________________
स्वोपड़ वृत्तिः लो. ९५
प्रतिमा
| वास्यर्जुसूत्रतरुपशाखारूपखात्; आह च गन्धहस्ती-" मूलणिमाणं पज्जवणयस्स उज्जुसुअवयणविच्छेओ। तस्स उ सहाईमा ॥२९॥ साहपसाहा बहुभेया ॥” उपयोगरूपभावग्राहकनिश्चयनयस्तु द्रव्यस्तवकाले शुद्धधर्मस्वातन्त्र्येणैवाभ्युपैति, रागाधकलषस्य
वीतरागगुणलयात्मकस्य धर्मस्य तदाप्यानुभविकत्वात् , तन्मते हि, शुद्धोपयोगो धर्मः शुभाशुभौ च पुन्यपापात्मकाविति.सैरप्यास्मस्वभावो धर्म इत्युच्यते, तेषां यदि घटादिस्वभावो घटत्वादिधर्म इति वदात्मत्वादिरनादिः पारिणामिको भाव आत्मधर्म इति मतं, तदानादित्वना पुरुषार्थत्वापत्तिः, यदि तु स्वः स्वकीयोऽनागन्तुकोऽनुपाधिर्भावो धर्म इति, तदा वर्तमानः स्वकीयः शमः परिणाम ऋजुमूत्रविषयः, स जिनपूजायामप्यक्षत इति कथं न तत्र निश्चयशुद्धोधर्मः ?, शब्दनयेन सामायिकवदेशविरतानां धयों नेष्यत इति चेत, किं तावता समभिरूढेन षष्ठगुणस्थानेऽप्यनभ्युपगमात्, वहिपरिणतोऽयस्पिण्डो वहिरितिवत्तद्भावपरिणत आत्मैव धर्मः, स्वभावपदप्रवृत्तिरपि तत्रैव, स्वो भावः पदार्थ इति व्युत्पत्तेः आह च-“परिणमदिजेण दव्वं तत्कालं तम्मयं ति पणतं। तम्हा धम्मपरिणदो आदा धम्मो मुणेअबो" ति । एतदप्यधिकृते संबद्धमेव, इदं तु चिन्त्यते-आत्मनो धर्मिणो द्रव्यस्य निर्देश धर्मदाय धर्मत्वं अन्यद्वारा चान्यत्वमिति सङ्करः कथं वारणीयः?,प्रशान्ताधिकारेऽपि नयद्वयनिर्देश एव युक्ते वाहिताख्यस्य पर्याय स्यैव निवेशे तु प्रागक्ताभेदो धर्मः किं द्रव्यं पर्यायो वा? इति जिज्ञासायामित्थमुच्यते इति चेत: लक्षणाधिकारे नेदमपयोगितानि ताधिकारेऽपि नयद्वयनिर्देश एव युक्तो नैकनयनिर्देशः, न्यूनाख्यनिग्रहस्थानप्रसङ्गात् , यथोक्तं भगवता भद्रबाहुस्वामिना सामायिकमधिकृत्य किं द्वारे-" जीवोगुणपडिवनो णयस्स दवट्टियस्स सामइ। सो चेव पज्जवणयट्ठिअस्स जीवस्स एसगुणो" ति। एतदर्थप्रपञ्चोऽस्मत्कृतानेकान्तव्यवस्थायां, एकनयेनैव धर्मलक्षणे चाभिधातव्ये आदौ व्यवहारनयेन तत्पणयनमुचितं, निव