Book Title: Agam 05 Ang 05 Bhagvati Vyakhya Prajnapti Sutra Part 05 Sthanakvasi
Author(s): Ghasilal Maharaj
Publisher: A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti
View full book text
________________
-
-
जावाभिगमे जाव-भीमातापितृसंयोगाभावेन वल्गुलि-चर्मचटकादय:
५०२
भगवतीसने 'गोयमा! तिविहे जोणीसंगहे पण्णत्ते' हे गौतम! त्रिविधो योनिसंग्रहः भज्ञप्तः, 'तं जहा-अंडया, पोयया, संमुच्छिमा, तद्यथा-अण्डजाः मयूरहंसादयः पोतनाः पोतवत्-वस्त्रवत् जरायुवर्जिततया शुद्धदेहाः योनिविशेषाजाताः पोता इव वा वस्त्रसम्मार्जिता इव जाताः पोतजाः वल्गुलि-चर्मचटकादयः । संर्मूर्छिमाः संमूर्च्छनेन मातापितृसंयोगाभावेन संमूच्छिमाः ‘एवं जहा जीवाभिगमे जाच-'नो चेव णं ते विमाणे वीईवएज्जा, एमहालया णं गोयमा ! ते विमाणा पण्णत्ता' एवं यथा जीवाभिगमे सूत्रे प्रतिपादिताः तथा अत्रापि 'गोयमा' हे गौतम! 'तिविहे जोणीसंगहे पण्णत्ते' उनकी योनियोंका संग्रह तीन प्रकारका कहा गया है। तंजहा' वह इस प्रकारसे है 'अंडया, पोयया, संमुच्छिमा' अंडज, पोतज और संमूच्छिम, मयूर हंस आदि अण्डज हैं । वस्त्रसे समार्जित हुएकी तरह जो उत्पन्न होते हैं वे पोतज है' जैसे वल्गुलि चर्मचटिका(चामचिडि)आदि इनका जो जन्म होता है वह जरायुसे वर्जित होता है। अर्थात् जिस प्रकारसे अंडजजीव जरायुसे लपटे होकर योनिसे बाहिर निकलते हैं उस प्रकारसे ये योनिसे जरायु से लपटे हुए उत्पन्न नहीं होते हैं । माता पिताके संयोगके विना जो उत्पन्न होते हैं वे संमूच्छिम् हैं। एकेन्द्रियसे लेकर असंज्ञी पंचेन्द्रियोंका यही जन्म होता है । 'एवं जहा जीवाभिगमे ताव "नो चेवणं ते विमाणे वीइवएज्जा, एमहालया गं गोयमा! 'ते विमाणा पण्णत्ता' इसी तरहसे जैसा कि जीवाभिगमसूत्रमें कहा गया है कि जोणी संगहे पण्णत्ते । तेभनी योनियोन सय ९ रन। ४ह्यो छे. 'तंजहा। ते त्र नीय प्रमाणे छ- 'अडया, पोयया, समुच्छिमा' (१) 43०४, (२) પોતજ અને (૩) સંમૂાચ્છમ. મેર હંસ આદિ અંડજ કહેવાય છે. વસ્ત્રથી સંમાજિત થયેલાની જેમ જે ઉત્પન્ન થાય છે, તેમને પિતજ કહે છે. જેમ કે બલ્યુલિ (પક્ષી વિશેષ ચર્મચટિકા (ચામાચિડિયું) આદિ. તેમને જે જન્મ હોય છે તે જરાયુથી (નાળ વગેરે મળ ભાગ) રહિત હોય છે. એટલે કે જેમ અંડજ જીવ જરાયુની સાથે લપેટાયેલી સ્થિતિમાં નિમાંથી બહાર નીકળે છે, એ પ્રમાણે તેઓ જરાયુની સાથે લપેટાયેલી હાલતમાં ઉત્પન્ન થતા નથી. માતપિતાના સંગ વિના જે જે ઉત્પન્ન થાય છે તેમને સંમૂર્ણિમ કહે છે. એકેન્દ્રિયથી લઈને અસંસી પંચેન્દ્રિય પર્યન્તના જીનો જન્મ मेल रे थाय छे. ' एवं जहा जीवाभिगमे जाव णो चेव णं ते विमाणे विचएज्जा, एमहालयाणं गोयमा! ते विमाणा पण्णत्ता' पालिराम सूत्रमा એ વિષેનું જે પ્રમાણે કથન કરવામાં આવ્યું છે, એ જ પ્રમાણેનું કથન અહીં પણ
શ્રી ભગવતી સૂત્ર : ૫