________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
(૨૩) किं गीयथ्यो केवली चउविहे जाणणे य कहणेय तुल्ले પાદ ગચંતાચરવળવા ત્યાર. જે દ્રવ્યગુણ પર્યાયને જાણે છે, તેને જ્ઞાની કહે છે. દરેક દ્રવ્યમાં સામાન્ય અને વિશેષ સ્વભાવ રહ્યા છે, તેને જે જાણે, તેને જ્ઞાની કહે છે. તથા પ્રત્યેક વસ્તુમાં દ્રવ્યાકિનય અને પર્યાયાર્થિકના લગાડે છે, અને તેને સમ્યમ્ બોધ કરે છે, તેને જ્ઞાની કહે છે. દ્રવ્યાકિનય એમ કહે છે કે હું મુખ્યનાએ દ્રવ્યનું ગ્રહણ કરૂ છું, પણ તેથી પર્યાયને નિષેધ કરતું નથી. જેમ સુવર્ણનાં પચાસ જુદાં જુદાં આભૂષણ બનાવ્યાં હોય છે, ત્યાં હું સુવર્ણથી સર્વ આકૃતિએમાં વ્યાપી રહેલા સુવણને ગ્રહું છું, ત્યારે પર્યાયાર્થિકનય કહે છે કે, સુવર્ણની પચાસ આકૃતિ કે જે કટકા કુંડલ, કટીબદ્ધ વિગેરે છે તેને ગ્રહણ કરું છું. પણ તેથી પચ્ચાસ આકૃતિમાં વ્યાપી રહેલા સુવર્ણરૂપ દ્રવ્યને નિષેધ કરતા નથી. એમ કથંચિત જુદા જુદા પણે બે નય એક વસ્તુને ગ્રહણ કરે છે. પર્યાયાર્થિક નય કહે છે કે, જે હું દ્રવ્યાકિનયને નિષેધ કરૂં, તે મૂલ દ્રશ્ય સુવર્ણ નહીં હોવાથી આકૃતિરૂપ પર્યય પણ મારે નાશ થાય. દ્રવ્યાર્થિક નય કહે છે કે, જે હું પર્યાયાર્થિક નયને નિવેધ કરૂં તે કટક, કુંડલ, કેયુરાદિક આકૃતિરૂપ પર્યાયને નાશ થવાથી જગતના વ્યવહારને લેપ થઈ જાય. કારણકે
For Private And Personal Use Only