Book Title: Paia Vinnan Kaha Trayam Part 02
Author(s): Kastursuri, Chandrodayvijay, 
Publisher: Vijay Nemi Vigyan Kastursuri Gyanmandir
Catalog link: https://jainqq.org/explore/600189/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ । पाइअ विन्नाण कहा। * * * ** ** 10 * 108* स निर्माता:- पू.आ. श्री. विजयकस्तूरसूरीश्वरः D Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ શાહ ખીમચંદ સ્વરૂપચંદ સધવી શ્રી નેમિ-વિજ્ઞાન-કસ્તૂરસૂરિ ગાનમદિર સૂરત. શાનમ'દિરનું ટ્રસ્ટી મંડળ - ૯ - શાંતિલાલ ચીમનલાલ સંઘવી | પાનાચંદ સાકરચંદ મદ્રાસી | | મેનેજી' ટીન : શા. 'ખુબચંદભાઈ રતનચ'દ જોરાજી શા. નટવરલાલ નેમચંદ શા. રમણીકલાલ નામદાસ ટીએ : સાભાગચંદ્ર નાનાભાઈ લાકડાવાઈ બાબુભાઈ ચીમનલાલ સજાવી કુસુમચંદ્ર ચીમનલાલ સંઘવી સ્થાપના વિ. સ. ૨ ૦ ૧.અરસા સુદ ૯ Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ भरुच-वेजलपुरमंडनश्रीमुनिसुव्रतस्वामि श्रीआदिनाथस्वामिभ्यो नमः । पूज्याचार्यदेव श्रीविजयनेमि-विज्ञानसूरीश्वर-सद्गुरुभ्यो नमः पाइअ विन्नाण कहा। बिइओ भागो -: रचयिता:शासन सम्राट् प्रौढ प्रतापि अनेकतीर्थोद्धारक बालब्रह्मचारि पूज्यपादाचार्यदेव-श्रीमद् विजयनेमिसूरीश्वरपट्टधर शान्तमूर्ति वात्सल्यवारिधि पूज्यपादाचार्यदेव-श्रीमद् विजय विज्ञानसूरीश्वर पट्टधरप्राकृतविशारद सिद्धान्तमहोदधि पूज्यपादाचार्य श्री विजयकस्तूरसूरीश्वरः। -: संपादक :उपाध्याय श्री चन्द्रोदय विजय गणिवर, ----: प्रकाशक: - श्री विजय नेमि-विज्ञान-कस्तूरसूरि ज्ञान मंदिर. सूरत । प्रथमावृत्तिः मूल्य १-५०... use on ... । वीरसं. २४९७ San Educationabnal विक्रमाब्द. २०२७ प्रतयः ५०० Www.jainelbrary.org Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि. न्नाणकहाण ॥२॥ प्राप्तिस्थानो:-श्री विजय-नेमि-विज्ञान कस्तूसूरि ज्ञान मंदिर. To. शांतिलाल चीमनलाल संघवी, ठे. गोपीपुरा कायस्थमहोल्लो मु. सूरत-२ मास्तर जशवंतलाल गीरधरलाल श्री सरस्वती पुस्तक भंडार ३०९।४ दोशीवाडानी पोल अहमदाबाद-१ रतनपोल, हाथीखाना अहमदाबाद-१ सर्वहक्क स्वायत्तीकृतैव प्रकाशकेन राजतन्त्रवाहकादेशानुसारेण । –आर्थिकसहायकभरुच जैन श्रीश्वेताम्बर मूर्तिपूजक दशा पोरवाड मारवाडी पंच आराधना भुवन वेजलपुर : मुद्रक : श्रीयुत् त्रिभुवनदास शास्त्री श्रीरामानंद प्रिंटिंग प्रेस कांकरीयारोड, अहमदाबाद-२२ * प्राप्तिस्थान * श्री आराधना भुवन जैन श्री संघ. शा. केशवलाल लल्लुभाई ठे. आराधना भुवन वेजलपुर मु. भरुच ॥२॥ Jain Education in For Personal & Private Lise Only m ainelibrary.org Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ પ્રેરક ગુરુદેવ વાત્સલ્ય વારિધિ પ. પૂ. આચાર્ય મહારાજ શ્રી વિજય વિજ્ઞાન સૂરીશ્વરજી મ. Jain Education પરમ ગુરુદેવ શાસન સમ્રાટ પ. પૂ. આચાર્ય મહારાજ શ્રી વિજય નૈમિ સૂરીશ્વરજી મ. For Personal & Pe પ્રત્યકાર સિધ્ધાન્ત મહાદધિ ૫. પૂ. આચાર્ય મહારાજ શ્રી વિજય કસ્તૂર સૂરીશ્વરજી મ. Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Jain Education international For Personal & Private Use Only Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण गुरुगुणा ॥३॥ संभरणा पसीएज्ज सया मज्झ नेमिविन्नाणसरिणो । ॥ सिरिगुरुगुणमहोदहीणं गुणसंभरणा ॥ सिद्धतसुरगुरु-नायविसारय-जोइससिप्पाइसत्थपारंगयवच्छल्लसायर-सव्वमुणिपुंगवमाणारिह-पुन्वाणुयोगवुड्ढमहापुरिससंभरणसरिससील-गीयट्ठसिरोमणिआजीवियंतनियगुरुसेवापरायणविजयउदयसरीसराणं महणीयगुणे सविणयं सएव संभरमाणो विजयकत्थूरसूरी [पाइयविन्नाणकहाए ॥३॥ For Personal & Private Use Only Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ न्नाणकहाण III પ્રકાશકીયઃ પ્રાકૃતવિશારદ સિદ્ધાંતમહોદધિ અધ્યાત્મમૂર્તિ આચાર્યદેવ શ્રીમદ્ વિજય કસ્તૂરસૂરીશ્વરજી મહારાજ રચિત “ક વિજ્ઞાન જા” ને બીજો ભાગ પ્રકાશિત કરવાનું અને સૌભાગ્ય સાંપડ્યું છે. ગ્રન્થકાર પૂજ્યાચાર્યદેવ શ્રીમાનને તેઓશ્રીના પરમ ઉપકારી ગુરુ દેવ વાત્સલ્યવારિધિ સમયજ્ઞ આચાર્યદેવ શ્રાવિન્ય વિજ્ઞાનસૂરીશ્વરજી મહારાજશ્રીનો પ્રાકૃતમાં ભિન્ન ભિન્ન વિષયને આવરી લેતી ૧૦૮ કથાઓ બનાવવાનો આદેશ થયે હતે. ગુરુ કૃપાએ ૫૫ કથાઓનો પ્રથમ ભાગ તે આદેશ દાતા પરમ ઉપકારી ગુરુદેવ શ્રીમાનની તારકનિશ્રામાં પૂર્ણ થતા તેની બે આવૃત્તિ તે પ્રકાશિત કરી શક્યા છીએ. પણ ૫થી ૧૦૮ કથાના બીજા ભાગની રચના સમય દરમ્યાન આદેશદાતા ગુરુદેવશ્રીમાન વિ. સં. ૨૦૨૨ ચૈત્રસુદ ૧૦ દિને ખંભાતમાં સ્વર્ગવાસ પામ્યા. તેઓશ્રીએ ૧૦૮ કથાની પ્રાકૃતરચનાની પૂર્તિની ઘણી અપેક્ષા રાખી હતી પણ કાળની ગતિ ન્યારી છે, જેથી તેઓશ્રીમાનની અપેક્ષાની પૂતિ ન થઈ શકી. એમ છતાં તેઓ પૂજ્ય શ્રીમાનની અસીમ કૃપાથી સમયની અનુકુળતાએ સુરત, વેજલપુર, ભરૂચ, તેમ સાબરમતીના ચાતુર્માસ દરમ્યાન ૧૦૮ કથાની રચનાની પૂર્તિ થઇ શકી કે જેથી અમે તે પ્રકાશિત કરી પ્રાકૃતના અભ્યાસીઓ તથા વિદ્વાની સમક્ષ મુકી શક્યા છીએ. - પૂજ્ય ગ્રન્થકારશ્રીનું પ્રાકૃત વાંગમય ઉપરનું પ્રભુત્વ તે પ્રાકૃતના વિદ્વાનો આ સ્થાઓ વાંચીને અનુભવી શકે તેમ છે. વિદ્યામય તેમ તપોમય તેઓશ્રીની સાધના, જીવનચર્યા પૂર્વના મહર્ષિઓની યાદ તાજી કરાવે તેવી Jan Education International For Personal & Private Use Only Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ અ|િ नाणकहाण | प्रकाशकीय ilધો છે. આવા પરમગીતાર્થ મહાત્માની કૃતિઓ પ્રકાશિત કરવાનું વારંવાર સૌભાગ્ય સાંપડે તેવી અભિલાષા અમે રાખીએ છીએ. પ્રસ્તુત પ્રકાશન અંગે પૂજ્ય ઉપાધ્યાયજી શ્રીચંદ્રોદયવિજયજી ગણિવરે પ્રશસ્ય લાભ લીધે છે. તેમ તેઓ શ્રીના ઉપદેશથી ભરૂચ. જૈન શ્વેતામ્બર મૂર્તિપૂજક વીશાપોરવાડ મારવાડી પંચ આરાધનાભુવન વેજલપુરના શ્રી સંઘે જ્ઞાન દ્રવ્યમાંથી રૂ. ૨૦૦૧ આપી શ્રતભક્તિનો અપૂર્વ લાભ લીધો છે. આ અંગે શ્રી સંઘને તેમ કાર્યવાહકોને જેટલા ધન્યવાદ આપીએ તેટલા ઓછા છે. પ્રસ્તુત પુસ્તકના મૂળ મેટરના સંશોધન અંગે ગણિ શ્રી અશોકચંદ્રવિજયજી મ. મુનિ શ્રી. જયચંદ્રવિજયજી મ. મુનિ શ્રી પ્રબોધચંદ્ર વિજયજી મ. ના શ્રમને યાદ કર્યા વિના રહી શકાય તેમ નથી. જ્યારે મુફ સંશોધનના કાર્યમાં–પૂ. ઉપાધ્યાય શ્રી ચંદ્રોદય વિજયજી ગણિવર. મુનિ શ્રી નરચંદ્ર વિજ્યજી. મ. મુનિ શ્રી હીકાર ચંદ્રવિજયજી મ. મુનિ શ્રીવિવેકચંદ્ર વિજ્યજી મ. મુનિ શ્રી કુશલચંદ્રવિજયજી. મ. આદિનો સહયોગ અતિ ઉપયોગી થઈ પડે છે. અમારી વિનંતી સ્વીકારી આ ગ્રન્થનું પૂજ્યપાદ વિદ્વલ્લભ આચાર્ય મહારાજ શ્રી વિજય ધર્મધુરંધર સૂરીશ્વરજી મહારાજશ્રીએ આમુખ લખી આપી અતિ ઉત્સાહિત કર્યા છે. તેમ વિદ્ધર્યું છે. શ્રીયત. ભોગીલાલ. જે સાંડેસરાએ પ્રસ્તુત ગ્રન્થ અંગે નૈવેધ લખી આપી અને સારે સહકાર આપે છે. લગભગ દોઢ માસના ટૂંકા સમયમાં આટલું સુઘડ, સ્વચ્છ તેમ શુદ્ધ મુદ્રણ કરવામાં શ્રી ત્રિભોવનદાસ સ્વામીજી શ્રી રામાનંદ પ્રીન્ટીંગ પ્રેસના પ્રધાન સંચાલક શાસ્ત્રીજીનો શ્રી કવિજી. તેમ કમ્પોઝીટને પુરુષાર્થલાગણી તેઓ પ્રત્યે મમતા જાગૃત કરે તેવા છે. Jan Educnon International For Personal & Private Use Only ainelibrary.org Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ आमख पाइअविन्नाणकहाण // મુદ્રણ કાર્ય અંગેની તમામ વ્યવસ્થાકાર્ય માટે સાબરમતી રામનગરના શ્રીયુત્ ચંદુલાલ હવજીભાઈ ગુજરાત સ્લેટ કંપનીવાળાને પરિશ્રમ પ્રસ્તુત પ્રકાશનમાં અગ્રભાગ ભજવ્યો છે. અંતે એક જ કે ગ્રન્થકાર શ્રીની આકૃતિને અભ્યાસીઓ સારી રીતે અધ્યયનમાં લઈ પ્રાકૃત વિશારદ બની સ્વપ૨ કલ્યાણુના ભાગી બને. એજ લી. પ્રકાશક છે ફ્રી મર્દ નમઃ | આમુખ કથાસાહિત્યને સાગર એટલો વિશાળ અને ગંભીર છે કે સારા સારા સાગર ખેડુઓ પણ ક્ષણભર શક્તિ થઈ જાય. એને કાંઠે છબછબીયા કરીને મજા માણી શકાય અને એના મધ્યમાં ડૂબકી મારીને રને પણ પામી શકાય. દરેક દર્શનનું કથા એ આગવું અંગ છે. દર્શન જ નહીં લેક વ્યવહારનું કઈ પણ ક્ષેત્ર એવું નથી કે જેમાં કથાને સ્થાન ન મળ્યું હોય. જગતમાં જે કંઈ કથા સાહિત્ય છે તેમાં વર્તમાન સમયે પણ જૈન કથાસાહિત્ય મોખરે છે. એ વાત એ વિષયના અનુભવીઓને સરળતાથી સમજાય એવી છે. એ મોખરે રહેવાના કારણે પણુ પ્રબલ અને પૂરતા છે. જૈન સાહિત્યની જે ચાર વિભાગમાં વહેંચણી થઈ છે તેમાં “ધર્મકથાનુગ સ્વરૂપે કથાઓને પણ સ્થાન મળ્યું છે ને એ રીતે દ્રવ્યાનુયેગ, ચરણકરણનુયેગ, ગણિતાનુગ કરતાં ધર્મકથાનુયોગનું મૂલ્ય કેઈરીતે ઉતરતું નથી. પલંગના ચાર પાયામાં કોઈ પણ પાયાની અગત્યતા ઓછી આંકી શકાય નહીં. IIધા Jain Education For Personal & Private Use Only www.ainelibrary.org Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाप કથાના અસર તરીકે વિભાગા પડે છે. આવર્જની આદિ પ્રકારો છે. કામકથા, દેશકથા, સ્ત્રીકથા, ભેાજન કથા વગેરે વિકથા છે. ધ કથા પણ અનેક પ્રકારની છે. કલ્પિતકથા અને વાસ્તવકથા એ પ્રમાણે પણ તેના વિભાગ થાય છે. કેટલાએક પેાતાને બુદ્ધિમાન ગણાવતા હાય છે. તે આ કથાસાહિત્યની મીમાંસામાં પેાતાની બુદ્ધિને વિપરીત રીતે ચલાવીને કથાને વ્યર્થ ચૂંથી નાંખતા હાય છે. તેએ એવી ભયંકર ગેરસમજ ધરાવતા હોય છે કે અમે જગતને અશ્રદ્ધાના ખાડામાંથી બહાર કાઢીએ છીએ પણ તે પોતે કેવા અશ્રદ્ધાના ખાડામાં ખૂંપી ગયા છે તે જોઈ શકતા નથી. વિશ્વની વિશાળતા અને કાળની અપારતાના વિચાર કર્યા વગર કથાએ માત્ર કાલ્પનિક છે એવું કહેનારાઓને એ ખબર નથી કે ચૈતન્યશક્તિમાં અવાસ્તવકલ્પના આવી શકતી નથી કેટલાંક દેવતત્ત્વથી દૂર હડસાએલા જ્યાં જ્યાં એ હકીકતા આવે ત્યાં વિકૃત કર્યા વગર રહી શકતા નથી અને એમ કરવાથી તેએ શાસ્ત્ર અને જ્ઞાનીઓના તા દ્રોહ કરે છે સાથે કથાને છિન્ન ભિન્ન કરી નાંખે છે. આમ કરવાથી એકની એક કથા જુદે જુદે હાથે જુદા જુદા રૂપા ધારણ કરીને જનતામાં વ્યામાહ જન્માવનારી બની જાય છે. કથાસાહિત્યની રચના વિવિધ પ્રકારે થાય છે. કેટલીક વિસ્તારથી તા કેટલીક સંક્ષેપથી. વત માન સાહિત્યક્ષેત્રમાં તેને નવલ કથા તથા નવલિકા કહે છે. પ્રસ્તુત પુસ્તકમાં જે કથાઓ રજુ કરવામાં આવી છે તે નવલિકાએ રૂપે છે. ટૂંકી વાર્તાઓ સ્વરૂપે છે. આ પુસ્તકના પ્રથમ ભાગમાં ૫૫ કથાએ આવી ગઇ છે. આ તેના અનુસન્માનના દ્વિતીય વિભાગ છે. આમાં ૫૩ કથાઓ છે. આમ સ મળી ૧૦૮ કથાએની આ સંકુલના છે. ૫૬મી કથાથી લઈને ૧૦૮ કથા સુધીની કથાએ આ પુસ્તકમાં આ પ્રમાણે ક્રમશઃ છે. પ૬-(૧) આનદ શ્રાવકનીઆ કથા છે. વિસ્તારથી આ હકીકતા ઉપાસકદશાંગ સૂત્રમાં આવે છે. અહિ' તા તેમને અવધિજ્ઞાન થાય છે. શ્રી ગૌતમસ્વામીજી તેમને શાતા પૂછવા જાય છે. અવધિજ્ઞાનની ક્ષેત્રમર્યાદા અંગે For Personal & Private Use Only आमुख Ill ainelibrary.org Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाण आमुख I૮ વાહ થાય છે. છમસ્થતા હોય ત્યાં આવું શકય હોય છે. છતાં આરાધકતા જીવની કેવી સરલતા આપે છે. એ સર્વનું આ હૂબહૂ ઉદાહરણ છે. ૫૭, (૨) નંદ મણીયારની આ વાત વિશુદ્ધ વિચારણા જાળવવા માટે જીવને સારી રીતે સાવધ રહેવાની જરૂર છે એ શિખવે છે. દર્દ રાંકદેવ થવું-પ્રભુની ભક્તિ માટે આવવું-પ્રભુને છીંક આવવી. “જીવી વગેરે શબ્દો ઉચ્ચરવા ઈત્યાદિ આ વાતને વિસ્તાર અન્યત્ર છે તે પણ લક્ષ્યમાં લેવા જેવું છે ૫૮ (૩) અરદૂરની આ કથામાં સંસાર કે ક્ષણસુખ–ક્ષણદુઃખમય છે તેનું સ્વરૂપ છે. તારાચંદ્રને સંયમની પ્રાપ્તિ, અરણ્યના ઉદરને જોઈને સંયમ બન્ધન રૂપ લાગવું-દુર્ભાવ કરે ને ઉન્દર રૂપે જન્મ લે. ધર્મનાથ જીનેશ્વરના દર્શનથી પોતે ધર્મ હારી ગયે તેની બળતરા જાગવી. અને સબળ સવળો પુરુષાર્થ ફેરવી આગળ વધી જવું–આ સર્વ ભૂલાય એવું નથી. ૫૯ (૪) ભાવિની અને કમરેખાની કથા છે. કથા રેચક છે. આ કથામાં જણાવેલ છે તે પ્રમાણે જગતમાં કેટલાંક છ કમ રેખાને વિફળ કરવા અવળા પ્રયત્ન તે ઘણાં કરે છે. જે જીવે સવળા-ગ્ય પ્રયત્ન કરે તે કામ કાઢી જાય. ૬૦ (૫) સહુ પોત પોતાના કાર્યને સારું ગણાવતા હોય છે પણ ખરેખર સારું કાર્ય કર્યું કહેવાય? તેની સમજ આ ત્રણ ભાઈની વાર્તા કહી જાય છે. ૬૧ (૬) અર્થ-લહમી-ધન કેવા અનર્થો જગવે છે એ હકીકત આ ધનદત્તની કથામાં છે. “અરથsurror ” એ હૃદયમાં કેતરી રાખવા જેવું છે. - ૬૨ (૭) બ્રાહ્મણ કુટુંબની આ વાર્તા છ દૌભાગ્યને પરવશ હાથમાં આવેલા કેવા ઉત્તમ લાભ ગુમાવે છે તેવો ચિતાર ખડે કરે છે. સદ્દબુદ્ધિ જે આગળ આવે છે કે લાભ મળી જાય છે પણ આ વાતમાં સાથે જ છે. આ વાર્તા જુદે જુદે રૂપે પણ મળે છે. |ઢવા Jain Education a l For Personal & Private Use Only ainelibrary.org Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ आमुख પર મળી રહે એ पाइअविन्नाणकहाणी Mિ શકિતઓ સ ર કર્યું એના IST ૬૩ (૮) સામાયિકમાં શું ? એમાં કયાં કાંઈ ખચવું પડે છે કે ભુખ્યું રહેવું પડે છે? સામાયિકમાં મહેનત કે શ્રમ નથી આવું વિચારનારાને આ વૃદ્ધાની વાતેમાંથી સાચો ઉત્તર મળી રહે એવું છે. ૬૪ (૯) વિશલ્યાએ લક્ષમણનું શલ્ય દૂર કર્યું એના સિવાય બીજા કેઈ એ કાર્ય કરી શકે એમ ન હતું તપના પ્રભાવે આવી અનેક શકિતઓ જીવ મેળવે છે. આ કથાનું એ રહસ્ય છે. ૬૫ (૧) “નૈગમ એક નારી ધૂતી પણ, ઘેબર ભૂખ ન ભાંગી” “જમી જમાઈ પાછો વળી, જ્ઞાન દશા તવ જાગી” એ ઉક્તિને સ્પષ્ટ ભાવ આ કથામાં છે. આવી સેંકડો કથાઓ જન કથા સાહિત્યમાં આવે છે. જે જીવનના મેલ ધઈને નિર્મળતા આપે છે. ૬૬ (૧૧) દેવાનન્દા બ્રાહ્મણી અને રાષભદત્ત બ્રાહ્મણ ચરમ તીર્થંકર પરમાત્મા શ્રી મહાવીર સ્વામીજીના ૮૨ દિવસ પૂરતા જનની-જનક પણ એટલા માત્રથી હૃદયમાં પ્રકટેલી સ્નેહની સરવાણીઓ ભવ–મુક્ત કરવામાં કેટલું બળ પૂરે છે તેની આ વાત છે. ૬૭ (૧૨) “બહોત ગઈ છેડી રહી, થેડા માટે શીદ ગુમાવ” એ હકીકત છે. પણ જીવને એ સમજણ થેડી માડી આવે છે. જીવ થેડા માટે ઘણું ગુમાવી દે છે. રાંધ્યા પછીના ડહાપણુ જેવું બની જાય છે. આ મુલકની કથા એ સમજ પરિણામ આવ્યા પૂર્વે આવી જાય તે કેટલા લાભ મળી જાય છે એ સુન્દર તત્ત્વ રમતું કરી જાય છે. વાત રમાડવા જેવી છે. ૬૮ (૧૩) દ્ધ ધર્મમાં સ્થિર રહેનાર સ્ત્રી હોય કે પુરુષ પણ છેવટે તે વિજયી બને છે. એ હકીકત આ ચંદ્રલેખાની કથામાંથી મળે છે. આ વાર્તા વિસ્તારથી વર્ણવી હોય તે એક અદ્દભૂત રસપૂર્ણ મહાકથા બને એટલી વસ્તુ ધરાવે છે. Jan Education International For Personal & Private Use Only ainelibrary.org Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविस्नाणकहा आमुख રબી - ૬૯ (૧૪) મતિશેખર મંત્રીની બુદ્ધિ દેવને યક્ષને પણ વિચાર કરતે કરી મુકે છે. બુદ્ધિબળ બીજા કરતાં બળીયું છે. તે આ વાર્તા દીવા જવું દેખાડે છે. આવી જ વાત છેડા વધારા સાથે વિશેષ આકર્ષણ જન્માવે એવી લેક કથા સાહિત્યમાં પણ મળે છે. ૭૦ (૧૫) કર્મના ઉપર બધે ભાર નાંખીને સારું કામ ન કરનારા જે કદી આગળ વધી શકતા નથી. દુઃખ દૂર કરવાની ઈચ્છા હોય તે પણ એવા જ દુખી જ થતા હોય છે. બીજી બાજુ ધર્મમાં આસકત આત્માઓ ભારે કર્મને પણ એવા હળવા બનાવી દે છે કે જગતમાં કહેવાય છેકે-“શૂળીનું સેયે સાયું” રાજપુત્રની આ કથા એ સમજણને સ્પષ્ટ કરે છે. ૭૧ (૧૬) ખરા વૈરાગ્યવાળા ની જોડી જામે તે કામ થઈ જાય–ગુરુ શિષ્યની આ વાર્તા એ વાત કહી જાય છે. ૭ર (૧૭) કાળ કાળનું કામ કરે છે. ઊતરતા કાળમાં શુભ ભાવે ઓછા થઈ જાય છે એ કાળપ્રભાવ છે. એટલે કોઈને કહેવું કે તમે આવા કેમ થઈ ગયા ? એ ગ્ય નથી. એવું બીજાને માટે કહેનારે વિચારવું જોઈએ કે પોતે કેવા છે? જો એમ ન કરે તે રાજા અને વિદ્વાન વાત જેવું થાય એ સ્પષ્ટ છે. ૭૩ (૧૮) ) વિકમાદિત્યની આ ચારે કથાઓ અદભુત રસ સાથે બુદ્ધિ ચાતુર્ય ભરેલી છે. વિક્રમચરિત્ર જ એવું છે. ૭૪ (૧૯) ( Gી કે તેમાં દાન-શૌર્ય ચાતુર્ય આદિ ગુણો ખીલ્યા છે. કથાઓ ચારે વાંચ્યા પછી બીજાને કહેવાનું મન ૭૬ (૨૧) U વધે એવી છે. ૭૭ (૨૨) સંસારની વિચિત્રતા એકજ ભવમાં જીવ કેટલા ભવ કરે છે તેનું આબેહૂબ દર્શન–આ કથામાં થાય છે. પુષ્પવતીને કામલતા નામ પણ અન્યત્ર મળે છે. પ્રતિકૂળકર્મ દૂર કરવા કટિબદ્ધ થવું જોઈએ નહિ તે એના નચાવ્યા નાચ જ કરવું પડશે. liળી Jan Education For Personal & Private Use Only ane brary.org Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ आमुख पाइअवि ૭૮ (૨૩) મહત્તા શેમાં સમાએલી છે–તે અંગે આ વાર્તા છે. વાર્તામાં વર્ણવેલા સાધને અવશ્ય મહત્વ વધારનારા છે. - ૭૯ (૨૪) ઉદારતા અને કૃપણુતાના પરિણામે જે ખરેખર સમજાઈ જાય તે માણસ ક્ષણ પણ ઉદારતાને દૂર न्नाणकहाण ન કરે અને ગમે તેવી સ્થિતિમાં પણ કૃપણુતાની ક્રૂર છાયા પડવા ન દે. ભીમ અને કૃપણ શેઠની આ વાર્તા એ સમજણનું સુન્દર દાન કરે છે. સુપાસનાચરિયંમાં વાસી ભોજનની કથામાં પણ આવી વાત આવે છે. ૮૦ (૨૫) સાચી શ્રદ્ધા થવી દુર્લભ છે. એ થયા પછી તેમાં સ્થિર રહેવું એ અગત્યનું છે. આલિંગબ્રાહ્મણની આ કથાથી એ સ્પષ્ટ સમજાય છે. - ૮૧ (૨૬) કછ ભદ્રેશ્વરમાં થયેલ જગડુશાહનું ચરિત્ર કોઈ અનેરી અસર આપી જાય એવું છે. કર્તવ્યપરાય ણુતા, અનુકંપા અને ઔદાર્યના ગુણેની ખીલવણી આ વિષમ કાળમાં પણ કેટલી થઈ શકે છે તેનું ઉદાહરણ આ ચરિત્ર પુરું પાડે છે. ૮૨ (૨૭):-ચંદ્ર અને ભીમ એ બે ભાઈઓ તેમાં ભીમ સુખી અને ચંદ્ર દુઃખી કાલાંતરે ચંદ્ર વીરપુરમાં ગયો અને ઋષભદેવ પરમાત્માની ભક્તિ કરીને સુખી થયો. જીવના ભાગ્યદયમાં ક્ષેત્ર વિશેષ પણ સારો ભાગ ભજવે છે. એવા અનેક પ્રસંગે છે કે એકને એક સ્થળે આળસુ બનીને પડી રહેનારા દુઃખી દુઃખી રહે છે ને તેઓ ક્ષેત્રાન્તર કરે છે ને તેમને ઉદિતદિત ઉદય થાય છે. આ કથામાં પણ એ હકીકત તરવરે છે. ૮૩ (૨૮) -શિવરાજ અવળે રસ્તે ચડી ગયું હતું પણ શુભ ભાવનાના પરિબળથી ખૂબ આગળ વધતા તેને વાર ન લાગી. શુદ્ધહૃદયની ભાવના ફળ આપવામાં વિલંબ લગાડતી નથી. આ કથામાં એ બોધ મળે છે. ૮૪ (૨૯):- અઠમ તપ કેટલું સામર્થ્ય ધરાવે છે. તે અંગે નાગકેતુની આ કથા સર્વોચ્ચ છે. એ વાત સાંભછે! ળીને અનેક જ અઠમ તપ કરવા ઉજમાળ બન્યા છે–અને છે-ને બનશે. આ વાર્તાના બીજા અંગે પણ લક્ષ્યમાં લેવા જેવા છે. ચરિત્ર અને ઔદાયરામાં થયેલ જગડા For Personal & Private Use Only w inelibrary.org Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ आमुख કવિ- Jા न्माणकहाण રા ૮૫ (૩૦) :-મહેય વરદત્ત મુનિની આ કથામાંથી નીચે પ્રમાણે મુદ્દાઓ ધ્યાનમાં રાખવા ચગ્ય છે-(૧) સંસારી જી હવશ બીજાને વિપત્તિમાં પાડવા પ્રયત્ન કરે છે. અને પિતાનું બગાડે છે. (૨) સ્નેહવશ એ બધ બંધાય છે. (૩) મુનિ અવસ્થામાં પૂર્વનું જ નામ રાખવું એવું કાંઈ નથી. સારૂં નામ રાખી શકાય છે. (૪) પોતાનું ચરિત્ર જીવને તત્કાલ અસર ઉપજાવે છે. ૮૬ (૩૧):-ભક્તામરસ્તેત્રના દસમા પદ્યને પ્રભાવ અને ગુરુના આશીર્વાદ જીવને ઉસ્થિતિ પ્રાપ્ત કરોવવામાં પ્રબલ સાધનરૂપ બને છે. કપર્દિ શ્રાવકની આ વાર્તાનું એ તાત્પર્ય છે. ૮૭ (૩૨):- દયાધર્મ સમજ્યા સિવાય અજ્ઞાનવશ ગમે તેટલું તપ કરવાથી કાંઈ વળતું નથી. સામે દયાપૂર્વક ડું કર્યું પણ લેખે લાગે છે. તાપસ ને જીનદાસીની કથામાં એ સ્પષ્ટ છે. - ૮૮ (૩૩):-સૂરરાજાની કથા તીર્થના પ્રભાવને સમજાવે છે ને સાથે જીવને કર્મવશ કેવું સહન કરવું પડે છે એ પણ જણાવે છે. ૮૯ (૩૪):-સંયમની સાધના કઠીન તો છે જ પણ જીવ જે એક પછી એક પગથીયા ઉતરતો જાય તે કયાંયને ન રહે. સંયમમાં શિથિલ વૃત્તિવાળાને મરીને પાડા થવું પડે છે. ક્ષુલ્લકની આ વાર્તામાંથી ડી આરાધના પણ દઢતાથી કરવા માટે ઉજમાળ રહેવા નિશ્ચય કરે. ૯૦ (૩૫):--જગતમાં જે દોષ જોવા જઈએ તે પાર ન આવે એવું છે. દેષથી બચવું એ જુદી વાત છે અને પાકા દો જેવા એ એ જુદી વાત છે. તાપસીની આ વાર્તાથી દોષ જોવાનું છોડી દેવું-એટલું આવડી જાય તે બસ. ૯૧ (૩૬):-શઠે શાયમ ” એ નીતિ છેને “શઠે સૌજન્ય ” એ ધર્મ છે. નીતિના સિદ્ધાન્તને પોષણ કરતી આ પોપટની કથા છે. Jan Education International For Personal & Private Use Only Lainelibrary.org Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा. आमुख I ૯૨ (૩૭):-કાષ્ઠ મુનિની આ કથા જગમાં છે કેવી વિચિત્ર પ્રકૃતિ ધરાવતા હોય છે. અને તેમાં ધર્મની આરાધના કરનારને કેટલું સાવધ રહેવું પડે છે-સહન કરવું પડે છે. એ સમજાવે છે. ૯૩ (૩૮):--સાગર શેઠના જેવા વિશ્વમાં ડગલેને પગલે મળી આવે છે. લેભના બૂરા પરિણામ કેવા આવે છે. એને ચીતાર આ કથામાં છે. ૯૪ (૩૯)-કૂર્મપુત્રની આ ધમકથા અનેખી છે. ગૃહસ્થલિંગે કેવળજ્ઞાન તે થાય પણ તે થયા પછી ગૃહવાસમાં છ- છ મહિના રહેવાનું અને એ આ ચરિત્રમાં છે. બે હાથના શરીવાળાને કેવળજ્ઞાન થઈ શકે તેનું આ દૃષ્ટાન્ત છે. પૂર્વ જન્મ તે વિચિત્ર છે. પણ જીવ સમજણના ક્ષેત્રમાં આવ્યા પછી શુભભાવનાને બળે થોડા સમયમાં કેવું સાધી લે છે–તે આ કથાથી સમજાય છે. ૯૫ (૪૦)-પરોપકાર કરનારા પાછું વાળીને જોતાં નથી. વિક્રમાદિત્યની આ વાર્તા અપકારકરનાર ઉપર પણ કે ઉપકાર કરે છે તે જણાવે છે. ૯૬ (૪૧):- ધન દાટનારા ગમે તેટલા સાવધ રહેતા હોય તે પણ દાટેલું ધન પછીથી પિતાના હાથમાં આવશે એમ માનવું કેવું ભૂલ ભરેલું છે એ વાત સમજવી સહેલી હોવા છતાં લોભ વશ જીવ એ સમજી શકતા નથી. ચારની આવી હકીક્ત સહસમક્ષની વાતમાં પૂર્વભૂમિકા રૂપે પણ મળે છે. વાત વાંચવા જેવી છે તે કરતાં વિચારવા જેવી વિશેષ છે. ૯૭ (૪૨): સનત કુમાર ચક્રવતી અત્યન્ત સ્વરૂપવાન હતા. પણ રૂપનું અભિમાન કર્યું અને બાજી બગડી ગઈ. છતાં એ સાત્વિક આત્માએ બગડેલી બાજી સુધારી લીધી. બગડતી બાજી સુધારી લેવી એ પરમ શિક્ષણ છે. આ કથાથી એ સર્વ શિખવા જેવું છે. For Personal & Private Use Only ainelibrary.org Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ અવિનાશી ૯૮ (૪૩) –માતા મરુદેવા માં આત્મા તે અનંત કાળે કેઈકજ મળી આવે. અચ્છેરાની કક્ષામાં મૂકી શકાય नाणकहाण એવું એમનું જીવન વૃત્ત. પુત્ર પ્રત્યે પરમ પ્રેમ-પણ સંસારના સર્વ સમ્બન્ધ સ્વાર્થના પાયા પર રચાએલા છે. કેઈનું કંઈ નથી. સહુ પાતે પિતાનું સાધે છે. “હું પણ મારું કેમ ન સાધું ?” એ સમજણ આવી-જ્ઞાન-થયું. કેવળજ્ઞાન થયું ને ઘડી બેની અન્દર આયુષ્ય પૂર્ણ કરીને મોક્ષે સીધાવ્યા. આ ભરતક્ષેત્રમાં આ અવસપીણીકાળમાં સર્વપ્રથમ મેક્ષના બારણું ઊઘાડનાર એ પુણ્યાત્મા થયા. ભૂલે ચૂકે પણ આવા ચરિત્રોથી આરાધના વગર કે ચરિત્ર વગર મેક્ષ મેળવી શકાય છે એવું માનવાની ભૂલ કરવી નહીં. ૯ (૪૪)-કનકકતની આ વાત તે વિશ્વને વિચિત્ર લાગે એવી છે. પણ લેભ-અજ્ઞાન-મેહ જીવ પાસે શું નથી કરાવતાં પિદિલા અને તેતલિપુત્રના પ્રસંગો તે ઉદાત્ત-ભવ્ય ને રેચક છે. ૧૦૦ (૪૫):-કઈ એવી ચમત્કારની સ્થિતિ ક્ષણભર સારા માણસને પણ મૂંઝવી નાખે છે. એ મૂંઝવણમાં ઘણાં એ ઘણુ ગુમાવ્યું છે. જે સમજણુના ઘરમાં જીવ આવી જાય તે બચી જાય. વર્તમાન યુગમાં ગોંડલમાં બનેલા આ પ્રસંગ લક્ષ્યમાં રાખવા જેવો છે. ૧૦૧ (૪૬):-પ્રમાદી જીવને હિત શિક્ષા દેવી એ ભારે પડી જાય છે. યુદ્ધક મુનિની આ કથા એને ચીતાર છે ખડે કરે છે. ૧૦૨ (૪૭):-દમસાર મુનિને ઉપશમભાવ હદયમાં જચી જાય એ છે. મુનિલમ સહન કરવાનું કહે છે. સહન કરનાર સાધી જાય છે. ઉત્થાનસૂત્ર અને સમુન્ધાનસૂત્રની હકીકત સૂત્રના ભાવ કેવા હોય છે તે જણાવે છે. T || ૧૦૩ (૪૮):-ક્રોધ કે ચંડાળ છે. તેનું આ કથામાં ચિત્ર છે. જાતિથી નીચ છ કરતાં વર્તનથી નીચ જી અપેક્ષાઓ વધી જાય છે. કર્મ ચંડાળ એવા બિરૂદને વરેલા જી નીચ વર્તન કરી અગામી બને છે. જ્યારે જાતિથી ઢા ' Jain Educatio n al For Personal & Private Use Only ww Mainelibrary.org Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्माणकहाण आमुख ૯૯૯૯૯૯૯૯૭૯૯૯૯૯૯૯૯૯૯૯૯હાઉ હલકા કુળમાં જન્મેલાં જ સારું વર્તન કરે તે ઊંચે આવી જાય છે. આ વાત એ હકીકત સમજાવે છે. વિશેષ ખ્યાલ રાખવાની અહીં ખાસ જરૂર તે એ છે કે આવી વાતને આગળધરીને જાતિથી નીચતા જેવું કાંઈ છે જ નહીં એવું મન્તવ્ય કેટલાક પુષ્ટ કરતાં હોય છે. પણ એ એક અજ્ઞાન છે. મિથ્યા વિચારણા છે. ૧૦૪ (૪૯):-સુલસાની આ કથા છે. આવતી ચોવીશીમાં તીર્થંકર થનાર એ ઉચ્ચ આત્મા છે. તીર્થકરના જીવની વિશેષતાઓનું સુન્દર દર્શન અહીં થાય છે. દર્શનની દૃઢતા અજોડ છે, એવી દૃઢતા મળે તે કામ થઈ જાય. તીથ કરપરમાત્મા પણ જેને ધર્મલાભ કહેવરાવે એવું સૌભાગ્ય વિરલાને જ વરે. અંબડની આકરી પરીક્ષામાં પસાર થયા પછી એ ધર્મલાભ હાથમાં આવે છે. આ બધી વાતે લક્ષ્યમાં લેવા જેવી છે. ૧૦૫ (૫૦):-શરીર અને સંયમ એ બે વચ્ચે ખટપટ અનાદિ કાળથી ચાલી જ આવે છે. મોટે ભાગે પ્રથમ પક્ષ જ બળવાન રહ્યા કર્યો છે. જ્યારે બીજો પક્ષ બળવાન બને એટલે ખલાસ, ખટપટ પૂરી થાય. આ બે મુનિની કથામાં બીજા પક્ષનાં બળની વાત છે. એવું બળ મેળવવા ભાગ્યશાળી બનવા તત્પર થવાનું આ વાતમાંથી શિખવા જેવું છે. ૧૦૬ (૫૧)-સ્વયંભૂદત્ત મુનિની આ કથા છે. થોડો પણ પ્રમાદ-સ્નેહ આડે આવી જાય તે હાથમાં આવેલી વાત વિણસી જાય. સુગુપ્ત અને સ્વયંભૂદત્ત બે બધુઓ છે. દુકાળ પડે છે અને બન્ને બધુઓ સાથે સાથે પરદેશ ચાલ્યા છે. જંગલમાં ધાડ પડે છે. જોકે નાશભાગ કરી મૂકે છે. સ્વયંભૂદત્તને ભિલે પકડી જાય છે. ને ચામુંડાદેવીને ભેગી દેવાની તૈયારી કરે છે. એટલામાં પલ્લીમાં ઉપદ્રવ થાય છે ને ભેગ દેવાનું રહી જાય છે. તે ત્યાંથી નાસી છૂટે છે. તેને સર્પદંશ થાય છે. ચારણ મુનિ તેને વિષમુક્ત કરે છે. અહીં સર્ષ કયાં, કયારે, કે કરડયો હોય તે જીવ બચે અને ન બચે એ અધિકાર જાણવા જે છે. મુનિ સંસારી જીવને બચાવી શકે કે નહીં ? For Personal & Private Use Only છે Jan Education Interational www.ainelibrary.org Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ आमुख पाइअवि-नाणकहा રહ્યા છે એ પ્રશ્નનું સુન્દર સમાધાન અત્રે છે. યોગ્ય આત્માના અધિકારની વાત છે. યોગ્યના અધિકારનો ઉપયોગ અગ્ય | આત્મા કરવા જાય તો અનર્થ થાય. સ્વયંભૂદત્તને જીવ બચે, તેને દીક્ષા લીધી. આયુષ્ય અ૫ જાણી અણુશણ કર્યું, શ્રેણીએ ચડ્યાં. ત્યારે ભાઈ આવી મળે તે વિલાપ કરવા લાગે ને મન ચંચળ બન્યું–બાજી બગડી ગઈ. શ્રેણીથી મુનિ પડી ગયાં. ને સૌધર્મદેવ થયા. આ આખી વાત હૃદયમાં ઉતારવા જેવી છે. ૧૦૭ (૫૨) ચંડરુદ્રાચાર્યની આ કથા ક્ષમાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. યોગ્ય આત્માની મશ્કરી પણ સવળી થઈ જાય છે. મુનિધર્મ એક દિવસમાં પણ કેવળજ્ઞાન અપાવે છે. દેશવિધ યતિધર્મમાં “ક્ષમા” ને પ્રથમ સ્થાન મળ્યું છે. એ વગર આચાર્ય તપસ્વી હતા-છતાં પાછળ રહી ગયા અને એ ધર્મ અ ને કામ થઈ ગયું. શ્રી ઉત્તરાધ્યયન સૂત્રની ટીકામાં પણ આ વાત આવે છે. ૧૦૮ (૫૩):–ધન્યકુમાર ચરિત્ર ગદ્યમાં લક્ષ્મી સરસ્વતીને સંવાદ આવે છે. એ અધિકાર અત્રે છે. આ વાત ખૂબ રેચક છે. વિવેકહીણુ બન્ને અનર્થકર છે અને વિવેકના અંકુશવાળા એ બન્ને ઉદિતદિત ઉદય આપનાર છે. લક્ષ્મીની અનર્થકારિતા આ કથામાં મૂર્તિમંત થાય છે. લક્ષ્મીને સરસ્વતીને સવળે ઉપયોગ કરીને બન્ને ને સારા કરવા એ સમજુનું કાર્ય છે. આ ૧૦૮ કથાઓ જુદા જુદા ગ્રન્થમાંથી ઉદ્ધત કરવામાં આવી છે. આ બીજા ભાગમાં આવેલી ૫૩ કથાઓનું ઉદ્ધરણ આ પ્રમાણે છે. પ૬મી કથા કથાવલિ'માંથી, ૫૭–૧૦૨-૧૦૪-એ-ત્રણ-કથાએ “આત્મપ્રબોધમાંથી, ૫૮મીકથા ‘કુવલય માળામાંથી ૫૯-૬૩-૯૨-૯૩ એમ ચાર કથાઓ ‘ઉપદેશપ્રાસાદમાંથી ૬૦-૬૧-૬૨-૭૦-૭૧-૭૨ ૭૮-૧૦૦ એ આઠ કથાઓ “ગુર્જર” થામાંથી-૬૪મી કથા “શ્રી પદ્મચરિત્રમાથી ૬૫મી કથા “શ્રી ઉત્તરાધ્યયન સૂત્ર ટીકામાંથી. ૬૬-૬૭ એ બે કથા “જયંતી ચરિત્રમાંથી. ૬૮મી કથા “સમ્યકત્વ સપ્તતિ–વૃત્તિમાંથી. ૬૯-૭૩-૭૪ hદા ful Jain Education Interational For Personal & Private Use Only Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ आमुख पाइमविम्नाणकद्दा lણા છે. ૭૫-૭૬-૭૭ એ ૬ કથાઓ કથાનાકર'માંથી, ૭૩-૯૫ એ બે કથાઓ “વિક્રમચરિત્રમાંથી–૭૯-૮૦-૮૧-૮૨– ૮૫-૮૬-૮૭-૮૮-૮૯-૯૦-૯૧-૯૬ એ બાર કથાઓ “પ્રબંધ પંચશતીમાંથી, ૮૪મી કથા “ક૯૫સૂત્ર’ ટીકામાંથી, ૯૪મી કથા “મપુત્ર' ચરિત્રમાંથી, ૯૭–૯૮-૯૯ એ ત્રણ કથાઓ “ઉપદેશમાલા”માંથી, ૧૦૧-૧૦૫-૧૦૬-૧૦૭-એ ચાર્જ કથાઓ “સંગરંગશાલા’માંથી અને ૧૦૩મી કથા “અખંડ આનંદ'માંથી ૧૦૮મી કથા “ધન્યકુમાર ચરિત્રમાંથી ઉદ્ધરી છે. આમ આ કથાઓ પ્રમાણભૂત છે. તે તે ગ્રન્થમાં રહેલી આ કથાઓ ભિન્નવિભિન્ન ભાષામાં છે. અત્રે તે સર્વ ગ્રન્થકારે પ્રાકૃત ભાષામાં સુન્દર સુવાચ્ચ બને એ રીતે રજુ કરી છે. ગ્રન્થકાર પૂજ્ય આચાર્યવર્ય શ્રી વિજય કસ્તૂરસૂરિજી મહારાજ પ્રાકૃત ભાષાના વિશિષ્ટ વિદ્વાન તે છે જ–સાથે સારી રીતે શ્રમ કરીને તેઓએ વ્યાકરણ-આગમ આદિ વિષયો ઉપર પણ સારું પ્રભુત્વ મેળવ્યું છે. સતત સ્વાધ્યાયરત રહેવું એ એમને સહજ છે. સૌમ્યસ્વભાવ-અજોડ ગુરુનિછા-આદિ વિશેષ ગુણએ એઓને ખૂબ ખૂબ આગળ વધાર્યા છે. અનેક ગ્રંથની રચના તેઓએ કરી છે. પ્રાકતવિજ્ઞાન પાઠમાળા તે તેઓની યશ પૂર્ણ કૃતિ છે. પ્રસ્તુત કથાઓનું સંકલન પ્રાકૃત ભાષાના અવબોધ માટે તે ઉપયોગી છે જે-સાથે કથારસ સંતોષવા માટે પણ પર્યાપ્ત છે. વ્યાખ્યાનકાર–ઉપદેશ માટે એક નાનાશા કથાકોશનું કાર્ય કરે એમ છે. આ એક માળા ગુંથીને ગ્રન્થકાર વિરત ન રહે પણ આવી–આથી પણ વિશેષ સુન્દર બીજી માળાઓ આપે અને એ માળાઓ સુ-વિજ્ઞ અને સમયજ્ઞ ભવ્યાત્માઓને વિભૂષિત કરે એવી આન્તર ભાવના સાથે कह कहेज्जा विकहं कहंची; कहेज नेवप्प-हियाहिलासी । जिणीसराणं सुकह कहन्तो, संसारपारं परम लहेइ-त्तिबेमि ॥ શ્રી અમૃત પુણ્યદયજ્ઞાનશાળા એજ શ્રી કેશરિયાજી નગર, પાલિતાણ. વિજય ધુરધરસૂરિ તા-૧૫-૪-૧૯૭૧ સં-૨૦૨૭, ચત્ર વદ-૪-ગુરુવાર. Jain Education Intente For Personal & Private Use Only on library org Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि म्नाणकहा નૈવેદ્ય રા સને ૧૯૫૯ ના એકબર માં ભુવનેશ્વર (ઓરિસ્સા) ખાતે મળેલા અખિલ ભારત પ્રાય વિદ્યા પરિષદ ના પ્રાકૃત અને જૈનધર્મ વિભાગના પ્રમુખપદેથી આપેલા વ્યાખ્યાનમાં તે અગાઉના બે વર્ષમાં થયેલાં એ વિષયના પ્રકાશનેની મેં સમાલોચના કરી હતી. તેમાં એક કંડિકા નીચે મુજબ હતી. “આધુનિક સમયમાં પણ કેટલાક જૈન સાધુઓ પ્રાકૃતમાં રચના કરે છે. મુનિ શ્રી ન્યાય વિજ્યજીએ કેટલાંક વર્ષ પહેલાં પ્રગટ કરેલું તત્વ જ્ઞાનવિષયક કાવ્ય “અધ્યાત્મતત્વાલક” આ વાતનું એક ઉદ્દાહરણ છે. તાજેતરમાં આચાર્ય શ્રી વિજયેકસ્તૂરસૂરિએ “પ્રાકૃત વિજ્ઞાનકથા ની (અમદાવાદ, સં. ૨૦૧૪) રચના કરી છે. પ્રાકૃતના પ્રારંભિક અભ્યાસીઓને ઉપયોગી થાય તેમ, પ્રાકૃતમાં નવી રચેલી ૫૫ ગદ્યકથાઓને એ સંગ્રહ છે. પ્રાકૃત સાહિત્યનું હાઈકર્તાએ એવું તે આત્મસાત કરેલું છે કે સ્પષ્ટ રીતે કહેવામાં આવ્યું ન હોત તે આ આધુનિક રચનાઓ છે એમ વાચક ભાગ્યેજ માનત. “(સંશોઘનની કેડી પૃ-૭) રા Jan Education International For Personal & Private Use Only Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ देवेद्य એના અનુસંધાનમાં પૂ. આચાર્ય શ્રી વિજય કસ્તૂરસૂરિજીના પ્રાકૃત-વિજ્ઞાન-કથા” ના બીજા पाइअवि- ભાગને સત્કારતાં ઘણે આનંદ થાય છે. આચાર્યશ્રીનું સાહિત્યિક પ્રાકૃત ઉપરનું પ્રભુત્વ અર્વાચીન કામમાં તે नाणकहाका લગભગ વિરલ કહી શકાય એવું છે. શા - કલિકાળસર્વજ્ઞ આચાર્ય શ્રી હેમચન્દ્રસૂરિના “ત્રિષષ્ટીશલાકા પુરૂષ ચરિત્ર” ના પ્રથમ પર્વનું “શ્રી ઋષભનાથ ચરિત્ર” શીર્ષક નીચે તેઓશ્રીએ કરેલું સુવિસ્તૃત પ્રાકૃત રૂપાંતર આ વિધાનનું જવલંત ઉદાહરણ છે. “પ્રાકૃત વિજ્ઞાનકથા” ને બીજો ભાગ પ્રાકૃતના વિદ્યાર્થીઓ માટેની ઉત્તમ પાઠમાળા ના પ્રથમ ભાગનું સુગ્ય સાતત્ય છે. આચાર્યશ્રી તથા તેઓના શિષ્ય મંડળ તરફથી આ પ્રકારનાં ઉપાગી પ્રકાશને તથા રહે એવી આકાંક્ષા આ પ્રસંગે હું વ્યક્ત કરું છું. પ્રાકૃત ભાષાના ખેડાણને આધુનિક સમયમાં ચાલુ રાખવાને આ પણ એક ઉત્તમ ઉપાય છે. | વડોદરા. તા. ૧૬-૩-૭૧ ભોગીલાવ જ-સાંડેસરા. Jan Education International For Personal & Private Use Only Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ अन्थार्तगतकथाक्रमसूचिः कहा पुट्ठ विसयस विसय पाइनविमनाए कहा २०॥ विसय १ भावविसुद्धीए आणंदसावगस्स २ वयविराहणाए नंदमणियारसेट्ठिणो ३ महापुरिसदसणम्मि रण्णुंदरस्स ४ "कम्मपरिणामो नन्नहा होइ" इह __ भाविणीकम्मरेहाणं ५ सोहणकज्जम्मि भायरतिगस्स ६ "भत्थो अणत्यकारगो" इह धणदत्तस्स ६१ ७ दोहग्गदोसम्मि माहणकुटुंबस्स ८ सामाइयम्मि वुड्ढाए ९ तवपहावोवरि रायकण्णाविसल्लाए ६४ १० परवंचणम्मि वणियस्स ११ 'महापुरिसविसयाईवणेहो भवतारगो होइ" इह देवाणंदामाहणीए १२ अरइचारित्तमोहुदयम्मि खुल्लगकुमारसमणस्स १३ सम्मत्तविसुद्धीए चंदळेहाए १४ बुद्धिपहावम्मि मइसेहरमंतिस्स १५ "सुहकम्मविहाणभो सूलीए भोत्तव्वं कम्म सूईए अवगच्छइ" इह रायपुत्तस्स . १६ सच्चवेरग्गम्मि गुरुसीसाणं १७ नरवइ-माहणविठसाणं १८ 'दाणिणो किपि अदेयं न सिया" इह विक्कमाइच्चभूवइणो १९ विक्कमाइचभूवइणो २० विक्कमाइच्चभूवइणो २१ विक्कमाइच्चभूवइणो २२ “दइम्बम्मि पडिकूलमिदुक्खपरंपरा हवइ" इह पुप्फवईए २३ “को महंतयमो ?" इह हरि-हर-बम्हदेवाण २४ दाणादाणफलम्मि भीम-किवणसेठिणो ७९ ... ॥२०॥ ... ४१ Jain Educat i onal For Personal & Private Use Only WWLainelibrary.org Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि नाणकह प ॥२१॥ SUD विसय २५ धम्मे दिढयाविसए आलिंगविप्पस्स २६ अणुकंपापयाणम्मि जगहूसाहुणो २७ पहुभत्तिपहावम्मि चंदवणियस्स २८ भावणाए सिवनरिदस्स २९ भावओ तवविहाणम्मि नागकेटणो ३० संसार असारयाए वरदत्तस्स ३१ देवगुरूणं उवासणाए कवद्दिसहस्स ३२ जीवदयं कुणंतीए जिणच्चणपराए जिणदासीए सिरिसिद्वायल तित्थ पहावंभि सूरमरिंदर ३४ चारितविराहणदोसाम्मि खुल्लास्स ३५ पाहामि सोयतावसीए ३६ 'सढं पइ सत्तणं समायरेज्ज' इह सुगस्स ३७ सासणस्स पहावणाए कट्ठमुणिणो कहा ८० ९१ ८३ ८३ ८४ ८५ ८६ ८७ ८८ ८९ ९० ९१ ९२ BAALIBA .... ... ... ... ... .... पुष्ट ७६ ७७ ८१ ८३ ८७ ९० ९२ ९४ ९५ ९८ ९९ १०० १०२ विसय ३८ अइलोहम्मि सागर सेट्टिणो ३९ भावधम्मम्मि कुम्मापुत्तस्स ४० परुवयारम्मि विक्कमक्कनरिंदस्स ४१ घणलुद्धस्य धुत्तस्स ४२ विणस्सरे देहम्मि सणंतकुमार चक्किणो ४३ भाषा ४४ रज्जलोहेण पुत्ताणं पि विडंबणा विहायगस्स कणयकेउनरिदस्स ४५ तामसीविज्जागहणम्मि विउसमाहणस्स ४६ पमायपसत्तस्स खुड्डूगमुणिणो ४७ उवसमभावे दमसाररिसिणो ४८ कोवकार गविउसमाहणस्स ४९ सम्मदंसणपहावम्मि सुलसासाविगाए ५० " संजमविराहणपसंगे देहविसज्जणं अण्णा" इह मुश्विरदुगस्स For Personal & Private Use Only कहा ९३ ९४ ९५ ९६ ९७ ९८ ९९ १०० ... १०५ ... .... .... .... .... १२७ १०१...... १३० १०२ १३३ १०३ १३८ १०४ १४१ ... .... .... पुट्ठ ... १०५ १०६ ११७ ११८ ११९ १२२ १२४ १५० 0000 00✪✪✪✪✪✪✪✪000000000 ॐ बिसयसू ॥२१॥ Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ५१ "संजमविसुद्धीए सइ अपमत्तभावो कायब्वो" इह सयंभुदत्तसाहुणो ५२ खमणाए चंढरुद्दायरियस्स ५३ लच्छी-सरस्सईदेवीणं संवायम्मि ૧૦૫ - ૧૬૦ ૧૦૮ ... ૧૬૨ कथाना ૧૦૬ - ૧૫૪ વાપરવા न्माणकहाण स्थानो કથાનાં સ્થાન હજી) ي م ه ૧ અખંડઆનંદ. ૧૦૩ ... ... ૧ ૨ આત્મપ્રબોધ –૫૭–૧૦૨–૧૦૪ . : ૩ ઉત્તરાધ્યયનં. ૬૫ . ૪ ઉપદેશ પ્રાસાદ. ૫૯-૬૩–૯૨૯૩ .. ૫ , માળા ૯૭–૯૮–૯. ...૩ ૬ કુવલયમાલા-૫૮ .. ૭ કથારત્નાકર-૬૯-૭૩-૭૪-૭૫-૭૬-૭૭ ૮ કહાવલી. ૫૬ ... ૯ કલ્પસૂત્રવૃત્તિ-૮૪ ... ૧૦ કૂર્મપુત્ર ચરિત્ર ૯૪ . . .. ૧ ૧૧ ગૂજરકથા.-૬૦-૬૧-૬૨-૭૦-૭૧-૭૨-૭૮ ૧૦૦ ... ... ૧૨ જયંતીચરિત્ર. ૬૬-૬૭ ... ૧૩ ધન્યકુમાર ચરિત્ર. ૧૦૮ ... ૧૪ ૨ઉમચયિ. ૬૪ ... ૧૫ પ્રબંધપંચશતી-૭૯-૮૦-૮૧-૮૨-૮૫-૮૬ ૮૭-૮૮-૮૯-૯૦-૯૧-૯૬ ૧૨ | ૧૬ વિક્રમચરિત્ર ૭૩-૯૫ - ... ૨ gિ ૧૭ સમ્યકત્વસપ્તતિકાવૃત્તિ ૬૮ . ૧૮ સંગ રંગસાલા. ૧૦૧-૧૦૫–૧૦૬-૧૦૭, ૪ م م م م |રા Jain Educatie tona For Personal & Private Use Only www.ainelibrary.org Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाए |॥२३॥ eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee KALAN ॥२३॥ For Personal & Private Use Only Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ प अविन्नाणकहाण ॥२४॥ पाइअ विना कहा । बिइओ भागो For Personal & Private Use Only ১0000000000000000 રા Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * अर्ह नमः॥ नमो सिरिसंखेसरपासनाह-केसरियाजीसिरिउसहसामिजिणीसराणं ॥ पसीएज्ज सया मज्झ नेमिविन्नाणसूरिणो॥ पाइअविनाणकहा। [विइओ भागो] आयरियविजयकत्थूरसूरिविरइआ । ___ मंगलाइंवंदिय सिरिसंखेसर-पासपहुं जिणवरं जगन्नाहं । भवियजणमणतमहरण-दिणयरसमविलसियपहावं ॥१॥ तह नेमिसरिणो गुरु-वरस्स, विन्नाणसरिगुरुणो य । नमिय पयपंकयाई मत्ताणं इट्ट-दाईणि ॥२॥ पाइयविन्नाण कहा-इ बीयभागो रइज्जए एत्थ । पाइयभासज्झयणय-लिच्छूण सुहेण बोहढें ॥३॥ For Personal & Private Use Only vaw.jainelibrary.org Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ EE पाइअविन्नाणकहा आणदसाबगस्सकहा ॥२॥ भावविसुद्धीए आणंदसावगस्स कहा छप्पन्नइमी-॥ ५६ ॥ गिहिणो वि विसुद्धीए, हवइ ओहिनाणयं । इहाणंदो जहा सड्ढो, महावीरस्सुवासगो ॥५६॥ वाणिज्जगामे जियसत्तू राया, आणंदसावगो, तस्स सिवाणंदा भज्जा, दूइपलासचेइए सिरिवीरो समोसरिओ, महिइ ढीए आणंदस्स गमणं, धम्मो सुओ, साहुधम्मपालणे असत्तो सावगधम्म गिण्हइ, परिग्गहे-चत्तारि य देम्भाण कोडीओ निहाणे, चत्तारि कलंतरे, चत्तारि ववहारे, दस दस गोसहस्साणि, चत्तारि गोउलाणि, पंच हल सयाणि, पंच सगडसयाणि, पाणियाइवहणत्थं चत्तारि वहणसयाणि एवं गिण्हित्ता घरे आगओ सिवाणदं भणेइ-पिए ! जहा हं सावगो तहा तुमंपि सावगधम्म पडिवज्जसु, सावि पइन्वयत्तणओ तब्बयणाणंतरमेव सपरियणा भगवंतिए साविगा संजाया, तदिणाओ दोहिंपि दाण-सील-तव भावणामओ चउद्दसवरिसाणि निक्कलंको सावयधम्मो पालिओ । पण्णरसंमिय बरिसेजेट्टपुत्तं गिहनायगंट्ठवित्ता वाणियगामस्स पच्चासण्णे कोल्लागसंनिवेसे परमसावएहिं सह पोसहसालं कराधिय चिट्ठइ, परिचत्तारंभो सामिसुरसूसणपरो निरवज्जाहारकयपाणवित्ती सावगधम्मसारं आराहेइ, एवं तत्थ वि तहेव सुटु तवोनिरयस्स समुप्पण्णं ओहिनाणं, तेण य पेच्छद सब्वभरहखेत्तं, भरहखेत्तसंबंधं लवणसमुई च पंचजोयणसयं, उड्ढं च सोहम्मदेवलोगं, हेट्ठा पुण पढमनरयपुढवीए पढमपत्थडं जाव पेच्छइ । विविहतवविसेसेहिं च छ संवच्छराणि सोसियसरीरो पयंपि गंतुमसमत्थो कुणंतो धम्मजागरियं चिंतेइ जाब भरहखित्ते सामी विहरेइ ताव अणसणं पडिवज्जामि, पभाए अणसणं पडिवण्णो । सिरिमहावीरो समोसरिओ, भिक्खदाए नयरं आविट्ठो गोयमो आणंदस्स अणसणं बहुसो जणाओ सुणेइ, गोयमो १ सुवर्णनिष्काणाम् । २ कलान्तरे-व्याजे । ॥२॥ Jain Education IW A For Personal & Private Use Only Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण आणंदसावगस्सकहा ॥३॥ तत्थेव आगच्छइ, सीसे कयकरंजली आणंदो भणेइ-आगंतुं असमत्थो तओ मम सण्णिहिया होइ, तिवारं चरणं फासिअ वंदेइ, पुच्छइ य-सावगस्स ओहिनाणं उप्पज्जइ किं । गोयमो आह-समुप्पजइ । सो कहेइ-मम एव इयं ओहिनाणं समुप्पण्णं अदिण्णोपयोगो गोयमो भणइ-गिहत्थस्स न तावइयविसयं ओहिनाणं, [अओ]असब्भूयभासणस्स मिच्छामि दुक्कडं दाऊण आलोएह, तव पायच्छित्तं लग्गं । तओ आणंदो भणइ- भयवं! सच्चमविभासियं किं आलोइज्जइ ? गोयमो-नत्ति । आणंदो-जइ एवं तुम्भेहिं चेव पमायपरूवणाए आलोइयव्वं, मम पुण नत्थेत्थ विसए को वि संसओ। आणंदभासियं सोऊण गोयमो संकिओ सामिसगासे आगंतूण भत्तपाणं दंसिऊण वंदित्ता पुच्छइकेसिं सच्चं ?, 'आणंदभणियं सच्चं' ति भयवं कहेइ, पुण भणियो य गोयमो-निय-मणुवओगभणियं आलोएहि, गंतुं च आणंदं खामेहि, भगवदुत्तं सम्म पडिवजित्ता तहेव कयं । वीरो विहरिओ। आणंदो वि वीसं बरिसाणि जाव सावयत्तं अणुपालित्ता मासखवणं काऊण सोहम्मकप्पे अरुणाभे विमाणे चउपलिओवमाऊ देवो जाओ, तओ चुओ महाविदेहे सिज्झिस्सइ, जहा कामदेवो । उवएसोसूणिऊणं इहाणंद-सावगस्स नियंसणं । भव्वा भावविसुद्धीए, जत्तं कुणेह सव्वया ॥५६॥ एवं भावविसुद्धीए छप्पण्णासइमी आणंदसावगस्स कहा समत्ता ॥५६॥ -कहावलिगथाओ ॥३॥ Jan Educabon International For Personal & Private Use Only Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा नंदमणियार सेट्ठिणो कहा-५७ ॥४॥ वयविराहणाए नंदमणियारसेट्ठिणो सत्तावण्णइमी कहा- ॥ ५७ ॥ पाखंडिजणसंसग्गा, पत्तधम्मो वि नस्सइ । वीराओ लद्धसम्मत्तो, जह मणियारसेडिओ ॥ ५७ ॥ एगया रायगिहनयरम्मि सिरिवद्धमाणजिणीसरो समवसरिओ। सेणिगाइणो सद्धालुजणा वंदणाय समागया, तया सोहम्मकप्पवासी ददुरंकनामो देवो चउसहस्ससामाणियदेवपरिवरिओ जिणवंदणत्थं तत्थ आगओ, सूरियाभदेवो इव सिरिवीरपुरओ बत्तीसविहं 'निच्चं विहाय सत्थाणं गओ। तया गोयमेण पुढे-हे भयवं ! अणेण देवेण एरिसी रिद्धी केण पुण्णेण लद्धा ? भयवंतो आह-एयम्मि चेव नयरे एगो महिड्ढिओ नंदमणियारसेट्ठी वसित्था । सो एगया मज्झ मुहाओ धर्म सोच्चा सम्मत्तसहियदुवालसवयरूवसड्ढधम्म अंगीकुणीअ, तओ तेण सड्ढधम्मो चिरं पालिओ। अह कयाइ दइव्वजोगेण कुदिट्ठिसंसग्गाओ तहाविह सुसाहुसंजोगाभावाओ य तस्स मणंसि मिच्छत्तबुद्धी पवुडि उवागया, सुबुद्धी कमेण मंदीभूआ। तओ मीसपरिणामेहिं कालखेवं कुणंतो स सेट्ठी एगया गिम्हकाले पोसहवयजुअं अट्ठमं तवं कासी । तत्थ तइयदिणस्स मज्झरत्तीए पिवासापीलिअत्तणाओ समुप्पण्णट्टज्झाणो संतो एत्थं विचिंतित्था धण्णा ते चित्र संसारे, कराविति बहूणि जे । वावीकूवतडागाई, परुवयारकारणं ॥ धम्मवएसकारेहिं, वुत्तो धम्मो परो इमो । दोसं वयंति जे एत्थ, णेयं तव्वयणं 'वुहा ॥ १ नृत्यम् । २ वृथा । ॥४॥ Jain Education international For Personal & Private Use Only Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइनविन्नाणकहा नंदमणियार सेट्ठिणो कहा-५७ ॥4॥ १० ११ गिम्हकाले हि जे जीवा, तिसट्टा वाविगाइसु । समागच्च जलं पिच्चा, भवंति मुहिणो जओ॥ अओ अहं पि पच्चूसे, वाविमेगं महत्तरं। कारयिस्सामि तत्तोमे, सव्वया पुण्णसंभवो ॥ एवं दुज्झाणं कुणंतो सो सेट्ठी सेससव्वरत्ति अइक्कमित्ता पभाए पारणं किच्चा सेणिअनिवस्साणुण्णं घेत्तणं वेभारगिरिसमीपे एगं महापुक्खरिणि कारवेइ। तीए चउदिसासु विविहतरुवरसोहियदाणसाला-मढमंडव-देवकुलाइमडिआई वणाई च कारवेइ । एत्थंतरे बहुयर कुदिट्ठिसंसग्गाओ सब्बहा चत्तधम्मस्स तस्स किलिट्ठकम्मोदयाओ सरीरे सोलस महारोगा समुवण्णा । तन्नामाईकासे सासे जरे दाहे, कुच्छिमूले भगंदरे । हरसो अजीरए दिद्वि- पिट्टाले अरोअए ॥ १२ १३ १४ १५ १६ कंडू जलोयरे सीसे-, कन्नवयण- कुट्ठए । सोल एए महारोगा, आगमम्मि अवियाहिया ॥ रोगकंतदेहो स सेट्ठी महापीलं अणुभविअ मरणं पप्प तीए चेव वावीए ददुरत्तणेण समुववण्णो । तत्थ य तस्स नियवावीदं- सणाओ जाईसरणं उप्पण्णं । तओ सो दडुरो धम्मविराहणाफलं नच्चा संजायसुहभावो 'अज्जदिणाओ मए निच्चं छतवो कायव्वो, पारणगे वावीतडे जलसिणाणपासुकीभूअं जलमट्टिगाइं चिय भक्खणिज्ज' ति अभिग्गहं गिहित्था । अह स तम्मि समये वावीए सिणाणाइनिमित्तं आगच्छंताणं जणाणं मुहाओ अम्हाणं आगमणसमायारं १ तृषार्ता । * व्याख्याताः । ॥५॥ Jain Education Manalonal For Personal & Private Use Only W inelibrary.org Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥६॥ सच्चा पुव्वभवधम्मायरिअं मं मण्णित्ता वंदणत्थं निग्गच्छंतो लोगेहिं करुणाबुद्धिए पुणो पुणो अंतो पक्खिमाणो वि दणिकमणो जाव वावीए बाहिरं निग्गओ ताव भत्तिभरूल्लसिअमाणसो बहुपरिवारजुओ सेणिअनरिंदो मम वंदणाय समागच्छंतो तत्थ संपत्तो, तओ दइव्वजोगाओ स दद्दुरो मग्गे सेणिअनिवतुरंगखुरेण खुण्णो तत्थ च्चिय सुझाणेण मरिण सोहम्मदेव लोगे दद्दुरंकनामो देवो समुववण्णो । उपत्तिसमयाणंतरं ओहिनाणेण नियपुव्वभववृत्तंतं नच्चा मं एत्थ समवसरि विणाय सज्जो समागंतूण वंदिऊण नियरिद्धिं दंसिऊण य नियट्ठाणं गओ, अणेण सुहभावणाए एरिसी रिद्धी संपत्ता, सो य महाविदेहे सिद्धि पावि सइ । उवएसो नंदस्स मणियारस, वयविराहणाफलं । सोच्चा दुज्जणसंसगं, दूरओ परिवज्जए ॥ ५७ ॥ araराहणार नंदमणियारस्स सत्तावण्णइमी कहा समत्ता ॥ ५७ ॥ - अप्पपबोहाओ - आत्मप्रबोधात् । महापुरिस दंसणम्मि रणुंदुरस्स अट्ठावन्नइमी कहा-॥ ५८ ॥ महापुरिसमाहप्पं, अप्पमेज्जं सिया जओ । धम्मजिणीसरेणेह, तारिओ मूसगो भवा ॥ ५८ ॥ एगया भगवया गणहरदेवेण धम्मजिणवरो पुच्छिओ - भगवं ! इमीए महईए महालयाए परिसाए पढमं को सिद्धिवसहिं पाविहिति । भगवया भणियं - देवाणुप्पिया ! For Personal & Private Use Only रण्णुदुरस्स कहा-५८ ॥६॥ Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण रण्णुदुरस्स कहा-५८ ॥७॥ एसो जो तुह पासेण, मूसगो एइ धूसरच्छाओ। संभरिय पुव्वजम्मो, संविग्गो णिब्भरपयारो ॥१॥ मह दंसणपरितुट्टो, आणंदभरंतवाहनयणिल्लो । 'तडवियकण्णजुयलो, रोमंचुच्चइय-सव्वंगो ॥२॥ अम्हाणं सव्वाण वि, पढमं चिय एस पावरयमुक्को। पाविहिइ सिद्धिवसहि, अक्खयसोक्खं अणाबाहं ॥ एवं भगवया भणियमेत्ते सयलसुरासुरनरवरिंदाणं दिट्ठीओ रण्णुंदुरस्स उवरिं निवडिआओ, सो य आगंतूण भत्तिभरनिभरो भगवओ पायवीढ-संसिओ महियलढवियमत्थओ 'किं किंपि णियभासाए भणिउं पवत्तो । तियसनाहेण च भणियं-भगवं ! महंतं मम कोऊहलं जं एसो अहमतुच्छजाइओ रणथलीनिवसिरो रण्णुंदरो सब्वाणं चेव अम्हाणं पढमं सिद्धिसिरिं (पुरिं) पाविहिइ त्ति कहं वा इमिणा थोवकम्मेण होइऊण एसा खुद्द जाई पावियत्ति ? भगवयाभणियं-विंझो नाम महीहरो अन्थि, तस्स कुहरे विझवासो नाम संनिवेसो, तत्थ महिंदो नाम राया, तस्स तारा णाम महादेवी, तीए पुत्तो ताराचंदो अदुवरिसमेत्तो। एयम्मि अवसरे कोसलेण रण्णा ओ*क्खंदं दाऊण तं संणिवेसं अक्कंतं । तहिं निग्गओ महिंदो जुज्झिऊं पयत्तो, जुझंतो च विणिवाइओ। हयं सेण्णं पलाइऊ पयत्तं, सव्वो च जणो जीवसेसो पलाइओ, तया तारा वि महादेवी तं पुत्तं ताराचंदं अंगुलीए लाइऊण जणेण समयं पलायमाणी च भरुयच्छं णाम नयरं तत्थ संपत्ता । तओ तत्थ वि कस्स सरणं पवज्जामुत्ति ण जाणए, कयाइ वि कस्सइ खलजणस्स मुहं न दिटुं, तओ तण्हा-छुहापरिस्समुब्वेय-वेवमाणहियया कत्थ वच्चामि, कत्थ न वच्चामि, किं १. बाप्पः-अश्रु । २. ततः-विस्तीर्णकर्णयुगलः । * अवस्कन्दम्-सैन्येन नगरवेष्टनम् । ॥७॥ For Personal & Private Use Only Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए በረበ Jain Education करोमि, किं वा न करोमि, कत्थ पविसामि कं पुच्छामि, कहं वा वट्टियव्वं' ति चिंतयंती सुण्णमणा रण्णकुरंगबाला sa कायरहियया एक्कम्मि णयरचच्चरमंडवे पविसिउं पयत्ता । खणेण च गोयरग्गणिग्गयं साहुणीणं जुगलयं दिनं तं च दट्ठूण तीए चिंतियं - 'अहो एयाओ साहुणीओ महाणुभागाओ धम्मनिरयाओ वच्चंतीओ य पुरा मम पेम्म हम्म णिज्जाओ, ता इमाओ जइ सरणं उवगच्छामि तया वरं ति चिंतयंती पुत्तं अंगुलीए घेत्तूर्णं उट्ठिऊण साहुणीओ वंदियाओ । ताहिं च आसासिआ, साणुणयं पुच्छिया 'कत्तो आगया सि' । तीए भणियं भगवईओ ! पुराओ । ताहिं भणियं 'कस्स पाहुणिआ' तीए भणियं 'इमं पि न याणामि' । तओ तीए रूब-लायण्ण-लक्खणाइस पच्छंतीणं तारिसं चकलुणं भासियं सुणंतीणं साहुणीणं अणुकम्पा जाया । ताहिं भणियं - 'जइ तुह इह नयरे कोइ णत्थि, ता एहि पवत्तिणीए पाहुणी होहि' । तीए वि अणुग्गहो त्ति भणंतीए पडिवण्णं । गंतुं च पयत्ता, मग्गालग्गा सा पवत्तिणीए दिट्ठा | चिंतियं च पवत्तिणीए एसा का वि दुहिआ, असरिसरूवलायण्ण-रूवजोन्वण - लक्खणविलासेहिं लक्खियं च जहा कावि रायदारियत्ति, इमो य से अइसुंदरो पासे पुत्तओ त्ति । तीए वि उवगंतॄण वंदिया पवत्तिणी । आसासिया पुच्छिया च 'कत्तो आगया, साहियं च णिययवुत्तंतं पवत्तिणीए । तओ सेज्जायर घरे समप्पिया । सज्जारेहिं पि निययपुत्ति व्व विगयसमा सा कया । सो च रायपुत्तो मज्जिय - जिमिय- परिहिओ कओ, सुहनिसण्णो य । समयंतरे एगया पवत्तिणीए भणिया 'वच्छ ! तए संपयं किं कायव्वं ? तीए भणियं 'भगवइ ! जो मह नाहो १. पैतृके। २. प्राघुणिकः - अतिथिः । For Personal & Private Lise Only रण्ंदुरस्स कहा -५८ ॥८॥ jainelibrary.org Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण ॥९॥ सो रणम्मि विणिवाइओ, विंझपुरं विणटुं, गट्ठो परियणो, कोसलनरिंदो चंडो, बालो पुत्तो अपरियणो, ता नत्थि | रज्जासा । अह उण एत्थ पत्तकालं तं करेमि, जेण पुणो वि ण एरिसीओ आवईओ पावेमि त्ति । सव्वहा तुम जं करण्णुंदुरस्स आदिससि तं चेय करेमि' त्ति । तओ पवत्तिणीए भणियं-वच्छे ! जइ एवं ते निष्छओ, तओ एसो ताराचंदो पुत्तो कहा-५८ आयरियाणं समप्पियब्वो । तुम पुण अम्हाणं मज्झे पव्वयाहि त्ति, एवं कए सव्वसंसारवासदुक्खं छिण्णं होहिइ त्ति । तीए तह त्ति पडिवणं । ताराचंदपुत्तो भगवओ अणतजिणवरतित्थे अणुवट्टमाणे मुणंदस्स आयरियस्स समप्पिओ, तेण बि सो जहाविहिणा पव्वाविओ, सा वि दिक्खिया । तओ किंचि कालंतरं अइक्कंतं जोव्वणवसविलसंतरायपुत्तसहावो सग्गाइसत्थ-नट्ट-वाइ- याइविलासो उम्मग्गं काउं आढत्तो। तओ आयरिएण पण्णविओ, भणिओ गणावच्छेएण सासिओ उवज्झाएण, साहुजणेण सण्णविओ, एवं चोइज्जमाणो य ईसि परिणामभंगं काउमाढत्तो । एगया आयरिया बाहिरभूमिं गया, सो च पिट्टओ गओ, तत्थ च तेण वर्णमि कीलंता रण्णुंदुरा दिदा । तओ चिंतिअं तेण-अहो ! धण्णा इमे, पेच्छ, खेलंति जहिच्छाए, फरुसं णेब सुणंति, णेव पणमंति, हिययरुइयं वियरंति । अम्हाणं पुण परायत्तजीवियाणं मयसमं जीवियं, जेण एक्को भणेइ-एवं करेहि, अण्णो पुणो अण्णं करेसु, इमं भक्खं, इमं अभक्खें, एत्थ पायच्छित्तं, एवं आलोएसु, वंदणं विणयं कुणसु पडिक्कमसु । ता सव्वहा एक्कंपि खणं नत्थि उसासो, तेण ॥२॥ अम्हेहिंतो रण्णुंदुरा धण्णा इअ चिंतयंतो वसहिं उवगओ । तारिसं नियाणसल्लं तेण गुरूणं (पुरओ) न आलोइयं, न १.विगतश्रमा। २. परुषम् । Jan Education Intemational For Personal & Private Use Only Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाणी णिदियं न पायच्छित्तं चिण्णं । दिवसेसु बच्चंतेसु अकालमच्चुणा मरिऊण णमोक्कारेण जोइसियाण मज्झे किंचिऊणपलियाउओ देवत्ताए उव- वण्णो । तत्थ वि भोगे भुंजिऊण चंपाए दाहिणदिसाए रणम्मि रण्णुंदुरसुंणरीए 1रण्णुदुरस्स कहा-५८ कुच्छिसि उंदरत्तणेण उबवण्णो, कमेण च जोव्वर्ण पत्तो समाणो अणेगरण्णुंदुरसुन्दरीए सह रममाणो अच्छिउं पबत्तो। एगया बाहिरं उवगयस्स तस्स समवसरणकुसुमवुढिगंधो आगओ तेण अणुसारेण अणुसंरतो तहाविह कम्मचोइज्जमाणो ॥१०॥ एत्थ समवसरणे संपत्तो, मह वयणं च सोउं समाढत्तो । जीवाइपयत्थे सुणेतस्स साहुलोगं च पेच्छंतस्म, ईहापोहं कुणंतस्स, एरिसवयणं णिसुयपुव्वं पुणो एयं वेसं अणुभूयपुव्वं ति चिंतयंतस्स तस्स कम्मखओवसमेण जाईसरणं उबवण्णं । 'अहं संजओ आसि, पुणो जोइसिओ देवो, पुणो एस रणुदुरो जाओ त्ति । एवं सुमरिउण अहो ! एरिसो णाम संसारो त्ति, जेण देवो वि होऊण तिरिय जाईए अहं उबवण्णो त्ति, ता भगवओ पायमूले गंतूण भगवंतं वदामि, पुच्छामि च किं मए उंदुस्तणं पत्तं, वा पाविहामि इओ अग्गे त्ति चिंतयंतो एस मम सयासं आगओ सबहुमाणो त्ति, (थुणिऊण) थुणिउ समाढत्तोभगवं ! जे तुह आणं, तिहुयणणाहस्स कहवि खंडंति । ते मूढा अम्हे विव, दूरं कुगईसु वियरंति ॥ ता भगवं ! किं पुणो मए कयं ? जेणाहं एरिसो जाओ मि' एवं एसो पुच्छइ । तित्थयरो आह-भो ! भो ! महासत्त ! तम्मिकाले तए चिंतियं 'जह रण्णुदुरा धण्ण' त्ति तेण नियाणसल्लदोसाणुभावेण देवत्तणे वि रण्णुंदुरत्तणे आउयगोत्ताई णिबद्धाइं । एत्थंतरे गणहरेण भगवं पुच्छिओ, भगवं ! किं सम्मदिट्टीजीवो तिरियाउयं बंधइ ण वत्ति । भगवया भणियं च 'सम्मदिट्ठी जीवो तिरियाउयं वेदेइ, ण उण बंधइ । भण्णइ य Jain Educaton International For Personal & Private Use Only Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 न्नाणकहाण ॥१२॥ सम्म-तम्मि उ लद्धे, दुइयाई णरयतिरियदाराई। जइ य ण सम्मत्तजढो, अहव ण बद्धाउओ पुट्विं ॥ करण्णुदुरस्स कहा-५८ __ अणेण देवत्तणम्मि वट्टमाणेण सम्मत्तं बमिऊण तिरियाउयं बद्ध ति । इंदेण भणियं भगवं ! कहं पुण संपयं | एसो सिद्धि पाविहिइ त्ति । भगवया भणियं-इओ एस वणे अप्पणो ठाणे वच्चंतो हियए चिंतिहिइ-दुरंतो संसारो, ण सुंदरं नियाणसल्लं, अहमा उंदुरजोणी, दुल्लहं जिणवरमग्गं, ता एत्थ णमोक्कारसणाहो मरिऊण जत्थ विरई पावेमि तत्थ जाओ बरं ति चिंतयंतो अत्तणो बिलिक्कदेसे भत्तं पच्चाइक्खिउण मम वयणं चिंतयंतो णमोक्कारपरो य अच्छिहिइ त्ति । तत्थ वि अणुकूल-उवसग्गेहिं रणुदुरसुंदरीहिं खोहिज्जमाणो 'अच्चंतदुक्खदाइभोगेहिं अलं, हे जीव ! संपयं पुणो मत्तपरिच्चाएण जं संसारतरंडयं पावसु' त्ति चिंतयंतो तओ हुत्तं न पुलएइ । हियए जिणेसरं झायतो तइयदिवसे खुहासोसियसरीरो मरिऊण मिहिलाए मिहिरूलरणो चित्तमाणाए महादेवीए कुच्छिम्मि गब्भत्ताए उववज्जि हिइ, गभगएण तेण देवीए सब्वसत्ताणं उवरि मित्तभावो भविस्सइ, तेण जायस्स तस्स णामं 'मित्तकुमारो' कीरिहिह । तहिं परिवइढमाणो बालो कुक्कुडमक्कडाईहिं सह कीलिहिइ, एवं कोलंतस्स अट्ठवरिसाई पुण्णाई, तया वासारतो समागओ, तयाणिं सो मित्तकुमारो नयरबाहिरं गओ समाणो तत्थ सउण-सावयगणेहिं बंधणबद्धेहिं अच्छिहिइ । तइया तेण पएसेण ओहिणाणी मुणी वच्चिहिइ, तं कीलंतं दतॄणं ओहिणाणेण तस्स ताराचंदसाहुरूवं पेच्छिहिइ, पुणो जोइसदेवो, पुणो रण्णुदुरओ, तओ इह समुप्पण्णो, तस्स बोहणटुं ॥११॥ १. विचरन्ति-भ्रमन्ति । (GAM Jan Education International For Personal & Private Use Only Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण रण्णुदुरस्स कहा-५८ भो साहू देवो विय, रणुदुरओ सि किं न सुमरासि ? णियजोणिवासतुट्ठो, जेण कयत्थेसि तं जीवे ॥ __एयं गाहं कहेइ । तं च सोच्चा ईहापोहमग्गणगवेसणं कुणतस्स तस्स जाईसरणं उववज्जिहिइ । णाहिइ य जहा अहं सो ताराचंदो साहू तओ देवो तओ रण्णुंदुरो जाओ तत्थ णमोक्कारेण मओ इहागओ त्ति । तं च जाणिऊण चिंतिहिइ 'अहो धिरत्थु संसारवासस्स, निंदणिज्जो एस जीवो, जं महादुक्खपरंपरेण कह कह वि दुल्लहं जिणधम्म पाविऊण पमाओ कीरइ, ता सब्बहा संपयं तहा करेमि जहा ण एरिसाई दुहाई पावेमि, इमस्स मुणिणो सगासे पव्वइउं इमाई तवोविहाणाई, इमाई अभिग्गहविसेसाई, इमा चरिया करेमि त्ति चिंतयंतस्स अपुवकरणं खवगसेढी अणतकेबलवरणाणदंसणं समुप्पज्जिहिइ । एत्थंतरम्मि तस्स आउयकम्मं पि खीणं । एवं च तक्खणं च तत्तियमेत्तकालओ अंतगडकेवली होहिइ त्ति । तेण भणिमो जहा एस अम्हाण सव्वाण वि पढमं सिद्धि पाविहिइ । अम्हाणं पुण दसवासलक्खाउयाणं को वच्चइ त्ति । इमं रण्णुदुरक्खाणयं णिसामिऊण सव्वेसिं इंदाईणं मणुयाणं च महंतं कोउयं समुप्पण्णं । भत्तिबहुमाणपुवयं सुरिंदेण सो रण्णुंदुरो णियकरयले आरोविओ, भणियं च वासवेण । तं चिय जए कयत्थो, देवाण वि तं सि वंदणिज्जो सि । अम्हाण पढमसिद्धो, जिणेण जो तं समाइट्ठो ॥ भो भो पेच्छह देवा, एस पहावो जिणिंदमग्गस्स । तिरिया विजं सउण्णा, सिझंति अणंतरभवेण ॥ १ मिथिलाभिख्यनरेन्द्रस्य । ॥१२॥ Jan Education For Personal & Private Use Only Lummjainelibrary.org Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-18 न्नाणकहाण भाविणीकम्मरेहाण | कहा-५९ ॥१३॥ एवं वासवेण सव्वसुरिंदेहिं नरवइसएहिं हत्थाहत्थि घेप्पमाणो रायकुमारो विव पसंसिज्जमाणो उववूहिज्जंतो वणिज्जतो परिवंदिओ पूइउण पसंसिओ-अहो ! धण्णो अहो ! कयत्थो अहो ! सलक्खणो अहो ! अम्हाण वि एस संपूण्णमणोरहो त्ति जो अणंतरभवे सिद्धिं पाविहिइ, ण अण्णहा जिणवरवयणं ति । उवएसोरणुंदरस्स दिटुंतं, नच्चा इंदपसंसियं । सिग्धं हि भवनित्थारो, होज्ज जत्तं तहा कुण ॥ ५८ ॥ महापुरिसदसणपहावम्मि रण्णुदुरस्स अट्ठावण्ण- इमी कहा समत्ता ॥ ५८॥ -कुवलयमालाओ 'कम्मपरिणामो नन्नहा होई' इहभाविणीकम्मरेहाणं एगृणसट्ठिअमी कहा-॥ ५९ ॥ देविंदा दाणविंदा च, नरिंदा च महाबला । नेव कम्मपरिणामं, अण्णहा काउमीसरा ॥ ५९॥ मणोरमनामनयरम्मि रिउमद्दणो नाम नरिंदो होत्था, तस्स पुत्तो न सिया, एगच्चिय भाविणी नाम कण्णा अस्थि, सा उ रण्णो पाणेहिंतो वि अहिगप्पिया, तओ सो राया पुत्तीए पुवं सिणाणपाणभोयणाई कराविऊण पच्छा नरिंदो सिणाण-भोयणाई कुणेइ । सा कण्णा कलायरियस्स समीवम्मि कलाओ सिक्खेइ । तत्थच्चिय नयरे निद्धणो धणदत्तो नाम सेट्टी वसइ, तस्स सत्तपुत्ताणं उवरिं कम्मरेहो नाम अट्ठमो पुत्तो समुप्पण्णो, सो सव्वओ लहुत्तणेण पिउणो ॥१३॥ For Personal & Private Use Only Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाणी भाविणीकम्मरेहाणं कहा-५९ ॥१४॥ अच्चंतो पिओ अस्थि । सो वि पुत्तो तस्स चिय कलायरियस्स पासम्मि पढेइ, एगया अब्भसियसयलकलाए भाविणीए उवज्झाओ पुट्ठो-'भयवं ! मम भत्ता को होही ?' एयं सोच्चा सो निमित्तवेई पसिणलग्गं पासिऊण कहेइ-एसो कम्मरेहो तुम्ह वरो होहिइ । सा उवज्झायवणं सुणिऊणं वजाहया विव मुच्छया होत्था, खणेण लद्धचेयणा चिंतेइ'एसो निद्धणस्स तणओ मम भत्ता भविस्सइ, अओ मरणं चेव वरं, परंतु जइ इमं कम्मरेहं हणावेमि तया सो मम भत्ता कहं होज्जा ? एवं वियारिऊण सकोवा नियगेहम्मि गया, अंसुकिलिन्नगत्ता चत्तसिणाणभोयणपाणा सयणीए संठिया केण वि सद्धिं न वएइ । भोयणावसरे रण्णा 'भाविणी कत्थ गया' इअ पुढे- गवेसिआ समाणा कोवघरम्मि सयणीयसंठिआ सा दिवा, नरिंदेण ससिणेहं ऊसंगे ठविऊण दुक्खस्स कारणं पुढे । तइआ तीए उवज्झाएण वुत्तं सव्वं कहिऊण अप्पणो निण्णओ वि कहिओ। एयं सोच्चा निवो मंतीणं पुरओ भावीणीए सरूपं निवेइउण 'एत्थ मए किं कायव्वं' ति पुच्छेइ । मंतिणो कहेइरे-महाराय ! अवराहं विणा मणूसवहो न समुइओ, अओ कम्मरेहस्स पियरं आहवऊिणं इच्छाइरेगधणं दाऊणं तं गिण्हेहि, पच्छा जहोइयं कुणेज्जाहि, एवं कुणमाणे तुम्हाणं अवजसो न होही । भूवई धणदत्तं सेटिं बोल्लाविऊण बहुधणप्पणेण कम्मरेहं मग्गेइ । सो धणदत्तो रण्णो वइरघायाओ वि अइकढोरं वयणं सुणित्ता गलतंसुनयणो वएइ-देव ! मम पुत्तो मम भज्जा अहं मम य सब्बपरिवारो वि तुम्हकेरो च्चिय णायब्बो, जहिच्छं च कुणसु । नरिंदो वि वग्घत्तडीनाएण संकडम्मि पडिओ, निरुवाओ कम्मरेह आहवित्ता वहढं चंडालाणं हत्थे देइ । ते चंडाला तं घेत्तूण गामाओ बाहिरं सूलिगाइ समीवं समागया । तया अस्स कम्मरेहस्स पुण्णाणुभावाओ संपत्तकरुणाभावा ते चिंतेइरे-बाल- हच्चा महापावकारणं सिया, अओ एसा न ॥१४॥ For Personal & Private Use Only Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ WI पाइअविनाणकहा ॥१५॥ कायब्बा इअ वियारिऊण अस्स ठाणे एगं मडगं सूलीए आरोविऊणं 'एत्थ कया वि पुणो नागंतव्वं' ति कहित्ता | भाविणीतं कम्मरेहं मुंचित्था । सो वि कम्मरेहो रण्णो अहिप्पायं मुणतो तओ सिग्धं निग्गच्छित्था । | कम्मरेहाण कहा-५९ इओ य सिरिपुरनयरम्मि नामेण सिरिदत्तो सेट्री वसइ, तस्स सेट्रिस्स सिरिमई नाम कण्णा आसि । एगया तस्स कुलदेवी मज्झरत्तीए आगंतूणं सुमिणम्मि सेट्टिणो कहेइ-सेट्रि ! इमस्स नयरस्स बाहिरं पच्चूसकाले उत्तरदिसाए अंबतरुणो हिटुम्मि सुत्तस्स बालगस्स पासम्मि तुम्हेच्चया किण्हा गावी चिट्ठिस्सइ अस्स य बालगस्स तुं अप्पणो कण्णं दाहिसि त्ति । इओ य सो कम्मरेहो गामाओ गाम भमंतो तम्मि चेव दिणे तीए चेव नयरीए समीवम्मि आगंतूण अबतरुणो हिदम्मि पहपरिस्संतो सुविओ होत्था । पभायकालम्मि सो सिरिदत्तो सेट्री कुलदेवीदिण्णसुमिणाणुसारेण नयराओ बाहिरं आगओ समाणो तं कम्मरेहं तारिसं दट्टणं निअघरं आणेऊण तस्स निअकण्णं देइ, करगहणसमए य अपुत्तत्तणेणे सव्वं लच्छि पि पदेइ । तम्मि नयरम्मि सो कम्मरेहो गुत्तनियनामो रयणचंद त्ति नामेण पसिद्धिं संपत्तो। जोब्बणपत्तो सो रयणचंदो कयविक्कयकरण, ससुरस्स आणं घेत्तूण पवहणमग्गेण अणेगदिवेसुं वावारं कुणतो उवज्जियबहुधणो नियनयराभिमुहं आगच्छंतो भग्गपवहणो समुहमञ्झम्मि पडिओ, तइआ दीहाउसत्तणेण एगेण महामच्छेण गसिओ। सो महामच्छो तस्स भारं वहिडं अचयंतो कमेण समुद्दतडम्मि समागओ, तइया सो एगेण धीवरेण गहिओ । फालियउयरमज्झाओ तं निग्गयं दळूणं सो मच्छवहगो तं घेत्तूण पुण्णजोगेण ॥१५॥ भिगुपुरनरिंदस्स उवहारे पयच्छेइ । सो भूवई अपुत्तत्तणेण तं पुत्तत्तणेग ठवेइ, कमेण य कुंडणपुरनरिंदस्स तणयं For Personal & Private Use Only Indainelibrary.org Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाए भाविणीकम्मरेहाण कहा-५९ ॥१६॥ परिणावेइ । इओ य रिउमद्दणनिवो पत्तजोव्वणाए भाविणीतणयाए निमित्तं सर्यवरमंडवं रयावेइ, तत्थ अणेगनरिंदरायकुमार-मंति- मंतितणय–सेटि-सेट्टिपुत्त-सत्थवाहप्पमुहे आमंतिऊण आहवित्था, तइया भिउपुरनरिंदस्स रायपुत्तो रयणचंदो वि चउरंगसेणासहिओ तत्थ आगंतूण सयंवरमंडवं सोहावेसी । रायपुत्ती भाविणी सयलरायमंडलं अइक्कमिऊणं रोहिणी चंदंपिव रयणचंद बरेइ । रिवुमद्दणनरिंदो ताणं विवाहलग्गं काऊणं करमोयणवेलाए गयतुरंगाइबहुदव्वं देई, गमणटूच अणुण्णं यच्छइ । सो रयणचंदो कुमारो भाविणी घेत्तूणं नियनयरं समागओ। एवं सो रयणचंदकुमारो पुवकयसुकयवसेणं संपत्तभिगुपुररज्जो ताहिं तीहिं भज्जाहिं सद्धिं पंचिदियविसयसुहं भुंजमाणो सुहेण कालं गमेइ, एगया सो रयणचंदराओ सुवण्णथालगम्मि अईवसाउअ-सुहासरिसं भोयणं भुंजेइ, तया पवणपबलत्तणेण भोयणभायणे पडतरयरक्खणटुं समीवद्विआ भाविणी वत्थंचलेण भायणं ढंकेइ, तं तारिसं कज्जवावडं पासिऊण सो रयणचंदनरिंदो चिंतिउं पउत्तो-अहो !! एगया एसा इत्थी मं सूलीए आरोवणटुं आदिसित्था, अज्ज एसा मं पाणप्पियं मण्णिऊण मज्झ सरीरम्मि भोयणे य पडंतिं धूलिं पि नेहाउरा निवारिउं इच्छेइ, अहो ! इमा केरिसिं अबत्थं पत्त त्ति विम्हएण तेण हसि । सा भाविणी विम्हियं हसिरं च पियं दतॄणं वियारेइ-एयारिसं विम्हय-हसणं मारिसीणं इत्थीणं सोहेइ किंतु विणा कारणं हसणं पुरिसाणं न घडेइ, 'एत्थ किंचि हेउं सिया' इअ विआरिऊणं सनिब्बंधं नियपिययमं हसणकारणं पुच्छेसी । पियाए अच्चंतदुरग्गहवसेण सो नरिंदो कहेइ–सुंदरंगि ! पिये ! तुं मं अहि जाणेसि । सा वएइ-मज्झ तुं पाणप्पिओ सि, अहं तुम्ह पाणप्पिआ अम्हि । राया कहेइ-मिगलोअणे ! पिययमे ! तुमए जो संबंधो कहिओ, सो उ जयम्मि पसिद्धो च्चिय परंतु अम्हाणं अण्णो वि संबंधो अस्थि, जं च तुं न याणेसि, अहं तं साहेमि-हे हरिण नयणे ! सो अहं कम्मरेहो ॥१६॥ Educon For Personal & Private Use Only Lainelibrary.org Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | भाविणीकम्मरेहाणं कहा-५९ पाहअविन्नाणकहाण ॥१७॥ धणदत्तसेद्विणो पुत्तो अम्हि, तुं उवज्झायसमीवम्मि मए सद्धिं कलाओ अब्भसंती भाविणी रायकण्णा सि त्ति तेण पुव्वसव्वरहस्सं कहियं । तं च सोच्चा सा भाविणी अच्तलज्जानमिराणणा संजाया । तीए लजावणयण, निवो कहेइ हे पिए ! भाविभावे अण्णहा काउं कोवि न चएजा, पुवनिबद्धसुहासुहकम्मजणियसंजोग-विओगा जीवाणं हुंति, को तं | विवरीअं काउं पक्कलो?, अलाहि सोगेणं लज्जाए वा । एवं पियवयणं सुणिऊण लज्जं चिच्चा नियपियुणो सव्वं समायारं जाणाविऊणं कम्मगइगहणचिंतणपरा सा नियप्पियभत्तितल्लिच्छा पिएण सदि माणुसभवोइअविसयसुहाई भुंजमाणा सुहेण कालं अइक्कमेइ । अण्णया कम्मरेहनरिंदो उज्जाणवालगमुहांओ गुरुसमागमणं नच्चा पभायकालम्मि निअभजापरिवारसहिओ सब्विढिए उज्जाणम्मि गंतूण गुरुं बंदिऊणजत्थ य विसयविरागो, कसायचाओ गुणेसु अणुरागो । किरिआसु अप्पमाओ, सो धम्मो सिवसुहो लोए ॥ इच्चाई गुरुवयणपंकयाओ निग्गयं देसणामयरसं सोच्चा संपत्तवेरग्गो चिंतेइ–इमम्मि भवम्मि कम्मस्स सुहासुहफलं पच्चक्खं दिदै अणुभवियं च । तओ कम्मजयद्रं उज्जमं कुणेमि त्ति चिंतिऊण पुत्तस्स रज्ज दाऊण गुरुपासम्मि भाविणीपमुह भज्जासहिओ संजमं गिहित्था । सो रायरिसी उग्गतवसा किलिटुकम्माइं खविऊण सग्गं गओ, कमेण य सो सिद्धि पाविहिइ । उवएसोभाविणी-कम्मरेहाणं, कम्मफलपयंसिणि । कहं सोच्चा पय दृज्जा, जयाय कम्मणो सइ ॥५॥ कम्मपरिणामम्मि भाविणी कम्मरेहाणं एगृणसठिमी कहा समत्ता ॥५९॥ -उवएसपासाआओ १. समर्थः । ॥१७॥ Jain Education Monal For Personal & Private Use Only Ajainelibrary.org Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण भायरतिगस्स कहा-६० ॥१८॥ सोहणकज्जम्मि भायरतिगस्स सट्ठिअमी कहा-॥ ६० ॥ सव्वसोहणकज्जेसुं, जीवाणं रक्खणं परं । बंधुतिगस्स दिटुंतो, णायव्वो एत्थ बोहगो ॥ ६ ॥ एगिम्मि नयरम्मि सिरिमंतो सेट्री परिवसइ, तस्स तिण्णि पुत्ता संति । एगया वुड्ढत्तणम्मि तेण नियदव्वस्स भागतिगं काऊणं पुत्ताणं दिण्णं, तस्स पासम्मि एगं महामुल्लं रयण अस्थि, तस्स अप्पणे 'पुत्ताणं को धम्मिओ' त्ति जाणणटुं कहियं-जो सोहणं कज्ज कुणेज्जा, तस्स एयं रयणं दाहिस्सं । एवं सोचा जेट्टो पुत्तो अडसद्धिं तित्थजत्ताओ किच्चा तत्थ नियधणं. वइऊण घरम्मि समागओ, पिउस्स वुत्तं मए एयं सोहणं कज्जं कयं । बीओ मज्झिमो पुत्तो गेहम्मि ठाऊणं दीणदुहिय-माहणाणं भोयणं दाउं पउत्तो, तेण वि कहियं 'मए एवं सोहणं कज्जं कयं' ति । कणिपुत्तो 'सोहणं कजं किं' ति गवसंतो एगया नयराओ बाहिरं गओ, तइआ तत्थ सरोवरम्मि पडियं बुडतं जणं पासित्ता सिग्घयरं तत्थ गओ, जलम्मि पडिऊण तस्स उद्धरणटुं पयासं कुणेइ, 'अयं को अत्थि' त्ति बियारिऊणं तं पुरिसं सम्म पासेइ, तेण णायं -इमो मम सत्त बट्टइ, एवं णचा वि बुडतं तं रक्खेउं विचिंतेइ, कद्रेण तं जलाओ बाहिर निक्कासेइ आसासेइ अ । सो वि सत्तू जीवियदाणाओ तस्स मित्तत्तणं संपत्तो । गेहम्मि आगंतूण पिउस्स पुरओ वुत्तं-अज मए एयारिसं सोहणं कर्ज समायरिअं, जं सत्तू वि मज्जतो जलाओ उद्धरिओ। पिउणा वि तं सोचा सो बहु अणुमोइओ । महामुल्लरयणं तस्स दाऊणं कहिअं-अवराहिजीवेसुं वि जो करूणाभावो, मच्चुमुहपडिआणं जीवाणं रक्खणं परत्थकरणं च तं चिअ सोहणं कज्जं सिया । कणिद्रपुत्तेण वि रयणविक्कएण जं दव्वं पत्तं, तस्स भागत्तयं काऊणं दुण्हं भाऊणं एगेगो भागो दिण्णो । ॥१८॥ Jain Education a l For Personal & Private Use Only Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण पिआ वि तस्स तारिस पउत्तिं दणं अईव संतुट्ठो । उवएसोकणिट्ठभाउवुत्तंत, सोच्चा पाणिसुहप्पप्पयं । अवराहिजणेसु पि, करुणं कुज्ज सव्वया ॥६॥ सोहणकज्जम्मि भायरतिगस्स सहिअमी कहा समत्ता॥६०॥ -गुज्जरकहाए Wधणदत्तस्स | कहा-६१ ॥१९॥ 'अत्थो अणत्थकारगो' इह धणदत्तस्स एगसटिइमी कहा-॥६१॥ धणलोहंधिया जीवा, न पेक्खंते हियाहियं । पिआ-पुत्ताण दिटुंतो, अच्छेरजणगो इह ॥ ६१॥ आसि नागपुरनयरम्मि धणदत्तो नाम सेट्टी, तस्स धणवई नाम भज्जा, धणदेवो य पुत्तो। पुवपावकम्मुदएण ते निद्धणा जाया । तओ ते पिआपुत्ता वावारटुं देसंतरम्मि गमणाय नियनयराओ निग्गया। गामाओ गामं भमंता अण्णया कणयपुरनयरं गंतुं इच्छमाणा रण्णम्मि संपत्ता, अरण्णम्मि रत्ती संजाया । तओ एगस्स वडतरुणो हिटुम्मि संठिआ । मज्झरत्तीए पुत्तो लहुसंकानिवारणटुं उद्वाय जत्थ पसवणद्रं उवविद्रो, तत्थ सेयअक्कतरुं पासिऊणं तेण विआरियं-विऊसा कहिंति-'सेयअक्करुक्खस्स हिटुम्मि अवस्सं निही होज्जा' तओ अणेण तस्स तरुस्स मूलं खणियं, तहिं निही दिढो, तस्स मज्झम्मि दीणारा तह य पहादिप्पंतो रयणमइओ एगो दिव्वहारो दिवो । तिब्वधणलालसाविमूढेण तेण चितिअं जइ पिउणो कहिस्सं तो सव्वं एयं एसो गिहिस्सइ, अओ जह कोवि न पेक्खिस्सइ तह एयं गिहिस्सं एवं वियारित्ता निहिणो उवरिं धूलि खिवित्ता तेण तं ठाणं सुववत्थियं कयं । इह तस्स पिआ जत्थ सुत्तो आसी, सो १ श्वेतार्कतरुम् ॥१९॥ For Personal & Private Use Only ainelibrary.org Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा | Wधणदत्तस्स कहा-६१ ॥२०॥ सहसा जग्गिओ समाणो पासम्म पुत्तं अपासित्ता 'पुत्तो कत्थ गओ' त्ति विचिंतेइ, तओ चउसु दिसासु तेण दिट्रिपाओ कओ, दूराओ आगच्छमाणो पुत्तो दिट्ठो, तया चेव कवडनिदं काऊण सुत्तं । पुत्तो वि आगंतूणं पिउणो पासम्मि सुविओ, खणंतरेण सो निदं पाविओ । तओ पिआ पत्तनिदं पुत्तं दळूणं उढिओ समाणो जाओ दिसाओ पुत्तो समागच्छंतो दिवो आसि, तं दिसं पइ वच्चेइ, अग्गे गच्छंतो सो तं सेयअक्कतलं पासिऊण तं ठाणं सम्मं निरिक्खेइ, तया अभिणवधूलिच्छण्णपएसं पासिऊण तेण विआरिअं एईए भूमीए अभंतरम्मि किंपि होही, तओ तं उक्खणिऊणं सो निही दिद्रो, तइया किंपि विआरित्ता तं निहिं निक्कासित्ता अण्णहिं ठाणम्मि संठविअं । तओ आगंतूण पुत्तस्स समीवम्मि सो सुत्तो । पच्चूसकाले जागरमाणो पुत्तो निहिप्पएसं समागओ, निहि विरहिअं तं पएसं दट्टणं तेण चिंतिअं—पिउणा एसो निही गहिओ होज्जा, तओ पिउस्स पासम्मि समागंतूण पुढे-'सो निही कत्थ ठविओ अत्थि' तेण कहियं है न याणामि । एवं सोच्चा तेण पुणो वि भयं दंसिऊण पुढे, तहवि तेण तहेब वुत्तं, पुणो वि दंडप्पहारं दाऊणं तेणं पुढें, तह वि सो किंपि न वएइ । तइया अणाइकालनिविडपरिग्गहसण्णामुच्छिएण तिव्वधणलोहंधेण तेण गाढयरं दंडेण मत्थयम्मि पहरिओ समाणो जणगो उक्कडरोसक्कतो गाढवेराणुबंधो मरणं लहिऊणं तत्थच्चिय निहिप्पएसे भुजंगमो संजाओ। सो धणदेवो तं निहिं अलहमाणो घरम्मि गओ । माऊए पुढे-तुम्ह पिआ कत्थगओ ? तेण वुत्तं वावारटुं दूरदेसं गओ, अहं पच्छा समागओ। एवं स कइदिणाई जाव घरम्मि ठिओ, पुणो एगया निहिदंसणटुं तत्थ पएसे गओ, तेण तत्थ पियरजीवो सो भुजंगमो दिदो पुणरवि निहिमूढेण तेण सो वि सप्पो विहणिओ समाणो मरिऊण तम्मि ॥२०॥ For Personal & Private Use Only Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाण धणदत्तस्स कहा-६१ ॥२१॥ एव ठाणम्मि नउलो जाओ, सो धणदेवो तत्थ निहिणो अदंसणेण पुणो पच्छा निवट्टिओ। कालंतरेण पुणो वि तत्थ गओ, तया सो नउलो पुब्वभवब्भासाओ तम्मि निहिम्मि आसत्तो तत्थच्चिय ठिओ समाणो एगया निहिणो अवरिं ठिअं तं दिव्बहारं मुहेण घेत्तूण बाहिरं निग्गओ । धणदेवेण सो दिट्ठो । पुणो बि लट्ठीए तं हणिऊण तं निहिप्पएसं खणिऊणं सो निहिं गहित्था । अह सो हच्चातिगकारगो विम्हरिअकिच्चाकिच्चो निहिविमूढो तं घेत्तूणं भममाणो कमेण कणयपुरनयरस्स उजाणम्मि समागओ, तत्थ भविअजणाण उवएसदाणपरं नाणत्तयसमण्णियं मुणिचंदसूरिवरं पासेइ, पासित्ता तस्स सूरिणो पहावेण उवसंतवेराणुभावो जाओ, तओ सो धणदेवो तम्स मुर्णिदस्स पायपंकयाइं पणमेइ । सो सूरिवरो धम्मलाहं दाऊण ओहिनाणेण तस्स सरूवं पासिऊण पडिबोहणटुं उवएसं पयच्छई-जहा अत्थं अणत्थं भावसु निच्चं, नत्थि तओ मुहलेसो सच्चं । पुत्ताओ वि धणीणं भीई, सव्वत्थेसा विहिआ रीई ॥ एवं उवदिसित्ता हे भद्द ! धणलोहंधलेण तुमए हच्चातिगकरणेण महापावं समज्जिअं । एवं सोचा संजाय बहुअपच्छायावो वेरग्गमणो अप्पणो पावकम्मविणासणटुं पुच्छीअ-कहं हं एयाओ पावकम्माओ मुक्को होइस्सं । तया मुणिंदो सव्वपावपंकडहणसमत्थं सब्बविरइधर्म उवदिसेइ । तओ जाय सवविरइपरिणामो सो हारं विणा सव्वधणं सत्तखेत्तेसं वविऊण हारं च तन्नयराहिवइकणयचंदनरिंदस्स समप्पेइ, तओ जिणिंदपडिमाओ अच्चिऊण दीणदुहिआणाहपमुहाणं च दाणं १-उपरि । ॥२१॥ Jain Education Inte r For Personal & Private Use Only indainelibrary.org Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविस्नाणकहाण | पधणदत्तस्स ( कहा-६१ ॥२२॥ दाऊणं तस्स मुर्णिदस्स पासम्मि पब्वइओ । सो कणयचंदनिवो तं हारं नियकणयवईए महिसीए समप्पेइ । सो धणदेवो मुणी गहणासेवणसिक्खां अब्भसंतो तिब्बतवस्साए किलिटुकम्मक्खयं समायरंतो आयरिएण सह गामाणुगामं विहरंतो कमेण गीयट्रो संजाओ । एगया गुरुणो अणुण्णं घेत्तूणं तस्स च्चेव नयरस्स उजाणम्मि समागंतूण सो एगागी पडिमं पडिवण्णो काउस्सग्गेण संट्रिओ आसि । इओ य तस्स पिउणो जीवो नउलभवम्मि मरिऊण सेवलिगत्तणेण समुप्पण्णो । एगया आहारटू इओ तओ भममाणीए तीए सवलिगाए सो मुणिवरो दिट्टो । पुवभवब्भासवसेण मुणिस्स उवरिं जाय रोसा तस्स हणणत्थं उवायं गवेसंती सा सवलिगा नरिंदस्स पासाए समागया, तइया रायमहिसी तं हारं निक्कासिऊण सिणाणं कुणेइ । सा सवलिगा तं हारं चंचूए घेत्तूणं मुणिणो कंट्टम्मि मुंचित्था । कम्मस्स सुहासुहफलं जाणंतो सो मुणी समभावेण संठिओ । इह सिणाणंतरम्मि रायमहिसी तं हारं अपासिऊण पोक्कारेइ, रायपुरिसा तत्थ समागया समाणा पोक्कारकारणं नच्चा हारं गवेसेइरे, नरिंदस्स वि कहेइरे । रण्णा हारगवेसणटुं सव्वत्थ सुहडा पेसिआ, ताणं केवि सुहडा उजाणमज्झम्मि आगया, तया मुणिस्स कंठम्मि हारं दळूणं मुणिं पुच्छंति, अवयंतं तं ते सुहडा चोरं मण्णिऊण विविहताडणप्पयारेहिं ताडेइरे । समभावभावियप्पा सो मुणिवरो नियकम्मफलं जाणमाणो समभावेण सव्वं तं सहतो अज्झप्पविसोहीए ओहिनाणं संपत्तो तइया उजाणवासिणी काई देवी तग्गुणरंजिआ सब्वे सुहडे थंभित्था । एयं समायारं जाणिऊण नरिंदो सिग्धं तत्थ उज्जाणो समागओ, अस्स महप्पणो एसो पहावो त्ति णच्चा मुणिवरपायंबुयाई पणमित्ता नियावराहे खमावेइ । तइया १-समडी-भाषायाम । ॥२२॥ an For Personal & Private Use Only Mr.jainelibrary.org Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्माणकहाणा धणदत्तस्स कहा-६१ ॥२३॥ सो मुणिंदो आह-तुम्हाणं एसो न दोसो, किंतु मम पुव्वबध्धकम्मस्स एयं फलं । एवं सोचा नरिंदो पुच्छेइ-हे मुणिंद ! तुम्हाण कंटुम्मि एसो हारो कहं समागओ ?, तया सो मुणी तरुवरसाहासंठिअं तं सवलियं दंसिऊण सव्वं वुत्तंतं कहेइ-एसा सवलिगा पुचचउत्थभवम्मि मज्झ पिआ होत्था, धणविमूढेण मए हओ पिआ भुजंगमो जाओ, सो वि दव्बमूढो निहिट्ठाणट्ठिओ एगया निहिसण तत्थ गएण मए हणिओ सोय तत्थच्चिय पएसम्मि नउलत्तणेण समुप्पण्णो, तत्थ वि पुणो मए हओ, एसो नउलो मरिऊण एत्थ सवलिगा संजाया । एगया एसा भममाणी पडिमासंठिअं इह मं पासिऊण जायतिञ्चरोसा हंतुं वियारंती तव :महिसीए हारं घेत्तूण मञ्झ कंठम्मि मुइत्था, हारं गवसमाणेहिं तुम्ह सुहडेहिं मम कंट्टम्मि तं दठूर्ण उवसग्गिओ हं समभावेणं सव्वं सहतो ओहिनाणं संपत्तो । तओ तुम्ह उज्जाणवासिणी मम गुणाणुरागिणी देवी एए सुहडे थंभित्था । एवं वुत्तंतं सोचा कणयचंदनरिंदो तं मुणिवरं पुणो पुणो खमावेइ । उज्जाणदेवीए ते सुहडा विमुक्का समाणा मुणिपाए पणमेइरे। सा सवलिगा मुणिंद मुहाओ निअं वुत्तंतं सोचा जाईसरणेण य पुबभवं नचा जायपच्छायावा नियावराहखमावणटुं मुणिणो समीवम्मि समागंतूण नयणगलियंसू तं मुणिं पणमिअ नियावराह खमावेइ । सो धणदेवो मुणी धम्मुवएसदाणेण तं पडिबोहेइ । पडिबुद्धा सा नियदुक्कंड गरिहंती चत्तभत्तपाणा य अणसणेण कालधम्मं पाविऊण देवलोगं उवगया । उजाणवासिणी देवी बि सम्मईसणं संपत्ता । कणयचंदराया वि ससम्मत्तं देसविरइव्वयं अंगीकुणेइ । ते सुहडा वि पडिबुद्धा । तओ सो धणदेवो मुणी तत्तो विहरिऊण अणेगभब्वजीवे पडिबोहेऊण नियाउपजते अणसणेण देहं चइत्ता सग्गं गओ कमेण सिद्धिसुहं पाविहिइ । उवएसो १-सर्वत्र । ॥२३॥ Jan Education For Personal Private Use Only Tw.jainelibrary.org Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाण अत्थं अणेगदक्खोह-हेउं नच्चा धरिज्जहि । सया सेव्वहिं संतोस, भवसायरतारणं ॥ ६१॥ 'अत्थो अणत्थकारगो' इह धणदत्तस्स एगसटिइमी कहा समत्ता ॥६१॥ -गुज्जरकहाए |माहणकुटुं बस्स कहा-६२ ॥२४॥ ॥२४॥ दोहग्गदोसम्मि माहणकुटुंबस्स बासटिइमी कहा- ॥ ६२ ॥ दोहग्गदसिआ जे ते, इट्ठलाहं लहेज्जन । मायपियरपुत्ताण, रम्ममिह नियंसणं ॥ ६२॥ एगम्मि नयरम्मि सिवदासो नाम बंमणो होत्था, तस्स भज्जा सिवदासी पुत्तो य सिवदत्तो नाम आसि । ते तिण्णि वि दालिद्ददुक्खपीलिआ भिक्खणटुं नयरे भममाणा वि दोहग्गदोसेणं किमवि न लहेइरे, परिहाणवत्थं तु दूरे, उयरपूरणं पि न जायए, कद्रेण दिणाई गर्मिति । निब्भग्गदोसेण लोगा वि ताणं संमुहं न पासेइरे, अणुकंपाभावं पिन कुणंति घरंगणम्मि समागयाणं ताणं साणुब्ब निक्कासेइरे, पए पए अक्कोसवयणेहिं अवमाणं कुणेइरे । एवं ते सब्बत्थ अवमाणं लहमाणा तत्थ य जीविउं अचयमाणा नयराओ गंतुं इच्छंति । एगया सो सिवदासो भज्जाइ पुत्तेण य सहिओ नियनयराओ निग्गओ । कमेण भमंतो सो रण्णम्मि आगओ, तत्थ अंब लिंब-ताल-तमालाइ-विविहतरुगगमंडियं समीववट्टिनईए उवसोहिअं उज्जाणं पासेइ, तस्स मज्झम्मि एगं सिवालयं पासिऊण एवं वियारेइ-रमणिज्जं १ श्वानवत् । in Education Intematon For Personal Private Use Only Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 न्नाणकहाणी माहणकुडुं बस्स कहा-६२ ॥२५॥ इमं ठाणं, तरुगणा वि बहुफलभरभरिआ अईव सुंदरा संति । इह सप्पहावो सिवदेवो दीसइ, तओ दालिदावत्थाए इंह वसणं जुत्तं, अण्णं च एयस्स सिवदेवस्स आराहणेण कयावि दालिददुहं पि नासिहिई । तओ ते तिण्णि वि तत्थ वसिऊण सिवस्स पुरओ तवं काउं विलग्गा । एगया तत्थ एगो अंधो वणिओ इओ तओ लट्ठीए आहारेण चक्कमंतो तत्थ समागओ, ताणं पुरओ नियदुक्खं कहिऊण सो वि तत्थ सिवमंदिरे सिवदेवं आराहिउँ पसत्तो। एवं चऊसु वि तवं कुणंतेसु कइदिणाणतरं ताणं चउण्डं उवरिं सिवदेवो पसण्णो संजाओ, इटुवरं च मग्गिउं कहेई। तइया तिण्ण चिंतेहरे 'किं मग्गियन्वं' ? किं रज्जं मग्गेमि ? अप्पाउसाणं रज्जेणं किं ! जइ धणं तया तंपि को वि हरेज्जा, तओ तेण किं? जई दीहाउसं मग्गिज्जइ, तइआ निद्धणावत्थाए तेण किं ? एवं चिंतिऊण ते वयंति हियाहियं विआरिऊण समए मग्गिस्सामु त्ति, अहुणा बरो तुम्हाणं पासे चिट्ठउ । एवं नियदोहग्गदोसोदएण ते तिण्णि बि सिवदेवे पसण्णे वि किंपि न मग्गेइरे। सो अंधो वणिओ वियारेइ-'पसण्णे देवे को पमायं कुणेज्जा' एवं चिंतिऊण निम्मलबुद्धी सो इक्कवक्केण एवं मग्गेइ-'सुबण्णकलसीए तक्कं कुणंति पासायस्स बिइयमालगे वासिणिं नियमज्झमपुत्तवहुं नयणेहिं पासेमि' त्ति । तस्स बुद्धीए पसण्णो होऊण सिवदेवो 'तहेव सिया' इअ वएऊण अदंसणी हुओ । अणेण वणिएण एयाओ वयणाओ-तिण्णि पुत्ता, तिण्णि पुत्तबहुओ, अप्पणो भज्जा, सुवण्णकलसीए सामिद्धी तिमालगो पासाओ, गोधणं, पुत्तवहुदसणेण नियनयणा वि मग्गिआ। माहणाईहिं दोहग्गदोसेण तीसु वरेसु वि एक्को वि वरो न पाविओ। सो वणिओ लद्धवरो निम्मलनेत्ताई लणं नियनयरम्मि य समागंतूण बाबारं काउं विलम्गो, तत्थ किंचि लधणो अण्णदीवगमणद्रं कयाणगाई पवहणेस १ भ्रमन् । २ निर्धनावस्थायाम् । ॥२५॥ andation Internations For Personas Private Use Only imlainelibrary.org Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण माहणकुडं बस्स कहा-६२ ॥२६॥ भरिऊणं समुद्दम्मि निग्गओ, अणेगदीवेसुं कयविक्कयं कुणंतो एगया उदहिमज्झथिअ सुण्णदीवम्मि समागओ, तत्थ एगाए पीठिगाए उवरिं पासाणनिम्मियं जंतमइअं आसारूढं जणं पासेइ, सो दाहिणभुयाचालणेण तहिं आगच्छमाणे जणे निवारेइ, तेण एयम्मि दीवम्मि मरणभएण के वि न आगच्छेइरे । सो वणिअओ सिवदेव वरेण निब्भओ संतो तत्थ आगंतूणं आसारोहं पासेइ, तस्स हिट्ठम्मि लिहिअ-अक्खरपंतीओ वाएइ, तत्थ एवं लिहिअं-जो सीसं छिंदेज्जा सो धणं पावेज्जा । सो एवं वाइऊण एवं निच्चयं कुणेइ-एसो आसारोहो हत्थचालणेण आगच्छंते जणे निवारेइ, जो मत्थयं छिंदेज्जा सो दव्वं लहेज्जा, अणेण नज्जइ 'एसो जंतमइओ आसारोहो अत्थि, अओ अंतो विवरं होही, जओ जंतपयोगेण हत्थं चालेइ । सीसच्छेदणक्खरेण वियाणिज्जइ, अस्स च्चिअ आसारोहस्स सीसं छेययणीअं, अण्णहा इह आगओ जणो नियसीसच्छेदणेण कहं धणं पावेज्ज ? एवं मणंसि निण्णयं किच्चा सो असिणा आसारोहस्स सीसं छिदेइ, तओ सो पासाणमइओ आसो अवसरिओ, तत्थ य विवरं दळूणं अब्भंतरम्मि सो पविट्ठो । तेण तहिं कोडिसंखं धणं दिटुं, वियारिअं च सिव देवप्पहावेण मए एयं लद्धं । सव्वं तं धणं पवहणम्मि आरोविऊण 'अलं वावारेण' त्ति चिंतिऊण नियनयरे समागओ। एवं सो वणिओ सिवदेववरेण महासमिद्धिमंतो नयरजणमाणणीओ य संजाओ, कास वि धणिअस्स कण्णा वि तेण परिणीआ, कमेण तिण्णि पुत्ता जाया, तस्स गेहम्मि पुत्तवहूओ वि समागया, तओ वसण, मालगत्तयभूसियो पासाओ निम्मविओ, वहुआई गोधणाई पि संचिणिआई, एवं सो सिव देवदिण्णवरप्पहावेण तिमालगस्स पासायस्स बीअमालगमज्झभागे सुवण्णकलसीए तक्कं कुणंति मज्झमपुत्तवहुं १ शोर्षम् । ॥२६॥ Jain Education For Personal & Private Use Only d.jaineDrary.org Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥२७॥ Jain EducationCTED पासेइ, पासिऊण नियमइविहवेण पत्थि सिवदेवस्स किवाए य सव्वं लद्धं ति नियमई पसंसेइ । एवं सो वणिओ सिवदेव किवा सुही जाओ । एगया सो विआरेइ - 'मए एगवरेण सव्वं एरिसं लद्धं तया तेण माहणेण तीहिं वरेहिं कियंतं लद्धं होही ? ताणं सरूवदंसणटुं बहवो सिरिमंता माहणा आहविभा, सव्वे अ ते भोयणवत्थाईहिं सक्कारिआ सम्माणिआ य । तह वि ते न दिट्ठा, तओ अण्णनयरम्मि माहणमित्तस्स गवेसणटुं नियपुरिसा वि पेसिआ, तह वि तस्स सुद्धी न लगा । इओ अ सो माहणो तस्स य भज्जा पुत्तो अ सिवदेववरं लद्भूण 'किं मग्गियन्वं' ति वियारंता दोहग्गदोसेण किंपि इटुं अपासमाणा तओ निग्गच्छिऊण भिक्खावित्तीए आजीविगं कुर्णता गामाओ गामं अडमाणा छमासपज्जेते एगम्मि नयरे समागया । तत्थ एगस्स वडरुक्खस्स हिदुम्मि निवासो विहिओ । माहणो तस्स य पुत्तो भिक्खणत्थं नयरम्मि निग्गया तइआ गामम्मि महूसवपसंगो होत्था, तेण सव्वाओ इत्थीओ विहसिअसब्वंगीओ गाणं कुणंतीओ महूसवसुहं अणुहवंतीओ विहरंति । सा माहणी तारिसीओ तीओ दट्ठूणं तीए वि वत्थाभूसणभूसिअ - सुंदररूवजोव्वणजुत्तसुंदरीभवणिच्छा जाया, मणदुब्बलत्तणेण विम्हरिअ पइनेहाए तीए सिवदेवो पत्थिओ - हे सिव ! तुम पुव्वं वरेण दिण्णेण अहुणा वसणालंकारभूसियंगी सोलेसवारिसिई सुंदरी हं होज्जा । तक्खणं तेण देवेण मग्गियानुसारेण सब्वजुवईवुंदाओ वि सुंदरंगी सुंदरी कया । तया तस्स नयरस्स नरिंदो संतेउरो नयरीसोहा दंसण निग्गओ होत्था, सो तत्थ आगओ समाणो तं सुंदरि पासिऊणं तीए रूवम्मि अच्चतासत्तो जाओ, सा वि तं पेक्खित्ता १ षोडशवार्षिकी For Personal & Private Use Only 0001 माहणकुईबस्स कहा- ६२ ॥२७॥ Ajainelibrary.org Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ (10 पाइअविन्नाणकहाण ॥२८॥ नियरूवजोग्गो एसो इअ विआरिऊण तम्मि नेहवई जाया, तीए विआरिअं च एयस्स नरिंदस्स महिसी भवामि तइआ। सोहण होज्जा । ताणं दिट्टी परूप्परं मिलिआ । मयणपरवसीभूओ निवो तं कहेइ-'जइ तुम में अभिलसेसि तया मए (माहणकुटुं (9 बस्स सद्धिं आगच्छसु' । सा वि नरिंदरूवविमूढा तेण सह चलेइ । राया तं अंतेउरम्मि नेऊण महिसीपए ठवेइ । इओ कहा-६२ माहणो तस्स य पुत्तो बडतरुसमीवम्मि समागया समाणा माहणिं अपासिऊण समीवत्थिए जणे पुच्छेइरे । ते कहिंति-इह बडतरुहिट्रिआ नारी जा भिक्खुगीसरिसी होत्था, सा अकम्हा दिव्वरूवा संजाया । सा एत्थ, आगएण नरिंदेण सद्धिं गया । तेण माहणेण चिंतिअं-नूणं सिवदेवदिण्णवरपहावेण सा एरिसी जाया, तओ कुद्धो माहणो सिणाणं काऊण सिवदेवं पत्थेइ-सिवदेव ! मम भट्ठसीला भज्जा जाया तओ सा अहुणा तुमए दिण्णेण वरेण छाली होज त्ति । माहणपत्थणाणंतरं अंतेउरे संद्विआ सा माहणी बकरी भूआ । नरिंदो बकरीरूवं तं दट्टणं भयतसिओ निअसुहडे वएइ-किल एसा डागिणी अस्थि, मज्झ पाणविणासणटुं आगया सिया, तओ नृणं एवं तीए थाणम्मि पेसेज्जा, एसा सागिणी पिसाइणी वा का वि इमा होज्जा, एणं मा तासेह । तओ रायसुहडा तं घेत्तणं बडतरुणो हिम्मि मोत्तणं पच्चागया। सो माहणो तस्स य पुत्तो तं बक्करि पच्चभिजाणेइरे, सा विओसण्णहियया संजायपच्छायावा पियं पुत्तं च पासेइ । माहणेण चितिअं --एसा सिवदेवाओ वरं मग्गिऊण सुंदरी होऊण नरिंदगेहम्मि गया, तओ बकरीरूवेण सइ अत्थु, एसा एयस्स दंडस्स अरिहा चिअत्ति निण्णेऊण तं घेत्तणं सपुत्तो माहणो नयराओ निग्गओ । सा उ तिरिअभावेण दुहिया माणुसभावं इच्छंती दीणयाभरियदिट्ठीए पियं पुत्त च पेक्खंती अप्पाणं धिक्कारिती ॥२८॥ १ छागी अजा । २ अवसन्नहृदया-खिन्नहृदया । lain Education For Personal & Private Use Only M ainbrary.org Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ m 0 पाइअविन्नाणकहाण माहणकुई बस्स कहा-६२ ॥२९॥ अग्गओ चलेइ । सो माहणो मग्गपरिस्समेण संपत्तगिलाणभावं मंदं मंदं च चलंति च तंदंडेण तालितो कट्रेण चलावेइ । एगया अरण्णम्मि हिंसगपाणिगणेहिं पराभविज्जमाणिं तं पासिऊण 'कहं एयं रक्खिस्सं' ति चिंतितो किंचिसंजायकरुणो सो माहणो नियपुत्तं वएइ-हे पुत्त ! इमा बक्करी तुव जणणी अत्थि, एईए महंतो अवराहो कओ तह वि एसा अणुकंपारिहा, तओ तुमं सिवदेवदिण्णवरं मग्गिऊण पुणो माणुसीभावं संपाडेसु । विणीअपुत्तो जणणीभत्तिभरनमिरो सो सिग्धं सिणाणं किच्चा सिवदेवं मणंसि काऊणं पत्थेइ-सिवदेव ! मम माया जारिसी पुवं आसि तारिसी होज्जा । तओ सिवदेवेण पुवं पिव सा माणुसीभावं पाविआ । लद्धनियरूवा सा माहणी नियपिययमस्स पुरओ नियावराहं खमावेइ । एवं सिवदेवदिण्णवरदाणत्तय पि निष्फलं गमाविऊण ते माहणाइणो तिण्णि वि नियदोहग्गं निंदेइरे । पहम्मि गच्छंतो माहणो चिंतेइ-मम मित्तस्स वणिअस्स सिवदेववरदाणेण केरिसी ठिई होही, जइ सो सुहियो भविस्सइ तया सो अवस्सं मम सहेज्जं कुणेज्जा एवं चिंतिऊण मित्तस्स गाम अभिगच्छेइ । कमेण सो मित्तस्स गामम्मि समागओ, मित्तस्स सव्वं सामिद्धिं पासिऊण वियारेइ-एएण मित्तेण एगेण वरेण नयणेहि सद्धिं सव्वं एरसिं एस्सरिअं लद्धं ति मणंसि तं पसंसेइ, लद्ववरदाणतिगो य सो दोहग्गवंतं नियअप्पाणं निदेइ । सो बाणिअओ मित्तस्स उवगारं सुमरंतो तं माहणि च माहणपुत्तं च वसणाहार-धणेहिं सक्कारेइ सम्माणेइ य । वएइ य-मए सिवदेवपुरओ जारिसं मग्गिअं तारिसं पावियं, तं जहा सिवदेवस्स किवाए भज्जा, पुत्ता य तिण्णि, मालगत्तयभूसिओ पासाओ, पुत्तबहूओ, गावीओ लोयणा वि पाविआ । एवं सोच्चा सो माहणो बहुखिण्णमाणसो वि वणिअस्स किवाए सुही १ सम्पादय । ॥२९॥ JainEducation a l For Personal Private Use Only I a ine brary on Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-| न्नाण कहाण वुड्ढाए कहा-६३ ॥३०॥ संजाओ । दोहग्गदोसपीलिआणं दुहं चिय होइ । उवएसोलद्धसिवपसाया वि, निद्धणमाहणाइणो । जारिसा तारिसा जाया, तो पुण्णज्जणं कुण ॥२॥ दोहग्गदोसम्मि माहणकुटुंबस्स बासट्टइमी कहा समत्ता ॥६२॥ -गुज्जरकहाए सामाइयम्मि वुड्ढाए तिसट्ठिमी कहा- ॥ ६३॥ सुवण्णलक्खदाणाओ, सामाइयम्मि भावओ । फलं अईव नायव्वं, वुढ्ढा एत्थ नियंसणं ॥६३॥ एगम्मि नयरम्मि एगो धणड्ढो दाणी सेडिओ आसि, 'दाणेण भोगा लहिज्जंति' इअ गुरुवयणसवणेण सो सेट्ठी पइदिणं पत्तापत्तगवेसणं अकिच्चा पभायसमयम्मि लक्खसुवणस्स दाणं दाऊणं पच्छा गिहकम्माइं कुणेइ । अण्णं च तस्स गिहसमीवम्मि एगा वुड्ढा नारी वसइ, सा वि सइ पच्चूसम्मि नमुक्कारमहामंतसुमरणपुव्वयं सामाइअं काऊणं पच्छा गेहकिच्चाई समायरेइ । एगया केणावि कारणेण सेद्विणो दाणम्मि, वुड्ढाए अ सामाइयम्मि अंतराओ जाओ। तेण दुण्हं पि विसाओ संजाओ, 'थेरीए विसायं नच्चा सो सेट्ठी गव्वेण साहेइ-हे वुड्ढे ! तुं किं झूरेसि ? जइ वत्थंचलेण हत्थाईणं पमजणं न जायं तत्तो तुव किं विगयं ? तत्थ किं पुण्णं सिया ? तुव सामाइयकम्मम्मि कोवि दव्वव्वयो न दिट्रो, जइ एअप्पयारेण धम्मो सिया तइया सव्वे वि सइ तं चेव कुणेज्जा, न कोवि लक्खसुवण्णस्स दाणं कुज्जा। एवं सोच्चा सा थेरी वएइ-मा एरिसं वयाहि जइ सुवण्णमणिमइयसोवाणजुअं जिणपासायं करावेज्जा, तत्तो वि सामाइयम्मि अहियं फलं जिणिंदेहिं वुत्तं, जओ १. स्थविरायाः । ॥३०॥ Jain Education a l For Personal & Private Use Only jaineDrary.org Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि बुड्ढाए कहा-६ म्नाणकहाण ॥३२॥ दिवसे दिवसे लक्खं, देइ सुवण्णस्स खंडियं एगो । इयरो पुण सामाइय, करेइ न पहुप्पए तस्स ॥ __ सो सेट्ठी धम्मसरूवं अयाणतो तहाविहं च दाणं दितो वि अंतयालम्मि अट्टज्झाणेण मच्चं पाविऊण रण्णम्मि हत्थी संजाओ। सा वि वुड्ढा साविगा सामाइयस्स पहावेण पज्जते नमुक्कारमहामंतज्झाणपरा मरिऊण तस्स च्चिय नयरम्मि रण्णो कण्णा जाया । एगया सो गयंदो रायपुरिसेहिं गहिओ रण्णो य पट्टहत्थी संजाओ। कयाई सो पट्टहथी रायपहम्मि गच्छंतो नियं घरं परिवारं च पासेइ, पासिऊणं ईहावोहं कुणंतो जाईसरणं पाविऊणं मुच्छाइ पुढवीए उवरिं पडिओ । तस्स तारिसावत्धं विलोइउं अणेगे जणा तहिं संमिलिया, सा रायकण्णा वि तत्थ समागया । सा नियघरं दळूण जाईसरणं पत्ता, जाइस्सरणेण नियं हत्थिणो य पुन्वभवं नच्चा गइंदं उट्ठावेइ, जया सो न उद्वेइ तया सा रायकण्णा वएइ - उढेसु सेद्वि ! मा कुण, भंति अविवेगदाणओ हत्थी । तुं जाओ हं रणो, कण्णा सामाइयपहावा ॥ ____तओ गयवर! 'दव्वदाणाओ सामाइयम्मि अहिगं फलं' ति जाणियव्वं । रायकण्णाए वयणं सोच्चा सो हत्थी उट्रिओ। तइया नरिंदप्पमुहाणं महंतं अच्छेरं समुप्पण्णं, नरवइणा रायकण्णा पुट्ठा-'पुत्ति किं एयं' ति ? तीए दुण्हं पुब्वभवस्स वुत्तंतो कहिओ । एवं सुणिऊण सव्वेसि सामाइयकिच्चम्मि सद्धा उप्पण्णा । सो गयंदो रायकण्णा वयणेण पडिबुद्धो नमोक्कारमहामंतसुमरणतल्लिच्छो उभओ कालं रायकण्णाए पुरओ पुहवीए उवरिं हिट्ठदिलुि ठविऊण मुहुत्तकालं १. भ्रान्तिम् । I ॥३॥ Jan Education International For Persona Private Use Only haine brary org Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि विसल्लाए कहा-६४ नाणकहाण ॥३२॥ जाव सइ समभावरूवं सामाइयं विहेइ । एवं सो गइंदो सामाइयेण समभावभावियप्पा धम्मसंपाइगं रायकण्णं गुरुणि मण्णिऊणं पुव्वं पच्छा वा तं नमिऊण सामाइयं कुणंतो जाईसरणेण पिज्जापिज्जं भक्खाभक्खं किच्चाकिच्चं जाणतो जह सत्तीए हेयदव्वाइं चयंतो सुहेण कालं गमेइ, पज्जते समाहिणा कालं संपाविऊण अमे सहस्सारदेवलोगे देवो जाओ । रायकण्णा वि संपत्तसंबोही सम्मं देसविरइधम्मं आराहिऊण देवलोगे उप्पण्णा । कमेण ते दुण्णि वि सिद्धिं पाविहिरे । उवएसोसामाइयम्मि वुड्ढाए, दाणम्मि सेट्ठिणो तह । फलं णच्चा सुहट्टं हि, सामाइयं सया कुण ॥६३॥ सामाइयम्मि वुड्ढाए तिसठिमी कहा समत्ता ॥ ६३ ॥ -उवएसपासायाओ तवपहावोवरिं रायकण्णा विसल्लाए चउसटिइमी कहा-॥ ६४ ॥ जहसत्तिं तवं कुज्जा, सव्वुवदववारणं । विसल्लारायकपणेव, होइ सोहग्गभूसिओ ॥ ६४॥ पुष्वमहाविदेहम्मि पुंडरीयविजए चक्कधयं (चंदाविजयनाम) नयरं आसि, तत्थ अणंगसारचकवट्टी रज्जं पसासेइ, तस्स सोहग्गजयपडाया गुणसालिणी अणंगसारा नाम वेरधूया अस्थि । 'जोव्वणपत्ता सा पुव्वभवनेहेण सुपइदुनयरनरवइणा पुणव्वसुणा अवहरिया । चक्कवट्टीसुहडेहिं सो पराइओ समाणो दुज्जेयं सत्तसेण्णं जाणिऊणं पण्णत्तिं विज्ज संभरेइ, तीए तं बालं समप्पित्ता सो कहिंपि गओ। पण्णत्तीए सा वालिआ वराह-रुरु-रोज्झजणियघोराराव-रऊदे अरण्णम्मि रिवत्ता। १ वरदुहिता ॥३२॥ Jain Education in For Personal Private Use Only m aines brary.org Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअधिन्नाणकहाण विसल्लाप कहा-६४ ॥३३॥ सुहडेहिं कंदर-कराल-गिरि-सिहर-सरियाधरणीसु निऊणं निरिक्खमाणेहिं पि पुण्णलहुआ सा बाला कहिंपि न हि | दिट्ठा । तओ ते आगंतुणं रायपुरओ कहिंति-नाह ! जल-थल-नयलमझे निरुविया कह वि सा न हु दिट्ठा । तं निसुणिऊण सोयसल्लियसरीरो नरिंदो अकंदइ-हा वच्छे ! तुह विरहे नयरं नरयं विसेसेइ । ___ अह सा अणंगसारा बालिगा सरणरहिआ रणम्मि कलुणसरेणं पसुगणं पि रोयावंती रोयइ, अप्पणा अप्पं आसासंती खुहापिवासं सहंती अरण्णभय उब्बिग्गा नमोक्कारं परावत्तती दसम-अटूम भत्तेण य तवसा अप्पाणं भाक्तिी पारणम्मि फलेहिं एगासणं करती दिवसाइं गमेइ, एवं तिसहस्सवरिसपज्जतं तवसा कालं गमेऊण संलेहणाए किसीभूयदेहा गंतुमवि असमत्था जाया, तइया चउव्विहाहारच्चागरूवभत्तपच्चक्खाणं करेइ, संकडे वि पडिया सत्तहत्थावग्गहाओ बाहिरं मरणंतेऽवि न गंतव्वं ति अणसणेण संठिआ । नियमस्स छटे दिवसे'वोलीणे एत्थंतरे तीए पिउमित्तो सोदासखेयरो मेरुसिहरजिणणाहे वंदित्ता तत्तो नियत्तो तत्थ अरण्णे समागओ समाणो तं पासेइ, पासित्ता गेहे आगमणाय कहेइ । कयभत्तपरिच्चाया सा निसेहेइ । तया सो खेयरो चक्कवट्टिपासम्मि समागंतूणं सव्वं कहेइ । सपरिवारो चक्कवट्टी तेण सह तत्थ आगच्छेइ, तम्मि समयम्मि सामलकराल-जमराय- बाहुदंडसरिसेण अयगरेण अद्धगसिज्जमाणं तारिसं तं दळूणं अयगरवहाइ चक्की जाव आदिसेइ ताव करुणारसमन्थरगिराए बालाए 'तवसोसियस्स गयजीवियस्स अथिररूवासारदेहस्स मज्झ कए बहुदिवसछुहापरिपीडिएण इमिणा उरगेण मारिएण किं' ति चक्कवट्टी वारिओ, मए उ अणसणं संगहिरं । जओ उत्तं १ अतिक्रान्ते । ॥३३॥ Jan Education international For Personal Private Use Only dainibrary.org Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा विसल्लाए कहा-६४ ॥३४॥ खज्जतीए वि तर्हि, बालाए सो हु अयगरो पावो । नो मारिओ किवाए, मंतं जाणंतियाए वि ॥ एवं तीए सब्बो उवसग्गो समयाए सोढो । एवं सरूवं पासित्ता वेरग्गवासिओ बावीससहस्सपुत्तेहिं सह चक्कवट्टी परिवइओ। सा दयाइ अयगररक्खणेण सुहज्झाणप्पहावेण य देवलोगं गया । पुणव्वसू तब्विरहेण दुमसेणमुणिपासे सणियाणं संजम पालिऊण देवलोगे उप्पण्णो, तओ चइत्ता लेक्खणो वासुदेवो जाओ। सा बाला देवलोगाओ चइऊण इह कोउगमंगलपरे दोणमेहनरिंदपुत्ती विसल्ला जाया, गब्भे आगया समाणा तीए पहावेण माया वि रोगमुत्ता जाया, जायाए तीए सिणाणजलेन नयर पि रोगरहियं जायं जओ जेणं चिय अण्णभवे, तवच्चरणं अज्जियं सउवस्सग्गं । तेण इमा विसल्ला, बहुरोगपणासिणी जाया ॥ उवएसो रायपुत्तिविसल्लाए, तवफलनिवेयग । दिळंतं सोहणं णच्चा, तवम्मि उज्जम कुण ॥ ६४॥ तवस्साए पहावम्मि विसल्लाए रायकण्णाए चउसटिइमी कहा समत्ता ॥ ६४॥ -सिरिपउमचरियाओ ॥३४॥ १ लक्ष्मणः। Jain Education For Personal Private Use Only Page #63 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाण वणियस्त माकहा-६५ ॥३५॥ परवंचणम्मि वणियस्स पणसटिइमी कहा-॥ ६५॥ नियकुडुंबरक्खट्ठं, जं जं पावं हि किज्जइ । पावस्सोदयकालंम्मि, हुंति न ते सहेज्जगा ॥६५॥ एगम्मि नयरे एगो वाणियगो अंतराऽऽवणे ववहरई। एगा आभीरी उज्जुगा दो रुवगे घेत्तूण कप्पासनिमित्तमुवट्ठिया । कप्पासो य तया समहग्यो य वट्टइ, तेण वाणियेण एगस्स रुवगस्स दो वारे तोलेउं कप्पासो दिण्णो । सा जाणइ-'दोण्ह वि रूवगाणं दिन्नो' त्ति सा पोट्टलयं बंधेउं गया । पच्छा सो वाणियगो चिंतेइ एस रूवगो मुहा लद्धो, तओ अहं एयं उवभुंजामि । तेण तस्स रूवगस्स सेमियं घयं गुलं च किणेउं घरे विसज्जियं । भज्जा संलत्ता घयपुन्ने करेज्जासि त्ति । ताए कया घयपुण्णा । एत्यंतरे ऊसुगो जामाउगो सा सवयंसगो गेहे आगओ । सो ते य घयपूरे भुंजिउं गया । वाणियगो ण्हाओ भोयणत्थमुवगओ । ताए साभावियं भत्तं परिवेसियं । तेण भन्नइ-किं न कया घयपूरया !, ताए भणियं- कया, परं जामाउगेण सवयंसेण खइया। सो चिंतेइ-पेच्छ, जारिसं कयं मया' सा वराई आभीरी मए परनिमित्तं वंचिआ, तह य अप्पा अपुन्नेण संजोइओ । सो य सचिंतो सरीरचिंताए निग्गओ । गिम्हो य तया बट्टइ । सो य मज्झण्हवेलाए कयसरीरचिंतो एगस्स रुक्खस्स हेट्टा वीसमइ, साहू य तेणोगासेण भिक्खानिमित्तं जाइ, तेण सो भन्नइ-भयवं ! एत्थ रुक्खच्छायाए वीसमह मया समाणं ति । साहुणा भणियं तुरियं मए नियकज्जेणं गंतव्वं । वणिएण भणियं-किं भयवं ! को वि परकज्जेणा वि गच्छइ ?, साहुणा भणियं-जहा तुमं चिय भज्जाइनिमित्तं किलिस्ससि । ‘स मर्मणीव स्पृष्टः' तेणेव एक्कवयणेण संबुद्धो भणइ-भयवं ! तुब्भे कत्थ अच्छह ? तेण १. समिताम्-लोट्टम् । २. तेनावका सेन-तेन मार्गेण । ||३५|| Jain Education in For Personal & Private Use Only lainerbrary.org Page #64 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पा:अविन्नाणकहा 0 ॥३६॥ भन्नइ उज्जाणे। तओ तं साहुं कयपज्जत्तियं नाऊण तस्स सगासं गओ । धम्मं सोउं भणइ-पव्वयामि जाव 16 सयणं आपुच्छामि । गओ निययं घरं । बंधवे भज्जं च भणइ- जहा आवणे ववहरंतस्स तुच्छो लाभगो, ता | दिवाणंदामा हणीए दिसावाणिज्जं करेमि, दो य सत्थवाहा, तत्थेगो मुल्लभंडं दाऊण सुहेण इट्ठपुरं पावेइ, तत्थ य विढेत्तं धणं न किंचि कहा-६४ गिण्हइ । बीओ न किंचि भंडमुल्लं देइ, पुष्वविढत्तं च लुपेइ, तओ कहेह कयरेण सत्येण सह वच्चामि । सयणेण भणियं पढमेण सह वच्चसु । तेहिं सो समणुन्नाओ बंधुसंगओ गओ उज्जाणं, तेहिं भन्नइ-कयरो सत्थवाहो? । तेण भन्नइ-'नणु परलोगसत्थवाहो एस साहू असोगच्छायाए उबविट्ठो, नियएणं भंडएण ववहरावेइ, एएण सह निव्वाणपट्टणं जामि त्ति एवं वोत्तूण सो पव्वइओ अप्पकल्लाणं तेण च साहियं । उवएसोआहीरीवंचगस्सेह, परलोगसुहावहं । नच्चा नियंसणं तुम्हे, भवेह अप्पसाहगा ॥६५॥ परवंचणम्मि वणिअस्स कहा पणसटिइमी समत्ता॥६५॥ -उत्तरज्झयणसुत्ताओ 'महापुरिस विसयाईव-णेहो भवतारगो होइ' इह देवाणंदामाहणीए छासटिइमी कहा-॥ ६६॥ पवरपुरिसेसु नेहो, खणं पि जाओ भवियजणाणं जो । देवाणंदा विव जह, होइ भवुद्धारगो एत्थ ॥ ६६॥ इह भरहे माहणकुंडगामो आसि, तत्थासि उसहदत्तो नाम माहणवुड्ढो, सो य पासनाहतित्थम्मि सड्ढो जिणमय ॥३६॥ १. अर्जितम्। Jain Education in For Personal & Private Use Only A anbraryong Page #65 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 न्माणकहापस देवाणंदामाहणीए कहा-६६ ॥३७॥ सन्नाणरयणड्ढो तस्स य वरघरिणी गुणमणि रोहणधरणी देवाणंदा माहणी । अह अन्नया सुरेहिं परियरिओ विरजिणिदो जिणवरधम्मे आसत्ताणं सुहिय णं ताणं दुण्हं पि पडिबोहण₹ काई बहिरुज्जाणे समोसरिओ । जिणागमणं नाऊणं भत्तिभरुब्भिन्नबहलपुलियंगो उसहदत्तो वंदणहेउं सव्विड्ढीए गच्छइ, देवाणंदा वि परियणसहिया सव्वालंकारभूसियसरीरा साणंदा गच्छइ । समवसरणं दळूणं ते दोवि रहवराओ ओयरिय तत्थ पंचविहाभिगमेणं पविसिऊणं जिणनाहं वंदित्ता, दोवि अणिमिसच्छाई निसन्नाई । सदेवमणुयासुररायपरिसाए देवाणंदा अइसिणेहा वीरजिणं पिच्छंती ओगयपन्हा जाया । तत्तो गोयमसामी वीरजिणं नमिऊणं पुच्छए-भयवं ! तुम्हाणमुवरिं समत्थभव्वाणं सिणेहो होइ, पुणो देवाणंदाए केण निमित्तेण अइनेहो दीसए । तो जिणो कहेइ-गोयम ! अहं पुष्फोत्तरविमाणाओ चविऊण एयाए कुच्छीए बासोईदिवसाइं वसिओ, तेण देवाणंदा ममोवरिं गुरुसिणेहपडिबध्धा आगयपन्हा जाया, गोयम ! मम जणणि त्ति जाणाहि । एवं सिरि- वीरजिणंदेण कहियं अंतरंग-पडिबंध-कारणं सोच्चा देवाणंदा महाणंदा भवभमणुविग्गा संविग्गा विणयपणयंगी एवं विन्नवेइ-देवाहिदेव ! मज्झ सिद्धिसही पव्वज्जा दिज्जउ । तओ भयवया संसारतावहरणे दक्खा परिपक्करसदक्खा समत्थजीवरक्खा दिक्खा तीए विइन्ना । तो सिक्खं दाऊणं अज्जाए चंदणाए समप्पिआ, सा देवाणंदा निरइयारा संजमभारं पालेइ, पंचसमिया तिगुत्ता पंचिंदियनिग्गहम्मि आसत्ता अइदुक्कर बज्झभितरतवच्चरणं कुणंती तवचरणकरणजोगेण देवाण वि आणंद दिती पयडियजहत्थनामा देवाणंदा समणी हवइ । कमेण सा परिवड्ढमाणसुक्कज्झाणानलदइढकम्मवणगहणा उप्पन्नविमलकेवलनाणा सुहसमिद्धा सिद्धा । एवं सिरिवीरजिणिंदमुहाओ १ भागतप्रस्ना-निर्गतस्तनधारा । २ परिपक्वरसद्राक्ष । ॥३७॥ For Personal Private Use Only w.jaine brary.org Page #66 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | पाइअविन्नाणकहाण ॐामा खुल्लगकु| मारसम णस्स कहा-६७ ॥३८॥ सुणिऊण जिणग्गहीयदिक्खा जयंती साहूणी धम्मज्झाणिक्करया महासई निस्सेसकम्महरणं तवच्चरणं देवाणंदा जहा। अकरिंसु,तहा पइदियह कुणइ । सा वि जयंती विसुद्धपरिणामा पयडियजीवाणुकंपा सुरगिरिचूलव्व निक्कंपा पसरंतघोरतबसत्ती झाणज्झयणपसत्ता अपमत्ता गीयत्था संविग्गा गुरुकुलवासेसु अणुव्विग्गा आरुहियखवगसेणी उप्पण्णविमलनाणा सिद्धा । उवएसो देवाणंदाइ वुइढत्ते, सच्चरियस्स संपयं । सोच्चा तहेव तुम्हे वि, भवेह मोक्खसाहगा ॥६६॥ महापुरिसविसयाइसिणेहम्मि देवाणंदामाहणीए छासटिइमी कहा समत्ता-॥६६॥ -जयंतीचरियाओ अग्इचारित्तमोहृदयम्मि खुल्लगकुमारसमणस्स सत्तसटिइमी कहा- ॥ ६७|| संजमसिहरारूढो, जीवो परिबुडइ जेण तेणेमं । अरइचरित्तमोहं, पावट्ठाणं भणंति 'विऊ ॥ अरई न हि कायव्वा, सिवफलहेउम्मि समणधम्मम्मि। खुल्लगसमणस्स इहं, सुणेह भविया ! कहं रम्मं ॥६७॥ भूमीरमणीविसेसए पवरे साकेयपुरे पुव्विं पुंडरिओ नाम राया आसि । तस्स य लहुभाया कंडरिओ नाम । तस्स जसभद्दा नामेण पणयिणी महासई होत्था । सा रुवाइरयणेहिं रोहणधरणीसरिसा तणुप्पहाभासियदिगंता ललियचरणचारेणं घरंगणे चकमंती पुंडरियनरिदेण एगया दिट्ठा । तओ खलियचित्तस्स तस्स हियये मयणबाणा लग्गति, तओ तीए मुच्छियमणो कुलमज्जायं लज्जं च मुंचइ । जओ वुत्तं १. विदुषः । २. भ्रमन्ती। ॥३८॥ Jain Education Les For Personal & Private Use Only (O jainelibrary.org Page #67 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण Wखुल्लगकु मारसमणस्स कहा-६७ ॥३९॥ ते विरलच्चिय धीरा, जेसिं पररमणीरूपदिट्ठीए । हियएण समं दिट्ठी, पच्छाहुत्तं वलइ अत्ति ॥ तो एस पुंडरिओ तीए रूवम्मि मुच्छिओ संतो रइं अलहंतो तीए समीवम्मि दुई पेसइ । दुई वि तत्थ गंतूण कहेइ तं-'देवि ! तबोवरिं निवस्स चित्तं अइमत्तं, ता पसीय, अणुरत्तं तं पइं पडिवज्जसु' । जसभद्दा वि चिंतइ'फुरियकिरणोहं दिणमणिबिंब पि दुरुज्झिय-गुरु-लहुवियारं, अंधयारं उग्गिरई' । इहुत्तं च भणइ-परिचत्तसकुलमज्जाओ राया ज एवं अणुरज्जइ, नियभाउणो वि कहं न लज्जइ ? दूई एवं तीए वयणं गंतूण निवस्स साहइ । सो वि य गिद्धो लुद्धो लहुयं बंधवं मरावेइ । जसभद्दा वि रण्णो निग्घिणचरियं निरिक्खिऊण सिग्धं आभरणाई गहिऊण नियसीलरक्खणद्रं तओ नासेइ । कमेण सत्थेण सह मग्गे वच्चंती सा सावत्थिं पुरि पत्ता । तत्थ पडिवन्नजणयभावस्स थरेवणियस्स गेहे दुहिया विव दुहिया वित्तीए चिट्ठइ । एगया सिरिजयसेणमूरिगुरुणो कित्तिमइमहयरी समीवम्मि पायपउमवंदणत्थं पत्ता सा नियचरियं साहेइ । सा महयरी धम्मुवएसं देइ । तं सोऊण पच्चागयसंवेगा अकहियपच्छन्नगभा सा सुद्धसद्धाए पवज्जं पडिवजइ । पडिवड्ढते गब्भे महयरी पुच्छइ- 'किमेयं त । भणइ य-तुम्हे दिक्ख न दासह त्ति मया पुचि गब्भो न कहिओ, सा सज्जायरीघरंमि ठविया, कालकमेण तीए पुत्तो जाओ, वहतो समए पडिबन्नवओ खुइडगकुमारो त्ति जाओ । तयणु सो जोव्वणारंभे मेरुगिरिगरुयं सीलभरं उबोढुं अचयंतो ओहावेणाणुपेही जाओ, उन्निक्खमिउं इच्छंतो जणणि पुच्छइ । सा 'असुहस्स कालहरणं' त्ति वियारिऊण भणेइ-वच्छ ! मज्झ वयणेण बारसवरिसाइं जाव पुज्जति ताव अच्छसु । पुण्णेसु तेसुं अरई पत्तो पुणो वि पुच्छइ । माया कहेइ-आयरियाहीणा अहं, तओ १. दृष्टया । २. पश्चादभिमुखम् । ३. दतीसन्मुखम् । ४. दुहितेव । ५. अवधावनानुप्रेक्षी-संयमविमुखः । ६. पूर्यन्ते । | ॥३९॥ 100 Jain Education ind For Personal Private Use Only inbrary.org Page #68 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 म्नाणकहाण Wखुल्लगकु मारसम10 णस्स कहा-६७ ॥४०॥ सूरि पुच्छसु । तओ सो सूरिस्स समीवम्मि गओ । तत्थ वि सूरीणं वयणेण तत्तियमित्ताई वरिसाई चिट्ठइ । तेसु वि पज्जतेसुं चारित्तमोहदोसेण अरओ उवज्झायवयणाओ वि य पुणो तित्तियं कालं अच्छइ । वयग्गहणाओ अडयालीसवरिसेहि तस्स संजमे रई न संजाया, तेण इमं अरइनाम पावदाणं । तओ सो जणणि पुच्छेइ, मायाए सो उवेहिओ । गमणकाले तस्स पिउनामंकियमुद्दारयणं कंबलरयणं च अप्पिऊण माऊए सो भणिओ-साकेए तुह महल्लओ पुंडरिओ जणओ नरिंदो अस्थि, तस्स पच्चयहेउं इमं मुद्दारयणं वच्छ ! दंससु । सो तुमं रज्जं दाहिइ । कालक्कमेण सो साकेयं पत्तो, तम्मि य समयम्मि तत्थ पेक्खणारंभो अस्थि । सो रसिओ सयलंपि रयणिं तं पेक्खणं पेच्छइ । अइरंगे वÉते पभायसमयम्मि संता निदाघुम्मियनेत्ता नट्टिया, तओ सा महयरियाए, वुत्तासुटु वाइयं मुटु गाइयं, सुटु नच्चियं सामसुन्दरि !। अणुपालिय दीहराईए, मा सुमिणंते पमायह ॥ एयं गीइयं सोच्चा महुरक्खरवाणीए गीयगीइयाए संविग्गो सो खुड्डगकुमारो कंबलरयणं बियरइ । तम्मि समए रायसुओ फुरंतकंतिल्लं कुंडलरयणं, सिरितासत्थवाही वि तारं हारं जैच्छइ । जयसंधिमंती मणिरयणमंडियं कडगं देई, मिठो य रयणसिणिं अप्पेइ । सव्वाइं च ताई लक्खमुल्लाई । पभायसमए जाए पुंडिरिए नरवरम्मि पुच्छंते सो खुल्लगकुमारो सपच्चयं मुद्दारयणदंसणपुव्वं नियवुत्तंतं कहेइ, ताय ! माइवयणेण रज्जत्थी इत्थ अहं समागओ। संपयं अहं एवं गीइयं सुणिऊण संबुध्धो । रायकुमारेण वुत्तं-जणयं मारिऊणं रज्जं गण्हामि त्ति वियारो मम संजाओ, किंतु एयाए गीइयाए अकज्जाओ अहं निवारिओ । सत्थवाही विन्नवइ-नरिंद ! मम भत्तुणो सत्थवाहस्स अत्थो बजणहेउं दूरे देसंतरे १ उपेक्षितः २. धान्ता । ३. यच्छति । ४. रत्नमणिम्- रत्नाशम् । ॥४०॥ | Jain Educatio n For Persona 5 Private Use Only janesbrary.org Page #69 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण चंदलेहाए कहा-६८ | ॥४१॥ गयस्स बारसवरिसाई जायाई, तस्स आगमणे संसयदोलारूढम्मि अरई वट्टए, परंतु एसा गीइया अन्नपियम्मि मे चित्तं विणिवारेइ । जयसंधि वि अमच्चो कहेइ-तुम्हुवघाएण अण्णराएहिं उवयरिओ हं देव ! इमं गीइयं सोच्चा पावाओ विणियत्तो । मिठो वि साहइ राय ! सत्तुवयणाओ सव्वलक्खणसंजुअं इम गयरयणं हंतुं इच्छंतो एयाए गीइगाए अहं गयरयणवहपावकम्माओ वारिओ। सखुड्गकुमारो संविग्गे ते सव्वे पव्वाविऊण तेहिं सव्वेहिं परिवरिओ तओ सो गुरुपासम्मि जायइ । तत्थ नियपावकम्माई सम्मं आलोइत्ता निम्मलयरसंजमाराहणरओ सो कमेण सग्गसुहं पत्तो, तओ य मोक्ख पाविहिए। उवएसोखुल्लगसाहुदिटुंतं, काले संबोहिदायगं । सोच्चा कुणेह मा तुम्हे, संजमे अरइं कया ॥ ६७ ॥ अरइचारित्तमोहोदयम्मि खुल्लगमुणिस्स सत्तसटिइमी कहा समत्ता ॥ ६७॥ ____ जयंतीचरियाओ सम्मत्तविसुद्धीए चंदलेहाए अडसट्ठियमी कहा-॥६८॥ दिढयरधम्मो भविओ, जो सम्मत्तं न चयइ कट्टे वि । सो पावइ सिवसोक्ख, अइरेण चंदलेहव्व ॥६८॥ ___अस्थि इह जंबुद्दीवस्स भरहखेत्तम्मि मलयगिरी नाम गिरिवरो, तहिं वडतरुणो उवरिं सिणेहपरं कीरवरमिहुणं परिवसइ । केण वि खेयरेण कुऊहलवसेण अरुणपहसरिसचंचुअंतं मिहुणं दळूणं संगहिअं । तं नियगेहे नेऊणं ॥४॥ w boral Jain Education La For Personal Private Use Only WOw.jalneibrary.org Page #70 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥४२॥ Jain Education I मणिमइयपंजर मिठविऊणं सो विज्जाहरो सयलकलाओ छदंसणाणं तत्ताणि य जहिच्छं पढाइ, सो खेयरो तं मिहुणं सह गहिऊणं भुवणम्मि भमेइ, तव्विरहम्मि उण सव्वं जगपि सुन्नं पिव मन्नेइ । अह एगया तं पडिबोहिय चारणमुणिणा खेयराओ सुयमिहुणं मलयायलसिहरम्मि मोयावियं । विज्जाहरपरियैरणाए वियाणियसयलसत्थपरमत्थं तं महु विविहेहिं भोगेहिं सच्छंदं विलसेइ । क्रमेण ताणं तप्पडिरूवो तणुओ कीरो संजाओ, तेहिं सो समग्गं पि कलाकलावं सिक्खविओ, अन्नुन्ननेहनिरयस्स तस्स कीर मिहुणस्स कहं पि दिव्ववसाओ अईव कलहो संजाओ, 'कामीणं चित्ताई धिरत्थु' । तत्तो सुगेण तारुण्णपुण्णसव्वंगी निव्भर सिणेहेण परिकलिआ अवरा वरसुगी संगहिया । तओ सा वरागी कीरी चाडुवयणेहिं तं मन्नावेइ, तह वि इयरीए गहीयमणो पावो सो न मन्नेइ । तओ सा पणटुपिम्मरसभरं कटुव्व नियदयं दणं जंप स चित्ताणंददायगं मम पुत्तं अप्पे | वृत्तंच — इत्थीण ताव पढमं, पिओ पिओ होइ सव्वभंगीहिं । तव्विरहियाण पुत्तो, नियमण - आसासगो होइ || अहयं पुण दुरंतसंसारदुक्खवासाओ निविष्णा कम्मिवि तित्थे गंतूण अप्पाणं साहइस्सामि, मह पासम्मि संटिओ सोतो तिथम्म विहियसंलेहणाईसुं धम्मसलिलसेएण मम मोहं हरिऊणं सुसमाहिं दाहिइ, जह निज्जामएण परिचत्तं पवहणं तह धम्मज्झाणं अवसाणसमयसमुहस्स परपारं नेव पावेइ । तत्र्वयणं सुणित्तु कीरो वि हु जरैजज्जरुव कंपमाणो पभणइ-तणयं मग्गंती तुं सयखण्डयं कहं न गया ? वरखेत्तखित्तचीयं पिव पुत्तो पिरणो भविडं जोग्गमेव । सा वि सुगी भइ माऊ च्चि पुत्तो सिया, जओ तं विणा पुत्तों न होज्जा, अण्णं च सव्वहिं सव्वेसिं माया गउरवेण अहिगा सम्मा१ परिचरण - परिचरणया सेवया । २ काष्ठवत् । ३ ज्वरजर्जर इव ज्वरपीडित इव । For Personal & Private Use Only चंदलेहाप कहा- ६८ ॥४२॥ Mainelibrary.org Page #71 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥४३॥ Jain Education nal णारिहा होइ । एवं बहुप्पयारं विवयंतं पुत्तसंजुत्तं तं मिहुणं गयणमग्गेण निच्छयकए कंचीए पुरीए गयं । तत्थ वेरिच्छीवेणीअगरिसणिक्कदुल्ललिओ नामेणं दुल्ललिओ नरनाहो अस्थि, तस्स सहामज्झम्मि तं मिहुणं गयं, विज्जाहरसंग् भयविरहियं तं नहम्मि ठाऊणं पढमं कीरो निययबुद्धीए नरनाहं वण्णेड़ भूमीसरो स नंदउ, जस्स सरस्सइरसं निएऊणं । पायालतलं गुविलं, निलीय चिट्ठेऽही अमियं ॥ तत्तों कोरी विदाहिणचरणं उप्पाडित्ता महीनाहं नमिऊणं भत्तीए सुललियवयणेहिं श्रुणेइअवइन्ना वाएँसरि, मुहकमले जस्स रायहंसिव्व । सो जयउ सच्चसंघो, राया नयमग्गनहचंदो ॥ तया पसण्णमणो राया कोऊहलेण कलिओ तं कीरमिहुणं बाहरेइ - मम पासे आगच्छसु तहा निययं कज्जं साहसु । हिंप नए विवाए कहिए राया मंतिमुहं निइ । सोवि साहेइ एसि मज्झहसमयम्मि उत्तरं देमो | अच्छरियभरियमणो राया- तं मिहुयं गिहे नेऊणं कुरजुएहिं दाडिमफलेहिं जहिच्छाए तं भोयावेइ । मज्झण्हसमये महाए नरवरं मि उवविट्ठे मंतिजणो जंपइ–एसो कीरविवाओ असुयपुव्वो विज्जइ, दीहकालं वियारमाणा वि अम्हे इमस्स पारं नो गया, तो अन्नत्थ गंत्तुंण कंपि नाणवंतं महापुरिसं पुच्छंतु । मंतिजणवृत्तवयणं सोच्चा रोसारुणनयनो मइगव्वपव्वारूढ राया मंतिवग्गं तज्जेइ–'अहो तुम्ह मइविहवो ?' । जइ दिव्ववसाओ एसो कीरविवाओ अणिच्छिओ, इत्तो अन्नत्थ सुबुद्धिमंताणं एसो विवाओ कित्तियमित्तो ? तम्हा सर्वेणे खलु बीयवइणो हवेइ, जहा वा खित्ताविस्स खित्तं तह इहं पि गच्छेज्जा, तइआ मम आजुगंतं लज्जा होहिह, अहवा काऊणं मह वयणं सुणेह - लोए वि सुप्पसिद्धं इमं - बीयं १ अहिः सर्पः । २- अमृतम् । ३ वागीश्वरी । ४ पश्यति । ५ - श्रवणौ-कणी । For Personal & Private Use Only चंदलेहाए कहा- ६८ ॥४३॥ w.jainelibrary.org Page #72 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥४४॥ Jain Education ineinal पिणो पुत्तो होइति निच्छएण वियाणेह कीरो निययसरीरं खित्तं घेत्तूण सच्छंदं गच्छेउ, 'इमो तणओ कीरस्स इअ नी सव्वत्थ मुणेह | कीरी विसन्नचित्ता पभणेइ-रायं ! सत्थस्स अत्थाणं पडिकूला नीई तुम्हाणं काउंन समुचिआ । अन्नं च नाह ! एवं चेव नयमग्गं निययपंचकुलम्मि पयासियं, तं तु नियवहियाए लेहावसु, जेण तुम्हाणं न वीसरे । ओ नरवई अहिमाणवसेणं नियभणियं अवितहं पिव मन्नंतो निय-अमच्चाओ वहियाए लेहावर, तहाहि - बीयवइणो एव बीयं होइ, जह इह खेत्तं खेत्ताविणो चेव त्ति दुल्ललियमहीवालो एवं निण्णयं कासी । वृत्तं च बीजन एव हि बीजं, क्षेत्रं भवतीह तद्वतामेव । दुर्ललितमहीपालो, निर्णयमेवं स्वयं चक्रे ॥ एवं नरिंदकयनीई सोच्चा नीसासपरा पुत्तविरहिया सा कीरी तरुच्छिन्नसाहव्व धसत्ति धरणीए पडिया । कीरो वि तम्मि समए निदुरचित्तो तं पुत्तं घेत्तणं दीणमुहं च पियं चइय सो झत्ति तओ मलयगिरिं गओ । तओ मंतिज - णपउत्तेहिं सीयलुवयारेहिं संपत्तचेयन्ना ससोएहिं लोगेहिं दिट्ठा सरणरहिया कीरी वि तत्तो उड्डीणा सा समत्थतित्थाणं सरसरिच्छे सत्तुंजयतित्थे गंतूण उसहसेणजुयं रिसहजिणीसरं भत्तीए पणमेह, चउविहं पि आहारं चत्तु नवकार - सुमरणुज्जुत्ता भवभउब्बिग्गा सा भावणाओ भावे - नहिं न य भत्तारो न य सुयणा नेय अंगजाओ वि। सरणं इह संसारे, एगं मह जिणमयं मुत्तुं ॥ एवं भावमाणी भवविरत्ता वि दुल्ललियनरिंदे गयचित्ता विहिविहियपाणचाया मज्झिमपरिणामजोएणं समग्गतिहुवणसिरीणं कंचीए कंचीए नयरीए सिरिचंदणसार सिट्ठिगेहे कयपुण्णा समुप्पन्ना ! बहुपुत्ताणं उवरिं जायत्तणेण सा पिऊणं अईव वल्लहा जाया, चंदलेहव्व नमणिज्जा नामेण चंदलेहा सा कमेण वुढि पावित्था । पुव्वभवभासेण सभावओ For Personal & Private Use Only चंदलेहाप कहा- ६८ ॥४४॥ vjaine brary.org Page #73 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहा ॥४५॥ जिणधम्मरया चंदलेहा उप्पन्नजाइसरणा असेसं नियकीरभवं जाणे, सम्मर्द्दसणरम्मं जिणवरधम्मं सम्मं आराहिंती सा बाला साहुणीजणनिच्च सेवाए सत्थं पढेइ गुणेइ य । कमेण जिणमयवियार सुंदर कम्मप्पयडीपमुहगंथेसु कुसलत्तणं संपावि विउसाणं अग्गिमा जाया । घर कम्मधम्मकज्जमि सव्वत्थ पुच्छणिज्जा सा होत्था, 'गुणनिवहो पुण गउरवं पावेइ इत्थ किं चुज्जं ?' अन्नदिणम्मि नियजणयं विन्नविऊर्णे तीए तेज - देसाओ रविरहतुरयाणं गव्वहरा बहुवेगा लक्खणोवेया सेराहा गाहा हंसुलया उनाहा बुल्लाहा नीलय- कालुयपमुहा तुरंगमा आणाविया, ते य पुरपरिसरसरियातीरम्मि तरुच्छायाए बंधाविया । दिट्ठाय ते सुररायतुरगव्व कास चित्तं न हरेइरे ? अन्नदिवसम्मि नरवई अच्चन्भुयकोउगाउलियचित्तो विगाहिवविजयवेगधरे के वरतुरए पिक्खड़, पिक्खिऊण स महारायो अतुल्लेण विमुल्लेण सयं ते तुरंगमे मग्गेइ । सिट्ठी वि धूयाए निवारिओ संतो नेव वियरेह | अन्नदिणम्मि रण्णा नियतुरगीणं गब्भकए अन्भत्थिओ सेट्ठी तणयाए वयणेणं नियवरकिसोरे देइ | रण्णा पइवच्छरं नियकिसोरीसुं ते किसोरा संचारिया पंचवरिसाणि जाव, तत्तो बहवो हया संजाया । अह चंदलेहा नियं जणगं साहेइ - 'मह किसोरएहिं रण्णो जे संजाया तुरगा सब्वे वि ते गिण्हसु, जइआ रुट्टो राया तुमं धरावेइ भइ वा किंपि तइया सो भणियव्वो इहं जं रहस्सं तं मम सुया मुणेइ' त्ति वोक्तव्वं । तओ धूयावयणेण नियतुरयसमुब्भवा जे तुरया नईए नीरं पाउं उवेया ते सेट्टिणा हरिया । सेट्ठि सुहडतासियाssसपालवयणेहिं नई से आहविऊणं भणेइ - मह हया कहं हरिया : चंदणसारो सेट्ठी साहेइ - सामिय ! नाहं परमत्थं किंपि जाणामि, मज्झ बिउसी पुत्ती पुण तुम्ह उत्तरं दाहिइ । अच्छरियपूरिओ नरनाहो पडिहार पेसिऊण सेट्ठिसुयं बहु १. चोयम् आश्चर्यम् । २ विहगाधिप० - गरुड० । For Personal & Private Use Only ॐ चंदलेहाप कडा-६८ ॥४५॥ Page #74 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण चंदलेहाए कहा-६८ ॥४६॥ जणाइन्ने अस्थाणम्मि आणवेइ । सा चंदलेहा फुल्लकरंडय-तंबोल-तालयंटाइ कलियसहीहिं सहिया सुहासणत्था बहुपरिवारपरिगया कप्पलयाविव दाणं दिती मागहजणेहिं वणिज्जती जम्मि कित्ति पयासंती निवसहं पत्ता । 'एसा कन्ना अज्जवि दुधमुही नरवइणो किं उत्तरं दाही इय वियारंतो नयरजणो कुऊहलेण तत्थ मिलइ, सा वि रायं नमंसिऊण नियपिऊणो उच्छंगे उवविद्वा । रण्णा सा पुढा, 'कन्ने !हयहरणे उत्तरं देसु'। सा साहसं अवलंबिऊणं अवणीबई भणइ-देव ! इयरलागो वि नियवयणं संभरेइ, तुम्ह समो उ विसेसेण । सो भूमिवई संभंतो वएइ-किं तं वयणं ? जं अहं नो सुमरेमि, तओ सा सरस्सइसरिसा पुढवीपहुणो पुरओ साहेइ-बिससह -वसिरी वि सिरी भुज्जमाणाणं चयन्नं हरइ, तं तु समुइयं, जा भुत्ता भुवणजणं न हु मारेइ तं पुणो चोज्जं, एगे पुरिसा पुवभवविहियकज्जं नियनामुव्व सुमरंति, एगे पुणो इह भवचरियं पि न मुणेइरेतं अच्छेरं। एयं सोच्चा सेसवियडभिउडीभंगुरकरालभालयलो राया साहेइ बाले ! ममं तु जं वीसरियं तं चिय तुं सुमरेसु । सा भणइ-देव ! तुज्झ गिराए एए हएं निए करेमि, अन्नह मह घरसारं सव्वं तुब संतियं चेव, तओ सा वहियं कड्ढाविऊणं वाइत्ताणं च नियं वयणं मन्नावियं, जेण मह तुरयजायतुरगा मह चेव हवंति न अन्नस्स । तइया नरवइणो मंति-पुरोहिय-तलवर-सामंत-पमुहपरियणो तीए मइप्पगरिसं दणं अइविम्हिओ जाओ । सा नरवइस्स मुहपंकयं संकोयंती पिऊणो य नयणकुमुयाई उल्लासंती सच्चं चंदलेहब्ब संजाया । तत्तो रायकुलाओ जियगासिणी वण्णणिज्जमइपसरा पच्चक्खसरस्सई बाला पिउणो गेहम्मि पत्ता । तीए तं विनाणं अप्पणो य अवमाणं वियाणतो विम्हयविसायपडिओ राया चिंतेइ-इमीए सहामज्झम्मि कहं नडिओ ? तीए पडियारठं किं अहं कुणेमि ? १ तालवृन्तादि-पंखा बगेरे। २ निजाधीनान् । ३ जितकाशिनी-लब्धविजया । ॥४६॥ JainEducation , For Persona Private Use Only Page #75 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 न्नाणकहाण चंदलेहाए कहा-६८ ॥४७॥ अह अण्णया नरवई पाणिगहणत्थं तं कणं मग्गेइ । सिट्ठी वि भयभीओ परमत्थं धूयं पुच्छेइ । सा हरिसपूरियंगी जणयं पइ एरिसं वयणं भणइ, पिअर ! भयं उज्झिऊणं नरवइणा सद्धिं मम विवाहं कुणिज्जसु । तओ चंदणसारेण दुल्ललियनिवेण सद्धिं चंदलेहाए विवाहो अइसयमहूसवेण झत्ति कारविओ। सो भूमिवई अभिणवपासायम्मि तं ठावित्ता भणेइ-सेद्विसुए ! जइ वि हु धुत्ती सि, तह वि हु तुं मए वंचियासि, मह पइण्णं सुणाहि-अज्जदिवसाओ आरंभिऊणं रागरत्तमणो वि तुमए सह संलावं नो काहं । सा वि साहेइ-छलसार ! सामिय ! मज्झ वि पइण्णं सुणाहिजं असणं उच्छिटुं, निजं जिमावेमि तूलियं सिज्जं । वाहावेमि अवस्सं, खंधे तं अंकदासु व्व ॥ ता अहं नृणं चंदणसरितणया वंचणचण भुवणम्मि वियाणियव्वा । तव्वयणानलजलिरो राया सोहग्गपमुहगुणगणसंजुयं पि तं दोहग्गवईणं मज्झम्मि परिखिवइ । तत्तो सा चंदलेहा तहिं पवरकुसुमगंधेहिं जिणवरपूयं कुणमाणी बहवे य सोहागकप्पतरुवरपमुहतवे समायरेइ । अन्नया तवसोसियदेहलया सा चंदलेहा तवचरणउज्जमणहेउं रायं आपुच्छिऊणं पिउणो गेहम्मि समागया । सेट्ठी अइकिसदेहं नियपुतिं दट्टणं नियउच्छंगम्मि ठवित्तु विलवेइ-हा ! हा! वच्छे ! तुमए अप्पा दुहम्मि कि खित्तो ? इमेण राइणा सद्धि तुज्झ विवाहं नेव कारवेज्जा, अहवा हैयदिव्वकयं कज्ज केण वि न निवारिज्जइ । पिउणो वयणं पडिसेहिऊण तवाणं उज्जमणं निम्मिऊणं विहिणा सिरिसंघजिणीसरदेवचलणे पूएइ, अइसयविसन्नहिययं तायं निवारिऊणं करणिज्जं कहेइ-ताय ! सयलकलाकुसलनिलयाओ पन्नासं वरकन्नाओ मह देसु, अन्नं च नियगेहाओ मम गेहं जाव एगं सुरंगं करावसु, बीयं तु पुरदुवारवासिणीए देवीए वासघराओ (वासघरंजाव), ॥४७॥ १ वञ्चनदक्षा। Jain Education AIIM For Personal & Private Use Only djainelibrary.org Page #76 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाणी चंदलेहाए कहा-६८ ॥४८॥ अन्नं च मह गेहस्स हिम्मि सुरंगमज्झम्मि एगं भव्वं जिणहरं कारावसु, तओ निचितो होऊण चिरेसु । चंदणसारेण वि देवीए बिव तीए पुत्तीए चिंतिय-अत्थस्स पूरणेण इह कप्पतरुणो लीला कलिया-कप्पतरुब्ब तेण समायरियं ति । तओ सा गेहाओ सुरंगमग्गेण जणयभवणम्मि गंतूणं पन्नासं कन्नाओ सयलाओ कलाओ अज्झावेइ, सर-लक्खणगाम-ताल सुविसालं संगीयं अणवज्जं सव्वं वीणावायण-आउज्जविज्जं च सिक्खवित्था । मणिगणनिम्मियपासाए कंतिनासियतमिस्से पायाले विव दिवसनिसाए विसेसो न लक्खिज्जइ, सा चंदलेहा समसिंगारपराहिं ताहिं कन्नाहिं सोहिल्ला इंदाणिव सिंहासणम्मि निसीयइ । तीए आएसेणं तासु काओ वि समहत्थं आणंदजणगं निणाय-पडिसद्दियदिगंतं नंदीवाइत्तं वायंति, काउ वि वीणं, काओ वि मुयंगं वाएइरे, काओ वि वेणुआउज्जे सज्जति । काओ तालं घरंति, अन्नाओ य नच्चंति । राया निसीहसमयम्मि तं सुणिऊणं मणंमि झाएइ-पायाले गयणयले महीयले वा किमु गिरिम्मि ? । सरचारभासुरं सुराणं पि दुल्लहं इमं संगीयं कस्स वि धण्णस्स पुरओ सवणसुहजणगं पयट्टइ । तस्सवणमोहियमणो विमुक्को पल्लंको परियणसहिओ रुद्धन्नवावारो राया खणमित्तेणं चित्तलिहिउव्वे जाओ । तत्तो तन्नाडयसवणविहडणपयंडो पाभाइयतूरबो रायपासायम्मि उच्छलिओ । इत्तो य उज्झियसंगीयरसा चंदलेहा ताओ कन्नाओ जणयगेहम्मि पेसेइ, सयं तु अप्पणो धवलघरम्मि जायइ । अइसयचुज्जं चित्ते समुब्वहंतो तग्गीययहियओ दुल्ललिओ नरवई दुहेणं रज्जस्स वि कज्जाई न करेइ । पुणरवि ताहिं एगदिणस्स य अंतरम्मि लोयमणहरणं अउव्वतालेहिं रेहिल्लं पिक्खणयं पारद, राया ताणं पुणो वि गामत्तयपरिकलियं मुच्छाजणगाहिं मुच्छणाहिं संजुयं महुरसरपसरसारं गीय सुणिऊण चित्ते १ आतोद्यविद्याम् । २ नन्दीवादित्रम् । ॥४८॥ Jain Education in de For Personal Private Use Only Page #77 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण ॥४९॥ Jain Education In चिंतेइ - उम्मत्ता विकरिणो मत्तत्तणं चइऊणं तह पसुणो वि हु गीएण वसं जंति इयराणं नराणं तु का कहा ? अमियरससरिच्छं तं संगीयरसं मिसं पिवंतो नरवई गैर-पसर - सहोयरं पाभाइयतूररवं सुणेइ । पिक्खणच्छणे नियत्ते राया अत्थाणमंडवं उवविट्ठो नेमित्तियपमुहजणे संगीयवुत्तंतं पुच्छेइ । तस्स रहस्सं न कोवि जाणए, तओ दूमिओ राया रयणि समीहंतो कट्टेणं दिवसं अइवाइ । अह चंदलेहा वि रण्णो मणभावं सम्मं नाऊणं एवं जोगिणि संकेइऊणं रण्णो पासे पेसेइ, साय केरिसा :मणिकणय - भूसणमंडियपाणी, मणिमयै पाउयाहिं आरूढा, नेत्तमइय चारुतलवट्टपट्टसंछन्न अर्द्धगा मुत्ताहलजवमालाधारिणी पहिरियजदरपडेण सोहिल्ला सोवण्णजोगपट्टी मणिकुंडलमंडियकवोला मुत्तिमयी इव सिद्धी दिप्पंतरयणासणकलियपाणी पडिहार दिण्णमग्गा सा रायसमीवंमि पत्ता । राया तं सिद्धजोगिणीं पिव दट्ठूणं सविम्हओ होऊणं लद्वासीसो पणयपरो सिंहासणम्मि निवेस । सा जोगिणी आसीसं यच्छेइ- जो जोगो मणिच्छियाणं सिद्धिं निव्वाणसंतियं च सिद्धिं विहेइ, सो तुम्हें महीनाह । सिद्धिं वियरेउ । भणियं च सिद्धिं मणिच्छियाणं, सिद्धिं निव्वाण संतियं कुणइ । जो जोगो सो तुम्हं, वियरउ सिद्धिं महीनाह ॥ निवो वि साहेइ - जोगिण ! अम्हे तुह दंसणे वि सकयत्था जाया, तह वि तुमं किं पि पुच्छामि, जओ जोगाओ किंपि दूरं न । सा भणइ नरिंद ! अहं सग्गाओ सक्कं समाणेउं सक्का, नियसत्तीए सूरं राहुव्व चंदपि गिलेमि । भुवणत्तयस्स मज्झे जो नरो गुत्तं पयडं वा किंपि कज्जं करेइ कारेइ य तं सव्वं पि मम पच्चक्खं चिय । राया १ गरः विषः । २. मणिमयपादुकासु आरूढा । ३. जद्दरः - स्थूल - वस्त्रविशेषः For Personal & Private Use Only चंदलेहाए कहा- ६८ ॥४९॥ ainebrary.org Page #78 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण चंदलेंहार कहा-६८ ॥५०॥ चिंतेइ–'मह कज्जं एयाओ जोगिणीओसिज्झिस्सई' एवं वियारिऊणं तं नियभवणे सह नेऊण असणवसणेहिं अईव सक्कारेइ । रत्तिसमए जाए संगीयं सुणिऊण राया तं भणेइ-भगवइ ! नियसत्तीए मम वि इमं पिक्खणयं निदंसेसु । सा वि हु राय जंपेइ-देव ! एयं पि तुज्झ दंसेमि, परं तु तुव नयण जुयलम्मि तिन्नि पट्टए वंधिस्सं, तह य तुह देहं नियसत्तीए पढ मओदिव्वं काऊणं पच्छा तत्थ नेइस्सं, अन्नह तहिं पवेसो न हु लब्भइ । रण्णा तब्बयणे पडिवण्णे पभायसमयम्मि जाए मंडलमज्झम्मि नरनाहं ठविऊणं सा दिव्वकरं मंत्तं उच्चरेइ, रयणीसमये पत्ते सा सव्वजण-गमागमाई वारिऊणं नरिंदस्स अक्खीसुं पट्टयतिगं निबंधेइ, तओ सा जोगिणी नरवई पढमं चंदलेहाभवणे पच्छा य सिद्विगिहे नएइ, तओ दुवारनिवासिणीए देवीए वासघरम्मि तह य सुरंगाभवणदारे य नेऊणं एगंतम्मि ठाविऊण रण्णो नेत्तपट्टतिगं छोडेइ । सो वि भूवई विम्हयभरिओ इओ तओ य नयणजुयं खिवेइ, तहिं सो सुरमणिकिरणतासियतिमिरभरं सहस्सकिरणबिंब पिव मंडवमंडियं उत्तमदिप्पंतचंदोदयविभूसियं रत्नमय रैयणमइअसालहंजियाविराइयथंभसहस्ससंकिण्ण रणिरमणिकिंकिणीगण-धयवडसमूह- संजुयं उल्लसिरपवरतोरणवइरपहारइयरुइरसुरचावं पायालवरभवणं पासइ । तम्मज्झम्मि अइउन्नयमणिमइअसिंहासणम्मि उवविटुं देवंगणासरिसाहिं कन्नाहिं सेविज्जतिं चंदलेहं पिक्खेइ । 'गयगामिणि ! सुंदरतररुवमयहरणि ! सिरिनागलोगनाहस्स पाणेसरि ! सुरसुंदरि ! सामिणि ! जयसु जयसु' त्ति वण्णिज्जतिं तं पासिऊण विम्हियचित्तो नरवई चिंतेइ-नूणं एसा का वि सुररमणी लक्खिज्जइ । अज्ज किल मम नयणूसवो संजाओ, जीवियं पि सकयत्थं जायं, जेण एसा रइरमणीया सुररमणी मए दिट्ठा, तओ तत्थ विम्हय–उप्फुल्लनेत्तम्मि नरवइम्मि पेक्खमाणम्मि तीए आएसाओ १. रत्नमयशालभञ्जिका- २. सुरचापम्-इन्द्रधनुः । ॥५० Jain Education in For Personal Private Use Only vjainibrary.org Page #79 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥५१॥ Jain Education i ताहिं कन्नाहिं पेक्खणगं पारद्धं । सा जोगिणी पणयाए तीए आसीसं वियरिऊणं पुवं परिचिया विव मणिसिंहासणं अलंकुब्वइ । कन्नाहिंपि आगयं तं रायं मुणेऊणं अमयसरिसं संगीयं तहिं तहा विहियं जहा मुच्छाजणगं संजायं, खणं पिव खोणाम निसाए, तहा दिवसस्स एगम्मिपहरम्मि गए तीए आएसेणं ताहिं पिक्खणगं विसज्जियं । तम्मि समयम्मि अट्ठारस - भोज - पिज्ज - रमणिज्जा अइसरसा रसवई तहिं सहसा समागया । उप्पन्नसंसया विव सा जोगिणी तं वह देवि ! नागरायरज्जं चइऊणं किं इह आगया सि ? सा वि बाह जलाविलनयणा सदुक्खव संभासेइ - जोइणि ! सामिणि ! मह चरियं तुं जाणेसि तह वि पभणेमि, सिरिधरणिंद पियासुं अहं पट्टमहादेवी अम्हि, अणवरयरत्तमणं मम कंतं सम्मं तुं चेव मुणेसि, एसो वीणावायणकलाए कुसला कुसला नाम मम दासी सिरिभूयाणंदमित्तकएधरण मग्गिया । किंतु इमीए विणा मम नाऽयभंगो जायइ, तओ मए नो दिण्णा । अओ नागराओ भणेइ-हठेण वि एवं गहिस्सामि, पइणो तं अवमाणं नच्चा तओ रुसिऊण अहं इह समागया समाणी रयणभवणं काऊणं सुहेणं एतम्मि चिट्ठामि, अण्णं च तुह पुरओ विन्नति करेमि, जह सो मम पिओ इह संठिअ मं न मुणेइ, तह तुमए नियाए मंतसत्तीए कायव्वं ति भणिऊण तं जोइणि निहत्थे आयरपुवं गहिऊण सुरमंदिरसरिच्छे भोयणमंडवम्मि संपत्ता । चदहा तं साहेइपियसहि ! तुं चिरकाले अम्ह मिलियासि, तओ मए सद्धि एगभायणम्मि जिमेसु । पडिवन्नवयणा तीए सह भोक्तुं उबविट्ठा सा विम्हय - विकसियनय णपंकरण रण्णा दिट्ठा । तत्तो राया चिंतेह - पायालनाइगाए अदिपुव्वं रूवं पासमाणेण मए किं किं न पज्जत्तं ? अह तीए संकेएणं सा जोइणिवरा पथं पेड़ - पियसहि । हद्धि पाएणं मम अंतेवासी वीसरिओ, तेण विणा अज्ज अहं न भुंजिस्सं । इओ य चंदलेहा साहेइ - जोइणि ! सामिणि ! को ह For Personal & Private Use Only चंदलेहाप कहा- ६८ ॥५१॥ Page #80 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाण चदलेहाए कहा-६८ ॥५२॥ सीसो ? असुरो वा अमरो वा गंधवो वा नागलोगवासी वा मम कहेसु ? तस्स कए जह सव्वसत्तीए अहं पि गोरवं कुणेमि । सा जोइणी वि तं पइ जंपेइ-न हु सुरवराइजाइओ, किंतु एसो मणुअकुलतिलओ दुल्ललियनरवई वियाणियब्वो। सा चंदलेहा नासिगं कूणिऊणं साहेइ-जोइणि ! अइभत्तीए धुत्तेणं केण वि मणुएणं तुम भोलविया सि । सा वि साहेइ-वच्छे ! तुं मुहा मणमि अन्नह मा चिंतेसु, जत्तो मए ससत्तीए एसो दिवसरीरो विहिओ, इत्थ आगओ इमो तुमए गउरवपयं नेयब्बो, जस्स अहं परितुद्वा तस्स किं पि दुलल्हं न सिया, तम्हा मह वयणेण निययभायणम्मि इमं सीसं आजम्माभुत्तपुवाए दिवाए रसवईए मुंजावसु । तओ जोगिणी वि रायं वएइ-वच्छ ! आगच्छ नागरमणीए सद्धिं दिव्वं इमं रसवई झत्ति मुंजाहि । नरवई उच्छिद्रं जाणतो वि भुंजतो अप्पाणं कयपुण्णं मन्नेइ, अह्वा भुवणम्मि इत्थीहिं को जणो न वंचिओ । तइआ काओ वि कन्नाओ अन्नं मणुण्णं अन्नं वियरेइरे, अन्ना का वि जोइणीवयणेणं हसिऊणं तम्मज्झम्मि जेमेइ । तओ सा सोगंधियपरिकलियं तंबोलं तस्स दाविऊण भणेइ-पुत्तए ! उदाय रयणमइयं इमं नागरमणिघरं पेक्खसु । तइआ ताहिं पि वरकन्नाहिं वकाहिं उत्तीहिं ठाणे ठाणे हसिज्जमाणो सो सुहेण दिवहं अइक्कमेइ । रयणीसमए जाए पिक्खणगाइववसाए विसज्जिए राया कपंजली जोइणी एवं विण्णेवेइ-जइ सामिणि ! तुं संतुट्ठा सच्चं चिय कप्पवल्लरिव्व सि तो एयाणं मज्झाओ मह रमिउं कपि अच्छरं देसु । सा तं साहेइ-अच्छराओ जइ नरम्मि संसजंति, तो सुरकुमारा खणद्वेणं एयाओ उज्झेइरे परंतु अहं नियविज्जाबलेण तुह वंछियं करिस्सामि, तुमए उ आजम्म पुणो एयाणं वयणं कायव्वं । रण्णा तीए वयणम्मि अंगीकयम्मि तओ सा चंदलेहं भणेइ-पियसहि ! तुज्झ आणानि १ वञ्चिता । २ शिष्यम् ३ अन्यत् । ४ उक्तिभिः । ५ संसजन्ति । ॥५२॥ 00 Jain Education in For Personal & Private Use Only Page #81 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 पाइअविम्नाणकहाएक ॥५३॥ रयस्स इमस्स मणवंछियं पुरेसु, एसो चिरजागरिओ तुम्ह भवणोंवरि निद्दसुहं लहउ, अन्नं च तुह पसाया सुरसेज्जासंगसुहं पावउ । ताणं एगा वएइ - उवरितले का वि तूलिया नत्थि, जइ एसो सुक्खं अभिलसइ तो सयमेव तूलिगं उवरितलम्मि च दलेहाए नेउ । तओ राया हरिसनिब्भरंगो सहसा उट्टाय सयगुणुच्छाहो सिरम्मि तूलिं बहिऊणं भवणोवरिं चडिओ, पुणो वि तत्तो कहा-६८ ओयरिऊणं पल्लंकं मत्थयम्मि धरिऊणं राया भवणस्स उवरि नेऊण दासुव्व पत्थरेइ । तओ जोंइणीवयणेण राया सुरसुदरीए सपल्लंक तूलियं उपाडित्ता उवरितलम्मि नेऊणं पत्थेरेइ । सा वि चंदलेहा नियसेज्जाए ठाइऊण रसगुणेहिं रण्णो चित्तं तह रंजेइ जह सो अन्नाओ रासहीओ विव मन्नेइ । अह रइए पच्छिमम्मि जामम्मि नयणेसु पट्ट बंधिऊण सो नरनाहो जोगिणीए नियए भवणम्मि निओ, एवं पइ दिवहं चिय आगच्छंतम्मि निवम्मि तीए चंदलेहा भणियावच्छे ! तुह पई वि दासो जाओ। तओ पूरिअपइण्णा सा चंदलेहा फारसिंगारं काऊणं अंतेउरमज्झगयं रायं कयहासा विन्नवेइ-सामिय ! दूसणकलिया जं अहं परिचत्ता तं तु जुत्तं इमं, किंतु अन्नाहिं अंतेउरिहिं किं अवरद्धं जं एआँओ चयास ?, अहवा नाय, सुरसुंदरीए सद्धि बहुविविलासरसियस्स तुह अम्हारिसीणं नाम पि गहियं रई न कुणेइ । तब्वयणेण चमक्कियचित्तो राया तं निरूविऊणं पुणो य सम्म उवलक्खिऊण भणेइ तं किं एयं किं ति? तत्तो नमिऊण तीए नरिंद भणिओ-मए जोइणीवयणेण जो अविणओ कओ सो नाह ! तुमए खमिअब्बो । हरिसविसाय -अच्छेरय–परिपूरियमाणसो नरवई । तं बुद्धिमई चंदलेहं देवीपयम्मि ठवेइ-भणियं च ता गव्यो ता रसो, तावच्चिय पुव्वदोससंभरणं । उक्कीरीउव्व हियए, जाव चहुमुति नेव गुणा ॥ ___ अह सयलंतेउरकलिओ पायालघरम्मि विविहभंगीहिं भोगभोगाहिं भुंजमाणो वसुहाहिबई वरिसाणं सहस्साई वइक्कमेइ । M ॥५३॥ १-उत्कीर्णा इव । २-लगन्ति-यो KAR For Personal Private Use Only I n brary.org Page #82 -------------------------------------------------------------------------- ________________ चंदलेहाए कहा-६८ अह अण्णया नंदणवणसरिसे कुसुमागरनामम्मि उजाणम्मि सिरिअभयंकरसूरी साहुगणपरियरिओ समोसढो । पाइअवि-10 दुल्लुलियनरिंदो उजाणम्मि समागयं सूरि वियाणिऊण साणंदो चंदलेहाजुओ तहिं गंतूणं आयरियं पणमिऊणं उवविसिऊणं न्नाणकहाए धम्मकहं सुणेइ जयसिरिवंछियमुहए, अणिहरणे तिवग्गसारम्मि । इह परलोयहियट्रं सम्म, धम्मम्मि उज्जमहे ॥ ॥५४॥ मज्जविसयकसाय-निद्दा-विकहापमुहपमाए चइऊणं जयसिरिवंछियसुहकारणे सारीरमाणसियदुक्ख-दालिद्दाइअणिद्वहरणे य तिवग्गसारम्मि धम्मम्मि इह परलोयहियट्ठाय सम्म उज्जमेह । तहाहि- बिसमं विसं उव जिउं “सेयं, अग्गिणा सह कीलिउं समत्थो होज्जा, तहवि संसारकारागारगएहिं जीवेहिं पमाओ न कायब्बो, जओ विसं अग्गी वा आसेविओ तीए चेव जाईए नरं उवहणेजा, पमाओ उ जम्मंतरसयाई हणेजा, तम्हा पमायं सव्वहा चइऊणं देसविरइसबविरइ-सरूवधम्मस्स मूलाइभूए सम्मत्तदंसणम्मि सइ उज्जमो कायब्वो, एयं चेव धम्मतरुणो मूलं, धम्मपुरस्स दुवारं, निव्वाणपासायस्स पीढिगा, सवसंपयाणं निहाणं, रयणाणं पिव सागरो तह गुणाणं चिय आहारो, चारित्तधणस्स पत्तं सम्मत्तं केहि न सिलाहिज्जइ । तम्हा भो ! भविया ! पमायमज्जं चइत्ता सिवसोक्खदायगं दुटुकम्मविणासगं सुद्धं सावगधम्मं गिण्हेह । परतित्थम्मि गयाणं जेसिं पुरिसाणं मरणम्मि उबत्थिए सम्मत्ताराहणरागो होइ ते बि हि सिग्धं भवजलहिं तरिऊणं सिवसुहं पावेइरे । एवं वोत्तूण सो गणहरभगवंतो तं चंदलेहं पइ इमं बयणं भणेइ-भद्दे ! नियपुब्बभवं _ वियाणंती तुं किं न हु बुज्झसि, सिरिसतुंजयतित्थे पढम जिणरायं आराहतीए दुल्ललियनरिंदे कोवं कुणमाणीए तइया १ समवसृतः । २ श्रेयः । ॥५४ा Jain Education For Personas Private Use Only Alainesbrary.org Page #83 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाण चंदलेहाए कहा-६८ ॥५५॥ तुमए सम्मईसण सेवणवसेण फुडं सयलतिहुवण-अच्छरेयकारिणीए बुद्धीए एसा महासिरी पत्ता । इअ गुरूणं वयणं सोचा सा चंदलेहा सम्मईसण-सुद्धं परमपयसुहदायगं सावयव यनिवहं गिण्हेइ । रायपमुहपरिवारजणो वि जहसत्तीए नियमाई घेत्तणं सूरिरायं च पणमिऊणं निय-नियगेहेसुं संपत्तो । सा चंदलेहा संविग्गमाणसा पब्बतिहीए नियघरे बि वयनिवहपालणकए समचित्ता पोसहं लेइ । एगम्मि दिणे: निच्चलमाणसा सा गिरिवरमिव 'अंतरसमग्गरिउवग्गदुग्गहरं काउस्सग्गं गिण्हेइ, तम्मि समयम्मि दुण्णि वि सम्मत्तमिच्छत्तदिट्टीओ देवीओ निच्चलज्झाणत्थिअं तं दळूणं सम्मसूरी वएइ'सुरासुरकिंनरा वि.एयं धम्माओ चालिउं न खमा' इअ सुणिऊण मिच्छदिट्ठी सूरी भणेइ–'सहि ! पासेसु मे कम्म' ति वोत्तण तीए संखोहकए कत्तियहत्था मुहनिस्सरंतवहि-जालाऽऽलि-विकराला महाघोरा रक्खसा विउब्बिया, सेले वि फोडता दुवा ते उच्चसरेण भणेइरे-अरे मूढे ! एयं धम्मं उज्झसु, अन्नह तुमं गिलिस्सा मो, अहवा सावयधम्म उज्झिऊण मुत्तिसुहाणं कए अम्हाणं पायपउमाई पूयसु । सा चंदलेहा निच्चलदेहा तब्बयणवज्जपहयावि सम्मत्तं न खंडेइ, तग्घाए मंडणं पिव मुणेइ, जाव रक्खसाभीया महासत्ता नियनियमं न भंजए ताव पवणाहया मेहा विव ते रक्खसा खणेणं अदिसभावं उवागया । तओ तीए मत्ता करिणो महाघोरा सिंहा वि य विउब्बिया, ताणं वि उवसग्गेहिं सा सज्झाणाओ न खलिया । सा दुट्ठा धिट्ठा वंतरी सूरी पुणो वि देवमायाए दुल्ललियनिवं केसेसुं धरिऊणं तं पइ दंसिऊण साहेइ-रेरे मुद्धे ! मम अग्गओ एयं कवडधम्म मुंचाहि, अन्नह तुव पाणपियं निस्संसर्य अहं मारिस्सं । सा चंदलेहा तं सुणिऊणं मोणं अवलम्बित्ता विसेसेण झाणपरा चिट्ठइ, तया कूड निवो तीए पुरओ करुणसरं १ आन्तरसमग्ररिपुवर्गकष्टहरम् । २ कर्तिकाहस्ता । ३ स्वध्यानात् । ॥५५॥ For Personal & Private Use Only W alneabrary.org Page #84 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाणा । कहा-६८ रोएइ, विलवंतो वएइ-'दइए ! तुं एयं धम्मकिरियं मुंचसु, जेण एयाओ कट्ठाओ छुट्टे मि, कुलंगणाओ नियं कंतं । नियजीवियदाणेण वि रक्खेइरे । तओ सा चंदलेहा चिंतेइ- भवे भवे पिययमो जायइ, न उण जिणीसरवुत्तो धम्मो, mचंदलेहाए तम्हा जं वा तं वा होउ, न नियनियम खंडेमि एवं झायंतीए तीए खीणेसु घाइकम्मेसु सञ्चसंदेहहरं लोगालोगपयासगं केवलनाणं समुप्पन्नं । आसन्नदियदेवीहिं झत्ति तीए दवलिंगं समप्पियं, तत्तो तीए वि सिरम्मि चउमुद्विहिं लोओ कओ। तओ देवविहिए सुवण्णकमलम्मि उवविसित्ता धम्मदेसणं विहेइ, सा वंतरी वि पयडी होऊणं तं खामेइ। तओ सा केवलिणी दुल्ललियनरिंदेण संजुअं नयरलोगं पडिबोहिऊणं सिरिसत्तजयगिरिवरसिहरम्मि निव्याणं संपत्ता । ___ नायं नाउं भुवणमहियं चंदलेहासईए, सम्मत्तम्मी वयचयमहा-रुक्खमूलायमाणे । नो कायव्वो: नरगजणगो जीवियंते वि भंगो, जेणं तुम्भे लहह सयलं सासयं मुक्खसुक्खं ॥ उवएसोचरित्तं चंदलेहाए, सम्मत्तगुणदीवणं । सोच्चा धरेह सम्मत्तं, सासयसोक्खसाहणं ॥ सम्मत्तविसुद्धीए चंदलेहाए अडसट्ठियमी कहा समत्ता ॥ ६८ ॥ -सम्मत्तसत्तरिवित्तीए । बुद्धिपहावम्मि मइसेहरमंतिस्स एगूणसत्तरियमी कहा-॥ ६९ ॥ बुद्धिपहावओ देवा, पयारिज्जति धीमया । मइसेहरदिद्वंतो, जाणियन्वो वरो इह ॥ ६९॥ ॥५६॥ Jain Education ! For Personal & Private Use Only www.jainibrary.org Page #85 -------------------------------------------------------------------------- ________________ दत्तपुरम्मि नरसिंहस्स रण्णो मंती मइसेहरो नाम आसी। एगया 'तुमए कियंतीओ कलाओ अब्भसिआओ मिइसेहरम तिस्स पाइअवि- संति' इअ रण्णा पुट्रो मंती कलाणं तिहत्तरं अब्भसिओ म्हि त्ति वयासी । 'का एसा कला अहिगा' इअ भूवेण भणिए | कहा-६९ न्नाणकहाणा 'समये दंसिस्सं' ति भणिऊण मंती गेहं ग़ओ । अन्नया मंतिणा मज्जणं कुणंतीए पट्टमहिसीए हारं घेत्तूणं नियदासीए समप्पिओ । अह राया सम्मं उवलक्खिऊणं मम एसो हारो भवया चोरिओ त्ति मंतिं तज्जित्था । इमो हारो मम ॥५७॥ पुवयाणं न उ देवपायाणं इअ तेण वुत्ते राया अवोच-जइ इत्थं तइया कुबेरजक्खगेहपवेसरूवं दिव्वं कुणाहि ! । सो य जक्खो नियमंदिरपबिटुं असच्चवाई हणेइ, सच्चवाई च पूएइ त्ति पसिद्धी । सइवो वि साहसं धरित्ता संझाए पउरजणसमक्खं जक्खगेहं पविट्ठो । 'अयं असच्चवाई पावो मम गेहं पविट्ठो' अस्थि इअ कुद्धो जलणजालं वमंतो भूमि कंपावितो लोहमुग्गरं च करम्मि वहंतो सक्ख जमो विव सो जक्खो पयडीहओ । रे पाव ! असच्चवाई तुमं अज्ज मोग्गरेण खंडसो कुणेमि त्ति वयणपरं तं मंती वयासी हे जक्खराय ! पढमं आजम्मभवं मम एयं संसयं छिंदाहि ? तओ तयणु ___ जहरुई कुणेसु इअ तेण वुत्ते 'वयाहि तं संसयं' ति जक्खेण भणिए सो कहित्था-तहा हि फलवढिपुरम्मि धरण करणनामाणं कुडुंबीणं पिउपुत्ताणं भज्जाओ मयाओ। अन्नाओ भज्जाओ विहेउकामा ते दुण्णि मणोरमं पुरं पत्थिआ । ते मग्गम्मि गच्छंता पुरओ गच्छंतीणं इत्थीणं पयाई पासित्था । तीओ इत्थीओ मायरपुत्तीओ होत्था । तर्हि माया वामणा, तेण तीए पयाई लहूई, पुत्ती य पलंबिणी, तेण तीए पुत्तीए पयाई महंताई । ताणं पयववत्थं विलोइऊण धरणो भणित्था-हे पुत्त ! जइ दइव्ववसाओ इमाओ इत्थीओ अम्हे अंगीकरिस्संति तइया महंतपया मम गेहिणी ॥५७॥ लहुपया य तुव त्ति ते दुण्णि मिहं पइ जाणित्था । अह मिलियाहिं ताहिं इत्थीहिं ताणं वयणेसु अंगीकुणंतेसुं ताओ in Education International For Personal & Private Use Only Page #86 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 न्नाणकहा रायपुत्ताणं कहा-७० उभाओ वि भज्जाओ संजाया । 'अह ताणं चउण्हं पि उप्पन्नाणं अवच्चाणं मिहं को संबंधो' इअ मम हिययम्मि संसओ अस्थि । तम्मि संसयावट्टम्मि पडियस्स 'किं वएमि' त्ति चिंतमाणस्स कुबेरजक्खस्स पमायं संजायं । तइया पभायम्मि संजाए तं मंतिं तहेव मोत्तूण तिरोहिए जक्खे 'मंती सच्चो' त्ति पूअगेण बिन्नविए विम्हिओ राया मंति सक्कारित्ता विसज्जित्था । अह कियंतेसु दिणेसुं गएसु मंती तं हारं रण्णो दाऊणं हारचोरेण जक्खवंचणाइवुत्तंतं कहिऊण नियपडिवण्णम्मि समहियकलाभणणम्मि अभिहिए तुदो राया तं विसेसेण बहु मन्नित्था । उवएसो-- मइसेहर मंतिस्स, नच्चा कज्जम्मि कोसलं । तह तुम्हे वि पवढेह, जेण होइ सिवं सया ॥६९॥ बुद्धीए पहावम्मि मइसेहरमंतिणो कहा एग्रणहत्तरियमी समत्ता ॥ ६९ ॥ ॥५८॥ सुहकम्मविहाणओ सूलीए भोत्तव्वं कम्मं सूईए अवगच्छेइ, इह रायपुत्तस्स कहा सत्तरिअमी - ||७०॥ सूलीभोत्तव्वकम्मं जं, धम्मकज्जविहाणओ ॥ सूईए तं तु नस्सेज्जा, रायपुत्तो जहा इह ॥७०॥ एगनरवडणो दुण्णि महिसीओ संति, ताणं दुण्डं एगदिवसम्मि पुत्तरयणं समुप्पण्णं । एगो पुत्तो एगाए घडीए पुवं संजाओ तेण सो महंतो भाया अवरो य लहू बंधू कहिज्जइ । रण्णा महामहेण ताणं जम्मूसवो विहिओ। राया नेमित्तिअं आहविऊणं एएसिं जम्मलग्गं कढाहि फलाएसं च वयाहि त्ति पुच्छेइ। सो दीहकालं जम्मकुंडलिं निरिक्खिऊण फलादेसं कहेइ-पुव्वं जिट्ठभाउणो फलं एवं वएइ-गुरुभाउणो एगवीसवरिसम्मि संजाए जम्मद्रमीए बीयदिव ॥५८॥ JanEducationimal For Persona Private Use Only Comediainelibrary.org Page #87 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए रायपुत्ताण कहा-७० ॥५९॥ सम्मि तइयघडिगा समए चक्कवट्टी महाराओ होहिइ । एयं सोच्चा सव्वे अईव संतुद्वा । रायमहिसी कंठाओ स्यणहारं निक्कासित्ता नेमित्तिअस्स देइ । तओ लहुबंधुणो फलादेसं कहेइ-लहुकुमारस्स एगवीसइमवरिसम्मि समागए जम्मट्रमीए बीयदिणम्मि तइयपहरम्मि मूलीए समारोहणं होही। एवं सुणंताणं सव्वेसिं महादुक्ख संजायं। लहुमहिसीए मुहं नियपुत्तस्स अणिट्ठसवणेण नित्तेअं मिलाणं च जायं । रण्णा पुणो पुणो पुच्छिए वि 'नन्नहा भविस्सई' त्ति रायजोइसिएण वुत्तं । दुण्हं कुमाराणं जम्मपत्तिगाओ सुरक्खियट्ठाणे रक्खिया । 'अणिट्रागमणसवणे जत्तो न मोत्तब्यो एवं वियारित्ता रण्णा लहुरायपुत्तो पढणटुं सत्थाइकलागहणटुं च विउसवरस्स समप्पिओ ! सो विणएण विज्जाओ गिण्हतो धम्मसत्थाइं च भणंतो विउसवरसंसग्गेण धम्मपिओ सइ धम्माराहणपरो सयायारवंतो य संजाओ । जिदभाया उ महाराओ हं भविस्सं ति गव्वेण तह दुज्जणमित्तसमागमेण 'गुणा दोसा य संसग्गेण हवंति इअ वक्त सच्चवितो विव' सो मज्जपाण- धरम्म वारंगणागेम्मि य विलसंतो दिणाई जावेइ । एवं एगवीसइमवरिसम्मि समागयाए जम्ममीए सव्वं नयरं महामहूसवपसंगे आणंदमग्गं संजायं । एयम्मि महसवम्मि पवट्टमाणम्मि नरवई सहसा रुग्गो संजाओ, तेण संझाए पहुणो आरत्तियविहाणम्मि अपकलो जाओ। जिद्रकुमारस्स गवेसणम्मि कए सो न लदो । सो य तइया विदेसाओ समागयनट्टणीए नच्चदंसणम्मि पसत्तो आसी, तओ लहरायकुमारो आरत्तियकरणे आविओ । सो अईव सिणेहभत्तिपुव्वयं पहुणो आरत्तियं बिहेह । एयम्मि जम्ममहम्मि पहुणो गुणगाणेण सव्वं रत्तिं नेसी। एगंतकामभोगविलासाइपसत्तेण खीणपुण्णो पहायम्मि रायगेहम्मि समागच्छंतो पायखलणेण पडिओ जिट्ठकुमारो पहुजम्मण महम्मि उच्छालियसुवण्णमुद्दाणं दुण्णि लहीअ । तम्मि चिय कालम्मि एमाला Jain Education For Personal & Private Use Only jainelibrary.org Page #88 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण रायपुत्ताणं कहा-७० ॥६॥ लहुरायकुमारो पहुजम्ममइसर्व संपुण्णं किच्चा रायपासायम्मि आगमणाय बच्चतो खलंतपाओ सो तत्थ पडिओ। तइआ तहिं मालागारेण पुप्फकरंडगो पुव्वं दुविओ होत्था। तत्थ पुप्फाणं गुच्छमज्झम्मि एगा सूई तस्स कुमारस्स पायम्मि पविट्ठा, तओ सो पायपीलाबाहिओ कद्रेणं सूई निक्कासिऊण सत्थो जाओ। पच्चूससमयम्मि सत्थत्तणं पत्तो नरबई दोण्णि कुमारे विग्घरहिए पासित्ता तं जोइसि आहबिऊण जम्मकुंडलीए फलं विसमत्तणकारणं पुच्छित्था । रायनेमित्तिओ कहेइ-जम्मकुंडलीए निदेसो फुडो अस्थि । परंतु एसो मणुअजम्मो कम्मभूमी अस्थि । पुन्वभवकयसुहासुहेण कम्मेण इह भवम्मि फलं भुजिज्जइ, किंतु इह सत्तवसणाइपाव पउत्तीए सुहं कम्मं झिज्जइ, सद्धम्मकम्मुणा उदयं समागच्छंतं असुहकम्मं पि खयं पावेइ । जेण पुव्वभवासुहं कम्म, झिज्जइ सुहकम्मुणा । एवं हि सुकयं कम्मं, झिज्जइ पावकम्मुणा ॥१॥ अओ लहुकुमारस्स सूलीबद्धं असुहं कम्मं सद्धम्मकज्जेण अप्पाए सूइदुक्खवेयणाए बवगयं । जिट्ठबंधुणो चक्कवट्टिपयलाहरूवं सुहं कम्मं दुरायारपउत्तीए खीणं संजायं। जओ अवसेस सुकम्मेण दुण्णि सुवण्णदीणारा लद्धा । एवं दुण्हं रायकुमाराणं सुहासुहकम्मफलाणं निष्फलभावम्मि दिदंतं सोचा सया असुहकम्मनिवारणसमत्थम्मि धम्मम्मि तह य पवित्तायारम्मि पयट्टियव्वं ति । उबएसोदुण्हं रायकुमाराणं, कम्मं नच्चा सुहासुहं । कल्लाणकारणे धम्मे, जत्तं कुणेह सव्वया ॥७०॥ सुहासुहकम्मम्मि दुहं रायपुत्ताणं कहा सत्तिरयमी समत्ता ॥७॥ ॥६॥ Jain Education international For Personal Private Use Only Page #89 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण सच्चवेरग्गम्मि गुरुसीसाणं कहा-७१ | ॥६ ॥ सच्चवेरग्गम्मि गुरुसीसाणं एग्गहत्तरियमा कहा ॥ ७१ ॥ सच्चवेरग्गसंजुत्ता, रज्जति ते न कत्थइ । गुरुसीसाणं दिटुंतो, णायव्वो इह बोहगो ॥७॥ विसुद्धवेरग्गरंजियसीससहिओ एगो गुरू विहरमाणो अडवीमज्झम्मि समागओ । तया अग्गओ गच्छंतो गुरू भूमीए उवरिं पडिय रयणमणिमंडियं सुवण्णभूसणं दळूणं वियारेइ-सीसो पच्छा आगच्छेइ, जइ सो एयं पासेज्जा तइया गहणाभिलासो अस्स होही, तओ इमं आभूसणं धूलीए ढक्केमि एवं चिंतिऊण तस्सुवरि धूलि पक्खिवेइ । तया सीसो वि तत्थ समागच्छंतो धूलिं पक्खिवंतं तं पासिऊण पुच्छेइ-भंते ! धूलीपक्खेवणेण किं ढक्केसि ? पुव्वं तु गुरू न वएइ, किंतु सीसस्स अईव निबंधेण तेण कहियं-मग्गम्मि कासइ भूसणं पडियं, तं पासित्ता तुम्ह मोहो न जायए तेण मए धूलिए एयं ढक्कियं । सीसो साहेइ-धूलीए उवरिं धूलीपक्खेवणेण किं ? । एवं सोचा संजायच्छेरो गुरू वियारेइ- ममत्तो मम सीसो अहिगवेरग्गवासियचित्तो अत्थि, जेण मम भूसणम्मि भूसणदिट्ठी अस्थि, अस्स उ भूसणम्मि धूलीसरिसदिट्ठी होइ । महप्पाणो मणिम्मि लेझुम्मि य समचित्ता हुविरे । एवं वियारिऊण सो वि समचित्तो सब्बत्थ संजाओ। एवं अप्पकल्लाणकंखिरेहिं सव्वेहिं पोग्गलिय-वत्थूसुं समचित्तेहिं होयव्वं ।। उवएसोनायगं गुरुसीसाणं, समभावेण भूसियं । नच्चा तुम्हे वि सव्वत्थ, समचित्ता हवेह भो ! ॥७॥ सच्चवेरग्गम्मि गुरुसीसाणं एगहत्तरियमी कहा समत्ता ॥ ७१॥ ॥१॥ Jain Education For Personal Private Use Only wow.jainerbrary.org Page #90 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण नरवइ-माहविउसाणं कहा-७२ ॥६२॥ ‘सप्पा गया रेहा संट्ठिआ' इअ नारण पुव्वुप्पन्ननरसरिसा वट्टमाण कलिकालम्मि मणूसा न हाज्जा-इह नखइ-माहणविउसाणं कहा बिहत्तरियमी-॥७२॥ जारिसा पुव्वकालम्मि, मणूसा सत्तसालिणो। तारिसा अज्ज नो संति, सत्तविहीणभावओ॥ एगो नरिंदो एवं चिंतेइ-जो नरो जलपुण्ण घडं पिवेइ तस्स दाणं दायव्वं । तत्थ बहवो माहणा विउसा य आगच्छति, राया तं जलभरियघडजलपाणाय कहेइ । तेसिं को वि पुण्णघडजलं पिविउँ पक्कलो न जाओ, राया कास वि दाणं न देइ । एवं बहुणो विउसा समागच्छति । के वि पुण्णं घडजलं पाउं न चएइ, महीवई दाणं च न देइ। एगया को वि विउसो दाणस्स अदाणकारण नच्चा हत्थम्मि एग महतं पाहाणं घेत्तणं निवस्स पुरओ समागओ। भूवई घडजलपाणहूँ कहेइ । सो नेच्छइ । तइया नरवई कहेइ-तुम्हाणं पुवपुरिसो अगत्थमहारिसो जो संजाओं सो समुदजल पिवित्था, तुंतु अप्पं पि घडजल पिवित्रं किं न समन्थो । सो कहेइ-एयं पाहाणं जलम्मि तारेसु, तइया अहं घडजलं पिवेमि । राया बएइ जलोवरिं पाहाणो कहं तरेज्जा ? । सो विउसो साहेइ-तुम्हाणं पुब्बओ रामचंदो लंकागमणसमए समुद्दम्मि पाहाणेहिं सेउं निबंधित्था, तुं तु तस्स वसम्मि संजाओ समाणो एयं लहुं पाहाणं जलम्मि तारिउं किं न सको ? । सो निवो कहेइ-कत्थ राया रामचंदो ? कहिं च अहं । तइया विउसो साहेइ-कत्थ सो अगत्थो महारिसी, कत्थ हं ! एवं जारिसा वट्टमाणकालम्मि नरवइणो तारिसा माहणा विउसा संति । एवं पुवकालसरिसनरा वट्टमाणकालम्मि न हुविरे । उवएसो ॥६ ॥ an ntong For Personal & Private Use Only a w.jainelibrary.org Page #91 -------------------------------------------------------------------------- ________________ नरिंद-माहणाईणं, वट्टालावं मणोहरं । सोच्चा तुम्हे जहसत्ति, होह कज्जपरा सया ॥७२॥ एवं वट्टमाणकालीण नरिंद-माहणविउसाण कहा बिहत्तरियमी समत्ता ॥७२॥ पाइअविन्नाणकहाण विक्कमाइच्चभूवइणो | कहा-७३ ॥६३॥ 'दाणिणो किंपि अदेयं न सिया' इह विकमाइच्चभूवइणो कहा तीहत्तरियमी ॥७३॥ कटेण लब्धकन्नं पि, विक्कमो चित्तजीविणो। दासी अवाइणि तुट्ठो, 'किं अदिज्जं हि दाणिणो' ॥७३॥ उज्जइणीए नयरीए परदुहभंजणो परिस्थीसहोयरो विक्कमाइच्चो नरवई होत्था। सो एगया रायवाडिगाए वच्चंतो एगं दूरदेसाओ आगयं दूअं पेक्खिऊण 'कत्तो तुं समागओ' त्ति ? पुच्छिन्था । कणगसारपुराओ हं समागओ त्ति तेण वुत्ते 'तत्थ किं पि अच्छरियं तुमए दि,' ति निवेण भणिए सो कहेइ–'देव ! सुणिज्जउ तहिं जं अब्भुयं' । तत्थ कणगसुन्दरस्स रण्णो रमणीवंदसिरोमणी तिलगसिरी सुआ अस्थि । अण्णया मायपियरेहिं विवाहटुं भणिया सा कहेइ-रत्तीर चउरो वारे जो मं बोल्लाविस्सिइ सो मम सामी, अण्णह मम किंकरो भविस्सइ त्ति तन्निण्णयवह सबहिं पहियं समायण्णिऊण बहवो राय-मंति-सेट्टी-सत्थवाह-सेणावइपमुहाणं कुमारा तयटुं समागया, तं अजिणिऊण तीए घरम्मि ते मुंडियमुहा मलिणाणणा इत्थीवेसाहरणा पइदिणं पाणीणं वहेइरे" इअ अहं तहिं अब्भुयं पासित्था । इअ अब्भुयनिवेअगे तम्मि सक्कारपुव्वं विसज्जिए ताणं रायाइपुत्ताणं दुक्खं तीए य कुमारीए अहिमाणं निराकरिस्सं ति विक्कमराया नियकिंकर वेयालं देवं मणसि किच्चा कणगसार पुरम्मि समागओ । तत्थ य जोगिवेसेण भमंतो राया रायदुवारम्मि समागंतूण ढक्काए पहारं कासी । अम्हाणं सामिणी जेउं को वि समागओ त्ति तहिं आगयाहिं ॥६३॥ Jan Educationalhalk For Personal Private Use Only W a nesbrary.org Page #92 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 न्नाणकहाण विक्कमाइॐच्चभूवइणो कहा-७३ ॥६॥ तीए दासीहिं सो जोगी विलोइओ । कहियं च तस्स सरूवं नियसामिणीए । तीए आगारिओ सो वि अब्भंतरम्मि गंतूणं दीवगरम्मम्मि गेहम्मि जोगिवेसेणेव आसणम्मि संठिओ, आसणसंठिआए सयलालंकारविराइयाए तीए कहं कहिउँ उज्जओ होत्था । हे दीवग ! एसा पाहाणाओ वि अईव कक्कसा हुंकारं पि न देइ, तेण जइ तुं हुंकारं देसि तइया किं चि कहाणगं वएमि । तया य दीवमंतरट्टिएण वेयालदेवेण तहत्ति पडिवण्णे राया कहं कहिउं पउत्तो । तहा हि-कलासरगामनिवासी नारायणो नाम माहणो कमलानामनियगेहिणिं आणेउं सत्तवारं ससुरघरम्मि गओ । परं सा केण वि कारणेण सा न आगच्छेज्जा। अह अमं वारं तं आणेउं केसवनाममित्तजुत्तेण गच्छंतेण पहम्मि मच्चुंजयनामम्मि तित्थम्मि महेसरस्स पुरओ भणित्था । हे देव ! एयम्मि समये जइ अहं नियप्पियं घेत्तूणं आगच्छिस्सं तइया तब कमलपूझं करिस्साम्मि इअ भणिऊण सो नियभज्जं गिहिऊण तहिं देवकुलस्स पुरओ समेओ मित्तं वयासी । हे मित्त ! महादेवं पणमित्ता जाव आगच्छामि ताव भवया एत्थ च्चिय ठायव्वं ति वोत्तण महादेवमंदिरम्म गंतूण करवालच्छिन्ननियसिरकमलेण महेसरस्स पूअं विहेऊण मयम्मि तम्मि तहिं चेव पडिए, विलंबं विलोइऊण देवकुलमज्झम्मि समागओ केसवो तं तहाविहं बिलोइऊग चिंतेइ-'जइ अहं एवं बालं घेत्तूणं गिहे गच्छामि, तइया अवस्सं इमीए लुद्रेण एएणं मित्तदोहिणा पावेण नियमित्तो निहओ त्ति मम कलंको होहिइ' त्ति तम्मि वि तहेव पडिए दुण्हं पि विलंबेण अच्चंतं भीआ मज्झम्मि गया सा ताणं इमं अवत्थं विलोइत्ता झाएइ, जइ अहं ससुरस्स पिउणो वा गिहं एगागिणी वच्चामि, तया सिच्छायारिणीए एयाए पइ देवरा हय त्ति कलंको होजा तेण मम वि एएसि पिव जुत्तं ति तेण च्चिय असिणा नियं सिरं छिदिउं उज्जयं तं पच्चक्खीहुओ महेसो 'इत्थी हच्चापावं हं न गिण्हेमि' ति वयंतो तक्कराओ असिं अवणेइत्था । कलंककलियाए | ॥६॥ Jain Education For Personal Private Use Only Mr.jainelibrary.org Page #93 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए W विक्कमाइ Wच्चभूवइणो कहा-७३ ॥६५॥ पइविरहियाए मम जीविएण किं ?, तओ जइ एए जीविस्संति तया मे पाणा न अन्नहा इअ निण्णयं नच्चा 'ममपक्खालणजणेण अभिसित्ता दो वि एए जीविस्संति' इअ भगवया संकरेण भणियं आयण्णिऊण तीए ऊसुगेण विवरीयत्तणेण संधियमन्थया तहेव य अभिसित्ता ते जीविया । अह हे दीव ! तीए अटुं मिहं कलहं कुणताणं ताणं कास इमा गिहिणी इअ जोगिणा पुढे तं रायकन्नं जपिउं ऊसुगेण दीवभंतरट्ठिएण वेयालेण 'पइमुहस्स पत्ती' इअ असमंजसं भणियं समायण्णिऊण संजायकोवा विम्हरियनियनिण्णया सा रे पावदीव ! मा असच्चं वयाहि' त्ति बाढसरेण वएइ । रायकन्ना 'सई जापअ त्ति ढक्काए पहारं दावित्था । हे जोगिंद ! 'कास एसा पत्ती ?' इअ दीवेण भणिए 'मित्तमुहस्स' त्ति जोगिणा कहिए 'कहं ति?' दीवो पुणो पुच्छेइ । विवाहावसरे हि दाहिणो करो दिज्जइ, सो उ कबंधगओ एव होज त्ति जोगिणा भणिए, 'एगसो एएण अहं जंपिया, तिण्णि वारा अवसीसंति,' तेण विसेसओ मउणबई सा संठिआ ॥ एवं इह पढमा कहा कमंकेण तिहत्तरियमी कहा समत्ता ॥७३॥ दाणम्मि विकमाइच्चभूवइणो कहा चउहत्तरियमी ।। ७४ ।। अह पुणो वि दीवब्ब कन्नाकुंडलं अभासिऊणं जोगी कहं कहेइ-धणरहनयरम्मि बलदत्तसेद्विणो दुहा रूववई नाम सुआ होत्था। सा य पियर-मायर-भायर माउलेहिं पिहं पिहं बराणं दिण्णा । अह विवाहटुं समागए १-सकृत् । ॥६५॥ For Personal Private Use Only ainebrary og Page #94 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविमनाण कहाए ॥६६॥ Jain Education In चउरो वि वरे मिहं विवयंते विलोइऊण मम निमित्तं अहो ! महंतो कलहो ति झाइत्ता सा जीवंती एव अग्गिम्मि पाऊण भस्सीभूया । तइया ताणं एगो तीए समं अग्गिम्मि पविट्ठो बीओ उ मसाणम्मि भूमिधरं किच्चा ठासी । तइओ उ भिक्खायरो होऊण भिक्खाए लद्धंसं चियाए उविरिं मोत्तूर्णं सेसं सयं खाएइ । चउथो उ तीए हड्डाई घेत्तणं गंगं गच्छंतो पहम्मि समागयम्मि महाणंदपुरम्मि भिक्खटुं पविट्ठो माणदत्तसेट्टिणो गिहम्मि गओ । पइव्वयं कमलसिरिनामं तस्स भज्जं भिक्खादाणम्मि अंतरायं कुणतं अईव रुवतं नियं बालं चुल्हीवन्हिम्मि पक्खिविऊणं भिक्खं दाउ उवद्वियं सो वएइ ' हेमायर ! मम निमित्तं बालहच्चा जाया तेण इमं भिक्खं न गिव्हिस्सं' ति निसेह किच्चा पडिनियत्ते तम्मि सा अमियसिंचणेण तं बालं जीवाविऊणं पुणो तस्स भिक्खं दाउं उबट्टिया । तेण कहिया सा 'हे मायर ! एयस्स अमियरसस्स अंसं मम दाहि' इअ अम्भस्थियाए तीए दिण्णेण अमियरसेण सद्धिं तहिं समागओ सो तं कण्णं जीवावित्था तीए सद्धि च जो अग्गिम्मि पडिओ सो वि जीविओ होत्था । अह हे कुंडल ! तीए जीविया तयटुं मिहं चउन्हं पि कलहं कुणंताणं ताणं मज्झम्मि कास इमा पत्ती ? इअ जोगिणा अभिहिए तं रायकण्णं जंपिउं उसुगेण कुंडलब्भंतरसंठिएण वेयालण वृत्तं जीवियदाउणो पत्ती हवइ । इअ भिसं असमंजसं भणियं सोच्चा संजायरोसा वीसरियनियपइण्णा रायपुत्ती रे पावकुंडल ! मा मुसं वयाहि त्ति बाढसरेण जंपित्था । बीवारं रायसुआ जंपिय त्ति सो जोगी ढक्काए पहारं दावित्था । हे जोगिंद ! कास एसा पत्ती ? तह य तयन्नेहिं च को संबंधो इअ कुंडलेण वुत्ते सो जोगी वएह- अमियरसेण जो जीवियदायगो सो पिआ, चियामज्झाओ सहुत्थिओ सो भाया, चियत्थाणरक्खगो सो दासो, भिक्खालद्धंसेण भोयणवसणाइदाया पिओ, वत्थालंकारभोयणाइदाणं For Personal & Private Use Only विककमाइच्च भूवइणो कहा- ७४ ॥६६॥ Wainelibrary.org Page #95 -------------------------------------------------------------------------- ________________ इअ विसेसेण मउणं पाइअविन्नाणकहा हि पिययमाहीणं ति जोगिणा कहिए दुवारं अहं एएण समं जंपिया, वारदुगं अवसीसइ घेत्तूणं संठिया । इअ बीया कहा-कमंकाओ चउहत्तरियमी कहा समत्ता ॥७४॥ विक्कमाइ सच्चभूवइणो | कहा-७५ ॥६७॥ विकमाइच्चभूवइणो कहा पणहत्तरियमी ।। ७५ ॥ अह पुणो वि दीवब्ब कन्नाहारं उद्दिसित्ता जोगी कहं साहेइ- तहा हि नरसारम्मि नयरे नरवालस्स रण्णो पुण्णवालो नाम सुओ आसी । तहिं च पुरोहिय-सुत्तहार-सुवण्णगार-कुविंदाणं बुद्धिसार-गुणसार-रूवसार-धणसारनाम पुत्ता रायपुत्तस्स वयंसा होत्था । एगया पिउणो निदेसेण देसचागं विहेउकामेण पुण्णवालेण चउरो वि ते पुत्ता पुट्ठा कहिंसु अम्हे देहच्छाहिव्व तुम न चयामो, इअ तेहिं सहिओ सो नियपुराओ निग्गओ कमेण गहणं वणं पत्तो । तहिं तेसुं चउसु कमेण जामिगेसुं रायसुओ सुवित्था । पढमे पहरे गुणसारो सिरिखंडखंडमई सव्वावयवसो हिरं सुररमणिब्व रमणिज्जं एगं पुत्तलिगं निम्मेऊण पसुत्ते बिइयपहरम्मि धणसारो उत्थीअ, तम्मि वि जहोइयचीवरुत्तरिज्जाइवत्थाई परिहाविऊण सुत्ते तइयपहरम्मि रूवसारो उत्थिओ । तम्मि वि मणिसुवण्णाइभूसणेहिं तं अलंकरित्ता सुत्ते चउत्थे पहरे बुद्धिसारो उत्थित्था। तेण वि मंताकड्ढिअस्स भगवओ आइच्चस्स पयोगेण जीवियाए तीए पभायं संजायं । हे हार ! जीवणजुअं तं विलोइत्ता नियं नियं किच्चं पुण्णवालस्स पुरओ नेवेइत्ता तयटुं मिहं कलहं कुणताणं तेसिं मज्झे कास एसा पत्ती इअ जोगिणा भणिए तं रायकण्णं जंपिउं ऊसुगेण हारंतदिएण वेयालेण 'जीवियदाउणो ॥६७॥ JainEducation intml For Personal Private Use Only Minelibrary.org Page #96 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि माणकहा विक्कमा च्चभूवरणो कहा-७६ पत्ती' इअ अच्चंतं असमंजसं कहियं निसमिऊण जायासूया पुणो वीसरियनियनिण्णया रायकण्णारे पावहार ! 'मा मूसं भासाहि' त्ति बाढसरेण भणित्था । 'तइयवारं रायकन्ना जंपिया' इअ जोगी ढक्काए पहारं दावित्था । हे जोगिंद ! 'कास इमा गेहिणी' । तीए तेहिं च को संबंधो त्ति हारेण पुढे, जोगिंदो-जीवावगो पिआ, पुत्तलिगाए निम्माया माया, भूसणदाया माउलो, वत्थदाया 'पिओ वियाणियब्बो, जओ नग्गं रमणि पई एव पिहेइ । इअ जोगिणा अभिहिए वारत्तयं हं अणेण भासिया, एको चिय वारो अवसिस्सइ त्ति विसेसेण मउणपरा चिट्ठीअ । इअ तइआ कहा-कर्मकओ पणहत्तरियमी कहा समत्ता ॥ ७५॥ દિવા विक्कमाइच्चभूवइणो कहा छहत्तरियमी ॥ ७६ ।। अह पुणो वि दीवव्व कन्नाकंचुगं उद्दिसिऊण जोगी कहं साहेइ-तहाहि हरिचंदपुरे हरिसेणनामा राया होत्था । तेण एगया संकराभिक्खो विप्पो चोरिक्केण घेत्तण हणिज्जमाणो वएइ-हे नरिंद ! 'कुमारत्तणस्स मरणे न सग्गगई' इअ सुई सुणिज्जइ, 'तेण मम जंघतग्गय-रयणपंचगं वियरिऊण कीए वि विप्पपुत्तीए मं उब्वाहिऊण पच्छा मं मारिज्जसु' त्ति विप्पविण्णत्तेण रण्णा रयणपंचगदाणपुव्वगं एगस्स विपस्स पियमईनामकण्णं उव्वाहित्ता स हो। अह मयम्मि भत्तारम्मि सइरिणी संजाया सा कम्हा वि पुरिसाओ जायं पुत्तं नियनाममुइँकियं काऊणं पुरस्स बाहिरं तं उज्झित्था । अह धम्मनामेण कुम्भयारेण सो बालो पुत्तत्तणेण बढिओ। अण्णया सायंतणम्मि १. प्रियः। २. कुमारत्वस्य । ॥६॥ jainelibrary.org Jain Education intml For Personal Private Use Only A Page #97 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाण विक्कमाइच्चभूवइणो | कहा-७६ ॥६९॥ मट्टियाखणिसमीवम्मि रूवरमणिज्जो एसो एगागी भमंतो हरिसेणनिवेण दिदो । 'निद्धिणओ एसो मम पुत्तो होज्ज' त्ति घेत्तणं रण्णा रण्णीए समप्पिओ । मयम्मि य रायम्मि सो रणसिंहो नाम राया जाओ । अन्नया सैद्धदाणावसरे गंगं गंतूणं पिउणो पिंडं दाउं उज्जए तम्मि तित्थपहावाओ चउरो करा जुगवं पिंडगहणाय गंगाजलाओ बाहिर निस्सरिआ । एयं कोउगं विलोइऊण विम्हिएण तेण सवह पुव्वं पुद्रा रण्णी जहाजायं कहित्था। अह मटिगाखाणीए वियाणियसब्बतस्सरूवेण राइणा मयपइगा सा कुंभयारपत्ती पुट्ठा जहजायं निवेइत्ता नामंकियं तं मुदिगं दासी । मुद्दिगक्खराओ अवगयवट्टामूलेण रण्णा भणियाए तीए माहणीए वि सच्चे अभिहिए राया गंगं गंतूणं मम चउरो पियरा संति, तत्थ जो पिंडाहिगरी सो करं धरेउ ? इत्थं कहित्था । तइया हे कंचुग ! ताणं मज्झे कास करो पिंडढें पगुणो होज्ज त्ति जोगिणा भणिए तं जंपिउं उस्सुगेण कंचुगभंतरट्टिएण वेयालेण रण्णो कहियं, जारस्स करो पिंडं पावेइ, जओ तस्स बीएण जणियत्तणाओ। इत्थं अच्चत्थं अघडतं भणियं सोच्चा जायरोसा वीसरियनियपइण्णा सा रायपुत्ती-रे पावकंचुग ! 'मा मुसं वएज्जसु' इअ बाढसरेण अहिंसु । चउत्थवारं रायपुत्ती जंपिया इअ जोगी ढक्काए पहारं दावित्था । हे जोगिंद ! कास करो पिंडं लहीअ ?, इअ कंचुगेण वुत्ते जोगी बयासी-हे वेयाल ! चोरविप्पस्स करो पिंडं पावेइ, जओ तम्मि चेव मयम्मि सा माहणी रंडा जाया, इइ चउत्थी कहा । अह पहाए जाए हे जोगिंद ! अहं तुम्ह किंकरी तुमं च मे सामी इअ वयंतीए वियाणियवुत्ततो तोए रायकण्णाए पिआ तहिं आगंतूणं तं जोगिं पणमिऊण पुरओ संठिओ। विक्कमाइच्चो नरिंदो वि ससरूवं पयडीकाउणं जहत्थियं ॥६९॥ १. श्राद्धदानावसरे । JainEducation For Personal Private Use Only am eriainerbrary.org Page #98 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण पुष्फवईए कहा-७७ ॥७०॥ च निवेइऊणं ते रायाइपुत्ते मोयावित्ता अविवाहियाए तीए जुओ नियं पुरि समागओ । चउत्थी कहा समत्ता । अह रायम्मि भित्तीए अंतरम्मि ठिए रायसहाए चित्त कुणंत चित्तकलागन्विर्ट्स एगं चित्तगरं अवरो चित्तगरो वएइ-हे मित्त ! किं चित्तकलाहकारं कुणेसि ?, किं चित्तकलारंजिओ राया तुम्ह अज्ज आणीयं अवाइणि रायकन्नं दाहिइ ?, इअ समायण्णित्ता दाणवीरो विक्कमाइच्चो तस्स चित्तकारिणो तं रायकण्णं दाऊणं तं चित्तगरं देसाहिवई कासी । एवं दाणिणो किंपि अदिजं न होज्जा । उबएसोविक्कमाइच्चभूवस्स, परदुक्खविणासिणो । कहं सोच्चा तहा तुम्हे, दाणे जएज्ज सव्वया ॥७६॥ एवं 'दाणिणो कि पि अदेयं न सिया' इह विक्कमाइच्चभूवइस्स कहा छहत्तरियमी समत्ता ॥७॥ -विक्कमचरित्ताओ। 'दइव्वमि पडिकूलम्भि दुक्खपरंपरा हवई' इह पुप्फवईए कहा सत्तहत्तरियमी ॥७७॥ दइव्वे पडिकूलम्मि, होइ दुक्खपरंपरा । इह पुप्फवईनार्य, भववेरग्गकारणं ॥७७॥ वाराणसीए नयरीए धणदत्तस्स सेद्विणो पुप्फबई नाम भज्जा आसी । तीए य कुबेरसेणो पुत्तो होत्था । एगया तत्थ नयरम्मि सिंहसूरस्स पल्लीवइस्स धाडी पडिया । तइया सा पुप्फबई पल्लीवइणा गहीया भज्जाभावेण य रक्खिया । अह धणदत्तो तीए सुद्धिं कुणंतो पल्लीमज्झे आगंतूणं पहाविअस्स घरम्मि ठाइत्ता स-पियं च तत्थ नच्चा पहावियभज्जं तीए समीवम्मि पेसित्था । सा बि नियप्पियं आगयं वियाणित्ता कालिगादेवीमंदिरम्मि चउद्दसीए राईए अहं आगच्छिस्सं त्ति संकेयं पहावियभज्जादुवारेण नियप्पियं जाणवेसी । 'ममई मह पीला नियट्टिया अस्थि' त्ति कालि ॥७ ॥ Jan Education Phar For Personal Private Use Only A w.jainerbrervom Page #99 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण पुष्फवईए कहा-७७ ॥७ ॥ गाए पूअं चउद्दसीरयणोए करिस्सं ति दंभेण पल्लीवइजुत्ता सा तहिं आगया पल्लीवई असिणा निहणित्ता देवकुलम्मि पविट्ठा । तहिं सपई दइव्वदोसेण सप्पद, पासित्ता तस्स तुरंगमं आरोहिऊण राईए च्चिय तओ निग्गया । पहायम्मि य पहम्मि चोरेहि सव्वं घेत्तूणं खंडायणनयरम्मि सा कामरुवाए वेसाए विक्किणिआ । एगया रूवजोव्वणवई सा वेसाकम्मं कुणंती तत्थ आगएण कुबेरसेणेण नियपुत्तेण सह संभोग विहेसी । रहंसि तीए पुढेण तेण मायरपियरनामाइनियवुत्तंते कहिए हा! पावाए मए सुयसंगो विहिओ त्ति विसायं आवण्णा सा वेसावुदेण वारिज्जमाणा जीवंती चेव चियाए पविट्ठा । तइया य दइव्ववसाओ समागएण उवरियणेण नईपूरेण सा चिया वाहिया । अह महंतम्मि कम्मि ठिआ तरंती जंती सा सारणनामेणं आहीरेण निक्कासित्ता भारियत्तणेण रक्खिया । एगया गोवकुलसमुइयकबलपमुहवेसवंती सा तक विक्केउं महुराए नयरीए गया । तहिं च विवणिमज्झम्मि रायपुत्ततुरंगमेण हया सा भूमीए पडिया । अह उठ्ठिया सा भग्गभायणा पडिए वि तबके विसेसओ विम्हियमुहा तैय-णुवलक्खणपरेण एगेणं पुरिसेण 'हे सुंदरि ! पडियं पि तक्कं न सोएसि तं किं' ति ? पुटा । तं अणुवलक्खमाणी सा नियं सरूवं कहित्था । जं नरिंदं हतूणं, सप्पददै पई पेक्खिऊण देसंतरम्मि विहिवसाओ गणिगा हं जाया । तओ पुत्तेण सद्धिं संगम विहेऊण चियाए पविठ्ठा, अहुणा गोवरोहिणी जाया, अहं कहं अज तक्कं सोएमि । वुत्तं च हच्चा निवं पइमवेकख भुयंगदद्वं, देसंतरे विहिवसा गणिग म्हि जाया । पुत्तस्स संगमहिगम्म चियं पविद्या, सोएमि गोवगिहिणी कहमज्ज तक्कं ॥ १. तदनुपलक्षणपरेण । ॥७॥ For Personal Private Use Only lainelibrary.org Page #100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाणी हरि-हरबम्हदेवाण कहा-७८ ॥७२॥ इअ सोच्चा नियसरूवं च निवेइऊण तेणावि कुबेरसेणेण तप्पुत्तेण सा संजईणं पासम्मि समाणीआ । तओ सा पुप्फवई तीए उवएससवणेण संजायवेरग्गा दिक्खं गिहित्था । आलोइया सुहकम्मविवागा सा विहिय-विविहतवकम्मा सग्गलोगे समुप्पण्णा, कमेण महाविदेहम्मि सिद्धिं पाविहिइ । पुप्फबईइ दिद्वंतं, कम्मविवागदंसगं । सोच्चा तह विहेयव्वं, जह दुक्खं न तारिसं ॥ एवं दुक्खपरंपराए पुप्फबईए सत्तहत्तरियमी कहा समत्ता ॥ ७७ ॥ --विक्कमचरित्ताओ। को महंतयमो ?, इह हरि-हर-चम्हदेवाणं कहा अडहत्तरियमी-॥७८॥ तिलोगगयदेवाणं, गुणुत्तमवियारणे । को हि महत्तमो देवो, वुत्तं चेह नियंसणं ॥७८॥ हरि-दर-बम्हाणं एगया विवाओ संजाओ, अम्हाणं मज्झम्मि को महंतयमो अस्थि ? । बम्हा वएइ-जयम्मि सवपयत्थसमुप्पत्ति- कारगाओ अहमेव । हरी कहेइ-वीसजतुपालणभावाओ अहं चिय, अण्णह जगजंतुणो न जीवेज्जा । हरो साहेइ-पावाणं वुड्ढीए जगसंहारकरणे मम सत्ती अत्थि, तेण महंतो हं । एवं एएसिं विवाए संजाए बम्हरिसिणा कहियं-भिगुरिसिसमीवम्मि अस्स निण्णय करावेमो । एयम्मि महेसो संमओ संजाओ । किंतु विण्हू संमओ न जाओ, जओ अम्हासु विज्जमाणेसु सो रिसी जया अम्हाणं आहारेण जीवइ, तया सो किं निण्णयं काही ?, इअ कहित्ता सो सह न गओ । महेसो बम्हदेवो य तस्स समीवम्मि गंतूणं सव्वं च वुत्तंत कहिऊण अम्हाणं को महुत्तमो अस्थि ? ॥७२॥ Jain Education a l For Personal Private Use Only .jainelibrary.org Page #101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ किवणसे कहा-७९ त्ति पण्हो पुच्छिओ। भिगुरिसिणा वुत्तं-अम्हे विण्हुपासम्मि जाएमो, तहि तुम्हाणं निण्णयं करिस्सामि । ते सव्वे विण्हुपाइअवि सहाए समुवागया, तत्थ समागए ते दळूणं सहासंठिआ सव्वे देवा उत्थाय ताणं सम्माणं कुणेइरे । किंतु सो विण्डम्नाणकहाणW देवो नियढाणाओ न उढिओ। एयं अविणयपरं तं पासित्ता उप्पन्नकोहो सो भिगुरिसी तं उवगंतूणं तस्स उरंसि लत्ताए पहरेइ । पहरिज्जमाणो बि सो कोवरहिओ सहसा उट्ठिऊण 'तुम्हाणं पायम्मि बाहा न संजाया' इअ वोत्तणं तस्स पायं ॥७३॥ संवाहिउं लग्गो । तओ सहणया-विणम्मया-खमणपरं तं दळूणं भिगुणा वुत्तं एसो विण्हू सब्वेसिं देवाणं महत्तमो अस्थि । जओ जम्मि सहणया-विणम्मया-खमयत्ति गुणा हवेइरे सो जगम्मि पुरिसुत्तमो मण्णियब्बो ॥ उवएसोहरि-हराइ-देवेसु, नच्चा जं गुणभूसि। ताण गुणाण पत्तीए, उज्जमेह दिणे दिणे ॥७८॥ 'को महंतयमो' इह हरिहरबम्हदेवाणं अडसत्तरियमी कहा समत्ता ॥७८॥ -गुज्जरकहाए दाणादाणफलम्मि भीम-किवणसेट्ठिणो कहा एगूणासीइयमी - ॥७९॥ विक्कमनिव-संबंध, भीमकिवण-सेट्ठिणो । दाणदाणफलं नच्चा, दाणे जत्तं समायर ॥७९॥ एगया विक्कमक्कनरिंदो अस्थीणं दाणं दितो वियारेइ—'दाणस्स किं फलं ? एत्थंतरम्मि गयणे दिव्वा वाया पयडिया, एगगुणं दाणं, तस्स फलं तु सहस्सगुणं कलिम्मि बढेइ । राया झाएइ को एवं गयणे वएइ ?, तओ पुणो ॥७३॥ Jain Education in For Personal Private Use Only widmainelibrary.org Page #102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 न्नाणकहाण किवणसेद्विणो कहा-७९ ॥७४॥ नहम्मि वयणं पाउब्भूय, 'जइ दाण-फलं पासिउं इच्छेज्जा तइया सोवारगनयरे गंतूण किवणसेटूिस्स दाणपरभीमवणियस्स य चरित्तं विलोयसु' । तओ राया एगागी सोवारगपट्टणे गच्छीअ । पुव्वं तु कोडिदुगसुवण्णविहूसिए किवणसेद्विधरम्मि गओ, भोयणं च मग्गिय । तेण किंपि न दिणं । राया 'जो सयं न भुंजेइ, बंधवाईणं पि न देइ, तस्स जम्मो विहलु'त्ति वोत्तूणं भीमसेटूिणो घरम्म गओ। तेण तस्स सागयं कयं, भोयणद्रं च पत्थिओ । तया तस्स गेहम्मि रद्धं अन्नं होसी, परंतु घयं नत्थि । तओ किवापरो दाणी भीमो तस्स भोयणे घयदाणाय किवणसेट्रिणो गेहम्मि गच्छिऊण साहित्था मम गेहे अतिही आगओ अस्थि, तस्स हं भोयणं दास्सं, तओ घयं अप्पाहि । सो साहेइ धणं अप्पेसु । भीमो वएइ-अहीइणं दाणे दिण्णे जे पुण्णं होज्जा, तं तवावि होही। किवणो साहेइ-'मम पुण्णेण अलाहि', को अहिगषुण्णस्स भार वहेज्जा । तओ भीमो-'चउग्गुणं धयं दाहिस्सं' ति वोत्तूणं घयं आणेऊण विक्कमपाहुणगं सायरं जेमावेइ । भीमघरम्मि राया राईए संठिओ । तइया दइव्वजोगाओ तएव राईए किवणभीमसेट्ठिणो मच्छु पाविआ । राया तं जाणिउण झाएइ-मम भीमेण सायरं दाणं दिण्णं, सो सेट्री कहं मओ ?, जीविएण ममावि अलं, हं मरिस्सं, तओ जाव मरिउकामो भूबो असिं उयरम्मि पक्खिवेइ, ताव पुणो पुणो आगासवाणी पयडीहूआ 'इओ दसमम्मि मासम्मि तुमए कंतीपुरीए गंतव्वं तहिं दाणफलं पासिहिसि' तओ राया नवमासाणंतरं कंतीपुरीए समीवम्मि गओ, तहिं एगस्स चंडालस्स भज्जा पुत्तीछक्क पसवेसी । घरम्मि दालिहँ अस्थि । तीए जया सत्तमो गब्भो संजाओ, तइया गब्भपाडणेच्छा होत्था, परं गब्भो पाडिज्जमाणो वि न पडिओ । कमेण तीए पुत्ती संजाया सा पुत्ती चंडालीए उक्करडम्मि चत्ता । एत्थंतरम्मि राया तत्थ समागओ समाणो चंडालिं वएइ- पुत्ती कहं चइजइ ? । तओ सा कहेइ ॥७४॥ Jain Education For Personal & Private Use Only www.janesbrary.org Page #103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-1 न्नाणकहाण किवणसेट्ठिणो कहा-७९ ॥७५॥ इमीए गब्भसंठियाए दुवा डोहला संजाया । घरम्मि अज्जयणं अन्नं नस्थि । तओ रण्णा धणं दाऊणं सा पुत्ती माउपासाओ पच्छा गहाविया । तया राया पुरीए मज्झम्मि गओ। इओ य तहिं पुरम्मि भूवस्स पुत्तो उप्पण्णो, सो य थण्णपाणं न कुणेइ । तओ निवाइणो सब्वे दुहिया संति । राया पडहं वाएइ-'जो रायपुत्तं थण्णं पिवंतं विहेइ, तस्स राया गामसयं देइ' एवं पडहो बाइज्जमाणो न केण वि फासिओ। तओ पडहफरिसणपुव्वं विक्कमराया भूवपुत्तपासम्मि संगओ। केण वि अस्स बालस्स गलं रुद्धं एवं झाइत्ता नियकंठम्मि असिं दाऊणं वएइ- जेण केण वि अस्स बालस्स गलं रुद्धं सिया सो मम पुरओ पयडीहोउ, जइ णो तइया अहं मरिस्सं ति । तओ दाणाहिट्रियदेवयाए बालमुहम्मि अवयरित्ता वुत्तं-भो राय ! किं मं उवलक्खेसि न वा ? । विक्कमनरिंदो साहेइ-अहं न उवलक्खेमि । तओ बालो वएइ-अहं सोवारगपट्टणवासी भीमसेट्रिजीवो तुव अब्भागयस्स दाणं दासी, तेण पुण्णेण अहं भूवपुत्तो होत्था। राइणा पुटुं-किवणो कत्थ ओइण्णो अस्थि ? । बालो आह-तुमए चंडालीए पुत्ती चइज्जती धणं दाऊणं जा गहिया, सा किवणसेद्विजीवो वियाणियब्वो पुण्णरहिओ सो । अहं तु दाणाहिट्ठाइगा देवी दाणफलं जाणाविउं अस्स बालस्स आणणम्मि अबरिऊणं वयासी । तओ बालो वि थण्णं पाउं विलग्गो । देवी सटाणम्मि गया । बालपिऊणा गामसयं दिज्जमाणं विक्कमक्को नरवई न गिण्हेइ। एवं दाणफलं देवयाए मुहाओ सोच्चा राया लोगो वि सइ दाणतल्लिच्छो होत्था । उवएसोसाहसं विक्कमस्सेह, भीमस्स य गई तहा । सोच्चा अइहिसक्कारे, सावहाणो सया भव ॥७९॥ दाणादाणफलम्मि भीम-किवणसेट्ठिणो एगृणासीइयमी कहा समत्ता ॥ ७९ ॥ -पबंधपंचसईप ॥७५॥ Jain Education in For Personal Private Use Only W ainbrary og Page #104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण; आलिंगविप्पस्स कहा-८० ॥७६॥ धम्मे दिढयाविसए आलिंगविप्पस्स कहा असीइयमी ॥ ८०॥ विहेयव्वा सया धम्मे, दिढया मुत्तिसाहिगा । इह आलिंगविप्पस, रमणिज्ज नियंसणं ॥८॥ पुरा आलिंगनामो माहणो होत्था । तेण सिरिधम्मघोससूरिणो पासम्मि 'जिणपासायाइविहाणम्मि महापुण्णं होइ, इअ सुयं । एगया सो गुरुं वयासी-भयवं ! लोगा वयंति___ अपुत्तस्स गई नत्थि, सग्गो नेव च नेव य । तम्हा दट्टण पुत्तासं, पच्छा धम्मं चरिस्सइ ॥ गुरुणो साहित्था-संताणं विणा वि सम्ग जणा गच्छंति । संताणे समाणे कयाइ सग्गो होज्जा, सो वि पुण्णपहावाओ चेव । जइ संताणेणेव सग्गो होज्जा तइया सुणी-सुणागाइणो बहुगावच्चा पढमं सग्गं बच्चेज्जा । संताणरहिया वि बहवो सग्गसुहं मुत्तिसुहं पावेइरे । वुत्तं च बहणि हि सहस्साणि, कुमारबंभयारिणं । सग्गं गयाइं विप्पाण-मकिच्चा कुलसंतई॥ गुरुणा वृत्तं-सिरिउसहदेवस्स जइ सामवण्णा पडिमा कारिजइ तइया अणंतं पुण्णं परमपयगमणुइयं होइ, परं संताणं न होइ । गुरूणं अग्गओ एयं सोचा आलिंगो वयासो-भयवं ! अहं सिरिउसहदेवस्स कसिणवण्णजुयपडिमं कराविस्सं बहुगपुण्णलाहाओ, संताणेण नत्थि मम पयोयणं । संताणे समाणे बि रावण-सिरिकिण्ह-दुज्जोहण-बंभदत्त-चक्कवट्टिपमुहा बहवो निरयं गच्छित्था । अओ हं सिरिउसहदेवपडिमं सामवण्णं कारविस्सं । तओ तेण संताणाभावं वियाणिऊण वि सिरिउसहदेवपडिमा सामवण्णा कराविया पइट्टाविया य स-कारियभब्वपासा १. पुत्रास्यम् ॥७६|| Jain Education La For Personal Private Use Only Liainerbrary.org Page #105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा जगडूसाहुणो कहा-८१ ॥७७॥ यम्मि । तओ आलिंगेण सावगेण तहिं पडिमं निच्चं अच्चमाणेण मुत्तिगमणसमुइयं पुण्णं उवज्जियं । उवएसोसोच्चा आलिंगविप्पस्स, दिटुंतं सुहबोहगं । तहा तुम्हे सया धम्मे, दिढयं धरह सव्वया ॥८॥ धम्मदढयाविसए आलिंगविपस्स असीइयमी कहा समत्ता ॥८॥ -पबंधपंचसईए । ___ अणुकंपापयाणम्मि जगडूसाहुणो एगासीइमी कहा-॥१॥ अणुकंपापयाणेण, रेहइ धम्मिअत्तणं । जगडुस्सेह दिटुंतो, दुब्भिक्खे दाणदाइणो ॥८१॥ इह भरहखेत्तम्मि गुज्जरदेसविहूसण-महाविसालसिरिमहावीरसामिचेइयरेहमाणभदेसरक्खे नयरम्मि भाडलभूवो रज्जं कासी । सो य पट्टण--नरवइवीसलरायस्स सेवं विहेइ । तहिं नयरम्मि सालगसेद्विणो सिरिदेवी भज्जा, पुत्ता य जगडूपउमरायमल्लनामा होत्था। जगडूसाहू समुद्दतडम्मि हट्ट कासी । एगया जगडूपासम्मि जाणपत्तेहिं 'थेण्णकारगा कई पुरिसा समागया । तेहिं वुत्तं अम्हाणं एगं जाणं मयणभरियं चडियमस्थि, जइ भवओ रोएइ तया धणं दाऊणं गहणीयं । जगडू तत्थ गओ, मुल्लं च किच्चा मयणभरियं जाणपत्तं गयिं, सयडाइं भरिऊणं जगडू गेहे समेओ, जगडूकम्मयरा जगडूपत्तीए पुरओ वयासी-जगडूसाहुणा मयणं गहीयं, कहिं उत्तारिज्जइ । जगडूपत्ती आहअम्हाणं गेहे मयणं पावनिबंधणं गणिज्जइ, तेण नोत्तारिज्जइ । तओ मयणिट्टिगाओ गिहंगणम्मि लिंबरुक्खस्स हेम्मि ॥७७॥ १ स्तैन्य. Jain Education Manal For Personal Private Use Only www.jaintbrary.org Page #106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाण जगडूसाहुणी कहा-८१ ॥७८॥ उत्तारिआओ। जगहू पियाए सद्धिं कलहं कासी, हक्किया सा वएइ-मयणवावारम्मि बहुपावं लग्गइ । तओ मिहं कलिं काऊणं रुट्ठा । जगडू पियाए सद्धिं न जंपेइ । पत्ती वि जगहुं न वएइ । एवं मासत्तए संजाए सीयालो समागओ। जगडूपुत्तेण तावणडं वन्ही पयडीकओ, तम्मि तिणाईणि खिवइ । इओ य बालचवलत्तणेण एगा मयणिट्टिगा अग्गिम्मि पुत्तेण छूढा । मयणं गलियं, तहिं च सुवण्णिट्टिगा पत्तीए दिदा । पत्ती अवयंती वि धणलोहाओ जगहुं पइ वयासी इओ विलोइज्जउ । तओ जगडू संमुहपि रुट्टोन बिलोएइ । तओ पत्तीए वुत्तं 'अप्पणो मयणइटिगा सुवण्णिष्टिगा संजाया' तओ संमुहं जाब विलोएइ ताव सुवण्णिट्टिगा दिदा । तओ अन्नासिं इट्टिगाणं परिक्खा कुणिया सुवण्णिदिगा वियाणिया । तओ छन्नं सुवण्णिष्टिगाओ गेहमज्झम्मि आणीयाओ । मयणं पिहं किच्चा विक्किणियं, पंचसयपमाणा सुवण्णिट्टिया संजाया। तओ धम्मपत्ती पियं पइ वएइ-गुरवो आगारिजंति, गुरूहिं वुत्ते धम्मम्मि धणं वइज्जइ, धणं सासयं न होइ । तओ गुरुणो सुमहसवपुव्वं वाहरिया । जगडूसाहूणा मयणववसाओ कओ त्ति सोच्चा गुरवो जगडूगेहम्मि विहरिउं न जंति । तओ गुरवो जगई क्यासि-अम्हे विहरिस्सामो, एवं सुणित्ता जगडूणा खुल्लगमुणिजुया गुरवो देववंदणटुं आगारिया । गुरवो तस्स गेहचेइए देवे वंदेइरे। तया खुल्लगमुणी वएइ-भयवं ! जगडूघरम्मि किं लंका समागया, इओ पेक्खिज्जउ, तओ गुरूहिं सुवण्णिट्टिगाओ दळूणं जगडू पुट्रो कत्तो इमाओ सुवाण्णट्टिगाओ समागयाओ । जगडूणा इट्टिगागहणसव्ववुत्तंतो कहिओ। तओ तं सोच्चा हिट्ठा गुरवो जगडूसाहुणा सद्धिं निय-उवस्सयम्मि समागया। जगडूसाहू आह--मए मयणभंतीए गहियाओ इटिगाओ सुवण्णमईओ संजायाओ। रायभयाओ उच्चएणं न जंपिज्जइ । अणेण जगडूगेहम्मि सुवण्णटं काणं कोडी जाया । एगया गुरूहिं नाणेण पण्णरह-सोलस-सत्तरससहियतेरससय १. शीतकालः । --क्षिप्ता । ॥७८॥ JanEducation For Personas Private Use Only W Molanesbrary.org | Page #107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाणी जगडूसा हुणो | कह -८१ ॥७९॥ संवच्छरम्मि १३१५--१३१६-१३१७ वरिसत्तयम्मि दुक्कालं जाणिऊणं भासासमीईए जगडूसाह जाणाविओ । तओ जगडू गामम्मि गामम्मि पुरम्मि पुरम्मि य वणियपुत्ते पेसिऊण धण्णमूढग--लक्खपमाणे संगाहवित्था । तओ दुक्कालसमए समागए दुवालसाहियसय--११२ महासत्तागारा मंडिया, तेसुं च मणूससहस्साणं दस पण्णासं-पंचलक्खं जेमेह । तम्मि समयम्मि धणं विणा रायाणो वि दुहिया जाया । तओ जगडूसाहू वीसलदेवस्स रण्णो अधण्णमूढगसहस्साई देइ । हम्मीरभूवस्स बारस मूढगसहस्साई अप्पित्था । इओ य गीजणीसुलत्ताणो जगडू समीवम्मि धण्णं मग्गिउं समागओ। तइया जगडू तस्स सम्मुहं गओ। सुलत्ताणेण वुत्त-को जगडू ? । जगडू पाह-हुं जगडू म्हि । तओ मुलत्ताणो वयासीअणेण दाणेण तुं 'जगपिआ सि' तुमए धण्णदाणाओ जगं उद्धरियं । तओ सुलत्ताणेण धण्णं मग्गियं । जगडू पाह गिहिज्जउ । तओ कोट्ठागारम्मि 'रंकनिमित्त' ति अक्खराइं पेक्खित्ता सुलत्ताणो कहित्था--अहं पच्छा गच्छामि जओ रंकनिमित्तं धण्णं न गहिस्सामि । तओ जगडू रंकनिमित्तवइरित्तं एगवीसमूढपमियं धण्णं सुलत्ताणस्स दाही । वुत्तं च अट्ठ य मृढसहस्सा, वीसलरायस्स बार हम्मीरे । इगवीसा सुलत्ताणे, दुब्भिक्खे जगडुसाहुणा दिण्णा ॥ दानसाला जगडूतणी, दीसे पुढवी मुझार । नवकारवालि मणि अडी, ते पर अलगा चार ॥ इह पत्तापत्तवियारं विणा अणुकंपादाणं दायब्वमेव, जओ सिरिमहावीरपहू-किवाए दीणस्स माहणस्स देवदूसवत्थद्धं दासी । एयं न पावनिबंधणं वियाणियब्वं, किंतु गुणंतरलाहजणगं ति सत्थंतरम्मि कहियं । तओ अणुकंपादाणं दायव्वं चिय । सत्थम्मि पंचविहदाणं कहियं अभयं सुपत्तदाणं, अणुकंपा उचिय-कित्तिदाणं च । दोहि मोक्खो भणिओ, तिन्नि य भोगाइयं दिति ॥ १. महादानशालाः । ॥७९॥ Jan Education ! For Personas Private Use Only M aineterary.org Page #108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा ए‍ ॥८०॥ Jain Education monal इह पढमदाणदुगस्स मोक्खफलं वृत्तं, तह य अणुकंपाइदाणत्तयस्स सुहभोगाइफलं दंसियं ति । एगया वीसलनरवई जगडूण पट्टणपाससंठियसत्तागारम्मि गओ, तहिं वीससहस्समिए नरे जिममाणे दट्ठूणं राया जगडूसाहुं पह वयासी—–अन्नं तुव इहयं अत्थु, घयं तु मम परिवेसिज्जउ । तहा कए घयम्मि निट्ठियम्मि वीसलराएण तेल्लं परिवेसि - ज्जइ । जगडूसाहू नियसत्तागारम्मि घयं परिवेसित्था, तह राया जगडूपासाओ जी जी करावेइ, तं सोन्चा को विचारणो वएइ वीस ! तुं विरूवं करेइ, जगडू करावेइ जी जी । तुं जमावेइ तेलसुं, सो उ जमाव घीइ ॥ जगडूसाहू पइदिणं समुझ्यट्ठाणम्मि उवविसिऊणं जहिच्छं दाणं दासी, तहिं काओ लज्जावतीओ कुलंगणाओ पयर्ड दाणं घेत्तुं न तरेइरे । ताणं पच्छन्नभावेण दाणाय पुरओ जवणियं बंधिऊणं दाणं देह, जेण ताओ जवणियाए अब्भंतरम्मि हत्थं पक्खित्ता दाणं गिण्हेज्जा । एगया वीसलराओ नियैपारद्धपरिक्खणङ्कं वेसं परावत्तिऊणं एगागी तहिं गओ, पडब्भंतरम्मि नियहत्थं पक्खिवेइ । जगडूसाहुणा सुहलक्खर्णकियं करं पासिऊणं वियारियं जगलोगपूयणीयस्स कासइ नरवइणो एसो करो दीसह, दइव्वजोगेण को वि एसो विवत्तीए पडिओ अस्थि । तओ जावज्जीवं एसो सुही होज्जा तहा विहेमि, एवं वियारिता नियहत्थाओ मणिमइयमुद्दिगं निक्कासित्ता तस्स करम्मि अप्पित्था । तं पासिऊणं भूवो अच्छे रं पत्तो, खणेण तेण वामकरो वि जवणियब्भंतरम्मि खित्तो । तया वि जगडू तम्मि हत्थम्मि बीयं मुद्दिगं दासी । सो नरिंदो दुवे मुद्दिगाओ घेत्तूण नियपासायम्मि गच्छित्था, बीयदिणम्मि जगडुं आहविऊणं 'इमं किं अस्थि' एवं वोणं १ - निजप्रारब्ध - निजपूर्व कर्म । For Personal & Private Use Only जगडू साहुणी कहा-८१ ॥८०॥ w.jainelibrary.org Page #109 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्माणकहाण चंदवणियस्स कहा-८२ ॥८॥ ते दुवे मुद्दिगाओ दंसित्था । तं पासित्ता जगडूणा वुत्तंसव्वत्थ वायसा किण्हा, सव्वत्थ हरिया सुगा । सव्वत्थ मुहिणं सुई, दुक्खं सव्वत्थ दुक्खिण ॥ एवं सोच्चा संतुट्ठो भूवई पणामं निसेहित्था, हथिम्मि आरोहाविऊण गिहं पेसित्था। एवं धम्मिअत्तणं अणुकंपादाणेण छज्जेइ । तओ जगडूसाहू अट्ठाहियसय १०८ जिणपासाए करावित्था, सिरिसत्तुंजयम्मि सवित्थरं जत्तातिगं अकरिंसु । वरिसमज्झम्मि साहम्मियवच्छल्लट्ठगं संघच्चणट्ठगं विहेऊण अणेगदीणदुहियाण धण्णदाणेण नियजम्मं सहलं करिऊणं सग्गसुहं पावित्था । उवएसोजगडणो इह दिटुंतं, अणुकंपाइदंसगं । सोच्चा सयलसोक्खटुं, तर्हि जएह सव्वया ॥८॥ अणुकंपापयाणम्मि जगडूसाहुणो एगासीइयमी कहा समत्ता ॥८॥ -पबंधपंचसईए। पहभत्तिपहावम्मि निद्धणचंदवणियस्स बासीइयमी कहा-॥८२ पहुभत्तिपहावेणं होइ आसन्नसिद्धिओ । इह निद्धणचंदस्स, दिलुतो सोक्खदायगो ॥ ८२ ।। कल्लाणपुरम्मि चंदो भीमो य दोण्णि सोयरा वसित्था, कमेण चदो निद्धणो हुवीअ, भीमो महिइढिओ संजाओ । चंदो जइया अन्नगेहेसुं अन्नेसि सेवं काऊणं निव्वाहं कुणेइ । तइया भीमो वयासी -तुं अप्पणो गिहे चिसु जं विलोइज्जइ तं ममाओ घेत्तव्वं । तओ चंदो भाउगेहम्मि कम्मं किच्चा निव्वाहं विहेइ । एगया रत्तीए वरिसंतम्मि ॥८ ॥ Jain Education For Persona 5 Private Use Only mumtainelibrary.org Page #110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-100 न्नाणकहाण चंदवणियस्स कहा-८२ ॥८२॥ मेहम्मि भीमो साहेइ-तुं खेत्तम्मि गच्छाहि, तहि केयारेहिं जलं निग्गच्छंतं संभाविज्जइ, तहिं तुमए पाली बंधणिज्जा । चंदो झियायइ-जइ अहं एण्हि न गच्छिस्सं तइया मम निबाहो दुस्सकणीओ त्ति झाइऊणं खेत्तम्मि गच्छित्था । तत्थ केयाराणं तुटूंतीओ पालीओ बंधमाणे नरे पेक्खिऊणं चंदो पुच्छित्था के तुम्हे ? । ते वयासी-अम्हे वंतरदेवा भीमस्स सेवगा कामियदायगा भीमस्स पुण्णेण आयड्ढिया समाणा पालीओ बंधमाणा इह संठिया । चंदो वएइ-मम इच्छियकारगा सेवगा कत्थ ? । ते वयासी-तव सेवगा वीरपुरम्मि संति । तहिं गंतूणं सिरिउसहजिणीसरस्स सेवं विहेसु, तत्थ तुवावि कामियलाहो होहिइ । तओ चंदो सकुडुबो तत्थ गओ। सिरिउसहजिणीसरस्स पइदिणं दबओ भावओ य भत्ति कुणतो तिणकटुभारं वणाओ आणेऊणं विक्केऊण निव्वाहं कुणेइ । एगया पहुभत्तीए तुट्टो कबद्दी जक्खो क्यासी-अहं एयाए चउद्दसीए सत्तुंजयमहातित्थम्मि सिरिसंतिजिणस्स दिट्रीए रसकूविगं उग्धाडिस्सं, संझं जाव तइया तव इच्छा सिया तइया तत्थ आगंतव्वं, रसो गहियव्वो, सो रसो एगगदीयाणपमाणो सद्विगदीयाणगतउमझे खिविज्जइ, तया सव्वं सुवण्णं सिया, तओ चंदो तत्थ गंतूणं उसहतित्थयरं भत्तीए समच्चिऊणं थुणिऊणं च तओ सिरिसंतिजिणं पणमित्ता रसकूविगाओ तुंबयत्तयं गिहित्था । तओ गेहे समेच्च सुवणं किच्चा किच्चा इइिढवंतो जाओ। सत्तखेत्तीए धण वइऊणं पज्जते चारित्तं घेत्तूणं सो चंदो सत्तभवमझे सिद्धिं गच्छिहिइ । उवएसोणायं चंदवणियस्सेह, पहुभत्तिभरन्नियं । सोच्चा सम्मं जिणे भत्ति-कारगा होह सव्वया ॥ पहुभत्तिपहावम्मि निद्धणचंदवणियस्स बासीइयमी कहा समत्ता ॥८२॥ पबंधपंचसईए ॥८ ॥ (0 Jan Education For Personal Private Use Only m ainelibrary.org Page #111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा सिवनरि दस्स कहा-८३ ॥८३॥ भावणाए सिवनरिंदस्स तेयासीइमी कहा- ॥ ८३ ॥ विसुद्धं भावणं भव्वा, भावेह नियमाणसे । सिवभूवो व्व अन्हाय, पावेइ अव्वयं पयं ॥८३॥ सिरिवद्धणपुरम्मि सूरभूवो नाएण रज्जं पालेइ, तस्स पउमादेवीभवो सिवो नामं वरलक्खणो पुत्तो होत्था । | पिउणा सिवो पुत्तो उवज्झायपासम्मि तहा पढाविओ जहा सो सव्वधम्मकम्मकलाणं पारं पाविओ । जायम्मि जीवलोए, दो चेव नरेण सिक्खियव्वाई। कम्मेण जेण जीवइ, जेण मुओ सग्गई जाइ ॥ ___ अह सिरिपुरम्मि धीरभूवईणो सिरिमई तणयं सूरेण नरिंदेण समहूसवं पुत्तो परिणाविओ। तओ सो धम्मधुरंधरो सूरभूवो पियाए समं पज्जते सम्मं आराहणं विहेऊणं देवलोगं गओ। जओ वुत्तंधम्मेण कुलपसूई, धम्मेण य दिव्वरूवसंपत्ती । धम्मेण धणसमिद्धी, धम्मेण सवित्थरा कित्ती ॥ अह सिवो निवो पिउणो मच्चुकजं किच्चा सोगं च मोत्तूणं नायमग्गेण पुढविं सासिउं विलग्गो । एगया सहासंठिअं नरवई को वि नरो वएइ - राय ! तुब वेरी धीरनरिंदो अहुणा हीरपुरनयरं हंतूणं निग्गच्छित्था । तओ भूवालो तं वेरि जिणिउं भूरिगयतुरगपाइक्कबलसंजुओ नयराओ निग्गंतूणं वेरिपुरसमीबम्मि गच्छीअ । सो धीरो रिऊ दूआओ आगयं सिवं भूवं सोच्चा सकोहो जुद्धं काउं नयराओ बाहिरं निग्गच्छित्था । दोसुं सुहडेसुं रणं कुणंतेसु वइरिनरवइणा अहिमुहं समागया सिवनरिंदसेणा जाव भंजिया ताव सिवभूवो नियं बलं भग्गं दळूणं कोहारुणलोयणो उट्ठाय विग्गहं काउं पउत्तो । तओ सिवनरिंदो रणम्मि समुदं पिव वेरिबलं विलोडिऊणं विहगं पिव सिग्धं तं रिउं बंधित्था । धीरसंतुणो वित्तासिया सव्वे सुहडा दिसो दिसं सूरुदए तमपुंज्जब्ब भग्गा । पराभवं पत्तो धीरो राया सिवभूवं ॥८३॥ 10 For Personal Private Use Only jaine brary.org Page #112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 66 पाइअविन्नाणकहाप सिवनररिंदस्स कहा-८३ ॥८४॥ नमिऊणं भत्तीए साहित्था-राय ! अहं तुव सेवगो अम्हि, एयं नयरं गिण्हाहि, मम सिरिसुंदरिं पुत्तिं च अंगीकुणाहि, किवं च किच्चा बंधणाओ में मुंचाहि । सिवभुवई भत्तिभरनिब्भरं तस्स वयणं सोच्चा पसण्णो होऊणं तं बंधणाओ मुंचीअ । वुत्तं च उत्तमाणं पणामंतो, कोवो हवइ निच्चयं । नीयाणं न पणामे वि, कोवो सम्मइ कत्थई ॥ धीरभूवेण पदिण्णं सिरिसुंदर कन्नं सो सिवनरवई समहूसवं पाणिगहणेण अंगीकुणित्था । तओ धीरभूवस्स नियं रज्जं अप्पिऊण सिरिसुंदरीए संजुओ सिवो सणियं सणियं सोक्खपुब्वयपयाणेण नियपुरम्मि समागओ । तेण रण्णा गुणालंकारधारिणी सिरिसुन्दरी महिसीपयम्मि ठविया । सा पइदिणं सवण्णुणा वुत्तं जोवदयामइयं धम्म कुणित्था । कुसंगदोसेण सिवभूवालो मणयं पि धम्मं न हि विहेसी, दुम्मई सो सव्वया सत्तवसणसेवणपरो संजाओ, कमेण सिरिमईदेवी पसत्थागारं पुत्तरयणं पसवित्था । पुत्तस्स जम्ममहूसवं किच्चा वीरो त्ति नामं कुणित्था । पंचधाईहिं थण्णपाणाओ अणिसं लालिज्जमाणो सो सुक्कपक्खम्मि चंदुब्ब उल्लसंतदेहो बड्ढित्था । अन्नया सीलसालिगी सिरिमईदेवी धम्मज्झाणपरा पज्जते मरणं पाविऊणं दित्तदेहा देवलोगम्मि देवी होत्था । सा सिरिमईदेवी ओहिनाणाओ नियपुव्वभवं वियाणिऊणं नियत सिवनरवई बोहिउं इहं समागया । वुत्तं च पंचसु जिणकल्लाणेसु, महरिसितवाणुभावाओ । जम्मंतरनेहेण य, आगच्छंति सुरा इहयं ॥ सिरिमइसुरी आहेडय-परदोह-मजपाणाइपसत्तं सिवभूवं पेक्खिऊणं हिययम्मि वियारित्था-'मए मम पई एयाओ १-आखेटकः-शिकार । ॥८४। Jan Education s For Personal Private Use Only rioriaine brary.org Page #113 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाणी सिवनरि दस्स कहा-८३ ॥८५॥ पावकम्माओ सिग्धं निवारणिजो त्ति' एवं वियारित्ता कुरूवा चंडालरूवधारिणी मइलबत्था हत्थम्मि नरकवालं धारयंती | मज्जं पिवंती मंसं भक्खंती सा सिरिमई देवी रायपहम्मि जलच्छंटं कुणंती सणियं सणियं चलित्था । तइया सहामज्झसंठिओ महीवई तारिसिं विलेयं दणं वयासी मंति ! एसा चंडाली मगम्मि जलच्छंट कहं बिहेइ ! । भूवाणाए मंतीसरो चंडालीपासम्मि गंतूणं वारिच्छंटाछंटणकारणं पुच्छित्था। हत्थे नर-कवालं ते, मइरामांसभक्खिए !। भूवो पुच्छेइ चंडालि ! मग्गे किं खिप्पए घडा ॥ सहाए एच्च चंडाली, सुणते पुढवीसरे । वयासि त्ति तया चारु-यमवयणभासिणी ॥ कूडसक्खी मुसाबाई, कयग्यो दिग्घरोसणो । कयाई चलिओ मग्गे, तेणेसा खिप्पए घडा ॥ मंती वायासी चंडालि !, मेवं वयाहि संपयं । चंडाला नहि सुझंति, जलेण एहविया अवि ॥ चंडाली वयासी कूडसक्खी मुसावाई, कयग्यो दीहरोसणो। जलेण मज्जपाणाई, न सुज्झए कयावि य ॥ वुत्तंच चित्तं अंतग्गयं दुटुं, तित्थजले न सुज्झइ । जलेहिं बहुसो धोयं, सुरापत्तमिवाऽमुहं ॥ एवं सव्वं मंतिमुहाओ सुणिऊण महीसेण आहविया सा जलच्छंट खिवंती निवसमीवम्मि समागया । सहाए उवरिं १-वनिताम् । २-धौतम् । ॥८॥ For Personas Private Use Only Page #114 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण सिवन कहा-८३ ॥८६॥ जलच्छंट खिविऊण जाव संठिया ताव निवो कोहेण तं हणिउं आदिसित्था । मारिजमाणा वि चंडाली मणयं पि न च्छिन्ना न य भिन्ना । राया झियायइ-'इयं नारी वंतरी किंनरी सुरी वा अत्थि, जइ माणवी सिया तइया मारिजमाणा खणेण मरेज्जा । तेण एसा किंनरी देवी वा विज्जइ, न संदेहो इह । नूणं मए देवयाणं आसयणा विहिया, एयाओ पावाओ अहमयमो हं कहं छुट्टिस्सं ?, चंडाली नरवइणो माणसं धम्ममग्गाणुगं पेक्खित्ता सिग्घं निवइस्स पुरओ दिप्पमाणाभरणा देवी होऊण पयपडिया । भूवो वयासी का असि तुमं ? किमढें कत्तो य समागया ?। देवी अप्पणो पुब्वसंसारसरूवं साहित्था। 'भवओ पडिबोहटुं मए चंडालीरूवनिम्मणाइयं कयं' ति तुं जाणाहि । राया आह-देवि ! मए अन्नाणेण मिगयापमुहाई बहूई पावकग्माई कयाई, तेण मम निरए बहुदुक्खगरो पाओ भविस्सइ, तुमं तु सग्गाइसोक्खदायगं जीवदयारूवं धम्मं समायरित्ता सग्गम्मि दिव्वरूवविहवजुआ देवया होत्था । तओ राया पञ्चक्खं धम्मसरूवं दळूणं सज्जो सबवसणं चइऊण धम्मम्मि दिढयरो संजाओ । देवी वएइ-'नरिंद ! जीवदया सम्म पालणीअ' । जओ वुत्तंआसन्ने परमपए, पावेयव्वम्मि सयलकल्लाणे । जीवो जिणिंदभणियं, पडिवज्जइ भावओ धम्मं ॥ एवं सिरिमई देवी नरिंदं धम्ममग्गम्मि ठविऊण भूव-नंदणाणं रयणदुगं समप्पिऊणं सग्गे गया । ती पभिई चत्तबसणसत्तगो धम्मपरायणो भूवई सेयरयणमइयं जिणपासायं नयरमज्झम्मि विहेऊण तम्मि पासाए सिरिसंतिनाहस्स पइटुं सूरिणो आगारिऊण समहं करावित्था । वुत्तं च पासाओ पडिमा जत्ता, पइट्टा य पहावणा । अभउ-घोसणाईणि, महापुण्णाई देहिणं ॥ ॥८६॥ Jain Education inter n et For Personal Private Use Only www.aine brary.org Page #115 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहा नागकेउणो कहा-८४ ॥८७॥ एगया भूवई सिरिसंतिनाहस्स पडिमं वरकुसुमेहिं पूइऊणं मणोहरं नेवेज्जं च जिणस्स पुरओ ठविऊणं भत्तिभरमाणसो उयारगुणजुत्तेहिं थवेहिं सिरिसंतिजिणीसरदेवं थुणिउं पारद्धो । एवं विसुद्धभावणं एगग्गचित्तेणं भावितस्स तस्स सिवभूवस्स संति जिणवरस्स पुरओ केवलनाणं होत्था । तइया देवयादिण्णलिंगो सिवरायरिसी केवली केवलनाणेण पुढवि पबोहिऊणं कमेण कम्मक्खयाओ मुत्तिपुरि लहिंसु । वुत्तं च भावविसुद्धीएहत्थिं पि समारूढा, रिद्धिं दट्टणं उसहसामिस्स । तक्खणसुहज्झाणेणं, मरुदेवी सामिणी सिद्धा ॥ एवं जे भावणं भव्वा, भाविति सुद्धभावो । लहंते केवलं नाणं, ते किच्चा कम्मणो खयं ॥ उवएसोइह सिवनरिदम्स, दिद्वंतं 'भावजूसियं । सोच्चा भव्या जिणच्चाए, जएह भावओ तह ॥८३॥ ... भावविसुद्धीए सिवनरिंदस्स तेयासीइमी कहा समत्ता-८३॥ -विक्कमचरियाओ। भावओ तवविहाणम्मि नागकेउणो चउरासीइमी कहा-८४ | तवो भावेण अइण्णो, सव्वसोक्खगरो इह । नागकेउस्स दिटुंतो, केवलनाणपावगो ॥८४॥ चंदकतानयरीए विजयसेणो नाम राया रज्ज विहेइ । तत्थ सिरिकंतो नाम ववहारिओ वसइ, तस्स सिरिसही भज्जा अत्थि। तीए बहुपत्थिओ एगो सुओ पसूओ। सो य बालगो आसन्ने पज्जुसणापब्वम्मि कुटुंब–कय–उववा १-जुष्टम् सेवितम् । ॥८७॥ in Education in For Personal & Private Use Only chainbrary.org Page #116 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाण ॥८८॥ सत्तयरूवं अमतववत्तं सोच्चा जायजाइसुमरणो थण्णपाणगो वि अमं तवं कासी । तओ तं थण्णपाणं अकुणंत पज्जुसियमालईकुसुमं पिव मिलाणं आलोइऊणं मायपियरा अणेगे उवाए अकरिंसु, कमेण य मुच्छियं तं बालं मयं | नागकेउणो कहा-८४ नच्चा सयणा भूमीए निखिविरे । तओ य विजयसेणो राया तं पुत्तं तदुक्खेण य तस्स पियरं मयं वियाणित्ता तद्धणगहणट्रं सुहडे पेसित्था । इओ य अद्वमतवपहावाओ पकंपियासणो धरणिदो सयलं तस्सरूवं वियाणिऊणं भूमिट्रियं तं बालगं अमयछंटाए आसासिऊणं माहण-रूवं किच्चा धणं गिण्हमाणे सुहडे निवारित्था । तं सोचा राया वि तुरियं तत्थ आगंतूणं वयासी- भो माहण ! परंपरागयं अम्हाणं अपुत्तधणग्गहणं कहं निवारेसि । धरणिंदो साहित्थाराय ! जीवेइ एयस्स पुत्तो। 'कहं कत्थ अत्थि' त्ति निवाईहिं वुत्तो सो भूमित्तो तं जीवमाणं बालगं सक्खं किच्चा निहाणं पिव दंसित्था । तओ सव्वेहिं पि सविम्हएहि-'सामि ! को तुमं, को एसो' त्ति पुढे सो वयासी--अहं धरणिंदो नागराओ कय--अटुम-तवस्स अस्स महप्पणो सहेज्जलु आगओम्हि । रायपमुहेहिं वुत्तं 'सामि ! जायमेत्तेण एएण अट्ठमतवो कहं कओ' ? । धरणिंदो वएइ--राय ! एसो हि पुब्बभवम्मि कोइ वणियपुत्तो बालत्तणम्मि मयमायरो होत्था । सो य अवरमाऊए अच्चतं पीलिज्जमाणो मित्तस्स नियदुक्खं कहित्था । सो वि 'तुमए पुब्बजम्मम्मि तबो न कओ तेण एवं पराभवं लहसि' त्ति उवदिसित्था । तओ एसो जहसत्तितव-कम्मनिरओ आगामिणीए पज्जुसणाए अवस्सं अट्ठमं तवं करिस्सं ति मणंसि निच्चयं काऊणं तिणकुडीयरम्मि सुवित्था । तइया लद्धावसराए विमाऊए आसनवन्हिकणाओ अम्गिकणो तहिं निक्खित्तो, तेण य कुडीरयम्मि जलियम्मि सो वि मओ। अदुमज्झाणाओ य इमो ॥४॥ सिरिकंत-महिब्भनंदणो जओ। तओ अणेण पुन्वभव--चिंतिओ अट्ठमतवो विहिओ। तओ एसो महापुरिसो in Education For Persona Private Use Only Jainelibrary.org Page #117 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाण नागकेउणो कहा-८४ ॥८ ॥ लहुकम्मो एयम्मि भवम्मि मुत्तिं गच्छिस्सइ । तओ जत्तेण पालणिज्जो, भवंताणं पि समए महुवयाराय होहिइ त्ति वोत्तण नागराओ नियहारं तास कंठम्मि निक्खिवित्ता सट्ठाणं गच्छित्था। तओ सयणेहिं सिरिकंतस्स मयकज्ज विहेऊण तस्स नागकेउ त्ति नामं कयं, कमेण य सो बालत्तणाओ जिइंदिओ परमसावगो होत्था । एगया य विजयसेणरायेण को वि अचोरो वि चोरकलंकेण हओ वंतरो जाओ, सा सयलनयरविणासणर्दै सिलं विउन्वित्था । रायाणं च पायप्पहारेण रुहिरं वमंतं सीहासणाओ भूमीए निवाडित्था । तइया सो नागकेऊ, 'कहं संघ-जिणपासायविद्वंसं जीवमाणो पासामि' त्ति बुद्धीए पासायसिहरम्मि आरोहित्ता त सिलं निय-हत्थेण धरित्था। तओ सो वंतरो वि तस्स तवसत्तिं असहंतो सिलं संहरिऊण नागकेऊ णमंसित्था। तस्स वयणेण निवंपि उवद्दवरहियं कासी। अण्णया सो नागकेऊ जिणिंदपूयं कुणंतो पुप्फमज्झसंठियसप्पेण डक्को वि तहेव अवाउलो भावणारूढो केवलनाणं लहित्था । तओ सासणदेवया समप्पियमुणिवेसो दीहकालं भूमियलम्मि विहरित्ता भव्वजीवे य पडिबोहिऊणं सो नागकेऊ अयरामरपयं संपत्तो । एवं नागकेउवुत्तं सोच्चा अन्नेहिं पि अट्ठमतवंसि जत्तो कायव्वो। उवएसो-- तवमाहप्पवुत्तंत, सुणित्ता नागकेउणो। तहा जएह तुम्हे वि, सासयसुहकंखिरा ॥८४॥ तवविहाणम्मि नागकेउणो चउरासीइमी कहा समत्ता--॥८४॥ -सिरकप्पसुत्ताओ। ॥८ ॥ १.दष्टः । For Personal & Private Use Only Library og Page #118 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाए ॥९०॥ Jain Education Int संसारस्स असारयाए वरदत्तस्स पंचासीइयमी कहा ॥ ८५ ॥ असारो एस संसारो, जत्थ कीसंति जंतुणो । अक्खाणं वरदत्तस्स, रम्ममिहं नियंसणं ॥ ८५ ॥ कोसंबीनयरीए महीवालो नार्म भूवो, एगया महोदयगुरुणो समीवम्मि धम्मं सुणिउं उवविट्ठो । तया धम्मदेसणं कुणतेण गुरुणा हसियं । तइया राया वयासी भयवं ! भवया कहं हसियं ?, हासं तु साहूणं न समुइयं । तिकालनाणी गुरु वएइ – लोगबोहट्टं । राया पुच्छित्था- कहं लोगबोहो होज्जा । गुरू साहेइ - एयाओ समलिगाओ ि वोत्तूर्ण तीए सरूवं कहेइ-इह भरहखंडे सिरिपुरनयरम्मि घण्णो सेट्ठी, तस्स सुंदरी भज्जा हो था । सा परपुरिसरत्ता होसी । तीए य उववई चंदो एगया तं कहेइ- सुंदरि ! अज्जपभिई तुमए मम पासम्मि न आगंतव्वं । अहं तु पियाओ भूवाओ य बीमि । सुंदरी वएइ भीई न कायव्वा, अहं तहा काहं, जह पियहणणेण अम्हाणं भयं न होहिइ । अन् ती दुमज्झम्मि विसं खिवित्ता भत्तुणो विणासं महेइ । पिओ जेमणाय उवविट्ठो । सा य अन्नं परिवेसिऊणं दुद्धाणयणट्टं गिहमज्झे गया ताव सप्पेण डक्का | भत्तुणा ओसढाई कयाई पि तीए गुणो न संजाओ । भज्जा मया । धण्णो रुविउं लग्गो | लोगेहिं वृत्तं -भज्जाए मयाए कायरो चिय रुवेइ, न सत्तसीलो साहसी । तओ कमेण सो सोगरहिओ जाओ । तस्स मया भज्जा सद्द्लो होत्था । घण्णो उ संजमं घेत्तणं दुक्करं तवं तवंतो विहरमाणो एगया वणम्मि संठिओ । तहिं पुव्वभववइराओ सो बग्घो तं हणित्था । सो समभावजुओ रिसी अच्चुयसग्गम्मि देवो होथा । वग्घो उ तुरियनिरयम्मि समुप्पन्नो । सो धण्णजीवो देवो सग्गाओ चवित्ता चंपाए नयरीए दत्तसेट्टिणो वरदत्तो नाम १ हास्यम् । २ दष्टा । ३. शार्दूलः - व्याघ्रः । For Personal & Private Use Only वरदत्तस्स कहा- ८५ 118011 Jainelibrary.org Page #119 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाप ॥९१॥ Jain Education Internation तो हो । कमेण सो सयलाओ कलाओ पढित्था । पुव्वन्भासाओ सो वेरग्गेण बालत्तणम्मि सम्मदंसणस हियवयाइं गिण्हित्ता दाणी विवेगवंतो य सो जाओ । सुंदरीजीवो निरयाओ निग्गंतूणं भवं भर्मतो वरदत्तगेहम्मि कामुगादासी पुतो हुवी | वंचणसीलो 'दासीपुत्तो' त्ति नामेणं सो पसिद्धिं संपत्तो । पुव्वभवदोसेण सो वरदत्तं सत्तुं पिव पासेइ । पियरम्मि मयम्मि वरदत्तो गिहसामी संजाओ । सो य दासीपुत्तं सोयरं पिव मण्णित्था । दासीपुत्त वरदत्त - चित्तरंजन भावं विणा धम्मं विइ । तं धम्मिट्ठे वियाणिऊण वरदत्तो साहेइ — मम एसो भाया, लोगे वि भायरत्तणेण सो पसिद्धिं उवागओ । सो य कमेण दासीपुत्तो वरदत्तं हंतूणं गिहसामी ठाउं महेइ । मायाइ सो नियं भत्तं जाणावेइ । एगया सो सयणावसरे विसलित्ताई नागवल्लीदलाई वरदत्तस्स अपित्था । वरदत्तो उ 'मए चउव्विहारपच्चक्खाणं कर्य' ति सुमरिऊणं ऊसीसगम्मि मोत्तूणं सुविओ । पभायम्मि वरदत्तो नमुक्कारगुणणपरो उट्ठाय देवहरम्मि देवे वंदिउं गच्छित्था । इओ वरदत्तभज्जाए हत्थम्मि पत्ताई ताई ताहे भायणम्मि मुत्ताई, ताई दासीपुत्तो घेत्तणं भुंजित्था । विसविगारेण मुच्छिओ भूमीए पडिओ । वरदत्तेण बहुणो उवयारा कया वि सो कमेण नियदोसे ि मच्चुं पत्तो । । सो य वरदत्तो भाउणो मरणम्मि तव्वियोगदुहिओ न सुहं सुवेइ भुंजेइ य । लोगेहिं बहुसो उवदिट्ठो कमेण सोगविरहिओ उप्पन्नवेरग्गो सो वरदत्तो पव्वज्जं घेत्तूणं विणमिरो उग्गतवपरो संपत्तमणपज्जवनाणो 'महोदयमुणित्ति नामं धरंतो भव्वबोहण इहं समागओ । सोय दासीपुत्तो एसा समलिगा मम पुव्वभवपत्ती वियाणियव्वा । अओ इमीए दंसणाओ मम हासं आगयं । तझ्या सा समलिंगा पुग्वभवे सुमरिऊणं तरूओ उत्तरिऊणं गुरुपाए पडि For Personal & Private Use Only वरदत्तस्स कहा- ८५ ॥९१॥ Page #120 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाण कवहिसड्ढस्स कहा-८६ ॥१२॥ ऊगं नियावराहे खमावेइ । गुरुणा वुत्तं-पुब्बभवभज्ज दट्टण मए हसियं । सा समलिगा अणसणं गहिऊणं सग्गं गया । रायपमुहा बहवो लोगा जिणधर्म लहित्था । भूवई नियधणं सत्तसुं खित्तेसुं वइऊणं संजमं घेत्तूणं महोदयमुणिणा सद्धिं विहरित्था । कमेण रायरिसिणो वि मणपज्जवनाणं समुप्पण्णं । महोदयमुणी महीवालो य रायरीसी सग्गं गया । कमेण दुण्णि वि मुत्तिं पाविस्संति । उवएसोमहोदयमुणिस्सेह, भववेरग्गकारणं । भव्वा सुणि दिटुंत, होह वेरग्गवासिया ॥८५॥ संसारासारयाए वरदत्तस्स पंचासीइयमी कहा समत्ता ॥८५॥ पबंधपंचसईए। देवगुरूणं उवासणाए कवदिसड्डस्स छासीइमी कहा-॥ ८६ ॥ देवगुरूण सेवाए, सुहिणो हुंति सावगा । णायं कवहिसइढस्स, हेमचंदाणुरागिणो ॥८६॥ एगया पत्तणनयरम्मि सिरिहेमचंदसूरिणो पासम्मि कवद्दी सावगो वंदणठें समागओ। आयरिएहिं समाहिसरूवं पुढें । तेण वुत्तं-भयवं ! मम गेहम्मि दालिई चिय वट्टइ । जायाणुकंपा गुरवो वयासी-भत्तामरथोत्तस्स दसमं कव्वं 'नात्यद्भुतं भुवनभूषण ! भूतनाथ !' त्ति छम्मासं जाव गणणिज्ज, तस्स आराहणविहिं पि दंसित्था । गुरुदंसियविहिणा आराहणं कुणतस्स तस्स एगया रत्तीए धवलवसणा थीवेसभूया चक्केसरी देवी पसन्ना जाया । तीए साहियं-सोलस सोलस मट्टियामइया ३२ कुंभा गेहमज्झम्मि ठवणीआ । अहं तु कामधणुरूवेण तत्थ आगया तुमए ॥२२॥ JainEducationinh For Personas Private Use Only anbrary.org Page #121 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 न्नाणकहा कवहि सड्ढस्स कहा-८६ ॥१३॥ दोहणीआ, सब्वे ते कुंभा सुवण्णमइया भविस्संति । तओ पइपभायं गोदोहणाओ एगत्तीसं कुंभा भरिया । बत्तीसइमे दिवसम्मि देवीए पाएसुं पडिऊण सेट्री वएइ-माय ! तुम्ह पसाएणं एए घडा एगतीसं सुवण्णमइया होत्था । बत्तीसइमं कुंभं तहा विहेसु, जहा अहं सपरिवारं भुवं भुंजावेमि । देवीए वुत्तं-'एवं होउ' । तओ सो पमुइओ सेट्ठी पच्चूसम्मि सपरिवारं कुमारवालभूवालं निमंतित्था । पहरम्मि संजाए राया चरमुहेणं भोयणसंभारं तस्स गेहम्मि न पासेइ । 'अहो ! अणेण मए सद्धि हासं मंडियं' एवं सचिंते भूवम्मि सो आगारणटुं समागओ। सपरिवारो भूवो तस्स गेहम्मि भोयणाय आगओ । तइया देवी कामधेणुरूवेण तहिं संठिया । बत्तीसइमे कुंभम्मि सव्वपयारा भोयणसामग्गी समुप्पन्ना । सुहासरिसभोयणाऽऽसायणाओ अच्चतविम्हियचित्तेण नरिंदेण सो पुट्टो । तेण वुत्तं-सिरिजुगाइजिणज्झाणपहावाओ मम एयं सव्वं सिरिहेमचंदमूरिणो किवाफलं ति वियाणियव्वं । तओ कुमारवालनरिंदो गुरुणो माहप्पं अणुमोयंतो नियट्ठाणम्मि गओ । सो कवद्दी सड्ढो गुरुकिवासंपत्तसुहो सएव जुगादिदेवसिरिउसहजिणाराहणतल्लिच्छो गुरुदेवसेवणपरो सत्तखेत्तेसुं धणं बवंतो साहम्मियभत्तिं कुणतो दीणाऽणाहजणे उद्धरंतो नियजम्मं सहलं काऊणं सग्गसुह संपत्तो । उवएसो - जुगाइदेवज्झाणेण, गुरुभत्तकवद्दिणो । णायं सुहगरं सोच्चा, भवेहाऽऽराहगा तहा ॥८६॥ देवगुरूणं उवासणाए संपत्तसुहकवदिसइढस्स छासीइयमी कहा समत्ता ॥ -पबंधपंचसईप । ॥१३॥ For Personal & Private Use Only www.jainibrary.org Page #122 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण जिणदासीए कहा-८७ ॥२४॥ जीवदयं कुणंतीए जिणच्चणपराए जिणदासीए सगसीइयमी कहा-॥ ८७ ॥ दयाजुयजिणच्चाए, नाणं दिव्वं हवेज्ज वि। जिणदासीकहा रम्मा, वुच्चइ बोहहेयवे ॥८७॥ रोहियगपुरम्मि रोहियगतावसो उग्गतवतवणपरो होत्था । सव्वहा सो दयाधम्मं न वियाणेइ । तिव्वं तवं तवमाणस्स तस्स तेउलेसा पाउब्भूया। एगया तरुतलम्मि संठियस्स तस्स सिरंसि रुक्खसाहुवविद्वा बलागा विद्वं विसज्जित्था । तइया रुद्रेण तेण तेउलेसाए सा दड्ढा । अन्नया स तावसो रोहियगनयम्मि भिक्खठें भमंतो जिणदासगेहम्मि गच्छित्था । तया तस्स भज्जा जिणदासी किवावई जिणपूआपरायणा चिरेण भिक्खं दाउं जाव उवागया । ताव रुट्ठो सो तं डहिडं मुहाओ धूमं वमंतो होत्था। तइया तेउलेसं मुयंतं तं नच्चा नाणेण वुत्तं भद्द ! तावस ! नाहं सा बलागा अम्हि । एयं सोच्चा विम्हयमणो सो वयासी-भद्दे ! कहं मए ह्यं बलागं वियाणेसि । जिणदासी कहेइ-वाणारसिं गच्छाहि, तहिं कुणालो नाम चंडालो मम अंतेवासी अस्थि, सो एयरस सरूवं साहिस्सइ । तओ सो विसेसेण विम्हिओ वाणारसीए गच्छित्था । जाव तहिं तस्स कुणालस्स दिट्ठीए पडिओ तावसो ताव तेण कुणालेण वुत्तं-'भो भद्द ! तीए जिणदासीए इह संसयच्छेयणटुं पेसिओ सि' । एवं सुणिऊणं विसेसेण विम्हयं पत्तो 'एसो वि चंडालो कहं एयं वियाणेइ' त्ति चिंतमाणो तावसो तं कुणालं पुच्छित्था-भो भद ! सा जिणदासी तुमं च मम चेट्टियं कहं बियाणेह ? । सो कुणालो वयासी-भावविसुद्धीए मम तह य जिणंदपूयं कुणंतीए तीए य जीवदयारयाए ओहिनाणं समुप्पन्नं अस्थि, तेण एयं नज्जइ । तुमं तु जीवदयाविरहियं तिव्वं तवं कुणतो वि एयाए तेउलेसाए निरयम्मि गच्छिहिसि । तओ पच्छायावं धरतो तावसो वएइ-सा बलागा मरिऊणं कहिं उप्पण्णा ॥२४॥ Jain Education For Personal & Private Use Only www.jainterary.org Page #123 -------------------------------------------------------------------------- ________________ सूरनरि पाइअविन्नाणकहाणी कहा-८८ ॥९५॥ अस्थि ? । जओ तीए पुरओ नियावराहं खमाविहिस्सं । कुणालो साहेइ-सा बलागा मरिऊण पमयवणम्मि सुगी संजाया, तहिं च गुरुवयणपडिबुद्धाए तीए जिणालयम्मि जिणिंदाणं वरपुप्फेहिं पूया कया । तेण पुण्णेण पउमपुरम्मि धणसेट्रिणो भज्जा धणवई नाम संपई संजाया अस्थि । सो तावसो एयं सोच्चा तत्थ गंतूर्ण तीए पाएK पडिऊणं साहित्था भो पुण्णवइ ! मइ किवं किच्चा मम अवराहं खमाहि । सा साहेइ-कहिं मम तुमए सद्धिं अवराहो होत्था । तावसो वएइ-मए तुम्ह बलागाभवम्मि तुमं या । सा कहेइ-एयं तुमए कहं वियाणियं । सो वयासी-जिणदासी-कुणालमायंगमुहाओ। तओ तीए अवि जाइसुमरणं संजायं । तत्तो तेहिं परुप्परं खमियं । तओ तावसो पडिबद्धो गुरुसगासम्मि पब्बज्जं घेत्तूणं उग्गं तवं करिऊणं सब्वकम्माई खविऊणं सिद्धो संजाओ। जिणदासी कुणालो य पज्जते दिक्ख गहिऊणं सिद्धा। बलागाजीवो धणवई सम्मं धम्मं आराहिऊणं सग्गं गया, कमेण मोक्खं पाविही । जिणदासी-कुणालाणं, णायं भावविसोहगं । नच्चा भव्वा जिणच्चाए, जएह सकिवा सया ॥८७॥ जीवदयासहियजिणपूआए जिणदासी-कुणालाणं सगसीइयमी कहा समत्ता ॥८७॥ -पबंधपंचसईए। सिरिसिद्धायलतित्थपहावम्मि सूरनरिंदस्स अट्ठासीयमी कहा-॥ ८८॥ सिद्धायलपहावओ, झिज्जति विग्यसंचया । जेणेह सूरभूवालो, पाविओ परमं मुहं ॥८८॥ कल्लाणगपुरम्मि मयणभूवइणो पेमवई नाम पत्ती, पुत्तो य सूरो होत्था । एगया राया पुरुज्जाणम्मि गओ, तहिं एगा सेयंबरधरा नारी तं आह-भो भूव ! अहं जइ तव पत्ती भवामु, तइया तुव रज्ज वड्ढेउ । राया वयासी - - - -- ॥९ ॥ - Jain Education interna For Personal Private Use Only wajalne brary.org Page #124 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकद्दा ॥९६॥ Jain Education onal आगच्छ मम पत्ती भवाहि । तओ सा साहेइ-तुं घरम्मि गच्छ, अहं तव पिट्ठीए आगच्छस्सं । राया घरम्मि गओ । _इओ अम्हा वेरिचक्के आगच्च पुरं वेढिअं । राया उट्ठाय जुद्धं काउं बिलग्गो । तस्स महाबलं पेक्खिऊर्ण पुरमज्झम्मि पबिट्ठो समाणो झियायइ - वइरिसेणा उ महई, तेण अहुणा अहं किं कुणेमि ?, अहं तु तीए इत्थीए सद्दच्छलेण वाहिओ त्ति नज्जइ । जेण 'तुव रज्जं वड्ढेउ वड्ढेउ' इअ तीए वृत्तं तहिं वढणं विज्झवणं च कहिज्जइ, दीवो बड्ढउ-दीवो खयं नेइज्जउ, अओ रज्जं गयं । सा इत्थी दालिदिणी नज्जइ, संपई सा जइ सा नस्सह तया वरं । ‘जीवंतो नरो भद्दसयाई पासइ', एवं विमंसिऊणं राया पत्तीपुत्तसहिओ किंचि घणं घेत्तूणं छन्नं राईए पुराओ निग्गओ । पहम्मि गच्छंतो रण्णो धणं भिल्लेहिं लुटियं । कमेण धणाभावाओ परिवारो वि गओ । तओ राया पत्तीपुत्तं–जुओ पायैचारी जाओ । पाएसुं कंटगा भंजिज्जंति, रुहिरं च निग्गच्छेइ, कमेण पिवासा लग्गा । तओ राया दूरं गंत्तूर्णं पाणीयं आणेऊणं पत्तीपुत्ते पिवावित्था । फलाहारं च कुर्णतो राया पउमपुरम्मि गओ । तहिं कणतिणाईं वणाओ आऊणं विक्केउणं च सकुडुंबो भूवो निय - उयरं भरित्था । एवं तस्स रण्णो वरिसदृगं गयं । इओ अन्नया तप्पुण्णपेरियाए कीए वि देवयाए आगंतूणं वृत्तं गच्छाहि नियपुरं, तहिं पच्छन्नत्तणेण ठायव्वं, तुव वेरी अपुत्तओ मरिस्सइ, रज्जं च तव भविस्सह । तओ तेण देवीवयणे कए, अम्हा वइरिम्मि मयम्मि सो राया होत्था । दीहकालं रज्जं पालिऊणं सो मयणराओ पर्ज्जते नियपुत्तसूरस्स रज्जं वियरिऊणं परलोगसाहणं कासी । स सूरनरिंदो कुसंगदोसेण पइदिणं बहवे पसवे हणेइ । 'जओ गुणा दोसा य संसाग्गाओ जाएइरे' । एगया सइवेहिं १. पादचारी । For Personal & Private Use Only सूरनरिंदस्स कहा-८८ ॥१६॥ www.jainebrary.org Page #125 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥९७॥ वृत्तं - राय ! एरिसी जीवहिंसा न कीरइ, सा निरयहेउगा वियाणियव्वा जओ हि— इक्कस्स कए नियजीवियस्स, बहुआओ जीवकोडीओ । दुक्खे ठवंति जे केइ, ताणं किं सासयं जीअं ॥ किं तीए पढिआए, पयकोडीए पलाल-भूआए । जत्थित्तियं न नायं परस्स पीडा न कायव्वा ॥ तओ वि सो राया तम्हा पावाओ न विरओ । एवं अधम्मकज्जपसत्तो पावपरो सो सूरभूवो पावुदयेण कुट्ठी संजाओ। अणेगवेज्जेहिं चिइच्छिअस्स वि तस्स रोगो न अवगओ । तओ गंगागयाइतित्थेसुं सिणाणाई विहेइ, तह वि रणो गुणो न होसी । तओ जायतिव्वपीडो पहाणे पइ वयासी- अहं जीविउंन सक्केमि, कट्ठभक्खणेणं देहं चइसामि । तओ मंतिणो वएहरे हे राय ! कट्टभक्खणे वि कयकम्माओ न छुट्टिज्जइ, तह वि राया जया कद्रुभक्खणाय चलित्था तया तप्पुणपेरिएणव्व अकम्हा तत्थ को वि नाणी भयवंतो समागच्छत्था । तओ भूवो तं गुरुं पुच्छित्था, भयवं ! मम रोगोवसमो कहं होहिइ ? गुरू वयासी - सत्तुंजयतित्थम्मि गच्छसु, तहिं चंदकुंडम्मि सिणाणं करिता सिरिउसहदेवस्स पूआ कीरइ, तह सत्त छुट्टाई एगं च अट्ठमं तवं किच्चा रायणीतरुहिडिअम डिगाए अंगं एगवीसं दिणाई जाव लिंपिज्जइ, तइया तव रोगो अवस्सं विणस्सिहिइ । तओ नाणिगुरुवयणे कए रण्णो रोगो अवगओ । तओ सूरभूवो तहिं महंतं पासा करावेसी । तत्थ सिरिउसहदेवस्स पडिमं ठवित्था । सिरिसिद्धगिरितित्थजत्तं विरथरेण कासी । तओ सूरभूवालो नियपुत्तं रज्जम्मि ठविऊण दिक्खं घेत्तृणं सत्तुंजए गंतूर्णं तिव्वं च तवं विहेऊण सव्वकम्मक्खण सिद्धिपयं संपावित्था उवएसी दितं सुररायस्स, रोगोवसमकारणं । सोच्चा तहेव तुम्हे वि, झाएह सिद्धगिरिं स ॥८८॥ For Personal & Private Use Only सूरनरिदस्स कहा-८८ ॥९७॥ ainelibrary.org Page #126 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा खुलल्लगस्स कहा-८९ ॥९८॥ सिरिसिद्धगिरितित्थपहावम्मि सूरभूवस्स अट्ठासीयमी कहा समत्ता ॥८८॥ पबंधपंचसईए। चारित्तविराहणदोसम्मि खुल्लगस्स एगणनउइयमी कहा - ॥ ८९॥ संजमगयदोसाणं, जएह वज्जणे सया। अन्नहा दुग्गई होइ, णायव्यो इह खुल्लगो ॥८९॥ वसंतपुरम्मि देवपिओ सेट्री आसी । जोव्वणम्मि भज्जा मच्चु पत्ता, तओ सो अवरिसेण पुत्तेण सह पव्वइओ, स खुल्लगो परिसहं असहमाणो वएइ - ताय ! उबाणहाओ विणा हिंडिउं न चएमि । मोहेण पिआ पुत्तस्स उवाणहाओ करावित्था । तओ पुत्तो साहेइ-ताय ! आयवम्मि सीसं तवेइ तेण हिंडिउं न मए तीरइ । तओ पिया आयवनिवारणटुं छत्तिगं अणुजाणित्था, तओ खुल्लगो बयासी-ताय ! भिक्खाडणं काउं न सक्केमि । तओ पिआ भिक्खं समाणेऊणं पुत्तस्स देइ । एवं भूमीए संथारिउं असत्ते कट्ठफलगं पिआ अणुजाणित्था । एवं लोयट्ठाणे मुंडणं करावेइ । देह पक्खालणासत्ते पुत्ते पासुगजलं अणुजाणीअ । पुणो वएइ-सो ताय ! बम्हवयं पालिउं न सक्केमि । एयं सोच्चा पिउणा झाइयं एसो अजोग्गो । मए मोहेण एयाई कारियाई, परं एवं करावंतो पुत्तेण सह अहं पि निरयम्मि पडिस्सामि । संसारम्मि जीवाणं असंखिज्जा पुत्ता संजाया । इमस्स को मोहो ?, तओ गणाओ निक्कासिओ समाणो कमेण मरणं पावित्ता सो सुओ महिसो होत्था, पिया उ सग्गम्मि समुप्पण्णो । ओहिनाणेण पुत्तं महिसत्तणेणं जायं वियाणिऊणं सत्थवाहरूवं विहेऊणं तं चिय महिसं पाणीयाणयणटुं गिहित्था । तस्स महीसस्स पिटुम्मि बहुं नीरं ठवित्ता वाहिंतो सत्थवाहो जंपेइ-'ताय ! न सबकेमि' इच्चाई पुचभववुत्तवयगाई । तओ ताई वयणाई सुणतो सो महिसो जाइसुमरणं पावित्था । पुत्वभवं सरिता पुणो पुणो असुपवाहं मुंचमाणो झाएइ-मए उ पिउणा उत्तं चारित्तं न पालियं, तेण मरिऊण ॥२८॥ |W Jain Education For Personal Private Use Only amlaines brary.org Page #127 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण लोइयतावसीए कहा-९० ॥९९॥ अहं महिसो जाओ म्हि । तओ देवेण वुत्तं-अहं तुम्ह पिआ,तुमं पुब्वभवं सुमराविउं इहं आगओ म्हि । जइ अग्गे सुहगइगमणाऽहिलासो होज्जा तया अणसणं पडिवज्जाहि । तओ सो महिसो अणसणं घेत्तूण वेमाणिओ देवो होत्था । तओ माणवभवं पप्प निम्मलचारित्तं आराहिऊणं कमेण सिद्धि लहिहिइ । अओ सुद्धं वयं पालणीअं । जाणित्ता खुल्लगस्सेह, वयविराहणाफलं । भव्वा जएह सुद्धीए, संजमस्स हि भावओ ॥८९॥ इह चारित्तविराहणदोसम्मि खुल्लगस्स एगृणणवइयमी कहा समत्ता ॥ ८९॥ पबंधपंचसईए । पराववायविहाणम्मि लोइयतावसीए नउइयमी कहा-९० परनिंदा न कायव्वा, सग्गुणनासिणी सया । पराववायसीलाए, तावसीए इहं जहा ॥९॥ एगम्मि गामम्मि वेसावाडयसमीवम्मि एगा तावसी चिट्ठइ । सा य पइदिणं सिणाणाइयं काऊणं भुंजेइ । तओ। सा आसण्णवेसागेहम्मि भोगाय नड-विड-भुजंगमणुए समागच्छंते दणं ईसापरा एवं चिंतेइ-एसा वेसा पाविणी सया पावं बहुं कुणेइ । तओ तीए तहिं आगच्छंताणं नराणं संखं गणिउं एगं भायणं पिहं मंडियं, जम्मि दिणम्मि जावंतो नरा समागच्छंति तम्मि दिणम्मि तावंतो कक्करा तीए भायणम्मि पक्खिज्जंति । एत्थंतरालम्मि तावसीए भाया समागओ, तावसीए सम्म भुंजाविओ सा य कज्जत्थं बाहिरं गया । इओ य अइहिणा तेण भायरेण तं भायणं उग्घाडियं, कीडगेहिं भरियं भायणं पासित्ता बहिणीए पुरओ पुढे बहिणि ! इमं भायणं कीडगेहिं किं भरियं ? । सा वयासी-जावंता पुरिसा एयाए १-अतिथिना । ||९|| Jain Education ! For Personal & Private Use Only Mmjaines brary.org Page #128 -------------------------------------------------------------------------- ________________ सुगस्स पाइअविनाणकहाण ॥१०॥ कहा-९१ वेसाए घरम्मि भोगाय समागच्छिरे, ताणं संखागणणटुं कक्करा मए एयम्मि भायणम्मि खिविया संति । तीए भाया वएइ-तुमं तु इमीए ईसं विहेमाणी निंदं वयंती एवं कासी । तेण तुमए वेसापावं गहियं, अओ भायणम्मि पक्खित्ता कक्करा वि पावुदएण कीडगा संजाया। पाविणो पावगणणा न कीरइ । जइ परस्स पावगणणा किज्जइ, तइया तस्स पावं लागइ । वुत्तं चअतिही चाऽववाई य, दो एए मम बंधवा । अववाई हरे पावं, अतिही सग्गसंकमो ॥ जं तुमए तीए वेसाए ईसा कया, अओ कक्करा कीडा संजाया । तओ सा तावसी तं गेहं चइऊणं अन्नहिं वासाय गया । एवं पराववायवज्जणेण सा सुहिणी जाया । परावेवायतल्लिच्छ-तावसी-फलियं जहा । नच्चा सो न विहेयव्वो, अप्पणो हियमिच्छुणा ॥ पराववायगहणम्मि तावसीए नउइयमी–कहा समत्ता । ९० -पबंधपंचसईए 'सढं पइ सढत्तणं समायरेज्ज' इह सुगस्स एगणउइयमी कहा-।। ९१॥ सढोवरिं सढं कुज्जा, सुहत्थिणो सया जइ । वेसा-मुगाण दिलुतो, इह बुद्धिपदायगो ॥११॥ कम्मि वि नयरम्मि एगो सेट्ठी निच्चं सुपत्तदाणं देइ । भूवस्स पुरओ वेसा नच्चं विहेइ । सा भूवाओ लोगेहिंतो य १-परापवाद-परनिन्दा । 01॥१०॥ Jain Education in For Personal & Private Use Only www.janesbrary.org Page #129 -------------------------------------------------------------------------- ________________ सुगस्स कहा-९१ पाइअविन्नाणकहाप ॥१०॥ बहुधणं लहेइ । सो सेट्ठी कुपत्तणेण वेसाए किं पि न अप्पेइ । तइया लोगेहिं वुत्तं-तुं सेट्ठिणो पासाओ किं धणं न गिण्हेसि ?। एगया नरिंदे तुटे वेसाए वुत्तं-मम अज्ज सुमिणम्मि सेट्रिणा लक्खदव्वं माणियं तं च अप्पावेहि । तओ रण्णा वुत्त सेट्टि ! सुमिणम्मि माणियं दव्वं वेसाए देहि। तओ सो सेट्ठी 'किं कुणेमि' त्ति कसिणमुहो गिहं आगओ । साममुहं सेट्रिं पासिऊण सुगो वएइ 'कहं अज्ज तुव साममुहं ?' । सेट्रिणा वेसाए वयणे वुत्ते समाणे सुगेण साहियंएग रयणं दप्पणस्स उवरि धरिऊणं वेसाए अग्गओ निवम्मि पासंतम्मि कहियवं आयंसगमज्झम्मि ठियं रयणं गिण्हेहि, एवं कयम्मि जया सा वएइ–'इमं कहं गिहिज्जए' तइया तुमए कहियव्वं-सुमिणसरिसं इमं रयणं । सेद्विणा तहा कयम्मि वेसा जिया । वेसाए 'सुगस्स बुद्धीए अहं जिया' इअ वियाणियं । एगया सेद्विसमीवाओ कीडणटुं दासिं पेसिऊणं मग्गावित्ता सुगो गहिओ । तम्मि रुटा सा सुगस्स पक्खे छिंदित्ता दासीए अग्गओ बयासी-अयं सुगो भोयणटुं रंघियब्बो त्ति वोत्तणं कज्जत्थं अन्नत्थ गया । सुगो नस्सिऊणं खालम्मि पविट्ठो । दासीए सुगे नढे अवरं मंसं रंधियं । सा वेसा भोयणसमये सुगमसबुद्धीए तं मंसं भुंजती वयासी-'भो सुग ! जं तुमए सेट्रिणो बुद्धिदाणेण मम धणं निग्गमियं । तम्हा तुम्ह कयफलं चिय पासाहि' । तओ तीए वयणं खालसंठिओ सुगो सुणतो छण्णं आसी । मरणाओ भीओ सुगो खालगय अन्नं खायंतो कमेण जायपक्खो उड्डेऊण वनम्मि गओ। एगया वेसा विण्हुमंदिरम्मि नच्चिउं समागया। सुगो उ विण्हुपिट्ठीए ठाइऊणं वयासी-अहो ! वेसे अहं विण्हुदेवो तुम्ह उवरिं तुद्रो, वरं मग्गसु अन्नं च मत्थयं मुंडाविऊणं लोगसमुदायसहिया नच्चंती इहयं आगच्छिहिसि, तइया अहं तुमं वेकुंठम्मि नेस्सं । तओ सा सच्चं मन्नमाणी तहा काऊणं जया सा समागया तया सुगो उड्डेऊणं रुक्खसाहाए गंतूण वएइ ॥१०॥ HainEducation international M For Persona 5 Private Use Only i ainerbrary.org Page #130 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि कट्ठमणिणो कहा-९२ न्नाणकहाए ॥१०२॥ सढोवरि सदं कुज्जा, आयरम्मि य आयरं । तए मे लुंचिया पक्खा, मए ते मुंडियं सिरं ॥ तओ मए नियवेरं वालियं ति वोत्तूणं सुगो अण्णहिं चलिओ। सुगस्स मइमंतस्स, नियवेरनिवारणे । नियंसणं इहं सोच्चा, होज्जा जारिसे तारिसो ॥९१॥ 'सढे सढत्तर्ण कुज्जा' इह वेसा-सुगाणं एगणउयमी कहा समत्ता ॥११॥ -पबंधपंचसईए सासणस्स पहावणाए कट्ठमुणिणो बाणउइयमी कहा-॥ ९२ ॥ दुट्टसीला जया नारी, सत्तूओ वि भयंकरा । नायं कट्टमुणिस्सेह, सासणस्स पहावगं ॥९२॥ रायगिहनयरम्मि कट्ठसेट्ठी बसइ । तस्स वज्जा भज्जा, पुत्तो देवप्पिओ लेहसालाए पढेइ । सेट्रिस्स गेहम्मि अवच्चाई पिव तिण्णि सुगसारिगा- कुक्कुडा संति । तहा एगो माहणपुत्तो नियघरम्मि रक्खिओ। सो सेट्टी एगया नियगेहभारं भज्जाए सुगस्स य अप्पिऊणं लच्छीनिमित्तं विएसम्मि चलित्था । अह माहणपुत्ते जोव्वणं पत्ते वज्जा तेण सद्धिं विसथसोक्खाई भुंजमाणा चिट्टेइ । ताणं तारिसं सरूवं दळूणं सारिगा सुगं साहित्था-'पावकम्मपरे एए निवारेमो'। सुगो वयासी 'उवएसो हि मुक्खाणं, पकोवाय न संतये । पयपाणं भुजंगाणं, केवलं विसबद्धणं ॥ संपयं समयो नत्थि । १ आदरे। ॥१०॥ lain d ata 199 For Personas Private Use Only Page #131 -------------------------------------------------------------------------- ________________ कट्ठमुणिणो कहा-९२ पाइअविन्नाणकहाण ॥१०॥ .. पिय ! सुणसु सम्भावं, वरं मरणं अकाले वि । मे तायस्स घरे न खमं, अकज्जमेयारिसं दटुं॥ एवं वयंती सा सारिगा कुवियाए वज्जाए अग्गिम्मि पक्खित्ता । तओ सुगो मउणं कासी । एगया तस्स घरम्मि तवंसिजुगं भिक्खत्थं समागयं । एगेण वुड्ढेण लहुणो पुरओ एयं वुत्तं-'अस्स कुक्कुडस्स समंजरिं सिरं जो खाएइ, सो राया सिया । तव्वयणं तेण माहणेण कडंतराओ सुणियं । तओ सो बडुओ वज्ज पइ वयासी-इमस्स तंबचूडस्स अवस्सं सिरं मम दिज्जसु । तीए वि कहंचि तं पडिवण्णं । तओ सा वज्जा तं हंतूणं पयणद्रं अग्गिम्मि खिवित्था । सो बड्डुओ सिसाणटुं गओ। इओ पुत्तो लेहसालाओ आगओ, भोयणं च मग्गित्था । वीसरिऊणं माऊए भोयणटुं कुक्कुडसिरं दिण्णं । तओ सो पढणटुं गओ ! बडुगो समागच्च असणटुं उवविदो । सिरविहीणं मंसं दट्टणं तं पुच्छिऊणं निण्णयम्मि कए सो साहित्था-'पुत्तं हंतूणं कुक्कुडमत्थयपलं तुमं जइ देसि तइया अम्हाणं सिणेहभंगो न सिया' तीए कामंधाए पुत्तहणणं पि अंगीकयं ताणं गूढमंतो धाईए सुणिओ। तओ धाइमाया तं पुत्तं लेहसालाओ घेत्तूणं कडीए धरिऊणं नयराओ निग्गया । कमेण पिट्ठचंपानयरीए उज्जाणम्मि आगया । इओ तन्नयरसामी पुत्तरहिओ मच्चु पत्तो । तओ अमच्चाइ-कय-पंचदिव्वेहिं उज्जाणम्मि सुत्तो सो बालो पमाणीकओ रज्जम्मि अभिसित्तो। इओ कटूसेट्री गिहम्मि आगओ ताई चत्तारि वत्थूई अदछृणं सुगं पुच्छित्था, सुगो आह-मं पंजराओ निकासेहि, तयणु निब्भओ सव्वं वएमि । तओ सेटिणा मुक्कलीकओ सो तरुसाहाए ठाउणं सेटुिं पइ बडुगवज्जाणं संबंधं वयासी । तं सोच्चा सेट्री वेरग्गेण दिक्खं गिहित्था । नरिंदभएण माहणेण सह निग्गया सा वज्जा दइव्वजोगेणं पुत्तरज्जपुरम्मि १ बटुकः-ब्राह्मणः । २. चत्वारि-(धात्री-पुत्र-कुक्कुट-शारिकारूपाणि चत्वारि)। " ॥१०॥ Jain Education For Personal & Private Use Only janesbrary.org Page #132 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि म्नाण कहाए ॥१०४॥ Jain Education I आगया । तिव्वतवं कुतो सो कट्टमुणी विहरमाणो तम्मि चेव नयरम्मि समागओ । अकम्हा वज्जाघरम्मि आहारट्ठ गओ । वज्जा तं पई उवलक्खिऊणं चिंतेइ - 'एसो जइ मं उवलक्खिस्सइ तइया मं हीलिस्सइ', तओ भिक्खामज्झम्मि नियाभरणं मोत्तणं पोक्कारं कासी । चोरियदोसे भाविए सुहडेहिं भूवस्स अग्गम्मि नीओ । धाईए दिट्ठो । तओ निवस्स वृत्तं- 'तुम्ह एसो पिया' । तओ रण्णा माया 'पियरहणिरी' इअ नच्चा नयराओ निक्कासिआ । राया सड्ढो जाओ । पिउगुरुं निब्बंधेण नियपुरम्मि रक्खित्था । राया सव्विड्ढीए गुरुवंदणाय पइदिणं गच्छेइ, उवएसं च सुणेइ । कमेण जिणधम्माराहणपरो सुसावगो संजाओ । एवं पवयणपहावणाए पदोसं आवन्ना माहणा तस्स मुणिणो छिदाईं गवेसंति । तेहिं गब्भवई एगं दासिं दणं वृत्तं- 'तुं एयस्स साहुणो कलंकं पदेहि । माहणेहिं दव्वेण पलोहिया समाणी कयसाहुणीवेसा सा निवाइबहुजणमिलिए विहारट्टं उज्जमिणो साहुणो अंतिगं आगच्च आह- 'भयवं ! अप्पकेरं अमुं गब्भं अपज्जत्तं मोत्तणं तुव गमणं न जुत्तं' ति वोत्तूणं मुणिणो वत्थंचलम्मि लग्गित्था । तओ मुणी वयासी - हे बाले ! किम असच्चवयणेण अम्हे पकोवेसि ? सा साहित्था - 'न अलीगं एयं । तओ सासणुन्नइलद्धिमंतो मुणी कहेइ - 'जइ मए कओ गन्भो तया चि । जइ य मए कओ एसो गन्भो न सिया तया तुव कुक्खिं भेत्तूण पडेउ' त्ति वृत्ते समाणे तीए गन्भो पुढवीए पडिओ । तइया संभंतचित्ता सा आह- 'मए माहणवयणेहिं एवं अकज्जं कयं तं खमेउ' । माहणावि कंपमाणा मुणिपाए पणमित्था । साहुणा सावो संखित्तो । सब्वे वि मुणिदेसणाए पबुद्धा जिणधम्मनिंदं चइत्था | मुणी विकतहिं कम्माई खविऊण मुत्तिपयं पावित्था । राया वि सम्मं धम्मं आराहिऊणं सग्गं गओ । वृत्तं कसेट्टिणो, भवियबोहदायगं । सोच्चा अज्झप्पसुद्धीए, जत्तं कुणेह सव्वया ॥ ९२ ॥ For Personal & Private Use Only कट्ठमुणिणो कहा- ९२ ॥ १०४॥ jainelibrary.org Page #133 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि सागरसेट्टिणो न्नाणकहाण कहा-९३ ॥१०५॥ सासणस्स पहावणाए कमुणिणो बाणउयमी कहा समत्ता ॥१२॥ -उपदेशप्रसादात् । अइलोहम्मि सागरसेट्ठिणो तिनउइयमी कहा - ॥ ९३ ॥ अइलोहो न कायव्यो, सव्यपावाण बप्पओ । जेणेह लोहदोसेण, सागरो सागरं गओ ॥१३॥ इह भरहखेत्तम्मि सागरतीरवट्टि-झाणसागरनामम्मि नयरे चउवीसकोडिसुवण्णसामी सागरनामो सेट्ठी परिवसइ । सो य कयंतो विव करदिट्टी, सप्पो विव कुडिलगई, पामरोव्व कलहमई अस्थि । तस्स चउरो पुत्ता संति ताणं चउरो बहूओ। कालेणो सेट्ठिणो भज्जा मच्चं पाविआ । सेट्री किवणत्तणेण किण्हतरलियचित्तवित्ती गिहम्मि चेव चिट्ठेइ । तस्स दिट्ठीए को वि गिहजणो भव्वभोयणं सुवत्थपरिहाणं सिणाणदाणाइयं च कुणेइ तेण सद्धिं पइदिणं कलहं विहेइ, का कहा भिक्खायराणं ?, कागाईहिं पि चइजइ तस्स दुवारं । सागरसेट्टिगेहम्मि सवे जणा सीयंति । पुत्तबहूओ सच्छंदवित्तीए सेट्टिम्मि सुत्तम्मि रत्तीए भुंजेइरे कीलेइरे य । एगया नहंसि बच्चंती एगा जोइणी गवक्खम्मि संठियाओ भिलाणमुहाओ ताओ ण्हूसाओ पासिऊण कोउगेण ताणं पुरओ ओइण्णा । ताहिं गोत्तदेवीव वंदिया । मोयगदाणेहिं च भिसं तोसिया सा जोगिणी पाढसिद्ध नहगमणविज्जामंत्तं दाऊणं पक्खिणीव गयणं उड्डेइत्था । एगया निसाए भत्तारपमुहेसु सुत्तेसुं ताओ ण्हूसाओ मंतेण अहिवासियं रुक्खं आरोहित्ता रयणदीवं गया । सव्वत्थ कीलं काऊणं राईए चरिमजामम्मि गिहे समागच्च ताओ तं रुक्खं जत्थ तत्थ मोत्तण सुविया । एवं सब्बया निसाए कुणति । अन्नयापसुबंध-दोहाइचिंताकारगेण कम्मकरेण रुक्खस्स गमणागमणकारण वियाणिउं इच्छमाणेण राईए पच्छन्नभावेण विलोइयं । वियाणियं ॥१०५॥ Jain Education For Personal Private Use Only I nlainelibrary.org Page #134 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-19 न्नाणकहाणी सेट्ठिणो कहा-९३ ॥१०६|| वहूणं चरित्तं, चिंतियं च कल्लम्मि विलोइस्सामि एयाओ कहिं वच्चंति । तओ बीयदिणसंझाए सव्वं नियकज्जं किच्चा तत्थ रुक्खस्स कोडरम्मि पविसिऊणं संठिओ । राईए रुक्खो पुब व चलिऊणं सुवण्णदीवम्मि गओ । चउरो वि वहूओ वणे भमेइरे । कम्मकरो वि रुक्खकोडराओ बाहिरं निस्सरित्ता सव्वत्थ सुवण्णं पासंतो विम्हिओ बहूसमागमावसरं जाव कियंतं सुवण्णं घेत्तणं पुवरीईए कोडरम्मि पविट्ठो। आगयाओ ताओ। मंतसत्तीए रुक्खो गयणम्मि उप्पडिओ। खण्ण ताओ नियद्राणं आगया । एवं कियंते समए गए कम्मकरो सुवण्णबलेण गिहकम्मं सम्मं न विहेइ । सेठिणो सम्मुहं वएइ । धुत्तेण सेट्टिणा चिंतियं-जं अणेण मम गेहाओ किंपि लद्धं होही। एगया रहंसि सेठ्ठिणा तहा भासिओ, जहा तेण तुच्छपत्तेण सव्वो वि वुत्तंतो पयासिओ । 'अज्ज हं गच्छिस्सामि, कया बि तुमए कास वि न कहियवं' ति किंकरं जाणावित्ता रत्तीए पच्छण्णो सो रक्खकोडरम्मि पविट्ठो । पुव व रुक्खो सुवण्णदीवं गओ। कोडराओ निग्गओ सेट्ठी । तेण सव्वा वि भूमी सुवण्णमइया दिट्ठा । लोहाविद्वेण तेण कोडरसुसिरं सुवण्णेहिं भरियं । सयं च देहं संकोइऊण ठिओ, किंचि सुवणं उस्संगम्मि गिण्हित्था । तओ वहुदुर्ग कोडरस्स उवरिं चिट्ठइ, अन्नबहुदुगं च रुक्खं वहेइ त्ति ववत्थाए पच्छा आगच्छंतीणं तासिं महाभारो जाओ । जाव समुद्दमज्झम्मि समायाया ताव समिया समाणा परुप्परं कहेइरे-'एयं तरुं चइऊणं जलोवरिं जो रुक्खो तरेइ सो गिहिज्जइ' । एयं सोचा मज्झत्थिओ सो सेट्री वएइ-हे बहुओ ! अहं अब्भंतरम्मि संठिओ म्हि, एसो तरू न चयणिज्जो । ताहिं वुत्तं-'चउब्बीसकोडिसुवण्णसामिणो तव किं ऊणं जं एत्थ समेओ सि । तव पावं तुब फलियं ति वोत्तूणं 'ओसढं विणा वाही गच्छई' इअ भण्णित्ता १ श्रमिता । २. द्विधा । ॥१०॥ Jain Education For Persona Private Use Only Page #135 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥१०७॥ ससागरं तं रुक्खं सागरम्मि पक्खिविऊणं अण्णरुक्खारूढाओ ताओ नियवासम्मि समागयाओ । सागरम्मि पडिओ सागरो वि दुहा नीचअं गओ । जओ वुत्तं— जो अहं पावे, लोहगसियमाणसो । जओ लोहपराहूओ, सागरो सागरं गओ ॥ उवएसो लुद्धसागरसेट्टिणो, अंते जाणिअ दुग्गई । मई धरेह संतोसे, भव्वा इच्छेह सगई ॥९३॥ अइलोहम्म सागरसेट्ठिणो तिणउइयमी कहा समत्ता ॥९३॥ भाव म्मम्म कुम्मापुत्तस्स चउनउइयमी कहा सड्ढो गिहे वसंतो वि, भावधम्मेण भूसिओ | कुम्मापुत्तव्व पावेइ, केवलनाणमुज्जलं ॥९४॥ रायगिहे नयरे गुणसिलए चेहए वद्धमाणजिणो समोसरिओ । देवेहिं समवसरणं विहियं, तत्थ निविट्ठो सिरिवीरो दाणाइच उप्पयारं धम्मं कहेइ । दाण-सील - तव - भाव-भेएहिं चउग्विहो धम्मो हवइ । तेसु भावधम्मो महप्पहावो । भावो भवदहितरणी, भावो सग्गापवग्गपुरसरणी । भवियाणं मणचिंतिअ - अर्चितचिंतामणी भावो ॥ भावेण कुम्मपुत्तो, अवगयतत्तो अगहियचारित्तो । गिहवासे वि वसंतो, संपत्तो केवलं नाणं ॥ इत्थंतरे इंदभ्रूई नामं अणगारे भगवं महावीरं वंदइ, वंदित्ता एवं वयासी - 'भयवं ! को नाम कुम्मापुत्तो ?, For Personal & Private Use Only - उपदेशप्रासादात् - ॥ ९४ ॥ कुम्मापुतस्स कहा- ९४ ॥१०७॥ Page #136 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाण कुम्मापुत्तस्स कहा-९४ ॥१०८॥ कहं वा तेण गिहवासे वसंतेण केवलवरनाणं समुप्पाडियं ?' । तएणं समणे भयवं महावीरे जोयणगामिणीए वाणीए वागरेइ-गोयम ! जं मे कुम्मापुत्तस्स चरियं पुच्छसि, तं एगग्गमणो होऊणं निसामेहि । इह जंबुद्दीवे भरहखेत्तस्स मज्झम्मि दुग्गमपुराभिहाणं पुरं अस्थि । तहिं च दोणनरिंदो रज्जं पालेइ । तस्स नरिंदस्स दुमा नामेण पट्टराणी अस्थि । तीए दुल्लभनामकुमारो रम्मरूवजियमारो सुकमारो सुओ अस्थि । सो कुमारी नियजोव्वणमएण परे बहुकुमारे कंदुगं पिव गयणतले उच्छालितो सया रमेइ ।। अन्नया तस्स पुरस्स उजाणे सुलोयणनामा केवली समोसरिओ । तत्थुज्जाणे भद्दमुही नाम जक्खिणी वसइ । सा मुलायणकेवलिं पणमिअ एवं पुच्छेद-भय ! पुब्वभवे हं माणवई नाम माणवो मुवेलवेलंधरदेवस्स परिभोग्गा पाणपिया आसि । आउक्खए इह वणे भद्दमही नाम जक्खिणी जाया । पुणो मम भत्ता कहिं उप्पन्नो ?, नाह ! त आइससु । तओ केवली भणेइ-भद्दे ! निसुणसु, इत्थेव नयरे दोणनरवइस्स सुओ दल्लहो नाम तुज्झ पिओ उप्पन्नो । त निसुणिअ हिट्ठा भद्दमुही जक्खिणी माणवईरूवधरा कुमारसमीवम्मि संपत्ता । बहुकुमारुच्छालणिक्कतल्लिच्छं तं कुमार दट्टणं हसिऊणं सा जंपेइ-किं इमेण रंकरमणेण ?, जइ तुज्झ चित्तं विचित्तचित्तम्मि चंचलं होइ' ता मज्झं अणुधावसु । इणं वयणं सुणिअ सो कुमारो तं कन्नं अणुधावइ । तप्पुरओ धावंती सावि तं निअवणं नेइ । बहुसालवडस्स अहोपहेण पायालमज्झं आणीओ सो रमणिज्ज सुरभवणं पासेइ । अइ विम्हयमावणो एसो इअ चिंतिउं लग्गो'किं इंदजालं एवं' अहवा सुमिणम्मि इमं सुमिणं दीसइ, अहयं नियनयरीओ इअ भवणे केण आणीओ ! इअ संदेहाउलियं कुमारं पल्लंके निवेसिऊणं वंतरवहू विन्नवेइ-'सामिय ! वयणं निसामेसु, नाह ! चिरकालेण दिट्ठो सि, तुं निअ ॥१०८॥ Jain Education international For Personal Private Use Only www.jaintbrary.org Page #137 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए कुम्मापु कहा-९४ ॥१०९॥ कज्जे सुरभवणे आणीओ सि । पिअ ! सुकयवसओ अज्ज मज्झ मिलिओ सि । इय वयणं सोचा तस्स पुब्वभवस्स सिणेहो समुल्लसिओ, 'कत्थ वि एसा दिवा' इअ ऊहापोहवसेण जाईसरणं समुप्पण्णं । पुब्वभववुत्तंतो तेण कुमरेण नियपियाए कहिओ । तत्तो सा सुरी निअसत्तीए तस्सरीरम्मि असुहाणं पुग्गलाणं अवहारं सुभपुग्गलाणं च पक्वेवं करिअ पंचिंदियविसयसुहाई भुंजेइ । एवं दुण्हं पि तत्थ थिआणं विसयसुहेहिं विलसंताणं सुहेणं कालो गच्छइ ।। अह पुत्तविओगेण दुक्खिएहिं अम्मापियरेहिं केवली पुट्ठो-भयवं ! कहेह् अम्हं सो पुत्तो कत्थ गओ ? । तो केवली पयंपेइ-सुणेह, सो तुम्हाणं पुत्तो वंतरीए अवहरिओ । केवलिवयणेण अइविम्हिया ते साहति–कहं देवा अपवित्तनरं अवहरंति ? वुत्तं च चत्तारि पंच जोअणसयाइ, गंधो अ मणुअलोगस्स । उड्ढे वच्चइ जेणं, न हु देवा तेण आयंति ॥ पंचसु जिणकल्लाणे-सु चेव महरिसितवाणुभावाओ । जम्मंतरनेहेण य, आगच्छंती मुरा इहयं ॥ ___ तओ केवलिणा तीसे जम्मंतरसिणेहाइयं कहियं । तं सोच्चा ते बिंति-सामिय ! कया वि अम्हाणं कुमारसंगमो कह वि होही ? । केवलिणा वुत्तं-पुणो जया इह वयं आगमिस्सामो, तइआ भविस्सइ । इअ संबंध सोच्चा संविग्गा कुमरमायपियरो लहुपुत्तं रज्जे ठविअ तयंतियम्मि चरणं आवन्ना । दुक्करतव-चरणपरा विसुद्धाहारगवेसगा निस्संगचित्ता तिगुत्तिगुत्ता ते केवलिणा सद्धिं विहरंति । अन्नदिणे गामाणुग्गामं विहरतो सो केवली तेहिं संजुत्ता तत्थेव दुग्गिलवणे समोसढो । अह सा जक्खिणी अवहिणा कुमारस्स आउं थोवं वियाणिऊणं तं केवलिं कयंजली पुच्छेइ-भयवं! अप्पं जीवियं कहमवि अभिवड्ढेउं तीरिजए ?। तओ सो केवली कहेइ ॥१०॥ JainEducation international For Personas Private Use Only Page #138 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइ अविन्नाणकहाए ॥११०॥ Jain Education nat तित्थयरा य गणहरा, चक्कधरा सबलवासुदेवाय । अइवलिणो वि न सक्का, काउं आउस्स संघाणं ॥ इअ केवलिवयणाईं सोच्चा विसण्णचित्ता सा अमरी नियभवणं संपत्ता, कुमारेण दिट्ठा पुट्ठा य - सामिणि ! पिए ! अज्जण उणा मणे विसण्णा सि ? । सा किंचि वि अकहंती महाविसायभरं वहन्ती पुणो निब्बंधणेण पुट्ठा सयलं वृत्तंतं साहए - सामिय ! मए अवहिणा तुह अप्पं चिय जीवियं नाऊणं आउससरूवं केवलिपासे पुट्ठे कहियं च । एएण कारणेण नाह ! अहं अब दुखिया तुह विरहं कहं सहिस्सामि ? | कुमरो जंपइ-पिए ! खेयं मा कुणसु, जलबिंदुचंचले जीविए को थिरत्तं मन्ने ?, जइ मज्झुवरिं सिणेहं धरेसि ता पाणप्पिए ! केवलिस्स पासम्मि मं मुंचसु, जेण अप्पणो कज्जं करेमि । तो तीए ससत्तीए केवलिपासम्मि कुमरो पाविओ । सो केवलिणं वंदिऊणं जहरिहठाणं आसीणो । तत्थ ठिभा मायतायमुणी पुत्तस्स सिणेहेण तं कुमरं अवलोइऊणं रोइउं पवत्ता । अयाणंतो कुमारो वि केवलिणा समाइट्ठो - कुमार ! वंदसु मायतायमुणी इह समासीणा । सो कुमारो केवलिणं पुच्छह-पहु ! एएसिं वयग्गहो कहं जाओ ? । केवलिणा वि पुत्तवियोगकारणं वज्जरियं । इअ सुणिअ सो कुमारो मोरो जह जलहरं जह व चकोरो चंदं तह मायतायमुणिणो पलोइत्ता हरिसवसुल्लसियरोमंचो संतुट्ठो संजाओ । सो य नियमाय - तायमुणीण कंठम्मि विलग्गिऊणं रोयंतो एयाए जक्खिणीए महुरवयहिं निवारिओ । तओ अमरी नियमायत्तायदंसणपमोयभरभरियं कुमरं केवलिणो सगासम्म विणिवेसए । अह केवल सब्वेसि तेसिं उवगारकारणं धम्मदेसणं कुणेइ । जो भविओ मणुअभवं लहिऊणं धम्मम्मि पमायं आयरइ सो चिंतामणिरयणं लदूणं रयणागरम्मि गमेइ । ते धन्ना कयपुन्ना, जे जिणधम्मं धरंति निअहियए । तेसिं चिय मणुअत्तं, सहलं सलहिज्जए लोए ॥ For Personal & Private Use Only कुम्मापु तस्स कहा- ९४ ॥११०॥ janelbrary.org Page #139 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण कुम्मापुत्तस्स कहा-९४ ॥११॥ इअ देसणं सोच्चा जक्खिणीए सम्मत्तं पडिवन्न । कुमरेण य गुरुअंतिए चारित्तं गहियं । तओ सो थेराणं पायमूले चउद्दसपुब्बिं अहिज्जइ, दुक्करतवचरणपरो अम्मापिऊहिं समं विहरेइ । एवं कुमारो अम्मापियरो तिन्नि वि ते चारित्तं पालिऊणं महासुक्कदेवलोगे मंदिरविमाणम्मि उप्पन्ना । सा जक्खिणी वि तओ चइत्ता वेसालीए नयरीए भमरभूवइणो भज्जा निम्मलसीलधरा कमला नामेणं संजाया । भमरनरिंदो कमलादेवी य दुवे वि गहियजिणधम्मा अंतसुहज्झवसाया तत्थेव देवलोगम्मि सुरवरा जाया । इओ य भरहखेत्तम्मि रायगिहं वरनयरं अस्थि । तत्थ य महिंदसीहो अरिकरिविणासे सिहुव्व रज कुणेइ । तस्स य कुम्मा नाम महादेवी अस्थि । विसयसुहं भुंजताणं ताणं सुहेण कालो वच्चइ । अन्नदिणे सा देवी नियसयणिज्जम्मि सुत्तजागरिया सुमिणम्मि मणहरणं सुरभवणं पिच्छइ । पभायसमए जाए सयणिज्जाओ उदिऊणं सा देवी रायसमीवं गंतूणं महुराहिं वग्गूहिं जंपेइ-सामि ! अज्ज अहं सुमिणम्मि सुरभवणं पासिऊणं पडिबुद्धा । अस्स सुमिणस्स को फलविसेसो भविस्सइ ? इअ सुणिअ रोमंचिअसरीरो हट्टतुट्ठो राया नियमइविहवाणुसारेण एरिसं वयणं साहेइ-देवि ! तुमं सड्ढसत्तदिणाहिए नवमासे पडिपुण्णे बहुलक्खणगुणजुत्तं पुत्तं पाबिहिसि । इअ नरवइणो वयणं सुणिऊणं हट्ठतुहियया नरनाहाणुन्नाया सा नियट्ठाणं समागया । तत्थ य कुमारजीवो देवाउं पालिऊणं कुम्मादेवीए उयरम्मि सरम्मि हंसव्व अवइन्नो, तेण गब्भेण सा अणुवमं सोहागं समुव्वहइ, गब्भस्स य अणुभावेणं तीसे धम्मागमसवणदोहलो सुहपुण्णोदएण उप्पन्नो। तओ नरवइणा कुम्मादेवीए धम्मसवणकए छदसणविउसा सद्दाविआ । ते ण्हाया कयबलिकम्मा कयासीपदाणा नरवइणा दत्तसम्माणा भद्दासणोबविट्ठा निअनिअधम्मं पयासंति । जिणधम्मरया सा कुम्मादेवी इअरेसिं ॥११॥ 001 Jain Education Mwana For Personal Private Use Only w.jaineibrary.org Page #140 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाणी कुम्मापु त्तस्स कहा-९४ ॥११२॥ दसणीणं हिंसाइसंजुयं धम्मं सुणिय अईव खेयं समावन्ना । वुत्तं चनसा दिक्खा न सा भिक्खा, न तं दाणं न सो तवो। न तं झाणं न तं मोणं, दया जत्थ न विज्जइ ॥ दाणं देउ, मोणं विहेउ, वेदाइयं च वियाणेउ, देवादियं निच्चं झाएउ, तह वि दयाविरहियं सव्वं निप्फलं चेव णायव्वं । तओ नरवइणा जिणसासणसूरिणो आहूया, ते जिणागमतत्तसारं अहिंसाइधम्मसरूवं परूवेइरे । तहा हि छज्जीवनिकायाणं, परिपालणमेव विज्जए धम्मो । जेणं महव्वएमुं पढम, पाणाइवायवयं ॥ एक्कच्चिय इत्थ वयं, निद्दिटुं जिणवरेहि सव्वेहिं । पाणाइवायविरमण-मवसेसा तस्स रक्खत्थं ॥ इम मुणिवरवयणाई सोचा देवोए चित्तं परमसमुल्लासं आवन्नं । पडिपुण्णेसुं दिणेमुं संपुन्नदोहला कुम्मादेवी सुहवासरे सुहलग्गे पुत्तरयणं पसूआ । अम्मापिऊहिं धम्मागमसवणदोहलाणुसारेण धम्मदेवत्ति नामं पइट्ठियं । उल्लावरोण य अवरनामं कुम्मापुत्त त्ति ठवियं । सो कमेण वड्ढमाणो सयमेव सबुद्धीए बाबत्तरि कलाओ अहिज्जइ. अज्झावगो उ नवरं सक्खित्तणं संपत्तो । किं तु सो पुवभवकयबालगबंधणुच्छालणाइकम्मवसेण दुहत्थपमाणदेहो वामणओ जाओ । निरुवमरूवगुणेण तरुणीजणचित्ताई मोहितो सोहग्गाइगुणजुत्तो कमेण सो जुव्वणं पत्तो विमुणियतत्तो कुम्मापुत्तो विसयविरत्तो संजाओ । वुत्तं चहरिहरबंभाइसुरा, विसएहि वसीकया य सव्वे वि । धन्नो कुम्मापुत्तो, विसया वि वसीकया जेण ॥ जं तेण पुब्बभवम्मि सुचिरं सुचारित्तं पालियं तेण तारुण्णे वि तस्स विसयविरत्तत्तणं संजायं । अण्णदिणम्मि मुणीसरगुणिज्जमाणागमं सुणतस्स कुमारस्स जाईसरणं समुप्पण्णं । जाईसरणेण संसारासारय मुणंतस्स भावविसुद्धीए W ॥११॥ Jan Educatio n al For Personal Private Use Only Page #141 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्माणकहाण कुम्मापुतस्स कहा-९४ ५११३॥ खवगसेटिं पबन्नस्स मुक्कज्झाणानलेण कम्मिंधणनिवहं दहंतस्स तस्स अणंतं केवलवरनाणं समुप्पन्नं । जइ ताव चारित्तं अहं गिण्हामि ता नृणं सुयसोगवियोगदुहियाणं मायतायाण मरणं हवेज्जा । तम्हा केवलनाणी भावचारित्ती सो कुमारो नियमायतायउवरोहाओ घरम्म चिरं चिय चिढइ । वुत्तं चकुम्मापुत्तसरिच्छो, को पुत्तो मायतायपयभत्तो । जो केवली वि स घरे, ठिओ चिरं तयणुकंपाइ ॥ कुम्मापुत्ता अन्नो, को धन्नो जो समायतायाणं । बोहत्थं नाणी वि हु, घरे ठिओऽन्नायवित्तीए ॥ जं गिहिणो वि कुम्मापुत्तस्स केवलनाणं उप्पन्नं, तं तत्थ भावविसुद्धी वियाणियब्बा । भावेण भरहचक्की आयंसघरम्मि, वंसग्गमारूढो मुणिवरे पेक्खतो इलाइपुत्तो, तह य भरहेसरपिक्खणं कुणतो गिहत्थो वि आसाढभूइमुणी केवलनाणं संपत्तो । तओ मेरुस्स सरिसवस्स य जेत्तियमित्तं अंतरं तत्तियं दव्व-भावत्थवाणं अंतरं वियाणियत्वं । वुत्तं चउक्कोसं दव्वत्थवं, आराहिअ जाइ अच्चुयं जाव । भावत्थवेण पावइ, अंतमुहत्तेण निव्वाणं ॥ इह महाविदेहम्मि मंगलावई विजए रयणसंचया नाम नयरी, तीए नयरीए देवाइच्चो नाम चकवट्टी रज्ज परिभुजइ । अण्णया जगदुत्तमनामो तित्थयरो उज्जाणम्मि समोसरिओ। देवेहिं समोसरणं विनिम्मियं । चक्की जिणागमणं सोच्चा सपरिवारो वंदणकए समागओ । तिक्खुत्तो आयाहिणपयाहिणं करिअ जिणंदं वंदिअ उदयपयेसे उबविट्ठो । तओ सो पहू भवियजणाणं सुहासमाणीए वाणीए धम्मं कहेइ-भो ! भो ! सुणंतु भविया ! अयं जीवो कहं पि निगोयमज्झाओ निग्गंतूणं बहुएहिं भवेहिं पबलपुण्णेहिं मणुअत्तं, तत्तो आरियखित्तं नीरोगदेहं सुहगुरुसंजोगं धम्मसवणं For Personal Private Use Only ॥११३॥ Education n ational Page #142 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाणॐ कुम्मापुत्तस्स कहा-९४ ॥११४॥ जिणवयणसद्दहणं च लहेइ, तत्थ संजमो, तहिं च अपमायभावो सदुल्लहो वियाणियव्यो । वुत्तं च ते धन्ना कयपुन्ना, जेणं लहिऊण सव्वसामग्गिं । चइय पमायं चारित-पालगा जंति परमपयं ॥ ____ इअ जिणुवयेसं सोच्चा के वि सम्मत्तं के वि चारित्तं के वि देसविरई पडिवन्ना । इत्थंतरम्मि दोणनिवो दुमादेवी जे कुम्मापुत्तस्स पुवभवमायपियरा तह य जक्खिणीजीवकमला तीए य भत्ता भमरनरिंदो जे महासुक्कम्मि उप्पन्ना ते चउरो तओ चविऊणं भरहखित्ते वेयड्ढे खेयरा जाया । चउरो वि ते भुत्तभोगा चारणसमणंतियम्मि गहियचरणा तत्थेव समागंतूणं जिणिदं अभिवंदिऊणं निविट्ठा । तइया चक्कवट्टी ते चारणसमणे दट्टणं तं घम्मचक्किणं पुच्छेइ-भयवं ! के अमी चारणसमणा ?, कत्तो समागया ?, ता जिणवरो पयंपेइ-नरिंद ! निसुणेहि, एए चारणमुणिणो अम्ह नमणत्थं भारहवेयड्ढाओ समागया। तो चक्कवट्टी पुच्छेइ-भयवं ! वेयइढभरहवासम्मि संपइ किं को वि चक्की वा केवली वा अस्थि ? । अह जिणवरो जंपेइ-नरिंद ! संपइ भरहे चक्की वा नाणी वा नत्थि, किं तु गिहवासे कुम्मापुत्तो केवली अस्थि । चक्कवट्टी पडिपुच्छेइ-भयवं ! केवली घरम्मि बसइ ? । पहू साहेइ- नियअम्मापिऊणं पडिबोहाय सो वसेइ । तओ ते चारणमुणिणो पुच्छंति-भयवं ! अम्हाणं केवलनाणं होहिइ ? । पहुणा कहियं-तुब्भं पि अचिरेणं केवलं भविस्सइ । सामिय ! अम्हाणं केवलं कया होही ? । तइया जगदुत्तमतित्थयरो साहेइ-जइया कुम्मापुत्तो केवली तुम्हाणं महासुक्कमंदिरविमाणकहं कहिस्सइ, तइया भो ! तुम्हाणं केवलं होही । इअ सुणिऊणं मुणिअतत्ता ते चउरो चारणमुणिणो जिणीसरं नमंसित्ता तस्स समीवे पत्ता जाब तुसणिआ चिटुंति, ताव कुम्मापुत्तकेवलिणा वुत्तं तुझं जिणेण कहियं जं महासुक्के मंदिर विमाणसुक्खं समणुभूअं, तयटुं इह समागया । इय वयणसवणसंजायजाईसरणेण चउरो वि चारणसमणा संभरियपुव्वजम्मा ते ॥११४॥ 00 Jain Educati o nal W For Personal & Private Use Only M w .jainelibrary.org Page #143 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण कुम्मापुत्तस्स कहा-९४ ॥११५॥ खवगस्सेणिं समारूढा खीणरागदोसमोहा केवलिणो जाया । तओ ते जिणीसरंते गंतूणं केवलिपरिसाए समासीणा । तत्थुवविद्वो इंदो जगदुत्तमं जिणाधीसं पुच्छेइ-सामिय ! इमेहिं तुब्भे केण हेउणा न बंदिया है। पहू कहेइ-जं एएसि कुम्मापुत्ताओ केवलं जायं, एएण कारणेण एएहिं अम्हे न वंदिया । पुणो वि इंदो पुच्छेद-एसो कुम्मापुत्तो कइया महब्बई भावी ? । पहुणा आइटुं-इओ सत्तमदिणस्स तइयपहरम्मि सो महत्वई होही इअ कहिऊण जगदुत्तमजिणवरो दिणयरुव तमतिमिराणि हरंतो बिहरंतो महिअलम्मि जयइ । तओ कुम्मापुत्तो महासत्तो गिहत्थवेसं मोत्तूण मुणिबरवेसं गि हत्ता देवविहियकणयकमले आसीणो सो केवलिपबरो धम्म परिकहेइ-धम्मस्स दाणसील-तव-भावभेएहिं चउरो भेया भवंति । तत्थ वि दाणाणमभयदाणं, नाणाण जहेव केवलं नाणं । झाणाण सुक्कझाणं, तह भावो सव्वधम्मेसुं॥ गिहवासे वि वसंता भव्वा मणहरेण भावेण केवलनाणं पावंति, इत्थ अम्हे य उदाहरणं । इअ देसणं सुणित्ता अवगयतत्ता माय- पियरो वि चारित्त घेत्तूण परिपालियसुचारित्ता वरसत्ता सम्गई पत्ता । अन्ने वि बहुअभविया केवलिस्स वयणाइं आयन्निअ संमत्तं देसविरई चरित्तं च पडिवन्ना । इअ बोहियबहुअनरो केवलिप्पवरो य कुम्मापुत्तो केवलिपरिआयं सुचिरं पालिऊणं सिर्व पत्तो । उबएसोकुम्मापुत्तचारितं, सोच्चा सम्भावभूसियं एयं । जत्तं तहा विहिज्जसु, जेण अणंतं मुहं हवइ ॥१४॥ भावधम्मम्मि कुम्मापुत्तस्स चउनउइयमी कहा समत्ता-॥ ९४ ॥ -कुम्मापुत्तचरिआओ। ॥११५॥ JainEducation For Personal Private Use Only Alfalaineiterary.org Page #144 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण विक्कमकनरिदस्स कहा-९५ ॥११६॥ परुवयारम्मि परदक्खभंजणविक्कमक्कनरिंदस्स पंचाणउइयमी कहा-९५। नियलाहं चइत्ता जो, उवयारपरी सया। उत्तमो सो नरो होइ, विक्कमस्सेह नायगं ॥९५॥ ___ एगया विक्कमक्कभूवस्स पुरओ एगो माहणो आगंतूणं वयासी नरिंद ! तुं सच्चवंतो परुवयारपरो सि । मए रेवयगिरिम्मि भेरवसिद्धपुरिसोवासणा परकायपवेसविजढ़े छम्मासं जाव कया, सो य विज्ज न देइ, तुं तं दावेहि । तओ परदुक्खभंजणो सो राया तेण सहं तहिं गओ। तस्स सेवा तहा कीरइ, जहा सो सिग्धं पसण्णो होऊण वयासी-मणवंछियं मग्गसु । राया वएइ-एयस्स माहणस्स विजं देहि । सिद्धपुरिसो पाह--अणेण मम छम्मासी सेवा कया, परंतु तारिससुपत्तयाऽभावेण विज्जा न दिण्णा, तुं तु सुपत्तं सि, तेण विज देमि । जइ एयरस विजं अप्पेमि तइया एसो:तुव अणटकरो होहिइ । परुवयारसीलेण भूवेण 'जं भावी तं होउ' त्ति वोत्तूणं बलेणावि तस्स विज्जा दाविया । तओ तेण रण्णो वि विजा दिण्णा । पच्छा बलिया ते दुण्णि कमेण नियनयरस्स समीवे समागया । तइया पुरम्मि रण्णो पट्टहत्थी अकम्हा मच्चु पत्तो, तेण मंतिपमुहा दुक्खिया जाया । तओ परकायपवेसविज्जापरिक्खणटुं राया नियदेहरक्खाए पुराओ बाहिरं तं माहणं मोत्तणं पट्टहत्थिणो देहम्मि पविसिऊणं सजीवो हत्थी जाओ, मंतिपमुहा हरिसिया जाया । तया सो खुद्दवित्ती माहणो विक्कमक्कसरीरम्मि पविसिअ रज्जगहणाय पुरमज्झम्मि समागओ । तओ सब्बो लोगो रायाण समागयं गयं च सजीवं दट्टणं पसन्नो जाओ । सव्वे मंतिपमुहा तं रायाण सेवेइरे । परं सो राया आलविउं न जाणेइ एव । तेण सव्वे वयासी-राया गैहिलो जाओ । तओ पट्टराणी वि रायाणं असरिसजंपणेण न बहुं मन्नेछ । ॥११६॥ १-अथिलः । JanEducation For Personal Private Use Only Page #145 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाए ११७॥ इओ यहत्थिरूवो राया पुराओ बाहिरं निग्गओ समाणो माहणदेहं सिवाभक्खियं वियाणिअ वणम्मि गओ । वणम्मि एगं सुगं मिज्जमाणं दणं तद्देहम्मि पविट्टो । सो य सुगो पारद्धिहत्थम्मि उवविसिअ वएइ--मं विक्कमक्क भूवपट्टराणीए देसु, धणं तुं बहुं पाविहिसि । तओ तेण विकमक्कपट्टराणीए सो दिण्णो । सा तस्स बहुयं धणं पयच्छेइ । महिसी तं सुगं रमावंती जीवियाओ अहिगं मन्नेड् । विविह-बट्टाईहिं कालं जावित्था । एगया सुगो वयासी - जइ कयाई मम पाणा गच्छंत तया तुमए किं कीरइ ? | महिसी आह--तुम्ह मच्चुम्मि मम मरणं चिय । तओ अन्नया भित्तिट्टियाए मरिज - माणीए घरोलियाए गए जीवे तद्देहम्मि सो सुगो पविट्टो । सुगं मयं वियाणिऊणं महिसी कद्रुभक्खणं मग्गेइ । माहणराया वयासी–तुं कहं जीविस्ससि ? | महिसी वएड - जइ सुगो जीवेज्जा तझ्या मम जीवियं । तओ विप्पराया स सरीरं मोत्तूर्ण सुगदेहम्मि पविट्ठो । तओ राया घरोलियादेहं मोत्तूर्ण नियसरीरम्मि पविट्ठो समाणो पुव्वव पहाणपमुहे सवे आलावेइ । सच्च रायाणं वियाणित्ता सब्वे लोगा पहिट्टा संजाया । तओ सुगो धरिओ हक्किओ य। विक्कमराएण अप्पणो सव्वं चरियं वृत्तं । तओ मुगो नियदेसाओ दूरीकओ कट्टेण मच्चुमावन्नो । एवं जो परम्मि जारिसं चिंतेइ विहेइ य सो तारिसं फलं पावे । विकमकराया नियरज्जं अंगीकरिऊणं सम्मं पालतो सुही जाओ । उवरसो हंतुणो परदुक्खस्स, णायं विकमराणो । सोच्चा भवेह तुम्हे वि. सयो - वयारतप्परा ॥९५॥ परुवारविहाणम्मि परदुहभंजणविकमकरायस्स पंचानउइयमी कहा समत्ता ॥९५॥ -विक्कमचरियाओ । For Personal & Private Use Only विक्कमक्कनरिंदस्स कहा- ९५ ॥११७॥ www.jaine brary.org Page #146 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण धुत्तस्स कहा-९६ ॥११॥ धणलुद्धस्स धुत्तस्स छण्णउइयमी कहा-।। ९६ ।। धणलुद्धजणा एत्थ, सहते छेयभेयणं । इह धुत्तस्स दिटुंतो, लोगाणं बोहदायगो ॥१६॥ रयणसंचयाए नयरीए रयणक्कसेट्रिणो पउमो नाम पुत्तो होत्था । सो य सेट्री पुत्तस्स पुरओ एगया रहंसि वयासी-पुत्त ! बहुवि लच्छि राय-बंधव-चोर-दायादपमुहा हरेइरे, अओ कियंती सिरी भूमिमज्झम्मि खिविज्जइ । तओ अद्धनिहाणं घेत्तूण पुराओ बाहिरं गंतूणं देवगेहासण्णभूमि खणिऊणं जइआ धणं ठबिउं सज्जीहूओ तइया रयणक्कसेट्टी पुत्तं पइ आह 'पलोएसु देवघरं' कयाबि कोबि पुरिसो धुत्तो अन्नो वा होहिइ सो धणं घेत्तूणं जाहिइ । तओ पुत्तो तहिं गंतूणं सुत्तं एगं नरं दळूणं पिउणो पुरओ साहित्था । पिआ साहेइ-कोवि धुत्तो निहिं गहिउं आगओ मिसं काऊणं ठिओ होज्जा । तओ पिउणा पुणो सो पेसिओ समाणो तहिं गओ, सुटु निरिविखअ मैयपायं तं दळूणं पिउणो अग्गओ अकहिंसु । पिआ कहेइ-परिक्खिऊणं जीवंतस्स मयस्स य तस्स कण्णे छिदित्ता समाणेहि । तओ पुत्तो तत्थ गच्छित्ता छुरिगाए कण्णे छिन्दित्था, सो न ऊससिओ। कण्णे घेत्तूणं पिउस्स ते अप्पिया । पुणो नासिगानिमित्तं सो पेसिओ। तेण नासिगाए छिण्णाए वि सो न ऊससिओ। तओ मयं तं निण्णेऊणं धणं निहाणीकाऊणं पिआपुत्ता गिहं समागया । पुणो एगया पियापुत्ता वणं गया। निहाणं गयं दळूणं उयरं कुट्टिऊणं गिहं आगया । तेहिं च वियाणियं-अम्हाणं लच्छी तेण धुत्तेण गहिया । तओ अन्नया विडनडमझमि विलसंतं गयनासिकाकण्णं उवलक्खित्ता रण्णो अग्गओ ॥११८॥ १. मृतप्रायम् । Jain Education a nal For Personal Private Use Only IPL-jaineterary.org Page #147 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहा लसणंतकुमा रचक्किणो कहा-९७ ॥११९॥ लच्छीगमणसंबंधो तेहिं साहिओ। तओ रण्णा सो आहविओ । वुत्तं च अस्स सेद्विणो तुमए सिरी गहिया, तं पच्छा अप्पेसु । सो आह-राय ! मए अस्स सिरी मुहा गहिया नत्थि, जओ मए अस्स कण्णा नासिगा य दिण्णा, तेहिं सिरी गहिया । मम कण्णनासिगाओ दाऊणं पच्छा लच्छि गिणिहत्ता एसो गच्छउ। तओ राया बयासी सेट्रि! इमस्स जं तुमए गहियं तं अप्पाहि । तओ सेट्ठी तं दाउं असमत्थो संतोसं धरिऊणं गिहं आगओ। एवं तेणं धुत्तेण सिरिनिमित्तं छेय-भेयणाई सहित्ता सो सेट्रिओ वंचिओ त्ति । धुत्त-धणियसेट्ठीण, सुणिय सु-कहाणगं । विणिओगं सुपत्तंमि, लच्छीए कुण सव्वहा ॥९॥ धणलुद्धस्स धुत्तस्स छण्णउइयमी कहा समत्ता॥९६॥ -पबंधपंचसईओ थोवेण निमित्तेण बुज्झमाणसणंतकुमारचक्किणो सत्ताणउइयमी कहा-९७ थोवेण वि निमित्तेणं, बुझंति केइ सन्नरा । सणंतचक्कवट्टिस्स, इहोदाहरणं जहा ॥९॥ गयपुरनयरंमि सणंतकुमारो चक्कवट्टी महाराया होत्था । सो अईव रूववंतो छक्खंडभरहरज्जं पसासेइ । एगया सोहम्मसहाए सक्को देविंदो सणंतकुमारचक्कवट्टिणो रूवं बहुं सिलाहित्था,-वुत्तं च एएण समो अन्नो कोवि भूयलंमि रूववंतो नत्थि । तओ इंदवयणं असदहंता दुवे विजय-विजयंतदेवा तक्कोऊहल्लाबलोयण8 माहणरूवा होऊणं गयपुरनयरं समागया । एयंमि समए सिणाणकरणवेलाए आसणसंठिअं आभूसणरहियं सुगंधितेल्लेण संलित्तंग सणंत W ॥११९॥ La c ation Interations For Personal Private Use Only rainelibrary.org Page #148 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण सणंतकुमा रचक्किणो कहा-९७ ॥१२०॥ कुमारं दठूणं तयईवरूवविमोहिया ते मुहं मुहं सिराई धूणिउं लग्गा । चक्किणा पुठ त मुहु मुहू सिराई धूणिउं लग्गा । चक्किणा पुट्ठ-किमढें सिराई धूणेह ? । तेहिंवुत्त-देव ! जारिसभवंतरूवदंसणे 'कोउयगं सुणियं तारिसमेव रूवं अम्हेहिं दि, । इअ माहणवण उयग सुणियं तारिसमेव रूवं अम्हेहिं दिदं । इअ माहणवयणं सोच्चा अइरूवगविओ चक्कवट्टी आह-भो भो विप्पा ! अहणा एयाए अवत्थाए मईयं रूवं किं विलोइज्जइ : । 'अहुणा एयाए अवत्थाए मईयं रूवं किं विलोइज्जइ ? । जइ रूवविलोयणाहि, तइया सणाणकरणाणतरं परिहियमहग्घनेवत्थस्स धरियालंकारस्स सिरसि धरियछत्तस्स चामराह पाइज माणस बत्तीसरायवरसहस्सेहिं सेविज्जमाणस्स मम रूवं विलोयगिज्जं ति चक्किवयणं सुणिअ ताह ।चात उत्तमस्म नियमुहेण निययपसंसं काउंन जंजिज्जइ, जह परेहिं गहिया नराणं गुणा साक्खसाग सय गाहया, अओ बुहा निए गुणे न पसंसिरे । तओ ते माहणा चक्कवट्टिणो बयणं पमाणीकाऊणं गया । ती पाटम सहाए उवविटुमि पुणो वि ते समागया । तइया रूवं विलोइऊणं विसन्ना जाया । चक्किणा वुत्तं-कि विसाकारण ! । त बयासी-संसारविलसियं । चक्की आह-कहं, तेहिं वृत्तं-जं भवओ पुवं रूवं दि, तआ जणतगुणहा 'ह तुब रूव वइ । चाक्कणा वुत्तं-कहं एय जाणेह? । ते आह-ओहिनाणेणत्ति । चक्किणा साहियं-तहि कि पमाण ।। त वयासा-भा चक्कि! मुहत्थियं तंबूलरसं भूमीए थुक्कैय विलोयस, जह मक्खियाओ तदुवरि ठाऊणं मरणं पावात तइया अणेण अणुमाणेण जाणेहि तुम्ह सरीरं विसमइयं जायं ति, सत्त महारोगा तुव देहमि समुप्पन्ना । इय देववयण सोच्चा चक्की चिंतेइ-अणिच्चो एसो देहो, एयंमि असारे देहमि किंपि सारं नत्थ । बुत्तं च-, अणिच्चाई सरीराइं, विहवो नेव सासओ । निच्चं संनिहिओ मच्चू, कायव्यो धम्मसंगहो ॥१॥ '. कोतुकम् । २. थत्कृतम् । ॥१२०॥ dain Educatio n al For Personal Private Use Only Maw.jaine brary.org Page #149 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि नाणकहाण सणं तकुमारचक्किणो कहा-९७ ॥१२॥ दाणं दरिदस्स पहुस्स खती, इच्छानिरोहो य मुहोइयस्स । तारुण्णए इंदियनिग्गहो य, चत्तारि एयाइं सुदुक्कराई ॥२॥ इअ वियारतेणं वेग्गपरायणेण रण्णा रज्जसिरिं चइत्ता संजमसिरी गहिया । भुजंगमो कंचुयं पिव पच्छा अणुसाराण नियरिद्धि न विलोएइ, सुणंदाईणं इत्थीणं विलावे सुणतो वि मणयं न चलित्था । छम्मासिं जाव निहिणो रयणाई सेवगा य पिटुंमि लग्गा, किंतु तेण पच्छावि न विलोइयं । छद्रभत्तस्स अंते स एव पारणं विहेइ । पारणए वि सव्वं विगई चऊणं रोगक्कंतदेहो निम्ममो मायारहिओ अपडिबंधो भूमीए विहरित्था । एयंमि समये पुणरवि सोहार्मदेण वुत्त अहा ! धण्णो एसो सणंतकुमारो मुणी, महया रोगेण दूमिज्जमाणो वि देहचिहच्छंन कुणेइ, 'धण्णो इमो' त्ति इंदवयणं सुणिअ असदहंता ते चेव दुवे देवा वेज्जरूवं विहेऊणं तहिं आगया। सर्णतकमारमुणिणो समीवं गंतूर्ण बयासी-भो ! मुणे ! तुव सरीर रोगजज्जरं अईव पीलिज्जमाणं दीसइ, अम्हे वेज्जा, जह तुव आणा सिया तया रोगपडीगारं कुणेमो । मुणिणा वुत्त-'आणच्चस्स देहस्स को पडिगारो ?, भवंताणं देहरोगावणयणे सत्ती न उ कम्मरोगहरणे, तारिसी हि सत्ती मज्झ वि अत्थि' इअ वोत्तणं अंगुलिया थुक्कएणं दंसिया सा सुवण्णमइया जाया । एयारिसी सत्ती ममावि वइ, परन्तु एयाए का सिद्धी ?, जाव कम्मरोगक्खओ न जाओ ताव देहरोगक्खएण किं ? अओ मम रोगपडीगारेण किंपि पयोयणं नत्थि । एव सुणिऊणं ते सुरा पत्तविम्हया मुणिं वंदिऊणं नियसरूवं निवेडऊणं सग्गं गया । सणंतकुमारो वि महरिसी वारसाणं सत्तसई जाव सत्त महारोगे अणुभविऊणं समभावेण वरिसाणं एग लक्ख जाव निरइयारं चारित्तं पालिऊर्ण सम १. पश्चादपि । ॥१२॥ Jain Education international For Personal & Private Use Only www.jainibrary.org Page #150 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाणी यसेलसिहरं गओ, तत्थ सिलायले अणसणं काऊणं मासिएण भत्तेण कालगओ समाणो एगावयारभावेण तइयंमि सग्गमि समुप्पण्णो । तओ अणंतरं चइऊणं महाविदेहमि सिद्धिं पाविहिइ । उवएसो सणंतचक्किणो वुत्तं, खणियभावदंसगं । सोच्चा विणस्सरे देहे, ममत्तं चय सव्वहा ॥१७॥ थोवेण निमित्तेणं बुज्झमाणसणंतकुमारचक्किणो सत्ताणउइयमी कहा समत्ता ॥९७॥ -उवपसमालाए। मरुदेवीए कहा-९८ ॥१२२॥ भावणाविसुद्धीए सिरिउसहजिणीसरजणणीमरुदेवीए अट्ठाणउइयमी कहा–९८ तवसंजमगुणरहिया, भव्वा सिज्झन्ति केइ भावेण । एत्थ जहा लहुकम्मा, मरुदेवी भगवई सिद्धा ॥९८॥ जइया सिरिउसहदेवेण चरित्तं गहियं तइया भरहो चक्कवट्टी महाराया होत्था । सामिणी सिरिउसहनाहजणणी मरुदेवा पइदिणं भरहं उवालंभित्था -हे वच्छ ! तुं रज्जसुहमोहिओ मईयपुत्तस्स सुद्धिं पि न विहेसि, अहं लोगमुहाओ एवं सुणेमि-'मम पुत्तो उसहो एगं वरिसं जोव अन्नं जलं च विणा बुहुक्खिओ पिवासिओ, वत्थं विणा एगागी वर्णमि वियरंतो अत्थि. सीय-तावाइयं सहन्तो महादुक्खं अणुभवेइ, एगवारं तं ममकेर पुत्तं इहयं आणेहि, तस्स भोयणाइयं समप्पेमि, पुत्तमुहं च विलोएमि' । तया भरहेण वुत्तं-'मायर ! मा सोगं कुणेसु, अम्हे सयसंखा वि तुव च्चिय पुत्ता हवेमो' । मरुदेवीए कहियं-तं सच्चं, परन्तु अंबफलाभिलासिणो किं अंबलिगाफलेण ?, तं उसहं पुत्तं विणा सब्बो वि एस संसारो मम उ सुन्नो च्चिय, एवं पइदिणं उबालंभं दितीए पुत्तविओगाओ रोयणं कुणंतीए तोए नेत्ताणं पडलाई ॥१२२॥ Jain Educati o nal For Personal Private Use Only w.jainerbrary.org Page #151 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहा मरुदेवीए कहा-९८ ॥१२३॥ वलियाई । एवं सहस्ससंखेसु वरिसेसुं गएसुं उसहसामिणो केवलनाणं समुप्पन्नं । चउसट्ठिसुरिंदेहिं समागच्च समवसरणं रइयं, भरहस्स उज्जाणपालेण वड्ढावणिया दिण्णा, भरहो वि समागंतूणं मरुदेवाए सिरिउसहदेवसरूवं साहित्था-तुं मम पइदिणं उवालंभं देसि, जं मज्झ अंगओ सीयायवाइपीलं अणुभवेइ, एगागी वर्णमि य वियरेइ त्ति । तओ अज्ज आगच्छसु मए सद्धिं ? तब पुत्तस्स महिइिंढ दावेमि इअ वयणसवणेण सोक्कंठं पियामहिं हत्थिर्खधंमि ठविऊणं सो समोसरणं समागच्छित्था । तहिं देवदुंदुहिनिणाय सोच्चा मरुदेवी अईव हरिसवई संजाया देवदेवीणं जयजयसई सुणिऊणं तीए रोमुग्गमो संजाओ, नयणाहिंतो हरिसंसूई निग्गयाइं, तव्वसेणं अच्छिगयतिमिररोगे अवगए तीए सव्वंपि पागारतिग-असोगच्छत्तचामराइसरूवं दिदै, अणुवमं पाडिहेराइयमहिडिंढ दळूणं मणंसि मरुदेवी एवं बियारिस्था--धिरत्थु इमं संसारं, धिद्धी मोह, अहं एवं वियाणियवई, जं मम णंदणो एगागी वर्णमि बुहुक्खिओ पिवासिओ परिभमंतो होही, परं इमो एयावति इढिं पत्तो वि कया बि मम संदेसयं पि न पेसित्था । अहं तु पइदिणं नंदणमोहेण अईब दुक्खिा संजाया, तो धिगत्थु कारिमं एगपाक्खियं सिणेहं, को पुत्तो ?, का माया ?, सव्वो वि इमो जणो नियत्थसाहणरसिगो, न को वि कास वि वल्लहो, इअ चिंतमाणी भावबिसुद्धीए घाइकम्मखएण केवलनाणं आसज्ज अंतमुहुत्तंमि खीणाउसा सा मोक्खे अव्वाबाहं सुहं पत्ता । एयाए ओसप्पिणीए अच्चंतथावरा एसा पढमसिद्धत्ति साहिऊणं तीए सरीरं देवेहिं खीरसमुद्दे खित्तं । अणेण केई वएइरे-तवसंजमाइविहाणं विणा जह मरुदेवा सिद्धा तहा अम्हे वि मोक्ख गच्छिस्सामोत्ति आलंबणं गिण्हंति एयालंबणं विवेगिहिं न गेझं जओ सा अच्चंतथावरा कयावि अपत्ततसभवा अबद्धातिव्वकम्मा अच्चंतलहुकम्मा आसि । तओ केवलविसुद्धभावणाए सिद्धा । अणंतजीवेसु मोक्खं गएसु एरिसो जीवो एगुच्चिय वियाणियब्यो। ॥१२॥ Jain Education For Persona Private Use Only majainelibrary.org Page #152 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाण उवएसो मरुदेवाए नायं, संसारासारभावदसणयं । नच्चा भविया तुम्हे, धरेह चित्ते सया एयं ॥९८॥ भावविसद्धीए सिरिउसहजिणीसरजणणीमरुदेवाए अट्ठाणउइयमी कहा समत्ता ॥९८॥ -उवएसमालाए । कणयकेउनरिंदस्स कहा-९९ ॥१२४॥ रज्जलोहेण पुत्ताणं पि विडंबणाविहायगस्स कणयकेउनरिंदस्स नवनउइयमी कहा-॥२९॥ रज्जे मूढो जीवो, छिंदइ पुत्ताण अंगुवंगाई । इह कणयकेउनरवइ-नियंसणं बोहदाणटुं ॥१९॥ तेयलिपुरंमि कणयकेऊ नाम नरवई होत्था । तस्स पउमावई नाम पट्टदेवी आसि । तस्स तेयलिपुत्तनामो मंती, तस्स पोट्टिला नाम पिया अहेसि । सा अईव वल्लहा अस्थि । अह रज्जसुहं भुंजमाणस्स कणयकेउस्स पुत्तो जाओ, तया राया चिंतेइ-इमो पुत्तो वढंतो समाणो मईयं रज्जं गिहिस्सइ त्ति भएण सो तस्स हत्थच्छेयं कासी । कमेण बीओ पुत्तो उप्पण्णो, तस्स पायच्छेयं विहेइ, एयाए रीईए कासई अंगुलिच्छेयं, कस्सइ नक्कच्छेयं, कस्सइ कासइ कण्णच्छेयं नयणच्छेयं च कासी । एवं सव्वे वि पुत्ता तेण खंडियंगा रज्जाहिगाररहिया कया । एवं बहुकालंमि गए पुणो वि पउमावई देवी सुहसुमिणसूइअं गभं धरित्था । तइया मंतिभज्जाए पोट्टिलाए वि गब्भो धरिओ । तइया मंतिं आगारिऊणं पउमाबईदेवीए साहियं-'मए सुहसुमिणसूइओ गब्भो धरिओ अस्थि, अओ जम्मसमए सो भवया पच्छन्नभावेण पालणीओ, जहा सो रज्जाहिगारी होज्जा । भवओ वि सो सहेज्जगरो होहिई' त्ति ॥१२४॥ Jain Education For Persona Private Use Only Page #153 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइविन्नाणकाए कणयकेउनरिंदस्स कहा-९९ ॥१२५॥ सुणिऊण तीए वयणं मंतिणा पडिवन्नं । समए देवीए पुत्तो जाओ। पच्छन्नवित्तीए मंतिणा सो नियमज्जापोट्टिलाए समप्पिओ । तयवसरे पोट्टिलापसूया पुत्ती पउमावईए देवीए समप्पिआ। पच्छा दासीए निवस्स पुत्तीजम्मसरूवं वियाणावियं । अह मंतिगेहमि वुडिंढ पावंतस्स रायकुमारस्स कणयज्झउ त्ति नाम दिण्णं, कमेण सो जोवणं पत्तो । तयम्मि समए कणयकेउनरिंदो परलोगं गओ । सव्वे वि सामंतपमुहा चिंताउला जाया । एयं रज्जं कास समप्पिस्सामु त्ति ! । तयवसरे मंतिणा तेयलिपुत्तेण सम्बंपि पउमावईदेवीसरूवं निरूविअं । तइया कणयज्झयं रायनंदणं णच्चा सव्वे वि पहिट्ठा संजाया । सव्वेहिं पि महयाडंबरेण सो कणयज्झयकुमारो रज्जम्मि ठविओ । कणयज्झयनरिंदेण मंतिं महुवगारिणं वियाणिऊणं अईव तस्स सम्माणं दिण्णं । महया आणंदेण रज्जं पालेमाणस्स तस्स कियंतो कालो गओ। एगया मंतिणो गेहमि पोट्टिला पिया पुवं पाणेहिंतो वि अहिगा वि केणई कम्मदोसेणं अणिवा जाया । भिन्नसेज्जा कया । पोट्टिलाए मणंसि एयं महादुक्खं उप्पन्नं । वुत्तं च आणाभंगो नरिंदाणं, गुरूणं माणमद्दणं । भिन्नसेज्जा य नारीणं, असत्यवहमुच्चइ ॥ पियावमाणदुहियाए तीए विसेसेण दाणाइधम्मकिच्चं पारद्धं । एगया पोट्टिलाघरंमि एगा मुव्वया साहुणी आहारटुं समागया । संमुहं गंतूणं सुद्धाहारेणं पडिलाहिऊणं पंजलिं काऊणं पोट्टिलाए पुटुं-भो भगवइ ! तारिसं किं पि बिहेहि, जेण मम पिओ बसीहोज्जा, परुवयारो च्चिय परमं पुण्णं, जओ वुत्तं दो पुरिसे धरइ धरा, अहवा दोहिपि धारिया धरणी । उवयारे जस्स मई, उवयारो जं न वीसरइ ॥ इअ पोटिलावयण सुच्चा सुव्वया साहुणी साहेइ-तुमए किं वुत्तं ?, एयारिसी पउत्ती उत्तममहिलाणं न ॥१२५॥ ल For Personal & Private Use Only www.jainerbrary.org Page #154 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण कणयकेउनरिंदस्स कहा-९९ ॥१२६|| जुत्ता, जओ मंततंताईहिं भत्तुणो वसीकरणं महादोसाय होज्जा । अहवा अम्हाणं पि गहियसव्वविरईणं महब्वइणी] एयं केम्मणाइपयोगकरणं न समुइयं । तुम जं भोगटुं वसीकरण करावेसि, ते भोगा संसारिजीवाण दुक्खहेयवो, किंपागफलसरिसा विसया पारंभरमणिज्जा परिणामे अइदारुणा निरयाइदुग्गइदुहदायगा, दीहकालं सेविया वि विसया न तित्तिजणगा, अओ एयं विसयाभिलासं चइत्ता जिणवरवुत्तं सुद्धधम्म समायराहि ?, जेण सव्वदृसिद्धी होज्जा। एवं सुब्बयासाहुणीमुहाओ उवएसं सोच्चा तीए तब्बयणं पडिवण्णं । भत्तुस्स अणुण्णं घेत्तूणं चारित्तं गहियं । पिएण विमुत्तकोहेण वुत्तं धन्ना तुम, जेण चारित्तं गहियं । अओ देवीभूयाए तुमए मज्झ पडिबोहण₹ अवस्सं समागंतव्वं । सा वि तं पडिवज्जित्ता भूमीए विहरित्था । चिरकालं निरइयारं चरणं पालिऊणं सा देवत्तणेण उप्पन्ना। ओहिनाणेण पुल्वभवभत्तारं अवलोइऊणं पडिबोहिउं सो देवो समागओ । बहूहि पि उवएसेहिं सो तेयलिपुत्तो पडिबोहं न पत्तो, तओ देवेण चिंतियं-रज्जमोहेण एसो पडिबोहं न पावेइ, अओ देवेण रण्णो चित्तैविवजाओ कओ । मंतिम्मि सहाए समागए परंमुहीहोइऊणं ठिओ राया दंसणं न देइ। तेयलिपुत्तेणं चिंतियं-राया मज्झ उवरिं अईव रुट्ठो, दुठेण केण वि किमवि मईयं छिदं कहियं विलोइज्जइ । अओ न याणेमि किं एसो काही ? केण वा मरणेण मं हणिस्सइ ?, अप्पघायं काऊणं मरणं चिय वरं' ति चिंतिऊणं तेण कंठमि पासो दिण्णो । देवप्पहावेण सो तुट्टिओ, पुणो विसं भक्खियं, तंपि सुहा विव जायं, पुणो खग्गेण मत्थयं छिंदिउं पारद्धं, तइया देवेण खग्गधारा निबद्धा, पुणो अग्गिमझमि पविट्ठो, अग्गी वि जलरूवेण परिणओ । एवं सव्वे वि मरणप्पयासा देवेण निप्फलीकया । पच्छा पयडीहोऊणं पोट्टिला १. कार्मणादिप्रयोगः । २. विपर्यासः-चित्तभ्रमः । ॥१२६॥ Jain Education For Personal Private Use Only hdjainerbrary.org Page #155 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | 10 पाईअविम्नाणकहाण विउसमाहणस्स कहा-१०० ॥१२७॥ देवी भासित्था एयं सव्वंमए कयं, किमटुं अप्पघायं कुणेसि ?, चरित्तं गिण्हेहि । तं सोच्चा तेयलिपुत्तपहाणेण चरित्तं गहियं । राया वि समागंतूणं चरणेसुं पडिऊणं नियं अवराहं खमावेइ । एवं मंतिमुणी बहुकालं भूमीए विहरित्ता चउइसपुव्वधरो होऊणं कमेण घाइकम्मक्खएणं केवलनाणं आसज्ज मुत्तिपयं पावित्था । इत्थं 'पिया रज्जलोहेण पुत्ताणं पि विडंबणं विहेइ त्ति पिउणो वि सिणेहो कारिमो वियाणियब्वो त्ति उबएसोइहयं पिउस्स नेहं, नाऊणं कारिमं तुमे भविया !। तह उज्जमेह जेणं, इहपरलोए सया सोक्खं ॥१९॥ रज्जलोहेण पुत्ताणं पि विडंबणाकारग-कणयकेउनरिंदस्स नवनउइयमी कहा समत्ता ॥९९॥ -उवएसमालाए । तामसी विज्जागहणंमि विउसमाहणस्स सयइमी कहा-॥ १०॥ जा विज्जा पारंभे, अच्छेरविहाइणी वि पज्जते । असुहकरी सा हेया, नियंसणं माहणो इहयं ॥१०॥ इह जगंमि दइवी तामसी य दोणि विज्जाओ संति । तत्थ दइवी विज्जा इह-परलोगहियकरी, तामसी य विज्जा आसुरीरूवा असुराणं पिव इह लोगंमि किंचि अच्छेरपयंसणी वि भयंकरी, जओ पज्जंतकाले संकिलेसकारिणी एगंतदुक्खदाइणी य, परलोगंमि दुग्गइफलसंपायणी धम्मभंसविहाइणी सा मइलरूवा सव्वहा चइयव्वा । इह माहणविउसस्स नायगं - १. पिता । २. कृत्रिमः । ॥१२७॥ Jain Education U For Personal Private Use Only W alne brary.org Page #156 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाए विउसमा| हणस्स कहा-१०० ॥१२८॥ सोरट्ठदेसे गोंडलनयरासन्नगामम्मि एगो हरिसंकरो नाम माहणो निवसेइ । सो वाराणसीए नयरीए वागरणतक्क-साहिच वेय-पुराण-पमुहसव्वसत्थाई भणिऊणं सयलसत्थपारंगओ संजाओ । एयारिसो अन्नो कोवि विउसो नत्थि, जओ तेण सद्धिं सत्थचिंतणं कुणेज्जा, एवं समाणे वि सो स-सम्माणवइढणे सइ तल्लिच्छो होत्था । एगया गोंडलनयरंमि भागवयसत्ताहपारायणस्स सम्म आयोजणं होसी, तहिं बहवो विउसवरा समागच्छित्था, सो वि बंभणवरो एयंमि समायोजणम्मि समागओ। गोंडलम्मि निय-उत्तारगे समागंतृणं नियवत्थूई सम्मं निरूवेइ । तइया भागवयस्स ठाणंमि महाभारहं निग्गयं । अण्णे विउसा नियनियमहाभारहं गहिऊणं समागया । सो बम्हणपंडिओ चिंतेइ'मए किं कायव्वं, नियगामं गंतूणं भागवयाणयणसमओ अहुणा नत्थि, कल्लंमि विउसबुंदालंकियसहाए किं करिस्सं' एवं सो अईव वाउलो संजाओ । तइया मज्झण्हसमयंमि एगो हरिजणो पहसंमज्जणटुं तहिं समागओ । सो मुहोगारेण तं विउसवरं अईव चिंतामग्गं दट्टणं पुच्छेद-भो महाराय ! कम्मि वि कम्मि पडिओ किं । पुवं पंडिओ किं पि न वएइ, परंतु पुणरुत्तं पुच्छिज्जमाणो सो साहेइ-'नियगामाओ इहागमणे पमाएणं भागवयट्ठाणे महाभारहं समागय, मम गामो इओ नवकोसपज्जते दूरं वट्टेइ, तहिं गंतूणं इहागमणकालो अहुणा नत्थि, अओ किं कायव्वं ति विमूढो अहं जाओ म्हि' । सो हरिजणो कहेइ-एयकज्जम्मि अलं वियारणाए, तुव भागवयं एत्थ अहं आणेमि । विउसो वएइ-असक्कं इमं, एवं दूरयराओ इह कह समागच्छेज्जा !, इह गामाओ अन्नस्स कासवि आणेउं न सुलह, मईयं भागवयं । सो हरिजणो वएइ-तुम्ह गामाओ तुम्हेच्चय-घराओ तुम्हकेरं चिय भागवयं हं आणेमि, न अन्नस्स, केवलं तुम्हे पंचक्खणं जाव नयणाई निमीलित्ता चिद्रेह, तुम्हेच्चयं भागवयं अवस्सं इहमेव आगच्छिस्सइ। तइया ૨૨૮. in Education in For Personal & Private Use Only M ainelibrary.org Page #157 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण ॥१२९॥ असदहंतो वि स अक्खीइं निमीलिऊणं खणं संठिओ । खणंतरंमि तस्सेव भागवयं तस्समीवंमि आवडियं, तेण उग्घा - डिएहिं नयणेहिं समागयं नियं भागवयं दिट्टं, संपत्तच्छेरो सव्वसत्थपारंगओ स विउसो चिंतेइ - एसो हरिजणो सिद्धमंतो अत्थि । तओ तम्मंतगहणलालसो हरिजणं साहेइ - मम एयं मंतपयाणं कुणेह । तेण तस्स मंतपयाणं अंगी - कयं । विउसस्स मंतसाहणसामग्गि उवदंसिऊणं 'ताईं घेत्तूर्ण राईए मसाणमज्झे आगंतव्वं' ति कहियं । सो विउसो उवयोगिसव्वसंभारे घेत्तूणं मसाणंमि आगओ । हरिजणो वि तहिं तं अविक्स्वंतो संटिओ आसि । तओ ते दो मसाणस्स एगंतठाणंमि गया । हरिजणो तहिं भूमीए छुरिंगाए एवं महंतं वटुलं बिहेऊणं तम्मज्झम्मि विउस ठविणं साहेइ- 'तुमं भयरहिओ होऊणं मए वृत्ताई मंतपयाइं सम्मं वएज्जासि' । हरिजणेण मंतपओगो पारो । समयंतरेण ते पुट्ठे किं किमवि दीसइ ? । बम्हणविउसेण वृत्तं मए किंपि न पासिज्जइ । एयं सोच्चा 'एयं कहं जायें' ति वियारंतो सो मइलविज्जादेवं तक्कारणं पुच्छित्था, तेण आसुरीविज्जादेवेण वृत्तं - एस बम्हणो पवित्तयमो सत्थपारगओ अस्थि, एयंमि बम्हतेयं अस्थि । तेण तेयसा अम्हे डज्झामो, तओ तुमं तस्स बम्हणत्तणं दूरं करावसु । पुवं तु जमि चम्माई पक्खालिज्र्ज्जति, तस्स चम्मकारकुंडस्स जलं तं पिवावसु, जेण सो अपवित्तो भविस्सइ, तेण तस्स सुहवियारा असुहत्तणेण परिणया भविस्संति । सत्थपारंगया वि तस्स दूरीहोहि । तझ्या तस्स विज्जा सिज्झिहिइ । इमं वृत्तं सो बंभणस्स कहेइ । सो बम्हणो चिंतेइ अरे ! अहं विमूढो होऊणं कहं इहं समागओ ? | पढियसव्वधम्मसत्थो अहं महणत्तणं कहं चएमि ?, अलाहि इमीए आसुरीविज्जाए एवं पच्छातावं कुणंतो हरिजणं मंतपढण निसेहित्ता वएइ - धम्मभंसविहाणीए एयाए विज्जाए मम पयोजणं नत्थि । हरिजणो वएइ अहुणा आसुरीविज्जाए बहुप For Personal & Private Use Only ॐ विउसमाहणस्स कहा- १०० ॥१२९॥ www.jainbrary.org Page #158 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए 10 खुडगमु णिणो कहा-२०१ ॥१३०॥ हावो दीसइ, रायराएसरा वि तेयहीणा चेव वढेइरे। सत्तुविणासणटुं जुवइजणवसीकरणटुं च मलिणविज्जापओगो कराविज्जइ । जंमि एसा मइलविज्जा मुंचिज्जइ, सा तं समूलं विणासेइ । पंडिओ साहेइ-कासीए एयारिसमलिणविज्जासाहगा बहवो जणा दिवा, ते सव्वे मंसमजंमि पसत्ता, उम्मग्गगामिणो होऊणं पज्जते सारीरिय-माणसियदुक्खदिया असमाहिभावपत्ता सुणिज्जति, अओ अलं इमाए मइलविज्जाए त्ति वोत्तूणं नियगामंमि समागओ सत्थत्थचिंतणपरो नियधर्ममि दिढयरो संजाओ । उवएसोबंभणविउसस्सकह, जणाण सम्मम्गदसणहाए । सोच्चा भविया तुम्हे, जह स-परहियं तहा जयह ॥१०॥ तामसीविज्जागहणंमि विउसमाहणस्स सयइमी कहा समत्ता ॥१०॥ -गुज्जरकहाए । पमायपसत्तस्स खुड्डगमुणिणो एगुत्तरसयइमी कहा - ॥ १०१ ॥ कयकरणा वि सकजं, अच्चंतपमाइणो न साहिति । परिवडियविरइबुद्धी, आहरणं खुड्डगो एत्थ ॥१०१॥ महिमंडणनयरंम्मि नाणाइगुणनिहाणो सिरिधम्मघोससूरी बाहिरुज्जाणंमि समोसरिओ। तस्स आयरियस्स निम्मलगुणाणं मुणीणं पंचसयाई परिवारो अस्थि । तप्परिवुडो सो सुरसहिओ सुरिंदो व्व रेहइ । नवरं ससहरसरिच्छे तग्गच्छे रयणायरे वडवग्गी विव, सुरपुरंमि राहुव्व परितावकरो भीमो अइकलुसमई निद्धम्मो सीलपसमगुणवियलो साहूणं असमाहिगरो रुद्दो नामेणं सीसो आसि । मुणिजणनिदियकज्जे भुज्जो भुज्जो समायरंतं तं समणा करुणाए महुरव १. तदधीनाः । ॥१३०॥ Jan Education inemation For Personal Private Use Only Mandiainelibrary.org Page #159 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥१३१॥ यहिं एवं तज्जंति - 'भो वच्छ ! पवरकुलवड्ढिओ तं सि, तह य सुगुरुणा तं दिक्खिओ सि, अओ एवंविहस्स तुह निंदियत्थकारित्तणं अजुत्तं' एवं महुरगिराए वारिज्जतो वि जाव दुच्चरियाओ न विरमेइ ताव निट्टर गिराए तेहिं भणिओ - ' रे दुरासय ! जइ इयाणि दुट्टचेट्ठिअं काहिसि, ता गच्छाओ निच्छुभिस्सामो' । एवं तज्जिओ रुट्ठो सो साहूणं मारणनिमित्तं सयलमुणिजणजोग्गभायणंमि उग्गं विसं पक्खिवेइ । अह समए जाए जइणो पियणत्थं जाव तं जलं गिति तावतग्गुणट्ठाए देवयाए भणियं - 'भो भो समणा ! एत्थं जले तुम्ह दुट्ठसिस्सेण रुद्देण विसं खित्तं, ता एवं मा पिविज्जाह' । एवं सोच्चा समणेहिं तेण दुट्टुसिस्सेण समग्गं तं जलं तब्वेलं चिय तिविहं तिविहेणं वोसिरियं । अह सो मुणिमारणपरिणामज्जिय-पयंड-पावभारो तज्जम्मे चिय अच्चंत तिव्वरोगाउलदेहो उज्झियजिणिददिक्खो बहुपावकम्मभरो परगेहेसुं भिक्खावित्तीए जीवंतो, जणेण पव्वज्जापरिभट्ठो अदट्ठव्वो दुट्ठचेट्ठो सो एसो' त्ति कित्ति - तो अट्टदुहट्टोवगओ पर पए रद्दज्झाणज्झाई मओ संतो सव्वपुढवीणं पायोग्गपावबंधेकहेउभूयासुं अच्चंत खुद्द निंदियतिरिक्खजोणीसरूवासुं पत्तेयं पत्तेयं एगंतरियासुं अंतरगईसुं आहिंडिय आहिंडिय जहक्कमं धम्माइयासुं सत्तसु वि नरयपुढवीसुं कयउक्कोसाउनिबंधो नेरइयत्तणेण उप्पन्नो, तत्तो जलथलखहयरजोणीसुं बि-ति- चउरिंदियजाईसुं अइवहुसो जाओ । तत्तो जलजला - निल- पुढवीसुं असंखकालं, उप्पन्नो, एवं वणस्सइयंमि अनंतं कालं, तओ बब्बर - मायंगभिल्ल-चम्मयररयगपमुहेसुं दुक्खजीवी सव्वत्थ वि बहुसो संवसिओ । कहिं सत्थदारिओ कहिं पि लेट्टुचूरिओ कहिं पि रोगदूमिओ कहिंपि विज्जुझामिओ एवं कर्हिपि कहिंपि धीवराहओ जायदाहगो अग्गिदड्ढो गाढबद्धो गन्भसाविओ सत्तुमारिओ जंतपीलिओ सूलकीलिओ वारिवूढो गड्डछूढो य सो महादुहं सहंतो मच्चुणो मुहं संपत्तो । इय भूरिभवपरं परदुक्ख सहणुप्प- For Personal & Private Use Only खुड्डगमुंणिणो कहा- १०१ ॥१३१॥ Page #160 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाण खुड्गमुणिणो कहा-१०१ ॥१३२॥ मलामावण पयणुकसायत्तणेण य सो चुन्नपुरे वेसमणसेट्रिणो वसुभदाए भज्जाए उयरंमि पुत्तभावेण उप्पन्नों 'गुणागरो' त्ति तस्स नाम कयं, कमेण सो देहेण बुद्धिवित्थरेण य वढिउं आढत्तो । अह अन्नया कयाई तत्थ तित्थयरो समोसरिओ, तस्स वंदणवडियाए नयरजणो सो गुणायरो य तहिं तुरियं समागआ जयनाहं वंदित्ता धरणीपिठेमि उवविद्रो । पहुणा संसयसहस्समहणी सिवसुहजणणी कुदिद्वितमहरणी कल्लाणरयणधरणा देसणा पारद्धा । पउरजणो पडिबुद्धो, केण वि विरइधम्मो, केणवि मिच्छत्तं उज्झिऊणं सम्मत्तं गहियं । सो पुण गुणायरा समयं उवलब्भ हरिसभरपुलइअसरीरो जगगुरुं पणमित्ता वयासी-'भयवं! साहेसु पुव्वजम्मंमि किं अहं होता ! त्ति महतं एत्थ मज्झ कोऊहलं । अह जगगुरुणा तस्स उवयारं अवलोइऊणं रुद्दखुल्लगभवं पारब्भ नीसेसो पुब्बभवसब्बवुत्ततो परिकाहओ। सा तं सोचा भयविहुरमाणसो जायगाढपरितावो वएइ 'नाह ! इमस्स पावस्स किं पायच्छित्तं होज्जा' ? । जगगुरुणा भणियं'भदय ! साहुविसयबहुमाणवेयावच्चपमुहसुहकिच्चं मोत्तण न अन्नेणं इह सुद्धी' । तओ घोरसंसारभीएणं तेण 'पइदिण मए पंचसाहुसयविसयवंदणपभिइकिच्चं कायव्वं' ति अभिग्गहो गहिओ। सो तं अभिग्गहं सम्मं परिपालेइ, जत्थ य दिवसे पंचसया साहवो पडिपुन्ना न होंति, तत्थ दिणे सो भोयणं न कुणेइ । एवं छम्मासं जाव अभिग्गहं पालिऊणं तयणु संलिहियदेहो मरिऊणं बंभलोए देवत्तणेण समुप्पन्नो । तहिं ओहिबलेणं पुब्वभववुत्ततं मुणिऊणं सविसेसजगगुरुसाहूणं बंदणाइंमि वस॒तो कमेण देवभवाओ चवित्ता चपाए पुरीए चंदरायनरवइणो पुत्तभावेण उप्पन्नो। पुव्वभवसाहूसुं दढपक्खवायभावेण तत्थ वि सो धीमंतो मुणिणो दट्टणं जाइं सरेइ तोसं च उव्वहेइ । तत्तो मायपियरेहिं 'पियसाहु' त्ति जत्थ ॥१३२॥ Jain Education 00 the bal For Personal Private Use Only Mw.jaine brary.org Page #161 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥१३३॥ तस्स नामं विहियं । तर्हिपि समत्थतवस्सिलोग विस्सामणाइपरो विविहाभिग्गह गहणिक्कबद्धलक्खो अपमाई पज्जेते संहणं काऊणं सुक्कपमुहकप्पेसुं तियससोक्खं अणुभवित्ता जहक्कमं जाव सम्बट्ठे सव्वुक्किट्ठे सुहं अणुभविकणं एत्थ मणुअतो कयपव्वज्जो निरवज्जविहियाराहणविहाणो निम्मोहो विणट्टभवनिमित्तकम्मंसो सुरासुरविहियमहिमो सिवसुहं संपाविथा । उवएसो— खुल्लगसमणस्सेहं, पमायजणियभवदुक्खरिंछोलिं । सोच्चा मुसाहुसेवा - विहाणसत्ता सया होह ॥ १०१ ॥ पमायपसत्तखुड्डगमुणिणो एगुत्तरसयइमी कहा समत्ता ॥ १०१ ॥ - संवेगरंगसालाए । सम्मत्तपढमलक्खण-उवसमभावे दमसार - रिसिणो दुरुत्तरसयइमी कहा- ॥ १०२ ॥ कोण हि हारवियं, उप्पज्जेत च केवलं नाणं । दमसारेण य रिसिणा, उवसमजुत्तेण पुण लद्धं ॥ १०२ ॥ इह जंबूदीवंमि भरहवित्तंमि कयंगला नाम नयरी आसि । तत्थ सीहरहो नाम राया, तस्स सुणंदा नाम महादेवी, तीए कुक्खिसंभवो दमसारो नाम पुत्तो, सो य बालत्तणंमि बावत्तरिकलानिउणो मायपियर हिययाणंदजणगो अव इट्ठो होसी । जोब्वर्णमि य पिउणा विसिद्वरायकन्नापाणिग्गहणं कराविऊणं जुवरायपयंमि ठविओ सो सुहेण कालं विथा । एगया तन्नयरा सन्नपएसे भयवं सिरिमहावीरसामी समोसरिओ, देवेहिं समोसरणं विहियं परिसा मिलिया तइया सिंहरहराया विसपुत्तो सपरियणो महिड्ढीए वंदणङ्कं समागओ । छत्तचामराइरायचिन्हाई दूरे विमोत्तणं परमेस रं For Personal & Private Use Only रा (mm) दमसाररिसिणो M) कहा- १०२ ॥१३३॥ Page #162 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा मसार रिसिणो कहा-१०२ ॥१३॥ तिपयाहिणं काऊणं परमभत्तीए वंदिऊणं समुइयट्ठाणंमि उवविट्ठो । पहुणा नरसुरपरिसाए धम्मुवएसो दिन्नो, परिसा | पडिगया, तओ दमसारकुमारो भगवंतं नमंसित्ता विणएण वयासी-'सामि ! सिरिमंतेण वुत्तो सव्वविरइधम्मो मज्झ रुइओ, अओ हं देवाणुप्पियाणं समीवंमि पव्वजं गिहिस्सं । नवरं मायपियरे आपुच्छामि । तया सामी वयासी-जहासुहं देवाणुप्पिअ ! मा पडिबंधं कुणेहि' । तओ कुमारो गेहं आगंतूणं मायपियराणं पुरओ वयासी-'भो मायपियरा ! अज्ज मए सामिणो वंदिआ, तेहिं कहिओ धम्मो मम रुइओ, अह तुम्हेहिं अणुण्णाओ अहं संजमं घेत्तुं इच्छामि' । तया अम्मापियरा अकहिंसु-'पुत्त ! तु अज्ज वि बालो सि अभुत्तभोगकम्मो सि, संजममग्गो उ अइदुक्करो तिक्खखग्गधारोवरि चंकमणसरिसो विज्जइ । सो य अइसुउमालसरीरेण भवया संपयं पालिउं असक्कणिज्जो, तम्हा संसारियसुहाई भोत्तूणं परिणयवयो होऊणं पच्छा चारित्तगहणं कुज त्ति । एयं सोच्चा पुणो दमसारो पाह-'भो अम्मापियरा ! तुम्हेहिं संजमस्स दुक्करया दंसिया, तहिं न संदेहो, परंतु सा दुक्करया कायरनराणं अस्थि । धीरपुरिसाणं तु किमवि दुक्कर नेव । वुत्तं चता तुंगो मेरुगिरी, मयरहरो ताव होइ दुत्तारो । ता विसमा कज्जगई, जाव न धीरा न पवज्जति ॥ तह अतित्तेण अणंतसो भुत्तपुब्वेसुं निस्सारेसु संसारियसुहेसु पि मे इच्छा नत्थि, तम्हा तुम्हे अविलंबेण मम आणं पयच्छेह, जओ हं संजमग्गहणं कुणेमु' । इच्चेवं दमसारस्स संजमे निच्छयं वियाणिऊणं अम्मापियरा तस्स निक्कमणमहूसवं अकासी । तइआ दमसारकुमारो पवइढमाणपरिणामेहि सिरिवीरपासंमि संजमं गिहित्था । मायपियरा य सपरिवारा सट्ठाणं गच्छित्था । तओ दमसाररिसी छट्ठमदसमाइविविहतवाराहणासत्तो एगया वीरसमीवंमि एवं ॥१३४॥ Jain Education For Personal Private Use Only SUWIvjainelibrary.org Page #163 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥१३५॥ Jain Education anal I अभिग्गहं गिहित्था - 'सामि ! अहं जावज्जीवं मासखवणतवं उवसंपज्जित्ताणं विहरिस्सामि' त्ति । पहुणा वृत्तं - 'जहा सुहं देवाणुप्पिय !' त्ति । तओ सो मुणी बहूहिं मासखवण - तवकम्मेहिं सरीरं सोसित्ता नाडि - अस्थिमेत्तावसेसो संजाओ । तंमि समए भयवं वड्ढमाणसामी चंपाए नयरीए समवसरिओ । दमसारो वि तत्थ आगओ । अन्नया मासखवणपारणादिणंमि पढमपोरिसीए सज्झायं विहेऊणं बीयाए पोरिसीए झाणं झायमाणस्स तस्स मणंसि एयारिसो वियारो सम्प्पन्नोअज्जाहं सामिं पुच्छामि - 'किं अहं भव्वो अभव्वो वा ?, चरमो अचरमो वा ?, मम केवलनाणं होहिइ न व,' त्ति वियारिता सो मुणी जत्थ सिरिवीरसामी आसी, तत्थ आगंतूणं भगवंतं तिपयाहिणं काऊणं वंदित्ता पज्जुवासित्था । तइया समणे भयवं महावीरो दमसारं एवं वयासी- 'भो दमसार ! अज्ज झायंतस्स तुह हिययकमले एसो अज्झवसाओ समुप्पन्नो, – अहं सामि पुच्छामि, किं अहं भवो अभव्वो वा ? इच्चाइ, सच्चो एसो अत्थो ?' | मुणी आह— 'एवमेव ' त्ति तओ सामी आह-भो दमसार ! तुं भव्वो सि, न अभव्वो, पुणो तुं चरमसरीरो सि, तुव केवलनाणं तु पहरमज्झमि समागयं अत्थि, परं कसायोदएणं तस्स विलंबो भविस्सइ' । दमसारो वयासी - 'सामि ? कसायं परिहरिस्सं' । तओ तइयपोरिसीए स मुणी भगवओ आणं घेत्तूर्ण मासखवणपारणगे भिक्खत्थं जुगमेत्ताए दिट्ठीए ईरियावहियं विलोयंतो जत्थ चंपानयरी तत्थ संपत्तो । तयाणि सीसंमि आइच्चो उग्गो तवइ, पायाणं हिट्ठमि गिम्हतावेण विया वालुगा अग्गिन् पज्जलेइ, तप्पीलाए वाउलीभूओ मुणी नयरदुवारंमि ठाऊणं चितित्था - 'संपयं घम्मायवो दूसो, जइ को वि एत्थ नयरीवासी जणो मिलइ तया तं पड़ 'नियडमग्गं पुच्छामि' । तंमि समए को विमिच्छदिट्ठी किं पि कज्ज विहेउं गच्छंतो तहिं आगओ । सो वि संमुहमिलियं तं साहुं मंगलभूयं पि विलोइऊणं "मम अवसुअणं जायं” ति चिंत १. निकटमार्गम् । For Personal & Private Use Only दमसार रिसिणो कहा- १०२ ॥१३५॥ wjalne brary.org Page #164 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए दमसाररिसिणोकहा-१०२ ।१३६॥ माणो पुरदारंमि ठिओ। तइया मिच्छादिद्रि पइ साहुणा पुच्छियं-'भो भद्द ! एयंमि केण मग्गेण आसन्नघराई पाविज्जंति । तेण चिंतियं- 'एसो नयरसरूवं न वियाणेइ, तओ हं एणं महादुक्खे पाडेमि, जेण मज्झ एयस्स दूसउणस्स फलं न होज्ज' त्ति, एयं चिंतिऊणं सो भणित्था-भो साहु ! अमुणा मग्गेण वच्चसु, जेण गिहत्थाणं गेहाई सज्जो पाविज्जिसु' त्ति तओ सरलसहावो सो साहू तेण दंसिए च्चिय मग्गे चलिओ, परं सो मग्गो अईव विसमो अपहसरिसो, जहिं पयमेत्तंपि चलिउं न सक्कइ । सब्बगिहाणं पच्छाभागा एव दिठ्ठिपहमि आगच्छिरे । को वि जणो संमुहो न मिलेइ । तइया एयं मग्गसरूवं दळूणं कोवानलेण पज्जलिओ सो साहू चिंतित्था-'अहो एय नयरलोगा दुवा, जओ अमुणा पाविट्रेणं पयोयणं विणा एव अहं एयारिसे दुक्खे पाडिओ, एयारिसा हि दुवा पाणिणो सिक्खारिहा । वुत्तं च मउत्तं मउए भव्वं, कक्कस्सं कक्कसेसु य । 'भिंगो खणेइ कट्ठाई, कुसुमाइं दुणेइ न ॥ तओ अहं पि एए दु(लोगे कटुंमि पाडिस्सामि' एयं वियारित्ता कोवाउलो सो साहू कत्थ वि छाइल्ले पएसे चिट्ठिऊणं उट्ठाणसुयं गुणिउं पारंभित्था । तस्स सुयस्स मज्झंमि उव्वेगजणगाई सुत्ताई संति, जाणं पहावाओ गामं वा नयरं वा जणवयं वा सुवसियं पि उन्बसियं होजा । अह साहू कोवेण जह जह सुयं गुणित्था तह तह नयरंमि अकम्हा परचक्काइवत्तापाउब्भावाओ सव्वे वि नयरलोगा भयभीया सोगाउला समाणा सव्वं स-धण-धन्नाई चइऊणं केवलं नियजीवियं चेव घेत्तूर्ण पइदिसं नट्ठा, १. भ्रमरः । २. छायावति । ॥१३६॥ JanEducation a l For Persona Private Use Only Page #165 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥१३७॥ राया वि रज्जं चिच्चा नट्टो, नय च सुन्नं जायं । तंमि समए पडण - खलण - पलायणाइ किरियाजणियविविहदुक्खेहिं दुहिए नयर लोगे दणं कोवाओ निवृत्तो साहू चिंतित्था - 'अहो मए किं एयं कथं निक्कारणं चिय एए सव्वे लोगा दुहिया कया । परं सव्वण्णुवयणं कहं अन्नह होज्जा ?, तम्हा पहुणा जं पुवं वृत्तं तं चिय जायं, मए मुहेच्चिय को वं किच्चा केवलनाणं हारियं' ति । तओ एवं पच्छातावं कुणतो अइकरुणारसमग्गो सो साहू सव्वलोगाणं थिरीकरण समुद्वाणसुयं परावडिं पारंभित्था । तस्स मज्झमि बहूई अल्हायजणगाईं सुत्ताईं संति । जाणं पहावाओ उब्वसंपि गामाइयं सज्जो सुवसं होज्जा । अह जहा जहा सो तं सुतं परावहिउं पवृत्तो तहा तहा पमुइया सव्वे वि लोगा नयरमज्झंमि समागया । राया वि सहरिसो सट्टाणं पत्तो, भयवत्ता सव्वा वि विणट्ठा, सव्वलोगो सुट्टिओ संजाओ । तओ तवसोसियसरीरो परमोवसमरसनिमग्गो दमसारो रिसी तया आहारं अघेत्तणं पच्छा वलिओ सविणयं पहुणो समीवे समागओ । तइया पहुणा वृत्तं - भो दमसार ! अज्ज चंपाए नयरीए भिक्खटुं गच्छमाणस्स तुव मिच्छादिवियणाओ कोहो समुप्पन्नो इच्चाई जाव उवसंतकोवो इहयं संपत्तो, एसो अट्ठो सच्चो ? । सो क्यासी - तहेव त्ति । पुणो पहुवीरेण वृत्तं- 'भो दमसार ! जो अम्हाणं समणो वा समणी वा कसायं उव्वहेइ सो दीहसंसारं विहेइ, जो उ उवसमं विहेइ, तरस संसारो अप्पो हवइ' । एयं वयणं सोच्चा दमसारो मुणी वयासी - भयवं ! मम उवसमसारं पायच्छित्तं देहि । तया पहुणा तवपडिपत्तिरूवं पायच्छित्तं दिण्णं । तओ दमसारो मुणी संजमेण तवसाय अप्पाणं भाविंत्तो विहरित्था । तओ तस्स साहुणो पमायजणिअं दोसं निंदमाणस्स गरिहमाणस्स य सुहज्झवसाएण सत्तमे दिवसे केवलं नाणं समु१. मुधैव For Personal & Private Use Only दमसार रिसिणोकहा- १०२ ॥१३७॥ www.jalne brary.org Page #166 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण प्पन्नं । देवेहिं तस्स महिमा विहिओ, तओ दमसाररिसी बहवे जणे पडिबोहिऊणं दुवालस वरिसाइं जाव केवलपज्जायं पालिऊणं पज्जते संलेहणं किच्चा सिद्धिपयं पत्तो। उवएसो-- . उवसमवरगुणभूसिय-दमसाररिसिस्स बोहगं वुत्तं । सोच्चा भविया तुम्हे, सइ उवसमधारगा होह ॥१०२॥ उवसमगुणमि दमसारसाहुणो दुरुत्तरसययमी कहा समत्ता ॥१०२॥ -आत्मप्रबोधात् । कोवकार गविउसमा|हणस्स कहा-१०३ ॥१३८॥ अप्पं पि निमित्तं पप्प कोवकारगविउसमाहणस्स तिउत्तरमययमी कहा-॥ १०३ ॥ 'कोवो चंडालसमो, न विहेयव्यो सुहेसिणा केण' । सप्पियविउसस्सेहं, दिटुंतो वोहणट्ठाए ॥१०३॥ वाणारसीनयरीए गंगानईए तीरंमि एगो विउसमहासओ रायमाणणीओ पइदिणं सिणाण₹ आगच्छेइ, तहिं एगया समीबत्थिया चंडालजुवई वि सिणाणटुं आगंतूणं सिणाणं किच्चा नियइट्ठदेवमुत्ति ण्हवेइ पूएइ य । एयं दट्टणं रायपंडिअस्स मुहं मिलाणं संजायं, 'किं कायव्व एत्थ मए' त्ति विमूढो होत्था । सा चंडालजुबई एवं पइदिणं तत्थ आगच्छेइ । एगया रायपंडिओ असहमाणो सरोसं तं चंडालिं वएइ-हे मुरुक्खे ! तुं जलं अपवित्तं विहेसि, तुव देहच्छाया वि जलंमि पडेइ, तेण इम गंगाजलं सुद्धं पि मैइलं होइ' । सा जुवई कहेइ–'अहं तु तुवत्तो निच्चयरपएसंमि ठाइऊणं बहाएमि, मइलं जलं तुम पइ न आगच्छेइ, जलच्छंटा वि न लग्गेज्जा तहा हं दूरं थिया अम्हि । एवं समाणे वि जइ तुमं अंतराओ होज्जा तइया अहं विलंबेण आगच्छिस्सं ?, एवं एयारिसनमिरवयणेहिं' पि अईव कुद्धो १. मलिनम् । ॥१३८॥ Jan Education For Personal Private Use Only Jainelibrary.org Page #167 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए | कोवकार गविउसमा|हणस्स कहा-१०३ ॥१३९|| पंडिओ तं असम्भवयणेहिं बहुसो तिरक्कारं विहेइ । जइया पंडियस्स पुणरुत्तं गालिप्पयाणवयणाई सुणिउं असहमाणी सा चंडालजुबई सहसा उट्ठाय पंडियं आसिलिसेइ । तइया तत्थ बहबो जणा मिलिया बहुकोलाहलो जाओ । जणा चंडालजुवई पुच्छेइ-तए एयारिसं किं कयं । सा कहेइ-एयं पुच्छेह, जइया जणो कोबाविट्ठो होइ तइया जणो चंडालसरिसो होइ, एयंमि कोवो बहुवारं ठिओ, न बाहिरं निग्गओ, तेण चंडालभूयं एयं आलिंगणं दाऊणं वड्ढावेमि, अन्नहा अहं अन्नं किं कुणेमि ?।। एसा बट्टा नयरीए पसरिया । तेण पंडिएणं पुणरवि सिणाणं कयं । कमेण खिन्नहियओ गिहं गओ, तइया तेण वियाणियं-'मम भज्जाए वि एसो समायारो वियाणिओ अस्थि,-'जं अज्ज चंडालीए मम पिओ आलिंगिओ' । अओ सो अईव लज्जासीलो होत्था, एयस्स पडीगारं पि सो कहं कुणेज्जा ? । परंतु पंडियपत्तिमाहणीए तस्स खोहदूरीकरणटुं वुत्तं-तुम्हे चिंतं मा विहेह, हं तं चंडालिं समए सम्मं निरिक्खिस्सामि । तओ जया सा चंडालजुबई एयाए एव रेत्थाए पमज्जणी टोप्पलगविक्कयणटुं आगच्छेज्जा तया सा विउसमाहणपत्ती 'तं जं वा तं वा वोत्तूण कोवावेइ । किंतु सा हसिऊणं साहेइ-अम्हाणं दुण्डं एगा जाई संजाया, तओ तुम्हेहिं जलच्छंट अकाऊणं एयाई वत्थूई वावरियव्वाई। एसा वत्ता कमेण वड्ढमाणा नरिंदं जाव संपत्ता । पुव्वं तु एयवत्तासवणेण नरनाहो हसित्था पच्छा य नियसुहडे आएसित्था-'एयाओ दुन्नि इन्थीओ जत्थ जहा थिआओ होज्जा, तओ ते दुण्णि इत्थीओ आणेज्जाह' । एयमि समए चंडालजुवई गंगातीरंमि सिणाणं किच्चा नियइट्ठदेवपडिमं चंदणेण पूएइ, पवित्तदेहं पसन्नमुहिं तं चंडालजुबई राय १. रथ्यायाम्--शेरीमा । M ॥१३९॥ JainEducation For Personal Private Use Only indeaniww.jainerbrary.org Page #168 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि नाणकहाण कोवकारगविउसमाणस्स कहा-१०३ ॥१४०॥ सुहडा रण्णो आएसं सुणावेइ, सा तं सोच्चा विणा किलेसं विणा विलंबं च सा पूइअनियट्टिदेवपडिमं घेत्तूणं सुहडेहिं सद्धिं चलित्था । तओ ते सुहडा रायपडिअघरंमि गया । तया सा विउसपत्तीमाहणी नियबालस्स विढें खप्परेण घेत्तणं पक्खेवणत्थं गिहाओ बाहिरं निग्गआ, ते सुहडा तं माहणि नरिंदाएसं सुणावेइ । सा अकयसिणाणा मइलसरीरा दीणा जं वा तं वा सुहडे जंपेइ । ते सुहडा तीए वयणाई असुणता खप्परेण सहिअं तारिसं तं घेत्तूणं निवसहाए समागया । तइया नरवई पूअणसंभारसंजुयं तं चंडालजुवई माहणि मन्निऊणं पणामं विहेइ, सक्कार-सम्माणपुव्वयं आसणं पयच्छेइ, माहणिं च चंडालि मन्निऊणं धिक्कारित्ता वएइ-अरे अच्चण-वंदणपरं एयं माहणिं पच्छा पडिऊणं किं दुहं देसि ?, एयाए भत्तारं पि किं पीलेइ ?, तुमं दंडिस्सामि । जह वावारिणो तुलाए दुण्णि पल्लाई संति, एगमि पल्लंमि मप्पाई मुंचेइ, अन्नंमि देयवत्थूई मुएइ, पल्लाणं विवरित्तर्णमि दत्तचित्तो सावहाणो वावारी होइ। इहं तु नरिंदेणं पल्लाई विवरीयाई कयाइं । एरिससरूवं दट्टणं सहाए ठिओ पंडिओ अईव लज्जिरो समाणो निवस्स मुहं दंसिउं असमत्थो जाओ । बीहंतो कट्रेण निवसमीवे गंतूणं कण्णे साहेइ-एसा न चंडालजुवई, किंतु मम धम्मपत्ती माहणी अस्थि । एवं सोच्चा रण्णो अईव हरिसो संजाओ,उच्चयं हसिऊणं वएइ-अरे पंडिअ ! मए नाओ न विहेयव्यो, दंडो वि न दायव्वो, मम कजं तु पच्चक्खं अज्ज दइव्वेण कयं अस्थि । जस्स जारिसं मूलसरूवं अत्थि, तं तस्स तारिसं पयडीकाऊणं दावियं, इह बोहो तुम्हेहिं गहियवो च्चिय । एवं सोच्चा सहामझे नियलहुअं पासित्ता सो विउसो तओ पारब्भ उवसमपरो जाओ। १. माप्यानि-मापा २. दर्शितम् । ॥१४०॥ For Personal Private Use Only diww.jainelibrary.org Page #169 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकाप ॥१४२॥ नियगुणहाणि विहायग-कोवस्सेत्थ कडुयं फलं नच्चा । भविया तुम्हे वि सया, उवसमगुणधारगा होह ॥ १०३॥ state asafaariमि विउसवरस्स तिउत्तरसयइमी कहा समत्ता ॥ १०३॥ - अखंडाणदाओ । 1130811 सम्मदंसणपहावंमि सुलसासाविगाए चउरुत्तरसयइमी कहा धन्नो सो नायव्वो, जो गुरुहियए वसेर निच्चपि । मुलसानायं इहयं सम्मदंसणपहावजुयं ॥ १०४॥ इह जंबूदीवंभि भरहवित्तम्मि मगहदेसंमि रायगिहं नाम नयरं, तर्हि पेसेणई नरवई रज्जं पसासेइ । तच्चरणसेवापरो नागनामो सारही आसी । तस्स पइव्वयत्तणाइपवरगुणगणालंकिया पहाणजिणधम्मानुरागिणी सुलसा नाम भज्जा आसि । एगया नागसारही कत्थवि गेहंमि कंचि गिवई पभूययरपमोएणं नियकंमि पुत्ते लालितं विलोइत्ता सेयं पुत्ताभावदुक्खेण दुहियमाणसो समाणो करयलंमि मुहं विन्नसित्ता चिंतित्था - 'अहो मंदभागो हं जं मम चित्ताणंददायगो एगो पुतो नत्थ ? धन्नो एसो जं एयस्स बहवो हिययाणंदजणगा पुत्ता संति' त्ति चिंतासागरे मग्गं नियप्पियं विलोइत्ता सुलसा विणमिरा महुरवायाए वयासी - 'सामि ! भवओ चित्तमि अज्ज का चिंत्ता पाउन्भूया ?' । सो as - 'पिए! अवरा उ का वि चिंता नत्थि । परं एगा पुत्ताभावचिंता वट्टेइ, सा य मं अच्चतं पिलेइ' । तओ पुणो सुलसा आह- 'सामि ! चिंतं मा कासी !, पुत्तुप्पायणत्थं सुहेण अवरकन्नापाणिग्रहणं विहेहि' । तइया नागो साहित्था - १. प्रसेनजित् । २. स्वयम् । For Personal & Private Use Only सुलसासाॐ विगाए कहा- १०४ ক ॥ १४१ ॥ wjainelibrary.org Page #170 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाप सुलसासाविगाए कहा-१०४ ॥१४२॥ 'हे पाणप्पिये ! एयंमि जम्मणमि तुमं चिय मम पिया असि, तुमए वइरित्ताओ इत्थीओ मणसा वि हं न पत्थेमि, तुम्ह कुक्खिसंभवं चिय पुत्तरयणं महेमि, तम्हा हे पिए ! तुं चेव कंचि देवं आराहिऊणं पुत्तं मग्गेसु' । तओ सुलसा आह-'हे नाह ! वंछियत्थसिद्धीए अन्नं देवसमूहं मणसा वयसा काएण य जीवियते वि न आराहेमि । परंतु सविट्ठसिद्धिदायगं सिरिमंताणं अरिहंताणं आराहणं करिस्सं पुणो आयंबिलाइतवपमुहाइं विसेसेण धम्मकिच्चाई विहेहिस्सं' त्ति । एवं पियवयणेहिं भत्तारं संतोसवित्ता सा सई तिसंझं जिणिंदवरं समच्चित्था । अबराई च धम्मकिच्चाई विसेसेण अकासी । एवं कियंते वि समए गए एगया इंदसहाए सुलसाए धम्मकमंमि पसंसा होत्था-'एसा कयावि निग्गंथपवयणाओ न चलेइ' । तइया एगो देवो वतीए परिक्खं काउं पुढवीए समागच्च साहुवेसधरो सुलसागिहं पविसित्था । तओ सुलसा नियगिहसमागयं मुणिं विलोइऊणं अरिहंतपूअणपसत्ता वि सहसा उट्ठाय भत्तीए मुणीणो पायनमुक्कारं विहेऊणं नियगिहागमणकारणं पुच्छित्था । सो वि आइक्खेइ-'गिलाणसाहु-रोगच्छेयणटुं लक्खपागतेल्लस्स पयोयणं अत्थि, तन्निमित्तं इहं अहं आगओ म्हि । तं सोचा अईव संतुहियया सा अववरयमझंमि पविसित्ता लक्खपागमहातेल्लकुंभ जाव उप्पाडेइ ताव दिव्वपहावेण स कुंभो भग्गो, तओ मणयं पि मणंसि दीणयं अधरंती साई स पुणो बीयं कुंभ जाव उप्पाडिउं लग्गा ताव सो वि भग्गो । एवं दिव्वपहावओ तिण्णि घडा भग्गा । तओ सा विसायं हियए न धरित्था, किंतु केवलं तं इत्थं वयासी- 'अहो मंदभागा हैं, जं मम इमं तेल्लं गिलाणस्स महप्पणो साहुणो उवगारत्थं न जायं ? ति तओ सो देवो तीए अभंगुरं भावं दळूणं सविम्हओ संतो नियदिव्वरूवं पयडीकाऊणं वयासी'हे कल्लाणि ! इंदेण स-सहाए तुव सइढत्तणं पसंसियं, तओ तुव परिक्खटुं हं इहं आगओ, इह पुणो तुम्ह इंद ॥१४॥ Jain Educati o nal For Personal & Private Use Only |w w.jaine brary.org Page #171 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण सुलसासाविगाप कहा-१०४ ॥१४३॥ कसिलाहाओ वि अहिगं धम्मे थिरत्तणं निरिक्खऊणं तुट्ठो म्हि' तओ ममत्तो कपि इच्छियं अटुं पत्थेसु' त्ति । तइया सुलसा वि महुरवाणीए तं देवं पइ भासित्था--'हे देव ! जइ तुं तुट्टो सि तया पुत्तरूवं मम वंछियं वरं देहि । तओ सो देवो वि तीए बत्तीसं गुलिगाओ दाऊणं बवित्था--तुमए एयाओ गुलिगाओ कमेण भक्खणीयाओ, तुव महामणोहरा बत्तीसं पुत्ता भविस्संति त्ति । तयणंतरं मज्झ समुइए कजमि जायंमि तुमए पुणो वि अहं सुमरणीओ' इअ वोत्तणं देवो सग्गं गच्छित्था । अह सुलसाए चितिअं-एयासि गुलिगाणं कमाओ भक्खणेण इयंता बाला भविस्संति, ताणं च बहणं मलमुत्ताई असुई का महिस्सइ ? । तम्हा एयाओ सब्बाओ गुलिगाओ एगाई संजोइत्ता भक्खेमि, जेण बत्तीसलक्खणोवेओ एगो च्चिय पुत्तो होज्जा' इअ विचिंतिऊणं सा तहेव ताओ गुलिगाओ भक्खित्था, परं दइव्वजोगेण तीए कुक्खीए समकालं बत्तीसगम्भा पाउब्भूया । तओ गब्भाणं महाभारं वहिउं असमत्था सा, सुलसा काउस्सग्गं किच्चा तं सुरं सुमरित्था । तया सो देवो वि सरियमेत्तो समाणो सज्जो तहिं आगच्च इमं बवित्था-'किमटुं तुमए हं सुमरिओ, । तया सा वि सव्वं नियवुत्तंतं वयासी । तओ देवो आह-'हे भद्दे ! तए सम्मं न कयं' अह जइवि ते अमोहसत्तिधारगा पुत्ता होहिरे परं बत्तीसं पि समाणाउसवसाओ समकालं चिय मरणं पाविस्सिरे । जा पुणो तुव देहे गब्भपीडा विज्जए, तं पीडं अहं अवहराभि, तुं विसायं मा कुणसु' त्ति वोत्तूणं तप्पीलं अवहरिऊणं देवो सट्टाणं गओ । अह सुलसा वि सत्थदेहा समाणी सुहेण गब्भे धरती पुण्णे समए बत्तीसलक्खणसंजुत्ते बत्तीसं सूए पसवित्था । नागो वि महयाडंबरेण ताणं जम्मणूसवं कुणित्था । ते य कमेण वइढमाणा जोवणमयं संपत्ता । तइया सेणियस्स रण्णो जीवयं पिव ते सव्वया पासवट्टिणो ॥१४३॥ Jain Education I ntional For Personal & Private Use Only I b rary.org Page #172 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण | सुलसासाविगाए कहा-१०४ ॥१४४॥ होत्था । अन्नया सेणिओ राया पुवदिण्णसंकेयं चेडगभूवइणो पुत्तिं मुज्जेठं पच्छन्नभावणं आणेउं वेसालीए हिट्ठमि सुरंग कराविऊणं रहारूढे बत्तीसं पि नागरहिणो ते सुए सद्धिं घेत्तूणं सुरंगमग्गेण वेसालिं पविसित्था । सुज्जेट्ठा वि तहिं पुवदिद्वचित्ताणुमाणओ मगहेसरं उवलक्खित्ता अप्पणो अइप्पिय चेल्लणानाम लहुबहिणि पइ सयलवुत्ततं वोत्तूणं तब्बिओगं असहमाणी पुवं तं चेव सेणिअस्स रहंमि समारोविऊणं सयं नियरयणाभरणकरंडगं समाणे उं जाव गया ताव मुलसाए पुत्ता रायाणं पइ वयासी-'सामि ! एत्थ सत्तुघरं मि चिरं ठाउं न जुत्त' तओ तप्पेरिओ सेणिओ राया चेल्लणं चेव घेत्तूणं सज्जो य पच्छा वलिओ । अह सुज्जेटा वि नियरयणाहरणकरंडगं गिण्हिऊणं जाव तहिं समागया ताव सेणियं न पासित्था । तया एसा अपुण्णमणोरहा बहिणीए विओगदुक्खेणं दुहिया समाणी उच्चयसरेण 'हा चेल्लणा हीरई' त्ति पुक्कारं कासी । तं सोच्चा कोहाउलो चेडगो नरवई सयमेव जायसन्नद्रो होइ, ताब पासस्थिओ वेरंगिओ भडो रायाणं निवारित्ता सयं कन्नाए वालणद्रं चलित्था । तओ सो भडो सज्जो तहिं गंतूणं सुरंगाए निग्गच्छंते सुलसाए सव्वेवि समकालं एगबाणेणेव वहित्था तओ परं सुरंगाए संकिण्णत्तणेण सो जाव बत्तीसं रहे औकड्ढित्था ताव सेणिओ भूवो बहुमग्गं उल्लंघिऊणं गओ, तओ वेरंगिओ भडो पुण्णापुण्णमणोरहो समाणो तओ पच्चावट्टिऊणं चेडगभूवस्स तं वुत्ततं निवेइऊणं सघरं गओ। अह सेणियभूवो सिग्धं रायगिहं आगच्च अईव नेहेण चेल्लणं गंधब्बविवाहेण परिणेइत्था । तओ नागसुलसाओ रणो मुहाओ पुत्तमरणवुत्तंतं सोच्चा तदुक्खदुहियाओ अच्चत्थं विलावं विहेइरे । तइया सोगसागरनिमग्गाणं ताणं बोहणद्रं अभयकुमारसहिओ सेणिो नरिंदो तर्हि आगच्च इत्थं बवित्था-'भो तुम्हे विवेगवंता तुम्हाणं एरिसो सोगो न विहेयव्वो, जओ एयंमि संसारे जे के वि एए भावा दीसेइरे nal १ ह्रियते । २ आकर्षयत् । ॥१४४॥ m dates Education Ta For Personal Private Use Only Www.jainelibrary.org Page #173 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविमाणकहाण |सुलसासा विगाए कहा-१०४ ॥१४५॥ ते सव्वेवि विणस्सरा संति । मच्चुस्स सव्वसाहरणभावाओ, तम्हा सोगं मोत्तूणं सव्वधम्मसाहणं धीरया आलंबणीया । अह एवं वेरग्गसाराहिं वायाहिं एए पबोहिऊण राया अभयकुमारमंतिजुओ नियघरंमि समागओ । तओ ते दंपईओ वि तं सब्वं पुवकयपावकम्माणं विवागं मन्नित्ता विगयसोगा होऊणं विसेसेण धम्मकम्ममि उज्जमसीला होत्था । अह अन्नया चंपापुरीए सिरिवीरजिणंदो समोसरिओ परिसा मिलिया, भगवया देसणा पारद्धा, तइया सिरिवीरपहुणो वरसावगो दंडच्छत्तकासायवत्थधारगो अंबडो नाम परिवाओ तहिं आगंतूणं जगगुरुं नमंसित्ता समुइयहाणे उवविसित्ता धम्मदेसणं सुणित्था । तओ देसणापज्जते अंबडो भत्तीए पहुं पणमित्ता वयासो-'नाह ! अहुणा मम रायगिहं गंतु इच्छा वट्टेइ' । ताव सामिणा वुत्तं-'भो देवाणुप्पिय ! तहिं गएणं तुमए नागसारहिणो पियं मुलसासाविगं पइ अम्हाणं धम्मलाहो दायब्वो' त्ति । तओ सो वि अंबडसावगो भगवओ वयणं तहत्ति पडिवज्जिऊणं गयणपहेण गच्छंतो रायगिहं पप्प पुव्वं सुलसाए गिहदुवारंमि खणं ठाइऊणं इत्थं चिंतित्था-'अहो ! जं पइ तिजगवइणा धम्मलाहो कहाविओ, सा सुलसा केरिसी दिढधम्मिणी होहिइ ?, अहं इमीए परिक्खणं कुब्वेमि । एवं चिंतिऊणं सो विउव्वणालदीए सज्जो रूवंतरं विहेऊणं तीए घरंमि पविसिऊणं सुलसाओ पुरओ भिक्खं मग्गित्था । सा उ 'सुपत्तं विणा अण्णस्स धम्मबुद्धीए असणाइयं न पयच्छामि त्ति सयं पुवकयं पइण्णं अवीसरंती तस्स मग्गमाणस्स सहत्थेण भिक्खं न दासी । तओ एसो तीए गेहाओ निस्सरित्ता पुराओ बाहिरं पुवाए दिसाए चउभुयं बम्हसुत्तऽक्खमालाहिं विराइयं हंसवाहणं सावित्तीसहियं पउमासणासीणं रत्तवण्णं एवंविहं सक्ख बम्हणो रूवं विहेऊणं चउम्मुहेहिं वेयाणं झुणिं कुणंतो संठिओ । तइया 'अहो अज्ज पुराओ बाहिरं पुवदिसिभागे सक्खं बम्हा समागओ' त्ति लोग१. ध्वनिम् । ॥१४५॥ Jain Education international For Personal & Private Use Only W alneabrary.org Page #174 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥१४६॥ Jain Education onal मुहाओ पउत्ति सोच्चा केई पउरा तस्स भत्तीए, केई पुणो कोउगविलोयण एवं बहवो जणा तिहिं समागया । परं सम्मत्तंमि अइनिच्चलचित्ता सुलसा उ नियवयरक्खणट्टं तस्स व सुयं पि असुयं पिव काऊणं तहिं न गच्छत्था । ओ तं अणायं मनिऊणं अंबडो बीयंमि दिणंमि दाहिणदिसाए गरुलासणं पीयंबरं संख-चक्क-गया- सारंग - घणुहधरं लच्छी–गोविगाईहिं सद्धिं विविहभोगलीलं कुणतं विण्डुरूवं विहेऊणं पुराओ बाहिरं संठिओ । तयावि मिच्छादिट्ठसंसग्गाओ बीती मुलसा तहिं न वच्चित्था । अह एसो तइयंमि दिवहंमि पच्छिमदिसाए वग्घचम्मासणासीणं उसहवाहणं तिनयणं चंदसेहरं पवहंतसुरसरियाभूसिय- जडाधरं गयचम्मवसणं भस्सभरियदेहं एगहत्थथिअसूलं अवरधरियकवालं हिययंमि रुंडमालं गोरीमंडियअद्धदेहं सक्स्खं महेसररूवं विहेऊणं सयलजंतुप्पाइगा मेमच्चया सत्ती अस्थि । 'ओ वैंइरित्तो न कोवि अन्नो जगदीसरो अस्थि' इच्चाईं पउरजणाणं पुरओ बवंतो पुराओ बाहिरं चित्थीअ । तइया जणमुहाओ ईसरागमणवत्तं सोच्चा विसुद्धधम्मापुरत्ताए सुलसाए तदंसणं मणसा वि न पत्थियं । तओ एसो चउत्थादिमि उत्तरदिसाए अच्चभूयं सतोरणं चउम्मुहं समोसरणं किच्चा अट्टमहापाडिहेरविराइयं सक्खं जिणरूवं निम्मविऊणं संठिओ असि । तत्थ विलसं विणा बहवो लोगा तस्स वंदणत्थं गया। एसो ताणं धम्मुवएसं सुणावित्था । अह एयंमि अवसरंमि वि एयं सुलसं अणागयं नच्चा अंबडो तस्स खोहण तीए घरंमि एगं पुरिसं पेसित्था । सोवितहिं गंतूणं तं वयासी - 'हे सुलसे ! तुव अइवल्लहो सिरिमंतो अरिहंतो तित्थयरो वर्णमि समोसरिओ अस्थि । तन्नमणत्थं तुं कहं न गच्छसि ? । तया सा पाह - 'हे महाभाग ! एयंमि भूयलंमि अहुणा सिरिमंतं भगवंतं महावीरं १. मदीया । २. व्यतिरिक्तः । For Personal & Private Use Only सुलसासाविगाए कहा- १०४ ॥१४६॥ Page #175 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण | सुलसासा | विगाए ॐकहा-१०६ ॥१४७॥ मोत्तूणं अवरो तित्थयरो नत्थि च्चिय । सिरिवीरभगवओ अण्णत्थ देसंमि विहारसवणाओ संपयं इह आगमणसंभवो कत्थ ?' त्ति । अह एयं सोच्चा सो पुणो आह-'हे मुद्धे ! इमो पंचवीसइमो तित्थयरो अहुणा समुप्पन्नो अस्थि, अओ सयं तत्थ गंतूणं तुं किं न वंदसे ? । सा पाह-'हे भद्द ! भारहखित्तंमि पंचवीसइमो जिणिंदो कयावि न संभवेज्जा, तम्हा को बि एसो मायिल्लो पुरिसो कपडप्पयारेहिं जणे वंचेइ' । तया सो पुणो आइक्वेइ-'हे भद्दे ! जं तुमए वुत्तं तं सच्चं, परं जइ एवं कए बि सासणपहावणा होज्जा तया इह को दोसो ?' । सा बयासी – 'एयारिसवट्टाकहणेण मुद्धो दीसइ, परं नाणदिट्ठीए चिंतेसु, असुहववहारेण का सासणुन्नई ?, किं तु पच्चुअ लोगउवहासेण अवभायणा होज्ज' त्ति । तओ सो पुरिसो उट्ठाय पच्छा गंतूणं अंबडस्स अग्गओ सव्वं वुत्तंतं वयासी । तइया अंबडो वि सुलसाए धम्ममि थिरयं नच्चा-'अहो जं वीरसामिणा सहासमक्खं सयं धम्मलाहदाणेण संभाविया तं जुत्तमेव । जओ इत्थं मए चालिया वि एसा मणसा वि न चालिया' इअ चिंतिऊणं तं मायापवंचं संहरित्ता नियमूलरूवेणं सो मुलसाए गेहमि पविसित्था । तओ तं आगच्छंतं दळूणं सुलसा वि साहम्मियभत्तीए निमित्तं सज्जो समुदाय तस्संमुहं गंतूणं-'हे तिजगगुरुणो सिरिवीरपहुणो उवासग ! तुव सागयं होज्ज' त्ति पण्हपुव्वयं तप्पायपक्खालणं कारित्ता स-गेहचेइयं वंदावित्था । अंबडो वि सम्माणिओ समाणो विहिणा चेइयवंदणं विहेऊणं तं पइ वयासो-'हे महासइ ! एयंमि भरहम्मि तुम चिय एगा पुण्णवई असि, जओ तुम पइ सिरिवीरसामिणा सयं मम मुहेणं धम्मलाहो दाविओ अत्थि' । एयं सोच्चा अइसयाणंदसंपन्ना सा भगवओ विहरणदिसाहिमुहीहोऊण सिरंसि अंजलिं काऊणं सिरिवीरपहुं हियए निहेऊणं १. मायावी। ॥१४७॥ For Personal Private Use Only www.jainerbrary.org Page #176 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि. नाणकहाए सुलसासाविगाए कहा-१०४ ॥१४८॥ पसत्थवायाए थुणित्था । तओ अंबडो विसेसओ तयासयपरिजाणणटुं पुणो तं वयासी-'मए इहं आगयमेत्तेणं लोगमुहाओ एयंमि पुरंमि बम्हाइदेवागमणवट्टा सुणिया, तहि ताणं दंसणटुं तुमं किं गया न वा ? । तइया सा पाह–'हे धम्मण्णु ! जे सिरिजिणधम्माणुरत्ता ते पुरिसा सयलरागद्देसारिजेयारं निहिलमव्वजणुवयारपरं सव्वण्णुं सव्वाइसयसमन्नियं नियतेयविणिज्जियसहस्सकिरणं सिरिमहावीरसामिदेवाहिदेवं विहाय अन्ने रागद्दोसमोहाभिभूए अओ च्चिय निरंतरं इत्थीसेवानिरए सत्तुवहबंधणाइकिरियातल्लिच्छे अप्पधम्मावियाणगे खज्जोयसरिसे बम्हाइणो देवे दटुं कहं उसहेजा ? । जह जेण पुरिसेण परमपमोयजणगं अमयपाणं कयं तस्स लवणोदयपाणिच्छा कहं होज्जा ?, पुणो जेण बहुविहमणिरयणाइववसाओ विहिओ स पुरिसो कच्चखंडाई वावारं काउं कहं इच्छेज्जा ?, अओ तुं जिणवरुत्तभावे बियागंतो समाणो सिरिवीरजिणिवइट्रसद्धम्मरयं मं कहं पुच्छसि' त्ति। अह अंबडो इत्थं धम्ममि अइदिढयमाए सुलसाए वयणाई सोच्चा तं अईव सिलाहिऊणं स-कयबम्हाइरूवनिम्माणपवंचं तप्पुरओ निवेइत्ता मिच्छादुक्कडं दाऊणं जहरुइं अन्नहिं गच्छित्था । तस्स अंबडस्स सिरिवीरजिणिदपासंमि गहीयदुवालसव्वया सत्तसयाई सीसा होत्था । ते य एगया कंपिल्लपुराओ पुरिमयालपुरं गच्छंता पिवासाए वाउलीभूआ मग्गे गंगामहानई पत्ता तहिं अन्नं कपि जलपदायगजणं अपासंता सयं च परिग्गहीयादिण्णादाणविरमणव्वया समाणा अन्नेसिं इत्थं वयासी–भो देवाणुप्पिया ! अम्हाणं सत्तसईमज्झाणं एगो कोई स-बयभंग विहेऊणं जइ जलपाणं करावेइ तइया अवसिद्राणं सब्वेसि पि वयरक्खणं सिय' त्ति । परं नियनियवयभंगभयाओ न केणवि तन्वयणं पडिवण्णं । तओ तीए नईए जलं अघेत्तूणं सब्वेवि तहिं चिय अणसणं गिण्हिऊणं हिय ॥१४८॥ Jain Education a l For Personal Private Use Only and.jaineDrary.org Page #177 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नणकाप सुलसासा| विगाए कहा-१०४ ॥१४॥ यंमि सिरिमहावीरं झायंता अंबडनाम सगुरुं च नमंता समाहिणा कालं किच्चा पंचमं सग्गं संपत्ता । अंबडो परिवायगो थूलहिंसं परिच्चयंतो नईपमुहेसु केलिं अकुणंतो नट्टविकहाइ-अणत्थदंडं असमायरंतो अलाबुदारुमट्टियापत्तवज्जियपत्ताई अपरिगिण्हमाणो गंगामट्टियं मोत्तण अन्नविलेवणं अकुणंतो कंदमूलफलाइं अभुंजतो आहकम्माइ -दोस-दोसियं आहा' असेवंतो अंगुलीयमेत्तं अलंकारं धरंतो गेरुगाइधाउरत्तवत्थाइं परिधरंतो केणवि गिहत्थेण दिण्णं वत्थेण य सम्म गालियं जलं पिवंतो, आढयपमियं जलं सिणाण, गिण्हंतो, सिरिमंतजिणिंदपणीयसुद्धधम्ममि च्चिय एगमई धरंतो सयलं पि निजजम्मं सहलीकाऊणं पज्जते आसण्णपरमपओ मासिई संलेहणं किच्चा बम्हदेवलोगं पत्तो । तहिं दिव्वाई देवसुहाई अणुभवित्ता कमेण माणवभवं पप्प संजमाराहणपुवं सिद्धिं पाविस्सइ । सुलसा साविगा य हिययपंकयंमि एगं वीरजिणीसरं चिय झायंती सव्वुत्तमथिरयाभूसणेण सम्मत्तं भूसित्ता तित्थयरनामकम्मं उवज्जियवई इहच्चिय भरहखित्तंमि आगामिचउवीसीए उत्तीसाइसयसंजुत्तो निम्ममो नाम पन्नरसमो तित्थयरो भविस्सइ । एवं जो मणूसो तित्थय थिरयाभावेण हियथाम धरिस्सइ सो तिजगसेहरपयं पावेज्जा ।। उवएसो-- सम्मत्तभावभूसिय-मुलसाचरियं इमं वियाणित्ता । तह तुम्हे जिणवीरं, झाएह मणसि भो भविया ! ॥१०४॥ सम्मत्तदंसणपहामि मुलसासाविगाए चउरुत्तरसयइमी कहा समत्ता ॥१०४॥ -आत्मप्रबोधात् । | | ॥१४॥ For Personal & Private Use Only www.jainibrary.org Page #178 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाए ॥ १५०॥ Jain Education I संजमविराहप संगे 'देहविसज्जणं अणुण्णायं' - इह मुणिवरदुगस्स पंचाहियसयइमी कहा ॥ १०५ ॥ संजमहाणिपसंगे, देहविसज्जणमिहं अणुण्णायं । कडेजोगिदुसाहूणं, बुत्तं वृत्तं सुबह ॥ १०५ ॥ अहेसि नरविक्कमरायरक्खियाए वैइदेसाए पुरीए सुंदसणो नाम सेट्ठी, तस्स दुवे पुत्ता जाया, पढमो जयसुंदरओ बीयो य सोमदत्तनामो अस्थि, दो विय एए कलासु कुसला रुवाइगुणजुत्ता परुप्परपणयपहाणचित्ता पगिट्ठसत्ता इहपरलोयाविरुद्धे किच्चे वट्टेइरे । एगया ते महल्लमुल्लं कयाणगं घेणं बहुनर परिवरिया अहिच्छत्ताए पुरीए गया । तत्थ य अच्छंताणं ताणं जयवद्धणसेट्टिणा सद्धिं भावपहाणमेत्ती जाया । तस्स सेट्टिणो सोमसिरी विजयसरी य दोणि धूयाओ अस्थि, तत्तो तेण सेट्ठिणा ताओ तेसिं दिण्णा, विवाहो य विहीए विहिओ । तओ ताहि सद्धि बहुजणस्स अणिदियं पंचविहविसयसोक्खं जह समयं उवर्भुजंता तहिं परिवसंति । अन्नंमि अवसरंमि नियनगरागरण नरेण ते वृत्ता - 'हं भो ! पिउणा तुम्भे सिग्धं एह' त्ति आणत्ता, जम्हा अणिवृत्त - सास- कास - मुहे हिं भूरिरोगेहिं सो पीडिओ तुम्भाणं दंसणं सिग्धं महेइ । एवं सोच्चा ते तद्दुक्खेणं तहिं चिय कलत्ते मोत्तूणं ससुरस्स वत्तं कहिऊणं झत्ति पिउपासे पट्टिया । अच्छिन्नपयाणेहिं वच्चंता ते नियमंदिरे पत्ता, तत्थ सोयविच्छायमुहसोहो परियणो दिट्ठो, नियभवणं पि उवरयाऽणाहप्पयाणसालानिउत्तजणं पणट्ठसोहं अइभीसणं सुसाणं व दिट्टं, हा हा हय म्ह, ताओ दिवंगओ, तेण फुडं इमं घरं अत्थमियदिणयरं कमलवणं पिव रई नेव जणेइ, एवं परिभाविंता चेडीदिण्णा १. गीतार्थद्विसाधूनाम् । २. वृत्तं उक्तम् । ३. वैदेशा- अवन्तीनगरी । ४ भनिवृत्त । For Personal & Private Use Only मुणिवरदुगस्स कहा- १०५ ॥ १५०॥ jainelibrary.org Page #179 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥१५१ ॥ सम्मि आसीणा । एत्थंतरम्मि गुरुसोगवेगबहाउलऽच्छेणं परियणेण पायवडणं काऊणं अच्चंतसोगजणणी नीसेसा पिउणो मरणवत्ता तेसि निवेइया । तओ ते विमुक्ककंठं रोविउं समारद्धा । परियणेण महुरगिराए कहंपि हु पडिसिद्धा । अ तेहिं जंपियं 'भो तुम्हे कहेह असरिसं पेमं उवहंतेणं ताएणं अपुण्णाणं अम्हाणं किं समाइट्ठे' । तओ सोगभर गैंग्गिरेण परिजणेण भणियं निसुणेह, तुम्ह दंसणमच्चतं अहिलसंतेण ताएण 'मज्झ पुत्ता जझ्या एहिंति तया तप्पुरओ इमं च तं च अहं साहिस्सामि' त्ति पयंपिरेण पुच्छिराणं पि अम्हाणं किं पिनो सिहं, अच्चंतपयंडरोगवसेण तुम्हं अणागमणे च्चिय सो झत्ति पंचत्तं पत्तो' एयं च निसुणिऊणं किं पि अणाइक्स्खणिज्जसंतावं समुव्वतेहिं तेहि पामुक्कपोक्करं 'हा निग्धिण ! कोणास ! तए कीस पिउणा समं संगमो न विहिओ त्ति, पावेहिं अम्हेहिं किं च तत्थ वुत्थं' ति एवमाइयविलविरेहिं पुणो पुणो ताडियउत्तमंगेहिं तह कह वि परुण्णं जह जणेहिं पहिएहिं पिय रुण्णं । तो चत्तभत्तपाणा ते कहमवि परियणेण पण्णविया तइया तस्स उवरोहेणं समत्थकिच्चेसुं पवईति । अह अण्णम्मि अवसरम्मि तेहिं दमघोससूरिणो पासंमि संसारुच्छेयकरो सव्वन्नुणो धम्मो निसुणिओ, तओ ते मच्चु - रोग-दोगच्च -सोगजर- पमुहदुक्खपैडिहत्थं संसारं असारं निच्छिऊण संजायवेरग्गा ते दोवि गुरुपुरओ भालयलधरियकयकमला भणेइरे - भयवं! तुम्ह समीवे पव्वज्जं अम्हे गिहिमो । अह गुरुणा सुत्तुवओगमुणियतब्भावविग्घलेसेणं भणियं - 'महाणुभावा ! तुम्हाणं पव्वज्जा उचिया, नवरं इत्थी पच्चइओ तुम्हं सुदूरं उवसग्गो भावी, जइ तुम्हे जीवाऽवगमेऽवि तं सम्मं निप्पकंपा सहेइ तइया सज्जो पडिवज्जेह मोक्ख१. बाष्पाकुलाक्षेण । २. गनदेन । ३. अनाख्यानीय सन्तापम् । ४ भरितम् । For Personal & Private Use Only मुणिवर-दुगस्स कहा- १०५ ॥१५१॥ jainelibrary.org Page #180 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाण मुणिवर दुगस्स कहा-१०५ ॥१५२॥ कए य उज्जमेह । इयरहा किरिया आरूढवडियाणं पिव हासटाणं' । तेहिं भणियं-'भयवं ! जइ अम्हं जीवयव्वपडिबंधो मणागं पि होज्जा तया न विरइगहणमई कुणेज्जा, ता भववासुविग्गाणं तुज्झ पयपउमजुयललागाणं विग्घे वि अविचलाणं अम्हाणं देहि पबज्ज । तओ गुरुणा दिक्खिऊणं सब्बो कायचविही निदंसिओ, सुत्तत्थेहिं च परं निप्फत्तिं सम्म उवणीआ । गुरुकुलवासे सुचिरं वसिऊणं ते महासत्ता एगया नियगुरुणो आणाए एगागिविहारिणो जाया । वुत्तं च नाणस्स होइ भागी, थिरयरओ दंसणे चरित्ते य । धन्ना जावकहाए, गुरुकुलवासं न मुंचंति ॥ अह अणिययवित्तीए विहरमाणो सम्म उवउत्तो कह वि अहिच्छत्ताए पुरीए जयसुंदरो साहू समागओ, तत्थ य जा किर तेणं परिणीया सेद्विणो धूया सोमसिरी आसि सा पावा तक्कालं असईवित्तीए गब्भवई संजाया चिंतेइ-जइ जयसुंदरो इह एइ तो तं उप्पब्वाविय नियदुच्चरियं निगृहेमि । तइया भिक्खढाए गिहे पविट्ठो तीए य सो साहू दिट्ठो, तो समाणसीलाए सझियाए सहीए झत्ति गेहस्स अंतो पक्खित्तो । तीए भणिओ य-'हे जीवनाह ! एत्तो दुक्करतवचरणाओ विरमसु, हे सुहय ! जत्थ दिणे तुज्झ दिक्खावत्ता निसामिया, तत्थ ममं वज्जवडणाऽइरित्तं दुक्खं जायं, तुह वियोगे जीवियं अज्ज चयामि कल्लं वा चयामि, नवरं एत्तियदिवहे वि तुह दंसणाऽऽसाए ठियं, इहि च तए सद्धिं जीवयं मरणं वा नत्थि संदेहो, ता पाणनाह ! जं तुज्झ रोयए, तं समायरसु' । एवं तीए भणिए सो साहू गुरुणो वयणं सरिऊणं पुवुवइटुं च अणुवसमं धम्मपच्चूहं अहुणा उवट्रियं ति वियाणित्ता मोक्खत्थबद्धलक्खो बाढं नियजीवियव्वनिरवेक्खो तं भणेइ-'भो भद्दे ! एक्कं खणं तुमं गिहबाहिं ठाहि, जाव अहं किंपि नियकिच्चं करेमि, तदुत्तरं जं तुव हियं आयंतियसुहं १. प्रातिवेश्मिकया । २ आत्यन्तिकसुखम् । ॥१५॥ Jain Educati o nal For Personal & Private Use Only Page #181 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि मुणिवरदुगस्स कहा-१०५ नाणकहाण ॥१५३॥ च तं आयरिस्सामि । अह सा पहिवयणा तह त्ति पडिसुणिय निबिडकवडुक्कडायारा गिहकवाडाईं दाऊणं बाहिं संठिया । साहू वि कयाणसणो परंमि धम्मझाणमि वस॒तो 'वेहाणसेण विहिणा मरिउं अच्चुयसुरो जाओ । तया पुरंमि वत्ता जाया'इमीए साइ हओ' त्ति, तओ पिउणा हत्थं निब्भच्छिऊणं सा सोमसिरी नियगिहाओ निच्छूढा मग्गे च्चिय पसवदोसाओ निहणं गया। विजयसिरी वि अच्चंतसिणेहवसाओ एगत्थ तावसाणं आसमंमि पव्वज्ज घेत्तणं कंदमूलाई भुंजंती तहिं संठिया । अवरंमि अवसरंमि पुज्वोइयमुणिवरस्स लहुमाया सो सोमदत्तनामो मुणिवरो विहरतो तत्थ संपत्तो तिक्खऽग्गकीलएणं चलणमि विद्धो सो भमिउं अक्खमो तहिं एगपएसंमि ठिओ, तइआ कहवि विजयसिरीए नाओ, मयणानलदज्झमाणहिययाए विविहेहिं पयारेहिं सो खोहिउं पारद्धो, एवं पइक्खणं चिय तीए पावाए खोभिज्जंतस्स सुमरियगुरुवयणस्स तइया गंतुं अचयमाणस्स 'कह स-जीवियं उज्झामि' त्ति चिंतमाणस्स तस्स देसंमि दोण्हं निवाणं बद्धवेराणं तत्थ तक्खणमि महंतं जुद्धं जायं । निवाडियाणेगसुहड-करि-तुरयं पवहतरुहिरपवहं दंसणमेत्ते वि भयजणगं परपक्खसपक्खखयं एयारिसमहासंगामं दणं पडिनियत्तेसु निवेसु गिद्ध-भैल्लुकपमुहेहिं मडएसु खज्जमाणेसुं साहू परिचिंतेइ'मरणकिच्चंमि अवरो उवाओ नत्थि, तो रणंगणंमि ठाऊणं गिद्धपट्ट-मरणं पवज्जामि । एवं विणिच्छिऊणं स महप्पा कहं पि तीए पावाए कंदफलाइनिमित्तं गयाए कयसव्वकायवो सणियं सणियं तेसिं मडयाणं मज्झयारंमि गंतृणं निज्जीवो इव पडिओ, अह दुद्रुसत्तेहिं खद्धो अच्चंतसमाहीए मरिऊणं सो जयंतमि विमाणमि अणुत्तरो सुरो जाओ। एए दुण्णि वि समणवरा तओ माणुसभवं पाविऊणं मोक्ख पाविहिरे । वुत्तं च १. वैहायसेन-गणे सीनाजी भयंते .. शृगालः। ३. भक्षितः । ॥१५३॥ JanEducation For Personal Private Use Only Mainederary.org Page #182 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहा सयभुदत्त| साहुणो कहा-१०६ ।१५४॥ एवं वेहाणस-गि-द्धपट्टमरणाइकारणवसेणं । नूणमणुण्णायाई, जिणेहि तइलोक्कमहिएहिं ॥ उवएसो"दुण्डं समणवराणं, समाहिवरदंसगं हि सच्चरियं । सोच्चा भविया ! तुम्हे, तहा वयाऽऽराहगा होह ॥१०५॥ संजमविराहणप्पसंगे मुणिवरदुगस्स पंचाहियसययमी कहा समत्ता ॥ १०५॥ संवेगरंगसालाओ। 'संजमविसुद्धीए सइ अपमत्तभावो कायव्वो' इह सयंभुदत्तसाहुणो छउत्तरसयइमी कहा ॥१०६ ॥ सव्वट्ठदेवजोग्गो, विसुद्धसंजम-पहावओ साहू । एक्केण हि रागेण, सोहम्मे पडिय संजाओ ॥१०६॥ चारित्ताराहणोज्जुत्त-सयंभुदत्तसाहुणो । साहिज्जए इहं नाय, संजमसोहिवड्ढगं ॥ १०६॥ कंचणपुरंमि नयरे जणपसिद्धा दो भायरा परुप्परदढपणया सयंभुदत्तो सुगुत्तो य वसंति । तेसिं नियकुलक्कमअविरुद्धवित्तीए जीवणुवायं कुणमाणाणं लीलाए कालो वोलेइ । अह एगमि अवसरे कूरगहवसओ वुट्ठीविरहेण पउरजणजणियदुक्खं घोरं दुब्भिक्खं निवडियं, ताहे चिरसंगहिया महंता वि तिणरासिणो खीणा, सुमहल्ला वि धन्नाण वि पल्ला निहणं उवगया । सीयंतचउप्पय-दुपयवग्गं अवलोइउणं परिचत्तववत्थो उब्विग्गो पत्थिवो वि नियपुरिसे आणवेइ-रे! रे! पुरिसा ! जस्स गेहमि धन्नसंचओ जत्तिओ अस्थि, तस्स तेत्तियं एयस्स अद्धं वा बलाओ सिग्धं गिण्हेह त्ति । एवं आण ॥१५४॥ १. तदा । Jain Education a l For Personal Private Use Only than.jainelibrary.org Page #183 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाणी सयंभुदत्तसाहुणो कहा-१०६ ॥१५५॥ त्तेहिं जमभिउडिभंगभीमेहिं तेहिं रायपुरिसेहिं सब्वत्थ तहेव सव्वं अणुट्रियं । तओ छुहाओ धण-सयण-नासओ य लोगो सविसेसं अच्चतरोगभर-विहुरिओ मरिउं 'समाढत्तो। गेहेसुं सुन्नीहुँतेसु, रुंडमुंडेहिं रत्थासुं दुग्गमासु, लोएसुं सुत्थदेसम्मि को समम्मि सरंतेसु सो वि सयभुदत्तो मुगुत्तसहिओ पुराओ नीहरिओ सत्येण समं देसंतराऽभिमुहं गंतुं लग्गो । सत्थे दूरपहं अइक्कंते रण्णमज्झम्मि य पत्ते तइया अकम्हा रणसज्जा चिलायघाडी समावडिया सा य रणिक्कबद्धरंगिया जुज्झिउं लग्गिया । अह कुंत-खग्ग-भल्लगपमुहप्पहरणकरा समरधीरा सत्थसुहडा वि तीए समगं जुज्झिउं संपलग्गा । तया खडिय-पयंडसुहडं विहडिय-रण-रहस-नस्सिरनरवुदं 'उप्पित्थसत्थनाहं महाभीमं समरं जायं । अच्चंतनिदए ण पबलबलेण चिलायनिवहेण कलिकालेणव्व धम्मो तह समत्थोवि सब्वसत्थो निहओ। तओ चिलायसेणा सारं अत्थं सुरूवरामाजणं मणुस्से य बंदिग्गाहेण घेत्तणं पल्लि गया । सो वि य सयंभुदत्तो कहं पि नियलहुभाउविउत्तो तीए चिलायसेणाए एसो धणवं ति चिंतिऊणं संगहिओ। सो सुचिरं निद्दयकसाघायबंधणाइहिं दिढं उवहओ वि देयदव्वं किं पि जाव न इच्छेइ ताव चिलाएहिं विणासिय-पसु महिस-रुहिर-धारा-णुलित्तभवणाए दाराऽवबद्ध-कुस्सर रणंत-गुरुघंटयालीए पइदिण--पुन्नोवाइयचिलाय-कीरंत-तप्पणविहीए रत्तकणवीरमाला-विरइय-पूओवयाराए गयचम्मनिवसणाए पयंडरूवाए चामुंडाए उवहारत्थं भयवस-वेवंत-सव्वंगो सो नीओ। 'रे वणियाऽहम ! जइ जीवियव्वं अभिलससि, ता लहुं अज्ज वि अम्हाणं दव्वं दाउं इच्छसु,किं अकंडे जमभवणं गच्छसि ? एवं ते जपंता सयंभुदत्तं जाव खग्गेण न घायंति ताव सहसा बहलहलबोलो समुदिओ। 'हं हो एयं वरागं मुंचह, थी-बाल-वुड्ढ-विद्धंसकारिणं इमं वेरिवग्ग अणुसरह मा चिरावेह, एसा १. समारब्धः । २. किरातधाटी । ३. त्रस्त । ॥१५५॥ M Jain Education For Personal & Private Use Only Page #184 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाप सयभुदत्त| साहुणो कहा-१०६ ॥१५६॥ पल्ली हम्मइ, इमाई मंदिराई पि दझंति इअ उल्लावं सोच्चा सयंभुदत्तं मोत्तण सुमरियचिरवेरिसुहडसंपाया ते पुरिसा पवणजइणा जवेणं कच्चाइणीगिहाओ झत्ति नीहरिया । तइया सयंभुदत्तो 'अजेव अहं जाओ, अज्जेव य सयलसपय पत्तो' इअ चिंततो तुरियं चामुंडाए गेहाओ अवक्कतो । सो य भीसणचिलायभयतरलिओ गिरिकुहरमज्झभागेणं बहलतरुवल्लिपडलाउलेणं अपहेणं वच्चंतो भुयंगमेण खद्धो, तया तस्स महाघोरा वेयणा समुपन्ना । तेण परिचितिय-नूर्ण एण्हि अहं नस्सामि, जइ कहमवि चिलाएहिं पमुक्को ता कयंततुल्लेणं भुयंगेणं अहं डसिओम्हि, अहह ! विहिसरूवं विचित्तं । अहवा जम्मो मरणेण, जोव्वर्ण सह जराए संजोगो । सममेव वियोगेणं, उप्पज्जइ किमिह सोगेणं ।। एवं परिभावंतो जाव वच्छच्छायं अणुसरेइ ताव तरुणो हेम्मि ठियं महासत्तं चारणसमणं विचित्तनयभंग-संगदुब्विगमं सुत्तं परियत्ततं पउमासणबंधधीरं उवरुद्धमणपसरं पेच्छइ । तयणु सो विसमविसोरगविसविहुरियस्स मम एत्थ पत्थावे 'भयवं ! सरणं तुमति जंपिय विचेयणो पडिओ । अह मुणिवसहो तं विस–वस-निन्नद्रचेयणं पेच्छिऊणं करुणाए परिचितेइ-इयाणिं किं काउं जुज्जइ । जओ वुत्तंपाव-पओयण-निरया-ण, नो गिहत्थाण ताव उवयारे । वट्टिउ-मुचियं साहू-ण, सव्वभूयप्पभूयाणं ॥ सब्बभूयप्पभूयाणं पावपयोयणनिरयाणं साहूणं गिहत्थाणं उवयारम्मि वट्टिउं नो उचियं, जम्हा ताणं उवयारम्मि वट्टमाणे गिहिसंगदोसेण निरवज्जवित्तिणो बिहु साहवो तब्विहपावदाणाणं कारणं भवंति, जइ पुणो उवयरिया ते सव्वसंगं मोत्तणं अचिरेणं पवज्जं पडिवज्जिऊणं सद्धम्मकज्जेसु. जयंति तया तक्कया कम्मनिज्जरा वि होज्जा इय चिंतमाणस्स समणस्स अनिमित्तं चिय सहसा दाहिणं नयणं विप्फुरियं, तओ तदुवयारं आभोगिऊणं तस्स चरणोवरिम्मि ॥१५६॥ Jain Educati o nal For Personal & Private Use Only wow.jaine brary.org Page #185 -------------------------------------------------------------------------- ________________ संयंभुदत्त| साहुणो पाइअवि नाणकहाण ॥१५७॥ वियाररहियं सुहुमं भुयगदंसं दणं मुणिवसहो परिभावइ नूणं इमो जीविस्सइ, जेण सप्पदंसठाणं अविरुद्धं, सत्थम्मि सिरपमुहाणि ठाणाणि विरुद्धाणि वुत्ताणि । तहाहि-सीसम्मि लिंगम्मि 'चिबुए कंठम्मि संखेसु गुदे थणम्मि ओट्ठम्मि वच्छयलम्मि भुमयासुं नाभीए नासाउडम्मि करचरणतलम्मि खंधे कक्खासुं इक्वणमि निडालम्मि केसंतसंधिदेसेसुं च सप्पदट्ठो जमगिहम्मि जाएइ । तहा य पंचमी-अट्ठमी-छट्ठी-नवमी-चउद्दसीतिहीसु अहिदट्ठो पक्खंते वि विणस्सइ, अजं च तिही हि विरुद्धा न । नक्खत्तेसुं पि मघा बिसाहा मूलं असिलेसा रोहिणी अद्दा कित्तिय त्ति विरुद्धाई नक्खत्ताई, अज्ज इह मुहुत्तम्मि तं पि विरुद्धं नक्वत्तं न वट्टेइ । अन्नं च पुवमुणिणो 'रि पि भणंति-भुयगदगुस्स मणुयस्स कंपो, लालामुयणं, 'जिंभा, नयणाऽरुणत्तणं, मुच्छा, सरीरभंगो, कवोलसामत्तणं पहाहाणी, 'हिक्का सरीरसीयत्तणं च अचिरेण मरणाय हवेइ । ततो पडियारो कीरइ । जओ 'जिणधम्मो दयापहाणो अत्थि' एवं परिभाविऊणं मुणिवसहो झाणनिमियथिरनयणो विसाऽवहारगविसेससुत्तं अणुसुमरिउं पवत्तो। अह जाव सरय-ससहर निब्भर-पसरंत-पहा-पहासिरं अमयकुल्लाऽणुकारिणिं अक्खरसेणिं उल्लवेइ, ताव दिवसयर-पहा-भरऽब्भाहयं तिमिरं पिव महाऽहिविसं नटुं । सो वि सुत्तविबुद्धो ब्व पडुदेहो उढिओ । तओ एसो पवरसाहू 'मम जीवियदाय' त्ति जायपडिबंधो सबहुमाणं तं समणं नमिऊणं भणिउं आढत्तो-'भयवं ! भमंतभीसण-सावयकुल-संकुलाए अडवीए मम पुण्णेणं तुम्ह इहं निवासो जाओ त्ति मण्णेमि, नाह ! जइ तुम इहं न होतो सि, तो कहं अन्नहा महाविस-विसहर--विस-हरियचेयणस्स इह जीवियव्वं होज्जा !, कत्थ मरुमंडलो ? कत्थ य महाफलसमिद्धो १. चिबुके । २. नयनसमीपभागेषु । ३. ध्रुवोः । ४. रिटम्-शुभाशुभनिमित्तम् । ५. जम्भा-५॥ । ६. हेडकी । ॥१५७॥ JanEducationa l For Persona Private Use Only incibrary.org Page #186 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाए सयभुदत्त साहुणो कहा-१०६ ॥१५८॥ कप्परुक्खो ? । कत्थ अधणस्स गेहं !, कत्थ य तत्थेव रयणनिही ?। कत्थ अच्चंतदुहिओ अहं ?, कत्थ य तुमं अणप्पमाहप्पवंतो ? । अहह ! विहिविलसियाणं जयंमि को परमत्थं मुणेइ, भयवं ! एवंविहोवयारिस्स तुज्झ अधन्नस्स महं केण केण व कएण रिणमोक्खो जाएज्जा ?। मुणिणा भणियं-भद्दय ! जइ रिणमोक्खं काउं समीहसे, ता तुम इयाणिं निरवज्ज पव्वजं पडिवज्जसु, एईए कएणं मइ तुह नणु उवयारो वि कओ च्चिय, इयरहा सुमुणीणं असंजयचिंताए अहिगारो नत्थि । भद्द ! मणुस्साणं धम्मवियलं जीवियं न सेलहिज्जइ, तो गिहाऽऽसंगं चयसु, निस्संगो सुसमणो हवसु । तओ भालयलाऽऽरोवियपाणिपउममउलेण तेण भणियं-'भयवं ! एयं करेमि, नवरं लहुभाउपडिबंधो मम मणं विहुरेइ, जइ य तेण सह कहं पि दंसणं होज्जा, ता निस्सल्लो एक्कचित्तो पव्वजं करेज्जमि अहं' । मुणिणा पयंपियं-'भद्द ! जइ तुमं विसवसाओ मओ होतो तो कहं लहुगं भाउगं अवलोयंतो सि ?, अओ निरत्थयं इमं पडिबंधं परिचयसु, अणवज्जं धम्म सरसु, भवंमि भाइ-पिइ-माइतुल्लो एसो एक्कोच्चिय जीवाणं पडिबंधो दुक्खदायगो अस्थि । एवं मुणिणा भणिए सयंभुदत्तो परेण विणएण पव्वज्ज पडिवज्जइ, कुणेइ य विचित्तं तवोकम्मं, गामाऽऽगरनगर-संकुलं वसुहं गुरुणा सद्धि विहरेइ । एवं सो महासत्तो दुस्सहपरीसह-चमुं अहियासितो चिरं कालं विहरित्ता नाणदसणसमग्गो थोवाउयं च नच्चा गुरुआणाए भत्तपरिन्नं पवज्जतो सो गुरुणा पन्नविओ-'अहो महाभाग ! पज्जंतकालियं सविसेसाऽऽराहणविहाणं पउरपुन्नभरेहिं लब्भइ, तो सयणे उवहिमि कुलं गच्छे नियदेहे वि य मा पडिबंध काहिसि, १. ग्लाध्यते । २. चतुर्विधाहारत्यागरूपमनशनम् । | ( ॥१५८॥ Jain Education IWI For Persona 5 Private Use Only zbrary.org Page #187 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाण सयंभुदत्त साहुणो कहा-१०६ ॥१५९॥ जओ एसो अणत्थाणं मूलं अस्थि । तहिं सयंभुदत्तो 'इच्छामो अणुसद्रिं' ति जंपिऊणं गुरुगिराए बद्धरई उत्तमट्ठ अणसणं पडिवन्नो । तइया तप्पुन्नपगरिसेणं आवज्जिओ पुरजणो अणसणपडिवन्नं तं नच्चा पूएइ सक्कारेइ य । अह सो पुब्वविउत्तो सुगुत्तनामो तस्स लहुभाया परिभममाणो तंमि पएसंमि समागओ। तओ एगदिसाऽभिमुहं मुणिवंदणठं पुरीलोगं गच्छंतं पलोइत्ता अणेण पुच्छियं-'किं एसो समग्गजणो एत्थ वच्चई' ? एगेण नरेण तस्स साहियं-जह एत्थ मुणिबसहो कयमतपरिच्चागो पच्चक्खो सद्धम्ममहानिहिव्व निवसेइ, तित्थं पिब तं वंदिउं एस पउरजणो जायइ, एवं सोच्चा सुगुत्तो वि कोऊहलेण लोगेण सद्धिं सयंभुदत्तं समणं दटुं तं देसं अणुपत्तो। अह मुणिणो रूवं पेच्छिऊणं संजायपञ्चभिन्नाणो पमुक्कदीहपोक्कारं रोइत्ता भणिउं आढत्तो-'हे भाय ! सयणवच्छल ! कहं वा कूडसमणेहिं छलिओ सि ?, जं अच्चंतकिसियंगो तुम एरिसिं अवत्थं पत्तो । अज्ज वि सिग्धं इमं पासंडं छड्डेहि, नियदेसं पयामो, तुज्झ विओगेणं अचिरेण मम हिययं फुडं फुट्टेइ' । तेण इय जंपियंमि सयंभुदत्तो वि ईसिपडिबंधाओ तं वाहरिऊणं समग्गमवि पुववुत्ततं पुच्छेइ । सो वि य दुक्खत्तो सोगखलिरऽक्खराए वाणीए चिलायधाडीविहडणपामोक्ख-निययवुत्ततं साहेइ । अह कलुणवयणसवणेण उब्भवंतपडिबंधकलुसियज्झाणो सव्वदसिद्धपाओग्गसंजमविसु दाणाई पि खंडिऊणं तदुवरिं सिणेहदोसेणं मरिऊणं सोहम्मदेवलोगंमि मज्झिमाउदेवत्तणम्मि सयंभुदत्तो समणो समुप्पन्नो । एवं संजमसेणिविसुद्धीए जे जे जोगा तप्पडिपंथिणो हवंति, ते ते वज्जित्ता आराहणाभिलासीहिं सइ संजमंमि अपमत्तभावो धारियव्बो त्ति ॥ १. 'एष मम बन्धुः' इति ज्ञात्वा । ॥१५॥ Jain Educati For Personal Private Use Only dil ine brary.org Page #188 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्माणकहा चिदरुद्दायWIरियस्स मकहा-१०७ ॥१६॥ थोवेण नेहदोसेण, कयाणसणसाहुणो । गई नच्चा मुद्देसीहि, नेहो हेयो सुसंजमे ॥१०६॥ संजमसेणिविसुद्धीए सयंभुदत्तसाहुणो छउत्तरसयइमी कहा समत्ता ॥१०६॥ 'विसुद्धमणसा सव्वे खमावंतो खमणापरो जीवो केवलनाणं पावेई' इह चंडरुदायरियस्स सत्तुत्तरसयइमी कहा - ॥ १०७ ॥ सव्वे खामेमाणो, सयंपि खमणापरो विसुद्धमणो । सिरिचंडरुद्दसूरिव्व, तक्खणा कुणइ कम्मखयं ॥१०७॥ अहेसि उज्जेणीनयरीए अवज्ज-बज्जणुज्जुत्तो गीयत्थो चंडरुद्दो त्ति नामेण विस्सुओ आयरिओ । सो पुणो पयईए च्चिय पचंड कोवत्तणेण मुणिमझमि ठाउं सयं अतरंतो साहुविवित्ताए वसहोए सज्झायज्झाणपरो जतेणं पसमभावणाए दर्द अप्पाणं भावेतो गच्छस्स निस्साए विहरेइ । अह एगमि अवसरे केलिप्पिय-वयस्स–परिवरिओ एगो महिमपुत्तो नवपरिणीओ विहियविभूसो तिय-चच्चरचउप्पहाईसुं वियरंतो तेसिं साहूणं पायदेसंमि परिहासकयपणामो आसीणो । तओ तस्स वयस्सेहिं परिहासेणं पयंपियं'भंते ! एसो अम्हाणं वयस्सो भवबासाओ समुब्बिग्गो दिक्खं घेत्तुं इच्छेइ, एत्तो च्चिय विहियपवरसिंगारो इहयं समागओ, ता इमस्स पवजं देह' । आगारिंगियकुसला य मुणिणो तेसिं परिहास मुणिऊण अमुर्णिता इव ठिआ नियकज्जाई काउं आढत्ता । भुज्जो भुज्जो सुइरपलाविणो जाव नेव विरमंति ताव 'दुस्सिक्खिया हु एए सिक्खतु' इअ चिंतयंतेहिं साइहिं १. साधुविविक्तायां-साधुरहितायां वसतौ। ॥१६॥ For Person Private Use Only HDaineibrary.org Page #189 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाए ॥१६९॥ Jain Education In विवित्तपएससंठिओ चंडरुद्दायरिओ अम्हाणं एसो गुरू दिक्खं दाहि त्ति निदिट्ठो । तत्तो ते केलिपियत्तणेण सूरिणो पामि गया । पुव्वट्ठिईए य इन्भसुयस्स दिक्खगहणिच्छा सिट्ठा। एए महापावी भए वि सद्धिं कहं केलि कुब्वंति ? इइ चित्त मंतर जाय-तिब्वकोवेण तेण तो भणियं - 'अहो ! जइ एवं ता मम लहुं भूइं समप्पेह' तओ तस्स वयंसेहिं कत्तो वि सिग्धं चि भूई उवणीआ । तो तं इब्भसुयं निविडग्गहेण सहत्थेण घेत्तूणं उच्चरियनमुक्कारमहामंतो सूरी लुंचिउं आरद्धो । भवियन्वयावसेण जाव वयस्सा किंपि न जंपति, न य इब्भसुओ, ता तेण सूरिणा सीसलोओ विणिम्मिओ । तओ इब्भपुत्तेण भणियं-'भयवं ! एत्तियं कालं परिहासो आसी, संपइ पुणो सबभावो जाओ, ता पसायं कुणसु, संसारसमुद्दतरणतरंड दिन्नसिव-नयर—–सोक्खं जयगुरुजिणिंदवरदेसियं दिक्खं भावसारं वियरेसु' । एवं वृत्त तेण मुणिवइणा तस्स पव्वज्जा दिण्णा । ते वयंसा "वेलक्खं उवगया सट्टाणेसु गया । तेण नवदिक्खिएणं भणियं - 'भंते ! मम बहुसयणो इह वट्टेइ, तेण एत्थ अविग्धं धम्मं काउं अहं नो लहिस्सं, तो अन्नगामंमि' जामो । 'एवं होउ' त्ति अणुमन्निऊणं गुरुणा सो मग्गपडिलेहण तओ पेसिओ, मग्गं पडिलेहिऊणं तंमि समागए मुणिनाहो जराए वेवंतो सणियं सणियं कयपयक्खेवो सो तस्स धमि निहियदक्खिणकरो गंतुं समाढत्तो । रयणीए चक्खुबलवियलो पहंमि थेवपयखलणे वि हु बाढजायकोवो भुज्जो भुज्जो "सिक्खगं निव्भच्छे, 'एवंविहो पहो तुमए पडिलेहिओ' त्ति । पुणरुत्तं चिय परुसं वयंतो सिरंमि दंडणं ताडे । अह सिक्खो विचिते - अहो ! महापावभायणेण मए एस महप्पा एरिसकिलेसजलहिंमि पक्खित्तो, अहं एक्कोच्चिय धम्मरासिस्स एयस्स सिस्सछउमेणं पंच्चणीओ जाओ म्हि मज्झ दुब्विलसियं धिद्धी !, इअ अप्पाणं निंदमाणस्स सा कावि १. भूर्ति - रक्षाम् । २. वैलक्ष्यम् - भुजवणु । ३. मार्गप्रतिलेखनार्थम् - मार्गनिरीक्षणार्थम् । ४. स्तोक० । ५. शैक्षकम् - नवदीक्षितम् । ६. प्रत्यनीकः - प्रतिपक्षी । For Personal & Private Use Only चंदरुदाय रियस्स कहा- १०७ ॥ १६२॥ ainelibrary.org Page #190 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकाए लच्छीसरस्सईदेवीणं कहा-१०८ ॥१२॥ भावणा जाया, जीए तस्स विमलं केवलनाणं पाउन्भुयं । तओ सो निम्मलकेवलनाणपयडियतिहुवणबत्थुवित्थरो गंतु तहा पयट्टो जह तस्स पयखलणा न हवेइ । ___ अह जायंमि पभाए दंड-पहारुत्थ -रुहिर उल्लसिरं सिक्खगं दळूणं चंडरुद्दसूरी विचिंतेइ–'पढमदिणदिक्खियस्स वि सिक्खगस्स अहो ! एवंविहा खमा. मह पुणो विहला सुयसंपया, खमागुणेण विहीणस्स मम सूरित्तं धी ! धी!' इअ संवेगवेगओ तं पराए भत्तीए खामंतो तं झाणं पडिवन्नो जेण सो वि केवली जाओ । एवं ते दुण्णि केवलनाणिणो भब्वे जीवे पडिबोहिऊणं अयरामरपयं संपत्ता। ___ एवं खामण-खमणेहिं जीवा अच्चंत-निम्महिय-पावसंघाया जीवा भवन्ति । खमणापरो य खमणो, अणुत्तरं तवसमाहिमारूढो । पप्फोडतो विहरइ, बहुभवबाहाकरं कम्मं ॥ उवएसोखमणमि खामणमि य, नच्चा फलमिह खमणवराणं हि । तुम्हे वि तहा सययं, भवेह आराहणिक्कपरा ॥१७॥ सव्वेसिं खमणमि खमावणंमि य चण्डरुद्दायरियस्स सत्तुत्तरसयइमी कहा समत्ता ॥१०७॥ -संवेगरंगसालाओ। लच्छी-सरस्सईदेवीणं संवायंमि अछुत्तरसयइमी कहा--||१०८॥ लच्छी-सरस्सईणं, संवाओ वुच्चए त्थ बोहगरो । सोच्चा तं झाइत्ता, जत्तो कज्जो सया सोक्खे ॥१०८॥ १. क्षमणः । ॥१६॥ in Education Thamnational For Personal Private Use Only Page #191 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि लच्छीसरस्सईदेवीण कहा-१०८ म्नाणकहाए ॥१६३॥ एगया लच्छीए सरस्सईए य विवाओ जाओ। सरस्सईए वुत्तं- 'जयंमि ममच्चिय पहाणत्तणं, जओ मम अंगीकया जणा सब्वत्थ सम्माणं लहेइरे, 'जेण नरवई नियदेसंमि पूइज्जइ पंडिओ य सब्बत्थ' । हे लच्छि ! तुव रूवाई नाणगाईणि, तेसिं 'सिरंसि जइ अहं चिट्ठामि तइया ववहारंमि लाहो होज्ज नन्नहा । अतो अहं चिय महईयमी । तइया लच्छीए भणियं-जं तुमए वुत्तं तं तु कहणमेत्तं, तुमए कास बि सिद्धी न होइ । जेण तए अंगीकया पुरिसा मैय; सयसहस्सदेसेसुं परिभमंति, मए अंगीकयस्स समीवंमि आगच्छेइरे, सेवगव्व पुरओ चिट्रेइरे बुत्तं च वयवडढा तवोवुडढा, जे य वुड्ढा बहुस्सुया। ते सव्वे धणवुड्ढाणं, दारे चिटुंति किंकरा ॥ अणेगाई पियवयणाई वयंति, विविहकव्वेहिं नियकोसल्लं दावेइरे । तओ सिरिमंता पसन्ना हुवेइरे न अन्नहा । तम्हा तुमए अंगीकया पुरिसा मए अंगीकयस्स सेवगसरिसा हवंति । मयंगीकयस्स दोसा वि गुणत्तण पार्वति । अओ जयंमि अहं चिय महईयमी । जइणसाहुणो विणा पाएण जे जे पुरिसा तुमं सेवेइरे ते वि य ममत्थं चिय । तेसिं हि सत्थब्भासो-सत्थविसारओ होऊणं बहुविं लच्छि पाविस्सं ति सज्झसाहणटें एव । इह लोयंमि बहुयरा बाला तुम अणुसरंति. ते उ ऊसाहरहिया मायपिऊणं भएणं अज्झावगभएण वा । परंतु तुम्ह अणुसरणं तेसिं पियं न होइ । जे केयण वढा तुम अणुसरंति ते वि लज्जाए उयरभरणभयाओ वा, पच्छन्नवित्तीए मए अंगोकयपुरिसस्स पसण्णीकरण, पढेइरे । लोगा वि तेसिं हासं बिहेइर-जओ एयावंते वयंसि पढणद्रं उढिओ एसो, किं पक्कभंडंमि कंठो लग्गइ ? । संसारिणो सब्वे जीवा ममाणुकूला एव संति । तहिं डिंभमेत्ता वि मम रूवं दीणाराइयं दळूणं उल्लसंति हसंति या गहणट्रं कर पसारे १. शिरसि । २. मदर्थम् । ३. मदगीकृतस्य । ॥१६॥ lain Education International For Personas Private Use Only Naw.jainelibrary.org Page #192 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाए 10लच्छीसर स्सईदेवोण कहा-१०८ ॥१६४॥ इरे । तओ जे परिणयवया मं दठ्ठणं उल्लसेइरे तहिं किं अच्छेरं ? । जो य बुड्ढो जरागसिओ ममत्थं अणेगे उवाए कुणेइ, तस्स न कोवि हासं विहेइ, पच्चुअ तं सिलाहेइ । जो वुड्ढो वि नियहत्थुवज्जियवित्तेण निव्वहेइ, सो न कास वि पराहीणो होज्जा । एगया जेण मम एवं दिदं तं जम्मंतरे वि न विम्हरिज्जइ च्चिय । तव सरूवं तु कालत्तयमि वीसरिज्जइ एव । अओ मम पुरओ तव माणं कियंतमेत्तं । जड इह तव बीसासो न होज्जा तइया एत्थ समीवत्थसिरिनिवासनयरंमि गम्मइ, तओ ते दुवे वि नयरासन्नवाडियामज्झमि गया । अह लच्छीए वुत्त-तुर्म एवं वएसि,-'अह चिय जगमि महल्लिया' तम्हा तुम चेव अग्गओ नयरमज्झमि गच्छस, गंतूणं च ससत्तीए लोए आवज्जित्ता नियाहीणे कुणेहि, पच्छा अहं आगच्छिस्सं, दीसिहिइ य तुमए आवज्जिया जणा में सेवंते न वा । तहिं उहण्हं एगाए महत्तण जाणिहिइ' । तओ सरस्सई भव्वं अच्चब्भुयागार-वत्थालंकाराइविभूसियं माहणरूवं काऊणं नयरं पविट्ठा । चउप्पहमि गच्छंतेण तेण माहणरूवेणं एगो महंतो पासाओ दिद्रो । तत्थ कोडीसरो सेट्री परिवसइ, दुवाराऽऽसन्न-पएसंमि तस्स धणिअस्स आसणं अत्थि । महाभरणभूसियं अणेगसेवगqदपरिवरियं भदासणे संठियं सेटैि दळूणं तेण मायाविमाहणेण आसीवाओ दिण्णो । सो वि अच्चब्भुय-सुवेस सोम्माइ-गुणगणालंकिअपवित्तमाहणवुत्तं आसीसावयणं सोच्चा आसणाओ उढाय सत्तटुपयाई संमुहं गंतूणं अट्रंगपणामं काऊणं तं बिइअभद्दासणंमि निवेसिऊणं सब पि य नियासेणे ठाइऊणं तग्गुणरंजियहिययो माहणं वयासी-भवतो कत्तो समागया ?, कहिं देसंमि निवासिणो भवंता !, किं एत्थ आगमणपयोयणं ?, कस्स पुण्णसालिणो गेहंमि भवओ उत्तारगो !, भवओ किंनाम इच्चाई धणियस्स बुत्तं सोच्चा माहणो वयासी-“भो ! गो-माहण-पडिवालग ! सेट्रि! अहं कासीदेसंमि वाणारसीए नयरीए छक्कम्मनिरओ वसामि । अब्भसियसयलसत्थस्स ॥१६॥ (m Jain Education Final For Personal & Private Use Only www.jainibrary.org Page #193 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकद्दाए ॥१६५॥ मम धम्मसद्धाळू पुराणाइसावणेण कालो गच्छइ, अन्नं च अणेगमाहाणाईणं वेयाइसत्थज्झयणदाणं विहेमि । तन्नरवई वि मम भत्तिपुब्वं सेवं कुणेइ । गिहिधम्मनिव्वहण च अणेगगामसयाई दिण्णाई । तहिं सुहेणं परिवसंतस्स मम एगया सत्यं वायमाणस्स तिथाहिगारो आगओ-जेण मणुअत्तणं लढूणं तिव्थजत्ता न कया तस्स जम्मणं निष्फलं वियाणियव्वं । तित्थजत्ता महाफलं वियाणित्ता मम तित्थजत्ताविहाण - मणोरहो संजाओ । तओ अहं गिहसुहाई चइता 'पायविहारेण तिथजत्ता महाफलं नच्चा' एगागी चेव तिव्थजत्तं कुणंतो कल्लंमि इहं समागओ । एगंमि सत्थब्भासगमढंमि मम उत्तारगो अस्थि । तहिं राई अइवाहिता पहार्थमि सिणाणाइपुव्वयं छक्कम्में किच्चा नयरचरियाए निग्गओ । तओ चउप्पहंमि परिभ्रममाणस्स पुण्णवंताणं सिरिमंताणं दंसणं जायं । 'समुइओ एसो'त्ति नच्चा आसिव्वाओ दिण्णो” इअ वोत्तूर्णं fare माह सेट्ठी कलिं काऊणं साहेइ - 'अज्ज अम्हाणं महंतो पुण्णोदओ, जं सयलगुणगणालंकियस्स तित्थजत्ताए निग्गयस्स भवओ दंसणेणं मम मणुअत्तणं सहलं संजायं । पच्चक्खं ईसरदंसणं व भवओ दंसणं मण्णेमि । अज्ज दीणस्सोवरिं महई किवा भवया विहिया । अज्ज सुरसरिया नियगिहंगणंमि समागया इअ जाणेमि । अओ किवं काऊ सुहासाविणीए नियवायाए भयवं ! अणुग्गहं कुणेउ' ति । तओ तेण बंभणेण महुराए गिराए चित्ताणंदकारगं सोहणसिलोगाइथं पढिउं पारद्धं । अह सयलगुणगुणालंकियहियओ विम्हरियस वगेहकज्जो वियसियनेत्तवयणो सेट्ठी पुणो संसंतो मत्यं धुणंतो थिरचित्तो सुणेइ । तंमि समए जे चउप्पहंमि गमनागमणाई कुणंता लोगा, ते वि तं वाणिं सोच्चा रागेण आयड्रिढयहियया थिरमणा सुणमाणा चिहेरे । जे वि सत्थविसारया पंडिआ कंठीकयसत्थपरमट्ठा ते वि तहिं आगच्च तं वाणिं सुणिउं लग्गा । अहे तस्स नवनवोल्लेहसालियपडिभापडुत्तणेण सब्बओ मुहीए गिराए कुसलत्तणं दद्दूर्ण विमु For Personal & Private Use Only लच्छीसरसईदेवीणं कहा- १०८ ॥१६५॥ Page #194 -------------------------------------------------------------------------- ________________ | 10 पाइअविः | न्नाणकहाण ॥१६६॥ त्तनिय-निय-निउणत्तणाभिमाणा ते पंडिया बम्हणवाणिं पसंसिउं लागा-'किं एसो माहणो रूवंतरिया बम्हणो मुत्ती ?, I किं एसो सब्बरसाणं मुत्ती ! । अहो अस्स चमक्कारकारणं कोसल्लं ? अहो अस्स अइगहण-गहीरत्थं पइ सोउणो हिय- लिच्छीसरयावयारणसत्ती' इच्चेबं अणेगे लोगा पसंसं कुणता विम्हरिय-स-स-गेहकज्जा बीसरियाऽसणपाणा कय-उड्ढकण्णा स्सईदेवीणं कहा-१०८ सुणेइरे, एवं सुणताणं ताणं सवायपहरो संजाओ । अह इओ लच्छीए मणंसि चिंतियं-'एईए सरस्सईए नयरंमि उ गंतूर्ण ससत्तिबलं दंसियं । अहुणा हं तहिं गंतूणं एयाए सत्तिपहावं विणासेमि' त्ति वियारिऊणं एग थेरीरूवं कयं । तं केरिसंजराए संकुइअगत्तं, मुह-नेत्त-नक्कविवरेहितो जहाणुरूवं परिगलंतरसं, दंतसेणिपरिभट्ठमुहं खल्लीडसीसं तेयरहियं परिखलंतवयणं परिभट्ठनयणतेअं, कडिपएसेण नमिरं, परिगहियहत्थल४ि खलंतचरणजुगं । तहिं परिभमणं कुणमाणीए तस्स चिय। धणियाबासस्स पिट्ठओ दुवारंगणंमि ठाऊणं अइदीणवाणीए तीए जलमग्गणं कयं । तीए पहावेण जाओ सासू बहूओ य अद्धपिहियदुवारंमि धम्मियवयणं सुणेइरे, तासि कण्णेसु तीए वयणं तत्ततउक्खेवणसरिसं अइकडुयं लग्गइ, सुणताणं च तासिं रसभंग विहेइ । तओ सवणविग्घेणं कुद्धा सासू वहुं पइ वएइ–'हले ! पासेहि, अवरदुवारंमि को पोक्कारं कुणेइ ? । जं मग्गेइ तं दाऊणं इओ निक्काससु, जेण सुहेण सवणं जाएइ । एरिसं सवणं पुण्णोदएण होज्जा, अओ सिग्धं गंतणं तं विसज्जित्ता आगच्छसु' । एवं पुणरुत्ते वुत्ते सासूवयणस्स अलंघणीयतणेण एगा वह किंचि 'बड बड' सदं कुणमाणी धावमाणी अवरदुवारं उग्घाडिऊणं 'अरे रंडे ! जरइ ! किं पोक्करेसि ?, सुहापाणं पिव भवदुक्खहरं धम्मवयणं सुणंतीणं ॥१६६॥ अम्हाणं विग्धकरा किं होसि ?, किं मग्गेसि तुं:, कहेसु कहेसु, तं घेत्तूण इओ ठाणाओ सिग्धं अवसरसु' । एवं सोच्चा १. खल्बाट- केशरहितशीर्षम् । For Personal Private Use Only Page #195 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहा लिच्छीसर| स्सईदेवीणं कहा-१०८ ॥१६७॥ बढाए वृत्तं- 'हे पुण्णवइ ! सुहगे ! धम्भसवणफलं तु दया, तं विणा सव्वं निप्फलं, अओ करुणं काऊणं मं जलपाणं कारेसु, अहं पिवासद्दिया अम्हि, मम कंठो तिहाए सूसेइ' । तीए य सिग्घं जलकलसो भरिऊण आणीओ। कहियं च–'अरे ! तव पत्तं सिग्घं निक्कासेहि, जलं दाऊणं गच्छामि, अहुणा मम चिंतामणीओ वि अहिगो धम्मसवणकालो गच्छइ, तत्तो जलं घेत्तूणं इओ पएसाओ अवसर । वुड्ढाए उत्तं-'बहिणि ! सुहगे ! अहं तु वुड्ढ म्हि, जलभायणं निक्कासेमि' त्ति वोत्तूण झोलिगा-मज्झाओ रयणमइयं पत्तं निक्कासित्ता हत्थे धरित्ता जलगहणटुं हत्थो पसारिओ। तइया सा बहू तेयपुंजभासुरं लक्खमुल्लं अदिट्ठपुव्वं पत्तं दळूणं अइविम्यचित्ता आह-हे वुड्ढे ! मायर ! तव एरिसं पत्तं कत्तो !, एरिसे य रयणपत्ते समाणे वि तुं दुहिणी कहं होसि ?, किं को वि तव नत्थि ? । तया वुड्ढाए वुत्तं-'हे कुलीणे ! अम्हेच्चया उ पुत्ता पउत्ता बहुयरा होत्था, सब्वे य ते विलयं पत्ता, किं कुणेमि, कम्माण गई विचित्ता। को जाणेइ, किं भूयं, किं होहिइ य । अहुणा तु हं एगागिणी चेय अम्हि । एरिसाई पत्ताई तु बहुयराइं संति, परंतु को वि मज्झ सेवाविहायगो नत्थि, जो मम सेवं कुणेज्जा, जो जावज्जीवं मम अणुकूलं सेवं विहेइ, तस्स सव्वं लच्छि पयच्छामि, रक्खणे किं पयोअणं, लच्छी उ न कणेवि सद्धिं गया गच्छइ गच्छिस्सइ य' इअ वोत्तूण झोलिगा निक्कासिऊण तं पइ दंसिया। सा य झोलिगभंतरंमि दटुं पवट्टिया । तम्मज्झमि अणेगाई रयणमइयाई पत्ताई रयणभूसणाई च, तह एक्किक्काई कोडि-कोडि-मुल्लाई पुढवीए अलब्भाई अदिट्ठपुव्वाई पुरिसविलयाणं समुइयाई वत्थाई च संति । अह तीए बहूए झोलिगा मज्झगयाइं आभूसणाई दळूणं कहासवणं तु वीसरियं । लोहाभिभूयं चित्तं जायं । लोहपसत्ता सा बहू वुड्ढं पइ वयासी–'हे अम्मे ! किमद्रं तु दुहिणी होसि ? । अहं तु तुव पुत्तीकप्पा अम्हि, तुम्ह जावज्जीवं | ॥१६७॥ For Personal Private Use Only I ndiainesbrary.org Page #196 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाहअघिन्नाणकहाण ॥१६८॥ Jain Education that सेवं काहं, भवईए कावि संका न कायव्वा । गिहमज्झमि आगच्छिज्जउ, सुहेण च्चिय एयंमि भद्दासणंमितुं चिट्ठसु' । तओ सा वुड्ढा सणियं सणियं चलती कहं पि गिहमज्झमि आगंतूणं भदासणंमि संठिया । सा उ 'खमा खमा' इअ वयंती अणुचरीहोऊणं पुरओ चिट्ठिऊणं चाडूइं विहेइ । तओ ताए वुड्ढाए तं बहुं पइ पुढं- 'वच्छे ! तुं मम इह ठाणट्टं इच्छसि, किंतु एयंमि घरंमि तुमं चिय पहाणा सि ?, जेण निस्संकेण निमंतणं कुणेसि ? । तया बहूए वृत्तं- 'मायरे ! न हं पहाणा, किंतु मम सासूससुरा संति' । वुड्ढाए वृत्तं- 'ताणं अणुण्णं विणा कहं तुं मं इहं रक्खिउं पक्कल्ला ?' तइआ तीए साहियं– ‘अम्मे ! एयंमि गेहं मि मम ससुरो सासू जेट्ठो जेट्ठवहू देवरो देवरपत्ती य सव्वेवि ते मज्झ साणुकूला बट्टेइरे । अओ सुहेणं भवईए एत्थ द्वायव्वं' । वुड्ढाए वृत्तं- ' एवं तु न, जइ तव ससुरो सासू य स - सम्माणं निर्मतणं कुइरे तइया अहं हं चिट्ठामि नन्नहा घडियमेत्तं । भद्दे ! वच्छे ! एगंमि चित्ते नेहो अवरस्स चित्तंमि अणेहो तत्थ निवसणं अजुत्तं' । तीए वुत्तं- 'जइ ते सव्वे सविनयं आमंतणं कुणेइरे, तइया तुं थिरमणा एत्थ ठाहिसि, अन्नं वा किं इच्छसि ?' । वुड्ढाए ‘आम' त्ति वृत्तं । अह वहू सिग्धं सिग्धं पिहियकवाडब्भंतरद्विआ सासू जहिं धम्मं सुणेइ ति गंतू सहसा वयासी- 'हे मायरे ! सिग्धं सिग्धं हिमझमि आगंतव्वं । तीए सवणरसभंगाओ वृत्तं- 'मुरुक्खे ! किं अणत्थं सुहासरिसवाणीसवणे विग्धं विहेसि ? । विहिणा माणुसीरूवेण गद्दही निम्मिया दीससि, दुप्पप्प - माणूसभवं सहलं कुणंतीए मम जं पोक्कारकरणेण विग्धं कुणेसि, तेण पावेण पुणरवि गद्दही होहिसि' । तया बहूए वृत्तं - 'पुज्जे ! एग बुड्ढा माया भवईणं बहुपुण्णभरोदएण अतक्किया अणाहूआ कमलब इहं समागया अस्थि' । एवं सोच्चा गव्विया साहंकारं बहुं साहेइ - 'भो मुरुक्खे ! एयंमि नयरंमि अम्हेहिंतो वि महंतो को वि किं अस्थि ?, जंतुं सरिसवं मेरुत्त For Personal & Private Use Only ॐ लच्छीसरस्लईदेवीण कहा-१०८ ॥ १६८॥ www.jainbrary.org Page #197 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाए लच्छीसर स्सईदेवीण 10 कहा-१०८ ॥१६॥ णणं वण्णेसि । अओ वियाणिया तुं मुरुक्खसेहरा सि । तुं अवसरं अणवसरं पि न वियाणेसि । कया वि कोवि महाजणो असमए गेहं आगओ, तइया समुइय-सक्कार-सम्माण काऊणं विसज्जित्ता य नियकम्मंमि जो पगुणो होइ स निउणो कहिज्जइ, न भवारिसो होइ' त्ति सासूवयणं सोच्चा वहूए वुत्तं-'तुमए जं उत्तं तं तहेव अस्थि, परंतु अंतो आगच्च एगं मईयवयणं सोच्चा जहिच्छं कुणेज्जहि, किं निक्कारणं लोगे सुणावेसि । तइया सासू भालंमि भिउडि किच्चा नेत्ताई वंकिऊणं गेहम_मि समागंतूणं 'किं किं पलवेसि' त्ति पुच्छेइ । तया तीए बहूए कक्खंतरिय-पडाऽऽवरियं रयणखइअसुबण्णपत्तं दंसियं । तदसणमेत्तेण सूरुदए पंकयं पिव तीसे मुहं विकसियं । सा पहिट्ठचित्ता बहुं पुच्छेइ–'पुत्तिए ! कत्तो एयं तुभए लद्धं ?' । बहूए वुत्तं- 'पुज्जे ! अज्ज उ तुम्हेच्चयपुण्णुदएणं सग्गनई सयं चिय अणाहूआ तुम्हाणं गेहे समागया अस्थि, अओ किं मझुवरि कोवं विहेसि ? । अणच्चा मम दुव्वयणं वुत्तं, तं भवारिसीणं न जुत्तं । तुव चरणसेवं कुणंतीए मम इयंतं वयं संजाय, तहवि तं सव्वं अज सब्बगेहबट्टिमणूसाणं मझमि विहलीकयं । किं पच्चुत्तरं देमि, पुअणीआणं पुरओ किं पि वयणं कहणीअं, किंपि अकहणिज्जं । किमवि पयडणीअं किंपि चउक्कण्णसवर्ण चिय होइ, तम्हा सब्वेसुं सुणमाणेसुं किं वएमि ? । अहो अहुणा जहारुई तहा कुणेसु' । एवं वहूवयणं सोच्चा पच्चुत्तरेइ-हे विउसे ! अहं वियाणेमि तुं वियक्खणा सि समयण्णू सि गेहमंडणा सि, परं किं कुणेमि ?, धम्मसवणमग्गचित्तेण न विण्णायं, मए जं दुव्वयणं वुत्तं तस्स खमं मग्गेमि । अह सा वुड्ढा कहिं अस्थि ? । वहुए वुत्तं-गेहमज्झे भद्दासणे निवेसिया अस्थि, तेण तुम्हे तहिं गंतूणं सुहालावपुब्वयं सिदायारं किच्चा तं पसण्णचित्तं बिहेह । तओ बहूसहिया सासू तहिं गच्चा सविणयं आलविऊणं विण्णत्तिं कुणेइ-हे मायरे ! साणंदं ससुहं सगेहव्व अम्हेच्चयगेहंमि ठायव्वं । का वि संका न कायव्वा । ॥१६॥ For Personal & Private Use Only awww.jaines brary.org Page #198 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . 0 पाइअविन्माणकहाए लच्छीसरस्सईदेवीणं कहा-१०८ ॥१७०॥ एरिसं मम पुण्णं कत्तो?, जं भवारिसाए वुड्ढाए सेवं कुणेमि ?। तुं तु मम माउसरिसा, अहं तु तुमए पुत्तित्तणेण गणियव्वा । अम्हाणं पबलपुण्णुदएण तित्थरूवा तुं अम्हाणं गेहं उवागया । एयाओ चउरो बहूओ तुम्ह दासीसरिसीओ तुव आएसबिहाणपराओ वियाणियब्वा। असण-पाण-सिणाण-सयण-उत्थाणाइयं जं कज्ज होज्जा तं निस्संकं वोत्तव्वं । एवं सोच्चा वुड्ढा बयासी-'भद्दे ! तुमए सुटु वुत्तं, परं तुवभत्ता चिय इहं आगच्च सबहुमाणं अच्चादरेण निमंतेज्जा तइया उ अहं निवसामि, पसन्नचित्तं विणा कासवि गेहदसणं न जुत्तं । एवं सोच्चा सेट्रिणीए साहियं-'एएण च्चिय जइ तव चित्तं पसन्नं होज्ज, तं तु मम सुकरं चिय । मम पिओ उ एरिसे कज्जे परमहरिसवंतो ऊसाहवंतो चिय पसन्नो होऊणं निव्वहेई । तझ्या वुड्ढाए वुत्तं-'जइ वि एवं तहवि तस्स अणुण्णं विणा मम एत्थ बसणं न होज्जा'। सेट्रिणीए वुत्तं-तं 'आहविऊणं अणुण्णं दावेमि'। वुड्ढाए उत्तं-'सो कहिं गओ' । सेद्विणीए साहियं-'कोवि देसंतराओ विउसो माहणवरो समागओ, तस्स समीबंमि धम्मसवणं कुणेइ तं आहवेमि' । वुड्ढाए साहियं-'जइ एवं, तया धम्म सुणंतस्स तस्स अंतरायं मा कुणसु' । सेट्टिणीए वुत्तं-'एरिसा उ नियउयर-भरणत्थं बहुयरा समागच्छंति, अओ किं गेहकजं विणासिज्जइ ?' त्ति वोत्तूणं सा धाविती जत्थ गिहभंतरंमि ठियाओ वहूओ सुणेइरे, तहिं गंतूणं गिहदुवारते ठाइऊणं एगो स-सेवगो दु-त्ति-सद्दकरणेण आहविओ, सो वि सवणासत्तो चित्ते दुहिज्जमाणो आगओ। तीए कहियं-तुं सेद्विणो उवकण्णीहोऊणं कहेसु-'गिहतरे सेट्टिणी आहवेइ' । तेणावि तह कए सेटिणा सरोसं एवं वुत्तं-एरिसं किं महाकज्जं आवडियं, जेण एरिसे समए आहवेइ ? । अओ जाहि जाहि, तं पइ वयसु, 'जं कजं होज्जा तं अहुणा पिहेऊणं धरियवं' चउघडिगाए गयाए समागच्छिस्सं । एहि तु मउणं धरियव्वं, सुहासरिसिं देसणं सुणिज्जसु । ॥१७॥ Education i For Persona n Private Use Only Page #199 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाए ॥ १७९॥ Jain Education Intonal एयं सोच्चा सेवगेण सेट्टिणीए निवेइअं । पुणो सेट्टिणीए वृत्तं - पुणो कहसु सेट्ठि 'किं पि महंतं कज्जं वट्टेइ, तेण हिमझे सिग्धं समागतव्व' । तेण सेवगेणं वृत्तं- 'अहं तु न गच्छामि, सेट्टी मज्झोवरिं कुप्पइ, अन्नं आणवेउ' । तझ्या सेटि fe अन्नो सेवग पेसिओ । पुणो पुणो तं चिय उत्तरं दिष्णं । तझ्या सेट्टिणीए दुबारकवाडं उग्घाडित्ता जगलज चणं मुहावरणं दूरीकाऊणं सेठि पड़ वृत्तं- 'सामि ! सिग्धं सिग्धं गिहमज्झे समागंतव्वं, किंपि महत्तरं कज्जं समागयं अथ' । तथा सेट्ठिणा चितियं - 'नूणं किंपि रायकज्जं आवडियं दीसह, अण्णह एसा लजं चइत्ता जणबुंदे संठिए कह अणावरियमुहा व त्ति । अओ अवस्सं मए गंतव्वं' एवं संपहारिता महाकणं उट्ठाय गिहंतरंमि आगच्च वृत्तं - अरे ! वयसु वय किम धम्मसवणंतरायं काऊणं आहविओ । सेट्टिणीए वृत्तं किं वाउलो होसि ?, तुम्हाणं भग्गं उग्घडियं, जं बुड्ढा माया समागया अस्थि । सेट्टिणा वृत्तं - ' का तव वुड्ढा माया आगया अस्थि एवं वयंतं तं गेहमज्झे नेऊगं सेट्टिणीए तं रयणपत्तं दंसियं । तदंसणमेत्तेणं पासाणमणिमि लोहं पिव पुत्र्वज्झवसियं सव्वं तं विसरिऊणं वइ- 'कत्त इमं अदिपुल्वं रयणपत्तं ?' । तया तीए वृत्तं - सामि ! अज्ज वक्खाणं सुणमाणेसुं एगा वइदेसिया कावि वुड्ढा तुम्ह गेहंगणंमि समागंतूणं पाणीयं मग्गियं, तया मए जिट्ठवहुं पर आइटुं पास पास को विरसस कुणंती धम्मसवणे अंतरायं कुणेइ । अओ जं मग्गेइ तं दाऊणं विसज्जिऊणं च आगच्छसु । इच्चाइवुत्तंतं सव्वं सामिणो निवेइयं, सामि ! तुम्हेच्चयपुण्णबलेणं एसा वुड्ढा जंगमं निहाणं पिव आगया । पढममेव तुम्हाणं गेहंमि आगया अस्थि । तीए पासंमि एरिसाणि पत्ताणि वत्थाणि आसणाणि य बहुयराणि संति । अओ तं आवज्जित्ता रक्खउ । एयं सोच्चा लोहविहलो सेट्ठी ताए सह हिंसा वुड्ढा तर्हि आगच्च पणामपुत्र्वयं तं वयासी मायरे ! कत्तो देसाओ तुव आगमणं जायं, किं For Personal & Private Use Only लच्छोसरसर्वदेवोण कहा १०८ ॥ १७९॥ Athwww.jainbrary.org Page #200 -------------------------------------------------------------------------- ________________ लच्छीसरः #स्सईदेवीण कहा-१०८ तुव कोवि परिचारगो नत्थि । एवं सोचा वुड्ढाए वृत्तं-'भायर ! पुवं तु मम एरिसं गेह-धण-सयणाइयं होत्था, पाइअवि तारिसं पाएणं कस्स वि रण्णो न होज्जा । अहुणा उ अहं एगागिणी अम्हि । कम्माणं गई संसारिजीवाणं एरिसी चिय, म्नाणकहाए जओ वुत्तं ___ अवस्सं चिय भोत्तव्यं, कयं कम्मं सुहासुहं । नाभुत्तं झिज्जए कम्म, कप्पकोडिसएहि वि ॥ ॥१७२॥ ___ अओ कम्मदोसेणं जराइअवत्थं पत्ता अहुणा किं किज्जइ ?। तया सेट्रिणा वुत्त-'मायरे ! अओ परं कावि अधिई न विहेयब्बा, अम्हे सव्वे तुमए नियसंतइसरिसा चिय वियाणियब्बा । अहं पि तुव निदेसकारगो म्हि, न एत्थ को वि संदेहो । इमं घरं सघरं पिव मंतव्वं । तब आदेसो चिय मम पमाणं । तिकरणजोगेण अहं तव स-माउव्व भत्ति काहं, अलाहि आहेगवयणेहिं' । पुणो सेट्रिणीए वुत्त-'अम्मे ! किं एत्थ दुवारदेसंमि ठिया सि ! । आगच्छिज्जउ गेहमज्झमि, अलंकरेउ इमं पल्लंक' ति वोत्तणं सेट्रिणीए बहुए य वुड्ढाए हत्थालंबणं दाउणं 'खमाखम' त्ति बवंतीए गेहमज्झे पल्लंके नीया । एत्थंतरंमि देवमायाए कि जायं ?, -जहिं बंभणरूवेण भारई वक्खाणं विहेइ, तहिं सव्वे वि पुवुत्ता लोगा सुणेइरे । तहिं चउप्पहमि कईई रायपुरिसा अन्ने य पउरा पामरजणा य गहियविविहवत्थाहरणसमूहहत्था सिग्धं धावंता आगच्छेइरे । ते दळूणं सवणरसिगजणेहिं पुढे-इमं सुवण्ण-रुप्पमइयं भूसण-भायणाइयं कत्तो आणीयं ?, तुरियगईए य कत्थ चलेह ? । तेहिं वुत्तं-'अज्ज अमुगकोडीसरेण धणिणा रण्णो महंतो अवराहो कओ होही, तेण अइकुविएण रण्णा निदेसो कओ-सव्वेहिं पि रायसेवगेहिं पउरेहिं च जहिच्छाए अस्स अवराहिणो धणिस्स गिह लुटिज्जउ । जं जं जो # १. भारती-सरस्वती । nal ॥१७॥ Jain Education Inter For Personal & Private Use Only www.jainibrary.org Page #201 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए लच्छीसरस्सईदेवीणं कहा-१०८ ॥१७॥ गिण्हेइ तं तं सव्वं मए तस्स च्चिय अणुण्णायं, सुहेणेव गिहिज्जउ, न अम्हेहिंतो भयं गणणीयं । तेण सब्वे वि तस्स गेहं लुटिङ लग्गा । बहुयरं लुटियं पि अज वि बहुयरं धणं अत्थि । किं तुम्हे वि न गच्छेह ?, सिग्धं तहिं गच्छेह, गंतूणं जहिच्छाए गिण्हिज्जउ, को वि तत्थ अंतरायविहायगो नत्थि । (एरिसो अवसरो पुणो कत्थ मिलिस्सइ ! , किमेत्थ धम्मसवणं करंताणं करंमि आगच्छिस्सइ । एवं तेहिं ऊसाहिया जे लुद्धा ते सव्वे वि धावता तत्थ गया । पंडिया सेट्ठिणो वावारिणो य तहिं थिआ सुणेइरे । पुणो एयंमि अवसरे अन्ने तन्नयरवासिणो बंभणा वत्थ-भोयणहत्था धावमाणा तत्थ आगया । तइया पंडिएहिं माहणेहिं च पुटुं-'भो ! इमं कस्स गेहाओ लद्धं ? ' तेहिं बुत्तं-'रण्णो मंतिणो पुत्तो नीरोगो मरणकट्ठाओ उग्गरिओ । अओ तस्स पिया पडिमाहणं पंच पंच वत्थाई भव्वं भोयणं दीणारं एगं च देइ, अओ किं एत्थ तुम्हे ठिआ ?, कहं तहिं न गच्छेह ? गम्मउ तहिं, तुम्हे पंडिया, अओ तुम्हाणं तु बहुयरं दाही । एवं सोच्चा पंडिया साहारणमाहणा य तं पड़ धाविया । केयण महेभा साहुगारा तत्थत्थिआ सुणेइरे, एयंमि अवसरे दलाल-सन्नगा वावारिणो तहिं आगया संता महिब्भाणं पुरओ कहिउं लागा-'सेट्रिणो ! अज्ज अमुगवइदेसिओ सत्थवाहो बहुयराई दिणाई इहं ठाऊणं गंतुकामो अत्थि, सो अणेगाई वत्थाणि, विविहाई कयाणगाई विविहरयणाई च मग्गियमुल्लेण गिण्हेइ, नियाई च देइ । अणेगे वावरिणो तहिं गया संति । ते इच्छियं लाहं घेत्तूण आगच्छेइरे । तुम्हे किं न गच्छेह !, विक्कयं च किं न विहेह !,) एरिसो अवसरो पुणो कत्थ मिलिस्सइ ? ति सोच्चा ते महेभा वि अब्भुत्थिया । अह य जे निद्धणा साहुगारा साहारणा परिमिया ते थिआ सुणंति । एत्थंतरंमि गिहसामिणा वुड्ढं पइ वुत्तं-'मायरे ! गिम्हकालो अस्थि, सीयलजलेण सिणाणं कुणेउ' । तीए वुत्तं-'एवं भवेउ' । तइया गिहवइणा नियपत्ति पइ वुत्तं-'पिए ! मंजुसाए भव्वं सुगंधितेल्लं व इ, ॥१७॥ 0 Iain Education International For Personal Private Use Only anww.jainelibrary.org Page #202 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाए लच्छीसरस्सईदेवीणं कहा-१०८ ॥१७४॥ तं घेत्तूणं अब्भंगणपुव्वं सिणाणं कारवेहि, गेहोवरि गंतूणं वुइढाए समुइयवत्थाई निक्कासिउं हं गच्छामि । तइया सेट्रिणीए वहुए य तेल्लभंगपुव्वं सिणाणं कारियं, सरीरं च भव्वसुकोमलवत्थेण लुछियं । सेठिणा वि भव्ववत्थेहिं वुड्ढा परिधाविया । पुणो सुहासणंमि संठाविया । तया वुड्ढाए वुत्तं-'तुव गिहंगणंमि मह्या सर्वेण को बवेइ ? । सेट्ठिणा वुत्तं-'मायरे ! को वि वइदेसिओ माहणो समागओ अत्थि, सो तारसरेण अणेगाइं सोहणाइं कव्वाइं पढेइ, अणेगे भब्वजीवा ताई सुणेइरे' । वुड्ढाए वुत्तं-'एवं, अहो ! मम कम्माणं दोसो । धण्णा एए सवणरसिगा जणा, जे सहरिसं सोच्चा पसन्नत्तणं पावंति । मम उ कण्णं मि तत्त-तउ-खेवणसरिसं लागइ । तया सेटिणा वुत्तं-'मायरे ! एयं निवारेमि' । वुड्ढाए वुत्तं-'किं अंतराओ कीरइ ? । सेट्टिणा वुत्त-'तव दुक्खकारणनिवारणमि न अम्हाणं दोसो अत्थि, अओ एयं एयाओ ठाणाओ उत्थावेमि, एसो माहणो उ अन्नहिं गंतूणं धम्मसवणं कराविस्सइ । किं इह अस्स लग्गइ ?' । एवं वोत्तूण धावंतो सेट्री तहिं गंतूणं सरोसं साहेइ-भो भट्टा ! तुम्हे एयाओ पएसाओ उठेह, निकारणं इहं कोलाहलो किं मंडिओ ? । तया तत्थ थिएहिं धम्मरसिगेहिं वुत्तं हे सेट्टि ! अयं माहणवरो कि तुम्हाणं गिण्हेइ ?, तुम्हाणं पासंमि किं मग्गेइ ? एसो उ तुम्हाणं पुण्णुदएणं सक्खं को वि एसो बम्हणो रूवंतरेण माहणो आगओ अस्थि । अओ तुम्हे विउसप्पिया सत्थवियाणगा होऊणं एवं हीणजणुइयं किं बवेह ?' । तइया सेद्विणा वुत्तं- 'अहं वियाणेमि तुम्हाणं वयणचाउरियं' । एरिसी चउरिमा कास वि पुरओ कायव्वा, न मम अग्गओ। जइ तुम्हे सवणरसिगा तइया एयं आविऊणं सघरंमि ठवित्ता किं न सुणेह ? । अम्हाणं गिहंगणंमि का वियंडा मंडिया ?। अओ उत्विज्जउ, अण्णह उ सेवगेहिं गलहत्थे दाविऊणं निक्कासिस्सामि । 'अओ इहयं नो ठायव्वं, गच्छेह सिग्धं इच्चेवं अणायरवयणाई सोच्चा ॥१७४॥ Jain Education national For Personal Private Use Only W ww.jalneibrary.org Page #203 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए । लच्छीसरस्सईदेवीण कहा-१०८ ॥१७५॥ विलक्खमुहा समाणा निंदमाणा सव्वे वि जणा उद्विया । माहणो वि लच्छीए आगमणं नच्चा तओ उट्टाय तहिं चिय वर्णमि गओ । सेट्री वि गिहमज्झे आगंतूणं वुड्ढाए पुरओ वएइ-'मायरे ! भवईणं कण्णसूलबिहायगो माहणो मए निक्कासिओ । सव्वे जणा वि नियनियघरं मि गच्छित्था । अओ मायरे ! इहं सुहेणं चिट्ठिज्जउ । वुड्ढाए बियाणियं'अवमाणिया भारई गया, अओ अहं पि तत्थ गंतूणं निय-उक्करिससरूवं पुच्छामि,' एवं वियारित्ता सेटिंठ पइ वुत्तं'एयं झोलिगं जत्तण भव्वठाणमि वेहि, अहं तु 'बियारभूमीए गच्छामि' । सेठिणा वुत्तं-'अहं जलपत्तं घेत्तूणं भवईए सह आगच्छिस्सं' । तीए साहियं-'एयं न समुइयं, जओ लोगा भमेणं विवाए कुणेज्जा, अन्नं च नयर–पहाणस्स तुव इमं काउं अणुइयं, अओहं एगागिणो चेव गच्छिस्सं । देहचिंताए मम मणूससंगई नो रोएइ । 'भवईणं आएसो पमाणं, जुत्ती न विहेयव्व' त्ति वोत्तणं जलभायणं दिण्णं । तं घेत्तणं वुइढा गिहाओ निग्गया, जत्थ सा भारई तत्थ गया । भारई आलाविया-'भो भारइ ! लोगमि तए रूढी पवट्टिया-लच्छीए सिरंमि मम ठाणं, तं सच्चं, परंतु एयं तु रण्णा नियाऽऽणापउत्तिनिमित्तं निम्मियं । जइ य सुवण्णं रुप्पं च अक्खरमुदं विणा न विकिणिज्जइ, तइया तुव महत्तणं सच्चं अण्णहा उ पलावमेत्तं इमं' । भारईए वुत्तं–'हे लच्छि ! अन्नाणतमभरभरिए जगंमि तुमं चिय पहाणा, जओ मुणिणो विणा सव्वे वि संसारिणो इंदियसुहनिरया ते सव्वे वि तुमं चिय महेइरे, जे केयण अवगयपरमट्ठा गहियजिणवयणतत्ता ते मं इच्छेइरे' । लच्छी आह–'भो सरस्सइ ! जे केयण तुमं महेइरे, ताणं तुं पि पाएण साणुकूला भवसि, ताणं संगे विहरसि, तेसिं थोक्कं बहुं वा पयासं सहलं कुणेसि, ताणं पासं न छडेसि, सब्वहा आसाविहीणे न विहेसि । किंच जे १ विचारभुमिः-स्थण्डिलभूमिः-देहचिन्तार्थगमनम् । ॥१७५॥ Jain Education Insional For Personal Private Use Only Page #204 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाए लच्छीसरमेस्सईदेवीणं कहा-१०८ ॥१७६॥ केयण सत्थब्भासं कुणता खिन्ना विमुहीहोइरे, ते तुम चइऊणं चिट्टेइरे, तुव नामं पि न गिण्हेइरे । जे य तुवंमि अच्चतासत्ता ते वि में इच्छेइरे । सत्थब्भासं पि मम निमित्तं कुणेइरे, इच्चेवं कुणंताणं ताणं जइ मम संगो होइ तया ते उ सगवं पफुल्लेइरे, अण्णहा उ विसायं पावेइरे । पुणो वि ते मम निमित्तं अन्न-अन्नकलापगरिसं दंसेइरे, तह वि अपत्तीए अणेगाई चाडुकम्माई विहेइरे, अकरणीआई कुणंति, असेवणीआई सेवेइरे। बिउसाणं जं दूसणं तं दूसणत्तणेण निंदणीयं होइ, जे य मम संगरसिगा ताणं दोसो वि गुणत्तणेण गिज्जइ, मए विरहिअस्स गुणा अवि दोसत्तणं पावेइरे, सव्वे वि जणा मम निमित्तं विविहेहिं उबाएहिं उज्जमं कुवेइरे अइदुक्कर-किरियासज्झाई कज्जाई सोसाहं कुणेइरे, तत्थ जइ पावुदयाओ न सिझंति तहवि जत्तं न छड्डेइरे । सय-सहस्सखुत्तो निष्फलत्तणं अणुगया वि, महाककिलेसं पत्ता वि पाणसंक डंमि पडिया वि मम अभिलासं न मुंचंति । जइ वि अहं पइदिणं अणेगाई असहेज्जाइं निंदणिजाई कट्ठाई देमि तहवि ममत्तो परंमुहा न हुवेइरे, मइ साणुकूला च्चिय दीसंति । एगं दवाणुयोग-गभियं अज्झप्पधम्मसत्थं मोत्तणं पाओ जे केयण सत्थसंदब्भा ते ममुवाया मम विलासरूवा वा निम्मिया । संजमधर-मुणिं चइऊणं सब्वेवि संसारिणो सिरिमंतं पुरिसं सेवेइरे । वुत्तं च वयवुड्ढा तवोवुड्ढा, जे य वुड्ढा बहुस्सुया । ते सव्वे धणवुड्ढाणं, दारे चिंति किंकरा ॥ अईवालावेणं अलाहि ?, मरणपज्जते वि-नियधणं न पयासेइरे, मम अभिलासं च न छड्डेइरे, जइ तुमं न मन्नसे तइया अहं तुमं पच्चक्खं दाविस्सं । सव्वत्थ संसारीणं दसपाणेहिं बद्धं जीवियं अत्थि, तेसिं एगारहपाणो उवचरिओ बाहिरं धणं अत्थि । जेण बाहिरधणनिमित्तं केयण जणा दसपाणे वि चएइरे, न उ दव्वं । किं च मम रूवस्सोवरिं ॥१७॥ (10 Jain Education Intentional For Persona & Private Use Only m www.jalne brary.org Page #205 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाप # लच्छोसरपोस्सईदेवीण स कहा-१०६ ॥१७७॥ उग्गओ रुक्खो रूवंतरेण पुप्फाइणा पप्फुलेइ । देवा अवि जत्थ मे रूवं तहिं तहिं अणाहविया आसेवेइरे । हे सुहगे ! मए सद्धिं आगच्छिज्जउ, पयंसेमि कोउगं' ति वोत्तणं ते दो वि तओ चलिया । सवाय-जोयणंमि एगमि गए, तहिं एगत्थ कुंजगहणे संठिया । तइया लच्छीए देवमायाए एगा अटुत्तरसय-य-पमाणयामा हत्थत्तय-उन्नया एवंविहा जच्चसुवण्णमई सिला विउब्बिया । सा वि सिला वालुगाए निमग्गा हत्थमेत्त-उग्घाडिया दीसइ । तीसे सिलाए एगदेसो आइच्चतावेण झिगझिगमाणो दीसइ, रविकिरणव्व उत्तेयं कुणेइ । अह अवरण्हपहरमेत्तसेससमए दुवे रायसेवगा रण्णा कजनिमित्तं गामंतरं पेसिया । रायनिद्दिढें कज्जं काऊणं मग्गे आगया । तया तम्मज्झाओ एगेण कोउगपिएण इओ तओ दिट्ठी पसारिआ । तओ तेण दूरओ सिलाए एगदेसो पयासिअं कुणंतो दिवो । तया तेण अन्नस्स उत्तं-'मित्त ! पासेहि पासेहि, दूरे किं दीसइ, जं उत्तेयं कुणेइ ?। तया तेण ऊसुगरहियं दिट्टि-अदाणपुब्वयं वुत्तं-'किमवि होही, कच्चो पाहाणखंडो कमलपत्ताइयं वा भविस्सइ । परंतु एयंमि महारण्णपएसंमि किं सुवण्ण-रयणाइयं भविस्सइ ?' । तइया पढमेण वुत्तं-'आगच्छेउ भवंतो, तहिं गंतूणं दीसइ, किमत्थि ?, किं पयासिजइ ?, बीएण वुत्तं-'कि मुहा अरण्णे अडणं ?, निप्पयोयण-पयासेण अलं ? । एसो उ महत्तरपहो अत्थि, केवि केवि पुव्वं आगया भविस्संति । जइ य इमं किं पि गेज्झं वत्थु हुँतं तइया तेहिं गहियं किं न हुतं ?, तम्हा सिग्धं चलेहि, रण्णो पुरओ गंतूणं कज्जवुत्ततं निवेइत्ता सघरंमि गंतूणं सिणाण-मज्जण-भोयणाइअं किच्चा मग्गपरिस्समं अवणेऊणं सत्था भवेमो' । इअ तस्स वयणं सोच्चा पढमेण वुत्तं-भायर ! मम मणंसि महच्छेरं पडिभायइ, अओ हं तु तत्थ गच्चा निण्णयं काहं । बीएण वुत्तं-'गच्छसु तुमं सुहेण, तुव पुब्वपुरिसेहिं ठवियस्स वत्थुणो पोट्टगं बंधिऊणं गेहं आगं ॥१७७॥ For Personal & Private Use Only www.jaines brary.org Page #206 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाप लच्छीसरओ स्सईदेवोणं 100 कहा-१०८ ॥१७८॥ तब्वं, का वि मईया संका न कायब्वा, भागस्स अंसो वि न दायव्वो । मए भागो न मग्गिज्जइ, अओ मम भागोन अप्पणीओ, 'तुम चिय सुही हवसु', इअ वोत्तूणं बीओ सिग्धं गामाभिमुहं चलिओ । पढमो उ तओ 'पिहं होऊणं सीलाए समीवं गओ, तया तत्थ वालगानिमग्गो सिलाए एगदेसो जच्चकंचणमइओ दिट्ठो, दळूणं च वियारेइ–'अहो भव्वं जायं, जं मम सहयरो गओ, कयाई सो आगओ हुँतो, तइया अस्स भागो वि दिज्जो हुँतो । मम पुण्णस्स उदओ जाओ। अहुणा उ अहं पासेमि कियतपरिभिया एसा अत्थि त्ति झाइत्ता हत्थेण वालुगं अवसारेइ, पासेइ य । तं तु अपरिमियं दट्टणं संजायपहरिसेणं विगलचेयन्नो जाओ, चितेइ-'अहो ! मम अच्चब्भुयं भग्गं, जेण मए एरिसं निहाणं लद्धं, ममोवरिं विहाया परितुट्ठो । अस्स लाहेण हु अहं रज्जं करिस्सं, एयस्स पहावेण हृत्थि-तुरंग-पाइक्कपमुहं सेन्नं काहं, तइया बलवंतो अहं अमुगदेसं घेत्तूणं रज्जं करिस्सं इअ महुघडस्स उप्पायगपुरिसव अज्झाणंमि पडिओ समाणो चिंतेइ-'केण वि उवाएण इमं सुवण्णं गिण्हेमि' त्ति चिंतमाणो तत्थच्चिय ठिओ विगप्पजालंमि पडिओ । अह बीओ वि गामाभिमुहं गच्छंतो वियारेइ-"रण्णा उ दुण्हं आएसं दाऊणं विसज्जिया । अहं तु एगागी चेव गंतूण समायारं निवेइस्सामि तया राया साहिस्सइ-'बीओ कहिं गओ ?' त्ति पुद्रे किं उत्तरं दाहिस्सं । जहत्थकहणे उ न नज्जइ किं होहिइ ।। अओ एगागिणो गमणं न जुत्तं, अओ एयं घेत्तूणं गच्छामि" त्ति संपहारित्ता उच्चपएसे ठाऊणं महया सद्देण आहवणं कयं । पढमेण वि सुणियं । तेण वि दवविमूढेण उड्ढे ठाऊणं हत्थाभिणयणपुवयं महया सदेण पडिवयणं वुत्तं-'तुमं चिय गच्छसु गच्छसु, अहं तु पिट्ठओ आगच्छिस्सामि' इअ सोच्चा पुणो बीएणं आहवणं कयं, तह वि पढमेण पुब्बब्व 10 ॥१७८॥ १. पृथक् । Jain Education Inter n al For Personal & Private Use Only Amru.jaineibrary.org | Page #207 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए स्सईदेवीणं कहा-१०८ ॥१७॥ उत्तर दिण्णं, एवं बहुवारं आहविओ वि न गओ। तया बीयस्स मणंसि संका जाया-'जं मए बहुहिं पयारेहिं आहविओ वि कहं न आगच्छेइ ? । किं पि कारणं एत्थ होहिइ, अओ अहं तहिं गंतूणं पासेमि' इअ वियारिऊणं मग्गाओ निव्वट्टित्ता पढमसंमुहं चलिओ । अह पढमेण तं आगच्छंतं दठूणं पोक्कारो कओ-'तुम जाहि जाहि, अहं तु पिओ आगच्छामि, मुहा काल-विलंबं किं कुणेसि ? इच्चेवं वुत्तो वि ससंको तहिं आगओ, सुवण्णमइं सिलं च दळूणं दट्टणं माविम्यं सिरं कंपमाणो बएइ-भायर ! णायं मए तव कुडिलत्तणं, मं वंचसि, 'जं एयं अरण्णत्थियं सुवणं एगागी। चेव अहं गिहिस्सं' । इमं अपरिमियदव्वं एगागिणो भवओ कहं पईस्सइ । 'अम्हे दोण्णि विभाग काऊणं गिण्डिस्सामो' । तइया अवरेण वुत्तं-'तुत्र इहयं भागो नत्थि, एयं सव्वं ममेच्चयं, अहमेव गिहिस्सं' । मए उ पढममेव तुम पड़ वृत्तं आसी-'भायर ! आगच्छेउ, तत्थ गंतूण दीसइ किं उत्तेइयं वत्थु' ? । तया तुमए वुत्तं-'तुमं चिय गच्छसु, तुव पञ्चपरिसेहिं ठवियस्स बत्थुस्स पोट्टयं बंधिऊणं गिहं आगंतव्वं, मम भागो न अप्पणिज्जो' इअ बोत्तणं अग्गओ चलिओ. एहि पुणो विभागं मग्गमाणो नियवयणं न सुमरेसि ? । अहं तु साहसं काऊणं एत्थ समागओ, मम पुण्णुदएण मए लदं. तव एत्थ किं लग्गइ ?, जहागओ तहा गच्छसु तुं सघरंमि । इमत्तो कवद्दियामुल्लमेत्तं पि न दाहं, मुहा किं ठिओ सि ? । अवसरसु इओ पएसाओ, तुव मम य मित्तत्तणं न चिट्ठिस्सइ' इच्चेवं तब्वयणाई सोच्चा लोहाहिभूओ अमरिसपब्वयं बयासी-"भो मुरुक्खसेहर ! कहं मम भागो न लगइ ?, जओ तुं अहं च रायसेवगा, रण्णा य एगकज्जकरणद्रं चिय पेसिया, तहिं गच्छंताणं लाहो हाणी वा सुहं दुहं वा उप्पज्जेज्जा तं अम्हाणं दुण्हं गेज्झं सहणीअं च । अह एगेणेव १. पक्ष्यति । ॥१७॥ For Personal Private Use Only www.jainibrary.org Page #208 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाप पी लच्छीसरमेस्सईदेवीण ॐ कहा-१०८ ॥१८॥ एगकजंमि निद्दिद्वे सेवगेहिं जं लब्भइ तं सव्वं विभइत्ता गिहिज्जइ इच्चेवं रायनीई किं तुमए वीसरिया ?, अओ हं इमं तुव मत्थयं हत्थद्धं दाऊणं गिहिस्सं कीए निदाए सुत्तो सि ?, किं इमं जगं माणुसरहियं जाय, जेण तुव वुत्तं होहिइ ? । जइ इमं धणं विभइऊणं दाहिसि तया दुण्हं पीई उत्तमा अयला ठाहिद, अण्णह उ 'पाणंमि असमत्थो विक्खरणमि उ समत्थो' त्ति नाएण रण्णो अग्गंमि निवेइऊणं पुब्बसंचिय-दव्वाइसहियं चेव तुमं गिण्हाविस्सं कारागारम्मि य पाडिस्सामि । अओ अद्धं विभइऊणं मज्झ देहि' त्ति तस्स वयणं सोच्चा अवरेण चिंतियं-'नूणं अदिज्जमाणे धणे एसो उवाहिं कुणिहिइ च्चिय। एयं च अपरिमियं धणं मए लई कहं इमस्स दाउं तीरिजइ !, अओ एवं हणेमि, तइया ममच्चिय इमं धणं होही, न को वि अवरो वियाणिस्सई' । रण्णा पुढे उत्तरं दाहं-'मग्गंमि आगच्छंताणं अरण्णाओ सहसा वग्यो उत्थिओ, तेण य भक्खिओ, अहं तु पलाइत्ता आगओ' त्ति उत्तरं दाहिस्सं । अन्नोउ न को वि जाणेज्जा, जो एयं कहिस्सइ, अओ इमस्स मारणेण मम चिंतियं सहलं होहिइ इअ विचिंतिऊणं आरत्तलोयणो होऊणं गालिदाणपुव्वयं तं पइ हणणत्थं कोसाओ खग्गं निक्कासित्ता 'मईयधणेण तुव जइ अभिलासो तया सज्जो भवसु, धणं देमि' ति जंपतो खग्गं उप्पाडिऊणं धाविओ। अवरो तहाविहं संमुहं आगच्छंतं तं दट्टणं सामरिसो कोसाओ खग्गं निकासिअ गालिं जपंतो धाविओ । उभेहिं मिलणमेत्तेणं सहसा जुगवं सरोसं परुप्परं घाय-प्पडिघाया मम्मद्राणंमि दिण्णा । मम्मघाएण दोण्णि वि भूमीए पडिया, अइउक्कडघायविहुरा य घडियामेत्तेण मच्चु पत्ता। अह कुंजत्थिया लच्छी सरस्सई वएइ.-'दिदै धणत्थीणं चरिय' अग्गओ पुणो पासेहि, किं जायए । अह घटिगादुगावसेसे दिणे कोवि नग्गखवणगो तावसो तेण मग्गेण आगच्छंतो आइच्चकिरणेहिं उत्तेइयं सिलादेसं दळूणं मणंसि ॥१८॥ Jan Education interna For Personat Private Use Only Gajaneerary.org Page #209 -------------------------------------------------------------------------- ________________ स्सईदेवीणं पाइअविन्नाणकहाणी ॥१८॥ चिंतित्था-'एयमि महारणमि रविकिरणब्ब उत्तेयकारगं किं अस्थि ?, पासेमि चित्तं एयं', इअ कोउगमईए तस्समुहं चलिओ कमेण उवसिलं पत्तो, दिट्ठो य सिलाए एगदेसो, हत्थेणं वालुगं अवसारिऊणं पासेइ, ताव उ बहुपमाणजुअं तं दटूर्ण | लच्छीसरतस्स तावसस्स मई लोहकद्दमेणं मइला जाया। मणंसि चितिउं लग्गो-'अहो ! अपरिमियं धणं एत्थ अस्थि, अस्स कहा-१०८ लाहेण उ राय-राईसरपयं अणुभविजइ, जस्स कए कटुं कीरइ, तं तु इहच्चिय मिलियं ?, अओ एत्थच्चिय ठायव्वं' ति झाइत्ता इओ तओ पासेइ, तया ते दुवे पुरिसा पडिया दिट्ठा । चिंतियं च-'नूणं इमे दुन्नि धणटुं परुप्परं सत्थधाएणं मच्चु पत्ता दीसेइरे । मग्गसमीवस्थिअं धणं कहं पच्छन्नत्तणेण ठाहिइ ?, अओ इहं न ठवणीयं इमं सव्वं उप्पाडिउं न केणवि तीरिजइ, अओ इमं खंडसो किच्चा कंमि वि अगोयरत्थाणे भूमीए निहेऊणं, तस्सोवरिं मढियं काऊणं तीए निवसणं कीरइ, तइया चिंतियत्थस्स सिद्धी होजा । परंतु घणच्छेयणिगाइलोहसत्थं विणा कहं इमीए खंडे कुणेमि ?, अओ कासई समीवाओ ताइं गवेसित्ता घेत्तूण य पच्छा नियसमीहियं विहेमि । परं अहुणा उ राई जाया, कहं कुणेमि ?, कत्थ गच्छामि ?, जइ य एयं मोत्तूणं कमि य गामे अहिगराणयणत्थं गच्छामि, पिटुओ कोवि बलवंतो आगच्च इमं घेत्तूण चिद्वेज्जा तइया चिंतियं विवरियं होज्जा' । एवं सो संकप्पजालंमि पडिओ तावया तहिं विविहसत्थहत्था छ चोरा आगया, तं नग्गजडिलं दट्टणं नच्चा य एवं वयासी –भो सामि ! एयंमि निजले निम्माणूसे रण्णे तुम्हे कहं वसेह ?, इअ चोरवयणं सोच्चा जडिल्लेण वुत्तं-अम्हारिसाणं विमुत्तसंगाणं वणवासो च्चिय सुहगरो। जे केयण महातवंसिणो ताणं एसच्चिय रीई अस्थि । किं तु तुम्हे कहं गिहं चिच्चा मज्झराईए अरण्णं समागया है। तया तेहिं वुत्तं-'तुम्हारिसाणं पुरओ किं असच्चं ॥१८॥ १. नग्नजटिलम् । For Personal & Private Use Only m ainelibrary.org Page #210 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाए ॥१८२॥ Jain Educationonal वयामो ?, अम्हे, चोरा, दुप्पूरउयरपूरणट्टं चोरिकटुं गच्छामो ?' इअ तेसिं वयणं सोच्चा जडिलेण चिंतियं - 'एए धणत्थिणो सत्था, अओ एयाणं किमवि धणमेत्तं दाऊणं तीए सिलाए खंडे करावेमि' इअ झाइत्ता ते पड़ वृत्तं - 'भो चोरा ! जइ ममवणं कुणेह, तइया तुम्हाणं सहस्स– सहस्सदीणारे दाहिस्सं' । चोरेहिं वृत्तं- 'बहुं भव्वं, अम्हे तुम्ह सेवगा म्हो, जं आणविससि तं अम्हे करिस्सामु । तझ्या जडिल्लेण सा सिला दंसिया, उत्तं च- 'मए तवोबलेणं वणदेवीए आराहणं कथं, तीएच पसण्णाए एसो निही दंसिओ, अओ एयरस खंडे काऊणं तित्थंमि वइस्सामि, तम्हा इमीए खंडे कुणेह ' इअ जडिल्लवणं सोच्चा तं सिलं दद्रूणं परुप्परं लोहसमुद्दमि मग्गा चिंतिउं लग्गा । “भो भायरा ! वियाणियं जडिलस्स दंभकोसलं, 'जं मम देवीए निही दसिओ' । पुरा उ केण वि रण्णा इमं सुवण्णमई सिलं निम्मवित्ता भूमीए निहित्तणेण ठविया होहि । पच्छा बहुयरंमि गए काले मेहवुट्टिआइणा मट्टिया जलंमि पवाहिया, पवणेण सिलाए एगदेसो उग्घडिओ अथ । इओ भतो एसो जडिल्लो एत्थ आगओ समाणो सिलेगदेसं दट्ठूणं लोहेण अप्पकरं काऊणं इह ठिओ तुइ हिउँ न तरेइ, तम्हा अम्हाणं पुरओ दंभरयणं विहेइ 'जं पडिमणूसं सहस्स - सहस्समूल्लं दाहिस्सं, न अड्ढं तइय-भागं वा चउत्थभागं वा पंचमभागं सत्तम भागं वा नहि, सव्वं अहं एगागी चेव गिहिस्सं । किं एयरस जणगस्स संतिअं धणं, जं एवं वंचेइ ?, अओ एयं हंतूणं सव्वं अम्हे गिहिस्सामो" । तइया एगेण वृत्तं - तेवंसि कह मारेमो । बीएण साहियं - 'अस्स तवंसित्तणं तु गयं, एसो उ वंचगो धुत्त अम्हाणं सरिसो च्चिय । अम्हे चोरा, अयं तु धुतो, परदव्वगाहगा उहे वि, को एयस्स हणणे दोसो ? । एयं सव्वं धणं जइ अम्हाणं हत्थे आगच्छेज्जा, तइया सव्वेहिं १. तपस्विनम् । For Personal & Private Use Only ww लच्छीसरस्सईदेवीणं कहा- १०८ ॥१८२॥ Page #211 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि-10 म्नाणकहा लच्छीसरस्सईदेवीणं कहा-१०८ ॥१८॥ ठक्कुरपयं अँजिज्जइ, चोरियकम्माओ वि छुट्टिजइ । तम्हा एयं हंतूणं सव्वं धणं घेत्तव्वं' । इअ मंतणं काऊणं दोहिं जडिलो वट्टाए पट्टिओ, अवरेण य पिट्ठओ खग्गेण तस्स सिरं छिण्णं । पच्छा तेहिं सव्वेहिं पि चोरेहि उवसिलं गंतूणं हत्थेहिं सुवण्णमई सिला फुडा । घणनिविडं सिलं नच्चा वियारिउं लग्गा जं-'इमा सिला अप्पकेरसत्थेहिं छिंदिउं न सक्कणिज्जा, सब्बा उ न केण बि गिहिज्जइ । इमीए राईए जं घिप्पइ तं अम्हेन्चयं, दिवसे जाए उ अणेगविग्घा समुवज्जिहिंति' । तइया एगेणं वुत्तं-'घणच्छेयणिगाहिं विणा चिंतियत्थपत्ती न होज्जा, तम्हा आसण्णनयरंमि अमुगनामो सुवण्णगारो अत्थि, सो अम्हाणं परिइओ अस्थि, वीसास-बीसामभायणं अत्थि, अओ अस्स घरंमि गंतूणं गुत्तवत्तं इमं वोत्तणं घणच्छेयणिगाइयं गहावित्ता एयंमि रण्णंमि आणेऊणं इमीए खंडणं कारिज्जइ, तइया उ कज्जसिद्धी सिया, तं च पयासाहिगं दवं दाऊणं पसण्णं करिस्सामो'। एवं एगस्स सज्झाणुकूलं वत्तं सोच्चा सव्वेहिं पि अणुमयं । तइया एगेण वुत्तं-'एयं मैडयन्तयं दूरओ अवसारित्ता गमणं बरं, जओ इमाए वत्ताए पउत्ती न होज्जा'। इअ मंतणं किच्चा ताई मडगाई अइदूरं परिट्ठविऊण नयरमज्झमि समागया । सुवण्णयारस्स घरंमि गंतूणं सो सोण्णारो आलाविओ। तेण वि ताणं सई सोच्चा सिग्धं बाहिरं आगच्च वुत्तं-'गिहभंतरंमि आगम्मउ, किं आणीयं ?, तं दावितु भवंतो' इअ सोच्चा चोरेहिं कहिअं'आणीयं आणीयं ति किमु पोक्करेसि ?, अम्हाणं तुम्ह य दालिदविणासणं एगं निहिं नियाहीणं किच्चा तुव आहवण, समागया । धणच्छेयणिगाइयं करे काऊणं सिग्धं चलसु, मा विलंबं कुणसु, जा घडिगा जाइ सा लक्खमुल्लेण वि न आएइ, अओ तुबरेसु तुं' । सुवण्णगारेण उत्तं- 'अहं तुम्हाणं आदेसयारगो म्हि, परंतु मम कहेह, तुम्हेहिं कत्थ कहं १. मृतकत्रयम् । २. दर्शयन्तु । ॥१८॥ 10 For Personal Private Use Only www.jaineibrary.org Page #212 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाण लच्छीसर: Wस्सइदेवीणं कहा-१०८ ॥१८४॥ निही दिट्ठो!, अहमवि जोग्गाजोग्गविभागं वियाणित्ता पच्छा आगमणं कुणेमि' । तइया चोरेहिं सव्वो वुत्तंतो कहिओ, तं सोच्चा अच्छेरपरो सुवण्णगारो चिंतेइ-'चोराणं वत्ता असच्चा न हवेइ, जं लोगेहिं गिज्जइ-बत्तीसलक्खणो महापुरिसो, चोरो य छत्तीसलक्खणधरो हवइ । एए पुण्णनिण्णयं विणा इहयं न आगच्छेइरे । जया अहं एएहिं सद्धिं गच्छिस्सं, एएहिं वुत्तं कज्जं काहं, तया मम धडियं धडिगादुगं वा उक्कोसेण धडिगा तिगमेत्तं दाहिति । अन्नं सव्वं तु आसत्त-संतइ-पुरिसभोग्गं धणं घेत्तूणं एए गच्छिस्संति । अपरिमियधणलाहाओ मम घरंमि उ अड्ढे न आगमिस्सइ । अहं तु 'सूवकारिगाणं धूमो' त्ति नाएण अईव थोकयरं घेत्तणं आगच्छिस्सं । तम्हा अहं बुद्धीए एवं विहेमि-"जह तं सव्वं पि मईयं होज्जा, तया य मम बुद्धिकोसल्लं सिलाहिज्जइ । एए चोरा परधणहरणपरा सवेसिं दुक्खबिहायगा, तेण एएसि वंचणे को दोसो ? । 'बहूणं दुक्खदायगाणं निग्गहो कायव्वो' त्ति नीइवयणं । अन्नं च धणं पि एएसिं जणगाणं ठवियं नत्थि, जओ लोगविरुद्धं पावगं लगेज्जा । तम्हा एए निग्गहित्ता सव्वं तं धणं अप्पाहीणं कुणेमि । जओ ममच्चिय पुण्णुदएण आयड्ढिया लच्छी समागया अस्थि । अओ वयणागयं कहं छड्डेमि ?" त्ति परिभाविऊणं चोराणं पुरओ सुवण्णगारेण वुत्तं-'भो सामिणो ठक्कुरा ! अहं अज्ज संझाए अकयभोयणो म्हि, रसवई उ अहुणा होही, तुम्हे वि बुहुक्खिया हविस्सह, कजं च महापयाससज्झं अत्थि, खुहाउरेण य बलफुरणं काउं न तीरिज्जइ, तं च विणा कज्जं पि न जायइ, अओ घडिगादुगमेत्तं मम गेहंमि थिई विहेह, जओ हं सिग्धं घयपुण्णे सत्तमोयगे निम्मवेमि पच्छा मोयगे घेत्तूर्ण तहिं गच्छिस्सामो, तत्थ गंतूणं च मोयगे भोत्तूणं सज्जीहोऊणं कजं काहामो । सामिणो वि वियाणिस्संति सेव १. आत्माधीनम् । I a૮૪ Jain Education For Personal Private Use Only M ine brary org Page #213 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाए लच्छोसरस्सईदेवीण 10 कहा-१०८ ॥१८॥ गस्स कज्जकोसलं । अज्जेव रयणीए तीए खंडे काऊणं दाहिस्सं, पच्छा जारिसी मम पयासकिरिया होज्जा तारिसी तुम्हेहिं दाणपयासो कायचो, अहं तु तुम्हाणं सेवगो म्हि, तुम्हाणं अणुवित्तीए जीवामि । तुम्हाणं कजं सिरदाणेण काहं' ति बट्टाए ते रंजिऊणं नियगिहन्भंतरंमि नेऊणं तंबूल-धूमजंतपाणाइयं कराविऊणं गिहोवरियणभूमीए गंतूणं गोधूमपिटू-घय-गुडाइणा सेक्कारित्ता मोयगा सत्तसंखा निप्पाइया, तम्मझे छ महत्तरा सविसा निप्पाइया, सत्तमो उ अप्पणो भोयणाय निविसो कओ। अह ते सव्वे अद्दपत्तेहिं परिवेढिऊणं मज्झे य संधाणाइयं मोत्तर्ण गंथि बंधित्ता लोहघणच्छेयणिगं च घेत्तूणं चोरेहिं सद्धिं गिहाओ निग्गओ। सिग्धं सिग्धं गंतूणं ते सव्वे तीए सीलाए समीवं उवगया । अह चोरेहि सुवण्णयारस्स सिला दीविया । सो वि तं दठ्ठणं फासिऊणं च लोहविहलो होऊणं चोराणं अग्गे आहारगर्थि ठविऊणं निविसं मोयगं सहत्थंमि कुन्वंतो वएइ-''हे सामिणो ! पुण्णसालिणो ! तुम्हाणं अवरिं जगणाहो तुद्रो, जं भव्वं इमं अपरिमियं सुवण्णं तुम्हाण हत्थंमि समागयं । तुम्हे किल धण्णेसु धण्णयमा दिट्ठा, तुम्हाणं च किवाए मम वि दालिदं गयं । अओ पढमं 'सयं विहाय भोत्तव्वं' ति नीइवयणेण पुव्वं घयसित्ता मोयगा भुजिज्जंतु, पच्छा सज्जीहोउणं दालिद्दाभावकारगे सिलाए खंडे करिस्सामो” त्ति वोत्तणं छण्हं पि चोराणं पत्तेगं एगेगो मोयगो दिण्णो । तेहिं पि पाणाणं घायगरा मोयगा भक्खिया तित्ति च पत्ता । तया सुवण्णगारेणं वुत्तं-'आगम्मउ मम पिट्ठीए कूवोवकंठंमि जलं निक्कासेमि, तेण आयमणं किच्चा हत्थपाए पक्खालित्ता कजत्थं पउणीभवामो' इअ वोत्तणं सब्वे वि कूवतडंमि गया । सोण्णारेण कृवाओ जलं निक्कासिऊणं सव्वाणं जलपाणं कारियं । तेणावि पीयं । तओ सुवण्णगारस्स जलपाणमेत्तेणं १. संस्कार्य । २. दर्शिता । ॥१८५॥ JainEducational For Personal & Private Use Only dojainelibrary.org Page #214 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि नाणकहाए ॥१८६॥ Jain Education donal नीहारसंका जाया, तथा सो जलभायणं घेणं देहचिंताए गओ । चोरा एगीहोऊणं वियारिंसु अहुणा सिलाए खंडे काउं पवमो । तइया एगेणं नीइकुसलेण वृत्तं- 'तुम्हेहिं एगं भव्वं न कयं' । अण्णेण वृत्तं - ' किं तं । तेण वृत्तं- 'जं सुवइथं आणीओ, सुवण्णं च दंसियं तं भव्वं न कयं । जओ सत्थेसुं लोगववहारेसुं च वृत्तं - ' सुवण्णगारम्मि कइया विवीसासो न कायव्वो' । पुरा बताए किं न सुणियं ?, जं इह वग्घवानरसप्पसुवण्णगाराणं कहा कहिज्जइ—कत्थ वि कूवब्भंत रंमि पडियाणं वग्घ - वानर - सप्प - सुवण्णगाराणं एगेण माहणवरेणं पढमत्तयाणं उद्धारे कए ते तिण्णि वि पणामं किच्चा विण्णविंसु भो भट्ट ! तुम्हेहिं तु निक्कारणुवयारो कओ । अओ परं सयक्खुत्तो पच्चुवगारे कुणेमो तहवि सुपच्चुवकारगा न हवेमो । तह वि कंमि वि सुहे अवसरे अम्हाणं वसहीए किवं किच्चा आगंतव्वं, जह भत्तीए अणुरूवं सेवं काहिमो । परंतु अहुणा एसो मणूसो कूवाओ न निक्कासणीओ, जओ इमो सुवण्णयारजाइओ अत्थि, उवयारस्स अजोग्गो अस्थि त्तिविण्णवित्ता ते तिण्णि वि नियनियट्ठाणंमि गया । गएसुं तेसुं माहणो उ संकाए पडिओ, चिंतेइ य - 'अह एयं निक्कासेमि न वा' इअ संसयदोलाए ठिओ । तइया अंतट्ठिएणं सोवण्णयारेणं वृत्तं- 'भो माहणवर ! लोगाणं उवेगकारगाणं विवेगवियलाणं च वग्ध-वानर - सप्पाणं उद्धारो तुरियं विहिओ, कहं मम अवसरे विलंबसि ? अहं तु मणूसो म्हि किं वध - वानरसप्पाओ विदुट्ठयरो ? । किं अहं तुव उवयारवी सरणसीलो भविस्सामि ? । अओ ममं निक्काससु । आजीवणं तव सेवगो होऊणं ठाहिस्सं' । मुद्रेण माहणेण चिंतियं - 'सच्चं एसो वएइ, किं एसो नरो तिरियाहिंतो वि गओ ? । परंतु जं भवियन्वं तं भवउ, उवयारीणं पंतिभेओ न जुत्तो । तेहिं पि सच्चं कहियं परं मम अणेण सद्भि किं पयोयणं अत्थि ? अहं दूरदेसंतरवासी अम्हि, अयं तु इमस्स देसस्स वासी, किं काहिइ मं ? इअ विआरित्ता सुव For Personal & Private Use Only लच्छीसरसई देवीण कहा- १०८ ॥१८६॥ Page #215 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाण लच्छीसर स्सईदेवीण ॐकहा-१०८ ॥१८॥ प्रणयारस्स उद्धरणं कयं तइया सोण्णारेण माहणं पणमित्ता वुत्तं-'तुं तु मम जीवियदायगो जाओ, अओ ममोवरिं किवं किच्चा अमुगनयरे अमुगपाडगे वसामि, तहिं आगंतव्वं, जहसत्तिं तुव भत्ति काहिमि, । इअ महुरवयणाई वोत्तूणं गओ। माहणो उ अडसद्वितित्थेसुं जत्तं काऊणं पुणो परावटिऊणं पच्छा वलंतो कियंतेण कालेणं तहिं कतारंमि समागओ । दइव्वजोगेणं तेण वग्घेणं दिवो उबलक्खिओ य । 'सो एसो मम जीवियदायगो महुवयारी' इअ सरिऊण सबहुमाणं पाए अभिवंदित्ता पुरा हयरायकुमारसंतिगाई अणेगलक्खमुल्लाइं आहरणाई दाऊणं वुत्तं-'सामि ! अम्हाणं तिण्हं उद्धरणाणंतरं तस्स सुवण्णयारस्स उद्धारो को न वा' । माहणेण वुत्तं-'तेण अइदीणयागब्भिया विण्णत्ती कया, तया मम मणसि महई करुणा उप्पण्णा, तेण निक्कासिओ' । वग्घेण साहियं-'भव्वं न कयं, परंतु अओ परं तस्स संगो न बिहेयब्वो' त्ति वोत्तण नमंसित्ता य सो बग्धो गओ । बंभणो वि आजम्मदालिदनासगाई आहरणाई पप्प सोसाहं तस्स आसीवयणं दाऊणं अग्गओ चलिओ । मग्गे गच्छंतेण तेण चिंतियं–'इमाइं आभूसणाई अग्गे अइभयाउलमग्गमि कहं निव्वहिस्सामि ? । तम्हा आसन्ननयरंमि गच्चा इमाइं विक्केऊणं रोक्कडनाणगं किच्चा, पच्छा ववहारिणो हट्टम्मि गंतूणं, पत्तिगं लिहाविऊणं सहेणं निब्भयं घरं गच्छिस्सामि' त्ति संपहारिऊणं नयरे समागओ । नयमि पविट्ठो समाणो चउप्पहमि तारिसजणगनेसणदें परिभमेइ । तओ हदृटिएणं सुवण्णगारेण दिट्ठो। चिंतियं च-'सो एसो बंभणो जेण हं कूवाओ निक्कासिओ । कक्खाए गंथिं अमुल्ल मुद्दाइयं च दळूणं चिंतियं-'अणेण देसाडणं कुणमाणेणं किंपि धणं सुवण्णाइयं लद्धं दीसइ, अओ इमो जइ विक्कयं कुणेजा तया मम कज्ज होज्जा' इअ झाइत्ता हट्टाओ उट्ठाय तुरियगईए विप्पस्स समीवं गंतृणं-'अहो ! १. आभरणानि । २. सोत्साहम् । ॥१८७॥ 100 For Personal Private Use Only Page #216 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहा लच्छीसरपस्सईदेवीण | कहा-१०८ ॥१८८॥ अज्ज मम भग्गाई जागरियाई, अज्ज मज्झ गेहमि अतक्किया सुहाबुद्दी संजाया । अज्ज मम गिहंगणम्मि कामगवी सयं आगया । अज्ज मम मणोरहा सहला जाया, जेण तुम्हे मिलिया' । इअ बवंतेणं तेण माहणस्स चलणेसुं सिरं नमाविऊणं नमुक्कारो कओ' उट्ठाय हत्थे जुजिऊणं विण्णत्ति विहेइ-'सामि ! आगच्छिजसु मम गेहे, नियचरणेण पवित्तीकीरउ अम्ह घरं' ति सिट्ठायारं दावितेण तेणं सघरंमि माहणो नीओ । मुद्धो माहणो तस्स अइपियवयणाई सोच्चा तुट्ठो चिंतेइ-'अयं को वि अईवगुणगाहगो, जं मम कयं उवगारं न वीसरेइ । को वि अइसुजाओ दीसइ, तस्स पुरओ किं अंतरं विहेयव्वं ? । अयं मम सव्वं कर्ज काहिइ, अओ वग्यदिण्णाई भूसणाई एयस्स दंसणेण विक्केऊण य रोक्कडनाणगं विहेमि' त्ति झाइत्ता वुत्तं-भो भ६ ! मम पासंमि केणावि दिण्णाई भूसणाई संति, ताई विक्केऊणं नाणगं काऊणं अप्पावेसु' । तेण वुत्तं-'दंसेउ भवं, सिरदाणेण वि तुम्हकेरं कज्जं काहिस्सं' । तइया माहणेण ताई सवाई भूसणाई दंसियाई, ताई दणं उवलक्खियाई 'अहो ! इमाइं तु रायकुमारस्स, जो हि रायारिहो रायकुमारो पुरा वक्कसिक्खियतुरगेण दूरे वणे नीओ । तहिं केण वि मारिओ । तस्स सुद्धिनिमित्तं अणेगा उवाया कया, परंतु सुद्धी न पत्ता । तया रण्णा पडहो वाइओ-'जो कोवि रायकुमारस्स जीवियस्स मरणस्स वा सुद्धिं आणेज्जा तस्स महापसायं कुणेमि अप्पकरं च मन्निस्सं' । तहवि सुद्धी न पत्ता, सा अज पत्ता । अओ हं कियंतं भूसणं रण्णो दंसिऊणं वल्लहो भवामि, अणेण माहणेण मम किं पयोयणं अत्थि ? । गेहमि ठिओ पच्चुअ खाणपाणाईहिं दव्ववयं कराविस्सइ' इअ झाइऊणं आहूसणाई हत्थंमि घेत्तणं विप्पं बएइ-सामि ! सुवण्णपरिक्खणं तु अहं जाणेमि, न उ रयणस्स, अओ इमाई आइसणाई रयणवणियस्स दंसिऊणं मुल्लं फुडं किच्चा विक्केऊणं धणं घेत्तूण देमि । तुम्हे सुहेणं एत्थ ॥१८८॥ JainEducation For Persona & Private Use Only W b rary.org Page #217 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाण लच्छोसर स्सईदेवीण 100 कहा-१०६ ॥१८॥ चिद्रेह' । तओ सो सोण्णारो भूसणाई घेत्तूणं राइणो समीवं गओ । रण्णा पुटुं-कहं आगओ ? । सो वएइ 'कुमारस्स सुद्धी मए पत्ता, तन्निवेयणटुं आगओ म्हि । इअ वुत्तमि राया उड्ढकण्णो होऊण 'कहं कहं लद्धं ?' ति वुत्तवंतो । तया सुवण्णगारेणं आहूसणाई दंसियाई । रण्णा वि दंसणमेत्तेण उवलक्खियाई, केण आणीयाई ति पुटुं । सुवण्णगारेण वुत्तं-'एएसि अवहारगो विप्पो मम घरंमि ठिओ अत्थि, तेण मम विक्कयकरणटुं दिण्णाई एयाई, मए सामिणो दंसियाई' । राइणा वुत्तं-'तुमए भव्वं कयं, तुं तु अप्पकेरो जाओ' त्ति बोत्तूण सेवगे आहवित्ता आणा विहिया-'भो भो सेवगा ! धावेह धावेह इमस्स घर ठिअं माहणं बंधित्ता विडंबणपुव्वयं एत्थ आणेह' । तया ते रायपुरिसा तुरियं धावित्ता सुवण्णयारगेहे ठिअं विप्पं सहसा चोरव्व बंधिऊणं विडंबणपुव्वयं रण्णो अग्गे समाणीओ । रण्णा दंसणमेत्तेण वहाइ सो समादिट्ठो । तया सेवगा अड्ढमत्थयमुंडणपुवयं गद्दहारोहणं करावित्ता ताडिता नयरंमि भमिउं लागा । विप्पो मणंसि चिंतेइ-'जं मए तेहिं तीहिं उत्तं न कयं तेण एरिसं फलं पत्तं' इअ जाब चिंतेइ ताव रुक्खत्थिएण वानरेण सो विप्पो दिट्ठो । चिंतियं च-'अहो ! अम्हेच्चयतिण्हं एसो उवयारी विप्पो, एयस्स एरिसी अवस्था कहं ? ।' तओ जणमुहाओ बइयरं सोच्चा वियारियं-'नृणं इमो सुवण्णयारेण विडंबिओ मरिस्सइ । अह कहं पि अयं जीवावियवो' त्ति झाइत्ता सप्पस्स समीवे गंतूणं सब्बो वइयरो निवेइओ। सप्पेण वुत्तं- 'चितं मा कुणसु, सव्वं भव्वं होहिइ' इअ वोत्तूणं तेण सप्पेण रण्णो उज्जाणंमि गच्चा कुलस्स बीयमूओ रायकुमारो दबो । सो उ दंसणणमेत्तेण 'सवव्व निच्चेट्टो होऊणं पडिओ । रायसेवगा बुंबारवं कुणता रण्णो पुरओ गंतूणं वयासी। राया वि किंकायब्वयामूढो जाओ। ॥१८॥ १. शबवत् । Jain Education For Personal Private Use Only I O jalne brary.org Page #218 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविन्नाणकहाए ॥ १९०॥ Jain Education inal मंतवाइणो वाहरिया, तेहिं सव्वेहिं पि मंतबलेण विसुत्तारणे जत्तो कओ, परं नपुंसगपुरओ तरुणीविलासो विव निष्फलो गओ । राया विलविउं लग्गो । तइया केण वि वृत्तं - 'सामि ! नयरंमि पडहं दावेउ, को वि गुणी मिलिस्सइ' । रण्णा नयरे पडहो दाविओ-'जो कुमारं जीवावेइ, तं लक्खपसायं विहेमि' । एयाए रीईए पडहो वायंतो ' जत्थ रायसेवगा खरारोवियं माहणं भमाडेंति' तहिं आगओ । एयंमि समए नागदेवयाए देवाणुभावेणं अदंसणिज्जभावेण आगच्च माह - णस्स कण्णम्मि वृत्तं–भो ! माहण ! ' अहं कुमारं जीवावेमि' त्ति पणपुव्वयं पडहं फासेहि, अहं सो श्चिय सप्पो, तइया तिहं वृत्तं तुम न कयं । अजोग्गस्स उवगारस्स फलं एरिसं पासिज्जउ । तया तेण विप्पेण वृत्तं- 'भो रायसेवगा ! मं मुंचेह, अहं रायकुमारं सज्जीकुणेमि' । तया रायसेवगा रण्णो अग्गे धावंता गया, निवेइयं च सहरिसं तव्वयणं । राइणा वृत्तं- 'निब्बंधं काऊणं तं माहणं आणेह । सेवगेहिं तहेव काऊणं' रण्णो समीवे विप्पो आणीओ । राइणा वुत्त'भो विप्पवर ! कुमारं जीवावेसु । नज्जए तुमए च्चिय मारिओ तुमए च्चिय दिण्णो य । जह विडंबिओ तह पूयात्तं पि अहियगरं तुव भविस्सइ । अओ तुरियं कुणसु । विष्पेण वृत्तं - 'नीइविरुद्धकरणेण मए विडम्बणा पत्ता, परन्तु अहुणा सव्वं तव्वइयरं जाणाविस्सं' ति कहंतो विस - भरियकुमारस्स पासंमि गंतूणं मंडलं विहाय धूवदीवाइमहाडम्बरपुव्वयं मज्जणं काउं पउत्तो । रायपमुहा परिओ संठिआ पासेइरे । तया नागदेवया कुमारसरीरे अवयरिऊणं वयासी - 'भो माहवर ! किं इमस्स दुट्ठस्स रण्णो तणयस्स उवयारं काउं पउत्तो ? । किं तुमए खरारोहणविडंबणा वीसरिआ ? । रण्णा वृत्तं - 'कहं मम दुद्रुया ?' | नागेण साहियं - ' तुव पुत्तो उ वग्घेण मारिओ, पच्छा कियंते वि समए गए दइव्वजोगेण अम्हे तिणि मित्ताई कूवंमि पडियाई, चउत्थो सुवण्णयारो य । एयंभि अवसरे निक्कारणुवयारी एसो विप्पो तहिं आगओ । १. ज्ञात्वा । For Personal & Private Use Only लच्छीसरसईदेवीणां कहा- १०८ ॥ १९०॥ Page #219 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाण | लच्छीसर: स्सईदेवीणं कहा-२०८ ॥१९॥ अम्हेहिं तीहि विन्नत्ती कया, अणेण उ सवणमेत्तेणेव वल्लीपमुहगंथणाइबहुयजत्तं किच्चा अम्हे निक्कासिआ । तया अम्हेहिं एयं पणमित्ता सिक्खा दिण्णा-'अजोग्गभावेण चउत्थस्स उवयारो न कायबो' त्ति कहिऊणं अम्हे नियनियट्टाणं गया। पच्छा तेण दुटुसुवण्णयारेण पियवयणेहिं विण्णत्तो विप्पो । तया उवयारसीलेण अम्ह वयणं वीसरिऊणं सो वि निक्कासिओ गिहं पत्तो । विप्पो उ तित्थजत्तं काऊणं पडिनिवट्टमाणो वग्घेण दिट्ठो । तेण उवयारं सरंतेणं इमाइं आइसणाई दिण्णाणि । विप्पो पुणो इह आगओ। सुवण्णयारेण सधणं तं नच्चा कवडवित्तीए घरंमि नेऊणं आहूसणाई घेत्तूण तुव पुरओ वुत्तं । तुमए वियारमूढेण किमवि अवियारित्ता विडंबणपुब्बयं माहणस्स एरिसी अवस्था पाविया । वानरेण सिग्घं आगच्च मम पुरओ साहियं । अओ अम्हाणं उवयारिणो दुक्खदायगं तुमं कहं मुंचामि ? । 'इट्ठस्स पालणं दुगुस्स दंडो' त्ति नीई सरित्ता मए दद्रो। तओ रण्णा सव्वजणपुरओ नियप्पा निदिओ। माह्णवरं नागं च खमाविऊणं कहियं—'जो तुव आएसो होज्जा तं अहं विहेमि' । तया नागेण वुत्तं-'जइ तुं लक्खपसायपुव्वं दससंखए गामे विपस्स दिज्जसु, तइया अहं मुंचामि' । रण्णा तहेव काऊणं माहणो पूइओ । कुमारो निब्बिसो जाओ। सुवण्णयारं कयग्धं दणं वहाइ आइट्रो । बंभणेण किवाए मोयाविओ। तम्हा इमो सुवण्णयारो नियमाऊए वि सुवण्णस्स चोरगो अम्हेहिं सहेज्जकरण, इह आणिओ, सिला य दंसिया तं भव्वं न कयं । पुब्बमेव किंपि मिसं किच्चा घणच्छेयणिगाइअहिगरणमग्गणं कुणता तया सेयं हुंतं । अहुणा उ सप्पगंधमूसिगानाएण विसमं आवडियं । किंच एसा हि सिला एगेणं दिणेणं भंजिउं न सक्किज्जइ, बहुदिवससाहणीयं कज्जं १. ज्ञात्वा । ॥१९ Jain ducation internation For Persona Private Use Only Page #220 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविनाणकहाए | लच्छीसर|स्सईदेवीण कहा-१०८ ॥१९२।। एयं । पहायमि उ जाए सक्कणिज्जवण्णं घेत्तूणं अम्हे इमो वि य नियनियद्वाणमि गच्छित्सामो, पुणो गिहगओ एसो अणग्गलं सुवण्णं सरिऊणं वाउलचित्तो होही । जस्स रइमेत्तं सुवणं दट्टणं चेयणा विकलेइ, तस्स पुणो इमं अईव बहुगं सुबण्णं दठूणं किं न भविस्सइ ? । अओ नूणं अयं केणइ बलवंतेण सह विभाग काऊणं समग्गं गिहिस्सइ, अम्हे य बहुदब्बहरणच्छलं सिरंसि दाऊणं कम्मि पाडिस्सइ । अओ अहुणा इह किं कायव्वं ? । तइया एगेणं उत्त-'जइ मम वुत्तं कुणेह, तइया न को वि विग्धो होज्जा'। तेहिं कहियं-कहं ?' । सो आह-घणच्छेयणिगा उ हत्थम्मि समागया अस्थि । तया य घणच्छेअणिगाए दीसंतं उवरियणविभागं घेत्तणं सेसं च ढंकिऊणं गम्मइ । पच्छा पइदिणं आगच्च नियसमीहियं काहिमो। अह जया एसो आगच्छिज्जा तया एयस्स वोत्तव्वं-'सिग्धं सिग्धं पाणीयं आकइढेहि, पुणो पिवासा लगा' इअ सोच्चा जया एसो जलकड्ढण, कुवतडंमि ठाहिइ, तइया पिट्रओ समग्गा एगीहोऊणं हत्थेहिं धरिसिऊणं कुर्वमि पाडिज्जइ, तया य सीयलेण पामा गच्छिहिइ । एयं वयणं सुणित्ता सव्वेहि अणुमयं । अह ते बिरया ताव सो वि देहचितं किच्चा आगओ । तइया चोरेहिं वृत्तं-'भायर! जलं निक्काससु, पुणो सरसभोयणाओ पिवासा लग्गा । सुवण्णयारो वि तदुत्तं सोच्चा चिंतेइ- सविसमोयगा अहुणा चडिउं लग्गा' अओ परं जलं पिच्चा सव्वे वि भूमीए पडिस्संति, दीहनिदं च पाविस्संति । तओ परं अहं चेव सव्वं गिहिस्सं ति अह रोदज्झाणपरो जाव जलकड्ढणटुं लग्गो ताव पुञ्चसंकेइएहिं तेहिं कुर्वमि पक्खित्तो । ते चोरा वि पुणो घडियामेत्तंतरेण विसपहावेण मच्चु पत्ता । एयं सव्वं सरस्सई पइ दंसिऊणं लच्छीए वुत्तं-भो सरस्सइ ! दिद्वं जगम्मि अच्छेरं १, एएहिं दसहिं एगारहपाणाणं लाहटुं दस पाणा दिण्णा, परंतु ॥१९॥ Jain Education For Personal Private Use Only wdainibrary.org Page #221 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि न्नाणकहाण लच्छीसरस्सई देवीण कहा-१०८ ॥१९॥ एगारहो पाणो न केणवि लद्धो। अहं जणे सयसहस्सदुक्खेसुं पाडेमि, रोगेहिं पीलेमि, कसाघाएहिं ताडेमि, भिक्खाडणं करावेमि, कारागारंमि खिवावेमि, किं बहुणा, कुद्धो वेरी जं न कुणेज्ज, तं सव्वं दुक्खं अहं देमि। तहवि संसारिणो जीवा मम पिटुं न छड्डेइरे । ममटुं माया-पिया-पुत्त-कलत्त-मित्त-भाउ-भिच्च-गुरुपमुहे वंचेइरे धरिस्संति य, तेसिं वीसासघायं कुणेइरे । कुल-जाइ-देस-धम्म-लज्जं च मोत्तूणं मयत्थं चेव परिभमेइरे । लच्छीकामुगो जणो अकिच्चं कुणेइ, अवयणीयं च वएइ, अचिंतणिज्जं च चितेइ । एगसिरिजिणवयणवासियचित्तेहिं गहियपंचमहव्वएहिं मुणीहिं सद्धिं मम किंपि न चलेइ । ते हि विविहेहिं पयारेहिं मं विगोवेइरे, मज्झ महत्तणं विणासेइरे । मम संतइरूवा कामभोगा ते वि नक्कमल्ल ब्व दूरओ छड्डिऊणं विगोविऊणं च वर्णमि गंतूणं असोगतरुमूलम्मि ठाइऊणं भारव सव्वं उवाहिं परिचइऊणं मइलवत्था सिणाणरहिया होऊण मईयसंगइचायपइण्णं च किच्चा पइदेसं परिभमेइरे । पुणो जत्थ कत्थ वि जणसमूहसंजोगो, तहिं पइ दणं मं मम पुत्ते य कामभोगे निदेइरे । ते हि स-वयणरयणाए मम इंदियविसयाणं च पज्जंतविरसकडुयफलाई वोत्तणं सव्वेसि चित्ताई मम विसएसु विमुहीकुवेइरे । 'एसा सिरी चवला कुडिला सेच्छायारिणी' इच्चाईणि कलंकाई दाऊणं कियंताणं गेहाई चाएइरे, अप्पसरिसे कुणेइरे । पुणो तव-जवाइ-विविहुवाएहि अवस्सं मं दासीरूवेण सेवाकरण, संपाडेइरे । १९३॥ JanEducationa l For Personas Private Use Only Bainbrary.org Page #222 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविमाणकहाप ॥१९४॥ Jain Education जस्स गेहम्मि आहारमेत्तं गिण्हेरे, तस्स अंगणम्मि मए लक्ख- कोडीरूवेण संपडणं कायव्वं हवेइ । पुणो मुणिणो सुक्कझाणेण मम इच्छाबीयाई संजालित्ता केवलनाणं च उप्पाएहरे । एयंमि अवसरे विविहाई देवकुंदाई एगीहोऊण मम " गेहं तेसिं चरणाणं हिदुम्मि धारेइरे, तस्स आसणं विहेइरे । पुणो तस्सोवरि उवविसित्ता मम निम्मूलुच्छेयण देसणं विहेइरे । बहवे भव्वजीवे अप्पसरिसे कुवंति । अण्णेर्सि केसि पि देसविरहं पयच्छंति, ते वि गेहम्मि ठिया वि ववहारसुद्धीए परिग्गहपरिमाणं काऊणं सच्चसंतोसाइपयारेण समहिगं मं समुप्पाइरे, नीइसत्थवुत्तपद्धईए ववहरंता निरीहभावं दाविंता कामभोगेसुं मं वैयंता वि अइगाढयरवीरिय - उल्लासभावेणं समहिगं जिणचेइय-पडिमा - नाणाइसत्तखेत्ते ववेइरे । पइक्खणं सव्वजणसमक्खं मम निंदं तिरक्कारं च विहेमाणे मुणिणो सुणेमि, तह वि तेसिं गेहं चइत्तुं न सत्ता, पन्चुय वुद्धिं पाविउकामा विव वसामि । एगेण पुणो कुसलेण पुण्णाणुबंधिबंधेण मं बंधणम्मि पाडेइरे, जस्स बलेण जम्मजम्मणंमि तेसिं मम दासत्तणं करणिज्जं आवडेइ । पइचरणनासं निहाणं दावितीए सव्वओ समंताओ वुड्ढीए वुड्ढमाणीए निवसणीयं हवे । तेसिं किंपि पडिकूलं काउं न सत्ता । पज्जंते पुणो मम विगोवित्ता गरिहिऊणं तिणव्व चिच्चा निव्वुइपुरिं जंति ! एरिसे तहाविहे जिणसासणुवासगे भव्वजीवे मोत्तणं सव्वे वि संसारिणो जीवा मम किंकरा विज्जंति । ताणं अहं सहस्सखुत्तो दुक्खाईं देमि, तहवि मम चरणुवासणं पीई च न छड्डे इरे, ममत्थं तव - जव - कायकिलेसाईहिं पावाणुबन्धिपुणं कुरे । परंतु अहंताणं सव्वओ वुद्धिं दंसिऊणं निरयवासंमि तिरिएसु वा पाडेमि । ते वि य तिरियगइगया मं आवरित्ता निहाणाई सेवेइरे, जे केयण अन्नाणकटुबलेण देवेसुं उप्पज्जंते ते वि परकेरभूमिगयं ममच्चयरूवं दव्वं आसज्ज निक्कारणं १. कमलरूपम् । २. कमलस्य । ३. व्ययन्तः । For Personal & Private Use Only लच्छीसरस्साई देवीणं कहा- १०८ ॥१९४॥ jainelibrary.org Page #223 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअविम्नाणकहाएक लच्छीसरहिस्सईदेवीण कहा-१०८ ॥१९५॥ तत्थच्चिय चिट्रेइरे । लोगाणं मट्टियं कोईलरूवेण वा दंसेइरे । तम्हा हे भगवइ ! सरस्सइ ! सव्वसंसारीणं अहोणिसं मम संपत्तीए महत्तणं गणिज्जए। केवलं एगे केयण मोक्खत्थिणो जे मणूसा तुम्ह उवासणंमि रया ते च्चिय तुव महत्तणं गणेइरे। एवं लच्छीए वुत्तं सोच्चा सरस्सई आह-'बहिणि ! एगं तु तव महादूसणं जं अप्पसेवगे जणे मणूसभवाईसुं विहवाई दाऊणं सुहं च दाविऊणं निरयंमि पाडेसि, अप्पणो अस्सियाणं तु समुद्धरणं चेव महंताणं जुत्त' एवं सोच्चा लच्छी आह "बहिणि ! विउसी होऊणं सुयजडत्तणं किं पयडेसि ?, केवलं हं निरयंमि न पाडेमि, किंतु मोहरायपेरियाई इंदियविसय-अन्नाण-वसण-कामभोगाईणि निरएसुं पार्डिति । मम बलेण उ विवेगमइसालिणो परमपयसाहणं किच्चा बहवो सच्चिदाणंदसरूवं पत्ता सुणिज्जति । सत्थे वि 'कणगाओ मुत्ति' त्ति गिज्जए । एवं तु तुम्ह पत्तीए महाबलरेहिरा सुयकेवलिणो वि मोहराय-पउत्त-पमायायरणेण अणंतजीवा तिरियगईसु परिभमेइरे, तं तु तव दूसणं किं न?" इच्चेवं सिरिदेवीवयणं सोच्चा ईसि हसिऊणं वाणीदेवी आह-'बहिणि ! एग विवायभंजगं तुव ममं च महत्तणपोसगं वयणं वएमि, तं सुणसु-जेसि केसिं च अम्हाणं पत्तीए वि महापुरिससमागमो विवेगलोयणलाहो सिरिजिणसासणरयणसंपत्ती य हवेइरे, ते तिवग्गसाहणपुव्वगं परमाणंदपयं पावेइरे । उत्तं च - जह जिणसासणरयणं, विवेगनेत्ता य कमि हि भवंमि । पावंता तंमि तया, कल्लाणमवस्सयं हृतं ॥ एव ताणं विवाए भग्गे उभे वि सदाणं गया ॥ उबएसो--- १. कोलसारूपेण । २. आश्रितानाम् । ॥१९५॥ Jain Education AMDM For Personal & Private Use Only anzabrary.org Page #224 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि स्नाणकहाप इह वाणी सिरिदेवी-विवायनिण्णयकर सुबोहकहं । सोच्चा भव्वा तुम्हे, होह सयायारतलिच्छा ॥१०॥ लच्छीसरस्सईदेवीणं संवायम्मि अठ्ठत्तरसययमी कहा समत्ता ॥१०८॥ --धन्यकुमारचरित्रात लच्छीसरस्सई देवीण कहा-१०८ ॥१९६॥ पसत्थी सिरिनेमिसूरिराय, पगुरुं पणमामि घोरबंभवयं । पोढप्पयावकलियं, तवगच्छनहंगणनहमणि ॥१॥ पारिति गंथरयणे, जस्स पसाएण मारिसा मंदा । समयण्णु तं च गुरुं, नमिमो सिरिसूरिविन्नाणं ॥२॥ सीसेण तस्स रइया, एयाउ कहाउ भवियबोहर्ट । कत्थूरायरिएणं, वरिसे रंसहत्थनहर्नयणे ॥३॥ साबरमईपुरीए, चिंतामणिपासनाहसंणिज्झे । पाइयविन्नाणकहा-बीयविभागो को पुण्णो ॥४॥ पंचपरमेटिगयगुण-गणसंभरणं सिया सया हियए । इअ हेडं लक्खित्ता, कया कहा अट्ठसहियसया ॥५॥ जाव समुद्दो लवणो, नक्खत्तविरहिरो सुमेरू य । गयणम्मि य रविससिणो, ताव जएज्जा कहा एसा ॥६॥ इअ सिरितवागच्छाहिवइ-सिरिकयंबप्पमुहाणेगतित्थोद्धारग-सासणप्पहावग-आबालबंभयारि-सूरीसरसेहर-आयरियविजयनेमिसूरीसर-पट्टालंकार-समयण्णु-वच्छल्ल वारिहिआयरियविजयविन्नाणसूरीसर-पट्टधर सिद्धंतमहोदहि-पाइयभासाविसारयायरियविजयकत्थूरसूरिविरइयाए पाइयविन्नाण कहाए बिइय-भागो समत्तो। जाव समुहीमाणसंभरण नाहसणिज्झे । Jain Educati o nal ॥१९६॥ w.jainelibrary.org Person & Private Use Only W Page #225 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइअवि W सुद्धिपत्तग स्नाणकहाण पंतीए १९७॥ २ . सम्गाइ सोच • सुंणरीए णिसुयपुवं उंदुस्तणं ठुइयाई १ मत्त चित्तमाणाए असुछ मत्ताणं दम्भाण संमिय वरिसेजे टुवित्ता होइ सच्चमविभा० जह मणियार. सरियाम. तत्तोमे कन्जव भरू० पाविहिई जुज्झिऊं पलाइऊ सेज्जायरध. पाइयविन्नाणकहाए सुद्धिपत्तगं सुच भत्ताणं दम्माण १. २ •संमि य बरसे जे ठवित्ता होह सच्चमवि भा० मणियारो जहा इहं सरियाम , टिप्प. तत्तो मे १२ १० कन्नवे. १४ ३ भरु. पाविहिद १५ १० जुज्झिउं पलाइड सेज्जायरघरे १८ १३ खग्गाइ. सोय सुंदरीए णिसुयपुव्वं, उंदुरत्तण ठड्याई भत्त. चित्ताणामाए वासारत्तो पेज. १० नुं भणियं वयणं निवेइकण त्तणेण वासारतो विचरन्ति भणिय ०वणं निवेइउण त्तिणेणे देई भाविणीं करूणा भाविर्णि करुणा ॥१९७॥ Jain Education Interracial For Personal & Private Use Only w anzbrary.org Page #226 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाहअवि माणका ॥१९८॥ blos 122 my mo www m0% १९ 33 Jain Education in Sughal UD २० २१ २२ = BAR १३ " "" 33 93 २५ 23 २६ २७ ११ ४ ८ १ ४ ७ ११ टिप्पणमां ގ ތ އ २ १२ सुप्पप्पयं विऊसा निखि पयच्छाई दाऊर्ण सिक्खां संद्विभो कंदम्मि सोय कंदुम्मि • दुक्कंड सर्वत्र तिण्ण मोइर पीठिगाए सोलेस ० सुहपर्यं विउसा निरिक्खेड़ पयच्छइ दाऊणं सिक्खं घेणं संठिओ कंठम्मि सो य कंठम्मि • दुक्कडं पृ. २४ मां तिष्णि मानेइरे पीढिगाए सोल्स० २८ 33 " २९ ३० ३२ 33 ३३ " ३४ ३५ "1 93 "9 " ३७ " H For Personal & Private Use Only 2 umow 2 ८ १३ १० ६ १४ و "3 ४ ७ १५ परूप्परं संद्विआ चिअत्ति एरसि बुट्ठा रऊ दे रिवक्ता निऊणं निरुविया • जलेन ववहरई रुवगे रुवगस्स किणेउं भुंजिउ काइ पुष्फोत्तर ० ० द्राक्ष परुप्परं संठिभा चिभ त्ति एरिसं वुड्ढा स्वदे खित्ता मिठणं निरूविया • जलेण ववहरइ रूवगे रूवगस्स किणेऊणं भुंजिऊणं कयाई पुण्फोस • द्राक्षा 100 ma UTTO ww सुपसर्ग ॥१९८॥ jainelibrary.org Page #227 -------------------------------------------------------------------------- ________________ सुद्धिपत्तग पाइअविम्नाणकहाण सेस. हएं निए वंचणचण कलिया रोस. हए *निए वंचणचणा कलिया, धरति, खण. ૪૮ ૨ ॥१९९॥ घरंति, भिसं जिणगहीय रुवाइ. ०रूप० थरे० पज्जंतेसु सबुध्धी गण्हामि जयसंधि अगरिस. गंत्तूंण पिऊणो सहेर. कम्मपयडी. कज्जमि जिणग्ग-गहिय रूवाइ. ०रूव० थेर० पुज्जतेसु संबुद्धो गिण्हामि जयसंधी •आगरिस० गंतूर्ण पिउणो सेहर. कम्मपयडि. कज्जम्मि रवण मिसं महीनाहा मंत " १० महीनाह! रत्नमय ०रुवमय ०रूवमय एसो एसा नाडय० नाऽय. संठिन संठिों , १४ पियसहि । विमुल्लेण दुध्धमुही वि मुल्लेण दुद्धमुही पियसहि। दुललहं कपंजली कयंजली ॥१९९॥ anesbrary.org Jain Education in For Personal Private Use Only Page #228 -------------------------------------------------------------------------- ________________ • सुदरीए पाइअविन्नाणकहाए| सुद्धिपत्तर्ग ७५ ११ ॥२०॥ नरिंद नरवई। रसो सूरि उज्जमहे सत्तुजय. ट्ठविओ सत्तिर. एग्गह. संटिआ' •सुदरीए राईए नरिंदो मरवई रोसो सूर्ति उज्जमेह सत्तुंजय कामरुवाए तहि दाणदाण. अवरिऊणं विपस्स वोत्तणं धण निग्गंत्तणं मगमि पालणी' नागकेऊ गुरु कामरूवाए तहि दाणादाण. अवयरिऊणं विपस्स वोत्तणं धणं निग्गंतूणं मम्गम्मि पालणीअ'त्ति नागकेलं ८३ ११ ठविभो गुरू भूवं भुवं सत्तरि० एगह. संठिआ' चएइरे लद्दा अंपिउं ऊसुगेण सा मउणं महई जपिउं उसुगेण मउणं १०१ १२ १०३ १३ १०५९ , १२ जइ सा वनम्मि ठाउण चइच्जइ मत्तं वणम्मि ठाऊणं चइज्जइ ॥२०॥ ममई Jan Education in all For Personal Private Use Only Inbrary.org Page #229 -------------------------------------------------------------------------- ________________ सुद्धिपत्तग و पाइअधिन्माणकहाण م م به १२१ ११ १२७ | १२८१३ १३. ५ १३१ १५ 1 १३७१ २०१॥ १५१ १५४ १५५ चउत्तीसा. तित्थयरं हिययंमि सहेह वेहाणसनिद्दएण विरयाणं सुलायण ०मायत्ताय० वोत्तर्ण सव्वंमए न सुलहं. .धमंमि •णुप्पन्न नयं च भावितो कायव्व एयारिस उत्तीसा तित्थय हिययमि सहेइ वेहाणस निद्दए ण निरयाणं वृत्त १५६ १६१ थेव० थेव० 10ccccccccccceeeeeeeeeeeee सुलोयण. मायताय. वोत्तणं सव्वं भए सुलहं, न धम्मंमि गुप्पन्न नयरं च भावितो कायव्यं एयारिसं पीलेसि नयंकमि तीएं सा सई जोव्वणवयं पउत्तिं . . . माहारे Deeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee १. १६४ १६५ १६७ १४. . पीलेइ नियासेणे कजलि कणेवि -तं' आह. (एरिसो एरिसो चिट्ठति नियासणे करंजलि केणवि 'तं आह. एरिसो एरिसो चिट्ठति मत्थयमि १७३ १४२ ७ नियमि वतीए साईस जोव्वणमयं पउत्ति आहां १२ मत्यर्थ १७६ १८. १८९ १९२ धर ०वण्णं ॥२०१॥ सुवणं m Jain Education For Personal & Private Use Only (10.jaine brary.org Page #230 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइभविनाणकहाए ॥२०२० ઉઉઉઉહા©©©©©©©©©©©©© પ્રથમ ભાગની કથાઓના સન્દર્ભ સ્થાનો ૧. ઉપદે શપદ– ૩૨, ૩૫, ૩૮, ૪૧ ૪૨ કપ ૭. ભેજનરેન્દ્ર કથા– ૧૧, ૩, ૪૮, પર ૮. સંસ્કૃતથા– ૧૫, ૩૦ ૨. ગૂજે રકથા– ૨, ૩, ૪, ૧૮, ૧૯, ૨૪, ૨૫, ૨૭, ૯. સનઝાયમાલા- ૧૨ ૨૮, ૩૭, ૪૦, ૪૩, ૪૫, ૪૬, ૪૯, ૫૦, =૧૬ ૧૦. શ્રાદ્ધદિનકૃત્ય– ૫૪ ૩, જન પરંપરા– ૬, ૮, ૧૬, ૩૧, ૩૬, ૫ =૬ ૧૧. શ્રમણમુખથી ૭ ૪. જયંતીપ્રકરણ–– ૫૩, ૫૫ ૧૨. સૂરીશ્વરમુખથી– ૫, ૯, ૧૦, ૧૩, ૧૪, ૧૭, ૫. ધર્મરત્ન પ્રકરણ – ૧, ૩૩ ૨૦, ૨૧, ૨૨, ૨૩, ૨૬, ૨૯, ૬. ધર્મોપદેશમાલા – ૪૭ ૩૪, ૪૪ @@@@@@@@@@@@@@@@@@@ (Ci For Personal & Private Use Only www.ainbrary.org Page #231 -------------------------------------------------------------------------- ________________ NEW શાહ ખીમચ'દ સ્વરૂપચંદ સંઘવી -આ પિતું ( શ્રી નેમિ વિજ્ઞાન-કસ્તૂરસૂરિ પાનમ’દિર સુરત, જ્ઞાનમ'દિરનુ' ટ્રસ્ટી મંડળ -ક ૯ ટક શાંતિલાલ ચીમનલાલ સથવી મેનેજી પાનાચંદ સાકરચંદ મદ્રાસી | ટ્રસ્ટીઓ : ટ્રસ્ટીએ : શા, 'પુઅચ'દભાઈ રતનચંદ રાજી સાભાગ' નાનાભાઈ લાકડાવાળા શા, નટવરલાલ નેમચંદ્ર બાબુભાઈ ચીમનલાલ સજાવી શા, રમણીકલાલ નામદાસ કુસુમચ'દ ચીમનલાલ સંઘવી રયા પરના વિ. સ. ૨૦૧૭ મારા સુદ : Page #232 -------------------------------------------------------------------------- ________________ पाइविन्नाणकहा। निर्माताः-पू.आ. श्री. विजयकस्तूरसूरीश्वरः