo.59 .. vyApakam // 59 // vyAkhyA-'dharmArtham ' iti-dharmArtha bahuvidhAM bahuprakArAM kriyAM pUjAdirUpAM sRjatAM tadarthikA dharmArthA hiMsA na, yataH sadAzayabhRtAM zubhabhAvavatAM hiMsAMze vAMchA na, paraM kevalaM kriyAMze vAJchA, tathA cAnubandhahiMsAnirAsaH, sadAzayazca yatanopahito grAhyaH, iti hetuhiMsApi nirastaiva / tathA ca, svarUpahisaivAsti, tatrAha-dravyAzravatazca svasya yo'dhyAtmabhAvastadunnatebodhanamapi na-"ajjJatthe ceva baMdhappamokkhe" ityAcAravacanAta, idameva katham ?, atrAha-hi yataH samaye siddhAnte yogsthiti-| vyApakaM yAvadyogAstiSThanti tAvadityarthaH, iSyate manyate, "jAvaM ca NaM eyai veyai tAvaM ca NaM AraMbhai sAraMbhai samAraMbhai" ityAdi vacanAdAraMbhAdyanyataratvena yogavyApakatAlAbhAt , yadi ca dravyAzravamAtrAdvandhaH syAttadA trayodazaguNasthAne'pi syAt , nacaivamasti, samitaguptasya dravyAzravasatvepyupAdAnakAraNAnusAritayaiva bandhavaicitryasyAcAravRtticUAdau vyavasthitatvAt, nacadravyatayA pariNatirapi sUkSmaikendriyAderiva sUkSmabandhajananItidharmArNavamatamapi yuktaM, ekendriyAdInAmapi sUkSmavandhasyopAdAnasUkSmatApekSitvAt , apramattasAghordavyAzravasaMpattau tannimittasya paramANumAtrasyApi bandhasya niSedhAt :-" Nahu tassa tapNimitto, 1 zrIdharmasAgaropAbhyAyamatamapi / // 16 // WAMMM.W.
Page #185
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopaDa vRttiH pratimA baMdho muhumovi desio samae " ityAgamAt ; apazcitaM cedaM dharmaparIkSAyAM mahatA granthena // 59 // patakam // evaM vyavasthite kuupnidrshncintytaamaavirbhaavyti||16 pUjAyAM khallu bhAvakAraNatayA hiMsA na bandhAvahA gauNItthaM vyavahArapaddhatiriyaM hiMsA vRthA nizcaye / bhAvaH kevalameka eva phalado bandho viratyaMzajastvanyaH kUpanidarzanaM tata ihAzaGkApadaM kasyacit // 6 // vyAkhyA-'pUjAyAm ' iti-pUjAyAM khalviti nizcaye bhAvasya dravyastavakAraNAdhyavasAyarUpasya kAraNatayA hiMsA bandhAvahA na bhavati, eSA paddhatirhi snAnAdisAmagrI dravyastave'dhikAriNaM, na ca sa hiMsAkarmaNA badhyate, durgatanAryA devalokagamanAnupapatteH bandhAvahA cet , puNyavandhAvahaiva, uktabhAvena prazastIkaraNAt , prazastarAgavat / puSpAdisaGghaTanAdirUpo'saMyamasvatra heturukta iti cet, so'pi paryudAsena saMyamayogaviruddhayogarUpa eva syAt , tasyApi ca bhAvena prazastIkaraNe kiM hIyate ? uttarakAlika eva bhAvo'prazastaM prazastIkartuM samartho na paurvakAlika iti cet , na, durgatanArIdRSTAntena vihitottaratvAt , kazcAyaM mantro yaH pUrvAparabhAvena nyUnAdhikabhAvaM niyamayatIti / evaM sUkSmekSikAyAM prazastahiMsA puNyAvahApi na syAditi cet, ida mityamevetyAha-itthamiyaM vyavahArapaddhatiH vyavahAranayasaraNiauNI prazastahiMsAyAH puNyavandhahetutvasyApi, 'ghRtaM dahati' iti nyAyenaiveSTatvAta, nizcaye nizcayanaye tu vicAryamANe hiMsA vRthaiva, anyatarabandhasyApyahetutvAta, kevalaM eka eva bhAvaH phaladaH Mwwwwww / SIN26 //
Page #186
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 162 || prazasto'prazasto vA prazastamaprazastaM vA phalaM janayituM samartha ityarthaH / ata eva kAmabhogAnAzrityottarAdhyayanepyuktaM -" na svopajJa kAmabhogA samayaM veti NayAvi bhogA vigaI urveti / jo tappaose ya pariggahe ya samoya jo tesu sa vIrAgo " tti / ataeva vRttiH ca viSayeSvapi satattvacintayAbhisamanvAgamanabandhakAraNamuktamAcAre / evaMvidhaH samAdhiH pUrva bhUmikAyAM na bhavatyeveti cenna, zlo. 60 sarvathA'bhAvasya vaktumazakyatvAt, samyagdarzana siddhiyogakAla eva prazamalakSaNaliGgasiddhe'nukaMpAdInAmicchAdyanubhAvatvAt ; taduktaM viMzikAyAM-" aNukaMpA Nivveo saMvego tahaya hoi pasamutti / eesiM aNubhAvA icchAINaM jahAsaMkhaM " ti / anubhAvAH kAryANi icchAdInAM icchApravRtti sthirasiddhiyogAnAM samAdhijanitazca bhAvo jhutthAnakAle'pi saMskArazeSatayA maitryAyupahito'nuvarttata evAnyathA kriyAsAphalyAsiddheH, bhAvo'yamanena vinA ceSTA dravyakriyA tuccheti vacanAt evaM viviktavivekesviratasamyagdRSTerapi pUjAyAM na bandho'viratyaMzajastu bandho'nyaH pUjAyogAprayuktaH, anyathA jinavandanAdAvapi tadApatteH, tata iha kUpanidarzanaM kUpajJAtaM kasyacit yathAzrutajJasyAzaGkApadaM AzaMkAsthAnaM / evaM hi tadAvazyake dravyastavIyaprasaGgasamAdhAnasthale vyavasthitaM-" nAmaTTavaNAdavie bhAve a yayassa hoi nikkhavo / davvathavo pupphAI saMtaguNakiNAbhAva " - iti / vyAkhyA- tatra nAmeti nAmastavaH, sthApaneti sthApanA, dravya iti dravyaviSayo dravyastavaH bhAveti bhAvaviSayazca bhAvastava ityarthaH, itthaM stavasya bhavati nikSepo nyAsaH, tatra kSuNNatvAnAmasthApane anAdRtya dravyastava bhAvasta vasvarUpamavAhU - dravyastavaH puSpAdiriti, AdizabdAdgandhadhUpAdiparigrahaH, kAraNe kAryopacArAccaivamAha, anyathA dravyastavaH puSpAdibhiH samabhyarcanamiti / tathA sadguNo 1- 32 adhyayane 101 gAthA: / 1 // 162 //
Page #187
--------------------------------------------------------------------------
________________ zatakam. kIrttanA bhAva iti, santazca te guNAzva sadguNAH, anenAsatkIrttanAniSedhamAha karaNe ca mRSAvAda iti, sadguNAnAmutkIrttanA pratimA utprAbalyena parayA bhaktyA kIrttanA saMzabdanA / yathA-" prakAzitaM yathaikena tvayA samyag jagattrayam / samagrairapi no nAtha ||16|| paratIrthAdhipaistathA / / vidyotayati vA lokaM yathaiko'pi nizAkaraH / samudgataH samano'pi kiM tathA tArakAgaNaH " // ityAdi lakSaNo bhAva iti dvAraparAmarzo bhAvastava iti gAthArthaH / iha cAlitapratiSThito'rthaH samyagjJAnAyAlamiti, cAlanAM ca kadAcidvineyaH karoti kadAcitsvayameva gururiti, uktaM ca- " katthai pucchara sIso, kahiM ca puTThA karhiti AyariA, " ityAdi, yatazcAtra vittaparityAgAdinA dravyastava eva jyAyAn bhaviSyatItyalpabuddhInAmAzaGkAsaMbhavaH ityatastadvyudAsArthaM tadanuvAdapurassaramAha - " davvathao bhAvathao davvathao bahuguNoci buddhisiyA / aniuNamaivayaNamiNaM, chajjIvahiyaM jiNA viMti " // vyAkhyA - dravyastavo bhAvastava ityatra dravyastavo bahuguNaH pracuraguNa iti, evaM buddhiH syAdevacenmanyase ityarthaH, tathAhi -kilAsmin kriyamANe vittaparityAgAcchubha evAdhyavasAyaH, tIrthasya connatikaraNaM dRSTvA ca taM kriyamANamanye'pi pratibudhyante iti svaparAnugrahaH sarvamidaM sapratipakSamiti cetasi nidhAya dravyastavo bahuguNa ityarthasyAsAratAkhyApanAyAha - " aniuna maivayaNam " iti, anipuNamatervacanamiti / dravyastavo bahuguNa iti kimityata Aha- " chajjIvakAyasaMjamudavvathae so virujjhaI kasiNo / je kasiNasaMjamaviu pupphAIaM Na icchaMti " // vyAkhyA - " chajjIvakAyasaMjama " iti paSNAM jIvanikAyAnAM pRthivyAdilakSaNAnAM saMghaTTanAdiparityAgaH SaDjIvanikAyasaMyamaH asauhi taM yadinAmaivaM tataH kimityata Aha- dravyastave puSpAdisamabhyarcanalakSaNe sa SaDjIvanikAyasaMyamaH kiM virudhyate na samyak saMpadyate kRtsnaH saMpUrNa iti, puSpAdisaMluJcanasaGghaTTanAdinA kRtsnasaM- 3 // 163 // svopajJa vRtiH zlo. 60
Page #188
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA yamAnupapatteH, yatazcaivaM tataH tasmAt kRtsnasaMyamavidvAMsa iti kRtsnasaMyamapradhAnA vidvAMsastattvataH sAdhava ucyante / kRtsnasaMyamatakama. grahaNamakRtsnasaMyamaviduSAM zrAvakANAM vyapohAthai te kimityata Aha--puSpAdikaM dravyastavaM necchanti na bahu manyante / yaccoktaM, vRttiH // 164 // dravyastave kriyamANe viparityAgAcchubha evAdhyavasAya ityAdi, tadapi yatkiJcid, vyabhicArAtkasyacidalpasatvasyAvivekino zlo.60 vA zubhAdhyavasAyAnupapaNeH, dRzyate ca kIAdyarthamapi satvAnAM dravyastave pravRttiriti, zubhAdhyavasAyabhAve'pi tasyaiva bhAvastavavAditarasya ca tatkAraNatvenApradhAnatvameva 'phalapradhAnAH sarvAraMbhA' iti bhAva [stava] evaM ca sati tatvatastIrthasyonnatikaraNaM bhAvastavavataH, samyagamarAdibhiH pUjyatvAt , tameva dRSTvA kriyamANamanye'pi sutarAM pratibudhyante ziSTA iti svaparAnugrahopIIvati gAthAdvayArthaH / Aha-yadyevaM kimayaM dravyastava eva ekAntata eva heyo varttate ? AhozcidupAdeyo'pi ?, ucyate, sAdhUnAM heya eca, zrAvakANAM tUpAdeyo'pi / tathA cAha bhASyakAra:-." akasiNa pavattagANaM, virayAvirayANa esa khalu jutto, / saMsArapayaNukaraNo davathaekUvadiTuMto" // vyAkhyA--akRtsnaM pravartayantIti saMyamamiti sAmarthyAdgamyate akRtsnapravarNakAsteSAM viratAviratAnAmiti zrAvakANAM eSa khalu yuktaH eSa dravyastavaHkhaluzabdasyAvadhAraNArthatvAta yukta eva, kiMbhUto'yamityata Aha-saMsAramata nukaraNaH saMsArakSayakAraka ityarthaH dravyastavaH Aha--yaH prakRtyaivAsundaraHsa kathaM zrAvakANAmapi yuktaH?, ityatra kUpadRSTAnta iti / jhaa| navanagarAdisaMnivese kei pabhUajalAbhAvato taNhA viparigatA, [ tadapanodArtha ] kUvaM khaNaMti, tesiM ca jai vi taNhAdiyAIti maTTiAkaddamAihiM a mailijjaMti, tahAvi tadunbhaveNaM ceva pANieNaM tesi te taNDAiA soya malo pUvvago ya kiTTati, sesakAlaM ca tadanne ya logA mubhabhAiNo bhvNti| evaM davatthae jaivi asaMjamo, tahAvi vao ceva sA pariNAmamuddhI bhavati, jAtaM naa||14|| wwwanmaaamwww.hawmwww.mewomwwwwwww
Page #189
--------------------------------------------------------------------------
________________ asaMjamovajjiyaM annaM ca niravasesaM khavetitti; tamhA virayAviraehi esa damvatthavo kAyavvo? suhANubaMdhI pabhUtaNijjarA phalopratimA || svopA yaci kAUNamiti gAthArthaH / atra kIAdyarthamapi dravyastave pravRtyA zubhAdhyavasAyavyabhicArazcAritrakriyAyAmapi tulyA, zubhA- vRciH zatakama. // 15 // dhyavasAyasyaiva bhAvastavatvAcakAraNatvena puSpAdyabhyarcanakriyAyA apradhAnatve ca cAritrabhAvena tarikrayAyAstathAtvApattirbhAvaniH zlo.60 kAntaM nityasmRtyAdinA bhAvanavotpAdA pratipAtaguNavRDyAdikamapi vratagrahaNAdikriyayA tulyaM-"esA ThiIo evaM pau yahaNA deva jAyaI NiyamA / gahaNo vAyaMpi jAyai jAovi avei kammudayA / tamhA Niccasaie" | ityAdivacanAt uparitanAnupA3 deyatvamapi tathaiva pramattasthavirakalpikAdikriyAyA apramacajinakalpikAdinAnupAdeyatvAt, dravyastavajanitapariNAmathukhyA dravyastavasthalIyAsaMyamopArjitasyAnyasya ca niravazeSasya karmaNaH kSapaNAbhidhAnamapi cAritrakriyAjanitapariNAmazujhyA tasicArajanitAnyaniravazeSakarmakSapaNAbhidhAnatulyaM sarvasyA api pravrajyAyA bhavadvayakRtakarmapAyazcitarUpatAyAstatra tatra vyavasthita svAt , jinazAsanavihite'nyatrApi zubhayoge tadatidezAta-"joge joge jiNasAsaNami dukkhakkhayA paujaMtA / ikkikami a-.| NaMtA vaTuMtA kevalI jAyA" / ityodhavacanAta, dravyastave kriyamANa eva ca bhAvazudhyA nAgaketuprabhRtInAM kevalotpAdazrava-3 NAt , zubhAnubandhimabhUtataranirjarAphalatvopadarzanameva dravyastave'lpasyApi pApasya saMbhavaM na sahata iti zuddhabhAvasya nirviSayaH kUpadRSTAntaH / na ca puSpAdyabhyarcanavelAyAM zubhabhAvasaMbhavena nizcayanayena tasya vyavahAranayena ca tadanvitatakriyAyA viziSTaphalahe. tutve'pi tataH pUrva tadviSayasaMbhava iti vAcyaM, prasthakanyAyena pUrvapUrvatarakriyAyAmapi zubhabhAvAnvayatatphalopapanaigamanayAbhimAyeNAta eva pUjArtha snAnAdikriyAyAmapi yatanayAdhikArasaMpacyA zubhabhAvAnvaya upadarzitazcaturthapaJcAzake / tathAhi-" pahANA // 165 // 1 gAthA 10 / omwwwwwwwammarwinner
Page #190
--------------------------------------------------------------------------
________________ / ivi jayaNAe, AraMbhavao guNAya NiyameNa / suhabhAvaheuo khalu viSNeyaM kUvanAeNaM" ti / vyAkhyA-snAnAdyapi dehazaucaprapratimA / svopar3a zatakam bhRtikamapi, AstAM tadarjanaM pUjA vA, AdizabdAdvilepanAdigrahaH, guNAyeti yogaH, yatanayA rakSayituM zakyajIvarakSaNarUpayA, taki RI vRtiH ra sAdhorapItyAzaGkayAha-AraMbhavataH svajanadhanagehAdinimi kRSyAdikarmabhiH pRthivyAdijIvopamardayuktasya gRhiNa ityarthe na punaH zlo.60 sAdho, tasya sarvasAvadyayogaviratatvAd bhAvastavArUDhatvAcca / bhAvastavArUDhasya hi snAnAdipUrvakadravyastavo'nAdeya eva, bhAvastavArthameva tasyAzrayaNIyatvAt , tasya ca khataeva siddhatvAt / imaM cArtha prakaraNAntare svayameva vakSyatIti, guNAya puNyabandhalakSaNopakArAya niyamenAvazyaMbhAvena / athakathaM svarUpeNa sadoSamapyAraMbhiNo guNAya ?, ityAha-" suibhAvaheuo" ci luptabhAvapratyayatvena nirdezasya zubhabhAvahetutvAt prazastabhAvanibandhanatvAjjinapUjArthasnAnAderanubhavanti ca kecit snAnapUrvakaM jinArcanaM vidadhAnAH zubhabhAvamiti / khalu kyiAlaGkAre vijJeyaM jJAtavyaM, atha guNakaratvamasya zubhabhAvahetutvAtkathamiva neyam ?, ityAhakRpajJAtenAvaTodAharaNena, iha caivaM sAdhanaprayogaH, guNakaramadhikAriNaH kizcitsadopamapi snAnAdi, viziSTazubhabhAvahetutvAt , viziSTazubhabhAvahetubhUtaM yatat ddaNakaraM dRSTaM, yathA kUpakhananaM, viziSTazubhabhAvahetuzca yatanayA snAnAdi tato guNakaramiti / kUpakhananapakSe zubhabhAvaH tRSNAdivyudAsenAnandAdhavAptiriti / idamuktaM bhavati-yathA kUpakhananaM zramatRSNAkardamopalepAdidoSaduSTamapi jalotpalAvanantaroktadopAnapohya svopakArAya paropakArAya ca kila bhavatItyevaM snAnAdikamapyAraMbhadoSamapohya zubhAdhyavasAyasyotpAdanena viziSTAzubhakarmanirbharaNapuNyabandhakAraNaM bhavatIti / iha kecinmanyante pUjArthaM snAnAdikarma raNa]kAle'pi nirmalajalakalpazubhAdhyavasAyasya vidyamAnatvena kardamalepAdikalpa pApAbhAvAdviSamamidamitthamudAharaNaM, tatkiledamitthaM yojanIyaM, yathA kUpa- // 166 / Pomwwwwwwwwwwwwwwwwwww wwwwwwwww
Page #191
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 167 // + khananaM svaparopakArAya bhavatyevaM snAnapUjAdikaM karaNAnumodanadvAreNa svaparayoH puNyakAraNaM syAditi / nacaitadAgamAnupAti, yato dharmArthavRttAvapyAraMbha jAnatasyAlpasya pApasyeSTatvAt kathamanyathA bhagavatyAmuktaM " tahArUpaM samaNaM vA mAhaNaM vA paDihayapaccakkhAyapAvakammaM aphAmueNaM aNesaNijjeNaM asaNa 4 paDilAmemANe bhaMte ! kiM kajjai ?, go0 ! appe pAve kamme bahutariyA se NijjarA kajjai " / tathA glAnapraticaraNAnantaraM paJcakalyANakaprAyazcicamatipatirapi kathaM syAt ?, ityalaM prasaGgeneti gAthArthaH / yatanayA vihitasya snAnAdeH zubhabhAvahetutvaM prAguktaM / atha yatanAM snAnagatAM zubhabhAvahetutAM ca yatanAkRtAM snAnasya darzayanAha - " bhUmI pehaNajalachANaNAi jayaNAu hoi pahANAo / eto visuddhabhAvo aNuivasiddhocciyabuhANaM " // vyAkhyA - bhUmeH prekSaNaM ca snAnabhuvaH prANirakSArthaM cakSuSA nirIkSaNa, jalachANaNaM ca pUtarakaparihArArthaM nIraMgAlanam AdiH pramukhaM yasya vyApAra vRndasya tadbhUmiprekSaNajalachANaNAdi, AdizabdAnmakSikArakSaNAdigrahaH / tatkimityAha - yatanA prayatnavizeSaH, tuzabdaH punararthaH, tadbhAvanA caivaM-snAnAdi yatanayA guNakaraM bhavati, yatanA punarbhUmiprekSaNajalachANanAdiH, bhavati vartate, ketyAha-snAnAdAvadhikRte dehazaucavilepanajinArcanaprabhRtIni ca, iha ca prAkRte aukArazruterabhAvAda, ' NhANAo ' ityevaM paThyate iti / ettotti-itaH punaryatanAvihitasnAnAde vizuddhabhAvaH zubhAdhyavasAyo'nubhavasiddha eva svasaMvedana pratiSThita eva, budhAnAM buddhimatAM, anena ca zubhabhAvahetutvAdityasya pUrvoktahetorasiddhatAzaGkA parihRtA / iti gAthArthaH / atra abhayadevasUrivyAkhyAne dharmArtha pravRttAvapyAraMbhajanitadoSasyAlpasya yadiSTatvamuktaM, tadranthakartuH ka svarasasiddhaM ?, poDazake, ' yatanAto naca hiMsA' ityAdyevAbhidhAnAt, yata 1 gAthA - 11 / 1 / / 167/ | svopajJa vRttiH zlo. 60
Page #192
--------------------------------------------------------------------------
________________ prtimaa| nAbhAvazuddhimataH pUjAyAM kAyavadhAsaMbhavasyaiva darzitakhAt pUjApazcAzake'pi kAyavadhAt kathaM pUjA parizuddhA ?, iti praznocare- bola zatakama. " bhaNNai jiNapUyAe kAyavaho jaivi hoi u kahiMci / tahavi taI parisuddhA gihINa kUvAharaNajogA" / ityatra kathaJcitkenaci- vRttiH // 168 // pakAreNa yatanAvizeSeNa pravargamAnasya sarvathApi na bhavatIti pradarzanArtha kathazcidrahaNamiti tapasvinA svayameva vyAkhyAnAt-zlo.60 " dehAdiNimicaM pi hu je kAyavahambhi taha payasa'ti / jiNapUyAkAyavahammitesimaparataNaM moho" // iti granthenAgre granyakRtaivAdhikAriNo jinapUjAkAyavadhamupetya pravRcerdarzite tatra hiMsAsvarUpasya yatanayaiva tyAjanAbhiprAyA prmaadyogenetyaadilkssnnaa| siddheH / na ca puNyajanakAdhyavasAyena yogena vAlpasyApi pApasya bandhasaMbhavaH, adhyavasAyAnAM yogAnAM vA zubhAzubhakarUpANAme voktatvAttRtIparAzerAgame'prasiddharetacopapAdayiSyata upariSTAt / bhASyasaMmatyA bhagavatyAM supaatre'shuddhdaane'lppaapbhutrnirjraabhi-| dhAnaM ca, nirjarAvizeSamupalakSayati sa ca zuddhadAnaphalAvadhikApakarSAtmakaH, prakRte ca cAritraphalAvadhikApakarSAtmako dAnAdica tuSkaphalasamazIlaH, so'dhikriyata iti kathaGkAramazuddhadAnena zuddhapUjAyAM tulyatvamupanIyamAnaM tapakhibhizcamatkArasAraM ceto racayituM pratyalaM, azuddhadAnaM hi atithisaMvibhAgavatasyAticArabhUtaM, zuddhapUjA ca samagrazrAddhadharmasya tilakIbhUtocaraguNarUpeti / tathA cAha vAcakacakravartI-" caityAyaMtanaprasthApanAni kRtvA ca zaktitaH prayataH / pUjAzca gandhamAlyAdhivAsadhUpapadIpAdyA" ityAdi / atha zuddhadAnavidhirutsargo'zuddhadAnaviSizcApavAdaH, utsargApavAdau ca svasthAne dvAvapi balavantAvityapavAdavidhiviSayIbhUtAzuddhadAnatulyatvaM devapUjAyAmucyamAnaM na doSAyetyabhiprAyaH / tIzaddhapadadAnaM kasya vibhISikAya ? svarUpato'zuddhatAyAH // 16 // 1 gAthA-42. 2 gA0 45. wwwwwwwwwww
Page #193
--------------------------------------------------------------------------
________________ patimA patakam // 169 // svarUpata AraMbhavacAyAzcAnatidoSatvAt, vastuto'mAsukadAnadRSTAnto lubdhakadRSTAntamAvivadAprapekSayaiva bhAvito bhagavatIvRttAviti / vidhiparavyutpatrakRtajinapUjAyAM viparItavyutpatrakatadAnatulyatvamabhidhAyamAnaM kathaM ghaTeta?, glAnapaticaraNAnantaraM pazcaka- | khopA lyANakamAyazcittapatipattirapi gItArthAdhanyatarapadavaikalya eveti sarvapadasAkalye prAyazcittakaraNaM kalpamAtra svarUpataH sadoSatayai |vRttiH tavRSTAntAvaSTaMbhe ca jinapUjA kRtvApi prAyazcittaM karttavyaM syAcacca nairyApathikAmAtramapyuktaM, azuddhadAne'pi ca zrAdAjita klpaa| | zlo. dAvatamiti vRthA valganametadabhitrasUtrAbhimAnniA, aticArajanakakliSTabhAvazodhanamapi tulyAdhikaca drAdhyavasAyenaivAnyathA trAprayAdInAM svalpamAyA[yA] atyazubhavipAke pramattasAdhanAmidAnI cAritraM kayaM nivaherityarthapadabhAvena prapatritaM pazcavastuka eveti yatanAbhAvazuddhasyAdhikAriNaH ka ivAnopalepa ? iti keSAzcinmataM nAnAgamikamAmAni / pUjetikartavyatAsaMpatireva ca tanmate kRpotpattiH tatyAkAlIna eva cAraMbhaH pratipanagRhasthadharmamANapadavyastavasya kRpakhananasthAnIyaH tatkAlopArjitadravyejaiva dravyastavasaMbhavAta trivargAvirodhinastataH prathamavarge'syApi sidiH, tadAraMbhArjitakarmanirjaraNameva ca dravyastavasaMbhavinA bhAveneti na kizidanupapatra naigamanayabhedA yamena // 6 // . vyavahAranayAbaNe'pi sotpekSitaM samAdhAnamAhaatrAsmAkamidaM hRdi sphurati yadravyastave dUSaNaM vaiguNyena vidhestadapyupahataM bhaktyetihi jnyaapnm| kUpajJAtaphalaM yato vidhiyutApyuktakriyA mokSadA bhanyaiva vyavadhAnataH zrutadharAH ziSTAH pramANaM / punaH // 61 // // 159 //
Page #194
--------------------------------------------------------------------------
________________ matimA vyAkhyAna | vRttiH zlo.61 vyAkhyA-trAsmAkam' iti-atra uttapUrvapakSe'smAkamidaM hRdi sphurati, yat dravyastave dUSaNaM tadvidheH vaiguNyena bhaktimA tAnatAsamavividhidevalyena pAkAlasaMbhavyAraMbhadaM Sasya phale samArope gRhasthAzramasaMbhAvidoSasya cAritrakAle samAropeNa tt||17|| zodhane tatrApi kUpadRSTAntAbhidhAnApattiriti prAcInapakSa'svarasaH snAnAdAvAraMbhazcitte lagatItyAbhimAnika AraMbhadopasvanadhi kAriNo na saGgataH, abhimAnasya bhAvadoSatvAdalpadoSasya ca dravyarUpasyaiveSTatvAdabhimAnasya viparyayarUpadoSasyAlpasya vaktumacakyatvAduparitanAnAM tatra doSatvAbhimAnastu na viparyayaH, syAdvAdamArge vastuta ApekSikatvAt , sthavirakalpikasya yo mArgaHsa jinakalpikApekSayA na mArga itivadupapatteH, tadapi vidhivaikalyaprayuktaM dravyastavadUSaNamapi bhakyAdhikatarabhaktibhAvenopahataM bhavati. iti hi jJApanaM kUpajJAtasya phalaM kUpajJAtenaitad jJApyata ityarthaH / pUjAvidhivaiguNyasthalIye'pyupalepe bhaktiprAbalyasya pratibandha kataM kUpe khanyamAne kardamopale pAdAviva mantravizeSasyeti bhAvaH / yato'vidhiyutApi kriyA vyavadhAnenAtipAraMparyeNa bhatyeva kRtvA mokSadoktA, ziSTAH punaratrArthe pramANaM, ziSTaikavAkyatayA mAbhUdatra svakapolakalpitatvamAtramiti bhAvaH / itthaM cAbhayadevamUrivacanAnAmuktAnAM zaSANAM ca bhaktimAtraprayuktapUjaiva viSaya iti sarvo'pi prAcInanavInavA pariSkRto bhavati, itthaM vivecakA eva sujJAnAH supruupkaaH| zaGkitArthe punaH mUtre vyAkhyAte bhaktireva kA?, uktaM ca sammato gaMdhahastinA-"Na u sAsaNabhattImittaeNa siddhaMtajANago hoi / Na vi jANago vi samae pannavaNA Ninchio yatti" ||"na parIkSAM vinA stheyaM prAcInapraNayAtparam / avimRzya rucistatra nirastA gandha hastinA" // tathA-" ayaM jano'nyasya mRtaH purAtanaH purAtanaireva samo bhaviSyati / purAtanadhityanavasthiteSu kaH purAtanoktAnyavimRzya rocayeta" / prAcInatvaM navInatvamapyanekAntagarbhitaM tatcattAtparyabhedena tantra nAtimasaJjakaM, kUpadRSTAntavizadIkaraNe'dhikamAdarAt prapaJcenoktamasmAbhistatastadavadhAryatAm // 61 / / // 17 //
Page #195
--------------------------------------------------------------------------
________________ matimA || pUjAyAM hiMsAsaMbhavoki vikalpya dUSayannAha - // 171 // zatakam. dharmArthaH pratimArcanaM yadi vadhaH syAdarthadaNDastadA tatki sUtrakRtena tatra paTito bhUta hiyakSArthavat / yA hiMsA khalu jainamArgaviditA sA syAnniSedhyA sphuTaM nAdhAkarmikavannihantumiha kiM doSapra saGgodbhavam // 62 // vyAkhyA- 'dharmArthaH' iti yadi pUjAyAM hiMsA kumatinA bhAvyA, tadA sA kimanarthadaNDarUpA vA syAdarthadaNDarUpA vA 1, nAyaH pakSaH kSodakSamaH prayojanarAhityAsiddheH, antyatvAha-yadi pratimArcanaM dharmArtho vadhaH syAttadArthadaNDaH syAdarthadaNDatvena vyavahAryaH syAt / iSTApacAvAha - tadarthadaNDazcet, tadA sUtrakRte'rthadaNDAdhikAre kiM na paThitaH 1, kiMva ?, bhUtAhiyakSArtho yathA daNDaH paThitastadvat / idaM hi tatsUtraM - " paDhame daMDasamAdANe aTThA daMDavattietti Ahijjara, se jahANAmae kei purise bhAyaDaM vA nAiheDaM vA agAraheDaM vA parivAraheDaM vA mittaheDaM vA nAgahejaM vA bhUyaheDaM vA jarakaheuM vA, taM daMDaM tasthAvarehiM sayameva Nisira aNNehiM vA nitarAvei aNNaM vA NisiraMtaM samaNujjANai, evaM khalu tassa tappattiyaM sAvajjaMti Ahijjai " iti // yadi hijinamatimApUjArtho'pi vadho'trAdhikaH syAttadA - " jiNapaDimA heDaM jiNaheDaM vA " ityadhyabhaNiSyat sUtrakAraH / na ca sarvopya daNDo gRhasthAnAmagArArtha ityagAraviSayakecchA prayojyecchAyA hetoruktazeSe saMbhavAnna nyUnatvamiti rAmadAsAdipAmaroktaM zraddheyaM / evaM sati ' parivAraheDaM ' ityAderAdhikyApaceH, parivArAdyarthasyApi tatvato gRhArthatvAditi yatkiJcidetat / athAvi- 6 // 171 // 1 www. svopajJa vRttiH zlo. 62
Page #196
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 172 // vakSAta eva tadapATha ityata Aha-yA khalu jainamArgaviditA hiMsA sA (kiM) prasaGgodbhavaM doSaM nihantuM vArayituM sphuTaM nAmagrAI niSedhyA na syAt ? apitu syAdeva, kiMvat 1, AdhAkarmikavat, nanu pratilomametat evaM satyarthadaNDAdhikAre pUjArthavadhasya dhArmi kasyevApAThopapatteriti cet, satyaM, tahiM bhagavatyAdAvadhArmikasyeva tasya sphuTaM niSedhaucityamanyatra prapaJcena nirUpitasyaivAtropalakSaNatvasaMbhavAdityatra tAtparyAt, nanvetadazikSitopAlabhamAtraM - " tattha khalu bhagavayA pariNNA paveiyA imassa caiva jIviyassa parivaMdaNamANaNa aNAe, jAI maraNamoaNAe durakapaDighAtaheDaM " ityAcAre prathamAdhyayane ( dvi0 u. ) jAtimaraNamocanArthaM prANAtipAtasya darzitatvAttasyaca kaTutaravipAko padarzanAjjinapUjAderapi bhavadabhyupagamena muktyarthaM prasiddherarthadaNDatayA sAkSAnniSedhAditi cenna, etaddvyAkhyAparyAlocanAyAM tvanmanorathasya lezenApyasiddheH / tathAhi tatra karmaNi bhagavatA 'parijJA ' jJaparijJA pratyAkhyAnaparijJA ca praveditA, atha kimarthamasau kaTukavipAkeSu karmAzravabhUteSu kriyAvizeSeSu pravarttata : ityAha- imassaityAdi, tatra jIvitamiti jIvatyanenAyuSkarmaNeti jIvitaM prANadhAraNametacca pratiprANisvasaMviditamiti kRtvA pratyakSAsannavAcinedamAnirdizati, zabdo vakSyamANajAtyAdisamuccayArthaH evakAro'vadhAraNe'syaiva jIvitasyArthe pariphalgutarasya taDillatAvilasitacaJcalasya bahupAyasyAdIrghasukhArthaM kriyAsu pravarttate / tathAhi - jIviSyAmyahamarogasukhena bhogAn bhokSye, tato vyAdhyapanayanArtha snehapAnalAvaka picitabhakSaNAdiSu kriyAsu pravarttate, tathAlpasya sukhasya kRte'bhimAnagrahAkulitacetA bahAraMbhaparigrahAdvAzubhaM kamArdace / uktaMca - " dve vAsasI pravarayoSidapAyazuddhA zayyAsanaM karivarasturago ratho vA / kAlebhiSag niyamitAzanapAnamA - zrAdrAjJaH parAkyamiva sarvamavehi sarve / / tuSTayarthamannamiha yatpraNidhiprayogaH santrAsadoSakaluSo nRpatistu bhute / yannirbhayamazamasau- // 172 // svopajJa vRttiH zlo. 62
Page #197
--------------------------------------------------------------------------
________________ / pa pratimA khyaratezca bhaikSaM tatsvAdutAM bhRzamupaiti na pArthivAnAM // bhRtyeSu maMtriSu suteSu manorameSu kAntAsu vA madhumadAkaritekSaNAm / / " ' svopar3A vakam // | vizraMbhameti na kadAcidapi kSitIzaH sarvAbhizantimateH katarannu saukhyaM " // tadevamanavabudhya trunnkishlyplaashcshcljiivit||173 ratayaH karmAzraveSu jIvitopamardAdirUpeSu pravarttante, tathAsyaiva jIvitasya parivandanamAnanapUjanArtha hiMsAdiSu pravarttante, tatra pari-zlo.32 vandanaM saMstavaH prazaMsA tadarthamAceSTate, tathAhi-ahaM mayUrAdipizitAd balI tejasA dedIpyamAno devakumAra iva lokAnAM prazaMsAspadaM bhaviSyAmIti / mAnanamabhyutthAnAsanadAnAJjalipagrahAdirUpaM tadartha vA ceSTamAnaH karmopacinoti / tathA pUjanaM draviNavastrAnapAna satkAramaNAmasevAvizeSarUpaM tadarthaM ca pravarttamAnaH kriyAsu karmAzravairAtmAnaM saMbhAvayati / tathA (hi) " vIrabhogyA vasundharA " iti matvA parAkramato daNDabhayAca sarvAH prajA vibhyatIti daNDayati iti evaM rAjJAmanyeSAmapi ythaasNbhvmaayojniiyN| atra ca vandanAdInAM dvandvasamAsaM kRtvA tAdayeM caturthI vidheyA, parivandanamAnanapUjanAya jIvitasya karmAzraveSu pravattate iti samudAyArthaH / na kevalaM parivandanAdyarthameva karmAdatte'nyArthamapyAdatta iti darzayati-jAtizca maraNaM ca mocanaM ca iti samAhAradvandAttAdarthe caturthI, etadartha ca prANinaH kriyAsu pravarttamAnAH karmAdadate, tatra jAtyartha krauzcArivandanAdikAH kriyA vidhatte, tathA yAn yAn kAmAn brAhmaNAdibhyo dadAti tAMstAnanyajanmani punarjAtau bhokSyate / tathA manunApyuktaM-" vAridastRptimAmoti sukhmkssymntrdH| tilapadaH prjaamissttaamaayusskmbhyprdH"|| atraikameva subhASitamabhayapadAnamiti tuSamadhye kaNikAvadityeva| mAdikumArgopadezAdi hiMsAdau pravRttiM vidadhAti / tathA maraNArthamapi pitRpiNDadAnAdiSu kriyAsu pravartate / yadivA'yamanena | saMbandhI vyApAditastasya vairaniryAtanArtha vadhabandhAdau pravarcate, yadi vA maraNanivRttyarthamAtmano durgAdyupayAcitamajAdinA baliM // 17 // Wwws
Page #198
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 17 // vidhatte, yazodhara iva piSTamayakukkaTana, tathA muktyarthamajJAnAvRtavetasaH pazcAmitapaH sAdhanAdiSu pANyupamardakAdiSu pravarttamAnAH ka-| svopar3a didate, yadi vA jAtimaraNayovimocanAya hiMsAdikAH kurvate, "jAijarAmaraNabhopraNAe" ti pAThAntaraM tatra bhojanArtha kR. vRttiH byAdikarmasu pravargamAnA vasudhAjalajvalanapavanavanaspatidvitricatuSpazcendriyavyApacaye vyAmiyante iti / tathA duHkhapratighAtamurarIkRtyAtmaparArthamAraMbhamAsevante, tathAhi-vyAdhiyedanArtA lAvakapizitamadirAdyAsevante, tathA-vanaspatimUlakhapatraniryAsAdisiddhazatapAkAditalAryamagnyAdisamAraMbheNa pApa kurvanti svataH kArayantyanyaH kurvato'nyAn samanujAnate ityavamatItAnAgatakAlayorapi manovAkkAyayogaH karmAdAnaM vidadhatItyAyojanIyamityAdi, atra hi jAtimaraNamocanArtha kumArgopadiSTameva nivRtaM na jinapUjAdIti kiM durvyasanaM taba tadAzAtanAyAH ? anyathA muktyarthamanazanalocAdyapi hiMsA syAdanuvandhato'hiMsAtvaM tu tulyamityAneDitameva, etena-" se appavale se NAivale se mittabale se devabale se rAyabale se corabale se atihibale se phiviNabale se samaNabale iccetehiM virUvarUvahiM kahiM daMDasamAdANaM saMpehAe bhayA kajjati pAvamokkhotti bhaNamANe aduvA AsaMsAe taM pariNAya mehAvI va sayaM etehiM jehi daMDa samArabhejANevaNNehiM etehiM kajjehiM daDaM samAraMbhAvijjA nevanehi etehiM kajehiM daMDa samArabhaMta samaNujjANAti" iti lokavijayadvitIyodeza kavacanamapi vyAkhyAtaM / devavalena pApamokSAlaMbanena vA devapUjAyA daNDasamAdAnatvAbhAvAdanyathAnazanAderapi tathAtvApatteH / iha paralokaviruddhAnyeva ca daNDasamAdAnAnIha gRhItAnIti naitatsUtravi. gItatvaM devatArcanasya / tathA ca vRdhi:-' se apabale' Atmano balaM zaktyupacaya AtmabalaM tanme bhavatIti kRtvA nAnAvidhairupAyairAtmatuSTaye tAstAH kriyA aihikAmuSmikopaghAtakAriNIrvidhane, tathAhi-mAMsena puSyate mAMsaM' iti kRtvA paJcendriyaghAtAdAvapi // 174 / / Wwwww wwwwwamana
Page #199
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam | 3 / 175 / / / pravarttana'parAzcAluMpanAdikAH sUtreNaivAbhihitAH, evaM tajjAtibalaM svajanabalaM me bhAvIti / tathA tanmitravalaM me bhaviSyati yenAhabhApa sukhenaiva nistariSyAmi, tatpretya valaM me bhaviSyati vastyAdikamupahanti, tathA devavalaM bhAvIti pacanapAcanAdikAH kriyA vidhatta, rAjavalaM me bhaviSyati rAjAnamupacarati cIrA bhAgaM dAsyanti caurAnupacarAMte, atithivalaM vA me bhaviSyati atithisupacarati, atithihiM niHspRhe'bhidhIyate ityuktaM ca-" tithiH parvotsavAH sarve tyaktA yena mahAtmanA / atithiM taM vijAnIyAccheSamabhyAgataM viduH " // iti / etaduktaM bhavati tadralArthamapi prANiSu daNDo na niHkSeptavyaH evaM kRpaNazramaNArthamapItyevaM pUrvoklairnirupamarUpairnAnAprakAraiH piNDadAnAdibhiH kAryerdaNDasamAdAnamiti / daNDayaMte vyApAdyante prANino yena sa daNDaH tasya samyagAdAnaM grahaNaM samAdAnaM tadAtmabalAdikaM mama nAbhaviSyayadahametannA kariSyamityevaM saMprekSayA paryAlocanayA evaM saMprakSya vA bhayAt kriyate evaM tAvadiha bhavamAzritya daNDasamAdAnakAraNamupanyastaM, AmmuSmikArthamapi paramArtha majAnAnairdaNDasamAdAnaM kriyata iti darzayati-' pAvamokkho ci' - ityAdi, pAtayati pAzayati vA pApaM tasmAt mokSaH iti hetau yasmAnmama bhaviSyatIti manyamAno daNDasamAdAnAya pravarttate iti / tathAhi hutabhuji paDjIvopaghAtAdikAriNi zastre nAnAvidhopAyaprANyupatrAtakRtapApavidhvaMsanAya pippalazamIsamittilAjyAdikaM zatavyugrAhitamatayo juddati, tathA pitRpiNDadAnAdau vastrAdi mAMsopasaMskRtabhojanAdi dvijAtibhya upakalpayanti, tadbhaktazeSAnujJAtaM svato bhuJjate, tadevaM nAnAvidhairupAyairajJAnopahatabuddhayaH pApamokSArthaM daNDopAdAnena tAstAH kriyAH prANyupaghAtakAriNIH samArabhamANA anekabhavazatakoTISu durmocamaghamevopAdadate kiJca ' aduvA' iti pApamokSa iti manyamAno daNDamAdatta ityuktaM, athavA zaMsanamAzaMsA amAptamApaNAbhilASastadarthaM daNDasamAdAnamAdatte / tathAhi - 1 / / 175 // svApaka vRttiH zlA. 62
Page #200
--------------------------------------------------------------------------
________________ adhimA 176 mamaitatparuva pani pretya vopasthAsyatIti ityAzaMsayA kriyAsu pravartate, rAjAnaM dArthAzAvimohitamaMnA avalagatItyAdi, nakhetadukkaM kimapi devArcana iti vRthAtadAzcAsaH kumatinAm // 62 / / sUtrAntarAkSarANyAhaAnandasya hi saptamAGgavacasA hitvA paribADvarazrAkhasya prathitauSapAtikagirA cetyAntaropAsanam / arhaccaityanati viziSya vihitAM zrutvA na yo durmati svAntAnmuzcati nAzrayapriyatayA karmANi muzcanti tam // 13 // vyAkhyA---'Anandasya hi' iti-hi nizcita Anandasya AnandazramaNopAsakasya saptamAGgavacasA upAsakadazAGgavacanena tathA parivAdasu varaH pradhAno yaH zrAddhoMbaDazramaNopAsakaH tasya prathitA prasiddhA aupapAtikagIH auSapAtikopAGgavAk tayA cai-yAntaropAsanA anyatIrthika caityatatparigRhItAIcaityopAsanAM hitvA tyaktvA sthitasyeti zeSaH / matmamUtimanArAdhyetyatraivAsthA bhinnakartRkaratvApratyayAnupapatteH, athavAntarbhUtaNyarthatvAditvetyasya hApayitvetyarthaH, evaM habhimatAnabhimatavidhAnahApanaparivartakatvana kvApratyayopapate, acaityAnAmaIda pratimAnAM natiM viziSya nAmagrAI viDitAM kAvya-banoktAM zrutvA yo duti matimA nArA yeti duSmati na tyajati taM Azritasya piyatayAtyantAbhISTatayevenyasya gamyamAnatvAdgamyotprekSeyaM, AzritAH / / miyA yasya tasyeti vyAkhyAne guNapriya ityAdAviva vizeSaNaparanipAtaH, karmANi jAnAvaraNIyAdIni na muJcanti, tatra saptamA- 171 maamanawwanmanwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwar wwww
Page #201
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA | GgAlApako yathA-" teNaM se ANaMde gAhAvacI samaNassa bhagavao mahAvIrassa aMtie paMcANuvva sazasikkhAntraiaM duvAlasazatakam. vihaM gihidhammaM paDivajjai 2 samaNaM bhagavaM mahAvIraM baMdai NamaMsai 2 evaM vadAsi - no khalu me bhaMte! kappara ajjappabhii aNautthiye || 177 / / 9 vA aNautthiya devayANi vA aNautthiya pariggahiAI vA arihaMta ceiyAI baMdizae vA NamaMsicae vA puvvi aNAlizeNaM Alavitta vA saMlavicae vA kallANaM maMgalaM devayaM ceiaM pajjuvAsitae vA tesiM asaNaM vA 4 dAuM vA, NaNattha rAyAbhiogeNaM gaNAbhiogeNaM balAbhiogeNaM devayAbhiogeNaM gurunigaNaM vicIkatAreNaM / kappar3a meM samaNe jigye phAsuesaNijjeNaM asaNapANakhAimasAimeNaM vatthapaDiggahakabalapAyapuMchaNeNaM pIThaphala gasijjAsaMthAraeNaM osahabhesajjeNa ya paDilA bhemA Nassa viharicaracikaTTu / imaM eyArUvaM abhiggahaM giNNai 2 pasiNAI pucchara 2 aTThAI Adiyai " ci // etadvRttiryathA 'no khalvityAdi ' - no khalu mama bhadaMta - bhagavan, kalpyate yujyate, adyaprabhRti itaH samyaktvapratipacidinAdArabhya niraticArasamyaktvaparipAlanArthe tadyatanAmAzritya -- annautthie ' ti jainayUthAdyadanyadyarthaM saGghAntaraM tIrthAntaramityarthaH, tadasti yeSAM te'nyayUthikArakAdikutIrthiMkAstAn anyayUthikadaivatAni vA hariharAdIni anyayUthikaparigRhItAni vA caityAnyaItyatimAlakSaNAni, yathA bhautaparigRhItAni vIrabhadramahAkAlAdIni vandituM vAbhivAdanaM karttuM namasthituM vA praNAmapUrvakaM prazastadhvanibhirguNotkIrttanaM karttuM tadbhaktAnAM mithyAtva sthirIkaraNAdidoSaprasaGgAdityAzayaH / tathA pUrva prathamamanAlaptena satA'nya tIrthikaistAneva AlapituM vA sakRcchaMbhASituM saMlapituM vA punaH punaH saMlApaM karttuM yataste taptatarAyogolakalpAH khalvAsanAdikriyAyAM niyuktA bhavanti, tatmatyayazca karmabandhaH syAt, yathAlApAdeH sakAzAt paricayena tasyaiva tatparijanasya vA midhyAtvaprAptiriti / prathamAlaptena tvasaM 1 // 177 // svopajJa dRtiH zlo. 63
Page #202
--------------------------------------------------------------------------
________________ dRciH hai bhramaH lokApavAdabhayAt kIdRzastvamityAdi vAcyamiti, tathA tebhyo'nyayUthikebhyo'zanAdi dAtuM vA sakRt anumadAtuM vA 3 mA punaH punarityarthaH, ayaM ca niSedho dharmabuddhyaiva, karuNayA tu dadyAdapi, kiM sarvathA na kalpata ? ityAha-"annattha rAyAbhioge" sthApana zatakam // 18 // ti,na iti na kalpata iti yo'yaM niSedhaH so'nyatra rAjAbhiyogAt , tRtIyAyAH paJcamyarthatvAt rAjAbhiyogaM vayitvetyarthaH / rAjAbhiyogastu rAjaparatantratA, gaNaH samudAyastadabhiyogo vazyatA gaNAbhiyogastasmAt , balAbhiyogo nAma rAjagaNavyatiri-1 tasya balavataH pAratavyaM, devatAbhiyogo devaparatantratA, gurunigraho mAtApitRpAravazyaM, gurUNAM vA caityasAdhUnAM nigrahaH pratyanIkakRtopadravo gurunigrahastatropasthite tadrakSArthamanyayUthikAdibhyo dadadapi nAtikrAmati samyaktvamiti / "vicIkatAreNaM" vRttijIvikA tasyAH kAntAramaraNyaM tadiva kAntAraM kSetraM kAlo vA vRcikAntAraM nirvAhAbhAva ityarthaH, tasmAdanyatra niSedho dAnapraNAmAderiti prakRtamiti, 'paDiggahaM' ti pAtraM 'pI' ti paTTAdikaM, 'phalagaM' ti avaSTaMbhAdiphalakaM, 'bheja' zi pathyaM uTThA' iti uttarabhUtAnAniti atrAnyatIrthikaparigRhItacaityaniSedhe nizritAIccaityavandanAdividhiH sphuTa eva, nacAtra caityazabdArthA jJAnaM moktaM ghaTate, aIdjJAnasyAnyatIrthikaparigRhItakhAnupapatternApi sAdhuHzrutavatvasyAnyaparigRhItatvAsiddheH, sido vAnyatIrthika eva saH anyAgamasyApyanyaparigraheNaiva vyavasthitaH, " nRzaMsadurbuddhiparigrahAcca bamastadanyAgamamapramANaM" iti vacanAt / atha " aNNautthiAvA" ityAdi padatrayamekArthameva-'samaNaM vA mAhaNaM vA' iti padadvayavat , anyathA 'tesiM asaNaM , vetyAyanupapostatpadasyAvyavahitapUrvoktapadArthaparAmarzakatvAta caityAnAmevacAvyavahitapUrvoktatvAceSAM dAnAyaprasaGgena taniSedhAnupapatteriti cet ;na, prasaktAnAM trayANAM natyAderavazyaniSedhyatvAtpadatrayasyaikArthatAyA vaktamazakyatvAdanisi tena tadA www
Page #203
--------------------------------------------------------------------------
________________ rammamiwwe ya vaduktApagamarza ekataraparAmarzatAtparyagrahe saMmadAnamasaGgena mukhyatayAnyatIrthikaparAmarzasyaiva yuktatvAcca / vastuto vyavahitapUrvopravimA / / tatta maunizlokAnugedhenAvyavahitamAkAlInazAbdabodhAnukUlavyApAraviSayatvaM vAcyaM / tathA ca pUrvamanAlaptenetyatrAnyatIthika / svopatra zatakam mArityatIrthikarityadhyAhArasyAvazyakatvAceSAmiti tatpadenAvyavahitapUrvoktAnyatIrthikaparAmarzo yukta iti madutsekSAM pramANayantu prAmANi : aupapAtikAlApako yathA-" ammaDassa Na No kappai aNautthie vA aNautthiyadevayANi vA aNautthiyapa zlo.63 giha ANi arihaMtaceiANi vA vaMdicae vA NamaMsittae vA jAva pajjuvAsicae vA NaNNattha araiMte vA arahaMta ceiyANiva" tti| etadvAtha.- apNautthievA' ti anyayUthikA AItasaGghApekSayAnye zAkyAdayaH, ceiyA' iti accaityAni jinapratimA it thaH, nattha arihaMteva'tti na kalpate iha yo'yaM neti pratiSedhaH so'nyatrAIddhayaH aIto varjayitvetyarthaH, sahi ki vivaSadhArako'to'nyayUthikadevatAvandanAdiniSedho mA bhUditi kRtvA 'nannattha' ityAvadhItaM iti / atrAccaityanati*mbaDa kaNThata 9va vihiteti nyAyAdhanabhijJasyApi sujJAnaM, ityaM ca samyaktvAlApaka evAIccaityAnAM vandananamaskaraNayorvihitahai pUjAya dhimAriNAM siddhamiti siddhAnte sphuTaM arhaccaityapUjAvidhAnaM, na pazyAmaH samyaktvaparAkramAdhyayane sphuTaM phalAbhidha nAra, i ilumpa kamataM nirastaM, na pazyAma ityasya svAparAdhatvAnahyayaM sthANoraparAdho yadenamandho na pazyatIti samyakvApaka eva sUradRSTyA darzanAssamyaktvaparAkramAdhyayane'pi gurusAdharmikazuzrUSAphalAbhidhAneneva pUjAphalAbhidhAnAditi vibhAvanA timi // 3 // praznavyAkaNe suvarNagulikAsaMbandhanirdhAraNe zaste karmaNi digdvayamaharahaHkhyAtau tRtiiyaaNgtH| // 179 //
Page #204
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopA zatakam // 18 // Pil samyag bhAvitacaityasAkSikamapi svAlocanAjJAzrutau sUtrAcca vyavahArato bhavati naH prItirjinendre / pratimA sthirA // 64 // | vRttiH zlo.64 vyAkhyA-'praznavyAkaraNe' iti-praznavyAkaraNe suvarNagulikAyAH saMbandhanirdhAraNe satyasaMbandhasyAnabhidheyatvA / saMbandhAbhidhAnasyAvazyakatve vRttisthasya tasya sautratvAditi bhAvaH / tathA tRtIyAGgataH sthAnAGgataH zaste prazaste karmaNi digadvayasya pUrvottarAdigarUpasya yo grahaH puraskArastasya yA rahaH khyAtiH tAtparyapratipatiH tasyAM ca punaH vyavahArataH sUtrAt samyag bhAvitAnyanAyatanarUpavarjanayA sadbhAva prApitAni yAni caityAni sAkSINi yatra yasyAM kriyAyAM, tathA svAlocanA suSThu samIcInA yAlocanA tasyAH zrutau vidhi zravaNe sati naH asmAkaM dhItiH jinendra sthApanAjine sthirA'SatipAtinI bhavati, / sthApanAjinasya jinendratvaM bhAvajinendravatsadyaH samupAsanAphaladAnasamarthatayA'vyabhicAreNAdhyAtmikabhAvakSepakatvAcAvaseyaM, tatra / turyAzravadvAre 'suvanaguliAe'ti pratIke, vRttiryathA-suvarNagulikAyAH kRte sanAmo'bhUta, tathAhi-sindhusauvIreSu janapadeSu vidarbhakanagare udAyanasya rAjJaH prabhAvatyA devyAH satkA devadattAbhidhAnA dAsyabhUta, sA ca devanirmitAM gozIrSacandanamayI zrImanmahAvIrapratimAM rAjamandirAntavarticaityabhavanavyavasthitAM praticarati sma / tadvandanArtha ca zrAvakaH ko'pi dezAtsanaran samAyAtA, tatra cAgato'sau gegeNa paTuzaroro jAtastayA ca samyamaticaritastuSTena ca tena sarvakAmikamArAdhitadevatAvitIrNaguTikAzatamadAyi, tathA cAI kubjA virUpA surUpA bhUyAsamiti manasi vibhAvya ekA guTikA bhakSitA tatvabhAvAt suvarNagulikA nAmnA prasiddhimupagatA / tato'sau cintitavatI-jAtA me rUpasaMpada, etayA ca kiM bhartavihInayA, tatra tAvadayaM rAnA pitRtulyo // 18 //
Page #205
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwwwmaan svopar3a vRdhi kisAna kAmayitavyaH zeSAstu puruSamAtramataH kiM taiH ? tataH ujjayinyAH patiM caNDaprayotarAjaM manasyAdhAya guTikA bhakSitA, tato'sA shtkm| devatAnubhAvAcA vijJAya tadAnayanAya hastiratnamAruhya tatrAyAtaH, AkAritA ca tena sA, tayoktaM-AgacchAmi yadi pratimA // 18 // nayasi, tenoktaM-tAmahaM vo neSyAmi tato'sau svanagare gatvA devatAnirmitapatimArUpaM kArayitvA tAmAdAya tathaiva rAjAvAyAtaH,. zlo.64 svakIyapratimA devatAnirmitapatimAsthAne vimucya tAM suvarNagulikAM ca gRhItvA gataH prabhAte ca caNDapadyotaH, gandhahastivimukta mUtrapurISagandhena vimadAn svahastino vijJAya jJAtacaNDapradyotAvagamo'vagatapatimAsuvarNamulikAnayano'sAvudAyanarAjaH paraM kopamupagato dazabhirmahAbale rAjabhiH sahojjayinI prati prasthitaH, antarA pipAmAbAdhitasainyastripuSkarakaraNena devatayA nistAritasainyo'kSepeNojjayinyA bahiH prAptaH rathArUDhazca dhanurvedakuzalatayA sannaddhahastiratnArUDhaM caNDapadyotaM prajihIrSamaNDalyA bhramatazcaraNa I talazaravyAdhihastino bhuvi nipAtanena vazIkRtavAn , dAsIpatiriti lalATapaTTe mayarapitte(cche)nAGkitavAn iti / digyAbhigrahe sthAnAGgAlApako dvitIyasthAne prathamoddezake yathA-"do disAo abhigijjha kappada NiggaMthANa vANiggaMthINa vA pavvA vittae-pAINaM ceva udINaM ceva, evaM muMDAvittae siskAvittae upahAvittae saMbhujittae saMvasittae sajjhAyaM udisittae sajjhAyaMsamuddisittae sajjhAyaMaNujANittae Aloittae paDikamitsae girdittae garahittae viuhittae visohitae akaraNayAe abbhuTTittae AhArihaM pAyacchittaM tavokamma pddivjjitte| do disAo abhigijjha kappaiNiggaMthANa vANigaMthINa vA apacchimamAraNatiyasaMlehaNAjUsaNAjUsiyANaM bhattapANapaDiAiskiyANa pAovagayANaM kAlaM aNakhamANANaM viharittae, taM0-pAINaM ceva udiinnNce"tti| etavRttiyathA 'dodisAo' ityAdi de dizau kASThe abhigRhyAGgIkRtya tadabhimukhIbhUyetyarthaH, kalpate yujyate, nirgatA granthAdanAderiti nirgranthAH
Page #206
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwmmm pratimA sAdhavaH teSA, nirgranthyaH sAdhvyastAsAM, pravrAjayituM rajoharaNAdidAnena,mAcInAM prAcI pUrvAmityarthaH,udIcIna udiiciimuttraamityrthH| zatakam, uktaM ca " pUvvAmuddou uttaramuddo va dejAhavA paDiDejA (havejjajiNa) jAe jiNAdaovA jiNidevaraceiAivA"zi evaM iti,, | vRttiH // 18 // yathA pravrAjanasUtraMdigyAbhilApenAdhItaM, evaM muNDanAdisUtrANyapi SoDazAdhyetavyAnIti, tatra muNDayituM zirolocanena 1,zikSayituM zlo.64 grahaNazikSApekSayA sUtrAyau~ grAhayituM, AsevanAzikSApekSayA tu pratyupekSaNAdi zikSayitumiti 2, upasthApayituM mahAvratepuvyavasthApayituM | 3,saMbhojayituM bhojanamaNDalyAM nivezayituM 4,saMvAsayittuM saMstArakamaDalyAMnivezayituM 5, suSThu-A-maryAdayA aghIyata iti svAdhyAyo'GgAdistamuddeSTuM yogavidhikramaNa sampagyogenAdhISvedamityevamupadeSTumiti 6, samuddeSTaM yogasAmAcAryaiva sthiraparicitaM kurvidamiti vaktamiti 7, anujJAtuM tathaiva samyagetaddhArayAnyeSAM ca pravedayetyevamabhidhAtumiti AlocayituM gurave'parAdhAnivedayitumati 9, pratikramituM patikramaNaM kartamiti 10, "ninditumaticArAn svasamakSaM jugupsituM, Aha ca-"sacarittapacchayAvoniMda"tti 12,garhituM gurusamakSaM tAneva jugupsituM, Aha ca-"garahAvi jAyai emeva NavaraM parappayAsaNaye"tti 12, 'viuTTittae'tti vyativartayituM citroTayituM vikuTTayituM vA aticArAnubandha vicchedayitumityarthaH 13, vizodhayituM, aticArapaGkApekSayAtmAnaM vimalIka iti 14, akaraNatayA | punarnakariSyAtyeivamabhyutthAtumabhyupagantumiti 15, yathArhamaticArAdyapekSayA yathocitaM pApacchedakatvAt mAyazcittavizodhakatvAdvA mAyazcittaM / uktaM ca-"pAvaMchidai jamhA pAyachittaM tu bhaNNae tamhA / pAraNa vA vicittaM visohae teNa pacchittaM"ti // tapaH karma nirvikRtikAdikaM pratipattuM abhyupagantumiti 16, saptadazaM sUtraM sAkSAdevAha-dodisityAdi / pazcimaivAmaGgalaparihArArthama 6 // 182 // / pazcimA sA cAsau maraNameva yo'ntaH tatra bhavA mAraNAntikI casA cAsau, saMlikhyate'nayA zarIrakaSAyAdIti saMlekhanA tapo mwwwanimariawww.www.
Page #207
--------------------------------------------------------------------------
________________ pani vizeSaH sA ceti apazcimamAraNAntikasaMlekhanA tasyAH 'jUsaNa'tti joSaNA sevA tayA joSaNalakSaNadharmeNetyarthaH, 'jUsiyANa'ti svopaca zatakam. sevitAnAM tadayuktAnAmityarthaH, tayA joSitAnAM kSapitadehAnAmityarthaH / tathA bhaktapAne pratyAkhyAte yaiste, tathA teSAM paadpvddh||183||3|| pagatAnAM aceSTatayA sthitAnAmanazanavizeSa pratipannAnAmityarthaH, kAlaM maraNakAlamanavakAMkSatAM tatrAnutsukAnAM vihartuM sthAtuM zlo.64 iti / etametAni dikasUtrANyAdito'STAdaza sarvatra yanna vyAkhyAtaM tatsugamatvAditi / atra hi digdvayAbhimukhIkaraNamarhaccaityAnAM bhUmnAbhimukhIkaraNAyavati, tadvinayasya sarvaprazastakarmapUrvAGgatvAdgRhasthasyAdhikAriNo lokopacAra tadvinayAtmakapUjAyAH prAdhAnyamucitameveti tAtparya / vyavahArAlApako yathA-"bhikkhU aNNayaraM akiccaTThANaM sevijjA Aloittae jatthevappago AyariyauvajjhAe pAsijjA paDikkamejA jAva pAyacchittaM paDivajijjA No ceva appaNo AyariyauvajjhAepAsijjA jattheva saMbhoiaM sAhammiyaM pAsijjA bahususuaM bahuAgamaM tassaMtiyaM AloijjA jAva paDivajjejjA No ceva saMbhoi sAhammiyaM jattheva asaMbhoiaM sAhammiyaM pAsejjA bahussuaM bahu AgamaM tassaMtie AloijjA jAya pAyacchitaM paDivajjejjA, noceva asaMbhoiaM sAhammiaM jattheva asaMbhoiaM sAhambhiaM pAsejjA bahusmujhaM bahu AgamaM tassaMtie AloijjA jAva pAyachittaM paDivajejA go ceva sAhammi jattheva asaMbhoiaM sAhammizra pAsejjA bahussuaM bahu-AgamaM tassaMtie AloijjA jAva pAyachittaM paDivajji| jjA No ceva sArUviraM jattha pacchAkaDaM jAva paDivajjejjA No ceva pacchAkaDaM jattheva sammaM bhAviyAI pAsejjA jAva paDikkamijjA No ceva sammaM bhAviyAI bahiAgAmassa jAva sannivesassa vA pAINAbhimuhe vA udINAbhimuhe vA karayalapariggahiaM sirasAvattaM matthae aMjaliM kaTTa evaM vadijjA-evaiA me avarAhAevaikhutto ahaM avaraddho arihaMtANaM siddhANaM aMtie AloijjA hai| mamiAawwwwwwwrane mammwww
Page #208
--------------------------------------------------------------------------
________________ vRttiH zlo.64 pratimAha / paDikamijjA AloijjA nidijjA pAyacchittaM paDivajjijjAsi tibemi" // asyArthalezo yathA-bhikSuranyatarat akRtyasthAnaM sezatakam vitvA icchedAlocayituM sa cAlocayitumiccharyatraivAtmana AcAryopAdhyAyAn pazyet tatraiva gatvA teSAmantike samIpe Alocaye // 184 daticArajAtaM prakaTIkuryAt , pratikrAmet mithyAduSkRtaM tadviSaye dadyAt , yAvatkaraNAt-nidejA garahejA viuddejjA visohejjA akaraNayAe ambhuTejjA ahArihaM tavokammaM pAyacchittaM paDivajjejjA iti," parigrahaH / tatra nindyAdAtmasAkSika jugupset gata gurusAkSikaM ninyAt , iha nindanagaINamapi tAtvikaM tadA mavati yadA tatkaraNataH pratinivarcate, tata Aha-' viuddejjA' iti, tasmAdakRtyasevanAvyAvarteta nivarteta, vyAvRttAvapi kRtAtpApAcadA vimucyate yadAtmano vizodhirbhavati, tata Aha-AtmAnaM vizodhayeta pApamalaspheTanato nirmalIkuryAta, sA ca vizuddhirapunaHkaraNatAyAmupapadyate tatastAmevApunaHkaraNatAmAha-akaraNatayA punarabhyuttiSTheda , abhyutthAne'pi vizuddhiH prAyazcittapatipacyA bhavati, tata Aha-yAI yathAyogyaM tapaHkarma tapograhaNamupalakSaNaM chedAdikaM pratipadyeta, yadi punarAtmIyeSvAcAryopAdhyAyeSu satsvanyeSAmantike Alocayati tataH prAyazcittaM tasya caturgurukAH; Aha-ekAkivihAre doSAH pratipAditAMstadanantaraM pArthasthAdivihAro'pi niSiddhaH tato niyamAdacche vastavyamiti niyamitaM, | evaM ca niyamane kathamekAkI jAto yenocyate yatraivAtmana AcAryopAdhyAyAn pazyettatraiva gatvA teSAmantike Alocayediti; atrocyate'zivAdikAraNe ekAkitvabhAve kAraNikamidaM sUpamityadoSaH, kAraNAbhAve tu pazcAnyatarAbhAvavativAse sazalyasya jIvanAze cAritragAvanAzataH zubhagativinAzaeva, na cAlocanApariNato'saMpacAvapi zuda ityanena virodhaH sUtrapAmANye nihitazakteH pariNAmasyAprAmANyAta: Aha ca-" evaM hoi viroho AloaNapariNao muddho a| egaMteNa pamANaM pariNAmovI na Wwwwwwwwwwwwwww wwwwwwwwwwwww 184 // hai
Page #209
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopar3a pratiyA khalu amhaMti" || tathA-" tattha na kappaI vAso guNAgarA jattha natthi paMca ime / Ayariya uvajjhAe pattiyere ya gIyatthe // zatakam suttatthatadubhaehiM upauttA nANadaMsaNacaritte / gaNatattivippamukkA erisayA huMti aayriaa"|| gaNasya taptizcintA tayA vipra | vRttiH // 1853 muktAH gaNAvacchediprabhRtInAM tattapteH samarpitatvAt , upalakSaNametat , zubhalakSaNopetAzca ye etAdRzAste bhavantyAcAryAH, te cArtha- zlo.64 meva bhASante na mUtraM, tatra kAraNAni-"egaggayA yajhANevur3I titthyrannugiiguruaannaa| yejamiti gurUkayariNa mukho Na vAei" ekAgratAdhyAne'rthacintAnAtmake sUtrasyApi vAcane bahuvyayatvAt so na syAt , ekAgratAyAM ko guNo'ta Aha-vRddhiH sUkSmArthonmIlanAdarthasya syAt , tathA tIrthakRtAmanukRtiste hi kevalamartha bhASante gaNataptiM ca na kurvanti evamAcAryA api, tathA vartamAnAstIrthakarAnukAriNo bhavanti, adhastanapadavRttibhirapyAdhikRtAyAH sUtravAcanAyA dAne tu lAghavaM syAdevaM ca teSAM tathA varcamAnAnAM loke rAjJa isa mahatI gurutA syAttathA ca pravacanaprabhAvanA, tathAjJAyAM sthairya kRtaM bhavati, iyaM hi tIrthakatAmAjJA yathoktamakAreNa mamAnukAriNAcAryeNa bhavitavyamiti, tata etasmAdetukalApAtkRtakSaNamokSa iti ca sUtraM na vaacytyaacaaryH| sAmAnyAvasthAyAmanake sAdhavaH sUtramadhyApitA iti lakSaNakSaNamokSaH kRtaH! "sutttthtdubhyviujjuttonaanndNsnncrite| NiphAyagasIsANaM erisayA hu~ti uvjjhaayaa"| eteSAM sUtravAcanAdAne guNAnupadarzayati-"muttatthesuthirattaM khaNamokoAyatI aparibandho / pADitthA mohajao tamhA bAe uvujhaao|" upAdhyAyaH ziSyebhyaH sUtravAcanAM prayacchan svayamarthamapi paribhAvayati, sUtre'rthe ca tasya sthiratvamupajAyate, tathAnyasya sUtravAcanApradAne sUtralakSaNasya kSaNasya mokSaH kRto bhavati, tathAyatyAmAcAryapadAdhyAse pratibandho'nuvartanaM dRDhAbhyAsAt tathA sUtrasyasyAt 'pADityatti pratIcchakA gacchAntarAdAgatya sUtropasaMpadaM patipadyamAnA // 185 //
Page #210
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA anugRoraniti shessH| tathA mohajayaH kRto bhavati, sUtravAcanAdAnamagnasya prAyazcittavisrotasikAyA abhAvAt ataH sUtraM vAcayedupA-svopana zatakam // dhyAyaH-" tavaNiyamaviNayaguNaNihipavattayA nANadasaNacaritte / saMgahuvaggahakusalA pavatti eyArisA huti" saGgrahaH ziSyANAM ciH // 186 // saGgrahaH ziSyANAM sadgrahaNamupagrahasteSAmeva jJAnAdiSu sIdatAmupaSTaMbhakaraNaM-" saMjamatavajogesuM jo juggo tattha taM payaTTei asahuM/zlo. 64 ca NiyattI gaNatacillopavittIu" / tathA ca yathocitaM prazastayogeSu sAdhUna pravartayantItyevaMzIlAH pravartina iti vyutpattyartho'nugRhIto bhavati-"saMviggo maddavio piyadhammo nANadaMsaNacaritte / je aTe parihAyai sAraMbho te havai thero"tti / yo yAnarthAn parihApayati tAn taM smArayan bhavati sthaviraH, sthirIkaroti (iti) sthavira iti vyutpatteH, tathA cAha-"thirakaraNApuNathero pavatti vAcAriesu atthesu / jo jatya sIyai jaI saMtabalo taM pacoei" / pracodayati prakarSeNa zikSayati " uddhAvaNApahAvaNakhettovahimaggaNAsu avisAdI / muttatthatadubhayaviU gIatthA erisA huMti" / / utmAbalyena dhAvanaM uddhAvanaM gacchakAryakaraNAbhyupagamaH, strItvaM prAkRtatvAt , zIghraM tasya kAryasya niSpAdanaM pradhAvana, kSetramArgaNA kSetrapratyupekSaNopadhimArgaNopadhyutpAdanA etAsvaviSAdinaH sUtrArthatadubhayavida etAdRzA gItArthI gaNAvacchedino bhavanti / evaMvidhapazcakavirahite gacche cetmAyazcittamApannaH sAdhuH kAraNena tadA nijAcAryAdInAmantike AlocanAmalabhamAnaH sUtroktarItyA paraMparamanyasAMbhogakAdikaM tAvada vrajati yAvat siddhAn gacchati, tatrAcAryAdyabhAve upAdhyAyAdirAzrayaNIyaH kramollaGghane caturlaghu / athAgre sUtravyAkhyA-yadi punarAtmana AcAryopAdhyAyAnna pazyedabhAvAdUravyavadhAnato vA tato yatraiva sAMbhogikaM sAdharmikaM viziSTasAmAcArIniSpannaM bahuzrutaM / chedagranthAdikuzalaM ubhrAmakamudyatavihAriNaM, pAThAntare bahAgamamarthataH prabhUtAgamaM pazyettasyAntike Alocayed-atrApi yAvatka wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwanimama
Page #211
--------------------------------------------------------------------------
________________ matimA // raNAt 'paDikkamejjA' ityAdipadakadaMbakaparigrahaH, yadi punastasyAbhAve'nyasakAze Alocayati tadA caturlaghu, tasyApyabhAve'nya svopar3a patakam sAMbhogikasArmikabahuzrutasyAntike, tasyApyabhAve sArUpikasya bahuzrutasyAntike, tasyApyabhAve pazcAtkRtasya gItArthasya / ciH // 187 // anAya vidhi:-"saMvigge gIyatye sarUvipacchAkaDe ya gIyatthe / paDikaMte abhuTTiya, asatI annatya tatthe va" // saMvigre'nya: zlo.64 sAMbhogikalakSaNe'satyavidyamAne pArzvasthasya gItArthasya samIpe AlocayitavyaM, tasminnapi gItAyeM pArthasthe'sati sArUpikasya vakSyamANasvarUpasya gItArthasya samIpe, tasminnapi sArUpike'sati pazcAtkRtasya gItArthasya samIpe AlocayitavyaM, eteSAM ca madhye yasya purata AlocanA dAtumiSyate tamabhyutthApya tadanantaraM tasya purata AlocayitavyaM, abhyutthAnaM nAma vandanakapatIcchanAdikaM // pratyabhyupagamakArApaNA, tadAha-abhyutthite candanakamatIcchanAdikaM pratikRtAbhyupagame pratikrAnto bhUyAta, asati avidyamAne'bhyutthAne pArSasthAdInAM niSadyAmAracayya praNAmamAtraM kRtvAlocanIyaM pazcAskRtasyetvarasAmAyikAropaNaM liGgapadAnaM ca kRtvA yathAvidhi tadantike AlocanIyaM, 'annatthatattheva' ti yadi pArcasthAdirabhyuttiSThati tadA pravacanalAghavabhiyA tenAnyatra gatvApanamAyazcittaM zuddhatapo vA vahanIyaM mAsAdikamutkarSataH SaNmAsAntaM yadi vA parihAratapaH sa nAbhyuttiSThatti zudaM ca tapastena prAyazcittaM dattaM ca tatastatraiva tapo vahati / etadeva vyAcaSTe" asatIiliMgakaraNaM sAmAiaittaraM ca kitikammaM / tattha vayasuddhatavo gavesaNA jAva suha duke" // asatyavidyamAne pazcAtkRtasyAbhyutthAne gRhasthatvAlliGgakaraNaM itvarakAlaM liGgasamarpaNaM, tathA itvaramitvarakAlaM sAmAyikamAropaNIyaM tatastasyApi niSadyAmAracayya kRtikarma vandanakaM kRtvA tatpurata AlocayitavyaM, tadevamasatIti vyAkhyAtam / adhunA tauveti vyaakhyaayte-paarc-18||
Page #212
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA sthAdiko nAbhyuttiSThati zudaM ca tapastena prAyazcitsatayA da tatastatraiva satacchadaM tapo vahati, yAvattapo vahati tAvattasyAlo- khopaDa zatakama.canApradAyinaH mukhaduHkhe gaveSayati sarvamudantaM bahatItyarthaH / pazcAtkRtavidhimAha-"liMgakaraNaM NisejjA kivikammamaNi- | vRttiH // 188 cchato paNAmo a / emeva devayAe NavaraM sAmAiaM muttN"| pazcAta kRtasyetvarakAlasAmAyikAropaNapurassaramitvarakAlaM liGga-zlo.64 / karaNaM rajoharaNasamarpaNaM tadanantaraM niSadyAkaraNaM tataH kRtikarma vandanakaM dAtavyaM / atha sa vandanakaM necchati tatastasya praNAmo vAcA kAyena ca praNAmamAtraM karttavyaM, pArzvasthAderapi kRtikarmAnicchAyAM praNAmaH kartavyaH / evamevAnenaiva prakAreNa devatAyA api samyaktvabhAvitAyAH purata Alocayati navaraM sAmAyikAropaNaM liGgasamarpaNaM ca na kartavyamaviratavana tasyAstadyogyatAyA abhAvAt / yaduktaM 'gavesaNAjAvasuhaduske' tad vyAkhyAnayati-" AhArauvAhisejjAesaNamAIsu hoi jaiavvaM / aNumoaNa kArAvaNa sikattipayammi to suddho" AhAraH piNDaH, upadhiH pAtraniryogAdiH, zayyA vasatiH, eSaNAzabdaH matyekamabhisaMbadhyate / AhArAdhepaNAdhaye AdinA dvinayavaiyAvRtyAdiSu ca bhavati yatitavyaM anumodanena kArApaNena ca, kimuktaM bhavati ? / yadi tasyAlocanAIsya kazcidAhArAdInutpAdayati tatastasyAnumodanAkaraNataH protsAhane ytte| athAnyaH kazcinnotpAdayati / tataH svayamAlocakaH AhArAdIn zuddhAnutpAdayati, atha zuddhaM notpadyate tataH zrAddhAn protsAhyAkalpikAnapyAhArAdIn yata nayotpAdayatIti / athAkalpikAhArAdInutpAdayatastasya malinatopajAyate, atha ca zuddhikaraNArtha tadantikamAgatastataH parasparavirodhaH, atrAha-"sikatti payammi to suddho" yadyapi nAma tasyAkoca hasyArthAyAkalpikAnapyAhArAdInutpAdayati tathA yAsevanA zikSA tasyAntike kriyate iti dvitIyapade'pavAdapadevartamAnaH zuddha eva; idameva bhAvayati-" coyaise parivAraM akara 188 // CWWomauwn-un-wm AWAAAAAmwwww
Page #213
--------------------------------------------------------------------------
________________ | svopaa|| wwwwwwwwwwwww zlo.64 pratimAmANe bhaNei vA sdd'e| anbucchittikarassa usuyabhattIe kuNaha pU" | maMthamaMsya tasyAlocanAsyi parivAra vaiyAvazyAdikamakurvantaM zatakam | codayati zikSayati, tathA grahaNAsevanAzikSAniSNAta eSaH tata etasya vinayavaiyApayAdikaM kriyamANaM mahAnirjarAheturiti, // 18 // evamapi zikSyamANo yadi na karoti tatastasminakurvANe svayamAhArAdInutpAdayati, atha svayaM zuddha pAyogyamAhArAdikaM na labhate tataH zrAddhAn bhaNati prajJApayati prajJApya ca tebhyo'karipakamapi yatanayA saMpAdayati / na ca vAcyaM tasyaivaM kurvataH kathaM na doSo yata Aha-'abbocchIcI'tyAdi avyavacchittikarasya pArthasthAdezca tadbhanyA hetubhUtayAkaripakenApyAhArAdinA kuruta pUjAM yUyaM, na ca tatra doSa; iyamatra bhAvanA-yathA kAraNe pArthasthAdInAM samIpe sUtramartha gRhNAno'kalpikamapyAhArAdikaM yatanayA tadarthe pratisevamAnaH zuddho grahaNazikSAyAH kriyamANatvAt , evamAlocanAIsyApi nimittaM pratisevamAnaH AsevanAzikSAyAstatsamIpe kriyamANatvAt , etadeva spaSTataraM bhAvayannAha-duvihA satIi tesiM AhArAdI karei savvesi / paNahANIijayaMto attahAevi emeva" 'duvihAsaiti teSAM pArthasthAdInAM kAryAkaraNataH svarUpatazca dvividhe parivArAbhAve sati, 'se' tasyAlocanAIsyAhArAdikaM sarva kalpikamakalpikaM vA yatanayA karotyutpAdayati paJcakahAnyA, upalakSaNAdazAdihAnyApi yatamAno na kevalamAlocanAhAthe, kAraNe samutpanne AtmArthamapyevameva yatamAnaH zuddhaH, athAgre tasyApyabhAve yatraiva samyagbhAvitAni jinavacanavAsitAntaH karaNAni devatAni pazyati tatra gatvA teSAmantike Alocayet, daivatAni hi bhRgukacchaguNazilAdau bhagavatsamavasaraNe'nekazo vidhIyamAnAni zodhikAraNAni dRSTvA vizodhidAnasamarthAni bhavanti mahAvideheSu gatvA tIrthakarAnApRcchaya vA'STamenAkaMpya tatpurata 1 'zrutabhaktyA ' ityapi pAThaH / -Priwarwww-7-rnawwaniwww wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww // 189 //
Page #214
--------------------------------------------------------------------------
________________ vRttiH patimA || Alocayeta , tAsAmapi devatAnAmabhAve'hamatimAnAM purataH svaprAyazcitcadAnaparijJAnakuzala Alocayati, tataH svayameva pratipadyate prAyazcittaM, tAsAmapyabhAve grAmAdevahiHprAcInAdidigabhimukhaH karatalAbhyAM pragRhItastaM, tathA zirasAvattoM yasya taM aluksamAsaH zatakam svopajJa // 19 // aJjaliM kRtvA evaM vadet-etAvanto me'parAdhA etAvatkRtvo'hamaparAddhaH evamarhatAM siddhAnAmantike Alocayet , prAyazcicadAna zlo.64 vidhividhAnAlocya ca svayameva pratipadyate prAyazcitraM, sa ca tathA pratipadyamAnaH zuddha eva mUtroktavidhinA pravRtteH, yadapi ca virAdhitaM tatrApi zuddhaH prAyazcicapratipatteriti / atra 'sammaMbhAviAItti vizeSaNenaiva devatAnAM caityAnAM ca 'ahaM ca bhogarAyassa' ityatra pucyA ivAkSepAt guNavizeSyadvayAnurodhenAtiM kRtvA vyAkhyeyaM, samyagbhAvitapratimApuraskArazca manaHzuddharvizeSAyaiva, digadayaparigraha ivoti nyAyopetameva / yattUcyate kumatinA samyagabhAvitapadenAviratasamyagdRSTereva pArizeSyeNa grahAnapratimAspRza iti tadaspazyAsparzasya bhUSaNatvAnna dUSaNaM AlocanAdAnAIsya gItArthasyAsaMbhave'dhyAtmazuddhaye pratimAzrayaNasyaiva zAstrArthatvAdahatsiddhapuraskArasya kathamidamatsargatAmavalaMvatAmiti cet, pazcAtkRtAdyAzrayaNamapi kathamiti svayameva vibhAvaya ! vaktRvizeSatvAditi cet ; sadbhAvAsaddhAvAbhyAmatrApi vizeSa vibhAvayaetenaparyantoktatvAjaghanyaM pratimAzrayaNamityapi durvacanaM nirasta, / tato'pyagre'hatsiddhapuraskArasyokteriti kimatipallavitena ? // 64 // tIrthezapratimArcanaM kRtavatI sUryAbhavadbhaktito yatkRSNA paradarpamAthi tadidaM SaSThAGgavisphUrjitam / saccake khalu yA na nAradamRSi matvA vratAsaMyataM mUDhAnAmupajAyate kathamasI na zrAviketi bhrmH||65|| // 19 // vyAkhyA--'tIrtheza'iti, yatkRSNA draupadI sUryAbhavat rAjapraznIyopAGgAbhihitavyatikarasUryAbhadevavat , bhaktito bhaktyA | wwwimwwwwwwwwwwwwwwwww Marwwwwww
Page #215
--------------------------------------------------------------------------
________________ iwwwwww svopaka tIrthazAnAM bhagavatA pratimAnAmarcenaM pUjanaM kRtavatI, tadidaM tadetadarthAbhidhAyakaM na paraM SaSThAGgasya jJAtadharmakathAdhyayananAmno'jasya pratimA | bispharjitaM samyagavyAkhyAnavilasitaM pareSAM kuvAdinA darpa ahaGkAraM manAtItyevaMzIlaM, te hi badanti-paJcamaguNasthAnabhRtA prajA shtkm| vRttiH // 19 // kati mane katrApi vyaktAkSaraM nopalabhyate, atiprasiddha SaSThAna eva ca tadakSaropalabdhiriti kayaM nottAnadRzo darpapratighAtaH?, nana / aupacAItpatimApUjA kRteti paSThAGgebhihatamiti vayamapi nApadamastasyAH pazcamaguNasthAnaM nAstItyevaM tu brUma iti cedatrAha-'yA / / na nAradamarSi avatAsaMyataM matvA na taM saccakre na satkRtavatI asau zrAvikA neti bhramaH kathamupajAyate ? na yukto'yaM bhrama ityrthH| evamApadyAcAmlAntaritaSaSThAdikakAraNamapi zrAvikAtvamevArthApayatIti 'draSTavyaM / atrAlApakA:-"tateNaM sA dovaI rAyavarakannagA jeNeva majjaNadhare teNeva uvAgacchai, 2 cA majjaNavaraM aNupavisai 2 tA vhAyA kayavalikammA kayakoua maMgalapAyacchicA zuddhappAvesAI maMgalAI vatthAI pavaraparihiyA majjaNagharAo paDiNirakamai 2 tAjeNeva jiNadhare teNeva uvAgacchai 2cA jiNadharaM aNupavisai2cA jiNapaDimANaM Aloiya paNAmaM karei 2cA lomahatthayaM parAmusai2 ttA evaM jahA sUriyAbho jiNapaDi mAo accei 2cA taheva bhANiavvaM jAva dhRvaM Dahati 2 cA vAmaM jANuM aMcei dAhiNaM jANuMdharaNitalaMsi NivesaizttA tirakuttomuddhApaMdharANivalaMsi Nivesei isiMpacunnamai karayalajAva kaTu evaM vayAsi-NamotthuNaM arihaMtANaM bhagavaMtANaM-jAva saMpattANaM vaMdai namasai jiNadharAopaDiNikamai,2ttA jeNeva aMteure teNeva uvAgacchaitti jAvadhavaM Dahaiti" atra yAvatkaraNAt arthata idaM dRzyaM lomahastakena jinapratimAH pramArTi surabhiNA gandhodakena snapayati, gozIrSacandanenAnulipati vastrANi nivAsayati, tataH puSpAnAM mAlyAnAM grathitAnAmityarthaHgandhAnAM cUrNAnAM vastrANAmAbharaNAnAM cAropaNaM karoti sma, mAlAkalApAlaMbanaM puSpamakaraM tandulaidapaNAdyamaGgalakAle svanaM ca karoti, 'vAmaM jANuM accaiti utkSipatItyarthaH, "dAhiNaM jANaM dharaNitalaMsi nihanihatya sthApayitve- || // 19 //
Page #216
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwwwww pratimA | tyarthaH, tikkhutto muddhANaM dharaNitalaMsi Nivei"zi nivezayatItyartha, " isi paccunnamati 2 karatalapariggahiaM aMjaliM matthae / svopana | kaTu evaM vayAsI-namotyuNaM arahaMtANaM nAva saMpacANaM vaMdati, NamaMsatira jiNadharAo pahini(Ni)rakamai"tti, tatra vandate / tiH // 192 // caityavandanavidhinA prasiddhana namasyati pazcAtmaNidhAnayogeneti vRddhaaH| na ca draupadyAH praNipAtadaNDakamAtraM caityavandanamabhihitaM zlo.65 | sUtre iti sUtramAmANyAdanyasyApi zrAvakAdestAvadeva taditi gantavyaM caritAnuvAdatvAdasya / na ca caritAnuvAdavacanAni vidhiniSedhasAdhakAni bhavanti, anyathA sUryAbhAdidevavaktavyatAyAM bahUnAM zastrAdivastunAmarcanaM zrUyate iti tadapi / vidheyaM syAt, kizcAviratAnAM praNipAtadaNDamAtramapi caityavaMndanaM saMbhAvyate, yato vandate namasyatIti padadvayasya vRddhAntaravyAkhyAnamevamupadarzitaM jIvAbhigamavRttikRtA, viratimatAmeva prasiddhacaityavandanavidhirbhavati anyeSAM tathAbhyupagamapurassaraM kAyotsargAsiddheH tato vandate sAmAnyena namaskaroti, AzayavRddhaHprItyutthAnarUpanamaskAreNeti, kiza-"samaNeNaya sAvayeNaya avassa kAyavvayaM havaI jamhA / aMto ahoNisissa ya tamhA AvassayaM NAma // " tathA-"jaNaM samaNo vA samaNI vA sAvayo vA sAviyA vA taccice tammaNe tallesse ubhao kAlaM AvassayaM ciTThati tacaMlo uttariya bhAvAvassayaM" ityAderanuyogadvAravacanAta , tathA samyagdarzanasaMpanaH pravacanabhaktimAn pavidhAvazyakanirataH padasthAnakayuktazca zrAvako bhavatItyumAkhAtivAcakavacanAca Avakasya SaDvidhAvazyakasyasidA vAvazyakAntargata prasidatyavandanaM sidameva bhavatIti vRttI yacca-"jigapaDimANaM acaNaM kare "ti, ekasyAM vAcanAyAmetAvadeva razyate iti bacAveva prAgukaM, tatrApi vRddhAzayAtsaMpUrNo vidhiriyata 1 'vaMdanena' ityapi / wwwwwwwwwwwwwwwww - -W.Maww ana // 19 //
Page #217
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA eva, jinapratimArcanasya praNidhAnAntabhAvastavenaiva viratimatA nirvAhAt , yadapi 'jAvasaMpattANaM' ti saMmugdhadaNDakadarzanAdanA- svopaDa zatakam . hai| zvAsa iti pratimAriNocyate tadapi staMbhatIrthacirakAlInatADapatrIyapustake saMpUrNakadaNDakamadarzanena bahuzo nirAkRtamasmAbhiH, piH / 193 // 3) saMpUrNacaityavandanavidhau vA punarbandhakAdayo'dhikAriNaH sthAnorthAlaMbanatadanyayogaparA iti siddhameva yo tu draupadyAnandAdivat pratyAkhyAtAnyatIthikAdivandanAdirUpakhAdeva siddhA / tathAhi-"tateNaM te paMca paMDavA dobaie devIe saddhiM kallAkalliM vAraMvAreNa urAlAI bhogabhogAI jAva viharaMti, tateNaM se paMDurAyA aNgayA kayAiM paMcahi paMDavehi kotie a devIe [dovahaedevIe] aMteura pariyAla saddhiM saMparivuDhe siMhAsaNAragayA viharati, imaM ca NaM kacchUla nArara daMsaNegaM ai. bhadae viNIe aMto2 ya kalusahiyae majjhatthovathie a allINasomapiyasaNe surUo apailasagalaparihie kAlamiyacamma uttarAsaMgaraiavatthe daMDakaMmaDaluhatthe jaDAmauDadittasirae jabrovaigaNetti, muMjamehalavAgalaghare hatthAyaphaccha bhoe piyagaMdha dharaNigoyarappahANe saMvaraNA varaNio vayaNuppayaNilasaNIsu a saMkAmaNi AbhiyogapaNati gamaNIyaMbhaNIsu ya bahUsu vijjAharIsu vijjAsu vissuyajase iTTe rAmassa ya kesavassa ya pajjunapaIvasaMghamaNiruddhaNisaha ussu(mmu)yasAraNagayasumuhadummuhAIganAyAgaM aTThANaM kumArakoDINaM hiyayadaie saMthavae kalahayuddhakolAhalAppae maMDaNAbhilAsI bahusuya samaresuya, saMparAemu daMsaNarae samaMtao kalahaMsadarikaNaM aNugavesamANe asamAhikare dasAravaravIrapurisatelukabalavaggANaM AmateUgaM taM bhagavatIekkamagI gamaNAgamaNadattauppaio gayaNayalamabhilaMghayaMto gAmAgaranagarakheDakabaDamaMDavadoNamuhapaTTagasaMvAhasahastamaMDi thibhiyabheigItalaM vasuhaM ulloyaMto rammaM hathiNAraM uvAgae, paMDu rAyapavaNaMsi aivegeNa samovaie, teNaM se paMDarAyA kacchU luNArayaM ejamANaM 193 // ra
Page #218
--------------------------------------------------------------------------
________________ para pAsai rattA paMcahipaMDavehiM kuMtIe devIe sadi AsaNAo unbhuTeti rattA kacchullanArayaM sattadRpayAI paccugacchai 2ttA tikhutto svopajJa ma.] AyAhiNaM payAhiNaM kareti2 tA vaMdai2 NamaMsairacA mahariheNaM AsaNeNaM uvnnimNteti| tateNaM se kacchullanArae udagapariphosi- tiH 1994 yAe dabhovaripavatthaAe bhisiAe nisIyaittA paMDurAyaM raje jAva aMteure ya kusalodaMtaM pucchai, tateNaM se paMDurAyA koM-zlo.65 tIe devIe paMca ya paMDavA kacchUlanArayaM AIti, jAva pajjuvAsaMti, kteNaM sA dovatI devI kacchUllaNArayaM assaMjayaM aviraya appaDihayapaccarakAyapAvakammaM tikaTTa no ADhAti No parijANati, no ambhudveti, No pajjuvAsati"tti // vRttilezo yathA'imaM caNaM' ti itazca 'kacchUllanArae' ti etannAmA tApasaH, darzanenAtibhadrako bhadradarzana ityarthaH, aMtarAntarA duSTacittaH kelIkilatvAt , mAdhyasthyaM samatAmabhyupagato vratagrahaNataH, AlInAnAmAzritAnAM saumyamarudraM priyaM ca darzanaM ca yasya sa tathA, amalinaM sakalamakhaNDa zakalaM vA khaNDaM valkavAsa iti gamyate 'parihitaM' ti nivasitaM yena sa tathA, kaalmRgcrm| uttarAsaGgena racitaM vakSasi yena sa tathA, 'janovaiya' ti gaNetrikArudrAkSakRtaM kalAcikAbharaNaM muJjamekhalA muJjamayakaTIdavarakaH valkalaM tarutvak , ' ithikacchupikA' tadupakaraNavizeSaH, 'piyagaMdhabbe 'tti gItapriyaH, dharaNigocarapradhAnaH AkAzagAmitvAt , ' vijjAharisuti vidyAparasaMbandhinISu vidyAsu vizrutayazAH khyAtakIrtiH, hiyayadaie 'ti vallabhaH, ' saMthavaetti eteSAM saMstAvakaH, ' kalaha 'ti kaLaho vAgayuddha, yuddha tu Ayudhayuddha, kolAhalo bahujanamahAdhvaniH 'samara' ti saparasaMgrAmeSu ' sadarikarNa'-sadAnaM -- thimiyameiNIyaM '-nirantarajanapadaM, asaMyamaH saMyamarahitatvAt , avirato vizeSatasta // 194 // 1 'nirbharajanaradaM' ityapi paatthH| wwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww AMAMArww
Page #219
--------------------------------------------------------------------------
________________ RAMMAmane patimA zatakam // 195 pasyaratasyAta, na pratihatAni ja pratiSedhitAnyatItakAlakRtAni nindanataH, na pratyAkhyAtAni bhaviSyatkAlabhAvIni pApakamarmANi prANAtipAtAdikriyA yena, athavA na pratihatAni sAgaropamakoTAkoTyantaH pravezanena samyaktvalAmataH, na ca pratyAkhyAtAni sAgaropamakoTIkoTyAH saMkhyAtasAgaropamainyUnatAkaraNena, sarvaviratilAbhataH pApakarmANi jJAnAvaraNIyAdIni yena zlo. sa tatheti padatrayasya karmadhArayaH / AcAmAmlAntaritaSaSThatapaHkaraNenApi tasyAH zrAvikAtvamapratihataM, tathAhi-naM mANaM tuma devANuppie ohayajAvajjhiyAhi, tumaNaM mae siddhiM viulAI bhogabhogAiM jAva viharAhi taeNaM sA dobaI devI paumaNAbhaM evaM vayAsI-evaM khalu devA jaMbuddIve bhArahe vAse vAravatIe kanhe NAmaM vAsudeve mama piyabhAue parivasai, taM jaiNaM se nachaNDaM mAsAgaM mama kUvaM no habamAgacchai, taeNaM ahaM devA ! tumhaM vadasi tassa ANAuvAyavayaNanidese cihissAmi, taeNaM se paume dovatIe eyamaDhe paDimuNettA dovattiM devIM kaNNaMteure ThAvei, taeNaM sA dovatI devI chaTuM chaTeNaM anirikatceNaM AyaMbilapariggahie NaM tavokamme gaM appANaM bhAvemANI viharati // " tapaHpUjAmabhRtikaM tasyehalokArthameva bhaviSyati iti cenna, mUtrAnuktatvena tavedRzazaGkAyA anarthamUlatvAd, gRhItasAmAyikapratikramaNAdyabhigrahasyApatkRtAhAratyAgAbhigrahasya vA tannirvAhaNehikakAryakaraNa iva doSAbhAvAta, pUjAdyanantarameva tathA samyaktvaMlabdhamityapi sUtrAkSaradarzanaM vinAdhyAndhyakaraNamAtraM, na ca nidAnaphalabhogAnantarameva tasyAdezaviratisaMbhava ityapi suvacanaM, tatpratibandhakatve tasya pAyantikaphalaM vinA kRSNAderiva tajjanmanyeva viratilAbhAsaMbhavAditi yatkizcidetat / / 65 // pratibanyaihikArthatvaM draupadIkRtapUjAyA nirasyati wwwwwwwwwww
Page #220
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopar3a wwwmaAMA vRttiH zlo.66 matimA tatpANigrahaNotsave kRtamiti prauDhyA pramANaM na cet svaH sannirmitacandanAdikamapi zvakama. sthityutsave kiM tathA / // 1961 kliSTecchAviraho dvayorapi samastulyazca bhakterguNo nAgAdi pratimArcanAdiha khalu vyaktA vijJeSaprathA // 66 // vyAkhyA-'tatpANi'iti-tattIrthezapratimAcanaM pANigrahaNotsave draupadyA prauDhyA autsukyena kRtamiti na cet pramANaM, tadA svaHsadA suryAbhAdinA nirmitaM vandanAdikamapi sthityutsave indramahotsavasthitikAle prauDhayaiveti kiM tathA kiMpramANaM tava kliSTecchA kAmabhogAdIcchA tadviraho dvayorapi draupadIsuryAbhayoH samastulyaH / bhakterguNo'pi yostulya eva kathamiti cet ? nA. gAdipatimArcanAttadapekSayA ii. draupadyA jinArcane khalu nizcitaM vizeSaprathA vizeSadRSTiH vyaktA prakaTA / nAgAdipratimArcane hi bhadrayA sArthavAhyA putraprArthanAdikRtaM zrUyate, tathAhi-"tateNaM sA bhaddA satyavAhIdhaNeNaM satthavAheNaM anbhaNuNAyA samANI haTTatuTThajAvahiyayA viulaM asaNapANakhAimasAimaM uvarakaDAvei racA mubahuM pupphavatthagaMdhamallAlaMkAraM geNheti 2ttA sayAogahAoNigacchai 2cA rAyagiI NagaraM yajjhaMmajjheNaM Niggacchaha nigacchettA jeNeva puskariNI teNeva uvAgacchai rattA puraskariNIe tIre subahu pupphajAva mallAlaMkAraM Thavei 2ttA puskariNI ugmAi 2ttA jalamajjaNaM karei 2ttA jalakIDaMkarei 2cA bahAyA kayabAlikammA ullapaDasADigAjAI tattha uSpalAI jAva sahassapattAI giNDai 2cA puskariNIo paccoruhai rattA,taM puSphavatthagaMdhamalaM geNheci racA jeNAmeva nAgadharae ajAva vesamaNagharae teNeva uvAgacchai rattA,tatthaNaM nAgapaDimANaM ya jAva vesamaNapaDimANa ya Aloe paNAmaM karei paccunamai 3 // 196
Page #221
--------------------------------------------------------------------------
________________ aamanawww svopar3a 67 lobhahatthagaM parAmusai nAgapaDimAo ya jAva vesamaNapaDimAo ya lomahatthaeNaM pamajjai, udagassa dhArAe anmukheDa 2ttA pamhapratimA zatakam / lasUkumAlAe gaMdhakAsAie gAyAiM lUhei 2ttA maharihaM vatthAruhaNaM mallAruhaNaM ca gaMdhAruhaNaM ca cunAruhaNaM ca bannAruhaNaM ca / / dRttiH // 197 // karei 2ttA dhRvaM Dahai 2cA, jannupAyapaDiyA evaM vayAsI-jai NaM ahaM dAragaM vA dArigaM vA payAmi toNaM ahaM jAyaM ca jAva zlo.6aNuvaTTaimitti uvAiaM karei, jeNeva pukhariNI teNeva uvAgacchai, viulaasaNa 4 AsAemANI jAva viharati" / / na caivaM draupadyA jinapratimA arcitvA varopayAcitaM kRtaM zrUyate, pratyuta 'jiNANaM jAvayANaM' ityAdinA bhagavadaguNapraNidhAnameva kRtamastIti katha vizeSaM na pazyati sacetAH ?, itthaM praNidhAnenaiva ca mahApUjAdhyathA tu pUjAmAtramiti zAstragarbhArthaH / tadAha-devamuNamaNidhAnAcadbhAvAnugatamuttamaM vidhinA / syAdAdarAdiyuktaM yacadevArcanaM ceSTam / / iti // 66 // . ___ atidezazeSamAhaetenaiva samarthitAbhyudayikI dhA ca kalpoditA zrIsiddhArthanRpasya yAgakaraNaprauDhirdazAhotsave / zrAddhaH khalvayamAdimAGgavidito yAgaM jinA vinA kuryAnnAnyamudAhRtAM vratabhRtAM tyAjyA kuzAstrasthitiH // 67 // vyAkhyA-'enenaiva'iti-etenaiva draupadIcaritasamarthanenaivAbhyudayikI abhyudayanirvRttI dhA ca dharmAdanapetA kalpoditA kalpasutraproktA zrIsiddhArthanapasya siddhArthanAmno rAjJo bhagavatpituH dazAhotsave dazadivasamahe yAgakaraNasya praudiH prauDhatA | samarthitA upapAditA / tatra yAgazabdArtho'nyasmAdityata Aha-khalu nizcitamayaM siddhAryarAjaH AdimAGgaviditaH AcArAja 197 // www
Page #222
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwww pratimA zatakam. prasiddhaH zrAddhaH zrIpArzvApatyIyaH zramaNopAsakaH jinAcavinAnyaM lokaprasiddhaM yAgaM na kuryAt yataH vratabhRtAM kuzAstrasthitistyAjyA'nyazca yAgaH kuzAstrIya iti, kalpasUtrapATho yathA - " tateNaM siddhatthe rAyA dasAhiAe viivaDiyAe vANI i ||18|| sAhassiea sayamAissie a jAe a dAe a bhAe a dalamANe ya davAvemANe a saie sAhassie a laMbhemANe a pADacchamANe a paDicchAvemANe ya evaM ca NaM biharaI" || vyAkhyA-dazAhikAryAM dazadivasasamAnAyAM sthitau kulamaryAdAyAM patitAyAM gatAyAM putrajanmotsavaprakriyAyAM tasyAM vartamAnAyAM zatikAn zataparimANAn sAhastrikAn sahasraparimANAn satasAhasri kAn lakSapramANAna yAgAn devapUjAH dAyAn parvadivasAdau dAnAdIn bhAgAn labdhadraviNabhAgAn dadat dApayan lAbhAn pratIcchan gRhNan pratigrAhayan viharannAste / evaM zrIsiddhArthanRpeNa paramazrAddhena devapUjA kRtA cedanyeSAM kathaM na karttavyA:, tasya zramaNopAsakatve AcArAlApakazcAyaM - " samaNassa bhagavao mahAvIrassa ammApiuro pAsAvacinjA samaNopAsayA AvihutthA, teNaM bahuIM vAsAI samaNovAsagapariAyaM pAlayittA chaNhaM jIvanikAyANaM saMraskaNAnimittaM AloicA niMdicA garahitA - kamittA ahArihaM uttaraguNapAyacchittaM paDivajjittA kusasaMthAraM durUhittA bhattaM paJcarakA iMti, bhattaM paJcarakAittA apacchimAra mArapaMtiyAe sarIrasaMlehaNAe jhUsIrasarIrA kALamAse kAlaM kiccA taM sarIraM vipajjahittA accue kappe devattAe ubannA, taonaM AukaeNaM ThiirakaeNaM cue, caitA mahAvidehe vAse carimeNaM UsAseNaM sijjhissaMti (jAba) pariNivvAissaMti sambadurakA taM karissaMti " // ti, yathA ca siddhArtharAjavyatikare yAgazabdena pUjA kRteti samarthitaM, tathA mahAbalAdivyatikare'pi dRzyaM, api ca zAzvatAzAzvatatIrthAnyAcAryAdIMzca pratyabhigamana saMpUjanAdinA samyaktvanairmalyaM syAdityuktamAcAraniryuktau / tathA // 198 // svopajJa ciH RThA. 67
Page #223
--------------------------------------------------------------------------
________________ hi-"titthayarANaM bhagavao pavayaNapAvayaNiaisayaDDINaM / ahigamaNanaMmasaNadarisaNa kittnnsNpuuannaayunnnnaa||1|| jammA-|| patimA ! / bhiseyanikamaNacaraNanANuppattiyanivvANe / diyaloyabhavaNamaMdaranaMdIsarabhomanagaresu // 2 // aTThAvayamujite, gayaggapaya svopana zatakam vRttiH // 199 // 3 // geya dhamma cake ya / pAsarahAvattaNaMcamaruppAyaM ca vaMdAmi" // 3 // vRttiryathA-darzanabhAvanArthamAha-'titthayareti gAhA, tIrthakRtAM zlo. bhagavatAM pravacanasya dvAdazAGgasya gaNipiTakasya tathA pravacaninAM AcAryAdInAM yugapradhAnAnAM tathAtizayinAM RddhimatAM kebalamanaHparyAyAvadhimaJcaturdazapUrvavidAM tathAmarpoSadhyAdiprAptInAM yadabhimukhagamanaM gatvA ca namanaM natvA ca darzanaM tathA guNotkIrtanaM saMpUjanaM gandhAdinA stotraiH stavanamityAdikA darzanabhAvanA, anayA hi darzanabhAvanayA nirantaraM / bhAvyamAnayA darzanazuddhirbhavatIti / kiJca ' jammAbhiseye 'ti gAhA' aTThAvayati' gAhA-tIyakRtAM janmabhUmiSu, tathA nikramaNacaraNajJAnotpattinirvANabhUmiSu, tathA devalokabhavaneSu mandareSu nandIzvaradvIpAdau bhaumeSu ca pAtAlabhavaneSu yAni zAzvatAni caityAni tAni vande'hamiti, dvitIyagAthAnte kriyetyevamaSTApade tathA zrImadujayantagirau, gajAgrapade dazAgrakUTavartinI, tathA takSazilAyAM dharmacakre, tathAhicchatrAyAM zrIpArzvanAthasya dharaNendramahimAsthAne, evaM rathAvarttaparvate vairasvAminA yatra pAdapopagamanaM kRtaM, yatra ca zrIvarddhamAnasvAminamAzritya camarendraNotpatanaM kRtaM, eteSu yathAsaMbhavamabhigamanavandanapUjanotkIrtanAdikAH kriyAH kurvato darzanazuddhirbhavatIti / tathA-" arihaMtasiddhaceia gurusuadhamme ya sAhuvagge ya / Ayariya uvajjhAye pavayaNe savvasaMghe ya / / 1 // eesu bhattijunA pUaMtA ahaarihNmnnunmnnaa| sAmannamaNusaraMtA parittasaMsArimA bhaNiyA // " iti // 199 // maraNasamAdhiprakIrNake / tathA bhAvanamaskAraM pratipadyamAno darzanamohanIyAdikSayopazamena, arhat ? arhatmatimA 2 arhantaH 3 a mamwwwwwwwwwwwmammimmmwwwammar wmanawwanmawww
Page #224
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 200 // wwwwwwww rhatpratimAH 4 sAdhurarhatpratimA ceti yugapadvayaM 5 sAdhurjinapratimAzca 6 sAdhavo jinapratimA ca 7 sAdhavo jinapratimAzca 8 ityaSTasvapi bhaGgeSu labhyate ityuktaM, ' nANAvaraNijjassa u daMsaNamohassa taha khayobasame / jIvamajIve aTTa bhaMgesu a hoisavvassa " iti gAthayA namaskAraniryuktau, " titthayarAjiNacaudasa bhinne saMvigga taha asaMvigge / sArUviyadaMsaNa parimAo HRTEE " iti kalpabhASye, na ca jinapratimAdarzanAdyabhAve'pi keSAMcitsamyaktvalAbhadarzanAd vyabhicAra iti zaGkanIya, citravyatvaparipAka yogyatayA pratibhavyaM samyaktvahetUnAM vaicitryAt, tathAtve kasyacit tIrthakRt kasyacit gaNadharaH kasyacitsAdhuH kasyacijjinamatimAdikamityevaM naiyatyAt svajanabhavyatvaparipAkadvAreNa vyabhicArAbhAvAt, anyathA tIrthakRto samyaktvahetavo na bhaveyuH tIrthakaramantareNApi gautamAdibodhitAnAM bahUnAM samyaktvalAbhamatIteH, anvayavyatirekasiddhezcAyamartho'taeva samyagdRSTiparigRhItAH tAsAM kArye kAraNopacAreNa bhAvagrAmatvamiSyate / taduktaM tatraiva - " jA sammabhAviAo paDimA irAna bhAvagAmamao | bhAvo jai Natthi tarhi naNu kAraNakajjauvayAro / " vyAkhyA - (yAH ) samyagbhAvitAH samyagdRSTiparigRhItAstA bhAvagrAma ucyate, netarAmidhyAdRSTiparigRhItAH, Aha-samyagbhAvitA api pratimAstAvad jJAnAdibhAvazUnyAstato yadi darzanajJAnAdirUpo bhAvaH sa tatra nAsti, kathaM bhAvagrAmo bhavitumarhati ?, ucyate - tA api dRSTvA bhavyajIvasyArdrakumArAdevi sabhyamnAdyudayamAnamupalabhyate, tataH kAraNe kAryopacAra iti kRtvA tA api bhAvagrAmo bhaNyante iti / tathA SaDAvazyakAntargatazrAva kamatikramaNasUtre sAkSAdeva caityArAdhanamuktaM - " jAvaMti cehayAI uDDhe a ahe ya tirialoe a / sabvAI tAI vaMde iha saMto tattha sNtaa||" catuzcatvAriMzattamagAthAyAM etaccUrNiryathA - " evaM ca uvAsAe jiNANaM vaMdaNaM kAuM saMpai sammattavimuddhinimittaM viloaga svopajJa vRttiH zlo. 67 ||200 //
Page #225
--------------------------------------------------------------------------
________________ - pratimA zatakama svopar3a - - // 2.2 vRciH lo.67 - thANaM sAsayAsAsayANaM baMdaNaM bhaNai-'jAti' ittha loo tiviho, uDaloo aholoo tiriyaloyo a, tattha uddalogo sohammosANAiA duvALasadevalogA, hiThimAiA navagebijjA, vijayAINi paMcANuttaramAINi, eesu vimANANapatteyaMbacIsaThAvIsAvArasaaTTacaurosayasahassA / AreNaMbaMbhaLoA vimANasaMkhA bhave esA 1 paMcAsacatachacce va sahassAlaMtasukasa. issAre / sayacauro ANayapANaesaM tinANAraNaccue // 2 // ikArasuttaraM hiThimesusattutraM ca majjhimae / sayamigaM ubarimae' paMcevayaaNuttaravimANA // 3 // savvagga culasIisaya sahassA sattANauIbhave sahassAI / tevIsaM ca vimANA-vimANasaMkhA bhaveesA // 4 // tahA aholoe merussa uttaradAhiNI asurAI A dasa dasa nikAyA, tesuvi bhavaNasaMkhA-savvagga / sattevaya koDIo havaMti bAvattarIsayasahassaM / jAvaMtI vimANAI sidAyaNAI tAvati // 5 // tahA tiriyalogo samadharaNiyalAo uDDhe navayojaNasayAI, heThAvi ahogAmisu navajoaNasayAI, evaM aDhArasayajoaNasapAI, evaM aTThArasayajoaNamANo tiriyalogo, tatva jinAyatanAni-naMdIsaraMmmi bAvannA jiNaharA suragirIsu taha asII / kuMDalanagamANumuttara ruagavalaemu caucauro // 6 // usuyAresuM catvAriasIi vaskArapavvaesu tahA / veyaDDesatarasayaM tIsaMvAsaharaselesu // 7 // vIsaM gayadaMtesu dasajiNabhavaNAI kurunagaravaresu / evaM ca tiriyaloe aDavanA huMti saya cauro |8vaMtarajoisiANaM asaMkhasaMkhA jiNAlayA niccA / gAmAgaranaganagarAI esukayagA bahU saMti // 9 // evaM ca-sAsayAsAsayAI vaMdAmi ceiAiti / itya padesammiDio saMtAtatthapadesammi" // 10 // iti samastadravyAIdvandanAnivedakagAthAsamAsArthaH / atra jinapratimAnAM yadravyAItvamuktaM tadbhAvAItparijJAnahetutAmadhikRtya, anyathA tAsAM sthApanAjinatvAt , kazcidAha etat zrAvakamatikramaNasUtraM na gaNadharakRtaM kintu zrAvakakRtaM maAMKAMMA
Page #226
--------------------------------------------------------------------------
________________ tatrApi 'tassadhammassa' ityAdigAthAdazakaM kenacidarvAcInena kSiptamityAdi, sa kSiptasArabIjajaH sahasA jJAtakathane tIrthakarAdInAM pratimA mahAzAtanAprasaGgAt, na hi kApyetatsUcakaM pravacana mupalabhAmahe, navA cchinnaparaMparAgatavRddhavacanamIdRk kenacit zrutaM kintu yasya zatakam. 202 // sUtrAdeH karttA nAmagrAhaM na jJAyate pravacane ca sarvasaMmataM yat, tatkarttA sudharmasvAmyeveti vRddhavAdaH, bhaNitaM ca tathA vicArAmRta saMgrahe'pi - " niyadavvama ucva jiniMdabhavaNajiNabiMbavarapaiTTAsu / viyara ipasatthapucchayAsu tityati titthayarapUAsu ", iti bhaktaprakIrNake-" saMvacchara cAummAsiesa ahAhi AsuyanihIsu / savvAyareNa laggai jiNiMdapUAtavaguNesu, " ityAdyupadezamAlAyAM kiM bahunA | kAvyaM - " vAkyAnAvagRhItasaGgatinRNAM vAcyArthavaiziSTayataH sadbodhaM pratimAH sRjanti tadimA jJeyAH pramANaM svataH / tattatkarmaniyogabhRtparikaraiH sevyA varopaskarairetA eva hi rAjalakSaNabhRto rAjanti nAkeSvapi // 1 // tathA ca jIvAbhigame tadRddhivarNanaM - " tatthaNaM devacchaMdae aTThasarya jiNaparimANaM jiNussehappamANamittAnaM saMnirikattaM ciTThati, tAsiNaM jiNapADamANaM ayametArU vaNNAvAse paNNatte, taM jahA - taviNajjamayA hatthatalA pAyatalA aMkamayAI nakhAI aMtolohiyarakapaDisevA kaNagamayA pAyA, kaNagamayA goSphA, kaNagamaIo jaMghAo, kaNagamayA jANU, kaNagamayA urU, kaNagamaIo gAyalaTThI, tavaNijjamaIo nAbhIo, riTThamaIo romarAjIo, tavaNijjamayA cuccuA, tavaNijjamayA sirivacchA, kaNagamaIo bAhAo, riTThAmae maMsU, silappabAlamayA oTTA, phalihamayA daMtA, tavaNijjamaIo jIhAo, tavaNijjamayA tAluA, kaNagamaIo NAsAo, aMtolohiyarakapaDisehAo, aMkAmayAI acchINi, aMto lohiyaraka pariseiAI, pulakAmaIo diTThIo, riTThAmayAo tAragAo. riTThAmayAI acchipattAi, riTThAmaio bhamuhAo, kaNagamayA kavolA, kaNagamayA NiDAlavaTTI, vairamaIo sIsagha - svopajJa vRttiH zlo. 67 // 202 //
Page #227
--------------------------------------------------------------------------
________________ hai| DIo. tavaNIyamaIo kesaMtakesabhUmIo, ridvAmayA uparimudayA, tAsi gaM jiNapaDimANaM purao piTuo paneyaM 2 chanadhAraga- II THEH. paDimAo paNNacAo, tAoNaM chattadhAragapaDimAo himarayayadiMdusappagAsAI sakorITamalladAmAI cavalAI AtapattAI salIla vRttiH | AhAremANIo ciTThati, tAsiNaM jiNapaDimANaM ubho pAsiM patteyaM 2 cAmaraghArapaDimAo 10-tAo NaM cAmaradhArapa-zlo.67 DimAo nANAmaNikaNagarayaNavimalamahariha tavaNijjujjalavicittadaMDAo ciliAo saMkhakakuMdadagarayayamahiTuMpheNapuMja sanikAsA muhumarayayadIhavAlAo cAmarAo salIlaM AhAremANIo ciTThati, tAsiNaM jiNapaDimANaM purao dodo nAgapaDimAo 2 jarakapaDimAo2 bhUyapaDimAo kuMDadhAragapaDimAo viNaoNayA opAyavaDiAo saniskittAo ciTuMti, sabbarayaNAmaIo acchAo saduhAo ghaTThAo maTThAo nIrayAo jippaMkAo, jAvapaTirUvAo, tAsi NaM purao ahasayaM ghaMTANaM aTTha layaM caMdaNakalasANaM aTThasayaM bhiMgArANaM AyaMsagANaM pAtINaM supaiTagANaM jAca dhUvakakar3achagANaM saMnirikattaM cida // " etadRttiyathA-' tatthaNaM' ityAdi / tatra devacchandake'STazataM aSTAdhikazataM jinapratimAnAM jinotseghapramANamAtrANAM pazvadhanu:zatapramANAnAmiti bhAvaH, saMnikSiptaM tiSThati, 'tAsiNaM jinapaDimANAm' ityAdi, tAsAM jinapratimAnAmetadrUpo varNAvAso varNakanivezaH prajJaptaH, tapanIyamayAni istatalapAdatalAni, aGkamayA aGkaratnamayAH nakhAH antarmadhye lohitAkSaratna pratisekA nakhAH, kanakamayAH pAdAH kanakamayA: gulphAH kanakamayyo jaMghAH, kanakamayAni jAnUni, kanakamayA UravaH kanakamagyo mAtrayayaH, tapanIyamayA nAbhayaH, ariSTarannamavyo romarAjayaH, tapanIyamayA zcibukAH stanAgrabhAgAH, tapanIyamayAH zrI "basA:zilapAlamayA vidamamayAoSThAH, sphaTikamayA dantAH. tapanIyamagyo jihAH, tapanIyamayAni tAlukAni, kanakamagyo / 203 / /
Page #228
--------------------------------------------------------------------------
________________ pani itakana (204 // nAsikAH, anto lolitAkSaratnapratisekAH, amayAnyakSINa, annaUhitAkSapatisekAni ariSTaratnamayyo'kSimadhyagatatArakA :, svopatra ariSTaratnamayAnyAkSipatrANi, riSTamayyo bhrava, kanakamayAH kapolAH, kanakamayAH zravaNAH, kanakamayyo lalATapaTTikAH, vajramayya: / ciH zIrSaghaTikAH, tapanIyamayaH kezAntabhUmayaH kezabhUmayazceti bhAvaH, riSTamayA uparimUrdanAH kezAH tAsAM jinapratimAnAM pRSThata ekai- zlo.67 kAcchatradhArapatimAH, hemarajatakundendumakAzaM sakoraMTamAlyamAlyadAma ca, dhavalamAtapatraM gRhItvA salIlaM dharantyastiSThanti / 'tAsiNaM jiNapaDimANa'ityAdi-tAsAM jinapratimAnAM pratyekamubhayoH pArthayoH deve cAmarapratime prabo, 'caMdapabha' ityAdi, candrabhazcandrakAntA vajaM vaiDUyaM ca pratIte candraprabhavajrauryANi zeSANi ca nAnAmagiratnAni khacitAni yeSu daNDeSu te tathA, evaMrUpAzcitrA nAnAprakArA daNDA yeSu tAni tathA, strItvaM prAkRtatvAta, 'suhamaci sUkSmAH zlakSNA rajatamayA vAlA yeSAM tAni tathA, 'saMkhaka'ci pratItaM cAmarANi gRhItvA salIlaM vIjayantyastiSThanti, 'tAsiNaM'ityAdi-tAsAM jinapratimAnAM puratodve dve nAgamati dve dve yakSapratime de dve bhUtapatime, dve de kuNDadhArapatibhe saMnikSapte tiSThataH, tAzca 'sambarayaNAmaIo' ityAdi-pAgvat , 'tatthaNaM' ityAdi-tasmin devacchandake jinapratimAnAM puratoSTazataM ghaNTAnA, aSTazataM candanakalazAnAM aSTazataM bhUzArANAM, aSTazatamAdInAM aSTazataM sthAlInA, aSTazataM pAtrINA, aSTazataM supatiSThAnAM aSTazataM menAgulikakAnAM pIThikAvizeSarUpANAM aSTazataM vAtakarakAnAM, aSTazataM citrANAM ratnakaraNDakAnAM, aSTazataM hayakaNThAnAM, aSTazataM gajakaNThAnA, aSTazataM narakaNThAnAM, aSTazataM kiMpuruSakaNThAnA, aSTazataM mahoraga. kaNThAnA, aSThazataM gandharvakaNThAnA, aSThazatamRSabhakaNThAnA, aSThazataM puSpacaGgerINA, aSThavataM cUrNacaGgerINA, aSThazataM vanacaGgerINA, aSTavatamAbharaNacorINA, aSTavataM lomahastacaGgerINAM komahastako mayUrapicchaKjanikA aSThazataM puSpapaTalakAnA, aSTazataM mAraya 204 // pratiSThAnAM aSTazcataM menAgalika narakaNThAnA, aSTazata azataM vanacaGgerINA,
Page #229
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 205 // paTalakAnAM, mutkalAni puSpANi, prathitAni mAlyAni, aSTazataM cUrNapaTalakAnAM, evaM gandhavastrAbharaNasiddhArtha lomahastapaTalakAnAmapi pratyekaM pratyeka aSTazataM draSTavyaM, aSTazataM siMhAsanAnAM, aSTazataM chatrANAM, aSTazataM cAmarANAM, aSTazataM tailasamudgakAnAM, aSTazataM koSThasamudgakAnAM, aSTazataM coyakasamudgakAnAM, aSTazataM tagarasamudgakAnAM, aSTazatamelAsamudgakAnAM, aSTazataM haritAlasamudgakAnAM, aSTazataM hiMgula samudgakAnAM, aSTazataM manaHzilasamudgakAnAM, aSTazatamaJjanasamudga kAnAM, sarvANyetAni tailAdIni-' paramasugandhopetAni draSTavyAni aSTazataM dhvajAnAmityAdi / evaMvidharAjacinhayuktA yathocitavyApAraniyuktanAgAdipratimAsevyamAnAzraGgeryAdipUjopakaraNasamanvitAzca pratimAH zAzvatabhAvena svata evAtmano jagatpUjyatvaM khyApayanti, anyathA tathAviSacinhAdyupetatvAsaMbhavAt evaMvidhavyatikaramAkarNyApi ye jinapratimAmArAdhyatve nAGgIkurvate te kliSTakarmodayino mantavyAH / nacaivaM parivAropetAH zAzvatapratimA eva bhavanti nAnyA iti vAcyaM, aSTApadAdrau bharatakAritAnAM RSabhAdivarddhamAnAntAnAM caturviMzaterapi jinapratimAnAM tathA parivAropetatvAt jIvAbhigamoktaparivArayuktA iti vacanAt, kizva devalokAdAvapi 'jeNe va devacchaMda e ityAgamavacanAjjinapratimA eva zAzvatabhAvena devazadvavAcyAH santi / na tathAnyatIrthikAbhimatazabdavAcyAH, teSAM devAnAmanaiyatyAt devAdhidevapratimAH prabhutvaM svataH pratiSThopagatAH zrayanti, saMkrAmati sthApyagato vizeSo na sthApanAyAH, kimu nirvipakSaH "atha statraparijJayA prathama dezanAdezyayA gurorgarimasArayA stavavidhiH paristUyate / iyaM khalu samuddhRtA saramadRSTivAdAditaH zrutaM niravamuttamaM samayavedibhirbhaNyate || atha stavaparijJAtyantopayoginIti, yathA paJcavastu ke dRSTA tathA likhyate, tathAhi'eyamihamuttamamu AIsAI thavapariNAI / vaNijjai jIithao duvihAviguNAbhAveNa " // 1 // etadihottamazrutaM uttamArthA 66 svopajJa ci: zlo. 67 || // 205 //
Page #230
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwand svopajJa vRttiH zlo.67 patimA / bhidhAnAt , AdizabdAd dvAragAthoktAH stavaparijJAdayaH prAbhRtavizeSA gRhyante, tatra kA stava parijJA ? iti praznavAkya pAzrityAha yasyAM granthapaddhatau stabo dvividho'pi dravyabhAvopapadastavavAcyo varNyate guNAdhibhAvena guNapradhAnarUpatayA sA stvprijnyetyuttr||206 vAkyaM dazyaM 1 // uktamevodizati-" davve bhAve ya thao davdhe bhAvathayarAgao vihiNA / jiNabhavaNAivihANaM bhAvathao saMjamo suddho" // 2 // dravya iti dravyaviSayaH bhAva iti bhAvaviSayaH stavo bhavati / tatra dravye dravyaviSayaH stavo, bhAvastavarAgato vidhinA jinabhavanAdividhAnaM, AdinA jinabipUjAdigrahaH, bhAvastavecchA prayojya pravRttiviSayo jinabhavanAdividhAnaM dravyastavatvena vyavahArya ityarthaH / bhAvastavaH punaHsaMyamaH sAdhukriyArUpaH zuddho niraticAraH 2 // tatra " jiNabhavaNakAraNavihI suddhA bhUmI dalaM ca kaTThAI / bhayagANaisaMghANaM sAsayavuDDI smaasnnN"|| 3 // jinabhavanakAraNavidhirayaM dRSTavyo yaduta zuddhA bhUmivekSyamANayA zuddhathA dalaM ca kASThAdi, tathA bhRtakAnAM karmakarANAmanatisandhAnamavyAjena vattenaM, svAzayasya zubhabhAvasya vRddhiH, samAsena sNkssepennaissvidhiH3|| zuddhimevAha-"davve bhAvea tahA suddhA bhUmI.paesakIlA ya / dave pattigarahiyA annesi hoi bhAve tu"|| 4 // dravye bhAve ca zuddhA bhUmiyathAsaMkhyaM svarUpamAha-pradeze tapasvijanocite'kIlA asthyAdirahitA, dravya iti dravyazuddhA aprItirahitA cAnyeSAM prANinAmAsanAnAmasamAdhikAraNaparihAravatItyarthaH, bhAve tu bhAvazuddhA // 4 // etadeva samarthayati-dhammatthamujjaeNaM sabassApaciyaM na kAyavyaM / iya saMjamovi seo itthaya bhayavaM udAharaNaM // 5 // dharmArthamudyatena prANinA sarvasya jantoraNItina kAryA, 'iya' evaM parApItyakaraNena saMyamo'pi zreyAn, tatrArthe bhagavAnudAharaNaM 5 // kathamityAha "sotAvasAsayAo tesi appattiyaM munnuunnN| paramaM abohibIaM tao gao iMta kaalevi"||6|| IMWwwana MARWwranwwwwwwwww 206 //
Page #231
--------------------------------------------------------------------------
________________ Hzlo.67 prtimaa|| sabhagavAn tApasAzramAt pitRvyabhUtakulapatisaMvandhinaH teSAM tApasAnAmaprItimapraNidhAnaM matvA manaHparyAyeNa, kiMbhUtaM paramaM ||copaDa zatakam pradhAnamayodhivIjaM guNadveSeNa tatastApasAzramAgato haMtetyupadarzane'kAle'pi prAvRSyapi 6 / / " iya savveNa vi sampaM sakaM appa- vRttiH // 207 // ttiyaM sai jaNassa / NiyamA pariharivaM iyarammi sa tattaciMtAo // 7 // * iya' evaM sarveNApi paralokArthinA samya gupAyataH zakyamapraNidhAnaM sadA sarvakAlaM janasya pANinivahasya niyamAdavazyatayA parihartavyaM na kAryam , itarasminnazakye'NidhAne sattattvacintaiva kartavyA-mamaivAyaM doSa iti bahirmukhatve'ntarmukhatve caudAsInyaM 7 / / uktA bhUmizuddhiH, kASThAdizuddhimAha-"kaTThAdIvidalaM iha muddhaM jaM devtaadupvnnaao| no avihiNovaNIyaM sayaM ca kArAviyaM janno" !!8 / kASThAyapi dalaM kAraNamatra vidhAne zuddhamiti vidheyanirdezaH, yadevatAdyupavanAdAdinA bhinnakrameNa zmazAnagrahaH, nAvidhinA balavidAdi mAraNenopanItamAnItaM svayaM ca no kAritaM yatreSTakAdi, tatkArivagataH krItamucitakrayeNetyukteH 8 / tassavi ya imo aio suddhaasuddhprijaanngovaao| takahagahaNAo so jo sauNeyarasannivAo u // 9 // tasyApi cAyaM vakSyamANo jJeyaH zuddhAzuddhamAptiparijJAnApAyaH kASThAdeH tatkathAgrahaNAdau yaH zakunetarayoH zakunApazukanayoH sannipAto mIlanaM 9 // kaH sa ityAha-"naMdAisuddhAsado bhario kalaso tha sundarA purisaa| suhajogAi ya sauNo kaMdiyasadAi iyaro u"||10|| nAndyAdizubhazabda AnandakRttathA bhRtaH kalazaH zubhodakAdeH, atha sundarAH puruSA dharmacAriNaH, zubhayogAdizca vyavahAralagrAdi, zakuno vartate, Akrandila zabdA. dizvetaro'pazakuna: 10 / / uktA dala zaddhiH,vizeSamAha-" suddhassavi gahiyassa pasatyadiahampi suhamuhatteNaM / saMkAmaNAmAva- / / | puNo vinnemA sauNamAIyA ! 21 // dAraM ( dvAraM ) zuddhasyApi gRhItasya kASThAdeH prazaste divase zuklepazcamyAdI zubha muhUrta |"
Page #232
--------------------------------------------------------------------------
________________ svApasa | ciH zlo.67 kenacinsaMkrAmaNe'pi punastasya kASThAdevijJayAH zakunAdaya Adeyaheyatayeti // 11||"kaarvnnevi ya tassiha, bhayagANati pratimA saMdhaNaM na kAyavvaM / aviyAhiyappayANaM, dihAdiTTapphalaM NeyaM " // 11 // kAraNe'pica tasya jinabhavanasyeha bhRtakAnAM krmptkm| // 20 // karANAmatisandhAna na kartavyaM, api cAdhikapadAnaM kartavyaM, dRSTAdRSTaphalametadadhikaM dAnamadhikakAryakaraNAzayavaipalyAbhyAM // 12 // etadevAha-"te tucchayA varAyA ahieNa darda uveti paritosa / tuTThA ya tattha kammaM tatto ahiyaM pakuvaMti // 13 // hai! te bhRtakAstucchA varAkA adhikena pradAnena dRDhamupayAnti paritoSaM, tuSTAzca te tatra prakrAnte karmaNi tataH pAktanAtkarmaNo'dhikaM dRSTaM phalametat 13 // dhammapasasAe taha kei nibaMdhiti bohibIAI / anne ya lahuyakammA etocciyasaMpabujhaMti" // 14 // dharmaprazaMsayA tathorjitAcAratvena ke'pi bhRtakA nibadhnanti bodhibIjAni kuzalabhAvAt , anyetu laghukarmANo bhRtakA bhRtakA ataevaudAryapakSapAtAt saMprabudhyante mAgameva prapadyante 14 // loge asAhuvAo atucchabhAveNa sohaNo dhammo / purimuttamappaNIo pabhAvaNA evaM titthassa" // 15 // loke ca sAdhuvAdo bhavatyanucchabhAvenAkArpaNyena zobhano dharma ityevaMbhUtaH, tathA puruSottamapraNItaH sarvatra dayApravRtteH prabhAvaneva tIrthasya bhavati, adRSTaphalamaitat 15 // dAraM uktaM phalavadbhatakAnatisandhAnaM / atha svAzayavRddhimAha-"sAsayabuTTIvihaM bhuvanaguru jiNiMdaguNaparitrAe / tabiMbathAvaNatyaM suddhapavittIiNiyameNaM " // 16 // svAzayavRdirapyatra prakrame bhuvanagurujinendraguNaparizayA hetubhUtayA bhavAMbhodhinimanasatvAnAmAlambanabhUto'yamityetadvivasthApanArtha jinabiMbasthApanAyava pravRtteH kAraNAniyamenAvazyatayA 16 // pecchissaM ettha ahaM vaMdaNaganimittamAgae sAha / kayapunne bhagavaMte guNarayaNanihI mhaasce"|| 17 // drakSyAmyatra bhavane'haM vandanAnimittamAgatAn sAdhUn 208 //
Page #233
--------------------------------------------------------------------------
________________ prItamA zatakam // 209 // // mokSamArgasAdhakAn kRtapuNyAn bhagavato guNaratnanidhIn mahAsatvAn draSTavyAn 17 // paDibujjhissaMti ihaM dRTTaNa jiniMdabiMbamakalaMkaM / aNNevi bhavvasattA kAhiMti tato paraM dhammaM " // 17 // pratibhotsyate pratibodhaM yAsyanti, iha jinabhavane dRSTvA jinendra biMbaM mohatimirApanayanahetumakalaGkaM kalaGkarahitamanye'pi bhavyasatvA laghukarmANaH kariSyanti tataH paraM dharma saMyamarUpaM 18 // tA evaM me vittaM jadattha viNiogameti aNavarayaM / iya ciMtA'parivaDiyA sAsayabuDDI u mokkhaphalA " / / 18 / / tat tasmAdetanmama vittaM zlAdhyaM, yadatra jinabhavane upayogameti gacchatyanavarataM sadA iyameva cintA'pratipatitA svAzayavRddhirucyate, mokSaphaleyaM 19 // jinabhavanakAraNavidhirukto'nantarakaraNIyamAha - "niSphAiyajayaNAe jiNabhavaNaM suMdaraM tarhi biMbaM / vihikAriyamaha vihiNA paTThavijjA asaMbhaMto " // 20 // niSpAdya yatanayA pariNatodakAdigrahaNarUpayA jinabhavanaM jinAyatanaM sundaraM, tatra bhavane biMbaM bhagavataH vidhikAritaM sadeva vidhinA vakSyamANena pratiSThApayedasaMbhrAnto'nAkulaH san 20 // vidhikAritamityuktaM tamAha - "jinabiMbakAraNavihI kALe saMpUiUNa kacAraM / vihavociyamullappaNa maNaghassa suheNa bhAveNa " // 21 // jinabiMbakAraNavidhirayaM draSTavyo yaduta kAle zubhe saMpUjya kartAraM vAsacandanAdibhirvibhavocitamUlyArpaNaM sagauravamasyAnaghasyaapApasya zubhena bhAvena manaHpraNidhAnena | 21 || apavAdamAha - " tArisayassAbhAve tasseva hiyatthamujjao vihiNA / niyamei citremollaM jahociyaM kAlamAsajja " 22 // tAdRzasyAnaghasya kartturabhAve tasyaivakarturhitArthamudyato 'narthaparijihIrSayA paraM niyamayati saMkhyAdinA biMbamUlyaM drammAdi yathocitaM kAlamAzritya 22 || " Nipphannassa ya sammaM tassa paiTTAvaNe vihI eso / saTTANe sahajoge ahivAsaNamuciyapUyAe " // 23 // niSpannasya ca samyak zubhabhAvaDyA tasya pratiSThApanAvadhireSa vakSyamANa svopajJa vRttiH zlo. 67 // 209 //
Page #234
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA lakSaNaH svasthAne yatra tadbhaviSyati zubhayoge kAlamAdhikRtyAbhivAsanA kriyate ucitapUjayA vibhavAnusArataH23" ciivaMdaNathui / shtkm| vuDDI ussaggo sAhusAsaNasurIe vayasaraNapUyakAle ThavaNA maMgalagapunvA tu" // 24 // dAragAhA, caityavandanA samyak stuti || vRti: // 21 // vRddhiHtatra kAyotsargaH sAdhurityasammUDhaH zAsanadevatAyAH zrutadevatAyAzca, smaraNaM caturviMzatistavasya, pUjeti puSpAdinA, sthApanA zlo.67 ucitasamaye, maGgalapUrvA namaskArapUrvA 24 // sattIe saMghapUA visesapUAu bahuguNA esaa| jaM esa sue bhaNiotitthayarANaMtaro sNgho"||2|| zakyA saMghapUjA vibhavocitayA vizeSapUjAyA digAdigatAyAH sakAzAt bahuguNA eSA saMghapUjA viSayamahattvAt vyApakaviSayatvAdityarthaH, vyApyAd vyApakasya mahatve upapattimAha-yad yasmAdbhaNitatvAta Agame tIrthakarAnantaraH saMghaH ityato mahAnaSa iti 25 // etadevAha-"guNasamudAo saMgho pavayamatitthaMti hoi egtttthaa| titthayarovi ya evaM NamaI gurubhAvao ceva" // 26 // guNasamudAyaH saMgho'nekamANisthasamyagdarzanAvAtmakatvAt , pravacanaM tIrtha iti bhavanti ekArthikAH evamAdayo'sya zabdA iti, tIrthakaro'pi cainaM saMghaM tIrthasaMjJitaM namati, dharmakathAdau gurubhAvata eva 'namastIrthAya' iti vacanAdetadevamiti // 26 // atraivopapattyantaramAha- "tappubviyA arahayA iapUAya viNayakammaM ca / kayakicco vi jahakaI kahei Namae tahA tityaM" / 27 // tatpUrvikA aIttA taduktAnuSThAnaphalatvAta, pUjitapUjA ceti bhagavatA pUjitasya pUjA bhavati, pUjitapUjakatvAllokasya, vinayakarma ca kRtajJatAdharmagarbha kRtaM bhavati, yadvA kimanyat kRtakRtyo'pi sa bhagavAn yathA kathAM kathayati dharmasaMbaddhAM, tathA namati tIrtha, tIrthakaranAmakarmodayAdevaucityapravRtteriti 2 // eyammi paIaMmiNatthi tayaM jaM na pUi hoi / bhuvaNevi pUaNijja Na atthiThANaM tao aNNaM " / / 28 / / asminpUjite nAsti tad yat pUjitaM na bhavati, bhuvane'pi pUjyaM nAstyanyattataH sthAna 18||210 //
Page #235
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA . . . / 28 // " tappUApariNAmo haMdi mahAvisayamo muNeyavyo / tahasapUyaovi hu devayapUAiNAeNa" 29 // tatpUjApariNAmaH | svopajJa saMghapUjApariNAmaH 'haMdi ' mahAviSaya eva mantavyaH saMghasya mahattvAt, taddeze pUjayato'pi ekatvena sarvapUjAbhAve devatApUjAzatakam -3 " || vRttiH // 21 // dijJAtenadezapAdAdipUjodAhAraNena dezagatakriyAyAmapi dezapariNAmavadvyaktigatakriyAyAM sAmAnyaviSayakaH pratyAsattivizeSAt zlo.67 sAmAnyAvacchAditayAvavyAktiviSayako pariNAmo mahAn (na) durupapAda iti niSkarSaH 29 // vidhizeSamAha-" tattoya / paidiNaM so karija pUaM jinniNdtthvnnaae| vibhavANusAraguruI kAleNiyamaM vihANeNaM" // 30 // tataH pratiSThAnantaraM pratidinaM asau zrAvakaH kuryAt pUjAmabhyarcanarUpAM jinendrasthApanAyAH pratimAyA ityarthaH, vibhavAnusAraguvIM ucitavittatyAgena kAle ucita eva niyatAM bhojanAdiva vidhAnena zucitvAdinetyarthaH 30 // etadevAha- "jiNapUAivihANaM muibhUo tIiceva uvautto / aNNagamacchivaMto karei ja varavatthUhi" 31 // jinapUjAyA vidhAnametat zucibhUtaH san snAnAdinA tasyAM | pUjAyAmupayuktaH praNidhAnavAn anyadaGgaM ziraHprabhRtyaspRzan karoti yatpavaravastubhiH sugandhipuSpAdibhiH 31 // atraiva vidhizeSamAha- " muhagaMdhadhavapANiya sambosahimAiehiMtAlavaNaM / kuMkumagAivilevaNamaisurahiM maNaharaM mllN"|| 32 // zubhagandhadhUpapAnIyasavauSadhyAdibhistAvat snapanaM prathamameva bhUyaH kukSmAdivilapanaM tadatisurabhigandhena manohAridarzanena ca mAlyamiti // 32 // "vivihaniNaveaNamArattigAi dhUvathayavaMdaNaM vihiNA / jahasAtti gItavAiaNacaNadANAiaM ceva" // 33 // vividha nivedanamiti citranaivedyaM ArAtrikAdi tadanu dhUpaH tathA stavaH tadanu vandanaM vidhinA vizrabdhAdinA tathA yathAzakti gItavAditranarttanadAnAdi | caivAdizabdAducitasmaraNamiti 33 // "vihiyANuDhANamiNatieva meyaM sayAkaritANaM / hoi caraNassa heuNo ihaleogAdave- A // 211 mmmmmms
Page #236
--------------------------------------------------------------------------
________________ MirmitARA ttiH zlo.67 - ptimaa|| kkhAe" // 34 // vihitAnuSThAnamidamityevaM cetasyAdhAya sadA kurvatAM caraNasya heturetadeva neha lokAdyapekSayAdizabdAkI yAdiparigrahaH, yAvajjIvamArAdhanAdRSTavizeSa nirjarAvizeSe ca heturiti garbhArthaH 34 // "evaM ciya bhAvathae ANA ArAhaNA u zatakama. // 212 // rAgo vi / jaM puNa iya vivarIyaM taM dadhvayo vi No hoi" // 35 / / evamevAnenaivavidhinA kurvatAmetad bhAvastave vakSyamANa lakSaNe AjJArAdhanAkAraNAdAgo'pi tadrAgAca dravyastavatvaM taccharIraghaTakavizeSaNasaMpatteH yatpunarjinabhAvanAyevaM viparItaM yAdR. cchikaM tadravyastavo'pi na bhavatyutsUtratvAt sUtrAjJAviziSThapUjAvAdinaiva bhAvastavahetutvAditi tArkikAH 35 // abhyupagame doSamAha-" bhAve aippasaMgo ANAvivarIyameva jaM kiNci| iha cittANuTThANaM taM davvayavo bhave savvaM" // 37 // bhAve dravyastava bhAve ca tasyAtiprasaGgo'vivyAptiH, kathamAjJAviparItameva Agamaviruddhameva yatkiJcidiha loke citrAnuSThAnaM gRhakaraNAdi tad sarva dravyastavo bhavet nimittAvizeSAditi 36 / / vyAvartakamAzaGkayAha-"jaM vIyarAgagAmi aha taM naNu siTaNAdi visaevaM / siyauciyameva jaMtaM ANA ArAhaNA evaM" 37 // yadvItarAgagAmyanuSThAnaM tat dravyastavo'theticedatrAha, nanvityakSamAyAM ziSTanAdyapi AkrozanAyapi vItarAgagAmyevaM sa dravyastavaH syAt tasmAducitameva vItarAgagAmi yattad dravyastava, ityamuktau doSAbhAva iti cedevaM AjJArAdhanAvazyaM vaktavyA, prAya AjJAzudasyaivocitatvAditi bhAvaH 37 // evaM cAjJAzuddha vItarAgagAmi bhAvastabaheturanuSThAnaM dravyastava iti niyUMr3ha bhAvastave'tivyAptivAraNAya vizeSyaM, atra vizeSaNadvayaM bhAvastavahetutAvacchedakaparicAyakamiti bhAvastavahetutvameva lakSaNaM sidhyati, tatrAha "ja.puNaevaviuttaM egaMte Ne va bhAvamuNNaMti / taM visayammivi Na ta o, bhAvathayAheuo ucio // 38 // yatpunaranuSThAnametadviyuktamaucityAnveSaNAdizunyaM tadanuSThAnamekAntenaiva bhAvazUnyamiti viSaye'pi WAmwww. H // 212 // MAM
Page #237
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 21 // B vRttiH MMM wom vItarAgAdau na tako dravyastavaH, 'bhAvathayAheuo' ci dharmaparanirdezAd bhAvastavAhetutvAdityarthaH, ucito bhAvastavAGgaM apraghAnastu bhavatyeva, hetusAdhyAvizeSaparihArAyApradhAnavyAcavyastavatvena vyapadezyo neti sAdhyaM vyAkhyeyaM, atra yaccavi (pi) zudaM tattadravyastavavyaktInAmAjJA viziSThAnAM vA na bhAvastavatvAcchinne hetutvaM, vyabhicArAdananugamAcca, nApi bhAvastavakAraNatvena zlo.67 ghaTakAraNatvena daNDAderivAtmAzrayAttathApyapradhAnanyAvRttena dravyastavatvenAkhaNDopAdhinA tatvaM gaDDacyAdInAM jvaraharaNazaktyeva . zaktivizeSeNaiva vA vizeSaNadvayaM tu paricAyakaM ucitApradhAnayordravyavyavahArabhedastu dravyazabdasya nAnArthatvAditi yuktaM pazyAmaH 38 // AnuSaGgikaphalamAtrAnaucityamityanuzAsti-" bhogAiphalaviseso u asthi ettovi visayabheyeNaM / tucchoya tao jamhA havai pagAraMtareNAvi " // 39 // bhogAdiphalavizeSastu sAMsArika evAstyato'pi dravyastavAta, viSayabhedenavItarAgaviSayavizeSeNa tucchastvasau bhogAdiphalavizeSaH yasmAtmakArAntareNApi akAmanirjarAdinA bhavati // 39 // ucitAnuSThAnatve ko vizeSo bhAvastavAdityatrAha-"uciyANuTThANAo vicittajaijogatullamAeya / jaMtA kaha dvvyvotdaarnnppbhaavaao||40|| ucitAnuSThAnAtkAraNAdvicitraryAtayogatulya evaiSa yadayasmAttattasmAtkathaM dravyastava evAstyatrottaraM-tadvAreNa dravyadvAreNAlpabhAvAt stokbhaavopptteH40|| adhikArivizeSAdatrAlpabhAva ityAha- " jiNabhavaNAI vihANa hAreNaM esa hoi suhajogo / uciyANuTThANaM piya tuccho jai jogao NavaraM " // 41 // jinabhavanAdidvAreNa dravyAnuSThAnalakSaNena epa bhavati zubhayogaH zubhavyApAraH, ucitAnuSThAnamapi sadeSa tuccho yatiyogataH sakAzAt navaraM malinAraMbhyadhikArikazubhayogatvena yatiyogAda k // 21 // lpatvaM tulyatvaM ca prAyaH sAdhayeNeti bhAvaH 41 // tathA cAha- savvaNirabhisaMgattaNeNa jaijogamo mahaM hoi / esoya wwwwwww
Page #238
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 214 // zlo.67 wwwwwwwwwwwwwwwwww abhissaMgAkatthai tucchevi tucchou" // 42 // sarvatra nirabhiSvaGgatvena hetunA yatiyoga eva mahAn bhavatyataH sakAzAdeSatu dravyastavo'bhiSvaGgAtkacinucche'pi vastuni tuccha eva 42 // " jamhAu abhissaMgo jIvaM dUseiNiyamao ceva / tasiyassa isvopana jogo visaghAriya jogatullatti" || 43 / / yasmAttvabhiSvaGgaH prakRtyaitajjIva dUSayati niyamata eva, tathA dUSitasya yogaH sarva hai| vRttiH eva tattvato viSadhAritayogatulyo'zuddha iti 43 / / " jaiNo adUsiyassa heyAo savvahA Niyattassa / suddho a uvAdee akalaMko savvahA so u"|| 44 // yateradUSitasya sAmAyikabhAvena heyAtsarvathA nivRttasya zuddhazcopAdeye vastunyAjJApravRttyA' to'kalaGaH sarvathA sa eva yatiyogaH zubhayogasAmAnyajanyatAvacchedakaphalavRttijAtivyApyajAtyavacchinnaM pratyeva sAbhiSvaGganirabhiSvaGgazubhayogAnAM hetutvAdetadupapattiritinyAya mArgaH 44 // udAharaNenoktasvarUpavyaktimAha "asuhataraMDuttaraNappAo davvatthavo samattho u / iyaro puNa NaImAisu samattha bAhuttaraNakappo" // 45 // azubhataraNDottaraNamAyaH kaNTa kAnugatazAlmalItaraNDottaraNatulyo dravyastavaH sApAyatvAdasamarthazca tata eva nadyAdiSu sthAneSu itaraH punarbhAvastavaH samarthavAhUttaraNakalpastata eva mukteH 45 / / kaDuosahAijogA maMthara rogasamasaMNiho vaavi| paDhamo viNosaheNaM takkhayatullo avIo u"|| 46 // kaTukauSadhAdiyogAt manthararogazamasaMnibhovApi vilaMbitarogopazamatulyo vApi prathamo dravyastavaH vinauSadhena svata eva tatkSayatulyazca rogakSayakalpazca dvitIyo bhAvastava iti 46 // anayoH phalamAha-" paDhamAu kusalabaMdho tasla vivAgeNa sugaimAiyA / tatto paraMparAe biioviya hoi kAleNaM" / / 47 / / prathamAd dravyastavAt kuzalabandho bhavati sarAgayogAt tasya kuzalabandhasya vipAkana hetanA magatyAdayaH mugatisaMpadvivekaprabhatayaH tato dravyastavAta paraMparayA dvitIyo'pi bhAvastavA bhavati // 214 //
Page #239
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwmane wwwm || kAlanAbhyAsataH 47 // vizeSata idamevAha- " jiNaviMcapaiTThAvaNa bhAvajjiakammapariNaivaseNaM / suggaipaiTThAvaNa maNa sai || pratimA ||| appaNo jamhA" // 48 // jinarvivapratiSThApanaMbhAvArjitakarmapariNativazena svetarasakalakAraNamelanasAmarthyenasugatau pratiSThA- svopana shtkm| panamanaghaM sadAtmano yasmAtkAraNAt // 48 // tathA cAha- " tatthaviya sAhudaMsaNabhAvajjiyakammao u guNarAgo / kAle / dRttiH // 21 // yasAhudaMsaNa ahakkameNaM guNakaraM nu" // 49 // tatrApi ca sugatau sAdhudarzanabhAvArjitakarmaNastu sakAzAdruNarAgo bhavati, lA. kAle ca sAdhudarzanaM jAyate yathAkrameNa guNakaraM tata eva 49 // " paDibujjhissaMtaNNe bhaavjjiykmmprinnivsennN| bhAvacaraNassa jAyai eyaMciyasaMjamo suddho" // 50 // pratibhotsyante'nye prANina iti bhAvArjitakarmaNastu sakAzAtpatipattirbhAvacaraNasya mokSakahetorupajAyate tadevaM bhAvacaraNaM saMyamaH zuddhaH iti 50 // bhAvatthao a eso thoabvociya pavittioNeo / niravikkhaegakaraNaM kayakaccehaMdi ciyaM tu" // 51 // bhAvastavazvaiSazuddhasaMyamaH stotavyocitapravRtteH kAraNAt jJeyaH, tathAhinirapekSAkaraNameva kRtakRtye stotavye iMdyucitaM nAnyanirapekSatvAt // 51 // evaM ca bhAvasAhuM vihAya naNNo caei kAuMje / sammaMtagguNanANA bhAvA taha kammadosA ya" 52 // etaccaivamAjJAkaraNaM bhAvasAdhu vihAya tyaktvA nAnyaH kSudraH zaknoti / kattu samyagguNajJAnAbhAvAditthamAjJAkaraNaguNajJAnAbhAvAtkaraNasyApi ratnaparIkSAnyAyena buddhayupAyatvAt karmadoSAca cAritramohanIyakarmAparAdhAcca 52 // duSkaratve kAraNamAha- " jaM evaM aTThArasa sIlaMgasahassa pAlaNaM NeyaM / acaMtabhAvasAraM tAI puNa huMti eyAiM" yadyasmAdetadadhikRtakaraNaM aSTAdazazIlAGgasahasrapAlanaM jJeyaM atyantabhAvasAraM tAni punaH zIlAGgAni bhavantyetAni vakSyamANalakSaNAni / / 53 // "joe karaNe saNNAiMdiyabhAmAisamaNadhamme y| sIlaMgasahassANaM aTThArasagassa | // 21 // Miwwwmaw
Page #240
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam 1216 // wwwwwwwwwwwwwwww jipphttii"|| 53 / / yogA manovyApArAdayaH karaNAni manaHprabhRtIni saMjJA AhArabhilASAdyA indriyANi sparzanAdIni svopana bhUmyAdayaH pRthivyaptejovAyuvanaspatidvitricatuHpaJceMdriyAjIvAH zramaNadharmaH kSAnyAdiH, asmAtkadaMbakAt zIlAGgasahasrANAM cAritra hai| ciH hutabhedAnAmaSTAdazakasya niSpattirbhavatIti gAthArthaH 54 // " karaNAitinijogA maNamAINiuhuMti karaNAi / AhArAIsannA zlo. 67 savaNAI iMdiyA paMca // 55 / bhomAi nava jIvA ajIvakAo a pucchapaNagaM ca / khaMtAi samaNadhammo evaM sai bhAvagA esA" // 56 // spaSTe / bhAvanAmevAha- " Na karei maNeNAhArasanna vippajaDhago uNiyameNa / so iMdiya saMvuDo puDhavikAya AraMbha khaMtijuo" // 57 // na karoti manasAhArasaMjJAviSamuktastu niyamena zrotrendriyasaMvRtaH pRthivIkAyAraMbhaM kSAntiyutaH // 57 // iyamaddavAijogA puhavIkAyAmma Dhuti dsbheaa| AukAyAisuvi iya eepiDiyaM tu sayaM / / 58 // evaM mAdAdiyogAt mArdavayukta ArjavAdiyukta iti zrutyA pRthivIkAye bhavanti dazabhedAH, yato daza kSAntyAdipadAni akAyAdiSvapyevaM pratyeke dazaiva ete sarve eva piNDitaM tu zata yatA daza pRthivyAdayaH / / 58 // soidieNa evaM sesehiM vijeima to paMca / AhArasaga. jogAiyasesAhiM sahassadugaM" // 59 / / zrotrendriyeNetallabdhaM zeSerapIndriyairyadidaM zatameva labhyate tataH paJcazatAni pazcatvAdindriyANAM AhArasaMjJAyogAdetAni paJca paJceti sahasradayaM niravazeSa yatazcatasraH saMjJA iti // 59 // evaM maNeNa vayamAiemaeyaM tichasasahassAI / Na karaNasesehiMpiya eesabvevi aTThArA" // 60 // etanmanasA sahasradayaM labdhaM vAgAdinaitatsahasradvayAmiti paTsahastrANi trINi karaNAni iti na karotItyanena yogenaitAni zeSeNApi yogenaitAni paDiti sarvANyaSTAdaza trayo yogA ivikRtvA // 60 // " etyamiyaM viSNeyaM aidaMpajjaM tu buddhimatehiM / ekami suparisuddhaM sIlaMga sesa sambhAve" // 61 // 216 // NAMA
Page #241
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwww svopatra lo.67 atra zIlAGgAdhikAre vijJeyamaidaMparya bhAvArthagarbha buddhimadbhiH puruSairyadutaikamapi suparizuddhaM yathAkhyAtaM zolAGgaM zeSazIlA zeSa patimA / zatakam zIlAsabhAve tanniyataMbhavati 61 // tatra nidarzanamAha-"iko vaaypeso'sNkhejjpessNgojyaa| eyamitahANeyaM sttrcaa1||217o iyarahAo" // 62 // eko'pyAtmapradezo'tyantasUkSmo'saMkhyeyapradezasaGgatastadanyAvinAbhato yathaiva kevalasyAsaMbhavA devaM etadapi zIlAGgaM tathA seyamanpAvinAbhUtameva itarathA tu kevaLatve satatvatyAgaH Atmapadezatvamapi na syAcadacchIlAGga tvamapi ca na syAt samudAyaniyatatvAt samudAyina iti 62 // etadeva bhAvayati-"jamhA samagrameyaM pi sambasAvajjanoga viraIo / tatteNegasarUvaM na khaMDarUvattaNamuvei" // 63 // yasmAtsamagrametadapi zIlaM sarvasAvadhayogAdiratirevAkhaNDanatve naikasvarUpaM vacate na khaNDarUpatvamupaityataH kevalAGgabhAva iti 63 // nadyuttArAdau pratyakSato'khaNDarUpabAdha ityatrAha-"eyaM ca etthaevaM viraibhAvaM paDucca daDavvaM / Na u bajhaM pi pavitti, jasA bhAvaM viNAvi bhave" // 6 // etacca zIlamatraivaM sarvasAvadhanivRttyAtmakaM viratibhAvamAntaraM pratItya dRSTavyaM na tu bAhyamapi pravRtriM pratItya yatsA bAhyA pravRttiH bhAvaM vinApi bhavet, tathA ca nadyuttArAdoM dravyato'pakAyAraMbhasaMbhave'pi pramAdAbhAvAnna bhAvataH sa iti na zIlAGgabhaGgaH 64 // tadAha-"jaha ussaggami Thio khitto udagaMmi keNai tvssii| tabbaipavattakAyo acaliabhAvo pavato o"||65|| yathotsarge kAyotsarga sthitaH kSipta udake kenacit tapasvI mohAt sa udakavadhapravRtta kAyo'pi mahAtmA acalita bhAvo'mavRtta eva mAdhyasthyA budipUrvapacatereva pravRttitvAdAdhyAtmikanivRttau bAhyapravRtteravirodhitvAca, yattu tatra madhyasthasya yogo na hetuH kintu vadhyasyaiveti vRSodanvato mataM tattuccha 1. dharmasAgaramatam / 217 // www
Page #242
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 21 // wwwwww ttiH Awaamamawwwwanima atiprasaGgAta-" egayA guNa samIyassarIato kAya saMphAsamaNuvinnANAI appaNA uddAyaMti"tti AgamavirodhAcca yogavataH | svopajJa kAyasaMsparzasyaikakAyavyApAratvAdityanyatra vistaraH 65 // abuddhipUrvapravRttidRSTAnte buddhipUrvapravRtisthale'pi mAdhyasthyahetvaikyena yojayati-" evaMciya majjhattho ANAiu katthai pyhto| sehagilANaparaTThA apavatto ceva NAyavyo" // 66 // zlo.67 evameva madhyasthaH sannAjJAtaH kacitpavartamAno vastuni zaikSaglAnAdyarthaM puSTAlaMbanato'pravRtta eva jJAtavyaH jJAnAdyarthapattAvAzravasyApi parizravatvAt iti 66 // ANAparataMto so sA puNasavannuvayaNao ceva / egaMtahiyAvejjagaNAeNaM savvajIvANaM" 67 // AjJAparatantro'sau pravartakaH sA punaH sarvajJavacanata evAjJA ekAntahitA vartate hitametadapi sarvaviAnAM dRSTAdRSTopakArAditi 67 // bhAvaM viNAvi evaM hoi pavittINa bAhae esA / savvattha aNAbhisaMgA viraibhAvaM musAhussa" // 68 // bhAve viru(zuddhabhAva vinApyevaM pravRttiH kacinna bAdhate ceSA sarvatrAnabhiSvAta viratibhAvaM sasAdhoH upeyopAyecchAvyatiriktabhAvasyaivAbhiSvaGgatvA nirabhiSvaGgakarmaNazcAbandhakatvAditi bhAvaH 68 / / " ussuttA puNa bAhai samai vigappasuddhAvi NiyameNaM / gIyANasiddhapa ti bhAvaH 50 / / " ussutA puNa pAe ma vajaNaruvANavaraM NiraubaMdhA // 69 // utsutrA punaH pravRttirvAdhate viratibhAvaM svamativikalpazuddhApa tattvatA'zuddhatvAta tatvato'zaddhatvAta " suMdarabuddhIe kayaM bahuyaMpi na suMdara hoi" iti vacanAta gItArtha niSiddhapatipattirUpA gItArthena niSiddhe sati pratipattirakaraNAbhyupagamastayA rUpyate yA sA navaraM pravRttiranabhinivezA toniranubandhAnubaMdhakarmarahitA bhavati apunaHkaraNAt prajJApanIyaprakRtitvAcca 69" / iyarA u abhiNivesA iyarANa ya mUlacheja viraheNaM / hoesA ettocciyapuvvAyariA imaM vAhu" / / 70 // itarathA 218 tu gItArthaniSiddhA pratipattirUpA pravRttiH abhinivezAnmithyAbhinivezena itarA sAnubandhA, na ca mUlacchyAvara wwwmawwar
Page #243
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA KA.AM mantareNe yarthaH, epA sAnubandhA pravRttiH, ataeva kAraNApUrvacAryA ina mAdhayamA 70 // " gIyatyo ya vihAge vIo svopaka zatakam / gAyatvAmIsio bhaabhio| ito tazyavidAro NANaNNAbho jibarehiM " // 71 // gItArtha vihArastadabhedopacArAdekaH / / vRtti // 21 // dvitIyo gItArthamizrito bhaNito vidAraena ato bihAradvayAnutIyavidAraH sAdhuvikaraNarUpo nAnujhAto jinavarairbhagatiH 71 // asya bhAvArthamAha-"gIyassa ga uraguttA tajjulasseyarassa vi taheva / NiyameNa caraNa na jAu ANaM vilaMgheDa" // 72 / / gItArthasya nomUtrA pravRttistayuktasya gItArthayuktasyetarasyApyagItArthasya tathaiva notsUtretyarthaH, kutaH niyamanAvazyabhAvena caraNavAn yadyasmAtkAraNAnna jAtu na kadAcidAjJAM bila yatyutkrAmati ajJAnapramAdAbhAvAdityarthaH 72 // "Naya gIyatthoaNNaNaNivArei joggayaM muNeUNaM / evaM doNDa vi caraNaM parisuddhaM aNNahA Neva" // 73 / / na ca gItArthaH sannanyamagItArtha nivArayatyahitamattayogyatAM matvA nivAraNIyasyaivaMdvayorapi gItArthIgItArthayoH zuddhaM vAraNapratipatibhyAmanyathA naivobhayorapi 73 / / "tA evaM viraibhAvo saMpuNNo ettha hoi nnaayvyo| NiyameNaM aTThArasasIlaMgasahassarUvo u" // 74 // tasmAdevamuktadviratibhAvaH saMpUrNaH samagraH atra vyatikare bhavati jJAtavya iti niyamenAvazyatayA'STAdazazIlAGga | sahasvarUpa eva sarvatra pApaviraterekatvAditi bhAvaH 74 / / "uNattaM na kayAivi mANaM saMkhaM imaM nu ahigicca / jaM eya dharAmutte, NidiTThA baMdaNijjAo " // 75 // UnatvaM na kadAcidapyeteSAM zIlAGgAnAM saMkhyAmevAdhikRtyAzritya yasmAdetaddharA aSTAdazazIlAgasahasradhAriNaH sUtre pratikramaNAkhye nirdiSTA vandanIyA nAnye "aTThArasasahassasIlaMgadhArA" ityAdi vacanamAmA // 21 NyAt, idaM tu bodhyaM-yatkizcidekAdyuttaraguNahInatve'pi mUla guNasthairyeNa cAritravatAM yogyatayA zIlAGgasaMkhyA pUraNIyA, prati NAWAANWAMANA
Page #244
--------------------------------------------------------------------------
________________ hAcI jJAkAlInasaMyamasthAnAnyasaMyamasthAnAnAM padasthAnapatitAnAM coktavadeva tulyatvopapateH, " saMjamaThANabiyANaM kisamma bAhirANapratimA svopar3a shtkm| bhaiavvaM" ityAyuktasyopapazcetyadhikamasmatkRtagurutatvanizcaye utsargaviSayovAyaM 7 // tadAha-"to saMsAravirattA aNata maraNAi 1220 // rUvameyaMtu / gAuM eya viuttaM mokkhaM ca guruvaesaNaM" // 76 / / . yato duSkarapevacchILaM saMpUrNa tattasmAtsaMsArAviraktaH malo.67 san anantamaraNAdirUpamAdinA janmajarAdigrahaH, etameva saMsAraM sAtvA etadviyuktaM maraNAdiviyuktaM mokSaM ca jJAtvA gurUpadezana zAstrAnusAreNeti gaathaarth:76||"prmgurunno ya ANaM ANAiguNe taheva dose yA mokkhatthI padivanjiya bhAveNa imNvisuddhennN"||77 // paramagurozca bhagavato AjJA AjJAyA guNAn jJAtvA tathaiva doSAMzca virAdhanAyA mojhArthI saMpatipaya ca bhAvenedaM zIlaM vizudeneti gAthArthaH 77 // "vihiyANuhANa parosavaNurUpamiyarapi saMghato / aNNattha aNuvogA khavato kammadose vi"||78 // vihitAnuSThAna paraH zaktyanurUpaM yathAzakti itaradazakyamapi sandhayan bhAvapatipattyA anyatra vihitAnuSThAnAdanupayogAdatrake kSapayan karmadoSAnapipatibandhakAn 78 // "savattha NirabhisaMgo ANAmimi samvahAjuto / egaggamaNo dhaNiyaM tammitahA mhlkkhoy"|| 79 // sarvatra vastuni nirabhiSvako madhyastha nAmAtre bhagavataH sarvathA yutaH / ArAdhanakaniSTha ityarthaH, ekAmanA anyavizrotasikArahitaH tasyAmAjJAyAM tathA mUhalakSazva san 79 / / "taha tellAti dhAragaNAyagao rAhavehagago vA / eyaM ca ei kAUMNa u aNNo kkhuddacittoti" |8|| tathA telayAtrIdhArakajAtagatomAyA vagamAdapramattaH rAdhAvedhakagato vA kathAnake supatIte etacchIlaM zaknoti kartuM pAlayituM natvapaH dhucito'nadhikAritvA. diti gAthArthaH 80 // upacayamAda" ecociyaNidivo pUvAyariehi bhAvasAhunti / iMdipamANaThiyatye taMcAmANa irma // 22 // / AM
Page #245
--------------------------------------------------------------------------
________________ hoi" // 81 // ataevAsya duranucaratvAtkAraNAnnirdiSTaH kathitaH pUrvAcAyaH bhadrabAhuprabhRtibhirbhAvasAdhuH pAramArthikayatiH hAsvopar3a pratimA haMdItyupadarzane pramANenaiva sthitArtho nAnyathA tacca pramANaM sAdhuvyavasthApakamidaM bhavati vakSyamANaM 81 // ciH zatakam // "satyutthaguNo sAhU Na sesa iti Ne paiNNa iha heU / aguNattAitiNemo diTuMto puNavaNaM // 22 // zlo.67 ca" // 82 // zAstrokta guNavAn sAdhuH na zeSAH zAstrabAhyA iti no'smAkaM pratijJApakSaH iha na zeSA ityatrahe tuH sAdhaka: aguNatvAditi vijJeyaH tadguNarahitatvAdityarthaH dRSTAntaH suvarNamivAtra vyaktireka ityarthaH // 82 // suvarNaguNAnAha. " visaghAirasAyaNamaMgaLatyAviNae payAhiNAvace / garue Dajhakucche aTTa suvaNNe gugA huMti" // 83 // viSayAti suvarNa, tathA rasAyanaM vayaH staMbhanaM, maGgalArtha maGgalaprayojanaM, vinIta kaTakAdiyogyatayA, pradakSiNAvarcamagnitaptaM, prakRtyA guru, sAratayA' dAdyaM, sAratayaiva akuthanIyaM ataeva evamaSTau suvarNaguNA bhavantyasAdhAraNA iti gAthArthaH 83 // dArzantikamadhikRtyAha | " iha mohavisaM ghAyai sivopaesA rasAyaNaM hoi / guNo amaMgalatthaM kuNaiviNIo ajoggati // 84 // maggaNusAra payAhiNa gaMbhIro garuao tahA hoi / kohaggiNA aDajjho akutyosaisIlabhAveNa" // 85 // iha mohaviSa ghAtayAta keSAMcicchivopadezAtathA rasAyanaM bhavatyata eva pariNatAnmukhyaguNatazca maGgalArya karoti prakRtyA vinItazca yogya iti kRtvA 84 // mArgAnusAritAM sarvatra pradakSiNAvartatA gaMbhIrazcetasA gurustathA bhavati krodhAgninAdAyo jJeyo'kuthanIyaH sadocittena zIlabhAvena 85 // " evaM dilutaguNAsajhami vi etyahA~ti NAyavvA / Nahi sAhammabhAve pAyaM je hoi diddhto"|| 86 // evaM dRSTAntaguNA viSaghAtitvAdayaH sAdhye'pyatra sApo bhavanti jJAtavyAH, nahi sAdhAbhAve ekAntatvenaiva pAyo yad mmmmmmwwwwww. www
Page #246
--------------------------------------------------------------------------
________________ svApaka ApaNAi zuciH ni yasmAda bhavati dRSTAntaH 86 // " caukAraNaparisudaM kasacheyattAvatAlaNAe. y| jaM jaM visaghAirasAyaNADa shtkm.|gunnsNjudhe hoi" // 87 // itarammi kasAIA visiTTalesA tahegasArattaM / avagAriNI aNukaMpA BIRH // 222 // basaNe aiNicalaM cittaM // 88 // catuSkAraNaparizuddha caitadbhavati, kaSeNa chedena tApena tADanayA ceti yadevabhUtaM tadviSadhAtirasAyanAdi guNayuktaM bhavati nAnyat, parIkSeyaM 87 // itarasmin sAdhau kaSAyAdayo yathAsaMkhyamete yaduta viziSTA lezyAH kaSaH, tathaikasAratvaM chedaH, apakAriNyanukaMpA tApaH, vyasane'tinizcalaM cittaM tADanA eSA parIkSA 88 // "taM kasiNaguNoveyaM hoi suvaNNaM na sesayaM juttI / Na vi NAmasvamitteNa evamaguNo havai / sAhU" / / 89 // tat kRtsnaguNopetaM sat suvarNa tAtvikaM na zeSakaM yuktirita, yukti suvarNa nApi nAmarUpamAtreNa bAhyana evamaguNaH san bhavati sAdhuH 89 // juttI suvannayaM puNa suvannavaNNaM tu jaivikIrijjA / Na hu hoi taM suvannaM sesehi guNehiM saMtehiM " // 9 // yuktisuvarNa punaH atAtvikaM suvarNavarNameva yadyapi kriyeta kathaJcittathApi na bhavati tatsuvarNa zeSaNaviSaghAtitvAdibhirasadbhiriti gAthArthaH // 90 // prastutamadhikRtyAha " je iha sutte bhaNiyA sAhuguNA tehiM hoi so sAhU / vaNNeNaM jaccasuvaNNayaM va saMte guNanihimmi" // 91 // ya iha zAstre bhaNitA mUlaguNAstairbhavatyasau sAdhuH, varNana satA jAtyamvarNavata sati guNanidhau viSaghAtitvAdirUpe 91 // "jo sAhU guNarahio bhikkha hiMDai kahaM Nu so saahuu| vaNNeNaM jutti suvaNNa yaM vAsaMte guNanihimmi" // 92 // yaH sAdhurguNarahitaH san bhikSAmaTati na bhavatyasau sAdhuretAvatA varNena satA kevalana yuktisuvarNavadasati guNanidhau viSaghAtitvAdirUpe 92 // "uddiTakaDaM jhuMjai, chakkAya pamahaNo gharaM kuNai / paccakaM ca Wwwww amavamwww
Page #247
--------------------------------------------------------------------------
________________ Marwww pratimA shtkm| // 223 // mawwwwwwwwwwwwwwwwwwwww jalagae jo pibai kaINu so bhirakU" // 93 // uddizya kRtaM bhuGkate AkuhikayA padkAyapramardano nirapekSatayA gRhaM karoti deva / svopaH dava dvAti byAjena pratyakSaM ca jalagatAn prANino yaH pibatyATTikayaiva kathaM tvasau sAdhurbhavati ? naiveti gAthArthaH 93 // "aNNe uzlo .6 kasAIAkiraeettha huMti NAyavvA / eyAhiM parikkhAhiM sAhu parikkheha kaayvyaa"||94|| anye tvAcAryA itthamabhidadhati kapAdayaH prAguktAH kilodiSTabhoktRtvAdayaH atra sAdhvadhikAre bhavanti jJAtavyAH, etAbhiH parIkSAbhirnizcayaprakAraiH sAdhuparIkSeha kartavyA, samAnadharmadarzanajanitasAdhutvAsAdhutvasaMzayanirAsAya sadvRttena sAdhutvasaMbhAvanayAbhyutthAnasya kartavyatve'pyauttarakAlikaM yathocitaM parIkSayaiva sAdhyamityasya zAstrArthatvAditi dika 94 // nigamayannAha-" tamhA je iha satye sAhuguNA tehi hoi so sAhU / aJcatasuparisuddhehiM morakasiddhatti kaauunnN"|| 95 // tasmAd ye iha sAdhuguNAH pratidinakriyAdayaH taiH karaNabhUtairbhavatyasau bhAvasAdhu nyathA atyantamupadhizuddhastairapi na dravyamAtrarUpairmokSasiddhiriti kRtvA bhAvamantareNa tadanupapatteriti gAthArthaH 95 // prakRtayojanAmAha " alamettha pasaMgaNaM evaM khalu hoi bhAvacaraNaM nu / paDibujjhissaMtaNNe, bhAvajjiyakammajoega" // 96 / / alamatra prasaMGgena pramANAbhidhAnAdinA evaM khalu bhavati bhAvacaraNaM uktasvarUpaM kutaH pratibhotsyante'nye prANina iti bhAvAjita karmayogena jinAyatanaviSayeNeti gAthArthaH 96 // " apaDivaDiya muhaciMtA bhAvajjiyakamma pariNaI eo // eassa jAi aMtaM, tao sa ArAhaNaM lahai" // 97 // apratipatitazubhacintAbhAvArjitakarmapariNate stu sakAzAjjinAyatana viSayA yA etasya caraNasya yAtyantaM pAraM tataH sa ArAdhanAM labhate zuddhAM 97 // NicchayaNayA jamesA, caraNapADevattisamayao pabhiI || // 226 AmaraNaMtamavassaM, saMjamapaDipAlaNaM vihiNA" // 98 // nizcayamatAd yadeSA ArAdhanA caraNapratipattisamayataH prabhRti More
Page #248
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 224 // zlo.67 AmaraNAntamajasramanavarata saMyamaparipAlanaM vipineti gAthArthaH 98 // "ArAhago ya jIvo sattabhavehi sijmae NipamA / saMpAviUNa paramaM haMdi arkaaycaaricN"|| 99 // ArAdhakazca jIvaH paramArthataH saptASTabhirbhavairjanmabhiH sidayati niyamAt, kathaM saMpApya paramaM pradhAnaM haMdi yathAkhyAtacAritramakaSAyAmiti 99 // dabatthaya bhAvatthaya rUvaM eyamiha hoi dRTThanvaM / aNNuNasamaNuviddhaM, Nicchayo bhaNiyavisayaM nu" // 10 // dravyastavamAvastavarUpaM tadanyatarat etadanantaroktamiha bhavati draSTavyaM, anyonyasamanuvidvaM guNapradhAnAnyataramatyAsatyA mitho vyAptaM nizcayato bhaNitaviSayamevAhagocarameva ekaviSayANAM puSpAmiSastutipatipatcInAM yathocaraM prAdhAnyAt 100||"jinnovi hu dabatthaya, bheo aNumoageNa atthitti / evaM ca itthaNeyaM iya si(mu)daM taMtajuttIe" // 101 // yaterapi dravyastavabhedo dravyastavalezAnavedho anumodanenAstyeva etaccAtra jJeyamanumodanamevaM zudaM tantrayuktyA vakSyamANayA 101 // "taMtaMmi vaMdaNAe pUaNasakAraheuusaggo / jaiNovihuNidivo te punndvvtthysruuve"|| 102 // taMtre siddhAnte vandanAyAM pUjanasatkAraheturetadarthamityarthaH utsargaH kAyotsargo yaterapi nirdiSTaH "pUaNavattiAe sakAravatiAe"tti vacanAm , tau punaH pUjAsatkArau dravyastavarUpo nAnyarUpAviti gAthArthaH 102 // "mallAiehiM pUAsakAro pavaravatthamAIhiM / aNNevi vajjao iha duhAvi davvatthao itya" // 103 // mAlyAdibhiH pUjA tathA satkAraH bhavaravastrAlaGkarAdibhiH anye viparyayaH iha vacane vastrAdibhiH pUjA mAlpAdibhiH satkAra iti vyAcakSate, sarvathA dvidhApi yathA tathAstu dravyastavotrAbhidheya iti dhyeyaM 103 // tatra eva yuktyantaramAha- "osaraNe balimAI, ceva je bhagavayA vi paDisidaM / tA esa aNuNNAo, uciANaM gammaI teNa" // 104 / / samavasaraNe balyAdidravyastavAGgaM na ceha KAMMINM // 224 //
Page #249
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 225 // yadbhagavatApi tIrthakareNa pratiSiddhaM tadeSo'tra dravyastavo'nujJAtastena tIrthakareNa ucitebhyaH prANibhyo gamyate ceSTAsamAnazIlane maunena vyaJjakena 104 // " jaya bhagavaM aNujANai jogaM mukkhaviguNaM kayAcidavi / NayatayaNuguNovi tatha, Na bahumao hoi aNNe siM " / / 105 // na ca bhagavAnanujAnAti yogaM vyApAraM mokSaviguNaM kadAcidapi mohAbhAvAnna ca tadanugugo'pyasau yogo na bahumato bhavatyanyaSAM kintu bahumata evetyarthataH so'pi dravyastavAnumati kroDIkRto bhavatIti 105 / / bhAva eva bhagavato'numodyo na dravyamityAzaGkAM satkAryanayena dravye bhAvasattAbhyupayamena nirasyannAha - " jo caiva bhAvaleso socetra u bhagavao bahumao / Na tao vizeyareNaM ti atyao sovi emeva " 106 / / ya eva bhAvalezaH sa eva bhagavato bahumato'punaIdhAdi caturdazaguNasthAnAntabhAvataH tadAjJA viSayatvAttatreSTasAdhanatAvyaJja kavyApa/rasyaiva tadanumatitvAdInabhAvatvenAnanumodyatve'tiprasaGgAdavadAma copadezarahasye - " jaihINaM davvatyayaM aNumaNejjA Na saMjamoti maI / tA kassavijogaM titthayaro nANumaNijjatti " na tako bhAvalezo vinetareNa dravyenetyarthataH so'pi dravyastavo'pyevamevAnumata eva 106 // etadeva spaSTayati" kajjaM icchaMteNaM anaMtaraM kAraNaMpi iTThati / jaha AhArajatiti icchaMtreNeha AhAro " / / 107 / kAryamicchatAnantaramakSepaphalakArikAraNamapISTameva bhavati, kathamityAha - yathAhArajAM tRptimicchateha loke AhAro dR ( iSTaH iti gAthArthaH / apApudravyavadhAnenApi bhAvastave dravyastavasya hetutvAtkathamanantaraM kAraNatvamiti cedRjusUtrAdinayena, kathaJcittatraye tatsthalIyAnantarabhA - vasyaiva puraskArAd, vyavahAranayena tu (dvAreNa) dvAriNo'nyathA siddhyabhAvAdanantara kAraNatvamaviruddhameveti vyutpAditamadhyAtmaparIkSAdau 107 // bhavanAdAvapi vidhimAha - " jiNa bhavana kAraNAivi bharahAINa na nivAriyaM teNa / jaha tersi ciya kAmA salla wwww svopaka dRciH zlo. 67 // 225 //
Page #250
--------------------------------------------------------------------------
________________ visAihi NAehi" // 108 // jinabhavanakAraNAdyapi dravyastavarUpaM bharatAdizrAvakANAM na nivAritaM tena bhagavatA yathA teSAmevAra | svopatra pratimA vRttiH zatakam bharatAdInAM kAmAH zalyaviSAdibhirvacanairnivAritAH 'sallaM kAmA visaM kAmA' ityAdi prasiddharityarthaH 108 // tA taM pi aNu RRPaa mayaM ciya appaDisehAu taMtajuttIe / iya sesANavi itthaM aNumoaNamAi aviruddha" // 109 // tattadapi jinabhavanakAraNAdyapi anumatamevApratiSedhAtkAraNAt tantrayuktyA "aniSiddhamanumatam" iti tntryuktiH| 'iya' evaM bhagavadanujJAnAccheSANAmapi sAdhUnAmatra dravyastave'numodanAviruddhamAdizabdAtkAraNopadezAdigrahaH 109 // yuktyantaramAha-"jaM ca cauddhA bhaNio, viNayo uvayArio u jo tattha / so titthayare NiyamA Na hoi davyatyayAdanno" 110 / / yazcaturdA bhaNito vinayo jJAnadarzanacAritralokopacArika bhedAta aupacArikavinayastu yastatra vinayamadhye sa tIrthakare niyamAdavazyatayA na bhavati dravyastavAdanyaH kintu dravyastavaiva 110 // "eyassa u saMpADaNaheuM taha iMdi vaMdaNAevi / pUaNamAduccAraNa muvavannaM hoi jaiNovi" / / 111 // etasya lokopacAravinayakarUpadravyastavasya saMpAdanahetoH saMpAdanAthai, tathA iMdItyupadarzane vandanAyAmapi sUtrarUpAyAM pUjanAdyuccAraNaM 'pUaNavattiyAe' upapannaM bhavati yaterapi 111 // " iharA aNatthagaM taM Naya tayaNuccAraNeNa sA bhnniyaa| tA abhisaMdhAraNato saMpADaNamiTameyassa" // 112 // itarathAtvanarthakaM taduccAraNaM na ca tadanuccAraNena sA vaditA bhaNitA, tattasmAdabhisandhAraNena viziSTacchArUpeNa saMpAdanamiSTametasya dravyastavasyeti gAthArthaH 112 // " sarakAu kasiNasaMjama davvAbhAvehiM No ayaM jaiNo / gammai taMtaTiie, bhAvappahANA hi muNaotti" // 113 / / sAkSAt kharUpeNaiva kRtsnasaMyamadravyAbhAvAbhyAM kAraNAbhyAM // 226 // nAyamiSTo dravyastava iti gamyate, tantrasthityA pUrvAparanirUpaNena : garbhArthamAha-' bhAvapradhAnA hi munaya' PAW
Page #251
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 227 // iti kRtvopasarjanamayAmiti gAthArthaH // 113 // eehiM to aNNe dhammAhigArIhaM jeu tesi tu / sarakaMciya viSNe o bhAgatayA jao bhaNiyaM " / / 114 / / etebhyo munibhyo'nye dharmAdhikAriNa iha ye zrAvakA steSAM ta vijJeyaH sAkSAdeva svarUpeNaiva bhAvAGgatayA hetubhUtayA yato bhaNitaM 114 // " akasiNapavattagANaM virayAvirayANa esa khalu juzo / saMsArapyaNukaraNo, davvatthae kUtra dito " // 115 // akRtsnamavarttakAnAM saMyamamadhikRtya viratAnAM prANinAmeSa khalu yuktaH svarUpeNaiva sasAraMpratanutvakaraNaH zubhAnubandhAt dravyastavaH tasmin dravyastave kUpadRSTAntaH prasiddha kathAnaka gamyaH 115 // AkSipya samAdhatte - " so khalu pupphAIo tatthutto NajiNa bhavaNa mAI vi / Ai saddAbutto tayabhAve kassa puSphAi" / / 116 / / sa khalu dravyastavaH puSpAdistatroktaH 'puSkAra Na icchaMtitti pratiSedhaH pratyAsannaH na jinabhavanAderenAkarAttatrAha - Adi zabdAdukto jinbhavanAdirapi tadabhAve jina bhavanAdyabhAve puSpAdiriti gAthArthaH 116 / / " naNu tatyevaya muNiNo pupphAi nivAraNaM phuDaM asthi / asthi ta sayakaraNaM paccanaNumoaNAivi " // 117 // nanu tatraiva stavAdhikAre muneH puSpAdinivAraNaM sphuTamasti 'no kasiNasaMjame' tyAdi vacanAdetadAzaGkayAha asti tat satyaM, kiMtu svayaM karaNaM pratItya nivAraNaM natvanumodanAyapi pratItyeti gAthArthaH 117 // etadeva samarthayati - " succai a vayararisiNA kAravarNapi a aNuTTiyamissa | vAyagagaMthesu tadA eMva gayA desaNAceva" / / 118 // zrUyate ca vajrarSiNA pUrvadhareNa kAraNamapi taccato'nuSThitametasya dravyastavasya 'mAhesarIja ' ityAdi vacanAt tathA vAcakagranthe bvaitaddezanApi dRzyate ' yastRNamayImapi ' ityAdi vacanAt 118 // AhevaM hiMsA vi du dhammAyaNa dosayAriNItta ThiyaM / evaM kasya wwww svopajJa vRttiH zlo. 67 ||227 //
Page #252
--------------------------------------------------------------------------
________________ / svopakSa | vRttiH zlo.67 B parica veyavihiyA Nicchijjai seha vaamoho"|| 119 // AIvaM dravyastavavidhAne hiMsApi na doSakAriNIti sthita, evaM ca vedazatakama. vihitA sA hiMsA iha vicAre neSyate sa vyAmoho bhavatAM tulyayogakSematvAt 119 // "pIDAkarIti aha sA tullamiNaM iMdi // 228 ahiMgayAevi / Naya pIDAu adhammo NiyamAvejjeNa vabhiyArA" // 120 // pIDAkAriNItyatha sA vedavihitA hiMsA etadAzaM kyAha tulyAmidaM iMdyadhikatAyAmapi jinabhavanAdihiMsAyA upapatyantaramAha-na ca pIDAto dharmo niyamAdekAntenaivavaiyena vyabhicArA dvitakRtastasyauSadhAtpIDotpattAvapyadharmAnutpatteH 120 // aha tesiM pariNAme suhaM nu tesipi succai evaMAtajjaNaNe viNadhammo bhaNio paradAragAINaM" // 121 / / atha teSAM jinabhavanAdau hiMsyamAnAnAM pariNAme sukhamevetyadoSaH, etadAzaMkyAha-teSAmapi yAge hiMsyamAnA. / nAM zrUyate etatsvargapAThAta, upapazyantaramAha-tajjanane'pi sukhajanane'pi na dharmo gaNitaH pAradArikAdInAM tasmAdetadapi vya| bhicArIti gAthArthaH 121 // siya tattha suho bhAvo taM kuNamANassa tullameyaMpi / iyarassavi suhocciya yo iyaraM kuNaM tassa" // 122 // syAtra jinabhavanAdau zubho bhAvaH tAM hiMsAM kurvata ityetadAzaMkyAha-tulyametadapi, kathamityAha itarasyApi vedavihitahiMsA kartuH zubha eva jJeyo bhAvaH itarAM vedavihitAM hiMsAM kurvato yAgavidhAnena 122 // egidiyAi ahate iyaretthovatti tA kimeeNaM / dhammatthaM sabaMciya vayaNAe sA na dutttttti"|| 123 // ekendriyA atha te jinabhavanAdau hiMsyante ityAzaMkyAha-itare stokA iti vedAt yAge hiMsyante tarikametena tavAbhinivezena dhamArtha sarve ca sAmAnyena vacanAdeSA hiMsA na duSTeti gAthArthaH 123 // evaM pUrvapakSe pravRtte satyAha-"eyapi Na jutti khamaM vayaNamittANa hoi evamiyaM / saMsAramoamANa vi dhmmaadosppsNgaao"|| 124 // etadapi na yuktikSama yaduktaM pareNa, kuta ityAha na bacanamAtrAdanupaparikAd bhavatyevameva 'mwww. SINE
Page #253
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA ptkm| 1229 // sarva kuta ityAha-saMsAramocakAnAmapi vacanAddhisAkAriNAM dharmasya duHkhino hantavya ityasyAdoSaprasaGgAd duSTatvAparityarthaH // 124 // "siya taM Na sampavayaNaM iyaraM sammavayaNaM ti kimANaM / aha logazciyageyaM na tahA pAThavigAgAya" // 125 // syAt tat saMsAramocakavacanaM na samyaga vacanaM ityAzaMkyAha; itarad vaidikaM samyaga vacanamiti kiM mAnaM ? atha loka eva mAnamityAzaMkyAhanaitattathA lokasya pramANataya.'pAThAt, anyathA pramANasya padasaMkhyAvirodhAt tathA vigAnAca na hi vedavacanaM pramANamityekavAkyatA lokAnAmiti 125 ||"ahpaatthobhimundhiy vigANamavi etvayovagANaM nu / etthaM piNa ppamANaM sosi va dsnnaaou"|| 226 / / atha pATho'bhimata evaM lokasya pramANamadhye SaNNAmupalakSagatvAdigAnamapyatra vedavacanArAmANye stokAnAmeva lokAnA mityetadAzaMkyAha atrApi kalpanAyAM na pramANaM sarveSAM lokAnAmadarzanAdalabahatva nizcayAbhAvAdityarthaH 123 / / kiMtesi dasaNeNa appabahutvaM jahitya taha ceva / samastha samavaseyaM NevaM vbhivaarbhaavaabho"||127|| kiteSAM sarve lokAnAM darzanena alsabahusvaM yayeha madhyadezAdau vedavacanamamANaM prati tathaiva sarvatra kSetra nareSvapi samavaseyaM lokavAdihetubhya ityatrAha-naivaM vyabhicArabhAvAt kAraNAt // 127 // etadevAha-"aggAhAre bahugA disati diyAtahAgasuddatti / eyataIsaNabhocciya savvatya iyaM havai evaM' // 128 / agrAhAre bahavo dRzyante dinA brAhmagAstathA na zUdvA iti brAhmaNavadahavo dRzyante na ca tadarzanAdevAbahAre bahudinadarzanAdeva sarvatra bhillapallayAdAvapyetadbhavatyeva dvijabahutvamiti gAthArthaH // 128 / upapattyantaramAha-" Naya bahuANavi ityaM avigANaM sohaNati Niyamo yaM / Na yaNo yovANa piha mddhessrbhaavjoenn"||129|| na ca bahUnAmapyatra loke vigAnamekavAkyatArUpaM zobhanamiti niyamaHnacana stokAna mapi na zobhana madevarabhAvayogena muDhAnAM bahanAmapi na zobhanamamUhasya khekasyaiveti wwwwww
Page #254
--------------------------------------------------------------------------
________________ zlo.67 pratimA mAvaH // 129 // " Na ya rAgAi vigao koivi mAyA visesa kArita / ja savvaviyapurisA rAgAijubhAu parapakkhe" bopaNa btkm.|| 130 // na ca rAgAdivirahitaH ko'pi mAtA pramAtA vizeSakArI vizeSakara yatsarve'pi puruSA rAgAdiyunAH parapakSe | vRttiH // 230 // mImAMsakasya sarvajJA'nabhyupagantRtvAt / / 130 // doSAntaramAha-" evaM ca vayaNamittA dhammAdosAinicchagANapi / ghAyaM / tANaM diyavaraM purao Nu caMDigAINaM" // 131 // evaM ca pramANavizeSAparijJAne sati vacanamAtrAt sakAzAt dharmAdApau prApnutaH mlecchAdInAmapi bhillAdInAmapi ghAtayatAM dvijavaraM brAhmaNamukhyaM purato nanu caNDikAdInAM devatAvizeSANAM // 31 // "Naya tesipi Na vayaNaM ittha NimittaMni jaM na samveo te taha ghAtaMti sayA assua taccoaNAvakA " // 132 / / na ca teSAmapi mlecchAnAM na vacanamatra nimittamiha dvijapAte kintu vacanameva, kuta ityAha-yanna sarva eva mlecchAstaM dvijavaraM ghAtayanti azrutaM taccodanAvAkyaM dvijavaraghAtavidhivacanaM yaiste tathA // 132 // "aha taM NaettharUDhaM eyaMpi Na tattha- tullameveyaM / aha taM thovamaNuciyaM imaMpi eyArisaMtesiM" // 133 // atha tanmlecchapravartakavacanaM nAtra rUDha loke ityAzaMkyAha-'iya' metadapi vaidikaM na tatra bhillamaterUdamiti tulyamanyatarArUDhatvam atha tanmlecchapravartakaM vacanaM stokamanucitamasaMskRta mityAzaMkyAha-idamapyetAdRzaM teSAM mlecchapavartakaM evaM vacanaM vede'sti na dvijapravartakaM zravaNamAtrasyAtantratvAt azravaNasyocchinna zAkhatvenopapatteriti tairapi vaktuM zakyatvAditi // 133 // anyApi kalpanA bAhmaNaparigRhItatvAdirUpA bhillaparigRhItatvAditulyatvena duSTetyAha-"ahataM Na vei khalu na taMpiemeva itya viNamANaM / aha tacchAsavaNamidaM havijja ucchiNNa saahcaa"||134|| Naya tanvivajjaNA o uciyatadubhayabhAvottha tullabhaNiIo / aNNAvikappaNAi sAhammavihammao duvA / / 135 // yasmAdevaM-tamhANa- // 230 // WWW~~
Page #255
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA wwE .II vayaNa mittaM sabvattha visesao buhajaNeNa / ettha pavittiNibhittaM, evaMDhavvayaM hoi" // 136 // tasmAtra vacanamatramupapaavakam // ttizanyaM sarvatrAvizeSataH kAraNAdabudhajanena vidvajjanenAtra loke pravRttinimittaM evaM dRSTavyaM bhavati // 136 // "kiM // 23 // puNavisIDhagaMciya didvevAhiM No khalu viruddhaM / taha saMbhavaM sarUvaM viyArilaM suddhabuddhIe" // 137 // kiM punarviziSTameva vacanaM pravRttinimittamiha draSTavyaM kiMbhUtaM yat dRSTeSTAbhyAM na khalu viruddhaM tRtIyasthAnasaMkrAnta mityarthaH / tathA saMbhavata svarUpaM yana punaratyantAsaMbhava vicArya zuddhabuddhyA madhyasthayota gAthArthaH // 137 // jahaM davyathayA bhAvA vaikappaguNaniyA u jynnaae| pIDavagAro jiNabhavaNakAraNAditti na virudaM" // 138 // yatheha pravacane dravyastavAt bhAvApatkalpaguNayuktAt yatanayA yatnena pIDopakAraH pIDayA upakAro bahuguNabhAvAjjinabhavanakAraNAderiti na virudaM // 13 // etadeva spaSTayati-" sai samvatthAbhAve, jiNANa bhAvAvaIijIvANaM / tesi nittharaNa guNa, NiyameNa ihaM tdaaytnnN"||139|| sadA sarvatra kSetre'bhAve jinAnAm bhAvApadi jIvAnAM teSAM nistaraNaguNaM niyameneha loke tadAyatanaM" jinAyatanaM // 139 / / " tabibassa paiTThA sAhuNivAso adesaNAi a / ikikaM bhAvAvai nittharaNaguNaM tu bhavvANa" // 140 // tabisya jinapivasya pratiSThA tatra tathAvidhasAdhunivAsazca || vibhAgato dezanAdayazca ekaikaM tadivapratiSThAdhana bhAvApannistaraNaguNameva bhanyAnAM prANinAM // 140 // "pIDAgarIvi evaM etthaM puDhavaI hiMsajuttAo / aNNesiM guNasAhaNa jogAo dIsaha ihaM tu " // 141 // pIDAkAriSvapyevamatra jinabhavane pRthivavyAdihiMsA / yuktaiva, anyeSAM mANinAM guNasAdhanayogAt dRzyate etacca guNasAdhanAmahaiveti gAthArthaH // 141 // "AraMbhavao viimA, || AraMbhaMtara nivittidA pAyaM / evaM pi hu aniyANA iTTA esA hu mukkhaphalA " // 142 // AraMbhavatazceyaM vihitAraMbhAntara www
Page #256
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA pAtakam. // 232 // 5 nivRttidA prAyaH vidhinA kAraNAt evamapi cAnidAnA trihitA parasyeSTA caiSApi pIDA mokSaphalA (nI) abhyudayAyaiveti gAthArthaH // 142 // "tA eyaMmi ahammo No iha jutaMpi vejja naayninnN| haMdi guNaMtara bhAvA, iharA vejjassa vi adhammo" // 143 // tattasmAdasyAM pIDAyAmadharmo na guNabhAveneti iha yuktamapi vaidyajJAtamidaM prAguktaM iMdi guNAntarabhAvAddarzitaM caitaditarathA vidhinA guNAntarAbhAve vaidyasyApyadharma eva pIDAyAM syAditi / / 143 // Na ya veagayA cevaM sammaM AvaI guNanniyA esA / Na ya diTThaguNA tajjupa, tadaMtara nivicidA neya " // 144 // na ca vedagatApyevaM jinabhavanAdigatahiMsAvat samyagApadguNAnvitA evA hiMsA tAmantareNApi jIvAnAM bhAvApadabhAvAt na ca dRSTaguNA sAdhuvAsAdivattathAnupalabdheH tadyuktatadantaranivRtcidA hiMsA yuktakriyAntaranivRttidA naiva nahi prAktanevadhamavRttA yAjJikAH || 144 / / " yaphalludde sapavittito iyaM morakasAhagAvitti / morakaphalaMca suvayaNaM, sesaM atyAivayaNa samaM " / 145 / / na ca phaloddezamanucita iyaM mokSasAdhikApi " zvetaM vAyavyamajamAlabheta bhUtikAma" iti zruteH mokSaphalaM ca sutracanaM svAgamaM zeSaM arthAdivacanasamaM phalabhAve'pyarthazAstrAdi tulyamiti gAthArthaH // 145 // ihaivAgamavirodhamAha -"aggI mA eyAo egA omuMcauttiya suIvei / tappAvaphaLA aMdhe tamammi iccAiya saIvi" // 146 // agni tasmAddhisAkRtAdenasaH pApAnmuJcasthiti chAndasatvAt mocayatviti zrutirapi vidyate vedavAgityarthaH, tatpApaphalAcadukta hiMsAphalAmasItyAdi ca smRtirapi vidyate - " andhe tapAsa majjAmaH pazubhirye yajAmahe / hiMsA nAma bhaveddharmo na bhUto na bhaviSyatI" iti vacanAditi gAthArthaH // 146 // " asthi jaya jaya esA, aNNatthA sakae ihaM bhaNio / avaNiyANa evaM iha subai pAvavayaNaM nu " // 147 // asti yataH zrutiH smRtitha na caiSA anyArthA avidhidoSaniSpannapApAryA zakyate, iha svopajJa ci: zlo. 6 // 232 //
Page #257
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA // 233 // " vaktuM kuta ityAha-avinizvayAt pramANAbhAvAdityarthaH na caivamiha jinabhavanAdau zrUyate eSA pravacana iti gAthArthaH // 147 // " pariNAmiyaM suhaM no tersi icchijja Naya supi / maMdAvatthakraya samaM tA tamuvaSNAsa mittaM tu " // 148 // pariNAmasukhaM ca na zatakam. teSAM jinabhavanAdau hiMsyamAnAnAmiSyate tannimittaM janairnaca sukhamapi mandApathyakRtasamaM vipAkadArUNa miSyate yasmAdevaM tasmAtadupanyAsamAtrameva // 148 / / " iya diTThaviruddhaM jaM vayaNaM erisApavattassa / micchAibhAva tullo suhabhAvo haMdi viSNe o" // 149 // 'i' evaM dRSTeSTaviruddhaM yadvacanaM idRzAt pravRttasya sataH mlecchAdi bhAvatulyaH zubhabhAvo haMdi vijJeyo mohAditi gAthArthaH // 149 // egeMdiyA ahata' ityAdi yaduktaM tatparihArArthamAha - " egiMdiyAimeo vittha naNu pAvabheyautti | iTTho taeva samae, tahasudda diyAibheeNaM " // 150 // ekendriyAdibhedo'pyatra vyatikare nanu pApabhedaheturityevaM iSTastavApi svamate tathA tena prakAreNa zUdradvi jAdi bhedeneti gAthArthaH / / 150 / / etadevAha - " muddANa sahasseNAve Na baMbhahacceha ghAieNAMma / jaha taha appabahuttaM etthavi guNadosa ciMtAe " 151 // zUdrANAM sahasreNApi na brahmahatyehaghAtiteneti yathAbhavatA tathAlpabahutvamatrApi guNadoSacintAyAM jJeyamiti gAthArthaH // 151 // " appA ca hoi esA etthaM jayaNAi vaTTamANassa / jayaNAu dhammasAro vineyA savtrakajjesa " / / 152 // alpAca bhavatyeSA hiMsAtra yatanayA pravarttamAnasya jinabhavanAdau yatanA ca dharmasAro vijJeyA sarvakAryeSu glAnAdiSu yatanAbhAvazuddhibhyAM hetvanubandhahiMsAbhAve svarUpataH paryavasAnanevAlayatvaM na cAlyo'pi tato bandho " iTThA esAvi morakaphala " zi prAgevoktatvAditi prAmANikA: " aNumittopi na kassara baMdho varatratyugcayA bhaNiyo " ci saiddhAntikAH 152 " jayaneha dhammajaNaNI jayaNA dhammassa pALaNIceva / tabbuDDikarI jayaNA evaMta suhAvahA jayaNA " / / 153 / / yatanA iha dharmajan2anI // 233 // svopajJa dRtiH zlo. 67
Page #258
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwww atimA tataH prasUteH yatanA dharmasya pAlanI caiva prasUtarakSaNAt tadvaddhikAriNI yatanA ityaM tadRddhaH ekAnta sukhAvahA sarvatobhadratvAditi | gAthArthaH 153||"jynnaae vaTTamANo jIvo sammaraNANacaraNANaM / sadbhAbohAsevaNabhAvaNArAhago bhaNio " // 154 // tiH 2343 yatanayA vartamAno jIvaH paramArthena samyaktvajJAnacaraNAnAM trayANAmapi zraddhAbodhAsevanabhAvena hetunArAdhako bhaNitastathA pravaro riti gaathaarthH|| 154 // esA ya hoi NiyamA tayahiga dosaviNivAraNI jeNa / teNa NiyattipahANA vineyA buddhimateNaM" // 155 // eSA ca bhavati niyamAd yatanA tadadhikadoSavinivAriNI yenAnubandhena tena nivRtipradhAnA tattvato vijJeyA buddhimatA satvena // 155 // sA iha pariNayajaladala visudaruvAu hoi viSNeyA / atthavvao mahaMto sabbo so dhammaheutti / 156 // sA yataneha jinabhavanAdau pariNata jaladala vizuddhirupaiva bhavati mAsukagrahagena arthavyayo yadyapi mahAn bhavati tathApi sarvo'sau dharmahetuH sthAnaniyogAditi gAthArthaH // 156 // prasaMgamAha-" etocciya NidosaM sippAivihANaNo jigiMdassa / laseNa sadosaM piDu, bahudosaNivAraNatteNaM // 157 // varavohilAbho so savvuttama puNNa saMjuo bhaya / egaMtaparahiarao, vimuddhajogo mahAsatto // 158 / / jaM bahuguNa payANaM taM NAUNaM taheva dasei / te rarakaMtassa tao jahociyaM kahabhave doso // 159 / / tattha pahANo aMso bahudosanivAraNe hi jagaguruNo / NAgAi rarakaNe jaha kaDaNadosevi suhajogo // 160 // evaM NivittipahANA viNNeyA tattao ahiMseyaM / jayaNAvao u vihiNA pUyAigayAvi emeva // 161 // AsAM vyAkhyA-ataeva yatanAguNAnnidoSa zilpAdividhAnaM jinendrasyAdyasyalezena sadoSamapi sat bahudoSanivAraNatvenAnubandhate // 2345 iti gaathaarthH|| 157 // etadevAha-varavodhilAbhataH sakAzAt sa jinendraH sarvottamapuNyasaMyukto bhagavAn ekAntaparahitarataH wwwwwwwwwwwww wam.www
Page #259
--------------------------------------------------------------------------
________________ tatsvabhAvatvAdizuddhayogo mahAsatva iti gAthArthaH // 158 // yada bahuguNaM prajAnAM pANinAM tadahAtvA tathaiva dezayate bhagavA- svopA patimA THE stAvacato yathocitamanubandhataH kathaM bhavedoSo naiveti gAthArthaH // 159 // etadeva spaSTayati tatra zilpAdividhAne pradhAnoM'zo vRttiH zlo.67 23do bahudoSa nivAraNe hi jagadgarostatazca nAgAdi rakSaNe yathA jIvitarakSaNenAkarSaNAdoSepi kaNTakAdeHzubhayogo bhavatIti gAthArthaH 160 // evaM nivRttipradhAnAnubandhamadhikRtya vijJeyA tatvataH ahiMsA, iyaM jinabhavanAdihiMsA yatanAvatastu vidhinA kriyamANA pUjAdigatApyavameva tatvato'hiMseti gAthArthaH 161 // prasaGgamAha-" siya pRAovagAro Na hoi iha kovi pujjaNijjANa / kayakajjataNao taha jAyai AsAyaNA ce" // 162 / / syAtpUjayopakAraH tuSTayAdirUpaH na bhavati kazcidiha pUjyAnAM tIrthakartA kRtakRtyatvAditi yuktiH tathA jAyate AzAtanA caivamakRtakRtyatvApAdaneneti gAthArthaH // 162 // "tA ahigaNivattIe guNaMtaraM Nasthi NicchayamaeNaM / "iya eya gayA hiMsA sadosa mohoi NAyavA" // 163 // tadapikanivRtyA hetubhUtayA guNAntaraM nAstyatra niyamena pUjAdau iyaM etadtA hiMsA sadoSeva bhavati jJAtavyA kasyacidanupakArAditi gAthArthaH // 163 // atrottaraM "uvagArAbhAve vi hu ciMtAmaNi jalaNa caMdaNAINaM / vihisevagassa jAyai tehiM to so pasiddhamiNaM" / / 164 // upakArAbhAve'pi cintAmaNijvalanacandanAdibhyaH sakAzAdviSisevakasya puMso jAyate tebhya eva sa upakAraH prasiddhamaMtalloka iti // 164 // "iya kayakiccehiM to tambhAve patthi koivi viroho / ettociya te pujjA kA khalu AsAyaNA tIe" // 165 // evaM kRtakRtyebhyaH pUjyebhyaH sakAzAttadbhAve // 2351 upakArabhAve nAsti kazcidvirodha iti, ata eva kRtakRtyatvAdguNAt te bhagavantaH pUjyA eva, kA khalvAzAtanA tayA pUjayati || wwwwwwwwwwwwwww Momwwwwwwwwwwwwww
Page #260
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 236 // 99 jayaNAe " gAthArthaH / / 165 / / " ahigaraNaNivittivi ihaM bhAveNAhigaraNANivicIo / tadaMsaNasuhajogA guNaMtaraM tIi parisRddhaM / / 166 / / adhikaraNanivRttirapyatra pUjAdau bhAvenAdhikaraNAnivRtteH kAraNAttaddarzane zubhayogAt guNAntaraM tasyAM pUjAyAmiti gAthArthaH // 166 // " tA eya gayA cevaM hiMsA guNakAriNittivineyA / taha bhaNiyaNAyaozciya esA aNNeha ' // 167 // tattasmAdetadvatApi pUjAgatApyevaM hiMsA guNakAriNItivijJeyA, tathA bhaNitanyAyata evAdhika nivRttyA eSA hiMsA alpeha yatanayeti gAthArthaH // 167 // " taha saMbhavaMtarUvaM savvaM savvaNNutrayaNao eyaM / taM NicchiyaM hi Agama patta gurusaMpadAeM hiM " // 168 // tathA saMbhavadupaM sarve sarvajJavacanata etattanizcitaM hitAgamaprayukta gurusaMpradAyebhyaH // 168 // " veyavayaNaM tu NeyaM aporuseyaM tu taM mayaM jeNa / iNamaJcaMta viruddhaM, vayaNaM cAporiseyaM ca " / / 169 / / " vedavacanaM tu naivaM saMbhavatsvarUpaM apauruSeyameva tanmataM idamatyanta viruddhaM vartate yaduta bacanaM cApauruSeyaM ceti gAthArthaH // 169 // etadbhAvanAyAha -" jaM vuccaitti vayaNaM purisAbhAve u NevameyaMti / tA tassevAbhAvo niyameNa aporuseyanve " // 170 // yad yasmAducyata iti vacanamityanvarthasaMjJA puruSAbhAve tu naivametannocyate ityarthaH tattasyaiva vacanasyAbhAvo niyamenApauruSeyatva satyApayate / / 170 / / tavvAvAravirahiyaM Naya katthai succai idaM vayaNaM / savaNeviya NAsaMkA adistaka cunavA hoi " // 171 // tadvyApAra virahita na ca kadAcit zrUyate, iha ca loke zravaNe'pi ca nAzaGkA'dRzya karmudbhavApaiti pramANAbhAvAditi gAyArthaH // 171 // " addisakattigaM No, aNNaM muJcai kahaM Nu AsaMkA / succara pisAyavayaNaM kathAi eyaMtu Na sadeva " // 172 // avazya kartRkaM no naivAnyat zrUyate kathaJcAzaGkAvipakSAdRTTerityarthaH atrAha zrUyate pizAcavacanaM kathaJcana kadAcit laukikametat tu vaidikama | // 236 // vopaka vRtiH zlo. 17
Page #261
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA // 237 // pauruSeyaM na sadaiva zrUyate // 172 // yathAbhyuggamadUSaNamAha - " vaNNAdaporu peyaM loiavayaNANavIha sanvesi / veyaMmi ko visepo, jeNa tarhi esa saggAho " // 173 // varNAya gairuSayaM laukikavacanAnAmapahi bhAtakam sarveSAM varNatvAdivAcakatvAdeH puruSairakaraNAt vede ko vizeSo yena tatraiSo'so'pauruSatvA sadgraha iti // 173 ! " jaya Nicchaovi hu tao jujjai pAyaM kahUM visaNgAyA / jaM tassatyapagAsaNa visaraha aI. diyAsattI " // 174 // na ca nizcayo'pi tato vedavAkyAd yujyate prAyaH kacidvastuni sakhyAyAt yadyadravacanasyArthaprakAzana viSayeha prakrame'tIndriyAzaktiriti gAthArthaH // 174 // " jo purisamittagammA tadatiyo vi gaira bahumao tumhaM / loiyavayaNehiM to dihaM ca kahaM vi vehammaM " / / 175 / / na puruSamAtragamyA eSA tadatizayo'pi na bahumato yuSmAkaM atIndriyadarzI laukikavacanebhyaH sakAzAd dRSTaM ca kathaJcidvaidharmyaM vedava vanAnAmiti gAthArthaH // 175 // "tANIha poruseyANi aporiseyANi veyavayaNANi / saggutrva sipamuhANaM diTTho taha atyame otri " / / 176 / / tAnIha pauruSeyANi lokikAni apauruSeyANi vedavacanAnIti vaidharmyaM svargeva pramukhAnAM zabdAnAM dRSTa svathArthabhedo'pi evaMca yaeva laukikAsta eva vaidikAra, saevaiSAmartha iti yatkizcidetat // 173 // "jaya taM sahAva occiya, satyapagAsaNaparaM paIvocca / samaya vibheyA jogA miccha capagAsajogA ya " // 177 // na ca tadvedavacanaM svabhAvata eva svArthaprakAza naparaM pradIpavat, kuta ? ityAha samayavibhedAyogAt saGketabhedAbhAvAt mithyAtvaprakAzayogAcca, kacidetadApatteriti bhAvaH / / 177 / / tadAha - " iMdIvaraMmbhi dIvo pagAsai rattayaM asataM p| caMdovi pAyavatthaM dhavalaMti Na Nicchao tato " // 178 // indIvare dIpaH prakAzayati raktatAmasatImapi // 237 // svopajJa huci: zlo. 67
Page #262
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA candro'pi pItavastraM dhavalamiti prakAzayati na nizcayastato vedavacanAt vyabhicAriNa iti gAthArthaH // 178 ||svopaa zatakam / evaM No kahiyAgamapaoga gurusaMpayAyabhAvovi / jujjai muhoi khalu nAeNaM chinnamUlattA " // 179 // haviH evaM na kathitAgama prayoga gurusaMpradAyabhAvo'pi pravRttyaGgabhUto yujyate yata iha khalu vedavanane nyAyena lA.17 chinnamUlatvAttathAvidhavacanAsaMbhavAditi gAthArthaH // 179 // "Na kayAi io kassai ihaNicchayamo kahaMci vatthummi / jAotti kahai evaM jaM so tattaM sa vaamoho"||18||n kadAcidato vedavacanAtkasyacidiha nizcaya eva kacidvastuni jAta iti kathayatyevaMsati yadasau vaidikastatvaM sa vyAmohaH svato'pyajJAtvA kathanAt // 180||"ttto a Agamo jo viNeyasacANa so vi emeva / tassa pogo evaM aNivAraNagaM ca niyameNaM" // 182 // tatazca vaidikAdAdAgamo yo vyAkhyArupaH vineyasavAnA saMbaMdhI so'pyevameva vyAmoha eva tasyAgamArthasya prayogo'pyevameva vyAmoha eva anivAraNaM ca | niyamana vyAmoha eveti gAthArthaH // 181||nnevN paraMparAe mANaM ettha guru saMpayAovi / rUvavisesaTavaNe jaha jayaMghANa samborsi" // 182 / / naivaM paraMparAyA mAnaM atra ca vyatikare gurusaMpradAyo'pi nidarzanamAha-sitetarAdirUpa vizapasthApane yathA jAtyandhAnAM sarveSAM anAdimatAM // 182 // parAbhiprAyamAha-"bhavatoviya sabanna savvo Agamapurassaro jeNaM / tA so aporuseo iyaro vA NAgamA jo o" // 183 / / bhavato'pi ca sarvajJa sarva Agama puraHsaraH yena kAraNena svargakevalArya nA tapo dhyAnAdi kartavyamityAgamaH, ataH pravRtteriti, tadasAvapauruSeyaH, itaraH anAdimatsarvajJo nAgamAdeva kasyacica- 228 / mantareNApi bhAvAditi gaathaarthH|| 183 / / NobhayamavijamaNAI, bIyaMkurajIvakamma jogasamaM / ahavatthato u evaM Na vayaNa. wwwwwwwww .
Page #263
--------------------------------------------------------------------------
________________ R3 wM prtimaa|| o battahINaM taM" // 184 // alocaraM-no naitadevamubhayamapyAgamaH sarvajJazca yadyasmAdanAdivIjAkara jIvakarmayogasamaM na svopaka zatakam.13 tiH khaledaM pUrvamidaM neti vyavasthA tatazca yathokta doSAbhAvaH, athavA arthata eva bIjAGkurAdinyAyaH sarva eva kazcidAgamamAsAtha | zlo67, sarvaho jAtaH tadarthazca tatsAdhaka iti na vacanato na vacanamevAzritya marudevyAdInAm prakAntareNApi bhAvAt tadvavacanaM vaktradhInaM natvanAdyapi vaktAramantareNa vacanamavRrayogAt, tadathematipatistu kSayopazamAdaraviruddhA tathA darzanAdeta sUkSmadhiyA bhAvanIyaM // 184 // "veyavayaNammi savvaM NAegA saMbhavaMtarUvaM jaM / tA iyaravayaNasiddhaM vatthu kaI sijjhaI tatto" // 185 // vedavacane sarvamAgamAdinyAyenAsaMbhavadrUpaM yad yasmAd tacasamAditaravacanAsiddhaMsadUpavacanasidaM vastu hiMpAdoSAdi kathaM sidhyati tato vedavacanAditi gAthArthaH // 185 // "Na hi rayaNaguNA rayaNe kayAcidavi yAti uvlsaahmmaa| evaM vayaNaMtara guNA Na hAci sAmaNNavayaNami" // 186 // nahi ratnaguNAH ziraH zUlazamanAdayo'ratne kadAcidapi bhavantyupalasAghAta, evaM vacanAntaraguNA hiMsAdoSAdayo na bhavanti sAmAnyavacane // 186 / / "tA evaM saNNA o buheNa aTThANaThAvaNAe u / sayalahuo kAyavyo vAsaNNavvAsaNA eNaM" // 187 // tadevaM sa nyAyo budhenAsthAnasthApanayA sadA laghuH kartavyo'saMbhavino'saMbhA pradarzanagatyA // 187 // tatra yuktimAha-" taha vedevi ya bhaNiyaM sAmaNNe NaM jahA Na hiMsijjA / bhUyANi phaluisA puNo ya hisijja tattheva" // 188 // tathA veda evaM bhaNitaM sAmAnyenotsargeNa yathA-- na hiMsyAbhUta:ni' phaloddezAt punazca hisyAt ' tatraiva bhaNitaM, " agnihotraM juhuyAt svargakAma" itItyarthaH // 188 // "tA tassa pamANavi ettha NiyameNa ||239 // hoi douti / phalasiddhie vi sAmaNNadosaviNivAraNAbhArA" // 189 // tasya pramANatve'pida(na)sya niyamena coda ww MAMANA
Page #264
--------------------------------------------------------------------------
________________ patimA || nAyAM bhavati doSa iti phalasiddhAvapi satyAM kuna ityAha-sAmAnyadoSanivAraNAbhAvAdauttamivAkpArthadoSapApterevota svopaDA zatakam ..| gAthArthaH // 189 // ihe| nidarzanamAha-"jaha vejjagamAI oheNa nisehiu~ puNo bhaNiyaM / gaMDAi yaNimitraM karena || dRSi // 24 // vihiNA tayaM ceva" // 180 / / yathA vaidyake dAhamativikAranoveta utsargato niSidhya duHzvakarana bhaNitaM, tatraiva phaloddezena / gaNDAdikSayanimicaM vyAdhyapekSayetyarthaH kuryAvidhi tameva dAhamiti gaathaarthH|| 19 // " to vi kIramANo ohAName / hunbhavo tahiM doso / jAyai phalasidie vi evaM itthI NAyavvaM" // 191 // tato'pi vacanAt kriyamANe'pi dAhe HI AghaniSedhAdbhavatyautsargika niSedhaviSayastatra dopo duHkhakaratvalakSaNo jAyate phalasiddha vapi gaNDakSayAdirUpAyAM satyAM evamatrApi RI vede jJeyaM, codanAtopi pravRttasya phalabhAve'pyutsarganiSedhaviSayo doSa iti gAthArthaH // 191 / / "kayamitya pasaMgaNaM jahociyA deva davabhAvatyayA / aNNeNa samaNupadA NiyameNaM hoti NAyanvA" // 192 // atradravyastavavicAre kRtaM prasaMgena / yathocitAveva dravyabhAvastavau anyonyasamanuviddhau prathamaguNabhAvena // 192 // " appaviriyassa paDhamo sahakArivisesabhUyamo / seMA / iyarassa bajjha cAyA iyarocciya esa prmttho||193 // alpAyastha mANinaH prathamo dravyasta sahakArivizeSa. bhUto'taH zreyAn, itarasya bahuvIryasya sAdho vatyAgAt bAhyadravyastavatyAge itara evaM zreyAn bhAvastava ityeSa paramArtho'tra kramamAzritya drssttvyH|| 194 // viparyaye doSamAha-"danvayayaMpi kAuM, na taraha jo appacIriyataNaM parisaddha bhAvayaM kA hI so'saMbhavo esa" // 194 // dravyastavamapi kartamaucityena na zakroni yo'lpanIyatvAsa paridaM bhAvastavaM kariSyatA tyasaMbhava eSa dalAbhAvAt / / 194 // tadAha-"jaM so ukkiTThaparaM aviskaI bIriyaM idaM giyamA / gAhe palasayaMpi bAI asa wwmwww
Page #265
--------------------------------------------------------------------------
________________ zatakam. / ttiH esa kana pratimA mattho patyaM vhii"|| 195 // bhAratavocitavIryaprApyupAyo'pi dravyastava eva na ca pratimApAlanavaniyamaH "jutto puNa svopana || esa kamo" ityAdinA dravyAdivizeSeNa niyamanAdguNasthAnakramAvyabhicArAceti diga, atra palazatatulyo dravyastavaH prvt||24|| tulyazca bhAvastava iti rahasyaM // 195 // uktameva spaSTayati-" jo bajjhaccAeNaM Noittiriyapi NiggahaM kuNai / iha appaNo zlo.67 sayAse sabaccAe kahaM kujjA" // 196 // yo bAvatyAgena vAyacinaviSayavyayenetvaramapi nigrahaM na karoti vandanAdAvihAtmanaH kSudraH sadAsau yAvajjIvaM sarvatyAgena kayaM kuryAdAtmano nigrahamiti gAthArthaH // 196 // anayoreva gurulAghavavidhimAha " AraMbhaccAraNaM nANAiguNesu vaDamANesu / davatthayaparihANIvi Na hoi dosAya parisuddhA" // 197 // AraMbhatyAgena hetunA jJAnAdimuNeSu varddhamAneSu satsu dravyastavahAnirapi tatkardoSAya na bhavati parizudA sAnubandheti gAthArthaH // 197 // hava tantrayaktimAha-enociyaNidivo dhammammi caubihammivi kamoyaM / iha dANasIlatavabhAvaNAmae apNahA jogA" // 198 // ataeva vyastavAdibhAvAnirdiSTo bhagavadbhiH dharme caturvidhe'pi kramo'yaM vakSyamANaH iha pravacane dAnazIlatapobhAvanAmaye dharma anyathAsyogAdasya dharmasyeti gAyAH // 198 // etadevAha-"saMtaMpi bajjhamaNicaM thANe dANaMpi jo na viyarei / iha khaDao kareM so sIla aidaddharaM dhrh"|| 199 / / assIlo Na yajAyai suddhassa tavassa haMdi visaovi / jaha sacIe'tavassI bhAvai kaha bhAvaNAjAlaM" // 200 // sadvidyamAna bAbamAtmano bhinnamanityamaMzAzvataM sthAne pAtrAdau dAnamapi piNDAdi yo na vitarati na dadAti saudadyAta 'iya' evaM kSudro varAkaH kathamasau zIlaM mahApuruSAsevitamatiraM dhArayati ? naiveti gAthArthaH // 199 // azIlaca na jAyate zuddhasya tapaso mokSAbhUtasya haMdi viSayo'pi yathAzakti vA tapasvI mohaparatayA bhAvayati kayaM bhAvanA- // 24 // AAAAAAAAAAAAAD
Page #266
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 242 // jAlaM tattvato naiveti gAthArthaH // 200 // " etthakama dANadhammo dabatyayarUvamo gaheyaho / sesAu suparisuddhA yA bhAvatyaya- |svopajJa sarUvA" // 2.1 // atra krame dAnadharmo dravyastavarUpa eva grAghopradhAnatvAccheSAstu suparizuddhAH zIladharmAdayo jJeyAH bhAvastavasvarUpAH pradhAnatvAt // 201 // ihaivAtidezamAha-" iya AgamajuttIhiya taMtaM suttamahigicca dhIrehiM / dabatyayAirUvaM viveiyavaM zlo.67 subuddhIe" ||202||'iy' evamAgamayuktibhistattatsUtramadhikRtya dhIraddhimadbhiH dravyastavAdirUpaM samyagAlocyavivektavyaM svabuddhayeti gAthArthaH // 202 // upasaMhAramAha-" esehathayapainA samAsao vaniyA mae tujhaM / vityarato bhAvatyo imIe suttAuNAyabo" // 203 // eSeDa stavaparijJApaddhatiH samAsato varNitA mayA yuSmAkaM vistarato bhAvArtho'syAH stavaparijJAyAH sUtrAt jJAtavya iti / zivaM // 203 // jayai thapaparinA sAranihA suvanA, sugurukaya aNunnA dANavakkhANa gunA / nayaniuNapainA heudiTuMta punA, guNagaNaparikinnA sanbadosehiM sunA // 1 // iti stavaparijayA kimapi tattvamuccaistarAM,yazovijayavAcakairyadudabhAvi bhAvArjitaM / tataH kumatavAsanAviSavikAravAnterbudhAH, sudhArasapAnato bhavata tRptibhAjaH sadA // 2 // tantraiHkimanyaibhagnaiva bhrAntiH stavaparijJayA / vastA pAnthatRSA nadyAH kUpAH santu sahasrazaH // 3 // // 67 // sarvalpakapatamupasaMharanAhaityevaM zucisUtravRndaviditA niyuktibhASyAdibhiHsannyAyena samarthitA ca bhagavanmUrtiHpramANaM staam| yuktistvandhaparaMparAzrayahatA mAjAghaTIdudhiyAmetadarzanavaJcitA gapi kiM zUnyeva na bhrAmyati // 6 // vyAkhyA-' ityevaM ' iti uktarItyA zucinA nirdoSeNa matravRndena viditA niyuktibhASyAdibhiH, AdinA | // 242 //
Page #267
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 243 // cUrNivRtti sarvottamaprakaraNaparigrahaH sannyAyena sadyutayA ca samarthitA niSkalaGkanizcayaviSayIkRtA bhagavanmUrttiH satAM ziSTAnAM pramANamArAdhyatvAdinA, yuktistu durdhiyAM duSTabuddhInAM andhaparaMparAzrayaNIyetyabhyupagamarUpA tathA hatA satI mAjAghaTIt mA sutarAM yuktinirAsa paraMparAyAM yuktigrahaNasyAnupapannatvAt etaddarzanena vaJcitA dRgapi dRSTirapi kiM zUnyeva na bhrAmyati ? api tu bhrAmyati / tilakayuta lalATabhrAjamAnAH svabhAgyAGakuramiva samudIta darzayante janAnAM / sphuradagurusumAlI saurabhodvArasArAH kRtajinavarapUjAdevarUpA mahebhyAH 1 AnandamAntaramudAramudAharantI romAJcite vapuSi saspRhamullasantI / puMsAM prakAzayati puNyaramAsamAdhisaubhAgyamarcanakRtAM nibhRtA hava 2 spRzati tilakazUnyaM naiva lakSmIrlalATaM mRtasukRtamiva zrIH zauca saMskArahInaM / akalitabhajanAnAM valkalAnyeva vastrANyapi ca zirasi zuklaM chatramapyugrabhAraH 3 akRtAhatpUjasya taskarasyeva locane / zocanenaiva saMspRSThe guptapAtakazaGki 4 / / 68 / / prApyA nUnamupakriyA pratimayA no kApi pUjA kRtA caitanyena vihInayA tata iyaM vyartheti mithyA matiH / pUjA bhAvata eva devamaNivattA pUjitA zarmadetyetattanmatagarvaparvatabhidAvajraM budhAnAM vacaH // 69 // vyAkhyA- ' prApyanRnamupakriyA' ityAdi vRttamavagatArthaM / evaM yuktayA zaMbhobhaktyA mUtravyattayA luMpAkAzcittodriktA mAyAsiktAH klupsAriktAH kiMpAkAH / etatpuNyaM ziSTairguNyaM nivaMguNyaM saddhAcaistatvaM bodhyaM nItyA zodhyaM naivAyodhyaM niSkrodhaiH // 1 // svopajJa vRttiH zlA. 68 -69 || // 243 //
Page #268
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam vRttiH // 244 AtmArAme zuklAzyAme hadvizrAme vizrAntAvyadvandhAH zreyaH sndhaashcitsNbndhaadbhraantaaH| stropana arhadbhaktA yukto raktA vidyAsatA ye'dhItA niSThA teSAmuccareSA tAllekhA nirNItA // 2 // // 69 // lo.70 "sarvamapilumpakamataMnirAkRtam" vRSodanusAriNo matamupanyasya dUSayativanyAstu pratimA tathApi vidhinAsAkAritAmRgyatesa prAyo viralastathAca sakalaMsyAdindrajAlopamam / / hantaivaM ytidhrmpaussdhmukhshraaddhkriyaadevidheyorlbhyen tadasti kiMtavana yat syAdindrajAlopamam // 70 // vyAkhyA-'vandyAstu' ityAdinA-nanu pratimA banyAstu uktA kSarazataistathA vyavasthitestathApi sA vidhinA kAritA mRgyate, samyagbhAvitAnAmeva pratimAnAM bhAvagrAmatvenAbhidhAnAva, sa vidhiH prAyo virala, aidaMyugInAnAM prAyo'vidhipravRttatvasya pratyakSasiddhatvAt , tathA ca; sakalaM pratimAgataM pUnApratiSThAvandanAdikaM indrajAlopamaM syAt , mahato'pyADaMbarasyAsatyAlaMbanatvAt , haMteti pratyavadhAraNe, evaM pratimApadeva yatidharmazcAritrAcAraH,pauSadhaH zrAddhAnAM padinAnuSThAnaM, tanmukhA tadAdiyo zrAddhakriyA tadAdiyoM vidhiH AdinA'punarbandhakAdhucitAcAraparigrahaH, tasya duSSamAyAM durlabhatvena tatkimasti yattavendrajAlopamaM na syAt , nyAyasya samAnatvAta,naceyaM pratibandiH sA cAnuttaramiti vAcyaM, tatsamAMdhAnena samAnasaulabhyasya vivakSitatvAt // 70|| 1 dharmasAgarAnusAriNomatam / 244 //
Page #269
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA tadAha svopajJa hAttaH zlo.71 // 245 // yogArAdhanazaMsanairatha vidherdoSaH kriyAyAM na cettatkiM na pratimAsthale'pi sadRzaM prtykssmuddiiksste| kiM coktAgurukAritAdiviSayaM tyaktvAgrahaMbhaktitaHsarvatrApyavizeSataHkRtivaraiH pUjyAkRteH pUjyatA // 7 // vyAkhyA-'yoga' ityAdi-yogo vidhikanukUlaparivArasaMpattirArAdhanamAtmanaiva nirvAhA, zaMsanaM ca bahamAnastairupalakSaNAdadveSazca tairvidheratha kriyAyAM cena doSastatki vidhiyogAdinA'duSTatvaM pratimAsthale'pi sadRzaM nodIkSyate jadIkSyate udIkSaNIyamidamapi, tadukta-"vihisAraM ciyasevai saddhAlUsattimaM aNuhANaM / davAidosanihaopi pakkhavAyaM vaha tammi 1 dhanANaM vihijogo vihipakkhArAhagAsayA dhamA / vihibahumANI dhanA vihipakkhaadUsagA dhannA 2 AsanasiddhiANaM vihipariNAmo hu hoi sykaalN| vihicAo avihibhattI, abhavajiadUrabhavANaM"3 sarvatra samyagvidhijJeyaH kAryasakA pajAdipuNyakriyAyAM prAnte ca sarvatrAvidhyAzAtanAnimittaM mithyAduSkRtaM dAtavyamiti zrAddhaviddho vidhimakyapayogAdisAciye devapajAdikaM amRtAnuSThAnamevAntato ( tato) vidhyadveSasyApi satve prathamayogAGgasaMpanyA'nuvandhato vidhirAgasAmrAjye-" enadrAgAdidaM hetuH zreSTho yogavido viduH" iti vacanaM taddhatvanuSThAnarUpaM tadvayamapi cAdeyaM bhavati viSagarAnanazAnAnAvaTegavAna tyadhyAtmacintAtmakAH, ata evAbhogAnAbhogAbhyAM dravyastavasya yadvaividhyamuktaM grAnthikaistadupapadyate, tadAha:-"devagaNapati bANA tabbhAvANugayamuttamaM vihiNA / AyArasAraM jiNapUaNeNa Abhogadavathao 1 etto caricalAbho hoi lahasayalakammaNi // 24 //
Page #270
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 246 halaNo / tA ettha sammamevAha payaTTiavvaM mudiTThIhiM 2 pUAvihivirahAo aparitrANAu jiNagayaguNANaM / shprinnaamk-| | svopatra yattA esoNAbhogadaccayo 3 guNaThANaThANagattA eso evaMpi guNakaro ceva / suhasuhayarabhAvavimuddhiheuo bohilAbhAo 4 dRttiH asuhakkhaeNa dhaNiyaM dhannANaM AgamesibhahANaM / amuNiyaguNetri nUrNa visaepIIsamucchalai 5 yathA zukamithunasyAIdvive-hoi zlo.71 paoso visae gurukammANaM bhavAbhiNaMdINaM / etthaMmi AurANava uvahie nicchie maraNe 6 esociyatattanna jiNabive jiNavariMdadhammevA / asuhaSbhAsabhayAo posalesaMpi vajjati 7 parijanA dveSa zakuntalAjJAtaM, abhyuccayamAha, kiJcagurukAritAdiviSayaM AgrahaM tyaktvA bhaktito bhaktimAtreNa sarvatrApi caitye'vizeSato vizeSaudAsInyena kRtivaraiH mukhyapaMDitaiH pUjyAkRterbhagavatpatimAyAH pUjyatoktA kAlAdyAlaMbanenetyameva bodhisaulabhyopapatteH, tathA ca zrAddhavidhipAThaH, "pratimAzca vividhAstatpUjAvidho samyaktvaprakaraNe ityuktaM-"gurukAriyAi kei annesayakAriyAi taM viti / vihikAriyAi anne paDimAe puuannvihaannN"| vyAkhyA-guravo mAtRpitRpitAmahAdayastaiH kAritAyAH kecidanye svayaMkAritAyA vidhikAritAyAstvanye pratimAyAstatpUrvAbhihitaM pUjAvidhAna truvanti karttavyamiti zeSaH / asthitapakSastu gurvAdikatatvasyAnupayogitvAnmamatvAgraharahitena sarvapratimA avizeSeNa pUjanIyA sarvatra tIrthakudAkAropalaM bhena tabuddharupajAyamAnatvAdanyathA hi svAgrahavazAdaIdvive'pyavajJAmAcarato durantasaMsAraparibhramaNalakSaNo balAddaNDaH samAhaukane, nacaivamavidhikRtAmapi pUjayatastadanumatidvAreNAnAmaGgalakSaNadoSApattirAmamaprAmANyAt , tathAhi zrIkalpabhASye-"nistakaDamaNissakaDe a ceie sabahiM dhuItini / velaM ca ceiANaya, gAu~ikikkayAvAvi" 1 nizrAkRte gacchAtibaddhe'nizrAhane ca tadviparIte caitye sarvatra tisraH stutayo dIyantra praticaityaM stunitraye dIyamAne belAyA // 246 //
Page #271
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa pratimA atikramo bhavati, bhUyAMsi yA tatra caityAni tato velA caityAni vA jJAtvA praticaityamekaikApi stutitavyeti / atrAvasthitazatakam. pakSo yadyapyutsargato vidhikAritatvameva gurukAritatvasvayaMkAritatvayorapi tadvizeSarUpayorevopanyAsAdata evaM viSayavizeSapakSa- ttiH // 247 // pAtollasadvIryavRddhihetu bhUtatayA tadanyAce ca trayANAmapi pakSANAM bhananIyatvamuktaM vizikApakaraNe haribhadrasUribhistathAhi- zlo.71 " vihikArigAisoogasAharaNANaiTTaphalA / kiMci visese Nitto soSiyatevibhaiyavaci" // vidhikAritAsaMpattAvapavAda |-72 stvAkArasauSThavamavalaMmbya manaH prasacirApAdanIyA, na caivamavidhyanumatirapavAdAlaMbane tannirAsAt kramadezanAyAM sthAvarahiMsAnanumativat bhaktivyApArapradarzanena doSopasthitimanirodhAtA kAvya itra vyaktipradarzaneneti zAstrasthitirata evoktaM vyavahArabhASye" lakkhaNajuttA paDimA paasaaiiaasmmttlkaaraa| palhAyaijaha vamaNaM tahaNijaramoviANAhitti // 71 // etatsarva manasikRtyAhacaityAnAM khalu nizritetaratayA bhede'pi tantre smRtaH pratyekaM laghuvRddhavandanavidhiH sAmye tu ytsaaNprtm| icchAkalpitadRSaNena bhajanAsaGkocanaM sarvataHkhAbhoSTasya ca vandanaM tadapi kiM zAstrArthabodhocitam // 72 // vyAkhyA-tyAnA' iti khalviti nizcaye caityAnAM nizritevaratayA nizrimAnizritatayA bhede'pi tantre zAstre pratyekaM laghuddhabandanavidhiH smRtaH, sAmye tu prAyastulyatve tu yat sAMprataM viSamaduSamAkAle icchAkalpitaM yaduSaNamanyagacchIyatvAdikaM tena bhajanAyAH sevAyAH mocanaM saMkSepaNaM bahubhiraMzailumpakasamAnatAparyavasAyisvAbhISTasya svecchAmAtraviSayasya // 247
Page #272
--------------------------------------------------------------------------
________________ ranamannamamramaARAN svopajJa vRttiH zlo.72 pratimA || ca vandanaM tadapi kiM zAstrArthabodhasyocita naivocitaM, katipayamugdhavaNigdhaMdhanamAtraphalatvAditi bhAvaH // 72 // zatakam. uktArthe kAvyaGgameva kaNThena spssttiikrtumaah||24|| caityAnAM nahi liGginAmiva natirgacchAntarasyocitetyetAvadvacasaiva mohayati yo mugdhAn jnaanaagrhii| tenAvazyakameva kiM na dadRze vaiSamyanirNAyakaM liGge ca pratimAsu doSaguNayoH satvAdasatvAttathA // 73 // vyAkhyA-caityAnAM nahi' iti gacchAntarasya caityAnAM natirnadhucitA keSAmiva liGginAmiva gacchAntarasyeti saMbandhyate'vayavadvayamadarzanAitra paJcAvayavaprayoga evaM karttavyaH-gacchAntaraparigRhItatvAt , yo yo gacchAntaraparigRhItaH sa sa avandanIyaH, yathA anyagacchasAdhuH iti etAvadvacasaiva yaH mugdhAn janAn mohayati viparyAsayati pramANapAThibhirasmadgurubhiryaduktaM tat satyamiti yaH kIdRza? AgrahI abhinivezamithyAtvavAn tena kiM ? AvazvakamevAvazyakaniyukyAkhyaM zAstramevana dadRze na dRSTaM, kIdRzaM tat liGge ca doSaguNayoH satvAttathA pratimAsu tayorasatvAdvaiSamyanizcAyakaM vaisadRzyanirNayakArilija ityatra vyaJjakatvAkhyaviSayatve saptamI, atrAyamAkSepasamAdhAnagrantha-Avazyake evamudyatetara vihAriMgate vidhau pratipAdite satyAhacodakaH kiM no'nena paryAyAnveSaNe sarvathA bhAvazuddhayA karmApananAya jinapraNItaliGganamanameva yuktaM tadgataguNavicArasya niSphalakhAbAhi tadgataguNaprabhAvAnnamaska-nirjarA api tvAtmIyAdhyAtmazuddhipabhavA, tathAhi-"titthayaraguNA paDimAsu nathi nissaMsayaM viANato / titthayarattiNamaMto so pAvai NijaraM viulaM" 1 vyAkhyA-tIrthakarasya guNA jJAnAdayastIthakaraguNAste pratimAsu karasya guNA jJAnAdayastAthakaraguNAsta pratimAsu 248 //
Page #273
--------------------------------------------------------------------------
________________ khopaDa dRttiH zlo.73 | bivalakSaNAnunathina santi nissaMzayaM saMzayarahita vijAnannavabudhyan tathApi tIrthakaro'yamityevaM bhAvazuddhayA naman sa zatakam praNAmakattI prAmotyAsAdayati nirjarA karmakSayalakSaNAM vipulAM vistIrNAmiti gAthArthaH // eSa dRSTAnto'yamoMpanayaH-liMga // 249 // jiNapatra eva namaMtassa gijarA viulA / jai viguNavippINaM vaMdai ajhppsohiie"||vyaakhyaa-lijyte'nen sAdhuriti liGga rajoharaNAdi jinararhadbhiH prApta praNItaM evaM yathA pratimA iti namaskurvataH nirjarA vipulA yadyapi guNairmUlottarabhuNairvivi: dharmanekadhA prakarSeNa hIna rahitaM guNaviSahInaM vandate namaskaroti adhyAtmazuddhayA cetaHzuddhadheti gAthArthaH / itthaM codakenokte dRSTAntadASTrItikayo vaiSamyamupadarzayannAha-"saMtAtitthayaraguNA titthayare tesimaM tu ajjhataM / na ya sAvajjA kiriyA iyaresu dhavA smnnmntraa"|| vyAkhyA-santI vidyamAnAH zobhanAstIrthakarasya guNA jJAnAdayaH ka ? tIrthakare arhati bhagavati iyaM ca pratimA tasya bhagavataH teSAM namaskhurvitAmidamadhyAtma idaM cetaH tathA maMca tAsu sAvadyA sapApA kriyA ceSTA tAsu pratimAsu, itareSu pAvasthAdivazavAvazyaMbhAvinI sApayA kriyA, praNamatastatra kimityata AI 'samaNumantrA' samanujJA sAvadhakriyAyuktapAvasthAdipraNamanIta sAvadhakriyAnumatiriti hRdayaM, athavA santastIrthakaraguNAstIrthakare tAn vayaM pragamAmaH teSAmidamadhyAtma tathAIdguNAdhyAropaNa ceSTA pratimA praNamanAnnamaskartunaca sAkyA kriyA parispandanalakSaNA, itareSu pArthasthAdiSu pUMjyamAneSvazubhakriyopetatvAt te namaska dhecA samanujJeti gaathaarthH| punarapyAha codaka:-"jaha sAvajjA kiriyA nasthi paDimAsuevamiyarAvi / tayabhAva jatthi phalaM aha hoi aheuge ho" // vyAkhyA-yathA sAMvadyA kriyA sapApA kriyA ceSTA nAstyeva na vidyata eva, pratimAsu evamitarApi niravadyApi ceSTA nAstyeva tadabhAve sAMbadyAsAtyakriyAbhAve nAsti phalaM puNyalakSaNa, atha bhavati ahetukaM samaNumannA namaskurvatAmiyatastatra kimAkare tAn vayaM // 249 /
Page #274
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA | bhavati niSkAraNaM ca bhavati praNamyavastugatakriyAhetukatvAtphalasyetyabhiprAyaH, ahetukatve cAkasmikakarmasaMbhavAnmokSAdyabhAva iti svoSajJa zatakam. gAthArthaH / itthaM codakenokte satyAhAcArya:-" kAmaM ubhayAbhAvo tIe phalaM atthi mnnvisudio| tIe puNa maNavisuddhI | vRttiH // 25 // e kAraNaM hoMti paDimAo" // vyAkhyA-kAmamanumatamidaM yadutobhayAbhAvaH sAvadyetarakriyAbhAvaH pratimAsu tathApi phalaM puNya- zlo.73 lakSaNaM asti vidyate manaso vizuddhiH manovizuddhiH tasyA manovizuddhaH sakAzAt , tathAhi svagatA manovizuddhireva namaskartuH puNyakAraNaM na namaskaraNIyavastugatAkriyA, AtmAntare phalAbhAvAt / yadyapyevaM kiM pratimAbhiH ? ityucyate; tasyAH punarvizuddhaH kAraNaM nimittaM bhavati pratimA, taddvAreNa tasyAH saMbhUtidarzanAditi gaathaarthH|| Aha, evaM liGgamapi pratimAvanmanovizuddhikAraNaM bhavatyeva, ucyate-"jaivi apaDimAo jahA muNiguNasaMkappakAraNaM liMgaM / ubhayamavi asthi liMge NayapaDimAmUbhaya atthi" // vyAkhyA-yadyapi pratimA yathA munInAM guNA muniguNA vratAdayasteSu saGkalpo'dhyavasAya: muniguNasaGkalpaH tasya kAraNaM nimitta muniguNasaGkalpakAraNaM liGgaM dravya liGgaM tathApi pratimAbhiH saha vaidharmyameva, yata ubhayamapyastiliGge, sAvadyakarma niravadyakarma ca, tatra niravadyakarmayukta eva yo muniguNasaGkalpaH sa sampaksaGkalpaH sa eva puNyaphala:, yaH punaH sAvadhakarmayuktapi muniguNasaGkalpa: sa viparyAsasaGkalpaH klezaphalazcAsau viparyAsarUpatvAdeva, na ca pranimAsUbhayamasti ceSTArahitatvAta, tatazca tAsu jinaguNaviSayasya saMklezaphalasya viparyAsasaGkalpasyAbhAvaHsAvadyakarmarahitatvAt pratimAnAm , Aha, itthaM niravadyakarmarahitatvAt , samyaka saGkalpasyApi puNyaphalasyAbhAva evaM prApta ityucyate tasya tIrthakaraguNAdhyAropega pravRtte bhAva iti / tathA cAha-" niyamA jiNesu u guNA paDimA uddissa je maNe kuNai / aguNeya viANaMto pAsatthe ke namau guNaM kAuM" // vyAkhyA-niyamAditi niyamenAvazya- // 25 //
Page #275
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 25 // svopajJa vRttiH zlo.73 tayA jineSu tIrthakareSveva tu zabdasyAvadhAraNArthatvAta guNA jJAnAdayaH na pratimAsu pratimA dRSTvA tAsvadhyAropadvAreNa yAn manasi karoti cetasi sthApayati punarnamaskaroti ataevAsau tAsa zubhaH puNyaphalo jinasaGkalpaH sAvadyakarmarahitatvAt , na cAyaM tAsu niravadyakarmAbhAvamAtrAdviparyAyasaMkalpaH, sAvadyakarmopetavastuviSayatvAt tasya tatazcobhayadhikala evAkAramAtratulye katipayaguNAnvite bAdhyAropo'pi yuktaH, aguNetvityAdi-aguNAneva tuzabdasyAvadhAraNArthatvAdavidyamAna guNAne vijAnanabuddhayan pAcasthAdIn ' kaM Namau guNaM kAuM' kaM manasi kRtA guNaM namaskarotu tAniti syAdetadanyasAdhusaMbandhinaM teSvadhyAropamukhena manasi kRtvA namaskarotu na teSAM sAvadharmayuktatayA adhyAropalakSaNAviSayatvAdaviSaye vAdhyAropamapi kRtvA namaskurvato doSadarzanAt, Aha ca-"jaha viDaMbagaliMgaM jANaM tassa Namao havai dhuvaM / dosoNiddhaMdhasatti NAUNa vaMdamANe dhuvo doso" // vyAkhyA-yathA viDaMbakaliGgaM bhANDAdikRtaM jAnato buddhayamAnasya namato namaskurvataH sato'sya bhavati doSaH pravacanahIlanAdilakSaNaH nidadhasaM pravacanopaghAtanirapekSaM pArthasthAdikaM 'iya' evaM jJAtvAnagamya "vaMmANe dhuvo doso" vandati namaskurvati sati namaskartari dhruvo'vazyaM bhAvI doSaH AzAvirAdhanAdilakSaNaH / pAThAntaraM vA-"NiddhaMsasaMpi nAUga vaMdaNamANassa dosou" idaM prakaTArthameveti gAthArtha iti / atrAkAramAtratulye katipayaguNayukte vAdhyAropo'pyucita iti vacanAdanyatreSTasAdhanatvajJAnAbhAvAdAhAryAropo'pyanupapanna iti gacchAntarIyasAdhAvadhyAropeNApyavanyatvaM tAdRzapratimAyAM tvAropaviSayatvAdanyatvamevetyuktAnumAne sAdhanAvacchinnasAdhyavyApakamudbhutadoSavacamupAdhiriti yatkizcidetat // 73 // uktameva vivecayan vAdino mugdhatAM darzayati . . . ||25||
Page #276
--------------------------------------------------------------------------
________________ // 252 // - 75 pratimA liGge svapratibaddhadharmakalanAdbhAjyA bhavedvanyatA saikAntAt pratimAsu bhAvabhagavadbhUyo guNodbodhanAt / svopajJa' kam tulye vastuni pApakarmarahite bhAvo'pi cAropyate kUTadravyatayA dhRte'tra na punarmohastataH kaH satAm // 74 // zlo. 74 vyAkhyA---- liGga ' iti-liGge svapratibaddhaH svasaMbandhI yo dharmaH sannasatvAttatkalanAttatsmaraNAdekasaMvandhijJAne'pura saMbandhismRtinyAyAdvanyatA bhAjyA bhajanIyA bhavet, liGgAt svapratibaddhasaddharmopasthitau tadAlaMbanatayA tasya vandyatAssaddharmoparithatau ca tadAlaMbanatayA nindyatetyarthaH / pratimAsu sA vandyatA ekAntAtkasmAdbhAva bhagavatsaMbandhino ye bhUyAMso guNAsteSAmudbodhanAt ekendriyadalaniSpannatvAdezva vandyagatasya bhagavatkAyagataudArikavargaNAniSpa matkhAderivAnudbhUtadoSasyA prayojakatvAdracchAntarIyasAdhuvattAdRza pratimAyA avanyatvabhityapyayukta, tatrAdhyAropaviSaya sadbhAvAttadAha tulye vastundubhayAbhAve nAkArApavati pApakarmarahite sAvadyacezarahite bhAvo'pi ca guNo'pi cAropyate'tra vastuni kUTadravpatayA dhRte ca nAropyate'kAramardaka va bhAvAcAryaguNastataH kaH satAM ziSThAnAM moho yaduta svagacchIyaitra pratimA vandyate nAnyA sAdhuvaditi, dravye di katipayaguNavatyapi saMpUrNa guNavadadhyAropo yuktaH pratimAyAM tvAkArasAmyenetyAgopAlAGgana pratItatvAt // 74 // evaM sati pratiSThA vaiyarthyamityAzaGkya samAdhatte danvevaM pratimaikatAM pravadatAmiSTA pratiSThApi kA satyaM sAtmagateva devaviSayAMdezena mukhyoditA / yasyAH sA vacanAnalena paramAsthApye samApattito dagdhe karmamale bhavetkanakatA jIvAyasaH siddhatA // 75 // // 262 //
Page #277
--------------------------------------------------------------------------
________________ zlo.75 pratimA vyAlyA-nan' ityAdi-nanyevaM AkAramAtreNa pratimAyA ekatAM vandyatA prAyojikAM pravadatAM || svopaca zatakam // yuSmAkaM pratiSThApi kA iSTA? na kAcita, iti tadviviyayaM syAditi, atrottaraM-satyaM, sA pratiSThA devaviSayoddezena Atmanyadhigatai- vRttiH // 253 // vAtmaniSTheva mukhyA bhaviSThAvidhinA janitasyAtmagatAtizayasyAdRSTAkhyasya pUjAphalaprayojakalAt pratiSThAyasenaiva tadanyathAsiddhau -76 saMskAradhvaMsenAnubhavasya dAnAdidhvaMsena cAdRSTasya tadApacerdevatAsAMnidhyamapi niSphalaM ahaGkAramamakArAnyatararUpasya sAMnidhyAsa vItarAmadevatAnA saMbhavAda na ca cANDAlAdisparzanAzyA pratiSThA janitA pratimAgatA zaktireva kalpanIyeti, AtmaniSThaphalodezena kriyamANasyAtmagatakizcidatizcayajanakatvakalpanAyA evocityAt ataevAtmagatAtizayasya samAnAdhikaraNapAryantikamatiphalakatvamapyupapadyate, tadAha-yasyAH pratiSThAyAH sakAzAt sA paramA pratiSThA bhavet syAt, kisvarUpA jIvAyaso jIvarUpaloisya siddhArUpA kanakatA, kasyAH sthApye paramAtmani samApattitaH samApattimAsAdya, kasmin sati karmamaledagdhe sati, kena vacanAnalena niyogavAkyAminA / / 75 // nanvevamAsmanaH pratiSThitatve'ti pratimAyA apratiSThitatvaM syAtpratiSThAkartRgatAdRSTakSaye pratimAyAH pUjyatAnApatithetyasa mAhavimve'sAvupacArato nijahado bhAvasya saGkorarvate pUjAsyAdihitA vishisstthphldaadraakprtybhijnyaayyo| tenAsyAmadhikAritA guNavatAM zuddhAzavasphUrtaye vaiguNye tu tataH svato'tyupanatAdiSTaM pratiSThAphalam // 76 / 263 // marawww
Page #278
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA vyAkhyA-'viva' iti-bive'sau pratiSThA nijahRdo nijahRdayasaMbandhino bhAvasyAdhyavasAyasyopacArAt svopajJa zatakam saGghIyata pratiSThAjanitAtmagatA samApattireva svanirUpakasthApyAlaMbanakhasaMbandhena pratiSThitatvavyavahArajananItyarthaH, yA drAk zIghraM | | vRttiH // 254|| pratyabhijJAya pUjA kRtA viziSThaphaladA syAt, viziSThaM phalamAkAramAtrAlaMbanAdhyavasAyaphalAtizAyi; tathA ca pratiSThitaviSayaka zlo.76 yathArtha pratyabhijJAnameva pUjAphalaprayojakamiti tenAsyAM pratiSThAyAM guNavatAM prazastaguNAnAM kartRNAM adhikAritAzuddhasya viziSThasyAzayasya sphUrtaye upasthitaye viziSThaguNavatmatiSThiteyamiti pratyabhijJAne viziSThAdhyavasAyasya pratyakSasiddhatvAt, vaiguNye tu | pratiSThAvidhisAmagyasaMpatau tu tataH pratyabhijJAnAt svato'pi upanatAbAhyasAmagrI vinA manaso'pyupasthitAt , pratiSThAphalaM iSTa, taduktaM vizikAyo-"thaMDillevi hu esA maNaThavaNAe pasatthigA ceva / AgAsagomayAIhi etthamullevaNAihiM" // mAnasI sthApanA manasA sthApanaM, yaduktaM nyAsasamaye tu samyasiddhAnusmaraNapUrvakamasaGgaM mukto tatsthApanamiva kartavyaM sthApanaM manaseti; itthaM ca bAhyakAraNAsaMpattau pratiSThAkartaguNAnAM prAyo durlabhatve vA kaTukadigambarapatiSThitadravyaliGgidravyaniSpannavyatiriktAH sarvA api pratimA vandanIyA iti vacanapratiSThApi phalAvahetyAmnAyavidaH trayAnAdaro'pi kartagatotkaTadoSajJAnAcchuddhAzayAparisphUrata 'eva sAdhugasakSepAvaMdanIyAstisro'pi vandanIyatAM nAtikrAmantIti sUricakravartinAM zrIhIranAmadheyAnAmAjJA, tataH zuddhAzayasphUrterapatihatavAditidim // 76 / / etenaiva zaGkAzeSo'pi munirasya evetyAha // 24 //
Page #279
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakama. // 255 dRttiH -78 caitye'nAyatanatvamuktamatha yattIrthAntarIyagrahAttatkiM tannanu durmatigrahavazAd duSTaM zrayAmIti cet / / svopajJa sAmrAjye ghaTamAnametadakhilaM cAritrabhAjAM bhavet pArzvasthastvasatIsatIcaritavanno vktumettprbhuH||77|| zlo.77 vyAkhyA-caitya' iti-atha yad yasmAtkAraNAttIrthAntarIyasya grahaH parigrahastasmAdanAyatanatvamuktaM-! " No kappai aNNautthiya pariggahiAI arahaMtaceiyAI vA" / ityAdinA tattahi nanvityAkSepe durmatInAM durbuddha nAM pArzvasthAdInAM yo grahaH parigrahastadazAd duSTa doSavat saccaityaM kiM zrayAmi ?, anyatIrthikaparigrahavad bhraSTAcAraparigrahasyApyanAyatanatvahetukhAditi bhAvaH, iti cedetadakhilaM tvayocyamAnaM cAritrabhAjAM sAmrAjye samrAbhAve pravarttamAne ghaTamAnaM yuktaM bhavet , tadodyatavihAribhinirjitasakalabhayairAcAryAdidhIrapuruSaiH zuddhAzuddhavivake kriyamANe vidhiguNapakSapAtasya sarveSAM sukaratvena bhAvollAsasyAvazyakatvAdAha-"jo uttamahiM maggo pahao so dukkaro na sesANaM / Ayariyammi jayaMte tayaNucarA ke Nu sIaMti" ityAdi, pArzvasthastu bhavAn pArzvasthamadhyavartI etad nirdiSTaM asatI satIcaritavat satIcaritraM no vaktuM prabhuH, azakyasya svakRtisAdhyakhoktAvupahasanIyatvaprasaGgAt , prAyastulyatve ekatarapakSapAtenetarabhaktisaGkocapradveSAdinA mahApAtakaprasaGgAcca // 77 // upasaMharatisarvAsu pratimAsu nAgrahakRtaM vaiSamyamIkSAmahe pUrvAcAryaparaMparAgatagirA zAstrIyayuktyApi ca / itthaM cAvidhidoSatApadalane zaktA vidhAtuM vidhikhairojjAgararAgasAgaravidhujyotsneva bhaktiprathA // 78 // 25 //
Page #280
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 256 -80 ommarAmAammaanamannar vyAkhyA--sasuiti sarvAsu mizritAnizritAdibhedamitrAsu pratimAsu AgrahakRtaM svamatyotpekSita svopa vaiSamyaM viSamatvaM na IkSAmahe pramANayAmaH, tathA ca sarvatra sAmyameva pramANayAma iti paryAyoktaM kayA pUrvAcAryaparaMparayAgatA yA gIH vRttiH tayA paraMparAgayenetyayaH, zAstrIyA yA yuktiH tayApi ca zabdopajIvinA'numAnAdi pramANena cetyarthaH, bhaktyullAsaprAdhAnyena zlo.79 cAtrAvidhyanumatiranutthAnopahatetyAha, ityaM ca evaM vyavasthite cAvidhizatadoSatApasya paritApakAriNo'vidhyanumodanaprasaGgasya dalanaM vidhAtuM ka vidhau vidhAne svairojjAgaro yathecchaM pravRddhimAn rAga eva sAgarastatra vidhujyotaneva candracandrikeva bhaktiprathA prathamAnA bhaktiH zaktA samaryA / / 78 // iti dharmasAgarIyamataM nirAkRtam / upasthitayA bhakyA maNuna iva bhagavatpratimAmevAbhiSTautiutphullAmiva mAlatI madhukaro revAmibhaH priyAM mAkandabrumamaJjarImiva pikaH saundaryabhAjaM mdhau||| nandaccandanacArunandanavanI bhUmimivayoH patistorthezapratimA nahi kssnnmpikhaantaahimunycaamyhm||79|| vyAkhyA- utphullAMmitra' iti-ahaM tIrthezapratimAM kSaNamapi svAntAcittAtravimunAmi na syAmi kintu viSayAntarasaJcAraviraheNa sadA dhyAyAmIti dhvanyate, kAM ke iva, utphullA mAlatI madhukara iva bhramara iva, sa hi mAlatI guNastadasaMpattAvapi tatpakSapAtaM na parityajati / tathA piyAM manohAriNI revAmivebho hastI tasya tadgahanakrIDayaiva rsyutptteH| // 25 // PARMAHARASADIVAAAAAAAAAAAAAAAmernam swwwwwwwwwwwm N
Page #281
--------------------------------------------------------------------------
________________ dRciH - pratimA sthA mAkandadrumamarI sahakAratarumalarI kIdRzIM madhau vasante saundarya bhajatItyevaMzIlA tAM pika iva kokila iva, sa hi || svopana zatakam sahakAramaarIkaSAyakaNTha: kalakAkalIkalakalermadayati ca yUnAM mana iti / tathA ghoH patirindraH nandadbhiyandanaizcAvIM // 257 // yA nandanavanIbhUmistAmiva, sa hi priyAvirahatApamapi taccArubhAvacArimacamatkAradarzanAdvismaratIti / atra rasanopamA- lo.79 laGkAraH // 79 // -80 mohodAmadavAnalaprazamane pAthodavRSTiH zamazrotonirjhariNIsamohitavidhau kalpadruvalliH satAm / saMsAraprabalAndhakAramathanemArtaNDacaNDadyutirjenImUrtirupAsyatAM zivasukhe bhvyaapipaasaasticet||0|| vyAkhyA-mohodAma' iti moha eva ya uddAmo dApAnalaH sakalazamavanaploSakalAttasya prazamane pAthodadhipati tathA zamazrotaso nirjhariNI nadI tatpavAhatvAt, samIhitasya vAJchitasya vidhau vidhAne satAM ziSTAnAM kalpadravali: muratarulatA avilaMbena sarvasiddhikaratvAt , tathA saMsAra eva yaH prabalAndhakAra utkaTaM tamaH tasya mayane'panayane mArtaNDasya sUryasya caSTadhatistIvramamA vivekavAsaratAruNye mohacchAyAyA anupalaMbhAt, etAdRzI jainI jinasaMbandhinI mRtiH upAsyatAM sevyatA, bho bhavyAH ? zivasukhe muktizarmaNi yadi vaH yuSmAkaM pipAsA utkaTecchAsti / ruupkmlngkaarH|| 80 // atha pAzacaMdramataM nirAkaroti evaM vRttavyena bhagavanmUrti stutvA vAdAntaramArabhate (257.
Page #282
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zrAddhena svajanuHphale jinamatAsAraM gRhItvAkhilaM trailokyAdhipapUjane kaluSatA mokSArthinA mucyatAm / slopaka zatakam // 25 // |dhRtvA dharmadhiyaM vizuddhamanasA dravyastave tyajyatAM mizro'sAviti lambitaH pathi paraiH pAzo'pi cA- | zobhanaH // 81 -82 vyAkhyA-zrAddhena' iti zrAdena zraddhAvatopAsakena jinamatAnapravacanAta sAraM tAtparyamakhilaM gRhItvA trailokyAdhipasya trijagato'dhikaM rakSitaH ataeva sarvArAdhyasya pUjane kIdRze ? svajanuSo manujAvatArasya phale mokSArthinA satA kaluSatA sazaGkatA tyajatA, tathA dravyastave dharmadhiyaM dharmatvabuddhiM dhRtvA vizuddhena manasA mizro dharmAdharmobhayarUpo'sau dravyastava iti parairmatibhiH pathi mArge laMbito'zobhanaH pAzo'pi tyasatAM, pAzacandrApyupagamasya pAzatvenAdhyavasAnaM mugdhajanamRgapAtanadhrauvyamabhivyanakti // 81 // uktaM mizratvameva pakSacatuSTayena vikalpya khaNDayitumupakramatebhAvena kriyayA tayo nanutayormizratvavAde caturbhaGgayAM nAdima ekadAnabhimataM yenopayogadvayam / bhAvo dharmagataH kriyetaragatetyalpo dvitIyaH punarbhAvAdevazubhAt kriyAgatarajohetusvarUpakSayAt // 2 // vyAkhyA- bhAvena ' ityAdi-nanviti pUrvapakSe, bhAvena kriyayA ca, tayoH ( bhAvakriyayoH) dravyastave ( tayoH) dharmAdharmayomizratvavAde caturbhayA bhAcatuSTaye AdimaH pakSo bhAvena bhAvasya mizratvamityAkAro na ghaTate, kutaH yena || // 25 //
Page #283
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. 289 // ekadA upayogadaya anabhimataM anidravyastavAraMbhopayogayoyAMgapadyAbhAvAna bhAvayAmizratvaM, anAraMbhe hi yannavAgrAraMbhe upayu- svopajJa. jyate, sthaya ticArabhiyo'pyabhAvAditi mUkSmadRSTayA bhAvanIyaM / bhAvo maMgataH kriyetaraganAraMbhAkhyA adharmagatA ityayaM dvitIyaH || vRttiH punarbhaGgo'lpaH akSodakSama ityarthaH, kutaH zubhAdAbAdeva kriyAgataM yadajAhenusvarUpaM azubhabhAvadAraka nasya kSagAna kiyA pazu- lA. 82 -83 bhabhAvadvArA'dharmasya zubhabhAvadvArA ca dharmasya kAraNaM na svarUpataH // 82 // dvitIyapakSAbhyupagama eva vAdino'niSTApattimAhavAhinyuttaraNAdike parapade cAritriNAmanyathA syAnmizratvamapApabhAvamilitAM pApakriyAM tanvatAm / kicAkevalinaM vicArya samaye dravyAzravaM bhASitaM zuddhaM dharmamapazyatastanudhiyaHzokaH kathaM gacchati // 3 // vyAkhyA-vAhinI' ityAdi-anyathoktAnabhyupagame svarUpata evAzravatvAbhimanasyAdharmatvoktau vAhinyuttaraNAdika nadyutnArapramukhe parapade'pavAdamArge cAritriNAM bhAvasAdhUnAM apApo dharmakasvabhAvo yo bhAvaH puSTAlaMbanAdhyavasAyastanpilimAM pApakiyAM nadyuttArAdirUpAM kurvatAM mizratvaM mizrapakSAzrayaNaM syAnna caitadiSTaM parasyApi sAdhUnAM dharmakapakSAbhyupagamAt tasmAnna dharmabhAve svarUpataH sAvadhakriyAyA mizraNaM dravyastava iti garbhArthaH / abhyucayamAha; kizca AkevalinaM kevaliparyantaM samaye siddhAnte-" jAvaM ca NaM esa jIve eyai veyai tAvaM ca NaM Arabhai " ityAdinA dravyAzravaMbhASitaM vicArya tAvadeva zuddha dharmamapazyanastanudhiya pedaMparyA paryAlocanena tucchabuddheH zoko dharmapakSasthAnocchedajanitavaikavya lakSaNaH kathaM gacchatu ! na kazcit, 259 //
Page #284
--------------------------------------------------------------------------
________________ ataeva sundarapirayogikevaliSveva * sarvataH saMvaro mataH' iti sUkSmAghrANenAkevalaM dezaviratimeva saMbhAvayati natu jAnIte zatakam / / phalataH sarvasaMvarastadAvivakSitabhedasarvasaMvarastvanyadApIti / evaM dravyabhAramizratAM kevalinyapi saMhAnaH pAzo'pi sorastAI |vRttiH // 260 zocana kena vAryatAm iti // 83 // lo.83 - vAdiprasaGga samAyatte -84 vAhinyuttaraNAdike'pi yatanAbhAge vidhirna kriyAbhAge prAptavidhyatA higaditA tntre'khilaistaantrikaiH| hiMsA na vyavahAratazca gRhivat sAdhoritISTaM tu no mizratvaM nanuno mate kimiha tadoSasya saMkIrtanam // 4 // .. vyAkhyA-' vAhinI ' iti-vAhinyuttaraNAdike'pi karmaNi yatanAbhAge vidhiraprAptatvAmatu kriyAbhAge, hi yataH akhilaistAntrikaiH aprAptavidheyatA gaditA aprAptapApaNaM vidhiH anadhigatAdhigantRtvapramANamityanAdimImAMsAvyavasthiteravaM ceha nyAyo'smAbhirAzrIyate, yatanA ca bhAva iti na tena mizratAnyena eva mizraNasaMbhavAt tarhi nadyutArAdikriyayaiva mizratA syAttatrAha-gRhivat sAdhorvyavahArato vyavahAranayAcca nadyuttArAdikriyA hiMsA na, gRhisAdhvoryatanAyatanAbhyAM eva vyavahAra vizeSAditi, tato hiMsAmizraNAbhAvAmo tu va mizratvaM iSTa, nanvityAkSepe no'smAkaM kimiha tadoSasya saGkIrtanaM bhavatAM dravyasto tu sAdhUcinayatanAbhAvAdavarjanIyaiva hiMseti mizrapakSo duSparihara iti bhAvaH // 84 // etad dUSayati 26 //
Page #285
--------------------------------------------------------------------------
________________ zlo. 85 pratimA | hiMsA sadvyavahArato vidhikRtaH zrAddhasya sAdhozcano sA lokavyavahAratastu viditAbAdhAkarI nobhyoH| svopajJa zatakam icchA kalpanayAbhyupetya vihite tathyA tadutpAdanotpattibhyAMtu bhidAna kApi niyatavyApArake karmaNi 5 // ttiH, // 26 // vyAkhyA-hiMsA' iti-vidhikRtaH zrAddhasya sAdhozca sadvyavahArataH siddhAntavyutpannajamunahArataH hiMsA no naiva bhavati, pramattayogena prANavyaparopaNasyaiva tanmate hiMsAtvAt , svaguNasthAnocitayatanayA pramAdaparihAra caayo-| ravizeSAta. uparitanenAdhastanApramAdaparyavasAyakatAyAzcAtiprasaJjakatvAt, adhikArabhedena nyUnAdhikamAvasyApyamuktisaMbhavADa, anyathA saMpUrNAcArazcaturdazopakaraNadharaH sthavirakalpiko jinakalpikamapekSya pramatto nyUnazca syAta, nacaivamasti, ratnaratnAkarana dvayostulyatApratipAdanAta , tasmAt svaviSaye gRhiNaH sAdhozca dharmakarmaNi hiMsA nAstyeveti sthitaM / lokavyavahAratastu bAbalokavyavahArApekSayA sA paraprANavyaparopaNarUpA hisA ubhayogRhisAdhvorvAdhAkarI na mizrapakSapravezakarI na vyadhikaraNa (tAyA mizraNAsaMbhavAta, svAnukUlavyApArasaMbandhena tasyAH sAmAnAdhikaraNyasya ca yogamAdAyAkevalinamatiprasaGgAta,tAzapramAdarUpavyApArasaMbandhena sAmAnAdhikaraNyasya cApramattabhAvasthale vaktumazakyatvAt sadvyavahAraparyavasAnAcceti na kiJcidetata / nana prANyapamardastAvaddharmakarmaNyapi hiMsaiva, gRhI tu tAM karoti, sAdhostu sA kathaJcidbhavatItyasti vizeSa iti cedatrAha-icchAkalpanayA svarasapUrvayecchayA abhyupetya vihine niyatavyApArakevarjanIyahiMsAsaMbandhekarmaNi tadutpAdanotpattibhyAM tu bhidA kApi tathyA na api tu svakapolakalpanayA mugdhamanovinodamAtramitibhAvaH, tathAhi hisAnuSaktadharmavyApAre sAdhyatvAkhyaviSayatayA hiMsAviSayaka
Page #286
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA|| hiMsAnukUlakRtimaca gRhiNazcet sAdhorna kathaM ? yatanayA parihArazcebhayatra samAnaH, kRtau hiMsAvAvacchivasAdhyatvAkhyaviSaya-svopatra zatakam tAbhAvo'pyubhayoyatanAyatanayostulyaH, azakyaparihAro'pi prasaktAkaraNapratyavAyabhidA dvayoH zAsIya iti sUkSmamIkSaNIyaM / / 85 // // 262 bhapavAdapAye karmaNi na vidhiH, kintu yatanAbhAga eva svacchandaprAptatayA tatra mizralaM syAdatrAha lo.85 -86 pUrNe'rthe'pi vidheyatAvacanataH siddhA liGgAtmikA bhAge buddhikRtA yataHpratijanaM citrA smRtAsA kre| no cejainavacaH kriyAnayavidhiH sarvazca mizro bhaveditthaM bhedamayaM na kiM tavamata mizrAdvayaM lupati // 8 // _vyAkhyA-'pUrNe'rthe'pi ' iti-pUrNe'rthe'ryamANe yatanAviziSTe karmaNi liGAtmikApi liyasvarUpA vidheyatA vacanataH zrutimAtreNa siddhA pravartanAyA eva tadarthatvAt , tasyAzca pravRttihetudharmAtmakatvAt , pravRttihetuM dharma ca pradadanti pravartanAmityabhiyuktoktestasya ca takhata iSTasAdhanatvarUpatvAt , tathA ca pravRttitvicchAviSayajJAnaviSayatAparyAptyadhikaraNadharmatvaM yaddharmAvacchinne bodhyate taddharmAvacchinnasya vidheyatvamiti prakRte yatanAviziSTadravyastavasya vidheyatvamabAdhitamevAntato vinigamanAviraheNApi tathA siddhe liDAnvayasyaiva vinigamakatvAcca, yA ca buddhikRtA vidheyatAviSayatA vizeSarUpA sA bhAge bhavanu, na tAvatAkSatiH, yataH, sA pratijanaM pratipAdyaM citrA kare syAdvAdaratnAkare sthitA vyavasthitA 'svaparavyavasAyi jJAnaM pramApam' ityatra vizeSaNavizeSyAnyataraprasiddhau tadanyabhAgasya vidheyatvamubhayasyaiva cAmasiddhAvubhayasyaiva vidheyakhamiti tatrokteH, raktaM 1 yatamAnayorityapi pAThaH / // 22 //
Page #287
--------------------------------------------------------------------------
________________ liyA vayaH brAhmaNaM snAtaM bhojaya-ityAdAvekavidheiivadhetrividhezca darzanAt , nocedevaM yatanA kriyAbhAgAbhyAmeva ca mizratvaM tadA || svopanna zatakama. ratnadipAdakaM jainaM vacaH kriyAnayavidhizca sarvo mizro bhavet , itthaM ca dharmapakSo'pi tAbhyAM bhAgAbhyAM mizro bhavediti mizrAdvayaM |vRttiH // 263 // sthAt, itaradvayala pena tadekazeSAt , tathA ca tanmizrAdvayaM tava mataM bhedamayaM pakSatrayapratipAdakaM kathaM na lupati ? 'svazastraM svopaghAtAya' zlo.86 -87 iti nyAyastavApanna iti bhAvaH // 86 // tRtIyapakSamadhikRtyAhabhAvo'dharmagataH kriyetaragatetyatrApibhane kathaM mizratvaM tamadharmameva munayo bhAvAnurodhAdviduH / bhaktyAhatpratimArcanaM kRtavatAM na spRzyamAnaH punarbhAvazcittamivAgrahAviladhiyAM pApena sNlkssyte||8|| vyAkhyA-'bhAva' iti-bhAvo'dharmagataH kriyetaragatA dharmagatA ityatrApi tArtIyike bhane mizratvaM kathaM ? yato bhAvAnurodhAttamadharmameva munayo viduH, duSTabhAvapUrvikAyA vihitakriyAyA api pratyavAyabahulatvenAdharmatvAt, ata eva nivAdInAM nirgrantharUpasya durantasaMsArahetukhenAdharmatvaM-" icceyAdiTThIo jAijarAmaraNagabbhavasahINaM / mUlaM saMsArassa havaMti NiggaMtharUveNaM" ityAdinAvyavasthApitaM / na ca dRSTInAM niyatotsUtrarUpANAmevaitatphalaM nirgrantharUpeNetyatra copalakSaNe tRtIyeti zaGkanIyaM, caramauveyakaparyantaphalahetonisavazraddhAnAnugatAcArasyaivAtra dRSTipadArthatvAt , nirgantharUpeNetyatra 'dhAnyena dhana' itivadabhedArthatRtIyAzrayAt viSagarAdhanuSThAnAnAmadharmatvenaiva bahuzo niSedhAcceti dig / na ca mizraNIyo'dharmagatobhAvaH prakRtasthale saMbhavatItya
Page #288
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA pyAha-'bhaktyeti' bhalyA upalakSaNAdvidhinA cAhatyatimArcanaM kRtavatAM bhAvaH pApena na spRzyamAnaH saMlakSyate,vyatirekadRSTAntamAha- | svopajJa zatakam // kimivAgrahAviladhiyAM abhinivezamalImasabuddhInAM cittamiva, tad yathA pApena spRzyamAnaM saMlakSyate tathA na bhaktikRtAM bhAva iti |vRttiH // 264 // yojanA / atha puSpAzupamardayAmi tataH pratimAM pUjayAmIti bhAvaH pApaspRSTo lakSyata eveti cet tarhi nadIjalajIvAnupamardayAmIti lo.87 tato nadImuttIrya vihAraM kurve iti sAdhorapi duSTaH syAt, kRterAnuSaGgikenoddezyatvAkhyaviSayatAsAdhyatvAkhyaviSayatA ca yatamA -88 nasya na niSiddharUpAvacchinneti ceta: tulyametadubhayorapIti kimAneDitena // 87 // turIyaM vikalpamatimapAkurvanAhadharmAdharmagate kriye ca yugapaddhatto virodhaM mitho nApyete prakRtasthale kvacidatasturyo'pi bhaGgo vRthA / zuddhAzuddha udAhRto hyavidhinAyogo'rcanAdyazcayaHsopyeko vyavahAradarzanamato naiva dvyormishrnnaat||8|| vyAkhyA-'dharmAdharmagate' iti-dharmAdharmagate ca kriye yugapadvirodhaM dhattaH bhimaviSayakriyAdvayasyaikakAlAvacchedenaikatrAnavasthAnaniyamAta-" bhinnavisayaM NisiddhaM kiriyAdugamegayatti" vacanAt / prakRte'siddhizcetyapyAha-nApyete dharmAdharmagatakriye prakRtasthale dravyastavasthAne kacid, ataH kAraNAt turyo'pi bhako vRthA, mizrapakSasamarthanAya mRSopanyAsaH zuddhAzuddhayogaH zAstrokta eveti, tatra turyabhAvakAzaH kiM na syAdatrAha zuddhAzuddha iti, avidhinA jinArcanAdyazca yaH hi nizcitaM zuddhAzuddho yoga udAhRtaH so'pi vyavahAradarzanam , ataH ekaH aMze bhramapramAdarUpaikajJAnavadaMze zuddhAzuddhaviSayaH na tu dvayoHzuddhAzuddhayoryogayo vayakriyAdvayasyaikakAlA syAdgamegayatti " vacanAt / vyastavasthAne kacid,
Page #289
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakama. // 26 // vRttiH mizraNAtayovirodhAdeveti datto mizrapakSajalAaliH zuddhAzuddhaviSayatvaM ca yogasya vyApArAnubandhiviSayatAnayena svato yogasya svopajJa nirviSayatvAditi smarttavyaM // 88 // . nizcayatastu zuddhAzuddhayogo nAstyevetyAha zlo.88 -89 bhAve dravyatayA dvidhA pariNatiH praspandarUpA smRtA yogAstatra tRtIyarAzyakathanAdAyeSu nomishrtaa| naivAntyeSvapi nizcayAditi viSodgAraH kathaM te bhramo niSpItA kimu na kSamAzramaNagIH sadbhASya - sindhoH sudhA // 89 // vyAkhyA-'bhAve ' ityAdi-parigatirmanovAkAyayoganibandhanAdhyavasAyarUpaM bhAvakaraNaM, pariNatirmanovAkkAyadravyopaSTabhajanitAyA bAhya kriyAyAH parispandastallakSaNAyogA bhAvadravyatayA dvidhA smRtAH, tatrAyeSu bhAvayogeSa no naiva mizratA bhavati, kasmAt ? tRtIyarAzerakathanAt, zubhAnyazubhAnIti dvividhAnyevAdhyavasAyasthAnAnyuktAni na tu tRtIyo'pi rAziriti, antyeSu dravyayogeSvapi nizcayAnnaiva mizratA, tanmate dravyayogAnAmapi mizrANAmabhAvAt , tattadaMzaprAdhAnyezubhAzubhAnyatarasyaiva paryavasAnAnizcayAGgavyavahAreNApi tathA vyavaharaNAt, ata evAzokapradhAnaM vanaM azokavanamiti vivakSayA na mizrabhASApattiH, kathaM tarhi zratabhAvabhASAyAM tRtIyabhedasyAparigaNanaM? dravyabhAvabhASAyAMtu tatparigaNanamiti cet ? ekatra nizcayanayena, dharmiNo'rpaNAta, anyatra tu vyavahAranayeneti gRhANa, sarvatra nizcayanayena dhamyapaNe tu bhASAyA dvAveva bhedau na catvAraH, tadavadAma bhASArahasye- | // 26 //
Page #290
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA | "bhASAcaucihattiya vavahAraNayAsuammi pannANaM / saccAmusattibhASA duvihaciya haMdi Nicchayao" ti // evaM vizadIkRte'rthe | svopajJa zatakam. bhrAntoktyA na vyAmohaH kAryaH ityAha-ityevaM te tava ko bhramo bhrAntopayogo viSodgAraH?, kintu sadbhASyaM yadvizeSAvazyakaM tadeva vRttiH // 266 sindhuH samudrastasya sudhAmRtaM kSamAzramaNagIrjinabhadragaNikSamAzramaNavANI na niSpItA, tatpAne hi bhramaviSodgAro na syAdeva, zlo.89 AhArasadRzatvAdudgArasya, kintu kumatiparigRhItazrutAbhAsaviSapAnasyaivedaM vilasitamiti saMbhAvayAmaH // 89 // . |-90 kizca saGkIrNakarmarUpakalAbhAvAdapi saGkIrNayogo nAsti iti dravyastave mizrapakSoktimaudiH khalatAvistAra, ityAhamizratve khalu yogabhAvavidhayA kutrApi kRtye bhavenmibhaM karma na badhyate ca zabalaM ttsngkrmaatsyaatprm| tadrvyastavamizratAMpravadatA kiM tasya vAcyaM phalaM svavyudgrAhitamUDhaparSadi mdaanmuurddhaanmaadhunvtaa|90|| vyAkhyA-mizratva' iti-khalviti nizcaye kutrApi kRtye yogabhAvavidhayA mizratve'GgIkriyamANe tatphalatvenAGgIkriyamANaM mizraM karma bhavet , tacca bandhato nAstItyAha-na badhyate ca zabalamiti zabalaM mizrakarma na badhyate, kathaM tarhi mizramohanIyaM prasiddhaM ? tabAha-paraM kevalaM tat mizraM saGkramAd syAttattasmAd dravyastavamizratAM pravadatA tasya dravyastavasya phalaM vadhyamAnaM karma vAcyaM zubhamazumaM vA tAvanna bhavati, ananurUpatvAnmizraM ca vadhyamAnamabhyupagatekRte kRtAntaH kupyedityatra tUSNImeva stheyaM khayA, kIdRzena? svena vyudrAhitA ye mUDhAhateSAM parSadi bhedAdRddhigAravAnmUni zira AdhunvatA kaMpayatA, ayamanubhAvo madasya 1 'madAbuddhigAravAt / iti pAThaH kvacit / [ // 266 //
Page #291
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 267 // tava vyAghereva paryavasanna iti jAnIhi, atreyamuktamahAbhASyavANI kumatapAzakRpANI, pragalbhate - " naya sAhAraNarUvaM kammaM takkAraNAbhAvA " / na ca sAdhAraNarUpaM puNyapApAtmakamekaM karmAsti tasyaivaMbhUtasya karmaNaH kAraNAbhAvAt / atra prayogaH - nAsti saGkIrNobhayarUpaM karma asaMbhAvyamAnaivaMvidhakAraNatvAdvandhyAputravaditi hetorasiddhatAM pariharannAha - " kammaM jogaNimittaM subhosubho vA sacega samayaMmi / hojja Nau ubhayarUtro kammaMpi taotayaNurUvaM " // ' mithyAtvAviratipramAdakaSAyayogA bandhahetava ' iti paryante yogAbhidhAnAt sarvatra karmabandhahetutvasya yogAvinAbhAvAt, yogAnAmeva bandhahetutvamiti karmayoganimittamityucyate, sa ca manovAkkAyAtmako yoga ekasmin samaye zubho'zubho vA bhavennatUbhayarUpo'taH kAraNAnurUpatvAt kAryasya karmApi tadanurUpaM zubhaM puNyarUpaM azubhaM vA pAparUpaM badhyate, natu saGkIrNasvabhAvamubhayarUpamekadaiva badhyata iti / prerakaH prAha - " naNumaNa vaha kAya jogA subhAsubhAvi samayammi dIsaMti / dabaMmi mIsabhAvo havejja nau bhAvakaraNaMmi " // nanu manovAkkAyayogAH zubhA azubhAca mizrA ityarthaH, ekasmin samaye dRzyante tatkathamucyate ? " suho asuho vA egasamayammi "tti, tathAhi kiJcidavidhinA dAnAdikaM vitaraNaM cintayataH zubhAzubho manoyogaH, tathA kimapyavidhinaiva dAnAdidharmamupadizataH zubhAzubho vAgyogaH, tathA kimayavidhinaiva jinapUjAvandanAdikAmaceSTAM kurvataH zubhAzubhaH kAyayogaH iti / tadetadayuktaM, kuta ityAha- ' dahaMmI ' tyAdi, idamuktaM bhavati - iha dvividho yogo dravyato bhAvatazca tatra manovAkkAyayogapravarttakAni dravyANi manovAkkAyaparispandAtmako yogazca dravyayogaH, yastvetadubhayarUpayogaheturadhyavasAyaH sa bhAvayogaH, tatra zubhAzubharUpANAM yathoktacintAdezanAkAyaceSTAnAM pravarttake dravyayoge dvividhe'pi vyavahAranayadarzanavivakSAmAtreNa bhavedapi zubhAzubhatvopalakSaNo mizrabhAvaH / nanu manovAkkAyanibandhanAdhyava svopajJa vRttiH zlo. 90 ||267 //
Page #292
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA || sAyarUpe bhAvakaraNe bhAvAtmakayoge'yamabhiprAyaH dravyayogo vyavahAradarzanena zubhAzubharUpo'pISyate, nizcayanayena tu sopi zubho stropajJa zatakam. zubho vA kevalaH samasti, yathoktacintAdezanAdipravartakadravyayogAnAmapi zubhAzubhamizrarUpANAM tanmate'bhAvAt , zubhAzubhayoga-|| vRttiH // 268 nivandhanAdhyavasAyarUpe bhAvayoge bhAvakaraNe bhAvayoge zubhAzubharUpo mizrabhAvo nAsti, nizcayanayadarzanasyaivAgame pravivakSita- zlo.90 tvAt, nahi zubhAnyazubhAni vAdhyavasAyasthAnAni muktvA zubhAzubhAdhyavasAyasthAnarUpastRtIyo rAzirAgame kacidapISyate, yenAdhyavasAyarUpeSu bhAvayogeSu zubhAzubhatvaM syAditi bhAvaH, tasmAdbhAyoge ekasmin samaye zubho'zubho vA bhavati, na tu mizraH, tataH karmApi tatpatyayaM pRthaka puNyarUpaM pAparUpaM vA badhyate na tu mizrarUpamiti sthitaM / etadeva samarthayannAha-" jhANaM zubhamazubhaM vA na tu mIsaM jaM ca jhANaviramammi / lesA suhAsuhA vA suhamasuI vA nao kammaM " // dhyAnaM yasmAdAgame ekadA dharmazukladhyAnAtmakaM zubhaM AtaraudrAtmakamazubhaM vA nirdiSTa, na tu zubhAzubhAtmakaM, yasmAca dhyAnoparamespi lezyA taijasIpamukhA zubhA kApotIpramukhA ca azubhA ekadA proktA, na tu zubhAzubharUpA, dhyAnalezyAtmakAzca bhAvayogAstataste'pyekadAzubhA azubhA vA bhavanti, na tu mizrAH, tato yogabhAvanimitaM karmApyekadA puNyAtmakaM zubhaM badhyate pApAtmakamazubhaM vA badhyate, na tu mizramapi / api ca-" pubagahiyaM ca kammaM pariNAmavale ga mIsayaM nejaa| iyareyarabhAvaM vA sammAmicchAi na u gahaNe" // vA ityathavA etadadyApi saMbhAvyate yatpUrva gRhItaM pUrNa baddhaM mithyAtvalakSagaM karma pariNAmazAt puJjatrayaM kurvan mizratAM samyagmithyAtvapuJjarUpatAM nayet prApayediti, itaretarabhA vA nayet samyaktraM mithyAtvaM ceti, idamuktaM bhavati-pUrvabaddhAn mithyAkhapudgalAn vizuddhapariNAmaH saMzodhya samyaktvarUpatAM nayet, avizuddhapariNAmastu rasamutkarSa nItvA samyaktvapudgalAn mithyAtva- // 268 //
Page #293
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 269 // " puje saMkramayya mithyAvarUpatAM ca nayediti / pUrvagRhItasya sattAvartinaH karmaNa idaM kuryAt , grahaNakAle tu bandhakAle na punarmizra svopakSa puNyapAparUpatayA saGkIrNa karma badhnAti, nApItaraditararUpatAM nayatIti samyaktvaM mithyAtve saGkramayya mithyAkharUpatAM nayatItyuktaM, dRttiH tataH samavidhimeva saMkSepato darzayati-"mottUNa AuyaM khalu desaNamohaM carittamohaM ca / sesANaM payaDINaM uttaravihisaMkamo zlo.90 bhajo" // iha jJAnAvaraNAdimUlamakRtInAmanyo'nyaM saGkramaH kadApi na bhavatyeva, uttaraprakRtInAM tu nijanijamUlaprakRtyabhidhAnAM parasparaM saGkamo bhavati, tatra cAyaM vidhi:-"mottUNa AuyaM" ityAdi, 'AuyaM' iti jAtipradhAno nirdeza iti bahuvacanamatra draSTavyaM casvAryAyapi muktveti ekasyA mohanIyalakSaNAyAH svamUlaprakRterabhinnayorapi darzanamohacAritramohayoranyonyaM samo na bhavatIti tadarjanaM, uktazeSANAM tu prakRtInAM kathaMbhUtAnAmityAha-'uttara' ti uttaravidhayo bhedAH uttare ca te vidhayazcottaravidhaya uttarabhedAstadbhUtAnAM uttaraprakRtirUpANAmiti tAtparya, kimityAha-saGkramo bhAjyo bhajanIyaH bhajanA tAvadeva draSTavyA, yAH kila zAnAvaraNapaJcakadarzanAvaraNanavakakaSAyaSoDazakamithyAtvabhayajugupsAtaijasakArmaNavarNAdicatuSkAgurulaghUpaghAtanirmANAntarAyapazcakalakSaNAH saptacatvAriMzat dhruvabandhinya uttarapakRtayastAsAM nijaikamUlaprakRtyabhinnAnAmanyonyaM saGkramaH sadaiva bhavati, tadyathAjJAnAvaraNapaJcakAntarvattini matijJAnAvaraNe zrutajJAnAvaraNAdIni, teSvapi matijJAnAvaraNaM saGkrAmatItyAdi, yAstu zeSA adhruvabandhinyastAsAM nijaikamalaprakRtyabhedavartinInAmapi badhyamAnAyAmabadhyamAnAH sAmanti, natvabadhyamAnAyAM badhyamAnAH, yathA sAte badhyamAne'sAtamabadhyamAnaM saGkAmati natvavadhyamAnamabadhyamAne ityAdi vAcyamityeSa prkRtisngkrmvidhiH| zeSastu pradezAdisaGkramavidhiH mUlamakRtyabhinnAsu vedyamAnAsu saGkamo bhavatItyAdi sthAnAntarAdavaseyamiti / alaM prasaGgeneti / nanu mizrayogAdhyaka // 269 //
Page #294
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana dRttiH lA.90 pratimA yAbhAvAmAbhUnmizraprakRtibandhApattistathApi dravyAzrayAdantato dhruvabandhipApamapi phalamavarjanIyamiti cetra, dhruvabandhitvAdeva zatakam tasyAH tatpratyayakhAdanyathAtiprasaGgAbrahaNasamaya eva guNAzrayAbhyAM karmaNi bhubhatvasyAzubhatvasya rasAyapekSayA jananAcca, tdaah||270 " avi (va) siTuMbiya taM so, pariNAmAsaya sabhAvaokhippaM / kurute subhamamubhaM vA gahaNe jIvo jahAhAraM " // pariNAmo jIva- | syAdhyavasAyastadvazAjjIvo grahaNasamaya evaM karmaNaH zubhatvamazubhatvaM vA janayati, AzravaH kamaNo jIvastasya sa ko'pi svabhAvo yena zubhAzubhAnyataratvena pariNamayanneva karma gRhAti, tathA zubhAzubhatvayoH karma tasyApi sa ko'pi svabhAvaH yena zubhAzubhapariNAmAcitena jIvena gRhyamANameva tadrUpatayA pariNamayati upalakSaNametatpadezAlpabahubhAgavaicitryAdeH, uktaM ca karmaprakRtisaGghahaNyA" gahaNasamayammI jIvo upAeI guNe sa paccayo / sabajiANataguNe kammapaesesu sasu" // AuyabhAgo thovo (ityAdi) gheNue jaha pao vi samahissa / tullovi tadAhAro taha puNNApuNNapariNAmo, jaha vegasarIraMmivisArAsArapariNAmayAmeti / a. visiho AhAro taha kammamuhAsuhavivAgotti // 9 // nanu nyAyastAvanmugdhAnAM kUTapAzapAya ityabhinnabhUtrAdezena zrAddhAnAM mizrapakSa eveti pazyantaH tadadhikRtadravyastavasya mizratvaM rocayAma iti cet, aho durAzayasiddhAntatAtparyaparikSAnamanupAsitagurukulasya tava kathaGkAra saMbhavati ? tatra hi vyavahAranayAdezena bandhAnaupayikaM pakSatrayopavarNanaM kRtaM, saGghahanayAdezena tu phalApekSayA dvaividhyameveti pUjApauSadhayoH ko vA vizeSaH ? zrAddhAnAM mizrapakSasyetyabhiprAyavAnAha .wwmanawaranwer // 270 // wwwinisten
Page #295
--------------------------------------------------------------------------
________________ dRttiH pratimA siddhAnte paribhASito hi gRhiNAM mizratvapakSastato bandhAnaupayiko virtyvirtisthaanaanvyotprekssyaa| | stropajJa shtkm| antarbhAvita eva so'pipurato dharme phalApekSayA pUjApauSadhatulyatA'sya kimu na vyaktA vishessekssinnaam|91|| | // 27 // vyAkhyA-'siddhAnta ' iti-siddhAnte mUtrakRtAkhye hi nizcitaM tato mizratvapakSo bandhAnaupayikA bandhAnanuguNaH viratyaviratisthAnayoryo'nvayo'nugamastadapekSayA svarUpamAtreNeti yAvat paribhASitaH saGketitaH so'pi paribhASitamiapakSo'pi purato'gre phalApekSayA dharmentarbhAvitaH, tato'sya gRhiNaH vizeSekSiNAM vizeSadarzinAM pUjApauSadhayostulyatA kimu na vyaktA ? apituvyaktA, vAgavyavahArato mitrapakSasya nizcayatazca dharmatvasya mUtrakRte hi pakSatrayavyAkhyAnAvasare-" aduttaraM ca NaM purisavijayaMtribhaMgamAikkhissAmi, iha khalu nANApamANaM nANAchaMdANaM nAgAsIlANaM nANAdiTThINaM nANArUINaM nANAraMbhANaM nANAjjhavasAyasaMjuttANaM nANAvihapAvasuajjhayaNaM evaM bhavai, taM0 bhomaM uppAyaM " ityAdinA pApazrutAdhyayanenAnnAdyartha tatmayogega vA murakilvipAdibhAvanayAtallokotpAdena tatazrutayaiDamUkAdibhAvotpAdena gRhiNAM cAtmasvajanAdyartha caturdazabhirasadanu naistathAhi-kazcidakAryAdhyavasAyenAnugacchatItyanugAko bhavati taM gacchantamanugacchattItyarthaH 1, athavA tasyApakArAvasarApeyupacArako bhavati 2, athavA tasya pratiSadhiko bhavati pratipathaM saMmukhInamAgacchati 3, athavA svajanAyartha sandhicchedako bhavati khAtrakhananAdikartA bhavatItyarthaH 4, athavA ghughurAdinA grandhicchedakamA pratipadyate 5,athavaurabhairmepaizcaratItyaurabhrikaH6, athavA 1 dvi0 zruta0 2 adhyayane / 27 //
Page #296
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. vRttiH // 272 // zaukariko bhavati 7,athavA zakunibhizcarati zAkunika:8, athavA vAgurayA mRgAdibandhanarajjvAcarati vAgurika:9, athavA matsyai- || svopana zvarati mAtsyikaH 10, athavA gopAlabhAvaM pratipadyate 11, athavA goghAtakaH syAt 12, athavA zvabhizcarati zauvanikaH zunA paripAlako bhavatItyarthaH, athavA ' sovaNiaM' ti zvabhiH pApadikurvan mRgAdInAmantaM karotItyarthaH 13 iti, atyasahanatayA zlo. 91 sAparAdhagRhapatikSetradAhAdinA tatsaMbandhyuprAdhagacchedAdinA tacchAlAdAhAdinA tatsaMbadhikuNDalAdyapahAreNa, vA pAkhaNDikopari krodhena tadupakaraNApahAratadAnaniSedhAdinA ninimittameva gRhapatikSetradAhAdinAbhigrahikamithyASTitayApazakunadhiyA zramaNAnAM darzanapathApasaraNena tadRSTAvasarAsphAlanena ca puTikAdAnenetyarthaH, paruSavacaH prahAraiH pareSAM zokAdyutpAdanAdinA mahAraMbhAdinA bhogopabhogairbhavAzlAghayA caizvaryAnubhavanana mahAtRSNAvanAmadharmapakSaukta upasaMhRtazca-" esa gaNe aNArie akevale apaDipunne asaMsuddhe aNeyAue asallagattaNe asiddhimagge amuttimagge aNijjANamagge aNivANamagge asavadukkhappahINamagge egaMtamicche AsAhu e sa khalu paDhamassa gaNaahammapakkhassa vibhaMge evamAhie" tti,-adaH sthAnamanAryamanAcIrNatvAnAsti kevalaM yatretyakevalaM azuddhamityarthaH, aparipUrNa sadguNavirahAttucchaM anaiyAyikamasanyAyavRttikaM asallagatvamindriyAsaMvaraNarUpaM, ragilagi saMvaraNe' iti dhAtoH, zobhano lagaH sallagastadbhAvastatvaM nAsti sa yatreti vyutpatteH, yadvA zalyaM gAyati kathayati iti zalyagaM tadbhAvastavaM nAsti tad yatra tadazalyagavaM, siddhiH sthAnavizeSaH, muktirazeSakarmaprakSayaH, niryANaM niHzeSatayA bhavaparityAgena yAnaM, nirvANamAtmasvAsthyApattiH, sarvaduHkhasya prakSINaM prakSayastanmArgAbhAvAdasiddhimArgAdipadAni vAkhyayAni / kuta evamityata Aha-'egaMta', ityAdiekAntenaiva tatsthAnaM yato mithyAbhUtaM mithyAtvopahatabuddhisvAmikatvAt ataevAsAdhvasadvRttatvAt , tadayaM 272 //
Page #297
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 273 // prathamasya sthAnasya adharmapAkSikasya pApopAdAnabhUtasya vibhaMgo vizeSasvarUpamiti yAvat evamAhRtaH evamupadarzitaH, dharmapakSastvevamatidiSTaH - "ahAvare doccassa ThANassa dhammapakvassa vibhaGge evamAhijjaI, ihu khalu pAINaM vA paDINaM vA saMtegaIA maNussA bhavaMti,taM AriAvege aNAriAvege uccAgoAyege NIAgo Avege kAyamaMtAvege issamaMtAvege suvanAvege duvannAvege surUvAvege durUvAvege tesiM caNaM khettavatthUNi pariggahiANi bhavaMti, eso AlAvago jahApuMDarIe tahA Neyavo teNeva abhilAveNaM jAva sabao saccittAe paDinivvuDattivemi / esa gaNe Arie kevale jAva saGghadukkhappahINamagge ega~tasamme sAhU doccassa ThANassa dhammapakkhassa vibhaMge evamAhietti," tRtIyaM sthAnamadhikRtya evaM sUtraM pravavRte - " ahAvare taccassa ThANassa mIsagassa vibhaMge evamAhijjai je ime bhavaMti,AranniyA AvasahiA gAmaNiyaMtiyA kaNhuI rahassiyA0 jAva te tao vippamuccamANA bhujjo elamUyattAe tamUyacAe paJcAyati, ear arie ava jAtra asavadukkhaSpahINamagge egaMtamicche asAhU, esa khalu taccassa ThANassa mIsagassa vibhaMge evamAhie "tti // atra, vyAkhyA - sAMprataM dharmAdharmayuktaM tRtIyasthAnamAzrityAha- 'ahAvare' ityAdi, athAparastRtIyasthAnasya mizrakAkhyasya vibhaGgo vibhAgaH svarUpamAkhyAyate, atra cAdharmapakSeNayukto dharmapakSo mizra ityucyate, tatrAha bhUdharmapakSa evAyaM draSTavyaH, etaduktaM bhavati yadyapi mithyAdRSTayaH kAzcittathAprakArAM prANAtipAtAdinivRrtti vidadhati tathApyAyazuddhatvAdabhave pittodaye sati zarkarAmizrakSIrapAnavadU parapradeza vRSTivadvivakSitArthAsAdhakatvAnnirarthakatAmApadyate, tathA mithyAtvAnubhAvAt mizrapakSo'pyadharmapakSa evAvagantavya ityetadeva darzayitumAha - 'je ime bhavaMti' ityAdi - ye ime'nantaramucyamAnAH araNye carantItyAraNyikAH kandamUlaphalAzinastApasAdayo, ye cAvasathikA Avasatho gRhaM tena carantItyAvasathikA gRhiNaH, te ca // 273 // svopajJa vRttiH zlo. 91
Page #298
--------------------------------------------------------------------------
________________ svoSajJa pratimA zatakam. // 274 kutazcitpApasthAnAbhivRttA api prabalamithyAtvopahatabuddhayaste yadyapyupavAsAdinA mahatA kAyaklezena devagatayaH kecana bhavanti, tathApi te AsurIyeSu sthAneSu kilviSikeSUtpadyante, ityAdi sarva pUrvoktaM bhaNanIyaM yAvattatazcayutvA manuSyabhavapratyAyAtA || dRttiH elamUkatvena tamo'ndhatayA jAyante, tadevametat sthAnamanAryamakevalamasaMpUrNamanaiyAyikamityAdi, yAvadekAntamithyAbhUtaM sarvathaitada- zlo.91 sAdhviti tRtIyasthAnasya mizrakasyAyaM vibhaMgo vibhAgo vibhAgasvarUpamAkhyAtamiti, uktAnyadharmadharmamizrasthAnAni / sAMprataM tadAzritAH sthAnino'bhidhIyante,-yadi vA prAktanamevAnyena prakAreNa vizeSitataramucyate iti saGgatyAgrimamAlApatrayaM yojitaM, taccedaM-" ahAvare paDhamassa ThANassa ahammapakkhassa vibhaMge evamAhijjai, iha khalu pAINaMvA 4 saMtegaiA maNussA bhavaMti, gihatthA mahicchA mahAraMbhA mahAparigahA adhammiyA adhammANuA adhammiTThA ahammakkhAI ahammapaloI adhammapAyajIviNo adhammapalajjaNA adhammasIlasamudAyArA adhammeNaM ceva vittiM kappemANA viharaMti, haNa chiMda bhiMda vigattagAlohiapANI caMDA ruddA khuddA sAhassiA ukkuMcaNavaMcaNamAyANiyaDikUDakavaDasAIsaMpaogabahulA dussIlA duvayA duppaDiANaMdA asAhU sakhAo pANAivAyAo appaDivirayA jAvajjIvAe, jAva sabAo pariggahAo appaDivirayA jAvajjIvAe, sabAo kohAo jAva micchAdasaNasallAo appaDivirayA, sacAo NhANummaNavanagagaMdhavilevaNasahapharisarasarUvagaMdhamallAlaMkArAoM appaDivirayA jAvajIdAe, sabAo sagaDarahajANajuggagillithillisIyAsaMdamANiyAsayaNAsaNajANavAhaNabhogabhoaNapavittharavihIo appaDivirayA jAvajjIvAe, sabAo kayavikkayamAsaddhamAsarUvagasaMvavahArAo appaDivirayA jAvajjIvAe, sabAo kUDatulakUDamANAo appaDivirayA jAyajIvAe, savAo AraMbhasamAraMbhAo appaDivirayA jAvajjIvAe, sabAo karaNakArAvaNAo appaDivirayA // 27 //
Page #299
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa pratimA | jAvajjIvAe, sabAo payaNapayAvaNAo apaDivirayA jAvajjIvAe, sabAo kuTTaNapiTTaNatajjaNatAlaNavahabaMdhaparikilesAo | zatakam appaDivirayA jAvajjIvAe, je Avanne tahappagArA sAvajjA abohiA kammaMtA parapANapariAvaNakarA je aNAriehiM | |vRttiH // 275 kati tao appaDivirayA jAvajjIvAra, se jahANAmae kei purise kalamamamUra jAva0 evameva te itthikAmehi mucchiyA giddhA gaDhiyA ajjhovavannA jAva vAsAI caupaMcamAIvA chaddasamAI vA appataro vA bhujjataro vA kAlaM muMjittu bhoga bhogAI pavisuittA verAyataNAI saMciNittA bahUiM pAvAI kammAiMussaNNAI saMbhArakaDeNa kammaNA se jahANAmae ayagoleivA selagolei vA udagaMsi pakkhitte samANe udagatalamaivaittA ahe dharaNitalapaihANe bhavati, evameva tahappagAre purisajAevajjabahule dhRtabahule paMkabahule verabahule appattiyabahule daMbhabahule NiyaDibahule sAibahule ayasabahule usaNNatasapANaghAtI kAlamAse kAlaM kiccA dharaNitalamaivaittA ahe NaragatalamapaiTTANe bhavati, teNaM garagA aMto vaTTA bAhiM cauraMsA ahekhurappasaMThANasaMThayA NicaMdhagAratamasA vavagayagahacaMdamUranakkhattajoisapahA meyavasAmasarUhirapUyapaDalacikkhillalittANulevaNatalA asuIvIsAparamadubbhigaMdhA kaNhAagaNivannAbhA kakkhaphAsA durahiyAsA asubhA garagA, asubhA Naragesu vedaNAo, no ceva naragesu neraiA NihAiMti vA payalAiMti vA rati vA dhirti vA mati vA uvalaMbhate, teNaM tattha ujjalaM viulaM pagADhaM kaDuaM kakkasaM caMDaM dukkhaMduggaMtitvaM durahiAsaM NeraiA veaNaM paccaNubhavamANA viharaMti, se jahA NAmae rukkhesiyA pancayagge jAe mRlechinne agge gurue jao NiNNaM jato visamaM jato duggaM tato pavaDati, evAmeva tahappagAre purisajAe gambhAo gabbhaM jammAo jammaM mArAo mAraM NaragAo NaraMga dukkhAo dukkhaM dAhiNagAmie raie kaNhapakkhie, AgamissANe dullahabohie | ||275 //
Page #300
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 276 // Avibhavai, esa ThANe aNArie akevale jAva0 egaMtamicche asAhU paDhamassa ThANassa ahammapakkhassa vibhaMge evmaahie| mopana ahAvare doccassa ThANassa dhammapakkhassa vibhaMge evamAhijjai-iha khalu pAINaM vA 4 saMtegaiA maNussA bhavaMti, taM0-aNAraMbhA || vRttiH apariggahA dhammiyA dhammANugA dhammiTThA jAva dhammaNaM ceva vitti kappemANA viharaMti, susIlA muvvayA suppaDiANaMdA susAha sabAo pANAivAyAo paDivirayA jAvajjIvAe, jAva je Avanne tahappagArA sAvajjA abohiA kammaMtA parapANapariyAvaNakarA kajjaMti, taovipaDivirayA jAvajjIvAe, se jahANAmae aNagArA bhagavaMto iriyAsamiA bhAsAsamiyA, aNagAravaNNao; jAva0 sabagAyapaDikammavipamukkA ciTuMti, teNaM eeNaM vihAreNaM viharamANA bahUI vAsAI sAmaNNapariAgaMpAuNaMti 2 bahU 2 AbAhaMsiuppaNNaMsi vA aNuppaNNasi vA bahUI bhattAI paccakkhaMti paJcakkhAittA bahuiM bhattAI aNasaNAe chedeti 2 tA jassa dvAekIrai NaggabhAve muMDabhAve anhANabhAve adaMtavaNage achattae aNovAhaNae bhUmisejjA phalagasejjA kaTTasejjA kesaloe baMbhaceravAse paragharappavese laddhAvaladdhe mANAvamaNAo hIlaNAo jiMdaNAo khisaNAo garahaNAo tajjaNAo tAlaNAo uccAvayA gAmakaMTayA bAvIsaM parIsahovasaggA ahiAsijjaMti tamaTThamArAhati tamaTTamArAhettA caramehi ussAsaNIssAsehi aNataM aNuttaraM nivAghAyaM NirAvaraNaM kasiNaM paDipunnaM kevalavaranANadaMsaNaM samuppADeMti 2 tao pacchA sijati bujhaMti muccaMti pariNivAiMti sabadukkhANamaMtaM kareMti egaccAe puNa egebhayaMtAro bhavaMti, avare puvakammAvaseseNaM kAlamAse kAlaM kiccA aNNataresu devaloema devattAe uvavattAro bhavaMti (taM. jAva0 ) teNaM tatya devA bhavaMti mahaDDhiA mahajjuiA jAva mahAsukkhA hArAvirAiavacchA kaDagatuDiathaMbhibhuA aMgayakuMDalamaTTagaMDayalakaNNa // 27 //
Page #301
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 277 // sopA lo. pIThadhArI vicittahatthAbharaNA vicittamAlAmaulimaulaDA kallANagaMdhapavaravatthaparihiyA kallANagapavaramallANulevaNadharA bhAsuraboMdI palaMbavaNamAladharA diveNaM rUveNaM diveNaM vanneNaM divaNaM gaMdheNaM diveNaM phAseNaM divaNaM saMghAegaM diveNaM saMThANeNaM divAe iiDIe divAe juIe divAe pabhAe divAe chAyAe divAe accAe diveNaM teeNaM divAe lesAe dasa disAo ujjovemANA | pabhAsemANA gatikallANA ThitikallANA AgamesibhaddayAvi bhavaMti, esa ThANe Ayarie jAva savvadukkhappahINamagge egaMtasammesusAhU, doccassa ThANassa dhammapakkhassa vibhaMge evamAhie / ahAvare taccassa ThANassa mIsagassa vibhaMge evamAhijai-iha khala pAINaM vA 4 saMtegaiA maNussA bhavaMti, taM jahA-appicchA appAraMbhA appapariggahA dhammiyA dhammANuA jAva dhammeNaMceva vitti kappemANA viharaMti, susIlA succayA suppaDiANaMdA sAhU egaccAo pANAivAyAo paDiviratA jAvajjIvAe, egaJcAo appaDivirayA,jAva jeyAvaNNe tahappagArAsAvajjA abohiyA kammaMtA parapANapariyAvaNakarA kajati taovi egaccAo appaDivirayA (jAvajjIvAe egaccAo paDivirayA) se jahANAmae samaNovAsagA bhavaMti, abhigayajIvAjIcA uvaladdhapuNNapAvA0 / samaNovAsagavaNNao0 jAva appANaM bhAvemANA viharaMti, eteNaM eyArUveNaM vihAreNaM viharamANA bahUI vAsAI samaNovAsagapariAya pADaNeti 2 AvAhaMsi uppaNNaMsi vA aNuppaNNaMsi vA bahUI bhattAI paccakkhAeMti 2 bahUI bhattAI aNasaNAe chedeti cheittA AloiapaDikatA samAhipattA kAlamAse kAlaM kicA aNNayaresu devalogesu devattAe uvavattAro bhavaMti, taM0-mahaDDhiesu mahajjuiesu jAva mahAmukkhesu, sesaM taheva jAva esaThANe Arie, jAba egaMtasamma sAhU, taccassa ThANassa mIsagassa vibhaMge ekamAhieti / adaH sthAnatrayamupasaMhAradvAreNa saMkSepato bibhaNipurAha-"aviraI par3aca bAle AhijjA, viraI paDucca paMDie Ahijjai |
Page #302
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 278 viratAviratiM paDucca bAlapaMDie Ahijjai, tatthaNaM jA sA savato aviratI esaTANe AraMbhaTThANe aNArie jAva asavadukkha- svopatra ppahINamagge egaMtamicche asAhU, tatthaNaM jA sAsavato viraI esaThANe aNAraMbhaTThANe Arae jAva sabadukkhappahINamagge egaMtasamme | vRttiH sAhU, tatthaNaM jAsA savato viraI esaThANe aNAraMbhaTThANe Arie jAva sakhadukkhappahINa magge egaMtasamme sAha, tatthaNaM jA sA savato viratAviratI esaThANe AraMbhaNAraMbhaTThANe esaThANe Arie jAva sabadukkhappahINamagge egaMtasamye sAhU / evameva samaNugammamANA imehiM va dohiM ThANehiM samoaraMti,taM0 dhamme ceva adhamme ceva uvasaMtecera aNuvasaMte ceva" / atrAhi mizrapakSo mithyAdRzAM adharmapakSa (i) eva,samyagdRzAM zrAddhAnAmapi sadharmapakSa eveti vyaktyA phalataH pratIyate, sAdhuzrAddhamArgayoH sarvaduHkhaprakSINamArgatvAt , yathA ca mithyAdRSTerdavyato viratirapi samyaktvAbhAvAdaviratireva bAlazabdavyapadezanibandhanaM syAttathA samyagdRSTadharmakarmaNi dravyato'viratirapi viratikAryAzikapAMDityavyapadezaprativandhikA na syAt, dravyatayaiva niSphalatvAditi sUkSmamIkSaNIyaM, avirativiSayANAmaSTAdazAnAmapi sthAnAnAmekatarAMzasya satve'pi tatpatipakSasya dharmAzasyotkaTatve dharmapakSa patra vijayate'nyathAsviratasamyagdRSTiH kasyApi pakSasya sthAnI na syAttatazca yaniSkRSyoktaM-"tatthaNaM je se paDhamasta ThAgassa ahammapakkhassa vibhaMge evamAhijjai-tatthaNaM imAI tini tevaDhAiM pAvAduasayAI bhavaMtitti makkhAyaM taM0 kiriyAvAINaM akiriyAvAINaM aNNANiyavAINaM venniavaaiinnNti"| tadvimarze parasya gaganamAlokanIyaM syAdatra hi kutIrthikadRSTayanugata AcAro'dharmaH svasamayAnugatazca dharmaH pratIyate iti // 91 // etatsarvamabhipretya bhaktirAgapratibandhA dravyasta dharmapakSaM balAtparamaGgIkArayannAha // 27 //
Page #303
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 279 // hiMsAMzo yadi doSakRttava jaDa ! dravyastave kena tanmitratvaM yadi darzanena kimutadbhogAdikAle'pi na / | bhaktyA cennanu sApi kA yadi mato rAgo bhavAGgaM tadA hiMsAyAmapi zastatAnusadRzItyatrottaraM mRgyate // 92 // vyAkhyA- ' hiMsAMza ' iti - he jaDa, ! yadi dravyastave hiMsAMzo doSakRt mizratvakRt tadA kena sanmizratvaM bhavet ? na tAtra dezasaMyamena caturthaguNasthAne gateH, yadi ca darzanena samyaktvena tadA bhogAdikAle'pi tanmatvaM kiM na syAt ? cedyadi bhaktyA mizratvaM tvayocyate, tarhi sApi bhaktirapi ca kA ? yadi bhaktI rAgo bhaNataH, tadA bhavAnaM rAgadveSayoreva saMsAramUlatvAt, tadA dvAbhyAM saMsArAntargatAbhyAmadharmapakSa evotkaTaH syAditi ko mizrAvakAzaH ?, prazastarAgatvAd, bhaktirna bhavAGgamiti cet; tarhi dravyastavAnugatA hiMsAyAmapi zastatA sadRzI, atra taba kimuttaramiti mRgyate ? atra ca samyaguttaraM varSasahasreNApi na pareNa dAtuM zakyamiti mokSArthibhirasmadukta eva panthAH zraddheyaH, etena SaTpuruSI pradarzanena zramaNopAsakANAM na dravyastavAdhikAraH / iti kApuruSasya pAzasya mataM nirastaM / evaM hi tat sarvatovirataH 1 avirataH 2 viratAvirataH 3 sarvatoviratAvirataH 4 zramaNopAsako dezavirataH 5 sarvatriratazceti 6 tAvat SaT puruSA bhavanti, tatra sarvato'virataH sa ucyate-yaH kugurukudevakudharmazraddhAvAn samyaktvalezenApyaspRSTamanAH, yamuddizya 'iha khalu pAINaMvA 4 saMtegaiA maNuA bhavaMti taM 0 - mahicchA mahAraMbhA' ityAdi sUtraM pravRttaM 1, aviratastu sa ucyate - yaH samyaktvAlaGkRto'pi mUlottarabhedabhinnAM viratiM pAlayitumasamartho jinapratimAmunivaiyAnutyakaraNatadAzAtanAparihArAdinA bhUyaH prakaTitabhaktirAgaH 2, viratAviratazca sa ucyate yaH pUrNasamyaktvo bhAvavAnapi svopajJa vRttiH zlo. 92 ||279 //
Page #304
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA shtkm| // 28 // Saa ttiH -AAAAAmarnamannnnnnnnnnnnnnnnnnnnnn svocitAn sarvavrataniyamAn bibharti 3, sarvato viratAviratazca sa ucyate-yasya manasi-" tameva saccaM NIsaMkaM jaM jiNehi paveiaM" iti pariNAmaH sthirobhavati, paraM manasaH pramAdapAratantryAbhRmnA sAdhusaGgamAbhAvAtparipUrNa jinabhASitaM na jAnIte kulakramAgatAM ca viratiM pAlayati, pUrNasaMyamajJAnAbhAvAdevAraMbhena jinapUjAM karoti bhaktirAgapAravazyAt , tataeva saMyamamasaMyama vA na gaNayati, yAvatA kRtyena saMyamaH pAlayituM na zakyate tAvAnevAviratibhAga zrute bhaNita iti, yamuddizyedaM sUtraM-" iha khalu pAINaM vA 4 saMtegaiAmaNuA bhavaMti appicchA appAraMbhA", ityAdi caturthabhaGgasthaviratyapekSayA stokayA viratyA tRtIyo bhaGga iti vivekaH 4, zramaNopAsako dezaviratazca sa ucyate-yaH zramaNopAsanamahimnA pratidinapravarddhamAnasaMvego jIvAjIvasUkSmabAdarAdibhedaparijJAnavAn tata evAsthimajjapremAnurAgaraktacitto dezaviratiM gRhItvA pAlayati, samyaktvasahitavratagrahottaramabhaGgaraGgazcobhayakAlamAvazyakaM kurute ataeva ca saMyamaM jAnIte,uktaM cAnuyogadvArasUtre-"samaNeNa sAvaega ya avassa kAyavayaM havai jmhaa| aMto ahoNisassa ya tamhA AvassayaM nnaam||" dazavaikAlike ca-"jo jIvevi viyANAi,ajIve vi biyANai / jIvAjIve viyANato, sohuNAhIa saMjamaM"enamevoddizya-"se jahANAmaye samaNovAsagA bhvNti"| 'abhigayajIvA jIvA' ityAdi sUtraM pravarttate,ayameva zuddhajinabhaktimAn ucitaM saMyamamAdriyate, hiMsAM parihRtya jinavirahe jinapratimA pUjayati,saMyamajJo hyasau paTkAyahiMsA pariharati, ataevoktaM mahAnizIthe-"akasiNa pavattagANaM, virayAvirayANa esa khalu jutto|je kasiNasaMyamaviU pupphAIaMna kappae tesiN"| AvazyakaniyuktAvapi-" je kasiNasaMyamavipupphAiaMNa icchaMtti" ityatra sAdhuzrAvakayoIyoravizeSeNa kRtsnasaMyamajalaM puSpAdiparihAreNa pUjAdhikAritAvacchedakamuktaM, tatraikatarapakSapAto na zreyAn , kiM cAtra kAraNamiti vicAraNIyaM, yadindrAbhiSeka
Page #305
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 28 // kAraNe suparvANo'hamahamikayaudArikajalapuSpasiddhArthAdIni gRhNanti jinapUjAM tu na tenopacAreNa kurvantIti murapuSpeSu trasAsaM- svopana bhavo'mlAnatvaM ca hetuzcetaH hiMsAparihAra evAyaM dharmAbhyudayAya pragalbhate, samavasaraNe ca vaikriyANyeva puSpANi devAHprabhoragre deza- vRttiH noyA vikiranti, maNyAdiracanApyacittaiva, uktaM ca rAjapraznIyopAne-"pupphavaddalayaM viucvaMti" ityAdi navakamalaracanApya- zlo.92 cittava jJeyA, tathA pratimAnAM vandanAghadhikAre paJcavidhAbhigamavidhau sacittadravyojanamuktamasti, jinabhavanapraveze'pi caityavandanabhASyAdAvayaM vidhirukto'stIti tato niravadyapUjaiva dezaviratasya saMbhavatIti zraddheyaM, sarvaviratazca sa ucyate-yo gRhItapaJcamahAvrataH samitiguptisaMpano ghoraparISahopasargasahanadRDhazaktimAn saMnyastasAraMbhaparigrahaH sadAniravadyopadezadAtA vAGmAtreNApi sAvadhatanmizratAnanumodakaH paramagaMbhIracetAH samAptabhavapAra iti, etacca hatAzasya pAzamataM saMmUrchitotprekSitaprAyaM, sarvatoviratAviratayoratyantabhedAbhAvAdAlatvavyapadezanibandhanAviraterubhayatrAvizeSAt pApasthAnatvavibhAjakopAdhivyApyaviSayatAkAvirate. sarvathA'viratitve dravyato hiMsAdinivRttamithyASTiSvavyApteH samyaktvAbhAvasyaiva sarvato'viratitvaparibhASaNe ca samyagdRSTivyAvRttAvapyekabhedAnuguNyAbhAvAtphalAsiddhe, kizcevamaviratasamyagdRSTerapi mithyAdarzanaviratyanyAviratibhyAM mizrapakSapAtaH, iSTApattiratra-" egacAo micchAdasaNasallAo paDivirayA egacAo apaDivirayA" iti pAThasvarasAditi cenna, tasyAkArAnAkArAdi viSayatvena mUlaguNaviratyabhAvApekSayaivAviratervyavasthApitatvAt samyaktvAbhAvena viratiraviratireveti tu vRttikRtaiva paribhASitaM kAtavAhopuruSikA? etena tRtIyabho'pi vilUnazINaH, saMpUrNazraddhAbhAve'viraterevaikasyAH sAmrAjyAt , ' yatkizcidarthAzradAne'pi ekasminmapyarthe sandigdhe'rhati tu nizcayo naSTa ' iti nyAyAta saMpUrNazraddhAnAbhAvAnmithyAtvasyaivAvasthitaH, caturthe ca bhane ' tameva | // 28 //
Page #306
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA | saJcaM' ityAdi saMkSeparucisamyaktvasadbhAvAddezato viratyA dezaviratiHsaMpanneti keyaM vAco yuktiH, yaduta sarvato viratAviratiH, nanu svopar3a zatakama. dezaviratiriti vizeSaparijJAnAbhAve'pi tAdRzasamyaktvena mASatuSAdInAM sarvaviratirapyakhaMDA prasiddhati kimaparAddhaM dezaviratyA ? vRttiH // 282 // yena sA tadvatAM na bhavet ?. evaM badaMzca siddhAntalezamapi nAghrAtavAn hatAzaH, tathA coktaM bhagavatyAM-" se nUNaM bhaMte ! tameva | zlo.92 sacaM NIsaMkaM ? jaM jiNehiM paveiaM, haMtA go0 ! tameva sacaM NIsaMkaM jaM jiNehiM paveiaM, se nUgaM bhaMte ! evaM maNe dhAremANe evaM pakaremANe AgAe ArAhae bhavati ?, haMtA go0 ! taM ceva" tti / jIvAdivizeSaparijJAnAbhAvena ca mUlataH samyaktvAbhAvoktau SaTakAyaparijJAnavato'pi syAdvAdasAdhanAnabhijJasya na samyaktvamityuparitanadRSTau tava sarvamindrajAlAyate, taduktaM sammatau-"chappivi jIvanikAe saddahamANo na saddahai bhAvA haMdI apajjavasuM saddahaNA hoi avibhattA" / prakaraNoktiriyamiti cet, kimuttarAdhyayaneSvapi nAdhItA ? na smRtA vA ?, taduktaM-" davANasavabhAvA savapamANehiM jassa uvaladdhA sabAhiM NayavihIhiM vityAraruitti NAyaco" tti / vizeSAbhAve'pi sAmAnyA kSatizcAvayostulyA,-"evaM Na imaM sakkamAgAramAvasaMtehiM," ityAdinApi na vyAmohaH kAryaH, sUtrasya nayagaMbhIratvAnnayagatezca vicitratvAt , idaM tu tava dustaravAribrUDanabhayaM syAt , yaduta bhaktirAgeNa devapUjApravRttAvAraMbhAt saMyamakSatyA kathaM dezaviratiriti, tena bhaktirAgeNa saMyamAsaMyamAparigaNanAdviratAviratireva na dezaviratiriti, tattu mahAmohAbhinivezenAgaNitaparalokabhayasya tavaiva dustaravArikRtyam , asadAraMbhaparityAgena sadAraMbhapravRttau zubhayogataH saMyamakSatibhayAbhAvAt bhaktirAgasya prazastatve dopAbhAvAt , tasyaiva ca doSatve ca vidupo'pi valAtpattiAsaGgAca, na hi vidvAnapi rAgautkaTyAdasamAsena pravarttate, zramaNopAsakAnAM dezaviratAnAM pRthagguNavarNanAdviratAviratebhyaste'tiricyante iti cet, graho, bAlizakenedaM 282 //
Page #307
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopana vRttiH prtimaa|| zikSitaM kiM kuguruNA vipalabdho'si svakarmaNA vA ? sUtre hi-" egacAo pANAivAyAo paDivirayA jAvajjIvAe egaccAo zatakam.|| appaDivirayA", ityanRhya-" se jahA NAmae samaNovAsagA bhavaMti"ti, zramaNopAptakaguNavidhAnena zramaNopAsakaguNavato // 283 // virataguNavad vyApakasyaiva lAbhAvastutaH zramaNopAsakapadena viratAviratapadavivaraNAd guNasthAnavizeSAvacchinne zaktigrahatAtparyAcca, zramaNopAsakapadAd buddhivizeSAnugatairguNavizeSaireva bodhe tu viratAviratapadAdapi vyutpattivizeSAttathaiva bodhaH, samabhirUDhanayAzrayaNena viratAviratazramaNopAsakapadArthabhedastvayAbhyupagamyate cet, evaM ghaTakuMbhAdipadArthabhedo'pi kiM nAbhyupagamyate'bhyupagamyata eca, paraM vibhAjakopAdhibhedApayuktatvena vibhAgAnanukUla iti cet, prakRte'pi dIyatAM dRSTi:-"akasiNapavattagANaM" ityAdi mahAnizIthavacanAd dravyastavAdhikAriNo viratAviratA na dezaviratA iti cenmahAnizIthadhvAntavilasitametaddevAnupriyasya, tatra hi viziSyadezaviratakRtyametadAnAdicatuSkatulyaphalaM ceti vyaktopadarzitamevAdhastAt, yattu kRtsnasaMyamavidAM puSpAyarcane'nadhikArAt zramaNopAsakA api tadanadhikAriNa iti tadadhikAritvenoktA viratAviratA bhinnA eveti cet, aho bhavAn pAmarAdapi pAmaro'sti ? yaH kRtsnasaMyamavida ityasya vRttikRduktamarthamapi na jAnAti, kRtsnasaMyamAzca te vidvAMsa ityeva hi vRttikRtA vivRtamiti, yadi ca zramaNopAsanamahimalabdhakRtsnasaMyamaparijJAnena dezaviratAH puSpAdyarcanena nAghikuryuH, tadA devA api kRtajinAdisevAH pustakaratnavAcanopalabdhadharmavyavasAyAH samyaktvopahitanirmalAvadhijJAnenAgamavyavahArimAyAH kathaM tatrAdhikuyuH, ataevAcittapuSpAdibhireva te jinapUjAM kurvantIti ceta, aho luMpakamAtRSvasaH kenedaM tava karNe mRtritaM ? yabhandApuSkariNIkamalAdInyacittA 1 " viratAvirataguNavata " ityapi kvacit / // 28 //
Page #308
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA nyeveti, sacittapuSpAdinA pUjAdhyavasAye dravyataH pApAbhyupagame'cittapuSpAdinApi tato bhAvataH pApasya durnivAratvAnmRnmahiSa- | svopA zatakam.. vyApAdana iva zaukarikasya tatkimiti mugdhadhandhanArtha kRtrimapuSpAdinApi pUjAM vyavasthApayasi ? evaM hi tvyossnnjlaadinaivaa||284|| bhiSeko'pi vAcyaH, mUlata eva taniSedhaM kiM na bhASase ! durantasaMsArakAraNaM hi dharmAraMbhazaGkAH, tadAhuH zrIharibhadrasUrayaH- zlo.92 "aNNatthAraMbhavao dhammeNAraMbhao aNAbhogA / loe pavayaNakhisA abohibIaM ti dosAya" // indrAbhiSeke'tratyajalAdigrahaNaM jinapUjArthaM tatra tu tatratyasyaivetyatra tu kAraNaM mAlArthasvanityabhaktyarthatvAdIni mA vipiyaM zaviSThAH, abhigamavacanaM tu yogyatayA bhogAGgasacittaparihAraviSayaM, yathA ghaTena jalamAharetyatra ghaTapadaM yogyatayA chidretaraviSayaM anyathA sabAlakAH khiyo munivandane nAbhigaccheyuH, caityavandanabhANyAdau cAbhigame sacittadravyojjhanaM zrAddhAnAM puSpAdinA pUjAvidhAnenoktamiti kimupajIvyavirodhenAbhigamadurvyAkhyAnena, yadi ca yogyatA na puraskriyate tadA'cittadravyAnujjhanaM dvitIyAbhigama iti khaDgachatropAnatmabhRtyacittadravyaM rAjAdibhiraparityAjyaM syAt, pravacanazobhAnuguNAcittadravyopAdAnameva dvitIyArtha iti cet ; pUjAdhavasare tadanupayogisacittadravyojjhanameva prathamArtha iti kiM na dIyate dRSTiH ? yena zAkinIva vAkchalamevAnveSayasi, puSpavardalavikarSaNamapi vikaraNamAtrasaMpAdanArtha adhovRntajalasthalajapuSpavikiraNasyaiva pAThasiddhatvAt, na pUjAle sacittazaGkA tadRSTAntenAneyA, etena yadutpekSitaM jAtisakaravatA pUjAyAmAdau puSpAzupamardAdadharma eva tadanantaraM zubhabhAvasaMpatyA tu dharma iti dharmAdharmasaMkara eveti tanirastaM, evaM hi yAge'pi hiMsayA pAgadharma uttarAdAnadakSiNAdinA khanantaraM dharma iti vadataH sa brahmacAritApAtAda, 1 "nityabhaktyarthatvAditi " ityapi pAThaH / // 284||
Page #309
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakama. // 28 // yacca tatkAlInAsaMyamojjhanaM zubhabhAvenoktaM tadvidhibhaktyanyataravaiguNyaevAnyathA svarUpAsaMyamasya dravyastavAnatirekeNojjhitumazakyatvAdanubandhAsaMyamasya cAnudbhavopahatatvAd dravyastavasyAmadhAnatvamapi svarUpata eva vidhibhaktisAdguNyopaTaMhitabhAvapravRddhau vRttiH bhAvastavasyaiva sAmrAjyAta, idamitthameva mahAbuddhizAlinA haribhadrAcAryeNAbhihitaM, tathApi yasya sthalabuddhemanasi nAyAti tadanukaMpArtha tadu granthapasthiM likhAmaH-"davathao bhAvathao davathao bahuguNotti buddhisiyA / aniuNamaivayaNamiNaM chajjIvahije jiNA biti" dravyastavo bhAvastava ityatra dravyastavaH bahuguNaH prabhUtataraguNa iti evaM buddhi syAt evaM cenmanyase ityarthaH, tathAhi; kilAsmin kriyamANe vittaparityAgAt zubha evAdhyavasAyaH, tIrthasya connatikaraNaM dRSTvA taM ca kriyamANamanye'pi pratibudhyanta iti svaparAnugrahaH, sarvamidaM sapratipakSamiti cetasi nighAya dravyastavo bahuguNa ityasyAsAratAkhyApanAyAha-anipuNamativacanamidamiti anipuNamatevacanamanipuNamativacanaM idamiti dravyastavo bahuguNamiti gamyate, kizca SaDjIvahitamityatra Aha-par3ajIvahitaM jinA bruvate SaNNAM pRthivIkAyAdInAM jIvAnAM hitaM jinAstIrthakarA bruvate, pradhAnaM mokSasAdhanamiti gamyate, kiJca SaDjIvahitamityata Aha-" chajjIvakAyasaMjamudavathae so virujjhae kasiNo / to kasiNasaMjamaviU pupphAIaMNa icchaMti" // Sar3ajIvakAyasaMyama iti, SaNNAM jIvanikAyAnAM pRthivyAdilakSaNAnAM saMyamaH saMghaTTanAdiparityAgaH SaDjIvakAyasaMyamaH asau hitaM, yadinAmaivaM tataH kimityata Aha-dravyastave puSpAdisamabhyarcanalakSaNe sa SaDjIvakAyasaMyamaH kiM virudhyate na samyak saMpadyate kRtsnaH saMpUrNa iti puSpAdisaMluzcanasaMghaTanAdinA kRtsnasaMyamAnupapatteH, yatazcaivaM tasmAt kRtsnasaMyamavidvAMsa iti kRtasnasaMyamapradhAnA vidvAMsaH tatvataH sAdhava ucyante, kRtsnasaMyamagrahaNamakRtsnasaMyamaviduSAM zrAvakANAMvyapohAthai, te kim ? ata Aha-puSpAdikaM // 2
Page #310
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopaka vRttiH zlo.92 pratimA dravyastavaM necchanti, yaccoktaM 'dravyastave kriyamANe vittaparityAgAt zubha evAdhyavasAya' ityAdi, tadapi yatkizcid, vyabhicArAt zatakam || kasyacidalpasatvasyAvivekino vA zubhAdhyavasAyAnupapatteH, dRzyate ca kIAdyarthamapi satvAnAM dravyastave pravRttiriti shubhaadhyv||286 sAyabhAve'pi tasyaiva bhAvastavatvAditarasya ca tatkAraNatvenApradhAnatvameva, 'phalapradhAnAH samAraMbhAH' iti nyAyAdbhAvastava eva sati tattvatastIrthasyonnatikaraNaM bhAvastavavata eva, tasya samyagamarAdibhiH pUjyatvAttamevaca dRSTvA kriyamANamanye'pi sutarAM pratibudhyante ziSTAH iti svaparAnugrahopIhaiveti gAthArthaH / Aha-yadyevaM kimayaM dravyastava ekAntata eva heyo varttate AhostridupAdeyo'pi ? ucyate-sAdhUnAM heya eva zrAvakANAmupAdeyo'pi, tathA cAha bhASyakAra:-" akasiNapavattagANaM virayAvirayANa esa khalu jutto / saMsArapayaNukaraNo daddathae kUvadiTuMto" // 1 // akRtsnaM pravartayantIti saMyamamiti sAmarthyAdgamyate'kRtsnapravartakAsteSAM viratAviratAnAmiti zrAvakANAmeSa khalu yuktaH eSa dravyastavaH khaluzabdasyAvadhAraNArthatvAdyukta eva, kiMbhUto'yamityAha saMsArapatanukaraNaH saMsArakSayakAraka ityarthaH, dravyastava Aha, ya prakRtyaivAsundaraH sa kathaM zrAvakANAmapi yukta?, ityatra kUpadRSTAnta iti-"jahA gavaNagarAisaMnivese kei pabhUtajalAbhAvato taNhAdiparigatA (tadapanodArtha) kRpaM khaNaMti, tesiM ca jai vi taNhAdi yA vaDadaMti maTTikAkaddamAIhiM a maliNijaMti, tahAvi tadubbhaveNaM ceva pANieNaM tesi taNhAdinA soamalo putvago ya phiTTati, sesakAlaM ca te tadaNNe ya logA suhabhAgiNo bhavaMti evaM davatthae jaivi asaMjamo tahAvi tao ceva sAya pariNAmamuddhI bhavati jAtaM asaMjamovajjiyaM aNNaM ca NiravasesaM khavetitti, tamhA viratAviratehiM davathao kAyavo mubhANubaMdhIpabhRtaNijjarAphalo a ci kAUNaM" iti gAthArthaH iti / atra hi dravyastavabhAvastavakriyayoH svajanyapariNAmazuddhidvArA tulyavanmokSakAraNatvamAnnAtaM 286 //
Page #311
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA|| phale kAlavyavadhAnavyavadhAnAbhyAM tu vizeSaH kriyAyAH satvazuddhikAraNatAvacchedakako ca praNidhAnAdibhAvapUrvakatvaM nivizate, sopA bhAvo'yamanena vinA ceSTA dravyakriyA tuccheti vacanAt , RjusUtrAdezenApi kriyAyAmatizayAdhAnaM bhAvenaiveti yA dravyastava kriyA vRttiH // 28 // vyaktiH zubhAnubandhaM prabhUtanirjarAM janayet sa kathamasaMyamakarmeti vicAraNIyaM, na caikasmAt pradIpAlUmaprakAzakAryadvayavadupapattiH, zlo.92 kAraNAntarAnanupravezAt, nahi pApapuNyopAdAnakAraNazubhAzubhAdhyavasAyayoryogapadyaM saMbhavati, tasmAtkathazcitpadadyotyAyatanAsamAvezAdeva tatrAsaMyamopapattistacchodhanamapi pariNAmazuddhayA bhavatIti samyag manasyAneyaM, yadvA, dravyastavAkhyagRhAzramarUpadharmAdhikAritAvacchedakAsadAraMbhakarmApanayanasadAraMbhakriyAvyaktibhiriti kUpadRSTAntopAdAnamatranApavAdapadAdau munInAM pradhAnAdhikAriNa evAGge'dhikArAditi tattvaM / " ayamativizado vicAramArgaH sphurati hRdi pratibhAjuSAM munInAm / jaDamativacanaistu vipalabdhAH kati na jaDAstadaho kalirbalIyAn // 1 // nijamatirucitaprakalpitAthai vibudhajanoktitiraskriyAparANAm / zratalavamatidRptapAmarANAM sphuritamatantramudIkSya vismitAH smaH // 2 // vidhivadanupadaM vivRNvate jJA nayagamabhaGgagabhIramAptavAkyam / kathamiva bhagavadvinizcitArtha tadidamadhautayutairjanahItam // 3 // 287 //
Page #312
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 28 // ziSye mUDhe gurau mUDhe zrutaM mUDhamivAkhilam / iti zaGkApizAcinyaH sukhaM khelantu bAlizaiH // 4 // mRttiH sphuTodarke tarke sphuTamabhinave sphUrjati satAmiyaM prAcAM vAcAM na gatiriti mUDhaH pralapati / lo.92 na jAnIte citrAM nayapariNati nApi racanAM vRthA garvagrastazchalamakhilamanveSTi viduSAm // 5 // zobhate na viduSAM pragalbhatA pallavajJajaDarAgiparSadi / paJjare bahulakAkasakule saGgatA nahi marAlalAlanA // 6 // kRSNatAsitatayoH sphuTe'ntare gIgaMbhIrimuguNe ca bhedini / yasya haMsazizukAkazaGkitA taM dhigastu jananI ca tasyadhika // 7 // astu vastu tadatho yathA tathA paMDitAya jinavAdavide nmH| zAsanaM sakalapAphnAzanaM yadarza jayati pAramezvaram // 8 // " // 12 // 'iti paashdossaakrsymtNnirstm| atrAtidezena kumatazeSaM nirAkurvanAhaetenedamapi vyapAstamapare yatprAhurajJAH paraM puNyaM karma jinArcanAdi na punazcAritravaddharmakRt / / tadvattasya sarAgatAM kalayataH puNyArjanadvArato dharmatvaM vyavahArato hi jananAnmokSasya no hIyate // 93 // // 28 //
Page #313
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA vyAkhyA -' etena ' iti - etena zuddha jinapUjAyA dharmatvavyavasthApanena idamapi vyapAstaM nirAkRtaM yadapare'jJA anadhigatasUtratAryAH prAhuH, kiM prAhuH ? jinArcanAdi puNyaM karma, na punazcAritravaddharmakRt dharmakAraNaM, vypaasnhetu||289|| | | matidezaprAptaM sphuTayati - hi yatastasya jinAcadikarmaNastadvat cAritravat sarAgatAM kalayatAM rAgasahitasya puNyArjanadvArataH zatakam. zubhAzravavyApArakatvena mokSasya jananAd vyavahArato dharmatvaM na hIyate / ayaM bhAvaH - jinArcanAdikaM puNyaM karma svargAdikAmanayA karaNAt iti sAdhanaM na yuktaM, bhrAntakaraNe vyabhicArAt, abhrAntairiti vizeSaNe ca vizeSyAsiddhiH, nahi tAdRzAH jinArcanAdikaM svarNAya kurvanti kintu mokSAyaiveti; Ahaca- 'mokSAyaiva tu ghaTate viziSTamatiruttamaH puruSa' iti, svargArthitayA vihitatvAditi heturiti cet, na, adhikAriNo trivekinaH sarvatra mokSArthina evArthataH siddheH kacitsAdhAraNyenaiva phalopadezAcca, yaduvAca vAcakaH" jinabhavanaM jinabiMbaM jinapUjAM jinamataM ca yaH kuryAt / tasya narAmaraziva sukhaphalAni karapallavasthAni " // 1 // iti etenAbhyudayaikaphalakatve heturapyapAstaH, asiddheH, rAgAnupravezena tatvasya ca cAritre'pi satvAt svarUpatastatvasya cobhayatrAsiddheH, nizvacchinnayaddharmAvacchedenAbhyudayajanakatA taddharmavatvaM hetvarthacAritrasya sarAgatvenAbhyudayajanakatA na svarUpata iti na doSa, iti cet, na, dravyastavatvenApi cAritrajanakatAghaTitarUpeNa / bhyudayAjanakatvAt, vijAtIyayogatvenaiva dravyastavasya svargajanakateti cet, cAritrasyApi tathaiva tatvamiti tattulyatayA puNyatve kA kSatiH ?, atha zivahetavo na bhavahetavo, hetusaGkaraprasaGgAditi nizcayanayaparyAlocanAyAM-sarAgacAritrakAlInA yogA eva svargahetavoM, na cAritraM, ghRtasya dAhakatvavad vyavahAranayenaiva cAritrasvargajanakatvoterityasti vizeSa iti cet, na, dravyastavasthale'pi nizcayato yogAnAmeva svargahetutvaM na mokSa hetordravyastavasyeti vaktuM zakyatvAddA- // 289 // svopajJa dhRtiH zlo. 93
Page #314
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 290 // nAdikriyAsvapi samyaktvAnugamajanitAtizayena muktihetutvokteH, taduktaM vizikAyAM - " dANAiAu eammi ceva suddhA u hu~ti kiriAo / eyAovi hu jamhA mokkhaphalAo parAo a // tathA ca tatrApi yogAnAmeva nizcayataH svargahetutvamavaziSyata iti, cAritraM zuddhopayogarUpaM yogebhyo bhinnamityuktanizcayavivekopapattiH, pUjAdAnAdikaM tu na yogabhinnamiti tadanupapattiriti . cet, na bhAvanaye pUjAdAnAderapIcchAdyupayogarUpatvAt, ata eva pUjAdAnatvAdikaM mAnasapratyakSagamyo jAtivizeSa iti pare'pi saGgirante, vastuto yogasthairyarUpaM cAritraM mahAbhASyasvarasAsiddhamiti mahatA prabandhenopapAditamadhyAtmamataparIkSAyAmasmAbhiH, tathA ca, sthirayogarUpasya cAritrasya mokSahetutvaM tadavAntarajAtIyasya ca svargahetutvaM vaijAtyadvayaM vA kalpanIyaM, tathya pUjAdAvapi tulyamiti // 93 // lokottaralaukikatvAbhyAM dharmapuNyarUpatvaM tu pUjAyAmiSyata evetyAha yA jJAnAdyupakAritA vidhiyutA zuddhopayogojjvalA sA pUjA khalu dharma eva gaditA lokottaratvaM zritA / zrAddhasyApi supAtradAnavaditastvanyAdRzIM laukikImAcAryA api dAnabhedavadimAM jalpanti puNyAya naH // 94 // vyAkhyA - ' yA jJAnAdi ' iti - yA jJAnAde: AdinA samyaktvA digrahaH upakArikA puSTikAriNI vidhiyutA vidhisahitA, tathA zuddhopayogenemAM bhavajalataraNIM bhagavatpUjAM dRSTvA bahavaH pratibudhyatAM SaTkArakSakAzca bhavatvityAdyA kAreNojjvalA sA pUjA khalu zraddhAnapUrvikA asaMmohapUrvikA veti dharma eva gaditA, yataH lokottaratvaM zritA, etAdRzaguNamaNi svopajJa vRttiH zlo. 93 -94 // 290 //
Page #315
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA dhAnAyAH pUjAyA AgamaikavihitatvAt, kasyApi zrAddhasyApi, kiMvat supAtravat , itastvanyAdRzIM laukikI sAmAnyadharmavacanaprAptAM, svopajJa zatakama. naH asmAkaM AcAryA dAnabhedavaddAnavizeSavat puNyAyecchanti, taduktaM biMbasAdhanamAzritya SoDazaprakaraNe-" evaMvidhana yadiba | vRttiH // 29 // sAdhanaM tadvidanti samayavidaH / lokottaramanyadato laukikamabhyudayasAraM ca // lokottaraM tu nirvANasAdhakaM paraM sakalamihAzritya ! abhyudayo'pi hi paramo bhavati cAtrAnupaGgeNa-" kRpikaraNa iva palAlaM niyamAdatrAnuSaGgiko'bhyudayaH / phalamiha dhAnyAvAptiH paramaM nirvANamiva bIjAt" // 1 // etaccAbAdhaka, kSamAdibhedAnAmapyalaukikAnAmevottamakSamAmArdavetyAdisUtreNa dharmamadhye grahaNAdanyeSAmarthataH puNyatvasiddhelaukikatvAbhidhAnAdevetthamupapatteH, Aha-" uvagAravagArivivAgavayaNadhammuttarA bhave khaMtI / sAvikkhaM AitigaM logikamiyare durga jaiNo" // dAnavizeSasya puNyatvaM cAnukaMpAdAnAdeH alpatarapApabahutaranirjarAkAraNatvena sUtropadiSTasya vA dAnAdipuNyamadhye moktaM, dharmamadhye'pi tadvatpUjApi syAditi paramArthaH // 94 // nanu pUjAdAnapravacanavAtsalyAdikaM sarAgakRtyaM, tapazcAritrAdikaM tu vItarAgakRtyamiti viviktavibhAgo dRzyate tatrAcaM puNyamantyaM dharmaH syAdata eva dharmapadArtho dvividhaH, ekaH saMjJAnayogalakSaNo'nyaH puNyalakSaNa iti zAstravArtAsamuccaye haribhadramUribhiruktaM, tato ga bhautikasya devapUjAdikarmaNaH kathaM dharmatvaM rocayAmaH tatrAha| puNyaM karma sarAgamanyaduditaM dharmAya zAstreSviti zrutvA zuddhanayaM na cAtra sudhiyaamekaantdhiiryujyte| | tasmAcchuddhatarazcaturdazaguNasthAne hi dharma nayaH kiM brUte na tadaGgatAM vadhikRte'pyabhrAntamIkSAmahe // 95 // // 29 //
Page #316
--------------------------------------------------------------------------
________________ zlo.95 pratimA vyAkhyA-puNyaM karma' iti-puNyaM sarAgakarma anyadvItarAgakarma zAstreSu dharmAyoditaM paribhASitaM iti shtkm| zuddhanayaM zuddhanayArtha zrutvA na cAtra ca evArtho bhinna kramazca mAtraivetyarthaH, sudhiyAM paNDitAnAM ekAntadhIrekAntAbhinivezo yujyate // 29 // ekanayAbhinivezasya mithyAtvarUpatvAdanyanayavicAreNa tasya mUlotkhananAcca,-" dhammakaMkhie puNNakaMkhie," ityAdau dharmaH zrutacAritralakSaNaH, puNyaM tatphalabhUtaM zubhakarmeti vivRNvatA vRttikRtA sAdhanaphalecchAbhedena bhede'pi zrutacAritrabhAvAnyatarAnugatakriyANAM dharmatvenaiva nizcayAGgavyavahAranayanAbhyupagatatvAt gurujihikayA svargAdIcchAyA apyupeyamokSecchA'vyAghAta(kotvenAdoSatvAt , "prayANabhaGgAbhAvena nizi svApasamo hi samyagdRzAM svargalAbha' iti yogamarmavidaH, yadivoktanizcaya eva ruciH sApina yuktA, hi yatastasmAduktAvAntaranizcayAt zuddhataro'tizuddho nayo nizcayaH caturdazaguNasthAne tacaramasamaye ityarthaH, kiM dharma na brUte ? brUta eva, tathA caikAntAbhiniveze tato'rvAka sarvatrApyadharmaH syAt, sa cAniSTastavApIti bhAvaH, zuddhanizcayAbhimatadharmAhabhAvena prAgapi dharma vyavahAranayenAbhyupagacchAmaH-"soubhayakkhayaheU selesI caramasamayabhAvI jo| seto puNaNicchayaotasseva pasAhago bhaNio" tti // dharmasaGgrahaNipratIkaparyAlocanAditi cet, tarhi tyaktastvayA ekAntAbhiniveza, AyAto'simArgeNa, pratipadyasva dravyastave'pi nizcayadharmaprasAdhakatayA vyavahAradharmavaM, mAbhUttava bhrAntikRdrAsannAdibhAvaH, prasthakkAdidRSTAntabhAvitavicitranaigamanayapravRttaratrAzvAsahetutvAt , tadAha-tadAtAM tu vizuddhanizcayAbhimatadharmAGgatA adhikRte dravyastaye'pi abhrAntaM bhrAntirahitamIkSAmahe, ato vizeSadarzinAmasmAkaM vacanenaiva tvayaitattatvaM zraddheyam, ityupadeze tAtparya / ayaM ca nizcayanayaH pariNatirUpabhAvagrAhakakASThAprAptavaMbhUtarUpaH, yena zailezIcaramakSaNe zuddho dharma ucyate, arvAka tu tadaGgatayA vyavahArAt kurvadrUpatvena hetutAbhyupagama 292 //
Page #317
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopar3a vRttiH lo. 95 pratimA | vAsyarjusUtratarupazAkhArUpakhAt; Aha ca gandhahastI-" mUlaNimANaM pajjavaNayassa ujjusuavynnviccheo| tassa u sahAImA // 29 // sAhapasAhA bahubheyA // " upayogarUpabhAvagrAhakanizcayanayastu dravyastavakAle zuddhadharmasvAtantryeNaivAbhyupaiti, rAgAdhakalaSasya vItarAgaguNalayAtmakasya dharmasya tadApyAnubhavikatvAt , tanmate hi, zuddhopayogo dharmaH zubhAzubhau ca punyapApAtmakAviti.sairapyAsmasvabhAvo dharma ityucyate, teSAM yadi ghaTAdisvabhAvo ghaTatvAdidharma iti vadAtmatvAdiranAdiH pAriNAmiko bhAva Atmadharma iti mataM, tadAnAditvanA puruSArthatvApattiH, yadi tu svaH svakIyo'nAgantuko'nupAdhirbhAvo dharma iti, tadA vartamAnaH svakIyaH zamaH pariNAma RjumUtraviSayaH, sa jinapUjAyAmapyakSata iti kathaM na tatra nizcayazuddhodharmaH ?, zabdanayena sAmAyikavadezaviratAnAM dhayoM neSyata iti ceta, kiM tAvatA samabhirUDhena SaSThaguNasthAne'pyanabhyupagamAt, vahipariNato'yaspiNDo vahiritivattadbhAvapariNata Atmaiva dharmaH, svabhAvapadapravRttirapi tatraiva, svo bhAvaH padArtha iti vyutpatteH Aha ca-"pariNamadijeNa davvaM tatkAlaM tammayaM ti pnntN| tamhA dhammapariNado AdA dhammo muNeabo" ti / etadapyadhikRte saMbaddhameva, idaM tu cintyate-Atmano dharmiNo dravyasya nirdeza dharmadAya dharmatvaM anyadvArA cAnyatvamiti saGkaraH kathaM vAraNIyaH?,prazAntAdhikAre'pi nayadvayanirdeza eva yukte vAhitAkhyasya paryAya syaiva niveze tu prAgaktAbhedo dharmaH kiM dravyaM paryAyo vA? iti jijJAsAyAmitthamucyate iti ceta: lakSaNAdhikAre nedamapayogitAni tAdhikAre'pi nayadvayanirdeza eva yukto naikanayanirdezaH, nyUnAkhyanigrahasthAnaprasaGgAt , yathoktaM bhagavatA bhadrabAhusvAminA sAmAyikamadhikRtya kiM dvAre-" jIvoguNapaDivano Nayassa davaTTiyassa saami| so ceva pajjavaNayaTThiassa jIvassa esaguNo" ti| etadarthaprapaJco'smatkRtAnekAntavyavasthAyAM, ekanayenaiva dharmalakSaNe cAbhidhAtavye Adau vyavahAranayena tatpaNayanamucitaM, niva
Page #318
--------------------------------------------------------------------------
________________ svApakSa pratimA zatakam. // 294 // zlo.96 yanayAnAM bAlamadhyamau pratyapariNAmakAtipariNAmakatvena duSTatvAdata eva" mRDha naiaM kAliyaM tu" ityAdhuktaM, sarvAzaGkAnirAkaraNAya ca nayadvayana tatpraNayanaM nyAyyaM, yathA-" pramAdayogAtprANavyaparopaNaM hiMsA " iti tatvArthazAstre hiMsAlakSaNamabhihita, itthaM vicAryamANe ca 'kriyAhetuH puSTizuddhimaccittaM dharma' iti haribhadroktaM lakSaNamativyAptyAdidoSAkalaGkitaM sarvatrAnugataM taM niravA saGgacchate, atrArthe 'dharmazcittaprabhava' ityAdi SoDazakaM tavRttizcAsmatmaNItA yogadIpikAnAmnI anusaraNIyA, 'yAvAnupAdhivigamastAvAn dharma' ityapyubhayopAdhivigamanenobhayanayAnugataM sarvatra saGgamyamAnaM ramaNIyameva-" sevaMtA kohaM ca mAyaM ca lobha ca eyaM pAsagassa daMsaNaM" ityAdi mUtramapyatra pramANameva / dravyasta tadiha bhaktividhipraNIte puNyaM na dharma iti durmatInAM kubuddhiH| tattvatraye'stu sudhiyAM vividhopadezaH saMklezakRd yadi jaDasya kimatra citram // 1 // adharmaH pUjeti pralapati sa luMpAkamukharaH zrayan mizraM pakSaM tamanuharate paashkumtiH| vidhibhrAntaH puNyaM vadati tapagacchottamabudhAH sudhAsArAM vANImabhidadhati dharmoM prayamiti // 2 // // 95 // gaMbhIre'tra vicAre gurupAratandhyeNaiva phalavattAM darzayannupadezasarvasvamAhaityevaM nayabhaGgahetugahane mArge manISonmiSenmugdhAnAM karuNAM vinA na sugurorudyacchatAM svecchyaa| . tasmAtsadgurupAdapadmamadhupaH khaM saMvidAnobalaM sevAM tIrthakRtAM karotu sukRtI dravyeNa bhAveNa vA // 16 // vyAkhyA-'ityevam' iti-ityevamamunA prakAreNa nayA naigamAdayo, bhaGgAH saMyogAH, hetava utkRSTAyapekSayA ||294 //
Page #319
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. // 295 // svopana vRttiH zlo.96 dazapazcAyekAvayavAkyAni, tairgahane gaMbhIre mArge, svecchayA svotmekSitenodyacchatAmudhamaM kurvatAM mugdhAnAM, manISA buddhiH, suguroH karuNAM vinA nonmISetra nirAkAGkSatayA vizrAmyet, tasmAtsadgurupAdapaddhe madhupaH san gurvAjJAmAtrayI samityarthaH, svaM balaM yogyatArUpaM saMvidAno jAnan, parasmaipadinaH pratyayasya rUpamidaM parAbhisandhimasaMvidAnasyetyatraiveti bodhyaM, dravyeNa gRhI, bhAvena vA sAdhustIrthakRtAM sevAM karotu ! 'yathAdhikAraM bhagavadbhaktareva paramadharmatvAt // 96 // etatsarva pratimAviSaye bhrAntadRSyaM dUSaNaM, pura iva parisphurantaM hRdayamivAnupravizantaM sarvAGgINamivAliGgAntaM samApantyaikatAmivopagataM zrIzaGkezvarapurAdhiSThitaM pArzvaparamezvaraM saMbodhyAbhimukhIkRtyaiva yatrApi vAdI saMbodhyastatrA pyArthikI bhagavatsaMbuddhirmayaivaM tanmatAmRtabAhyo dRSyata iti tatstutireveyaM paryavasanneti tatraiva nayabhedamupadarzayatiseyaM te vyavahArabhaktirucitA zaGkezvarAdhIza ! yad durvA divajadUSaNena payasA zaGkAmalakSAlanam / svAtmArAmasamAdhibAdhitabhavai smAbhirunnIyate dRSyaM dUSakadUSaNasthitirapi prAptainayaM nizcayam // 97 // vyAkhyA-'seyaM te' iti-he zaGkezvarAdhIza ! iyaM te tava ucitA vyavahArabhaktiH vyavahAranayocitA bhaktiH kRtA ityarthaH, vidheyaprAdhAnyAnurodhAta strItvanirdezaH, yad durvAdinAM brajaH samUhastaSaNarUpeNa payasA nIreNa zaGkArUpamalasya kSAlanaM vyavaharanti ziSTAH parasamayadUSaNapUrvasvasamayasthApanasya bhagavadyathArthavacanaguNastutyopAsanatvaM, tadAhuH zrIhemasUrayaH 1 kvacitsamAdhyabAdhitasukhairiti pAThaH /
Page #320
--------------------------------------------------------------------------
________________ zatakam | " ayaM jano nAtha tava stavAya guNAntarebhyaH spRhayAlureva / vigAhatAM kintu yathArthavAdamekaM parIkSAvidhidurvidagdhaH" // 1 // // 296 // udayano'pi sarvaprasiddhamIzvaramuddIzya tannyAyacarcAyA upAsanAtvenaiva karaNIyatAmAha, taduktaM nyAyakusumAalau-tadevaM pravaragotracaraNAdivadAsaMsAraM prasiddhAnubhAve bhave bhagavati kiM nirUpaNIyaM ! tathApinyAyacarceyamIzasya mananavyapadezabhAka upAsanaiva kriyate, zravaNAnantarAgata, iti, yadIyaM vyavahArabhaktistadA nizcayabhaktiH kA ? ityucyatAm ! ityAkAkSAyAmAha-'svAtmaIti, svAtmaivArAmo'tyantamukhahetutvAnandanavanaM yatra tAdRzaH, svAtmAnamArAmayati samantAt krIDayati tAdRzovA yaH samAdhiH zubhopayogarUpaH saMpajJAtaH, apazcimavikalpanirvacanadravyArthakopayogajanito lezatovA saMprajJAto layarUpaH, tena bAdhito bAdhitAnuvRpayA sthApito bhavaH saMsAro yaistAdRzaistvasmAbhinizcayanayaM prAptairdUSyapakayoH sthitirapi sattApi nodvIkSyate, kutastattritayAnugato vAdagrantha iti, dhyAnadazAyAM nizcayabhaktisthitAnAmasmAkaM sarvatra sama eva pariNAmovyutthAne vyavahArabhaktau tu parapakSadUSaNamasaMbhAvanAviparItabhAvanAnirAsAyaiveti na rAgadveSakAluSyam, ityucitavamAveditaM bhavati // 97 // atha sAkSAtstutimevAha katipayaiHdarza darzamavApamavyayamudaM vidyotamAnA lasadvizvAsaM pratimAmakena rahita vA te sadAnanda yAm / sAdhatte svarasa prasRtvaraguNasthAnocitAmAnamavizvA saMprati mAmake na rahita svAnte sadAnaM dayAm // 9 // vyAkhyA-'darza darzam ' iti-he akena rahita ! sarvaduHkhavipramukta! ataeva sadAnanda! dhvaMsApatiyogyA- // 296 //
Page #321
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam // 297 // nanda, te tava pratimAM tvanmUrti kIdRzIM svAM sadbhAvasthApanAmityarthaH, yAM darza dRSTvA (2) pratikSaNapravarddhamAnazubhapariNAmo'haM svopakSa avyayamudaM vigalitavedyAntaraparabrahmAsvAdasodarazAntarasAsvAdaM avApaM prApaM, kutra ? svAnte hRdaye, kathaM, lasa dvizvAsaM lasan | vRttiH vizvAso yatra yasyAM kriyAyAM, avizvastasya ramaNIyadarzanenApi sukhAnavApteH, dharmakarmaNi sa vicikitsasya samAdhyalAbhAca, zlo.98 tathA ca pAramarSa-"vitigicchasamAvaneNaM appANeNaM No labhati samAhi" iti, he narahita ! manuSyahitakArin ! sAtava pratimA saMpati darzanajanyabhAvanAprakarSakAle mama sadAnaM dayAM dhatte'bhayadAnasahitadayAvRtti poSayati, jJAnotkarSanizcayacAritrasya paramezvarAnugrahajanitasya tadubhayasvarUpatvAt , jJAnotkarSazcAtizayitAbhAvenaiveti, dayAM kIdRzIM ? svarasaprasRtvaramanupAdhipravarddhamAnaM yadguNasthAnaM taducitAM tadanurUpAM, anugrAhyAnugrAhakayogyatayoIyostulyavRttitvAt , ata eva lokapradIpatvaM caturdazapUrvAlokApekSayA vyAkhyAtaM tAntrikaiH, ataeva 'aniyogaparo'pyAgama' iti yogAcAryA, yanmatamapekSya pravRtto nizcayaH 'cAritravAneva cAritraM labhate. ityAdi.sA kIzI? AnamadvizvA AnamadvizvaM yAM sA tathA, ataeva vidyotamAnA vizeSeNa bhrAjamAnA / yamakAlaGkAraH.' arthe satyarthabhimAnAmAvRttiryamakam ' iti lakSaNaM // 9 // svadvimbe vidhRte hRdi sphurati na prAgeva rUpAntaraM tvatrpe tu tataH smRte bhuvibhavennorUpamAtraprathA / tasmAtvanmadabhedabuddhyudayato noyuSmadasmatpadollekhaH kizcidagocaraM tu lasati jyotiH paraM cinma ___ yam // 99 // // 29 //
Page #322
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA vyAkhyA-tvadvimba' iti-tava bimba tvadvimba, tasmin hRdi vizeSeNa dhRte sati prAgeva sutarAM rUpAntaraM svopa zatakam . | kAryAntaraM na sphurati na smRtikoTImATIkate, sadRzadarzanavidhayA smArakena tvaddhibena tvadanyasya smRtipathArohAyogAt , tadvivameva | |vRtti // 298 // ca tAdRzaM prakRtiramaNIyaM yenAnyabiMbameva dRkpathe nAgantuM dIyate, kutaratarAM tadAkAriNi devatvamuMpanItadoSeNApi bhAvAt , avadAmalA . cASTasahasrIvivaraNe-"yadevaitadrapaM prathamamathasAlaMbanapadaM tadevadhyAnasthaM ghaTayati nirAlaMbanasukham |rbhaagauriignggaavlyshrkuntaasiklitN kathaM lIlArUpaM sphuTayatu nirAkArapadavIm // 1 // atA lIlaizItyapi kapikulAdhItacapalasvabhAvoddhAntatvaM vidadhati parIkSAM hi sudhiyH| na yad dhyAnasyAGgaM tadiha bhagavadrapamapi kiM jagallIlAheturbahuvidhamadRSTaM vijayate" // 2 // iti / tatastvaciMbAlaMbanadhyAnAntaraM, tvadrUpe tu smRte dhyAte sati bhuvi rUpamAtramadhAnaM bhavet , sarveSAM rUpANAMtato nikRSTatvAt , sarvotkRSTatvenaiva ca bhagavadpasya dhyeyatvAt , tadAhu:-" sarvajagadvitamanupamamatizayasandohamRddhisaMyuktaM / dhyeyaM jinendrarUpaM sadasi gadattatparaM caiva // 1 // siMhAsane niviSTaM chatratrayakalpapAdapasyAdhaH / satvArthasaMmavRttaM dezanayAkAntamatyantaM // 2 // AdhInAM paramauSadhamavyAhatamakhilasaMpadA bIjam / cakrAdilakSaNayutaM sarvottamapuNyanirmANaM // 3 // nirvANasAdhanaM bhuvi bhavyAnAmagryamatulamAhAtmyam / surasiddhayogivandhaM vareNyazabdAbhidheyaM ca" // 4 // iti / tasmAttvadrapadhyAnAt dravyaguNaparyAyasAdRzyena nizcayatastvanmadabhedabu yudayaH syAt , taduktaM-"jo jANadi arahate " ityAdi, tataH yuSmadasmatpadollekho na bhavati, dhyAvRdhyAnadhyeyAnAM trayANAmekatvamApteH, tataH kizcidagocaraM cinmayaM jyotiH parabrahmAkhyaM sphurati, tatsphuraNenaiva sarvakriyANAM sAphalyAt , ayaM bhAva:1 " devatvamapanItaM doSabhAvAt " ityapi kvacit / // 298 //
Page #323
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopakSa vRttiH zlo.9 -10. pratimA || bhagavadibe hRdi dhRte bhagavadpAnusmaraNaM, tad dhyAne ca kSINakilviSatvAnaizcayikadravyaguNaparyAyasAmyaparyAlocanAyAM tvamaI ahaMtvazatakam mityabhedajJAnaM samApattirUpaM bhavati / tatra cAnta lpe yuSmadasmatpade ullikhyete, tatazca bhinnatvena jnyaatyorjnyaatyorbhedsyaayogy||299|| tvajJAne yuSmadasmatpadayorvedAntirItyA'khaNDabrahmaNi jahadajahallakSaNAyAmanta lAjaM nirvikalpakasAkSAtkArarUpaM jJAnamAvirbhavati, bhedanayArthavyutkrAntAbhedagrAhidravyArthopayogena vA so'yamanAlaMbanayogazcaramAvazcakayogamAtibhamahimnA yadarzanAdbhavati, sA bhaMgavatpatimA paramopakAriNI, tadguNavarNane yogIndrA api na kSamA! ityAveditaM bhavati / nanu kathamarvAgdRzAM bhagavatpatimA darzanAjjAtapramodAnAM mANinAM saMbhavati ? iSupAtajJAtena kevalajJAnAdAgeva tadabhidhAnAt uktaM ca-drAgasmAttadazenamiSupAtamAtrato jJeyaM, etacca kevalaM tad jJAnaM yattatparaM jyotiriti, satyaM, tattvatastadAnImeva saMbhave'pi yogyatayA prAgapyukto bAdhakAbhAvAt , zukladhyAnavad yogAnubhavazcAtra sAkSIti kiM vRthA bAgADaMbareNa ? // 99 // uktameva bhAvayannabhiSTautikiM brahmaikamayI kimutsavamayI zreyomayo kiM kimu jJAnAnandamayI kimunnatimayI kiM srvshobhaamyii| itthaM ki kimiti prakalpanaparaistvanmUrtirudvIkSitA kiM zabdAMtigameva darzayati saddhyAnaprasAdA nmahaH // 10 // 1 sarvAtigameva, ityapi / // 299
Page #324
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA vyAkhyA-'kim ' ityAdi-kiMbrahmaikamayI brahmaiva ekaM pracuraM yasyAM sA ekamayI brahmaNaikamayI, svarU svopatra zatakam | vRttiH mooli potprekSeyaM, evamagre'pi kimutsavamayItyAdau, utsavAdayo'pi brahmavivarttA eva navarUpotmekSitAstena nAkramadoSaH, utprekSitenaiva shlo10|| kramasyAtantrakhAt, yathA-'manorAjyameva tatra kramapravRtteH brahmAdvayasyAnvabhavatpramodam' ityAdAviveti bodhyaM, itthaMmamunAprakAreNa, kim ? kim ? iti prakalpanaparaiH kavibhisvanmUrtirudvIkSitA satI jijJAsAnivarttakasya rUpasya kutrApyalAbhAt saddhyAnaprasAdAnirvikalpakalayAdhigamAt kiMzabdamabhigacchati, yattAdRzaM mahaH svaprakAzajJAnaM darzayati, uktaM ca siddhasvarUpaM pAramarSe-" satvesarA NiyaTRti takkA jatthaNativijjaeyaI tattha enAhiAoeappaiTThANassa kheyo se Na sadde Na ruuve"| ityAdi svataHsiddhakhAdeva, tatra ca na jijJAseti sakalaprayojanamaulibhUtaparabrahmAsvAdamadakhAd bhagavanmUrtidarzanaM bhavyAnAM paramahitamiti dyotyte||10|| ___ prArthanAgarbhI stutimAhasvadrUpaM parivarttatAM hRdi mama jyotiH svarUpaM prabho tAvadyAvadarUpamuttamapadaM niSpApamAvirbhavet / yatrAnandaghane surAsurasukhaM saMpiNDitaM sarvato bhAge'nantatame'pi naiti ghaTanAM kAlatrayIsaMbhavi // 10 // vyAkhyA-'khapam' iti-he prabho ! mama hRdi sadrUpaM tava rUpaM parivarttatA anekadhA jJeyAkAreNa pariNamata, kiyata, yAvat niSpApaM kSINakilviSaM arUpaM rUparahitaM uttamapadaM phalIbhUtaM sAdhanIbhRtaM vA'pratipAtidhyAnaM nAvirbhaveta tAvat, uttamapadamabhiSTauti-patra yasminnAnandaghane Anandaikarase kAlatrayIsaMbhavi sarvataH saMpiNDitamekarAzIkRtaM surAsurasukhaM
Page #325
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam | svopajJa vRttiH zlo101 anantatame'pi bhAge ghaTanAM naiti, anantAnantamityarthaH / yadArSa-"suranarasuhaM samattaM sabaddhA piDiaM aNaMtaguNaM / Navi pAve muttimuhaM NatAhi vaggavagdhUhiM" // tathA-"siddhassa suho rAsI sabaddhApiMDio jai hvijaa| soNaMtavaggabhaIo sanvAgAse Na mAijjA" // atra sambaddhA-saMpiNDitamanantavargabhajanaM sarvAkAzAmAnaM cAnantAnantarUpapradarzanArtha vyAvAdhAkSayasAtasukhalavAnAmatra melanAbhAvAdvAstavasya niratizayasiddhasukhasya kAlena bhedasya kartumazakyatvAt, nahi nyAsIkRtadhanakoTisattA dhaninaH kAlabhedena bhidyate, yadAhuyAktikAH-"vAbAhakkhayasaMjAyasukhalavabhAvamittamAsajja |ttto aNaMtaruttarabuddhIerAsi kappo so // 1 // eso puNa sabo vi huNiraisao egarUvamoceva / savAbAhAkAraNakkhayabhAvo tahA yo ||2||nnuthbhinnaannNviy sukkhalavANaM tu essmudaao| te taha bhinnAsaMtAkkhaovasamajAva je huMti // 3 ||nny tassa imo bhAvo Na hu sukkhaMpi paraM tahA hoi / bahu visalavasaMjutte amayaMpi na kevalaM apayaM // 4 // sabaddhAsaMpiMDaNamaNaMtavaggabhayaNaM ca jaM ittha / sabAgAsAmANaM vaNaMtasaIsaNathaM tu // 5 // titrivi paesarAsI egANaMtA tu ThAviyAhuti / haMdi viseseNa tahA aNatayANatayA sammaM // 6 // tullaM ca sabaheyaM saccesi hoi kAlabheevi / jaM jaha koDIsattaM taha taM NAsai suhamamiNaM // 7 // sarvapi koDikappiyamasabhavaThavaNAi jaM bhave ThaviyaM / tatto ta suhasAmI Na hoi iha bheago kAlo // 8 // jai tatto ahigaM khalu hoi sarUveNa kiMcito bheo / Na hu ajavAsakoDI sayANapi so hoi"tti // 9 // iti phalasyAnandaghanatvena sAdhanasyApi tathAtvaM bodhyaM / itthaM cArUpadhyAnarUpanirAlaMbanayogAyaiva rUpastutirityAveditaM bhavati / tathA ca pratimAsvalpabuddhInAmityAdidarzanenApi na vyAmohaH kAryaH, nirAlaMbanayogAdarvAka svalpabuddhereva tadadhikArasiddheH, sAlaMbanayogasaMpAdakatvenaiva tasyAzcaritA // 30 //
Page #326
--------------------------------------------------------------------------
________________ vRttiH pratimA | rthatvAdanyathA kevalajJAnakAlAnanuvartizrutajJAnamapyanupajIvyaM syAddevAnAMpriyasyeti na kizcidetadityarthaH // 101 // svopana zatakam . ziSTaM kAvyatrayaM spaSTam - // 302 zlo101 svAntaM zuSyati dayate ca nayanaM bhasmIbhavatyAnanaM dRSTvA tatpratimAmapIha kudhiyaamityaatluptaatmnaam|| -104 asmAkaM tvanimeSavismitadRzAMrAgAdimAM pazyatAM sAndrAnanda sudhAnimajjanasukhaM vyaktIbhavatyanvaham 102 mandAradrumacArupuSpanikarairvRndArakairarcitAM savRndAbhinatasya nirvRtilatAkandAyamAnasya te / nisyandAtsnapanAmRtasya jagatIM pAntImamandAmayAvaskandAt pratimA jinendra paramAnandAya vandA . mahe // 103 // granthakartuH prshstiH| tapagaNamunirudyatkIrttitejobhRtAM zrInayavijayagurUNAM paadpdmopjiivii| zatakamidamakArSIdvItarAgaikabhaktiH prathitazuciyazaHzrIrullasadvyaktayuktiH // 104 // iti nyAyavizArada nyAyAcArya zrImadyazovijayavAcakapuGgavairviracitA svopajJavRttiH samAptAH // 302 //
Page #327
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratimA zatakam. svopajJa vRttiH TIkAkartuH prshstiH| jayati vijitarAgaH kavalAlokazAlI kalitasakalabhAvaH satyavAdI natendraH / dinakara iva tIrtha vartamAnaM vitanvan kamalamiva vikAsizrIjino varddhamAnaH // 1 // tadanu sudharmasvAmI zrIjaMbUpravaramukhyasUrivaraiH / zAsanamidaM vijayate cAritradhanaiH parigRhItam // 2 // kramAtmAptatapAbhikhyA jagadvikhyAtakItteyaH / cAndre kule samabhUvan zrIjagaccandrasUrayaH // 3 // marAlaiItArthaiH kalitabahulIlaH zucitapaH kriyAvadbhirnityaM svhitvihitaavshykvidhiH| pravAho gaGgAyA iva dalitapaGkavyatikarastapAgacchaH svacchaH sucaritaphalecchaH prajayati // 4 // samarthagItArthasamarthitArthi-jJAnakriyodbodhapavitrite'smin / utkRSTasaptASTaparamparAptazaithilyapaGkAdapi nAsti zaGkA // 5 // jAte munIndupatimAribarge svargezasAhAyyamiva prpnne| AnandanandaivimalAbhidhAnarihoddhRtA saribhirugracaryA // 6 // kriyAmalena pAkhaNDairjagadetadviDambitam / vimalevimalIcakre vimalakriyayA punaH // 7 // tadurupaTTanabhastalabhAskaro vijayadAnamururvijayaMdadhau / tapagaNaprabhutA suvidehabhUriva babhUva yato vijayorjitA // 8 // yenAkabbarabhUdhare'pi hi dayAvalliH samAropitA vizvavyAptimatIva bhUriphalitA dharmojitai karmabhiH / hIraH kSIrasamudrasAndralaharIprasparddhikIrttivrajaH sa zrImAn jinazAsanonnatikarastatpaTTanetAjani // 9 // // 30 //
Page #328
--------------------------------------------------------------------------
________________ svopajJa pratimA zatakam. // 304 // vRttiH lumpAkairdanujairivAptidUritaire nilIya sthitaM zaMbhordAbhikajRbhadaMbhadalane daMbholirAjJA dhRtA / pakSo'vAdi ziloccayaiH kila nijaH kutrApi no darzitaH sutrAmAdhikadhAmni hIravijaye sUrIzvare jAgrati // 10 // tatpa(dA)bhyudayakAriNo'bhavan sUrayo vijayasenanAmakAH / / yairvijitya nRpaparSadi dvijAn nirmitaM dvijapaterdvipadyazaH // 11 // tatpaTTAlaGkaraNA Asan zrIvijayadevasUrivarAH / yaiH kIrtimauktikaugheralaGkataM digvadhUTandam // 12 // zrIvijayasiMhamUriH zrImAn vijayaprabhazca suurivrH| tatpaTTapuSpadantAvubhAvabhUtAM mahAbhAgau // 13 // itshcshriihiiraanvydinkRtkRtiprkRssttopaadhyaayaastribhuvngiitkiirttivRndaaH| SaTUtarkIyadRDhapariraMbhabhAgyabhAjaH kalyANottaravijayAbhidhA babhUvuH // 14 // tacchiSyAH pratiguNadhAma hemasureH zrIlAmottaravijayAbhidhA babhUvuH / zrIjItottaravijayAbhidhAnazrImannayavijayau tadIyaziSyau // 15 // tdiiycrnnaaNbujshrynnvisphurdbhaartiiprsaadsupriikssitprvrshaastrrtnoccyaiH| jinAgamavivecane zivasukhArthinAM zreyase yazovijayavAcakairayamakAri tattvazramaH // 16 // pUrva nyAyavizAradatvavirudaM kAzyAM pradattaM budhaiAyAcAryapadaM tataH kRtazatagranthasya yasyArpitam / nuwannanawunnniwnarvarnaniwwwanmanmannnnnnnishAAAAAAAAAAAAA // 30 //
Page #329
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhavyaprArthanayA nayAdivijayaprAjJottamAnAM zizuH so'yaM tatvamidaM yazovijaya ityAkhyAbhRdAkhyAtavAn // 17 // antio maGgalaM me syuH siddhAzca mama maGgalam / sAdhavo maGgalaM me syu no dharmazca maGgalam // 18 // " iti zrImadarhatsavacanopaniSatsudhArasaikapariSiJcamAnaiH anekatarkapramANanayanikSapAdizAstrAbhyAsavazAtra __ zrIkAzInivAsinizzeSavAvibhavavidvatparSadavAptavijaya budhajanArpitanyAyavizArada nyAyAcArya virudadvayadhAri zrImadyazovijayavAcakapace graMthitoyaM svopajJabRhadavRttiyutaH zrIpatimAzatakagranthaH samApta: ------Trmanane zrIluhANAmitra sTIma mudraNAlayAdhipati zrI viThThalabhAI AzArAma ityanena praseddhakArtha mudritam tA. 18-8-20
Page #330
--------------------------------------------------------------------------
________________ KANERNET XX DERE DERS raa CALLYMP7yn itizrI pratimAzataka grnthH|| iti zrIman muktikamaka jaina mohanamAlA-puSpam 7 ORGYAWO aakaas