Book Title: Tattvartha Sutra Part 02 Sthanakvasi
Author(s): Ghasilal Maharaj
Publisher: A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti
View full book text
________________
दीपिका-निर्युक्ति टीका अ. ७ सू. ५७ सामान्यतः सर्वव्रतभावनानिरूपणम् ४१७ गर्हितं फलं लभते नारक। दितीव्रयातनादुःखं चाssgमिकं फलं लभते । एव मनृतभाषणजनितदुःखयुक्तेभ्यो बद्धवैरोभ्यो जिगच्छेदनादिपूर्वोक्त दोषापेक्षयाऽपि यातनाविशेषान् अधिकान् वधबन्धादीन् दुःखहेतून प्राप्नोति तीव्रा. शयोजन स्वीवस्थित्यनुमादमेव कर्मोपादत्ते मेत्यचाशु मानीनार का दियातना मासादयति, तस्माद् - अनुभाषणस्यैवविधविषमफलविपाक मात्मनि भावयन् 'तद्व्युपरमः श्रेधान्' इति रीत्या विचार्याऽनृतभाषणाद व्युपरतो भवति, यथा च - प्राणातिपाताऽपश्य भाषणाऽनुष्ठायिनः प्रत्यवाययुक्ता भवन्ति एवं परद्रव्य
असत्य
इसी प्रकार के अन्य गर्हित फल भी होते हैं । उसे परलोक में नरक आदि की तीव्र यातनाएं भोगनी पडती हैं । जो लोग भाषण से उत्पन्न दुःखयुक्त वैरानुबंध से हैं, वे जिह्वाछेदन आदि पूर्वोक्त दोषों की अपेक्षा भी अधिक यातना वध-बन्ध आदि दुःख के हेतुओं को प्राप्त करते हैं। जिसका आशय अध्यवसाय तीव्र होता है वह दीर्घ स्थिति और तीव्र अनुभाग वाले अशुभ कर्मों का बंध करता है और परलोक में नरक आदि की अशुभ एवं तीव्र यातना को प्राप्त करता है । अतएव असत्य भाषण का ऐसा विषय फलविपाक होता है, ऐसी भावना करता हुआ 'इससे विरत हो जाना ही श्रेयस्कर है, इस प्रकार विचार करके असत्य भाषण से निवृत्त हो जाता है ।
जैसे हिंसा और असत्य भाषण करने वाले दुःखों के पात्र होते
આવે છે, કાન કાપી લેવામાં આવે છે, નાક કાપી લેવામાં આવે છે આવી જ જાતના અન્ય ગર્હુિત ફળ પણ ભેગવવા પડે છે. તેને પરલેાકમાં નરક આદિની તીવ્ર યાતનાએ ભાગવવી પડે છે. જે લેકે અસત્ય ભાષણથી ઉત્પન્ન થનારા દુઃખયુકત વૈરાનુખ ધવાળાઓ છે. તેએ જિજ્ઞાèદન આદિ પૂર્વક્ત દાષાની અપેક્ષાએ પણ અધિક યાતના વધ અન્ધન આદિ દુ:ખના હેતુઓને પ્રાપ્ત કરે છે. જેમના આશ્ચય-અયવસાય તીવ્ર હોય છે તે દીઘ સ્થિતિ અને તંત્ર અનુ. ભાગવાળ અશુભ કર્મોં બાંધે છે અને પરલેાકમાં નર્ક આદિની અશુભ અને તીવ્ર યાતનાઓને પ્રાપ્ત કરે છે આથી અસત્ય-ભાષણનું આવું વિષમ ફળ વિપાક મળે છે, એવી ભાવના કરતે થકા, આનાથી વિરત થઇ જવું એમાં જ શ્રેષ છે. આ પ્રમાણે ચિન્તવન કરીને અસત્ય ભાષણથી નિવૃત્ત થઈ જાય છે
જેવી રીતે હિં*સા અને અસત્ય ભાષણ કરવાળાં દુઃખાને પ્રાપ્ત થાય
त० ५३
શ્રી તત્વાર્થ સૂત્ર : ૨