Pratima Shatak Granth

SR No.: 600277
Original Sutra Author: Pratapvijay
Publisher: Muktikamal Jain Mohan Mala
Total Pages: 320
Language: Sanskrit
Classification: Manuscript
File Size: 24 MB

Page 194

मतिमा
व्याख्यान
| वृत्तिः श्लो.६१
व्याख्या-त्रास्माकम्' इति-अत्र उत्तपूर्वपक्षेऽस्माकमिदं हृदि स्फुरति, यत् द्रव्यस्तवे दूषणं तद्विधेः वैगुण्येन भक्तिमा
तानतासमविविधिदेवल्येन पाकालसंभव्यारंभदं षस्य फले समारोपे गृहस्थाश्रमसंभाविदोषस्य चारित्रकाले समारोपेण तत॥१७॥ शोधने तत्रापि कूपदृष्टान्ताभिधानापत्तिरिति प्राचीनपक्षऽस्वरसः स्नानादावारंभश्चित्ते लगतीत्याभिमानिक आरंभदोपस्वनधि
कारिणो न सङ्गतः, अभिमानस्य भावदोषत्वादल्पदोषस्य च द्रव्यरूपस्यैवेष्टत्वादभिमानस्य विपर्ययरूपदोषस्याल्पस्य वक्तुमचक्यत्वादुपरितनानां तत्र दोषत्वाभिमानस्तु न विपर्ययः, स्याद्वादमार्गे वस्तुत आपेक्षिकत्वात् , स्थविरकल्पिकस्य यो मार्गःस जिनकल्पिकापेक्षया न मार्ग इतिवदुपपत्तेः, तदपि विधिवैकल्यप्रयुक्तं द्रव्यस्तवदूषणमपि भक्याधिकतरभक्तिभावेनोपहतं भवति. इति हि ज्ञापनं कूपज्ञातस्य फलं कूपज्ञातेनैतद् ज्ञाप्यत इत्यर्थः । पूजाविधिवैगुण्यस्थलीयेऽप्युपलेपे भक्तिप्राबल्यस्य प्रतिबन्ध कतं कूपे खन्यमाने कर्दमोपले पादाविव मन्त्रविशेषस्येति भावः । यतोऽविधियुतापि क्रिया व्यवधानेनातिपारंपर्येण भत्येव कृत्वा मोक्षदोक्ता, शिष्टाः पुनरत्रार्थे प्रमाणं, शिष्टैकवाक्यतया माभूदत्र स्वकपोलकल्पितत्वमात्रमिति भावः । इत्थं चाभयदेवमूरिवचनानामुक्तानां शषाणां च भक्तिमात्रप्रयुक्तपूजैव विषय इति सर्वोऽपि प्राचीननवीनवा परिष्कृतो भवति, इत्थं विवेचका एव सुज्ञानाः सुपरूपकाः। शङ्कितार्थे पुनः मूत्रे व्याख्याते भक्तिरेव का?, उक्तं च सम्मतो गंधहस्तिना-"ण उ सासणभत्तीमित्तएण सिद्धंतजाणगो होइ । ण वि जाणगो वि समए पन्नवणा णिन्छिओ यत्ति" ||"न परीक्षां विना स्थेयं प्राचीनप्रणयात्परम् । अविमृश्य रुचिस्तत्र निरस्ता गन्ध हस्तिना" ॥ तथा-" अयं जनोऽन्यस्य मृतः पुरातनः पुरातनैरेव समो भविष्यति । पुरातनधित्यनवस्थितेषु कः पुरातनोक्तान्यविमृश्य रोचयेत" । प्राचीनत्वं नवीनत्वमप्यनेकान्तगर्भितं तत्चत्तात्पर्यभेदेन तन्त्र नातिमसञ्जकं, कूपदृष्टान्तविशदीकरणेऽधिकमादरात् प्रपञ्चेनोक्तमस्माभिस्ततस्तदवधार्यताम् ॥ ६१ ।।
॥१७॥