Page Text
________________
प्रतिमा
शतकम्. ॥१२२॥
www
व्याख्या—' एतेनैव ' इति - एतेनोपदर्शितेन सुतकर्षणदृष्टान्तेनैव श्रीनाभिभूपस्य योऽन्वयो वंशस्तदेव व्योम अतिविशालत्वात्तत्रेन्दुः परमसौम्यलेइयत्वाज्जगनेत्रासेचनकत्वाच्च तस्य विशेषणेनैव झटित्युपस्थितेर्विशेष्यानुपादानान्नन्यूनत्वं, जिनपतेस्तीयैकरस्य श्री ऋषभदेवस्येत्यर्थः, सुतनीकृतां सुतदेशानां विभजना विभज्यदानं शिल्पादीनां शिक्षापि च प्रजानामिति शेषः, समर्थिता निर्दोषतयोपदर्शिता । नीवृदन्वितस्य सुतपदस्य शिक्षायां पृथगन्वये सुतेभ्य इत्यध्याहारावश्यकत्वे, अन्यथा विधेया विमर्शदोषानुद्धारे - सुष्ठु शोभना तो लक्ष्मीर्यत्रेति निवृत् समानाधिकरणविशेषणमेव व्याख्येयं । अस्यां सुतनीवृद्विभजनायां शि ल्पादिशिक्षायां च बहुदोषस्येतरथा मात्स्यन्यायेनान्यायप्रवृत्तिलक्षणस्य वारणमतिश्रेष्ठोऽधिकारिणा भगवताऽत्यन्तमभिप्रेतः, हिर्निञ्चितं, अपरोऽन्योऽशोऽनुषङ्गहिंसारूपो नेष्ट उपेक्षित इति यावत्, तस्य स्वापेक्षया बलवदोषत्वाभावेन प्रवृत्त्यव्याघातकत्वादसावपि न्यायोऽति देशलक्षणः । दुर्मते द्रव्यस्तवानभ्युपगमरूपे द्रुमवने वृक्षसमूहे मोदामः प्रबलतरो दावानलो दावाग्रिः, ( वडवाग्निरेव ) एतन्यायोपस्थितौ प्रचितस्यापि दुर्मतस्य त्वरितमेव भस्मीभावात्, द्रव्यस्तवेऽप्यधिकारिणो गृहिणो भक्त्युद्रेकेण बोघिळाभहेतुत्वस्यैवांशस्येष्टत्वादितरस्योपेक्षणीयत्वादिति भावः । अत्राष्टकं – “ अन्यस्त्वाहास्य राज्यादिपदाने दोष एव तु । महाधिकरणत्वेन तत्वमार्गविचक्षणः ॥ १ ॥ ” अन्यस्तु तत्वमार्गे वस्तुनि परिच्छेत्तव्येऽविचक्षणोऽपंडित आह, 'विचक्षण इति वक्ष्यमाणपर्यालोचनयोपहासवचनं । अस्य जगद्गुरोः दोष एवाशुभकर्मार्जनमेव, महाधिकरणत्वेन महारंभपरिग्रहपश्चेन्द्रिय वधादिनिमित्तत्वेन अग्निशस्त्रादिदानवदिति दृष्टान्तोऽभ्युषः । उत्तरमाह - " अप्रदाने हि राज्यस्य नायकाभावतो जनाः ।
,
१ "ता सा श्रीः कमलेन्दिरा " इतिहैमः । २ निर्देशलक्षण इति पाठान्तरे. ३ हारिभद्रं राज्यादिदानदूषणनिवारणाष्टकं २८ ।
स्वोपज्ञ चिः
श्लो. ३९
॥१२२॥
| SR No. | 600277 |
| Book Title | Pratima Shatak Granth |
| Original Sutra Author | Pratapvijay |
| Author | |
| Publisher | Muktikamal Jain Mohan Mala |
| Publication Year | |
| Total Pages | 320 |
| Language | Sanskrit |
| Classification | Manuscript |
| File Size | 24 MB |