________________
मतिमा ||
पूजायां हिंसासंभवोकि विकल्प्य दूषयन्नाह -
॥१७१॥
शतकम्. धर्मार्थः प्रतिमार्चनं यदि वधः स्यादर्थदण्डस्तदा तत्कि सूत्रकृतेन तत्र पटितो भूत हियक्षार्थवत् । या हिंसा खलु जैनमार्गविदिता सा स्यान्निषेध्या स्फुटं नाधाकर्मिकवन्निहन्तुमिह किं दोषप्र
सङ्गोद्भवम् ॥ ६२ ॥
व्याख्या- 'धर्मार्थः' इति यदि पूजायां हिंसा कुमतिना भाव्या, तदा सा किमनर्थदण्डरूपा वा स्यादर्थदण्डरूपा वा १, नायः पक्षः क्षोदक्षमः प्रयोजनराहित्यासिद्धेः, अन्त्यत्वाह-यदि प्रतिमार्चनं धर्मार्थो वधः स्यात्तदार्थदण्डः स्यादर्थदण्डत्वेन व्यवहार्यः स्यात् । इष्टापचावाह - तदर्थदण्डश्चेत्, तदा सूत्रकृतेऽर्थदण्डाधिकारे किं न पठितः १, किंव ?, भूताहियक्षार्थो यथा दण्डः पठितस्तद्वत् । इदं हि तत्सूत्रं - " पढमे दंडसमादाणे अट्ठा दंडवत्तिएत्ति आहिज्जर, से जहाणामए केइ पुरिसे भायडं वा नाइहेडं वा अगारहेडं वा परिवारहेडं वा मित्तहेडं वा नागहेजं वा भूयहेडं वा जरकहेउं वा, तं दंडं तस्थावरेहिं सयमेव णिसिर अण्णेहिं वा नितरावेइ अण्णं वा णिसिरंतं समणुज्जाणइ, एवं खलु तस्स तप्पत्तियं सावज्जंति आहिज्जइ " इति ॥ यदि हिजिनमतिमापूजार्थोऽपि वधोऽत्राधिकः स्यात्तदा - " जिणपडिमा हेडं जिणहेडं वा " इत्यध्यभणिष्यत् सूत्रकारः । न च सर्वोप्य
दण्डो गृहस्थानामगारार्थ इत्यगारविषयकेच्छा प्रयोज्येच्छाया हेतोरुक्तशेषे संभवान्न न्यूनत्वमिति रामदासादिपामरोक्तं श्रद्धेयं । एवं सति ' परिवारहेडं ' इत्यादेराधिक्यापचेः, परिवाराद्यर्थस्यापि तत्वतो गृहार्थत्वादिति यत्किञ्चिदेतत् । अथावि- ६ ॥ १७१ ॥
1
www.
स्वोपज्ञ वृत्तिः श्लो. ६२
