Book Title: Agam 05 Ang 05 Bhagvati Vyakhya Prajnapti Sutra Part 05 Sthanakvasi
Author(s): Ghasilal Maharaj
Publisher: A B Shwetambar Sthanakwasi Jain Shastroddhar Samiti
View full book text
________________
५२४
भगवतीमत्रे खलु यो भव्यो योग्यः पृथिवीकायिकेषु उपपत्तुम्, यो जीवः पृथिवीकायिकतया उत्पत्तुं योग्यः स्यात् स किम् इहगत एव महावेदनो भवति ? किंवा पृथिवीकायिकतया उत्पद्यमानो महावेदनो भवति, अथवा कि पृथिवीकायिकतया उत्पन्नो भूत्वा महावेदनो भवति ? इति प्रच्छा। भगवानाह-'गोयमा ! इहगए सिय महावेयणे सिय अप्पवेयणे' हे गौतम ! पृथिवीकायिके गमनपुढविकाइएसु उववजित्तए पुच्छा' हे भदन्त ! जो जीव पृथिवीकायिकोंमें उत्पन्न होने के योग्य होता है वह जीव क्या इस भवमें रहा हुआ ही महावेदनाको भोगता है ? या पृथिवीकायिकरूपसे उत्पन्न होता हुआ महावेदनाको भोगता है ? अथवा पृथिवीकायिकरूपसे उत्पन्न होकर बादमें महावेदनाको भोगता है ? तात्पर्य कहनेका यही है कि जिस जीवको पृथिवीकायिकोंमें उत्पन्न होना है वह जीव क्या जिस भवमें वह अभी वर्तमान है उसी भवमें रहा हुआ पृथिवीकायिक जीव सबंधी महावेदनाको भोगने लगता है या वहां पर जाते ही वह वहां की महावेदनाको भोगने लगता है या उत्पन्न होनेके बाद वह वहांकी महावेदनाको भोगना प्रारंभ करता है। यहां 'उत्पद्यमान' जो शब्द आया है उसका मतलब यही है कि अभी वह वही पर उत्पन्न हो रहा है उत्पन्न हो नहीं पाया है। इसके समाधान निमित्त प्रभु उनसे कहते हैं कि 'गोयमा' हे गौतम ! ऐसा वह जीव जो कि पृथिवीकायिकोंमें उत्पन्न होनेके लिये उन्मुख है अर्थात् पृथिवीकायिक जीवरूपसे उत्पन्न होने योग्य आयुका जिसने ઉત્પન્ન થવાને યોગ્ય હોય છે, તે જીવ શું આ ભવમાં રહેતાં રહેતાં જ મહાવેદના ભગવે છે? અથવા એ જીવ પૃથ્વીકાયિક રૂપે ઉત્પન્ન થતાં જ મહા વેદના ભગવે છે? અથવા પૃથ્વીકાયિકામાં ઉત્પન્ન થઈ ગયા બાદ મહાવેદના ભગવે છે? આ કથનનું તાત્પર્ય નીચે પ્રમાણે છે- જે જીવને પૃથ્વીકાયિકોમાં ઉત્પન્ન થવાનું હોય છે, તે છવ શું પિતાના ચાન્ ભવમાં રહીને પણ પૃથ્વીકાયિક ભવ સંબ ધી મહાવેદનાનું વેદના કરવા માંડે છે ? કે ત્યાં જતાં જ તે ત્યાંની મહાવેદનાને ભેગવવા માંડે છે કે ત્યાં Gपन्न २७ गया पछी ते त्यांनी भावनाने सोगवा मां3 . मही'उत्पधमान' (ઉત્પન્ન થતો) શબ્દ છે. તેનો ભાવાર્થ એ છે કે તે ત્યાં ઉત્પન્ન થઈ રહ્યો છે. ઉત્પન था या नथी.
गौतम स्वाभीत। न म मापता महावीर प्रभुई छ । 'गोयमा!' હે ગૌતમ ! એવો તે જીવ કે જેણે પૃથ્વીકાચિકેમાં ઉત્પન્ન થવા યોગ્ય કર્મનો બંધ
શ્રી ભગવતી સૂત્ર : ૫