________________
પંચમ પરિષદ આયુષ્ય અને રાજ્યકાળ
૩૫૧ જાય છે કે, ખારવેલે દીક્ષા નહી લેતાં, તદન નિવૃત્ત. સ્થિતિને નિરધાર થતાં, ઉપરમાં જે આંકડા આપણે અવસ્થા ધારણ કરીને ગુફાવાળા સ્થાને નિવાસ નિર્દિષ્ટ કર્યા છે તે કાયમ જ કરે છે એમ સમજવું. રાખે હશે, જેથી રાજસત્તા અને કાર્યભાર ભલે તેના હાથીગુફાના લેખમાં તેની બે રાણીઓનાં નામો નામે ચાલ્યાં કરે પરંતુ પોતે તેમાં સક્રિયપણે તે સ્પષ્ટપણે વાંચવામાં આવે છે જ; તેમાંની (એકનું) ભાગ લે નહીં.
નામ વજધરવાળી રાણું જાહેર ઉપરમાં : દેરી કાઢેલાં ત્રણે અનુમાન છે તેનું કુટુંબ થયું છે, જેણીને પેટે (જુઓ ઐતિહાસિક સંજોગોથી સત્ય પુરવાર થઈ જાય-સંભવ
પંક્તિ. ૭ મી)રાજાના અભિષેક છે કે સત્ય જ કરશે, કેમકે જ્યાં સુધી અને જેટલા થયા બાદ સાતમે વર્ષે યુવરાજશ્રીને જન્મ થયો છે. પ્રમાણમાં રાજા ખારવેલના જીવન સંબંધી માહિતી એટલે યુવરાજશ્રીના જન્મની સાલ ૯૮૭=૧૦૫ મળી શકી છે ત્યાં સુધી અને તેટલા પ્રમાણમાં તે સર્વને મ. સં.=. સ. પૂ કરર તરીકે સેંધવી રહેશે. અને અનુમાનિક સંજોગોથી સમર્થન મળી રહે છે એટલે (બીજીનું) નામ આ શિલાલેખ કોતરાવનાર તરીકે નિશ્ચિતપણે માનવું રહેશે કે, રાજા ખારવેલનું રાજ્ય પિતાને સિંહપ્રસ્થવાળી સિંધુલા તરીકે જેણે ઓળખાવી ૭૬ વર્ષ પર્યત ચાલ્યું છે અને પિતે ૬૧ વર્ષનું આયુષ્ય છે તે સમજાય છે. એટલે આ લેખકેતરને બનાવ ભેગવી મરણ પામ્યો છે. પરંતુ વચ્ચે જ્યારે પિતે રાજ્યાભિષેક પછીના ચૌદમાવ અને મ. સ. ૯૮+૧૪= ૪૦ વર્ષની ઉમરે પહોંચ્યો હતો ત્યારે, સંસારની ૧૧૨ મ. સં =ઈ. સ. પૂ. ૪૧૫ માં થયાને નોંધ મેહમાયાથી જાણ થતાં, આત્મકલ્યાણને૧૨ અર્થે પડશે (૩) ઉપરાંત આ બેમાંથી કઈ રાણીએ પિતાના તદ્દન નિવૃત્ત અવસ્થા ગાળવા, રાજમહેલનો ત્યાગ નામ સાથે પટરાણી પદ જોડેલું ન હોવાથી સમજાય કરી પાસે આવેલ ઉદયગિરિ પર્વત ઉપર સિંધુલા છે કે તેણી વળી ત્રીજી જ વ્યક્તિ હશે. (૪) વળી એક રાણીએ પિતા માટે નિવાસને માટે બે મજલાનો પુસ્તકમાં લખાયું નજરે પડે છે કે, ૧૩ He પ્રાસાદ ખાસ બંધાવરાવ્યો હતો તેમાં રહેવાનું ઠરાવ્યું (Kharvela ) married the daughter of હતું; જેથી પોતે સંસારથી દૂરને દૂર પણ રહે તેમજ Hathisah or Hathisimha, the grandson યુવરાજ તદ્દન શિશુવયને હોવાથી રાજકારેબાર of Lalalka૧૪=લાલકના પત્ર હઠીશાહ ઉર્ફે ચલાવાનું કે રાજકર્મચારીઓને સોંપાયું હતું તેઓ, હઠીસિહની કુંવરી વેરે ખારવેલનું લગ્ન થયું હતું. પ્રસંગ પડતાં તેમની સલાહ અને દોરવણીને લાભ પણ આ હકીક્ત જો સત્ય કરે તે આ રાણી ચોથી ઠરી ઉઠાવી શકે; તેમજ રાજાની વિદ્યમાનતાને લીધે, શકે (૫) આ ઉપરાંત એક અન્ય લેખકે ૧૫ વળી પડેશને કોઈ રાજા કલિંગની સત્તા ઉપર આક્રમણ એમ જણાવ્યું છે કે Not only the Kalingas લાવવાની હિંમત પણ ધરી ન શકે. આ પ્રમાણે had trade in Persian gulf as well
(૧૨) એટલે કે આત્મા અને પુદગલ વચ્ચેના તફાવત વાત એમ જચે છે કે, જેમ ચ9ણવંશી રાજાઓને (જુઓ વિશે પોતે પુરેપુરો માહિતગાર બની ગયો. આત્મસ્વભાવમાં ઉપરમાં પુ. ૩ પૃ. ૩૩૪થી આગળ) એક સમયે શાહવંશી રમણતા અનુભવવા લાગ્યા. વળી ગત પરિચદમાં તે સંબંધને ઠરાવ્યા હતાં તેમ આ લાલક તથા હઠિશાહ પણ તે વંશના ખુલાસો તથા ટીકાઓ વાંચે.)
કદાચ હોય, અને તેમ માની તેમને અફઘાનિસ્તાન તરફની (૧૩) કેં. ઈ. પૃ. ૧૬ જુએ.
પ્રજા ધારી રાજા ખારવેલને શરીર સંબંધ તે દેશની રાજ(૧૪) આ હઠીસિંહ કે હઠિશાહ કેણુ તથા તેમના કુંવરી વેરે બંધાયાનું અન્ય લેખકે જણાવ્યું છે તેમ માની દાદા લાલકનું રાજકીય જગતમાં સ્થાન શું હતું કે તેમનો લેવાયો હોય તે (જુઓ નીચે નં. ૫ વાળી રાષ્ટ્રની પ્રદેશ કર્યો હતો તે કાંઇ જ સ્પષ્ટ કર્યું નથી; એટલે તે સંબંધી હકીકત) તેને ટેકો મળતો કહેવાશે. કોઈ પ્રકારને તર્કવિર્તક કર નકામે જાય તેમ છે. છતાં એક (૧૫) જ. આ. હિ. પી. સે. પુ. ૨ ભાગ ૧ ૫. ૨૪,
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara Surat
www.umaragyanbhandar.com
