________________
दृचिः
प्रतिमा | वाग्गुप्तिर्विधेयेत्याह, 'अदुवा' वयगुत्तीए गोयरस्स इत्याद्यर्थः। तथा च यद् दुष्टं तच्छक्तिसत्वे निषिध्यते इति नियमोलभ्यते तेन है।
। स्वोपन बतकमा एकान्त(वादस्य)दुष्टस्य निर्बलेन वादिनाऽनिषेधेऽपि वाग्गुप्तिसमाध्यप्रतिरोधान्न दोषः, तदुक्तं तत्रैवं,-"अदुवा वायाउ विउज्जति, ॥७६॥
तं जहा, अत्थि लोए णत्थि लोए धुवे लोए अधुवे लोए साइए लोए अणाइए लोए सपज्जवसिए लोए अपज्जवसिए लोए लो.२१ सुकडेत्ति वा दुक्कडेत्ति वा कल्लाणेत्ति वा पावेत्ति वा साहुत्ति वा असाहुत्ति वा सिद्धित्ति वा असिद्धित्ति वा निरएत्ति वा अई निरएत्ति वा जमिणं विपडिवन्ना मामगं धम्मं पनवेमाणा एत्थ विजाणे अकस्मात् एवं तेसि णो सुअकाए नो सुपन्नत्ते धम्मे भवति, से जहेयं भगवया पवेइयं आसुपन्नण जाणया पासया, अदुवा गुत्तीवओगोयरस्सत्तिबोम"। व्याख्या-अस्तिनास्तिध्रुवा ध्रुवायेकान्तवादमास्थितानां त्रयाणां त्रिषष्ट्याधिकानां प्रावादुकशतानां वादलब्धिमता प्रतिज्ञाहेतुदृष्टान्तोपन्यासेन तत्पराजयमापादयता सम्यगुत्तरं देयमथवा गुप्तिर्वाग्गोचरस्य विधेयेत्येतदहं ब्रवीमीति फलितार्थः । तथा प्रज्ञाप्ये प्रज्ञापनीये विनयान्विते पुरुषे इत्यपि विशेषणीयं, कुतो निषेधस्य विफलतायाः श्रोतुषोदयस्य चासंभवात्तेन जमालिना पृथगविहारकर्त्तव्यतां पृष्टो भगवांस्तद्दष्टतां जानानोऽपि यन्न निषिद्धवान् किन्तु मौनमास्थितवांस्तत्र न दोषः, अविनीते हि सत्यवचः प्रयोगोऽपि फलतोऽसत्य एव, तदाह,-"अविणीयमाणवं तो, किलेस्सई भासई मुसं चेव । घण्टालोई गाउं, कोकडकरणेपवत्तिजत्ति।" तत्प्रज्ञाप्ये विनीते सूर्याभे नाट्यकर्त्तव्यतां पृष्टवति भगवतो मौनमनुमतिमेव व्यञ्जयतीति स्थितं, यस्तु भक्तिनिषेधे येतु दानमित्यादिना दानप्रशंसाया अपि निषेधादाननिषेधः सुतरामिति पापिष्टेन दृष्टान्ततयोक्तः सोऽप्ययुक्तः, येत्वित्यादिसूत्रस्य दापात्रयोदशाविशेषगोचरत्वा
१ श्री आचारांग प्र० श्रु० अभ्य०८-उ-१.