________________
प्रतिमा शतकम्. ॥ १५४॥
पकारिणां कथं नानन्तसंसारित्वं ?, शासनोच्छेदकारिणीमनन्तानुबन्धिनीं मायां विनेदृशमलापस्यासंभवात्, तदुक्तं - " जइवि य गिणे ” इत्यादि, किञ्च ये अर्थाय कामाय धर्माय घ्नन्ति ते मन्दबुद्धय पराभिमत उद्देश्यविधयभावोऽप्ययुक्तोऽर्थाय प्रतामा - नन्दादीनामपि मन्दबुद्धित्वप्रसङ्गात्, किन्तु ये मन्दबुद्धय उक्तकारणैर्ध्नन्ति ते प्राणातिपातफलं दुरन्तं प्राप्नुवन्तीति मन्दबुद्धि त्वमुद्दिश्यतावच्छेदककोटौ प्रवेश्यैव प्रयोगो युक्त इति विवेकेन चाशङ्का नचोत्तरमिति श्रद्धेयं ॥ ५३ ॥
यो धर्माङ्गतयेत्याद्युक्तमेवोपपादयति
यागीयो वधएव धर्मजनकः प्रोक्तः परैः स्वागमे नास्मिन्नोद्यनिषेधदर्शितफलं कार्यान्तरार्थाश्रिते । दा कापि यथा सुवैद्यक बुधैरुत्सर्गतो वारिते धर्मत्वेन धृतोऽप्यधर्मफलको धर्माथकोऽयं वधः ५४ व्याख्या- ' यागीय ' इति — यागीयो यागस्थलीयो वध एव हि परैवैदिकैः स्वागमे धर्मजनकः प्रोक्तः, भूतिकामः पशुमालभेत ' इत्यादिवचनात् । अस्मिन् ओघनिषेधेन सामान्यनिषेधेन दर्शितफलं निषेध्य प्रयोजनं दुर्गति गमनलक्षणं न इति न कीदृशेऽस्मिन् कार्यान्तरं ओघनिषेध निर्वाह्यमुक्तिरूपफळभिन्नं कार्ये भूतिप्राप्तिलक्षणं तदर्थं आश्रिते, दृष्टान्तमाह-यथा सुवैद्यक बुधैः सद्वैयपण्डितैः दुःखहेतुत्वादाहो न कार्यः इत्युत्सर्गतो वारिते कार्यान्तरार्थं रागादिरोगोच्छेदा आश्रिते दाहे उत्सर्गनिषेधानुगुणं दुःखरूपं फलं न भवतीति न अयं धर्मार्थिको वधः धर्मत्वेन धृतोऽपि भ्रान्तिविषयीकृतोऽपि अधर्मफलको अधर्महेतुः । आहेच – “ मिथ्यादृष्टिभिरान्नातो हिंसाद्यैः कलुषीकृतः । स धर्म इति वित्तोऽपि भवभ्र१ योगशास्त्रे द्वि० प्र० श्लो० १३
"
स्वोपज्ञ वृत्तिः
श्लो. ५३
- ५४
१॥१५४॥
