________________
તૃતીય પરિષદ ]. રૂકદામન
૨૦૭ એમાં મળી આવતી સૂર્ય-ચંદ્રની (Star and આ ફાની દુનિયા છોડીને ચાલ્યો ગયો હેવો જોઈએ. Crescent) નિશાનીઓ પણ નજરે પડે છે. તેમ તે
(૪) રૂદ્રદામન ઉપરાંત સ્વામિ, મહાક્ષત્રપ આદિ બિરૂદ પણ છે. જ્યારે ચઠણ પછી તુરત જ ગણે કે, છએક માસ શિલાલેખોમાં માં જયદાનનું નામ મળી શકે છે ત્યાં સુધી જયદામનનું રાજય વચ્ચે ચાલ્યું હતું તેમ ગણે; એકમાં પણ તે બિરૂદ તેણે મેળવ્યું હોવાનું કઈ ચિહ્યું પરંતુ ઈ. સ. ૧૫ર ચપ્પણસંવત ૪૯ આશરેમાં રૂકસરખું જણાતું નથી. વળી ચ%ણવંશી સિક્કાનો દામન અવંતિ પતિ બનવા પામ્યો હતો. તેટલી વાત અભ્યાસ પણ એમજ બતાવે છે કે, જે પુરૂષે કેવળ એકરસ છે. વળી તેનું રાજ્ય કર શકમાં ઈ. સ. ક્ષત્રપપ૬ જ ભગવ્યું હોય તે પિતાના નામના સિક્કા ૧પમાં ખતમ થયેલ હોવાથી ૨૩ વર્ષ સુધી ચાલ્યું પડાવી શકતો નથી જ. વળી વિશેષ ખૂબી છે એ ગણી શકાશે. જ્યારે ચાણની ઉમર મરણ સમયે છે કે, તે સિક્કામાં નામ જ કોઇનું નથી. અને નામ નથી ૬૫-૭૦ની હતી તે ગણત્રીએ જયદામનની આશરે એટલે કોઈ અન્ય નામધારીને તે ઠરાવાય નહીં, પરંતુ ૫૦-પરની ગણાશે. અને રૂદ્રદામનની ગાદીએ બેસતાં સૂર્ય-ચંદ્રની નિશાની છે એટલે કોઈને પણ અડચણમાં ૩૨-૩૫ની લેખાય; તે તે હિસાબે તેનું પિતાનું ઉતાર્યા સિવાય જે એકનું નામ આપી શકાય તેવું આયુષ્ય લગભગ ૫૭ થી ૬૦ વર્ષનું થયું ગણાશે. દેખાયું તે માત્ર આ જયદામનનું જ. હવે સમજાશે કે ચક્કણ પોતે અતિ વિસ્તારવંત રાજ્યને ધણી શિલાલેખ અને સિક્કાના આધારે તેના અસ્તિત્વની હતી તે આપણે ઉપર જોઈ ગયા છીએ અને તેનો અને રાજકારેબારની ઈમારત વિશે જે ક૯૫ના વારસો આ રૂદ્રદમનને મળેલ હોવાથી તે તે પ્રથમથી જ ગોઠવાઈ છે તેની ખરી સ્થિતિ આપણે રજુ કર્યા
તેવડા મોટા અને વિશાળ પ્રમાણે છે. એટલે આવા કાચા અને સંશયવાળા પાયા તેના રાજ્ય પ્રદેશનો ભૂપતિ થ હતા. એટલે ઉપર કોઈ મદાર બાંધ તે ગ્ય લાગતું નથી. વિસ્તાર સાથેની દેખીતું જ છે કે, તેને તેમાંના આ કારણને લઇને જયદામનનું ગાદીએ બેસવાનું ગેરસમજૂતિઓ કઈ પ્રાંત મેળવવા જેવું રહેતું મારે પિતાને કબૂલ નથી; છતાં પૃ. ૧૯૯ ઉપર જે
નહોતું. છતાં સુદર્શન તળાવના વિધાન કર્યું છે કે તેનું રાજ્ય ટૂંક સમયી છએક મહિનાનું શિલાલેખમાં, પૂર્વીકારવંતિ, અનૂપ, આનર્ત, સુરાષ્ટ્ર, અમુક સંયોગોમાં નોધી શકાય તેવું છે તે, ઉપર ભ, મરૂ, કરછ, સિંધુ, સૌવીર, કુકુર, અપરાંત અને પ્રમાણેના વિદ્વાનોના કથનની વિશેષ ખાત્રી કરવા માટે નિષાદ આદિ પ્રદેશની જીત પિતાના શૌર્યવડે જીત્યા દ્વાર ઉધાડાં રહે તેટલા માટે છે. વિશેષ સંશોધનના જે ઉલ્લેખ કરાયો છે તે રૂદ્રદામનને ફાળે શા માટે પરિણામે તે પ્રમાણે જે સ્થિતિ સાબિત થાય તો ચડાવાતા હશે તે સમજી શકાતું નથી. આ એકજ રાજા ચઠણ પછી ગાદીએ બેસીને ટૂંક સમયમાં હકીકત સાબિત કરે છે કે, તે તળાવની પ્રશસ્તિને તેના મરણ પામવા માટે વળી કોઈ અકસ્માતનું કારણ રૂદ્રદામને કરેલ વિજય પ્રાપ્તિની યશગાતા વર્ણવતી કથા કલ્પવું પડશે. છતાં અત્યારે તે વિશે વિચારમાં તરીકે ગણાવાય તેમ નથી; છતાં તે પ્રશસ્તિ વિના ઉતરવાની જરૂર નથી. પરંતુ જ્યારે તેણે માત્ર ક્ષત્ર૫૫દ કોઈ અન્ય પુરાવા રૂદ્રદામનની કહેવાતી છતમે ભોગવ્યાનું તથા ચઠણના પછી તુરત રૂદ્રદામન જ સમર્થન આપનારા જ્યારે મળતા નથી ત્યારે સળંગ ગાદીપતિ થયો હોવાનું માનીએ છીએ ત્યારે તેનું ઇતિહાસ આલેખન કરતાં જે સ્થિતિ આપણને ઉપર મૃત્યુ ચઠણના જીવનકાળમાં જ થયું ગણવું રહેશે. પ્રમાણે સિદ્ધ થયેલ નજરે પડે છે તેને સ્વીકાર એટલે હવે એમ અનુમાન કરવું રહેશે કે, જયદામનનું કરી લેવો જ રહે છે. વળી આપણી આ માન્યતાના મરણ ઈ. સ. ૧૫રને અરસામાં થયું હોવું જાઈએ ટેકારૂપ –અથવા તે મત ઉચ્ચારવાને તે જ પ્રશસ્તિમાંથી અને તેના આઘાતથી ચઠણ પણ ટુંક વખતમાં જ જે કેટલાક મુદ્દા ઉપયોગી દેખાયા હતા તે ઉપર,
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara Surat
www.umaragyanbhandar.com
