Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dohanuM torAthI dIpI phI suya ja 2he te kokAze eCGL-20.phagAmeTa) kAraDa
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdauhANa vA tAvArthadIpikA
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ INt/ol/oHoo NOT ONO ON) 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 IIIIIII R kAjAnA kAna karI kAyade MODULU) OM tatsat OM zrIsaccidAnanda brahmaniSTha sadaguru yogIrAja mahAtmA maharSivarya zrIkRSNAtmajajI mahArAja praNIta zrIkRSNAtmajavAksudhA yA svayamprakAza zAnadIpaka granthamAlA prakAzana 6 delaide gItAdohana vI tasvArthadIpikA e A vimAnamaharSika zrIkRSNAtmajajI mahArAja nA kAkA " -apUrva ane vistRta TIkA, udAttAtudAttAdi svarayukta maMtrapadhdhati sahita, Atmonnati IcchanAra jijJAsuone mATe pratijJApUrvaka AtmasAkSAtkAranI khAtarI ApanArUM tathA vedavedAMgAdi caude prasthAnenuM gupta ane ati sUkSma rahasya spaSTa rIte aneka yuktiprayukti tema ja saraLatAthI samajAvanArUM, sAMkhya, jJAna, ga, karma, bhakti vagere saMzAnuM nivAraNa karI savagenI ekavAyatA siddha karanArUM ekameva advitIya pustaka. S.S.S' I . MISSING . \ Gift SjI
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ prakAzaka avadhUta zrI caraNagIrI smRti TrasTa C/o. gauzaMga marcanTa eNnDa ka. 15/19, mekara cembarsa -5 221 narImAna poInTa, muMbaI - 40001. Te. naM. 243241 prathama AvRtti dvitIya AvRtti tRtiya AvRtti caturtha AvRtti paMcama AvRtti : vikrama saMvata 202 205 , , 208 2041 2049 (suvarNa jayaMti prakAzana) mUlya : rUA. 100.00 ja mukhya viketA * Ara.Ara. zeThanI kaMpanI pransesa sTrITa muMbaI - 4002, gAMdhI mArga, amadAvAda-38001. Te. naM. muMbaI - 2013341 | amadAvAda 356573 mudraka ArTa homa prInTarsa 714/bI, heInsa roDa, muMbaI - 40011 Te. naM. 308 16 69
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ OM zrIsadgurubhyo namo namaH // OM tatsat sadguru yogIrAja nanda brahmaniSTha zrI saccidAnanda maharSivarya zrIkR zrIkRSNAtmajajIma jajI mahArAja brahmAnandaM paramasukhadaM kevalaM jJAnamUrti dvandvAtIta gaganasaddazaM tattvamasyAdvilakSyam / ekaM nityaM vimalamacalaM sarvadhIsAkSibhUtaM bhAvAtItaM triguNarahitaM sadguruM taM namAmi //
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ // zrIgaNezAya namaH // atha 'atharvavedIyA' mANDUkyopaniSad zAnti-pATha OM bhadraM karNebhiH zRNuyAma devA bhadraM pazyemAkSabhiryajatrAH / sthirairaGgaistuSTuvA sastanUbhirvyazema devahitaM yadAyuH // svasti na indro vRdhdhazravAH svasti naH pUSA vishvvedaaH| svastinastAryo ariSTanemiH svasti no bRhaspatirdadhAtu / / OM zAntiH ! zAntiH! zAntiH !!! omityetadakSaramidachasarva tasyopavyAkhyAnaM bhUtaM / / bhavadbhaviSyaditi sarvamokAra eva / yaccAnyatrikAlAtItaM tadapyoGkAra eva // 1 // sarva hyetad brahmAyamAtmA brahma so'yamAtmA catuSpAt // 2 // jAgaritasthAno bahiSpajJaH saptAGga ekonavizzatimukhaH sthUlabhugvaizvAnaraH prathamaH pAdaH // 3 // svamasthAno'ntaHprajJaH saptAGga ekonavizatimukhaH praviviktabhuktaijaso dvitIyaH pAdaH // 4 // yatra suso na kaJcana kAmaM kAmayate na . . kaJcana svapnaM pazyati tatsughutam / (juo anusaMdhAna TAITala 3 ju)
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ mANDUkyopaniSad ( anusaMdhAna TAITala 2 tuM) suSuptasthAna ekIbhUtaH prajJAnaghana evAnandamayo hyAnandabhukcetomukhaH prAjJastRtIyaH pAdaH // 5 // eSa sarvezvara eSa sarvajJa eSo'ntaryAmyeSa yoniH sarvasya prabhavApyayau hi bhUtAnAm // 6 // nAntaH prajJaM na bahiH prazaM nomayataH prajJaM na prajJAnaghanaM na prajJaM nAprajJam / adRSTamavyavahAryamagrAhyamalakSaNamacintyamavyapadezyamekAtmapratyayasAraM prapaJcopazamaM zAntaM zivamadvaitaM caturtha ___manyate sa AtmA sa vijJeyaH // 7 // so'yamAtmAdhyakSaramoGkAro'dhimAtraM pAdA mAtrA ___ mAtrAzcapAdA akAra ukAro makAra iti // 8 // jAgarita sthAno vaizvAnaro'kAraH prathamA mAtrA''pterAdimattvAdvA'moti ha vai sarvAnkAmAnAdizca bhavati ya evaM veda // 9 // svapnasthAnastaijasa ukAro dvitIyA mAtrAtka dubhayatvAdvotkarSati ha vai jJAnasantatiM samAnazca bhavati nAsyAbrahmavitkule bhavati ya evaM veda // 10 // suSupta sthAnaH prAjJo makArastRtIyA mAtrA miterapItervA minoti ha vA idacha sarvamapItizca bhavati ya evaM ved||11|| amAtrazcaturtho'vyavahAryaH prapaJcopazamaH zivo'dvaita evamokAra Atmaiva savizatyAtmanAtmAnaM ya evaM veda ya evaM veda // 12 //
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrIgaNezAya nmH|| nirvANaSaTkam stotram manobuddhyahaGkAracittAni nAhaM na ca zrotrajihe na ca ghANanetre / na ca vyomabhUmirna tejo na vAyuH cidAnandarUpaH zivo'haM zivo'ham // 1 // na ca prANavargo na paJcAnilA me na vA saptadhAturna vA paJcakozaH na vAkpANipAdaM na copasthapAyuzcidAnanda0 // 2 // na me dveSarAgau na me lobhamohau mado naiva me naiva mAtsaryabhAvaH / na dharmo na cArtho na kAmo na mokSazcidAnanda0 // 3 // na puNyaM na pApaM na saukhyaM na duHkhaM na mantro na tIthaM na vedo na yjnyH| ahaM bhojanaM naiva bhojyaM na bhoktA cidAnanda0 // 4 // na me mRtyuzaGkA na me jAtibhedaH pitA naiva me naiva mAtA na jnm| na bandhurna mitraM gusnaiva ziSyazcidAnanda0 // 5 // ahaM nirvikalpo nirAkArarUpo vibhurvyApya sarvatrasandriyANi / sadA me samatvaM na muktirna bandhazcidAnanda0 // 6 //
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4] . pUrNamadaH pUrNamidaM pUrNAtpUrNamudacyate / [aveyan stotrama 11111111111.." carpaTapaJjarikA stotram dinamapi rajanI sAyaM prAtaH ziziravasantau punarAyAtaH / kAla: krIDAta gacchatyAyustadapi na mushctyaashaavaayu:| . bhaja govinda bhaja govindaM bhaja govinda mUDhamate / prApta samihite maraNe na hi na hi rakSati duphA karaNe // / // (bhuvapadam ) ane patiH pRSThe bhAnU rAtrI cubuksmrpitjaanuH|| karatalamikSA tarutalavAsastadapi na muzcatyAzApAzaH // bhaja go0 // 2 // yAvadvittopArjanazaktastAvannijaparivAro raktaH / ... paJcAvAvati jarjaradehe vArtA pRcchati kopi na gehe // bhaja go0 // 3 // jaTilo muNDI luzcitakezaH kASAyAmbarabahukRtaveSaH / pazyatrApi ca na pazyati mUDhaH udaranimittaM bahukRtaveSaH // bhaja bhagavatItA kiJcidaghItA gaGgAjalalavakaNikA pItA / sahadapi yasya murArisamA tasya yamaH kiM kurute carcAm // ahaM galitaM palitaM muNDa dazanavihInaM jAtaM tuNDam / vRddho yAti gRhItvA daNDaM tadapi na muJcatyAzApiNDam // maja bAlastAvatkrIDAsakastaruNastAva taruNIraktaH / vRddhastAvacintAmagnaH pare brahmaNi ko'pi na lagnaH // bhaja go. punarapi jananaM punarapi maraNaM punarapi jananIjaThare zayanam / / iha sasAre khalu dustAre kRpayA'pAre pAhi murAre // bhaja go0 // 8 // punarapi rajanI punarapi divasaH punarapi pakSaH punarapi maasH| punarapyayanaM punarapi varSe tadapi na muzcatyAzAmarSam / / bhaja go0 // 9 // vayasi gate kaH kAmavikAraH zuSka nIre kaH kAsAraH / naSTe dravye kaH parivAro hAte tatve kA sazsAraH // bhaja go0 // 10 // nArIstanabharanAminivezaM mithyAmAyAmohAvezam / ____etanmAra savasAdivikAraM manasi vicAraya vAravAram // bhaja go0 // 11 // kastvaM ko'haM kuta AyAtaH kA me jananI ko me taatH| iti paribhASaya sarvamasAraM vizvaM tyaktvA svamavicAram // bhaja go0 // 12 // geyaM gItAnAmasahalaM dhyeyaM zrIpatirUpamajasram / . neyaM sajjanasale citta deyaM dInajanAya va vittam // bhaja go0 // 13 // yAvajjIvA nivasati dehe kuzalaM tAvatpRcchati gehe / __ gatavati vAyau dehApAye bhAryA bibhyati tasmikAye // bhaja go0 // 14 // sukhataH kriyate rAmAbhogaH pazcAddhanta zarIre rogaH / / loka maraNaM zaraNaM tadapi na muJcati pApAcaraNam // bhaja go0 // 15 // rathyAcarpaTaviracitakanyaH puNyApuNyavivarjitapantha / "nAhaM na tvaM nAyaM laukastadapi kimartha kriyate zoka // bhaja go0 // 16 // kurute gaGgAsAgaragamanaM vrataparipAlanamathavA dAnam / / jJAnavihIne sarvamanena muktirna bhavati janmazatena / bhaja go0 // 17 // __iti zrImArAcAryaviracitaM varpaTapaJjarikAstotraM sampUrNam /
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ kRSNaM vande jagadgurum kRSNAya vAsudevAya haraye paramAtmane / praNataklezanAzAya govindAya namo namaH //
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] e parNa (che), A pUrNa (cha), pUrNa thakI ja pUrNa upaje che. [ OM tatsat - paramAtmAnI prArthanA / OM mA vaH stena Izata / che rakhene vaitarU5 zera tArA upara bhUlathI paNa AtmA sivAya anyabhAvanA adhikAra jamAvI de. * jo zaninnasika zAntiH pRthivI zanivAra zAntiroSadhayaH zAntiH / sarva zAntiH zAntireva zAntiH sA mA zaniSiA zAntiH zAntiH zAnita sAAi I he bhUpa pratye ! A AkAza bArUpa evI anirvacanIya zAMtine prApta thAo, tema ja aMtarikSa paNa bAmaya zAMtirUpa thAo, pRthvI paNa brahmarUpa zAMtine ja meLave sarva auSadhio paNa brahmamaya zAMtine prApta thAo, A sivAyanuM saghaLuM eTale A tamAma dayALa paNa bahArU5 evI zAMtine anubhave, tamAma bAmasvarUpe ja zAMta. thAo, brahmamaya zAMtine prApta thAo. he jI svarUpa paramAtmana ! A badhu nirmaLa, pavitra zuddha ane anirvacanIya evI brahmarUpa zAMtine prApta thAo. chAThA zAMtine prApta thAo. zraddhA zAMtine prApta thAo; A rIte sarva ja bahAmaya zAMtine prApta thAo, he brahma! A je sarva tatsama evuM brahmarUpa zAMta che tevA tAraNa mULa svarUpanI zAMtine prApta thAo. ___ A brahmanbAmaNo namavarcasI jAyatAm , A rASTra rAjanyaH zUraipavyo'tivyAdhi mahAratho jAyatAm , dogdhodhenurvoDhA naDvA nAzuH saptiH purandhiryoSA, jiSNU ratheSThAH sameyo yuvAsya yajamAnasya vIro jAyatAm / nikAme nikAme nA pajanyo varSatu, phalavatyo na auSadhayaH pacyantAm , yogakSemo naH kalpatAm / / he svarUpa bhagavana! ahIM sarvatra bahAsAkSAtkAra karelA bAvarcasI eTale brahmarUpa banelA brahmaniSTha ane brahmatejayukta brahmavettA brAhmaNe utpanna thAo; A rASTramAM zastra vidyAmAM nipuNa, jenuM nAma sAMbhaLatAM ja duSTa tharathara kaMpI UThe evA, zatruone vyAdhi utpanna karAvanArA, kSAtratejasa pannA nirbhaya tema ja mahAbalazALI suzIla kSatrIya janma piSaNa ApanArI bharapUra dUdhavALI gAya, kRSikarma eTale khetInA kAmane mATe ghaNe bhAra vahenArA prabhAvazALI baLado, atizaya jalada gati karanArA ghaDAo, vyavahArakuzaLa, nItimAna, buddhimAna, pativrataguNayukta tema ja
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ pUrA pUfmAvAya jULarAzine . [ paramAtmAnI prArthanA cAritryasaMpanna suzIla strIonI ja dezamAM abhivRddhi thAo. zatruonuM mardana karanAra mahArathI samA vijayI puruSanI ja bharatI thAo; yajamAnA eTale gRhasthAzramIonAM ghare vIra ane sadAcArasaMpanna dharmAcaraNI yuvakethI tema ja dhanadhAnyAdithI bharapura rahe; AvazyakatA mujaba parjanyavRSTi thAo; eka prakAranAM suMdara, sArAM ane puSkaLa phaLe ApanArAM vakSe, latApatrAdi auSadhio tathA vanaspationI abhivRddhi thAo; tema ja sarva jagatanuM yogakSema sArI rIte cAle, badhA potapotAnuM jIvana AnaMda ane sukhamAM vitAve; eTalA mATe aprApya evA brahma svarUpanI prApti karI temAM ja sarva sthira thAya evI AtmannitirU5 uccattara dayeyanI prApti arthe sarve bharuM jJAna pAsa karI zake evI sadabuddhi teone arpo, ulUkayAtuM zuzulukayAtuM jahi zvayAtumuta kokayAtum / suparNayAtumuna gRdhrayAtuM haSadeva pra mRNa rakSa indra / / ghuvaDanA jevA AcaraNavALA mohane, varunA jevA svabhAvavALA kone, kutarAnA jevA vyavahAravALA matsarane ane kekapakSI jevI vRttivALA kAmane, bAja eTale garuDa jevA svabhAvavALA mane tema ja gIdha pakSInA jevA AcaraNavALA lobhane; e rIte A chaene he Izva! tu tArA vajarUpI dAruNa zakti vaDe jema pattharanI zIlA mATInA kAnA cUrecUrA karI nAMkhe che tema pizAcasamAM A chaene samULa vinAza karI nAkha. ajAtapakSA iva mAtaraM khagAH stanyaM yathA vatsatarAH kSudhArtAH / priya priyevApyuSitaM viSaSNA manovindAkSa didRkSane tvAm / he kamalanetravALA paramAtmAnI jema pAMkhe nahi kulAM pakSIonAM baccAMo UDIne mAtAne joI AvavAne icche che, atizaya bhUkhathI vyAkuLa banelAM kSudhAtaM vase (vAcharaDAo) potAnI mAtAnA AMcaLamAMnuM dUdha pivAne talasI rahyA hoya che ane jema priyA potAne paradeza gayele priyatama jaladI Ave ema irache che; tevI ja AturatAthI mAruM mana ApanA caraNAraviMdane mATe ahoniza talase evI A5 kRpA kare kRtaM me dakSiNe haste jayo meM savya AhitaH paravAthIone mATe te jamaNA hAthamAM karma ane DAbA hAthamAM ja te nizcita rAkhI mUkela ja che, ema samaje.
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ paramahaMsa zrI caraNagIrIjI kRSaNAtmajajI mahArAja brahmalIna - vikrama saMvata 2032 poSa vada-ekama I.sa. 18 jAnyuArI 1976
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ prAtaH smaraNIya paramahaMsa sadaguru zrI caraNagIrIjI mahArAja A bhAratIya saMskRtimAM saMtajIvananI khUba ja mahatvapUrNa bhUmikA rahI che. jIvanane parama kalyANakArI banAvavAnuM sahaja lakSya rAkhIne baMgAnI mAphaka nirmaLa jIvana jIvanArA asaMkhya saMte A pavitra bhAratabhUmI para vicAratA rahyAM che. zAstroe AvA punita saMtene jaMgama tIrtha mAnyA che. teonA jIvana caritra vize lakhavuM e bahuja kaThIna kArya che. svAnubhave nirmANa thayelAM ane svAnubhave & thayelI zradhdhA vaDe ja tenA jIvana lakhI zakAya che. paramahaMsa, paramakRpALu, siddha purUSa svAmI zrI caraNagIrIjI mahArAjanI paramakRpAthI temanA jIvana darzananI jhAMkhI tathA temanA saMdezAne raju karIe chIe. saddaguru svAmI zrI caraNagIrIjI mahArAjane janma sidhdhapura tAlukAnA unAvA gAme eka gopAlaka kuTuMbamAM thayuM hatuM. zizukALamAM teo zrI velajI vizarAma desAInA nAme oLakhAtA hatAM. AkhA kuTuMbanuM vAtAvaraNa dharmaparAyaNa saMskArIka ane bhaktimaya hovAthI teozrIne bAlyAvayamAM ja satsaMga temaja bhaktimAM khUba ja rasa hate. 5. pU DuMgaragIrIjI mahArAje te teozrInI paganI pAnI Ine ja bhaviSya bhAkheluM ke A bALaka eka mahAna sanyAsI thaze. gopAlaka kuTuMbanA rIvAja mujaba nAnI vaye teozrInA lagna dharmaparAyaNa jeThIbena sAthe thayA hatAM. gAmamAM teozrIe eka bhajana maMDaLI paNa banAvI hatI. roja rAtre bhajanane nityakrama khela AthI teozrI velA bhagatanA nAme khyAtanAma thayelAM. zrI vALInAtha bhagavAna pratye tema ja zrI vALInAthanA akhADA pratye temano AdarabhAva ane bhakitabhAva ananya hate. kAmakAja arthe zrI velA bhagata muMbaI AvyA. sau prathama eka suprasidhdha jena rUnA vepArIne tyAM nokarIe rahyAM. ahIM paNa dharma dhyAna para teo zrI khUba ja bhAra ApatAM. samaya samayanuM kAma kare che. 28 me varSe paramAgI mahAtmA zrI kRSaNAtmajajI mahArAjanA paricayamAM AvatAM ja, prathama milanamAM, parabhavanI oLakhANe velA bhagatane pU. zrI kRSNAtmajajI. mahArAja "jagata"nuM saMbodhana kare che, tyAra pachI te saMsArIka pharajonI sAthe sAthe mahArAjazrInI sevAmAM teo tallIna rahetA. pAMca varSa sudhI saMsArI rahevAne mahArAjazrIe Adeza Apela, ane te samaya daramyAna teozrInI AkarI kasoTIo paNa karI hatI. aneka kasoTIomAMthI pasAra karAvI 16 padanA kAvyamAM "bhagata"nI janmakuMDaLI banAvI dareka cAra padanI chelI paMkitamAM "bhagata" mATe avadhutAya namo namaH lakhyuM. A pachI 1948 mAM rAjakoTamAM mahArAjazrIe velA bhagatane teozrInA dharmapatnI jeThIbenanI rAjIkhuzIthI saMmati levaDAvI ane paramahaMsanI gati pamADI AkhA parivAranuM kalyANa karyuM. zrI velAbhagatane have navuM nAma zrI caraNagIrIjI mahArAja ApyuM. tyAre zrI kRSNAtmAjajI mahArAje kahyuM ke ahIM mAruM kArya pUruM thAya che. ane ATha divasa pachI huM svadhAmamAM jaIza. A vAta cekasa paNe nirdeza kare che ke svAmI zrI caraNagIrIjIne sidhdhapuruSa banAvavA mATe paramAgI zrI kRSNAtmajajI mahArAje parakAyA praveza karyo hate. 5. zrI kRSNAtmajajI mahArAjane brahmalIna thavAne samaya najIka jaNAtAM teozrIne gIranAra temanA ziSya pAse javAne Adeza Apyo ane kahyuM ke A zive vega bhakti dvArA teozrIne jIvana matino mArga batAvaze. chelale mahArAjazrIe yAdagIrIrUpe sUryanArAyaNe ApelI bhasma ane be lageTI ApI Adeza Apyo ke tArI pAchaLa keIne ziSya banAvIza nahi. tyAra bAda mahArAja zrI ane bhagata rAjakeTathI chUTA paDyA ane muMbaI AvI pArlAmAM mahArAjazrIe samAdhi lIdhI. 5. zrI caraNagIrIjI mahArAje gIranAramAM sAta varSa yoga bhakita zIkhyA tathA Abu-himAlayamAM tapa karatAM ekAMta havana vyatIta karatAM aneka saMta mahAtmAonA saMparka ane sahavAsamAM teozrI
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ AvatA thayAM haradvAramAM kuMbhameLA vakhate tapasvI gurubhAIoe vIrajI hAma karAvI paramahaMsa sanyAsInI dIkSA ApI. bhakitamArgamAM saMpUrNa thaI ajAcaka vrata laI teozrI bhAratanI pagapALA yAtrAe nIkaLyA. aneka tIrtho cAra dhAma, kailAsa, mAnasarovaranI yAtrA karI, narmadAnI parikramA karI. aneka mahAtmAo, saMte jevA ke mahArASTramAM zrI Teo mahArAja (zrI vAsudevAnaMda sarasvatI), dakSiNa bhAratanA mahAna saMta zrI nityAnaMdajI mahArAja, uttara pradezanA khyAtanAma saMta zIromaNI zrI devarIyA bAbA, gujarAtanAM aghorI paMthanA bhagavatI upAsaka zrI bALanAtha, AbunA zrI nAthajI bAbA tema ja rAjasthAnamAM zrI hemapurIjI mahArAja sAthe sAthe e satsaMga karyo ane teoe svAmI zrI caraNagIrIjIne yogya sthAna ane mAna ApyAM. 5, zrI kRSNAtmajajI mahArAje potAnA 84 rajavADAnA gurupadane vahIvaTa Ape hovA chatAM, Abu - gIranAramAM rahevA mATe sarasa sthAne hovA chatAM zrI vALInAtha akhADA pratyenI nAnapaNanI ananya zradhdhA hovAthI ahIM varSamAM be mahInA rahevAnuM' rAkhyuM hatuM, satata 30 varSa sudhI teozrIe zrI vALInAtha akhADAnAM mahaMta zrI baLadevagIrIjIne sahakAra ApI ( zrI vALInAtha akhADAnI ) sevA karI. pAtaLI gIra varNa, saheja ucI kAyA, pANIdAra AMkhe, sapheda AchI dADhI, nirbhaya cahere, cAlamAM skUrti, tatkAla nirNaya, nirNayane kriyAmAM DhALavAnI daDhatA, cembu hRdaya, spaSTa vANI AvI vyakitatva dharAvatA svAmI zrI caraNagIrIjIne badhAM "avadhUtajI" kahIne bolAvatA hatA. avadhUtajI eTale daDha niSThAnuM mUrtimaMta svarUpa pitAnA ISTa devane bIlIpatra, durvA, dUdha, madha vigere caDhAvavAnuM heya eTale DhagalAbaMdha bIlIpatra, durvA vagere maMgAvI, atyaMta bhAvathI eka eka bIlI tyA durvA caDhAvatA hoya tyAre temanA romaremathI ISTadeva pratyenI ananya niSThA jhaLahaLatI dekhAtI-kIDIonA nagarAM puravAnA hoya tyAre pAMca-pAMca dasa-dasa maNa leTa, teTalI khAMDa thA ghI bheLavIne khetaranI vADe vADe pharIne muThThIe muThThIe kIDIene nagarAM puratA. kone TAIma che Aje? navarAtrimAM dIvAo karavAnAM heya te avadhUtajI cokhA ghInA DabbAonA DabbA kharIde. dIvAonI dIpamALAo kare. derIe darIe, samAdhie samAdhie jAte jaIne dIvAo kare ane pachI kahe ke "ApaNe dIvAo karavA janamyA chIe dIvAo olavavA nathI jamyA. dIvo karaze ene dI raheze ane je dIvA olavaze temanA dIvA lAvaze." temanI sarala sahaja vANI hadayanI saMsarI nIkaLI jAya. keTaluM satya ! dhavasatya ! temanA jIvanamAM Dagalene pagale prabhuniSA, dharmaniSThA ane kartavyaniSThAnA darzana thayA karatAM. 1973 mAM gujarAtamAM bhayaMkara duSkALa paDe tyAre sUIgAma vistAramAM daMtAlInA parama pUjya svAmI zrI saccidAnaMdajI mahArAjanI paDakhe UbhA rahI duSkALa pIDitene annakSetra dvArA anna pUruM pADavAmAM, davAkhAnA mAraphata davAo pahoMcADavAnI ananya sevAo bajAvI hatI. ATaluM badhuM karyA pachI paNa prasidhdhino jarAya moha nahi. badhuM zrI kRSNArpaNa che! kAma karIne bhUlI javAnuM. AvuM hatuM teozrInuM anAsakitanuM pratyakSa svarUpa vivAdAna-annadAna karavA teozrI satata tatpara rahetA ane sarvene eja mArge janatA darIdranArAyaNanI sevA karavAne sada-upadeza ApatA. svAmI zrI caraNagIrIjInA jIvanakALa daramiyAna je je sevakagaNa temanA paricayamAM AvyAM temaNe dhanyatA anubhavI che. teozrI svabhAve namra, premALa, nirAbhimAnI, kemaLa hadayavALAM, kamagI, dharmane jANavAvALA divya vibhUtI hatA. ane sarvene Atma kalyANane mAga dekhADI gayA. vasudhava kuTuMbakamanI bhAvanA pragaTa karI gayA. sevakanA kalyANa sivAya temane keI svArtha na hate. haMmezA sAcu mArgadarzana ApatA rahayA ane sevakene zraddhAvAna banAvyA. emanA jIvanamAM nAnA-moTA aneka sevaka saMparkamAM AvyA haze. darekane samadaSTithI prema ApI divya jIvana jIvavAne rasto dekhADe che. teozrI aneka vidhio ane zAstro jANatA hatA, te AdhAre sevakagaNane tyAM zAstrokta yajJo ane tenuM rahasya samajAvyuM. teozrInuM moTAmAM moTuM kArya sevakagaNe mATe e hatuM ke sevakenA hadayamAM ApaNuM dharma mATe pradhAno akhaMDa dIpa pragaTAvyuM. cittazuddhinI AvazyakatA samajAvI ane
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ te mATe rasto dekhAyo. japa upara temane vizeSa bhAra te kAraNake saMsAramAM rahIne bhagavat parAyaNa jIvana jIvavuM e saMsArI mATe muzkela che. tethI ja temanA dareka sevakagaNene japa karavAnI Teva paDAvI , zradhdhAno pAyo nAkhe. ane jIvananI muzkelIono sAmano karavAne AdhAra banAvI Ape. sevako tarapha teozrInI asIma kRpA rahI. saMsAramAM rahIne saMsAranI javAbadArI pAra pADavA mATe dizAsUcana karyo A kAraNe ja temane keIpaNa sevaka Aje zrI caraNagIrIjI mahArAjane bhUlI zakato nathI. AvA prAtaH smaraNIya, paramahaMsa paramapUjya svAmI zrI caraNagIrIjI mahArAja tA. 18-1-1976 ravivAre amadAvAda khAte brahmalIna thaI, bhagavAna zrI vALInAthajInA akhADe. gAma tarabha tA. vIsanagara, che. mahesANA khAte samAdhistha thayA. varSo pUrve temaNe zrI kRSNabhajajI mahArAja lIkhIta "gItA dehana" jevA mahAna pustakanI AvRtti alabhya hevAthI, pharI chapAya tevI IcchA vyakta karI hatI. temanI preraNAthI ja Aje gItA dAnanI cothI AvRtti bahAra paDI rahI che. te samaye jIvananA sAcA raste cAlavAnI darekane preraNA caraNagIrIjI mahArAjane koTI koTI vaMdana karIe chIe. sAthe sAthe temanA AzIrvAda ane preraNAthI ja A kArya pUruM karI zakyAno AnaMda thAya che. TrasTIo zrI caraNagIrI bApu smRti TrasTa
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ (3) zrI sadgurU kRSNAtmajAya namaH darasase harSa bhA taba pAyo mahArAja darasase harSa bhayo.... dhanya bhaye tuma Aja `male hama, sidhdha bhaye sabakAma, darasase harSa bhaya..... IMTa gayo ajJAna aMdhero jaya jaya sadagurU dInadayALa, lAkho janma kare puna: jAke rUpa tumhArA najarame bhASA pApa bhayo banAza darasase harSa bhayo.... krIsa bIdha mahImA gA tumhArI bAnIna pahoMcyA jAya darasase harSa bhayo.... tana mana dhanase karUM huM, AratI, hRdaye bIca basAya darasase harSa bhayo.... dhajA khaDI codhAma darasase harSa bhayo.... tumhI ho uparASTra darasase harSa bhayo.... tAla baje ujarAna darasase harSa bhayo.... caudA bhuvana prakAza tumhAro svarga mRtyu pAtAla me tana bhAra nayanakI chApA vRkSa tale navAsa kare, jaya jya sadagurU dIna tanhose, chAyo. bodha prakA darasase harSa bhayo..... jhAMkhI zI dattagurU, dattagar darasase harSa bhayo.... dayALa darasase harSa bhaSA...
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ nAnyaH panthA vidyate'snAya ___OMtatsat ||AUM zrIkRSNAtmajAya namaH // bIjI AvRttinuM nivedana pUjyapAda maharSivarya zrIkRSNAtmAjajI mahArAja pragati maMe AdhyAtmika valaNa dharAvatAM gujarAtanA lokeAnAM hadayamAM kAyamanuM sthAna lIdhuM che. te janatAne eTalAM badhAM priya thaI paDyAM che ke tenI mAgane pahoMcI vaLavuM muzkela thaI paDyuM che. gItAdehananI prathama AvRtti cAra mAsamAM ja khalAsa thaI gaI che ja maMthanI mahattAne siddha kare che. bIjI AvRtti rajU karatAM Aje amane AnaMda thAya che. thaDa vilaMba thayo che tene mATe ame janatAnI kSamA mAgIe chIe. bIjI AvRtti pAvavAnI zarUAta thaI ke tarata ja pUjyapAda maharSivarya vimukta thayA. temanI gerahAjarImAM ja emane kRpAthI A graMtha mAre bahAra paDI zake che. te mATe ame prabhune pADa mAnIe chIe. ame AzA rAkhIe chIe ke A bIjI AvRttine paNa janatAno saMpUrNa AvakAra tathA sahakAra maLaze. A AttimAM 5. mahArAjazrIe ghaNuM mahatvanA sudhArA vadhArA kayo che. taduparAMta temanA viruddha thayA pachI temanA saMgrahamAMthI maLI Avela maharSivaryAnA prAkaTya upara prakAza phekato eka adabhUta prasaMga paNa mUkavAmAM Avyo che. A prakAzananuM sadabhAgya saMdeza limiTeDanA menejIMga DIrekaTara zrI naMdalAla cunIlAla boDIvALAne sAMpaDe che. e paNa eka zubha devayogane AbhArI che; je temane 5. zrI pratyene saMdarbhAva, dharmaprema, lekene sanmArge vALavAnI tathA sAcuM jJAna ApavAnI pipAsA tema ja janatAne zAMtino sAco rAha batAvavAnI utkaMThAne AbhArI che. teo maharSivayaMnA kRpApAtra hatA ethI adhika zuM lakhuM? A pustakanI bIjI AvRttimAM pro vagere tapAsavAmAM zrI puruSottama chavarAma joSI (goMDala) tathA zrI viSNuprasAda naMdalAla pAThakanI bhUktipUrNa sevA uparAMta yogAzrama tathA harijana AzramanA bhaktonI sevA prazaMsanIya che. pU. pAda maharSivaryanA AzIrvAdathI teo sarva AtmalAbha meLavI katArtha thAo evI zubhecachA. pUjya maharSivaryAnI ArSavANI eTale IzvarIya divya saMdeza che. e vAta have chUpI rahI zake tema nathI. temanA citacamatkAronA anumo taoN darekane mATe vidyutavata banI gayA che. chevaTe AvA sadamaMthanA parizIlanathI jagatamAM zAMti sthapAya evI amArI prabhu pratye namra prArthanA che. maharSivaryanI zubhAziSa ichataHjanmASTamI, nAbhAI khaMDubhAI desAI saMvata 2005 zrAvaNa vada AThama saMcAlaka : budhavAra (khritA. 17-8-49) zrI kRSNabhaja vAphasudhA. prakA tathA salA samiti. pratyapAda maharSivarya brahIta thaelA hovAthI zrIkRNAtmaja vAjasudhA vA svayaMprakAza jJAnadIpaka, sainyamALanA sarva prakAzane prakaTa karavAnA sarva.hako nIcenAM zarate sarvAdhIna che. bI kAtmaka vAkayA vA svayaprakAza jJAnadIpaka graMthamAlAnA sarva prakAzano samitinI paravAnagI laI kAmaNa prakArane gheraphAra karyA vinA akSarazaH chApavAnI zarate sarva hakko sarvAdhIna che, paraMtu jemane chApavA,chapAvavA bhASAMtara karavAnI icchA hoya temaNe tema karatAM agAu samitine jaNAvI tenI maMjUrI meLavI ma karyAno ulekha pustakamAM karavo jarUrI che. je paravAnagI samiti pAsethI kevaLa prakAzananA lokakalyANa zuddha hetune vicAra karIne koI paNa he badalA sivAya meLavI zakAze." Ine kAMI pUchaparacha karavAnI hoya to temaNe nIcenA saranAme karelI, patravyavahAra javAba mATe TikiTa mokalIne karavo.
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1ra) prakAzakanuM nivedana -bIjI AvRttibakSIta paramapUjya maharSivarya mahAtmAzrI kRSNAtmajajI mahArAjazrIe "gItAhana vA tanyArthIpikA) nAmaka A pavitra graMtha lakhI jagatane parama kalyANakArI saMdezo Apyo che. " gItAdohana'nI A bIjI AvRtti pragaTa karatAM mahane khUba ja AnaMda thAya che. paramakRpALu paramAtmAnI kRpAthI temaja parama pUjya maharSivarya mahAtmA zrIkAtma ja mahArAjanI kRpAthI sideza limiTeDa A mahAna vizvavaMdanIya, dhArmika bahaI dharma graMthanuM dvitIya saMskaraNa janatA janArdana samakSa rajU karI zake che. A mATe paramakRpALu paramAtmAne ane brahIta pUjya svAmIzrI kRSNabhajaine huM anaMta AbhArI chuM. ( gItAdahananI prathama AvRtti pragaTa thatAM ja mAtra cAra mAsamAM enI tamAma nakale khapI gaI hatI, ane janatA taraphathI A parama pavitra dharmagraMtha mATenI satata mAgaNIo cAlu rahyA ja karI. A hakIkata parama pUjya svAmIzrIne jaNAvatAM teozrIe jate khUba ja zrama laI prathama AvRttimAM ema sudhArA vadhArA karI amane "gItAdahananI bIjI AvRtti pragaTa karavAnI zubhAzISasaha saprema rajA ApI. A graMthanI bIjI AvRttinuM kArya zarU thayeluM joyA pachI paramapUjaya svAmIzrI brahmIbhUta thayA. pUjya svAmIzrInA dehavilayathI amane temaja temanA vizALa bhaktamaMDaLamAM khUbaja zokanI lAgaNI phelAI gaI ane kArya thoDuMke vilaMbamAM paDyuM. gItArohana eTale vedanuM hadaya. ApaNA samagra dharmagraMthona dAhana. A graMthanI upayogitA keTalI badhI che, e to enI prathama AvRtti pragaTa thayA pachI ja dharmapremI janatAnI satata mAgaNI 5rathI samajI zakAya tema che. jIjJAsuo je dharmagraMtha mATe khUba ja Atura hatA, e graMtha paramAtmAnIM kRpAthI Aje pharI janatA janArdananA karakamaLamAM rajU karI zakuM chuM ethI hane atyaMta AnaMda thAya che. A graMtha taiyAra karavAmAM maharSivaryanA ziSyo ane hArA snehI zubhecchakoe khUba ja zrama uThAvyo che, e mATe huM sarvane AbhArI chuM. amadAvAda yogAzramanA saMcAlaka zrI manuvaryajIe A bIjI AvRttinAM pra vagere tapAsavAmAM premapUrvaka javAbadArI upADI laI bhaktibhAvathI je sevA ApI che te mATe temane huM mArI chuM. A uparAMta praphe vagere tapAsavAmAM zrA. puruSottama jIvarAma joSI, geDala) zro. viSNuprasAda naMdalAla pAThaka, zro. pratAparAya upAdhyAya, zro. gaNapatarAva zaMkararAva habale ane yogAzrama tathA harijana AzramanA bhaktonI sevA amUlya che. uparAMta zabdAnumaNikAnA kAmamAM harijana AzramanA adhyApaka vage" ghaNI madada karI che, A mATe huM sarvene AbhArI chuM. zrI kRSNAtmaka vAkasudhA vA svayaprakAza jJAnadIpaka graMthamALA ane salAhakAra samitinA mukhya saMcAlaka ane mahArA mitra zrI. nAnubhAI khaDabhAI desAI eDavokeTa, temaja samitine temanA sahakAra mATe khAsa AbhArI chuM. - TUMkamAM A graMthanA prakAzanamAM pratyakSa ke apatyakSa je je baMdhuoe sahakAra Apyo te sarvane huM aMtaHkaraNathI AbhAra mAnuM chuM. A graMtha taiyAra karavA pAchaLa " gujarAta prinTiMga presa ("saMdeza limiTeDa?)nA kAmadAra bhAIoe paNa prema ane utsAhathI kArya ApyuM che tenI huM kadara karuM chuM. - A graMtha taiyAra karavA pAchaLa zakya eTalI khUba ja kALajI levAmAM AvI che tema chatAM emAM kAMIpaNa kSatie rahI javA pAmI hoya te vAcaka baMdhuo kSamya dRSTie joze evI huM AzA rAkhuM chuM. chApakAmanI rahI gayelI truTio tarapha mAruM dhyAna kheMcavAmAM Avaze te trIjI AvRttinA prakAzana samaye e mATe yogya thaze. - samasta janasamAjanA kalyANArthe pragaTa thate A bamadha dhArmika aMdha, parama pUjya maharSivardhanA eka jJAnAnadhisame hAI emanI A kapA prasAdI janatAne satya mArganuM darzana karAvI mAnavIne sAcA tavyanuM jJAna Apaze ema huM cokkasa mAnuM chuM. - parama pUjya svAmIzrInI A kalyANakArI kapAprasAdI sAdara karatAM mane AnaMda thAya che. bhAvika janatA A dharmamaMthane premathI satkAraze evI AzAsaka pa2ma kRpALu zrIkRSNa paramAtmAnA caragukamaLamAM namra bhAve namana karI viramIza, * * * li. namrasevaka saMvata 2005 naMdalAla cunIlAla boDIvALA vijayAdazamI nA jayazrIkRSNa menejiMga DIrekaTara, tA. 1-10-19 ') dhI sasa limiTa"
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ paramAtmAnI prApti karavI eja ekameva zAha [ 13. zrI kRSNAsmajAya namaH // trIjI AvRttinuM nivedana pUjyapAda maharSivarya zrI kRSNAtmajajI mahArAja praNIta "gItA dehana'nI prathama AvRtti cAra mAsamAM ja khalAsa thaI hatI. e saune vIDita che. bhAvika jananI e pustakanI mAMgane satiSavA aneka prakAranI muzkelI hovA chatAM mArA mitra zrI naMdalAla cunIlAla boDIvAlAe athAga parizrama laI bIjI Atti sane 1949nA eMgasTa mAsamAM prakaTa karI zakayA hatA. e bIjI AvRtti paNa TUMka samayamAM khapI gaI che ane lokeAnI mAMga cAlu ja rahI, e eka AnaMdanI vAta che. eTale zrI naMdalAlabhAIe che mAMgane pahoMcI vaLavA mATe tyAM "gItA" vizenA sAcA jJAnane baheno phelAvo thAya e udezathI mArI pAse trIjI AvRtti apAvavAnI mAgaNI karI. emanA nirmaLa ane sAco udeza joI tyA kaI paNa na nahi meLavavAno hetu hovAthI meM emane saharSa te paravAnagI ApI. Aje zrI naMdalAlabhAI e gItA dehananI trIjI AvRtti janatA samakSa mUkI pitAne pUjyapAda maharSivarya zrI kRSNAtma taraphano prema darzAve che eTaluM ja nahi paNa mArA namra abhiprAya pramANe bhAvika thA jJAna papAsuonI sAcI sevA karI rahyA che. - dareka bhAvikajana kharIdI zake e hetuthI mArA mitra zrI naMdalAlabhAI e mArI sacanAne mAna ApI A AvRttinI eka nakalanI kiMmata phakta za. 9 (nava) rAkhI che te mATe huM temane AbhArI chuM. chevaTe A graMthanA adhika vAMcananA phelAvAthI jagamAM zAMti sthapAya evI mArI prabhu pratye namra prArthanA che. maharSivaryanA zubhAziSa icchatA nAnubhAi khabhAI desAI vasaMtapaMcamI saMcAlaka ane pramukha. saMvata 2008 zrI kRSNAtmaja vAdhA prakI. thA sa. samiti, sucanA - pUjyapAda maharSivaya brAhmIbhUta thaelA hovAthI zrIkRSNAtmaja vAphasudhA vA svayaMprakAza jJAnadIpaka kanyamALAnA sarva prakAzano prakaTa karavAnA sarva hako nIcenI zarate sarvAdhIna che. "zrI kRSNAtmaja vAphasudhA vA svayaMprakAza jJAnadIpaka graMthamAlAnA sarva prakAzana samitinI paravAnagI lakAIpaNa prakArane keraphAra karyA vinA akSarazaH chApavAnI zarate sarva hakko sarvAdhIna che, paraMtu jemane chApavA chapAvavA bhASAMtara karavAnI IcchA hoya temaNe tema karatAM agAu samitine jaNAvI tenI maMjUrI meLavI tema karyAne ullekha pustakamAM karavo jarUrI che. je paravAnagI samiti pAsethI kevaLa prakAzanA lekakalyANanA zuddha tune vicAra karIne koI paNuM he badalA sivAya meLavI zakAze." kAIne kAMI pUchaparacha karavAnI hoya te temaNe nIcenA saranAme karavI. patravyavahAra javA mATe TikiTa melIne karave. -: saMcAlaka :zrI. nAnubhAi khaMDubhAi desAi bI. e. ela ela. bI. (eDakeTa meM esa.) hAIkeTa lAIbrerI muMbaI kivAH 5/bI, 40 senAvAlAbilDIMga tAradeva, sUbAda
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ ka 14 prakAzakanuM nivedana -trIjI AvRtti bahAbhUta parama pUjya maharSivarya mahAtmA zrIkRSNAtmajajI mahArAjazrIe "gItAdehanA vA tajyAthadIpika nAmaka A pavitra graMtha lakhI- jagatane parama kalyANukArI saMdeza Apyo che. " gItAdAna nI A trIjI AvRtti pragaTa karatAM mane khUba ja AnaMda thAya che. paramakRpALu paramAtmAnI kRpAthI temaja parama pUjya maharSivarya mahAtmA zrIkAtmajajI. mahArAjanI kapothI "saMdeza limiTeDa? A mahAna vizvavaMdanIya, dhArmika bahada dharmagraMthanuM tRtiya saMskaraNa janatA janArdana samakSa rajU karI zake che. A mATe paramakRpALu paramAtmAne ane hamIbhUta pUjya svAmIzrI zrIkRSNatmajaine huM anaMta AbhArI chuM. 6:gItAdAna nI prathama AvRtti pragaTa thatAM ja mAtra cAra mAsamAM enI tamAma nakale khapI gaI hatI, ane janatA taraphathI A parama pavitra dharmagraMtha mATenI satata mAgaNIo cAlu rahyA ja karI. A hakIkata paramapUjya svAmIzrIne jaNAvatAM teozrIe jAte khUba ja zrama laI prathama AvRttimAM cogya sudhArA vadhArA karI amane " gItArahuna) nI bIjI AvRtti pragaTa karavAnI zubhAzISasaha saprema rajA ApI hatI. bIjI AvRtti paNa TUMka samayamAM khapI gaI. eTale A jIjJAsuonI premabharI mAgaNIne laI A trIjI AvRtti prakaTa karavAno suyoga paramakRpALu paramAtmAe Apyo che. A graMtha taiyAra karavAmAM maharSivayanA ziSyo ane mahArA snehI zubhecchakoe khUba ja zrama uThAvyA che, e mATe huM sarvane AbhArI chuM. * amadAvAda gAzramanA saMcAlaka zrI manuvaryajIe A trIjI AvRttimAM prapho vagere tapAsavAmAM premapUrvaka javAbadArI upADI laI bhaktibhAvathI je sevA ApI che te mATe temane huM AbhArI chuM. A uparAMta je je bhAIoe sahakAra Apyo che te sarvano huM AbhArI chuM. zrI kaSNAtmaka vAkasudhA vA svayaMprakAza jJAnadIpaka graMthamALA ane salAhakAra samitinA mukhya saMcAlaka ane mArA mitra zrI nAnubhAI khaMDubhAI desAI eDavokeTa, temaja samitine temanA sahakAra mATe khAsa AbhArI chuM. TUMkamAM A graMthanA prakAzanamAM pratyakSa ke apratyakSa je je baMdhuoe sahakAra Apyo te sarvane huM aMtaHkaraNathI AbhAra mAnuM chuM. A graMtha taiyAra karavA pAchaLa " gujarAta prinTiMga presa" (saMdeza limiTeDa ) nA kAmadAra bhAIoe paNa prema ane utsAhathI kArya ApyuM che tenI huM kadara karuM chuM. - A graMtha taiyAra karavA pAchaLa zakya eTalI khUba ja kALajI levAmAM AvI che tema chatAM emAM kAMIpaNa kSatio rahI javA pAmI hoya te vAcaka baMdhuo kSamya dRSTie jaze evI huM AzA rAkhuM chuM. chApakAmanI rahI gayelI traTio tarapha mahAruM dhyAna kheMcavAmAM Avaze to trIjI AvRttinA prakAzana samaye e mATe ema thaze. samasta janasamAjanA kalyANArthe pragaTa thatA A bahumUlya dhArmika graMtha, paramapUjaya maharSivaryAnA eka jJAnanidhino hoI emanI A kRpA prasAdI janatAne satya mArganuM darzana karAvI mAnavIne sAcA kartavyanuM jJAna Apaze ema huM cokkasa mAnuM chuM. "gItAdehana" nI prathama AvRttinI kiMmata rU. 15 paMdara rAkhavAmAM AvI hatI. " gItAdena' nI bIjI AvRttinI kiMmata rU. 12Ai sADAbAra rAkhavAmAM AvI hatI. A pachI A trIjI AvRtti mAtra rU. 9 navanI kiMmatamAM ja janatAne ApavA bhAgyazALI thayo chuM. AvA graMtho khUba ja sastI kiMmate apAye ema huM mAnuM chuM ane AthI ja trIjI AvRttinI kiMmata zakaya teTalI ochI rAkhI che. mAtra kAgaLAmAM heje pheraphAra karyo che, paraMtu AjanI meghavArImAM e pheraphAra anivArya hato. janatA A alabhya graMtha vasAvI levAnuM have nahI ja cUke evI zraddhA che. - paramapUjya svAmIzrInI A kalyANakArI kRpAprasAdI sAdara karatAM mane AnaMda thAya che. bhAvika janatA A dharmagraMthane premathI satkAraze evI AzAsaha parama kRpALu zrIkRSNa paramAtmAnA caraNakamaLamAM namra bhAve namana karI viramIza. vasaMta paMcamI li. namrasevaka naMdalAla cunIlAla DIvALA saMvata 2008 ) nA jayazrIkRSNa menejiMga DIreTara, pI sarasa limiTeDa.' - -
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ pandurangshastri athavale TATWAJNANA VIDYAPEETH 8/8 Dr. WILSON STREET, VIMAL JYOTL 2ND FLOOR, V. P.ROAD, BoMBAY-400004, 16. 12.3 mAnava jIvana ukAna pharavAne mATe koI zreSTha tattvajJAnanA janma e hu to te gItA che. gItA mAgara kiMmata Ape che, nirbhaya banAve che ane jIvanano rasa e artha satra che. AvA mahAna graMthanuM UDuM tAna sAmAnya sudhI pahoMce eTalA mATe 'gItA dehana' puta6 svAmIjI kRSaNAtmanu e lakhyuM che. A pustaka upara lakhavAnI tAkAta adhikArI bahitI 1 yi che. svAmIjI jevA siddha hasta ane sivRttinA puruSa tenA lekha che e enuM mana ga che. Aja bhayattina mAnavane AvA gAyonI nitAMta AvazyakatA che. te graMthanI tRtIya AvRtti vhAra paDe te enA karana AnaMdanI vAta che. AjanA pharALa kema AvaratanuM punarmudraNa thavuM e paNa eDa natanI varNanApada va ta che. A pustakan dhAne lonuM jIvana badale ane sudhare evuM Icchata, pAMDuraMgahInI
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ A 16 cothI AvRttinuM nivedana parama pUjya zrI caraNagIrIjI bApunA zubha AziSathI ane preraNAthI pUjya pAda, brAniSTha, mahaSivarya sadagurU zrI kRSNAtmajajI mahArAja racIta "gItA dehana "vA "tatvArtha dIpikA " nI jethI AvRtti bhAvika tathA vizALa anuyAyI samudAya samakSa raju karatAM ane ghaNuMja AnaMda thAya che. pahelI AvRtti saMvata 2002 mAM ane bIjI AvRtti saMvata 2005 mAM ane trIjI AvRtti saMvata 2008 mAM bahAra paDI hatI. tyAra bAda chellA 32 varSathI A amulya ane adUbhUta graMtha aprApya hatA. tethI dharmapremI bhAviko taraphathI tenI satata mAMga rahetI hatI. paramakRpALu paramAtmAnI kRpAthI ane sadUgurudevanA zubhAziSathI A mAMgane pahoMcI vaLavA A cothI AvRttinA prakAzananA ame nimitta banyA tethI ame sau kRtyakRtyatA anubhavIe chIe. gItAne saMdeze gAmaDe gAmaDe pahoMcADanAra ane ApaNI bhavya saMskRtinuM punaHutthAna karanAra parama pUjya pADuMraMga zAstrI AthelajIe A cothI AvRtti mATe ghaNA premathI prastAvanA rUpe ArzIvacana lakhI ApyA che. te mATe ame temanA RNI chIe. pUjyapAda maharSivarya praNata graMthanA prakAzananA sarve haka zrI kRSNAtmaka vAkasudhA prakAzana samitine svAdhIna che. te samitinA sabhyomAMthI hAla vidyamAna zrI dhIrajalAla prANajIvanadAsa parIkhe khUba ja premathI ane sahadayatAthI A graMtha chapAvavAnI paravAnagI amane ApI che. tethI temanA ame AbhArI chIe. svAmizrI saccidAnaMda mahArAja (daMtAlI Azrama, peTalAda) nA gItA dohana' chApavA mATe amUlya mArgadarzana temaNe ApyuM te mATe ame temanA AbhArI chIe. A graMtha chapAvI prasiddha karavA mATe amane Azare rU. 1 lAkha pacAsa hajAranA bhaMDaLanI jarUra hatI te mATe zrI ema. esa. pArakhe dhI senTrala 55 enDa pepara mIsanA mAlIka jemaNe udAra bhAve gItA dehananI 2000 mata chapAvavA mATe jarUrI kAgaLa bheTa Apela che. te mATe temanA paNa ame ghaNuM RNI chIe. A kAryamAM sakriya sAtha sahakAra ane pratsAhana ApavA mATe zrI jazavaMtabhAI mahetA (mAcha nANuM ane udyoga pradhAna gujarAta rAjya) no paNa hadayapUrvaka AbhAra mAnIe chIe. te pramANe amArA dareka guru baMdhuo, temanA nehIo ane mitroe paNa A kAryamAM udAra hAthe phALe ApI amane katyakRtya karyA che. temaja zrI kenama prInTasavALA zrI rAmabhAI kekArIne A graMthane khUba ja cIvaTathI ane jhaDapathI pAra pADavA mATe, teone tyA temanA sahakAryakara bhAIone paNa AbhAra mAnIe chIe. aMte A zubha kAryamAM ghaNA nAmI, anAmI, bhAI bahenee sAtha sahakAra Ape che te sone aMtaHkaraNapUrvaka AbhAra mAnIe chIe. chelle amArA pUjya gurudeva paramahaMsa zrI caraNagIrIjI mahArAja, jemanI preraNA ane ArzIvAdathI ja A amulya dhArmika graMtha janatA samakSa ame mUkI zakyA chIe te mATe amo sarve temanA trANI chIe. lI. namra sevake ane TrasTIo 18. jAnyuArI, 1985 zrI caraNagIrI bApu smRti TrasTa pramukha:- pu. ratIgIrIjI mahArAja - muMbaI sa :zrI bhAnuzaMkara paMDayA rAjakoTa zrI zAMtIbhAI mahetA zrI dhIrubhAI desAI muMbaI zrI gaurAMga marcanTa muMbaI zrI kalInakAMta gurujI. muMbaI zrI kIzA gurujI muMbaI muMbaI
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ............................................................................................................................................................**************************** [ = 17 / / OM tatsat / / / / OM zrI kRSNAtmajAya nama : / / gItAdohana vA tatvArthe dIpikA suvarNa-jayaMti prakAzana- savaMta 1999 - 2049 pAMcamI AvRttinA prakAzana prasaMge nivedana parama pUjya avadhUtathI caraNagIrIjI mahArAjanA zubhAziSa ane preraNAthI pUjyapAd brahmaniSTha, mahadhivarya sadaguru zrI kRSNAtmajajI racita 'gItAdohana vA tatvArtha dipikA' graMthanI cothI AvRttinI 20 prata vikrama saMvata 2041, I.sa. 1985nI 18 jAnyuArInA roja bahAra pADayA bAda, sAta varSanA TUMkA gALAmAM A badhI ja prata khapI jatAM temaja bhAvika janonI satata mAMgane dhyAnamAM letA A advitIya ane parama pavitra tathA pUjanIya graMthanI pAMcamI AvRtti prakAzita karavAnuM saubhAgya sAMpaDavA badala paramakRpALu paramAtmAnI asIma kRpAnA ame oziMgaNa chIe. pUjApAda mahaSivarSe kRSNAtmajajI mahArAjazrIe "saMvata 1999 caitra suda noma, zrI rAmajayaMti, puSyanakSatre, budhavAranA zubha divase A pavitra graMtha lakhavAnI zarUAta karI ane te varSanA bhAdrapadanI vadI agiyArase, zanivAranA roja lekhanakArya saMpUrNa karyuM hatuM. ("gItAdohana vA tatvArtha dIpikA - upAsanA kANDa - kiraNAMza" pRSTha saMkhyA 20). A varSe eTale ke saMvata 2049nA caitra sudI noma ne rAmanavamInA puNyanakSatre, guruvAranA zubha divase A mahAna graMtha lakhavAnI zarUAta karyAne pacAsa varSa pUrA thayA. tethI A pAMcamI AvRtti "suvarNa jayaMti prakAzana" tarIke prakAzita thaI rahI che je amArA mATe atyaMta gaurava ane AnaMdanI anubhUti samAna che. A amUlya ane pavitra graMthanI mumukSo taraphthI satata mAMga rahevAthI aprApya evA A durlabha graMthanA prakAzana kAryamAM IzvaranI anaMta kRpA ane paramapUjya sadguru mahArAjazrInA zubhAziSa nimitta banavA badala ame dhanyatA anubhavIe chIe. vItelA 50varSomAM "gItAdohana vA tatvArtha dIpikA" graMthano pracAra ane mAMga eka navI Toca upara pahoMcyA che. pUjyapAda maharSivaryanA kula agiyAra prakAzanomAM "gItAdohana vA tatvArtha dIpikA" graMthane (sauthI vadhu AvRtti) pAMca AvRtti prakAzita thavAnu saubhAgya prApta thayuM che. jemAM A mahAna ane advitIya graMthamAM tenA racayitA pUjyapAda maharSivarya kRSNAtmajajI mahArAjanI mahAnatAnAM darzana thAya che. AjanI moMdhavArInA samayamAM kAgaLa, chapAI, majUrI vagerenA bhAvo atyaMta UMcA gayA hovAthI svAbhAvika che ke A daLadAra graMthanI vecANa kiMmata vadhu thAya. paraMtu, A mahAna vizvavaMdanIya dharmagraMthano, bRhada gujarAtanI dhArmika janatA chUTathI lAbha laI zake te hetuthI A amUlya jJAnagraMthanI kiMmata ochAmAM ochI rAkhavA zakya prayatna karavAmAM Avyo che. A zubha kAryamAM pUjyapAda mahaSivarya zrI kRSNAtmajajI mahArAjanI ananya kRpAdaSTi ane paramapUjya sadguru avadhUta zrI caraNagIrI mahArAjanA AzirvAdathI, A pAMcamI AvRtti "suvarNa jayaMti prakAzana" paDatara kiMmata karatAM paNa ochI kiMmate vecavAnI anukuLatA prApta thaI che. A suvarNa jayaMti prakAzana kAryamAM amUlya sahakAra tthA mArgadarzana ApavA badala amo sarve zrI bhUpedrabhAI rIkhavadAsa zAha zrI parAga jaina maMDaLa, premacaMda lallubhAI eNnDa kahyuM. kAgaLanA vepArI zrI bacubhAI zAha, ane "ArTa krama prInTarsavALA zrI krISNAbhAIno hradaya pUrvaka AbhAra mAnIe chIe.
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ 18] gItAna "gItAghahana vAtavAI dIpikA graMthanI caturtha AvRttinI vimocanavidhino kAryakrama muMbaI mukAme (pATakara hala, nyu marIna lAInsa, muMbaI-4000) tArIkha 7eprila 1985nA zubha divase yojavAmAM Avyo hato. A prasaMge parama pUjya zrI pAMDuraMga zAsI aThavalejIe vimocana vidhi karI prAsaMgika pravacana karyuM hatuM. "janmabhUmi" ane pravAsI" danikanA taMtrI tarI harIbhAI davee A graMthano TUMko paricaya karAvyo hato. paramapUjya vedAMtAcArya svAmI dAdI samighana mahArAja (daMtAlI peTalAda-gujarAta rAjya) AzIrvacana ApyA hatA. A sarve mahAnubhavono ame A take dayapUrvaka AbhAra vyakta karIe chIe. vimocana vidhi prasaMge bolatAM parama pUjJa ghaghakI pAMDuraMga zAsI mAravo e jaNAvyuM hatuM ke "gItAohana vA tatvArtha dIpikA" jIvanasparzI tathA mAnavasparzI mahAna AdhyAtmika sAMskRtika graMtha che. Aje jyAre mAnavajIvana dharmakSetre raNakSetre karuNotre tathA biDAtra evA A cAra kSetromAM vaheMcAI gayuM che tyAre A graMtha sAco mArgadarzaka sAbita thaze. | murabbI thI harIdrabhAI davee graMthano mahimA samajAvatAM kahyuM ke "A pustakamAM pUjyapAda thI samaja mahArAjAe Izvara-smaraNano mahimA gAyo che." paramapUjya svAmI nI samiAnaMdajI mahArAje jaNAvyuM ke sAmAnya vyakitathI laIne koIpaNa kSetranI mahattama kakSAnI vyakti sudhInA pratyekanA jIvanane sparzanAruM ane tene AdhyAtmika vikAsane mArge laI janAruM A pustaka che. vikrama saMvata 20ramAM jyAre "gItAdohana vA tatvArtha dIpikA" graMthanI prathama AvRtti prakAzita thaI tyAre prakAzakI naMdAla yunIlAla boDIvALA (menejiMga DIrekaTara, denika saMdeza limiTeDa, amadAvAda) e prathama AvRttinA nivedanamAM jaNAvela che ke, "pUjApATha mahahvarSa nIkaNAtmajajImahArAja amone upakAranA boja taLe mUkyA che. ?i khAsa karIne gujarAtane mATe e gauravarUpa che kema ke, gItAhana dvarA jagatamAM cAlatA thI bhagavatagItAnA vAdya naTa, karavAnuM sadbhAgya teone sAMpaDayuM che." pUjyapAda mahIMdhavarya zrI kaSaNAtmajajI mahArAje gItadohanamAM je kAMI kahevAnuM hatuM te sarva kahyuM che, chatAM | lokonI tIvra IcchA joI sAMpratakALamAM paNa gItArUpI jaDIbuTTI vaDe jagata para AvelI Apatti dUra thaI zake tema che. A prasaMge zrI kRSNAtmajajI vAkasudhA prakAzana samitinA adhyakSa zrI dhIrajalAla praNajIvanadAsa parIkhanA A pAMcamI AvRtti pragaTa karavAnI udAra paravAnagI ApavA mATe ame atyaMta AbhArI chIe. amArA pUjya gurudeva paramahaMsa thI cAraNagIrIjI mahArAja, jemanI preraNA ane AzirvAdathI ja Avo 3 anupama tathA atyaMta pavitra dhAmika, mahAmulya, ananya graMtha mumo samakSa mUkI zakayA chIe te mATe amo dhanyatA anubhavIe chIe. A dharmagraMthanA adhika vAMcananA phelAvavAthI jagatamAM zAMti sthapAya evI amArI prabhu pratye namra prArthanA sAthe paramakRpALu zINa paramAtmAnA caraNakamaLamAM vinamra bhAve namana karIe chIe. lI. zrI rAmanavamI catra suda noma vi. saMvata. 29 I.sa. 1 eprila 193 muMbaI. namra sevako ane TrasTIo avadhUta zrI caraNagIrI smRti TrasTa
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] pUrNamAMthI paNa letAM avazeSa paNa pUrNa ja rahe che. [ 19 maharSione smaraNAJjali - - --- nArAyaNaM namaskRtya naraM caiva narottamam / devIM sarasvatIM caiva tato jayamudIrayet // * je paramAtmAe pite ja brahmAMDa utpatti pUrva hajAre divya varSo sudhI jagata lIlAne mATe jelamAM rahI tapa karyuM che jethI temane nArAyaNa (nAra+ayana; pANI e jenuM ghara che te) evuM nAma prApta thayeluM che evA parabraja paramAtmasvarUpa nArAyaNane, naremAM zreSTha evA narane tathA vidyAnidhi zrI vI sarasvatI mAtAne sASTAMga praNAma karIne A jaya eTale je thakI mithyA moha vaDe thayela ajJAnano nAza thaI tamAma dukho upara vijaya meLavI zakAya che evI paramAtmaprApti karanArA saMhitA(graMtha)ne AraMbha karuM chuM. laukikAnAM hi sAdhunAmartha vAganuvartate / RSINAM punarAdyAnAM vAcamartho'nudhAvati // ma laukika paMDita ane vidvAne game tevA sattvaguNasaMpana ane sAdhu svabhAvI hoya temanI vANI game teTalI AkarSaka, chaTAvALI ke madhura lAgatI hoya; te paNa te laukika icchAthI paranI sthitinA anubhavathI vaMcita hovAthI teo nirvAsana thayelA hatA nathI jethI teonI vANI laukika evA vaiSayika padArtho ja icche vA anusare che tyAre ethI UlaTuM Atmadarza jIvanmukta maharSionI vANIne lokika evA vaiSayika padArtho ja Icche vA anubhave che; kAraNa ke temanI vANu thakI te laukika padArtho aviSaya rUpa banI AtmonnatirUpa daveyane sAdhya karI akhaMDa sukhazAMtine prApta karI zake che; jyAre viSayeccha padArthavALI vANI thakI viSayecchAne prAdurbhAva uttarettara vadhato jaIne chevaTe adha:patanamAM ja pADe che. A rIte e baMnenI vANImAM jamIna ane AkAza jeTaluM aMtara che; AthI ja jIvanmuktonI vANI prAsAdika kahevAya che. tamRSi manuSyalokapravezavizrAmazAkhinaM vAcAm / suralokAdavatArapAntarakhedanichadaM vande / / vAsudhA zrI sarasvatI, zAradA, vidyA vA vAvIne devalokamAMthI mAnavAmAM avatIrNa thatAM thayelA ene zAMta karanArA ane zrIzAradAdevI manuSyalokamAM avatIrNa thayA pachI A jagatamAM tene vizrAMti mATe zItala chAyA ApanArA vRkSarUpa banelA te sarve maharSiene zatazaH praNAma he,
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ . 20] * pApyAyantu mamAnAni vAkaprANazakSuH zrotam [ zrIma // zrIkRSNArpaNam // janmAghasya yato'nvayAditaratazcArtheSvabhijJaH svarAT tene brahmahadAya Adikavaye muhyanti yatsUrayaH / tejovArimRdAM yathAvinimayo yatra trisoM mRSA dhAmnA svena sadA nirastakuhakaM satyaM paraM dhImahi // 1 // yaM brahmAvaruNendrarudramarutaH stunvanti divyaiH stavaivaidaiH sAGgapadakramopaniSadairgAyanti yaM saamgaaH| dhyAnAvasthitatadgatena manasA pazyanti yaM yogino yasyAntaM na viduH surAsuragaNA devAya tasmai namaH // 2 // namo'stvanantAya sahasramUrtaye sahasrapAdAkSizirorubAhave / sahasranAmne puruSAya zAzvate sahastrakoTiyugadhAriNe namaH // 3 // apanapArijAtAya totravetraikapANaye / / jJAnamudrAya kRSNAya gItAmRtaduhe namaH // 4 // vasudevasutaM devaM kazsacANUramardanam / devakIparamAnandaM kRSNaM vande jagadgurum // 5 // satyavrataM satyaparaM trisatya satyasya yoni nihitaM ca satye / satyasya satyamRtasatyanetraM satyAtmakaM tvAM zaraNa prapadye // 6 // tvameva mAtA ca pitA tvameva tvameva bandhuzca sakhA tvameva / tvameva vidyA draviNaM tvameva tvameva sarvaM mama devadeva // 7 // kAyena vAcA manasendriyairvA buddhayAtmanA vA prakRteH svabhAvAt / karomi yadyatsakalaM parasmai nArAyaNAyeti samarpayAmi // 8 // yatkRtaM yatkariSyAmi tatsarvaM na mayA kRtam / tvayA kRtaM tu phalabhuktvameva madhusUdana // 9 // sarvedha mukhinaH santu sarve santu nirAmayAH / sarve bhadrANi pazyantu mA kabiduHkhamApnuyAt // 10 // ||AUM zrIkRSNArpaNamastu //
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA'Ahana] (AtmarUpa)mArA badhAM aMge AAnaMdamAM vicarA phrema ke vANI, prANa, cakSu zrotra- [51 dharmapAlananI mahattA zrI vyAsa uvAca - satyaM satyaM punaH satyaM bhujamutthApya cocyate / na vedAcca paraM zAstraM na devo kezavAtparaH // urdhva bAhurviraumyeSa naiva kazcicchRNoti me / dharmAdava kAma sa kimarthaM na sevyate // 2 bha na jAtu kAmAnna bhayAnna lobhAddharmaM tyajejIvitasyApi hetoH / dharmo nityaH sukhaduHkhe tvanitye jIvo nityo heturasyatvanityaH // maharSi vyAsAcA cha hAtha UMcA karI pAkArI pAkArIne kahe che ke, veda karatAM kara eTale vedanI pahelAMnu bIju kAI paNa zAstra che ja nahi, tethI te ja sa karatAM zreSTha ane pramANabhUta che ane kezava eTale ativacanIya evA brahmathI paNa kAI para eTale pUrvatA, mATeA vA zreSTha va nathI. A huM tamane je hI rahyo chuM te taddana satya che, satya che, satya che, trivAra satya che. mArA baMne hAtha UMcA karIne huM pAkarI pAkArIne kahuM chuM ke tame je bhAgAdine icchA che. tenI prApti paNa dharmAMthI ja thAya che. dha thakI ja atha ane kAmanI prApti paNa anAyAse thai zake che, to pachI tamA zAmATe dharmanu sevana karatA nathI? paNa arere! durbhAgyanI vAta che ke mAruM' A hitakAraka kathana kArDa sAMbhaLatA ja nathI. are! kAma, bhaya, lAbha athavA jIvavAne arthe paNa tamAre dharmAMnA tyAga nahi karatAM tenuM pAlana karavuM ja Avazyaka che, kema ke te thakI AvatAM sarkarAmAMthI tamAne eka dharma ja bacAvI zako. eka dharma ja nitya che, sukhaduHkhAdi tA anitya che; kivA jo tamA jIvane zuddha AtmasvarUpa samajIne nitya mAnatA hai| te paNa tene dha pAlananI AvazyakatA rahe che. bAkI jIvanA heturUpa viSayavAsanAvazAt mana, buddhi, citta, ahaMkAra, kAraNa, sUkSma ane skUla zarIrAdi vaDe thatAM kAyika, vAcika ane mAnasika ityAdi tamAma karmo tA nitya che,
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ 22] ayo balamindriyANi ca sarvANi / sarva brahmopaniSadama [ paravacana puro va ca na sAMpratakALa ane bhagavaddagItA suparNa viprAH kavayo vAbhirekaM santa bahudhA kalpayanti / (40 10-114-1) buddhimAna ane mahAnubhAva tattvajJa puruSoe eka ja paramAtmAne ThekANe anekatvane bhAva kapela che. Amukha lakhavAnuM kAraNa zrImadabhagavadagItAnA saMbaMdhamAM mAre je kAMI kahevAnuM hatuM te badhuM meM saMkSepamAM A gItadehanamAM kahyuM che, chatAM lokonI IcchAne mAna ApI sAMpratakALamAM zrIbhagavadagItAno upayoga zI rIte kara, e saMbaMdhamAM AmukharUpe A be zabdo lakhI ApavAno prayatna karyo che. lekhanane hetu lekhaka yA vaktAno Azaya, udeza yA bhAva vAcakavaMda viA zrotAvarga sArI rIte samajI zake e ja. lekhana vA vanatvano mukhya hetu che. zabdaprayeLanuM mukhya phaLa paNa e ja che ke potAnuM kaheluM kathana sAmAo yathArtha rIte samajI zake. je vaktAne bhAvArtha zrotA samajI nahi zake kivA lekhakane abhISTa artha vAcakavaMda samajI nahi zake te teonI saMzayanivRtti nahi thatAM ulaTa bhramamAM abhivRddhi thavA pAme che ane lekhaka yA vaktAne zrama niSaphaLa nIvaDe che. vaLI lekhaka yA vaktAnA kathanane mAtra zabdArtha samajavAthI paNa kAMI kAryasiddhi thatI nathI, paraMtu temanA kahevAnA sAcA tasvArtha bhAva samajo atyAvazyaka che. A saMbaMdhamAM zAstramAnya evuM eka daSTAMta che, anumAna karavAnI paddhati jema nekarane siMdhava lAve' ema kahevAmAM Ave; siMdhavanA (1) mIThuM ane (2) ghoDe, evA mukhyatve be arthe vyavahAramAM pracalita che. te be paikI mAganArane zAnI jarUra che tene prathama nizcaya karavo joIe. te sArI rIte jANavA mATe nyAyazAstromAM saMyogAdi sAdhano batAvavAmAM AvyAM che. te paikI eka anyatama nAmanuM che. tene lakSamAM laI te dhoraNe svAmInI icchA yA uddezanuM anumAna karavuM joIe. je bhajanane samaya hoya to saMdhava eTale mITha, ane kapaDAM vagere paherIne bahAra javAno avasara hoya to siMdhava eTale cheDAnI jarUra che, ema samajavuM. A rItanAM anumAna vaDe ja svAmInI AjJA yA vyAkhyAtAne uddeza kaLI zakAya che, anyathA nahi; paraMtu A rIti te koI ekada vastunuM tAtparya samajavAne mATe kadAca upayogI nIvaDe paNa graMtho te aneka vAkayonA samUha35 hAI pratyeka vAkyanA pracalita artho paNa aneka che te pikI kaye vakhate kayo artha levo e TheravavuM vaNuM kaThaNa thaI paDe che. sivAya koI puruSanA vacananuM tAtparya zodhavAnuM hoya to kadAca mahAprayatna vaDe paNa te zakya banI zake, paraMtu apoya evA vadanuM tAtparya dhAravuM e buddhimAnane mATe paNa kaThaNa che te pachI sarvasAmAnya lokone mATe te atizaya durlabha hoya emAM te zaMkA ja nathI. vaLI jyAM sudhI vedanuM sAcuM rahasya jANavAmAM AvatuM nathI tyAM sudhI manuSyane mohabama naSTa thaI tene kharuM sukha ane kAyamI zAMti kadI paNa prApta thatAM nathI. AthI e nirvANapadanI siddhi arthe vaktava athavA lekhana dvArA te agamya ane anirvacanIya tattanuM parokSa rIte pratipAdana karyA sivAya bIjo koI mArga nathI. mATe apauruSeya evA A gUDha zAstrono uddeza va rahasya zuM che te
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] ane baLa Adi Idriya vastutaH upaniSadokta bApa ja che. [ja rA darzAvavAne mATe zAstrakAroe mukhyatve nIce pramANenI cha bAbate kahelI che. eTale e gUDha rahasya samajavAne mATe lekhakeH 35 laEArAvakhyA pUrvatA arthapatti ni tAniyo (1) upakrama ane upasaMhAra, (2) abhyAsa, (3) apUrvatA, (4) phaLa, (5) arthavAda ane (6) upaSatti; A cha bAbatono Azraya levAnI jarUra hoya che. zAsarahasya samajavAnI paddhati (1) upakrama ane upasaMhAra eTale AraMbha ane samApti; e baMne graMthanuM tAtparya samajavAne mATe sahAyatA5 che, (2) abhyAsa eTale pradhAna lakSyane vAraMvAra kahevuM te; yeyaprAptine mATe te atyaMta upayogI che, (3) apUrvatA eTale graMthamAM navInatA kivA vizeSatA zuM che ane te batAvavuM athavA jaNAvavuM te, (4) phaLa eTale A graMthanuM prayojana zuM che ane tenAthI zI prApti thaze te, (5) arthavAda eTale jijJAsa zrotA yA vAcakavRndAne samAge pravRtta karavAne mATe karavAmAM AvatI stuti ane teone asamArgethI nivRtta karavAnA uddeza karavAmAM AvatI niMdA tathA (6) upapatti eTale graMthamAM kahevAmAM AvelA viSayanI siddhi mATe ApavAmAM AvatAM pramANe. A cha je viSayanI sihatA arthe kahevAmAM AvyAM heya te ja te graMthanuM tAtparya che ema samajavuM. A chatAM milanathI ja maMthanuM rahasya athavA zAmanuM tAtparya zuM che, te siddha thaI zake che. durAgrahathI potAne kRtArtha mAnI besavuM A mujabanI yojanA zAstrakAroe vakatA yA lekhakanuM pratipAdita zAstrIya tAtparya yathArtha rIte samajavAmAM Ave eTalA mATe karI che, paraMtu AkAzanI anaMtatA ane vizALatAne lIdhe teno aMta lAgatuM nathI chatAM pakSIo potapotAnI zakti anusAra temAM UDI pitAne kRtArtha mAne che athavA mIThA pANInuM sarovara bharAyeluM hovA chatAM pakSIo potapotAnI cAMcamAM temAMthI levAya teTaluM laI pote pti mAne che tema pramANethI rahita, anaMta, agamya, akathya, agocara athavA anirvacanIya evA sacidAnaMdalana paramAtmAnA ravarUpa saMbaMdhamAM manasvI tarko karI laI AnaMda ane zAMti meLavavAnA uddezathI pratyeka jIva ahoniza satata prayatna karyo jAya che tathA potapotAnI buddhi, bhAvanA ane zakti anusAra temAMnuM grahaNa karI durAgraha vaDe pitAne kRtArtha thayelo mAnI bese che. pitAne moTA moTA buddhizALI mAnanArAo paNa potapotAnI manasvI mAnyatAomAM ja aTavAI paramAtmasvarUpanA pArane pAmI zakatA nathI. lekene sAcuM nahi paNa sAruM joIe varatutaH saccidAnaMdavana paramAtmAnuM svarUpa upara kahI gayA tema adhya, avarNanIya, agocara ane anirvacanIya che ane tenuM tAtparya apoya evA vedo dvArA samajavAnuM hoya che. A kArya atizaya durgama hovAthI prathamataH to tene yathArtha vaktA maLa e ati durlabha che; temAM paNa AtmasAkSAtkAra karela aparakSAnubhavI brahmaniSTha tattvavidda te kavacita ja kaI maLe che ane temAM paNa bhagavAna zrIkRSNa jevo avatAraka ane brahmaniSTha zrotriya bahuta vaktA to atizaya durlabha heI temaNe kahelA kathananuM yathArtha tAtparya jANavuM, e kharekhara keTaluM badhuM kaThaNa che tene vicAra buddhizALI vAcako ja kare. temAM vaLI temanA kathana upara aparokSAnubhava vagaranA lUkhA takavAdIonI miyA ahaMbhAva vaDe thayelI asaMkhya TIkAo jotAM to teoe dUdhanuM dahIM karavAne badale dahIMnuM dUdha karavAnA prayananI jema e bhagavadukti samajavAmAM saraLatA karavAne badale aneka vitaMDAvAdo UbhA karI UlaTA lekene vadhu saMbhramamAM nAMkhyA che. AvI paristhitimAM sauthI prathama lekone e saMbhrama naSTa thaI teone saraLatAthI sAco artha samajavAnI rUra che. A kAryamAM kAMIka aMze madadarUpa nIvaDe evA uddezathI lokenI tIvratara jijJAsA jatAM zrI bhagavatreraNAnusAra A gItAdahana graMtha lakhAyeluM che. AjakAla lokone sAcuM nahi paNa sAruM lAge II
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 24 ] mA'haM pramA nirAkuyA~ mA mA prama nirAkarota [purAvayana evuM joIe che. khuzAmata ja priya hovAthI teo potapotAnI durAgrahI mAnyatA satya TheravavAnA uddezathI potapotAne anaphaLa e dareka graMthano artha karI le che ane kahenAranA kathanano sAco uddeza samajavAne prayatna karatA nathI ane karaze paNa nahi, e dekhItuM che. tevA khuzAmatapriya, mithyAbhimAnI ane durAgrahIone bAda karatAM jemane sAcuM jANavAnI utkaMThA che teo ja Ane bhAvArtha sArI rIte samajI zakaze. 'aaN vAritrayaM ca sAmayi' evuM zAstramAM je kaheluM che tene artha A khuzAmatIyA rAmahIo "sAcuM ane lokone sAruM lAge evuM kahevuM" e karI potAne ane mAne chetare che. vastutaH "je thakI lokonuM apriya na thAya ane je satya hoya tevuM ja kahevuM joIe," evo A zAstranA kathanane udeza che. mahAbhAratamAM kahyuM che ke satya e amRtanI jema kaTu hevAthI te lokone gaLe utaratuM nathI ane tevuM kahenArA hitarachue paNa koI virala ja maLI Ave che. mIThuM mIThuM bolanArA khuzAmatIyA puruSo to sadAe jyAM tyAM sahejamAM maLI Ave che paNa kaDavuM chatAM satya ane hitakArI kahenAra te bha ja hoya che." devaguru bahaspati jevAne paNa zAstranA adhyayana vinA tema ja sAcuM ane hitakAraka kalArA brahmaniSTha sAbunI sevA karyA vinA jJAna thatuM nathI, e dhyAnamAM rAkhavuM. A saMbadhe graMthAraMbhamAM upAsanA kArDamAM paNa vistRta vivecana che. je ke gItAnuM sAcuM rahasya samajAvavAnuM kArya mArA jevA pAmarane mATe azakaya hevA chatAM jyAM IzvaranI ja kRpA hoya tyAM azakaya zuM che? pitAnI mAnyatA bIjA upara lAdavAnI yukti kALaparivartamAnusAra zAstrAbhyAsanA abhAvane lIdhe zAstramaMthane sAco uddeza samajavAne mATe upayogI evI upara batAvelI zAstrIya paddhatino dhIre dhIre lepa thavA pAmyo ane tethI lokonI manovRtti vaktA yA ' lekhakanuM projana samajavAne azakta banI. sivAya vaktAo (lekha) paNa mithyAbhimAnI, durAgrahI, anubhavathI . rahita, svachaMdI, pramAdI, zAstrAbhyAsahIta, satyatattva samajayA vagaranA lukhA DravAdI ane mithyA vitaMDAvAdI tathA khuzAmatIyA banatA gayA. AthI jamatamAM dinapratidina satya jJAnane lepa thavA pAmyo ane tenI mane ApasamApasamAM phATaphUTa paDAvI potapotAne mata vA mAnyatA paraspara eka bIjA upara lAdI teone potAnA pakSamAM kheMcI potAnA zaha taLe dabAvavA tema ja potapotAnA sAMpradAyano pracAra karI bahamati meLavavI ane e rItanI yuktithI potAno svArtha sAdhI levo; AjakAla e uddeza saphaLa karavAne kama daLa, baLa ane yukti prayukti dvArA eka sarakho cAlu che. sAMkatakALamAM bahArathI mIThuM mIThuM ane sAruM lAge evuM bolI aMdarakhAnethI tene chetarI pitAno svArtha sAdhI le tathA teno vinAza kara e prathAnuM nAma ja buddhi che ane tevuM karanAre ja buddhizALI gaNAya che. satya samajavAnI azakti A rIte jagatamAM satyajJAnane lepa thavAthI satya, ahiMsA, zama, dama, saMyama Adi sadaguNene lepa thaI temanuM sthAna asatyatA, hiMsA, viSayalaMpaTatA, zAtA, kApathya, lobha, IrSyA, paraspara DeSa, eka bIjAne phasAvavuM ityAdi durgAe lIdhuM ane AjakAla te tenuM sAmrAjya sarvatra eTaluM badhuM vistareluM ahiMsA Adi sadANAnI zAstramAM AvatI vyAkhyAo to kevaLa kALaka9i5ta ja che, evI mAtA ja badhe rUDha thayelI jovAmAM Ave che. A rIte satyajJAna samajavAne leke azakta banyAM. nItizAmAM kahyuM che ke jyAre vinAza thavAne hoya tyAre kaluSita thayelI buddhimAM anyAya ja nyAya jevo bhAse che ane koI paNa upAye te buddhimAMthI haTha nathI." A kathana prastuta samayane mATe akSarazaH lAgu paDe che, raDha thayelI pracArAtmaka paddhati upara mujaba sAMpradAyika pracArane lIdhe prAcIna paddhatinuM jJAna lupta thavAthI zAstramAM AvelI satyAdinI bhyAkhyAe pitatAnA sAMpradAyane upayogI nIvaDe evI karI tene anusarIne zAstronA arthe karavAmAM
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ tAraka Itika, gItAhana] (mATe) huM te (bakSa)ne tema ja) brahma mAre 9 no) tyAga na karIe. [ Ave che ane cAlu yuganI sAthe sarakhAvavAnA uddezathI tene anukULa tema ja baMdhabesatA karI batAvavA ene ja itikartavyatA samajavAmAM Ave che. A mujabane pracAra have eTalo badho otaprota banI gayo che ke A karatAM vizeSa kAMIka haze evo vicAra karavAnI buddhi 5Na loke pAse silaka rahevA pAmI nathI. AjakAla Dha thayelI A pracArAtmaka paddhatimAMthI jagatamAM cAlI rahele kAyika, vAcika, mAnasika ? bauhi kaI paNa prakArane vyavahAra chUTI zakatA nathI. chellAM be aDhI hajAra varSathI A paddhati dhIre dhIre hiMgata thatI rahI ane AjakAla te teNe jagatamAM Thera Thera pitAnuM sAmAnya vistAreluM che. kartavyanA othA nIce cAlate vyavahAra daivayoge amArA nazIe prastuta samaye kevaLa pArakAonuM AMdhaLuM anukaraNa karavAnuM AvyuM che. dezamAM cAlI rahelI amArI dareka pravRtti pachI te vyAvahArika, kauTuMbika, sAmAjika, rAjakIya, naitika yA dhArmika svarUpanI he; temAM satyatA, ahiMsA, ekatA, zAMtatA yA kalyANadinA bahAne pakSApakSI kviA vADAvADI vadhArI potAnA sAMpradAyonA pracArane arthe judA judA cokAo jamAvI potAnA akAonI majabatAI karavI ane A rIte vagara samaje yA UlaTI samajane lIdhe pAzcAtyono kAryabhAga sAdha parokSa yA aparokSa madadarUpa banavuM ane A badhuM ja cAle che te kevaLa kartavyanA othA nIce kivA sAravakatAne bahAne AjakAla lokakalyANa, jagakalayANa vA sevAbhAva ityAdinAme jagatane jeTalA vinA thaI rahyo che eTalo pratyakSa nAza karavAthI paNa na thaI zakata. kartavyanI sAcI vyAkhyA bhUlAI javAthI amo Aje Ane ja kartavya mAnI beThA chIe. inionI avatAne lIdhe azubhane zubha mAnI indriyonI tasine arthe mIThuM mIThuM belI kaI paNa rIte loko pAsethI ravA sAdhI levo, ene ja lokasevA divA kartavya samajavAmAM Ave che. AnuM pariNAma e Ave che ke dhIme dhIme saMdhabaLa yA saMgAna tuTatuM jaI dhore sarvatra nirNAyaka jevI sthiti vyApI jAya che ane jagatanuM taMtra DAka guMDAo ke jeone buddhizALI kahevAnI pharaja paDe che tevAonA hAthamAM jaI paDe che. saikAone pAka itihAsa tapAsatAM ane jagatamAMnI cAlu azAMta sthitinuM sukSma rIte nirIkSaNa karatAM Aje amArI avanati thavAnuM mukhya kAraNa e ja hevAnuM jaNAI Avaze. cotarapha phelAyeluM guMDAgIrI rAja jagatamAM Aje kauTuMbika yA sAmAjika pravRttithI mAMDIne te TheTha rAjakIya mA dhArmika pravRttimAM paNuM jyAM tyAM guMDAonuM ja jora cAle che. AthI Aje jagatamAM be minIyama jevI paristhiti che prasarelI jovAmAM Ave che. sAcA kartavyane bhUlI jaI boTAne ja kartavya mAnI tene sAcuM TheravavAne mATe jyAM tyAM miyA vitaMDAvAda thaI rahyA che. kartavya karI batAvavAne badale kAMI paNa nahi karatAM meM amuka karyuM che, huM amuka karIza, huM jagatanuM ka9yANa karuM chuM ItyAdi prakAre moDhethI mithyA bolI jANavuM ene ja kharuM kartavya mAnavAmAM Ave che ane svArthatyAgane nAme koI paNa prakAre svArtha sAdhI levo ene ja jagakalyANa samajavAmAM Ave che. Ama leka tathA jagatakalyANune nAme pArakAnA bhAMjagaDamAM paDI potAnA svArtha sAdhanArA mUrkhAo ja kahevAya; teo ja jagatane anartha karanArA nIvaDe che, ema nItizAstrakAra paNa kahe che. amArI avaLI ziyAe A rIte pAzcAtya vidyAnA saMsarga ane sahacArane lIdhe amArAmAM otapreta temanA ja saMskAra ghUsI javA pAmyA. amAro dainaMdina cAlate nitya naimittika tamAma vyavahAra teeAnI paddhati anusAra ja cAlI rahyo che. amArAmAMthI dharmAnuM jJAna osaratuM gayuM ane Aje ame vediyA Dhera jevI sthitimAM makAI gayA chIe. ame amAruM svAbhimAna gumAvI dIdhuM, eTaluM ja nahi paNa ame pAzcAtyanA nAnaka kara mApha na karana DAnsanA nakha kA nagara: navA eka It Ret
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 26] nirAjAnahAnika mANA [paravacana hAthApa banI temanA ja pracAra banI gayA. jema reganA nidAna vagaranA ane apakAraka auSadhathI roma naSTa thavAne badale vadhe che tema amArI Aje temanI sAthe viruddhatAne nAme thatI kriyAo paNa aMdarakhAne temane ja piSaNarUpa nIvaDe che. jhADonI zAkhAo kApI nAkhyA pachI varasAda AthI te jema vadhAre phelAya che tema amArI pAzcAtyonA saMsargathI mukta thavAne nAme thatI kriyAo paNa temane ja vadhu utaja ane jAgRtikAraka nIvaDe che ane e vAtanuM amone bhAna paNa rahyuM nathI. ame te UlaTA mAnIe chIe ke ame je A karI rahA chIe te tadana satya ja che. khoTo durAgraha ghUsI javAne lIdhe ame avaLA mArge I rahyA chIe, enuM paNa amane bhAna nathI. Aje ame savaLAne avaLuM ane avaLAne savaLuM mAnI beThA chIe. e vastusthiti kharekhara karuNAjanaka hoI amAro vinAza sUcave che. jaDamULane nAza thayA sivAya jhADano nAza kadI thato nathI tema ja zAkhAo chAMTavAthI ke ekAda DALa kApavAthI jema jhADane lAvo aTakatuM nathI tema ame jyAM sudhI jagatamAM avatIrNa thayelI A cAlu paristhitinuM parIkSaNa jaDamULamAMthI ja nahi karIzuM tyAM sudhI amArA upara utarelI A ApattimAMthA ame kadI paNa ugaravAnA nathI. nidAna vagara roga kadI maTato nathI tema amo amAruM sAcuM kartavya karyuM tenuM jyAM sudhI nidAna karIzuM nahi tyAM sudhI A duHkhaparaMparAmAMthI kadI paNa chUTIzuM nahi. amArA A aMdhAnukaraNanuM pariNAma e AvyuM ke amArAmAMthI svAbhimAna, ejasu, teja, baLa, saMyama, pANIdArapaNuM, svataMtrapaNuM, ityAdi saddaguNa haNAI gayA tema ja IrSA, dveSa, kusaMpa, paraspara eka bIjAnI chetarapiMDI karI svArtha sAdhI levo, indriyalolupatA vagere durgaNo vadhyA ane te paNa kartavya ane sAtvikatAne nAme pArakAnI gulAmagIrI nokarI) karavI ene ja amo ravAvalaMbana mAnavA lAgyA. svarati kivA svacchaMdIpaNuM enuM nAma ja svataMtratA, pArake paise mojazokha karavA enuM nAma ja lekasevA guMDAgIrI karavI enuM nAma ja agresara 5NuM, tema ja moTA moTA AdazI batAvI temAM lokone lalacAvI pitAne svArtha sadhAya teTalo sAdha, enuM nAma ja AjakAla kartavya yA jagakalyANa samajavAmAM Ave che. bagaDeluM kArya sudhAravA 25 vrata A rIte Aje ame kartavyane nAme kartavyathI vimukha banI aMdhakRpamAM paDyA chIe; kSaya5 mahArogamAM sabaDI rahyA chIe. amane eka TaMka pUruM khAvAnuM paNa maLatuM nathI. annavastravihIna avasthAne lIdhe amo dina pratidina vinAzane mArge ja jaI rahyA chIe. je amo AmAMthI ugaravAno upAya kivA mArga tatkALa nahi zodhIe te TUMka samayamAM ja amAro vinAza nizcita thaze. e mATe mithyAbhimAna choDI daI temAMthI bacavAne arthe saveLA kaI evI jaDIbuTTI zodhI kADhavAnI jarUra che ke jenuM sevana karatAMnI sAthe ja amo ekadama sacetana thaIe ane bhAna bhUlelAM tathA avaLA mArge caDhelAM ame tatkALa sAvadha banI sAcA kartavyanA paMthe AgaLa vadhIe, nItizAstramAM kahyuM che ke svecchAcAra ane svacchatAthI vartavuM e adharmapa che; mATe je koI kArya anyAya ke adharmane lIdhe yA te gerasamajane lIdhe bagaDayuM heya tene mATe nirAza nahi banatAM daDha nizcayapUrvaka nyAya, dharma ane samajapUrvaka pharI pAchuM tene pUrva sthitimAM lAvavuM e ja buddhimAna puruSonuM uttama vrata che. 'Aje jenI jarUra che te jaDIbuTTI vaDavAoe amane amUlya khajAne suprata karyo che, temAM evAM ghaNAM udAharaNo maLI Ave che ke kartavyavimukha banelAone beThelA baLadane jema pUcha maraDIne khaDe karo ke tema bAyalApaNuM choDAvI kharA marda banAvelA che. jemAM parazurAma, kRSNa, arjuna, rAma, vizvAmitra, vasiSTha, dattAtreya, madAlasA, sItA, dropadI, ityAdine samAveza thAya che, Adhunika yugamAM paNa zrI samartha rAmadAsa svAmIe chatrapati zrI zivAjI mahArAjane sanmArge caDhAvI svarAjaya ne surAjaya sthApana karyuM, te daSTAMta te tAjuM ja che. I
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ tAhana] (huM ane brahmanuM) anirAkaraNa (eTale ekaya) he, ekaya he. [2 27 Ama ApaNuM pAchalA itihAsa upara najara kare eTale temAMthI tamane jenI Aje jarUra che evI jaDIbuTTI avazya maLI raheze. bhagavaddagItAnuM sAcuM rahasya jANavAnI jarUra AvI jaDIbuTTInI zodha karatAM suprasiddha ane jagamAnya evuM arjuna ane zrIkRSNa bhagavAnanuM udAharaNuM yAda Ave che. mahAbhArata yuddhamAM potAnA svajanone joI kartavyavimukha banelA arjunane sAcuM kartavya kayuM te batAvI kartavyatatpara banAvanArA zrIkRSNa bhagavAnanA upadezAmRtarUpI jaDIbuTTIthI ApaNe paNa nirAza nahi thatAM mithyAbhimAna cheDI saveLA sacetana thaI zakIzuM, paraMtu temAM khAsa dhyAna rAkhavuM jarUrI che ke bhagavAnane kahevAno sAco bhAvArtha jayAM sudhI ApaNe jANI nahi zakIe tyAM sudhI e mAtrA ApaNane - lAgu nahi paDe, te Apatti mAMthI bacavAne arthe prathamataH te zrImaddabhagavadagItAnA artha saMbaMdhamAM AjakAla thayelA saMbhramamAMthI amAro chUTakAro thavo atyaMta jarUrI che. A rIte jyAre amo sAMpradAyika pracAranI mohajALamAMthI mukata thaIzuM tyAre ja bhagavadagItAnuM sAcuM rahasya samajavAne avazya zaktimAna banIzuM ane Ama thatAM samAja pitAnI jAte ja sanmArga kayo te anAyAse ja jANI zakaze tathA sanmArga jaDatAMnI sAthe ja teo sAcuM kartavya karyuM te sArI rIte samajI zakaze. A kAryamAM madadarUpa thaI zake eTalA mATe kAMTA vaDe jema kAMTe kADhI zakAya tema bhagavaddagItAnI TIkAmAM vadhAro karavAno prayatna karyo che. gItAne siddhAMta ane mArI pratijJA A gItAdehanamAM kahele siddhAMta pitapatAne mata ekabIjA para lAdavAnI mAnavIonI je Adhunika cAlAkI vA kaLA astitva dharAve che tevA prakArano nathI, paraMtu temAM kahevAmAM Avelo e siddhAMta nizcayathI ane khAtarIpUrvaka pratijJAthI huM kahI rahyo chuM. A siddhAta saMpUrNataH anubhavyo che ane tamo paNa te anubha, Ama anubhava lIdhA pachI paNa jo koIne sAcuM katavya ane sAce rAha nahi jaDe te tevA puruSanI huM avazya gulAmagIrI svIkArIza; e huM nizcayapUrvaka ane pratijJAthI kahI rahyo chuM. paNa sAthe sAthe mane saMpUrNa rIte khAtarI che ke gItAnA siddhAMtane gItAdohanamAM batAvelI paddhati anusAra anubhava meLavanAra mArA A matane jarUra puSTi Apaze ke "eka AtmA ja satya hAI nadI jema aMte samudramAM ja jaIne maLe che tema jagatamAMnA tamAma jIvone moDA yA vahelA A dhyeyanI prApti karyA sivAya sAcI sukha zAMti maLavI kadApi zakya ja nathI. jIvanmukti prApta karanAro, AtmasAkSAtkArI puruSa ja sAcA karmayoganuM AcaraNa karI zake che ane jagatane sAco rAha batAvI zake che; bAkI bIjAo te jagatane ane pitAne paNa chetare che. A vAta meM pratijJAthI kahI che ane punaH punaH kahuM chuM. A siddhAnta huM kaIne baLajabarIthI yA to yukti prayukti agara yAcanA dvArA svIkAravA kahetA nathI ke koI upara lAdavA cAhata nathI paraMtu nizcayapUrvaka anubhavathI kahI rahyo chuM. gItAmAM zuM nathI? ghaNA le ke taraphathI mane pUchavAmAM Ave che ke zrImadabhagavaddagItAmAM zuM che? AnA uttaramAM mAre je kAMI kahevAnuM hatuM te kahI zakAya eTaluM saMkSepamAM meM A gItAdehanamAM kahyuM che, chatAM A prazna karanArAone ja sAme pUchavAnuM mana thAya che ke gItAmAM zuM nathI? kema ke tamArA premano nirNaya A rItanI vicArasaraNIthI karavo ja sugama thaze. A saMbaMdha grahastha ghauMmAMthI kAMkarA vINato hato, teNe sUpaDA vaDe dhALatAM dhALatAM u5ra uparanA ghauM kADhI lIdhA | ane chevaTe jyAre nIce kAMkarA vadhu ane ghauM ochA rahyA tyAre te ghauMmAMthI kAMkarA vINavAne badale I kAMkarAmAMthI ghauM vINI vINIne judA karavA lAgyo, Ama tene chevaTe kAMkarAne badale ghauM ja vINavA sahela thaI paDyA; tema anirvacanIya evuM paramAtmasvarUpa samajAvavAne mATe veda, vedAMga, upaniSada, purANa papurANa,
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 8] tadAtmani nirateya upaniyama dharmA: (prathamAvati nivedana mImAMsA, nyAya, tarka, paMcarAtrataMtra vagere zAe vaNe uhApoha karyo ane sarakatane nirNaya karo. te sarvane paNa sAra e bhagavadagItA ane tenA dagdhA zrIkRSNabhagavAna che. e vAtane zrImada vevyAsAcAryajIe ja gItAmAhAtmamAM mutakake varNavelI che. soni nA thA jovAnaMdana(AgaLa gItAmAhAtma jue.. te dehananuM paNa bhagavata preraNAvazAta thayeluM A dehana che. eTale ghoLatAM maLatAM kAMkarAne badale jema vaja vINAya kivA dUdhamAMthI kame dahIM ane mAkhaNa nIkaLI ane tenuM dhI thAya; ghI jema dUdhanuM aMtima pAntara che tema bhagavadagItA e sarva upaniSadono sAra hoI tenuM 5Na dohana e A gItAdena che. eTale gItAmAM zuM che? evA prazna karatAM gAtAmAM zuM nathI e praznano uttara Apa ja vadhu saraLa thaze. "je zrImadabhagavadagItAmAM nathI te A jagatamAM, lokamAM ke samasta brahmAMDamAM nathI chatAM bhagavadagItAmAM je nathI te je kayAMka nIkaLe te nizcayathI mAnaze ke te mizrama heI tevuM jANanArA ane te jagata kiya ke brahmAMDanuM astitva hevuM paNa zakaya nathI." gItAne sadeza "paramAtmApane sAkSAtkAra karelo aparokSAnubhavI jIvanmukta ja jagatamAM jIvI ane charADI jANe che. te ja khare nara vA puruSa heI manuSya saMjJAne pAtra che. bAkInA badhA te DhIMgalA jivA ramakaDAMo che" AthI bhagavAne paNa te badhAne "prakRti, mAyA, DhagalA kiMvA bAyalAo kahI saMbelA che." zrImadabhagavadagItA dvArA bhagavAne kahele A divya saMdeza apanAvatAM jagata zIkhe ane paramakRpALu paramAtmA te sarvene sadabuddhi Ape evI prabhu pratye prArthanA che. kRSNAmA OM tatsat OM zrI kRSNAramajAya namaH prathamAvRttinuM nivedana zreyAsi bahuvinnAna zrIkRSNAtmaka vAkasudhA vA svayaMprakAza jJAnadIpaka graMthamALAnuM gItAdehana vA tatvArthadIpikA nAmanuM cha8 gujarAtI prakAzana thiI saMdeza lImITeDa amadAvAda taraphathI Aje prakAzita thaI rahyuM che. A gAtAhana nAmane apUrva maMtha Aje janasamAjanI sevAmAM sAdara rajU karatAM ane jo AnaMda thAya che ane A mahAbhAratagraMtha prakaTa thayo che jANI janatAne paNa jarUra harSa thaze. A rIte vaNA divasathA jijJAsuo jenI jhaMkhanA sevI rahyA hatA te Aje pUrI thaI che. | gItAdahana upara nivedana lakhavuM eTale te mazAla laIne sUryane jovA samAna ja gaNAze; ethI amArI A abhyarthanA graMthamAMnA viSayanI carcA saMbaMdhamAM nathI, paraMtu samama graMtha lakhavAne zumAre - maharnivaya kISNAtmaja mahArAje gItAdehana dvArA amUlya jJAna ApI sAMpratakALanA lokene upakAranA kAna tane mAmA che, khAsa karIne gujarAtane mATe e gauravarUpa che kema ke gItAdehana dvArA jagatamAM cAlatA zrI bhagavadagItAnA vAne nA karavAnuM sadabhAgya teone sAMpaDayuM che. maharSi vaye gItAhanamAM je kAMI kahevAnuM te sarva zuM che chatAM lekenI tIvra IcchA joI sAMpratakALamAM paNa gItArUpa jaDIbuTTI vaDe jagata para AvelI Apatti para thaI zake tema che, e saMbaMdhamAM A be zabdo lakhI ApavAnI kapa karI che. nalAla sanIlAla gAlavALA, mArA,
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] (gAma) Atmarata mArAmAM upaniSadokta (ha ane zAhanA amApa) je ume che sADAtraNa varSa jeTalo samaya vyatIta thavA chatAM janatA janArdananI sevAmAM jeTalo jaladI mUkavAne irA hato teTalo vahelA te mUkAI zakAyo nathI ane e rIte janatA janArdananI sevAmAM je vilaMba thayo te mATe amane temanI hAdika mAphI icchIe chIe. - cAra vinAna" " sArAM kAryomAM vino vaNAM" e kahevata suprasiddha ja che. te niyama A graMthane paNa lAgu paDe che e bhUlavuM na joIe. gaI gujarI bhUlI jaIe, e kahevatAnusAra e vinonI samasyAmAM utAravAnI jarUra nathI. vido e zubha kAryonI kaTIe5 che. vidha vagaranuM kArya nirarthaka gaNAya. e nyAye jene amo vize mAnatA hatA te viSe nahi paraMtu daivI saMketa hatA, ema pAchaLathI amArA anubhavamAM AvyuM, prathama ane lAgyuM hatuM ke gItAdehana e tamAma viSene nAza karanArA ane sarva devatAonI AziSarUpa hovAthI Ama vilaba kema thavA pAme paNa pAchaLathI jaNAya che, jema tenA mULamAM devI preraNuM che tema devI sakatAnusAra amadAvAda saMdeza kAryAlaya taralathI te prATa thavAne suga nirmita hatuM ane e niyamAnusAra Aje amo tene janatA janArdananI sevAmAM sAkara rajU karIe chIe. A devI saMta eTale ke jema janaka rAjA eka ja vakhAnA upadezathI AtmasAkSAtkAra karI zakayA che tema bIjInA eka pUrNa zraddhAnvita ane jijJAsu bhakta gItAdehananA eka ja maMtranA vivecana dvArA rakta sAta ATha miniTamAM ja nirvikalpa banI apakSa anubhava prApta karI zakayA gItAdevanamAM rahevuM e ajIta sAmarthya te amadAvAda sivAya anyatra chapAta te jANavuM azakaya hatuM. gItAhananI pratijJA jagata maNe kITathI mAMDIne manuSya paryata dareka prANImAtranI ahenisa cAlI rahelI A badhI | pravRttine uddeza che? e praznano uttara "sukha ane zAMti" eTale ja eka maLI zake tema che. gItAdehana satya kartavyanA bhAna sahita saharatunI prApti karAvI ApI kene vyavahAramAM rahyA chatAM game tevI paristhitimAM nirbodhita evI akhaMDita sukhazAMti je mAge maLI zake tevo sacoTa mArga batAvavA pratikAthI vadhAyela che. gItAnane janma jagatane satya vastu zI che? mAnavIonuM sAcuM kartavya karyuM tenuM anubhavatA ane niHzaMka jJAna ApavAne mATe thayele che. prathane kALa ane sthaLamahimA keI kaI maMthane kALamahimA hoya che, te kaI sthaLamahimA hoya che tathA koI koIne te kALa ane sthaLa ema baMne prakArane mahimA hoya che. gItAdahana gujarAtanA mazahura ane puNyakSetra samA prAcIna zahera suratamAM ane bIjA vizvayuddhanA madhya%LamAM lakhAyeluM che, tethI te kALa ane sthaLa baMne mahimAne dharAve che. A graMtha lakhavAne hetu ze? tene AraMbha kevI rIte thayo? kayAM thI. vagerene ulekha mahAtmAzrIe gItAhananA AraMbhanA upAsanAkAMDamAM savistara kare che (kiraNAMza 7 pRSTha 12 ane kiraNa 29 pRSTha 75-76 juo), eTale te ahIM pharIthI jaNAvavAnI jarUra jaNAtI nathI. pravRttinA prakAre A pravRtti mukhyataH be prakAranI cheH (1) zAstrakRta, (2) rAgata. zAamRta pravRtti, uddeza, lakSaNa ane || parIkSA ema traNa prakAranI che, kevaLa padArthonA nAma mAtra kathanane uddeza devAmAM Ave che, nAma mAtra kahevAmAM - A prasaMga gItAdehana adhyAya 4 maMtra 19 nA chApakAmanI rajUAta vakhate zrAvaNa suda 2 savAra siMvata 2001 nA roja banavA pAmyo hato. kAnanAka-kAnac:- gAma mArA - -- nAmAkhyA ane - - . " " '' nAnAnAmatanA majAmanapasabagAma - anAvara
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 8 1 te mayi santu te mayi santu // [ prathamavRttinuM nivedana AvelA pArthone kathananuM ayathArtha arthAta viparItapaNuM yA asatyapaNuM je bedha dvArA nivAraNa thaI zake che te dharmazAstra pravRttine lakSaNa kahe che ane uddiSTa padArthonuM je lakSaNa kahevAmAM AveluM hoya te ThIka che yA nahi teno pramANa dvArA nizcaya karI, yogya ane yathArtha tatvane dhAraNa karavuM tene parIkSA kahe che, pramANa saMbaMdhe e khAsa dhyAnamAM rAkhavuM joIe ke koImAM pramANa prathama hoya che, to keTalAkamAM pachA ane keTalAkamAM to te kAryanI sAthe ja saMlagna hoya che. - zAsakata tathA rAgakRta pravRttinAM lakSaNe zAstrakUta pravRttinuM lakSaNa e ke tethI saMyama, zIlavardhana, satya, ahisA vagere sadaNanI vRddhi thaI aMte satyatAnA jJAna dvArA AbhArati5 beyane prApta karavAnI jijJAsA utpanna thAya che. gata pravRtti thakI paraspara eka bIjA pratye dveSa, vaimanasya, kusaMpa, ISavRtti ityAdi durgAnI vRti jANe yA ajANe thatI rahe che. gItAdehanAmAM A pravRttine ame beyAtmaka ane vyasanAtmaka evAM nAmo vaDe saMdhelI che. jijJAsA kene kahe che? satya ane ajJAta vastu vaNavAnI je icchA tene jijJAsA kahe che. tenI AvazyakatA eTalA mATe che ke ajJAta vatanuM sArI rIte jJAna prApta thavAthI satya za, asatya eTale zuM, te sArI rIte samajI zakAya che. AthI te cheDavI, grahaNa karavI ke tyAga ane prahaNa e baMne pratye udAsInatAnI bhAvanA rAkhavI athavA tevI bhAvanAone paNa tyAga karI taddana niSpojana rahevuM, vagere samajavuM ThIka paDe; kema ke jijJAsAne udaya aneka mAnasika saMzAnA nivAraNane arthe ja thavA pAmela hoya che ane tenuM nivAraNa nyAyI ane yogya evA prazno thakI ja thaI zake che. tarkane uddeza avinAta ane satya tattva samajavAmAM heturUpa evA utpattithI mAMDI tattvajJAna thatAM sudhIne mATe je vivejyukta vicAra karavAmAM Ave tene tarka kahe che; arthAta tarkano uddeza yogya pramANe dvArA tattvajJAna prApta thaI AtmasAkSAtkAra thavo e ja eka heI, te uddeza zAstrapravRtti dvArA ja sAdhya thavo zakaya che. rAgata pravRtti thakI te adhaHpatana ja thAya che. Aso ane AmavAkaya kevaLa game tevA manasvI zabdo dvArA zAstrIya pravRtti kadApi sAdhya nathI, kema ke evA zabdo e pratyakSa pramANu nathI paNa anumAna che; tethI AvA prakAranI manasI zabdapravRtti e rAgakRta pravRtti che. vAcALatA e tenuM ja bInuM nAma che, paraMtu manasvI ane niSkiya eTale kriyA vagaranI e vAcALatA vyasanarUpa hoI te kAyika, vAcika ane mAnasika uparAMta AdhyAtmika adhaHpatana karAve che; kAraNa ke vyavahAramAM zabdono je artha leke kare che te phakta anumAnathI ja karavAmAM Ave che. Ama vyavahAramAM zabdo thakI arthanuM jJAna thavuM e anumAnika hovAthI te svAbhAvika nahi paNa sAmAyika che. je tema na hoya te vyavahAramAM zabdano artha darekane eka ja pratItimAM AvatA. AthI AvA zabdono samAveza gakata pravRttimAM thAya che, paraMtu zAstrakRta pravRttimAM zabda e anumAna nahi paNa pratyakSa AptapramANu gaNAya che, kema ke te zabda AptapadezarUpa hoI bodhane mATe kAraNabhUta thato hovAthI AptavAkaya kahevAya che (juo nyAyadarzana a. 2/1/49 thI 12). arthanA sAkSAtkAranuM nAma Apta che ane AvAM AstAnAM vAkAne "zabdapramANa" kahe che. TUMkamAM AtmasAkSAtkArIo ja sAcA Apta hoI temanAM vAkayo zabdapramANa kahevAya. ahIM kahevAyela zabda e dravya, guNa ane kone vAcaka che (vaize. darzana a0 9 A 2 sU0 3). AvAkayane aMta te temAM vidhivAmAM ja thAya che ane vidhivakane aMta brahmasAkSAtkArape che. je vastu vAstavamAM jevI che tevI ja tene potAnA mULa asala svarUpe jANavI tene III
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana ] te mArAmAM hA, te mArAmAM hI. ma tattvajJAna kahe che. tattvajJAna eTale AtmAnA apakSa anubhava vA brahmasAkSAtkAra, anubhavamAM anubha evA be zabdo che. anu eTale jevuM vA jevA, tathA bhava eTale thA kravA hevuM; arthAt jevu che tevA rUpe banavuM, abhinnapaNe peAtAmAM ja rahevu RtyAdi anubhavamAM dhaivikSita che, sArAMza pAte peAtAnA svarUpamAM ja sthira thavuM' enuM nAma ja sAkSAtkAra che. tattvajJAnathI bhrAMtimAtra mithyAjJAnanA nAza thAya che. tattvajJAnavirAdhI jJAnanuM nAma ja mithyA jJAna che. te kevaLa vadhyAputravat kivA mRgajaLavat bhrAMtimUlaka che. tenA nAza tattvajJAna vaDe ja thaI zake che. vidhi, arthAM ane anuvA vAkayo tattvajJAna thavAne mATe AptAnAM vAyarUpa apauruSeya evA vedA ja kAraNuMmUta che. nyAyazAstrakArAnA mate veDhamAM traNa prakAranAM vAyeA che; (1) vidhivAkaya, (2) athavAya. ane (3) anuvAdavAkaya. vidhivAkayA e AjJArUpavAyA che. vidhivAkayAmAM anuvacana ane anuvAdgha evA e bhAgeA paDe che, tethI anuvAdavAkayane samAveza vidhivAkayamAM ja thai jAya che. stuti, niMdA, pakRti, ane purAkalpavALA vedamAM AvelA bhAga te avAkayarUpa che. te niyamavAyA paNa kahe che. temAM amuka karavu, amuka nahi karavu' ityAdi vidhi niSedha tathA amuka tyAjya che, amuka grAhya che ityAdi, stutiniMdAneA samAveza thAya che. e rIte anya zAstrakArA vedane vidhi ane niyama evAM e vAyemAM vaheMcI nAkhe che. vedamAM AvelAM niyamavAye| bhALakane davA pIvarAvavI hoya tyAre prathama jema lADunI lAlaca ApavAmAM Ave che e rItanAM che. te mukhya nathI. tenA uddeza chevaTe vidhivAkaya tarapha laI javAnA hoI te ja mukhya hAya che ane tethI ja vedanA niyamakriyAnusAra je vidhie ane niSedhAdi karavAnuM kahevAmAM AvyuM che tenI vidhi (AjJA) vAkayamAM niMdA karelI che; e kAMI vyAdhAtadeSa nathI pazu satyatattvanA kathanarUpa che, tethI anekavidha pakSApakSIrUpa AvelAM niyamavAyeAne cheDI aMte vidhivAkayatA ja svIkAra karavA e ja eka venA hetu che. A mujaba vedanA vidhivAkayAneA svIkAra karyAM bAda je siddhAMtane kadI pazu tyAga thaI zakatA nathI evuM je zreya prApta karAtranAruM aMtima tattva athavA paramatattva che, tenI prApti tattvajJAna vaDe ja thaI zake che ane tethI ja tattvajJAnanI zreSThatA sau karatAM vizeSa che. zrIbhagavaddagItA e advitIya graMtha che kharekhara pAchalAM hajAro varSAnA itihAsa tapAsatAM gItA e eka mahAna ane apUrva graMtha che. zrImadbhugagItA jevA jagatane izvarIya Adeza paheAMyADanArA divya ane adbhuta graMtha prastuta yugamAM Aja sudhI bIjo eka paNa racAyA nathI. A gotA saMbaMdhamAM mAnavajAtie eTalI badhI AlAcanA ane pratyAkSeAsanA karI che ke teTalI AjasudhI bIjA kAI paNu graMthanI thaI nathI. bhagavadgItAnA devaLa. aMtaraga upara ja eTaluM badhuM lakhAyeluM che ke jo te badhAne! saMgraha karAya te| rAmAyaNu ane mahAbhArata jeDA keTalAye mathA bharAI jAya. samudramAM jema anekavidha ratA maLI Ave che tema gItAmAM jete je pRcchA heya te badhu maLI Ave che. kavie gItAmAM kAvyamA jue che, jyAre nItinu temAMnI sAvabhauma nItizAstranI carcAthI gaLagaLeA banI jAya che. gItAnA niSkAma karmAMcAga ane sthitaprananAM lakSA upara kayeAgI mugdha thAya che tathA gItAnI vIra vANI upara dRDhapratinu mAnavI Asakata bane che. A gItAne keI jJAnanA mahAsAgara, tA. kAI tene upaniSadonu hu kahe che. kAMI tene kama yAgazAstra, teA kAI tene bhaktisUtra kahe che. A rIte pakSoe jema dhAnyanA bharelAM bhaDAramAMthI peAtAnI cAMcamAM Ave teTalu laI zake che tema gItAmAMthI dareka pAtapeAtAnI buddhi anusAra levAya teTaluM laI sASa mAne che. vAstavamAM gItA e ciMtAmaNi che. zrIkRSNa bhagavAne sarjelu alaukika ane ciraMtana rahenAra kalpavRkSa che. tenI pAsethI mAnavI peAtAne je kAMI joIe te tamAma meLavI zake che.
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 22 ] che zAntiH zAntiH zAntiH mi. [prathamavRttinuM nivedana hindu pati kama naSTa na thaI? saikAonA Adhunika itihAsa upara najara nAkhe te jaNAze ke eka vakhata e hatuM ke rAmana jAtinuM nAma sAMbhaLatAM ja yuropanI samagra prajA tharatharatI hatI ane bebIlonIyananA DarathI dhrujatI hatI; e paNa eka jamAno hato ke temAM IjIziyanone ja damAma cAlato hato ane eka kALamAM mIkenI dhAka samasta yuropamAM phelAyelI hatI jarmanonI vAta to tAjI ja che. AvI keTalIka jorAvara gaNAtI jAtio kALarUpI khaparamAM kayAMye homAIne khAkha thaI gaI tene Aje 5to 5NuM nathI. jyAre hiM jAti ke je A badhI jorAvara gaNAtI jAtio temaja kAspiyana, jhoka, baTuka, hirAta ane tibeTamAMnI AgalI jAtiothI hajAro varSo pUrve dharmakSetra kurukSetramAM pratimaMtronI laharimAM avagAhana karatI hatI, te aSApi sudhI jevI che tevI ja TakI rahI che; te hajAro varSothI paradezI emAM ekasarakhAM AkramaNa cAlu hovA chatAM paNa hajI jIve che, tenuM kAraNa zuM? tenI je tapAsa karavAmAM Ave te AnuM mukhya kAraNa nirdoSa evuM tenuM dharma sAhitya, teno pracAra tathA dharmapAlana ane zIlavardhana che. e vedavedAMta ane zratismRtyAdi samagra mahAna dharmazAstrasAhityanuM maMthana karI tenuM hadaya gItAmAM paramayogezvara zrIkRSNacaMdra evI ajaba jevIe eTaluM badhuM suMdara rIte goThavI dIdhuM che ke enA je hiMdudharma, hiMdujAtine ugArI hiMda dezanI pratiSThA tema ja mahattA vadhAranAra, jagamAnya thavA pAmela bIjo eka paNa graMtha Aje jagatamAM nathI, gItA chatAM amArI gulAmI ! Ama hovA chatAM paNa Aje amArI sthiti kevI che? Aje hiMdu jAti gulAma che, daridra che, chinnabhinna che, ane pAzcAtya dhUta jAtionI daSTie te te lulI, laMgaDI, ane AMdhaLI, pAMgaLI garIbaDI gAya jevI che. sAMprata amArI AvI lAcAra sthiti banavAnuM mukhya kAraNa "amAruM jJAna puratamAM ja rahyuM che. pAlanamAM ke vartanamAM nathI." ame e cAritrya vA zIla gumAvI dIdhuM che, e kharekhara zaramanI vAta che. Aje jyAre samasta jagata, gaja kezarInI garjanA samI e gati tarapha mITa mAMDI rahyuM che ane temAMno divya saMdeza apanAvavAne mATe prayatnazIla che tyAre amo teno upayoga vitaMDAvAda vadhAravA ane kartavyahIna banavA tarapha ja karI rahyA chIe. A garavI gItAno anuvAda chae phArasImAM, abulehe arabImAM, slemane leTInamAM, DimiTrIyaze grIkamAM, banuM? phencamAM, lorijare jarmanamAM stAnisalsagerIe ITAlIanamAM, tathA Tomsana, ArnolDa, DevIsa, bIsenTa, tathA corsa vihikansane aMgrejI bhASAmAM karyo che. ane ghaNI kharI nItizanya jAtiomAM A sadAcArazAstrane prakAza phelAvavA prayatna karyo che. Ama jyAre A graMthane jue che tyAre te badhI prajAo zaramiMdI banI jaI hiMdu jAtine AMtarika mastaka namAve che, paNa sAthe sAthe temanI AvI dayAjanaka paristhiti joI uparathI hase che. cArlsa vikinsananA gotAnA anuvAdanI bhUmikA te samayamAM hiMdanA vAIsaroya vaeNna hesTiMgsa lakhI che temAM te mukatakaMThe lakhe che ke "kaI paNa jAtine unnatinA zikhare caDhAvavAmAM mAtAne upadeza advitIya che. amerikAne sarvazrejI sAhityakAra emarsana te gotAnA pustakane haMmezA potAnI dRSTi sAme ja rAkhatA gItAnAM pArakAe karelA guNagAnane meha A rIte jyAre pAzcAtyAdi anya jAtio gItAnA upadeza pramANe pitAnA navayuganI racanA karavA prayatnazIla che tyAre amo phakata gItA uparanAM A badhAM guNagAna vaDe saMtoSa mAnI bApadAdAnA baDajAva upara ja nirbhara thaI kartavyahInatAmAMja magarUrI mAnI beThA chIe ane sAco mArga zodhatA nathI. A sthiti dharamAM akhUTa dhana dATeluM hovA chatAM bhIkha mAgavA jevI nahi to bIjuM zuM kahevAya? mATe je * " gItAnA keTalAMka guNagAna e zIrSaka nIce gItAdehananI samApti thayA pachI chevaTe keTalAka abhiprAya ApelA che. te jijJAsue tyAM jevA,
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ mItAhana ] mAhiti. [ v 33 ApaNe unnatine cAhatA haIe te gItAnAM parAgeralAM guNagAna upara ja mugdha banI kartavyahIna nahi thatAM tene sAro ane gUDha uddeza samajI zna e kevaLa vANImAM nahi paNa vartanamAM lAvavAnI jarUra che. kevaLa vANInA pralApasamI vyartha evI vAyALa nahi paNa AcAra ja mukhya dharma che. A kArya pakSApakSI kiMvA matamatAMtaronA pracArArthe thayelI gItAnA anuvAde uparathI nahi paraMtu svAnubhava laI nipakSapAta daSTie lakhAyelAM prAsAdika gItAbhASyo uparathI ja thaI zake tema che ane e kheDha gItAdahana pUrI pADe che. gItA ane svArtha AjakAla zrImadabhagavadagItA upara lokaprema joI te dvArA sAdhI zakAya eTale svArtha sAdhavAne vayatna thato rahyo che. keIe rAjakAraNa sAdhavAne, to koIe samAjasudhAraNAne nAme, keAI e svataMtratAne mATe, koIe samAnatAne bahAne, koIe hiMdu saMkhyAbaLa vadhe eTalA mATe, te kaI e dharmapracArano uddeza batAvI: A rIte jagata paristhiti anusAra lokoe anekavidha Adarzo vA uddezo batAvI teno upayoga svArtha sAdhavA arthe karyo che. Ama gItAnA potapotAne phAve tevA manAvI arthe karI te dvArA lokone avaLe mArge doravAmAM ja AjakAla puruSArtha samajavAmAM Ave che ane te badhuM zrIkRSNa bhagavAnane ane dharmazAstrone nAme! keTalAke anAsaktine mAne che te varNAzramaprathA tema ja kuladharma kalAcArAdine uche che; to koI karmayogane bahAne zAstravihIna karma karavAne protsAhana Ape che ane te paNa bhagavadagItAno AdhAra batAvI tene othA nIce ! A vastusthiti keTalI badhI zecanIya che, tene vicAra vAcako ja kare. varSAthama iane sAdhu saMtA A rIte vagara samaje lokone bhUlabhUlAmaNImAM nAkhavAnI je Adhunika paddhati che tene niSedha thavo. jarUrI che. kema ke zrIkRSNa bhagavAne pote ane anya zAstrakAroe tema ja tamAma sAdhusaMtoe varNAzramAdi saMsthAo, jAtinibaMdho, kuladharma ane kulAcAra vagere arvanI vyavahArano saraLatAne arthe khAsa jarUra jaNAvelI heI te badhAne sAcavI rAkhIne ja teo vyavahAramAM rAjakIya, sAmAjika, kauTuMbika yA te anya kAI pravRtti karavAnuM Aja sudhI jaNAvatA mAgyA che. rAna, tapa, saMyama, indriyanigraha vinA tema ja vArthamayI pravRtti kiMvA lebhattine choDI daI svAsmAna mI vinA zAMti prApta thavI kadApi zakaya ja nathI, e temanuM kathana bhUlavuM nahi joIe. 'sAMpradAyika ke sAmudAyika amuka mata yA sAMpradAyane manamAM prathama nizcaya karI te dharaNe gItAnA bonuM pRthakaraNa karI samajUti ApavAno mahAtmAzrIne Azaya nathI, paraMtu satya paristhitine svAnubhava laI khAtarI karI lIdhA bAda tene samagra zAstronA AdhAra sahita vizada karavAmAM te rahelo che; je maharSivaryanA purovacanathI jANI zakAze (lokAgrahane lIdhe maharSivaye kA karI lakhI ApeluM puravacana sauthI prathama ApavAmAM AvyuM che te jovuM). gurupratIti, zArIti ane AtmapratIti, e pramANeno je zAstrakama che te -niyamanuM A graMthamAM vaNAI rIte galata sIvahana e sAMpradAyika ke sAmAyA nahi paNa AptavAmApa che, je mArI mAtA nI paNa zakaze. gamanI mAyAditA koI paNa mata Theravo e upaninA gatima ene lakSamAM laI teno svAnubhava lIdhA pachI ja keravI zakAya. bhagavada gItA e sarva upaniyalano sAra che ane A graMtha tenuM pazu dahana che eTale A graMtha sArano paNa sAra che. vaLI e kAMI vaLa divAnI daSTie athavA zuSka tavAdathI yA paMDitAInuM pradarzana karavAnA uddezathI lakhAyela nathI. loko hoi ma celAM anya vastusthiti darzAvI zake ema
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ 64 ] che sahu nAnuM che rAnI munakatuI [ prathamavRttinuM nivedana kahI zakAya nahi, paNa anubhavathI lakhAyele sAro upadeza ja ati gUDha evuM parama satyatatva batAvI zake che; e daSTie A graMtha prAsAdika I mahAna kahevAya, emAM te rAMkA ja nathI. - maMthakAra pote ja "huM vidvAna nathI" ema prAstAvika vivecanamAM lakhe che; e temanA sAjanya ane vinayane mATe pUratuM che; paraMtu kevaLa abhyAsa vA pAMDitya karatAM svAnubhavanuM baLa zreSTha che. A graMthamAM te A baMne bAbatanI jhAMkhI thAya che, je vAcake joI zakaze. matamatAMtara thakI chakAre Aja sudhI vaNA bhASyakAroe potapotAnI mAnyatA athavA pitAne mata yA sAMpradAyanA siddhAMtano pracAra karavAnA samarthanane mATe ja gItAnA vivakSita arthe karelA jovAmAM Ave che ane tethI ja gItAnA aMge Aje bhinna bhine puSkaLa matamatAMtare astitva dharAve che. koI kevaLa kamANa upara, to koI jJAnayoga upara, te koI vyaktiga upara, te kaMI haThayoga upara bhAra mUke che, jyAre gItAdehanamAM svAnubhavabaLa hovAthI sadhaLA matamatAMtaronuM nirAkaraNu thaI te sarvanI ekavAkayatA hovAnuM anAyAse ja siddha thaI jAya che, eTale A matamatAMtaronA jhaghaDAone lIdhe vimAsaNamAM AvI paDelo janasamAja avazya chUTakArAne dama kheMcaze ane niHzaMka banI have te jAte ja gItAnuM dhyeya nakkI karI zakaze. gItA ane Adhunika lekhasaMgraha chellA be traNa dAyakAthI vyAvahArika ke rAjanaitika kAraNone aMge paNa "HoSetrAdhi " "rAjA cakarma saurA" vagere gItAmaMtrono ja svecchApUrvaka artha ane upayoga thato jovAmAM Ave che. rAjasI ttithI prerAyelAM karmone ja AjakAla lokasaMgraha kahevAmAM Ave che. A badhAnA sAcA javAbo mItAhanamAM che. gItA AdhyAtmika kRti hovA uparAMta naitika baLasaMpana graMtha che. temAM AjJA ane pratijJAo che. abhimAnane sarvathA tyAga karyA vinA kareluM kArya lokasaMgraha na kahevAya. kartApaNAnuM abhimAna jAya nahi tyAM sudhI karmaphaLamAM anAsakti AvavI kadI paNa zakaya nathI, e sthiti te jIvanmukti thakI ja sAdhya thaI zake che. eTale vastutaH te lokomAM pracalita 'Ajane anAsaktiyoga e mithyAcAraga ja gaNI zakAya. TUMkamAM AjakAla lokamAM mAnavAmAM Avate anAsaktiyoga vA karmayoga game te he paNa tene gItAno AdhAra nathI, eTaluM te gAtAdehane avazya siddha kare che. hiMsA ahisAne nirNaya AtmAnubhavathI vaMcita, lokavAsanAthI prerAyelo, svAthI ane viSayalolupa manuSya dhananA baLe bhUkhe maratAM manuSyone huM bacAvuM chuM ema mAM batAvI manamAM dAnavIrapaNAnuM vA sevAbhAvanuM mithyA 'abhimAna rAkhe che; paraMtu teNe prathama anyAya vaDe lAkho rUpiyA meLavIne asaMkhya lokone bhUkhe maratAM karyA che; ena tene bhAna paNa hatuM nathI eTale hajAro rUpiyAnI corI karelo manuSya potAnI corI pacI javAne mATe jema devatAne savA pitAnI khaDIsAkara dharAvavAnI bAdhA rAkhI tene chetaravAno prayatna kare che, tema AvA lake prathamataH anyAya vaDe lAkho rUpiyA kamAI asaMkhya mAnavIone bhUkhe maratAM kare che ane temAMthI hajAra pAMca rUpiyA verI dAnavIratAno ke lokasevAnA nAme lekeSaNArUpa pratiSThAno lahAvo meLave che ane e rIte jagatane tema ja pitAnI jAtane paNa chetare che. AvA dAMbhikanA jIvA ane jIvADavA karatAM jIvanmukta ane dharmayuddhamAM tevAM asaMkhya adharmI sagAvahAlAMone mAre te paNa zreSTha che, kema ke tevA manuSyo bhUmine bhArarUpa hoya che, e zAstra siddhAMta che. Ane mATe mahAbhArata zAMtiparva adhyAya 09 mAM ghuvaDanuM eka daSTAMta che. te yogya hovAthI atre ApavAmAM Ave che.
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ bItAhana ] te (brahma) ja amane (huM ane brahma evo bheda TALIne ekarUpe) raze. [ 2 !!! hisAthI puNya thAya? gaMgAnA tIra upara eka ghuvaDa rahetuM hatuM. eka samaye te pradeza upara jherI sapanAM hajAro IMDAM tenA jovAmAM AvyAM. pachI teNe manamAM vicAra karyo ke, A iMDAomAMthI utpanna thanArA hajAro sarve jagatane nAza karI nAkhaze, mATe te sarvenI utpatti thayA pahelAM ja huM A IMDAone phoDI nAkhuM Avo vicAra karIne teNe potAnI cAMca vatI te saghaLAM iMDAeAne phoDI nAkhyAM ane te karmathI mahAna puNa saMpAdana karyuM. A pramANe e ghuvaDe lokakalyANArthe kiMvA niyatiniyamAnusAra sarva IMDAone phoDI nAkhavAnI hiMsA to karI. paraMtu A kArya svArthavRttie nahi paNa phakta janakalyANane sAco uddeza rAkhIne ja karAyela hovAthI tene te karma thakI paNa puNya ja prApta thayuM. tevI ja rIte lokakalyANane mATe AmAnubhava vagaranA jagatane upadravarU5 thanArAonI hiMsA karavI e puNyanI prApti karanAruM che; gItAdahana karma yoganuM sAcuM rahasya samajAve che ane te hiMsA ahiMsAnA praznane sAco nikAla paNa ApI de che. jIvanmukti e kalpanA nathI paNa svAnubhavagamya che. gItAdehanamAM dekhavAmAM AvatA vAMdhAo kevaLa pAMDitya karanArA vidvAne gItAhanamAM kadAca vAMdhAo dekhA ; sAhityakArone punarukti doSa dekhAvAthI rasa nahi paDe; vaiyAkaraNuone "huM chuM" ne badale "huM che" to pA prAgo vAMcI vyAkaraNanI azuddhi lAgaze; paraMtu teo dhyAnamAM rAkhe ke te prayoga samajapUrvaka rAkhavAmAM Avyo haI temAM ghaNuM arthagAMbhIrya che. kahevAtA karmayogIone pitAnAM rAjasI karmone mATe gIgAne AdhAra sarI jo hevAnuM jaNAvAthI krodha upajaze; sAMpradAyikene paNa vasamuM lAgaze; paraMtu jIvananuM dhyeya zuM ? jIvananI sArthakatA zI rIte thaze? jIvananuM sAcuM rahasya karyuM? iyAdi jIvananA kUTa praznone nikAla karI, sAcA chAnadarzanane mATe jeo talapApaDa thaI rahyA che teone mATe to gItAdahana eka AzIrvAdarUpa nIvaDaze. adhyayanane hetu zIlavardhana | manaravI tarko karI paraspara ekabIjAne de devA e eka manuSyasvabhAva ja banI gayo che. AthI jeo kArya karavAnI dhagaza dharAvatA hoya ane sAcA dhyeyane mArge javA icchatA hoya, temaNe lokone badale AvA AdhArabhUta zAstrane ja pramANabhUta mAnatA zikhavuM joIe. graMthanI vizeSatA - A graMthanI vizeSatA be prakAranI che, eka te e ke A gItAnA zloke maMtrapaddhatithI lakhAyelA che, je AkhA jagata mATe apUrva che; ane bIjuM upara samajAvyuM tema e AptavAya che. vaLI A koI paNa sAMpradAya yA mata viSe prathama nizcaya TheravI tenA samarthane arthe tANI toDIne gItAnA zlokene game tema artha karavAmAM Avyo nathI, paraMtu apauruSeya vedakRtinya ane anubhavathI siddha, evI kSe sAhata sAdhAra ane vistRta samajaNa ApavAmAM AvelI che. nirahaMkAra buddhithI ane gauravapUrvaka kahevAmAM Ave to gujarAtI bhASA mAM AvuM bhASya bIjuM eke nathI. tethI te apUrva che ane anya bhASAomAM paNa ghaNebhAge AvuM gadyAtmaka bhASya kavacita ja haze. gItAdohana eTale apUrva ane vistRta TIkAvALA, udAttAnudAttAdi varasahita maMtrapaddhatithI lakhAyelo, Abhennati icchanArA jijJAsuone mATe pratipurvaka sAkSAtkAranI khAtarI ApanAre; jagazAMtine sAco rAha batAvanAra, vedavedAMgAdi cauda prasthAnanuM ati gupta ane sUkSma 2haya spaSTa rIte ane saraLatAthI samajAvanAra, sAMkhya(jJAna), yoga : (karma), bakti vagere para saMzayonuM nivAraNa tema ja te sarvanI ekavAyatA siddha karanAro, TUMkamAM sarvazAstro, vyavahAra apaca tema ja nItizAstrAdina spaSTIkaraNa ApanAre ekameva advitIya graMtha che, gItAdehana e svargIya saMdaza che.
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ maha vIrya krvaavhai| [ prathamavRttinuM nivedana zAstranA jJAtA ane gItAnA prakhara abhyAsaka evA eka vidvAna gRhastha gItadehana sAMbhaLIne kahyuM che, "je ke azakaya che, chatAM mAne ke vivAnAM cauda prasthAne gaNutAM vedavedAMga, upaniSado, purANa u5purA, vagere jagatamAMthI bhUMsAI javA pAme, paraMtu jo ekanuM mota dohana rahe to paNa basa che. ema kahetuM mane vadhu paDatuM lAgatuM nathI; kema ke A gItAdolanamAM te sarvane samanvaya che. " ATaluM vivecana ene mATe basa che. mItApAnanI prAcIna maMpaddhati prAphisara zrI. vI. ba. AThavale (ema, ela. sI. nAzika) emaNe "puruSArtha" mAsika (sane 194nA oNgasTa mahinAnA aMka 1 varSa 2)mAM evuM prasiddha kareluM che ke, prAcInakALamAM gAtAnuM paThana pAThana maMtrapaddhatithI karavAmAM AvatuM hatuM paraMtu te pahati sakAothI naSTa thavA pAmI che, tethI atyAra sudhI lakhAyelI tamAma gItAmAM A paddhati kayAMye jovAmAM AvatI nathI; paNa A graMtha e maMtrapaddhatithI lakhAyo che e jANI teo nAzikathI khAsa mahAtmAzrInA darzane AvyA ane temaNe A gItA, maMtrapati saha lakhAyelI jANI atizaya saMteSa vyakta karyo. A pramANe sikAothI lupta thayelI e maMtrapaddhati maharSivaryanA hAthathI punaH sajIvana thavA pAmI che te joI temane ghaNuM ja AnaMda thayo. A saMbaMdhe sArAmAM paNa paThanapAna karavA mATe bIja, nyAsa, chaMda, RSi vagere batAvavAmAM Ave che; tema ja lokamAnya TiLake paNa jaNAvyuM che ke devatA, chaM, vagere vinAnuM paThana pAThana nirarthaka che. A khI, mAsa, da vagere anya sthaLe alaga pADavAmAM AvyAM che. te jijJAsuoe jevAM. gItA maMtramaya che ane tenuM paThanapAna upara jaNAvyA pramANe trASi, chaMda, nyAsa, bIja ityAdi maMtrapatie ja thavuM joI e, ane je te pramANe enuM padapAThana na thatuM hoya che tema karanAranuM adha:patana thAya che, tathA AsenatinA kAryamAM tene saphaLatA maLatI nathI. e bAbatamAM hiMdI mAsika " kalyANanA (I. sa. 139nA) gItAtatvAMkamAM paNa jaNAvavAmAM AveluM che. mATe gotAnuM paThana pAThana maMtrapaddhatie ja thavuM joIe. A saMbaMdhamAM maharSivaye adhyAya 8mAM vivecana kareluM che te juo (maMtranA sAmarthyane mATe mahAkALa puruSa varNana kiraNa 4 54 247, 248 juo). naliyAnuM kAraNa gItA sarva upaniSadanuM dahana che ema svayaM vedavyAsajI kahe che, je upara kahevAmAM AvyuM che eTale gItAnuM rahasya upaniSadonAM tAtparya darzAvanAruM hoya e paNu nizcita che. apoya evA veda ane upaniSadAdi RtizAstra samajavA atyaMta kaThina che; je saMbaMdhamAM maharSivarSe lakhelA puravacanamAM paNa ullekha che, tethI te samajavA mATe punarukti karavI paDe che. te ja e atisUma rahasya sAmAnya lokonI samajamAM AvI zake; mATe e daSTie ahIM punarukti anivArya hoI te irAdApUrvaka rAkhavAmAM AvelI che, ke jethI jijJAsuonA magajamAM satya vastu sArI rIte ThasI jAya ane te niHsaMzaya bane. A rASamAMthA A graMtha mukata thaI zakato nathI paraMtu vim mana hoI tene sahelAIthI sAmAnya janatA paNa samajI zake ane maMthapAnanI sAthe sAthe temano abhakSa paNa ja thAya e daSTie ahiM jovAmAM AvatI. dikti doSapa nahi paNa nyAyAmanA niyama pramANe asApa gaNAze. maharSivaryajIne A saMbaMdhamAM eka sahasthe prazna karyo hato tyAre temaNe zAMtithI kahyuM ke, "AmAM dikita nahi paNa sahasrokti che. koI ekAda paNa AtmAnubhava kare to sAruM, eTalA mATe eka ja vAta AmAM vakhatovakhata vistArathI samajAvelI che. je koI AtmAnamatI thaze to e doSone paNa sArthaka thayuM gaNAze. viSaya gana hovAthI sarvasAmAnya jijJAsA saraLatAthI samajI zake. ane sAthe sAthe abhyAsa paNa daDha thAya eTalA mATe te deva irAdApUrvaka rAkhavAmAM Avyo che." bIjuM kAraNa AjakAla bhautikavAdane lIdhe lonA
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ mItAhana ] (Atmazapa evA) ama ja sAthe (aiyabhAvanA keLavavA) baLa prApta karIe, [ 30 buhamAM jaDatvano aMza vadhu pramANamAM hovAthI tadana saraLa ane sAdI vAta paNa teone gaLe utaratI nathI. AthI temanA manamAM sArI rIte ThasAvavAnA udezathI ene eka vAta bahuvidha yuktiprayukitadhArA aneka rIte samajAvavAno je zAstrakama che tenuM ja A graMthamAM paNa avalaMbana kareluM che. vedAMtanA adhikArI devatA ane mana e be koTinA cha che, temAM devatAone ekAda vakhatathI kadAca AtmajJAna thAya paNa manuSyane aneka vakhata samajAvyAM chatAM paNa temane gaLe utaratuM nathI. kevaLa eka vakhate vAMcatAnI sAthe ja gItAnuM tAtparya samajI zake evI mAnyatAvALa vaga dezamAM kadAca jAja ja haze. bAkI to sahasrokti karavA chatAM paNa samaje te ThIka; je ema na hota te gItAno eka paNa bhASyanI lokone jarUra paDI na hota, paraMtu Aje. je arthe hajAro bhAgyo maLI Ave che te jagatamAM AvA lokonI bharatIne ja AbhArI che ema niHzaMka siddha thAya che. eTale patati thavAnuM kAraNa pustakanAM vAcana sAthe temAM siddhAMta lokenA manamAM sArI rIte ThasAva ane teonA abhyAsanI daDhatA thavI e ja eka che. zAstra uddeza samajavAne mATe upakrame pasaMhAra, abhyAsa vagere cha sAdhane nyAyazAstrakAra batAve che, temAM abhyAsane samAveza thAya che ane tenA artha pradhAna lakSyane vAraMvAra kahevuM evo thAya che; A nyAyAnusAra A punaruktino artha abhyAsa che. ema samaje (A saMbaMdhe vadhu vivecana mATe puravacana juo). lokono svabhAva che ke, pote kArya nahi karatAM kArya karanArAonI pUTha pakaDI aTTahAsya karI temane pAchaLa pADavAno prayatna karavo; eTalA mATe jemane kharekhara lokone satya mArge doravavAnuM kArya karavAnuM hoya che temaNe AvA kAmakaMTaka lake tarapha lakSya ApavuM ucita nathI. dareka vastu kALane anusAra banatI jAya che. amuka karavuM yA na karavuM e kALane adhIna che, mATe satyavatIoe te niMdA yA rastutinI darakAra karavI nahi ane lokone kamAgathI nivArI samAge sthApavA tene zAstrakAra lokasaMgraha kahe che. paNa A kArya karavA mATe pote jIvanmukta banavuM joIe. gItAdehananA sama hetuo gItAdehananA suma hetu anubhavasiddha ane parama satya evuM jJAna leke meLave e che, jethI svAnubhava vagaranA jJAnanA moTA pracArako lokomAM atimAnya thayelA gItA bhAgavatAdi jevA purANagraMtho tema ja mavAsiSTha ane upaniSadAdi jevA Anubhavika tattvagraMthanA manasvI arthe karI te AdhAre bhakita, jJAna (sAMkhya), yoga, (karma) vagere jevA bhedabheda batAvIne lokonA mAnasane goTALAmAM nAkhI temAM phATaTa paDAve che ane temanI zAstrAbhyAsanI ajJAnatAne lAbha laI potAnI vAkacAtue vaDe AjIvikArUpa pitAno svArtha sAdhI le che. teonA AvA mAnasa tarapha kAMIka aMze pratibaMdha thAya ane leke badhA mATenI amitratA jANI e jhaghaDAo thakI mukta thaI satyane paMthe derAya, e ISTatama che. lokene sAcuM jJAna thavAthI e vAta sAthe thaI zake: (1) pracArake khoTA artha karatA kAMIka aMze aTake, ane (2) teo icche te sAco artha jANI zake, zrIbhagavaddagItA e zAstrano sAra che. te sarva upaniSadonuM dohana hovAthI temAM purANapapurANo, vedavedAMge, upage, kRti, smRti ityAdi sarvene sAra Avelo che; eTaluM ja nahi paraMtu temAM te badhAnI ekavAyatA kevI rIte che tene samanvaya karela hovAthI gatiAmAMthI ekayane bodha meLavI leke anartharUpa khoTA jhaghaDAothI bace. AjakAla lokone jeo jJAna ApavAno ijAro laI beThA che teone je prathama zikhavavAnI jarUra che. rathI prathama teo taiyAra zI rIte thaI zakaze. eno vicAra karatAM te kAma nizALa mAraphate thava nathI, AthI je prathama lokone sAcuM jJAna maLe te teo ja temane bodha ApanArAone zAna ThekANe lAvI zake. e rIte khoTo pracAra thato aTakAvavo, lokone satyatAnuM bhAna karAvavuM, abhyAsIone abhyAsa : mATe madadarUpa thavuM, buhamAnone nyAya, tarka ityAdi sayuktika yuktio vaDe satya samajAvavuM vagerene vicAra karIne je anubhavAsada evI nAzvata bAbato gItAdehanadhAre loke AgaLa mUkavAmAM AvI che. bhagavadagItAmAM kayo viSaya bhagavAne cara che? Ano saMkSepamAM uttara ApavA mATe sAme prazna karI zakAya ke gItAmAM kayo viSaya nathI carcAyo A prazna saMbaMdhamAM maharSiya purovacanamAM saMkSepamAM ullekha karyo che. 2 3
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 38] tejasvi nAvadhItamastu / [ prathamavRttinuM nivedana gItAmAM ka piga . bhagavadagItAmAM kayo yoga che? uttaraH jagatane satya zuM che tenI oLakha karI khoTA jhaghaDAothI bacAvI sAthe laI janAra yoga. A bAbatamAM tema ja anya zaMkAo saMbaMdhamAM gItAdohanamAM sthaLe sthaLe vistRta vivecana che; tethI je kaI AkSepa silaka haze te tene uttara temAMthI maLI zakaze. TUMkamAM eTaluM ja ke "satyaprApti arthe AtmAnubhavane najara sAme rAkhI tame dhyeyaprAptine mATe puruSArtha kare. te karatAM U suM beya koI paNa nathI jyAre tamo AtmonnatinA ucca ziMga para pahoMcaze tyAre jema pahADanA zikhara upara caDhelAne nIcenI dUradAranI ane najIkanI nAnA moTI tamAma vastuo phakta eka taraNuM jevI dekhAya che tema moTuM sAmrAjyapada paNa taNakhalA jevuM tuccha dekhAze, eTaluM ja nahi paraMtu dhyeyaprApti thayA pachI tame jyAM dhAraze tyAM vagara kaSTa sArI rIte vicArI zakaze, jenI icchA karaze te meLavI zakaze, samarata vizva tamAruM thaze ane tamo samasta vizvanA thaze." A maharSivaryane saMdezo dhyAnamAM rAkhavA jevo che. nItizAstrakAra kahe che ke "leke pArakAnA de jevAne mATe jevI icchA rAkhe che tevI teonA uttama guNe tarapha rAkhatA nathI. doSe te ApaNAmAM bharapura che, mATe pArakAnA doSa zodhavAnI tasadI nahi letAM pArakAnA guNa grahaNa karavAno prayatna karanArA ja kharo buddhizALI che;" maharSivaryanuM kathana paNa evuM ja che. bALakanuM bebaDuM tela ane sadeSa vAkaya paNuM je yuktivALuM eTale satya ane anubhava karAvI ApanAruM hoya to tene turata grahaNa karavuM; paraMtu game tevA mahAna puruSanuM vAkaya paNa je satya anubhava karAvI ApanAruM na hoya to teno takALa tyAga karavo joIe. hitecchuoe to je thakI akhaMDa sukhazAMte prApta thaI zake evA eka uccatama dhyeyane ja layamAM rAkhavuM joIe. A nyAyAnusAra A gIta dehana anubhavanA dRSTikoNathI lakhAyeluM hovAthI eka vakhate AdithI aMta sudhI vAMcIne "rAjA kumati" e ukatyanusAra buddhimAne tene tatvArtha prahaNa karI anubhava meLavI kRtArtha bane evI amArI vijJapti che. gItAnuM kharuM jJAna kema maLatuM nathI? gItAnuM sAcuM jJAna kema maLatuM nathI ? Ano eka uttara te e che ke gItAnuM jJAna ApanArA kevA che? zALAmAM zIkhI, dravyane lobha rAkhI gItAnuM sAcuM jJAna ApI zakAtuM nathI, e vAta saue lakSamAM rAkhavI joIe. upara jaNAvyuM tema gItAnuM kaI paNa kArya upaniSadanA AdhAra vaDe ja samajavAnuM che ane gotane kharo artha AtmasAkSAtkAra thayA vinA samajavo muzkela che. tethI "We want to educate the educants" e nyAye A graMthanuM eka prayojana e kahI zakAya ke gItAnA zIkhavanArA je AtmAnubhavayukta jJAna prApta karI zake te ja teo atyAranA dravyalebI maTI niHspRha banI lokone sAcuM jJAna ApI zakaze. sAcuM jJAna Adhunika DhabanI cAlatI zALAomAM zIkhIne, zIkhavIne vA nokarI karIne ApI zakAze nahi; tethI ja lokamAnya TiLake paNa eka jagyAe jaNAvyuM che ke "navA sudhArAnI rue je ya kAunsilamAM jAuM ane tyAM je keLavaNIne porTapholIo mane ApavAmAM Ave, te pahelAmAM paheluM kArya to huM e karIza ke ApaNI prAcIna saMskRtinuM purANa, pravacana, kIrtanakAronI jUnI saMsthAone unnata avasthAmAM mUkI athavA unnata banAvI pravacana, kIrtana ityAdi dvArA dharmane moTo phelAvo karanArI jAnI saMsthAo kabaje karIza; tema ja huM suzikSita, susaMskRta ane svArthatyAgI yuvAnone paurANika, pravacanakAra ane kIrtanakAranI padavIo ApI dezanAM nAnAM moTAM gAmaDAMomAM dharmaupadezaka vA pracAraka tarike mokalIza ane sAthe sAthe cAlu sthitinuM paNa bhAna thAya evI rIte lokajAgRtinuM kAma paNa karIza." A gItAdahananA kAmamAM ghaNAe niSkAma sevAbhAvathI madada karI che te sarveno AbhAra mAnavo Avazyaka che. temAM paNa sara cunIlAla vI. mahetA, zrI rajanIkAMta modI tathA zrI zaMkaralAla beMkara emaNe pustakane vAMcIne cagya sudhArA vadhArA sUcavyA tathA zrI aMbAlAla sArAbhAI zrI anasUyA bahena sArAbhAI, : - lokamAnyanI AkhyAyikA khaMDa 2 pRSa 83.
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) (AvuM) amAruM (advaitabhAvanu) adhyayana tejasvI yA cetanya rU5 bane. [ 39 zrI ratilAla manasukharAma paTela (amadAvAda), zrI jayazaMkara paMDyA (jUnAgaDha). Do. raNajItarAma bhaTTa (surata), zrI narabherAma jhaverI (talAjA), ane Do. kRNazaMkara upAdhyAya, gAMDala vidyAdhikArI zrI caMdulAla bahecaralAla paTela, zrI divAna jozo vageree yogya sahAnubhUti ane protsAhana ApyuM che. sivAya chApavA lAyaka nakalamAMthI mAMDI praphe tapAsavAnuM kAma temaja zrIjIe taiyAra karelAM upaniSanAM vAkayone TUMkAM karavAM, prastAvane mATe yogya salAha tathA sAMkaLiyuM, anukramaNikA taiyAra karavA vagere sarva kAma kevaLa niSkAma sevAthI amadAvAda yogAzramavALA zrIjInA paramabhakta zrImanvaryajI tathA harijana Azrama sAbaramatIvALA zrI pratAparAya upAdhyAyano phALo amUlya ja che; zrI cInubhAI munsapha tathA yogAzramanA anyabhaktoe paNa AmAM pratyakSa ane apratyakSa madada karI che, tema ja harijana AzramavALA zrI upAdhyAya tathA anya sevAbhAvIonI sevA paNa prasaMzanIya che, te sarva laukika AbhArane pAtra thavA uparAMta mahArAjazrInA AzIrvAdathI AmonatinA mArge ghaNA AgaLa vadhyA che; eTale temanI A niSkAma sevA paNa gurubhAktadarzaka hAI kevaLa lokakalyANane mATe che eTaluM kahevuM basa che. gItA dohanamAM AvelAM citre khAsa karIne amadAvAdanA suprasiddha citrakAra zrI. kAnta maharSivaryAnI doravaNI pramANe temanI sAnnidhyamAM besIne teozrInI sucanAnusAra taiyAra karI ApyAM che. teo mahAtmAzrInA paramabhakta che. gItAdohananI jema temAMnAM citro paNuM zAstra paddhatvanusAra navInatAdarzaka ane apUrva che. - saMdeza limiTeDanA menejiMga DirekaTara zrI. naMdalAla cunIlAla DIvALA emaNe A virATa kArya hAlanI laDAInI kaTokaTInA samaye atyaMta bhAvanApUrvaka khaMtathI jeTaluM bane teTaluM suMdara rIte ane jaldI lokasevAmAM rajU karyuM che te temanI dharma tathA zrIjI pratyenI UMDI bhAvanAnuM dyotaka heI teoe gujarAtI bhASAmAM mauktikatulya Avo ajoDa ane apUrva adabhuta graMtha gujarAtI janatAnI sevAmAM samarpaNa karI mahAna puNya saMpAdana karyuM che tathA garavI gujarAtanuM gaurava vadhAryuM che. te temanI lekene sAcuM jJAna ApavAnI icchAne taka samajI teonI e lokasevAnI dhagaza mATe zabdothI AbhAra mAno e dhaSTatA gaNAze: jethI ame zrIjInI AziSathI teo uttarottara AvAM uttamottama prakAzane ja janatA janArdananI sevAmAM rajU kare; te mATe Izvara temane baLa tathA sadabuddhi Apo evuM irachIzuM. presamAM kaMpojhITarathI mAMDIne sarvee A atizaya agharuM kArya ghaNuM ja utsAhathI karyuM che te che. noMdha levI jarUrI che. teonuM mahAtmAzrInI AzISathI kalyANa thAya ema icchIzuM. A sivAya pratyakSa ane apratyakSa rIte jemaNe jemaNe madada karI hoya te badhAnI niSkAma sevAnI vyakitazaH noMdha levI zakaya nathI, paraMtu teo zrIjInI kRpAne avazya pAtra che. . , aMtamAM maharSivarya uttarottara pitAnA svAnubhavayukta jJAnane lAbha janatAne Ape evI namra vinaMti sahita aMtaHkaraNapUrvaka prArthanA che. - amAre janatAne eka vijJapti sAdara karavAnI ke gItAdahana lakhanAra A avatArI evI divya vibhUti koNa? temano janma tAMta jANavAne loko Atura che paraMtu te kArya ghaNuM ja dumiMLa che. je thoDuM ghaNuM ame jANI zakayA te vizvazAMti nAmanA sAtamA prakAzanamAM amoe ApeluM che. chatAM gItAhanamAM paNa saMkSepamAM Ave evI lokonI tIvra irachA jaNAyAthI temane paricaya svataMtra rIte anyatra saMkSepamAM ApavAno prayatna karyo che, te je. chevaTe amulyamaMtharUpI ratna janatA janArdananI sevAmAM mukAya che, te joI amo pharI pharI saharSa AnaMda pradarzita karI mahAtmAzrInI zubhAziSa irachA praNAma sahita viramIe chIe, gItAdAhanagraMthaprAkaTyadinaH zrImannapazAlIvAhanazake ) maharSivaryanI zubhAziSa IchatA - * 1868 myayanAmasazvatsare, vikramArka savatsare 2002. nAnubhAI khaMDubhAI desAI jayaMtilAla kulyANarAya ThAkara verAva guru 2 (mAthya tRtIyA), vanarAje 5082, e, sI. amIna maMtra (ni.)vAta2: : paMcavaTI mArA gharano.. | dhIrajalAla prANajIvanadAsa parikha - saMcAlako tathA kArya vAhake, zrIkRSNamaja vAkasudhA prakAzana tathA salAhakAra samiti, muMbaI (1) zrInA. kha. desAI. bI. e. ela. ela. bI. prophesara epha lo prophesara pAra koleja opha komarsa,
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ as ] mAzivAya [prathamavaninuM nivedana jayanA pI jaNAtmaja vAdhA vA svayaMprakAza jJAnadIpaka graMthamALA prakAzana ane salAhakAra samiti taraphathI samitine haka saMbaMdhamAM A sucanA prakaTa karavAnI pharaja paDe che ke zrIkRSNamaja vAkayulAnA atyAra sudhI prada thayelA koI paNa prakAzananA samama hako anya koIne paNa ApavAmAM AvelA nathI, tema ApavAnI irachA paNa nathI. datta parazurAmanI bIjI AvRttimAM sarva haka prakAzana saMsthAne svAdhina che, ema chApyuM che paraMtu te bhUla pustako chapAI gayA pachI mAluma paDI tethI trIjI AvRtti vakhate te sudhArI levAmAM Avaze. sarva hakko maMthakartAne ravAdhina rAkhavAnI ane tevI spaSTatA karavI joIe e vAta anubhavane aMte samitine jaNAI che, ane te pramANe ja rAkhavA samitie nirNaya karyo che. Aja sudhI koIne paNa hako ApelA nathI. A gIta dohananuM pustaka pahelI ane bIjI ema be AvRttio chApavA mATe prakAzaka saMsthA saMdeza limiTeDane saMsthAnA menejiMga DirekaTara zrI naMdalAla cunIlAla boDIvALAno zubha bhAzaya joI paravAnagI ApavAmAM AvelI che. je teo kaI kAraNathI bIjI AvRtti nahi chApI zake to te samitie rAvelA niyama pramANe game tene ApI zakAze, datta parazurAma prakAzana pAMcanI trIjI AvRtti paNa A prakAzaka samiti saMdeza limiTeDa taraphathI ja ghaNe bhAge AvatA jAnevArI 1947 pachInA arasAmAM prakAzita thavAno saMbhava che, jethI prakAzana pAMca ane cha sivAyanA atyAra sudhI prakaTa thayelA prakAzane prakaTa karavAnA sarva hako nIcenI zarate sarvAdhIna che. "katanI ke samitinI paravAnagI sivAya koI paNa prakArano pheraphAra karyA vinA akSarazaH chApavAnI zarate. sarva hakko sarvAdhIna che. paraMtu jemanI chApavAnI icchA hoya temaNe tema karatAM agAu samitine jaNAvI tenI maMjUrI meLavI tema karyAno ullekha pustakamAM karavo jarUrI che. je paravAnagI samiti pAsethI kevaLa prakAzananA lekakayANanA zuddha hetune vicAra karIne koI paNu oN badalA sivAya meLavI zakAze." Ine kAMI pUchaparacha karavI hoya to temaNe nIcenA saranAme karavI. patravyavahAra javAba mATe Tikriro melIne karavo. saranAmuM saMcAlakaH zrI nAM. kha. desAI zrI nAnubhAI khaMDubhAI desAI bI. e. ela. ela. bI. (eDavokeTa. e. esa.) zrI kRSNamaja jAphasudhA prakAzana hAIkeTa lAyabrerI, muMbaI 1. ane salAhakAra samiti, muMbaI divA 5 bI. 4sonAvAlA bilDiMga, tAradeva, muMbaI 7 mATuMgA (muMbaI); eDavokeTa (e. esa.) muMbaI hAIkorTa tathA pheDarala keTe eka nyudihIMnA prasiddha dhArAzAstrI hoI A samitinA saMcAlaka che. (2) zrI jayaMtilAla kalyANarAya ThAkara bI. e. ela. ela. bI. muMbaI provinsIala TekasTAIla ka Trelarane hoddo dharAvatA meTA avikArI che. (3) zrI e. sI. 'amIna bI. e. ela. ela. bI. eDATa (e. esa.) hAIkorTa muMbaI tema ja muMbaI e la kejha kerTanA kAmacalAu jaja ane DirekaTara opha elembika paDedarA tathA (4) zrI. dhIrajalAla mANajIvanadAsa parikha ema. e, phesara epha gujarAtI, rAmanArAyaNa ruIyA koleja ane udAra koleja opha komarsa mATuMgA (muMbaI)mAM prophesarano hodo dharAvatA yunivarsiTinA mAnanIya pradhyApaka che, eo samitinA madadanIza pravAha ane salAhakAre che. A nivedana tema ja mahAtmAzrInA Adarza vatano kharaDo zrI. nA. . desAIe samiti taraphathI taiyAra karI samitinA anya kAryavAhonI saMmatithI temAM pagya pheraphAro sahita prakAzana arthe Ave che, jethI prakAzaka saMsthA temano AbhAra mAne che,
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ 2000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000000 OM tatsat kRSNaM vande jagadgurum . . . . . 300000000000000000000000000000000000000000000000000000001 .hlil. IlInIA nandabrahmAnita magIrAja maharSi 83000000000000000000000000000000000ses0000000000000000004 zrI saccidAnanda mahAtmA nAkRSNa zrIkRSNAtmajaNI brahmAnandaM paramasukhadaM kevalaM jJAnamUrti dvandvAtItaM gaganasadRzaM tattvamasyAdilakSyam / ekaM ninyaM vimalamacalaM sarvadhIsAkSibhUtaM bhAvAtItaM triguNarahitaM sadgaraM taM namAmi //
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ gatithhana ane hI to hA na karIe eTale ta mahAna pIe. :]. maharSiyaneM AdarzavRtta prayojana gItAhana vA tatvAtha dapikA nAmane A apUrva graMtha che je lakhezana kivA akSareakSara amUlya evA jJAnamauktikathI bharelo che temAMnA jJAna saMbaMdhe carcA karavAne amAre adhikAra nathI tema ja te mATe ghaNAM vizeSaNe lagADIne sUryanI sAme mazAla dharI tene tejavI banAvavAne dAvo karavAno paNa amAre prayatna nathI, paraMtu jema sUrya svayaMprakAza hoya che, tene prakAzavAne bIjA koI sAdhananI jarUra hatI nathI tema A graMthamAM AvelA jJAnabhaMDAranI khAtarI te jijJAsu vAcoe vAcanakAra karI levI ISTa gaNA amAre A prayatna to nivedanamAM jaNAvyA mujaba lokeAnA Agrahane lIdhe parama avatArISa maharthiva zrIbaNAtmajajI mahArAjano saMkSepamAM paricaya ApavA pUrata hate. gItAdehana jevA apUrva maMthanA katAM keNa che? kevA che? emanuM dhyeya zuM? e mahAna vyakti koNa che? vagere prazno lake pUchI rahyA che. ene uttara ame phakta eTale ja ApIzuM ke jenI tame graMthamAM apUrvatA jeze tevI ja graMthakartAmAM paNa hoya e svAbhAvika che. eTale je graMtha avarNanIya heya te graMthakartA mATe paNa e ja nyAya lAgu paDe che. amoe vizvazAMti nAmanA nAnakaDA sAtamA prakAzanamAM maviyano paricaya TakamAM ApavAno yathAzakti prayatna karyo che tema ja A gItonanA adhyAya aDhAranA chevaTanA upasaMhAranA bhAgamAM khuda bhagavAna tema ja maharSi vasiSa' vagerenuM maMtavya ' (pRSTha 890-891) che te jovAthI jitAone kAMIka jhAMkhI vA ejharatI kapanA eTale kAMIka aMze khAla Avaze. kuMDamAM bhagavAnanI sabhAmAM pratyakSa zrAsiddhivinAyaka gaNezajIe paNa temane maharSi kahI saMbelA che eTale amee paNa temane mATe maharSivarya evuM yathArtha saMbodhana ahIM vApare che. avatArIya kahevAnuM kAraNa ke jagatamAM koI paNa vyakti evI nahi hoya ke jeNe prAcIna samayamAM thaI gayelA samartha evA, vasiSa, vizvAmitrAdi maharSienuM nAma saMbhaLyuM nahi heya. teonuM agAdha jJAna, teonI mahAna zakti . ane teone tyAga ityAdi saMbaMdhamAM zAstramAM AvatAM varNana sAMbhaLIne jagata adyApi paNa Azcaryacakti banI jAya che. maharSie kevaLa vAyubhakSaNa karIne rahetA, jhADanA lIlAM ke sukAM pAMdaDAMo rilAla vagere khAIne potAnuM jIvana vyatIta karatA jaMgalomAM pahADanI guphAo tathA khIrAmAM paDyA rahetA; koI kaI digaMbara avasthAmAM, koI koI ekAda lageTI lagAvIne ane koI kaI te kevaLa vakala jhADanI chAla) oDIne ja 5mA rahetA AvAM AvAM zAstramAM AvatAM aneka varNano aAnika bhautika yumana mATe te kevaLa kalpanA pUratAM ja upayogI nIvaDe che. zAstramAM AvatA khAvAM varNana vAMcI arvAcIna samayamAM . jo ke te pratye koI anAthA batAvI zakatAM nathI, chatAM ema kahevAmAM Ave che ke te vaNano to prAcIna yugane mATe ho, arvAcIna yugamAM ApaNe mATe te tenI kalpanA karavI eTaluM basa che. A rIte je vAtane mATe amo kA sevIe chIe, je vAta Aje amane azakaya hoya ema lAge che tenI pratyakSa khAtarI karAvI ApaNane arthe sAkSAta bhagavAne bhUtaLamAM maharSi vatinA kaLamAM brAhmaNagrahe A svape avatAra dhAraNa karyo che, je sAkSAta bhagavAna. tathA maharSi vasiAijhanA kathana uparathI jANI zakAya
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja ] zAntiH zAntiH zAntiH 8. [maharSivardhanuM A vRtta tema che (juo adhyAya 18 upasaMhAra chaTha 890-891). pattharamAM rane pAke, kolasAmAM hIre nIpaje, zAha bIja hoya to temAMthI rasathI bharapUra ane uttama svAdavALAM phaLa pAke che tema sadAcArasaMpanna thaI zAazuddha, varNAzramadharmAnusAra karavAmAM AvatA zuddha gRhasthAzramanA pAlana thakI jagatamAM zuddha, prabhAvazALI ane IzvaranA aMzarUpa saMtati pedA thAya che. Izvara peTe avatAra, aMzAvatAra ane pratiaMzAvatAra ityAdi anekarUpe jagatamAM ajJAnI ane avivekI lokonA duHkhane nAza karavAnA irAde janma dhAraNa karavA Icche che, paraMtu Izvarane tevA avatAra dhAraNa karavAne mATe jagata ma bhUmi paNa zuddha ja hovI joIe. AthI ja nIti, nyAya, saMyamAdi niyamonuM pAlana tathA tapazcaryAdi karavA zAstrakAro pokArI rahyA che, jyAM gRharathadharmanuM sadAcAra, zAstrazu, nIti, nyAya ane varNAzramocita rIte yathArtha pAlana karavAmAM AvatuM hoya tyAM IzvarAMzayukta evI zuddha saMtati ja nirmANa thAya che. evo niyama che ke zAstramAnya evA varNAzramadharmanuM sadAcArayukta yathArtha pAlana karanArA kaMTuMbamAM dara trIjI peDhIe yaza, zrI, lakSmI, ezvaryA vagere ehika saMpatti uparAMta tapa, guNayukta Izvarane aMza, pratiaMza janma le che. nadInuM mULa ane RSinuM phaLa mahAtmAonuM caritra adabhuta heya che ema kahevAmAM Ave che e kAMI khoTuM nathI. dhanya che e pavitra kuLane ane jenI kukhamAM sAkSAta bhagavAne avatAra dharyo te bhagavata svarUpa mAtAne ! amoe A avatArI mahAtmAzrIno saMkSepamAM paricaya ApavAnuM zuTa kArya mAthe lIdhuM che kema ke temanuM caritra te teo pote pragaTa kare te ja banI zake tema che. temane vinati karatAM teo kahe che ke, "nadInuM mULa nahi ane RSinuM kuLa nahi" jemanuM jIvana pUrNa thayuM che eTale ja bhAvano pUrNapaNe vilaya thayo hoya te ja jIvAtmA maTI mahAtmA bane che. A nyAye mahAtmAonuM jIvana kayAMthI silakamAM heya? temane jIvana saMbaMdhamAM koI vADmaya prasiddha nathI. sivAya keTalAke taraphathI temanAM vRttAMtanA citravicitra prasaMgo maLe che. te uparathI jaDabharata ane rahugaNu rAjAnuM bhAgavatamAM AveluM dRSTAMta yAda Ave che. " Apa keNu cho? brahmajJAnIomAM zreSTha evA Apa gupta rIte vicaranArA kezu che? Apa ahIM kayA kAraNe guptapaNe vicArI rahyA cho ? mane lAge che ke jagakarayANa karavAnA irAdA vaDe padhArelA Apa sAkSAta vaikuMThAdhipati te nathI ne? mane mahAtmA purUnuM apamAna karavAthI jevo bhaya lAge che te IndranA vajIne, mahAdevanA trizaLane, yamadevanA daMDane ke agni, sUrya, caMdra, vAyu tathA kuberanA astrane paNa lAgato nathI; mATe he mahAtmana ! Apa mane ApanuM sAcu varUpa kaho. Apa saMgarahita chavabhuta chatAM jaDanI peThe vicaro cho. Apane vijJAnarUpI prabhAva jo ke gupta che chatAM A5 jJAnanA sAgara che. Apano mahimA anaMta che. Apano mahimA jANavA kANa samartha che? jagatanuM kalyANa karavA mATe Apa Ama gupta rIte vicArI rahyA che ? vagere (juo bhAi & 5, adhyAya 10 thI 16 ).' A mujaba avadhUta svarUpa A maharSivaryanA jIvana saMbaMdhamAM amone je je prasaMge upalabdha thatA jAya che te uparathI teo avazya jagatamAM gupta rIte vicaranArA ke avadhUta che, evuM anumAna daDha thatuM jAya che. te pikI keTalAka prasaMge ame ApIe chIe. sthaLe sthaLe emanAM aneka nAmo jaNAya che, pUrvAzrama saMbaMdhI pote koIne kAMI khAsa kahetA nathI eTale ke potapotAnI manasvI rIte teonI judI judI saMjJAo rAkhe che. keI buvA, keI maunI, kaI sAMkaLIvALA, keI palALavALA, koI pharALI bAbA, kaI vanavihArI, keI paMDatavALA, keAI mahAmAM dANI, keI mahArAja, koI mahAtmA, keI durvAsA ityAdi temanAM nAmanI aneka saMjJAo hevAnuM maLI Ave che. AzcaryanI vAta te e ke traNa jaNAo taraphathI temane janma pitAnA kuTuMbamAM thaye hevAne dAvo karavAmAM Ave che! keTalAke kahe che ke teo moTA tapasvI ne yogI hovAthI zarIramAM pheraphAro karyA kare che. vagere AvI paristhitimAM temanuM jIvana mata ApavA kArya parekhara ghaNuM maTeva che hatAM are,
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ zAMti zAMti zAMti. gItAhana ] [ 3 je keTalAka prasaMga atre loko samakSa mUkavA mAgIe chIe te paikI keTalAka prasaMgavazAta maharvivaryanA mukhamAMthI laheramAM akasmAta nIkaLelA hoI te viSe vizvasanIya khAtrA karIne ja lakhelA che. amAre A prayatna maharSivaryAnI ghelI bhakitamAM ya bhAvAvezane lIdhe moTuM svarUpa batAvavAno nathI, paraMtu sAmAnyataH lakhI zakAya tevI daSTanuM avalaMbana karIne lakhavAmAM AvyuM che. alabata temAM thoDuMka laMbANa thayuM che, chatAM prasaMge vilakSaNa hovAthI amoe e atizayokita doSAropane paNa svIkArya mAnya che. - eka vakhate brahmalekanI sabhAmAM zrImaharSi vasiSThacha sarva duHkhenuM nivAraNa karanArA tatvajJAnane uttama bAdha ApI rahyA hatA, te sAMbhaLIne sarva sabhAsado eTalA badhA tanmaya banI gayA hatA, ke te sabhAmAM nAradAdipAlade sAthe vaikuMThAdhipati bhagavAna AvIne ubhA rahyAM chatAM, sarva sabhA paththaranI jema nizreSTha, eTale ramakaDAMnI mAphaka tadana nizcala ja hatI, teo sanI pitAnA 5ra svarUpanI sAthe tadAkAratA prApta thayelI joI, bhagavAna ghaNuM ja harSita thayA. keTalAka samaya bAda brahmadevAdi saha sabhAsade samAdhimAMthI jAgrata thavA lAgyA. temaNe sAkSAt kaMThAdhipati bhagavAnane yAM, temanI kSamA mAgI ane pArSadAdinuM pUjana vagere karI yogya satkAra karyo. bhagavAna ati prasanna thayA hatA ane maharSi vasiSThajI pratye bAlyA: - he masvarUpa vasiSTha maharSi ! tamArA brahmalekanI sabhAmAM kahelA A badha vaDe kRtakRtya thaI A badhA mArA parasvarUpanI sAthe tadAkAra banI gayA. kharekhara A eka ati addabhuta prasaMga che. mArI sRSTi racanAnuM sArthaka thayuM ema huM mAnuM chuM. jemAM tamArA jevA supUte pAke che. tyAM duHkha kayAMthI hoI zake ? paNa tamane khabara che ne? mArA aparasvarUpanAM keTalAka prahmAMDamAM ghora kaliyuganI zarUAta thaI cUkI che. temAM A jJAna avatIrNa thavAnI khAsa jarUra che, kema ke teo eTalA badhA avivekI, avicArI ane mUDha banI gayA che, ke svasvarUpanI kalpanAthI paNa ajJAta che ane eTalA mATe ja teo bhayaMkara duHkhe bhagave che jo ke e badhuM mArI AjJAthI aparasvarUpanA niyaMtA Izvara svarUpe meM ja niyata karyuM che, chatAM he maharSi ! jeo mArI prAptinI icchA karI rahyA che, tevA mArA bhaktonA uddhArane arthe tamArA gotramAM zuddha ane pavitra kuLamAM kaLiyuganA sumAre 5000 pAMca hajAra varSe saMpUrNa thayA pachI huM pote ja avatINa thaIza ane ghaNuM deha dvArA mArA bhakatone uddhAra karI chevaTanA deha vaDe tamee kaheluM A zAna huM tyAM avatIrNa karIza ane teone duHkhamAMthI choDAvIza. he sabhAsada ane maharSigaNe! tamAre paNa te samaye mArA aMzAvatAra prati aMzAvatAra rUpe avatIrNa thavAnuM che ane badhI saMpUrNa vyavasthA thaI rahyA pachI mane te vakhatanA mArA mAnelA deha ane mAtApitA tema ja saMbaMdhIomAMthI zrI jagata kArya mATe prasthAna karavA jaNAvavAnuM che. he tAta dattAtreya ! A kAya tamArI dekharekha nIce karavAnuM che, kema ke kAladezAnusAra huM tamArI avadhUta paraMparAthI jagatamAM vicaravA mAguM chuM e pramANe kahI bhagavAna ekAeka aMtardhAna thayA. varSo pUrve khetImAM bhAga baTAI kiMvA haLanI paddhati hatI. sarakAra dravyarU5mAM dANu (mahesula) letA na hatA, paraMtu pAke temAMthI karAyelo hisse kiMvA haLanI saMkhyAnA pramANu u5ra dANuM (mahesula) levAmAM AvatuM hatuM. tene IjAro ApavAmAM Avato hato te paikI gAma devaALa, chalA ahamadanagaranA rahIza, eka atyaMta pavitra, sadAcaraNI dharmaparAyaNa vasiSTha gepanna bahmakulamAM utpanna thayelA suzIla saMgrahastha hatA teo pachI rAjapAne pAtra thaI rAjAnA mukhya salAhakAra ne maMtrI banyA hatA. temanAM patnI paNa parama devabhakta dAnI ane vAkasiddhivALAM hatAM. teone saMtAna na hatuM ane lagabhaga AzA paNa mUkAI hatI. putra prApti mATe ghaNAM vrata, tapa, yajJa, tyAga, dAna vagere karyA. chevaTe vAnaprastha levAnA uddezathI teoe eka vakhate tIrtha yAtrAmAM jaI AvavAnuM TharAvyuM ane tyAMthI AvyA bAda gRhasthAzramane tyAga karavAno vicAra karyo te vakhate hAlanA jevA pravAsanAM sAdhana na hatAM, paNa bIjAM ghaNAM sAdhana hatAM. samAre bethI aDhI varSa paryata temaNe tIrthATana vagere karI, cAre dhAmanI yAtrA paripUrNa karI pitAne svasthAne AvyA ane zrI gaNezajInA saMkaSTa ceAthanA vratane AraMbha karyo ane te paNa sUryodayathI rAte caMdra Uge tyAM sudhI Akho divasa ubhA rahevAnuM ane pachI snAna karI gaNezajInuM dhaDapacAra pUjana karI temane je savAre 2 hevI caDhAvyAM hoya teTalA khAIne pAraNuM karavAnuM. evuM vrata daMpatie zarU karyuM. vinahartA gaNezajI prasanna thayA ane lagabhaga 60-65 varSanI vRddhAne ekAeka punaH yuvA dharma prApta thaze ane garbha dhAraNa thaI. A vAta jemanA jANavAmAM AvI teo Azcarya cakita banyA paNuM IzvarIya lIlA agAdha che. dinapratidina garbha uddhi thaI rahI temAM
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja0. - mAM vinA bAma deva [[maharSivarya Adarzavatta maharSivaryajI ghaNI nAnI uMmaramAM eTale zumAre 4-5 varSanA haze tyAre kuvAmAMthI nAnA ghaDA vatI pANI kADhIne snAna karatA hatA. bALAnusAra temano e snAnavidhi cAlu hatuM eTalAmAM temane ekAeka evo suvicAra Avyo ke mune nAnapaNamAM bhagavAna maLyA te ApaNane kema na maLe! 5Na dhava te jagalamAM gayA eTale temane bhagavAna maLyA ane mAre te ahIM beThA beThA meLavavA che. e vicAra kare che eTalAmAM tatkALa tyAMne tyAM ja tadana sthira thaI gayA. sAme eka zAMta, gaMbhIra ane divya tejane sUryasamo pUMja temanA jevAmAM Avyo ane te tejano paMja pUMchaDo tAro jema lAMbo thAya te mahAvaryanA mastakanI AjAbAjI goLa kuMDALAnA AkAre pharI vaLyo. ane dhIredhIre maharSi vayanI baMne I paNa devAMza te hoya ja ne! dazame mAse putraratna pragaTa thayuM. vRddha mAtA pitAnA harakha te pAra nahi rahyo. vage saMpatti sArI hatI. kazI maNa na hatI. putra dine dine hiMgata thavA lAgyuM. mAtA pitAnA AnaMdanuM te zuM pUchavuM! sAthe sAthe vRddhAvasthAnI ciMta, chokarA mATe zuM karavuM, badhAM kuTuMbI ane Azritane ekaThA karyA (parve meTA ke zakti anusAra Azritane pitAnI pAse rAkhatA hatA). sarvenA saMmatithI eka vADa (meTuM ghara, jema nAnA moTA gharane rAjavADe kahe che, temAM moTA gharane vADe kahevAmAM AvatuM) bAMdhavAne vicAra karyo. zubha mUharta joI pAyo naMkhAye. khUTI zeSanAgane mAthAmAM vAgI ane nAma ho. rAtre svapna AvyuM ke te mATe meTA aparAdha karyo che, A jagA mArAthI rakSita che mATe tArA ezvaryane yA te vaMzane nAza kare ! nAganuM A kathana sAMbhaLIne e gabharATanI avasthAmAM samayasUcakatA vAparI aizvaryAne nAza bhale kare ema kahyuM. savAre A svapnanI vAta patnIne karI. Azritane paNa kahI. chevaTe bAie gaNezajInI upAsanA karI hatI, tethI bAInI saMmatithI tyAM vADAne badale zrI gaNezajInuM maMdira bAMdhavA TharAvyuM. A pAye naMkhA ne pharI svapna AvyuM. Aje khAIne to sAkSAta gaNezajIe AvIne kahyuM ke ghaNuM sAruM karyuM. A tapobhUmi banaze. A tArA putrane ghera bhagavAna pote trIjuM zarIra dhAraNa karaze te jyAre "ka ja do " thaze tyAre keTaleka vakhata ahIM tapazcaryA karaze. temanA vihArathI A badhI bhUmi parama pAvana thaze. e avadhUta yogezvara, mahAna samartha thaze, paNa avadhUta dazAne temane nirdhAra hovAthI teo saMpattine icchatA nahotA. AthI A zApa thayo che. mATe ciMtA na karaze. A zeSa nAma ja ahIM khe bhagavAnanI nitya saMbhALa levAne mATe vAsa karIne utA che. Ama tamArA kuTuMbanA mahimAnI vRddhi thaze. mAtAjI e sAMbhaLIne dimUDha banI gayAM hatAM. temane kaMIka pUchavAnI IcchA thaI. eTalAmAM zrI gaNezajI adazya thaI gayA. mAtAe AkhI rAta UMdha nahi lIdhI ane bhagavAnanuM raTaNa karyA karyuM. bhagavAna bhakatanuM badhu haraNa karI le che ema je kahevAya che te kharuM, paNa e haraNa karanArA bhagavAna mAre tyAM trIje deha dharaze eTale zuM te samajI na zakAya. avataraze ke trIje deha dhAraNa karaze ? Ama vicAra kare che, eTalAmAM AkAzavANa thaI ke bhagavAna ajanmA hoya che. teo gavAsamAM zA mATe Ave ? tamAre tyAM tamArA putranA garbhamAM eka atizaya tapasvI jIva janma lenAra che. tenuM AyuSya phakta aDhI varSanuM ja che. temanA zuddha zarIramAM bhagavAna hAlamAM potAnA bIja deha vaDe je avatAra kArya karI rahyA che, tene tyAga karI A dehamAM Avaze ane tamAre A putra je bhagavAnanA aMza samA e putranA pitA gaNAze. te dehamAne chava bhagavAnanA aMzamAM maLI jatAM lAke badhA tene mRtatulya mAnaze, paNa pAchaLathI temAMthI divya jyota pragaTIne te sajIvana thaze, A rIte bhagavAna be pe the samaya ahIM nivAsa karaze ane pAMca varSano thayA pachI devatAonA AgrahathI "vasudheva kuTuMbakama' nI bhAvanAvALA banaze. tamArA putravadhu tarIke kAzyapa gotramAM eka mahAmAyA avatAra leze, tenA mukha ane pITha upara janmatAM ja lAsu ane lAla cAThAno nizAnI haze bAda putranA vigane lIdhe tamAro A putra cheDA ja samayamAM bha jaze. tethI mAtAne vacana ApyA pramANe e avadhUta vacce cheDe vakhata temanI pAse raheze. e sarva vidhAsaMpanna hovA chatAM kazuM paNa nahi jaNanAro thaze. guNenA nidhi samA e avadhUtana vihAra sarvatra thaze ane te jagatane pAvana karaze.' A rItanI AkAzavANI sAMbhaLI badhI vAta. patine kahI ane dhaNa AnaMdita thayAM. bI. gaNeza maMdira banAvyuM putra bAra varSanA vayane thatAM uparyukata nizAnIyukata kAzyapa kale"nna suzIla zAmA sAthe temano vivAha thayo ane pachI bane Izvara zaraNumAM zrI gaNezajInA maMdiramAM vAnaprastha rahI Izvara svarUpane prApta thayA bAda AkAzavANI pramANe sarva bhaviSya banyuM. mAtA, pitAne ghaNuM anubhava thayA hatA. A mujaba A mahApuruSane avatAra A bhavaLamAM thayeluM che. ( pAka maharSivaryanA allAmata thayA pachI saMgrahamAMthI maLeluM.)
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ gIvAhana ] ke (15) deva! (ame) va va8 kayANa (ddhane ) sAMbhaLIne ja AMkhonA vacalA madhyamAM sthira thaI tene cIrIne aMdara pesI gayo. snAnano leTe hAthamAM ane maharSivarya te A dazya ekI Taze joI rahyA hatA. A dazyane vilaya thayA pachI AjubAjue hnitA vaDe jevA lAgyA ke A zuM haze ane te badhuM kayAM gayuM? bhUmadhyane tapAsyuM, paNa tyAM zuM hoya? tAparAMta vaNe prayatna karyo paNa kAMI patto na lAge. bALaka svabhAvanusAra Amatema joI AvyA te badhe jemanuM tema ja hatuM. pote A zuM haze evA vicAramAM ja tanmaya banyA. eTalAmAM temane mayamAM zrIgaNezajI cha AkAramAM beThelA jaNAyA, temAMthI teo dhIre dhIre bahAra nIkaLI sAme AvIne UbhA, temaNe mahAtmAzrInA mastaka upara hAtha mUkayo, ane je strI siddhivinAyaTya namaH che e maMtranA dima prakAza yukta akSarane temanA hadaya upara tiryo, te akSare ame cha 15 banI jaI ciMtanyayukta divya tejano mahAsAgaramAM lIna thaI gayA ane maharSivarya nirvikalpatAmAM besI gayA. vacce vacce jAgRta thatA tyAre temane hadayamAM maDA cetanyano prakAza jaNAtA ane temAMthI prathama nI utpatti thaI pachI ame g, , , %, , hai, huM zau, cha ja jAgavata namaH tathA ja che , A ityAdi aneka bIjamaMtronA akSara samudramAMthI jema taraMgo phure tema suratA ane vaLI pAchA rUpa banI citanya5 mahAsAgaramAM vilIna thaI jatA jaNAtA ane pote paNa dehabhAna bhUlI jaI tadAkAra banI jatA. A badhuM zuM che e kAMI teone samajAyuM nahi. jyAre vacce vacce dehabhAna ujhara AvatA tyAre bALaka svabhAvanusAra laNa mevuM thayuM mATe ghera badhAM vaDhaze evI bhItithI snAnavidhi cAlatuM. Ama thatAM thatAM teo doraDA vaDe kuvAmAMthI pANI kheMcatA hatA eTalAmAM temane be dADhIvALA (maharSio) sAme ubhelA dekhAyA ( A kame vasiSa ane vAmadeva avadhUta hatA ema ghaNA kALa pachI dhAraNAbhyAsa samaye jaNayuM) temanI pAchaLa ghaNuM devatAo ane maharSamaNonAM reLeToLAM hatAM. keI puSTi kare che, keAI svasti svasti kare che, keI jayajayakAra kare che ItyAdi badhA prakAra joI bALake maharSi dimUDha banyA. A bAju hAthamAM dara athamAM ane kavAmAMthI kheMcavAmAM Avato hato te bharelo nAno ghaDo karavAnI aMdara adhavaca emane ema ja! e rItanI hAlatamAM pote A badhuM dazya jotAM ja stabdha banI gayA. thoDI vAramAM daMDa, kamaMDalu mAlA vagere dhAraNa karelA avadhUtaziromaNI zrIdattAtreya bhavAna sAme AvyA ane maharSivaryAne mAthe hAtha mUko tathA zarIrane paMpALatA bolyA ke A badhA tamArA darzanArthe ane tamane yAda devaDAvavAne mATe ahIM AvyA che, kema ke tamo pote svayaM bhagavAnanA avatAra che. tame je kArya mATe avatIrNa thayA che te kArya jaladI patA. A mujaba datAtreya bhagavAna kahI rahyA che, maharSigaNa vAta ane jayanAda kare che, tyAM te bALamaharSichanI AMkha mIMcAI gaI, ane tatkALa ubhA ubhA te ja avasthAmAM nirvikalpa samAdhi prApta thaI * gharanAM leke ghaNe vakhata thavAthI kupA para doDI AvyAM. pANIthI bharela nA paDe tevAmAM adhavaya che, dora hAthamAM che, paga ne zarIra jemanuM tema sthira che, A miMcAyelI che, AvI sthiti joI bicArAM gabharAI gayAM. chokarAne kokanI jhApaTa lAgI ema teoe mAnI lIdhuM tathA badhA uMcakI pAse AvelA zrI gaNapatinA madiramAM laI gayA. ane tyAM pathArI upara suvADayA, jAgRta karavAnA ghaNA upAyo karyA paNa badhA vyartha. zvAsa Ukha, kaI kaI vakhate atyaMta maMdamaM, te kaI kaI samaye bilakula baMdha ema upacAra karyA chatAM zumAre traNa divasa sudhI A sthiti rahI. te daramiyAna eka maNIra temanI AjubAju traNa divasathI ekasarakhe karate hate. lake bALayogIne cheDI jarA bAjue jAya ke tarata e phaNIdhara maharSivarya upara pitAnI phaNAne prasArIne besate hato. dharanAM lokoe potapotAnI buddhi anusAra puSkaLa upacAra karyoparaMtu teo bicArA zuM samaje ke A zuM sthiti che? Ama traNa aherAtra pachI samAdhi utarI maharSivarya jAtimAM AvyA bAda phaNAdhara bImaNezajInI mUrtinI DAbI bAjunA eka nAnA sarakhA chidramAM | badhAnI samakSa pesI gayo. A dazya joI badhA ghaNuM AryapAo Avone phaNIdhara Ama nAnAsarakhI iyaLa * II
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ ma paramAmi gatrAH | [ maharSivaryanuM AdarzavRtta je zI rIte bane? samAdhimAMthI UThayA pachI temaNe badhAne sAMtvana ApyuM ane kahyuM ke tamAre mAre vyAvahArika saMbaMdha pUrNa thAya che. mane to bhagavAna teDavA AvyA hatA ane mAre javuM paDaze. tame e mAruM dAna jagatane ApI dIdhuM che (mAtAe A sthiti joI zrIgaNezajInI bAdhA rAkhI hatI ke je A bALakane sAruM thaze to huM tene Apane arpaNa karIza tathA te pUrve maharSivaryAnI jyAre aDhI varSanI uMmare mRtatulya avasthA thaI hatI ane punarjanama thavA pAmyo hato tyAre paNa AvI ja bAdhA rAkhI hatI). bALakanAM AvA veNa sAMbhaLIne gharanA lake samajyA ke A to Ane mUcha AvI hatI tenA ghenamAM kAMIka bole che. paNa pAchaLathI dhIredhIre thoDA vakhatamAM ja temanI ceSTAo jotAM jaNAyuM ke A kAMI jUduM ja che, pachI te nitya zrIgaNezajInA maMdiramAM dhyAnastha besI rahe. uMdha nahi. bhUkha nahi. kaI kaI vakhate evAM veNa kahe ke jethI gharanA loko vicAramAM paDI jAya, Ama cAra mahinA gayA pachI gharanAM lokene paNa ghaNuM anubhava thavA lAgyA. eka rAtre teoe mAtAne svama mAM kahyuM ke, " huM kAle mArA kAryane mATe ghara choDIne bahAra javAne chuM mATe mane be laMgoTa sIvaDAvI Apaje. bIjuM mAre kAMI nahi joIe." theDIvAra pachI mAtAne bIjuM svapna AvyuM. temAM zrIgaNezajI dekhAyA ane temaNe kahyuM ke "A tamArA kuLamAM dIpaka che; te tamAro nathI pazu tamoe mane arpaNa karyo che. vaLI te avatarIya heI jagatakAryane mATe AvyA che mATe teNe temane kahyA pramANe vyavasthA karaje, rAjIkhuzIthI paravAnagI Apazo. tenI ciMtA tame saheja paNa na karazo." savAra thaI, bALaka maharSi samAdhisthanI jema zAMta paDyA hatA. temanI pAse uThatAnI veta ja mAtA gayAM ane temanA zarIra upara hAtha pheravavA lAgyAM. rAtrInuM ravanuM yAda AvyuM. game tema paNa mAtRhadaya ja ne? "beTA tuM kharekhara amone choDIne jaI za?" AMkhamAMthI AMsuo verAI gayAM! thoDIvAramAM ja bALaka maharSi jAgyA. zauca, mukhamArjana ane snAnAdi thayA bAda dUdha vagere pIdhuM ane kahyuM, "mAtA Aje have mAre bahAra javAnuM che, mane bhagavA na belAve che, mane be laMgoTa zIvI Apa. meM ane gaNezajIe tane rAtre kahyuM hatuM ne?" bALakanA veNa sAMbhaLI mAtRhRdaya vyuM, A svapna ke sAcuM ? temanI AMkhamAMthI codhAra AMsudhArA vahI rahI, teo bALakane bAjhI paDyAM, godamAM laI bolyAM, "beTA, tuM hajI nAnakaDo che, tArA mahemAMthI dUdhano vAsa paNa gaI nathI, evI sthitimAM tuM kayAM jaIza?" vagere kahe paMpALavA lAgyAM. phaNIdhara prathama zAMta jovAmAM Avyo hato, teNe AvI jANe bALamaharSine kabaje lIdhe. ghaNuM AnAkA pachI ane samajUti pachI mAgaNI pramANe be laMgeTa zIvaDAvI laI bALamaharSie aneka prakArano upadeza gharanAM lokone Apyo ane sabaLa pUrvavRttAMta paNa kahyo tathA mAtAne potAnuM sAcuM svarUpa batAvyuM. pharIthI tamane maLIza evuM AzvAsana ApI sarvenI vidAya laI gRhavAsa choDyo ane vAdaLuM jema vAyumAM adazya thaI jAya tema A bALamaharSi | doDatA doDatAM, AnaMdamAM ne AnaMdamAM dUra nIkaLI jaI ekAeka adazya thaI gayA ! A vakhate mAtAnI manaHsthiti kevI thaI haze teno khyAla vAcake ja kare. paNa Avazyaka nahi hevA chatAM kuTuMbIone baMdhanamAMthI choDAvavAnA uddezathI, mAtAne putrane moha na rahe te mATe ane jagatakalyANane arthe maharSivaryAne A (gRhatyAga) saMnyAsamArganI jarUra jaNAI. Ama na thAya tyAM sudhI vasudhA yukramUnI bhAvanA bolavA pUratI vANImAM ja rahe, vartanamAM nahi, A mujaba sanakumAra ane mukaMdarAjanI jema A bALago page paryaTana karatAM, eka gAmathI bIje gAma jatA; A rIte divase, mahinAo ane varSo vacale lAMbe gALo kayAM gayo? temaNe zuM karyuM? vagere mAhitI meLavavA prayatna karatAM je tUTaka tUTaka mAhitI maLI zake che, te uparathI lAge che ke A bALayogIe avadhUta dazAmAM silenathI kAsmi ane dvArakAthI brahmadeza, tibeTa, cIna, balucistAna, kAbula, vagere sarvatra tema je AkhA hiMdustAnamAM paryaTana karI aneka lokone pAvA karyA che. teoe ghaNe vakhate himAlaya kailAsa, mAnasarovara, droNAcala, gaMdhamAdana sahyAdi, sAtapuDA, amarakaMTaka, mahendra, giranAra
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana 1 cakSu vaDe bhadra(brahmAne ja) joIe. vagere moTA moTA pahADo ane nirjana aromAM paryaTana karyuM che tathA prasaMgavazAta nivAsa paNa karyo - che. sivAya, paMjAba, siMdha, kAzmIra, AsAma, deharI, nepALa, bhUtAna, baMgALa, madhyaprAMta, varADa, dakSiNa haidrAbAda, govA, mahesUra, beMglera, karNATaka, madrAsa, rAmezvara, dhanuSThADI, kanyAkumArI ityAdi sthaLoe tIrthayAtrA karI bAra jyotirliMga, ATha vinAyaka, cAra dhAma vagere yAtrAmAM paNa aneka vakhate karI che ane zamAre be traNa vakhate samagra dezamAM page paryaTana karyuM che. temane dezanuM bahAnuM jJAna hovAnuM prasaMgavazAta jyAre koI koI vakhata vivecana nIkaLe che te uparathI samajI zakAya che. te pikI keTalAka prasaMge amArA zravaNamAM AvyA che, te uparathI temanI A badhI lokakalyANanI pravRti jotAM ane avadhata dazAnI mastI je te Azcarya upaje che. vaLI temaNe vAyubhakSaNa upara ke jaLapAna karI, agara jhADanAM sUkAM lIlAM pAna vagere khAIne ghaNo vakhata tapazcayIe karelI hovAnA prasaMgo paNa maLI Ave che. e zivAya sUryadhAraNuM, gadhAraNAdi, jevA prasaMge to hAlamAM paNa dhAne paricita che. vaLI keTalAkane kaNurUpe, keTalAkane rAmarUpe, keTalAkane dattasvarUpe, keTalAke zivarUpe, keTalAkane gaNezarUpe, keTalAkane devIpe, bhAvanAvazAta bhinnabhinnarUpe darzananA anubhavo AvelA che. tethI teo temane te te rUpe bhaje che. keTalAke e temanI bAla, unmatta ane paizAcadi avasthAe joI che. keTalAkee temane amaladAronA vezamAM joyA che, te keTalAkae emane kArakunI, to keTalAke talATIgIrInI, to keTalAke temane paTagIrInI nokarI karatA paNa joyA che. keTalAka emane uttama jyotiSI tarIke, to keTalAke emane guptacara tarIke, te keTalAka emane pAgala tarIke pichAne che. keTalAke emane sArAmAM sArA kIrtanakAra tarIke, keTalAke emane bhajanakAra tarIke tathA keTalAka suMdara gAyaka tarIke varNave che. keTalAke emane sArA vakIla ane keTalAke sArAmAM sArA vaidya tarIke, to keTalAke emane prathama " A to veza badalanAro kaIcauryakAra to na haze?" evI zaMkAdaSTi vaDe paNa je hatA paraMtu pAchaLathI mahApuruza tarike pichANyA hatA. vaLI keTalAkee emane pUjArI tarIke joyA che tathA keTalAkae emane rAmAnI nokarI karatAM paNa dITha che. keTalAkee emane smazAnamAM paDI rahetA, to vaLI keTalAke emane ghera araNyamAM jaDabharatanI jema paDI rahelA paNa joyA che. vaLI keTalAkee emane mauni mahAtmA tarIke ane keTalAkee emane vRkSa upara besI tapazcaryA karanArA tapAsI tarIke paNa joyA che. keTalAke temane zvAnattimAM (jAnAti e eka mahatmAnI gupta rahevAnI vRtti che ) ane keTalAkae vidhavidha mahAtmAonA sahavAsamAM rahyA hovAnuM joyuM che. keTalAke temane aniza sUrya sAme ubhA rahIne sUryadhAraNA karatA paNa joyA che, tethI te te samaye prakhyAta gaNAtA sattarasathI aDhArase mahAtmAonA paricayamAM AvyA che. prasaMgavazAta teonA AgrahathI tyAM rahyA hatA evA paNa purAvAo maLe che. A rIte je taTaka Taka mAhitI upalabdha thAya che te badhI evA prakAranI che ke jagatamAM guptarUpe vicarI lekenuM kayANa karanArA A avadhUtaziromaNi koNa che te TheravavuM ghaNuM ja kaThaNa thaI paDyuM che. AthI A badhI paristhiti vAMcaka samakSa rajU karI che, te uparathI teo ja khyAla karI le. maharSivarya ane nekarI A maharSivaryanI karIne eka vicitra ane addabhuta prasaMga che. keTalAka varSo pUrve dezamAM kesanI caLavaLe ati jora pakaDyuM hatuM. te samaye maharSivarSa dezamAM page paryaTana karI rahyA hatA. saptazRMgI devI, nAsika, vyaMbakezvara vagere sthaLonI yAtrAe karI A avadhUtagI bhImAzaMkara thaI ALaMdI pUnA tarapha jaI rahyA hatA. gAmamAM kavacita ja javAmAM AvatuM. ghaNe bhAge mukAma gAmanI bahAra ja raheto, rAtre cAlIne savAre 4-5 vAge eka gAmanA pAdare bhImA nadInA taTa upara eka zilA upara mukAma karyo. upara Abha ane nIce dharatI e ja temanuM nivAsasthaLa che evA digambara mUrti avadhUta yogezvara snAna vagere thayA bAda zilA upara AnaMdamAM taddana nirbhaya thaIne birAjelA hatA. sUryadevatA potAnA kiraNothI gatamAM
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ maiM 48 ] sthire yastA sAnumi: [ maharSiya AdAna gAtara prakAza pheMkvAnI taiyArI karI ravA hatA. satrArthatAM ja lokonI pravRtti zarU thaI. koI soca ke mukhamAjanane mATe, tA DhAI snAnasadhyAdine mATe nadIneA AzarA letA hatA. te paikI eka AdheDa vayanA, mAthA upara puNerI pAdhaDI ane pagamAM pucerI joDA tathA aMga upara uparaNa nAkhelA saTcastha zrIjInI pAse AvyA, ane temane pUchyuM, " prema sAdhu bAvA, kayAMthI AvA che? Ama jagatane zA mATe bhArarUpa baMtA che?"" vagere kahevA lAgyA, maharSiMvaye nizcaya karyo ke Aje ApaNe " sabase baDI grupa" vA saurma lothalAyanam '' e kahevatanuM avalaMbana karIzuM, tetrIe kAMI pazu uttara ApyA nahi. AthI pelA sadgRhasthanA mijAja vadhu tapI gayA. teoe jorajorathI peAtAnuM vaktRta zarU karI dIdhuM. "juo teA kharA, mArA meTA bhikhArI ane vaLI mijAja keTalA ? krama kAMI mADhuM oDhu` sIveluM che? mArA beTA sAdhune nAme game tevA DhAMga karI beThA che! kANu jANe krANu haze? " vagere. maharSivaye tA mADhuM pheravyuM eTale teo paNa sAme AvyA ane punaH upara pramANe subhASitA, veravA lAgyA. tamAzAne teDAnI jarUra hAtI nathI. te nyAyAnusAra lekane jamAva sArA pramANamAM ekaThA thayeA. Ama zumAre savAre nava vAgyA. lokeAmAM aneka vAtA cAlI rahI hatI. maharniya`jI tA mauna bheDA beThA badhuM sAMbhaLatA hatA. eTalAmAM te gAmanI zALAnA eka mukhya zikSaka AvyA. teo sAthe sAthe TapAlanuM kAma karatA hatA. peAte bhAvika hAI satsaMgI paNa hatA. nityanaimittika karmo karanArA hovAthI saMdhyAvaMdanAdi karI dhera jatAM A badhA leAkAtA jamAva joI tee ahIM AvyA. tapAsane aMte badhI paristhiti temanA jANavAmAM AvI. temaNe pelA sagrahasthane ke je vakIla hatA temane kahyuM ke "tamA Ama sAdhune zA mATe herAna karo. che? e bicArA ahIM cUpacApa beThA che temAM tamAruM zuM jAya che?" temanuM e veNu sAMbhaLatAM ja vakIla khelyA, "tameA Ama ja khAvA lokone uttejana ApI dezaneA nAza karavAmAM madada kareA che. AvA magarUra lokAne pratsAhana ApanArA tamArA jevA dezamAM nIkaLe che te kharekhara dezanuM durvAMgya ja gaNuAya vagere. temanuM A vacana sAMbhaLIne zikSaka khelyA, "tameAe DhaoNMgresane nAme lAkhA rUpiyA khAI ne leY=Ane banAvyA che ane dezanA bhakSAnI vAteA karA che. tamArI vakIlAta cAlatI na hatI eTale A dezasevAnA dhaMdhA laIne beThA che; eTale ja teA bagale te vADI baMdhAI, nahi teA khAvAnAye sAMsA hatA. pArake paise meAjazekha karavAnA ane tene svadezI kahevarAvanArA tamArA jevA dhama bhraSTAe ja dezanA sabhyAnAza vALyA che" vagere A prakAre baMnemAM jhapAjhapI zarU thaI. gRhavi` zyA tamAsA joI rahyA. leAkeA ceDA thADA vikharAvA lAgyA. ceDI vAre zikSake zrIjIne pUchyuM, bAbA ! Apa kahAMse padhAre!" mAhAtmAjIne monanA nizcaya hatA eTale temaNe teA kaMI uttara nahi ApyA. te joI vakIla khelyAH "vhema lADavA khAdhA?' zikSake kahyuM, "tame! lADavA khAjo eTale basa, khIjA badhA bhale marI jatA'' ' mAruM' zuM jAya tamA AvA lakrene prAtsAhana ApeA che, tethI kAI dezanuM kalyANa thavAnuM nathI " yAdi kahI vakIla cAlI gayA. anya leke| pazu vikharAI gayA. mAtra pelA zikSaka maharSi jInI pAseno zilA upara besI rahyA. zumAre khAra vAgyAnA samaya thavA AvyeA haze. zrIjIe A badhA tamAro joyA te sAMbhaLyA hatA. have e prasaMga pUrA thayA mAnI mauna cheADI pAse beThelA zikSakane pUchyuM, "A gAmanuM nAma zuM ?" temaNe namratAthI kahyuM: " bhAbhA! (tyAM mahArAjane mAmA kahevAnI pati che ) cAkaNu." mahAtmAzrI kheAlyA, " ema ! huM sArathI e ja vicAra karatA hatA ke A gAmanuM nAma zuM haze ! ue cAnA arthA che. (1) badhA leAkeA pIe che te A cA ane (ra) cA eTale bhAvanA kiMvA prema, e athe` paNu te vaparAya che. tamArA gAmamAM evA prakAranI cAneA kahyu eTale aza nIkaLyA khare. eTale temAM nAma pramANe guNe che ema mane lAge che." A sAMbhaLI zikSaka dhaNA rAjI thaI gayA ane petAne ghera AvavA vinavavA lAgyA. temanA ati cyAgrahathI zrIjI temane dhera gayA vakIlane uddezI "A leAkeA mANusane eLakhatA nathI." vagere kahevA lAgyA.:Akhe divayu jJAnacarcA karI teo jJAnezvarI gItAnA sArA abhyAsaka hovAthI tenA keTalAka le. upara ThIka ThIka vavecana 19
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA vAhana] agAnA bApane(viSayanukhakarI AtmAmAM ja)sthira karavAnA vajanathI azvane ja pAmI eka ja thaI. ema karatAM karatAM rAtanA agiyAra thavA AvyA. maharSivardhanuM agAdha jJAna jeI zikSA atizaya AnAhata banyA. bAda zrI e javAnI paravAnagI mAgI kema ke AkhI rAta teo vagaDAmAM ja karatA hatA. zikSake pUruM ke rAtre Apa kayAM jaze mAtmAtrIe e to potAne nityakrama che ema ja mAgyAthI. karIthI mAravAnI vinaMti sahita zikSake paravAnagI ApI. tyAM thI mahAtmA nIkaLyA. te bIje divase savAre eka nadInA taTe pahemA. tyAM snAnAdi nityakarma ApI thoDuM aMdhAruM hatuM evAmAM ja eka gAmanA pAdare rastA upara saDaka bAMdhavA mATe kapacI (pattharanA TukaDA)no Dhagalo karyo hato te upara De samaya vizrAMti mATe beThA. tyAM teozrIne jhokuM AvI gayuM ane jAgRta thaI jue che te sUryodaya thaI rahyo hato. pAse eka nAno sarakho beThA pATo baMgalo ane bahAra nA sarakho bagIco hato ane temAM eka hiMcako hite. te upara eka gRhastha beThA hatA. devagavazAta e gRhastha e ja gaI kAlanA vakIla dastha sAme najaronajara thatAM teoe kahyuM. "kema bAbA, Aje A gAmamAM padhAryA cho? tamAre lokone sAruM che. koI vAtanI kazI paMcAta ke ciMtA nahi." zrIjI e smita karI uttara Apyo, "hA, Aje A sAmano cora Avyo che." vakIla bolyA, gaI kAle te tamAruM me sIveluM hatuM ane Aje kayAMthI I khAya ema to teo bhalA hatA. temaNe zrIjIne "tyAM pathara upara kema beThA ? ahIM Avo," ema | kahI bagIcAmAM bolAvyA. mahAtmAjI aMdara gayA ane bagIcAmAM eka sthaLe beThA. vakIla bolyA, " kahe to meM sIveluM hatuM ane Aje khullu kema? kAMI kAmadhaM karo. lokeAne kema bhAra35deg thAo cho?" I mahAtmAtrIe kahyuM ke, "gaI kAle tame je kahI rahyA hatA te badhuM huM sAMbhaLo ho ane pachI enA zikSake kahyuM te paNa sAMbhaLyuM. paNa mane vicAra karatAM lAgyuM ke tamAruM kahevuM ThIka che, ApaNe lokone bhArarUpa zA mATe thavuM? AthI meM nokarI karavAno vicAra karyo ane pachI vicAryuM ke upadeza karanAra pelA vakIla ja A vAta puratA ApaNA guja, eTale bIje kaze javA karatAM karIne mATe temanI pAse ja jaIe. AthI huM ahIM Avyo." bicArA e te ghaNuM bhalA lAgyA. temaNe pUchayuM, "ema ! mArA bhASaNathI tamArA manane ekadama palaTo thaI gaye ?" zrIjI bolyA, "hA." teo te jANe varSamAM AvI gayA ane potAnI strIne bolAvI kahyuM. "jo tuM kahetI hatI ke tame khAlI bhASaNo karyA karo cho. juo mArA kahevAthI A sAdhubAvAnA dilamAM ke palaTa thaze!" bAIe khAsa lakSa na ApyuM. teo aMdara cAlI gayAM. A bAju vakIla vicAramAM paDyA. temaNe puchyuM, "sAdhujI kAMI bhaNayA gayA che athavA kAMI hunara jANe che?" mahAtmAthI e kahyuM, "nA, huM te sAva akSarazatra ane mUDha che." vakIla manamAM vicAra kare che ke A koI lAge che te hathiyAra jevo 5Nu bhaNelo nathI, mATe ene zAnI karI ApavI? emane vicAramAM paDelA joI zrIjI bolyA ke tame vicAra karatA haze ke mane zI nokarI ApavI. paNa sAmAnya niyama che ke bhaNelAone kAranI, gumAstAgArI ke evo koI nokarImAM rAkhI zakAya ane mArA jevA abhaNane to vAsa mAMja vAM, vAsi vALavuM, kapaDAM dhovA, vagere prakAranI nokarImAM rAkhI zakAya. teo vicAramAM paDyA. temane lAgyuM ke A vAte te DAhI DAhI kare che, paNa bhaNelA nathI eTale zuM thAya? vakIla bo9yA, "sAdhubAbA, tamAruM nAma zuM ?" mahAtmAjI bolyA. mane yAda nathI." "tame nAnapaNathI sAdhu thayA haze. huM tamane rAma kahIza, samajyA ne ?' ema kahI vakIle pUchyuM, "rAma tuM pagAra zuM laIza?" maharSijI bolyA, "prathama mane kAma AvaDe che ke nahI te jagyA sivAya pagAranI nizcitatA zI rIte thAya ? pagAranI utAvaLa nathI. huM prathama umedavArI karIza." vakIla khuza thayA ane kahyuM, "bhale prathama kAma zIkho. pachI divALI upara jovAze." tyArabAda bAIne bahAra bolAvI kahyuM, "A sAdhune ApaNe tyAM ja rAkhIe, kAmamAM sArI rIte TevAze eTale pachI bIja mahIye. ene Teva nathI. mATe prathama emane sAdu kAma Apaje. dhIre dhIre ene svAvalaMbI banAvavo paDaze." temanA dharmapatnI banyAM. "tamo vagara oLakhe game tene pakaDI lAve che. mane to lAge che ke A keAI sArA sAdhu che. temanI ane tamArI atyAra sudhI thayelI badhI vAtacita meM sAMbhaLI T
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 50 ] myazema devahitaM yadAyuH // [ maharSivaryanuM AdarzavRtta che. te uparathI A vyakita kaMI judI hoya ema mane lAge che, mATe teo bhale rahe, paNa huM emane kaI halakuM ke bhAre kAma ApIza nahi" chevaTe baMnemAM nizcaya thayo ke temanI pAse phakata savAre ane sAMje be vakhata vaDe bharIne nadInuM mIThuM pANI pIvA mATe maMgAvavuM. temaNe zrI chane A pramANe karyuM. zrIjIe ThIka che kahI roja savArasAMja snAna mATe nadI upara jatI vakhate eka eka pANIno vaDe uMcakI lAvavAno krama zarU karyo. bAI bhalAM hatAM nitya devasevA vagere paNa karatAM hatAM saMtAna vagere kahyuM hatuM nahi, tema AzA ane icchA baMne rahyAM na hatAM. vakIla ema pitAne nAstika kahevarAvatA paNa hRdayanA sArA hatA. jamatI vakhate mahAtmAzrIne bolAvyA. zrIjIe kahyuM. "prakRtine lIdhe vidyakIya salAha anusAra ha ana khAto nathI, ukALA vagere u chuM." AthI bAIno bhAva vadhyo, temaNe zrIjIne koI ajJAta rIte vicaranArA mahAtmA che, ema, mAnIne patine kahyuM ke "mane lAge che ke tame A vyakitane oLakhI zAyA nathI. kema ke be divasanA paricayathI mane lAge che ke A koI gupta mahAna vibhUti che." vakIla bolyA, "bhAvika loko evA ja bheLA hoya che, tuM hajI evIne evI ja rahI. juo ene ke palaTo thayo ?" paNa bAInA AgrahathI cheTe zrIjI pAse pANI lAvavAnuM kAma paNa baMdha karavAnuM TharAvyuM. zrIjI snAna karIne sAMje pANI laI AvyA ane dhaDa nIce mUko ke turata bAIe AvI sASTAMga praNAma karyA ne kahyuM ke Apa AvatI kAlathI koI paNa kAma kapA karIne karazo nahi. ame Apane oLakhI zakatAM nathI. vakola te A mArga samaja nathI. zrIjIe hasIne kahyuM, "maiyA, evuM kAMI nathI." pacho vakIle zrIjIne kahyuM ke, AvatI kAlathI tAre pANI nahi lAvavuM, paNa mArA oraDAmAM besI rahevuM ane mArA sivAya game te koI Ave te paNa bAraNuM ughADavuM nahi. tane kAmanI barAbara khabara nathI eTale A badhuM samajAvIne kahevuM paDe che,' zrIjIne eka ArAma khurazI batAvI te upara besI rahe jaNAvyuM. zrIjIe pUchyuM, "pANInuM kAma mArI pAsethI chInavI levAmAM AvyuM. tethI mAre zuM samajavuM? huM e kAma mATe lAyaka gaNAyo ke nAlAyaka?" vakIle vadhu lakSa nahi ApatA kahyuM, "tArA rajA je vo eTale tane A zreSTha kAma ApyuM che." mahAtmAzrI bolyA, "to ThIka." trIje divase bapore vakIla kacerImAM gayA, pachI zrIjI ArAma khurazI upara aMdarathI bAraNuM baMdha karIne beThA hatA. eTalAmAM bahArathI eka gRhastha bAraNuM ThekyuM. zrIjIe pUchayuM, "keNuM' uttara, "bAraNuM ughADe" zrIjI elyA, vakIla kacerImAM gayA che; Ave eTale Avaje. temanI mane sakhata AzA che ke game te Ave te paNa tAre bAraNuM kholavuM nahi." sadara gRharathano mijAja tapI gayo. teo game tevuM bolavA lAgyA, ane chevaTe kahyuM che khele che ke nahi, tuM zuM samaje che? hu vakIlana kAkAno dIkaro thAuM chuM." zrIjIe kahyuM: "tame vyAvahArika lokee vivekane tyAga nAha karavo joIe, vaLI tame kuLavAna ane sajajana che, tethI e tamAre mATe ucita 5gu nathI." A sAMbhaLIne teo vadhAre ciDhAyA ane mATe upadeza Ape che. huM vakIlana kAkAno chokaro chuM." vagere bolI bAraNAMo ThokavA lAgyA. mahAtmAzrIe zAMtithI kahyuM ke, "tamo vakIlanA kAkAnA dIkarA che ke vakIlanA bApanA te huM jANavA mAgato nathI, paraMtu huM ema kahA mAguM ke huM vakIlanI nokarI karuM chuM ane temanI mane AjJA che ke game te Ave te paNa tamAre huM na houM tyAM sudhI bAraNuM ughADavuM nahi, ema chatAM jo tame bAraNuM bhAMgIne AvavA mAgatA ho te bhale; paNa huM koI paNa saMjogomAM udhADIza nahi." A daDha nItine sAMbhaLIne teo game tema bolatA bolatA vakIla pAse gayA. bAI to pAsenI oraDImAM sevApUjanamAM ja ghaNe bhAge rahetAM ane sAMje eka vakhata jamatAM; eTale teone to A badhA kamanI khabara paNa na paDI. pilA saddagRhastha to tyAMthI sIdhA korTamAM vakIla pAse gayA ane temane potAnuM apamAna thayuM che, A nokarane kayAMthI zodhIne lAvyA ? vagere kahyuM. vakIle samajAvyA ke, "bhAI, te te sAdhu hatA paNa mAro upadeza temane ThIka lAgavAthI traNa cAra divasanI A mArge vaLyA che. eTale temane nokarInI paddhatinI barAbara khabara na hoya." teo bane AvyA. vakIle bAraNuM khelAvyuM, baMne aMdara beThA. bAI paNa bAraNuM kholI cA nAsto vagere
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] Ama (jIvanmukta thaI) devoe nizcita kareluM AyuSya pUrNa sukhamAM vItAvIe, [ para lAvyAM. teo A badhI vAtathI vAkepha thayAM. vakIle zrIjIne pUchyuM, "tamoe A gRhasthane tame vakIlanA kAkAnA ke bApAnA chokarA cho e jANavAnI mAre jarUra nathI ema kahyuM hatu" zrIjI bolyA, "hAM vakIla bolyA, "ApaNe moTA mANaso sAthe ema na vartIe " zrIjI bolyA, " meM temane dharma ane suzIlatAnA nyAye samAnatA nahi gumAvavA jaNAvyuM hatuM paraMtu teo te rAkhI nahi zakayA, AthI meM paNa makkama nItino Azraya karyo. bAIe mahAtmAzrIne 53 lIdhAH " AmaNe ghaNuM sAruM karyuM; tamArA bhAI evA ja tisamArakhAM che." vagere. Ama cAra divasa pUrNa thayAM. pAMcame divase savAre maharSi snAna mATe nadIe gayA hatA. eTalAmAM nadInA pUlanI pAse eka moTara UbhI rahI. temAMthI moTara hAMkanAre pANI levA nadI upara Avyo. teNe maharSivaryAne dUrathI dIThA ane meTaramAM beThelA pitAnA mAlikane kahyuM. teo paNa sArA vakIla hatA ane temanI sAthe eka nAzikanA suprasiddha vaidya ane vArakarI saMpradAyanA eka kIrtanakAra buvA hatA. teo sarve zrIjInA bhakta hoI maharSivaryane avadhUta yogI tarIke pichANutA hatA. teoe DrAIvaranuM kahyuM sAMbhaLatAnI sAthe ja maharSivaryanI pAse AvI sASTAMga daMDavata karyA ane "hAlamAM ahIMyA vihAra che?" ema pUchayuM. zrIjIe traNene kuzaLavRtta pUchayA bAda saheja ramujabhAve smita karIne kahyuM ke, huM ahIMyA sAdhu mahAtmA tarIke nahi paNa nekara tarIke chuM." e vAta sAMbhaLI AzcaryanI sAthe zrIjInI lIlAthI teo badhA kautuka karavA lAgyA ane puchayuM, " kayA bhAgyazALIne tyAM?' zrIjIe kahyuM. tamArA jevA eka ahIM vakIla che, temane tyA" bAda thoDo satsaMga karyA pachI teoe vidAya lIdhI kema ke temane koI kesane mATe punA korTamAM javAnuM hatuM AgaLa gayA pachI teoe zrIjIne khabara nahi paDe evI rIte pharIthI gAmamAM moTara haMkArI ane cAra pAMca divasathI navo nokara koNe rAkhyo che tenI vakIla maMDaLamAM tapAsa karatAM te A vakIlane ghera gayA. A traNenI vakIle sArI rIte AgatAsvAgatA karyA pachI mahemAnoe. pUchayuM. Apane tyAM koI no nokara cAra pAMca divasathI rahyo che ?" vakIla bolyA, " kema? kAMI gunhAnI dhamAM cho ?" mahemAno paikI eka vakIla ja hatA, temaNe kahyuM " cAranA manamAM cAMdaraNe ja hoya ne ? ApaNe vakIla eTale barobara ka95nA karIe. tame emane oLakho cho? emano meTo tamane zI rIte thayo? e kayAMthI AvyA. " vagere badhuM pUchayuM. vakIle banelI sava hakIkata kahA ane mArA bhASaNathI tenAmAM A palaTo thayo ema bhUSaNayukta jaNAvyuM. pelA traNe jaNuM kAMI paNuM bAhayA sivAya eka bIjA sAmuM jovA lAgyA; AthI vakIlane vadhu saMzaya Avyo. temaNe pUchayuM, "kema koI gunha karIne AvyA che ke zuM !" A bAjue mahAtmAzrIe vicAra karyo ke A leke gAmamAM jaI mArI tapAsa karaze. mATe have ApaNe ahIMthI ja karIne rAmarAma karavA paraMtu teozrI pAse e. vakIlane eka leTo hato ta pahoMcADavo joIe, evo vicAra kare che eTalAmAM tyAMthI eka sadagRhastha gAma tarapha jatA hatA temane hAMka mArI zrIjIe bolAvIne kahyuM ke Apane takadI ApavI che tethI mApha karaje. Apa kayAM raho cho ?' teo bolyA: "A ja gAmamAM." pramaH "ApanuM nAma ?' uttaraH "nArAyagulAla" prazna: " Apa zuM karo cho?" uttara : " ApanI dayAthI hATano vahepAra" praznaH " Apane eka tadI ApavAnI che. " zeTha namratAthI bolyA: " bAbA ! khuzIthI, zI AjJA che?" maharSijI bolyAH "jIo ke A je leTo che te ahIMnA gAma bahAra rahetA baMgalAvALA vakIlane che; to te temane pahecADaze ?' zeTha bolyAH " jarUra; pelA zrI jezI vakIlane ? e to mArA mitra che, jemane tyAM kAI no nokara mAnasapalaTo thavAthI cAra pAMca divasa thayA Avyo che ema sAMbhaLyuM che te ja vakIlane ?" zrIjIe. hA kahI. A rIte leTo pahocADI pote emane ema ja prasthAna karyuM. avadhUta gezvarane zI ciMtA ? AkhuM jagata e saghaLuM jemane ghara temane mATe zuM kahevuM ? tyAga ne grahaNuM badhuM ja sarakhuM. kaI paNa vastu pAme nahi. AvI sthitimAM prasthAna karanArA puruSanI keTalI badhI samatA haze teno vicAra vAcakado ja kare. A bAju vakIlane saMzaya Avyo hato. temaNe mAnI lIdhuM ke A koI gunhegAra haze, eTalAmAM cAha pANI AvyAM te badhA pivAnI zarUAta kare che tyAM pelA zeTha leTo laIne AvyA. vakIle yogya |
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ A para 1 OM zAntiH zAntiH zAntiH|| [ mahiSa vayanuM AdAvRtta satkArathI temane aMdara meAlAvyA. temaNe kazuM, "tamArA A leTA nadI upara rahI gayA haze te kAI bhASAnA jovAmAM AvyA, te tamAne paheAMcADavA mane jaNuAvyuM, tethI huM te laIne Avye hu leATA upara tamAruM ja nAma che. " A sAMbhaLatAM ja mahemAnA samajI gayA, temaNe kahyuM: " jozI sAheba, tameAne manuSyaparIkSA AvaDatI jaNAtI nathI. A tA AI gupta vimUrti che ane tamArA bhAgyavaMzAt ahIM AvI caDhI che; eTalAmAM badhu samajI jAo; e te! have gayA. " A bhAjI vakIla / khAIne hamaNuAM ja kahI AvyA hatA ke tuM meATA sAdhu kahetI hatI paNu A lejIe tapAsa karavA AvyA lAge che. ApaNA upara kAMI kAyadAnuM lazkara na Ave teA ThIka. eTalAmAM temaNe A banne prakAra sAMbhaLyo. bAi bicArAM balAM hatAM; temaNe vakIlane paNa kahyuM ane badhA mahemAnete uddezIne melyAH " A ju AmanA svabhAva evA che. mane te prathamathI ja vahema hatA ke A tAkAI gupta avasthAmAM vicaranArA mahApuruSa lAge che. paNu A tamArA bhAI ! mATe ja zAnA ? UlaTuM mane hasI kADhe. have game te raste tame badhA kRpA karI temane ahIM nahi teDI lAvai| tyAM sudhI huM anna laIza nahi. " khAI nA nizcaya sAMbhaLIne vAra nahi karatAM tatkALa mATara laI badhA mahAtmAzrInI bhALa kADhatAM hatAM AgaLa vadhyA.je raste maharSivA jai rahyA, te rastethI eka TapAlI ( pesTamena ) AvatA hatA. teNe temanI bhALa ApI, tethI teoe te raste meTara haMkArI te thADe dUra para mahAtmAzrI teonA jovAmAM AvyA. zrIjIe paNa vicAra karyAM hatA ke A leDDA have ApA piche nahi che|De. mATe teozrI eka sthaLe jhADanI nIce beThA, meTara ceADe dUra ubhI rahI. pelA zeTha, vakIla, traNa mahemAne, badhA sASTAMga page lAgyA; ceDA samaya sava stabdha ja rahyA. mahApuruSonI kevI adbhUta lIlA ! pachI maharSie pUchyuM, * krama vakIla sAheba, tamArA leTA maLI gayA ?' vakIle praNAma karIne namratAthI kahyuM: " Ape / amArA pratye dayA karI paNa ameA tA ajJAnI eTale Apane nahiM eLakhI zakyA. bhAI e anazana ta lIdhuM che, mATe Ape kRpA karIne amAruM dhara pAvana karavuM joIe." mahAtmAzrI melyA: huM te| tamAre tyAM pAMca divasa rahyo ane hajI paNa rahevAne hatA; paNu A leAkeAe AvIne mArI nAkarI gumAvI dIdhI, eTale have zuM thAya !" temaNe ghaNI ghaNI vinaMti karI, mahemAnA tathA pelA zeThe paNa dhaNI vinati karI eTale mahAtmAzrI meTaramAM mesI krIthI vakIlane tyAM AvyA. mahemAnane me thavAthI tee jhaDapathI punA jaI sAMje pharI pAchA AvyA. gAmamAM banne A vAta phelAI. rAtre bhajana, pUjana, kIrtana vagere thayuM. bAI tA satsaMgI hatAM, temaNe ghaNI ghaNI mAphI mAgI. A khunAva pachI vakIlanA nRpittamAM paNa ekAeka aNudhAryo palaTA AvyA. te darareja savAlAkha rAmanAma lakhatA ane zrIjIe batAvyA mujaba dhyAnadhAraNAdi tathA satsaMga karatA. A rIte ma`ivaye gupta avasthAmAM vicarI aneka rIte leAkeApakAranA kAryo karyo' che. AvA tA keTalAye prasaMgeA che, paraMtu vistArabhayanA lIdhe kevaLa digdarzanAthe ekAda be prasaMge ja atre vaLyA che, eka bIjo ramujI prasaMga lakhavAnI IcchA thAya che. punaH mAtRmilana upara jaNAvyuM che ke mahava peAtAnAM mAtu vagerene huM pharIthI maLIza evuM AzvAsana ApyuM hatuM te pUruM karavAne mATe varSo pachI te rIthI dhera AvyA. kayAM bAlamahiSa ane kayAM yuvAna dekhAtA maharSi ? tyAM temane kANu oLakhe? zrIjI gaNezajInA maMdiramAM jaIne beThA. sarvee mAnI lIdhuM ke kaI na arthe AvyA che ane vizrAMti mATe kheDA che. mAtA vRddha thayAM hatAM. temaNe zrIjIne pUchyuM, "tamAre jamavuM che ?' zrIjIe praNAma karI vinayapUrvaka kahyuM, "nA! hajI huM jamatA nathI. kabula karyA mujaba tameAte badhAne huM maLavA AvyA chuM." vAtAvaraNu badhuM badalAI gayu hatuM. bALapaNanI badhI yAda ApI. mAtahavyaH "beTA tuM ja e " "beTA, Ama nAnapaNathI tu amAne cheDI cAhyA gayA tethI ameAte keTaluM badhu duHkha thayuM haze? mATe have game tema karIne thADA divasa mArI pAse rahe" ema jaNAvyuM.
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ " gItAdeAhana ] OM zAMti zAMti zAMti. athaDa mAtAe premapUrvaka Dila upara hAtha pheravyeA. temanI icchAne mAna ApI zrIjIe te kamalyuM, khInna badhAMta tre khAsa na gamyuM. kANu jANe kANuM ? vaLI nAnapaNamAM gayeaA eTale zI khabara jIvatA che ke jAmatA ! Ama keTaleAka vakhata te vItI gayA. eka bAju mAtAneA prema eTale gharamAM anya lekA nA paNa na rahI zake. " A badhA pacche che ke tuM Ama kheThAM beThAM khAya te ThIka nahi, jethI tAre mATe e leAkAe prayatna karIne nAkarI zeAdhI che te tuM kara.' ema mAtAjIe kahyuM. maharSijI kheAlyA ke " jo tArI AjJA DhAya te| huM mArA kArya mATe jAuM. mane nAkarI karatAM kayAM AvaDe che? vaLI huM kAMI bhaNyA gaNyA paNa nathI. " mAtAjIe pAtAnI pAse thADA vakhata rahevAnA ati Agraha karyo ane " tAre tA khAlI nAmano ja nAkarI karavI. A badhAM tane sabhALI leze " ema kahyuM. eTale zrIjIe A paNa eka gammata kahI tAkarI svIkArI. kAma kare nahi ane maMdiramAM besI rahe. saMbadhIe ja badhuM kAma kare ane amaladAranI peThe sahIe mahAtmAjI pAse laI jAya. ema cAra cha mahinA sudhI cAlyuM. pachI te, " A akSarazatru bhagavAnane meLavavA gayA hatA tra banavAnA hatA, vAtA karavI sahelI che, kheThA beThA khAvuM che, bhIkha pazu krANu Ape?" vagere vagere subhASitA zrIjI pratye anya leAkeA ane kuTuMbIjane tarathI nIkaLavA lAgyA. zrIjIe mUMge meDhe badhuM sAMbhaLo lIdhuM. pachI badhAne eka divase kahyuM ke have " kAlathI huM mArI jAte ja nAkarI karI zakIza. huM have zIkhI gayA chuM. eTale keAInI madadanI jarUra nathI, " ema kahI kAma karavA mAMDyuM, temaNe kArakUtIthI mAMDI amaladArI sudhI evuM kuzaLatApUrvaka kAya karI batAvyuM ke badhAM Azcarya cakita ja banI gayAM. are! A taddana abhaNu chatAM ATalI badhI bhASAo ane ATaluM badhuM kAma kayAMthI jAgR che? cekhAI, ceAkasAI, svamAnatA svataMtratA, niHspRhatA, niDaratA ityAdi gugrA joI badhAM temane asAdhAraNu vyakti mAnavA lAgyA, kaDakAI ane mRdutA vagere jyAM je guNAnI jarUra hoya te dheAraNe tyAM sAma, dAma, daMDa, bheda tyAdi nIti anusAra vatA. AthI gheADA samayamAM ja sarvene ghaNA ja priya thayA. sa leAkeA temane uttama salAhakAra ane atizaya buddhizALI mAnavA lAgyA. pagArane pAte kadI paNa aDakatA nahi, sahI karI Ape te saMbaMdhIe laI mAtAne Ape. Ama TUMka samayamAM ja sarve leAkAne atipriya anyA. bhajanamAM bhajanAnaMdI banI tanmaya, dhyAnamAM dhyAnamagna, pUjanamAM tema brAhmaNukamamAM paNa pAraMgata, dezanA itihAsa mukhapATha, jyAtiSavidyAmAM paNa nipugutA vagere vagere sadgurgA camakavA lAgyA. vaLI niHspRhatA, niDaratA, spaSTavakatRtva vagere guNethI leAkeA prIti ane bhIti tenI dRSTie temane jotAM, Ama zumAre cAra varSo vItI gayAM. gujarAtI bhASAnuM maMDANu A arasAmAM ja thayuM, khAda eka divasa baranAM sALAM mAyusene ekaThAM karyAM. mAtAjInI sAme besI mahi vaye sarvane namratApUrvaka jaNuAgyuM ke " jue, mAtAjInA udarapeASaNane mATe mArI jarUra nathI. vyAvahArika dRSTie temanI jarUraIAta pUrI karavA mATe tame| badhAM che, Izvare temanA pUratuM ApyuM che. eTale mAre teA tamArAM badhAMne ane mAtAne mATe paraleAkanI vyavasthA sAcavavI jarUranI che. have zrI mAtAjIne aMtakALa najIka che. huM te samaye A rUpe nahi paNu sUkSmarUpe hAjara rahIza. mAruM vAstavika sAmrAjya dhaNuM mATu' che. meM mArAthI banyuM te pAMca varSoM mAtAnI icchAnI khAtara atre karyuM. have mAruM ahIMnuM kAya` saMpUNaeN thayuM che. mAre jagatamAM vicarIne ja kAya karavAnuM che te huM karIza. tamAru` badhAnuM kalyANu thAe. badhAM Izvarane smaratAM rahejo. have tameAne mArA chellA praNAma che. mane lAge che ke tame mane rAjIkhuzIthI paravAnagI Apaze| jagatamAM meha nahi rAkhavA joIe. chatA teA vAsanAvazAt vAraMvAra janma thAya che, te dareka janmamAM tene mAtA, pitA, bhAI, bhAMDu, strI putrAdikA heAya che ane temane mATe byanA nAme AkhA janmArA bhAra veThI bicArA chatra madhuM cheADIne eka divasa icchA hai| yA na hai| pazu maraNuzaraNu thAya che. sAthe DhAI AvatuM nathI. AkhA janmArA karelI sa` mahenata kSaNavAramAM ja vya jAya che. mATe mAddha cheDI sAcu kab jANI tameA AnaMdamAM rajA Apaze; ema huM icchuM chuM." A vakhate mahAtmAzrI vyavahArakuzaLa dhAraNI, mutsaddI ane uttama salAhakAra tarIke badhAne eTalA badhA priya thatA hatA ke teo badhAne ja
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ A pa4] svati na indro vRddhazravA : [maharSirthanuM Adarzavatta maharSinI tyAganI A vAta sAMbhaLatAM ja me AvAta che. paNa mahAbhArthInA daDha nizcaya AgaLa koI kAMI bolI zakayA nahi A vAta badhe gAmamAM prasarI. mahAmAzrInA hAtha nIcenA nAka tema ja upara tarIke gaNAtA amaladArone tenI jANa thaI. teo badhA paNa takALa tyAM AvI pahoMcyA ane zrIjIne aneka rIte samajAvavA lAgyA. paNa mahAbhAthInI e bhISmapratijJA koNa choDAvI zake? badhAne jyAre nAIlAja thayo tyAre bicArA eka amaladAre kahyuM ke, " tamAruM rAjInAmuM maMjura karavAnuM to amArA hAthamAM che ne " zrIjIe kahyuM ke, " rAjInAmuM rajA, gerahAjarI ke game te ga; rAjInAmuM maMjUra karavuM ke rajA ApaNI yA nahi te tamAre jovAnuM che. mAre to javAnuM che; eTale eka ja nizcaya ane temAM mane calokamAM kaI paNa rekI zake tema nathI." A rIte sane tilAMjali ApI A avadhUta yogI punaH eka ti, eka paheraNa, eka eADhavAnuM uparaNuM basa eTalI vastuo laI sarvene yogya AzvAsana ApI AnaMdathI hasatAM hasatA gharanI bahAra nIkaLI paDyAM. nAnIne tyAga ane maNa e baMne sarakhuM ja che. A monnati thayelAone mATe A bemAM zuM bheda che emAM moM vaDe bahAra badhA brahmajJAnI nI peTha bele che kharA, paraMtu bhegoge gharano moha choDavAne prasaMga Ave to aMdarathI AkuLavyAkuLa banI jAya che, eTale gharano moha nahi choDI zakatA hovA chatAM bahAra mane gharano meha bilakula nathI, huM jIvanmata chuM, anAsakta chuM evuM kahI pitAnI jAtane ane lokone chetare che. 5. teone maphaviryAnI bhASAmAM ema pUchI zakAze ke tamane gharane moha nathI e je kharekhara sAcuM ja ho te tamoe Aja sudhI gharamAM moDarahita nivAsa karyo ema samaje ane have tenI bIjI bAju paNa jagatane pratyakSa siddha karI batAve ke ame A badhuM choDIne jaMgalamAM paNa vagara sa kece jaI zakIe chIe. ane Ama thatAM ja jagatane khAtarI thaze ke tamAruM kathana kevaLa vANImAM nahi paraMtu vatanamAM che. paNa jJAnIo amone meha nathI, amo chavabhUta chIe ema khAlI moM vaDe bolIne jagatane chetare che. bhUlathI potAnA ekanA eka chokarAne paNa gharanI cAvI suprata karavAne taiyAra hetA nathI. eTaluM ja nahi paraMtu thoDI paNa agavaDa sahI zakatA nathI. A rIte aMdarakhAne atyaMta Asakta ane viSaye manasvI paNe pitAne maya rahita hovAnuM mAnI laI potAnI jAtane chetare che ane jagatane paNa mUrkha banAve che. varaNa pachI maharSei dezabharamAM baMdhe page paryaTana karyuM. A mujaba guptasaMcAra karanArA A avadhuta mahAyogIne keTalAka prasaMge je maLI Ave che te uparathI temanuM athathI iti sudhInuM adabhuta jIvanavRtAMta to teo pote ja prakaTa karI zake ane enI ApaNe vinaMti karI zakIe. bAkI amo te atre A be traNa prasaMge ApI samAjane phakta eTaluM jaNAvavAnI rajA laIzuM ke kharekhara A mahAna vyaktinuM jIvanacaritra ati addabhuta che ane tenI jhAMkhI gItAdehanata adhyAya 18 nA chellA upasaMhAra mANamAM sAkSAta bhagavAna ane mAryo tema ja gaNezAdi devatAonAM vacana uparathI thaI zake tema che ( A prasaMgamAM gAmanuM nAma ane kuTuMbanuM ThAma dhaze prayatna karavA chatAM hajI maLI zakavuM nathI. be traNa sthaLe mahAmAtrIe A mArAM mAtAnuba che e che ulekha karyo haze. paNa e mAnelA che ke janaka che te samajI zakAtuM nathI). giranAranuM giriga maNivaryAnA jIvananA keTalAka prasaMge prasaMgavazAta gau dohana ane datta parazarAmamAM paNa AvelA che. atre eka vadhu prasaMga ke jene lIdhe data parazurAma je pustakanI upasthiti thaI te atizaya mahattvanA hovAthI saMkSepamAM ApavAmAM Ave che. A prasaMga dara parazurAmano prathama AvRttimAM amuka aMro ApatAnI IcchA hatI, paraMtu vistArabhave te bhAga pAchaLathI kADhI nAMkhavAmAM AvyA
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] he kIti vanta deveza ! amene svasti eTale huM kANu chu" tenuM jJAna ApeA, [ 6 55 maviya page. paTana karatAM karatAM kAThiyAvADa, jhAlAvADa, gohilavADa, dvArakA, sudAmApurI vagere sthaLa nI yAtrAo karatA karatA saurASTra dezamAM paheAMcyAM tyAM tee seAmanAtha, prabhAsapATaNa prAcI vagere rathaLe phrI meAjamAM Ave tyAM vihAra karatA karatA gIranA gADha jaMgaleAmAM thoDA samaya nivAsa karI giranAra Upara gayA. eka divase sAMje 4-5 vAgyAne zumAra hateA, ThaMDInA divaseA hatA. ekAeka vicAra AvatAM ja sIdhA uttara taraphreMthI pahADa utaravAnI zarUAta karI zeSAvana, bharatavana, hanumAna dhArA vagere gIca jaMgaleAmAM thaI vidvAra karatA hatA. tyAMthI sIdhA anasUyA pahADa tarapha javA nIkaLyA, je par3ADa najIka pAMDavaguphA ane kAlikAnI guphAnI TekarI paNa che te pahADanI najIkanA gIya jhADIvALA ane kAMTAvALA jhADAthI bharapUra pahADa take jatA hatA, eTalAmAM sUryarata thayA. ratAnu teA ThekANuM ja naheAtuM. zudI pakSanA AraMbhane samaya heAvAthI thoDA vakhata zrIcaMdramAe dekhA daI rajA lIdhI. dhanaAAra aMdhakAra ane temAM pAchuM gIca jaMgala. kAMTA zarIrane vAgI AkhA zarIre ujharaDA thayA hatA. sthaLe sthaLethI leAhI nIkaLatuM hatuM. rastAmAM te paga mUkavAnI pazu jagyA nahi. hAthamAM eka lAkaDI, eka khetI eDhelI, basa eTalA ja sAmAna, eka bhayaMkara khAI AvI. tyAM DhaLI javAyuM ane lAkaDI tathA khetI aMdara sarI paDyAM. 4-5 hAtha jeTalI besavAne ke paga lAMbA karavAne jagA maLe te tyAM rAta kADhavI evA vicAra karI zrIjI AgaLa cAlyA. tyAM teA thADe dUra upara keTalAMka jaMgalI janAvarone avAja saMbhaLAyA. teo khIlyumAMthI upara AvatA hatA. tenI sAmAsAmI najareAnajara thai. zrIjI teA ekITaze teeAnI sAme nirbhayatAthI joI rahyA. ni yatA kAMI meDhe kheAlavAthI gheADI Ave che? theADA samaya bAda vanarAja vaLAMka laI peAtAne rarate sIdhAvyA. A bAju zrIjI cAMpatAM cAMpatAM sabhALapUrvaka emavA paratA thAnanI zeAdha kare che, eTalAmAM daivayeAge sUkAyelA patarA upara kaI cAlanuM hAvAnuM zerDa dUra para saMbhaLAyuM, prathama tA maharSi te lAgyuM ke vanarAja haze paraMtu cAlatAM zrIjInA paga nIce paNa sUkA pAtarAneA avAja thatAM te sAMbhaLatAM sAmethI auna hai? ema kaho kAI e meTethI bUma mArI. maharSiya vicAra kare che ke AvA araNyamAM ane lagabhaga madharAtanA vakhate ahI krANu ? temaNe pUchyuM : Ava yauna za? teNe peAtAnA gurune mATethI sAda pADyo. teo mazAla lai te AvyA. zrIjI temanI guphA upara caDhI gayA. A mahata marman ! mane te mArI ii, Ava gupta revA tenaddIM| ? zrIjI temanI nAnI sarakho guphAmAM jaIne dhUrI najIka kheDA. temaNe prasAdaneA dhaNeA Agraha karyAM, maharthei ghaNI AnAkAnI karI paraMtu temaneA atizaya premapUrNAMka Agraha joI lAhAra levAnuM kapUchyuM, zarIra badhuM leAhIvALuM thayuM hatuM te lUchyu. hAtha paga dheAyA. pelA ziSya jyAM maLye te jagyAe pANInu jharaNuM hatuM, eka nAnakaDA khADA hatA; te sthaLe jaI hAtha paga vagere sApha karyAM ane eka leTA tathA eka tapeluM bharI pANI laI AvyA. pelA mahAtmA prasAdanA agraDa karatA hatA paNa tyAM te! kazu hatuM nahi, eTale zrIjI vicAra karavA lAgyA ke A viveka kare che, eTalAmAM teNe guImAM nAkhe| eka ratALu jevaDe! paNa vacce gAMThavALA kaMda kADhyo. tene keTalI tenA chetarAne eka jagAe DhagaleA karyAM hatA tyAM nAMkhavA kahyuM. te pramANe karyAM bAda zumAre cAra geranA tapelAmAM ukaLatA pANImAM vaccethI te kaMdane teDatAM temAMthI kALA raMgata!, sAmA karatAM paNa ghaNA jhINA khasakhasa jevaDA theDA dANAe nIkaLyA, te tapelAmAM paDatAM ja kulavA lAgyA. adheALa jeTalA dANAe te kulAne zumAre cAra zeranuM tapeluM bharI nAkhyu! eTale tenA upara pelA vanavAsI mahAtmAnA kahevA uparathI tatkALa pAtarAe DhAMkI dIdhA. maharSi vaye vicAyu ke ATaluM badhuM keLu khAze? eka buMdelakhaMDanA brAhmaNa gherathI kaMTALane nIkaLyA hatA te paNa bhUle ahIM AvI caDhayA hatA. temane sAthe besADIne zrajIe kautukane mATe te AAgyA. pazu bIjA eTalA heta teA paNa khAI zAAta ema teete lAgyuM, emAM bIjuM kaI ghI, khAMDa, mIThuM, maracuM vagere na hovA chatAM paNa te svAdamAM atizaya madhura hatA. Ama prasAdaviSi purA thayA, khAda buMdelakhaMDanA brAhmaNe peAtAnI paristhitine khyAla ApyA. te sAMbhaLI teone maharSi vaye dhaNuM samajAvyuM. A vairAgya sAcA nathI
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4 56 ] svasti naH pUSA vizvavedAH / [ mahaSi vayanuM Adarza vRtta ema kahI vera pAchA vaLAne upadeza karyo. tyArapachI te ane ziSya bane lo gayA, khAda pelA mahAtmA zrIjI pratye melyAH "mahAtmana! Apane khATu tA nahi lAge ne? Apa sArA jJAnI jaNA / te| Ama zA mATe rakhaDyA karI che ane nAhakanu duHkha veThe che. " ahIM spaSTIkaraNa karavAnI jarUra che ke sadarahu vanavAsI mahAtmA uttama ceAga:bhyAsI ane vanaspatizAstramAM paNa niSNAta hatA. cha A mahinA sudhI khAvAno jarUra na paDe evI vanaspati tathA kaMdamULanI temene mAhitI hatI. lagabhaga dararoja zumAre aDhAra kalAka nirvikalpa samAdhimAM ja besI rahetA hatA. temanu upara pramANenuM vacana sAMbhaLone maharSi vaye upahAsathI kahyuM ke, "mane lAge che ke Apane hajI dhyeyaprAptine mATe AkAza pAtALa jeTalu a Mtara kApavAnuM bAkI che" vagere. A saMbaMdhamAM savistara vivecana datta parazurAma pustakanA upAsanAkADamAM AveTTu hevAthI ahIM tene vistAra vadhAryo nathI, jijJAsuoe tyAM joI levuM. A vanavAsI mahAtmAte je medha maharSi vaye ApyA hatA te ja A vaidAMtazirAmaNa evuM datta parazurAma che . mavinA udezathI kRtAtha' thayA bAda teoe ghaNA AnaMdathI mahaSivayaMne dAkSaNAmAM zu ApuM ama pUchyuM' ane kaMdamULanI mAhitI ApavAnA irAdA vyakta karyo. paraMtu pAchaLathI temane maharSivA keI avadhUta ceAgezvara hAvAnI khAtarI thatAM kSamA mAgI ane gheADA divasa sevAmAM sAme rAkhavA vinaMti karI. zrIinA kRpAthI teo dhAraNAbhyAsa zIkhyA. daramiyAna giranAramAM guptapaNe rahenArA turu mahaSa jevA eka dhADAmukho tapasvI maharSi dareka siMhasthane khIje varSe tulA saMkramaNumAM nirvikalpa samAtrimAMthI uThIne jAmata thAya che, temanA utthAnanA samaya thayelA che evI jANu thatAM te mADAmukhI ane DikakANI tapastI maharSinAM darzana thatAM sudhI " nI tema ja sUno dhAraNA karatAM tyAM ja sthiti karI. maharSi vaya ane turu RSi eka vakhata teo sAyakALe najIkanA anasUyAnA par3ADanI TUMka upara mer3A hatA. ceAtarA sRSTikSonI ramaNIya zAbhA nihALI rahyA hatA. tattvano ja vAteA khaDuMmAnasa mahAmAno sattAsAmAnyAsthiti eTale zuM e saMbadhamAM vivecana cAlu hatuM. vanAsI mahAtmA maharSi vaya jInI zilAnI beThakanI najIka paga pAse beThA hatA ane anucara sAme hAtha joDI ubhA hatA. eTalAmAM vanavAsI mahAtmAe AkAza taraka joI namratAthI pUchyuM, bhagavan! pUrva cUNanI jema AkAzamArge vihAra karanArA siddo, gaMdha, devadevIonA samUDI, ityAdi have kema jaNAtA nathI? tattvajJAnanA adhikArI te ane manuSya me ja ceAni varyAM che. jyAM tattvajJAnanI carcA cAlatI hoya tyAM te samUr3A AkAzamAM hAjara hoya, chatAM kema jaNAtA nathI? temane A adhikAra ane jijJAsAyukta namratAthI kareka prazna sAMbhaLI mahaSivaya melyAH he tAta! kRta, zvetA, ane dvApara yuganA aMta sudhI tA A devadevatAo, siddagA, gadha vagere AkAzayArI samUI, AvI tavarUpa carcA cAlu hoya te samAmAM pragaTa rIte pazu bhAga laI zakatA hatA, paraMtu kaliyuganA AraMbhamAM naimiSAraNyanA seA varSo sudhI yajJasatra thayA pachI te aMtarikSamAM pAtapeAtAnA dilparUpe ja sthita hoya che, jethI dhAraNA vagara joI zakAtA nathI. tamA jovAne icchatA ho to tamArI sUryaOdhAraNA brUmadhya-bhrUkuTimAM AvelA AjJAcakramAM karI sUryarUpa banI jAe, temAMthI anAyAse ja karI pAchuM utthAna thavA pAmaze eTale netramAM rahelA kATI sUrya samA prakAzamAna pUjA draSTAbhAvathI anubhava Avaze. ane pachI AkAzacArI siddhonAM darzana ane vArtAlApa vagerene paNa pratyakSa anubhava laI zakAze, teoe tatkALa Asana karI, gudAdvAra pagatI pAnI vaDe badha karI meru'daMDa TaTAra karyo ane prANanA apAnanI sAthe sayeAga karI tene krame krame mUlAdhAra, svAdhiSThAna, maNipura ane anAhatacakramAM lAvI mahiSa vaya ane vanavAsI mahAtmAnA saMvAda hiMdImAM thayA hatA.. ttaparazurAma tRtiyAtti pRSTha 24 jI.
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] te vizvavida pUSA! ane koNa chuM tenuM jJAna karAve. [ na paDe thI sAta dhArAnA chiddhAne sArI rIte rAkhI menA tALavAnA mULamAM lAvI tyAMthI yuktithI AjJAcAmAM caDhAvyo. manamAM kevaLa eka sUryanI ja bhAvanA hovAthI bIjuM badhuM dekhAtuM tadana baMdha thavuM hatuM. tyAM kaTI saryanA tejapuMja 35 banI e bhAvane paNa choDI brahmaraMdhramAM jaI nivikak5 samAdhimAM sthita thaI gayA. zamAre aradhA mukta pachI e samAdhimAMthI anAyAse utthAna thatAM punaH koTI sarvasame tejapUMja jovAmAM Avyo ane temAMthI pUrvanA daDha saMka9pane lIdhe ja asaMkhya jagate paramANuno jema utpanna thatAM jovAmAM AvyA. tyAMnA eka paramANu jeTalA bhAgamAM A caudalokavALA brahmAMDanuM bhUtAkAza ane temAM saMcAra karI rahelA siddhagaNa, gaMdha, apsarAo, devadevIo, vagerenA asaMkhya samaye temanA jevAmAM AvyA. te pikI devarSi nArada, tuMbaruM ane tuMbaI jatinA asaMkhya siddhonA samuhe paNa A vAda sAMbhaLI rahyA hatA, e temanA jevAmAM AvyuM. . teo temanI pAse gayA ane praNAma karI namratAthI pUchyuM ke ApaNe badhA A janmatamAMnA A lokone joI zakIe chIe tema teo ApaNane kema nathI joI zakatA ? nAradajI bolyA: A badhA ajJAnI che. jagatanuM sAcuM ravApa samajI zakatA nathI tethI paraMparAgata mAnavAmAM AvelA miyA AropathI jagata jaDa hovAnuM mAnI beThA che. ane te upara aneka nAmarUpanI kahapanA karI bese che. tathA te jANe satya ja hoya ema anubhave che. je A jagatanuM sAcuM svarUpa samaje ane pote koNa che e anubhave te ja miyA mehabramathI chUTI zake che. tamo pote paNa atyAra sudhI amane joI zakatA na hatA. A badhA siddho devI ane devIonA samUha tamAro taravajJAnane apUrva saMvAda sAMbhaLavA ahIM eTale ke jene tame aMtarikSa kahe tyAM ekaThA thayA hatA. juo! A giranAra ke je gurudattAtreya, basa, asitamA, bakadAlabhya vagere siddhonuM sthAnaka kahevAya che. tyAM tamAruM ja eka zarIra bhUmaMDaLanA loke jene nirvikalpa samAdhi kahe che, te sthitimAM sthita thaI beThuM che. sAme brahmAni sadaguru. beThA che. temanuM sAcuM svarUpa tamo pichANe che? amArI sAthenA devarSi tubaru ke jeo ahIM jerAmAM Ave che teo eka zarIravaDe A giranAranA pahADamAM svaTika jevI kAyAvaDe nirvikalpa samAdhimAM ja riyAta rahe che. pRthvImAMnA bhaumamAna pramANe dara bAra varase jyAre guru kanyAno ane sUrya talA rAzimAM saMkramaNa karatA hoya te daramiyAna eka divasa teonuM nirvikalpa samAdhimAMthI utthAna thAya che te divase teo badhA pahADanI pradakSiNA karI dareka zikharo upara thaI punaH sthAne jaI pharI pAchA samAdhimAM bese che. temana thAnaka pRTavAnA lokothI jANI zakAya tevuM nathI. teonuM have thoDA samayamAM ja utthAna thaze. te vakhate tamo temanA darzanano lAbha tyAM leze. have amAro javAno vakhata thayo che. A bAbatamAM tame tamArA brahmaniSTha sadaguruzrIne pUchazo ke, jethI tame devarSi aM 2 vinA pArSada evA e raphaTikakAyI ane ghoDAmukhI tuMbaru maharSinAM darzana karI zakaze. ATaluM kahI teo badhAM ekAeka aMtardhAna thaI gayA, A bAju vanavAsI mahAtmA nirvikalpa samAdhimAMthI jAgRta thayA. temaNe pUjaya maharSiyane sASTAMga praNAma karI banelo sarva prakAra nivedita karyo. te sAbhaLI pUjyazrIe nIce mujaba kahyuM citanya svarUpamAM evA te anaMta camatkAre che. daita ane traNa guNavALAone je rIte bhedabhAvanI apanA hoya che tevo mAhabama pitA sahita akhila vizvanuM sAcuM svarUpa jANanArAone kadI paNa hato nathI, tethI teone AvI bAbatamAM kadI mehabrama ke Azcarya thatuM nathI. tamo sihadhAraNa jaladI sApa karI zakayA jethI mane ghaNe AnaMda thayo che. yogamArga nahi jANanArAo kevaLa saMkalpathI paNa dhAraNA siddha karI zake che. hAlamAM sUrya ane guru bane cahA kanyA rAzImAM che. have pAMca rAtrI pachI sana tulA rAzimAM saMkramaNa thaze, tenA sattAvIza aMza sudhI ApaNe devarSi tuMbanA darzana mATe ahI rAha jovI paDaze. teonAM dattazikharathI mAMDIne kAlikA mAtAnI Teka sudhImAM ApaNane jarUra darzana thaze. mATe ApaNe have dararoja sAyaMkALa pachI rAtre eTalA bhAgamAM ja temanI rAha jotAM vihAra karIzuM. e rIte barAbara pacIsa divasa vityA. sUryane meSa navamAMzamAM praveza thayo te divase madhyarAtri pachI brAhmamuhUrta kALamAM AhAmukhI (DA jevuM jenuM me) tathA raphIkakAya (jemanuM zarIra rahaTIka maNinI jema pAradarzaka-ArapAra : dekhAya chete atyaMta manohara ane suMdara dehadhArI devarSi tuMba dhaNI ja jhaDapathI vihAra karI rahyA hatA. ! temanAM darzana thayAM. temanA darzanArthe gADAnI jema jaMgalanA pazupakSIo paNa baMne bAjuethI pahADa upara caDhI
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ * 58 ] svasti nastAyoM ariTanemiH [ maharSivaryanuM Adarzavata AvatAM dekhAyA. maharSivarSe 9 vani sahita vaMdana karyA. temaNe sAmA sohama kahI vaMdana karyA. baMnenI sAmasAmI eka daSTi thaI. basa bheTe pUrNa thaze. mahaviryajI nIce utaravA lAgyA. daramyAna anucarasahita vanavAsI mahAtmAe paNa devarSi caraNakamaLamAM mAthuM mukavuM. cha ane sahama dhvaniyukta zubhAziSa laI piote mahapiMchanI pAchaLa gayA. zeSa rAtri AnaMdamAM vitAvo, bIje divase prAtaHkALe maharSioe kahyuM ke he vatsa! tame have kharekhara katakRtya thayA che. samadarzI thayA che, jIvanmukata banyA che, mATe have ame svasthAne jaIzuM. vaLI devarSi naMbarano paNa Adeza evAM ja che. to have game tyAM saMcAra karI zake che. tamAruM A dehanuM Ayu a5 hovAthI sarSa jema kAMcaLIne tyAga kare tema tamo viMyA yA sAtapuDA kiMvA amarakaMTakamAM koI sthaLe jaI nivAsa karI tyAM videha sthiti prApta kare. nitya tamArI pAse ja chuM. aMta samaye maraNa karatAM hAjara thaIza; ema nizcita mAnazo. kheda nahi karatAM AnaMdathI - jIvanmukta dazA bhoga ane dhAraNAbhyAsamAM vRddhi karo. bar3amAnasa mahAtmAnI peThe sattA sAmAnya sthitimAM rahevAne prayatna karo. je sthitimAM vasiSTha, vizvAmitradi mahaSi, janakAdi rAjarSi ane rAmakRSNAdi avatAra sthiti karI rahyA hatA. e rIte pote potAnAM pitA vaDe ja ramaNa kare. ema kahI gaLagaLA kaThe teonI vidAya lIdhI ane himAlaya bhaNuM prasthAna karyuM. A rIte A keI guptapaNe vicaranAra mahAna vibhUti avadhUtaziromaNi maharti che, avatarika he mA te mahAtmA che ke sAkSAta bhagavAna pote che, game te he, paraMtu temaNe chellA dAyakAmAM gujarAtamAM dekhA dIdhI che ane jJAnanA mahAsAgarasamAM mahAkALapuruSavarNana, datta parazurAma ane gItAdohana jevAM amudraya ane apUrva maMtharatnone gujarAtI bhASAmAM prakaTa karIne gujarAtanI janatAne upakArane bojA taLe mUkI dIdhI che. gujarAta emanA e zumAMthI kadI paNa chUTI zakaze nahi. ApaNe icchIzuM ke maharivarya : bhaviSyamAM paNa uttarottara potAnA jJAnavijJAnano amulya lAbha ApaNane ApatA raheze. jemAM pANInA siMcana thakI jhADa vadhe tema teozoe ropelA adhyAtmabojane uttarottara siMcana karI poSaNa maLatuM raheze to gujarAtI janatA avazya jAgrata raheze. mahAnubhavo! Ape bhagavadagotAnA ghaNA tarajumA vAMcyA ane vicAryuM haze; gItadehane paNa tamArI sevAmAM upasthita thAya che tenuM paNa Apa eka vakhata sArI rIte avalokana karazo; eTale pachI temanA jJAna saMbaMdhe tame tamArI meLe ja khyAla karI zakaze. sUrya prakAzavA bIjA koI sAdhananI jarUra hetI nathIte pote svayaMprakAza che, tema gIta dohanamAM AvelA svataHsiddha jJAnanI kalpanA mATe bIjA koInAM pramANapatro ke zikArapatronI jarUra nathI e vAtanI satyatA tame jAte ja pichAno zakaze. maharSivaryane khorAka zuM temane nivAsa kayAM hoya che teo zuM kArya kare che? temanA kAryano paddhati kevA prakAranI che? temano vidyAbhyAsa, svabhAva, temanI pAse saMgramAM zuM che? temanA thakI lokene vyAvahArika, Arthika temaja AdhyAtmika lAbha, ArtAlApane yayelA anekavidha anuma, maharSi paryAnI kAma karI rahelI gupta zakita vagere saMbaMdhamAM vizvazAMti nAmanA sAtamAM prakAzanamAM saMkSepamAM vivecana ApeluM che te uparathI kAMIka aMze kalpanA Avaze. amAre spaSTa jaNAvavuM joI e ke amArI pAse lokenA anubhavanA aneka patra ane prasaMge che, paraMtu te prasiddha karavA mahAmAthI bilakula paravAnagI ApatA nathI, tethI to kahe che AvuM vAlmaya prasiddha karavAthI mahAtmAonuM mahatva vadhe che ema mAnavuM agara lokasaMhane nAme lekeno samudAya vadhAre pramANamAM ekaThA karavAmAM Ave te kharekhara IchanIya nathI, te te lokone chetaravA samAna che. vyavahAramAM dhAnyane saMgraha eTale dhAnyane kekImAM bharI rAkhavuM evo artha thAya che tema lokasaMgraha eTale lokone vadhu ekaThA karavA athavA ziSyAdi agara sevAdine nAme gAMdhI rAkhavA evo artha nathI, paraMtu lokone mArgathI nivArI sanmAge sthApavA tenuM nAma ja khare lokasaMpraha kahevAya. sevAne uddeza buddhi vecavAne nahi, paraMtu saujanyasahita buddhi pragama karavAne ja levo joIe" evo zAstrane paNa siddhAMta che. AjakAla lokonI mAnyatA evI che ke tyAgIe vyAvahArika ane sAmAjika vyavahAra jANI nahi zakatA hoya, paraMtu temane amArI bhalAmaNuM che ke vyavasthA, chatA, niyamitatA, ekasAI ane cokhkhAInuM jJAna meLavavAne mATe tamAre mahAtmAzrIne sahavAsa avazya karavo joIe. temanI kAryakuzaLatA
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana] che atizaya gatimAna gava! ane svasvarUpanuM jJAna Ape ja paha ane duraMdezIpaNuM tema ja nirapRhatA te sahaja prasaMge paNa tarI Ave che. A vAta te jemane temanA sAnidhyamAM rahevAne suyoga prApta thaze haze agara teonI sAthe pravAsaprasaMga Avyo haze teo ja sArI rIte jANI zakaze. teozrI anAyAse je vyavahAra AvI paDe, pachI te nAne-sudra hoya ke mahAne-moTo hoya paraMtu niHspRhatA, saraLatA ane dakSatAthI eTale badho sacoTa rIte kare che ke, vyavahAramAM rAjA, mahArAjA, lakSAdhipati yA kareDAdhipati vagere game te hoya to paNa atyaMta niDa25Ne ane vagara saMkece temanI bhUlo temanA meDhA upara tatkALa kahI de che AthI keTalAka emane durvAsA kiMva jamadami kahe che. kaDakAI ane siddhAMtapriya hovA chatAM hadayanA nikhAlasa ane mahAdevanI jema zIdhra prasanna thanArA bheLA zaMbhu samA che. rAjA tema ja samAjane satyatatva kahevAnI kAmagIrI jIvanmukta maharSienI hoya che, evo itihAsa anAdikALathI mazakara che. pUrve rAjAe maharSienI salAha anusAra ja vartAtA. nyAya denAro tadana niSpakSapAtI hoya to ja prajAne yogya nyAyadAna maLI zake, samAjanuM hita zAmAM che, kArya ane akArya eTale zuM, ityAdi vyAvahArika bAbato puraiSaNa, viSaNu ane lavaNAmAM phasAyelA viSayI lako samajI. zake nahi, paraMtu taddana asaMga ane niraka evA niSkAma banelA brahmAMnaka jIvanmukta mahAmAe ja te vAta sArI rIte samajIne tene megya mArgadarzana karI zake che. maharSivaryajIno vyavahAra eTalo badho paSTa, niHspRha, saraLa ane satyathI bharapUra che ke game te vyavahAraniSNu manuSya paNa teozrInI vyavahAradakSatAthI cakita bane che. tarka ane nitizAstra saMbaMdhamAM teojhAnA vicakSa mulA, buddhimattA, haradezIpaNuM ane kArya ukelanI sUcanA, game tevI gUcano takALa nIveDo lAvI devAnI ajaba zakti bhUgoLa, khagoLa, prahmAMDarayA, kALapati vagere jevA jJAna vijJAnanA te game tevA zAstranA guMcavaNabharyo pronA nikAla sahejamAM tatkALa karI nAkhavAno temanI paddhati ajoDa che. e vAta mATe temane vijJAnadarzaka mahAkALa puruSavarNana" tathA tatvajJAna saMbaMdhamAM "datta parazurAma' jevA gujarAtImAM prasiddha thaelA Apatima gaze e gujarAtanI janatAne pratyakSa purAvArUpa che ane sarvotama evuM A "gItAdohana" paNa vAcaka samakSa Aje upasthita che. A saMbaMdhamAM vadhu vivecananI jarUra nathI. A rIte vyAvahArika dRSTie taddana abhaNa gaNatA paraMtu sarvajJAnanA bhaMDArasamAM e mahApura paricaya ApavAnuM dughaI kArya kAMIka aMze ATopI amo saMtava mA lIe chIe, kema ke mIThA pANInuM svaccha ane suMdara sarovara bharAyeluM hovA chatAM pakSIo temAMthI pitapatAnI sAMkta anusAra pitAnI cAcamAM Ave teTaluM ja laI zake che athavA game tevo kImatI hIro hoya chatAM jene tenI pArakha nahi hoya tenI daSTie te te kAca ja kahevAze; tema A graMtha ane graMthakAra game tevo mahAna. heya paratu artha karanAratI buddhi upara ja tenuM sAcuM svarUpe jANavAnuM alabata che, kahevata che ke kamaLo thayo hoya te badhe pILa ja dekhe ane kAgaDAnI daSTi viSTA upara ja, tema aneka prakAranI lokavAyakAo A5Ne jema atI bAbatamAM sAMbhaLIe chIe te mujaba A graMtha ane graMthakartA paNa temAMthI bAkAta raheze ema kaDavuM e vyAvahArika daSTie anacita gaNAze; eTale dareka potapotAnI buddhi anusAra ja temAMthI prahanuM karaze ane maharSivarSano lAbha uThAvI zakaze; paraMtu parIkSAne mATe te te eka amUhaya rana khANurUpa nIvaDaze ema kahevuM e bilakula atizayokti bhavuM nathI. hiMdustAna dezanI viziSTatA e che ke jagatamAM sArA sArA vidvAna gaNAtA pAzcAtya vidyAcAra | saMpanna ane dhuraMdhara vidvAna, vidyAdhare ane paMDita vagere rAmakRSNa paramahaMsAdi jevA eka abhaNa AdamInI pAse jaIne ja sAcI zaMti maLI zake che. prastuta samayane mATe zrI kRSNAtmaja mahAtmA e teno purAve che. A vAya maharvinA darzane AvelA eka sapasiddha agya vidvAne uccAreluM che, te. keTaluM yathArtha che tene khyAla mahAmAtrInA samAgamamAM AvI temane ja zuM zakanArAe ja karI zakaze, che. keTalAMka varSo pUrve eka suprasiddha netA ane adhyAtma vizvamAM prakhara 21 lenArA, lekamAnya TiLakanA * khAsa kapApAtra anuyAyI pitAnA eka mitrane sAthe laIne eka divasa mahaSivanA darzane AvyA hatA. teonI sAthe AvelA mitra tathA nAstika hatA. maharSivardhane praNAma karI sAthenA mitrane urI te badhA ar - +++ = . * 1-1 | * * -- + ma nA ** * * *
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ svastino bRhaspatirdadhAtu // [mahaSivayanuM AzIlata ke tamane ahIM lAvavAnuM prayojana phakta eTaluM ja che ke je bhaviSyamAM tamane kadAca A mArga tarapha vaLavAnI icchA thAya te tamo A mArge prayatna karIne jayAre hatAza thAo, athavA A nAstikatAnA Agrahane choDI paramArthamAM paDI keIka vyakti vA sAMpradAyane durAgraha pakaDIne sanmArga thakI pharI bhraSTa thaI vimAsaNamAM paDe, tamene tyAM AtmazAMti na maLe te nirAza nahi thatAM durAgraha cheDIne tame A mahAtmAne avazya maLaje eTalA mATe ja A maharSivaryanI meM tamane oLakhANa karI ApI che. jyAre tame kharekhara muMjhavaNamAM paDyA haze tyAre koI paNa durAgrahane grahaNa karavA pUrve A mahApuruSa hiMdustAnamAM game tyAM hoya te temanI bALa kADhI temane avazya maLaje eTale tamArI game tevI gUMca tatkALa nIkaLI (ukalI jaze. evA uddezathI ja huM tamane ahIM lAvyo chuM; A mArI jAta anubhava huM kahI rahyo chuM, paraMtu sAthe sAthe kahuM chuM ke emanI evI to kaDakAI che ke emanI pAse tamArI sAcI jijJAsAnuM pradarzana tatkALa thaI jaze. kema ke temanI agniparIkSAmAMthI pAsa thavuM atizaya kaThaNa che, jemane AtmaprAptino ati-nI jijJAsA hoya teo jema lokhaMDa pArasane aDatA tatkALa suvarNarU5 bane che tema temanA sahavAsathI tatkALa AtmaprApti karI zake che; bAkI itarone mATe to teone oLakhavA tathA temano tApa jIravavAnuM kAma atizaya muzkela che, paNa je Tako e te tadana ni:zaMka ja banyo. tukArAma mahArAje kahyuM hatuM tema "A mAge te kharA bahAdarA-jAtavAnonuM kAma che, kAcA pocA kiMvA DhIlA eTale jemane tIvra jijJAsA nathI tevA bAyalAonuM ahIM kAma nathI." e uktinA amala ahI tame joI zakazo. zrImaharSivaryajI eka vakhate unmata avasthAmAM hatA. te samaye eka atibhAvika bhakta namratAthI kahyuM ke, "mahAtmana ! Apa Ama jamadaminuM svarUpa dhAraNa kare tethI lake mahAtmA saMbaMdhamAM koI kAMI aphavAo uDAve che, teo badhA Apane zuM kaheze? kema ke teo te badhA ajJAnI che, Apane zI rIte oLakhI zake?" maharSivarSe hasIne za.tithI tatkALa uttara ApyoH "je kadAca jagatamAM vibhAgo pADI zakAya te be ja. () ajJAnI ane (2) jJAnA. jeoe AtmAne sAkSAtkAra karyo hoya tevA aparokSAnubhavI jIvamukta mahApuruSone samAveza ja phakta nAnInI keTImAM thaI zake che, te sivAyanA bIjA badhA atAno che: e zAstrane nizcita siddhAMta che, A ajJAno asvarUpane nahi oLakhavAne lIdhe pahADa, pattharAdi sthAvara, vRkSa tApatrAdi jaMgama tema ja kIDI, pataMga, pazu, pakSIthI mAMDI manuSya sudhInI cetana, ema aneka jaDacetana niemAM sabaDI aneka prakAranAM kukho bhogavI rahyA che ane vizeSamAM potAne badhA jJAnI samajI le che. jema nApAsa thayelA mithyAbhimAna vaDe eo paikI pAMca guNane lIdhe nApAsa thayo hoya te pitAne dazaguNathI nApAsa thayelAo karatAM vadhAre buddhizALI mAne ane dazavALe paMdaraguNathI nApAsa thayelA karatAM pitAne vadhAre brahizALI mAne chatAM teone pAsa thatAM sudhI abhyAsa karavo ja paDe che. Ama nApAsamAM zreSakanikavarganI mAnyatA nakAmI che, pAsa thayA te yA ane nApAsa thayA e baLadanI jema dhuMsarImAM joDAyA, tema A badhA ajJAnI leke mithyA ahaMkAra vaDe pota potAne zreSTha mAnI bese teno zo artha? A ghAraNe tamArA kahevA mujaba je ajJAnI leke zuM kaheze evo vicAra karIe te temanI ja phaTInA ane A badhA temanA ja bhAIbaMdha samAM pahADo, pattharo, jhADo, kIDIo, makoDA, IyaLo, udhaIo, pazu, pakSI, kITa, pataMgIyAo, bhaMDe, katarAMo, bilADAe, ghoDAe, kAgaDAe, gharaDe, gadheDAe, vagere zuM kahetAM haze agara kaheze ene vicAra kema na kare? kAraNa ke ajJAnadaSTie te A badhAM mANase ane pahADa, pattharathI mAMDIne sthAvara, jaMgama, jaDacetana, tamAma yonio eka ja keTImAM che. mANasonI yonimAM jema keTalAka pitAne buddhizALA, paMcAyatI paTelIyA kiMvA agraNI mAne che tema A kAgaDAkUtarAMomAM paNa evA vargo hoya che. jhADapAnAdimAM tathA patthara ane pahADAdimAM paNa hoya che. Ano artha nApAsa thayelAoe jema potAnI buddhino zo rAkha nakAme che tema AtmasAkSAtkAra vagaranA ajJAnIone midhA ahajAra paNa tadana bartha che.
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] he devaLa bupati! amane amArA astitvanuM na thanuM vAna Ape, [ 6 A ajJAnIo sAriktAdinI meTameTethI bUma pADIne vAta kare che te to phakata pitAnI mAnyatA bIjA upara lAdI potAno svArtha sAdhavA pUratI ja hoya che. temane aMdarakhAne Azaya hAta nathI. teo to phakta khuzAmatapriya hoya che. temanI daSTie pitAnI hAjI hA ane khuzAmata kare te sAtvikanA sirapAva meLave ane je sAcuM kahe tene tAmasane. paNa A beThe samajatA nathI ke jema bhaDAmAMthI ddhi vATe pANI bahAra nIkaLI jAya eTale temAM AkAza vagara bolAvye ja Ave che temAM jemAM sArivaktAne udaya thAya tene AtmaprApta sivAya bIjuM kAI beya sajhe ja nahi, tamo pote sAtvikatAnI vAta kare che ane A mAruM ane A tAruM ityAdi rAjasa, tAmasa vyavahArane jarA paNa aLagA thavA detA nathI ane vaLI A mAre mATe nathI karatA ema kahIne jANe badhuM jagatane ja arpaNa karI devAnA na hoya. evo daMbha kare che. A te kevI sAtvikatA? mATe nizcita mAnazo ke jyAM rAjasa, tAmasuM guga saheja 5 na hoya tyAM ja sAtvikatA rahI zake che ane jyAM sArikatA hoya tyAM rAjasa, tAmasa na rahI zake. A rIte AtmApti thavI e ja sAcI sAtvikatA che. bAkI to sArikatAne bahAne pitAne ane lekene chetaravA samAna che. mATe tAmasa vaDe ja jenI upatti che, rAjasapravRtti e ja jenA jIvanarUpa che evA A badhA kahevAtA loko paraMtu vAstavika AtmasAkSAtkAra vagaranA ajJAnI patharAo zuM rahaze vA kahetA ho evI ciMtA rAkhavAnuM kAMI prayojana nathI. vicAra karIne juo to tamene jagatamAM badhA sArA ja kahe che! evo eka paNa manuSya batAve ke jagatamAM sadhaLAM ke tene sAro ja kahe. jagata kaMdamaya che, eTale keTalAka sArA che ane keTalAka narasA kahe. bheda phakta eTalA ja ke temAM vattA pramANu hoya che. mAre kAMI e ciMtA nathI. kema tamo A badhA lokonuM pramANapatra meLavIne lAvyA cho? nahiM to tamane sAdhugIrInuM pramANapatra nahi ApavAmAM Ave, ema je kaI mUrkha kahe tenI mAre zI paDI che! mArI AtmaprApti AvA ajJAnI, mahe kiMvA avivekI mUkhInA pramANapatro upara avalaMbita nathI. huM te je chuM e chuM ja, keI vade yA nike enI sAthe mAre zI levA devA ?" maharSivardhanuM niHspRhatva ane spaSTa tathA satya vakatRtva uparanA kathana uparathI sArI rIte samajI zakAze. A mujaba maharSivaryanuM prAcIna ane arvAcIna mahApuruSonA maMDaLamAM aneka bAjuethI atyaMta mahattva che. samartha tattvajJAnI, bhakitamArganI daSTie parama Izvarabhakta, alaukikagI, samartha dhAraNAbhyAsI, sAmAjika daSTie lokenA samArgapravartaka, lega dizAdarzaka bevaDI, sAcA-lekasevaka, dharmasaMrakSaka AtmasAkSAtkAra yAne apakSa anubhavathI siddha ane amala evA prAsAdika graMthakAra, cAritryavAna,baheLA anubhavI, bhaktone mATe atyaMta premALa ane mAyALu, zistapAlanane mATe atyaMta kaDaka, virakta, nispRhI, spaSTavaktA ityAdi aneka saddaguNone teozrI bhaMDAra che. bhautikajJAna-vijJAnamAM paNa atikuzaLa hevAne lIdhe game tevI gUMcane tAbaDatoba nikAla karavAnI temanI ajaba zelI te darekane dibruDha banAvI mUke che. sivAya I teo tyAga, saMyama, titikSA, prakhara vairAgya Adi guNenI to javalaMta pratimA ja che; jethI saMtaziromaNi mALAmAM paNa teo haMmeza khare ja rahyA che ane raheze. A advitIya ane ajoDa mahApuruSane TUMka paricaya lokonA atyAcakane lIle ApavAno yathAmati prayatna karI ame temane vaMdana karI potAne katArtha samajIe chIe. nAnubhAI khabhAI sAI jayatilAla kalyANarAya ThAkara e. sI. amIna dhIrajalAla pI. parIkha zrI kacchamAtmAjavAka sudhA prakAza tathA salAhakAra samitinA sayA,
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ 2 da2] chi jAti: tiH tiH I a. [prakAranuM prathamAvattinuM nivedana prakAzakanuM nivedana (prathamavRtti) zrImadabhagavadagItA e ApaNe paramapavitra ane vizvavaMdanIya dhArmika graMtha che. gItAnuM tattvajJAna-amara Adeza janatA saraLatAthI samajI sAcA mArge jaI zake e hetuthI ja parama pUjya maharSi mahAtmAzrI kRSNAtmaja mahArAjazrIe khUba ja zrama laI gItAdohana vA tasvArthadIpikA nAmaka A pavitra graMtha lakhyo che. A bahara dharmagraMtha janatA janArdananA karakamaLamAM rajU karatAM mane parama AnaMda thAya che. bhagavAna zrIkRSNa paramAtmAe bedhelI gItAnuM reja-ba-roja ApaNA hiMdu gharamAM paThana-pAThana thAya che, paraMtu mAtra blokanA vAcanathI ja A gahana graMthanuM sAcuM rahasya samajI zakAtuM nathI. gItAnuM jJAna sAdI ane saraLa hadayasparzI bhASAmAM ApavAmAM Ave to janasamAja tenA mULa rahasyane saraLatAthI samajI zake ane svakalyANa paNa sAdhI zake. A daSTithI ja pU. maharSivarce " gItAdehana'mAM vistArapUrvaka pitAnokiMmatI ratnasamo jJAnabhaMDAra khAlI karyo che. A graMthamAM pU. maharSivaye gItA uparanA tamAma matamatAMtaro dUra thAya e rIte potAnI ANaMdaSTa ane svAnubhavabaLathI gItAnA mImAMsA karelI che ane samAjane upakRta karyo che. zrImada bhagavada gItA upara atyAra sudhImAM judA judA mahAna dharmAcAryoe, paMDitoe dhaNI TIkAo tema ja bhASyo lakhelAM che. "svarAja e hamAre janmasiddha haka che" e mahAna satranA jaka va. lokamAnya bALagaMgAdhara tilake 5Nu gItA upara khUba ja mananIya TIkA lakhelI che paraMtu zrImadabhagavadagItA uparanI badhI TIkAo, TIpaNe ane bhAgyo karatAM paNa vizeSa abhyasanIya daSTie, Adhunika samayane anA5 tema ja nA judA dharmone samanvaya karIne gItAmAMthI 5 svAmIzrI kRSNAtmajajIe jema zrIbhagavAne samudramaMthana karI amRtadehana karyuM hatuM tevI ja rIte badhAM zAstranuM dahana karI samAjane khUba ja * upayogI badhaprada ane mArgadarzaka evo A " gItAdahana " graMtha arpaNa karyo che. parama pUjya maharSivarce A pustaka taiyAra karavA pAchaLa rAkhelI satata kAmanI civaTa atyaMta AdaraNIya che. A pustaka taiyAra karavAnuM meM mAthe lIdhA pachI pU. svAmIjInA atyaMta nikaTanA paricayamAM huM Avyo chuM. mane zrIjInI pAsethI vyAvahArika bAbatamAM paNa eka vyAvahArika gRhastha kevA kevA guNe ne AdarzanuM pAlana karavuM joIe e vize pUba ja jANavAnuM maLyuM che. saMsAranA dareka kAryamAM pachI te dhArmika, sAmAjika ke rAjakIya game te kSetra hoya paNa te dareka kSetramAM eka nokarathI mAMDI eka milamAlika pAsethI niyamitatA, cokasAI, civaTa ane vacanapAlana mATe pUjya maharSivayaM ekanika mAlUma paDyA che. huM mArA vyavasAyI jIvana age zrIjIne pUrapUro saMtoSa ApI zako nahi heluM ane te mATe mane kaIkavAra mAThe Thapake paNa maLela. meM pUjya svAmIjInA eka mahAna guNanuM nirIkSaNa kareluM che ane te e che ke, teo khUba ja nirayhI-nirALA ane svataMtra vicAranA che. temane anurAga badhA pratye sara che. eka rAjavI.milamAlika ke eka sAdhAraNa madhyama vargano mANasa hoya ane eNe je kartavya karavAnuM hoya te kartavyapAlanamAM je zithilatA dAkhave ke pote ApelA vacanamAM niSphaLa jato hoya to teo tenI kaDaka bhASAmAM khabara levAnuM cUke tema nathI. gItAdehana'nuM kArya khUba ja vikaTa hatuM. AjanA atyaMta kaThina samayamAM jyAM eka eka vastu, chApavAnA eka eka sAdhano mATe vakhato vakhata khUba ja muzkelI anubhavavI paDe, jyAM kAgaLa kavoTA mATe aneka jAtanA kaSTa sahana karavAnAM hoya tevA samayamAM paNa Aje "gItadehana' pustaka taiyAra thAya che e paramakRpALu paramAtmAnI kRpAnuM ja daLa che ema huM mAnuM chuM.
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] zAMti zAMti zAMti. [ 4 63 parama pUjya maharSivaryanI A mahAna graMtha taiyAra karavA pAchaLanI dhagaza, utsAha, avirata mahenata, civaTa ane aniza citananA pariNAme ja Aje samAjane eka uttama alaukika graMtha prApta thAya che, A mATe parama pUjya maharSivarya mahAtmAzrI kRSNAtmaja mahArAjazrIne huM eTale upakAra mAnuM teTalo ocho che. | A graMthanAM ghare sudhAravAnuM kArya atyaMta kaThina hatuM, paraMtu pUjya maharSei mArI vinaMti svIkArI chellA chellA be mAsa sudhI amadAvAdamAM rahI e ja kArya pAchaLa pitAnA khUba ja kimatI samayano bhAga Apyo ane A graMtha jema bane tema jadI prakaTa karavAnI mArI icchAne saphaLa karI mane khUba ja gI karyo che. A mahAna graMtha "saMdeza limiTeDane prakaTa karavAne yaza maLe che e saMsthAnuM parama saddabhAgya mAnuM chuM. mAre kahevuM joIe ke, "gItAdehana' eka abhUtapUrva dhArmika graMtha banyo che eTaluM ja nahi, paraMtu A mahAgraMthamAM zrIjIe gItAnI apUrva ane vistRta TIkA ApI udAttAnudAttAdi svarayukta vaidi maMtrapati sahita Atmonnati irachanAra jijJAsuone mATe AtmasAkSAtkAranI khAtrI. vedavedAMgAdi cauda prasthAne rAsa ane ati sUkSama rahasya raspaSTa rIte saraLatAthI samajAvyuM che. sAMkha, yoga. karma, bhakti vagere saMzayonuM nivAraNa karI sarva yogonI ekavAkayatA A aditiya dharmagraMthamAM darzAvavAmAM AvI che. A gItAdehananI aMdara gItAchatA ke vaidika maMtrapaddhatithI bolI zakAya tevI rIte svayukta chApavAmAM AvyA che. je Aja sudhI chapAyelI gItAomAM jovAmAM Avela nathI. eTale zrI "gItAdehinAnI e eka khAsa viziSTatA lekhAze. A graMtha taiyAra karavAmAM maharSivaryanA ziSyo ane pyArA dhaNa nehI zameke e khUba ja zrama uThAvyo che ane e mATe huM sarvano AbhArI chuM, amadAvAda gAMzramanA saMcAlaka zrImanuvayajIe A pustaka prakaTa karavA pAchaLa tenAM thI mAMDI chApavAlAyaka na sudhInI javAbadArI niSkAmabhAve uThAvI zraddhA ane bhaktipUrvaka je sevA ApI che te mATe huM temano AbhArI chuM. A graMthanAM uttama kakSAnAM citro dorI ApavA mATe bhagavatapremI citrakAra zrI kAntilAla senI "kAntarane AbhArI chuM. tema ja zrokaNAtmaja vAsudhA vA svayaMprakAza jJAnadIpaka graMthamALA prakAzana ane ' salAhakAra samitine paNa temanA sahakAra mATe AbhArI chuM. harijana AzramavALA zrI pratAparAya upAdhyAya, tema ja pU. maharSivarya sAthe mAro prathama aMgata paricaya karAvI ApanAra bhAIzrI ratilAla manasukharAma paTelane khAsa AbhArI chuM; tema ja jemaNe pratyakSa apratyakSa sevAbhAvanAthI sahakAra Apyo che e sarva baMdhuone aMtaHkaraNathI AbhAra mAnuM chuM A graMthane samayasara prakaTa karavA pAchaLa gujarAta prinTiMga presanA kAmadAra bhAIoe paNa prema ane utsAhathI samayanI darakAra karyA sivAya kArya karyuM che te mATe teo dhanyavAdane pAtra che. " gItAdoDana'nuM kArya kaparA yuddhakALanA kaTokaTIbharyA saMjogomAM zarU karyuM hatuM ane te paramakRpALu paramAtmAnI kRpAthI ane parama pUjaya maharvivaryAnA AzIrvAdathI saMpUrNa thaI zakaryuM che. A graMthamAM je kaMI truTIo rahI gaI hoya te tarapha pU. mahavirya ane vAcakamitro kSamya daSTi e jaze evI huM AzA rAkhuM chuM, AjanA kaparA-kaThina kali-kALamAM A pavitra graMtha "gItAdahananuM paThana ghera ghera vistare ane tenuM bhAvapUrvaka adhyayana thAya ane janatA temAMthI jJAna prApta karI dhanya bane evI huM AzA rAkhuM chuM. samasta janasamAjanA kayANArthe pragaTa thatAM A amUlya graMtharatnane bhAvika janatA sArA pramANamAM lAbha leze evI AzA saha paramakRpALu zrIkRSNa paramAtmAnA caraNakamaLamAM namrabhAve zI ya gujArI ane viramuM chuM. caitra vada 11 ravivAra lI. dAsAnudAsa nadalAla cunIlAla beDIvALA saMvata 2002 nA jayazrIkRSNa - tA. 28 eprIla 1941. J. menejiMga DirekaTara, dhI saMdeza limiTeDa.'
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ pAra mai manasi pratihitA [ gamazakti OM tatsat bhIsadgurubhyo namo nmH| nai granthaprazasti / triSu lokeSu tannAsti gItAyAM vartate na yat / agItAkhyaM ca yatkiJcit asattatra na saMzayaH // 1 // ayamAtmA hi govindo jIvo'yaM hi dhanaJjayaH / dharmakSetraM hyayaM dehaH kRSNagItaM sanAtanam // 2 // arjunAnna paraH ziSyo govindAtparamo guruH / gItAyAH paramaM jJAnaM bhUtaM vA na bhaviSyati // 3 // zrutaM gAnamidaM divyaM maGgalamamRto'pamam / pANDuputreNa gopIbhizvoddhavena ca yogibhiH // 4 // phalau zrIzaGkarAcAryaH zrutaM jJAnezvareNa ca / zrImatkRSNAtmajaizcaiva zrutaM gItaM halaukikam // 5 // nadyau dve vahataH puNye gaGgA gItA ca bhArate / punAtyAdyA zarIraM ca manobuddhiM ca hyantimA // 6 // prakAzete pRthivyAM do bhAskarau ca tamoharau / tejaHpuJazca caNDAzurgItAjJAnArka ujjvalaH // 7 // tayorAdistamo hRtvA vibhAtIha carAcaram / sthApayatyAtmacaitanye mano hRtvA tu hyantimaH // 8 // dhyAyante jJAnino bhaktA yoginazcaiva karmiNaH / gItAjJAnasarastIre vAsudevaM namanti te // 9 //
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAhana ] (anivacanIyA Atma25 mArAmAMthI pravA) mArI vAra manamAM sthita thAo. [ ga 5 | - tatsat sadganthasevanano mahimA pasvAsti samanthavimarzabhAgya / kiM tasya zuSkamapalAvinodaiH // jene sArA kaMtha vAMcavA vicAravAnuM sadabhAgya sAMpaDayuM che, tene capaLAnA (dhanane garva tathA nI putra ane saMbaMdhIjananA) zuka vide zI gaNatarImAM che? - sAmaMthavAcana e sAdhana tarike ati uttama che e kharuM, paraMtu vyasanarUpamAM te tadana nirarthaka che. paNa beyaprAptine arthe je teno sAdhana tarIke upayoga karavAmAM Ave te AnA jevuM zAMtine mATe bIjI e paNa sAdhana vyavahAramAM upalabdha nathI. beyanI daSTie karavAmAM AvatuM vAcana mAnavIne game tevA mahAna dukhamAM sahAro ApanAra sAce snehI che. je graMthe thakI Atmagati sAkha thAya che. je aMge viSayavAsanAomAM Asakti ochI karAvI temAM saMyama karAve che. je vaDe samatA prApta thaI zake che je thakI satya ahiMsA, asteya vagere sAtha hine pAme che, dina pratidina AMtarika zAMti vadhatI jAya che; rAgadveSAdi doSone vilaya thAya che; paropakAra vatti vadhe che; tyAga, saMyama, sahanazIlatA, aMdara eka ane bahAra ju evA prakAranuM vartana nahi rAkhavAnI vAra, aMtaba pavitratA ane sarvatra eka paramAtmA ja vyApelo che evI samAnabhAvanA jAgRta thAya che; manasvI rIte nahi paNa maharSioe kahelA zAraNe ja prati karavAnI icchA vadhe che, te samaye samajavA. AvA graMthonuM sevana e DUbanAranI naukA che. -maharSi zrIkRSNAtmaja, "pustamAM huM gUMthAyele rahI zakatA, tethI mane be mAsa vadhAre jovA maLata to paNa huM kAyara thAta nahi eTaluM ja nahi paNa mArA jJAnamAM upayogI vadhAro karI zakavAthI huM UlaTe vadhAre sukhacenamAM raheta. huM mAnuM chuM ke, jene sArAM sArAM pustako vAMcavAno zokha che te game te jagyAe ekAMtavAsa sahelAIthI veThI zake che. * * eka pachI bIjuM ema pustako vAMcatAM chevaTe tame AMtarvicAra paNa karI zakaze." - --mahAtmA gAMdhIjI mane pustaka vAMcavAthI jevo AnaMda maLe che te AnaMda A jagatamAM bIjA koI paNa kAmathI nathI maLatuM "+++" mAtRbhASAmAM vividhajJAna ApanArA graMthane pracAra thayA vinA keI paNu prajA unnati pAmI zakatI nathI ane jAtIyabhAvanA (vadezaprIti) paNa meLavI zakAtI nathI. "xx" "badhI jAtanI unnatinuM mULa jJAnanI unnati che. pazu Adi jevI IdriyataNi sivAyanuM bIjuM kAI paNa evuM sukha tame nahi batAvI zake ke jenuM mULa jJAnanI unnati na hAya "xxx" sAhitya udyAnanA catura mALI thavAnuM sadabhAgya jene prApta thayuM hoya athavA jenuM mana sadeva sAhitya sarovaranA kamalonI madhura sugaMdhathI masta banavA lAgyuM hoya tene te sAhitya sivAyanAM svargIya sukhe paNa tu ja lAge che." -baMkimacandra che garIbone daridratAmAMthI choDAvavAnI, khIonAM duHkha dUra karavAnI, zarIra tathA manano thAka utAravAnI ane mAMdAonuM ja bhUlAvI devAnI prathAmAM jeTalI zakti che, teTalI zakti ghaNuM karIne bIjI I cIjamAM nathI." -mArDana jJAna e AkAza che ane pustake e temAM zobhI rahelA caLakatA tArAo che; jJAna e samudra che. ane pustake e samudrane lAbha laI zakAya tevAM vahANe che; jJAna e surya che ane pustake e ApaNA - -
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ no e ja likitamaviAne - [ sAnthasevano mahimA gharamAM AvI zake e teno prakAza che; jJAna e senAnI khANa che ane pustake e temAMthI banAvelA ApaNane baMdhabesatA thAya tevA dAgInA che; jJAna e moTAmAM moTI kImatI noTo che. ane pustake e ApaNuM rojanA upayogamAM AvI zake evA calaNI sikkAo che; jJAna e vAyu che ane pustake e vAyune calAvI ThaMDaka ApanArA paMkhA che; jJAna te agni che ane pustako te agnithI prakaTAvelA dIvA che; nAna e pRthvI che ane pustako ApaNane rahevA lAyaka makAne che; jJAna e anAjano bhaMDAra che ane pustako e temAMthI taiyAra thayelA roTalA che; jJAna e medha che ane pustako ApaNA gharamAM rahI zake tevAM pANI bharelAM mATalAM che; ane jJAna e sarvazaktimAna paramAtmA che ane pustako e paramAtmAno rasto dekhADanArA pUjanIya devo che. ( svarganAM ra ) "sadama pratyene sneha e IzvarI rAjayamAM pahoMcavAno paravAno che." kharAba copaDIonuM vAMcana, e te jhera pIvA samAna che." mahelAthI tathA dhanavaibhavanA akhUTa bhaMDArathI je te tamane nahi maLe, te satiSa tamane uttama pustakonA vAcanathI prApta thaze." eka vidvAna ki ja kahe che ke, "vAMcavAnI ane vicAravAnI hoMza choDI devAnA badalAmAM ke mane AkhA hiMdustAnanI saMpatti Ape, te paNa huM te saMpattine kadI grahaNa karuM nahi." "sArAM pustako taruNuvarathAmAM sumArga dekhADe che, vRddhAvasthAmAM manaraMjana uparAMta manonigraha karAve che ane udAsIna vakhate samAdhAna karIne ApaNuM jIvana ApaNane nakAmuM lAgavA detA nathI. vaLI te ApaNI ciMtA tathA krodhAdine zAMta karI nirAzAno nAza kare che." "samathenI oraDImAM gayA pachI tame ene hAtha nahi lagADe te paNa e graMthe ja mAnasavANIthI tamane kaheze ke, "amArAmAM puSkaLa jJAna bharyuM che, te le, ene vicAre ane vApare, eTale tamAruM kalyANa thaze" "zuM A mAnasavANI ochI kImatI che?" uttama graMthe tenuM sevana karanArAomAM dharma, nIti, cAturya, pratimA, zaurya, vaidha, tathA paropakAravRttine varatAre che ane jema jema e daivI guNenI sattA jAmatI cAle che, tema tema duniyAne pIDArUpa AsarIbhAvanI jaDa nAza pAmatI jAya che." sukha vidyA, athavA pramANikatAnA premIoe to jarUra sArAM sArAM pustakono zokha rAkho." lIlA vanamAM bhUkhe maranAra pazamAM ane ATalAM ATalAM vAMcavAnAM sAdhana chatAM jJAnahIna rahenAra manuSyamAM zuM taphAvata?" -svAmI vivekAnaMda zrImadabhagavadagItAnA maMtro ane chaMdo zrI gItAdohanamAM AvelA maMtro tema ja chaMdenuM vargIkaraNa ja aMgenuM vyaktizaH pRthakkaraNa: zrImadabhagavadagItAnA gItAdahana vA taravArthadIpikAmAM sAtaso eka maMtra che. te paikI zrIkRSNa bhagavAne kahelA 574, arjunane 85, saMjayanA 41 ane dhRtarASTrane 1 maLI kula 701 sAtaso eka thAya che. mAnuM chaMdavAra vargIkaraNa: zrImada bhagavadagItAmAM anuSyapa chaMdanA maMtro 646; upajAti chaMdanA maMtro 37; indravajA chaMdanA maMtro 10; upendravajA chaMdanA maMtro 4 ane viparIta pUrvI eTale jemAMthI spaSTa rIte chaMda godha thatuM nathI evA maMtro 4 maLI kula maMtrasaMkhyA 701 sAta ne eka che. gItadehanamAM AvelA maMtronuM vyaktizaH ane chaMdaza: adhyAyavAra vagI karaNa zrI gItAdehana pUjanavidhinA aMte ApavAmAM AveluM che te jovuM.
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] (AtmasvarUpa evuM) mAruM mana paNa vANImAM sthita thAze. [ 6 dvArakAmAM ujavAyela gItAdohana saptAha pUjyapAda maharSivarya zrIkRSNAtmajajI mahArAja praNIta 'gItAdena' jevA dhArmika ane apUrva maMca aMge teozrInI preraNAthI temanA bhakata taraphathI eka samiti nimavAmAM AvI hatI, ane samiti taraphathI pUjya zrIkRSNAtmajajI mahArAjanI sAnnidhyamAM gItA saptAha samAraMbhane bhavya kAryakrama jeTha suda tA. 6-6-46 ne guruvAranA rojathI jeTha suda 15 ne zukravAra tA. 14-6-46 sudhImAM dAromAM brahmapurImAM bhavya ane zAstrokata rIte ujavavAmAM AvyuM hatuM. je prasaMge sthAnika bhAI bahena uparAMta bahAragAmathI A zubha prasaMgane alabhya lAbha levAne mATe muMbaI, surata, amadAvAda, jAmanagara, rAjakoTa, goMDala ane ekha vagere gujarAta kAThiyAvADamAMthI pratiSThita bhAI baheno AvyAM hatAM. saptAhanA prathama divase savAramAM AcArya dvArA vidhivata pUjana vagere karavAmAM AvyAM hatAM, tema ja rAtanA lagabhaga 1500 jeTalI ghata dIpaka pragaTAvavAmAM AvI hatI. AcAryapITha ane vyAsapIThane saMkara rIte zaNagAravAmAM AvI hatI; tema ja AgaLa zrotAo ane saptAhamAM besanAra strI puruSo mATe alAyakI jagyAnI goThavaNa karavAmAM AvI hatI. savAranA 7 thI 12 ane sAMjanA 7 thI 9 sudhI gItAdonanuM vAcana thatuM hatuM. A vAcana mukhya svAmInI pote prasaMge pAta samajIne karatA hatA ane vayamAM vacamAM vyAsajI temane madadarUpa thatA hatA. gItAdoDa nuM vAcana samApta thayA pachI saMgIta ane bhajananI dhUta . lAgatI hatI ane rAtre dasa vAge badhA vikharAtA hatA. tA. 14 mI ne zukravAre A saptAhanI bhavya pUrNarUti karavAmAM AvI hatI. A prasaMge AkhA hAlane suMdara rIte zaNagAravAmAM Avyo hato. tema ja bAjumAM AkhA divasa mATe kAra satra, maMtrajA5 tema ja gItA pArAyaNanI vyavasthA rAkhavAmAM AvI hatI; jemAM baDAssAmAMthI AvelA bhAI-bahenoe utsAhapUrvaka bhAga lIdho hato. sAMje sADAcAra vAge puchuM te prasaMge eka varaghoDo nIkaLyo hato ane temAM rAmIbAe pote AkhA raste chuTathI pilA uchALyA hatA. vara De, kItana, bhajana karate gAmanA judA judA bajAramAM pharI zrI raNachoDa nA maMdira AgaLa thaI pAchA brahmapurImAM Ape che. brahmapurImAM AvyA pachI judA judA vakatAoe prAsaMgika vivecane karyA hatAM. mukhya vaktA tarIke vAmIzrI kRSNAtmajaie pravacana karatAM jaNAvyuM hatuM ke, zrIkRSNa avatArI hatA. gAtA kamaLa, bhakitaga ane sAyaNa ema aneka yogAnuM pratipAdana kare che. zrIkRSNe dezakALa paristhiti anusAra gItAmAM vedazAstrAdino bodha karela che. vedazAstrAdinuM dohana karI sAra kahyo che ane gIta doDanamAM sAranA sAranuM dohana che. gIdohana sAcuM zuM che te batAve che. Aje javAne lIdhe ApaNe ApaNuM satva gumAvyuM che. ane AyAra vicAra choDI dIdhA che je duHkhada che. Aje Apane khAvAne ane nathI, paheravAne puratAM kapaDAM nathI ema kema banyuM! te khAsa vicAravA jevuM che, gI dohana e kAdaMbarI ke. navalakathA nathI. temAM pratijJAthI zrIkRSNanA kahevAyelAM vacano che. kahapatAthI nahi anumathI lakhAyela che, ane gIta dohata IzvarI preraNAnusAra lakhAyela che. temAM saMdeza Apyo che ane prakaTa karanAra 5 "saMdeza lImITeDa' che. ahIMthI gItAdahanano saMdeza AkhA deTAmAM pAMcaze. hiMsA ahiMsAno viveka gItamAM banAvyo che, Avazyaka hiMsA karavA zAstrakAroe chuTa ApI che, te hiMsA nahi ahiMsA che. bhagavAne duSkaya karanArane mAravAne ane sAdhu puruSonI rakSA karavAnuM avataravAne kahyuM che. temAM hiMsA hoya to bhagavAna kare nahi. pahelAnA samayamAM rAjAe potAnA rAjayanA vidvAnone sarakAra karatA hatA, AvA utsavano uddeza ADaMbarano nahi 5 pracArano hoya che. ATha divasamAM sAMbhaLelo gItadAhanano upadeza AcaraNamAM lAvaze to phAyado thaze.
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ * ! ] vedasya ma ANIstha: [ dvArakAmAM ujavAyela gItAdohana sasAha zrI ratIlAla manasukharAma paTele jaNAvyuM hatuM ke, zrIdvArakA e zrIkRSNa bhagavAnanI ane bhagavAna zrIzaMkarAcAye sthApelI zAradApIThanI pavitra ane gauravazALI bhUmi che, ane ahIMthI ja zrIkRSNe racelI gItAneA pravAha punaH zaru thAya che-e icchavA yeAgya che. AgaLa cAlatAM temane gItAdeADananA vidvAna lekhaka mahArAjazrInA jIvatatA zrotAone A khyAla ApatAM jaNuAvyuM hatuM ke, teozro 4 thI 5 varSanI nAnI ummare peAtAnuM kuTuMba lAkakalyANAye tyajI siMdha, paMjAma, kAzmIra, nepAla ane dakSiNanAM sthaLeAe karyo che. himAlaya, kailAsa, mAnasarovara, Azru, gIranAra, gaMdhamAdana ane amarakaTakanA pahADAmAM vicaryAM che. khAra jyeAtirliMga, dvArakAdi cAra dhAmanI yAtrA karI che. teonuM jIvana eka yeAgI ane mahiSate UMcata che. temanI raheNIkaraNI eka RSi jevI che. keTalAye varSa teoe tulasIpAna, gulAbanI pAMkhaDI, brAhmItA pAlA agara vanatI patti khAine te| keTalIkavAra devaLa jaLapAna ane vAyubhakSaNa upara divaseA kADhayA che. teeAzrInuM koI sthAyI nivAsasthAna nathI. paNa keTalAka vakhata kAi gRhasthane tyAM rahe che te tyAM AtmajJAna sa`dhI carcA ane svAdhyAyadi karAve che. teAtrIe zALAmAM zikSA lIdhI nathI, chatAM gujarAtI, marAThI, hiMdI, "skRta ane aMgrejI jevI aneka bhASA jANe che. te ceAgamAnA dazaka paNa che. megInA jevI sthitimAM paNa rahe che. teezrIe khAsa kane gujarAtI bhASAmAM ucca koTInuM AdhyAtmika sAhitya lakhI gujarAtI AdhyAtmika sAhityamAM vadhArA karyo che. mI. jayaMtIlAla kalyANarAya ThAkAre jaNuAvyuM hatu ke, je gItAjItA aSAye ane zrImad bhagavadgItA madha lakhAyA ane zvara saMkretAnusAra kRSNAtmajajI mahArAje 'gItAdeAhana" lakhyuM, ane vizvayuddha puruM thayA pachI saketa che ema huM mAnu chuM, mahAbhArata yuddha samaye upadeza chellA yuddha daramyAna pUjya zro. prasiddha thayuM, e eka IzvarI zrAyuta naMdalAla khe|DIvAlAe khelatAM jaNAvyuM hatuM ke, pUjya mahAtmAM kRSNAtmajajI sAta sAta divasathI gItAdeAhanamAMthI amUlya upadeza ApI rahyA che. Apa jANeA che! ke gItA e bhagavAnanI amRtavANI che. veda ane sa` zAstronA sAra che. guruvaye 1278 pAnAtA mahAna graMtha lakhI te prasiddha karavAnI mate je taka ApI te mATe huM RNA chuM. mI. jayaza'krUra ema. paMDayAe jaNAvyuM je ApaNe dehAdhyAsa che|DavAne kahIe chIe paNu dehAdhyAsa cheDavA saDela nathI. koIne duHkha thAya tevuM vartana ApaNe karavu joie nahi. ApaNe je kAMI karIe temAMthI krartIbhAva cheADI draSTAbhAvathI rahevu joIe. badhAe sarvAtmabhAva rAkhA joI e. ApaNe kAyakra, vAcika, mAnasika rIte samabhAva rAkhavA matane kevavuM joIe. ApaNune IzvaranA ane gurumahArAjanI kRpAnA jarUra che. e mahArAjazrInA upadezanu sepamAM tattva che. tyArabAda samitinA sekreTarI zrI, nAnubhAI khaMDubhAI desAI e temanA AmatraNlRne mAna ApIne AvelA badhAe AbhAra mAnyA hatA, ane kAnTrAkaTara zro, kAnajIbhAI e A prasa Mge lIdhelA zrama mATe hamane AmAra mAnyeA hatA. tyArabAda suratavALA satazAstro zrIjagannAthe suMdara bhatA gAyAM hatAM. rAtanA nava vAge 1500 dhRta dIpikAe pragaTAvavAmAM AvI hatI temaja grahaNu hovAthI meDe sudhI bhajana rIta rAkhavAmAM AvyAM hatAM. jene lAbha dvArakAnA trae khUba moTA pramANamAM lIdhe| hatA. rAtre 61 vAge dvArIkAnI pavitra geAmatImAM avabhatha snAna karamAM AvyuM hatuM. ane bIje vise sajja ke peAtAnA sthAne javA upaDI gayA hatA. (sadeza, 29 jUna 1946 )
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ // OM tastat // zrIgItAdohana vA tattvArthadIpikA dvArakA mukAme paramapUjya brahmaniSTha maharSivarya zrIkRSNAtmajajI mahArAjazrInA sAnnidhyamAM ujavAyela zrIgItAdAhana saptAha (vi. saM. 2002 nA jeTha suda sAtamane guruvAranA rojathI jeTha suda punama ne zukravAranA roja sudhI) nuM eka apUrva draSya
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ lation] ( Ama bhana pAnA yathA ) amAre bhAre 36 yA jAna pratyakSa TA. [a68 OM tatsat zrIgItAmAhAtmya ( bhAvArtha sahita ) OM zrIgaNezAya namaH / zrIsazcidAnanda sadgurave namaH // zrIdharovAcabhagavanparamezAna bhktirvybhicaarinnii| prArabdhaM bhujyamAnasya kathaM bhavati he prabho // 1 // pRthvI bolI : he bhagavana! he paramaIzAna ! he prabho ! prArabdha bhoga bhogavanArA ajJAnIone khaMDa. paDyA sivAyanI ekadhArI bhakti kayA upAya vaDe prApta thAya? zrIviSNuruvAcaprArabdhaM bhujyamAno hi gItAbhyAsarataH sadA / sa muktaH sa sukhI loke karmaNA nopalipyate // 2 // | viNa bolyA : je prArabdha bhogavanArAo haMmezAM gItAnA abhyAsamAM ja rata banelA che, te A lekamAM ja sukhI thaI tamAma duHkhothI mukta thAya che. jIvanamukta thavAthI te karma vaDe kadI lepato nathI. mahApApAdipApAni gItAdhyAnaM karoti cet / kvacisparza na kurvanti nalinIdalamambuvat // 3 // je teo phakta gItAnuM dhyAna kare te paNa jema kamaLapatrane jaLa sparza karatuM nathI, tema mahApApAdi pApono teone kadI paNa sparza thato nathI. gItAyAH pustakaM yatra yatra pAThaH pravartate / tatra sarvANi tIrthAni prayAgAdIni tatra vai // 4 jayAM gItAnuM pustaka hoya, jyAM tene zraddhAyukta pATha cAle che tyAM ja prayAgAdi tamAma tIrtho che. sarve devAzca RSayo yoginaH pannagAzca ye| gopAlA gopikA vApi nAradoddhavapArSadaiH // sahAyo jAyate zIghraM yatra gItA pravartate // 5 // jyAM haMmeza gItA ja pravartI rahI che, tyAM ja nArada, uddhavAdi pArSado che. te saha sadhaLA deva, RSio gIo, sarpo, gAvALe tathA gopIo ityAdi IzvaranA paramabhakto paNa turata sahAya karanAra thAya che. yatra gItAvicArazca paThana pAThanaM zrutam / tatrAhaM nizcitaM pRthvi nivasAmi sadaiva hi // 6 // - jyAM haMmeza gItAne ja vicAra, adhyayana, bhaNAvavuM ane zravaNAdi cAlu che, tyAM he pRthvI ! huM niHsaMzaya haMmezane mATe nivAsa karuM chuM, e taddana nizcita che. gItAzraye'haM tiSTAmi gItA me cottamaM gRham / gItAjJAnamupAzritya trIllokAnpAlayAmyaham // 7 // huM gItAnA Azraye ja rahuM chuM ane gItA e mAruM uttama dhara che, A gItAnA jJAnano Azraya karIne ja huM traNe lekonuM pAlana karI rahyo chuM. ___ gItA me paramA vidyA brahmarUpA na sazayaH / ardhamAtrAkSarA nityA svAnirvAcyapadAtmikA // 8 // ardhamAtrArUpa, akSararUpa, nitya ane atyaMta anivaccapadarUpa evI A tA e mArI ni:saM.. parama vidyA che.
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 70] zrutaM me mA prahAsI: [ gItAmAhAnya (bhAvArtha sahita) cidAnandena kRSNena proktA svamukhatorjunam / vedatrayI parAnandA tasvArthajJAnasazyutA // 9 // cetanyarUpa AnaMdane ApanArI te zrIkRSNa potAnA mukhe ja arjuna prati kahelI, traNa veDha samo, paramAnaMdane ApanArI vAstavika evA tattvajJAna vaDe ja otaprota che. yo'zadaza japennityaM naro nizcalamAnasaH / zAnasiddhi sa labhate tato yAti paraM padam // 10 // 'je nizcala manavALe nityaprati A gItAnA aDhAra adhyAyano pATha kare che, te jJAnasiddhine prApta karI paramapadane pAme che. pAThe'samarthaH sampUrNa tato'dhaM pAThamAcaret / tadA godAnajaM puNyaM labhate nAtra sazayaH // 11 // je saMpUrNa pATha karavAmAM asamartha heya, te arthe pATha kare te paNa godAna karavAthI utpanna thatA yyane pAme che, emAM saMzaya nathI. tribhAgaM paThamAnastu gaGgAsnAnaphalaM labhet / SaDazaM japamAnastu somayAgaphalaM labhet // 12 // trIjA bhAgano pATha karanAra gaMgAjInA snAnanuM phaLa pAme che ane chaThThA bhAgano pATha karanAro semiyAganuM phaLa prApta kare che. ___ekAdhyAyaM tu yo nityaM paThate bhaktisayutaH / rudralokamavApnoti gaNo bhUtvA vaseJciram // 13 // vaLI je puruSa atyaMta bhakita vaDe nitya eka adhyAyane paNa pATha kare che te ruddha lekene pAme che. tyAM gaNu tarIke cirakALa rahe che. adhyAyaM zlokapAdaM vA nityaM yaH paThate naraH / sa yAti naratAM yAvana manvantaraM vasundhare // 14 // he pRthvI ! je nara nitya adhyAyamAM AvelA kanA eka pAdano eTale pA adhyAyano pATha kare che, te manvantara sudhI narapaNAne pAme che. gItAyAH zlokadazakaM sapta paJca catuSTayam / dvau trInekaM tadardha vA zlokAnAM yaH paThennaraH // 15 // candralokamavApnoti varSANAmayutaM dhruvam / gItApAThasamAyukto mRto mAnuSatAM vrajet // 16 // gItAbhyAsaM punaH kRtvA labhate maktimattamAma / gItetyuJcArasayukto mriyamANo gati labhet // 17 // je puruSa gItAnA daza bleke athavA sAta, pAMca, cAra, traNa, be, eka ke chevaTe ardhI brekane paNa nityaprati zraddhAyukta pATha kare, te nizcaya daza hajAra varSo sudhI caMdralokane pAme che. tema ja gItAne pATha karavAmAM sArI rIte joDAyelo maraNa pachI anya yoniomAM nahi jatAM punaH manuSyapaNAne ja pAme che ane tyAM punA gItAno sArI rIte abhyAsa karI uttama mukitane pAme che. phakata gItA evA uccAraNathI yukata thaI maranAro paNa e ja gatine pAme che. ___ gItArthazravaNAsakto mahApApayuto'pi vaa| vaikuNThaM samavApnoti viSNunA saha modate // 18 // kevaLa gItAno artha sAMbhaLavAmAM prItivALA mahApApayukta hoya te paNa vaikaThane pAme che ane vigunI sAthe AnaMda bhogave che,
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] (mana vANIthI) sAMbhaLeluM badhuM (AtmasvarUpa che evA) jJAnano tyAga na thAo. [4 na gItArtha dhyAyate nityaM kRtvA karmANi bhuurishH| jIvanmuktaH sa vijJeyo dehAnte paramaM padam // 19 // je nitya gItAnA arthanuM dhyAna (anusaMdhAna) karI aneka karmo kare tene jIvanmukta jANavo. te zarIranA vilaya pachI paramapadamAM sthiti kare che. gItAmAzritya bahavo bhUbhujo janakAdayaH / vidhUtakalmaSA loke gItA yAtAH paraM padam // 20 // gItAno Azraya karIne pApathI rahita banelA janakAdi ghaNu rAjAo A lokamAM gavAI eTale prasiddhine pAmI aMte paramapadamAM sthita thayA che. gItAyAH paThanaM katvA mAhAtmyaM nava yaH paTheta / vRthA pATho bhavettasya zrama eva hyadAhRtaH // 21 // jeo gItAno pATha karIne mAhAsyano pATha karatA nathI, temano pATha vathA thAya che. tethI tene mithyAzramarUpa ja kahyo che. / etammAhAtmyasayuktaM gItAbhyAsaM karoti yH| sa tatphalamavApnoti durlabhAM gatimApnuyAt // 22 // jeo A mAhAbhya sahita gItAne abhyAsa kare che te tenA durlabha evI sagatirUpa daLane pAme che. sUta uvAcamAhAtmyametadgItAyA mayA proktaM sanAtanam / gItAnte ca paThedyastu yaduktaM tatphalaM labhet // 23 // sUta belA he zaunake! gItAnuM A sanAtana evuM mAhAmya meM tamane kahyuM, je puruSa gItAnA pAThanA aMtamAM A (mAhAbhya)no pATha kare che, te puruSa upara kahelAM tamAma phaLone pAme che. iti zrIvArAhapurANe zrIgItAmAhAtmyaM sampUrNam // A pramANe zrI vArAhapurANamAM kahevAyeluM zrI gItAnuM mAhAmya saMpUrNa thayuM. - - zrIgItAdohana-anuSThAna saptAha pArAyaNa vidhi - divasa adhyAyasaMkhyA. upAsanA kArDa adhyAya 1, 2, 3, adhyAya 4, 5 adhyAya 6, 7, 8 adhyAya 9, 10 adhyAya 11, 12, 13, 14 adhyAya 15, 16, 17 adhyAya 18 paNa saMkhyA 1 thI 120 121 thI 239 239 thI 30 320 thI 473 474 thI 549 550 thI 676 676 thI 799 800 thI 908
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ 72 ]. annenAthI teno trAsavAmi [ zrIgItAmatvanA nyAsa, dhyAna ityAdi zrIgItAmantranA nyAsa, dhyAna ityAdi bIja, maMtra, nyAsa ane dhyAna zrImad bhagavaddagItA, e sAkSAta bhagavAna zrIkRSNanI vANIrUpa pauruSeya upaniSada hevAthI te maMtrarUpa che. maMtranA RSi, chaMda, devatA, bIja, zakti ane kIlaka A cha (aMge) vAnAM heya che, te nIce pramANe che. OM asya zrImadbhagavadgItAmAlAmantrasya bhagavAnvedavyAsa RSiH // anuSTup chandaH // zrIkRSNaH paramAtmA devatA // azocyAnanvazocastvaM prazAvAdAzca bhASasa iti bIjama // sarvadharmAnparityajya mAmekaM zaraNa bajeti zaktiH // ahaM tvA sarvapApebhyo mokSayiSyAmi mA zuca iti kIlakam // RSi, bIja, zakti, kIlaka A zrImada bhagavadagItArUpI mALAmAM AvelAM bhagavadravacanarUpI maMtranA draSTA, bhagavAna vedavyAsa maharSi che; chaMda anuSya (chaMdavivaraNa mATe "zrImadabhagavadagItAnA maMtro ane chaMde" e mathALuM pRSTa a 68 jue) che. ane devatA zrIkRSNa paramAtmA che. jeno zeka karavo yogya nathI tene tuM zoka kare che ane paMDitanA jevA zabdo bole che" e vacana " gItAmaMtranuM bIja che. "sarva dharmone parityAga karIne eka mAre ja zaraNe Ava." A vacana gItA maMtranI zakti che ane huM tane sarva pApothI mukta karIza, tuM zAka na kara." e A gItAmaMtranI kIlaka eTale khIlI, dillI, cAvI vA kuMcI che. nyAsa viSe samajaNa maMtranuM paThana, pUjana ke japa ityAdi karavA pahelAM zarIranI zuddhi uparAMta sarva aMgomAM maMtronuM AropaNa karIne tene nyAsa vaDe devatAonA rakSaNarUpa banAvavuM joIe te nyAsanA be vibhAge che. (1) karanyAsa' ane (2) "aMganyAsa.' aMganyAsamAM paNa pataMga ane dazAMga evA be bhedo che. ahIM SaDaMganyAsa ApavAmAM Avela che. gItAno pATha karanAra prathama gItAmaMtranA RSi, chaMda devatA, ityAdinuM upara pramANe smaraNa karyA pachI nIcenA vidha ane krama pramANe nyAsa karavA. karanyAsane vidhi jaine chiti zAstrArjuna vai rati va:" "A (AtmA)ne zastro cheDI zakatAM nathI ane agni bALI zakatA nathI." A maMtra bhaNI, baMne hAthanA aMga upara tarjanIne pheravavI ane "kaMkujhakyAM namaH" ema bolIne tene AtmArUpe namaskAra karavA. " na caina kledayantyApo na zoSayAta mArutaH " A (AtmA)ne pANI palALI zakatuM nathI ane pavana sUkavI zakato nathI" A maMtra bhaNIne baMne hAthanI tarjanIone (aMguThA pAsenI AMgaLI one) aMguThe aDADIne "tanAAM namaH" ema bolI tene AtmabhAve namaskAra karavA, "aroDAmADayamavozotha ghaa = " A (AtmA na chedI zakAya, na bALI zakAya, na bhIMjavI zakAya ane na sUkavI zakAya te che' A maMtra bhaNIne baMne hAthanI vacalI AMgaLIone aMguThe aDADIne "manAbhyAM nama: " - ema bolI tene AtmabhAve namaskAra karavA,
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] rAtadivasa huM A adhyAyamAM ja jeThuM chuM yA vyatIta karuM chuM. [ 2 3 "nA ratiH thAjuvo sanAtanA" A(AtmA) nitya sarvavyApaka, sthira, acaLa ane sanAtana che" A maMtra bhaNIne baMne hAthanI anAmikAo (TacalI AMgaLI pAsenI AMgaLIo) uparathI aMguTha pheravIne "anAmiAbhyAM namaH" ema bolIne tene paramAtmabhAve namana karavuM ghara che ni rAtarANa sArA "he pArtha! mArAM seMkaDe ane hajAro rUpane tuM " A maMtra bhaNune baMne hAthanI TacalI AMgaLIo upara aMguThAne pheravIne "niSThiAbhyAM namaH" ema bolIne tene namaskAra karavA. " nAnAvidhAni liAni nAnA jJAti " "mArAM rUpe aneka prakAranAM, divya tathA aneka varNa ane AkAranAM che" A maMtra bhaNI bane hAthanI hathelIone tathA te vaDe hAthanA pAchalA bhAgane sparza karIne " taraybhyAM namaH" ema bolIne tene namaskAra karavA. Ama karanyAsa karIne pachI hadayAdi aMganyAsa karavo. hRdayAdi SaDaMganyAsane vidhi jaoNna chinnati vAni ni A(AtmA)ne zao chedI zakatAM nathI ane agni bALI zakatuM nathI." ema maMtra bhaNIne " dukayAya namaH" ema bolIne jamaNe hAtha hadaya upara mUkI pachI namaskAra karavA. "laM che tyAre ja roSatti mAtaH" e (AtmA)ne pAchuM bhIMjavI zakatuM nathI ane pavana sUkavI zakato nathI." A maMtra bhaNune " ziraNe vAhA" ema bolIne jamaNe hAtha mastaka upara mUkavo ane pachI tene praNAma karavA. vachero mAhyoDamaroLa gva " "A(AtmA) na te chedI zakAya, na te bALI zakAya, na to bhIMjavI zakAya, ane na to sUkavI zakAya tevo che." A maMtra bhaNIne "zillA varSa" ema bolIne jamaNA hAthanA agra bhAga(AMgaLIonA cheDA) vaDe ceTalI Uge che te sthAnane sparza karavo. "niyaH rAtaH thAivaDhasI sanAtana " A(AtmA) nitya, sarvavyApaka, sthira, acaLa ane sanAtana che" A maMtra bhaNane "vavA su" ema bolIne baMne hatheLIo baMne khabhAne aDADI adaba vALIe tema karavuM ane samagra aMgamAM kavaca paheryAnI bhAvanA karavI. "je jJArtha hRpafba rAtosi rahyA "he pArtha ! mArAM seMkaDe ane hajAro rUpane je " A maMtra bhaNIne "naitratrayAya vauSa" ema lIne jamaNA hAthanI tarjanI ane kaniSThikA e be AMgaLIo vaDe baMne cakSuone ane pachI baMne bhamaro vaccenA trIjA gupta jJAnacakSane paNa sparza karo. nAnAvidhAni vidyAni nAnAvatIna = " mArAM rUpa aneka prakAranAM divya tathA aneka varNanAM che. A maMtra bhaNIne bAya Tu" ema bolIne jamaNA hAthane mAthA parathI pheravI tenA vaDe DAbI hatheLImAM tALI vagADavI. dayAnane vidhi A pramANe aMganyAsa karyA pachI gItAnA RSi vyAsa bhagavAnanuM tathA devatA zrIkRSNa paramAtmAnuM nIce kahelI bhAvanAo ane namaskAra sahita dhyAna karavuM. OM pArthAya pratibodhitAM bhagavatA nArAyaNena svayaM dhyAsena prathitAM purANamuninA madhye mahAbhAratam /
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 4]. gata ravikhyAna rastha vAima- [ zrIgItAmanTanA nyAsa, thAna ityAdi advaitAmRtavarSiNI bhagavatImaSTAdazAdhyAyinIm amba svAmanusandadhAmi bhagavadvIte bhavadveSiNIm // 1 // % svarUpa bhagavAna nArAyaNe pote arjunane upadezelI prAcIna mahAmuni zrovedavyAsajIe mahAbhAratamAM guMthelI, advaitajJAnAmRtane varSAvanArI, bhagavatI eTale aizvarya, zakti, yaza, zrI, jJAna ane vairAgyanA kAraNarU5 aDhAra adhyAyavALI ane (janma maraNane tathA ahaMtA-mamatA25) saMsArane TALanArI, he mAta! he bhagavada gItA ! huM tAruM dhyAna karuM chuM. namo'stu te vyAsa vizAlabuddha phullAravindAyatapatranetra / yena tvayA bhAratatailapUrNaH prajvAlito jJAnamayaH pradIpaH // 2 // vizALa buddhivALA ane khIlelA kamaLa jevAM suMdara netravALA he vyAsa bhagavAna ! Apane namaskAra he. Ape ja mahAbhAratarUpI tela pUrIne A gItAjJAnarUpI dIpakane pragaTAvyo che. prapannapArijAtAya totrvetrkpaannye| zAnamudrAya kRSNAya gItAmRtaduhe namaH // 3 zaraNu thanArane kalpavRkSanI jema ichita phaLa ApanAra, hAthamAM cAbuka dhAraNa karanArA, jJAnamudrAyuta ane gItarUpI amRtanuM dahana karanArA he zrIkRSNa! Apane namaskAra che. sarvopaniSado gAze dogdhA gopAlanandanaH / / pArtho vatsaH sudhIrmoktA dugdhaM gItAmRtaM mahat // 4 // sarva upaniSada gAyArUpa che tenA dehanArA gopAlanaMdana zrIkRSNa bhagavAna che: ajunarU5 vatsa(vAcharaDA) che; buddhizALI puruSa te dUdhanA bhakatA(pInArA) che ane gItA e mahAna amRtarUpI dUdha che vasudevasutaM devaM kazsacANaramardanam / devakIparamAnandaM kRSNaM vande jagadgurum // 5 // vasudevanA putra, divya rUpavALA, kaMsa ane cANura ne nAza karanArA ane devakIne parama AnaMda ApanArA evA jagaluru AtmasvarUpa zrIkRSNane huM vaMdana karuM chuM. bhISmadroNataTA jayadrathajalA gAndhAranIlopalA zalyagrAhavatI kRpeNa vahanI karNena velAkulA / azvatthAmavikarNadhoramakarA duryodhanAvartinI sottIrNA khalu pANDavai raNanadI kaivartakaH kezavaH // 6 // bhIma ane droNarUpI kinArAovALI jayadratharUpI jaLavALI, zakunIrUpI nIla pattharavALI, zalyarUpI aMDavALI, kapAcAryarUpI pravAhavALI, karNarUpI majAMvALI, azvatthAmA ane vikarNarUpI bhayAnaka magaramacchavALo ane duryodhanapI ghumarIvALI evI yuddharUpI nadIne zrIkRSNarUpI sukAnI vaDe ja pAMDavo tarI gayA; pAdarAvaH sonamarda gItAno nAnAkhyAnakakesaraM harikathAsambodhanAbodhitam // loke saz2anaSaTpadairaharahaH pepIyamAnaM mudA / bhUyAdbhAratapaGkajaM kalimalapradhvasi naH zreyase // 7 // gItAnA artharUpa utkaTa sugaMdhavALuM, nAnA prakAranAM AkhyAnarUpI kesaravALuM, harIkathAnA upadeza vaDe pradala thayeluM, jagatamAMnA sajajanarUpI bhamarAo niraMtara AnaMdapUrvaka jenA rasanuM pAna kare che evuM, kaLikALanA pApane vinAza karanAruM ane parAzaranA putra zrI vyAsa muninA vANIrUpI sarovaramAM UgeluM mahAbhAratarapI kamaLa amAruM sarvenuM kalyANa karanAruM thAo.
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana ] huM jata ja bolIza, satya vadIza. [ ka Sa mUkaM karoti vAcAlaM pahuM laGghayate girim / yatkRpA tamahaM vande paramAnandamAdhavam // 8 // jemanI kRpA mugA mANasane vAcALa kare che ane pAMgaLAne parvata eLagAve che; te paramAnaMda svarUpa mAdhavane huM vaMdana karuM chuM. yaM brahmAdharuNendrarudramarutaH stunvanti divyai stavaivedaiH sAGgapadakramopaniSadairgAyanti yaM sAmagAH / dhyAnAvasthitatadUtena manasA pazyanti yaM yogino yasyAntaM na viduH surAsuragaNA devAya tasmai namaH // 9 // brahmA, viSNu, iMdra, rudra ane mata vagere devatAo divya stotro vaDe jemanI stuti kare che, sAmavedanuM gAna karanArA munie aMga, 56, kAma ane upaniSada sahita vedo vaDe jemanA stuti gAya che, bAnamAM thara thayelA munio temAM rahelA mana vaDe jemanAM darzana kare che; ane devo tema ja asure jemanA pArane jANI zakatA nathI, evA ciMtanyarUpa paramAtmasvarUpa dene vAraMvAra namaskAra he. iti zrImadbhagavadgItAbhyAnam // tatsat zrImad gItAdohanano pUjanavidhi zrIkRSNAya namaH // Acamya prANAyAma kuryAt // OM bhadraM karNebhiriti zAMtipATha paThet // tataH saMkalpaH // OM viSNurviSNurviSNuH // adyetyAdi pUrvoccarita evaM guNavizeSeNaviziSTAyAM zubhapuNyatithau mama sakuTuMbasya saparivArasya zrIgovardhanadharaNacaraNAraviMdaprasAdAt sarvasamRddhiprAptyartha vA AtmasiddhiprAptyartha prArabdhAnusArAdanugrahapUrvakaM zrIbhagavannAmAtmakasvarUpazrIgItAyAH pAThasAMgatAsiddhayarthaM zrIgItAyAH pratiSThAM pUjanaM cAha kariSye // tadastu mitrAvaruNeti pratiSThAM kuryAt // tataH puruSasUktena AvAhanAdiSoDazopacAraiH pUjayet // artha-prathama zrIkRSNane namaskAra karIne Acamana karyA pachI prANAyAma karavA. pachI "maja ji: che. zAMtipATha bhaNavo. tyAra pachI saMkalpamAM zrIviSNu bhagavAnanuM traNavAra smaraNa karIne, Aje amuka mAsa ane amuka tithinA divase, zrI gItAjInI pUjA mATe mArA kuTuMba ane parivAra sahita, gavardhanadhArI zrIkRSNa bhagavAnanA caraNakamaLanI kapAthI sarva samRddhinI prAptine mATe athavA AtmasiddhinI prAptine mATe, prArabdhAnusAra zrIharinA anugrahapUrvaka zrIbhagavAnanA nAmasvarUpa zrImadda bhagavaddagItAnA pADanI saMpUrNa siddhine mATe, zrImA bhagavada gItAnI pratiSThA ane pUjA huM karIza; e pramANe belIne saMkalpa karavo. tyAra pachI "jitrAvaLa' ityAdi maMtrathI pratiSThA karavI ane puruSasUkata vaDe AvAhanAdi paDazopacAre pUjana karavuM. OM sahasrazIrSA puruSaH sahasrAkSaH sahasrapAt / sa bhUmi vizvato vRtvA atyatiSThadazAMgulam // 1 // zrI bhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // AvAhanam // artha-sahastra mastakevALA, sahastra netravALA ne sahu carAvALA evA virATa5 paramapuruSa sarva taraphathI bhUmine vyApIne tenAthI daza AMgaLa bahAra rahelA che. (1) A maMtrathI zrI bhagavAnanA nAmasvApa bogItAjIne namaskAra karIne AvAhana karavuM.
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ zrImadda gItAdeAhananA pUjanidhi * $ ] tanmAmavatu tadvaktAramavasvavatu puruSa evedaM sarvaM yadbhUtaM yacca bhAvyam / utAmRtatvasyezAnaH / yadannenAtirohati // 2 // zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // Asanam // artha :--A saMsAramAM bhUtakALamAM je kAMI thayuM ane bhaviSyamAM je kaMI thavAnuM', te sanA niyaMtA A parama puruSa ja che. vaLI A amRtapaNAnA tathA je anna vaDe dehArdi Upaje che, tathA Take che, tenA paNa e ja niyAmaka che. (2) A maMtrathI zrI bhagavAnanA nAmasvarUpa zrIgItAjIne namaskAra karIne Asana ApavuM. etAvAnasya mahimA / atojyAyAMzca pUruSaH / pAdo'sya vizvA bhUtAni / tripAdasyAmRtaM divi ||3|| zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH / / pAdyam // a:--je bhagavAnane ATalA mahimA kahyo, te karatAM paNa e paramapuruSa bahu ja vadhAre mahAna che, kema ke temanA mAtra eka ja pAkramAM sarvaMbhU rahelAM che ane bAkInA traNa pade teA nAzarahita tathA svaprakAzarUpe sthita che. (3) A maMtrathI zrobhagavAnanA nAmasvarUpa zrImad gItAjIne namaskAra karIne pAdya karavuM. triSApUrva saavuhaSaH / pATotsyenhA mavat punaH / tato vizvak kthAmavuM | sAranAnane ami I zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // arghyam // a:--e paramapuruSanA traNa pAda te upara adRzyarUpe rahelA che ane emane eka ja pAda puna: ahIM A sasArarUpe thayA che; tathA pachI khAnArAM te nahi khAnArAM sarva prANI ane padArthImAM aneka rUpe vyApIne e paramapuruSa rahelA che. .(4) A maMtrathI zrIbhagavAnanA nAmasvarUpa zrImadgItAchate namarakAra karIne ardhya ApavA. tasmAdvirADajAyata / virAjo adhi pUruSaH / sa jAto atyaricyata / pazcAdbhUmimatho puraH ||5|| zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrI gItAyai namaH // AcamanIyam // artha :--te virATapuruSathI brahmAMDa thayuM, tenA upara te virATa puruSarUpe adhiSThAtA thaI, UpajelA padArthamAM vyApI rahevA uparAMta tenAthI bhinnarUpe paNa thayA ane pachI temaNe bhUmine tathA zarIra pratyAdina cyAM. (5) A maMtrathI zrIbhagavAnanA nAmavarUpa zrImad gItAjIne namaskAra karIne Acamana ApavuM. yatpuruSeNa haviSA devA yajJamatanvata | vasaMto'syAsIdAjyam / grISma idhmaH zaraddhaviH || 6 || zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // snAnam // aH--jyAre e puruSarUpa viSa vaDe devA yajJa karatA hatA, tyAre vasaMtaRtu emAM ghIrUpa thaI, probmaRtu RdhanarUpa thaI ane zaraRtu virUpa thai. (6) A ma MtrathI zrobhagavAnanA nAmasvarUpa zrImad gItAjIne namaskAra karIne snAna karAvavuM. taM yajJaM barhiSi praukSan / puruSaM jAtamagrataH / tena devA ayajaMta / sAdhyA RSayazraye // 7 // zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrogItAyai namaH || vastram // artha:mananA sAdhanarUpe prathama UpajelA te paramapuruSane mAnasayajJamAM prekSaNa karatA hatA, te vaDe te sAdhya devA ane RSie mAnasayajJa karavA lAgyA. (7) A maMtrathI zrIbhagagananA nAmasvarUpa zromadgItAjIne namaskAra karIne vastra apaNu karavuM.
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] (AtmabhAvarUpa evA) te mAne (AtmAsvarUpa vaktAnuM rakSaNa kare. [ 7 tsmaadyjnyaatsrvhutH| saMbhRtaM pRSadAjyam / pazUstAMzcakre vAyavyAn / AraNyAnprAmyAzca ye // 8 // zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // yajJopavItam / / a -sarva jemAM homAya che. evA paramapuruSa te yajJa vaDe dahIM ne thI prApta karatA hatA; tathA vAyudevatAvALAM je araNyanAM ne gAmanA pazuo che. temane utpanna karatA hatA. (8) A maMtrathI zrIma nAmasvarUpa zrImad gItAjIne namaskAra karIne yajJopavIta ApavuM. tasmAdyajJAtsarvahutaH / RcaH sAmAni jajJire / chandAMsi jajJire tasmAt yajustasmAdajAyata // 9 // zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // caMdanam // artha :-sarva hatayajJathI te RcAone tathA sAmone upanna karatA hatA, tethI chedene upanna karatA hatA ane tethI yajurveda utpanna thato hato. (9) A maMtrathI zrIbhagavAnanA nAmasvarUpa zrImadda gItAjIne namaskAra karIne caMdana karavuM. tasmAdazvA ajAyata / ye ke cobhayAdataH / gAvo ha jajJire tasmAt / tasmAjjAtA ajAvayaH // 10 // zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // puSpam // artha :-tethI azvo tathA je koI upara nIce bane bAjI dAMtavALA pazu che te utpanna thayA, tethI prasiddha gAya upajI ane tethI bakarAMo ane gheTAMo upajyAM. (10) A maMtrathI zrI bhagavAnanA nAmasvarU5 zrImaddagItAjIne namaskAra karIne puSpa caDhAvavAM. yatpuruSaM vyddhuH| katidhA vyakalpayan / mukhaM kimasya ko bAhU / kAvUrU pAdAvucyete // 11 // zrIbhagavAnnAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // dhUpam / / artha-jyAre virATa puruSane utpanna karyo tyAre enAM aMgenI kalpanA keTale prakAre karatA hatA ? enuM mukha koNa? sAthaLa kANa? ne paga kANuM kahevAya che? (11) A maMtrathI zrIbhagavAnanA nAmasvarUpa zrImaddagItAjIne namaskAra karIne dhUpa arpaNa karavo. brAhmaNo'sya mukhamAsIt / bAhU rAjanyaH kRtH| UrU tadasya yadvaizyaH / padbhyAM zUdro ajAyata // 12 // zrIbhagavannAmA makasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // dIpam // artha -e virATa puruSanuM mukha brAhmaNa hatA, kSatriyane be hAtharU5 karyA; je vaizya te enA be sAthaLarUpe upajyA ane be pagape zudra upajyA. (12) A maMtrathI zrIbhagavAnanA nAmasvarUpa zrImad gItAjIne namaskAra karIne dIpa arpaNa kare. vandramAM mano nAtaHA vakSa: gujarAtI muvArvithANa I prANAyurajhAyata ? rUA. zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAthai namaH // naivedyam // artha :-caMdramA manathI utpanna , surya netrathI utpanna thayA tathA Indrane agni mukhathI ane vAyu prANathI utpanna tha, (13) A maMtrathI zrIbhagavAnanA nAmasvarUpa zrImad gItAjIne namaskAra karIne naivedya arpaNa karavuM.
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ * 78] mAmavatu vaktAramavatu vaktAram // [zrImad gItAAhananA pUjanavidha nAbhyA AsIdaMtarikSam / zIrNA dyauH samavartata / padbhyAM bhUmirdizaH zrotrAt // tathA lokAn akalpayan // 14 // zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // pUgIphalatAMbUlam // artha :---nAbhithI aMtarikSa utpanna thayuM; mastakathI sva utpanna thayuM. banne carAthI bhUmi ane strotrathI dizAo UpajI. evI rIte lAne kapatA hatA. (14) A maMtrathI zrIbhagavAnanA nAmasvarUpa zrImad gItAjIne namaskAra karIne pUgIla tathA tAMbUla ApavAM. saptAsyAsan paridhayaH / triH sapta samidhaH kRtAH / devA yadyajJaM tanvAnA / abadhnan puruSaM pazum // 15 // zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH || dakSiNAm // artha :-jyAre devA yajJa karavA lAgyA tyAre puruSarUpa yajJa sAdhanane bAMdhatA hatA. sAta enA pariddhie hatA ane traNa sAtane samidhA karI. (15) A maMtrathI zrIbhagavAnanA nAmasvarUpa zrImad gItAjIne namaskAra karIne dakSiNA aNu karavI. vedAhametaM puruSaM mahAMtam / AdityavarNaM tamasastu pAre / sarvANi rUpANi vicitya dhIraH / nAmAni kRtvAbhivadan yadAste // 16 // zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH || namaskAram // artha :--dhIrajavAna manuSya jyAre e pramANe paramAtmAnAM samagra rUpAne vicArIne tene anusaratAM nAmeAne abhivyakta tathA abhivaMdana karatA rahe che, tyAre ja tene ema lAge che ke e Aditya samAna tejaravarUpa ane atyaMta mahAna evA parama puruSate tA huM hajI (jarAtarAja) jANuM chuM. (16) A maMtrathI zrIbhagavAnanI nAmasvarUpa zrImad gItAjIne namaskAra karIne punaH namaskAra karava'. dhAtA purastAdyamudAjahAra zakraH pravidvAn pradizazvatasraH / tamevaM vidvAnamRta iha bhavati nAnyaH paMthA ayanAya vidyate 17 // zrI bhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zragItAyai namaH // pradakSiNAm // artha :----pUrve brahmAe jene pe!tAnA ApitA jANyA hatA ane iMdra jene cAre dizAmAM jANyA hatA, evA paramAtmAnuM jJAna thayuM heAya te ja A jagatamAM amRtapaNAne pAme che; ene prApta karavAne A vinA khIjo keAI paNa mAga nathI. (17) A maMtrathI zrIbhagavAnanA nAmasvarUpa zrImad gItA"te namakAra karIne pradakSiNA karavI. yajJena yajJamayajaMta devAH / tAni dharmANi prathamAnyAsan / te ha nAkaM mahimAnaH sacaMta / yatra pUrve sAdhyAH saMti devAH // 18 // zrIbhagavannAmAtmakasvarUpiNyai zrIgItAyai namaH // maMtrapuSpam // artha :--devA yajJa vaDe ja yajJanuM yajana karatA hatA. e yanu dhama ne prathama dhAraNu karanAra mukhya manuSyA hatA. je svargamAM prAcIna sAdhya devA rahe che, te svane e yadhamatu pAlana karanArA mahAtmAe pAme che. (18) A maMtrathI zrobhagavAnanA nAmasvarUpa zrImad gItAjIne namakAra karIne maMtra puSpAMjali ApaNu karavI. 41
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] (AtmasvarUpa evA te mAruM ane AtmasvA5) vaktAnuM rakSaNa karaze. [4 haTa te paramAtmAnI prArthanA kRSNAya vAsudevAya haraye paramAtmane / praNataklezanAzAya govindAya namo namaH // je parabrahma paramAtmAnAM kRSNa vAsudeva, zrIhari, goviMda evAM nAme che ane je bhaktajananuM duHkha saMhAre che evA pUrNa puruSottama kRSNa bhagavAnane vAraMvAra sASTAMga namaskAra. namaste vAsudevAya sarvabhUtakSayAya ca / hRSIkeza ! namastubhyaM, prapannaM pAhi mAM prbho|| zrImadda bhA. 10/40/30 aphara rastuti. Apa vAsudevane huM namaskAra karuM chuM, sarva prANuonA Azraya Apane huM namaskAra karuM chuM, ane ItionA niyaMtA he halIkeza! Apane huM namarakAra karuM chuM. he prabho! zaraNe AvelA mAruM Apa rakSaNa kare. namo'stu te mahAyogin ! prapannamanuzAdhi mAm / yathA tvacaraNAmbhoje ratiH syAdanapAyinI // zrImad bhA. 11/2940 uddhavajInI bhagavastrArthanA. he mahAyogI! huM Apane namaskAra karuM chuM. mane mukatadazA prApta thAya, te paNa nAza na pAme evI ApanA caraNakamaLa uparanI prIti je rIte sthira thAya, te rIte Apa mane zaraNAgatane upadeza Ape. namaH kRSNapadAbjAya bhaktAbhISTapradAyine / AraktaM rocayecchazvanmAmake hRdayAMbuje // bhaktajanone iSTa vastu ApanAra evA zrIkRSNanA caraNakamaLane amArA namaskAra che. e Arata caraNakamaLa mArA hadayakamaLamAM vAraMvAra ruci utpanna karo. zrIgItArUpamevai tat pUjayedbhaktipUrvakam / arcakAyAkhilAn kAmAn prayacchati na saMzayaH // zrIgItAjIne bhagavAnanuM svarUpa samajIne A pramANe je bhakitapUrvaka pUje che, tene sarva manoratha siddha che; emAM saMzaya nathI. iti zrIgItApustakaSoDazopacArapUjanavidhiH samAptaH / / | zrIkRSNanamag u
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ zAntiH zAntiH zA iza ta. jhaMDAnuM vagI karaNa zrImad bhagavad gItAmAMnA chaMdAnu adhyAyavAra vargIkaraNa zrIbhagavadgItAnA matrAmAM kayA kayA chaMdo AvelA che tenuM adhyAyavAra spaSTIkarazu. dAnuM nAma ksa mAtra ma[/ (1) kaiMpati anyAya matrAMka 37 # 2] (2) indravajA (3) upendravajA (4) viparItapUrvI (eTale jenA chaMda samajI nahi zakAya teve) 4 (5) anuSTup 64 .5 6. 7 ' 9 10 ra . 0 .. C . 3 . 1 1 10 41 28 42 30 21 34 35 kula 701 maMtrInuM vyaktizA adhyAyavAra vargI karaNa (zrImad bhagavadgItAmAM kAnA keTalA matro Ave che tenuM nAma sahita vargIkaraNu ) ga. dhU. sa. zrI . zrI bha. kula 1 1 25 1 . 47 2 63 7 * gItAdohana adhyAya 13, zlAka 1, 1%0. = dhRtarASTa, 2 sa = saMjaya, 3. 2 ' 11 15 2 72 43 42 29 47 30 28 34 4ra ' 11 15 11 OM tatsata gItAdeAhana 17 18 5, t, ', 21, 11 35, 31, 32, 44, uparanA adhyAyAmAM batAvavAmAM AvelA papa dardI DhADIne bAkInA badhA anuSTupa che. . 1., 11, 7, 23. 15, 16, 17, 19, 21, 23, 24, 25, 26, 31, 32, 33, 34, 36, 38, 40, 41, 42, 43, 46, 47, 48, 49, 50, 2, 3, 4. 28. 20. 20, 22, 27, 3.. '', 15. 18, 28, 29, 45. 8, 20, 70 a. rR. sa. zrI a zrI na. 11 ' 12 13 14 15 1 [onuM vargIkaraNa 33. 1 15 ' 1 adhyAyaMvAra saMkhyA = } = 3 *1 ra 1 41 pRSTha 620 nIcenI TippaNI jue, zrI . = zrI arjuna, 4 zrI bha. = zrI bhagavAna pa 14 19 34 R 20 24 27 71 574 =24 = 3 =r = 1 = 1 = 4 = 2 = 4 = 4 46 701 *****spades spades 55 20 701
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ A 81 gItAdahana ] zAMti zAMti zAMti gItadehana vA tatvArthadIpikA viSayAnukramaNikA upAsanAkANa7 kramAMka viSaya pRSTha kramAMka : viSaya mukhapRSTha graMthane kALa ane sthaLamahimA pU. pAMDuraMga AThavalejIno saMdeza pravRttinA prakAre cothI AvRttinuM nivedana (samitinuM) trIjI AvRttinuM nivedana (samitinuM) zAstra ane rAgakRta pravRttinAM lakSaNo bIjI AvRttinuM nivedana (samitinuM) jijJAsA kone kahe che? trIjI AvRttinuM nivedana (prakAzakanuM) tane uddeza bIjI AvRttinuM nivedana (prakAzakanuM) ApTe ane AptavAkaya nirvANaSaTakama stotrama vidhi, artha ane anuvAda vAkayo caTapaarikA stotrama bhagavadgItA e advitIya graMtha che paramAtmAnI prArthanA hiMdujAti kema naSTa na thaI? maharSione smaraNAMjali gItA chatAM amArI gulAmI zrI kRSNArpaNa gItAnAM pArakAe karelA guNagAnane meha prAtaHsmaraNIya paramahaMsa sadaguru zrI caraNakSarI mahArAja gItA ane svArtha dharmapAlananI mahattA varNAzramAdi ane sAdhu saMto sAMpradAyika ke sAmudAyika purovacana graMthanI prAsAdiktA sAMpratakALa ane bhagavadgItA matamatAMtara thakI phaTakAra Amukha lakhavAnuM kAraNa gItA ane Adhunika lokasaMgraha lekhanano hetu hiMsA ahiMsAne nirNaya anumAna karavAnI paddhati zAstrarahasya samajavAnI paddhati hiMsAthI puya thAya? durAgrahathI pitAne kRtArtha mAnI besavuM gItAhanamAM dekhavAmAM AvatA vAMdhAo lokone sAcuM nahi paNa sAruM joIe adhyayanane heta zIlavardhana pitAnI mAnyatA bIjA upara lAdavAnI yukti graMthanI vizeSatA satya samajavAnI azakti gItA paThananI prAcina maMtrapaddhati rUDha thayelI pracArAtmaka paddhati punarukti dAnuM kAraNa kAcanA othA nIce cAlate yavahAra gItAdehananA sUkama teo cotarapha phelAyeluM guMDAgIrI rAja amArI avaLI kriyAo gItAmAM ka paga? bagaDeluM kArya sudhArAvArUpa vrata gItAnuM kharuM jJAna kema maLatuM nathI ? Aje jenI jarUra che te jaDIbuTTI sUcanA bhagavadgItAnuM sAcuM rahasya jANavAnI jarUra maharSivaryanumAdarzavRtta gItAne siddhAnta e mArI pratijJA gItAmAM zuM nathI ? projana gItAne saMdeza avatArIya kahevAnuM kAraNa prathamAvRttinuM nivedana nadInuM mULa ane kaSinuM phaLa zreyA si bahu vighnAni maharSivarya ane nokarI gItAdehananI pratijJA puna: mAhamilana
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ a 82] cha no mitra chuM : viSayAnumaNikA mAMka viSaya pUrNa kamAMka viSaya giranAranuM girizuga pAThavyasananI nirupayogItA maharSivarya ne tuMba kaSi pracArAtmaka vAtmayanuM vyasana koparAnuM niveta (prathamAvatti). durvAsA muninuM zAstravyasana bahuzAstravyasana paNa nidya che pranthaprazasti zAstravyasana niMdya kema ? sadgranthasevanano mahimA anuSThAnavyasana paNa tyAjya che zrImad bhagavadgItAnA maMtro ane chaMda anuSThAna vyasana karmavAsanAnuM dyotaka che. dvArakAmAM ujavAyela gItAdehana saptAha kiraNaza 5 ( 13-17 ). zaLatAmaNi (bhAvArtha sahita) dehavAsanA, tenA traNa bheda tathA AtmatvabhrAMti zrIgItAdohana-anuSThAnavidhi lokAyAtaka zAstronA anartho kare che. guNAdhAnabhrAMtimAM paDatA be prakAre zrIgItAmantranAnyAsa, dhyAna ityAdi deSA5nayanabhrAMti bhImad gItAdohananopUjana vidhi dehane AtmA mAnazo e pramANuzanya che? zaMdenuM vargIkaraNa guNAghAna pariNAme nirarthaka ja che viSayAnukramaNikA dehane Atma kahenAre nara pazu che ? zrIgotAdehana prasiddhIkaraNane samAraMbha guNadhAna tyAjya kema? zuM deha atyaMta malina che ? ahaMbhAvane oLapaNa na levo paramAtmasvarUpacintanam leka, zAstra ane dehavAsanA tyAgavA yogya che upAsanAkANa 5 kiraNaza 1 ( 17-18 ) 1 kiraNa 1 (4-5 ) graMtha lakhavAne uddeza pustakanuM vAcana ke naze ? nazAne lIdhe jagatanI thatI avanati satyaM vada lakheluM vAMcanAra adhama kema ? graMthane hetu 2 kiraNAMza 2 ( 6-8 ) graMthanuM prayojana ane viSaya vANInA vyApAranA be prakAre 7 kiraNuza 7 (19-23 ) sakAma niSkAma mUkaM karoti vAcAlam zuddha ane malina vAsanAo sthUla kAranI prathamempatti zuddha vAsanA ane tenuM phaLa OMkAra sarva lekacanuM rahasya che. aneka malina vAsanAone naSTa zI rIte karavI ? kAramAMthI pragaTelo akSara samucaya azubha vAsanAo naSTa kevI rIte thAya ? sAkSAtkAra karavAnI paddhatithI maMthana viveka karavAnI paddhati abhyAsa karavAnI rIti viveka utpanna thatAM malina vAsanAne nAza thAya che8 3nI utpatti ane prAkaTaya malina vAsanAmAM paDatA traNa bhedo AmasAkSAtkAranAM sthAnake 3 kiraNuza 3 ( 8-10 ) 8 kiraNuza 8 ( 23-21 ) lokavAsanAnI vyAkhyA mAre Izvara darzana karavAM che avivekIne sudhAravAno te eke upAya nathI 8 nisIma gusevAne pratApa khalapuruSane sanmArge laI javo azakya che lekhaMDanuM sonuM thAya paraspara deSo jovAnI manuSya svabhAvanI paraMparA 9 9 kiraNuza 9 (26-28), jagatamAM tamAma lokone saMtoSa nahi ApI zakAya 9 AthI paramezvara prApti zI rIte thAya ? stuti ane niMdA vakhate kevI bhAvanA rAkhavI? 10 paramAtmAnuM darzane avazya thaI zakta kiraNaza 4 ( 10-1 ) jagatamAM tamAma vyavahAra sukhane mATe ja cAle che 27 zAsravAsanAnA traNa prakAre saMgrahavRtti e ja duHkhanuM mULa che bharadvAjanuM pAThavyasana 10 kiraNaza 10 ( 28-30 ). jagatamAM UtarelI ApattinuM mULa
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana ] >> mitra amane sukhakara vAge. varuNa amane sukhakara thAo. [ pa [ ka mAMka viSaya paNa kamAMka viSaya kiraNa 11 (30-32) 18 kiraNa 18 (4) adhamane aMta Avaze temaja sukhanI prApti thaze 30 AtmaprAptine mATe nAlAyaka keNa hitecchuoe anyathA zraddhA nahi rAkhavI 30 yeya prAptine avasara tamane kayAre Avaze? Ata ane sarjana karyuM? 19 kiraNa 19 (50-52) AjakAla mAnavAmAM AvatuM kartavya AmaprApti mATe kevI upAsanAnI jarUra che? bAbaDuM bolavuM mAtApitA samaje che paramAtmAnI bAyopAsanAnI paddhati 12 kiraNaza 12 (32-35) paramAtmAnI AMtarika upAsanAnI paddhati mane zraddhA che ane nathI jagatanA jhadhaDAo kayAre maTe ? huM nAstika chuM te kyA sAdhana vaDe jANavAmAM Ave che ? 32 A badhuM ekaja che. A sarva pravRtti addA upara ke phaLa upara cAlI jagatamAM jhaghaDAone sthAna kayAM che? rahI che. 33. 20 kiraNaza 20 (53-54). jagatamAMne saghaLe vyavahAra zraddhA vaDe ja cAlI rahyo che 34 badhAne ja bhrama kharA nAstika kayAM che ? 34 manuSyanI vyavahAraracanA nirarthaka kema ? 13 kiraNaza 13 (35-37) jagavyavahAranuM mithyAtva kevI rIte siddha thAya zaMkAo zA mATe pUchavI joIe ? 21 kiraNa 21 (54-56). dareka kSaNe bhagavAnanuM smaraNa kema karavuM ? jIva, Izvara kiMvA AtmA eTale zuM ? mAre aMtakALa kayAre che ? jIva ane Izvara eTale zuM ? eka kSaNa paNa kema vyartha gumAvavI nahi sarvAtmabhAva zI rIte siddha thAya ? nAmasmaraNathI thatuM prAyazcita jagazAMtine khAtarIlAyaka ekameva mAga 22 kiraNAMza 22 (57-59) 14 kiraNa 14 (37-42). AbhaprAptine abhyAsakrama zraddhAthI ja yeya prApta thAya che AtmasAkSAtkAra kevI rIte thAya ? bhagavAnanAM sAkSAta darzana devatA eka che ke aneka che ? AtmaprApti mATe abhyAsanI jarUra che? ni:zeSabhAvane abhyAsama eka deva kayo? sarvAtmabhAvane. abhyAsakrama "bhagavAnanAM darzana niHzeSa ane samabhAvane samanvaya nAnA moTA devatAonA jhaghaDAo kayAM che ? dharmane nAme cAlatA jhaghaDAo sAkSIbhAvane abhyAsakrama 23 kiraNAMza 23 (59-61) judA judA devatAonAM varNanenuM kAraNa upAsanA siddha kema thatI nathI ? bhakitamArganI yukita zraddhAmAM kamIpaNuM 15 kiraNa 15 (42-44) niSkAma puruSa ja jagatane sAco rAha batAvI zake paramAtmamApti mATe varNAzramanI jarUra che? nazAbAja bIjAne kevI rIte bacAve ? 16 kiraNaza 11 (44-46) 24 kiraNAMza 28 (6-63) saMnyAsIne meLApa mahAtmAonA sevananI zI jarUra che? paramAtmAnI jaDIbuTTI aneka zAstra zA mATe ? thaI gayelA pAchA kema nathI jaNAtA? 45 25 kiraNaza ra5 (63-65) ame gRhastha chIe te zA AdhAre kahI zakAya? sAcI upAsanA 17 kiraNAMza 17 (46-48) rAmakRSNadinI upAsanA zA mATe karavI ? saMnyAsAzrama zA mATe che? ekayabhAvanA e ja upAsanAnuM sAruM lakSaNa che Azrame nahi kADhavA 47 26 ki2NAMza 26 (66-70) viSayomAM saMyama kara keTalA kaThaNa che? ajJAnIone vitaMDAvAda sAdhusaMnyAsIthI loko kema Dare che. | mAruM vaikuMThagamana
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ pRSTha 69 ya 70. 70 * no bhavatvaryamA [ viSayAnAmaNi kamAM mAMka viSaya huM ane bhagavAna gItA saMbaMdhI nirarthaka praznaparaMparA dukhamAMthI chUTavAne badale temAM jakaDAvuM yuddha pUrve ane pachInI gItA duHkhane choDavAne bahAne vadhu pakaDe che mahAbhAratanuM yuddha thayuM haze ke ? " 27 kiraNuza 27 (70-73) zuM gItA e navalakathA che ke rUpaka che? jagamAnya graMthamAnA viSayo TIkAothI abhyAsakomAM thayelo gabharATa samatAne badale viSamatA 34 kiraNaza 34 (91-93) samatA te AnuM nAma nivRtti ke pravRtti mArga ? rASTra naSTa thavAnA kAraNe yuddhanIti mATe AtmajJAna kema ? samatAnI prApti thavI e ja dharmane uddeza che gItAmAM karmavega ke prArabdhavAda ? 28 kiraNAMza 28 (74-75) 35 kiraNaza 35 (93-96) kutarAnI upAsanA AtmajJAnaprAptine anukuLa prasaMga zAstrane kharo bhAvArtha samajyAnuM cihna vyavahAramAM AtmajJAnanI prAptinA svAbhAvika 29 kiraNaza 29 (75-82) maMge lokenI jijJAsA sukha duHkha ane meharU5 karmaphaLa AmAM mAruM zuM che ? zrImadbhagavadgItAnI paraMparA jJAnane adhikArI koNa? vRkSa ApavAnuM prajana adhikAra ane anadhikAranA jhagaDAo 34 kiraNa 3 (97-104) manuSyae sarvocca bhAvanA rAkhavI. vRkSa dareka manuSya zAstrane mATe adhikArI che paryAya saMjJAo sabhya bhAvanAnI jAgRti brahmAMDa ucca sthAna para rahevAnuM kAraNa vRkSa anuM spaSTIkaraNa cAturvarya AtmarUpa ja che adhikAra ane anadhikAranAM varNana zAstramAM kema 80 37 kiraNa 38 (104-07) vRkSane hetu 104 vidhi ane niyamavAyanI samaja jagatamAM dharma saMbaMdhI cAlatA jhagaDAonuM mULa 105 pite petAne adhama keNa mAne ? Ika kirANaza 30 (82-85) mRgajaLane mATe cAlatI laDAI pUrvapaDikA satyAgrahI ane durAgrahI apauya upaniSada badhAnuM ja kahevuM satya kema? AtmAmAMthI thayele vistAra sAcuM sukha ane akhaMDa zAMtinuM sthAna adhiSThAna, kartA, deva, karaNa ane vividha ceSTAnI 38 kiraNAza 38 (107-09) utpatti vRkSa banI samajUti ane paryAya saMjJAo * kiraNaza 31 (85-87) huM bhAvanI utpatti apauruSeya upaniSadene zruti kahevAnuM kAraNa - sAkSI vA draSTAbhAva vida apauruSeya kema kahevAya che 85 39 kiraNuza 39 (109-113) sata asat zAstranI samasyA. huM" nI utpatti "huM' mAMthI ja thAya che kara kiraNaza 32 (87-88). vRkSane mATe zAstramAM AdhAra che ke? purANe tathA rAmAyaNuM ItihAsa nathI "huM ane sAkSIbhAvonI paraspara sApekSatA itihAsa eTale zuM ? mAyA kone kahe che? pauSiya upaniSade 88 40 kiraNa 40 (113-115) 2 kiraNAMza 23 (89-9) avyakta bhAvanI utpatti 113 gItA nAmanuM kAraNa avyakta kiMva nAhama bhagavaduvAkya athavA vAMsudhA ardhanArInaTezvaranI utpatti ? che 0 0 107 108 0 - 10 115
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12 18 120 11 gItAhana] aryamA amane sukhakara vAgo. [ % 85 mAM viSaya mAMka viSaya 1 kiraNaza jA (116-120) 4 Aja sudhI kema za karato na hata 1 141 mahAprANa kiMvA sUtrAtmAnI :utpatti mAbApanI vijhAnA kIDAo paNa saMbaMdhI kharAne 1 141 mahattatvanI utpatti dehanA sarvAzane nAza kadI paNa thatuM nathI. ahaMkAranI utpatti 116 142 kArika, tejasa ane tAmasa ahaMkAra 117 vyavahAradraSTie paNa yuddha karavuM yogya che? 143 bhagavAnanAM citta, buddhi ane mananI utpatti 10 jyAM tyAM tArI apakIrti ja thaze 143 indriyanI sthAnakenI mAgaNI 18 vyavahAradarie ucita zuM ? 144 hiraNyagarbha A yuddha rAjalobhane mATe hatuM ? 144 jAma, karma visarga suSTinI utpatti 19 duta ramavAnuM kAraNa 15 samaSTi brahmAMDanI utpatti A dharmayuddha kema ? 146 brahmAMDa racanAnI kalpanA adharmayuddhamAM maranAranI gati 146 dhamadhamAM maranAranI gati siddhAntakAraDa saMkhya ane sAMkhya eTale zuM? 147 42 prArthanA sAMkhya ane vedAnta 148 ayAya 1 le (122-130) sAMkhya ane vedAntanI ekatA zI rIte ? raNabhUmi para pAMDavo ane kauravoe zuM karyuM ? 122 sAMkhyAcAryo ne vedAntIo 14 pAMDava senAnA amesara yoddhAonuM varNana 123 maharSi kapila ane sAMkhya 1pa0 kaurava senAnA amesaranuM varNana 123 kapilane sAMkhya siddhAMta 150 kaurava senAnI yuddhanI taiyArI 124 strI zraddhAdi samajI zake evuM AtmajJAna ho pAMDava senAne yuddhanI taiyArIne pratyuttara 126 jJAnaniSThAna udeza ajunanuM sainyanirIkSaNa 127 ApaNo je AtmA te ja puruSa che. ajunaviSAda 128 AtmAmAM saMsAra che ja nahi ja ayAya 2 je (130-194) kapila ane bhaktimArga arjunanI karuNa sthiti 130 bhaktiyoganuM kharuM lakSaNa '!? Aryoe dhikkAreluM evuM A tane zobhatuM nathI 13 acetanathI sacetana ane temAM paNa zreSTha ke : amAre mATe kalyANakArI zuM ? 13 sAMkhya ane sAMkhyAcA 132 vedAnta samajAvavAnI yuktio 54 meha nivRttine upAya 133 mRgajaLanA pUrathI thayela honArata 54 khare paMDita koNa? 134 vedanuM tAtparya 15 maravuM ne janmavuM e jIvano svabhAva che. 135 zuM veda nivRttipradhAna che? khare dhIra keNu 135 mAyAne aMgIkAra karI thatAM varNananI revata 15'; sata asatanI vyAkhyA 136 jaDa taronI saMkhyAnA bhedanuM kAraNa sata asatane nirNaya samajIne yuddha kara 137 prakRtinAM tattanI bhinna bhinna saMkhyA zAstrIya paddhatithI samajAveluM AtmasvarUpa 137 tatvanI yukita e prakRti ane puruSanI mina.. AtmasvarUpane nirNaya 138 samajAvavA puratI ja che. AtmAnuM yathArtha svarUpa jANe te ja jJAnI 138 sAMkhya anusAra brahmano vaivaliMka vikAsama AmA kevo che 139 satya to eka AtmA ja che agya e zeka karavAnuM choDI de 139 sarvanA adhiSAnarUpa eka AtmA ja che AtmA anitya haze to ? sAMkhyazAstrane kharA uddeza zuM ? adazyamAMthI darya ane pAchA adazya 140 sayutika ane ayuktika zAstranI racanA ahAhA ! Ame kevo ? 14 kayAM zAne pramANu samajavA loko zoka kene kare che 14 yuktivAdane laza 16 111
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 86 ] dhaM no indro vRhaspatiH | viSayAnukamaNikA 191 13 kramAMka viSaya avilA che ja nahiM. maDha tathA amUhane samajAvavAnI yuktio 113 mA sarva AtmA ja che 163 sAkhyazAstra vaDe amAnuM thatuM parokSajJAna prathama parAkSazAna prApta karavuM 165 paga 165 yoga eTale zuM ? saMsArapAzamAthI ghaTavAnI yuti te yoga yoga zabda aAgAmamAM vadhu rUDha che. A yoga eTale ja buddhiga athavA nAga che 160 vivarta ane ajAta 167 AtmapadamAM vizrAtine abhyAsakrama eja vega 167 abhyAsakramamAM paDato trIjo ane ce bheda paramatatvanI prApti kiMvA sAkSAtkAra zreSTha, madhyama ane kaniSTha adhikAra mahAna bhayamAMthI muptatA 17t zuM yuddha nahi karavAthI paNa cAlaze? siddhAMta ane matanI bhinnatA 172 arjunane a dharma uparAMta vyAvahArika dharmo kema samajAyA buddhiyoganA azrayanuM prayojana 174 vyavasAyAtmika buddhi eTale zuM hu haNanAre chuM enuM abhimAna choDI de 175 indriyenA saMpAta pachI huM kaI nathI 175 jijJAsuone Udhe raste deranA pApane adhikArI che 176 hazAkhA anaMtAkSa 176 vedanuM rahasya nahi samajanAra sakAmIo 176 buddhimAM vAsanAvazAt aneka bheda paDe che. 177 judA judA matamatAMtare 177 vedamAM kAmya karmo ane AtmajJAna 178 zAna to pote svataHsiddha ja che 178 vedano kharo artha kema samajato nathI ? 179 tuM traNa guNethI rahita thA 179 gItAne paNa vedane ja AdhAra che. 180 vyavahAramAM kayuM karma phaLanI icchA vagara thAya che ? 18 karma karavAno, phaLane tathA tenA hetana adhikAra kono ? karmane adhikArI chavAtmA che. chava, mAyA ane IzvaranAM kAryo 184 karma karavA athavA nahi karavAM e tArAmAM nathI 185 samavayoga te A ja asaMga AtmaniSThAvAna thA kharI karmakazaLatA karma phaLanI sAthe AtmAno saMbaMdha nathI sAMbhaLe ane sAMbhaLaze te baMnene tane kaMTALo Avaze. 187 sthitaprajJa, vanmuktanuM lakSaNa ? 188 sthitapaNa, jIvanmuktanAM lakSaNe 18 vanmukto ane mUDhamAM bheda 189 IddhinI prabaLatA ane tene vaza rAkhavAnI yukita 190 buddhibhramane lIdhe thato nAza 19 vizvamAM Asakata manuSyane thato vAta buddhi sthira karavAno upAya 19 asthira ane sthira buddhi 192 sa yamI muninI nidrA ane nAgati zAtine koNa pAmI zake brAhmI sthiti 25 adhyAya 3 je (194-23-9) game te eka kahe A lAkamAM be prakAranI niSThA che mehavaza thayelA be prakAranA durAgrahIo sAcI niSkAmatA prApta thavAnI yuti sAcI siddhi prApta thavAnI yukita tamAma jIvonAM karmo prakRtie ja nizcita karelAM hoya che prakRtinA niyata kAryomAM kadI pheraphAra thato nathI 188 niyatinI spaSTatAne mATe suvarNanuM daSTAMta suvarNa tathA alaMkAro sAthe IzvarI mAyAnI sarakhAmaNI darekamAM purUSa ane prakRti e baMne aMzonuM mizraNa hoya che sAdhana vagara kevaLa saMka95thI ja brahmAMDa zI rIte nirmANa thAya ? 20 kevaLa kameMdriyone nigaha e sAce tyAga nathI 202 deha leya tyAM sudhI zAnIo paNa prArabdha bhAgave che 202 prArabdhane LiMgI zakAya ke, 203 A sarve prakRti artha ke puruSArtha ? 203 mithyAcArI ane atyAcArImAM bheda 204 niyata thayeluM karma zA mATe karavuM ? 205 yajJa sivAya itara kameM vaDe ja loko baMdhanane 5.me che zAstravidhi anusAra thatAM karmothI paNa zreya
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12 : 14 gItAhana ] indra ane bahaspati amane sukhapa thAo. mAMka viSaya guNa kamAMka viSaya padArthonA grAhatyAjyane niyama 205 vyAti tathA denI utpatti 221 grAhyAgrAhya padArtho tathA ahika vijJAna 206 praNavasvarUpanI paramezvaranI sarvagrApti A badhuM caNa rUpe kema ? liza lina mate A jagata kAraNa vagara ja utpanna thayuM haze ? hArika nAza pAmanAra che 227 127 cha mAkRta suSTie avyaktamAMthI vyaktanI utpatti thaI zake ? 207. adaka viSayanA nirNayamAM pramANa kayuM 229 ahaMkAranI peTA zAkhAo jagata utpanna karanAra koNa? 28 vikRta suSTie dazamI RSio vedanuM pramANu zA mATe mAnya karavuM joIe ? vedamAM jagatpattine kaheluM kema devatAonI utpatti tathA zarIranI mAgaNI 20% zastra ane zAno bheda virATanA pUla evA samaSTi zarIranI utpatti 210 karmo ke yajJaka yajJAdi dvArA devatAone kema saMtuSTa karavA ? 210 IzvarArpaNa buddhithI thanArA ya vaDe thatI zreyaprApti 21 karma ane zAstrane paraspara saMbaMdha A sarva brahma ja kema ? 211 vedane mULa uddeza vadharma brahmodbhava kema ? 12 dharmasaMpradAya eTale zuM ? devatAone arpaNa nahi karanAranuM jIvana vyartha che 22 varNa ane AzramanI utpatti 232 AmAmAM sa tu puruSa paramagatine pAme che. - 3 cAra varNana tathA AzramanA dharma 23? prApta vyavahAra karavA chatAM paNa alipta Azramadharma 231 rahevAnI yukti 214 "paradharmo bhayAvahaH" kema? 234 vivekIne zastra bhedI zakatAM nathI adharmanA mukhya prakAro 234 mArgadarzake kevA hovA joIe? 25 paradharmanA aMgIkArathI thatI trizaMku jevI sthiti 24 mArgadarzakenI javAbadArI 215 svadharmathI ja bhayamukta thavAya che 235 sAcA ane daMbhI mArgadarzaka vacce bheda 21 icchA na hovA chatAM paNa puruSa pApa kema kare che? 235 NyAbhimAna vaDe thatI TIkA kAma ane dha e ja mahApApIo che 236 zreSTha puruSanA mArgane ja leke anusare che AtmaprApti prakRtine AdhIna nathI. A trilokayamAM mane kAMI kartavya nathI 18 jJAnavijJAnane nAza karanAra kAmarUpa zatrune ajJAnIonI buddhine bheda nahi karo 28 haNa joIe. mUDha cittavALo huM kartA chuM' evuM abhimAna jJAna ane vijJAnanI vyAkhyA 238 rAkhe che. 219 kAmane haNavAmAM puruSArthanI ja AvazyakatA che. 28 sara kArya te prakRtinA gavazAt thavA pAme che 20- ayAya 4 tho (23-290 ) apa'bhadaSTi rAkhIne sarva karmo Idevane A yoga anAdi kevI rIte ? 240 arpaNa karavAM 221 paraMparA batAvavAne hade karmothI mukta thavAnI yukti 221 A yoga tamoe sUryane zI rIte kayo ? A matane aMgIkAra nahi karanAranI gati huM ajanmA chatAM jape chuM 241 karma karavA chatAM paNa tethI alipta rahevuM 222 saMbhavAmi yuge yuge 242 niyatikrama ane bAhya nigraha, 222 sa dhunuM rakSaNa 243 Indrio ane tenA viSayono vyavasthita krama 223 yuma ane yoga 244 svadharmano tyAga kadI paNa nahi karo 224 bhagavAnane paNa sAdhu asAdhu hoya kharA ? 244 veda tathA yajJAdinI utpatti 224 satya ane dukRtya dharmanA cAra pAde tathA AzramenI utpatti 225 niyatinuM taMtra tathA rAjataMtra 245 cAra prakAranuM brahmacarya vrata IzvarIya vibhUti e kALa upajIvikAonI utpatti ane prakAra 225 dareka yugamAM thatA anyAdi avatAre ane vivAnI utpatti tenAM kAryo 17. ? 27 40 24 244 225 225
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ 2 88 ] no viSNururukAmaH (viSayAtAmaNikA viSaya 150 250 252 17pa 255 257 257 200 mAMka : avatAro ayonija kema? 148 pUrNAvatAra ane aMzAvatAra vacane je 249 niyati 249 banIne deha prArabdha hoya che !! 250 niyati dI anyathA thaI zake nahi pauruSa ane deva paraspara saMlagna che. 250 brahmA, viSNu ane maheza paNa niyatinuM mana karI zakatA nathI mikSarUpI phaLane mATe puruSArtha karavA joIe bahmasattAnI pratIti niyati vaDe ja thAya che. 25 ajanmA bhagavAnanA sUkama avatAra bhagavAnanA sthala jevIsa avatAre 252 bhagavAnanuM sAcuM svarUpa kayuM? 254 niyati pralayanA niyamo paNa nizcita che. 254 vaimittika pralaya 254 prAkRtika pralaya AtyaMtika pralaya 256 darzana eTale zuM ? jayane darzana kema kahevAya? kA ane dayanI ekatA 257 devatAne mATe darzana zabda kema? 258 darzanabhAva karanArane thatI paramAma svarUpanI prApti 259 brahma ane jIvamAM bheda nathI mokSa e ja AtyaMtika pralaya che. 259 nitya pralaya 260 niyati nizcita haze te mokSanI siddhi che rIte thazeM. 261 mArA janma tayA karma divya kema? 261 mArAmAM niSA rAkhanArA aMte mArAmAM 262 je mane je rIte bhaje che te rIte huM tene pratIta thAuM chuM. 292 devatAnI upAsanAthI paNa aMte AtmAnI ja upAsanA thAya che huM sarvane kartA chuM paNa kharo ane nathI paNa kharo 2014 zrIkaNuM eTale zarIra nahi paNa AtmA che 265 bhAgavata dharma 266 A heta prapaMca bilakula vidyamAna ja nathI. 266 bhagavAnamAM tanmayatA kevI hovI joIe? 267 nityaprati bhagavadurbhajanamAM ja tanmaya thavuM joIe ra67 nArAyaNa eTale ke 267 nArAyaNa, AtmA vA basa e eka ja che 218 tane karma karavAnuM kema kahI rahyo chuM ? 219 karma, akarma ane vikama eTale zuM ? 270 parAkSavAda eTale zuM ? 270 veda ane niSkAma karma 27 karmamAM akarma ane akarmamAM karma sAnAgnithI sarva karmo bhasmIbhUta thAya che 22 nirAzraya eTale zuM? 273 asaMga ane tenA prakAra ra73 sAmAnya esaMga eTale zuM ? 273 zreNa asaMgapaNuM 274 icchAnI utpatti ja thavA na pAme tene upAya 274 saMkalpa ane smaraNamAM paDate bheda, 275 karma karavA chatAM paNa alipta karma karavA chatAM paNa nirbaddha 206 sarva brahma ja che evI daSTithI aMte bahmaprApti thAya che 277 vividha prakAranA yuvA 28 anekavidha prakAranA thatA yazo 20e A sa ya ja che AtmayajJanI yogyatA yajJane vistAra vedamAMthI ja thavA pAmelo che 281 sarva yajJano aMta jJAna yajJamAM ja thAya che. jJAna prApta thatAM sudhI satyama zreSTha che. sapuruSanI sevA kema karatA nathI ? AtmajJAna sapuSa pAsethI prApta karI levuM joIe 283 satsaMganI vyAkhyA ane mahimA duHkhanivRttinuM Adi kAraNa kayuM? 284 sasaMga vaDe ja kharuM kalyANa thaI zake che 284 meha nivRttinA upAya 284 sarva bhUtone potAnAmAM ane potAne mArAmAM jaiza 285 jJAnarUpa vahANathI mahAna pApI paNa tare che jJAnAgnithI tamAma karmo bhasmIbhUta thAya che 286 jJAnanA jevuM pavitra bIjuM kAMI nathI 286 zraddhAvAnane ja jJAna tathA zAMti prApta thAya che 287 AbhaprApti e ja eka yeya che saMzayAtmA vinAzane pAme che bahArahita puruSane karo upadeza nakAmo che 289 avaLe rAha batAvanArane thato nAza AtmAmAM rata thayelA puruSane karmo baMdhanakartA nathI 288 saMzaye choDI daI yuddha mATe UTha 290 290 259 ra 283 na 286 263 288 288 kalAke * 289
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] umAma viSNu amane sukharUpa thAo. - 310 312 294 35 | mAMka viSaya pRSa mAMka viSaya adhyAya 5 mo (ra90-329). chavanA svarUpanuM varNana karma choDavAM ke karavAM te paikI game te eka kahe 290 brahmA, nArAyaNa, manapati ItyAdipa lidAphAza saMnyAsa kene kahe 21 ja baneluM che. 311 saMnyAsAzrama kema kahyo ? 291 jIvana vistAra kevI rIte banyo? 311 karma saMnyAsa eTale zuM ? 292 svabhAvathI ja sarva varte che, AtmA te alipta che 32 karmasaMnyAsa ane karmayagamAM bhinnatA che? 293 karma, kartA tathA phaLa tema ja pApa puNyano karmayuganI zreSThatA vizeSa kema? 294 AtmAmAM sparza nathI kSAnI te nityasaMnyAsI ja che. 294 je thakI bokSa thAya te suta sAMkha ane yoga judA judA che ema ajJAnIo zastro dvArA svArtha sAdhavAnI kaLA 33 dazya bhAsavAnuM kAraNa 313 sAMkhya ane yoga eka ja che. 295 ajJAna vaDe jJAna zI rIte Avatta thAya ? 14 sAMkhyayogI ane gogI 295 khAtmajJAnarUpa sUya ajJAnane nAza kare che. 314 karmayoga vagara saMnyAsa kevI rIte siddha thAya ? 25 amarata puruSanI samatA 314 AtmarUpa thayela kAmamAM levAtA nathI 296 AmA, brahma ane pitAmAM abhinnatA jevI 315 rAjA janakanI AtmaprApti 297 chavamukta aMtaramAM zAMta hoya che. aMtarmukha thavAnI taiyArI 298 samadazI puruSanI samatA rAjA janaka tathA karmayoga 298 mekSanI tatkALa pratIti akhaMDa anusaMdhAnanI prApti 299 priyApriya dvatothI para thayelA ahamAM sthita che. u17 tamArA bhAga che ke tame anna khAtA nathI 299 akSayasukha keNa meLavela. 317 brAhmaNa zarIrathI banelA mahAtmAonI sthiti 300 Atmayukta ja khara sukhI che 318 zubhAzubha jJAnabaMdhutA brahmanirvANu kANu pAmI zake ? 318 AtmahAna vagaranuM bAkInuM sarvajJAna nirarthaka che 301 prANa pAsanAthI paNa mokSa maLI zake jijJAsue trizaMkurata vacce nahi rahevuM joIe 301 bahAranA sparzone bahAra rAkhavA yogya vyavahAra karavA chatAM paNa alipta koNa? 302 48 adhyAya 1 ho ( 320-396 ) kharuM kalyANa icchanAre daMbhane tyAga karavo 302 kharo sanyAsI ane yogI 320 asaMga puruSa karmanA phaLathI jarA paNa lapAto nathI 303 jJAna, yoga brahmArpaNa ane saMnyAsanuM svarUpa 321 Asakti cheDI regI karma kare che sAkAra ane nirAkAra eTale ? ka2 yukata ane ayukta karmo 304 khare saMnyAsI te ja che. * 322 AtmA kAMI karatA nathI ane karAvate paNa nathI 304 dharma, jJAna, vairAgyAdinAM svarUpa ka22 AtmA kAMI karato nathI e zI rIte jANI uddhavanA prazno 322 zakAya ? yamaniyamAdinA prakAro 322 A badhuM niyamita kevI rIte che? zama, dama, titikSA, kRti, dAna, tapa ane niyati eTale zuM? 306 zaurya eTale? 353 AtmA ja sarvatra pitAnA mahimA vaDe satya, bata, zauca, saMnyAsa, dhana, yaza svabhAvarUpe bhAse che. ane dakSiNanI vyAkhyA ticakranI racanA tathA divasa nAnA moTA baLa, bhaga, lAbha vivA, lakhe ne bhaSaNa thavAnuM kAraNa 307 kone kahe che? A sarvanuM tAtvika svarUpa te brahma ja che 308 sukha, dukha, paMDita, mUrkha, sumArga ane mAga 323 citta ane chavabhAvanI utpatti 308 ravarga, naraka, baMdhu, ghara, dhanavAna, daridrI, caitanya ja sarvarUpa bane che 30 kaMgala ane svataMtranI vyAkhyA 324 tanmAtrAnI utpatti 309 guNuM ane deza jevA e ja mahAna haiSa che sthaLa iMdriya paNa AtmarUpa ja che, 1 . saMnyAsa eTale yoga 13 303 305 305 324 ka24
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja 90 ] namA brahmaNe / namaste vaayo| [viSayAnukramaNikA 345 3mAMka viSaya ajJAnIo sAdhanane ja sApya samajIne pakaDI rahe che A badhuM mekSajJAna huM tane ApI rahyo chuM paganI prApti thavAne mATe karma e kAraNuM che yogArUDha koNa? AtmA vaDe ja AtmAno uddhAra ane patana AtmA ja AtmAne zatru ane mitra kema ? bAtmAmAM ekAkAra thavArUpa abhyAsakrama khara karmavegI keNu? jitAtmA thavAne abhyAsakrama asti, jAti, priya, nAma tathA 25 325 325 325 326 327 327 328 328 329 345 AtmarUpa che. 329 329 349 che je lm 35 l 333 kramAMka viSaya kaMDalinInuM utthAna thavA pUrvanI sthiti 343 kuMDalinInA utthAnanI zarUAta 343 kuMDalinI duSita bhAgane sApha kare che. 344 kuMDalinInuM utthAna thavuM 344 kuMDalinI zakita tathA suSumsanuM vadhu varNana suSuSNu ane temAMthI nIkaLanArI se nADI vistAra kuMDalinI zakita 345 A kuMDalinI ja badhAM zarIramAM sarvatra yApelI che 340 viparIta karaNathI thatuM maraNa tathA rogonI utpatti 346 sAcI siddhi kaI 1. 347 kuMDalinI tathA siddhio 347 pArtha siddhio 348 svArtha tathA parArthe sarvasiddhio aMte niSphaLa ja che 348 karmarUpa ezvaryanI siddhio siddhione AtmaprAptimAM saheje upaga nathI 350 dehamAM nADIo dvArA thatI zvAsanI gati 350 hRdayanI vyAkhyA tathA prANApAnane zarIramAM praveza 350 mahAprANu ja sarva priya o kare che prANavAyunI zakita tathA zre prANopAsanA 35 kevaLa kuMjaka eTale zuM ? upara dhakonA bhedananI vidhi svAdhiSThAna cakranuM bhedana 353 maNipura cakranuM uthAna 353 mane pAsanA kivA prANopAsanA baMne vaDe kuMDalinI jAgrata thAya che. 354 kuMDalinI jAgrata thatAM dukha thavAnuM kAraNa 354 anAhatayakanuM bhedana vizuddhicakranuM bhedana 355 AjJAcakanuM bhedana prANopAsanAnuM dayeya svAbhAvika sthitinI prApti mATe karavAmAM AvatA pratyAhAra jJAnanI paripakavatAmAM bheda kema ? 358 jJAna e kadI sAdhya hoya kharuM ke 358 vAsanAnA mukhya prakAra 358 vAsanAnI nivRttinA upAyo 35 mumukSunA tIvra hovI joIe 359 puna: saMzayo 360 mokSanuM mukhya sAdhana 360 jJAnIonI judI judI sthitinAM kAraNo che 33x 352 jitAtmA koNa? chavamuktayegInAM lakSaNe 330 navijJAnanI samaja 330 sarvatra samAnadaSTi 331 jagatane sarva vyavahAra sukha ane zAMtine mATe ja cAlu che. 331 mane pAsanA ane prANapAsanAthI thatuM jJAna yogamA zA mATe kahyo ? 333 mANapAsanAthI paNa sAkSAtkAra thAya che. sAdhake karavAnI abhyAsanI rIti prANAyAmamAM paDatA cha prakAro 334 prANAyAmane abhyAsa kevI rIte karavo ? 335 prApAsake paNa satata AtmAnusaMdhAna te rAkhavuM ja joIe 315 prANopAsanAnA niyamo pogAbhyAsa karavAnuM sthAnaka 336 AsananAM nAmo gAbhyAsamAM zarIra sthira rAkhavuM 330 mANopAsake paNuM sarvatra AtmAne ja nimaya rAkhave 337 yoga zabdanI siddhatA yogazAstramAM kahelI cittanI pAMca bhUmikA yogamArga mAM Avazyaka bAbato AsanasthiratAnuM lakSaNe recaka ane pUrakanI samaja 340 lema ane vilema kuMbhakanI samaja 340 zvAsa 340 yogAbhyAsane mATe sthAna kevuM hovuM joIe? 341 AsananA prakAra 342 pagAsana tathA mudrAonuM varNana 32 335 336 355 356 338 kapa 33 cha che
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ cha. 362 380 363 381 che 364 382 382 384 384 367 gItAdahana ] he brahma ! he vAyo! Apane namarakAra. [ ma 1 kAMka. pUra kamAMka viSaya vicitra jJAnIo sarvAtmabhAvano AyAsa 378 bahumAnasa 361 indriyo kevI rIte chatAya ? 368 najhamAnasa tathA samanaska Indriya jItavAnA upAya 38 maMda jJAnIne vyavahAra 362 satya avalokanathI sa sArakrAnti zAMta thAya che 37 najhamAnasane vyavahAra 362 svapna tathA jagata eka sarakhuM ja che. 37e bahumAnasa jIvanmukatano vyavahAra abhyAsanI AvazyakatA tava jANyA pahelAM ane pANIne vyavahAra uttama sukhanI prApti pratyAhAra vagara ka atyaMta sukhanI prApti koNa karI zake? 381 dhAraNA samudazI AtmavinI sthiti 381 dhyAna ane samAdhi 364 sarvane mArAmAM ane mane sarvamAM je sahaja samAdhi 364 huM koNa tene vicAra ciraMjIvIonI jarUra zA mATe che ? 365 huM eTale AtmA ane AtmA eTale huM 383 prANApAna vAyunI gati 366 mArAthI te bhinna nathI 383 svAbhAvika rIte thatA prANAyAmanA daza prakAre 366 jIvatAM ja mukata prANAyAmamAM daza bheda paDavAnuM kAraNa 367 je upamA AtmAne te ja potAne prANaciMtanane abhyAsa karavAthI thatuM phaLa caMcaLa manane nirodha kare che zakaya che ? 385 prANu apAna eka ja vAyunA dhame che 368 buddhiganA adhikArI koNa? 386 prANa apAnanA adhiSAnabhUta mumukSunI sthiti 186 AtmAne ja nANa joIe. 318 abhyAsa ane vairAgya vaDe manane nirodha sUrya tathA caMdranA udayAstanuM thaI zake che 386 avalokana karavuM joIe 369 A yogamAM nAlAyaka kezu? sahaja kuMbhaka e ja brahma bamAM lAyaka koNa! 387 mArI upAsanA 369 A yoga koNa sAdhya karI zake? 387. mArI prANuciMtananI upAsanA karavAnI vidhi atinI gati zuM thAya? huM amara kevI rIte thayo ? 37.. Iha5rAkamAM tenuM kalyANa ja thAya che 388 huM vimbarahita zI rIte jIvuM chuM? 370 pUrNa sthitie pahoMcyA agA mRtyu thAya to? 389 AtmadaSTine yogAbhyAsI aMte apUrNAvasthAmAM maranAra pAcho yogI thAya che 389 AtmasvarUpane ja pAme che. 371 phakta A yoga jANanAranI yamaniyamAdimAM bheda kema? 372 IparalokamAM thatI gati 30 aniyamita rahenArane A yoga kadApisAdhya thato nathI A yuganA abhyAsInI thatI IhaparAkamAM gati 30 niyamita rahenArane A yoga prApta thAya che. 373 vyavahAramAM durlama jame yuktacittanI vyAkhyA 373 khAnAre jude ane peTa bIjanuM bharAyA 31 AtmAmAM ripara thayelAne upamA konI ? 373 karmonuM sAcuM bIja 3 yogasevana vaDe cittanI upazamatA prAcIna bahiSa rAjAne prazna 31 AtyaMtika sukha kone kahevuM ? 374 sthaLa dehane karma sAthe kazo saMbaMpa nathI aMtardaSTi kene kahevI ? 374 punarjanmanuM kAraNuM 392 svata siddha evA paramapadamAM sthiti 375 pratti kone kahevI ? " adhika adhika lAbha 375 nivRtti eTale zuM ? 393 jyAM du:khane leza paNa nathI te ja yoga 375 jJAnanI sAta bhUmikAnAM svarUpo 393 nAhama ane sehama 376 samabuddhiga vaDe ekadama atima saguNa nirguNa tathA sAkAra nirAkAra eTale zuM? 306 bhUmikA sAdhI zakAya che. 395 cittabApane prApta thatAM tAtanI buddhi naSTa thAya che 377 yogane jijJAsu paNa zababahAthI atIta thAya che. 35 36 370 388 372 390 373 kA 393
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja Ta2] tava jAuM bali [viSayAnAmaNi 39 4te 420 402 S 422 S Yox kramAMka viSaya paNa kamAMka viSaya yogI kame krame kevalya gati pAme che. meMja nirmANa karelA karmaphaLane pAme che 15 buddhinI samatArUpa yoga ja sarvathI zreSTha kema? 301 devatAonuM vajana karanArA devatAone pAme che 415 bae adhyAya 7 me (397-420) maDhA mane avyakatamAMthI vyasta banelA mAne che 415 mA ni:zaMka jJAna thAya te prakAra kahuM chuM 397 yogamAyA samAvataH 416 je jANyAbAda bIjuM kAMI jANavAnuM raheze nahi 397 avyakta ane avyaya tatvanI samaja jJAnavijJAnanI vyAkhyA 417 Ata ane AvaraNanI vyAkhyA 37 mane tarata: jANanAre to bhAgye ja mAM tuM veda na kazmana 418 keI nIkaLe che. sarva bhUto vaMdvothI ja saMmehamAM paDelAM che 418 siddhi eTale zuM ? 398 puNyakarma karanArAo ja daDhabatathI mane bhaje che. 410 maharSi sAMkhyAyana tathA siddha kapilamuni mAruM sAcuM svarUpa 41 tAnI bhinnatA saMbadhamAM virodhAbhAsa nathI. 399 adhibhUta, adhideva ane adhiyajJane ekarUpe ATha prakAranA bhedavALI prakRti jANavuM e ja sAcuM jJAna 50 adhyAya 8 (420 thI 473) aparAprakRtine vistAra bhaktimArganuM sAcuM rahasya kAraNa tathA kAryarUpa virATa 402 yogya prazno pUchIne mananuM samAdhAna karI levuM 421 chavabhUta prakRti kone kahevI ? pAMca prakAranA kaleza 421 mArI aparAprakRti 403 zAstramAM traNa prakAranA daSTibheda mArI parAprakRti judA judA matamatAMnI ekavAkayatA. 422 para ane apara baMne prakRti mAyika che sarvavAdIo potapotAnI bhAvanA anusAra kAryaprakRtinI racanA 404 423 zAstramAM paramAtmA kartAdi che evAM varNanuM AtmAnubhavI uttama siddhane Azraya le 424 projana zreyano Azraya ja grahaNa kare 424 para apara chavabhUta prakRti sarvavAdIomAM zreSTha koNa ? 424 mAruM parapa arjunanA sAta prazno 425 mAruM apararUpa brahmanI vyAkhyA 425 e prakRti vaDe ja bhUtamAtranuM dhAraNa thayela che adhyAtmanI vyAkhyA 425 parane avadhi saMpUrNa thayo 407 adhideva, adhyAtma ane adhibhUta 26 mane AtmasvarUpe jANavuM e ja bhakti yoganuM karma eTale zuM? 426 lakSaNa visarga suSTi 426 badhA mArAmAM mAre Abaye ane mArA vaDe ja che 409 adhibhUta eTale zuM ? 427 A sarvabhAmAM huM nathI 409 adhideva keNuM 427 viSayomAM saMyama karanArAo zreSTha kema? adhibhUta, adhyAtma tathA adhideva paraspara A tamAma mAyA vaDe havaza thayelA che. 410 eka bIjAthI siddha che 428 mama mAyA duratyayA 411 visarga suSTinI pUrve brahmadeva IzvarasvarUpamAM narAdhame mAre zaraNe AvatA nathI 411 lIna hatA cAra prakAranA bhajanArAo 412 vRkSa ja nA mizraNakamanI samajUtI zAnI mane atyaMta priya che 412 sava, raja, tama, e ja adhideva, adhyAtma mArAmAM ane jJAnImAM bilakula bheda nathI ane adhibhUta che A sarva vAsudevarUpa che 413 virATa puSamAMthI thayela sthaLa vikAsakrama vAsudeva ja sarvapa che. 413 jema zarIramAM jIve che tema brahmAMDamAM A zakitamArga te A ja 414 zarIra che anya devatAonA vajanathI rA'lAbha? 414 adhidevanuM mULa mULamAyA che. 43 405 406 410 428 412
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArohana ] Apa ja pratyakSa zrava che. [ ka 3 43ra 446 435 mAMka viSaya ahaMkAra vikAra ja adhidevAdi rUpe banela che 43 adhiyaNa kANuM? 432 Izvara e ja adhiyajJa che. A dehamAM evA, tame koNa cho ? 432 mAruM smaraNa karato aMte mane ja pAme che. 433 je jenuM smaraNa kare che tevA bhAvane pAme che 433 aMte AtmasvarUpa evA mane ja pAmIza 434 divya evA parama puruSanI prApti 434 vAraMvAra AtmasvarUpanuM smaraNa karanArA divya puruSane pAme che. 35. parama divya puSane te ja 5 me che 435 yogIe deha tyAga zI rIte kare ? yogInuM cakra tathA brahmAMDabhedana 436 vedavettAo jene akSara kahe che 417 parA, payaMtI, macamA ane vaikharI vANanI utpattinAM sthAna 437 para parA 438 vaikharI vANI35 cosaTha varNa 438 varNazAstranI utpatti 438 aa nA aDhAra bhede 438 g, che, e ja nA bAra bheda ba, 2, 3 4 nA bAra bhede 439 nA be bheda varNanI saMjJA vA saMketo 439 udAttAnudAtta svara pramANa 439 udAttAnudAtta svaro 440 gItA, maMtra ane svare 440 baSi, chaMdAdi jaNane ja maMtra japa karavo zabda kevI rIte utpanna thAya che 44. pANinIya zikSA 441 tresaTha vA cosaTha varNI varNonI utpatti zI rIte thaI ? vaNenA pAMca vibhAge 441 svare ane tene uccAravAmAM sthAnaka 442 kaMTha, talavyAdi sthAne 442 varNoccAra kevI rIte karavA ? 442 kaMpane uccAra zI rIte thAya che ? 443 pAkenA cha guNa bAlanAramAM vANunA doSa 443 sthAna, kALa ane svarane paraspara saMbaMdha 444 prayatana ane apradAna kamAM viSaya prayatna vaDe varNomAM paDatA vibhAga 444 anupradAna vaDe varNomAM thatA vibhAge 444 alpaprANu ane mahAprANathI uccArAtA varSe 445 Abhyantara ane bAhya mananA jJAnAthe kaTho 445 zikSAdi che vedanAM aMge che aMgulIni za tathA udAttAdi svaro varNonI nava zavyA udAttAdi arenAM sthAnake svaranI mAtrAnuM jJAna 447, azuddoccArathI thatI hAni paramAtmA vAcaka kema ? 448 paramAtmA sarvarUpa zI rIte che? 448 zabdabrahma e vedanuM svarUpa che 34 e ja akSara che. 44 che e brahmane vAcaka che sa yAti paramagatima 450 nuM dhyAna karavAnI rIta 450 kAra parabrahma svarUpa che 450 3nI prathama mAtrArUpa dhAraNa 451 vekAranA prathama bhAganuM uccAraNa 451 kAranI bIjI mAtrArUpa dhAraNa 4SA nI trIjI mAtrArUpa dhAraNa vaDe thayelI divyakAMti para udAlakane thayelA aneka anubhavo ane aMte nirvikalpa samAdhinI prApti udAlakane parama svarUpanI prApta 453 brahmA, viSNu, mahezAdi paNa sattA sAmAnyamAM ja rahe che. 453 udAlakanI vaidehAvasthA 454 sAMkhya, bhakita ane yoga dvArA dehatyAga karavAthI maLanArI paramagati 454 paramapadaprAptine sulabha upAya 454. parama saMsiddhine pAmele mahAtmA 455 ekalI buddhi ja avicaLa padamAM pahoMcADe che. 455 brahmaloka sudhInA sarve punarAvartanane pAme che 55 brahmakamAM janArAo punarAvartanane kema pAme che? 455 divasa rAtrinuM sAcuM rahasya brahmAMDamAM cAlatAM nava prakAranA kALamAne 45 vAranI utpatti yavahAropayogI mAnacatuSTaya 458 mAnavI ane divya varSomAM traNane sATha gaNuM atara che, 439 439 XV 0 che 0 441 441 457
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ A kramAMka viSaya mahAyuga tathA tenAM varNa kalpa tathA mahAkalpa eTale zuM? anyakatamAMthI vyakta tathA vyakatathI atyaMta avaza evA prANI mAtrano bhUtasamudAya sanAtana avyakata kANu tat eja mAruM parama dhAma che 461 parama puruSanI prApti ananya bhakti vaDe thAya che. 461 yAtrIonA uttarAyaNa mAtra 461 412 462 462 tvAmeva pratyakSaM brahma vadiSyAmi / mAMka viSaya mahAkalpa, kahyuM ane A gAma pRthvInI sapatti thavAne kALa 1 kRttimAM kahevAyelA ya tathA viSANu mArgo 42 ane mAnuM rahasya jANanArA meha pAmatA nathI 473 yAgIonA uttarALu cakra taivadhAna tha cogIonA dakSibuAyana thA pitRSANu mAtra pravRtta karyu jagatanI zakti ane kRSNe gatinuM spaSTatA ka vRkSA devayAna patha vRkSa lA dakSiNa kri'vA pitRyANa mAga nivRtta karma tathA daivayAna mA devacAna ane pitRyANu mAne jANanArA mAhane gAmanA nathI pratane agnidAha krama karavA kumAdi kriyA viSANu mArga maraNa pachI jIvanI thatI sthiti pretamAM mukhya cha se che maDApApInI gata madhyama pApInI gati sAmAnya pApInI gati zreSTha cAne uttama dhama karanAranI gati 45 45 46. 460 460 462ma 462 A 463 463 zakAtA nathI ? zAstromAMnA varNano ne samajavAnuM kAraNa dUdha dahInA samudranuM rahasya dUdha dahIMnA samudro kayAM che? zAstrakArgekI pRthvI aura bhUgolakI maryAdA darzaka vyAramyAkI samati akSa plakSa zAlmalAdi dvIpAmAM cAlatA vyavahAra A badhA chatA paNI vakhate pazupakSI banIne sapA banelA 463 rr 465 465 466 466 466 467 457 sAmAnya tathA madhyama dharma karanAranI sthiti maraNa pachI sAmAnya sthiti 467 spesapI ja chala vAsanAvazAt anuzrava ke 60 A piMDadAna karatA nathI temanuM zuM pRthvI ane bhUgALa eTale zu? 468 468 jabUdIpa sitrApa bIna dvIpa kema khaNI 'Ar' 46 re 469 47. 470 a 92 471 [ viSayAnukramaNikA 51 aghyAya 9 mA ( 474 thI 522 ) arAmathI mukta thaI vAviyA rAtragrahI 474 434 475 pRthvImAM thayelA kamakAMDa tathA yAne vistAra Ane rAjavidyA rAjhula kaeNma kahe 1 475 raSA pachI AcAramAM Ave te ja kharuM jJAna jaMya vAravAra Adha kema karavA paDe che ? 4 azraddhALu mRtyuvALA sauMsAranA mArgamAM ja laTake che. mArAmAM sa sUnA che paraMtu temamAM huM nathI mAruM mana zarIra ka! 1 dAgInAmAthI suvarNa kADhI levAmAM Ave tA zuM rahe mArAmAM sUtA che ane nathI ema virodhIvidhAno kema sabhave ? mArAmAM bhUtA che ema kahevAnuM kAraNa AtmAne mArAmAM dha che mArAmAM kaMI che paNa nathI dharma nA nyAya eTale za evI kalpanA B mArAmA bhUtA nathI ema kahevAnu kAraNa bhaktimArga kAne kahe che ? ka Yo 47 478 478 Jue r ve Yo ** 41 zakitamAnI abhyAsarIti bhakitamArga vaidanA siddhAtA mRtyucita paNa jina nathI. 482 482 482 jJAnamArganI siMhatAnAM lakSaNo bhakitamAga nI sidhdhatAnAM lakSaNA saguNa sAkSAtakArano pati sarvAmadAya vaDe sAmrA 43 483 484 ** niHzeSa kriyA nimAya vaDe sAkSAkAra jJAna vinAnI samAdhi paNa nirarthaka che eka ja Atmatattva ana tarUpe zI rIte thavA pAme ? 485 yajJa, japa, tapAdi cittazuddhinA upayeA che 485 hUM kAMI ArIyo nahi paratu AdamaniyamavALA huM 45 mAmAM bhUtA hai ane nathI tenu* kANuM xt st mArAmAM bhUtAnuM dhAraNa kevI rIte thayeluM che? A sarva bhUtasamudAya kalpane aMte prakRtimAM ja vilaya pAme che. kalpanA AraMbhamAM pharIthI huM A zrutasamudAyane samaya *! 487
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ 509 50 511 44 53 gItAhana Apane ja pratyeja bala kahIza. [ ka haya kamaka viSaya yka kamAMka viSaya prakRtinA pAzamAM parataMtra ane bhUtasamudAya 488 vidhi ane niyamavAkaya 507 prakRti tamare Ave che ke tamArAmAM nathI ? 488 parisaMkhyA vAkayano artha 507 ahetuka kivA anAsakta karmo e akarmo che. svArtha tyAga, parArthaka95nA ane prAsabAya eTale AtmasvarUpa evo huM taddana asaMga chuM. 489 508 AtmA, mana, vANuM ke buddhine viSaya nathI. 490 vedamAM zuM mAMsAdikanI Tu che? 508 ajJAnI tathA jJAnIne uttara ApavAnI paddhati 490 dharmane mATe ja dhananI jarUra hoya che. 509 vANI vaDe karavAmAM AvatA upadezene hetu za1 440 vidamAM hiMsAnI nathI te karmo mane baMdhanakAraka nathI 491 ardhadagdhanI sthiti 509 mane karmabaMdhana kema nathI ? 492 sakAmIo gamanAgamanane pAmatA rahe che. 509 jIvanmuktonA cittane satva ane kamane sata ananyabhakatonuM yogakSema huM ja calAvuM chuM 492 goma eTale zuM ? 510 A jagata mArI adhyakSatA nIce che 493 vahAmyahama rAkSasI tathA AsurI prakRtivALA maDha keNu? yogakSemane vyavahAramAM thato artha 511 rAkSasI ane AsurI (saMpattivALAnI) AzA mArI vidhisaranI upAsanA 512 ane karmo vyartha che mArI avidhithI thatI upAsanA devI prakRtivALA mahAmA koNa ? mane tatvataH nahi jANanArA patita thAya che. 513 satata kIrtana kenuM karavuM 45 je jene pUje te tene pAme 54 ekatvanI bhAvanAthI thatAM karmonI sthiti mArA pUjake mane ja pAme che. pAka mArI ekarUpe judA judA rUpe kivA aneka rUpe patra puSpa phalaM toya 515 thatI upAsanA mArA bhakate arpaNa kareluM bhAvathI ha rahaNa koIne "hu" kALe kivA no che khare ke 496 ajJAnapAna athavA jJAnopAsanA ADa bara rahita pUjana ja mane priya che 55 keIpaNuM upAsanA paryAye te AtmAnI ja tuM je je kare che te mane arpaNa kara 516 upAsanA che. bhAgavata dharmane mukhya siddhAMta 516 tu tathA yajJAdi paNa huM ja chuM, 497 A daita prapaMca vastutaH avidyamAna che. 57. zrauta ane smAta ya 498 avicchinna bhagavAnanI ja bhakti karavI 517 yajJapuruSa viSaNu tathA kAtvija brahmadeva karmabaMdhanamAMthI TI mokSane pAmIza 517 yajJapuruSanI mAtA kANuM ? mane kaI cheSya kivA priya nathI 499 518 paraspara ekabIjAnI oLakhanuM dAMta bharatarAjAne yajJa tathA kRNu paNa 518 500 yajJapuruSa A-marUpa ja che A huM eTale zarIra ja ! 510 pitA mAtAdi paNa huM ja chuM hu"mAM "te" ane "mamAM "huM" 502 519 gati, bhartA vagere paNa huM ja chuM durAcArI ke sAdhu 51) sakAmIonI gati mAre bhakta kadI paNa vinAzane pAmate nathI 52 503 mArI bhakti karavA mATe jJAtivaNudinI aDacaNa zAstramAM AvatuM guNonuM nirUpaNa 504 nathI svargAdi phaLanI prApti saMbaMdhe vedanuM lakSyabiMdu 504 mane bhajavAmAM koIne paNa pratibaMdha nathI vedane sAco artha paNe gUDha che 504 AtmasvarUpa bhagavAnanA nAmane mahimA kevaLa karma karanArAo Idriyane viSayomAMthI parAvRtta karI Izvara vedanA tAtparyarU5 gaMbhIra artha vA parisaMkhyA 505 parAyaNa karavI 522 vede pravRttiparAyaNa nathI ? 505. mArA vaDe yukta thae aMte tuM mane ja pAmIza para varSe Azramadharmo tathA guNenI utpatti 506 para apAya 10 me ( para3-548 ) madAdhe paramezvaranA svarUpane oLakhatA nathI 501 parama ane hitakArI vacana sAMbhaLa 521 55 47 501 502 520 521 505
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ 51 523 545 527 528 531 RtaM vadiSyAmi / satyaM vadiSyAmi / [viSayAnuramaNikA kamAMka viSaya paNa kamAMka viSaya devatA ane maharSio paNa mArA mULane pUrNimAMta ane amAMtA jANatA nathI - ghata eTale zuM ? 543 mArA sAcA svarUpanI oLakha 524 jagatamAM savavALuM sarva huM ja che 543 tamAma bhAvo mArAthI ja thayA che. 524 pADavAmAM dhanaMjaya paNa huM ja che. 544 maharSayaka saptapUrve pa25 mArA vinA bIjuM kAMI che ja nahi 544 mArI vibhUtine AtmarUpe jANanAra ja mArI divya vibhUtiono aMta nathI 544 khare jJAnI che. 526 A badhuM mArA tejathI ja prakaTeluM che. 545 A sarvanuM prabhava sthAna huM ja chuM 527 A badhuM mArA aMzamAM ja sthita che. mArAmAM citta parevI saMtuSTa rahelA bhakate ApanI vizeSa zaktivALI vibhUtio kahe huM buddhiyoga ApuM chuM. A ja prazna raNabhUmi upara mane ajune karyo hato prItipUrvaka bhajanArAo ane mane ja pAme che 528 rAjarSiomAM manu huM chuM 546 IdriyanuM IzvarArpaNa kevI rIte karavuM manuSyamAM dharmarAjA huM chuM 546 vaita advaitavAda ajJAnIone mATe che. 529 pAMca prakAranI khyAtio 57. buddhiga vaDe avinAzI padanI prApti 529 sarva khyAtio AtmasvarUpa ja che 548 huM nitya AtmabhAvamAM sthita evo che pa29 sarva iMdriyanI te te viSaya grahaNa karavAnI ApanA svarUpane deva ke dAnava jANI zakatA nathI pa30 zakita huM ja che 548 ApanI divya vibhUtie kahe sarvazreSTha brahma 5NuM huM che 549 yoga tathA vibhUtio vistArapUrvaka kaho 531 mArI mukhya vibhUtie tane saMkSepamAM kahI 549 mArA vistArane te aMta nathI paka2 53 adhyAya 11 me (550 thI 580). virATa puruSane mahimA 532 bhakitamArga ane cittazuddhi 550. brahmadeve brahmAMDa kevI rIte saryuM ? 533 divya dRSTi vA cetanya 557 huM AtmA che 534 bhagavAnanuM virATa svarUpa bhayaMkara kema? 55 ogaNapacAsa matanI utpatti 535 bhakita ane jJAnamArgamAM bheda nathI 551 caMdra huM ja che. 535 ApanA virATa svarUpanuM darzana karavAnI mArI devatAone Indra huM ja che 536 IcchA che. 553 ddha kubera paNa huM ja virATa svarUpa jevAne adhikArI keNuM 554 sAgara paNa huM ja che A mAruM virATa svarUpa je 554 sarvacAmAM japayajJa huM ja che. 537 divyadRSi saMbaMdhe lekamAM pracalita mAnyatA 554 siddhamAM kapilamuni huM ja che 537 divyadRSTi kene kahevI papapa demAM paramabhakta prahalAda huM ja che 538 bhagavAnanuM virATa svarUpa gupta che? 556 zastradhArIomAM zreSTha e "rAma' paNa huM ja che 538 virATa svarUpa 556 vidyAone rAjA evI adhyAtma vidyA huM ja che 538 virATa svarUpanI aMdara anaMta brahmAMDanA vicitra ja5, vitaMDA ane vAdamAM vAda huM ja che samUha 557 539 mahAtmAno bhIMtamAM praveza 558 dvi samAsa huM ja che 539 akSayakALa paNa huM ja che. virATamAM anaMta brahmAMDane thatA vistAra 554 540 dhAtA'haM vizvatomukhaH papa virATa svarUpa joI vismaya pAmyo 540 ApanA vizvarUpa prakAzanI prabhA ja sarvatra je che te, tene nAza tathA bhaviSyamAM thaze te prasarelI che. 560 sarva huM ja che Apa AMkha vaDe jovAne paNa zakya nathI pA bRhasAma huM kema ? 541 jANavAnuM sauthI parama sthAna tame ja che bRhatsAma eTale zuM ? 542 tame sUryacaMdrarUpa anaMta netrovALA cho 561 gAyatrI Ida huM ja che, ApanuM A ugra svarUpa joIne sarvaloka mArgazIrSa 542 bhayabhIta banyA che. 562 516 536 54 542
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItathana ] , taja bolIza satya ja rahIe, [ma 97 52 : pa9 maka viSaya kai kamAMka viSaya devatAonA samUho ApamAM ja pese che potAnA darzanano bhagavAne batAvelA upAya 57 badhA devatA asura vismaya pAmIne saguNa sAkSAtkAra kayAre thAya? 5e Apane ja jue che 562 tane have mArA sAcA svarUpanI khAtarI thaI ?? 580 huM tathA mAre evI bhAvanA vaDe jenArane bhagavAnanuM zutimAnya virATa svarUpa duHkha prApta thAya che 563 58 acAya 12 me (581-614). A badhA zuravIro A5nA mukhamAM praveze che. jJAna ane yogamArganuM rahasya 581 uga rUpavALA Apa koNa che ? 565 sulabha bhaktimArga 582 tArI sAme ubhelo huM ? 565 bhaktimArga kone kahevA 580 kALa haMmezAM badhAnuM bhakSaNa karyA kare che bhakitamArga sulabha kema ? 583 kALane zaraNa na thAya evI koI vastu nathI sajJAnI ane ajJAnI evA bheda kema ? 583 kALa kadI paNa kAyara thatuM nathI 567 sAcA bhakitamArganuM rahasya 584 kALa paramAtmArUpa rAjAne putra che. dhaNunuM dhAryuM ja thAya 584 kriyAkALa tathA phaLakALanuM varNana 567, vagara paramAtmaprAptino mArga 181 devarUpa kALa ane niyatinuM varNana tamArI othe nirbhaya rahI zakAya che 585 kALa25 kApAlikanuM nRtya 568 zreSTha upAsaka koNa gaNAya ? sarvane niyamanamAM rAkhanAro e huM avyakata upAsanA zreSTha ke vyakata 587 kALa puruSa chuM 569 jJAnamArga tathA bhakitamArganI upAsanAno bheda 587 he ana! tuM kevaLa nimattarUpa thA 570 saguNa ane sarvAtmabhAvanI upAsanA eka ja che tuM yuddhamAM zatruone chatIza 570 saguNa upAsanA zreSTha kema? 588 ana tathA virATa svarUpanAM darzana 570 nirguNa tathA saguNa upAsakane eka ja sthAnanI bhagavAne arjunane kALasvarUpe darzana kema prApti thAya che 589 ApyAM? 57 jJAnamArga tathA bhakitamArganA upAsanI ramatA 589 para svarUpano sAkSAtkAra pa72 saguNe pAsanAnI zreSThatA kema? 500 gadgad kaMThe ajuna puna: bolyo jJAnamArga ane AkAzanA svarUpanuM jJAnanuM dawAta 590 paramAtmAnA 5ra svarUpanI stuti bhakitamArgavALAone AkAzanA svarUpanA Apa ja akSarapuruSa che 573 jJAnanuM daSTAMta tamAma jagata tamAruM rUpa che pa73 avyakata upAsanA kaSTasAdhya kema? 51 virATa bhagavAnanA aparasvarUpanI stuti 574 saguNa upAsanAnI paddhati Apane sarva bAjuethI namaskAra he jJAnamArga tathA bhakitamArga eka ja che. 593 virATa svarUpa pratye arjunanI kSamAyAcanA 575 eka ja bhagavAna saguNa ane nirguNarUpe mArA sarva aparAdhanI kSamA kare 575 jANavAmAM Ave che. 593 mane A5nuM sAcuM AtmasvarUpa batAve. 576 kAryakAraNarUpe sarvatra eka ja paramAtmA punaH pUrvavata thavAne mATe virATa svarUpanI prArthanA 576 * vyApelo che 597 mAruM A svarUpa jevAne bIje kaMI macitta thayelA uddhAra huM ja karuM chuM 594 zakitamAna nathI pa7 manabuddhine mArAmAM ja pareva 55 mAruM pUrvanuM svarUpa je 57. sAkAra pUjana vaDe thatI cittazuddhi 595 bhagavAnanuM prathamanuM svarUpa 578 mArAmAM ja buddhine sthira karavo joIe ApanuM mAnavarUpa jaIne pUrvavata sAvadha sava zAstrano udeza mArAmAM ekarUpa thavuM e che pa96 thayo chuM pa78 mArAmAM cittane sthira karavA zaktimAna na ha to ? pa6 A ApanAM darzana to devatAone paNa abhyAsa karanArane mATe zuM azakaya che ? paDa 578 abhyAsa vinA sukhazAMtimaya nirvANapadanI bhagavAna virATa svarUpanA darzananI paddhati 578 prApti thatI nathI 572 52
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ = 98] nA hA hA havAlA [SiAtAmaNikA 598 T 603 maka viya jai karmo karatAM pahelAM te bhagavAnanAM che ema samajIne kara bhaktimArga tathA temAM saguNa nirguNa upAsanA karavAnA prakAro zreSTha ane maMda adhikArIo mATe abhyAsakrama 100 aMtarahita evI zAMti prApta thAya che abhyAsathI jJAna tathA jamAna zreSTha kema? zAnamAM ekarasa thaI javuM te ja dayAna kavAya. tyArathI anaMtarazAMti prApta thAya che 603 jIvanmukata bhakta ja mane priya che abhinna bhAvavALa bhakatagI ja mane priya che lAke je vaDe udvega pAmatA nathI te bhakata mane priya che. 504 sarva AraMbhane parityAga karanAre mane priya che, 605 zabhAzubha parityAgI bhakata 605 sAthe bhakitamAna kene karela mArAthI abhinna bhakate ja mane priya che. sukhadu:kha che ja nahi 609 sukhaduHkhAdi te AtmA ja che sukhaduHkhAdi dvatone nAza Asahita vagarane puruSa ja zAMtine pAme che 68 dehanI ceSTAeno tyAga e kAMI jIvanmukita nathI 108 baddha ane mukatanI kriyAomAM bheda che. hAnI puru Ikiya vaDe ceka karavA chatAM mukata kema ? AtmAnI sAthe tAdAmya banele ja re bhakata che. mahAtmA kiMvA mUrtinI upAsanA karavAnI rIta bhagavAnanA pUjananA agiyAra sthAnaka sasa ga dvArA prApta thatI bhakti vaDe ja uddhAra thAya che. vyApaka evA mArA AtmasvarUpamAM ja eka niSThA rAkhe 1 bhaktimArganI upAsanAno AraMbhathI aMta sudhIne saMkSepama paramezvarane ja AmA che. uttamadevArthana 63 mAtamAM devAcana karavAnuM prayojana mAMka AtmA ja pUjya che. 64. deva kayAM che? paramA-mAmAM bamaNuM che ja nahi paSa adhyAya 13 me 14 thI 656) zAne udeza che ? zAno heta jagatamAM zAne vistAra kema thayA? aneka sAMpradAye nIkaLavAnuM kAraNa kevaLa ajJAna ja che AcArya banavAno meha. bhagavAna kayAM ane ApaNe kayAM ? je jevuM dekhAya che tevuM hoya te pachI mAdhanI zI jarUra che? zuM sarve zAstrane hetu advaita tava samajAvavAne 1620 prakRtipuruSa kSetra kSetrajJa tathA jJAnaya kaho kSetra tathA kSetrajJA Izvara kSetrajJa ane mAyA kSetra kema? traNa ja saMka95vazAta vikAra" evA A kSetrarUpe banelo che. kSetrakSetraNa AtmarUpa che evuM yathArtha rIte jANavuM te ja zAna kSetrakSetrajJanuM svarUpa kahuM chuM baSioe jude jude rUpe aneka prakAre varNaveluM Atmatatva vikAravALA kSetranuM svarUpa akhaMDa brahmamAM vikAranI kalpanA zI rIte saMbhave 1. paramAtmAmAM vikAra kayAMthI saMbhave ? kAya kAraNano paraMparA kevaLa ajJAnIone samajAvavA pUratI ja che chava, Izvara, mAyA ityAdi tamAma brahma che 621 svarUpane nizcaya thAya tyAM sudhI ja vaita yukitaonI jarUra che. bAdha udaya thatAM sudhI miyA mAyAne aMgIkAra karavo paDe che. prakriyArUpa misyA yukitanI jarUra je kAMI nahi tenuM nAma zuM !. 28 zAnI zI AvazyakatA ? badha thatAM sudhI Atmatattva samajAvavAnI yuti jJAnanA upAya 60 112 129
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ]. te mAruM tema ja vaktAnuM rakSaNa kare. [ 99 maka 634 134 18 637, 65ra 153 639 viSaya AnuM nAma jJAna ane AnAthI ulaTuM te ajJAna 631 raya eTale ja tana che. 632 raya pada sana kivA asata kema kahevAtuM nathI ? 633 cAra prakAranuM mauna 633 gAya ane tyAjya mauna suSapta maunanuM vaiziSaya bahma sarvatra hAtha, paga, netra ityAdivALuM che? 635 paramapada anirvacanIya kema? raya ane dhyeya vAsanA tyAga 637 kavanmuktone vihAra 638 che je A tamAma dhaMdhavA bhAse che te paNa AtmA che? 638 A ghaya ane aviya kema ? 638 aMtarmukha daSTi kone kahevI ? 39 te pada oNya ke aya che ? jJAnakaLAnuM mULa sthAna 640 - tamAma nAmarUSAdine niHzeSa thayA bAda zuM rahe che tenI zodha 640 avibhakta ane vibhakta paNa AtmA ja che. 64 A sarva kaMTha paNa AtmAthI abhinna che kSetra, jJAna ane temane jANanAranI sthiti 642 prakRti puruSa e be judAM nathI paNa eka amarU5 ja che 642 aDadi zabda kayAMthI zarU thayo ? A kAraNa che ane A kArya che evuM jaNanArA koNa? 643 anAdi eTale AtmA kema? kartApaNAne heta prakRtine tathA bhoktApaNAno hetu puruSane che 645 guNonA saMgathI puruSa baMdhanane pAme che. A deDamAM rahelo puruSa paramAtmA ja che puruSa ane guNo sahita prakRtine jANanAro zreSTha che 646 AtmaprAptinA abhyAsakonA bheda . bIjAonuM sAbhaLIne AtmaprAptinA abhyAsIo 647 viSaye te kUtarAM ane bhUMDane paNa maLatA nathI ke ? 647 bapaNAnI bhAvanA nivRtta thatAM ja sukha ' prApta thAya che ahaMkAratyAganAM sAdhana 148 pitA, guru ane rAjAe Atmatatvane ja upadeza kara manuSya potAnuM hita zAmAM che te jANI . zakatA nathI guru, pitA, mAtA ane pati thavAne mATe nAlAyaka koNa ? 649 sagaranA upadezathI paNa mRtyu oLaMgI zakAya che 650 kSetrakSetraNathI upajeluM AtmasvarUpa che. 150 vinAzI tathA avinAzI e baMne paramezvara rUpa ja che 150 te paramazAMtine pAme che AtmAne ja baMdha mikSa ke te ? 65 AtmA to akartA che judA judA bhAvene ekarUpe jenA ja brahmabhAvane pAme che paramAtmA acAta kema ? AkAzanA dAta vaDe samajAveluM AtmAnuM svarUpa 653 sUryanA dRSTAMta vaDe AtmasvarUpano nirNaya 655 kSetra ane kSetrajJanA bheda naNanAre paramapadane pAme che 655 54 adhyAya 14 (656 thI 171). parame.ttamajJAna pharIthI kahuM chuM utpatti tathA layane keNa pAmatA nathI ? 656 mahadabahma e mArI ni kema ? 657 mahadabahma e ja virATa kiMvA apara svarUpa che 658 prakRtino bIjamada pitA huM chuM. 659 dehIne prakRti vaDe thatuM baMdhana 660 sanaguNu vaDe dehIne kevI rIte baMdhana thAya che? 660 rajoguNa vaDe kama saMgathI dehIne thatuM baMdhana rahIne tama vaDe utpanna thatuM baMdhana dehInuM satva, raja ane tama vaDe baMdhAvuM 66 thaddha, satva, raja ane tamoguNa kone kahe che? 111 savaguNanA udayanAM lakSaNe rajoguNanI vRddhinAM lakSaNo tamoguNa vRddhinAM lakSaNe 663 dharmanI vRddhi tathA amane nAza zI rIte thAya ? 163 guNo vaDe ja guNono nAza kare 613 manano nirodha karI tene AtmAmAM ja jeDavuM tamAma vRttione eka AtmAmAM sthApavI te ja yoga savaguNanI vRddhivALAnI gati 665 rajoguNa tathA tamAguNanI vRddhimAM mRtyu pakonI gati kArika, rAjasa ane tAmasa karmonAM phaLe 665 savathI jJAna, rajathI lobha ane tamathI ajJAna 665 savastha u5ra, rAjasa madhyamAM ane tAmasa nIce paDe che. 142 16. 65 644 648
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ ka ] bhavatu mAm / bhavatu pakArama [viSayAnamaNikA SG kamAM paka kamAMka viSaya guNenA nirUpaNanuM prayojana moTA nAnAne mArI nAkhe che. sava, raja ane tamoguNanI vRttio pRthvI, jaLa ityAdimAM utpanna thatAM traNe guNenuM mizraNa kiMvA sannipAta asaMkhya prANIo miyA viSayavAsanAne lIdhe satva, raja, tame guNavALA kevI rIte oLakhavA? 667 asaMkhya jIvonI utpatti sava, raja, tamavALAne svabhAva keTalAka cha eka ja nimAM janmyA kare che. 681 traNa guNethI para kezu? keTalAka ziva, viSNu tathA brahmA thAya che bIja guNene dabAvI eka guNa vadhe tenAM lakSaNe 668 keTalAka cha sUryakiraNomAM che ye guNa vaLe te jANavAnAM lakSaNo A jagatarUpa IMdrajALane vistIrNa karatA che traNe guNemAM devAdika baLa 668 traNa guNe tathA jagadAdi avasthAo asaMkhya brahmA, viSNu, maheza tathA brahmAMDe traNa guNathI thatA ucca nIca janma upadezanA anadhikArIo savAdi guNavALAnI maraNa pachInI gati AtmAnuM svarUpa anirvacanIya kema? satyAdi tame A mizyA saMsAra vRkSa kevI rIte vRddhine pAmyuM tenI samajAti savAdi jJAne cAra prakAranA niyAnA svarUpanI sparatA savAdinAM vAstavya sthAna zuM brahmA, viSNu, paNa jIve che ? sattAdi guNanuM ktavyapaNuM mULa UMce tathA zAkhA nIce kema? savAdi zraddhAo denI utpatinuM mULa 690 savAdI AhAra zabdabaddha kiMvA vedanuM sUkama svarUpa sattAdi sukha ine pAMdaDAM kema kahyAM? tamAma dazya sAdi guNe vaDe ja bhAse che. saMsAranI pIpaLAnA vRkSanI guNe kartA che tathA AtmA artA che. sAthe sarakhAmaNI kema ? prakRtithI para AtmA A saMsAra vRkSanuM kaI kAraNa guNAtItanAM lakSaNo, AcAra tathA sAdhana kahe 61 kiMvA bIja che ja nahi guNAtItanAM lakSaNe 601 misyA hoya te kAraNa mahAkAraNa guNAtItane AcAra 672 tanuM nirAkaraNa kema kare che? 693 jene niMdA, stuti tulya che te guNAtIta che. 672 saMsAra mithyA chatAM satya kema lAge che? sarvAra parityAgI Ane je avyaya (AtmA) rUpe guNAtItanAM sAdhana jANe che te ja khare jJAnI traNa guNo oLaMgavAno prakAra 673 je kadI paNa che ja nahi evuM zuM haze ? AvyabhicAriNe bhakita 673 prathama UMce ane have nIce mULa ananya bhakitaga te A ja 675 che ema UlaTuM kema kahe che? huM ja brahmanuM sthAnaka che 675 prathama jhADa ke bIja huM ke te teM joyuM ne ? eka ke aneka puruSane mae adhyAya 15 (676-744) prathama UMce ane pachI nIce mULa kahevAnuM kAraNa 97 jagatamAMthI mithyA buddhino tyAga kevI rIte karmAnubaMdhIne manuSyaloke karavuM ? asaMga zastra vaDe chedI nAMkhavuM cAra prakAranA nizcaya 67 pharIne pAchA AvatA nathI 70 jagata mithyA che te te kevI rIte dekhAya che? 67. AtmAmAM jagatanuM bIja che ke nathI ? 701 hAthI ane AMdhaLAo 678 AtmAmAM saMsAravRkSanuM bIja kema nahi? 702 bhUkhane zikhAmaNa kaNa ApI zake 679 amUDha ja avyayapadane prApta karI zake che. 703 mana che ja nahi 679 ahaMkAranA vilayathI saMsArarakSano thato nAza 703 vagara kAraNe du:kha karanArAo mATe zuM upAya? 179 AtmAne sUrya bhAsamAna karI zakato nathI 704 2 673 976
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ 727 729 725 730 71 731 731 732 732 733 734 734 735 735 gItAhana]. te mAruM tema ja vaktAnuM rakSaNa kare. kamaka. viSaya pRSTha kamAMka viSaya ApanA dviarthI" jevA vacanathI huM eTale zarIra nathI te ke? huM zaMkAzIla banyo chuM 705 huM eTale AtmA AtmAnuM mahata svAtaMtrya 705 zaza kama na kahyuM? bakSamAM prakAza, tama, mana, buddhi huM kaNa ke dhanaMjaya ? kiMvA jIvAdi kema nathI ? zA kema utpanna thayAM ? zraddhAma parama mama 707 parvo kiMvA pAzcAtyomAM vedanI prakRtimAM rahelI IMdriyone paitAmAM ja mAnI le che 708 prAcInatA siddha che jIvAtmAnA baMdhana saMbaMdhe daSTAMta (709 tamAma zAstranuM mULa veda kema? jIvAtmA deha ho yA na hoya chatAM vedamAMthI ja tamAma vistAra thavA pAmela che. IdrinA pAzamAMthI RRte nathI 70. bhautika vijJAnanA mUDha siddhAMta vimUDha jaI zaktA nathI 711 vedanI prAcInatA saMbaMdhe be mata nathI jIva ane AtmA abhinna che 711 vedanuM aMtima dhyeya vivekI AtmAmAM potAne ja sthita e che 712 veda eTale jANavuM akhila jagata bhAsamAna zAthI thAya che? 712 vedanI aMdara sarvajJAnane samAveza thI vyavahAramAM paNa mArA parasvarUpanAM rIte thAya che ? nityaprati thatAM darzana 713 huM nuM sAcuM svarUpa paramAtmasvarUpanI prAptinAM sthAnake 714 smRti, jJAna, vismRti paNa huM ja che. mAruM teja te che 715 akSara puruSa, puruSottama kiMvA paramAtmA pRthvImAMnA bhUtane huM ja dhAraNa karuM chuM 715 eTale zuM ? vezvAnara eTale koNa? AtmA asaMga zI rIte che? A ahama vaizvAnara che kSara puruSa kayo? ahama pezvAnare bhavA 717 kSara akSara puruSa lekamAM kema thAya ? vyaSTi, samaSTi ane virATamAM uttama puruSa athavA paramAtmA thatI kriyAo vaizvAnararUpa kema ? AmAne ja paramAtmA tathA Izvara evI sarvasya cAhama saMjJAo prApta thAya che huM khare ke tuM khare? 719 huM purAttama che satyamAM asatya kayAM raheze evI huM kartA ane akartA zI rIte ? ciMtA nirarthaka che. 721 huM puruSottama kema? mithyA yavahAra kevI rIte cAlaze tenI he bhArata! sarvabhAve mane bhaja . agya che 721 sAkSAta brahmA, viSNu, maheza u5deza kare sthAvarajaMgamAdi huM rUpa zI rIte ? 722 te paNa te nirarthaka bane manuSyatarAmAM "hurmane sarvAtmabhAva A guhyamAM guhyazAstra tane kahyuM siddha thaI zake ke ? 722 58 adhyAya 11 (744-773), manuSyarUpI kUMThAM jhADe 723 AtmAmAM bhAsatI be zAkhAo vedavedAMgAdi ma ne mATe ja kema? 723 ta5 zabdanI utpatti vyavahAraniyamo ghaDatI vakhate manuSya ahiMsA kene kahevI ? pazuonI salAha letA nathI ? 724 A guNo devI saMpattivALAmAM hoya che buddhine upayoga nahi karanAra pazuo ja che 724 AsurI saMpattivALAnA guNo vyAprAdi pazuonI zodha tuM devI saMpattivALe che jamata utpanna thayuM nathI? jIvAtmAne zarIranI utpatti kevI rIte thAya che. hu" evI skUtine preraka te ja kSara puruSa jIva garbhamAM kevI rIte praveza kare che kSara puruSa kema kahe che? 27 jIvAtmAne garbhamAM anaMtajajonuM thatuM zAna 716 736 737 738 739 739 718 719 740 740 740 74 743 743 744 744 745 747 748 725 749 746 750 750 75
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1] # niH zAntiH zAntiH | [viSayAnukramaNikA 774. 751 viSaya 57 AMdhaLAM, pAMgaLAM, chokarAonI utpattinuM kAraNa 752 jIvAtmAne garbhavAsamAM thayeluM jJAna 753 jIvAtmAe garbhavAsamAM karelI bhagavAnanI stuti 753 jIvAtmAnI karuNa kahANuM 754 AsurI saMpattimAne dukhI kema thAya che? 754 A lekanAM be bhUta sargo che. 755 AsurI saMpattimAM te satyanA aMzanuM nAma paNa hetuM nathI 755 A jagatano kApAga vinA bIne ze heta hoya 755 jagatanA nAzanA mATe pedA thatA naNAtmA viSarUpe kartavyanI jALa 756 jeno kadi aMta AvatuM nathI tevI AzAo 757 mArA jevA koNa che? 758 madavaDe nAmanA mATe thatA ya 758 AsurIone huM haMmezAM nArakI nimAM dhakeluM chuM 759 kaI paNa nimAM jIva maraNanI icchA rAkhatA nathI 759 kartavyarUpI dAvAnaLa camapurI kayAM ane keTale dUra che? 761 yamapurInAM varNane sAcAM haze ? zarIramAM vasatA citra vicitra asaMkhya cha 762 vyakrisamaSTi cho eTale zuM ? jagatAdi che ke nathI ? jIvane yamapurImAM bhogavavAM paDatAM aneka dukhe 763 chamAM Asura ane deva ema be vibhAge 764 kAma, krodha ane meha tyAga kare 764 kAmIonI bhraSTatA 765 sauMdarya e kAMI naisargika nathI adharmanA dvAra rU5 A traNane tyAga kare 761 zAstra ane azAstra kone kahevuM che. zAstravidhine tyAga karanArA agatimAM paDe che. 767 zAstra ane vidyA eTale zuM ? 767 keIne manasvI rIte vartavAne adhikAra nathI 768 zAstra AjJA anusAra vartana kema rAkhavuM 768 vidyAnAM cauda prasthAne ja zA kema kahevAya 769 zAstravidhi eTale ? 770 zAstravidhi kiMvA vedanI aMtima AjJA 771 kAryAkAryamAM zAstra ja pramANa che chA 760 mAMka viSaya dharma ane adharma 772 19 adhyAya 17 me (773 thI 799) zAstravidhi nahi jANanArA zraddhAvAnenI niSThA 73 vidhi nahi jANanArA bhaktanI gati sUta, vedehaka tathA cAMDAlAdinI utpatti veda sAMkhya, karma ane bhakita e traNanI vyavasthA zA mATe karI ? 775 kamaleganuM phaLa jJAna kiMvA bhakti che. 776 dehamAM Asakti nahi rAkhatAM dayeyaprApti karI levI joIe adhama manuSya deha maLyA chatAM pote pitAno vinAza karI le che 776 manane AtmAmAM zI rIte vaza karavuM ? paramAtmAnA nitya smaraNanA upAya jJAna, yoga ane bhakti che 77 saMcama nahi karI zake te mATe bhaktimArganuM AcaraNa 778 chavanI sattvAdi zraddhAo svabhAvataH ja hoya che 778 puruSa jevI jevI zraddhAvaDe yukta thAya tevuM bane che puruSa nAma pADavAnuM kAraNa A kalpamAM manuSya nimAM janmelA chavajAtinA bhedo eka kaha5mAM ja mokSa thanArI chavajAtionA bhede bIjA ka5mAM mekSa thanArI chavajAtinA bhede aneka kalpamAM paNa mekSa nahi pAmanArA cha puruSa pote potAnA hAthe vinAza kiMvA uddhAra kevI rIte kare ? devI nizcayamAM zraddhAvazAta paDatA traNa bhede azAstrIya tapa karanArA AsurI nizcayavALAo 782 AhAra, yajJa, tapa ane dAnamAM paNa traNa traNa prakAre che 783 sAtvikano priya AhAra rAjasane priya AhAra tAmasane priya AhAra 783 Adhi vyAdhinuM mULa kAraNuM 784 Adhi vyAdhi utpanna thavAnAM kAraNenI cikitsA 784 vyAdhinA prakAra ane tenA nAzanA rAmabANa upAya 762 762 765 ha83 783
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ 801 che V 8 8 che V 8 V V 8 790 8 . v 8 hA! gItarivahana] che zAMti gaMti zAMti. [ ka 103 mAMka viSaya kamAM viSaya AdhimAMthI vyAdhi zI rIte utpanna thAya? 785 A ja kharo saMnyAsa maMtro vaDe thate vyAdhine nAza - 785 viSayomAM bhAvi mahAna khonAM bIja che. 802 sAtvika yajJa saMnyAsane mULa kiMvA aMtima heta rAjasa yajJa dharmanA mukhya trIsa lakSaNe tAmasa caNa 786 brAhmaNa, kSatriya, vaizya ane zudranI zArIrika tapa upajIvikA 84 mUrtinuM pUjana zreSTha ke manuSyanuM ? 787 brAhmaNAdinAM lakSaNe viSayo te viSTA khAnArane paNuM maLe che. aMtyajonI utpatti kevA guru pUjanIya che? zuddha saMtati nirmANa karavAnI jarUra dvija koNa? 788 kAma karma karatAM aMte kaMTALo paje che. vAhamaya tapa 788 bAlaNAdi vibhAge lakSaNe vaDe ja mukhya che. mAnasa tapa bahAcArInA niyama sArika tapa 790 cAra Azramane mATe sarva sAmAnya niyama rAjasa tapa vAnaprasthanA niyama tAmasa tapa 790 saMnyAsInA dharmo (niyama) sArika dAna 790 2hastha dharmamAM rahevA chatAM saMnyAsI 80 rAjasa dAna 71 kAmyakarmone nyAsa kene kahe? 811 tAmasa dAna 791 karmaphaLatyAga tyAjya ane grAhya e kalpanA zA mATe ? 792 huM evI kaI vastu nathI te ja tyAga sanyAsIe pravRttimAM paDavuM te vamananuM A ja kharA karmatyAga 812 bhakSaNa karavA samAna kema ? 2. kharA karmatyAga vaDe maLatI zAMti 813 sarva padArtho sarakhA ja che saMnyAsane mATe asamartha keNu? 813 guNadevAnuM zodhana 73 saMnyAsa ane tyAganI vacce aMtara dezazuddhi 7%3 saMnyAsa ane tyAga 85 kALazuddhi 754 karmo karavAM ke nahi karavAM dravyazuddhi mokSanuM sAdhana karma ke jJAna? 816 deza ane avasthAne AdhAre thatI dravyazuddhi karmathI cittanI zuti thAya che. 816 kartA, karma ane maMtranI zuddhi 795 tyAga traNa prakArano che. 817 gude vyavahArasiddhane mATe che. yajJa, dAna, taparUpa karmo kema karavAM? 817 che tata sata yajJAdi karmo saMga ane phalecchArahita karavAM 88 8 tata sata tathA brahmA, veda ane yA 796 tAmasa tyAga 88 dareka kriyAnA AraMbhamAM (r) uccAra rAjasa tyAga 89 sAvi tyAga zA mATe karavo ? 77. khara tyAgI jIvanmukta ja che tata vaDe thatI sarva kriyAo sata zabdanI yojanA rAjaya, strI, putra, dhanAdine tyAga 798 khare tyAga che ke? te "sat " ema kahevAya che 799 huM 35. pittane tyAga te ja khare tyAga che. zraddhA vinAnuM sarva asata che 799 te ja khare tyAga kahevAya I10 adhyAya 18 (800 thI 902 ) netra ughADavAsa karatAM paNa huM arjunanI nirvikalpatA tyAga sahele che. saMnyAsa ane tyAganuM tatva kahe 822 801 saMnyAsa kiMvA tyAgane maLa udeza samajavAnI nyAsa eTale zuM ? jarUra che 793 14 75 795 801
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ 8ra7 947 829 raM 850 85 85ra 853 ja 104] prazya jhanAstikRti satoguNa: (ca, 22-4). [viSayAnumaNikA viSaya | pRSTha kramAMka viSaya dehAbhimAnIethI ni:zeSa karma tyAga azakaya che 823 sukhanA prakAra detuM hoya tyAM sudhI prArabdha oLaMgI zakAya nahi 824 sArika sukha kamanuM bIja ane karmaphaLa kene kahevuM 825 rAjasa sukha 845 jIvAtmAne bhayabhIta thavAnuM kAraNa 826 tAmasa sukha 845 samULage tyAga kema zakaya nathI ? niyati (prArabdha)nI nizcitatA 845 karmamArgane upadeza tyAjya kema ? 827 AtmAmAM niyatinI gaMdha paNa nathI iSTa, aniSTa ane mizra karmaphaLa kene bhegavavAM varNAzramAdi dharmo niyatie ja nizcita karelA che 847 paDe che? 828 brAhmaNanAM karmo karma thavAnAM mukhya pAMca kAraNe che. kSatriya karmo 848 pAMca kAraNutAnI utpatti vaizya ane zakanAM karmo kAyA, vAcA ane mana vaDe thatAM karmomAM A svakarmanirata siddhine pAme che 848 heturUpa che. 810 yuga ane varNAzrama tathA sarvasAmAnya dharmo 84 AtmAne kartA dekhe te AMdhaLo ja naNa pitAnA niyata karma vaDe thatI AtmasiddhinI prApti 850 sarva lekene haNIne paNa keNa haNAtuM nathI ? 83 buddhisvAtaMtryane thate du5yoga ajJAnI ane jJAnInI kriyAomAM bheda che ? svabhAvaniyata kama zreSTha kema ? vividhaH karmasaMha: 833 paradharmamAMthI svadharmamAM AvavAthI pApa lAge jJAna, karma ane kartAmAM paDatA traNa bheda sAtvika jJAna 834. svadharma ane paradharma 852 rAjasa jJAna sahaja kamane tyAga kadI paNa karavo nahi tAmasa jJAna vidvata saMnyAsa sAtvika karma 835. kamya siddhi te A ja rAjala kama jJAnaniSThAno abhyAsa 855 tAmasa kama AtmAne kevI rIte niyamanamAM le 855 sAtvika kartA brahmasAkSAtkAranI yogyatA rAjasa rtA te ja brahmaprAptine yogya che. tAmasa rtA mArI parAbhaktinI prApti karma ane kartA baMne abhinna che. huM vAcyArtha kiMvA lakSyArtha vaDe jANI zakAte ajJAnIone mATe pramANe mAsyanyAya kene kahe che? mArA sAcA svarUpanI prApti kema thatI nathI ? cittamAM rUpe phuraNa thavuM e ja karma kahevAya 838 mArA zAzvata ane avyaya evA padanI prApti IkSaNazakti kiMvA mana je A mehane mahimA ! prakRti vaDe samAM asa paNuM bhAse che karma karavA chatAM paNa asaMgapaNuM hupadane vilaya karI anubhava le e ja pramANa che 840 mArAmAM huM, mAruM ityAdi bhAvo kadI che ja nahi 860 samatavAdIonI nirarthakatA kiMvA ekavAkyatA 841 buddhigane Azraya kara prakRti vaDe buddhi ane dhRtimAM paNa be traNa ahama nAzathI thatI paramAtmApti bheda paDe che zuM bhagavAne arjunane yuddhamAM preravAne mATe sAtvikI buddhi upadeza Ape che ! rAjasI buddhi ajJAnIone mATe dazya ane jJAnIne mATe AtmA 863 tAmasI buddhi A badhuM niyatinA taMtra vaDe cAle che sAtvika dhRti jANavA chatAM puruSArtha nahi karanAranI mUDhatA rAjasI zruti badhuM nizcata ja hoya to pachI zAstranI tAmasI yuti zI jarUra ? 834 834 854 854 8:5 835 nathI 838 che 842 843 che 843 3 mane ** ja ke
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ 867 baka8A che 868 870 gItAhana] te jana! te (AtmA) badhAnA mukhamAM ka pe sthita che. [5 15 mAMka viSaya paNa kamAMka viSaya tane yuddhanIti kema nahi samajavI ? kariSye vacanaM tava te yuddha karIza ja A kRSNano saMvAda huM sAMbhaLate hatA avaza thaIne paNa tAre yuddha te karavuM ja paDaze. 817 meM yogazvaranA mukhethI sAMbhaLelA saMveda A saghaLuM yaMtravata cAlI rahyuM che. 867 guru ke nagara ! A badhAM devanAM ramakaDAM che. saddaguru te te badhAthI jude ja che. parAdhIna bIjAnuM rakSaNa zI rIte kare? jIvanmukta saddagurunAM lakSaNe IzvaranI kRpA vinAnA sarva upAye nakAmA che 869 sata ziSyanA lakSaNe prakRtyarthane ja puruSArtha mAnanArA maDha che. bahmaniSTha saddagurune AtmANa karavuM joIe 985 mArA zAzvata sthAnanI prApti saMvAda ane rUpanuM mane vAraMvAra smaraNa thAya che 886 he arjuna! tane yogya lAge ema kara 870 yatra yogezvara: kRSNa: pharIthI paNa guhamAM guhya rahasya kahuM chuM sAco nyAyAtA mane priya kANuM ? te satya pratijJAthI kahuM chuM yamarAjanuM tapa kRSNa eTale koNa? 871 kRSNa ane arjuna keNu? AtmA saMbaMdhI vAno nirNaya zrIkRSNa arjunane bAdha kema karaze ? ' 871 mArA svarUpane nizcaya sAMbhaLa mArA vAhapravAhanI pUrNAhuti mAruM svarUpa asaMga kema? bhagavAnanuM maMtavya 873 maharSi vasiSa vizvAmitrAdinAM maMtavya mArI prAptine bIje kaMI upAya nathI 876 meTerAone vivekAtmaka AzirvAda sarva dharmone choDI mAruM ja zaraNa le 874 Izvarakurita saMdezanI pUrNatA A jJAnamAM nAlAyaka koNa ? mArI zikSA zAnamAM nAlAyA koNa? 875 mAro vAraso mArA upara kharI prativALa keNu? 875 dhyeyaprAptinI yukti A ja mAruM kharuM pUjana muMjhavaNu maTADavAnA upAya A jJAna sAMbhaLanAranI thatI gati de gadhA tane vAraMvAra punaH punaruti kema kahI ? jIvananuM aMtima dhyeya zuM? A zAstra AtmajJAna karAvI Ape che ahaMkArano vilaya e ja leyasiddhi mUDha paNa sAkSAtkAra karI zake che. AtmamApti prAmANika prayatna mAge che he dhanaMjaya! tAre moha na thayo che? maharSivaryanA kAryasiddhAMto mAre moha na thayo che hitopadeza 903208 mArI sarva hRdayagraMthIo chedAI gaI che zrIgItAmAhAtmya 90-912 svasvarU5nI oLakha nahi thavAthI abhiprAya 17-18 thanArI misyAbhrAMti 879 lokasUci 99-928 bhrAMtinI sattA kevI haze ? zabdAnukamaNikA hara9-41 pratIti kiMvA apratIti baMne nathI zrIvidyAnanaukAstotra ApanuM parama svarUpa ja badhe bhAse che. kRSNAtmajavAphasudhAnAM prakAzano ApanuM AmasvarUpa mane samajAyu parzanasAra patraka a58-a A dehanI IMdriya bhale karmamAM pravRtta thAya mANDUkyopaniSada TAITala paNa 3 ne ? 0
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ ka 14 je te bAca sahI devADA (4.4 4-pa-11) [viSayAnumaNima vALA ja gItAdahana prasiddhIkaraNane samAraMbha gItAdehana-apUrva evA A mahAbhArata graMthanA prasiddhIkaraNane suyoga Avyo eTale tene prAkaTaya. samAraMbha karavA saMbaMdhamAM maharSivaryajIne pUchatAM teozrIe jaNAvyuM ke AdhyAtmika graMthanuM prAkaTaya paNa AdhyAtmika rItie ja thavuM joIe, tethI vaizAkha sudI 3 ( akSaya tRtIyA) zanivAra, zake 1868 ( khri. tA. 4-5-46)ne zubha muhUrta jyAM AgaLa e lakhAyuM hatuM. te surata madhye AvelA sUryasadana nAmanA sthaLe prAta kALathI sAyaMkALa sudhI satata "cha dhvani ane zrIgItAjIno akhaMDa pATha" thayAM hatAM. e samAraMbha savA hajAra dIpake sAthe zrIjInI AjJAnusAra javAmAM Avyo hato. temAM muMbaI geDaLa, amadAvAda vagere sthaLasthaLanA lekee bhAga lIdho hate. ghaNAo taraphathI sahAnubhUtinA saMdezAo AvyA hatA. temAM sara cunIlAla vI. mahetA, zrI jayaMtIlAla kalyANarAya ThAkora muMbaI, zrI jezaMkara morArajI paMDayA, jAvAgaDha relve menejara vagere mukhya hatA. rAte 9 vAge dhI saMdeza lImITeDa taraphathI zrI ratilAla manasukharAma paTela (amadAvAda), zrIkRSNAtmaja vAsudhA prakAzana ane salAhakAra samitinA pramukha zrI nA. khaM, desAI (muMbaI), amadAvAda yogAzramanA saMcAlaka zrI manuvaryajI temaja . raNajItarAya bhaTTa (surata) emaNe prAsaMgika vivecane karyA hatAM. zrI dayAzaMkara zukala (sUrata) emaNe zrI gItAdohanamAMthI keTalAka bhAga vAMcI saMbhaLAvyo hato. pazcAta maharSivarSe prasaMgavazAta ati mananIya vivecana karyuM hatuM. bIje divase maMtrAno havanavidhi thayo hato. pustaka prAkaTayanI A navina paddhati ane e prasaMge apUrvatAne lAbha jeoe pratyakSa lIdho che teo ja tenI yathArtha kalpanA karI zake. ane sAthe ApelA citra uparathI kaMIka aMze tenI kalpanA AvA zake. gItAdahananI jema tenA prasiddhakaraNane A samAraMbha paNa apUrva temAM darzanebyuene jotAveMta kSaNabhara dehabhAva visArI de evo hato. A prasaMge 12 50 dipanI dIpamALA pragaTAvelI hatI. gItAdehana kArya aMge zrI nivAsa DA samaya mATe paMcavaTImAM thayela hatA. A vakhate gItAhana A sthaLe pragaTa thavAno saMbhava hatuM. bAda zrI nivAsa sUratamAM thavAthI gItAdehana sUrata mukAme pragaTa thayuM hatuM.
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ // OM tastat // zrIgItAdohana vA tattvArthadIpikA surata mukAme parama pUjya brahmaniSTha maharSivarya zrIkRSNAtmajajI mahArAjazrInI sAnnidhyamAM akSayatRtIyA (saM. 2002) nA divase ujavAyelA zrI gItAdohanaprAkaTayamahotsava prasaMganAM be bhaktibhAvabharyA apUrva draSyo
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ padarzana sAra darzaka patraka jagata viSaya | pUrvamImAMsA /uttaramImAMsA (vedAnta)| nyAya vaizeSika | sAMkhya yAga svarUpathI anAdi,] nAmarU5 kriyAvALuM, | paramANu AraMbhita| paramANu AraMbhita, | prakRtinuM pariNAma, prakRtinuM pariNAma, anaMta, pravAha25, mAyAnuM pariNAma, 1 saMgagijanya | saMyogavigajanya, trevIsa tavALuM 1 trevIsa tattvovALuM soviyegavALu. cetananuM vivarta. AkRtivizeSa AkRtivizeSa jagatanuM kAraNa chanuM adaSTa ane | abhinnanimittapAdAna | paramANu IzvarAdi navAparamANu IzvarAdi nava | triguNAtmaka prakAta | karmAnusAra prakRti paramANu. Izvara, ane tene niyAmaka Izvara izvara mAyAviziSTa cetana. | nitya icchAjJAna dinitya icchAnAnAdi guNavALA, guNavALA vibhu, kavizeSa. kartAvizeSa. phleza kama vipAka Azaya asaMbaddha puruSavizeSa. jI jaDacetanAtmaka, vibhu,| avivAviziSTa cetana jJAnAdi caudaguNavALA|jJAnAdi caudaguNavALe asaMga, cetana, vibhu, asaMga cetana, vilsa nAnA, kartA, bhaktA. kartA, bhaiA, jaDa,T kartA, bhoktA, jaDa, aneka, bhakta 1 aneka, kartA, bhoktA vibha, aneka | vibhu, aneka | baMdhano hetu niSiddha kama. avivA ajJAna ajJAna aviveka. aviveka baMdha narakAdi duHkhasaMbaMdha. avighAtakArya eka pIsa prakAranAM duHkha ekavIsa prakAranAM duHkha adhyAtmAdi trividha] prakRti puruSa samU du:kha. janya avivAdi pAMca kaleza mekSa svargaprApti avinA ane tenA | kAryanI nivRtti sahita paramAnaM 35 brahma prApti ekavIsa prakAranAM duHkhono vaMsa. ekavIsa prakAranAM | duHkhono vaMsa. trividha duHkhano prakRti puraSa sa yoganA vasa abhAvapUrvaka avivAda pAMca kalezonI nivRtti
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ masAdhana | vedavihita karma | brahmAtmakayajJAna | | ItarabhijAtmajJAna | itarabhinAtma jJAna | prakRtivaruSa viveka nivikalpa samAdhipUrvakI viveka adhikArI karmaLamAM AsaktIvAna vikSipta cittavALe malavikSepadeSa rahita duHkhajihAsa (duHkhane duHkhajihAsu (duHkhane saMdigdha virakta catuSTaya sAdhanasaMpanna. yAga karavAnI irachAnuM tyAga karavAnI , |LA) kutaka irachAvALA) kutarkI prakaTakartA AcArya jaiminI vedavyAsa gautama kaNAda kapila paMtajali pradhAnakAMDa karmakAMDa jJAnakAMDa jJAnakAMDa jJAnakAMDa jJAnakAMDa upAsanAkAMDa vAda AraMbhavAda vivartavAda AraMbhavAda AraMbhavAda pariNamavAda. pariNAmavAda AtmaparimANa-1 vibhu, aneka saMkhyA vibhu, eka vibhu, aneka vibhu, aneka vibhu, aneka vibhu, aneka pramANe che. (6) che. (6) pratyakSa, amAna, upamAna, zabda (4) pratyakSa anumAna (2)] pratyakSa, anumAna, zabda, (3). pratyakSa anumAna, zabda, (3) khyAti akhyAti anirvacanIya anyathA anyathA akhyAti akhyAti satA jIva jagata paramArtha sattA paramArtharUpAtmaka sanA vyAvahArika ane prAtibhAsika jagatsattA jIva jagata 5ramArthaTchava jagata paramArtha | jIva jagata paramArtha jIva jagata 5ramArthe sattA sattA sattA sattA. upayoga cittazuddhi taravajJAnapUrvaka mAkSa manane manana | tvama' padArtha zodhana, citaikAmya svAmIzrI pitAMbaradAsakRta "vicArasAgara'mAMthI sAbhAra udbhuta.
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ exxxxxxxZZZZZZZZZ // OM tatsat // // paramAtmane namaH // atha OM maharSivarya zrIkRSNAtmajapraNIta zrI gItA do hana vA tattvArthadIpikA upAsanAkANDa PPZZZZZZZZZZZZZXN
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ kaoNpIrAITa kAna va zIvibhUSitakArAnnavanIradAbhAtpItAmbarAdaruNabimbaphalAdharoSThAt / pUrNendusundaramukhAdaravindanetrAtkRSNAtparaM kimapi tattvamahaM na jAne /
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ / OM tatsatparamAtmane namaH / OM vizvAni deva savitarduritAni parAsuva / yadbhadraM tanna Asuva // gItAdohana tatvArthadIpikA vA -paramAtmasvarUpacintanam___OM zrIgaNezAya zrIsiddhivinAyakasvarUpAya namaH / OM zrIsarasvatyai namaH / OM zrIparabrahmaparamAtmane namaH / OM zrIsaccidAnandasvarUpAya zivAya namaH / OM zrIsadgurubhyo namo namaH // atha zrImatkRSNAtmajaviracitAyAM zrIkRSNAtmajavAyudhAyAM gurjarabhASAyAM zrIvedAntazAstravijJAnarahasyadarzakaM 'gItAdohana' vA 'tattvArthadIpikA' nAma SaSTaM prakAzanaM prArabhyate / zAntipATha : OM saha nAvavatu saha nau bhunaktu saha vIrya karavAvahai / tejasvinA vadhItamastu mA vidviSAvahai // OM zAntiH zAntiH zAntiH // mahAvAkya : OM prajJAnaM brahma / OM ahaM brahmAsmi / OM tatvamasi / OM ayamAtmA brahma // OM : OM sarve vedA yatpadamAmananti tapAsa sarvANi ca yadvadanti / yadicchanto brahmacarya caranti tatte pada saheNa bravImyomityetat // 1 // brahma: namaste sate te jagatkAraNAya namaste cite sarvalokAzrayAya / namo'dvaitatattvAya muktipradAya namo brahmaNe vyApine zAzvatAya // 2 // gaNeza : yaM brahma vedAntavido vadanti paraM pradhAnaM puruSaM tathA'nye / vizvodgateH kAraNamIzvaraM vA tasmai namo vighnavinAzanAya // 3 // sarasvatI : yA kundendutuSArahAradhavalA yA zubhravastrAvRtA yA vINAvaradaNDamaNDitakarA yA zvetapadmAsanA / yA brahmAcyutazaGkaraprabhRtibhirdevaiH sadA vanditA sA mAM pAtu sarasvatI bhagavatI niHzeSajADyApahA // 4 // gItA : yaM brahmAvaruNendrarudramarutaH stunvanti divyaiH stavai vaidaiH sAGgapadakramopaniSadairgAyanti yaM sAmagAH / dhyAnAvasthitatadgatena manasA pazyanti yaM yogino yasyAntaM na viduH surAsuragaNA devAya tasmai namaH // 5 // .
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ OM prajJAnaM brhm| (RgvedamahAvAkya) [SpAsanA-stuti viSNu : zAntAkAraM bhujagazayanaM padmanAbhaM surezaM vizvAdhAraM gaganasadRzaM meghavarNaM zubhAGgam / lakSmIkAntaM kamalanayanaM yogibhirdhyAnagamyaM vande viSNuM bhavabhayaharaM sarvalokaikanAtham // 6 // ziva : dhyAyennityaM mahezaM rajatagirinibhaM cArucandrAvatasaM ratnAkalpojjvalAGgaM parazumRgavarAbhItihastaM prasannam / padmAsInaM samantAt stutamamaragaNaiAghakRttiM vasAnaM vizvAcaM vizvavandhaM nikhilabhayaharaM paJcavakraM trinetram // 7 // sUrya : dhyeyaH sadA savitRmaNDalamadhyavartI nArAyaNaH sarasijAsanasanniviSTaH / keyUravAnmakarakuNDalavAnkirITI hArI hiraNmayavapurdhatazaGkhacakraH // 8 // sadguru : brahmAnandaM paramasukhadaM kevalaM jJAnamUrti dvandvAtItaM gaganasadRzaM tattvamasyAdilakSyam / ekaM nityaM vimalamacalaM sarvadhIsAkSibhUtaM bhAvAtItaM triguNarahitaM sadguruM taM namAmi // 9 // gururbrahmA gururviSNurgururdevo mahezvara : / guruH sAkSAtparabrahma tasmai zrIgurave namaH // 10 // virATapuruSa : namo'stvanantAya sahasramUrtaye sahasrapAdAkSizirorubAhave / sahasranAmne puruSAya zAzvate sahasrakoTIyugadhAriNe namaH // 11 // gurubhakti : yasya deve parAbhaktiryathA deve tathA gurau / tasyaite kathitA hyAH prakAzante mahAtmana: // 12 // kSamA : karacaraNakRtaM vAkAyajaM karmajaM vA zravaNanayanajaM vA mAnasaM vA'parAdham / vihitamavihitaM vA sarvametatkSamasva jaya jaya karuNAbve zrImahAdeva zambho // 13 // IzaguNavarNanam : asitagirisamaM syAtkajjalaM sindhupAtre surataruvarazAkhA lekhinI patramurvI / likhati yadi gRhItvA zAradA sarvakAlaM tadapi tava guNAnAmIza pAraM na yAti // 14 //
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) (svataHsiddha ane anirvacanIya evuM) jJAna e ja brahma che. IzakRpA : mUkaM karoti vAcAlaM pahuM laGghayate girim / yatkRpA tamahaM vande paramAnandamAdhavam // 15 // avadhUtadazA : maune maunI guNini guNavAn paNDite paNDitazca dIne dInaH sukhini sukhavAn bhogini prAptabhogaH / mUrkhe mUoM yuvatiSu yuvA vAgmini prauDhavAgmI dhanyaH ko'pi tribhuvanajayI yo'vadhUte'vadhRtaH // 16 // OM bhadraM no api vAtaya manaH / . OM zAntiH zAntiH zAntiH / / atha samayAtIte gatakalisauravarSe 5046 zeSakalau 426954 / svasti zrImannRpazAlivAhanazake 1867 pArthivanAmasavatsare tathA ca vikramArkasa 5vat 2001 udagayane vasanta? zubhe azvinImeSe'ke puNyamaye nijacaitramAse site pakSe pratipadAyAM tithau bhRguvAsare AzvanInakSatre viSkambhayoge bavakaraNe meSasthite vartamAne candre kanyAsthite devagurau tadine jambUdvIpe bhAratavarSe bharatakhaNDe daNDakAraNye gurjaradeze mahAsUravetravatyAMtargata zvabhramatI-vA-sAbhramatItaTe AzApallI-karNAvatoxkSetre zrIkRSNAtmajaviracitabhagavatprAsAdikasya " gItAdohana " vA " tatvArthadIpikA " nAmakarayAsya / zubhakAryArambha : - __ atha samayAtIte gatakalisaurava 5049 zeSakalau 426951 / svasti zrImannRpazAlivAinazake 1869 sarvajinnAmasavatsare tathA ca vikramArkasavat 2004 udagayane zizirI zubhe zravaNamakare'rke puNyamaye pauSamAse kRSNe pakSe dvitIyAyAM tithau saumyavAsare maghAnakSatre saurabhayoge garakaraNe siMhasthite vartamAne caMdre vRzcikasthite devagurau tadine jambUdvIpe bhAratavarSe bharatakhaNDe daNDakAraNye gurjaradeze mahAsUravetravatyAMtargata zvabhramatI-vA-sAbhramatItaTe AzApallo karNAvatI kSetrex zrIkRSNAtmajaviracitabhagavatprAsAdikasya " gItAdohana " vA " tatvArthadIpikA " nAmakasyAsya dvitIyAvRttizubhakAryAraMbhaH - ____ atha samayAtIte gatakali sauravarSe 5051 zeSakalau 42649 / zrImannRpazAlivAhanAke 1872 vikRtinAma savatsare tathA ca vikramArkasaMvat 2007 dakSiNAyane hemantau zubhe'nurAdhA vRzcike'rke puNyamaye kArtikamAse site pakSe paurNamAsyAM tithau bhRguvAsare kRttikAnakSatre paridhayoge viSTikaraNe vRSabhasthite vartamAne caMdre kuMbhasthite devagurau tadine jambUdvIpe bhAratavarSe bharatakhaMDe daMDakAraNye gurjaradeze mahAsUravetravatyAMtargatazvabhramatI-vA-sAbhramatItaTe AzApallI- karNAvatI kSetre zrIkRSNAtmajaviracita bhagavatprAsAdikasya "gItAdohana" vA "tattvArthadIpikA" nAmakasyAmya tRtIyAvRtizubhakAryAraMbhaH -- * zAstramAnya evI mahAsara (mahI) ane vetravatI (vAtraka) maDAnajInI aMtargata AvelI sAbaramatI ke jene mULa sAbhramatI vA zvabhramatI kahe che te nadIne kAMThe AvelA gujarAtanA pATanagarasamAM amadAvAda zaheranAM AzApallI, karNAvatI e prAcIna nAmo che.
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ >> a bharwA ( mAlAyaca) [upAsanAkA ri01 upAsanAkADa kiraNaza 1 sArita na kazu vikane yathA + ati mahApAlikAtA , araNyanI aMdara ziyALavAo te tyAM sudhI ja garjanA karI zake che ke jyAM sudhI siMhe garjanA karI na hoya, tema anya zAstro paNa tyAM sudhI ja gaI zake che ke jyAM sudhI mahAna samartha evA vedAMtazAstrarUpa siMhanI garjanA thaI nathI. nAnAzAstraM paThelloko nAnAdevatapUjanam / AtmajJAnaM vinA pArtha sarvakarmanirarthakam // bhagavAna zrIkRSNa kahe che ke he pArtha ! aneka prakAranAM zAstronuM paThana pAThana karatA rahe kiMvA vividha prakAranA devatAonAM pUjanAdi karyA karo athavA to jagatamAM kartavyane nAme cAlI rahelAM game teTalAM karmo kareH paraMtu manuSyane jyAM sudhI AtmajJAna prApta thayeluM hotuM nathI, tyAM saMdhIne mATe te sarva karmo taddana nirarthaka che ema nizcita samaje. pustakanuM vAcana ke nazo? sAMprata kALamAM "jJAna eTale graMthavAcana" evo artha ja rUDha thayela sarvatra jovAmAM Ave che. tenuM kAraNa chApavAnI kaLAno lAbha laI dravyanA baLavaDe potapotAnA sAMpradAyano pracAra karavAnI tathA ghaNuM pustako chApIne jJAnane nAme pitAno dravyarUpI vepAra vadhArI lekejaNa meLavavAnI lokenI mahatvAkAMkSA ja che. AnuM pariNAma e AvyuM ke jJAnane sAcA artha lupta thavA pAmyo ane lokone mAna ApavAno ijAro vepArItinA lokonA hAthamAM gayo. teonA pracArane lIve AjakAla lokonI manovRtti evA prakAranI thavA pAmI che ke vadhumAM vadhu pustakonuM vAcana karanAra tathA pAzcAtya paddhatvanusAranAM pramANapatra meLavanAra pote pitAne mahAna jJAnI hovAnuM samajavA lAgyo. koI kahe meM so pustako vAMcyAM che, te kaI kahe meM base, to kAI pAMcaso, keI hajAra, to kaI kaDe huM to rAta divasa pustaka kadI hAthamAMthI choDato ja nathI. A prakAra to ghaNuM pustako vAMcavAM e ja jJAnanuM lakSaNa hovAnuM mAnanArAone thaye; paraMtu jeo uparaTapake mAM jJAnano pracAra karavAno potAno IjAro hovAnuM jaNAve che, paNa manamAM to anekavidha viSayonI ane dravyanI lAlasA tathA lokeSaNa meLavavAno Deya che tevAo to, paradezamAM amuka viSayamAM hajAro pustako chapAyAM che, ApaNe deza dubhAMgI che ke A viSayamAM haju ApaNe ghaNA pAchaLa chIe, vagere kAraNo batAvIne lokonI manovRttine A pakAranI kevaLa puratakavAcanarUpI mUratAmAM pheravI nAMkhe che. kAraNa dekhItuM ja che ke nitya navAM navAM pustako kADhI lokomAM tenA kha to thavo joIe ane teTalA mATe pustako kharIdatA javAnI teonI manovRtti banAvavI joIe ne? paraMtu pustakanA vAcanathI pote kharekhara sudharyA ke abhimAnI banyA tene kayAsa to vAcakoe ja karavo rahyo. upara kathA tavAo dareka pite pitAne jJAnI samaje che ane jANe pote lekonuM maDAna kalyANa karI rahyA na ke ya! evA mithyA abhimAnamAM ja garaka rahI bIjAne turacha samaje che. vaLI eka varga evA prakArano hoya che ke bAlapaNuthI vayovRddha thatAM sudhI nityaprati devadevatAonA darzanArthe maMdiromAM javuM tathA tyAM jaI purA, vyAkhyAna, kathAo, kItane sAMbhaLatA rahevuM ane keTalAka Ajanma te lokomAM saMbhaLAvatA rahevAne ja IjAro laIne AvyA na hoya ! tevA prakAre vyAkhyAnAdi karatA jovAmAM Ave che. keTalAkane saMsthAo kADhavAno ane tenA moTA moTA Adarzo batAvI te bahAne utsavo tema ja samAraMbhAdi goThavI pitAnuM prasiddhikaraNuM karavAnuM tathA phaMDaphALAo ekaThA karavAno nazo hoya che. A sivAya koIne mahArAja kahevarAvavAnI, te keTalAkane potAne tyAM mahArAja, sAdhuo Ave che, ame dhArmika chIe ityAdi kahevarAvI dhArmikatAnI chApa lekAmAM besADavAnI tathA I meIne pUjavAnI ane pUjAvAnI,
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] huM (eTale A dehAdivALo nahi paNa anirvacanIya) brahma chuM. [ 5 vividha samAraMbhe karavAnI ityAdi aneka prakAranI vAsanAo hoya che. sivAya keTalAkane nitya navA navA sAdhu mahAtmAo pAse javAne nazo heya che. A badhA pote jJAnI hevAnuM abhimAna dhAraNa kare che; paraMtu teonA karmone je bArIkAIthI vicAra karavAmAM Ave te vyavahAramAM adhamamAM adhama gaNa manuSya paNa je karmo karatAM Dare tevA karmo AcaratAM teo saheja paNa acakAtA nathI. kema ke temanI evI daDha mA hoya che ke ame nAnI hovAthI amAre mATe jagatamAM pApa jevuM kAMI che ja nahi, A miyA ahaMkArane lIdhe teo kAmadedhAdinA pAzamAM phasAI viSayonA mehamAM eTalA badhA jakaDAI javA pAmelA hoya che ke pitAnA hAthe ja pitA sahita anyanA vinAzane notarI rahyA che enuM teone bhAna paNa hetuM nathI; eTaluM ja nahi paraMtu A te eka prakArane naze che, evuM samajI zakavAne paNa teo zaktimAna hetA nathI. nazAne lIdhe jagatanI thatI avanati ene bhUlelA ane aneka prakAranA nazAmAM sapaDAI lokakalyANane nAme vitta ane lavaNadirUpa pitAne AMtarika svArtha sAdhavAmAM bhramita banelA AvA nazAbAja garvane lIdhe jagatamAMthI sayajJAnane lopa thavA pAmyo che, eTaluM ja nahi paraMtu jagatamAM sarvatra unnatinA nAme avanatinuM sAmrAjya prasareluM che. jagatamAM Apattio AvavAnuM mULa kAraNa paNa e ja che; kema ke teo A naMtirUpa peyane cUlA heya che. teonI lokakalyANane nAme cAlatI A mAyAvI jALa, lokone phasAvI temanI ajJAnatAne levAya eTalo lAbha laI lokemAM vAhavAha kahevarAvavA uparAMta aMdarakhAne rahelI viSayavAsanAonI tRptinA uddezathI ja patharAelI hoya che. mATe AvA prakArano no jagatane hAnikAraka hoI te pitAnuM paNa adhaHpatana karAve che. tasmAta kepaNuM, viSiNa ane putrapaNA I.yAdi eSaNAo ke jemAM jagatamAMnI tamAma viSayavAsanAenI prAptino samAveza thaI jAya che, tene AMtabahya tyAga karI buddhine atyaMta nirmaLa banAvavI joIe. A prakAranI zuddha nirmaLa ane pavitra buddhi vaDe ja AtmonnatirUpa uccatara dhyeyanI prApti thaI zake che. lakheluM vAMcanAre adhama kema ? A rIte jagatanI aMdara viSaya lekamAM aneka prakAranA nazA jevAmAM Ave che. koIne dArUnA, Ine aphINa, gAMjo kivA bhAMgano, keIne pharavAno, keAIne khAvAna, kAIne sAMbhaLavAno, koIne saMbhaLAvavAne, koIne vAMcavAne, keI ne vaMcAvavAne, koIne vastro, keIne strIputrAdikane, koIne pazu pALavAno ityAdi aneka prakAranA nazAo hoI te sarvane putrapaNu, viSNu ane lakepaNu e traNamAM samAveza thaI jAya che; paraMtu khare nazo te te ja che ke je thakI viSayanA tamAma pAzamAMthI sadaMtara mukta thaI manuSya kRtArtha bane. arthAta viSayonA mehamAMthI choDAve te ja kharo nazo kahevAya, ane A nazA prApta karI Ape te ja kharuM jJAna samajavuM. AthI zAstramAM kahevAmAM AvyuM che ke, "sA vighA yA vimu " viSayanA jaDabAmAMthI tadana mukta kare te ja kharI vidyA hAI bAkInI badhI avidyA che. bAkI kevaLa graMthapratyaya e to adhaHpatana karAvanAruM ja che. graMthapratyaya adhama kema ? te saMbaMdhamAM vedAMgazikSAmAM paNa A pramANe kahevAmAM AvyuM che (AgaLa adhyAya 8 juo). gotI zIghrI ziraHkampI tathA likhitpaatthkH| anarthazo'lpakaNThazca SaDete pAThakA'dhamAH // (pAnanIya rikSA) (1) game tevA rAgaDAo kADhIne, (2) atyaMta utAvaLathI, (3) mAthuM dhuNAvato dhuNavate, (4) lekhAne vA lakheluM vAMcanAra, (5) arthArahita kiMvA arthane badale anartha karanAro ane (6) atyaMta jhINA kaMThathI bolanAro ke jenuM bolavuM sAmA mANase bIlakula samajI na zake tevo; e rItanA cha prakAranA pATha karanArAo athavA bolanArAo adhama kahevAya che.
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ ke taravamasi (sAmavemakavANA ) (upAsanAkASTha kira0 2 riNAMza 2 vANInA vyApAranA be prakAre vANIne vyApAra (1) laukika ane (2) dika, ema be prakAranI che. temAM paraspara vyavahAra viSayaka vAte karavI, bolavuM, manaraMjana karavuM vagere thatA tamAma vyApAro laukika kahevAya che; tathA japa, tapa, anuSThAna, saMdhyAvaMdanAdi karavAM, zAstra paThana pAThana vA svAdhyAyanAdi karavAM e badhuM vaidika vANunuM svarUpa che. sAmaniSkAma A vaidika vANImAM paNa sakAma ane niSkAma evA be bheda paDe che. jemAM putra, vita ke lokeSaNAdi vyAvahArika koI paNa prAptavyanI IcchA rAkhavAmAM AvatI nathI te naSkAma vyApAra che ema samajavuM tathA vyAvahArika icchAnI vAsanAo vaDe thato sarva vyApAra arthAta strI, putra, vitta ke lekeSaNAdi vyAvahArika IcchAonI prAptinA uddezathI karavAmAM AvatA tamAma vyApAra sakAma kahevAya che. vedika vANIne sakAma vyApAra ane laukika vANIne tamAma vyApAra atyaMta vikSepakArI hoI te Atmonnati rU5 dhyeyanI prApti karAvI ApavA asamartha che. tethI Atmonnati cAhanAre prathama to tene tyAga karavo ane niSkAma evI vedika vANIne grahaNa karavI joIe, kemake te vaDe cittazuddhi thaI krame AtmAnuM manI prApti thaIne zake che, paraMtu khAsa dhyAnamAM rAkhavuM jarUrI che ke A badhe vaidika vyApAra paNa vyasanAtmaka nahi hevo joI e. A saMbaMdhe spaSTatAne mATe vadhu vivecananI jarUra jaNAya che. zuddha ane malina vAsanAo A badhuM mAyAvI dakSyajALarUpa vizva e eka aneka prakAranI vAsanAothI guMthAyela jALuM che. jevI rIte keLanA thAMbhalAnuM pRthakkaraNa karavAmAM Ave to temAMthI phakta aneka pAMdaDAMo ja maLI Ave che arthAt aneka pAMdaDAMono samuha maLIne ja keLanA thaMbhalA jevuM pratIta thAya che, tema A tamAma dazyajALa e kevaLa vAsanAono puMja kivA samUha che. A vAsanAo anaMta prakAranI che; paraMtu temAM mukhyatve be bhedo paDe che. (1) zuddha ane (2) azuddha kiMvA malina. zuddha vAsanA aMte mokSanA heturUpa hoI azuddha vAsanA aneka du:kho ane anarthonA heturUpa che. zuddha vAsanA ane tenuM phaLa A huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane, amo, tamo, Apa, ApaNe, amAruM, tamAruM, amee, tame e ItyAdirUpe vyavahAramAM je je kAMI anubhavamAM Ave che te badhuM kevaLa eka caitanya eTale AtmA yA brahmarUpa che. te karatAM juduM kAMI paNa che ja nahi. jema sonIne tyAM dAgInA levA janArAo potapotAne pasaMda paDe e dAgIne kharIde che. eTale lenAranuM lakSa dAgInAno AkAra, nakazI, suMdaratA ityAdi upara hoya che; paratu vecanAra to phakta emAM AveluM sonuM, tenuM vajana ane kiMmata eTalI bAbate upara ja potAnuM samagra dhyAna kendrita kare che, arthAta te temAM AvelA suvarNabhAva sivAya bIjuM kAMI paNa joto ja nathI. tema judAM judAM aneka nAma rUpa vaDe bhAsatI A dRzya jALamAM phakta e cetanyanI ja bhAvanA karavI, kemake evI bhAvanA e ja zuddha vAsanA kahevAya che. AvI zuddha vAsanAnuM phaLa tamAma prakAranI azuddha vAsanAne kSaya thavo eTale ke vAsanAkSaya thaI aMte AtmasvarUpanI prApti thavI e ja eka hoya che. aneka malina vAsanAone naSTa zI rIte karavI ? jema kapaDAM uparano DAgha kADhavA mATe sAbu, cUno ItyAdi lagADavAmAM Ave che ne dhoyA pachI DAghanI sAthe sAbu ane cUno 5gu nIkaLI jAya che, tema A jagavyavahAramAM azubha kiMvA malina vAsanAonA vilaya zaTha vAsanA vaDe karI zakAya che; paraMtu svAbhAvika evo prazna thAya che ke malina vAsanAo anaMta prakAranI
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] (dayAdipe je bhAse che ta) tuM nathI paNa tuM anirvacanIya evuM te (brahma) che. [ 7 che, tema zubha vAsanAo paNa ghaNuM prakAranI che, te ekalo eka manuSya A badhI vAsanAone eTale ke aneka malina vAsanAone tenI virodhI zubha vAsanAonA abhyAsa vaDe zI rIte ane kayAre haTAvI zake? te Akho janmAro A abhyAsamAM ne abhyAsamAM ja vitAve te paNa e banavuM zakya lAgatuM nathI, AthI te dUra karavAne mATe abhyAsAdi vaDe prayatna karavo e taddana nirarthaka ja gaNAze, evI zaMkA thavA saMbhava che; paraMtu A zaMkA vicArane aMte taddana nirarthaka ja nIvaDaze. kemake jema Ayurveda zAstramAM aneka rogo upara judAM judAM aneka auSadhanA prayogo batAvavAmAM AvyA che, paraMtu temAM banAvelA badhA rogo kAMI ekalA eka ja manuSyanA zarIramAM hotA nathI ke jethI tamAma audhone ekane mATe ja upayoga thaI zake; paraMtu jene je roga hoya tenI cikitsA karI te te roga upara auSonI upAya yojanA karavAmAM Ave che, te pramANe A jagatamAM malina vAsanAo to jo ke anaMta prakAranI che e vAta kharI, chatAM paNa te badhI kAMI eka ja vyaktimAM hovI zakaya nathI. jema rAjAne ApaNuM para keI yuddha mATe caDhI Avaze te zuM karIzuM evI ciMtA hoya che ane tenA nivAraNa mATe te sainyanI taiyArI rAkhe che, paraMtu ke vepArIne vA kheDUtane te vAsanA na hoI zake. kheDUtane rAtadina varasAdanI ciMtA hoya che tyAre dhanADhayone enI khAsa ciMtA hotI nathI, pagapALA janArane paga dukhavAnI ciMtA hoya che paNa vAhanavALAne tenI ciMtA hotI nathI. A rIte jagatamAM vyaktigata darekane kALa, deza ane kriyAvazAta bhinna bhinna aneka vAsanAo hoya che. jethI jemAM je vAsanA prabaLa hoya tenuM te, viruddhanI zubha vAsanAnA abhyAsa vaDe nivAraNa karavuM paDe che. mATe prathamataH dareke potapotAnA citta (mana)nI parIkSA karavI, ane pachI potAmAM je prakAranI ane jeTalI malina vAsanAone prAdurbhAva hoya tene te virodhI zubha vAsanAne abhyAsa vaDe dUra karavI joIe. azubha vAsanAo naSTa kevI rIte thAya? keIne putra, mitra ane kalatra ityAdi viSayonI vAsanA prabaLa hoya ane te vAsanA vaDe je pite pIDAtA hoya te te suvicAra ane vivekaThArA viSayo upara vairAgya upajAvavArUpa abhyAsa thakI virakta banI jatAM ja tenI e vAsanAno uccheda thaI zake che. tema ja vidyA, dhana ane mulAyAdinA madarU5 malina vAsanAone paNa te virodhI viveka, vairAgyAdi sAdhanonA abhyAsahArA nivRtta karI zakAya che. kevA prakAranA viveka vaDe A badhI malina vAsanAnI nivRtti thaI manuSya abhAvathI rahita bane che te saMbaMdhe zAstramAM A pramANe kaheluM che. viveka karavAnI paddhati vivekI manuSyoe haMmezAM evo vicAra karo ke jagatamAM Aje je moTA gaNAya che teo karatAM paNa bIjA moTA gaNAtA ghaNAe temane mAthe hoya che, ane jeo Aje mahAnathI paNa mahAna gaNAya che teo bhaviSyamAM ekadama nIce gabaDI paDe che. mATe he citta vA manadevatA ! tuM tevI moTAIne viSe kema karIne bharoso rAkhI zake? are jarA vicAra karIne jo to jaNAze ke pUrvanA moTA moTA saMpattimAna gaNAtA te rAjAo ane temanA aDhaLaka bhaMDAre kayAM gayA ? jagata utapanna karanArA brahmadevanA Aja sudhInA aneka brahmAMDe kayAM gayAM? te vicAra kara ke tane A badhA azAzvata viSayomAM bharose kayAMthI? Aja paryata thayelA kaDo brahmadeva kayAM cAlyA gayA ane asaMkhya sRSTinI hArane hAro paNa kyAM koDI gaI, tenA avazeSe paNa zodhe maLatA nathI. mahAna cakravatI gaNAtA ane triloka upara sAmrAjya bhogavanArA meTA meTA samrATa paNa dhULamAM kayAM ragadoLAI gayA tene paNa patto nathI. te pachI huM mana! mArA ane tArA jIvitanI to AzA ja zI rIte rAkhI zakAya ? are! jenA eka nimiSa ane umAmAM ja asaMkhya jagatanI hAronI utpatti, sthiti ane vilaya thaI jAya che, evA mahAdevAdi jevA mahAna samartha puruSo paNa vilayane pAmI gayA che, to pachI mArA jevAnI zI visAta ? tamAta mAre mithyA ahaMbhAva rAkhavo vyartha che
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ jayanAranA ja (a madAvAlA) [upAsanAkASTha kira0 3 viveka utpanna thatAM malina vAsanAne nAza thAya che A rItanA vivejyukta vicAra vaDe ahaMbhAva taddana galita thaI jatAMnI sAthe ja tamAma malina vAsanAone turata aMta AvI jAya che. zAstrAdinA zravaNa, manana, nididhyAsana tema ja aparokSAnubhava prApta karelA AtmasAkSAtkArI evA brahmaniSTha mahApuruSone satsaMga, sevA vagere dvArA suvicAra utpanna thaI malina nAono nAza karanAro viveka utpanna thAya che. mATe malina vAsanA game teTalI hoya chatAM jema eka ja jaDIbuTTI hajAra rogone naSTa kare che tema suvicAra vaDe viveka utpanna thatAMnI sAthe ja tamAma malina vAsanAono kSaNavAramAM vilaya thaI zake che. mATe malina vAsanAono vilaya zI rIte thaze evI zaMkA nirarthaka Thare che. malina vAsanAmAM paDatA traNa bhede A dazya vyavahAramAM vidyA, dhana, garva, strI, putra ityAdi saMbaMdhI aneka prakAranI vAsanAo heI te badhIne samAveza mukhyatve lokavAsanA, zAstravAsanA ane dehavAsanA ema traNa prakAramAM thaI jAya che. jIvane pitAnA yathArtha svarUpanuM jJAna thavAmAM eTale AtmajJAna thavAmAM A vAsanAo ja pratibaMdhaka hovAne lIdhe te badhI malina kahevAya che. tene krame sakSepamAM vicAra karIzuM. kiraNAMza 3 lekavAsanAnI vyAkhyA 1) lokavAsanA: loke mArI niMdA na kare paNa badhA mane sAro ja kahe, sarva manuSya haMmeza | mArI stuti ja kare, evI IrachA manamAM rAkhI lokakalyANane nAme lokone phasAvavAnI daSTithI te pitAnuM AcaraNuM aMdarakhAne ane bahArathI juduM juduM rAkhe che tathA manamAM mArA A kArya thakI badhA ke mane vakhANaze kivA vakhANe che ema manamAM mAnyA kare che AvA prakArano abhiniveza rAkhavo eTale lokastutimAM atyaMta Asakti hova tenuM nAma ja lokavAsanA che. A vAsanA mananuM atyaMta malinapaNuM sUcave che. vaLI temAM keTalAka avivekI ane atyaMta mUDho to evA prakAranA jovAmAM Ave che ke teo pote potAnuM vartana ghaNuM sAruM che ema potAnI jAte ja mAnI bese che, tathA je temAM hitecchuo hitanI daSTie kAMI kahe to te sAMbhaLavAne paNa IcchatA nathI ane temanI vAtamAM gaDamathala karI mUke che. AvA ajJAnIone sudhAravAne mATe trilokamAM paNa bIjo koI upAya nathI ke jyAM sudhI teo Adhibhautika, AdhyAtmika ane Adhidaivika evA trividha tApavaDe atyaMta duHkhI ane trAhi trAhi banI hatAza nahi thAya. A lokavAsanAmAM to moTA moTA lokaprasiddha, vidvAna ane buddhizALI puruSe paNa phasAyelA hoya che. avivekIne sudhAravAne te eka upAya nathI AthI nItizAstramAM ema kahevAmAM AvyuM che ke jaLathI agninuM nivAraNa thaI zake che; chatrathI taDakAnuM nivAraNa thaI zake che; tIkSaNa aMkuza vaDe madonmatta hAthIne paNa niyamamAM lAvI zakAya che; lAkaDI kivA daMDavaDe ghoDe, gAya, baLada, gadheDe ItyAdi pazune paNa sudhArI zakAya che; auSadhonA sevanathI roganuM nivAraNa thaI zake che; nAnA prakAranA maMtraprayogothI viSanuM nivAraNa thaI zake che; e rIte zAstramAM sadhaLAM saMkaTa vA du:khonA nivAraNa mATe upAyo yojelA che, paraMtu je thakI mUkhaMpaNanI nivRtti thAya evo te eke upAya nathI. vaLI asaMbhavita che chatAM kadAca vAlukAmAMthI tela nIkaLe, jhAMjhavAnAM pANIthI tRSA zAMta karI zakAya. | na chatAM pRthvI upara pharatAM pharatAM sasalAnuM zigaDuM paNa meLavI zakAya, paraMtu haMmaza kevaLa viSayabhAgamAM ja ramamANa thaelA bhUkhe manuSyone citto sudhAravAne trilokamAM paNa koI upAya nathI. bala puruSane sanmArge laI ja azakya che A lokamAM ajJa, sujJa, ane alpajJa ema traNa prakAranAM manuSyo hoya che. temAM anna to thoDA prayatna sahelAIthI satyapaMthe caDe che, sana to thoDA prayatnathI kivA vinA prayatna paNa sudharI jAya che, paraMtu a5jhu evA
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] A badhuM paNa) AmA (eTale pitAnuM anirvacanIya evuM badhU (svarUpa) ja che. [ mUrkhane sudhAravAne mATe sAkSAta brahmadeva Ave to paNa te kadI sudharato nathI te pachI bIjAnI vAta ja zI karavI ? kAraNa ke A atimUDha evo alpajJa thoDuM jANavA chatAM paNa huM atividvAna chuM, evI potAnA manamAM bhramaNa seve che. AvA mUDha loke aMdarakhAne lekeSaNa, putravaNuM ane vitaraNa Adi aneka prakAranI vAsanAomAM phasAelA hevA chatAM paNa pote karmayogI che, jagatanuM kalyANa karavAnA irAdAthI amo A badhuM anAsaktithI karIe chIe, ityAdi prakAranI mIThI mIThI ane mohaka zabdajaLa prasArI temAM lokone phasAvI temanI ajJAnatAne levAya eTalo lAbha le che. A rIte lokone phasAvI potAno mAnasika raDelo nIca hetu sAdhya karI levo ene ja teo potAnuM pratikartavya kiMvA karmayoga samaje che tethI e AsurIhetu siddha thavo enuM nAma ja siddhi mAne che. A anAsaktakarmayoga ane lekakalyANane nAme sAmAjika, rAjakIya ke dhArmika unnatinA uddeza dAkhavI loko pAsethI moTA meTA phaMDa phALA ugharAvavAmAM Ave che. tathA meTAmoTI saMsthAo, kaMpanIe, nizALo, Azramo, devAlayo, jIrNoddhArAdi sthAnake ityAdi jAhera saMsthAo tathA dhArmika AzramAdinI sthApanA karavAmAM Ave che; paraMtu kharI rIte te e badhA pArake paise mojazokha karavAnA akhADAo che. kAraNa ke temane aMtaHstha hetu zuddha heto nathI. kemake vAstavika rIte manuSya jyAM sudhI AtmAno aparokSa sAkSAtkAra karI na zake tyAM sudhI te kadApi niSkAma banI zakato nathI ane A mujaba sAcI niSkAmatA prApta thayA sivAya huM karmayogane AzrayI chuM, huM anAsakta karma karuM chuM, ema kahevuM e kharekhara pitAne ane jagatane banene chetaravA samAna che. eTaluM ja nahi paNa te bannenuM adha:patana karAve che. evA alpajJo potAnA hitanI vAta sAMbhaLavAne paNa taiyAra hotA nathI eTale temane mATe koIpaNa zAstra yA hitopadeza nirarthaka nIvaDe che. teone sudhAravAno eke upAya jagatamAM nathI chatAM AvA mUrkha ane khela puruSane je manuSya amRtatulya mIThAM mIThAM vacane kahI zAstropadezadvArA sudhArI sanmArge laI javA Icche te tene e prayAsa khArA samudrane ekAda madhanA biMdu vaDe mA banAvavAnA udyoganI jema taddana vyartha ja nIvaDe che kema ke AvA mUrkha ane khela puruSone sanmAge laI javA e lagabhaga azakaya ja che. paraspara doSa jovAnI manuSyasvabhAvanI paraMparA A jagatanI aMdara paraspara ekabIjAnA doSa dekhavA ane Apa ApasamAM lokApavAda devAne manuSya svabhAva to eka ati hIna ane kSaka gaNAtA caMDAlathI mAMDIne ke strIo, atizayo. zako. vaio. kSatriya brAhmaNe moTA moTA vidvAne ane paMDito ityAdi darekamAM levAnuM sarvatra prasiddha che. dareka potapotAnI jAti, jJAti, kuLa, gotra, dharma, kulAcAra, kuladharma, baMdhuvarga, iSTadevatA ane mAnI lIdhela mAnyatA tathA mAnela gao vagerenuM abhimAna pakaDI Apasa ApasamAM potAnI moTapanI baDAI ane bIjAnI niMdA karato rahe che. e rIte mithyAbhimAna vaDe paraspara eka bIjAnI niMdA thatI sarvatra jovAmAM Ave che. phakta eka jIvanamukta ja AmAMthI bacavA pAme che. AvA prakAranI mUDhatAne uddezIne eka sthaLe zAstramAM kahyuM che ke " jagatamAM je potAne pavitra kahevarAve che te pizAca che. je potAne vidvAna samaje che te bhramita che, je kSamAvAna samaje che te azakta che. baLavAna mAne che te duSTa che, je citta vinAno eTale jaDa athavA niSThara che te cAra che. Ama che te kahe che ke puruSa jagatanA tamAma lokone prasanna karavA zaktimAna banI zake tema che ?" jagatamAMnA tamAma lokone saMtoSa nahi ApI zakAya jagatamAM tamAma lokone saMtoSa ApI zakAya e to eka upAya che ja nahi. chatAM jagatamAMnA sadhaLA loke pitAnI vAhavAha kare ema je kaI Icche to tema banavuM kadApi zakaya nathI. tasmAta A rItanA mithyAbhimAnapaNAno tyAga karIne lokaniMdAne dhyAnamAM nahi letA, je vaDe sAcuM hita sAdhI zakAya eTale ke je thakI paramAtmAnI prApti thaI zake, evA dhyeyanuM ja vedazAstra ane brahmaniSa aparokSAnubhavI sadagurunI AjJAnusAra yathArtha nityaprati AcaraNa karavuM joIe. vyavahAramAM nivakarmane mATe lokApavAne bhaya rAkhavo jarUrI che, paraMtu zAstrazuddha evA satya ane nItinA mArge AcaraNa karavAmAM kApavAdane bhaya kadI paNa )
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10] jasA vAnika rikSA gAro kAnA [ upAsanAkANa kira0 4 rAkhave nahi joIe, kema ke te thakI kamekrame A nnatirU5 uccatara dhyeyanI prApti thaI zake che. bahu baDabaDa karanAro zuM karI zake? arthAta kaMIpaNa karI zakato nathI. stuti ane nidA vakhate kevI bhAvanA rAkhavI? A rIte lokavAsanAnI malinatAne dhyAnamAM laIne mekSazAstra pratye rastutinI bhAvanA rAkhavI eTale ke leka pitAnI stuti kare tyAre manamAM evo nizcaya rAkho ke A leke je stuti kare che te dehadhArI evA mArI nahi; paraMtu AtmAnI kare che. kema ke kevaLa eka AmA ja stutine lAyaka che. tathA leke jyAre pitAnI niMdA kare tyAre jIvanmukta gero ke jeo stuti ane nidAne samAna gaNe che, temanI bhAvanA rAkhavI. eTale jyAre loka niMdA kare tyAre keTalAke evo vicAra kare che ke meM to A lokane kazo ja aparAdha karyo nathI, chatAM A badhA loko mane akAraNa zA mATe nide che athavA mArA upara vagara kAraNe krodha kare che? paraMtu e vakhate evo vicAra nahi kare paNa ema samajavuM ke lokonI A niMdA yA krodha pitAnuM bhAvi hita sUcave che. mArI pAse evo kayo guNa che ke loke mArI niMdA na kare ema huM icchuM ! meM evuM zuM karyuM che ke huM lokonI ni dA vA krodhane lAyaka nathI ema mAnuM athavA tema nahi karavA teone kahI zakuM? kharekhara prathama to mAro moTAmAM moTe e ja aparAdha che ke meM pUrve dehAdhyAsane lIdhe A duHkharUpa saMsAranA baMdhanamAMthI chUTavAno upAya karyo nathI; je huM duHkharUpa evA A saMsAracakramAMthI mukta thayo hota to A lokone mArI niMdA yA mArA upara krodha karavAnI zI jarUra paData? A mujaba mArA mahAna aparAdhane lIdhe ja A badhA mArA para krodha karI rahelA che ane te sakAraNa hoI temAM kharekhara mAruM hita ja samAeluM che. mATe he niMdA devI! tathA krodha devatA ! tamane mArA zataza: praNAma ho ! huM have punarjanmanAM baMdhanone kApI nAkhIza tathA A mAyAvI ane duHkharUpa evA miththA saMsAracakramAMthI mukata thaIza, e rItanA vicAra vaDe tene bALI nAkhavA. Ama vyavahAramAM atyaMta nipuNa manuSya jema pArakAnA doSo pakaDI pADavAmAM haMmezAM sArI rIte tatpara hoya che tema je te dakSatApUrvaka potAnA dene ja pakaDI pADavAne nipuNatAthI udyoga kare, to te A du:kharUpa saMsAranA baMdhanamAMthI tatakALa mukata thaI avazya paramAtmasvarUpanI prApti ! banI jAya, e niHzaMka che. A rIte niMdA vakhate jIvanmukata yogezvaranI samAnatAnI bhAvanA karavI tathA kevaLa e ja eka beyane najara sAme rAkhI Atmonnati sAdhya karI levI joIe. A lokavAsanA saMbaMdhamAM saMkSepamAM kahevAmAM AvyuM; have zAstravAsanA saMbaMdhe kahuM chuM. kiraNAMza 4 zAsavAsanAnA traNa prakAre zAstravAsanA : zAstravAsanA (1) pAThavyasana, (2) bahuzAstravyasana ane (3) anuSThAnavyasana e mujaba traNa prakAranI che. keTalAkane ghaNu pATha pAThanaro ja karyA karavA evI Teva hoya che. to keTalAkane aneka zAstra zIkhavA ane zIkhavavAnI Teva hoya che. tathA keTalAkane anudAna ja karyA karavAM evI Teva paDelI hoya che. teo dhyeyane bhUlI jaI sAdhanane ja sAdhya samajI bese che. eTaluM ja nahi paNa ApaNe karI rahyA chIe e sAdhana hoI sAdhya to A karatAM kaMI juduM ja che e vAta paNa teone gaLe UtarI zakatI nathIA vAsanAmAM paNa moTA moTA paMDita tathA lokaprasiddha puruSo phasAyelA jovAmAM Ave che. zAstromAM paNa A saMbaMdhamAM keTalAMka udAharaNa maLI Ave che. bharadvAjanuM pAThavyasana bharadvAje traNaso varSo sudhI aneka vedenuM adhyayana ja karyA karyuM hatuM. tyArabAda jyAre tenA AyuSyane -bavadhi saMpUrNa thavA Avyo tyAre indra tene bIjAM so varSanuM AyuSya ApavAnI lAlaca ApI, potAne so
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana ] A jagata viSe je kAMI jagatarUpe (bhAse) che te sarva IzvarathI AtapreAta che. [ 11 varSoMnuM AyuSya vadhu maLanAra che evuM AzvAsana maLyu' eTale te seA varSoMmAM paNa temaNe bAkI raheluM vedAdhyayana karavAneA ja udyama AryeA; A rIte tee sAcA dhyeyane bhUlI jaI kevaLa pAnapAna e ja dhyeya che ema mAnI beThA hatA, paNa A rItanI mAnyatA bhUlabharelI heAI e malina vAsanA che enuM bhAna karAvI iMdre temane pAThavyasanamAMthI nivRtta karI sAcA dhyeyane mArge caDAvyA hatA. pAThavyasananI nirupayeAgitA A bharadvAjanA udAharaNa parathI jANI zakAze ke indre tene vedAdhyayanAdinI azakayatAnu eTale ke pAvyasananuM bhAna karAvyuM hatuM. tema karavAnuM prayAjana pAThavyasanamAMthI nivArI temane te karatAM paNa zreSTha puruSAne mATe eTale ke AtmasvarUpanI prApti taraph joDavAnuM hatuM. AthI tene prathama sadguNa brahmaneA upadeza ApyA hatA. (jue taittirIya brAhmaNu). pracArAtmaka vA yanuM vyasana prastuta samaye jagatamAM sarvatra vartamAnapatrA vA pustakA vagere chApI kivA chapAvI te dvArA pAtapAtAnA sAMpradAyanA pracAra karavA evA prakArane naze| jovAmAM Ave che, temAM aMdarakhAne te mukhyatve vitaiSaNA ane lAkaiSaNAnA ja hetu samAyeleA hoya che. te dvArA manamAM rahela dravyAdirUpe svA paNa sAdhavA tathA leAkeAmAM vAhavAha kahevarAvavI, enA khate haiMtue aMdarakhAne rahelA hoya che. jJAnanA pracArane bahAne teene| A hetue sAdhavAneA krama avyAhata eTale eka sarakhA cAlu DAya che; paraMtu A te| eka prakAranA nazA che; evu jANavAne paNa teo bApaDA azakta hovAthI dayAne pAtra che. A vAsanA atyaMta milana hAi tenA samAveza zAstravAsanAnI ataMta AvelA pAAvyasana ane bahuzAstravyasanAdimAM ja thAya che eTale ke jagatamAM AjakAla jJAnanA bahAne cAlI rahelI A sAMpradAyika pracAranI paddhati e eka prakArane svArthI sAdhavAnA nA kiMvA vyasana che, te thakI kadApi dhyeya prApta thatuM nathI ema jANuvu. udderA e ke pADavyasana AtmaprAptirUpa dhyeyanI prApti karAvavA samatha nathI, jethI te taddana nirupayeAgI che. jema pAThavyasana nirupayeAgI che, tema bahuzAstrabyasana paNa AtmAnnatinA kAraNabhUta thatuM nahi hAvAthI zAstrakArae tene paNa milanavAsanAmAM ja gaNeluM che. durvAsA muninuM zAsravyasana durvAsA muni aneka prakAranAM zAstrAnAM pustakenA bhAra sAthe laI ne zrImaherAjInA darzIne gayA hatA te vakhate bharasabhAmAM zrInAradajIe temane bhAravAhI gadheDAnI upamA ApI hatI. AthI tene atizaya krodha utpanna thayA ane te AvezamAM temaNe tamAma pustakAne lavaNu samudramAM padharAvI dIdhAM ane pete ni anI jyAre pharIthI mahAdevajInI pAse AvyA tyAre mahAdevajIe temane taddana garahita banelA beI AtmavidyAnA edha ApyA hatA. bahu zAstrabyasana paNa niMdya che. A AtmavidyA; jee ata`kha thatA nathI, tema ja sadgurunI karuNA (kRpA)thI rahita hoya che, evAone kevaLa vedazAstranA adhyayana vA pAnapAnAthiI kivA kAIpaNa prakAranI mAnI lIdhelI mAnyatA ke vyasanAtmaka vyavahAra thakI kadApi paNa prApta thatI nathI. AthI ja zratimAM kahyuM che ke : " vajAmiya dhAndhArtha tyonuM thamarASataH / '' (amRtabiMdu upa0) zAstrAdhyayanAdi dvArA AtmAnuM parAkSajJAna thayAbAda aparekSajJAnanI icchA dharAvatA mumukSue dhAnyamAMthI chetarAM kADhIne jema temAMnA ceAkhAonuM ja grahaNu karavAmAM Ave che, tema graMtheAnA adhyayanAniA tyAga karI aMtarmukha thaI AtmAnubhava prApta karI levA joI e. vaLI " nAyamAtmA pravacanena jamyaH / ' (kaThA50) A AtmA pravacanavarDa, buddhithI ke bahu sAMbhaLyA karyAMthI vA saMbhaLAvyA karavAthI paNa lAdhatA eTale prApta thatA nathI, ema kaheluM che. zAstrAmAM phktaratra paNa dhaNuM sthaLe
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12] tena tyaktena bhuJjAthA mA gRdhaH kasyasviddhanam // za [ upAsanAkA ra0 5 ema ja kahevAmAM AvyuM che ke anekAneka zAstrAnI kathArUpI kathA (janmyA) eTale phATelAM cIMtharAM zIvIne taiyAra karavAmAM AvatI geAdaDIne vArevAre nakAmI cUMthavAthI zuM vaLe? bhAjana sAmagrImAM dharatI kaDachI jema annAdinA rasane kadI paNa jANutI nathI, tema cAre vedene tathA anekAneka zAstrAne bhaNyA chatAM paNa te brahmatvane anubhavatA nathI. zAsabhyasana niMdha kema ? nAradajI cauda vidyA ane ceAsaThe (64) kaLAmAM pravINa DAvA chatAM AtmavettA naheAtA. temane nityaprati manamAM satApa rahetA, jethI tee sanakumArane zaraNe gayA. Ama temanA upara jyAre sadgurunI kRpA thaI tyAre ja teo aMtarmukha banI Atmana banI zakayA. A sivAya zvetaketunuM udAharaNa paNa zAstramAM prasiddha che. zvetaketue TUMka samayamAM ja sa` vedezanuM adhyayana karI nAkhyu hatuM; paraMtu te thakI tene dhyeya prApti thavAne badale ulaTA gava utpanna thayA ane tethI teNe pitA AgaLa paNu avinaya karyAM hatA. bAlAki pakSu aneka prakAranI upAsanAe jANIne garviSTha banI gayA hatA. teNe zinara adi aeka dezadezAMtaramAM digvijaya karIne dhaNA brAhmaNAnAM apamAna karyAM hatAM ane chevaTe brahmavetAomAM zirAmaNu kSamA ajAtazatru nAmanA jIvanmukta rAjAne paNa kAzImAM upadeza ApavAnI dhRSTatA karI hatI (jIe chAMdA. bRhura tathA kauzitakI 950). zAstrAmAM AvAM ghaNAM udAharaNA che. te uparathI siddha thAya che ke kevaLa zAsravAsanA e davA dabhanA kAraNarUpa hovAthI atyaMta malina heAI te AtmasAkSAtkAra karAvI ApavA asamartha hovAthI niMdya gaNAya che. anuSThAnabhyasana paNa tyAjya che anuSThAnathyasana paNa ayeAgya ja che. zAstramAM je niAdhanu udAharaNu che, te anulhAna vyasanane mATe pUratuM che. sadguru Rbhue nidvAne vAraMvAra eva ApavA chatAM paNa teNe kama viSenI peAtAnA jaDa zraddhAne chevaTapa nta cheADI nahi(jue viSNupurANu). dAzaranuM udAharaNa paNa A sadaramAM ja AvI jAya che. dAramAM te| zraddhAnI ja atyaMta jaDatA hatI, tethI tene anuSThAnane mATe AkhI pRthvImAM kayAMya paNa pradeza ja na maLyA eTale samasta pRthvImAM anuSThAna karavA mATe tene sthAna ja jaDayuM nahi. (jue ceAgavAsiSTha). anuSThAnavyasana karmavAsanAnuM ghotaka che. A anuSThAnavyasana e kamavAsanAnuM dyotaka che ane kamavAsanA punarjanmanA kAraNarUpa hAvAthI atimalika che. zrutimAM pazu kahyuM che ke jemAM seLa Rtvija, eka yajamAta, ane eka yajamAna patnI maLI kula aDhAranI jarUra haiAya evA prakAranuM hIta kama kaheluM che, e yajJarUpI tarApeA tA, hAlakaDeAlaka che eTale jemAM kAIpaNa prakAranA sAdhanA tathA bIjA kArmanI sahAyatAnI jarUra paDe che tevAM karyAM thakI AtmaprAptirUpa dhyeya kadApi sAdhya thaI zakatuM nathI, kAraNa AtmA tA taddana nirapekSa eTale bIjA krAInI paNu apekSA vagaranA heAi te kAyika, vAcika ane mAnasika ityAdi traNeya prakAranAM kauthI taddana rahita hAI svataHsiM che. chatAM je mUDha puruSA karyAM vaDe ja AtmaprApti thaI zake che ema samajI tene ja kalyANurUpa gaNI abhina che te krUrI karIne janmamaraNu tathA jarAdi avasthAne ja pAmyA kare che, vAstavika avidyAnI phrAMsamAM krUsAelA DAvA chatAM paNa peAtAne vidvAna dhIra ane paDita mAnanArA adhamAdhama evA A mUDha AMdhaLAthI DhAravavAmAM AvelA AMdhaLAnI jema khADAmAM paDI adhaHpatanane pAmI haMmeza janmamaraNamAM ja kuTAyA kare che. aneka prakAre avidyAmAM vatI rahelA te nAdAne peAte peAtAne peAtAnI meLe ja ame kRtA' chIe ema mAnyA kare che, paraMtu vastutaH viSayeAnI Asaktine lIdhe atyaMta aMdha banelA heAvAthI teo jANI zakatA nathI ke ame| te ulaTA vadhune vadhu mehamAM ja phasAyA karIe chIe, Ama vAstavika te kramanA pAzamAM ja jakaDAyA kare che ane kanu phaLa pUruM' thatAM vaLI pAchA nIce sarI paDe che, kAraNu dekhItuM ja che ke e sUDho tA iSTa ane pU karyAM eTale yajJayAgAdi karavA tathA mUtrA taLAva tema ja madirAdi bAMdhavAM ane tene
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] jagabhAvane tyAgI IzvarabhAvanuM grahaNa kara; IzathI anyabhAvanI icchA na rAkha. [ 13 jIrNoddhAra kara; rASTrIya pravRtti, rAjakIya vA sAmAjika kAryo karavAM ityAdi prakAranAM karmone dhyeya samajI tene ja zreSTha mAnI le che. paraMtu vAstavika rIte e karmo paNa je zuddha bhAvanAthI thAya to te svargAdi lokanI prApti karAvI Ape che. AtmonnatirU5 yeyanI prApti karAvI ApanAra kalyANane sAco mArga te A karatAM kaIka judo ja che, ema teo svane paNa jANI zaktA nathI. AvA leke potAnAM karelAM sakAma satkarmonAM kaLA vargAdi lokamAM bhogavyA pachI pharI pAchA A lekamAM athavA to e karatAM paNa hIna lekamAM paDe che. ane tyAM atyaMta duHkha bhogave che. kema ke e badhAM karmo to triguNanA vistArarUpa che, ane AtmA to trigaNathI para che. jethI zrIkRSNa bhagavAne paNa gItAmAM arjunane vedanA triguNanA vistAravALA bhAgane cheDI daI niguNya thavAne jaNAvyuM che (bhaga gItA ane 2). tasmAta karmavAsanAno cekaDImAM besanAruM anuSThAnavyasana paNa AtmasvarUpanI prApti karAvI ApavA asamartha hovAthI tyAjya che. atyAra sudhInA vivecana uparathI ApaNe lokavAsanA ane zAmavAsanA ema baMne prakAranI vAsanAonI nirupagitA saMbaMdhe jANyuM. have dehavAsanA saMbaMdhamAM vicAra karIzuM. kiraNAMza 5 rahavAsanA, tenA traNa bheTa tathA AtmazrAMti rahavAsanA dehavAsanA (1) AtmatvazAMti, (2) guNAdhAnazrAMti, (3) devApanayanabhrAMti, e rIte traNa bhedavALI che. (1)AtmatvabhrAMti: hADakAM, mAMsa, majajA, vacA, snAyu, virya ane reta (rakta) ityAdi sAta dhAtuyukta ane paMcamahAbhUtAtmaka evo A deha eTale ja huM chuM, ema mAnavuM e AtmatAbrAMti kahevAya che. sAmAnyataH mUDha ane avicArI tathA cArvAkAdi nAstika matane aMgIkAra karanArA lokAyatiko ema mAne che ke A halanacalanAdi kriyAvALe je sthUla deha che te ja AtmA che, dareka zAstrakAro, kaMkazeSa karIne pokArI , pokArIne kahI rahyA che ke AtmAnI prApti karo teno artha avicArI evA A mUDho te deha eTale ja AtmA che, ema gaNI tene kaI paNa prakAre sukhI karavo ema samaje che. AthI dehane yA tenA aMza pratyezane nAza thAya eTale jANe AtmAne potAne) ja vinAza thaye evI teonI daDha mAnyatA hoya che; paraMtu A mAnyatAvALA mUDha manuSya jema bhaMgI pAyakhAnAne pitAnuM mAnI le che tema A vichArUpa dehane ja potAne mAnI te upara miyA ahaMbhAva rAkhe che. bhaMgI te pAyakhAnAne pitAnuM samaje che paNa temAMnI vikAne kAMI pitAnI samaja nathI, paraMtu A garviSTha, viSayAMdha ane avivekI evA mahe dehane pitAne mAne che eTaluM ja nahi paraMtu dehanI aMdaranA maLamUtrAdisaha tamAmane e pitAnuM ja svarUpa che, ema samaje che. juo A kevI mUrkhatA che! lokAyatike zAstranA anartho kare che A AritAra evA mUDha lokAyati zAstronA anAryo kare che ane A puruSa anarasamaya che." ahIMthI AraMbhIne "tethI tene anarUpa kahevAmAM Ave che. e rItanA atimAM AvelAM kathanane AdhAra batAvI sAmAnya lokonI dehAdhyAsarU5 mAnyatAne ja daDha kare che (juo taita u50 bhUgavalI, anuvAka 1, khaMDa 7 thI 10). juo ke prajApatie indra ane virecana e bannene eka sAthe Atmatatvane upadeza Ape hate chatAM cittanA doSane lIdhe virocane aviveka vaDe zAstrano anartha karI dehamAM ja AtmatvanI buddhi da4 karI tathA sarva asurone paNa deha eTale ja AtmA evo bodha Apyo, ane vivekI I AtmatatvanI prApti karI lIdhI tathA devatAone tevo bedha Ape (juo chAMde u50 prapAcha8 khaMDa 7). sArAMza - dehane ja AtmA mAnI levo e AtmatvabhAMti heI te atimalina che. I "
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ 14] 3 camani jigavejIta samA: [ upAsanA kArDa kira0 5 guNAdhAnabhrAMtimAM paDatA be prakAre (2) guNAdhAna bhrAMti: guNAdhAna eTale potAmAM je na hoya te guNane Aropa karI laI tene prApta karavAno prayatna vA udyama karavo te. jema A zarIra vAstavika lehI, paru, maLa, mUtra ityAdi dudhathI bhareluM hovA chatAM te snAnAdi vaDe zuddha thAya che kiMvA attarAdi sugaMdhi padArtho lagADavAthI sugaMdhita bane che athavA alaMkAro ane vastro vaDe suzobhita dekhAya che ema mAnI tevA prayane karavA, ityAdine samAveza guNAdhAnamAM thAya che, paraMtu vastutaH to te bhrAMti mAtra ja che. A guNAdhAna brAMtimAM paNa be prakAro paDe che. (1) laukika ane (2) vaidika vA zAstrIya. laukika guNAdhAna: suMdara zabdAdi vadavA, lokone sAruM lAge eTalA mATe madhuruM ane mIThuM mIThuM bAlAvuM ityAdi laukika guNadhAna kahevAya che. gAvAmAM ke adhyayanAdimAM kaMTha komaLa ane madhura thAya eTalA mATe loko dUdha, sAkara, elacI, variyALI, drAkSa vagere khAya che. A sivAya bIjA paNa aneka upAyo kare che. malAmaya ane komaLa ane sAruM loke puSTikAraka auSadhe tathA puSTivardhaka AhArAdinuM sevana kare che: lAvaNya vA susvarUpatA lAvavAne mATe ke tailAbhaMga snAnAdi kare che tathA zarIre pIThI coLe che kiMvA attarAdi lagADe che; vaLI deDanI suMdaratA mATe amUlya vastro ane alaMkAro dhAraNa kare che; sugaMdhane mATe leke anekavidha puSponI mALAe pahere che, tathA kesara caMdanAdine AkhA zarIre lepa paNa lagADe che; yAdi prakAranA zarIranuM lAvaNya yA suMdaratA vadhAravAnI daSTie je upAyo manuSyo kare che te badhA upacArono samAveza laukika guNAdhAnamAM thAya che. zAstrIya guNAdhAna : gaMgAdi tIrthomAM snAna karavuM, pUjAdi thayA bAda devatAonuM tIrtha grahaNa karavuM, caraNAmRta levuM, vagere dehazuddhinA uddezathI pApakSAlanAthe karavAmAM AvatA zAstramAnya AcaraNano samAveza zAstrIya ga" vAnamAM thAya che. A guNAdhAnazrAMti saMbaMdhe TUMkamAM kahevAmAM AvyuM; have doSApanayanabhrAMti saMbaMdhamAM kahuM chuM. tSApanayanabhrAMti (3) reSApanayanabhrAMti: doSApanayana eTale zarIramAM rahelA rogAdi kivA malAdi bAhya ane aMtara dene dUra karavA te. A pApanayana paNa (1) laukika ane (2) vaidika kivA zAstrIya ema be prakAranuM che. laukika: zarIramAM rahelA rogAdi naSTa thavAne mATe vaidyazAstrakAroe kahelI auSadhine upayoga karavo athavA snAnAdi kivA meM vApaNAdi upAya dvArA bAhya malAdi doSa dUra karavA prayatna karava; ityAdi prakAre je doSApanayana thAya che te laukaka che. - vedika: zauca eTale maLazuddhi. e bAtazuddhi hoI AcamanAdi dvArA thatI zuddhatA aMtarazuddhi kahevAya; ityAdi prakAro e vaidika kiMvA zAstrIya doSApanayananA che. A badhAne dehavAsanAmAM ja samAveza thAya che tathA dehavAsanA e te atyaMta malina che. have delavAsanAne atyaMta malina kema kahe che, tene vicAra karavo jarUrI che. dehane AtmA mAno e pramANabhUnya che deha eTale ja "huM chuM, e mujaba dehane viSe Atmatva mAnavuM e avicAranuM lakSaNa hoI te taddana pramANunya che. eTale ke deha eTale ja "huM" e kaI paNa pramANathI siddha thaI zake tema nathI; jethI e Ama tamAma duHkhanA kAraNarUpa che. pUrvanA maharSi, aparakSAnubhavI AcAryo ane sarve sapuruSoe tapazcaryAdidvArA ati prayatnapUrvaka svAtmAnubhava laI A Atmatvane niSedha siddha karyo che. kema ke e dehavAsanArUpa Atmatva atyaMta malina heI te atizaya duHkharUpa evA punarjanmanA kAraNabhUta che. ApaNe abhivabhrAMtinuM mithyAtva ane malinapaNuM samajI zakayA. have upara je guNAdhAnabhrAMti saMbaMdhe kahevAmAM AvyuM tenI malinatA saMbaMdhamAM saMkSepamAM vicAra karIzuM.
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ e rIte jIvanmukta thaI karmo karavA se| vatu pUrNa AyuSya jIvavAne kcchavuM. [15 guNAdhAna pariNAme niraka ja che upara kahevAmAM AvelAM laukika ane vaidika guNAdhAna je siddhinI AzAe karavAmAM Ave che te siddhi pariNAme meLavI ja zakAya che, evA keAI vyavahAramAM niyama jovAmAM AvatA nathI. kema ke aneka gAyakA ane prAdhyApakA kaMThe susvara thavAne mATe anekavidha prayatna karavA chatAM paNa suvaratA meLavI zakatA nathI, puSTikAraka auSadhAthI mulAyama sparzI ane aMganI puSTatA thAya ja che, evA paNa kAMI niyama jaNAtA nathI, tema ja lAvaNyane mATe prayatna karavA chatAM paNa kAMI dehamAM lAvaNya athavA sugaMdha lAvI zakAya che ema paNa nathI. kema ke suga'dha tA attara ane puSpAdi mALAne lIdhe tathA lAvaNya vastro ane alakArene lIdhe jovAmAM Ave che, nahi ke te dehamAM svAbhAvika hoya che. mALA, vastro ane alakArAdi kADhI nAMkhyA pachI zarIra te pAchu jevuM ne tevuM milana ane dudhALuM ja hoya che. eTalA mATe dareka zAstra peAkAra karI karIne kahe che ke mAMsa, leAhA, paru, viSTA, mUtra, snAyu, majjA ane hADakAMnA piMjarA upara cAmaDIthI maDhelA A dehane viSe paNa jo kAI mUDhane prIti thavA pAme te tene viSTA yA narakane viSe paNa avazya prIti thAya e vAta niHzaMka rIte siddha thAya che. Ama manuSyone jo pAtAnA dehanI apavitratA ane dudha Adi haMmeza anubhavamAM AvatAM hevA chatAM te thakI vairAgya nahi upaje te tene khIjA kAI paNa sAdhane vairAgya upajAvavAmAM sama thaI zake tema nathI. kadAca ema kahevAmAM Ave ke laukika guNAdhAna thakI siddhi thatI na hoya paNa gaMgAdi tIrthAMmAM snAna karavuM, caraNAmRta levuM tyAdi zAstramAM kahelAM vaidikayA zAstrIya guNAdhAnathI te siddhi thaze ne? te tema paNa nathI. kAraNa ke e vaidika kivA zAstrIya guNAdhAna paNa te te karatAM prabaLa evAM zAstravacanathI khAdhane pAme che. jemake krAI paNa prANInI hiMsA karavI nahi. e veda vacaneAnA bAdha hiMsA karyAM vagara cAlatuM ja na Aya teA agniSToma nAmanA yajJamAM pazune li ApavA, e rItanAMvedanAM niyamavAkayeAnA apavAdathI thaI zake che. tema gaMgAdi tIrthomAM snAna karavuM kiMvA caraNAmRta levuM e zAstrIya guNAdhAnane, haMmezAM eka AtmAkAra tti ja rAkhavI, aMtaHkaraNamAM AtmAvyatirikta khIjI kAI paNa bhAvanA UDavA nahi devI te e, e prakAranA vedanAM vidhivAkayAthI khAdha thAya che. arthAt laukika ane vaidika e banne prakAranAM guNAdhAne pariNAme niraMka ja nIvaDe che. ruhane AtmA kahenArA nara pazu che ? gItAAhana vAta, pitta ane kaph e traNa vikArA ane mAMsa, mAdi sAta dhAtuonA banelA A maDadArUpa dehamAM jete deha eTale ja huM chuM evI Atmabuddhi hoya che, patni ane putra AdinA dehAdimAM jene peAtApaNAnI bhAvanA hoya jene pRthvInA vikArarUpa larA vagere padArthomAM pUjya muddi heAya ane jene jalAdithI dehane pavitra karI zakAya che tathA tIrthAdithI dehazuddhi thAya che evI te pratye bhAvanA hAya che, paraMtu dehatha zuddha AtmA kivA Atmana evA jIvanmukta mahApuruSAne viSe jene kAi paNa samaye AtmatvanI bhAvanA athavA pUjya buddhi hotI nathI te manuSya kharekhara baLada athavA gadheDe ja che ema jANuvuM. A rIte deha te atimalina hAI dehastha AtmA ja atyaMta nirmaLa, zuddha ane pavitra che. A rIte te bannenuM aMtara jANyA pachI krAnI zuddhine mATe prayatna karavA joI e teneA buddhimAne sArAsAra viyukta vicAra karavA atyAvazyaka che. chatAM jee e vicAra karatA nathI tevAne narapazu ja jANuvA. guNAdhAna tyAjya kema ? kadAca ema kahevAmAM Ave ke upara kahelA dehAdi zuddhi vagere pramANeA tathA zAstravacanethI dANApanayanane niSedha sUcavAyA che; paratu te thakI kaI guNAdhAnanA niSedha thatA nathI. tenA uttaramAM kahevAnuM ke jyAM sudhI deha eTale ja chuM evuM dehAtmatva tathA deSApanayanAdi doSAnuM prakhaLatva hoya che tyAM sudhI guNAdhAnane niSedha azakya bane che tethI te deASA nIkaLI jatAM ja zuddha evA AtmAmAM guNASAnAdi jevA malina dASA paNa virAdhAtmaka hoI te taddana tyAjya Thare che, e bilakula spaSTa che. A dRSTie ja
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ 16] evaM tvayi nAnyatheto'sti na karma lipyate nre|| Iza. [upAsanAkA kira0 6 ahIM laukika sahita vaidika guNAdhAnano paNa niSedha karavAmAM Avyo che. A mujaba jyAre guNAdhAna paNa aMte tyAjya kare che tyAre Atmatva ane devA panayanAdi dehavAsanA malina heI tyAjya Thare emAM navAI zI? zuM deha atyaMta malina che? dehanI atyaMta malinatA saMbaMdhI kRtiRtyAdi zAstromAM paNa ghaNe sthaLe kahevAmAM AvyuM che ke hADakAM, cAmaDI, snAyu, majajA, mAMsa, vIrya, lohI, kapha, AMsu ane cIpaDAthI dUSita thaelA viSTA, mUtra, kapha, vAta ane pittanA samudAyarUpa tema ja durgadhathI bharelA niHsAra ane amaMgaLa evA A zarIrane viSe viSayonA upabhoganuM zuM prayojana che (mitre upa0)? kharI rIte A zarIra maithunathI utpanna thAya che; caitanya vinAnuM, jaDa ane jANe narakamAM na hoya evuM che; te mUtradvArathI bahAra Ave che; hADakAMthI kharaDAeluM, mAMsathI lapeTAeluM, ane cAmaDAthI maDhAeluM che; te viSThA, mUtra, pitta, kapha, majajA, meda ane vasAdi tema ja aneka maLAthI blachala ubharAyeluM hovAthI jANe ke e eka evA prakAranA durgandhayukta dravyothI bharelo kApa athavA khajAna kivA anekavidha roganuM ghara ja che. vaLI auSadhopacArathI dehamAMnA rogonI zAMti thAya ja che e kAMI vyavahAramAM anubhava nathI. tema ja zAMta thayelo roga paNa kayAreka pharI pAcho UpaDI Ave che. jenAM be AMkha, be kAna, be nasakorAM, meM, gudA ane zizna eTale jananeMdriya maLI nava chidromAMthI cIpaDA, paru, lIMTa, viSThA (maLa), mUtra ityAdi maLa niraMtara karyA kare che ane jenAM aNagaNu eTale nahi gaNI zakAya tevAM saMvADAMnAM chidronAM mULamAMthI parasevo jharyA kare che evA A zarIrane pavitra ane zuddha karavAno dAvo kANa karI zake tema che? tAtparya ke, karoDo upAyo karavA chatAM paNa A atimalina ane durgaMdhayukta deha kadApi zuddha thaI zake tema nathI. prAcIna maharSivaryo paNa kaMzoSa karI karIne e ja kahI rahyA che ke chidrovALA kANAghaDAnI jema A nava chidrovALA zarIramAMthI niraMtara nitya maLa jharyA kare che, ene bahAranI sAphasuphIthI sApha karI zakAtuM nathI tema aMdarathI sApha karavAno to koI paNa upAya che ja nahi. mela bahAra nikaLyA pachI gudAdvArane bahArathI sApha karavAmAM Ave che, paraMtu AMtaraDAM vageremAM aMdarakhAnethI to te coMTele ja hoya che, e ja dazA nAka, meM kAna vagere anya chidronI paNa samajavI. A rIte vicAra karatAM jaNAze ke A maLamUtrAdithI bharelA amaMgaLa evA dehane mATe bAhya kivA AMtara eke zuddhi che ja nahi ! ahaMbhAva eLe paNa na le A rIte dehavAsanA atyaMta malina che je uparanA vivecanathI jANI zakAze. A saMbaMdhamAM maharSi vasiSThajIe rAmacaMdrajIne A pramANe kahyuM che ke "he rAma ! pagathI mAMDIne TheTha mAthA sudhI mAtApitAthI dhaDAyelo evo " A deha eTale ja huM chuM" evo je nizcaya e ja kharuM jotAM bhUla bharelaiM hoI taddana khe ane baMdhanane lAvanAra che. A "he eTale deha ja chuM" evo nizcaya ja kALasUtra nAmanA narakanI keDI (pagathI) che, te avici nAmanA narakanI moTI jaLa che ane asipatra nAmanA narakanI hAra che. vyavahAramAM sarvasvano nAza thaI jAya tepaNuM bhale paraMtu te nizcayane te koI paNa prayatna dUra karavo ja joIe. potAnuM bhAvi kalyANa thAya evI AzA rAkhanAre te kutarAnAM mAMsane laI jatI caMDAlaNa samA e dehamAM ja mAnI lIdhela ahaMbhAvanArUpa pizAcaNune eLo (chAyA) sara paNa paDavA de nahi joIe. lAka, zAstra ane dehavAsanA tyAgavA yogya che. A mujaba lokavAsanA, zAmavAsanA ane dehavAsanA e traNe vAsanAo avivekI mUrkhAone ja svIkAravA jevI lAge che, paraMtu vastutaH e vAsanAo jijJAsuone AtmAnuM jJAna thavAmAM virodhI che, jethI vivekIoe te temano sarvathA tyAga karavo joIe, AthI ja hRti, mRtyAdi tamAma zAstro paNa lokavAsanA ane dehavAsanAthI jIvane yathArtha svarUpanuM jJAna kadApi thatuM nahi hevAthI te tyAgavA gya che, ema pokArI
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] anyapaNAthI rahita thaI kama karanAra narane viSe te kama thakI liptapaNuM hetuM nathI. [ 17 pAkArIne kahe che. kAraNa ke A badhI vAsanA dareke pAtAtAnI mAnyatA anusAra mAnI lIdhela hAvAthI te eka prakAranA nazA kivA vyasana che. te thakI AtmAtirUpa dhyeya kadApi paNa siddha thatuM nathI. tasmAt nazArUpa evI e vAsanAene tyAga karI je vaDe yathA dhyeyanI siddhi thAya evI eka AtmacaitanyanI bhAvanAne ja hamezAM dRDha karavI joI e, eTale te thakI tamAma dvaitabhAvanI naSTatA thaI aikayabhAvamAM sthiti thaze ane paramapadanI prApti thaI aMte kAyamI sukha ane zAMtine akhaMDa anubhava Avaze. e sthitine ja zAstrakAro brAhnI sthiti, jIvanmukti, paramatattva yAdi nAmeA vaDe sa>>Ave che. ane AvI sthiti prApta karanArAe ja tamAma prakAranA vyasanAtmaka vyavahAra thakI sadaMtara mukta thaI anAsakata ka yAgI banI jagatane satpaMthe caDhAvI zake che. Anu nAma ja niSkAma karmAyeAgI. kiraNAMza 6 matha lakhavAnA uddeza atyAra sudhonA vivecana uparathI samajI zakAze ke prastuta samaye jagatamAM sarvatra vyasana kivA nazAne ja prAdurbhAva vyApelA che, je kharekhara ayeAgya hAi tyAjya che, jethI prathamataH teA jJAna eTale zuM? viSA kAne kahe che ? avidyA kaI? dhama kayA? adhama kayA? AjakAla jagatamAM cAlI rahele| adheA vyavahAra vyasanAtma kema? sAcI leAkasevA vA jagatakalyANa kANu karI zake ? anAsakta kama yAga kAne kahevA ? ane te karavAne adhikArI kANu ? ityAdi khALatA jANavAnI jarUra che. kAraNa tenuM satya jJAna nahiM hovAne lIdhe Adhunika samaye leAkeAnuM lakSya svAtmAnubhava prApta karavAne badale kevaLa graMthapratyaya eTale vadhumAM vadhu pustakAnu vAMcana eTale ja jJAna evI mAnyatA tarapha ja deArAyuM che. eTaluM ja nahiM paraMtu te leAkavAsanAne ja leAkasevA vA jagakalyANAdinA nAme strI,putra,vitta, leAka tyAdi eSaNAo di aMtaramAM rahelA viSayavAsanArUpa ravA sAdhavA enuM nAma ja anAsakti vA karmayega ema mAnI kheDA che. AvI aneka prakAranI vyasanAtmaka pravRtti ane khATI mAnyatAne lIdhe jijJAsuenuM lakSya avaLA mAge vedhAvA pAmeluM hevAne lIdhe te thakI nivRtta thai tee AtmAnubhava prApta karI AtmakalyANarUpa dhyeyanA sAcA mArge vaLe ane temene temanA e kAryomAM kAMIka aMze madadarUpa thAya evA zubha uddezathI IzvarIya preraNAvazAt A graMtha lakhavAmAM AvyA che (vadhu mATe kiraNAMza 2 tathA 21 thI 24 juo). satyaM vada mahAbhAratamAM dharmarAjAnI eka leAkaprasiddha vArtA che, te uparathI kevaLa graMthapratyaya karatAM anubhavanI mahattA vadhu kema kahevAya che te saMbadhI sArI rIte kalpanA AvI zakaze. rAjA yudhiSThira pAMca varSanA thayA eTale zubha muddata joI temane zALAmAM dAkhala karyAM. gurue prathama divase sarvAM navIna vidyArthI ene lakSya varT (sAcu' khela) evA pA ApIne kahyuM ke AvatI kAle tame badhA A pATha sArI rIte taiyAra karIne lAvajo. te pramANe khIje divase guruzrIe badhAne pADe taiyAra thayA? evA prazna karyAM. AthI dareka vidyAthI e te taddana zuddha ane mukhapAH kheAlI batAyeA. sauthI chevaTe bAlarAjA yudhiSThirano vAro AvyA, kema ke teo vargomAM sauthI / gaNAtA hatA. temane uparanA kramamAM kANu besavA de? temaNe kahyuM guMrudeva ! mArA pATha hajI taiyAra thayA nathI, kema ke mArAthI gaI kAle ramatamAM be vakhata bhUlathI jUThuM' eTalI javAyuM hatuM. A sAMbhaLIne khIjA vidyAthI e te hasavA lAgyA paNa guru samajI gayA. Ama temaNe peAtAnuM AyuSya pUrNa thatAM sudhI A eka ja pADU taiyAra karavAne prayatna karyAM, tee khIne pA bhaNyA ja nahi. AthI tee Aje paNa satyavAdI,dharAja tyAdi nAmeA vaDe leAkamAM prAtaHsmaraNIya thavA pAmelA che. tAtparyaM ke, pustakAnA DhagaleDhagalA vAMcavAmAM ke lakhavAmAM Ave; paraMtu je vAcana vA lekhana, vatana kivA anubhavamAM nahi Utare, je vAcana, lekhana thakI du:khano kAyamI nivRtti thaI na zake, te badhuM teA gadheDAnI pITha upara mUkavAmAM 1
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ 18] aNu nAma te sojAM pena temanA jIvatA [ upAsanAkASTha kira0 7 AvatI sonAnI aMbADInI jema taddana nirarthaka ja che, ema nizcayapUrvaka jANavuM. vastutaH upara kahevAmAM AvelA pracArAtmaka graMthanuM vAcana, lekhana athavA zravaNa, kALano durvyaya karAvanAruM hoI aMte to te taddana nirarthaka ja nIvaDe che.(duHkhanI AtyaMtika nivRtti thaI kAyamanuM sukha ane zAMti prApta thaI zake evuM jJAna je prApta karAvI Ape te ja kharI vidyA kahevAyaA prakAranuM jJAna meLavI manuSya kharuM sukha ane akhaMDa zAMti zI rIte prApta karI zake? te daSTAMta, yukti, siddhAMta ane anubhava sAthe A graMthamAM samajAvavAmAM AveluM che. graMthane hetu manuSyanuM sAcuM dhyeya zuM? jagatamAM dareka manuSyane kartavyane othAM nIce je je kAMI vyavahAra cAlI rahelo jovAmAM Ave che, te paikI konA kartavyane sAcuM kahevuM? keTalIka bAbatamAM manuSyo ane pazupakSIonA kartavyamAM sAmya jaNAI Ave che to keTalIkamAM bhinnatA jovAmAM Ave che. vaLI keTalIka bAbatomAM manuSya kare che pazupakSIono vyavahAra nisarga (kudarata)nA niyamo anusAra thato hovAnuM jovAmAM Ave che ane manu nisarganA niyamane visAre mUkIne mithyA ahaMkAra vaDe maryAdA choDI cAlavAno prayatA kare che, paraMtu temAM te aMte du:kha bhogave che. vaLI manuSyavyavahAramAM paNa kartavya samajIne je vyavahAra thaI rahelo jovAmAM Ave che temAM paNa ekavAkyatA nathI; kema ke jene keTalAke kartavya samaje che tene bIjAo akartavya mAne che. sukhane mATe paNa ema ja che. keTalAkane mate vyavahAramAM dhana, strI, putrAdi sukhanI sAdhanA mAnavAmAM Ave che, tyAre keTalAka tene duHkharUpa samaje che. vaLI jeo tene sukhanA sAdhanarUpa samaje che teo paNa kALadezavazAta tene tyAjya samaje che. paisA ane strIputrAdine vyavahAramAM dareka atyaMta priya gaNe che kharA, paraMtu pitAne ja jIva javAno je koI prasaMga ubho thAya to te veLAe te sarva vastuone tyAga kare che, to pachI priya zuM? bALakane mAtA atyaMta priya hoya che, paNa te bALaka jyAre juvAna thAya che tyAre tene strI atyaMta priya hoya che. Ama je vastu Aje priya hoya te kAle apriya thAya che ane je Aje apriya hoya te kALe karIne priya thAya che. duHkha sukharUpa thAya che ane sukha duHkharUpa hovAno anubhava maLe che. zatru mitra bane che ane mitra zatru bane che. Ama vyavahAramAMnI dareka bAbato kALa, deza ane kriyAvizAta UlaTAsalaTI anabhavavAmAM Ave che. AthI prazna e upasthita thAya che ke kartavya eTale zuM? dareka manuSya pitapotAnI buddhi anusAra vyavahAramAM ropa rahI tene ja kartavya samaje che, to A badhA paikI konA kartavyane kartavya kahevuM ? manuSyonuM sAcuM kartavya karyuM haze ? ane te zA mATe karavuM joIe? teno uddeza zo ? yAdi bAbate samajavAnI prathama to khAsa jarUra ubhI thAya che. te beya samajAvavAne mATe ja maharSivarga taraphathI dharmazAstronI racanA thayelI che. AmAM paNa evI zaMkA upasthita thavA pAme che ke dharmazAstro te aneka che te paikI sAcAM kyAM samAjamAM zAstranuM mULa kayuM? te kyAMthI utpanna thayAM? tene koNe karyA ? vagere. A sarva bAbatonuM yogya rIte nirAkaraNa jANavAnI icchAvALAo durAgraha choDIne sAMkhya (jJAna), yoga ane bhakita kene kahevAM ? karmayoga, jJAnayoga, bhakitavega vagere matamatAMtarenA jhagaDAo nirarthaka kema? koga kone kahevo? te koNa karI zake? dharma eTale zuM? ityAdi bAbato niHzaMka rIte samajI zake tathA manuSya je parama gaDha rahasya jANavAthI tadana niHzaMka banI sAcuM dhyeya prApta karI zake ane je jANyA pachI bIjuM kAMI paNuM jANavAnuM rahetuM ja nathI, evuM saccidAnaMdasvarUpanI prApti karAvI ApanAruM guhya rahasya jijJAsuo sArI rIte jANI zake e ja A graMthano mULa hetu che. graMthanuM prayojana ane viSaya huM, tuM, A, te yAdirUpe je je kaI A badhuMya dekhAya che te sarva AtmarU5 che kiMvA AtmAmAM kAMI che ja nahi; A te zruti, mRtyAdi, dharmazAstra, zAstra ane mahAtmAo pikAra karI karIne kahI rahyA che, tenI lokene kAMIka aMze kalpanA Ave, vaLI carAcaramAM paramAtmA zI rIte vyApele che? Amonnati kevI rIte thaI zake? tene mATe saraLa ane sAdA mArgo kayA? prastuta samaye vata, japa, tapAdi karavAne mATe lAke * - * * * * * -
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] asura jevA e AMdhaLA loko svasvarUpanA ajJAnathI AvRtta banelA hoya che. [ 10 asamartha che, to tevAone mATe saMsAramAM rahIne ja tatkALa paramAtmadarzana karAvI ApanAro taddana sIdho ane saraLa mArga kayo? tyada bAbato saraLa ane 25STa rIte samajAya, te uparAMta sarva bhedabhAvo mizyA hoI tamAma zAstronI ekavAkayatA zI rIte siddha thaI zake che? zAstrano sAco artha zuM? aMhika ane pAramArthika baMne prakArane utkarSa kevI rIte sAdhI zakAya, tema ja sAMkhyayoga, karmayoga jJAna ke bhaktivega vagere mArgo bhinna nathI paNa eka ja che, ityAdi darzAvavuM e A graMthanuM prayojana hoI Atmonnati e ja teno mukhya viSaya che. durAgrahI, haThIlA ane mithyAbhimAnI puraSone samajAvavA mATe to jagatamAM koI upAya nathI; je upara kahyuM che. (juo pAnuM 8, 9) paraMtu jeo vivekI, jijJAsu ane Atmatine icchatA hoya, bheDAghaNuM zAstrAbhyAsI athavA zAstrano sAco hetu jANavAnI icchA dharAvatA hoya, tevAone mATe te A graMtha prakAza jema aMdhakArane tatkALa nAza karI nAkhe che tema tenA tamAma saMzayone tatkALa chedI nAkhaze. vicArazIla to pote jAte vAMcI vicArIne ja dhyeya prApta karI zAMtine prApta karaze, kivA vidvAnonA mukhethI sAMbhaLI dhIre dhIre vicAra karavAmAM Ave to paNa tene jJAnanI prApti avazya thaze. Atmonnatine cAhanArA jijJAsuo te jema vyavahAramAM jamAkharcane hisAba dara mahine mahine athavA varSa Akhare tapAsavAmAM Ave che ane temAM nukasAna thAya to te zA kAraNathI thayuM tenuM kAraNuM tapAsIne bIjI vakhate tenI bhUla thavA na pAme te mATe sAvacetI rAkhavAmAM Ave che, te pramANe ApaNe ghaNI vakhata thayAM ATalAM badhAM japa, tapa, dhyAna, dAna, yajJa vagere anekavidha satkarmo karatAM hovAM chatAM ApaNane haju sudhI AtmazAMti kema thatI nathI? tenuM kAraNa zuM haze? ApaNI bhUla kayAM thAya che? tenuM kAraNa taddana nirabhimAnI thaI manamAM koI 5NuM prakArane haThAgraha vA durAgraha nahi rAkhatAM pote ja potAne nityaprati tapAsatA rahevuM joIe. tathA vyavahAramAM jema ApaNuM ghaNuM mitro ane bAMdhavo hovA chatAM kharA saMkaTa samaye upayogamAM Ave evA to be pAMca ja nIkaLe che ane temanI parIkSA paNa prasaMge upasthita thatAM ja thaI jAya che tathA te paikI paNa chevaTe jeo taddana sAcA hoya tevA ekAda be hitecchuo javalle ja rahI javA pAme che, ane bAkInA badhA kharI jAya che athavA teono tyAga karavo paDe che; tema je zAstra yuktio vaDe Atmatatvano nirNaya karI tenuM sAcuM bhAna karAvI ApatuM hoya tene ja grahaNa karavuM; ane mahAnamAM mahAnanuM raceluM hoya paNa te je Atmatatvano nirNaya karAvI ApavArUpa puruSArthanuM sAcuM bhAna karI AtmazAMti prApta karAvI ApanAruM na hoya to tene tatkALa tajI devuM joIe. bALakanuM vacana paNa yuktivALuM ane nyAyane anusarIne gya evuM hoya to tene nirabhimAnapaNe svIkAra karo, paraMtu game tevA mahAnanuM vAkya yuti ane nyAya virUddha hoya to teno tyAga karavo. AtmazAMti irachatA buddhimAnoe te nyAyane anusaranArA mArganuM ja avalaMbana karavuM joIe. rAtmonnati cAhanArA kivA paramAtmAnA darzananI IcchA dharAvanAra buddhimAno ane tIvra jijJAsuone to A graMtha eka vakhata vAMcavAnI sAthe ja zAMti Apaze ane sAmAnya jijJAsuo mATe be, traNa ke tethI vadhu vAranA vAcanathI pratyakSa sAkSAtkAra karAvI Apaze evI pratijJA che. A saMbaMdhe vadhu lakhavA karatAM buddhizALI abhyAsakene graMthanuM vAcana karavAthI ja tenI mahattA samajAze, kiraNAMza 7 mUkaM karoti vAcAlam huM kAMI vidvAna nathI, paMDita nathI athavA to zAstrano abhyAsI paNa nathI. vaLI huM kAMI kAzI jaIne bho nathI ke mane saMskRtano abhyAsa nathI. A to bhagavAnanI mAyA che. te game tene nimitta banAve che. arjunane nimitta banAvI lokakalyANane mATe gItArUpe jJAna pragaTAvyuM. mULa vAta vAvAjhuM ; rikSa yA tama je gharamAna jAdhava | jemanA upara paramezvaranI kRpAdRSTi thAya tene zAnI maNuM rahe? te mUkane vAcAla kare ane laMgaDAne pahADa upara caDAve che. A vAta to himAlayamAM pratyakSa jovA maLe che. eka prasaMge himAlayanI yAtrAmAMthI pAchA pharatI vakhate mArI sAthe keTalAka leke paNa
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ 20] tAte hAririta che je rAmano janA: / pheza. [ upAsanAkA kira0 7 hatA. teo badhA potAnI zrIbadarInAtha, kedAranAtha, brIgaMgotrI ane zrIjamanotrI ema cAre dhAmonI yAtrA pUruM thavAthI moTA AnaMdamAM mahAlI rahyA hatA ane jANe ame e jagatamAM bIjA badhAothI kAMI vizeSa karI batAvyuM na hoya evuM temanA manamAM kiMcit abhimAna thayuM hatuM. Aja sudhI koIne garva To che? te nyAyAnusAra A garva cheDeka dUra gayA nathI eTalAmAM to pAchaLathI eka AMdhaLo ane laMgaDo ema be sAdhu AvatA badhAnA jovAmAM AvyA. laMgaDe sAdhu kAkhamAM gheDI lAIna AMdhaLAne dorate derato jorathI raste kApI rahyo hato. laMgaDAnI kAkhamAM gheADI hatI ane eka hAthamAM lAkaDI hatI. te lAkaDIno cheDe AMdhaLAnA hAthamAM hato ane teo pAchaLathI AvIne amArA badhA karatAM AgaLa javA lAgyA. temane meM kutUhalathI pUchayuM: "mahAtmA kahAMse Ave?' utara: "zrIbadarInArAyaNase A rahe hai.' temane yogya satkAra karyo. pachI teo pagapALA karatAM paNa jhaDapabhera AgaLa vadhI gayA. temane batAvIne pachI meM sAthenA lokone kahyuM ke, tame manamAM abhimAna rAkhatA hatA kharuM ne? paNa juo, bhagavAne tamArA garvanuM tatkALa hara gu karyuM. joyuM! A AMdhaLA ane pAMgaLA be sAdhuo keIpaNa sAdhana vagara annakSetramAMthI bhikSA laIne jAtrA karI AvyA, to teo karatAM tamoe zuM maTI dhADa mArI? tAtparya, jenA upara bhagavatkRpA utare tene mATe zuM azakaya che? tema huM kAraNI gayo na hou kivA mane kAMI ja jaMtaramaMtaranI khabara paNa bhale na hoya athavA mArAmAM koI prakAranI vidvattA e yogyatA bhale na hoya, paraMtu mane preraNA karanAra sAkSAta IzvaranI ja jyAM kRpA hoya tyAM mAre zI ciMtA? lokono ghaNo Agraha thavAthI temaja bhagavadgItAnA artha saMbaMdhamAM lokomAM prasarelI ajJAnatAnuM nivAraNa thAya tathA game te avasthAmAM sahelAIthI AtmasAkSAtkAra karI manuSya kAyamI sukhazAMti prApta karI zake eTalA mATe kevaLa bhagavapa ane IzvarIya preraNAvazAta A vizAla graMtha taiyAra thayA che. temAM mAre potAne ahaMkAra rAkhavA jevuM kaMI che ja nahi. sivAya AmAM lakhelI koIpaNa bAbata anubhava vinAnI nathI. TUMkamAM eTaluM ja jaNAvIza ke A kAryanI zarUAta koI paNa prakArane vicAra nahi hovA chatAM akasmAta tApI taTa upara AvelA zrIkSetra sUrya para (surata) mukAme ane jANe A kAryane mATe ja bAMdhavAmAM AvyuM na hoya tevA sUryasadana nAmanA ekAMta sthAnamAM gata kali 5044, zAla vAhana zake 1865 subhAnuM nAma saMvatsare, saMvat 1999nA caitra suda 9 zrIrAmajayaMti puchapa nakSatra budhavArane roja thaI ane te bhAdrapada vadi 11 zanivAre saMpUrNa thayuM. temAM paNa pravAsa vagerenA aMge doDha mahino kArya baMdha hatuM. eTale phakta cAra mahinA jeTalI TUMkI avadhimAM bIjA keInI madada sivAya kevaLa ekalA hAthe ja A gItAdehananuM mahAna kArya pUruM thAya e mArA jevA pAmaranuM zuM gajuM? vaLI maMdabuddhivALA huM kayAM ane zrImad bhagavad gItAdi zAstrArUpa denanuM kArya kayAM? upaniSadAdi zAstrono dogdhA to gopAla ja heya. [ A kArya bhagavAnanuM hA te bhagavAne pote ja karyuM che. emAM mAruM kAMI che ja nahi. huM dhAruM chuM ke jeo bhagavAnanI kRpAne pAtra haze teo ja Ano abhyAsa karI temanA sAkSAtkArane pratyakSa anubhava prApta karI zakaze. AnI pratyakSa sAbitI mATe bhagavAnane kaDele dhAra gAbhyAsa kahuM chuM, te pramANe graMthano abhyAsa karavAthI jijJAsuo bhagavata sAkSAtkAra karI zake. sthUla kAranI prathametpatti aMnirvacanIya, avyaya, avyakta, nirguNa, nirAkAra, nirvikAra, nirAmaya, parabrahma paramAtmasvarUpa evo A kAra che. tenuM mULa svarUpa A pramANenuM hoI te haMmezA potAnA agocara erA A zuddhasvarUpamAM ja sthita hoya che. A daspAdirUpe vAstavika nikAra evo te pote ja potAmAM potAvaDe pANIne taraMganI jema saguNAdi anaMtarUpe thayo hoya ema bhAyamAna thato hovA chate potAnA zuddhasvarUpamAMthI kadApi vyuta thato nathI. evA A kArarU5 5ramAtmAne paraaparasvarUpane ravAnubhava laI paramapadamAM sthita thayela samaSTi abhimAnI brahmadeva ke je saguNa AkRtirUpe bhAsamAna thanArA ane saMka9pathI caudalokavALuM samaSTi brahmAMDa utpanna karanAra, nirguNa paramAtmAno sauthI prathama aMza-avaMza che; te AvaMzarUpa puruSe potAnI utpatti
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ gautadehana ] AtmaravarUpane haNanArA te lake vAraMvAra maraNane ja pAmyA kare che. [2] thayA bAda potAnuM sAcuM svarUpa zuM? pote kayAMthI utpanna thayo ? koNe utpanna karyo? zA mATe utpanna karyo? ityAdi jANavA arthe tapa karavAnA udezathI mana sahita sarva jJAnendriya ane karmendriyadinI saghaLI bAhyavRttiono sadaMtara nirodha karyo. Ama jyAre te mana sahita tamAma indriyo potAnA viSayo ane vRttio sahita parabrahma paramAtmavarUpamAM nirodha karavA mATe hadayAkAzamAM dhyAna karIne sthira cittavaDe ekAgratAthI beDe hato te vakhate tene potAnA aMtaHkaraNamAMthI (hRdayAkAzamAMthI) svAbhAvika rIte ja sUraNapAmato svataHsiddha upana thatA zabda sAMbhaLavAmAM Avyo; te ja sthala nI prathama utpatti samaje. koI paNa yogAbhyAsI, upAsaka ke bhakta mana sahita tamAma indriyone potapotAnA aMtarabAhya viSaye tathA vRttione parAsta karI AtmAkAra zu Ane pratyakSa anubhava laI zake che, ane A svAbhAvika rIte anAyAse utpanna thato ne divya dhvani te pratyakSa pAMbhaLI zake che. tamAma upAsake, bhakatone yoganA abhyAsIo A parabrahmarUpa evA nI upAsanA karI kALa, guNa, dravya, deza, kAraka, kriyA, karma, karaNa ityAdi arthAta Adhidaivika, AdhyAtmika ane Adhibhautika, Adi saghaLAM du:khone nAza karanAra pApane tathA melane joI aMtaHkaraNanI zuddhi karI laI chevaTe paramapadanI prApti karI le che. astu : kAra sarvarailokyanuM rahasya che. upara kahevAmAM AvyuM che ke, brahmadevanA hadayAkAzamAM tene je svAbhAvika zabda saMbhaLAyo te ja brahmamAMthI utpanna thayela A skUla nI prathamotpatti che. Ama zabdabrahma ja A rIte sthUla svarUpe pragaTa thayeluM che tethI tene ja zAstrakAro zabdabrahma tarIke varNave che. A zabdabrahma thakI ", "3, "1" e traNa varNava yukta evo A "3" akSara (zabda) vyavahAramAM utpanna thavA pAmyo che, paraMtu vAstavika tenuM mULasthAna avyakata ane anirvacanIya hAI svayaMprakAzita che. A pragaTa rUpe bhAsatuM kAranuM svarUpa zabdabrahma te aja, avyaya, sarvezvarya saMpanna para35 paramAtmAnuM aparasvarUpa che. mana sahita zrotrendriyAdi tamAma indriyone potAnA viSaya thakI parAvRtta karI, kevaLa draSTAbhAvamAM sthita rahI, samaSTi abhimAnI brahmadeva A nAdabrahma sAMbhaLyA bAda te ja parA, paryaMtI, mayamAM ane vaikharI e krame vANIrUpe vyakata thavA pAmeluM che. A zabdabrahma anirvacanIya evA AtmAnA adhiSThAnane lIdhe ja sauthI prathama virATu puruSanA aMtaHkaraNarUpa AkAzamAM zabda vani-ghoSarUpe prAdurbhAvane pAme che. svayaMprakAza anirvacanIya ane avyaya evA A parabrahma paramAtmAno kAra e vAcaka zabda vA saMjJA heI trikAlAbAdhita sarvaveda, zruti, upaniSade, vedAMga, upAMga, purANopapurANa ityAditamAma zAstronuM rahasya che. sarvatra jyanuM te ja mULabIja hAI paramasukha ane akhaMDa zAMtinuM aMtasthAna che. kAramAMthI pragaTelo akSara samuccaya A kAranA kAra, DakAra ane nakAra, evA traNa varSo thavA pAmelA che. e traNa varNo vaDe krame sattva, raja ane tamoguNa kapha, yaju ane sAmaveda, bhujaH bhuvaH ane sva leka tema ja jAgrata, svama ane supti e traNa avarathA vagere traNa traNa bhAvonuM dhAraNa thaI zake che. A kAra vaDe ja aja evA brahmadeve brahmarUpa evA akSaranI viziSTa racanAthI thanAruM mahAsAgara samuM vizAla ane aphATa evA akSara samuccayarUpa je zabdazAstra tenI nirmiti karelI che. A akSara samudAyamAM aMtastha, kISmA, svara, sparza, hasta, dIrgha, anudAtta, udAtta vagere aneka bhedo ane peTAbheda che (adhyAya 8 zloka 11 jue). A akSara samuccayane ja vyavahAra maLe pragaTa thayelA veda kahevAmAM Ave che. A akSara samuccayarU5 vedanI sahAyatAthI bhagavAna caturAtana brahmadeve pitAnA mAnasaputro sanakumAra, RSi, manvAdine pitAnA cAra mukhavaDe cAre veda, (bhU, bhuvaH svaH Adi), vyAhati, ane kAra bhaNAvyA. vedasvarUpa parabrahma paramAtmA bhagavAnanuM yathArtha rIte yajJAnuSThAna thavuM; bhagavasvarUpanuM sAcuM jJAna meLavI ajJAnI jIvo akhaMDa sukha zAMtinI prApti karI zake; vedAdine gUDhArtha samajI ajJAnI chone te vaDe thatAM paramAtmAnA yajJAnuSThAnanuM sAcuM rahasya sArI rIte samajAya, e te (ve) bhaNAvavAmAM brahmadevane hetu hato. brahmadevanA putro paNa brahmajJAnI maharSio ja hatA tethI teoe paNa upadezaka banI IT
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ 22 ] ane manano galItho tainA sAnupUra [ upAsanAkASTha kira0 8 pitAnI mAphaka potAnA putro ane ziSyone paThanapAna karAvI A vedono upadeza Apyo. A mujaba satyayugathI paThana pAThanarUpa paraMparAvaDe zikSaNanuM vrata lenArA ziSyo mAraphate potAnA ziSyone maLatAM maLatAM te (zikSaNa) dvAparayuganA AraMbhamAM zrImad vyAsAcAryajIne maLyuM. temaNe bhAvi kALamAhAbhyano vicAra karI paramAtmAnI preraNAvaDe vidAdanA vibhAge, purANApapurANa tathA mahAbhAratanI racanA karI te judA judA ziSyone bhaNAvyuM A pramANe paramAtmasvarUpa evA A kAramaya paramAtmA, paraM parAvaDe vyavahAramAM sarvatra prakRtine pAmelAM che. A vAta tamAma zAstrakAra pakArI pokArIne kahI rahyA che. A mujaba kAranuM mAhAbhya samajAyA pachI sAkSAtkAra karavAnI paddhatithI paNa graMthano abhyAsa thaI zake che, te sArI rIte samajI zakAze, te rIta have saMkSepamAM kahuM chuM. sAkSAtkAra karavAnI paddhatithI graMthane abhyAsa karavAnI rIti | jijJAsue prathama te hAtha paga dhoI zuddha mana vaDe pitAnA je ISTa devatA hoya tenuM sthira citta vaDe thoDo samaya ekAgratAthI zarIrane halAvyA vagara "3" rUpe dhyAna karavuM, arthAt pitAnA ISTadeva "OM" rUpa che, evA prakAre tenuM dhyAna karavuM. A kAranuM dhyAna AMkho mIMcIne te jANe sAmo lakhyo hoya ema dekhAya tyAMsudhI karavuM. samaya na hoya to dararoja niyamita rIte thoDuM thoDuM karavuM. pachI jema kuvArAmAMthI pANInI jhINI jhINI dhArAo bahAra nIkaLI upara UMDe che, tema A mAMthI pustakamAMnA akSaro UDI rahyA che, e nizcayapUrvaka khyAla kare pachI kuvArAmAMthI UMDeluM pANI pharIthI jema kuMDamAMnA pANI sAthe maLI jAya che, tema A bhagavAnarUpa cha kAramAMthI UDelA kuvArAo graMthanA akSararUpe bahAra javAmAM AvyA ane tyAra pachI te akSaro graMthanA abhyAsaka (vAMcanAra)nAM netra dvArA tenA hRdayamAM pravezI temAM svarUpe je sUkamabhagavAna birAjelA che, temAM vaLI pAchI ekarUpa thaI jAya che. A rIte A graMtha lakhatI vakhate pratyakSa dhAraNAbhyAsane meM anubhavelo krama bhagavAnanI kRpAthI sarva lokenI jANa mATe atre ApavAmAM Ave che, ke jethI "kUla vori vAvAhag" e uktino khyAla Avaze. je taddana ni zaMka thaI Ane anubhava leze tene nizcita bhagavAnano sAkSAtkAra thaze, ema pharIthI pratijJApUrvaka kahuM chuM. jijJAsuoe Ano avazya anubhava levo. nI utpatti ane prAkaTaya anirvacanIya ane avyaya evA brahmasvarUpamAMthI sauthI prathama virATaravarUpa bhagavAnanA hRdayamAMthI "" kArarUpa ekAkSara skare che, je upara kahevAmAM AvyuM che. tyAM te a yAne sUkSmarUpe hoya che, paNa pachI jyAre A pUla brahmAMDAdinI utpatti thavA pAme che tyAre te A pUla brahmAMDanA AkAzAdimAM chUTa yAne sthUlarUpe prakaTe che. tenI A prakaTatA, pRthvImAMnA jIvonI daSTie to sUkSma ja hoya che, tethI te jyAre A jagatamAM koI paNa sAdhana dvArA skUlarUpe prakaTa thAya che tyAre ja tenuM prAkaTaya paraspara ekabIjA jIvonA jANavAmAM AvI zake che. A prakaTatA paNa prathama sUma evI parA, pazyantI, madhyamAM tathA chevaTe sthUla evI vikharI vANI ema krame thavA pAme che. kharI vANInuM svarUpa AkArabheda vaDe judAjudA anaMta prakAre anubhavamAM Ave che. AthI pakSIonI bhASA, pazuonI bhASA, manuSyonI bhASA vagere brahmAMDamAM AvelI asaMkhya yonio vA AkRtio e badhAM sthUlavANI prAkaTacanAM sthAna hovAthI AkRtivazAta te anaMta prakAre bhinna bhinnarUpe jagatamAM prakaTa thAya che. A mujaba A akSarone vizALa vistAra thaI chevaTe te ja vyaSTienA hRdayamAM ataHkaraNanI pUrve nivAsa karIne charUpe rahelA caitanya svarUpa bhagavAnamAM pAchA vilIna thaI jAya che. AthI A badhA akSaro paNa vAstavika to karoLiyAnI jALanI jema bhagavAnanuM ja 25 che. nirvikAra evA bhagavAna pote ja potAnI meLe ane potAnI icchA vaDe "' evI vRttivaDe sauthI prathama virATanA aMtaHkaraNamAM, bAda samaSTi ane vyaSTinA aMtaHkaraNamAM e krame prakaTa thAya che. Ama aMtaHkaraNamAM vRttirUpe tenuM prathama utthAna thavA pAme te pUrve te pitAnA asala nirvikAra brahma svarUpamAM ja hoya che. eTale jema pANInuM hima (barapha) thAya tema bhagavAna pote ja prathama "'rUpe bane
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] AtmA nizcala, zAMta ne eka chatAM manathI vegavAna che; dezone paNa aprApta che. [23 che. tyAra pachI te mUlAdhArAdi cakra dvArA parA, pasyanI, madhyama ane vaikharI vANIrUpe moDhA vaDe bahAra prakaTe che, tema chatAM paNa te potAnA mULa svarUpane to kadI choDatA nathI. te bhagavAnanAM zuddha AtmasvarUpa anubhavavAnAM sthAnake kahuM chuM (A saMbaMdhe vistRta varNana AgaLa kiraNaza 35 tathA siddhAMtakAMDa adhyAya 2, 8, 15 mAM ApeluM che, ahI to phakta sAmAnya dizA darzAvavA pUratuM ja ApavAmAM AveluM che). AtmasAkSAtkAranAM sthAnake (1) virATanA aMtaHkaraNamAM kAranuM utthAna thAya te pUrve, (ra) tyAra pachI te temanA mUlAdhAra ane maNiparAdi ro - di cakromAM Ave te be cakronI vaccenI saMdhimAM, jemake (a) parathI pazyantI vANIrUpe thAya te pUrva, (3) pazyantIthI madhyamAM vANIrUpe bane te pUrve, (6) mayamAthI vaikharI vANIrUpe prakaTe te pUrve, ane () vaikharI vANInI samApti thaI pharIthI A krame te samaSTinI vaikharImAM prakaTe te be kriyAnI vacce. ATaluM thayA bAda te A anaMta svara ane varNAdivALA zabadarUpe carAcara brahmAMDamAM pratyeka vyaSTi jInA vyavahAramAM anubhavamAM Ave che. temAM (1) samaSTi vaikharImAMthI nIkaLI vyaSTi vikharImAM Ave che te benI vaccenI saMdhi, (2) vyaSTinI vaikharImAMthI madhyamAmAM vilaya thavA pUrve, (3) madhyamAmAMthI pasyantImAM vilaya thavA pUrve, (4) pazyantImAMthI parAmAM vilaya thavA pUrve, ane (5) parA pUrve to virATa, samaSTi ane vyaSTi e baMnenI eka ja sthiti hoya che. vyaSTi jIvone mATe A vilayano anubhava dhAraNAbhyAsa karavAthI pratyakSa anubhavamAM Avaze. dhAraNAbhyAsa karavAnI paddhati upara kahelI che. A saMbaMdhe AgaLa siddhAMtakAMDamAM paNa vivecana che te jovuM. atre saMkSepamAM eTaluM ja kahevAnuM ke A rIte bhagavAna to carAcaramAM ane nityavyApaka ja che, chatAM ajJAnane lIdhe tene sAkSAtkAra thato nathI. te thavA mATe graMthanA vAcanane samaye paNa thaI zake evo sahelAmAM sahelo anubhavasiddha dhAraNAbhyAsane mArga kahyo che, te niHzaMka rIte kare. A mujaba abhyAsa karanArA buddhimAna to phakta A pustakanA eka vakhatanA abhyAsathI ja zAMti anubhavaze. koI koI tIvra buddhimAna to ekAda prakAranA abhyAsa vaDe paNa sAkSAtkAra karI zakaze. zraddhA vaDe niHzaMka thaI Ano abhyAsa cAlu rAkhaze to abhyAsaka game te ajJAnI haze te paNa pratyakSa sAkSAtkAra karI zakaze. mATe jijJAsuo bhaktibhAva vaDe niHzaMka thaI zuddha ane pavitra aMtaHkaraNathI Ane anubhava kare. jyAM sudhI zraddhA vaDe tenuM avalaMbana thaI zake nahi, tyAM sudhI tene anubhava kevI rIte thaze? zraddhA saMbaMdhamAM eka prasaMga kahuM chuM. kiraNaza 8 mAre IzvaranAM darzana karavAM che eka vakhata eka rAjavI mArI pAse AvyA. teo ghaNA ja dayALu, dhArmika, zraddhALu ane Izvara parAyaNa hatA. teonuM rAjya che jo ke ghaNuM ja nAnuM hatuM, paraMtu temanA guNa meTA hatA, tethI yita temane deva samAna ja gaNatI hatI. sivAya pote ghaNA satsaMgI paNa hatA. mahAtmAone mATe temaNe rAjya taraphathI TheraThera sadAvrata rAkhelAM hatAM, tethI ghaNuM mahAtmAo tyAM haMmeza AvajA karatA. eka samaye te rAjyanI najIkanA bIjA rAjyamAM mAro mukAma thayo, tenI temane khabara paDI. teo tatkALa darzanArthe AvyA ane vinaMti karI ke Apa mArA rAjyamAM kRpA karIne jarUra padhAro; paraMtu A saradAranA Agraha uparathI mahAmahenate ATha divasa mATe huM ahIM Avyo chuM, temAM cAra divaso to vItI gayA che ane have phakta cAra bAkI che. vaLI keTalAka bhakto himAlaya javA mATe haridvAra ane hRSIkezamAM mArI rAha joI rahyA che, mATe A vakhate nahi paraMtu bIjA koI vakhate jovAze, ema kahI temanuM samAdhAna karyuM. AthI teoe ekAMtamAM maLavAnI IcchA darzAvI. te uparathI teone kahyuM: rAjA! ahIM ekAMta ane dukAMta jevuM zuM che? mArI pAse te badhuM khuluM ja che. Apane je pUchavuM hoya te khuzIthI pUchI zake che. te uparathI temaNe kahyuM,
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra4] tadmAvato cAnati tigttasmitta mAtAi sudhAte che rUA. [ upAsanA kArDa kira0 8 mahArAja ! meM ApanI ghaNI ja prazaMsA sAMbhaLI che, tethI huM ApanI pAse Avyo chuM, "mAre IzvaranAM darzana karavAM che." te sivAya bIjuM kAMI paNa pUchavAnuM nathI. temAM mAre AM badhA bhagavadbhaktothI ke bIjAothI kAMI chupAvavA jevuM paNa nathI. te Apa mane Izvaradarzana karAve. meM sAMbhaLyuM che ke ApanI kRpAthI ghaNAne sAkSAtkAra thayo che vagere. A rIte temanuM kathana sAMbhaLIne meM kahyuM ke rAjA ! zAstramAM kahyuM che ke viSNu vinA pRthvInA adhipati bIje kaI hoI zake ja nahi. te gheraNe tamo pote viSNurUpa ja che ! tema gi digNa nA sarva jagata paNa viSNurUpa che ema zAstro kahe che. te A badhA zuM viSNuthI judA che? huM jouM chuM ke huM ekalo zuM paNa tamo badhA paNa bhagavAna ja che. rAjA bolyAH Apa ema kahI mAro prazna uDAvI nA de. kAMi bhagavAnanAM darzana karyA sivAya ApanI pAsethI khasavAno nathI. ApanI kRpAthI huM paNa mahAtmAonI sevA vaDe teonA svabhAvathI paricita thaye chuM. sAcA mahAtmAo keI ne dAda ApatA nathI, temanI parIkSAmAMthI nIkaLavuM e ghaNuM ja kaThaNa hoya che; chatAM ApanI kRpAthI huM te mAruM dhyeya siddha karyA vagara ahIMthI javAno nathI. A pramANe temano Agraha joIne meM kahyuM, rAjA ! kharekhara tane mArAmAM zraddhA che? mArI pAse te kAMI jAdu ke jaMtaramaMtara nathI, meM kAMI kAzIe jaIne moTA vedavedAMganuM kivA pratismRti Adi zAstronuM paThana vA abhyasana kareluM nathI, ke jethI mArAmAM kAMI vidvattA heya. tema ja huM kAMI meTe zAstrI, purANI ke paMDita paNa nathI, ke jethI pravacano athavA vyAkhyAna dvArA lokonuM AkarSaNa karI zakuM. tema ja huM gAruDI kivA mAMtrika paNa nathI. UlaTuM huM te eka nirakSara ane aNaghaDa jevo chuM. tamoe mArA saMbaMdhamAM je je kAMI sAMbhaLyuM hoya te te jemanI temanI zraddhAnuM ja phaLa che. potapotAnI zraddhAnusAra ja jagatamAM sarvane sArAM mAThAM phaLAno anubhava thAya che. zraddhA e ja A jagatanuM mULa che. huM te kevaLa nimittarUpa ja chuM. yaMtranI pUtaLInI jema IzvaranI IcchA pramANe te nacAve tema nAcuM chuM, te jema karAve tema karuM chuM, bolAve tema boluM chuM, te jevI buddhi Ape che te pramANe tenI kRpAthI vastu chuM eTaluM ja. ni:sIma gurusevAne pratApa rAja bolyA, mahAtmana ! ema kahIne Apa chaTakI javA mAge che, paraMtu huM kAMI IzvaranAM darzana karyA sivAya Apane choDavAne nathI. temano evo nizcaya joIne meM kahyuM, he rAja! kharekhara tane mArAmAM pUrNa zraddhA che? uttara : hA. te pachI zraddhAvAne mATe jagatamAM koI paNa kArya azakaya nathI. huM tamane pratijJAthI kahe che ke tamane je mArAmAM niHzaMka rIte daDha zraddhA hoya to pachI kahe ke tuM Izvara darzana kyAre karavAnI irachA dharAve che ? uttara : hamaNAM ja. rAja ! utAvaLathI vikArane vaza thaIne ghelo na bana ! zraddhAnI kaTImAMthI pAra UtaravuM e tuM mAne che tevuM saraLa nathI. jene daDha zraddhA hoya tene mATe Itara keI paNa sAdhano karavAnI jarUra paDatI nathI. zrImata zaMkarAcAryanA ziSya padmapAdanI vAta tane khabara che ne? gurUzrI pote sAmenA taTa upara hatA, vacamAM UMDI nadI pUra jozamAM vahI jatI hatI, potAne taratAM paNa AvaDatuM na hatuM, paraMtu sAme taTethI gae saheja sAda karatAMnI sAthe ja kAMI paNa vicAra karyA vagara teNe tatkALa nadImAM jhaMpalAvyuM, kema ke gurue sAda karyo ane huM tyAM tarata hAjara na hAU ? vaLI pharIne javAmAM te ghaNe vakhata vItI jAya evA irAdAthI teNe tatkALa nadImAM kUdake mAryo ane DUbavA lAgyo. Itara ziSyo joI rahyA. te samajyA ke ANe to gurunI ghelI bhaktimAM nadImAM paDIne vagara kAraNe potAno prANa gumAvyo. paraMtu zraddhA zuM na karI zake? tatkALa nadImAM be be pagalAM jeTale aMtare suvarNanAM kamaLo tenA javAmAM AvyAM. jANe pagathiyAM upara paga mUkIne kaI sIDI caDato na hoya tema pApAda te upara kUdate kudata takALa gurunI pAse jaIne sevAmAM hAjara thayo. teNe kahyuM, bhagavana! zI AjJA che? tenI AvI niHsIma zraddhA ane bhakti joI guruzrI prasanna thayA ane tenI pITha upara hAtha pheravIne bolyA, vatsa ! tArI ekaniSTha bhakti vaDe huM ati prasanna thayo chuM. tuM have katatya thayo che. AjathI tuM padmapAda evA nAme lokamAM prasiddha thaze. Ama padmapAda trikALajJAnI tha.
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ gatidehana] advaita, doDatuM chatAM rathara, nArAyaNa hiraNyagarbharUpe brahmAMDane dhAraNa karatuM bhAse che. [2pa AvAM zAstromAM aneka udAharaNa che, mATe teno tuM pUrNa vicAra kara. je kharekhara tArI mArAmAM ananya bhAvayukta niHsIma zraddhA haze te huM tane kahuM chuM ke tAre jyAre IzvaranAM darzana karavAnI IcchA thAya tyAre eka ja parejI pALavI paDaze. te vakhate mane Izvara je kAMI buddhi Apaze te tane kahevAmAM Avaze; tema karavAmAM manamAM jarA paNa khacakAyo te pachI yAda rAkha ke gayelI kSaNa pAchI AvatI nathI. te samaya upara tane je AjJA karavAmAM Avaze te AjJAne amala nahi thAya to tene turata ja atrethI hAMkI kADhavAmAM Avaze. mATe te kSaNe huM tane je kahIza te tAre A padmapAdanA udAharaNanI jema manamAM jarA paNa zaMkA lAvyA sivAya athavA buddhimAM jarA paNa khaTake lAvyA sivAya vagaravicAre karavuM paDaze. AvI taiyArI che? mATe huM tane te saMbaMdhe vicAra karavAnI salAha ApuM chuM. AmAM te "huM jAtavAra kArya sAdhakAma vA" eTale dehapAta thAya kiMvA kAryanI siddhi thAya, tyAM sudhI nirbhaya thaI kArya karatAM rahevuM, evo je tAro daDha nizcaya heya to ja tuM AmAM paDa. tukArAma mahArAje paNa kahyuM che ke paramAtmaprAptinA kAmamAM te AvA prakAranA daDha nizcayavALA, zraddhALa, jAtavAne ja hovA joIe, kAcApocAnuM temAM kAma nathI. bAkInAoe to AvI sthiti prApta thatAM sudhI saMsAra vyavahAra paikI koIpaNa prakAranI vastuprAptinI IcchA athavA putra, vira ke leNuM rAkhyA sivAya sadAcaraNa karatA rahIne niSkAma bhAve dhIre dhIre japa, tapa, dhyAna, dhAraNuM vagereno abhyAsa karatA rahevuM. mATe tuM mArA kathanano sArI rIte vicAra kara. kadAca tuM kaheze ke Apa zI AjJA karavAnA che te kahezo, te huM te pramANe vicAra karIza. to tenI mane paNa atyAre khabara nathI. te samaya upara Izvara je buddhi Ape te kharI. lekhaMDanuM senuM thAya che pArasamaNi lokhaMDane aDatAMnI sAthe turata ja tenuM suvarNa banAve che; paraMtu pArasamaNi sAthe lekhakane sparza thatI vakhate e khAsa dhyAnamAM rAkhavuM ke lokhaMDa upara saheja paNa kATa hai na joIe, te taddana zuddha ane nakkara hovuM joIe. vaLI lokhaMDa nakkara heya paraMtu tene sparzanAra pArasa ja hovo joIe, kAca nahi heya, tenI paNa sAvacetI rAkhavI joIe, A bene je suyoga maLe to pachI pUchavuM ja zuM? brahmaniSTha sadguru ane pUrNa zraddhAnvita ziSya, e bene je suyoga thAya te pachI Atmadarzanane mATe vAra zI ? mATe he rAjana ! A mArA kathanane tuM pUrNapaNe vicAra karI ane pachI sArI rIte prauDha nizcaya kara. utAvaLo ane vicAra vagarano nizcaya kAmane nathI. tene nizcaya nahi paNa moha kahe che. tame jene nizcaya mAne che te vAstavika rIte nizcaya nathI, paraMtu moha che. mATe mArA kathanane pharIpharIthI vicAra karavA huM tamane jaNAvI rahyo chuM. A kathana sAMbhaLI teo svasthAne gayA. tyAM rAtre temaNe ghaNe vicAra karyo ane vyavahAradaSTie yogya evI vyavasthA karavAnI zarUAta karI. A vAta rAjyamAM sarvatra prasarI. rAjA have kadAca saMnyAsa leze ema badhe belAvA lAgyuM. A vAta rANInI jANamAM paNa AvI. teNe rAjAne A mAge nahi javA vinati karavA mAMDI ane mAro jyAM mukAma hato te saradAra dvArA paNa rAjAnuM mana vALavA saMbaMdhe kAravAI zarU thaI. rANIe pote mane paNa ghaNI vinati karI. te sarvane yogya AzvAsana ApavAmAM AvyuM. rAjA te bIje divase pharIthI AvyA ane have meM vyavahAcita sarva vyavasthA karelI che, mATe Apa AjJA Ape tema karIza evo mAro nizcaya che. tene kahyuM rAjana! utAvaLA mA thAo. huM tamane bIjI be rAtri vicAra karavA mATe AvuM chuM. mArI zarata dhyAnamAM che ne? te vakhate tane je kAMI kahevAmAM Avaze te manamAM saheja paNa ' zaMkA lAvyA vagara karavuM paDaze ane temAM je manamAM jarA paNa khaMcakAyo te pachI tane tatkALa atrethI uThADI mUkavAmAM Avaze. ATalI eka ja zarata che. te barAbara pAnamAM le. A rIte teo trIje divase pharI pAchI AvyA ane potAno nizcaya hevAnuM jaNAvyuM. je barAbara vicAra karyo che? hA. mArI eka ja zarata che, te barAbara samajyA che ne ? hA. juo e vakhate hANa gumAvI eTale tamAre eka paNa zabda mahi sAMbhaLatAM A badhAMnI samakSa tamane atrethI hAMkI mUkavAmAM Avaze, mATe sAvadha cho ne? uttaramAM
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ 26] tagati tagati ta tannati [ upAsanAkASTha kira0 9 hakAra maLyo ke tarata ja pAse eka cAra AMgaLa paLo kAgaLano TukaDe paDyo hato te hAthamAM laI te rAjAnA hAthamAM Apyo ane kahyuM ke rAjA ! AnA savA lAkha TukaDA karo. rAjA to te sAMbhaLatAMnI sAthe ja stabdha thayo. itara sabhAsado paNa A AjJA sAMbhaLavAnI rAha jotA hatA; teo paNa vicAravA lAgyA. A rIte rAjAne stabdha ane vicAramAM paDelo joI tene kahyuM, rAjana ! tame have ahIMthI ekadama cAlyA jAo, kAraNa tame nAlAyaka che. ATalI badhI vakhata kahyA chatAM paNa tamoe chevaTe kSaNa gumAvI dIdhI. tamAre vicAra karavo hato ! to te mATe prathama traNa divaso ApavAmAM AvyA hatA. tamo haju sudhI sAcA nizcayI athavA zraddhALu thayA nathI. jyAM sudhI AvI niSThA tamArAmAM nahi haze tyAM sudhI khAlI meM vaDe bolIne zA mATe phajeta thAo che? tamAre je karavuM ja na hatuM to pachI traNa divasa sudhI tame pote herAna thayA ane bIjeone paNa herAna zA mATe karyA ? AthI ja meM tamane kahyuM hatuM ke tamArAmAM zraddhA nathI, paraMtu moha che. mATe tamoe kabUla karyA mujaba have ane eka paLa paNa thobhavuM nahi joIe. A sAMbhaLIne rAjavI jANe ke potAnI priya vastu gumAvI na hoya, tevI rIte khinna hRdaye potAne sthAne gayA. kiraNAMza 9 AthI paramezvaraprApti zI rIte thAya ? bIje divase vaLI pAchA AvyA. temaNe kSamA yAcIne namra bhAve kahyuM, mahAtmana ! mane lAgyuM ke Apa kadAca saMnyAsI thaI potAnI sAthe AvavAnuM kahezo athavA to trIje mALethI nIce kudavAnuM kaheze. to te sarva taiyArI meM karelI hatI, paNa Ape to evI AjJA karI ke jethI huM vicAramAM paDI gayo. A rIte kSaNa gumAvI dIdhI. mArAmAM zraddhAnI parIkSA Ape karI lIdhI; paraMtu bhagavAna ! mane zaMkA che ke A kAgaLanA savA lAkha TukaDA zI rIte thavA pAme ? rAjana ! tuM mUDha che. AnA savA lAkha to zuM paNa savA karoDa TukaDAo thavA 5zu azakaya nathI, prazna : A nA TukaDA thavAthI paramezvaranAM darzana zI rIte thAta ? he rAjA ! eka to vacana pAlana karavAnuM choDI dIdhuM. ne vaLI pAchI ziSTAI karavA mAgo cho ? saradAra saha sarva sabhAsadee paNa AnAthI paramezvaradarzana zI rIte thaI zake te jANavAnI IcchA pragaTa karI. temanI sarvAnI IcchA jaI kahyuM: paramAtmAnuM darzana avazya thaI zakata he rAjana ! sAMbhaLo. lokamAM evI koI vastu nathI, ke temAM paramezvara na hoya. bhagavAna carIcaramAM vyApaka che. te vAta sarva zAstro ane purANAdike kaMThazeSa karIne pokArI rahyAM che, te to tamArA * jANavAmAM che, kharuM ne? vaLI AmAM buddhithI para che ema paNa zAstrIe pokArIne kahyuM che. mATe AtmAne sAkSAtkAra kiMvA paramezvaranuM darzana te jyAre buddhine vilaya thaI jaI tene zeSa paNa rahevA na pAme tyAre ja thaI zake che. A dhoraNe meM je kAgaLa rAjavIne Apyo hato temAM vicAra karavAnuM choDI daI AjJA pramANe tenA be TukaDA pachI cAra, ATha, pacIsa, pacAsa, so ema jyAM sudhI nAnAmAM nAnA TukaDA thaI zake tyAM sudhI te karyA ja karata ane lakSya kevaLa savA lAkha TukaDAo sivAya bIje kayAMya paNu javA deva nahi, to pariNAma e Avata ke te vicAramAM ja tanmaya banI potAnI jAtane paNa bhUlI jAta. Ama tadrupatA thatAM ja tamone jarUra paramezvaranAM darzana thaI zakata ane tamo pote jevA AkAre paramezvaranI upAsanA kare che tevA svarUpamAM ja darzana pAmata, AmAM jarA paNa zaMkA nathI; paraMtu zraddhAnA abhAve tamone have zAstramAM kahyA mujaba kramamukitanA mArge AgaLa vadhavuM paDaze, rAjana! loko kahe che ke amane ghaNI mahenata karavA chatAM paramAtmAnAM darzana thatAM nathI; paratu huM to zodhI rahyo chuM ke paramAtmAnA darzananI tIvratara i dharAvatA pUrNa zraddhAnvita mumukSuo kayAM che? A jagatamAM paramAtmaprApti karatAM sahela bIjA koI paNa kArya nathI. rAjana ! tamoe saMnyAsane kivA uparathI nIce vagara vicAryuM kudI paDavAne
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana) te paramatatva gativALuM che ne gatirahita paNa che; dUra paNa che ne samIpa paNa che. [27 nizcaya karyo hato te kharuM; paraMtu saMnyAsAdikane sAco upayoga zuM che, te sAMbhaLo. vAstavika paramAtmadarzanane mATe upara kahyA pramANenI zraddhA utpanna thayA sivAya bIjo koI mArga nathI. vaLI te sivAya eka janma kivA hajAro janma pachI aMte A yeya vinA bIjuM kAMI prAptavya dhyeya che ja nahi. A saMsAranA mAyAvI pAzamAM baMdhAyelAmAMthI AvA prakAranI zraddhAvALA viralAo to kavacita ja hoya che. ghaNekhara samUha to potAnA aMtima dhyeyane samaja paNa nathI. tevA ajJAnIone mATe varNa, Azrama, jJAti, AcAra, kuLa ItyAdi dharmonI vyavasthA zAstrakAroe karelI che. te paikI jeo paramezvara jevuM kAMIka che ema mAnatA nathI ane pote mithyA ahaMkArarUpa nazAnA ghenamAM ja alamarata rahe che, tevA AtmaghAtakIone mATe to rolekayamAM je koI upAya ja nathI. teo te cAre taraphathI lAgelA dAvAnaLanI jema Adhibhautika, Adhidaivika ane AdhyAtmika ema traNe tApathI prasta thAya che, vyavahAramAM temane koI saMgharatuM nathI, jyAM tyAM temanuM apamAna ja thayA kare che. Ama vyavahAramAMthI sarva rIte nAlAyaka TharI cUkelAone vyavahAramAM jyAre bIjo koI Azraya rahetuM nathI tyAre Akhare te paramezvarane mAnavA lAge che, tyAM sudhI teone mATe bIjA badhA upAyo nakAmA ja nIvaDe che. have paramezvarane mAnanAro bIjo varga rahyo. temAM puSkaLa bhedo paDI zake che; paraMtu temAM paNa upara kahyA mujabanI zraddhAvALA te keka bhAgye ja nIkaLe che. A badhI bAbatano vicAra karIne zAstrakAroe vyavahAramAM darekanI yogyatAnusAra A varNa, Azrama, jAti, jAti, AcAra, kuLa ityAdi judAjudA dharmonI vyavasthA karelI che. te sarvenuM aMtima dhyeya to AtmAne sAkSAtkAra kivA paramezvaradarzana karI levuM e ja eka che. te dhyeya ekadama sAdhya karI levAnI jemanI taiyArI hoya tevAne mATe Itara mArgonI zI jarUra hoya che? jagatamAM tamAma vyavahAra sukhane mATe ja cAlu che. rAjana ! vicAra karavAthI jaNAze ke jagatamAM je A badho vyavahAra cAlI rahelo jovAmAM Ave che. te zAne mATe? te sukhane mATe, eTale ja eka uttara maLI zake tema che. bhikhArIthI te rAjA sudhI, nAnAM bALakethI te vAvRddha sudhI tathA brahmacarsathI mAMDIne TheTha saMnyAsa Azrama sudhIno kivA Azrama vagarane cAlI rahela A manuSyone sarSa vyavahAra kevaLa eka sukhanI icchAe ja pravartI rahela jovAmAM Ave che. bALakanI krIDAo paNa temanI pitAnI daSTie te jeTaluM ane jevA prakAre sukhaduHkhanuM temane jJAna heya tevI pitAnI kalpanA pramANe cAlu hoya che. tema ja juvAne pitApitAnI kalpanA pramANe ane vahe potapotAnI kalpanA tathA anubhava anusAra krIDAo karatA rahe che. A sarvane uddeza te sukha meLavavuM e ja eka hoya che. pachI te sukhanI vyAkhyA dareka potapotAnI buddhi anusAra kare che eTaluM ja. AmAM bALake karatAM kizora, kizora karatAM kumAra, kumAra karatAM taruNa, taruNa, karatAM yuvAna, yuvAna karatAM vRddha, vRddha karatAM ativRddha, ema kame anubhavadaSTie vyavahArajJAnamAM uttarottara zreSTha hovAthI teo potapotAthI ajJAnavargone pitAnA manasvI vartana karatAM rokatA rahe che. kAraNa dekhItuM ja che ke teone nahi rokatAM je manasvI rIte ane svachaMdatAthI vartavA devAmAM Avaze te te temane pitAne mATe tathA anyane mATe paNa ahita karanAruM ja nIvaDaze, mATe AvA karmothI teone rokavA e pharaja te karatAM zreSTha jJAnavALAnI heya che, e vyavahAramAM paNa krama che te sArI rIte jANI zakAze. saMgrahavRtti e ja duHkhanuM mULa che. leoe vyavahAramAM je A sukhanI kalpanA karelI hoya che, te vyAvahArika evA viSayabhoganAM sAdhanonA saMhanA AdhAra upara ja avalaMbIne rahelI hevAthI vyavahAramAM A tamAma loko tevAM sAdhane ekaThAM karavAnI pAchaLa ja maMDyA rahe che. temAM bALake ramatagamata ane ramakaDAMmAM sukha mAnI vadhu ramakaDAMo ekatra karavA pAchaLa ja maMDyA rahe che, tathA khAvuMpIvuM ityAdimAM je sukha samaje che ane te vastuo pitAne mana pramANe na maLe to duHkha mAne che. yuvAno strIsukha, pisA, alaMkAro, khAnapAna tathA gADIDA,
Page #157
--------------------------------------------------------------------------
________________ 28] ntarA sarvara taTu grAhya rAhataH | pheza. [ upAsanAkASTha kira0 10 bAgabagIcA, ghara, mahela tathA rAjA jevuM aizvarya meLavavuM, lokomAM vAhavAha thavI, pitAne badhA sArA kahe ItyAdi lekaeNSaNa, puSaNuM ane viraiSaNAmAM ja sukha mAnatA hovAthI nAnA prakAranAM viSayarUpa aizvaryAnAM upakaraNa (vastuo)ekatra kare che, tathA te viSaya nahi maLatAM athavA maLyA pachI tene nAza thatAM duHkha pAme che. bhikhArIthI te rAjAparyata tamAmano cAlato A badho vyavahAra kevaLa vaiSayika sAdhanA AdhAra vaDe ja sukha prApta karI zakAya che, evA prakAranI mAnyatAnA AdhAra upara racAyelo hovAthI teo vyavahAra sAmagrIo ekaThI karavAmAM ane kuTuMbanA bharaNapoSaNamAM ja Akho janma ro bhAra vahenAra baLadanI jema vyatIta kare che. A vyavahAramAM ghaNokharo varga A paMkitano hoI te viSayarUpa sAdhano vaDe ja sukha meLavI zakAya che ane tema karavuM e ja pitAnuM kartavya che, evuM mAnI le che; paraMtu vAstavika rIte temanI A sukhanA jJAnanI vyAkhyA sAcI hotI nathI. tethI te paikI sauthI zreSTha keTinA evA mahAtmAoe A karatAM para jaI kharuM sukha zemAM che, tene aMtima nirNaya svAnubhava laIne karela che ane te mArga ja sarvane batAvI te dhyeyanI prAptine mATe darekanI vidhavidha buddhine vicAra karIne A varNAzramAdi tathA AcArAdi zAstronI racanA karelI che. teno uddeza eTalo ja che ke tenA pAlanathakI teo potAnA sAcA dhyeyane prApta karI zake. bALaka jema mAtApitA kahe te upara zraddhA rAkhIne cAle che to sukhI thAya che, kemake nAnA bALakanuM hita zemAM che te tenA vaDIlene ja sArI rIte avagata hoya che, tema niSkAma evA maharSioe ajJAnIonA hitanI daSTino vicAra karIne teo mATe ja A badhAM zAstranI racanA karelI che. vaLI pazu, pakSI, ityAdi te AhAra, nidrA, bhaya ane maithuna e ja eka dhyeya hovAnuM samaje che. teone A sivAya bIjA - kazAnuM jJAna hotuM ja nathI, tethI teo phAlatu saMgrahavRttithI taddana rahita che; paraMtu ajJAnI ane mUDha javAnA kalyANane mATe sAcA sukhanI prAptino mArga zAstrakAroe batAvelo hovA chatAM jeo tenuM pAlana nahi kare ane pazuonI mAphaka kevaLa AhAra, nidrA, bhaya ane mithuna eTalI bAbatenI pAchaLa ja maMDyA rahe ane te meLavavAnI icchAe rAtadina prayatna karIne viSayonA sAdhano saMgraha karavA tarapha ja pradatta thAya, to tevAone pazu karatAM paNa adhama ja jANavA joIe. vaLI AjakAla loko vidyo(DAkaTaro), kuTuMbIjane tathA mIThuM mIThuM bolI lekakalyANane nAme potAnI svArthavRtti sAdhanArAone ja hitecchuo samajI temanA upara jeTalo vizvAsa rAkhe teTalo ja vizvAsa aparAkSanubhavI mahAtmAo, dharma ane Izvara upara rAkhe te jagatamAM AvI karuNAjanaka Apattio kadApi na utare. Ama sAMprata jagatanA du:khanuM mULa phAlatu viSaya sAdhanono saMgraha temaja dharma ane Izvara pratye azraddhA hovI e ja che. | kiraNa 10 jagatamAM UtarelI ApattinuM mULa A badhuM brahmAMDa calAvanAre kAIka che, ema te sarvane nirabhimAnapaNAthI kabUla karavuM paDe che. pachI te kevo che ? kayAM che? ityAdi praznonuM nirAkaraNa dareka potapotAnI mAnyatAnusAra karI le che eTaluM ja paraMtu koI eka che, emAM to koInA paNa be mato che ja nahi. vaLI paramAtmAnuM aMtima jJAna te kevaLa eka manuSyayonimAM ja thaI zake che. itara kaI yonimAM te prApta karI zakAtuM nathI. A jJAna prApta karavuM e ja manuSyayoninuM aMtima dhyeya heI ekarUpatA thaI paramasukhanI prApti karI levI e ja eka aMtima dhyeya siddha karavAnuM hoya che. chatAM je manuSyo A dhyeya siddha na kare ane bIjA game teTalA viSayo saMpAdana kare to te sarva aMte nirarthaka ja gaNAya. A jagatataMtra calAvanAra Izvara thAya che. te jagatamAM pazu, pakSI, kITa, pataMga, jhADa vagere sarvane poSaNuM karI rahyo che; to zuM te amane upavAsa rAkhaze ? evI jemanAmAM dara zraddhA hoya temanI vAta to judI; paraMtu jeonI daDha zraddhA hatI nathI teo kadAya peTapUratAM anna, vastra ane rahevAnuM ekAda jarUrI sthAnaka eTalA pUrato prayatna kare, to te kSamya gaNAya; paraMtu jagatamAM jIvananirvAhane mATe upayogI evAM keTalAM sAdhanonI jarUra hoya che? game tevA zrImaMtamAM
Page #158
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) te A sarvanI aMdara paNa che ne sarvanI bahAra paNa sarvatra te ja vyApeluM che. [ ra9 zrImaMta athavA garIbamAM garIba paNa zera bazera annathI vadhu khAI zakaze nahi. jIvana TakAvavAne mATe jADuM pAtaLuM ane; aMga DhAMkavA pUratuM ekAda vastra tema ja nAnuM sarakhuM ghara basa che. paraMtu jagatamAM jIvana TakAvavAne bahAne sarva lokone je A badhA prayatna cAlI rahelo vyavahAramAM jovAmAM Ave che, te kharekhara jIvana nibhAvavAne mATe heto nathI; paraMtu upara batAvelo putra, dhana ane loka-paraloka vagerenI abhilASAo sevIne phAlatu viSayono saMgraha ke jenI jIvanane mATe kiMcitmAtra paNa jarUra chetI nathI; tevA prakAranA nirarthaka viSayo, Apa ApasamAM kaLa ane baLa vaDe ekabIjA pAse yuktiprayukitathI paDAvI levAne mATe ja cAlI rahyo che. jagatamAM jIvanane nAme ApasaApasamAM aMdarakhAne cAlI rahelI A ImpravRttio ane tevI vRttio saMtApavAnA uddeza vaDe uparathI lokonuM hita tathA kalyANa karavAnI bhAvanA dAkhavI pitAno vArtha sAdhanArA hitecchu gaNatA ThagArAone prastuta kALamAM rAphaDo phATelo joIne manuSyonI A pazu karatAM paNa adhama vRttione mATe vicArazIla ane buddhimAnane teo mATe dayA upajyA vagara raheze nahi. A IrSA bora tathA svArtha sAdhavAmAM ja aMdha banelA saMgrahIo dharmanAM baMdhanone phagAvI daIne potAnI manarI rIte, jagatanuM kalyANa karavA nIkaLI paDyAno dAvo kare che, paNa temano e dA taddana nirAdhAra hoya che. teoe dharmane abhyAsa karelo hoto nathI jethI manarI rIte jagakalyANano IjAro te e pitAno hovAnuM mAnI bese che; paraMtu vAstavamAM to te eka prakArano daMbha che. kAraNa ke je mahaSioe batAvelAM sAcAM dhamaMtonuM pAlana thAya te pachI aMtaramAM raDelo potAno svArtha zI rIte sAdhI zakAya? eTalA mATe bahArathI lokakalyANane DoLa karavA nIkaLelA ane aMdarakhAne viSayonI lAlasA sevanArA ane lekakalyANune nAme ajJAnIone paNa potAnI sAthe laIne ja baLatI citAmAM paDanArA tathA potAsaha bhasmIbhUta thatA A pitAne buddhimAna samajanArA paraMtu vAstavika rIte atyaMta mUDha ane dAMbhike varNa, Azrama, rIti, nIti, nyAya, jJAti, jAti atyAdi zAstromAM kahevAmAM AvelA yogya dharmabaMdhAraNo ke jenI mULa sAcA preyanI prApti thavAne mATe ehika ane pAralaukika dRSTie vyavahAramAM atyaMta jarUra hoya che tene chADI daI lokonI adharma vRddhimAM ja pravRtti karAvI ajJAnI jano pAsethI potAno svArtha sAdhI le che. durbhAgye AjakAla AvA prakAranA mArgadarzakano ja kIDIonI mAphaka rAphaDo phATelA hovAthI jagatamAM sarvatra atyaMta hIna sthiti nirmANa thavA pAmelI che. sArAMza ke, vRddhAdike sukhanI vyAkhyA bALako tathA yuvAno karatAM e sArI rIte samajI zake che, tethI temaNe potAnAthI nIcI keTinA buddhimAnene sanmArge doravA joIe. e vyavahAra nyAyAnusAra jeo A vyAvahArika viSaya saMgrahanA AdhAre ja sukhanI kalpanA karI laI te meLavavAne mATe prayatna kare che, tenA karatAM AgaLa jaI jyAM pahoMcyA eTale sukhanI aMtima maryAdA paripUrNa thAya che, evA sthAnano maharSioe aMta joI te parama sukhano nizcita mAge ke jayAM buddhine paNa vilaya karavo paDe che, teno pote svAnubhava laI kevaLa AtmaprAptimAM ja sukha che, te sivAya bIjA kazAmAM sukhane lavaleza paNa nathI, evo atima nirNaya karyo che. sukhanI AkharI maryAdA atre ja pUrNa thAya che. mATe loko paNa teno anubhava laI sukha ane kAyamI zAMti prApta karI zake eTalA mATe te mArga ja temaNe lokone batAve che. paraMtu A kArya temaNe jema nAnuM bALaka vRhanAM to samajavAne mATe ekadama zaktimAna haito nathI, tethI tene tenI bALakabuddhi anusAra dhIre dhIre AgaLa vadhAravo paDe che, tema A ajJAnIono vicAra karIne zAstrakAroe prathamataH AcAra, varNa, Azrama, nIti, nyAya, viveka, amadamAdi sAdhano ityAdi bAbAno nizcaya karIne tevA niyamo nakakI karelA che, tathA varNAzramAcita dharmanuM pAlana karavAne mATe mArgadarzana karI ApeluM che. A kArya eTalI badhI kuzaLatAthI kareluM che ke samaye yA vagara samajape tenuM pAlana karavAmAM Ave to paNa te vaDe aMte sAcuM sukha prApta karI zakAya che. mATe prathamataH te dareke potapotAnA varNAzramAdi svadharmanuM custa rIte paripAlana karavuM joIe, e vyavahAramAM sauthI AvuM kartavya che; e nizcita siddha thAya che. prastuta samaye jagatamAM UtarelI ApattinuM mULa saMyamanA abhAve ApaNI svadharmapAlananI azakti ane Izvara pratyenI azraddhA tathA bIjAonuM AMdhaLa
Page #159
--------------------------------------------------------------------------
________________ 30 ] catu savafA mUtAne cAra-jovAnu [ upAsanADa kira0 11 anukaraNa karIne jIvone mATe taddana binajarUrI evAM mojazekhanAM phAlatuM sAdhanone saMgraha kare ityAdi khoTA durAgrahamAM ja samAyela che. TUMkamAM marSioe batAvelA sanAtana dharma uparanI azraddhA e ja AjanI avanatinuM mukhya kAraNa che ema nizcayapUrvaka samaje. kiraNAMza 11 adharmane aMta Avaze te ja sukhanI prApti thaze he rAjana! tamo have sArI rIte samajI zakyA hazo ke vyavahAramAM paNa zraddhA ane azraddhA nAmanI be zAkhAo che. temAM zraddhA e ja zreSTha hoI azraddhA vaDe kevo ghAta (vinAza) thAya che, e vAta to tame prastuta samaye jagata upara UtarelI ApattithI pratyakSa joI zakaze. A jagatanI utpatti thaI tyArathI te AjasudhI A bharatakhaMDamAM AjanA jevI sthiti eTale ke chatAM varasAda ane chatAM anAje khorAkanI taMgI, lakSamIno kSaya ane vidyAnuM nAmanizAna paNa rahyuM nathI, AvA prakAranI mahAna Apatti kadI paNa AvelI na hatI. ju no A dharma uparanI azraddhA vaMDa bIjAnA AMdhaLAM anukaraNane lIdhe jIvanane jenI bilakula jarUra nathI, evA prakAranAM phAlatu zekhanAM sAdhanono saMgraha tathA nIti, nyAya, pavitratA, AcAra, varNa ityAdi dharmono tyAga thavAthI samudramAM rahenArI mAchalI pANInA abhAvathI jema tarasa vaDe TaLavaLIne mare che, tema roja ane vagara thatAM hajAro manuSyonAM maraNe e sarva adharmanAM ja phaLa che ema nizcayapUrvaka samaje. jyAM sudhI manuSyane A adharma vetALano bhaya utpanna thayo nathI. jIvanamAM taddana nirarthaka evI vastuono saMgraha karavA tarapha aprIti utpanna thayelI nathI tathA dharmano nAza kare; phAlatuM viSayavastuono nirarthaka saMgreDa karavo; nIti, nyAya, sadAcAra, viveka, vairAgya ane saMyamAdine tyAga kare; AcArabhraSTa thavuM, manamAM Ave tema ane kAve tevuM vartana karavuM, game te prakAre lokonI pAsethI svArtha sAdhI levo, kevaLa pArakAonuM AMdhaLuM anukaraNa ja karyA karavuM ane tene ja karma samajavuM, ityAdi prakArono arthAta sAMprata kALamAM samajavAmAM AvatAM AvAM kamIrUpa vetALane aMta Avaze nahi tyAM sudhI mATe te jagatamAM kadI paNa sukha prApta thaze nahi ema nizcayapUrvaka jANe. sArAMza e ke, vyavahAramAM paNa sajajane ane AkhuM puruSonAM vacanamAM ja zraddhA rAkhavI hitAvaha che. hitecchuoe anyathA zraddhA nahi rAkhavI hitecchu puruSoe anyathA eTale svArtha sAdhu evA parakIyo upara karI paNa zraddhA rAkhavI nahi paraMtu potAnA Apta evA sajajane upara ja zraddhA rAkhavI. nahi to pariNAma e Ave che ke mAchalI jema bahArathI sIdhA dekhAtA paraMtu aMdarathI vAMkA vaLelA ane loTa lagADelA tIkSaNa kAMTA upara zraddhA rAkhavAthI potAno nAza karI le che, tevI rIte pote potAnA upara vinAzanI Apatti vahorI le che, ane teno anubhava te Aje pratyakSa AvI rahyo che. AthI ja ApaNA zAstrakAro pokAra karIne kahe che ke sajajano upara ja vizvAsa rAkhavo, durjana upara nahi. Apta puruSonAM vacano ane sajajane upara vizvAsa rAkhavAthI jana kalyANa thayeluM che ane darzana upara vizvAsa rAkhavAthI jeono nAza thavA pAmelo che tevAM ghaNAM udAharaNo che. have A vacane kayAM ane sajajano kone kahevA, tene vicAra karavo jarUrI che. Ata ane sajajana keNa ? satya ane ajJAta vastuno baMdha karI ApanArA Apta kahevAya ane temanAM vacana e ja maMtra kahevAya. brahmaniSTha mahAtmA maharSio brAMtithI, pramAdathI, koIne maLavAnI IcchAthI ane indriyonA zithilapaNA AdithI eTale tamAma viSayavAsanArUpI pArasothI rahita hAI buddhithI para evA AtmasvarUpamAM ja nitya sthita hovAthI teo ja sAcA Apta gaNAya che. ane AvA maharSionAM vAkayone ja ApavAkayo kahe che. temaNe kevaLa lokahitanI daSTie apauruSeya evA vedone tapazcaryAdi baLa vaDe sauthI prathama pitAnA " mA tamAma kAma
Page #160
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] je A mujaba sarvabhUtAne AtmAmAM ja jue che [31 hRdayamAM sAMbhaLyA; tethI tene kRti paNa kahevAmAM Ave che. e aveda, yajurveda, sAmaveda ityAdithatine ja lokahitArthe ziSya paraMparA vaDe pravRta karyA che. te paikI zvedanA maMtrone RcAo, yajurvedanA maMtrone yajuSo ane sAmavedanA maMtrone sAme kahe che. A badhA vaidika maMtro kahevAya che. A sivAya purANAdimAM bIje je ApavacanarUpa maMtra che te badhA tAMtrika maMtra kahevAya che. yajJAdi kAryomAM A traNa veda mukhya che, ane cotho atharvaveda che, temAM arthazAstra, zilpazAstra, yaMtrataMtrAdi vividha vidyAo vagereno samAveza paNa thAya che. A cArenAM cAra mukhya vAkayo che, tene mahAvAkayo kivA catupadAthe ema paNa kahevAya che. sarva ApavAnA sArano samAveza A cAra mahAvAkomAM ja thaI jAya cheH (1) prajJAnaM traNa (ve) (2) 6 (6), (3) tAvamafsa (sAmaveda), tathA (4) mAmA ghA (badhA). A cAra mahAvA cAre vedanAM mukhya vAka che. e ja sarvanuM kartavya, prAptavya ane jJAtavya che. A aMtima dhyeya hoI tenI prAptine arthe ja Itara tamAma vidhi ane niyamavAkayo racAyelAM che. arthAta varNAzramAdi dharmonI utpatti uparyukta jayanI prAptine mATe ja teoe karelI che. mATe te prakaTa karanArAo ja sAcAM Apta hetemanAM vacano upara vizvAsa rAkhavAthI bALaka jema mAtApitAnA vizvAsa upara dhAstI vagarano kivA nirbhaya thaIne rahe che tema A Akho kivA sajajoe batAvelA dharmonuM pAlana karIne manuSyoe nirbhaya thaI rahevuM joIe. AjakAla mAnavAmAM AvatuM kartavya avicAra e ja mahAna Apatti che. AjakAla to AsonA vAkayamAM avizvAsa rAkhI kRtizAstranA AdhAra vagara potAnA manamAM Ave tema phAve tevA kutarko karavA tene ja kartavya mAnavAmAM Ave che. AvA katarUpa viSayanI vAlA sarvatra prasarelI hovAthI A AkhuM jagata mUchinuM baneluM che. potAne moTA moTA buddhizALI samajanArAe ane agraNIo paNa mithyA abhimAna vaDe A kutarUpI mehamAM phasAI aMdha banelA che, to pachI dataranI to vAta ja kayAM rahI? teothI Atmahitano sAco mArga eLakhAto nathI ane tethI teo bhaLate mArge jAya che tathA pharIpharIthI aMdhanI mAphaka mehamAM bhaTakAyA kare che. Ama jagatamAM badhA loka kalyANanI IrachA vaDe ja kartavayarUpI jhera pIne mUchita thavAne lIdhe aMdha banI gayA che. teone Atmahitano sAco mArga jaDato nathI ane mithyAbhimAnane lIdhe sAco mArga oLakhavA jeTalI bu temanAmAM hetI nathI. A rIte teo potAnI jAte ja potAnA vinAzane netare che, eTaluM ja nahi paraMtu pitAnI sAthe anuyAyIone paNa vinAza karAve che. mATe A avicArano tyAga karIne parama zraddhAvaDe yukta thaI Ama evA mahaSi ane brahmaniTa mahAtmA puruSonAM vAkayo upara nizcala vizvAsa rAkhIne dhyeya prApta karI levuM joIe. A rItanI zraddhA e ja AtmonnatinuM mULa he tevI zraddhA ja paramezvaranAM sAkSAta darzana karAvI ApavA samartha che. rAjana ! zraddhA saMbaMdhe eka prasaMga kahuM chuM: bebaDuM bolavuM mAtApitA samaje che koI eka samaye eka moTA zaheranI aMdara javAnuM thayuM. jemane tyAM mukAma hatA te sadagRhasthane tyAM eka vayovRddha gRhastha nityaprati bhakitabhAva vaDe roja bhagavadgItAne pATha niyamapUrvaka karatA hatA. e gRhasthane tyAM eka vidvAna mahemAna AvyA. teo pote saMskRtanA sArA abhyAsI hatA. teo A gRhasthane pAka azaddha thato joI temane sudhAravAnA uddezathI dararoja lAMbo samaya temanI sAthe gALatA hatA, paraMtu nila abhyAsa paDI javAthI tema ja vayovRddha hovAne lIdhe pAThaka pate te bhUlI jatA ane bIje divase vaLI pAchA azuddha pATha ja cAluM rAkhatA. Ama dararoja lAMbo samaya baMnenI rakajhaka cAlyA karatI. A rIte pAMca cha divaso thaI gayA. bIjI bAjue gharanI sarva maMDaLI mahemAno mATe khoTI thaI besI rahetI, raMtu mahemAna pATha pUro thAya tyAre ja snAna karI pachI nityakarmAdi karatA. AthI gharamAM badhAMone vagara kAraNe khATI thavuM paDatuM. Ama cha sAta divasa te vItI gayA ane pATha to pADo azuddha ja rahyo, AthI eka divase meM saheja kutUhalathI mahemAnane kahyuM, "kAkA sAheba! kema che? to ja ATalI badhI mahenata kare che te zuM A gRhasthane pATha zuddha thayo ke?" temaNe tatkALa kahyuM. "mahArAja! huM chuM * I E FE
Page #161
--------------------------------------------------------------------------
________________ 32] sarvabhUteSu rAmAnaM tato viguNa 4. [upAsanAkASTha kira0 12 sAta divasathI ATalI ATalI mAthApheDa karI rahyo chuM; paraMtu A to saheja paNa sudharatA nathI." "azuddha pATha te mahAna doSa gaNAya kharuM ne?" kAkA sAheba ! to kare che te ghaNuM sAruM che, paraMtu A pAkazuddhinuM kArya Apa rAtre kivA bIje kaI vakhate kare to vadhu sAruM! vaLI teo dararoja pATha karatAM karatAM gharaDA thaI gayA che, temane rojano abhyAsa daDha thayela hovAthI ekadama zI rIte sudhare ? nAnAM bALakonI buddhi vidyA grahaNa karavAmAM jeTalI nirmaLa hoya che teTalI vRddhinI kayAMthI hoya ?" A vivecana cAlatuM hatuM eTalAmAM mAlikanA chokarAne eka nAno chokaro Avyo tathA bebaDA ane kAlA kAlA zabdo vaDe bolyo, "kAkA jaladI bhU karo, bapore amane badhAMne bAgamAM laI javAnuM che ne?" "hA beTA, Aje jaladI nAhIza." evuM AzvAsana maLatAM ja bALaka to cAlyo gayo. meM pUchayuM, "kAkA sAheba ! A bALake zuM kahyuM ? huM to te jarApaNa samaje nahi." teo bolyA ke, "meM badhAM bALakone gaI kAle kahyuM hatuM ke tamane badhAMne Aje huM bahAra pharavA laI jaIza. te dhyAna rAkhI teNe mane jaladI snAna karavA jaNAvyuM." meM kahyuM, "kAkA sAheba ! te eTaluM badhuM azuddha, bobaDuM ane kAluM kAluM bolatA hato ke mane te jarApaNa na samajAyuM ane Apa to samajI gayA. A uparathI mane ema lAge che ke nAnAM bALake game tevuM bobaDuM, totaDuM ke azuddha bole chatAM tene bhAva mAtApitA ane vaDIlo samajI zake che. te pachI je kharekhara zraddhAyukata thaI nirmaLa bhAvanAthI pATha karato hoya to te jenI prItyarthe pATha kare che te samo haze ke nahi vAraM?" teo buddhizALI hovAthI A kathanano bhAvArtha turata samajI gayA. ane temaNe e gRhasthane trAsa ApavAnuM choDI dIdhuM. tAtparya e ke, je aMtaHkaraNamAM zuddha bhAvanA haze ane uparathI azuddha bolavAmAM Avaze, te paNa paramezvara jarUra samajI zakaze, paNa aMdara azuddha bhAvanA hoya ane bahArathI game teTalo zuddha pATha kare te te nirarthaka ja che. rAjana ! A pramANe zraddhAne prabhAva che, te tamone have sArI rIte samajAyuM haze; paraMtu vAstavika rIte zraddhAne aMta to meM upara kahelI zraddhA ane ajhahA nAmanI baMne zAkhAothI para svataHsiddha ane anirvacanIya evI je mULa zraddhA che temAM ja thAya che. kiraNAMza 12 mane zraddhA che ane nathI upara pramANe vivecana cAlatuM hatuM te prasaMge sabhAmAM koI eka gRhasthe namratAthI kahyuM, "mahAtmana ! mane Apa kSamA karazo. huM ApanuM nAma sAMbhaLIne ghaNe dUrathI Avyo chuM. mArA manamAM zaMkA che tenuM Apa nivAraNa karI zakazo ema mane lAge che; paraMtu sAthe sAthe mAre prathamathI ja kahI devuM joIe ke, "huM azraddhALu paNa nathI ane zraddhALu paNa nathI." zAstrakAro kahI gayA che mATe te kadAca satya haze ema samajIne huM zraddhA rAkhuM chuM ane vaLI vyavahAra prasaMge viparIta anubhava Ave che tethI A badhA zAstrakAroe gappAM mAya che ke zuM? evI mane azraddhA paNa utpana thAya che. Ape te atyAra sudhI zraddhA rAkhavA jaNAvyuM paraMtu AjakAlanA jamAnAmAM zraddhA kayAM rAkhavI ?" vacamAM ja kAI bolI UThyo ke "ApaNo deza aMdhazraddhA mATe prakhyAta che. pUrve dharmamAM aMdhazraddhALu kahevAtuM hatuM ane have potAne aMdhazraddhALu nahi samajanArAo ane buddhimAna kahevarAvanArAo paNa parakIya evA pAzcAtyonA mohamAM ja AMdhaLA banyA che; ema game tyAM aMdhazraddhA to che ja." temane rokIne kahyuM, "A viSaya aprastuta che, mATe tene choDI de." huM nArataka chuM te kayA sAdhana vaDe jANavAmAM Ave che ? tamArA prazna uparathI mane eka prasaMga yAda Ave che. tamee kahyuM ke "mArAmAM zraddhA che paNa kharI ane nathI paNa kharI.' tema eka divase eka kaTapaka vidvAna ane nipuNa evA eka vidyApIThanA mukhya zikSake mane prazna karyo hato ke, "huM Astika paNa nathI ane nAtika paNa nathI." te uparathI temane kahyuM ke, "he vidyApIThanA mukhya guru ! Apane mAre baso guNa ApavA paDaze." praznaH zI rIte ? uttara: tamo te parIkSaka che tethI sArI rIte jANI zakazo ke jagatamAM be prakArane AgrahI loko te jovAmAM Ave che:
Page #162
--------------------------------------------------------------------------
________________ nAnA IT gItAhana] tema ja sarva bhUtemAM e AtmAne jue che te koIne kadI niMdo nathI. [ 33 (1) pitAne huM Atika chuM ema mAnI tevuM kahevarAvanAra tathA (2) huM nAstika chuM ema mAnanAra. A rIte be paMthane judo jude Agraha rAkhanArAo te jagatamAM jovAmAM Ave che. parIkSakanA niyama pramANe tame je A be prazno kaI parIkSAmAM judA judA pUche to te darekane pUrA so so guNe ApavA paDaze, paraMtu Ape to huM baMne chuM ema kahyuM che, tethI so guNa AstikatA ane se guNa nAstikatA badala ema basa guNe, je mane eTalA pUrato parIkSaka nIme te huM tamane jarUra rakhAyuM. kemake Ama kahevAmAM tame sAcI AstikatA kiMvA zraddhA prakaTa karo cho. vicAra karo ke, " huM Astika nathI kiMvA azraddhALuM " ema je kaMI kahe to tene ema pUchI zakAya ke "huM nAstika kivA azraddhALuM " ema kahevAnI ApanAmAM zraddhA che ke Apa bIjA koI sAdhana vaDe tema kahI rahyA che? sArAMza, "huM nAtika kiMvA azraddhALuM ' ema kahevuM tenA mULamAM paNa zraddhA ja rahelI che. te mULa svataHsiddha evI eka zraddhAnI ja (1) huM nAstika kiMvA zraddhALuM nathI athavA (2) huM Astika kivA zraddhAvALA chuM, evI be zAkhAo vyavahAramAM haI dareka manuSya te te zAkhAone durAgraha rAkhe che; paNa te te eka nAdAnapaNuM kivA zraddhAnA sAcA svarUpanuM ajJAna ja gaNAya kharuM ne? kemake mULa zraddhA to anirvacanIya ane svataHsiddha hovAthI te vANI, mana, buddhi datyAdi dvArA vyakta yAne prakaTa karI zakAya tevI nathI. kemake koI paNa vastunuM prAkaTya thayuM, eTale e vAta te IT taddana nizcita thaI kahevAya ke Ane A pramANe prakaTa thavAnI kriyA karavAnI zraddhA hatI. zraddhA vagaranuM kathAnuM prAkaTaya thavuM kadApi zakya ja nathI. pachI te upara kahyA pramANe be zAkhAo paikI game te prakAranI hoya! A sarva pravRtti zraddhA upara ke phI upara cAlI rahI che? he viThana! vicAra karo ke huM zikSaka chuM evA prakAranI Apane zraddhA che kharI? je tevI zraddhA ja na hoya to pachI tamo vidyArthIvargane zikSaNa kevI rIte ApI zakaze? vaLI vidyArthIonI paNa tamArA upara zraddhA na hoya te te zikSaNa kevI rIte prApta karI zake ? zraddhA ja darekanuM jIvana che. mAtA upara vizvAsa na hoya te bALaka kema karI jIvI zake? vizvAsa ja na ha ya te puruSane strI thakI sukha kevI rIte prApta thAya? ane vRddhone bALaka upara prema paNa kyAMthI utpanna thAya? zraddhA ja na hoya to kheDUta jamIna kheDe ja kayAMthI? anAja vAvavAnI athavA saMgraha karavAnI je pravRttio manuSyo kare che te che vagara zraddhAe? tame A nokarI dara mahine pagAra maLaze tevA prakAranI zraddhA vaDe ja kare che ne ? mATe AtonA zabdomAM avizvAsa rAkhavo e mahAna zatru samAna che. zraddhA nAmanI premALa mAtA eTale upara karelI mULa zraddhA ja pitAnAM bALake eTale Atika ane nAstikapaNAnI bhAvanAonA AgrahI ene dareka kutakevI surakSita rAkhe che. sajajane upara zraddhA nahi rAkhanAra mUDha manuSyane lakSmI kIti, kArya saphaLatA ane sukha ityAdi kadI paNa prApta thatAM nathI. zraddhA vinAne puruSa badhI vAte bApa hIna-hIna banI jAya che. sArAMza, zraddhA e ja AkhA jagatano AdhAra che, ema nizcita siddha thAya che. kemake je mULa zraddhA ja naSTa thAya to pachI A jagatamAM cAlatA tamAma vyavahAra nAza pAme. kadAca temAM zaMkA karo ke jagatamAM cAlatI tamAma pravRttio pratyakSa maLanArAM phaLa upara ja cAle che, nahi ke kevaLa zradhA upara ! te vicAra karI Ama karavAthI pratyakSa phaLa maLaze e bhAvanA ja prathama kayAMthI udabhave? zraddhA sivAya bIjA koI sAdhana vaDe AvI bhAvanAo thAya che ke zuM? are! jarA vicAra karo ke tame mahinA sudhI nokarI karaze te tenuM phaLa pagArarUpe pAmaze; eTale prathama kArya ane pachI phaLa ema thayuM kharuM ne? paraMtu A kArya karavAthI A phaLa maLaze evI zraddhA je prathama hoya to ja manuSyo te kArya karavA prerAya, kAraNake phaLa maLavAnuM che te bhaviSyamAM, prathamathI to kAMI maLatuM nathI, e vAta to dIvA jevI spaSTa che. te mane zraddhA nathI evA matano Azraya le e paNa zraddhAne ja Azraya levA samAna che, e vAta paNa nakkI siddha thAya che, kharuM ne? tasmAta je mULa zraddhA ja na hoya to A sarva lokeno vyavahAra aTakI 5Daze. kharekhara zraddhA vagara to zvAsa paNa laI zakAya tema nathI. A kharAba che kivA A sAruM che ema kahevAnI je prati thavI te paDyuM tevA tevA prakAranI mahA vo ja che; e vAta paNa niHzaMka rIte siddha thAya che. IT I
Page #163
--------------------------------------------------------------------------
________________ yasminsarvANi bhUtAnyAtmaivAbhUdvijAnataH / jagatamAMnA saghaLA vyavahAra zraddhA vaDe ja cAlI rahyo che, he muddamAna! A sAruM che ane A narasuM che te jANavAne mATe zradghA vinA zuM khIjuM kAI pramANu che. kharuM ke ? ane khIjuM keAI pramANa haze ema te kahevAmAM Ave te jene zraddhA ja nathI tevAone mATe te pramANa che ema kahevuM paNa zraddhA vagara khIjAM kayAM sAdhane vadhu saMbhavI zake? athavA te| jyAM zraddhA ja nathI tyAM bIjuM kayuM pramANa hAI zake? te zraddhA ja nathI tene pramANa upara zraddhA kayAMthI saMbhave sArAMza, A sa leAkavyavahAra zraddhAnA AdhAra vaDe ja cAlI rahelA jovAmAM Ave che, te vAta taddana spaSTa thAya che. paNa jeene AtmAtinI icchA heAya tevAoe asaMbhavita ane ane anubhavathI viruddha evA a vagaranA kutarko karavArUpa zraddAne tyajI I zrutizAstramAnya evI zraddA vaDe ja peAtAnuM hita sAdhI levuM joI e. eTale peAtAnI unnati cAhanArA vivekIee manasvI rIte tA~ nahi karavA, paraMtu ta| kevI rIte karavA te paNu sajjana evA AptAe ve, zrutizAstrao AdhAre prakaTa kareluM che. temaNe batAvelA e niyamAnusAra tA~ karavAthI ja kharuM` hita sAdhI zakAya che, bAkI saMbhave nahi evA artha vagaranA kurtI karanArA kivA jee taddana tarko karatA ja nathI, tevA baMne prakAranA manuSyAne te A lAkamAM kivA paralAkamAM baMne bAjuethI phAyadA thavA zakaya nathI. temAM kadAca kALe karIne bIjAne eTale ta+ muddala nahi karanArane teA bhaviSyamAM krAI kalyANA mA` prApta thavA saMbhava hoya che, paraMtu a` vinAnA tarko laDAvanAra pahelAnuM eTale kutarkInu tA adhaHpatana ja thAya che, ema nizcayapUrvaka samajo. 64 [upAsanAkADa ri0 13 kharA nAstikA karyAM che? huM vina! vaLI kharI rIte te| Aja sudhI kAI sAceA nAstivAdI kivA astivAdI mArA jovAmAM AvyA nathI. kemake jeo peAtAne Astika kahevarAve che te te uparaTapake leAkeAmAM peAtAnI chApa besADavA pUratuM ja heAya che, aMdarakhAne teA tee eTalA badhA kukarmI hoya che ke tenI kalpanA karavI paNa zakya nathI; tema ja nAstikAnI paNa tevI ja sthiti che. te peAtAne uparathI leAkAmAM nAstika kahevarAve che kharA, paraMtu aMdarakhAne te tevA daDhanizcayavALA hotA nathI. A vyavahAramAM peAtAne nAstikA kivA AstikA kahevarAvanArAomAM bheda eTalo ja che ke nAstikA vyavaDAramAM TharelA nIti, zAstrAdine khullI rIte bhaMga karIne vyavahAramAM tyAjya evAM azubha vane leAkAmAM karI peAtAnI mUDhatAnuM pradarzana kare che tathA AstikA bahArathI nahi paraMtu aMdarakhAnethI kukarmo kare che. paNa huM te! tamAne je sAcA nAstikA kivA AstikA saMbaMdhe atre kahI rahyo chu tevA koLu, te sa MkSepamAM kahuM chuM. na+ati maLIne nAsti zabda thayelA che, je ajanmAneA bhAva darzAve che tene atha e che ke evuM eka sthAna che ke, " jyAM kAMI che nahi' te sthAnanI prApti mATe prayatna karanArAe e ja kharA nAstika kahevAya che ( niHzeSabhAvane abhyAsakrama jue kiraNAMza 22), tema ja asti zabdanA artha che kivA hAvuM' evA che.kAnuM hAvuM? te sat athavA ajanmA ane anirvacanIya evA AtmAnuM. Ama A sarva AtmAnuM ja svarUpa heAI te AtmA ja huM chuM, AtmasvarUpa evA mArA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi; e rIte nizcaya vaDe jANI laI tevA mAnuM avalaMbana karI abhyAsa karanArAe ja sAcA AstikA kahevAya che ( sarvAtmabhAvanA abhyAsakrama jue kirAMza 22 ). arthAt A che AtmasvarUpanI prApti mATe karavAmAM AvatA abhyAsanA mArgo che (A abhyAsakramane mATe AgaLa kiraNAMza 22 tathA siddhAMtakAMDa adhyAya 2, 15 vageremAM vistRta vivecana che), krU'kamAM eTaluM ja ke, " A huM nathI " " A huM nathI'' evA prakAre peAtAsahu sabhAvAne vilaya thayA bAda je zeSa rahe che te ja AtmasvarUpa che. Ama AtmAnubhava laI niHza Mka banavuM te ja kharI nAstikatA kahevAya, ane A prakAranA nizcaya vaDe niHzeSa bhAvaneA abhyAsa karanArAe ja kharA nAstika gaNAya; tema ja "huM" sahu A sa` AtmasvarUpa che, jethI huM, tuM, te, A ityAdi sabhAvA paNa AtmAthI abhinna che, e prakAranA dRDha nizraya vaDe aMtaHkaraNamAM je je vRttinuM utthAna thAya tene turata ja te AtmasvarUpa che
Page #164
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] Ama je sarvabhUtane AtmavarUpa jANIne bhUtarahita bhAvanAvALo thayo che- [ 35 evI rItanA sarvAtmabhAva vaDe dAbI daI AtmAno anubhava laIniHzaMka banI javu, te ja kharI AstikatA heI, tevA prakAranA daDha nizcaya vaDe sarvAtmabhAvane abhyAsa karanArAo ja kharA Astike kahevAya che. AvA prakAranA kharA Astika ane nAritakanI sarvatra zodha karI rahyo chuM, paraMtu te paikI ekane paNa haju sudhI patto lAgyo nathI. kiraNaza 13 zaMkAo zA mATe pUchavI joIe ? A samaye sabhAmAM koI puruSa Avyo ane tene mAre keTalIka zaMkAo pUchavI che ema kahyuM. zaMkAo dIrdha ane ladhu ema be prakAranI hoI tene vyavahAramAM badhA jANe che; paraMtu ApanI pAse te karatAM koI trIjI ja zaMkA hovAnuM jaNAya che.' Ama sAMbhaLatAM ja teo vicAramAM paDI gayA, te uparathI pUchyuM ke, tamo vicAramAM kema paDI gayA? zuM mAruM kahevuM tamane ayogya lAge che? meM kAMI tamane A upahAsanI dRSTie kahyuM che ema mAnazo nahi. kAraNa zaMkAne uddeza mela sApha karavAno hoya che. jema zarIramAMthI dIrgha ane ladhu zaMkA dvArA zarIramAMne mela sApha thaI jAya che tathA tethI zarIra haMmeza nirogI ane AnaMdita rahe che, tema manamAM paNa saMka95vika5tmaka kacaro ekaTho thavAthI manuSya kArUpI sAgaramAM gherAI jAya che, kAraNa ke A zaMkArUpa mahAcakkara evuM te vilakSaNa che ke temAMthI keI bhAgye ja chUTI zake che. zaMkA vaDe thanArA anartho to vyavahAramAM nityaprati jovAmAM Ave che. zaMkA vaDe ja mitra zatrarUpa bane che; patnIno tyAga karavAmAM Ave che, kAraNa vagara jhaghaDAo utpanna thAya che ItyAdi zaMkAnI aneka paraMparA vyavahAramAM prasiddha che. je manuSya tamAma zaMkAothI 2hita thayo hoya te ja kharo sukhI kahevAya che. eTalA mATe zaMkA e manano mahAna mela eTale kacaro che te aMdara rahevAthI manuSyanAM mAnasika ane zArIrika ema baMne prakAranAM svAsthane nAza thaI jAya che. aneka prakAranI zaMkAothI gherAyelA puruSane kadI sukhe nidrA paNa AvatI nathI. citA e ja enI kanyAo hoI IcchA kivA vAsanAo e ja tenA AzrayadAtAo che ane ajJAna e ja enuM utpattisthAna che. Ama zaMkA vaDe gherAyelo puruSa aneka prakAranI icchAo tathA vAsanAo vaDe ciMtAmAM ne ciMtAmAM ja potAnuM AyuSya vyartha gumAve che. saMzaya e tenuM bIjuM nAma che. tamAta A sarva duHkhanuM mULa evI zaMkAerUpI mananA melane bahAra kADhI nAkhavo joIe. upara kahyuM tema zarIramAM mela je dIrgha ane laghu zaMkA vaDe bahAra kADhI nAkhavAmAM nahi Ave to te jema zarIranA svAdhyane mahAna ahita karanAruM nIvaDe che, tema mananA melarUpa je zaMkA kiMvA saMzaya tene je manamAM ja saMgrahI rAkhavAmAM Ave che te bhayaMkara viSa samAna heI sarvarava rIte potAno vinAza karanAruM nIvaDe che. AthI "hAthamAM dikaratA ema gItAmAM bhagavAne kahyuM che ane eTalA mATe ja tene saMzaya kiMvA zaMkA evuM nAma hAI tene manamAM nahi rAkhatAM bahAra kADhI nAkhavI joIe; AthI anAdikALathI evo niyama cAlato Avela jaNAya che ke buddhimAne pitAnI yogya zaMkAonuM nivAraNa tattvavido evA brahmaniSa mahAtmAonI pAse jaIne karAve che. A uparathI tamo zaMkA kone kahe che te saMbaMdhamAM sArI rIte samajI zakayA haze. mATe have IcchA hoya to tame tamArI zaMkAo khuzIthI pUchI zake che. dareka kSaNe bhagavAnanuM smaraNa kema karavuM ? praznaH eka kSaNa paNa visaryA sivAya nityaprati bhagavAnanuM smaraNa karavuM joIe, tema ja phakta aMtakALamAM ja je bhagavAnanuM smaraNa thAya to basa thAya che, ema kahevAmAM Ave che. vaLI ema paNa kahevAya che ke je A janmAre nAmasmaraNa karyuM hoya ane aMtakALe tenuM smaraNa nahi thAya te kareluM badhuM nirarthaka ja che. A badhA paikI sAcuM zuM?
Page #165
--------------------------------------------------------------------------
________________ 36 ] ra che moraH : zo tamanapatiH za. [ upAsanAkASTha kira0 14 mAre aMtakALa kayAre che ? uttara : A saMbaMdhamAM prathama eka daSTAMta kahuM chuM te sAMbhaLe.' eka ziSya eka mahAtmAnI pAse sevA mATe rahyo. nityaprati te sadagurunI sevAmAM tatpara raheto hato. Ama tene bAra varSone kALa vItI gayo. mahAmAnAM darzanane mATe dUra dUrathI ghaNu loko haMmezAM AvajA karatA. temane jenI tenI yogyatA anasAra mahAtmA upadeza karatA hatA. paraMtu bAra varSo vItI javA chatAM A ziSyane kAMIpaNa upadeza karyo nahi. bAra varSo thayA pachI ziSyane potAne ghera javAnI IcachA thavAthI teNe zrI gurunI AjJA mAgI. gue vaNA ja AnaMdathI AzIrvAda sAthe rajA ApI. ziSya pUchayuM, "gurudeva! mAre zuM karavuM joIe te Apa kRpA karIne kahe." gurudeva bolyA, "are ! karavAnuM te kAMI nathI, phakta maraNa samaye eka kSaNamAtra bhagavAnanuM nAmasmaraNa karavuM joIe eTale thayuM." zive kahyuM, "De ! eTaluM ja karavAnuM? ane te paNa maraNa samaye?" gurue kahyuM, "hA." zive kahyuM: "te pachI jeo ApanI pAse AvatA te badhA lokone te Apa ema kahetA ke je haMmezAM nAmasmaraNa karaze nahi tene moTAM moTAM narakamAM paDavuM paDaze ane mane to phakta aMtakALane samaye kSaNamAtrane mATe bhagavAnanuM nAmasmaraNa karavuM eTaluM ja eka kArya kahe che." gurue kahyuM, " tuM mane atipriya che tethI meM tane A sAcesAcI vAta kahI che." A sAMbhaLIne ziSya te harakhAte harakhAte potAne gAma javA nIkaLyo. bAra varSa sudhI mahAmAnI sevA thayelI hato, te kAMI niSphaLa nIvaDe? rastAmAM vicAra karato jAya che ke aMta samaye eka kSaNa mATe nAmasmaraNa karavAnuM che to pachI A badhA Akho janmAro tema zA mATe karatA haze ? te e sAcuM samajatA nathI. ApaNane te guru mahArAje sAcI cAvI batAvI dIdhI che, mATe have sukhethI saMsAraprapaMca karIzuM ane maraNano vakhata Avaze tyAre joI levAze. Ama vicAra kare che eTalAmAM to vaLI pAcho evo vicAra Avyo ke A to ApaNane dhaNe ja sahele mArga maLI gayo, paraMtu eka vAta te pRthvI rahI gaI ke mAro aMtakALa kayAre che? te kAMI guru mahArAje kahyuM nahi ane mane paNa pUchI levAnuM smaraNa rahyuM nahi. mATe pharIthI jaIne pUchI AvuM AthI punaH guru pAse AvIne sASTAMga daMDavata praNAma karyA ane namra bhAve pUchayuM : eka kSaNa paNa kema vyartha gumAvavI nahi? " gurudeva ! Ape mArA upara kRpA karIne mane taddana sI ane saraLa tathA jemAM bIjI koI prakAranI khaTapaTa karavI paDatI nathI tevo ati uttama mArga batAvyo, jethI mane ghaNe ja AnaMda thayo. paNa ghera jatAM jatAM rastAmAM mane e vicAra Avyo ke mAre aMtakALa kayAre che te pUchavAnuM huM tane bhUlI gaye; to kapA karIne teTaluM mane kaheze eTale ApanI AjJA pramANe huM te samaye bhagavAnanuM nAmasmaraNa karI zakuM." A prazna sAM naLIne gurudeva bomA, "he vatsa! te vAtanI to brahmadevane paNa khabara nathI, to pachI bIjanI to vAta ja zI? aMtakALe kSagumAtrane mATe bhagavAnanuM nAmasmaraNa karavAnuM che, e vAta tane kahI te taddana sAcI che; paraMtu A zarIra eTaluM badhuM nAzavaMta che ke tene aMtakALanI kSaNa kyAre Avaze tene kAMI bharose nathI. are ! tuM ane huM ApaNe baMne vAta karI rahyA chIe eTalAmAM paNa kadAca te AvI jAya ! A kALa eTale bo jhaDapI che ke koI manuSya bolato hoya to tene eka zabda aMdara ane bIje nahAra nIkaLe te 5lAM te te tene rAmazaraNe paDIcADI de che. Ama A aMtakALanI kSaNe kayAre Avaze tenI kAMI koIne khabara hotI nathI mATe ja huM darekane kahI rahyo hato ke evI eka paNa kSaNa javA na deze ke jemAM bhagavAnanuM nAmasmaraNa na thAya; kAraNa ke je kSaNamAM nAmasmaraNa thayuM na hoya te samaye ja ociMto kALa chApo mAre te zuM thAya ? mATe dhyAnamAM rAkha ke eka kSaNa paNu gumAvyA sivAya bhagavAnanuM nAmasmaraNa karatA raDe, e je huM lokone kahI rahyo hato tenuM raharaya A ja che." sArAMza e ke, zarIra e eTaluM badhuM azApara kiMvA nazvara che ke je kAMI AsamAnI sulatAna na thAya to A badhuM kAla savAra sudhI raheze evI jagatanI dareka vastuone mATe kadAca khAtarI ApI zakAya; paraMtu zarIrane mATe
Page #166
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] tene meha ke ane zoka kevo ! kemake te sarvatra ekapaNAne ja jovAvALA che. [ 37 koIpaNa prakArane apavAda rAkhIne paNa te kAle khAtarIthI raheze ja, ema kahI zakAya nahi. maraNane mATe vyavahAramAM gaNAtuM moTuM nimitta paNa kAMI karI zakatuM nathI ane ekAda nimitta atikSudra che ema samajavAmAM Ave to te tene bacAvI zake tema paNa nathI. juo ke vyavahAramAM jene mATe lokoe tadana AzA cheDI dIdhI hoya te dIrdhAyuSI thayAnuM jaNAI Ave che tathA jene mATe zatAyuvInI kalpanA karavAmAM AvI hoya te eka kSaNa mAtramAM ja hRdaya baMdha paDatAM rAmazaraNa thaI jAya che. bicArAeAe AkhI jiMdagIparyata mahAmahenate meLavelI saMpatti vageremAMthI eka taNakhaluM paNa sAthe laI jaI zakAtuM nathI. A rIte dehanI azAzvatatA sa baMdhe tamArA lakSyamAM AvyuM haze. vyavahAramAM paNa juo ke haMmeza najara AgaLa hoya tevI vastuo paNa vakhata upara dhyAnamAM AvatI nathI, arthAta samaya upara bhUlI javAya che, evo darekano anubhava che. to pachI Akho janmAro jeno kI abhyAsa thayo na hoya te bhagavAnanuM smaraNa aMtakALe ekadama zI rIte dhyAnamAM AvI zake? eTalA mATe eka kSaNa paNa javA nahi detAM niyati bhagavAnanuM nAmasmaraNa karavuM joIe ema je zAstramAM kahevAmAM AvyuM che tene uddeza A pramANe che. nAmasmaraNathI thatuM prAyazcitta evo niyama , ke manuSyo kAyA, vAcA ane mana vaDe jJAta kivA ajJAta rIte je je karmo kare che, te sarva karmonAM phaLe karma karanAra jIvAtmAne ja bhogavavAM paDe che. vicAra karo ke tame vANIthI je bole che, mana vaMDa je saMkalpa karo cho, te badhAM karmonuM zuM thAya che? te kayAM gayAM? ityAdi bAbatono kadI vicAra sarakho paNa karo cho kharA ke? te A aMtarALamAM eTale pRthvIthI AkAza vacceno je pikaLa bhAga che temAM jaI A pAMca mahAbhUtonA mizraNa vaDe dhIre dhIre anAyAse ja ghanIbhAva eTale sthULabhAvane prApta thAya che ane pakava thayelAM te karmaphaLa yathAsamaye jIvAtmAne pUla zarIra vaDe bhegavavAM paDe che, tema ja mRtyu pachI paNa svarganarakAdi phaLa bhogavavAno prasaMga Ave che (mahAkAla puruSa varNana kiraNaza kI tathA 32 juo). AthI mRtyu pahelAM ja te TALavAne yatna karavo joIe. ekAMtatA, strInuM smaraNa, kIrtana, kIDA, jevuM, chAnI vAta karavI, saMkalpa karavo, nizcaya karavo, ane saMjoga ema ATha prakAranuM mithuna kahevAmAM AveluM che, te thakI dUra rahevuM tenuM nAma brahmacarya. manane nigraha, dAna, satya, pavitratA, ahiMsA vagere) yama, niyama, ane japatapAdi vaDe zraddhALu ane Atmonnati IcchanArA dharmavido A mana, vAcA ane zarIra vaDe thatAM karmonuM prAyazcita kare che. vAstavika rIte AtmasAkSAtkAra eTale ramAtmAnuM aparokSa jJAna e ja sarva karmonuM kharuM prAyazcitta che, paraMtu jyAM sudhI tema thatuM nathI tyAM sudhI jema pathya (parejI) saha auSadha khAnAro manuSya rogamAMthI dhIre dhIre mukta thAya che tema AtmAnuM aparokSa jJAna thatAM sudhI niyama pALanAra manuSya paNa pote rAgadveSAdithI dhIre dhIre mukata thAya che. paraMtu sarva sAdhAraNa manuSyone mATe A rIte cAlavuM e ghaNuM kaThaNa hovAthI haMmezAM kevaLa japa karatA rahevAthI paNa A badhAnuM prAyazcitta thaI zake che. jo ke phakta aMtakALe koIpaNa udezathI bhagavAnanuM nAma leva mAM Ave to paNa kArya siddha thAya che, ane saMbaMdhe ajAmIla jevA mahAna pApIno uddhAra thayAnuM uSTAMta te zAstrasiddha ja che; paraMtu aMtakALe bhagavAnanuM nAma mukhamAM AvavuM e to ghaNuM ja duSkara che. AthI eka paNa kSaNa nahi gumAvatAM nityaprati nAmasmaraNa karavAnI jarUra che. kiraNAMza 4 zraddhAthI ja dayeya mATe thAya che praznaH zuM kevaLa zraddhAthI ja dhyeyanI prApti thAya che je amee samajI levuM uttaraH zraddhA saMbaMdhamAM te upara je varNana Apa3 mAM AvyuM che te pUratuM che; chatAM A saMbaMdhe eka daSTAMta kahuM chuM. eka rAjA zivanA parama upAsaka tA. gAmathI thoDe dUra jaMgalamAM eka zivaliMga hatuM. tyAM teo dara somavAra, pradeva, zivarAtri vagere paNInA samaye jatA hatA ane ghaNA upacAra vaDe
Page #167
--------------------------------------------------------------------------
________________ 38] . a caiAra zukamAmanagamanAvika ruddhamAvavidha [ upAsanAkASTha kira0 14 zaMkaranuM pUjana karatA hatA. pAse eka nadI hatI temAM sAMje snAna karIne pachI zAMtithI zaMkaranuM paDaza upacAra saha pUjana karatA hatA. te eka gAvALe joyuM. teNe paNa rAjAnA gayA pachI pUjananI zarUAta karI. tenI pAse to rAjAnA jevAM sAdhano na hatAM, paraMtu zuddha aMta:karaNa ane zraddhA eTalA ja be upacAro hatA. teNe joyuM ke rAjA jalAdhArI dvArA zivaliMga upara pANInI satata dhArA karatA ane bIlIpatra caDAvatA hatA. bIjA badhAM sAdhano to tenI pAse na hatA jethI jaMgalamAMthI bIlInAM DAMkhaLAMno moTo Dhagale thAya tema zivaliMga upara caDAvate tathA nadImAM jaI snAna karI pANIne mATe potAnI pAse kAMI vAsaNa na hovAthI moDhAmAM ja pANI bharIne jaLAdhArImAM nAkho. Ama dareka vakhate jaI nadImAM snAna kare che moDhAmAM pANI bharIne te jaLAdhArImAM nAkhe. Avo krama roja zumAre se vakhata cAlato, chatAM paNa jaLAdhArI bharAya nahi tyAMsudhI tene te kadI paNa adhUrI mUkatA nahi. AvI rIte bananI zumAre paMdara soLa varSa nI kALa vyatIta thavA Avya; paraMtu zivajI to koI prasanna thayA nahi. AthI rAjanI mUMjhavaNa vadhI. te zaMkarachanI ghaNI ghaNI prArthanA karavA lAgyo tyAre eka divase tene ravama AvyuM ke AjathI cothe somavAre huM tane pratyakSa darzana ApIza. savAre jAgyA pachI rAjA ghaNA khuzI thaye. teNe potAnA sAmatane A vAta karI. teo paNa ghaNA rAjI thayA. have to dararoja devAlayamAM dhAmadhUmathI meTo utsava UjaMvavA lAgyo. bicArA govALane to koI aMdara pesavA paNa detA nahi. A ThAThamAThamAM garIba bApaDAne kANu bhAva pUche? Ama thatAM thatAM niyata somavArano divasa avI pahoMcyo. ghaNI ja dhAmadhUmathI utsavanI zarUAta thai. saMdhyA samaye rAjA rAjopacAra vaDe pUjana karI rahyA che, tyAM to zrI zivaliMgamAMthI eka mahAna dhvani nIkaLavA mAMDyo, e avAja eTale badhA vilakSaNa hato ke te sAMbhaLatAM ja badhA gabharATamAM paDyA. A dhvanie te moTuM svarUpa pakaDayuM; tethI devAlaya saha AjubAjunI dharatI paNa kaMpavA lAgI. maMdira to eTaluM badhuM dhrujavA lAgyuM ke jANe hamaNuM ja tUTI paDaze. AthI lokee jyAM raste maLe tyAM nAsavA mAMDayuM. devaLamAM beThelA rAjAe paNa A badhAM bhUkaMpanAM cihno che ema samajI pUjanAdine sAmAna tyAMne tyAM ja mUkI daI maLe te raste nAsavA mAMDayuM. Akhare te pitAne sthAnake jaI pahoMcyo. manamAM to ghaNuM ja du:kha thayuM ke Aje bhagavAne mane darzana ApavA kahyuM hatuM te to bAjue rahyuM paNa UlaTuM mAre jIva javAno prasaMga Avyo. A vicAramAM ne vicAramAM rAjA nidrAvaza thayo. bhagavAnanAM sAkSAta darzana A tarapha rAjA sAthe badhA nAsI gayA chatAM devAlayamAMthI avAja nIkaLato ja hato, tema dharatI paNa dhrujI UThI hatI tathA devAlaya paNa hAlatuM hatuM. te dUrathI pelA govALanA jovAmAM AvyuM. te to tarata ja doDyo ane jue che to tyAM koI nathI ane avAja te nIkaLe che, tema devAlaya paNa hAlI UThayuM che. te te tarata ja devAlayamAM peThe ane devAlayamAMnI zaMkaranI pIMDI(zivaliMga)ne bAthamAM laI ADo paDI rahyo. teNe vicAra karyo ke A devaLa paDI jaze to mArA zaMkaranuM zuM thaze? mATe bhalene te mArI pITha upara paDe, chatAM paNa huM bhagavAnane AMca AvavA nahi dauM. garIbanA tathA bhoLAnA belI bhagavAna hoya che te kAMI khoTuM nathI. tenI AvI bhAvanA joI bhoLAnAtha tatkALa prasanna thayA. avAja vagere baMdha thayo. dharatI prajatI paNa baMdha thaI eTale govALane nirAMta thaI ke have kAMI bhIti rahI nathI, ema samajIne te zivaliMgane pitAnI bAthamAMthI choDI daI upara jue che to pAMca mukha, traNa netro, AkhA zarIre bhasmano lepa, vyAghAMbara dhAraNa kareluM hoI jenA hAthamAM trizaLa che, jaTAmAM gaMgA che. tathA gaLAmAM sarpa dhAraNa karelA evA saumyarUpe sAkSAta bhagavAna zaMkara potAnI sAme UbhelA tenA jovAmAM AvyA. temanI divya kAMti jotAMveMta ja te to taddana samAdhimAM ja sthira thaI gayo. bhagavAna zaMkare tenA mastaka upara hAtha mUkatAMnI sAthe ja tene trikALa jJAna thaI gayuM ane te bhagavata svarUpamAM ja sthira thayo. A tarapha rAjA. nidrAvaza thayo eTalAmAM tene eka svapna AvyuM ane temAM zive tene "huM tane darzana ApavA Avo
Page #168
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana] te AtmA sarvavyApaka, zuddha, cipa, azarIra, avaNa yA saMpUrNa, pAparahita che. [39 hato paNa te te gabharAIne nAsI gayo, paraMtu pelo govALa to mArA para devaLa paDI mane vAge nahi evA uddeza vaDe ekadama AvIne mane bheTI paDyo; tenI AvI nisIma bhakti vaDe huM tene prasanna thayo chuM, tene mArAM sAkSAta darzana thayAM che. te have mArAthI judo rahyo nathI. mATe have tuM tenA dvArA ja mane prApta karI zakIza", ema kahyuM. A mujabanI niHzaMka zraddhAe ja sarvanuM mULa che. te kayAM ane kevI rAkhavI te saMbaMdhamAM prathama kahevAmAM AvyuM ja che. devatA e che ke aneka che? praznaH devatAo aneka che. zAstromAM te te devatAonI mahattAnAM varNana gavAyelAM che. jema ke rAmAyaNamAM rAmanAM, bhAgavatamAM kRSNanAM, viSNupurANamAM viSNunAM, devI purANamAM devInAM ityAdi. to te badhAmAM eka koNa? vaLI Ape je zivabhaktanI vAta karI tevA ja anubhavo bIjA devatAnA bhakto mATe paNa hevAnuM zAstramAM prasiddha che. to A nAnA moTAne jhaghaDe zI rIte maTe ? A zaMkAnuM nivAraNa Apa kRpA karIne karo. eka deva karyo ? uttara : A saMbaMdhe meM vakhato vakhata ghaNe sthaLe kaheluM che (datta parazurAma khaMDa 1 upAsanAkAMDa juo): chatAM tamone saMkSepamAM kahuM chuM. badhA loka lAMbA vakhata sudhI upAsanA kare che; paraMtu manamAM to, teo tamArI jema zaMkAzIla hoya che. vaLI zAstramAM eka ja devanI upAsanA karavI ema jaNAvyuM che, tenuM kharuM kAraNa samajyA vagara A durAgrahIo potAnA manamAM Ave te devanuM pUchaDuM pakaDI vagara samaye ApasaApasamAM jhaghaDAo kare che. pitAno vArtha sAdhanArAo to zAstrano beTo AdhAra batAvIne zAstramAM Ama ja kahyuM che ema kahI ajJAnI lokonI mUDhatAno laI zakAya teTalo lAbha levA cUkatA nathI. A rIte upAsanAne mULa zAstrauddeza je sAtvika bhAvanI vRddhi thavAno che tene badale prastuta samaye tAmasabhAvanI vRddhi thaI kusaMpa, ane ApasaApasamAM vaimanasya utpanna karavA tarapha ja thato hovAnuM jaNAya che. tenuM kAraNa ajJAnatA ja che. AvI upAsanA e sAcI upAsanA nathI, paraMtu te to kevaLa mithyAcAra, durAgraha, daMbha kiMvA DhAMga kahevAya che. vAstavika rIte te jema eka ja mATImAMthI ghaDAo, ITo, naLiyAM, sagaDIo ityAdi ca judA judA anaMta AkAro bane che tema eka citanyana paramAtmAmAMthI ja A je je kAMI dekhAya che te badhuM thavA pAmeluM che. mATImAMthI utpanna thatA aneka AkAro jema mATIthI bhinna nathI tema A badhuM vAstavika rIte paramAtmAthI bilakula bhinna nathI. A mujaba nirguNa, nirAkAra, nirvikalpa, advitIya, anirvacanIya evo te paramAtmA ja carAcararUpe banelo che; chatAM tene advitIya, nirguNa tathA anirvacanIya svarUpanuM sAcuM jJAna jyAM sudhI thaeluM hotuM nathI tyAM sudhI tene mATe to A ajJAnatAnA jhaghaDAo cAlu ja hoya che. paraMtu jyAre tenuM sAcuM jJAna thAya che tyAre A badhA jhaghaDAono mULa sahita ucheda thaI jAya de. tevuM jJAna thavAne mATe ja ajJAnIonI yogyatAno vicAra karI potapotAne priya hoya evA koI paNa mUrtAivizeSanA AkArarUpe paramAtmAnI saguNa svarUpe upAsanA karavA zAstromAM jaNAvyuM che. bhagavAnanA darzana sonAnI vIMTI, baMgaDI, napura, kaDAM, kuMDaLAdi AkArone A kaDAM, kuMDaLAdi nahi paraMtu sonuM ja che, evA eka bhAva vaDe oLakhavA te jema sAcuM jJAna kahevAya, tema A anaMta bhinnabhinna nAmarU pAdi vaDe bhAsamAna thanAruM dRzya jALa vastutaH jovAmAM sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM ke saMkaHpavAmAM Ave che tevuM te nathI paraMtu paramAtmA yA bhagavAnarUpa ja che, ema samajIne dareka vastune potAne je ISTadeva hoya te rUpe ja mAnavuM. eTale rAmanA upAsake badhe eka rAma ja vyApele che ema jevuM, kuSNunA upAsake kRSNa, vagere. TUMkamAM potapitAnA upAsya devatA ja carAcaramAM sarvatra vyApelA hoI tenA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi. pachI te itaranI daSTimAM rAma, kRSNa, devI, sUrya, gaNeza, viSNu, ziva ityAdi pachI game te hoya paNa pitAnI daSTimAM te te eka potAnA upAsya devatA rU5ja che ema samajavuM. eTaluM ja nahi paraMtu jagatamAM huM, tuM,
Page #169
--------------------------------------------------------------------------
________________ 40] venIla varama garama - [ kapAsanAkA kira0 14 te A ityAdi rUpe bhApatI tamAma dastha jALamAM paNa sarvatra pota potAnA eka ISTa devatAnuM svarUpa ja jovuM A prakAranI akhaMDa ekadhArI bhaktinuM nAma ja avyabhicAriNI bhakti che. arthAta kRSNanA upAsake rAma, devI, gaNapati dAdinA maMdiramAM potAnA upAya zrIkRSNa bhagavAna ja te te devarUpe birAjelA che ema jevuM. te pramANe ja rAma, viSNu, ziva ityAdinA upAsakone mATe 5gu, samajavuM. ekalA maMdiro yA devatAomAM ja A pramANe potAnA iSTa devatAnI bhAvanA karavI ema nahi, paraMtu hAlatAM cAlatAM, zvAsa letAM, suMghatAM je kAMI jovAmAM Ave, sAMbhaLavAmAM Ave, zarIra, vA |ii ane mana vaDe je je kAMI karma karavAmAM Ave te tamAma vyavahAra karatI vakhate bave potAnA eka I deva ja vyApelA che, evI rItanA daDha nizcayapUrvaka sarvatra eka ja bhagavAna nI bhAvanA karavI. A rIte upAsanA karatAM karatAM jyAre sAdhaka pitA saha sarva bhAvone samULa bhUlI jAya che, tyAre tene sarvatra potAnA eka ja ISTa devatAnAM pratyakSa rIte saguNa svarUpe darzana thavA pAme che. vAstavika A niNa gu. nirAkAra evA bhagavAna ja upAsakanI daH bhAvanAvazAta upAsya devatArUpe pragaTa thaI tene sAkSAta darzana Ape che. A rIte saguNa sAkSAtkAra thavAthI nirguNa evo A eka caitanyana paramAtmA ja bhinna bhinna rUpe zI rIte thavA pAme che, te rahasya sAdhaka sArI rIte samajI zake che. Ama upAsanA karatAM karatAM tene samugu ane nirguNa A rIte baMne prakArano sAkSAtkAra thAya che. Ama thatAM durAgraha vaDe thatA tamAma jhaghaDAone takALa baMta AvI jAya che ane tenAM tamAma saMkaTo dUH be vagereno sadaMtara nAza thaI te nitya-prati anaMta sukhasAgaramAM nimama thaI jAya che, kAra gu spaSTa ja che ke bhagavaddarzana thayA pachI nyUnatA zI rahe ? nAnA moTA devatAonA jhaghaDAe kayAM che ? A pramANe upAsanAno mukhya hetu che, paraMtu AjakAla to te bhUlAI javA pAmelo che teno upayoga ApasaApasamAM IrSA, vera, vaimanaraya, jhaghaDAo ItyAdi vadhAravA tarapha ja thaI rahela jovAmAM Ave che. teno durupayoga karanArA A ajJAnI o samajI zakatA nathI ke amuka bhagavAna meTA ane amuka nAnA, e pramANenA jhaghaDAo jenA AdhAre karavAmAM Ave che te tamAma purANAdi zAstronA kartA te zrImad vedavyAsAcAryajI e ja eka vyakti che. temaNe aDhAra mukhya purANa, aDhAra u5purANo brahmasUtra (uttaramImAMsA), mahAbhArata ItyAdi aneka prathonI racanA karelI heI vimAM viSNunuM, zivamAM zivanuM, bhAgavatamAM kRSNanuM devImAM devInuM ityAdi dareka purANamAM te te devatAnA matanuM varNana kareluM che, te varNane vAMcI tathA tene AdhAra batAvIne ja A pitAne upAsaka karAvanArA durAgrahIo jhaghaDAo vadhAre che. paraMtu teo samajatA nathI ke jene AdhAre A badhA jhaghaDAe karavAmAM Ave che te samagra purANApapurANanA kato te kAma kaSNa pAyana maharSi vedavyAsAcAryajI pote eka ja vyakti che. kadAca A badhAM mahAbhAratAdi purANa purANa,* tathA brahmasUtra (uttaramImAMsA) vagerenA kartA je judA judA hota to jeo tatvane samajI zakatA nathI paraMtu dumimAnathI kevaLa vyaktine ja prAdhAnya ApI jhaghaDAo vadhAre che tevA potAne vidvAna samajanAra mUrkhAone che aDhAra purANanA nAme : (1) brahma (2) padya (3) viSNu (4) ziva (vAyu) (5) bhAga ta (6) nArada (7) mAkaDaya(9) agni (9) kavidhya (10) brahma (11) liMga (12) varAha (13) skaMda (14) va.mana (5) karma (16) maya (17) garuDa ane (18) brahmAMDa. Ane mukhya purANe kahe che. mukhya purANemAM sa", visarsa, nisarga, vRtti sthiAna, rakSA (peSaNa), manvata, vaMza ane vaMzajonuM caritra (jemane IzvarAMzathI avatAra thaye heya temanuM caritra samajavuM Ane IzAnuthA paNa kahe che), saMsthA (nirAdha". mukti, hetu (Uti) ane apAzraya e daza viSaye hoya che; ane jemAM sarga, visarga, za, vaMzajonuM caritra tathA manaMtara e che pAMca viSe mukhya hoya te a5 kiMvA u5purANa samajavuM. tenAM nAme (1) sanatakumAra (2) siMha (3) naMdikezvara (naMdI) (4) zivadharma (ziva) (5) durvAsA (6) bhAratIya (7) kapita (8) mAna(manu) ()zanA (zukra) (10) varuNa (11) kalika (12) vasiSTha (13) brahmAMDaliMga [mahezvara)(4) sAMba (5) saura (sUrya) (1) pArAza? (vyAsa) (17) mArIca [Aditya) ane (18) gaMgA (viSNabhAgavata) purANa. keTaleka sthaLe A purANenAM nAmomAM paNa cheDe pAThabheTa maLI Ave che. kausamAM ApelAM nAmo devI bhAgavatamAMnAM che.
Page #170
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] kavi e sarvajJa, manane paNa niyAmaka, sarvamAM rahenAra svayaMbhU ane zAzvata che- [1 kadAca te pracAra karavAnI taka raheta, paraMtu AmAM to tevo prakAra paNa nathI. arthAta A badhA mithyAvAda ane sAMpradAyanA prastuta yugamAM je jhadhaDAe cAlelA levAmAM Ave che te kevaLa nirarthaka hoI ajJAnatAdarzaka ja che, te sArI rIte samajI zakAze. dharmane nAme cAlatA jhaghaDAo duHkhanI vAta te e che ke dharmane nAme cAlanArA paraspara AvA nirarthaka jhaghaDAone lIdhe Aje jagatamAM jyAM tyAM IrSyA, pa, kusaMpa, vaimanasya, vaira ItyAdie eTaluM badhuM ugra rUpa pakaDayuM che ke vyavahAranA jhaghaDAomAM paNa tenI barAbarI kavacit ja jovA maLe. Ama tava nahi samajatAM zAstronA arthano anartho karI ajJAnIono levAmAM Avato ayogya lAbha to kevaLa potAno svArtha sAdhavAnI pavRttine ja AbhArI che; ema buddhimAno spaSTa samajI zakaze. tame kadAca kahezo ke eka ja deva hoya to pachI zrI vyAsAcAryajIe A jhaghaDA vadhe evAM varNana zA mATe karyA che te te saMbaMdhamAM kahuM chuM te sAMbhaLo. judA judA devatAonAM varNanenuM kAraNa A cAluM brahmAMDanI utpatti thavA pAmI tyAre AraMbhamAM koI paNa prakAranA jhaghaDAo hatA ja nahi, tema sauthI prathamanA kRta (sata) yugamAM sarva loke kevaLa brahmavicAramAM ja nimagna rahetA ane niSkAma ta pAdi dvArA teo avyakta evA paramAtmAnA sAcA svarUpanI prApti karI letA, AthI teomAM jhaghaDAo ja na hatA. tyArapachI jema jema kALa vyatIta thavA pAmyo tema tema paramAtmAnA sAcA svarUpanuM jJAna meLavavAnA mArge janArA lekenI saMkhyAmAM ghaTADo thavA pAmyo ane AsurI mArge janArAonI saMkhyAmAM dinapratidina vadhAro thato rahyo. tethI jeone brahmasAkSAtkAra thayo hoya tevAonuM pUjana arcana karavAnI prathA zarU thaI. A rIte A sAMprata pRthvInI utpatti thayAne jyAre 17,28,000 saura varSa jeTalo kALa nIkaLI gaye, teTalA samayamAM lokomAM paramAtmAnA sAcA avyakta svarUpanA jJAnane lagabhaga lopa thavA pAmyo ane pote pUjAvAnI abhilASAne lIdhe AtmasAkSAtakArI mahAtmAonI pUjA pratye ajJAnIonI aMdara Apa ApasamAM IrSAvRtti utpanna thaI. A rIte brahmaSio pratye dvepa karanArA ane ahaMkAra vaDe potAne ja pUjya mAnI leke pAse pUjana karAvavAnI bhAvanAvALA AsurI saMpattimAna mUDhamAM pote pUjAvAne mATe tathA ehika bhego devatAo taraphathI prApta thatA hovAthI potapotAnA iSTa devatAnI zreSThatA darzAvavAnA uddezathI temanI ja pUjA loke kare evA durAgrahano siddhatA arthe bhayaMkara jhaghaDAo utpanna thavA pAmyA. A vastusthitino vicAra karI ajJAnIone avaLe mArge jatA rokavAnI icchA vaDe maharSie temane, potapotAnA iSTa devatAo ja zreSTha che evI rIte bALakone samajAvavAnI paddhatino aMgIkAra karI, jenA AcaraNathI aMte avyakta evA paramAtma svarUpanI prApti thAya tevA prakAre mUrtinI upAsanA karavAnA mArge lokomAM prakaTa karyA. Ama ajJAna vaDe ApasaApasamAM cAlI rahelA jhaghaDAomAMthI A mUkhIone bacAvavAne mATe temanI buddhino bheda nahi karatAM tame je devatAone mAne che te ja barobara che kema ke temanI zakti mahAna hoI temaNe moTAM moTAM kAryo jagatamAM karelAM che; te ja jagatanI utpatti sthiti ane layAdinA kartA che. mATe to bIjuM badhuM choDI daI kevaLa eka bhAve temanI upAsanA karIne tenI sAthe ja tadrupa banI e ema kaheluM che. A rIte A badhA mArgo uparauparathI jovAmAM Ave te judA judA hoya ema jaNAya che, paraMtu te sarve no -udeza aMdarakhAne to ekano anubhava karAvI Apavo e ja hovAnuM spaSTa tarI Ave che. te uddeza evI rIte batAvavAmAM Avela che ke jene je devanA upara prIti hoya te devatA ja jagatamAM sarvatra vyApele che; A carAcara tenuM ja rU5 che; e rIte potAha be kiMvA anekapaNAnI bhAvanAne tyAga karIne eka bhAvamAM ja sthira thaI aMte pitAne paNa bhUlI javuM joIe. Ama che to have kahe ke AmAM moTo deva ke ane nAna koNa? badhA sarakhA ja che. |
Page #171
--------------------------------------------------------------------------
________________ yAthAtathyato'rthAn vyadadhAcchAzvatIbhyaH samAbhyaH // Iza ( upAsanAkANDa kira0 15 bhaktimArgonI yukti dRSTAMtane mATe samaje ke eka ja senAnA dhaNuA alaMkAro banAvavAmAM Ave che. temAMthI kyA dAgInAmAMnuMsenuM mAruM kahevuM ane kayAmAMnuM nAnuM kahevuM ? dAgInAemAM kadAca vajana paratve bheda haze paNa te tA AkArano bheda gaNAya, nahi ke senAnA. tema A nivikAra, nirguNu, nirAkAra evA caitanyadhana paramAtmA seAnAnI jema eka hAI A badhA dasyAdarUpe pratIta thatA vidhavidha AkArA paNa tenA ja che. te sabaLA AkArA vAstavika paramAtmAthI bhinna nathI, bhinnatA tA kadAca AkArAddhi mATe kahI zakAya, nahi ke paramAtmA mATe ! AthI vyavahAramAM jema keTalAkane vIMTI priya hoya teA tene senAnA kheAdhane mATe tane je A vIMTI ati priya che te ja A bagaDI, kaDAM, kuMDaLAdirUpe thavA pAmelI che ema samaja, ema te kahevAmAM Ave te temAM vIMTI e nAmaneA uddeza nahi paraMtu vIMTImAM je suvaNaeN che te ja kaDAM, kuMDaLAdi AkArAmAM paNa che, eTale tuM jene vIMTI kaDe, te seAnuM hoI vAstavika rIte teA nirguNa, nirAkAra, nirvikalpa ane nAmarUpAdithI rahita che, te ja A kuMDaLa, kaDAM, nupura yAdirUpe bhAse che, chatAM te seAnuM te jemanuM tema ja che. tane vIMTI upara prema che, tA te vIMTI e paNa senAnI ja hAvAthI je vITI che, te ja A khIjA' badhAM nAma, rUpa ane AkArAdi vaDe pratIta thanArA dAgInAe che, ema tuM samaja. Ama upAsakanI samaja pramANe tene tenA raste ja sAcA jJAnanA mArge AgaLa vadhAravA paDe che, tema A caitanyaghana paramAtmA vAstavika tA nirguNa, nirAkAra, nirAmaya, nirvikalpa tathA nirvikArI he taddana asaMga che; tene peAtAnA nAma, rUpa, AkAra kivA tevuM kai che evuM tene jAvALA kAI sAkSI haze evI kalpanA paNa nathI. A rIte jagatamAM jJAta ke ajJAta je je kaMI che te sarva paitapeAtAnA iSTadevanuM ja svarUpa che ema upAsaka mAne. Ama zrImad vedavyAsAcA jIe upAsakane durAgraDa cheDAvavAnA uddezathI jagatamAMnI tamAma vastuone potapotAnA iSTadeva svarUpe varNavI tenI lIlAonuM varNana karyuM che, tathA te ja A sarUpa thayela che ema karyuM che. Ama kahevAmAM teeno Azaya spaSTa thAya che ke, upAlakonI saMkucita bhAvanA saMpUrNa rIte naSTa thaI temanI sarvAtma bhAvanI daDhatA karAvI, durAgraDa vaDe cAlatA tamAma jhaghaDAe mAMthI teone ugAravAnA ja che. arthAt zAstrakArAnA udderA kAMI jagatamAM durAgraha vadhAravAneA nathI; paraMtu ajJAnIo vagara samajyuM zAstranA anarthA karI potapotAnI e ajJAnajanya mAnyatAneA ja durAgraha pakaDI ApasaApasamAM jhaghaDAe vadhArI peAtAne svA` sAdhanA rahe che; te thakI temane nivRtta karI satyapaMthe la javAnA che, je buddhimAne! have sArI rIte jANI zakaze. arthAt rAmanA vanamAM rAmanuM, kRSNanA vaNaeNnamAM kRSNanuM, viSNutA varNanamAM viSNunuM, zivanA varNanamAM ziyana, devImAM devInuM, `mAM `tu, gaNapatimAM gaNapatinuM ityAdi. tuM sava che, tuM ja brahmA che, viSNu, maheza, devI, rudra, sUrya, gaNeza, rAma, kRSNa vagere carAcara rUpe tuM ja vyApelA che, evuM je varjuna zAstramAM karavAmAM AvyuM che. tene uddeza tA phakta eka vyakti kivA mUrti pUratA ja nahi; paraMtu peAtAsaDu upAsakanI sarvAtmabhAvanA dRDha karAvI paramAtmAnA sAcA svarUpanuM jJAna karAvI ApavAne ja che, ema spaSTa samajI zakAze. mATe A meTA che ane A nAteA che evI khATI bhAvanA cheADI daI dareka pAnAnAnA iSTadeva dvArA sarvAtmabhAva sAdhI laI paramAtmA sAthe ekatA prApta karI levI e ja sAcA upAsakanuM lakSaNa che. bAkI mithyA vitaMDAvAdo ane jhaghaDAe karanArAone upAsake| nahiM paraMtu bhIe ja jANavA je e. sArAMza e ke, jeo A pramANe upAsanAnA mULa sAce uddeza samajIne upAsanA kare che teo niHsazaya iSTa dhyeyanI prApti karI zake che. paraMtu A mujaba jyAM sudhI sAcuM dhyeya samajavAmAM nahi Ave tyAM sudhIte mATe game teTalI upAsanA karavAmAM Ave tApaNu te sa niraaeka ja che ema nizcayapUrvaka jANA, 42 ] kiraNAMza 15 paramAtmaprApti mATe varNAzramanI jarUra che ? A vivecana sAMbhaLyA pachI rAjA melyAH bhagavan! ApanA kahevA pramANe bhagavAnanI prApti game te avasthA ane kALamAM thaI zake tema hoya te| pachI varNa ane AzramAdinI tathA japa, tapa, dAna, dharmAM ane tIauDhanAdinI zAstramAM je vyavasthA karelI che teneA zA uddeza
Page #172
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] chatAM nAmarUpo, jaDa cetanAdi bhA ne kAlarUpe dekhAtuM A badhuM ya AtmasvarUpa che. [ 43 rAjana! sAMbhaLo. tamArA praznanuM nirAkaraNa karavAne mATe lAMbo vistAra thAya tema che, te sarvanuM zAstradaSTie yogya evuM vivecana te AgalA siddhAMta bhAgamAM kahevAmAM Avaze. ane tamane sAmAnyataH samajavAmAM Ave te mATe eka prasaMga kahuM chuM keTalAMka varSo pUrve sApurI paikI eka puNyakSetramAM nivAsa karavAno prasaMga prApta thayo. tyAMnA keTalAka bhaktoe sAta divasa anuSThAna samAraMbha karavAnI IcchA prakaTa karI, tethI temane kAryakrama nizcita karAvI Ape. temAM lekhanaja5 tathA havananA kAryakramano paNa samAveza thato hato. te purImAMnA sarva lokenI jANamAM Avyo. tethI keTalAka vayovRddha, vidvAna, paMDita ane paurANika AvIne kahevA lAgyA ke A lekhanajapa tathA havanane kAryakrama zAstraviruddha che. vAstavika rIte to temAM zAstravirUddha kAMIpaNuM na hatuM, paraMtu A niSkAma samAraMbhamAM dareka upAsaka potapotAnA iSTa devatAnA nAme pote ja svAhAkAra kare, te karanAra brAhmaNa ja hovo joIe e temAM pratibaMdha na hata; paraMtu A eka sAdhAraNa ane kSullaka gaNAtI vAte to moTuM svarUpa lIdhuM. vidvAno te meTAM moTAM zAstronAM pustaka laI ne AvyA, te sarvemAM pramukha evA eka zumAre eMzI varSanA vayovRddha vidvAna paMDita hatA. taoe A badhuM zastraviruddha thAya che, mahAtmA puruSoe to zAstrane anusaravuM joIe ema kahyuM. mane to kalpanA paNa na hatI ke AmAM zAstraviruddha zuM che? dareka manuSya ja lakhe ane kare tathA havana kare temAM zAstra virAddha zuM? aMte jaNAyuM ke Avo yajJa thAya to brAhmaNone dakSiNa nahi maLe, evI vArthabuddhine lIdhe A badhe zAstrArtha cAlu hato. astu ! temanuM sarve kathana sAMbhaLIne meM zAMtithI kahyuM, bhUdeva! Ape badhAe mAre mATe je parizrama uThAvyo che te mATe huM Apane RNI chuM. huM kAMI zAstra, purANa vagere bho nathI, tethI kadAca AmAM kAMI zAstraviddha bhUla thavA pAmI paNa haze ane te sudhAravAne mATe Ape mane sUcanA ApI te mATe mAre tamAro ane prabhune paNa pADa mAnavo joIe. je vAta dharmathI viruddha hoya te karavA saMbaMdhamAM mAre durAgraha rAkhavAnuM kAMI prayojana nathI paNa mane dhaNuM divasathI evI IrachA che ke manu bhagavAnane banAvelo manusmRti nAmano koI eka graMthe che, temAM A badhI vyavahAraracanA saMbaMdhanA niyame sAkSAta manu bhagavAne ja banAvelA che, te te mane jovA mATe maLI zakaze ? AthI tatkALa e graMtha maMgAvavAmAM Avyo. meM hAthamAM laIne temAM AzramadharmanI vyavasthA paikI saMnyAsAzramano bhAga camAM ja pUchyuM : bhUdeva.! ApanI uMmara sumAre paMcotera varSanI te haze ne ? uttara : mahAtmana ! ApanI dayAthI mane 82 muM varSa thoDA vakhatamAM pUrNa thaze. tatkALa meM saMnyAsAzramano bhAga temane batAvyo ane kahyuM ke AmAM to pacIsa varSa sudhI brahmacarya, chavvIsathI pacAsa varSa paryata gRhasthAzrama, ekAvanathI poNA varSa sudhI vAnaprastha tathA terathI saMnyAsAzrama levA lakhyuM che. Apa te zAstranA moTA jJAtA che ane A te sAkSAta bhagavAna manunuM banAveluM sauthI Adya evuM jarAdha zAstra che. vaLI A samAraMbhakAryamAM vAstavika to kAMI zAstra viruddha nathI chatAM Apa te zAstra viddha che, ema kahI nahi karavA mane sUcana karI rahyA che te ghaNA AnaMdanI vAta che, paNa Apa te Ama dharmazAstranI viruddha cAlavAnuM pApa kema karo cho? huM dhAruM chuM ke, mAre sAdhu dharmane anusAra apanA jevA zAstra viruddha mArge cAlanArAone ahIMthI saMnyAsa ApIne ja ravAnA karavA joIe; nahi to pachI mArA sAdhupaNAnA dharmamAM khAmI Ave, kharuM ne? Ama to saMnyAsa leze eTale dharmabAhya nahi rahetAM dharmarUpa thaze ane pachI huM tamArA A zAstra nirNayane avazya mAna ApIza. kema ke kevaLa bIjAne batAvIne potAnuM peTa bharavA ao hotAM nathI, paraMtu prathamataH vyAvahArika lokonA AcaraNane mATe ja A dharmazAstronI vyavasthA thayelI che. jIvanmukata mahAtmAo to sarvathI para hovAne lIdhe temane mATe tamAre A zAstra niyama vastutaH lAgu pADI zakAto nathI, tema ja niSkAma samAraMbha to vRttinA ullAsa pramANe paNa karI zakAya che ane te mATe zAstramAM prANa AdhAro maLe che. sivAya AmAM dharmazAstra viruddha ane le kAcAra cheDIne kahyuM che ja nahi. chatAM Apane temAM doSa dekhAya che ane tame pote to dharmane khIMTI upara mUkI dIdho che tenuM paNa bhAna nathI. te have tamane dharmane raste lagADavAne mATe mAre sAdhudharmane anusAra zuM
Page #173
--------------------------------------------------------------------------
________________ andha samaH pravizanti ye'vidyaamupaaste| [ upAsanAkASTha kira0 16 karavuM ucita che? A vakhatane mATe mAro dharma kayo che ? ane tamAre paNa kayo che ? tene have tame pote ja A badhAM zAstro ane zAstravidonI samakSa nirNaya karo. A sAMbhaLIne teone aMdarakhAnethI te mATe krodha Avyo, tenA AvezamAM ja teoe nIce pramANe kahyuM : kiraNaza 16 saMnyAsIne meLApa mahAtmana ! zuM saMnyAsa vaDe ja AtmaprApti thaI zake che ? janakAdi jevA rAjya karIne paNa videhamukta naDatA ? uttara : bhUdeva ! khAmAM kodha karavA jevuM zuM che ? tamArA A praznano uttara ApavA pUrve huM tamane eka saMnyAsI sAthe thayelo saMvAda kahuM chuM, ke jethI tamArA saMzayanI nivRtti anAyAse ja thaze. eka saMnyAsI pote pAzcAtya vidyAnA ucca zreNInA vidvAna hatA, sivAya paurvAtya bhAratIya AdhyAtmazAstronA paNa sArA abhyAsaka hatA, uttama koTInA vaktA hatA ane eka dhArmika saMsthAnA anuyAyI hoI te saMsthAnA pracArane mATe temaNe thoDA varSa pUrve eka moTA zaheramAM zAkhA sthApita karelI hatI. AzramamAM vizathI pacIza varSa sudhInI uMmarane temanA keTalAka saMnyAsI zikhyo paNa hatA.teoe AvIne pote pitAnA AzramanAM ghaNAM ja vakhANuM karavAnI zarUAta karI. gheDo samaya te meM te badhuM zAMtithI sAMbhaLyuM ane pachI te eTalI hade pahoMcI gayA ke AkhA jagatanuM kalyANa pote je manuM avalaMbana karyuM te mArge ja thAya tema che, mATe lokoe AvI ja saMsthAone ja calAvavI joIe vagere. temanI AvI miyA AtmaprazaMsA sAMbhaLIne meM saheja kahyuM ke, svAmIjI ! mane eka prasaMga yAda Ave che, je huM tamane kahuM chuM. paramAtmAnI jaDIbuTTI eka divase gADImAM musApharI karatAM eka sArA dezAgraNI gRhasthane bheTe thayo. temaNe mane kahyuM, sAdhu mahArAja! huM Apane prazna pUchI zakuM chuM? uttara : khuzIthI. Apa himAlayathI AvI rahyA che, himAlava e te jaDIbuTTIne mATe prasiddha che. te Apa evI kaI jaDIbuTTI zodhIne lAgyA che ke jethI dezanA upayogane mATe moTA pu seMkaDo varSa sudhI jIvatA rahe ane temanA anubhavo ane sevAno lAbha lokone lAMbo samaya maLato rahe ! Aje to e eka maDAna puru gayo ke tenI ja pUravAne mATe tevo kaI bIjo anubhavI nIpajato nathI. meM pUchayuMH ApanI uMmara sATheka varSanI te haze? uttara : tresaTha pUrAM thayAM. samajo ke tamane koI evI jaDIbuTa Ape ke tamo pharIthI pacIsa varSanA juvAna banI jAo te tame zuM karaze? jiMdagImAM je krama Aja dina sudhI karatA AvyA teno te ja, pacIsa varSanA thayA ke tamAre pharIthI lagna karavAnI IcchA thaze, vaLI pAchAM chokarAo thaze ane tamane poSavAne mATe lokone uparathI te kalyANa karavAnI bhAvanA batAvIne aMdarakhAne potAnI viSayavAsanAnI tRptI tathA bharaNapoSaNane mATe prayatna karavo paDaze. Ama jyAM sudhI vAsanA silaka haze tyAM sudhIne mATe prathama pitAnuM jue ke pArakAnuM eTale AvI rIte viSayavAsanA silaka rahenAro ke huM lokenuM kalyANa karavA nikaLyo chuM, ema kahevA mAge to te eka nAdAnapaNuM ja che. hA, AjakAla ema bane ke potAnA svArtha sAdhI levAne mATe tene lokakalyANanuM nAma ApI lokone kadAca chetarI zakAya, paraMtu te vaDe sAcuM lokakalyANa thaI zake nahi. vaLI tamane je pacIza varSane 'javAna banAvavAmAM Ave to pachI paraNIza varSanI aMdarano anubhava levAne rahI jAya tenuM zuM? tevuM nahi thaze pAme eTalA mATe bhagavAne prathamathI ja enI jaDIbuTTI zodhI rAkhelI che ke zarIra bhale marI jAya, paNa aMdarane vAsanAmaka jI viSayo sahIta cha te ja hoya che ane te pharI pharIthI vAsanAvazAta navAM navAM zarIro leto rahe che. Ama tenuM A cakra AtmasAkSAtkAra thatAM sudhI cAlyA ja kare che. marI gayo eTale zarIra choDyA pachI jIva bALapaNathI te maraNa sudhIne anubhava pharI pharIne lete rahe che. eTale tame kahe che tevI jaDImaDhIthI to kadAca bAsaTha varSanAne pacIsa varSane banAvI zakAya.
Page #174
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ 45 gItAdAhana ] e vidyAne upAse che tee ajJAnI DhAI gADha aMdhakAramAM ja paDe che; paraMtu A paramAtmAnI jaDIbuTTIthI te tene gAvAsa ane khAbhyAdi avasthAnA anubhava paNa rahI javA nahi pAme eTalA mATe seA se| varSanA maranArane paNa gabha vAsathI mAMDI pharIpharIthI seA se| varSonA anubhava thayA ja kareche. thaI gayelA pAchA kema nathI jaNAtA ? prazna : jo tame| kahuM tema haraze te| Aja sudhI je badhA mahApuruSA thaI gayA te pAchA potAnA anubhava sAthe AvelA kema dekhAtA nathI ? uttara : tenuM kAraNa eTaluM ja ke aneka janmothI je jIvanI jevI jevI ane jeTalI vAsanAonA saMcaya aMtarALamAM thayeleA hoya che te sa cata paikI jeTalI vAsanA bhagavavA bhAyaka atyaMta prabaLa thai hAya te laI ne A sUkSma jIva sthUla zarIra dhAraNa kare che. samajo ke keAI manuSyanI viSayabega bhAgavavAnI atyaMta tIvra prucchA heAya ane te pUNaeN thatI pahelAM ja tenuM maraNu thAya teA te peAtAnI vAsanAne anubhava levA mATe krUrothI janma dhAraNa karaze; para Mtu tene kaiM prathamanuM ja zarIra maLo ema nakkI nathI paNa vadhumAM vadhu viSayavAsanA bheAgavavAnI yAniA kUtarAM tathA vAMdarAM vagere aneka hAya che; te paikI game te zarIranI tene prApti thaI te viSaya vAsanA bhogavaze. A rIte jItranI viSayavAsanAvazAt ceArAzI lAkha sthUla AkRtie levAnI maryAdA nizcita karelI hAi te paikI peAtAnI te tIvra vAsanAvazAt game te ceni (AkRti) dhAraNa kare che. te niyama pramANe je kevaLa rAdinI AkAMkSA vaDe dehatyAga kare che, teone temanI apekSA pramANe phaLa teA maLe che; paraMtu teonA jIva maraNa pachI jagatamAM jyAM rAjyakartAe hAya temane tyAM avatare che ane tyAM janmI tee rAjyakartAnA anubhava le che . A paradezamAM rahI A dezanuM rAjataMtra calAvanArA je chaveA ApaNA jovAmAM Ave che te sarve te| pUrva janmamAMrAjyanI vAsanA vaDe dehatyAga karanArA atrenA ja manuSyA che, jo te svadha'nI sAthe rAjyaprAptinI zrRcchA vaDe dehatyAga karata te| pRthvImAM jyAM te dhama cAlatA hoya te ja sthaLe te janma leta, kema ke jIvane vAsanAnusAra phaLa maLavuM evA niyatine nizcita krama che. A saMbadhe prataratra paNa ghaNAM varSoMnA che (mahAkAla puruSa varNanabhAga 1 kiraNAMza 30, 31 juo). prazna : AnI khAtarI zI ? uttara H svadha zAstra vaDe, anumAnathI tathA jene pratyakSa jovAnI icchA heAya temaNe dhAraNAbhyAsa vaDe trikALa jJAnanI siddhi prApta karIne jAte anubhava karI levA joIe, A rIte anumAna ane anubhava e banne Ane mATe pramANa che (siddhi sabaMdhamAM siddhAMtakAMDa adhyAya 6 juo), ame gRhastha chIe te zA AdhAre kahI zakAya ? prazna H A viSaya tA SaNNA sUkSama che, paNa mane ema lAge che ke; saMnyAsIe jagatanA kalyANanuM kAya' kare te kevuM sAruM ? te vaDe dezane keTaleA dheA lAbha thAya? temaneA A prazna sAMbhaLIne meM puchyuM ke, saMnyAsIone mATe Apa kayA mArga sUcave che te huM jANavA cAhuM chuM, ke jethI te viSayamAM vicAra karavA ThIka paDe. te uparatho teee kahyuM ke ame badhA karIe chIe te mAga ! prazna: Apa je mA saMnyAsIone mATe sUcave che tene mATe sanyAsa levAnI zI jarUra che? uttara kAMI jarUra nathI. prazna : Apa ame gRhastha chIe evuM zA AdhAre kahI zake che arthAt amuka gRhasthI kahevAya evu je dhArajI vyavahAramAM nizcita thayeluM che te zA AdhAre ? manusmRtyAdinA kartAee ja A vaNu vyavasthA vyavahArane mATe racelI che ane para'parAthI te ja Aja sudhI cAlI AvI che kharI ne ? temaNe kahyuM, huM ApanuM kahevuM barAbara samajI zakayA nathI. uttara H mArA kahevAne bhAvA` evA che ke vyavahAramAM amuka gRhasthAzramI che, amuka sanyAsI che, evI je AzramavyavasthA che te manusmRtyAdi zAstra paraMparAthI cAlatI AvelI che. te zAstronA AdhAre ja A badhA le| peAtAne ame gRDasthAzramI chIe ema Aje kahevarAve che ke khIjA kAI AdhAra vaDe te kahe ? saMnyAsAzramano vyavasthA pazu te ja zAstrakAroe karI mUkelI che. tamArA kahevA pramANe tA gRhasthAzramI ane saMnyAsInAM vyavahAra kAryo jo eka ja prakAranAM hoya te pachI zAstrakArAe A me AzrameA judA judA niha rAkhatAM traNa AzramamAM ja sanA samAveza karyAM hota.
Page #175
--------------------------------------------------------------------------
________________ 46 ] tato mULa va te tamo caru vicAcAnatA che . [ upAsanAkASTha ri0 17 TUMkamAM e ke, je zAstrakAroe Ane gRhasthAzrama kahevo evo vyavahAramAM nirNaya karI Apyo che ane e AdhAre ja amo gRhasthAzramI chIe evuM Aje tamArA lake kahe che, te zAstrakAroe ja saMnyAsAzramanA dharma ane karmanI racanA karelI che. tame kaho cho te kArya te gRhasthAzramI paNa karI zake tema che, tethI te mATe saMnyAsAzramano ke bhagavAM paheravAnI koI jarUra nathI. vaLI e ja zAstramAM gRhasthAzramanI maryAdA pacAsa varSanI gaNAya evuM niyata kareluM che. chatAM A saMyama nahi rAkhanArA viSayecchuo te uMmara pachI paNa viSayomAM racyApacyA rahIne potAne gRhasthAzramI kahevarAve che te kharekhara zaramanI vAta che, kema ke Ane gRhasthAzrama kahevo evuM je zAstrakAroe TharAvyuM che tenI maryAdA te pacAsa varSanI uMmara pUrNa thaye pUrI thAya che. kAraNa ke Azrama e te uMmaranI saMkhyA sAthe saMbaMdha rAkhe che. te tame have sArI rIte jANI zakaze ke pacAsa varSa pachI koI pitAne gRhasthAzramI kahevarAvavA mAge to tene kharekhara gadhAzramI yA pAzavIya AzramI kahevo paDaze. kAraNuM taddana spaSTa ja che ke, potAne gRhasthAzramI kahevarAvavAno adhikAra zAadaSTie te temane pahecato nathI. A vAta te koI paNa buddhimAnane durAgraha choDIne kabUla ja karavI paDaze. AthI saMnyAsAzramano uddeza e spaSTa thAya che ke AtmavarUpa evuM je uccatara peya te sAdhya karavAnuM kArya gRhasthAzramamAM karI zakAyuM nahi tethI e uccatara dhyeyane sAdhya karavAne mATe ja saMnyAsAzramanI vyavasthA zAstramAM karelI che. zAstrakAro tene kahe che ke " A gRhasthAzramocita thatAM sarva karmo to have A gRhasthAzramIo karaze, te mArga dvArA sAcI sukhazAMti meLavavA tame azakA nIvaDyA che. mATe tamAre have Atmonnati ke sAcA sukhazAMtino mArga che te dhyeyanI prApti karavAnA uddezane mATe A badhAno tyAga karavo jarUrI che. mATe have jIvananirvAha calAvavAne jarUra pUratAM annavastrAdi sivAya vadhu kazAnI paNa apekSA nahi rAkhatAM AkAzavRtti rAkhI svapuruSArtha vaDe sAcA dhyeyane prApta karI le ane tene anubhava laI niSkAma banI pachI gRhasthone paNa sAcA mArge ja dore. paraMtu jyAM sudhI yeyaprApti thaI zake nahi tyAM sudhIne mATe to tamAre phakata zarIranirvAhathI vadhu kAMI paNa grahaNuM karavuM nahi." evo saMnyAsadharma zAstromAM kahevAmAM Ave che. eTalAmAM utaravAnuM sthaLa AvyuM tethI teoe AbhAra sAthe vidAya lIdhI. kiraNaza 17 saMnyAsAzrama zA mATe? svAmIjI ! je dhyeyane mATe saMnyAsa dhAraNa karavAmAM Ave che, te dhyeya cheDI daI sAdhatAnA svAMgamAM grahasthAzramamAM karavA yogya evo vyavahAra kare ISTa gaNAya nahi. paraMtu AjakAla to saMnyAne arthe bhagavAM paheryA ke kRtakRtyatA thaI ema mAnavAmAM Ave che tathA dhyeyane bAju upara mUkI kiMvA taddana bhUlI jaI kaI AzramanI bhAMjagaDamAM, te kaI lekene bodha ApavA nIkaLI paDe che, te kaI maMdiro bAMdhavA ityAdi binajarUrI ane AzramadharmanI viruddha evA zAstraviheNuM mArganuM avalaMbana karI dIna jevA thaIne bicArA A nAmadhArI saMnyAsIo Thera Thera lekenI pAse yAcanA karatA jovAmAM Ave che, te kharekhara dayAne pAtra che. svAmI mahArAja ! prathama te evI prathA hatI ke, ziSya gurune tyAM bhaNavA rahetA tyAre pote bhikSA mAgI lAve ane gurune Ape. temAMthI guru je Ape tenuM ja te bhakSaNa karatA hatA. paraMtu AjakAla to ziSyonAM peTa bharavAnI kALajImAM guru ja bApaDo gheraghera bhikSA mAge che. sArAMza, prathama ziSyane bhaNavAnI paDI hatI ane have te guruone bhaNAvavAnI paDI che. vastutaH te ziSyone bhaNAvavAne stutya uddeza paNa temAM hotA nathI, paraMtu A mArga vaDe pitAno dravyarUpa svArtha sAdhavA uparAMta aMdarakhAne lekaSaNanI bhayaMkara tuNuM kivA unmAda hoya che. uparathI te te bhale nA kahe paraMtu aMdarakhAne te evuM hoya che; mATe Ape ApanA AzramanA Adarza saMbaMdhe je vAta karI te te lokomAM pracAra karavAnA eka sAdhanarUpa ja lekhAya
Page #176
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana,] jeo vidyArata che (ta jJAnanA abhimAnathI) ati gADha aMdhakAramAM praveze che. [ 47 Azramo nahi kADhavA praznaH zuM tyAre Azramo nahi kADhavA joIe? uttaraH pote je dhyeyane mATe saMnyAsa lIdho che te dhyeyanI prApti thatAM sudhI eTale AtmasAkSAtkAra thatAM sudhI to taddana Avazyaka evA caritArthanAM sAdhana vaDe je samaye je AvI maLe temAM saMtoSa mAnIne rahevuM joIe ane saMgraha te kadI bhUlathI paNa karI nahi joIe. praznaH pUrve ghaNuM sAdhuoe Azramo karyA hatA tathA teone ghaNuM zikhyo paNa hatA, te te badhAe bhUla karI hatI ke zuM? uttaraH Azramo sAdhue karyA hatA nahi ke sAdhake. jemaNe AtmasAkSAtkArarUpa dhyeyanI prApti karI lIdhI hoya che te jIvanmukta ja kharo sAdhu kahevAya che. tevA jIvanmukto te jagatane jarUra mArgadarzaka nIvaDe. jema ke vasiSAddhi maharSie tathA Adhunika samartha rAmadAsa svAmI vagere. paraMtu AjakAla to sAdhake ja potAne sAdhu mAnI laI AzramanA nAme potAno dravyAdirUpa svArtha sAdhavAno prayatna kare che. je pote ja DUbelo hoya te bIjAne zI rIte tAre? mATe bIjAne tAravA hoya to prathama pote taravuM joIe. prazna : zuM tyAre ApanuM kahevuM ema che ke sAdhuoe lokene upadeza paNuM nahi Apavo joIe? uttaraH svAmI mahArAja ! jeNe beyanI prApti karI lIdhI hoya che te ja sAdhu kahevAya che. beyanI prApti karanAra jIvanmukta sAdhu te paramezvara samAna ja che. te to kadI lokone ADe mArge dorato nathI. paraMtu jeoe beyanI prApti karI nathI tevAoe to Azrama kivA upadezAdinI vAta ja karavI nahi; kAraNa tadana khaluM ja che ke je pote samajyo na hoya te bIjAne zI rIte samajAve? vaLI zAstro ane purANAdi samajAvavAne mATe te te zAstranA pAraMgate, zAstrIo purANike, kIrtanakAre ityAdi eka varga jagatamAM heAya che ja. teo svAnubhava eTale sAkSAtkAra vinAnA heI potAnI buddhi ane tarka vaDe lokamAM zAstro ane purANonA artho karIne vyAkhyAna kare che. AvA lUkhA takavAdane mATe to A varga vyavahAramAM astitva dharAve che ja. to pachI tevA anubhava vagaranA lUkhA tarkavAdane pracAra karavAnI saMnyAsIone zI jarUra ? temaNe te pote dhyeyaprApti karI laI eTale AtmAno sAkSAtkAra karI laI pachI potAnA svAnubhava sAthe zAstranI pratIti lokone karAvI temane khoTA eTale ke sAmudAyika vA sAMpradAyika pracAranA mArge nahi paraMtu sAcA paMthe doravA jaI e; eTale jagatamAM Aje kevaLa lUkhA tarkavAdIonI jarUra nathI. paraMtu yama, niyama tathA saMyamAdinuM pAlana karanArA ane karAvanArA AtmAnA anubhavI evA sAcA saMnyAsIo nirmANa thavAnI atyaMta jarUra che. Adhunika mahAtmA saMta tukArAma mahArAje 5NuM kahyuM che ke "AtmAnubhava vinA hAjI hA nahi karo ane je satya hoya te ja vade, A rIte je satyAbhASI ane satyAzrayI hoya te ja vaMdanane lAyaka che." zrIsamartha rAmadAsa svAmI paNa ema ja kahe che ke "prathama AtmAnubhava karo ane pachI kahe." tamAma zAstro to A vAta pokArI pokArIne kahe che. praznaH Apa sAcA sAdhu kone kahe che? uttara: temane oLakhavA e ghaNuM kaThaNa che. tethI ja sAdhutAnA nAme DhoMgIo paNa tene lAbha laI zake che. A bAbata te dareka zAstramAM kahevAmAM AvelI che. Apa vidvAna che eTale te thakI sArI rIte jJAta haze. (jIvanmukta sAdhu saMbaMdhe AgaLa siddhAMtakAMDamAM savistara varNana ApavAmAM AvyuM che te juo.) viSayamAM saMyama karo keTale kaThaNa che? svAmI mahArAja ! je sAcuM kahevAmAM Ave te manuSyane khoTuM lAge, paNa teTalA mATe huM satya chupAvuM chuM ema je kAI kahe che te dAMbhikatA ja gaNAya. Apa saMnyAsI che, uMmara paNa vadhu jaNAtI nathI, to Apane anubhava haze ja ke viSayamAM saMyama karavo keTalo kaThaNa che jyAM sudhI AtmAno sAkSAtkAra thayo na hoya tyAM sudhI te deSa maTo kadI paNa zakya nathI, pachI te mATe A sivAya bIjA game teTalA upAyo kivA mArgonuM avalaMbana karavAmAM Ave. kAmAdi viSe jItavA moTA moTA taperavI ane maharSione paNa kaThaNa thaI paDyA, te zuM vIza vIza pacIza pacIza varSonI uMmarane ziSya saMnyAsa laIne ApanI pAse rahelA che teo jItI zakayA che ema kahevAno tamAro uddeza che? tene Apa pote ja
Page #177
--------------------------------------------------------------------------
________________ 48 ] ammadevAhuvidhayA'nyadevAhuravivamA / [ upAsanAkA kira018 mana sAthe vicAra karo. bhAvArtha e ke A rIte jene mATe saMnyAsa levAmAM Ave che te ceya bAjue mUkIne ame jagatanA kalyANanA nAme lekene phasAvavAno prayatna karIzuM to temAM kadAca amArA bahAranA vartana ane vANInA prabhAve vaDe saphaLatA prApta karI zakIzuM. Ama kadAca lokene phasAvI zakAya, paraMtu keI pitAnA mana athavA AtmAne to kadI paNa phasAvI zakato nathI. ApaNe lokone phasAvI rahyA chIe ema te aMdarakhAne sArI rIte samaje che. pApano ghaDo Akhare kayA vagara raheto ja nathI, evo niyama che. jagatamAM cAlI rahelA AvA anicchanIya prakArone lIdhe saMnyAsanuM beya bAjue rahI AjakAla sarvatra dAMbhiktAnI ja vRddhi thavA pAmelI che. tethI Aje jo ke A nAmadhArI saMnyAsIo lokonuM ka9yANa karavAne bahAne gRhasthI lokomAM bhaLI jaI pozAnI chApa besADavAno prayatna kare che kharA, paraMtu sAcA kANu ane daMbhI kANu e samajavAne mATe teo zaktimAna hatA nathI; tethI pAchalA anubhava uparathI ThagAvAnI bIkathI teo A sAdhu saMnyAsIo potAmAM bhaLe evuM kadI paNa IcchatA nathI; paNa UlaTuM keTalAkanA mate te saMnyAsIo saMbaMdhamAM eTalI badhI tiraskAra bhAvanA utpanna thavA pAmelI che ke teo sAdhu saMnyAsInuM nAma sAMbhaLatAM ja temane haDadhUta kare che. kAraNa ke sAdhu saMnyAsInA nAme amAe, uparathI to bhagavA paheryA che kharAM, paraMtu aMdarakhAne to amArAmAM teTalI ja kALAza hoya che. eTale gRhasthI leke saMnyAsI vargathI je hAlamAM bIe che te mATe huM temane doSa joto nathI, paraMtu zreya cUkelA nAmadhArI saMnyAsIe pote ja te mATe javAbadAra che. Ama sAdhu saMnyAsInA nAme lokone phasAvavAnA ghaNAya dAkhalAo Aje paNa mojuda che. svAmI mahArAja! vadhu zuM kahuM? Apa to jJAtA cho, Apa je saMsthA calAvI rahyA cho temAM dara mahIne bese traNaso rUpiyAno kharca thAya che. te Apane prathama te kevI rIte meLavavA enI ja ciMtA karavI paDe ! A rIte jyAM aMdarakhAne dravyarUpa svArthanI vAta Ave tyAM lokone sAco bAdha kevI rIte manuSya ApI zake? kAraNa to spaSTa ja che ke temanuM dhyeya te saMsthA calAvavA jeTaluM ja saMkucita banI jAya che. eTale vyAvahArika lake jema dravya meLavI gharane badale maDela zI rIte banAvavo? beThAM beThAM khavAya evuM kAyamanuM utpanna zI rIte karavuM? ityAdi aneka prakAranI kaTuMba poSaNanI ciMtAmAM ja Akho janmAro vyatIta kare che, tema amAre mATe saMsthA ane temAM rahenArA amArA ziSyonI ciMtA, te bemAM beda za? kAraNa ke ame jyAM sudhI taddana niHrapRhI ane aparokSAnumavI eTale AtmasAkSAtkArI e eka paNa ziSya taiyAra karI na zakIe tyAM sudhI amAre mATe e badhuM lAMchana samAna ja che. sAdhu saMnyAsIthI lAke kema Dare che? svAmIjI ! jagatamAM evA zrImAne paDyA che ke teo dararoja hajAro rUpiyA kharca karIne AvA sekaDo Azramo calAvI zake tema che, paraMtu teo to saMnyAsIothI paNa Dare che. saMnyAsI, sAdhu bAvA, AcArya vagerenAM nAmo sAMbhaLe ke teo jANe kaMpI uThatA na hoya tevA thaI jAya che. temAM teone deva paNa nathI. kema ke teonI dekharekha nIce moTI moTI dhArmika saMsthAonI vyavasthA cAle che. te gAdI paranA pAnI temane sArI rIte mAhitI hoya che, AthI teone sarva sAdhu saMnyAsI, AcAryo ityAdine mATe evA prakArano nizcita mata banI jAya che. kAraNa spaSTa ja che ke potAne sAdhuo, saMnyAsIo kiMvA AcAryo kahevarAvanArA pitAnA dhyeyane bhUlI jaI vaNajhama vihIna (viruddha) karmo kare to pachI temAM bIjAono ze doSa? vaLI te paikI jeo sAcA yeyanA mArge vaLelA hoya che temAM paNa beyanI prApti thatAM sudhI TakI rahenArA kavacita ja maLI Ave che. TUMkamAM e ke, dareka AzramavALAe paraspara ekabIjAnA AzramomAM dakhalagIrI nahi karatAM pote pitAnA AzramanuM sArI rIte pAlana karavuM joIe; paraMtu AjakAla to gRhasthAzramIe pitAne AzramanuM pAlana karatA nathI tathA saMmAsIe paNa pote potAnA epane chADIne beThA che ane vaLI pAchA parasparamAM jhaghaDAo vadhAre che, te ema nathI.
Page #178
--------------------------------------------------------------------------
________________ , , , - - - - - 1 , , , , - - - , - - - - - - gItAdahana ] keTalAka pitAne vidyAnA ane keTalAka avidyAnA upAsaka kahevarAve che; [ 49 kiraNAMza 18 AtmaprApti mATe nAlAyaka keNa? bhUdeva! A rIte saMnyAsInI sAthe thayelo vAdavivAda meM tamane kahI saMbhaLAvyo. tene uddeza eTale ja ke A badhA saMsAra vahevArane nAme je krama jagatamAM cAlI rahelo jovAmAM Ave te sarva sukha prAptinI IrachAthI ja. A sukhanI maryAdAne aMta to jyAre paramAtmAno sAkSAtkAra thAya che tyAre ja thaI zake che. A aMtima dhyeyanI prAptine mATe vastutaH to vyavahAra mATe nizcita thayelA Azrama, varNa, jAti, jJAti, kALa, deza ityAdi kazAnI paNa jarUra nathI ane teo heya to tethI kAMI aDacaNa paNa AvatI nathI. manuSya je sthitimAM, je kALamAM, je dazAmAM, je avasthAmAM ane je hAlatamAM hoya te ja sthitimAM, te ja kALa ane avasthAdimAM jarA paNa pheraphAra nahi karatAM A dhyeyanI prApti tatkALa karI zake tema che. chatAM jeo te pramANe prApti karI zakatA nathI teone mATe A AtmaprAptirU5 eyane sAru vyavahAranI saraLatAne khAtara vayanI maryAdA sahita A varNAzramAdinI vyavasthA zAstramAM nizcita karelI che. tene uddeza zAstrakAroe karAvI ApelI maryAdAmAM rahIne jeo yeya prApti karavAne mATe nAlAyaka puravAra thAya, teoe te Azrama choDI daI bIje Azrama dhAraNa karavo joIe. jema vyavahAramAM bALakane zALAmAM bhaNavAne mUkavAmAM Ave che paraMtu be cAra varSa je te eka ja vargamAM rahe che tene zikSaNanuM dhyeya prApta karI zakavA asamartha gaNuM nIcenA vargamAM utArI pADavAmAM Ave che, tema zAstrakAroe darekane mATe dayeya prApta karavAnI dRSTine najara sAme rAkhI A varNAzramAdinI vyavasthA karelI hoI te mATenI maryAdA paNa nizcita TharAvelI che. Ama karelI maryAdAmAM je yeyaprApti nahi karI zake te pachI te ja AzramamAM rahIne AtmasvarU5bhUta mULaprAptavya dhyeyane prApta karavAne mATe te nAlAyaka gaNAya. tethI teNe te Azramane meha choDI daIne bIjA Azramane grahaNa karavo joIe. dayeyaprAptine avasara tamane kyAre Avaze? bhUdeva ! tamoe Aja sudhI gRhasthAzramane Azraya karyo, chatAM temAM kAMI mukhya dhyeyanI eTale paramAbhAnI prApti karIne sukha zAMti meLavI zakyA nahi. mATe te Azrama dvArA dhyeyaprAptine mATe Apa kahe che tema janakAdike lAyaka hatA. paraMtu tame te temAM nAlAyaka puravAra thayA che. have tame ja kahe ke Ama tamane tamArA dhoraNe yeyaprApti karavAno avasara kayAre Avaze ? arthAta tamo A saMsAracakramAMthI kayAre chuTI zakaze? Ate tamArA viSayavAsanAmAM saMyama nahi thavAthI tamo meha vaDe phasAIne paravazatAnI avasthAmAM belo che, temAM durAgraha sivAya bIjuM kAMI paNa nathI. tyAra pachI teoe zrImad bhagavaddagItAnA keTalAka sloke karmayoga upara hovAnuM jaNAvI te AdhAra mATe kahyA, paraMtu gItA karmayoga upara 6 upara che? te vAda ane asthAne heI te saMbaMdhamAM temane keTalAka lokono tattvArtha samajAvyo. aMte teo ghaNA ja AnaMdita thayA. temaNe Atmonnatine mATe bhagavadgItAno tatvArtha ane upAsanAno mArga samajI lIdhe tathA tenA Azraya vaDe aMte teo zAMta thayA. teoe kahyuM ke meM Aja sudhI A rIte bhagavadagItAne bhAvArtha kadI paNa sAMbhaLyo na hato. ame bhagavadgItA sarva upaniSadAdine sAra che ema sAMbhaLatA ane leone paNa kahetA hatA, paraMtu Avo apUrva tattvArtha te Aja sudhI kayAM jANavA maLyo nahi, mATe kRpA karIne lokakalyANane mATe AvA prakArano gUDhArtha prakaTa thAya che tethI bhagavaddagItA saMbaMdhamAM cAlatA tamAma vAdonuM nirAkaraNa thaI lekene sAco rAha avazya maLaze, kharekhara amo ApanI kRpAthI kRtakRtya thayA chIe. ema kahI temaNe vidAya lIdhI. he rAjA ! meM tane tArA prazna pramANe varNAzramAdi dharmanI jarUriyAta saMbaMdhamAM kahyuM. - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Page #179
--------------------------------------------------------------------------
________________ ta mA pILA nattarikSa . [ upAsanAkASTha kira018 kiraNaza 19 AtmaprAptine mATe kevI upAsanAnI jarUra che ? rAjA bolyA : "mahAtmana ! Ape teone upAsanAnI kevI rIta batAvI ? AtmaprAptine mATe kevA prakAranI upAsanA karavAnI jarUra hoya che? vaLI koI paNa avasthAmAM pheraphAra nahi thatAM te ne te avasthAmAM ja tatkALa paramAtmaprApti thaI zake che ema upara je Ape kahyuM te zI rIte zakya che? te jANavAnI | mArI tIvra jijJAsA che. " paramAtmAnI bAhyopAsanAnI paddhati rAjana ! jevI rIte bIjanI aMdara AkhuM jhADa raheluM hoya che, tevI rIte A sarva jagatAdinI utpattinuM mULabIja jha che. eTale paramAtmA pitAnA mULa nirguNa evA para svarUpamAMthI A daspAdi saguNa evA apara svarUpe prakaTa thaze, tenuM mULabIja e ja A % che. vAstavika A baMne svarUpo anirvacanIya hAI abhedarUpa ja che. te darzaka e ja che. jema eka ja bIjamAMthI aMkura, zAkhA, pAna, phUla ane phalAdine vistAra thavA pAme che tema A che rU5 bIjamAMthI ja A sarva dazyarUpe bhAsanAruM ane anaMta brahmAMDarUpI phaLavALuM mahAna vRkSa vistArane pAmeluM che, tethI jema sUrya ane tenAM kiraNemAM jarA paNa bhinatA hotI nathI kiMvA jevuM bIja hoya tevuM ja jhADa hoya che. vaDanuM bIja hoya to temAMthI utpanna thanAra aMkara, zAkhA, pAna, phaLa vagere badhAMne mATe vaDa e saMjJA ja lagADI zakAya, athavA jema zarIra ane tenA avayava ekabIjAthI kadI paNa bina thaI zakatA nathI, tema rUpa sUrya ane A dazya jagatAdi25 tenAM kiraNe te baMne kiMcitmAtra paNa bhinna nathI, athavA bIjAMkura nyAya pramANe sarvanuM bIja che. 25 hovAthI prathama to tamAma ta bhAvAne jharUpe banAvI devA; athota kAyA, vAcA ane mane vaDa tathA pAMca kapriya ane jJAneMdriyo vaDe je je kAMI karmo thAya te tamAma rU5 che, evI rItanA nizcaya vaDe temane prathama rU5 banAvI devA. eTale manamAM je kAMI vicAra Avyo ke te rU5 che, AMkho vaDe jovAmAM Ave te sarva rUpa che, sAme zatru hoya te te zatru nahi paNa rUpa che, vANI vaDe je je karma thAya te sarva rUpa ja che, e rIte vyavahAramAM huM chuM, tuM che, te che, A che, mAruM che, tAruM che, tene che, mane che, ityAdi saMjJAo vaDe je je kAMI pratIta thAya che te sarvane eka kArarUpa ja banAvI devuM. jema game teTalAM lAkaDAM hoya to paNa teone agnimAM nAkhavAthI te agnirUpa banI jAya che pachI te saDelAM hoya, nakkara hoya ke game tevAM hoya tepaNu agni te sarvane bhasma karI nAMkhe che, tema pitA saha tamAma bhAvone rUpa havana kuMDamAM ja arpaNa karatA rahevuM. A rIte cAlatAM, UThatAM, besatAM, zvAsocchavAsa letAM ane vyavahAra karatI vakhate paNa A abhyAsa nI daDhatA karavAno prayatna cAlu rAkho. A bAga abhyAsa thayo. have AMtara abhyAsa kahuM chuM. paramAtmAnI AMtarika upAsanAnI paddhati pitAne anukULa hoya te samaye game te eka prakAranuM Asana lagAvIne zarIrane taddana sthira karIne ekacitte besavuM, netra baMdha karavAM kiMvA nAkanA agra bhAga para daSTi rAkhavI ane pachI A kAranuM hadayamAM kiMvA bhrakuTimAM dhyAna karavuM. bIjamAMthI jema aMkura phUTI meTuM jhADa thAya tema chamAMthI ja A badhe jagatane vistAra thavA pAmela che, tathA jema sUrya ane tenAM kiraNe kadI paNa bhinna hatAM nathI, tema 35 sUrya biMbathI A vistAravALuM dazya jagata dekhAya che, te vastutaH te chakArathI abhinna evuM eka che. sva5 ja che. A rIte bIjI badhI bhAvanAono tyAga karI kevaLa eka kAranI bhAvanAmAM ja manane tana sthira karI devuM. Ama abhyAsa karatAM karatAM eka kAra sivAya bIjuM badhuM dekhAtuM baMdha thaze, ane tyAra pachI pote draSTAbhAve paNa nahi jovuM eTale jonAra paNa pote kAra che evA nizcaya vaDe pitAne paNa rUpa ja banAvI devo. A rIte draSTAbhAva gAya ke tarata ja nivikatA prApta thaI paramAtmAnAM darzana thaze.
Page #180
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] ema tata yA AtmAnuM vivecana karanAra vedavi pAsethI ame sAMbhaLyuM che. [ pa1 jagatanA jhagaDAe kayAre maTe? he rAjana! A upAsanA saMbaMdhI saMkSepamAM tane kahyuM. paraMtu have dRSTAMta sAthe sarva sAmAnya lokone paNa upayogI thaI zake tevA prakAre upAsanAno A sAco mArga vistArapUrvaka kahuM chuM, ke jethI te darekane upayogI thaze. jevI rIte sonAmAMthI aneka dAgInAo tathA te dAgInAo upara nakazI vagere hoya che, tevI rIte A vividha prakAranA rUpo ane nAmo ke je huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane, ame, tame ItyAdi vaDe vyavahAramAM jANI zakAya che, te sarva paramAtmAmAMthI banelA dAgInAo tathA nakazIrUpa che. Ama eka citanyadhana paramAtmA ja aneka AkAro ane rUpe bhAse che. A je je kAMI jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM, suMdhavAmAM ke svAda vaDe jANI zakAya che. TUMkamAM zarIra, vANuM ane mana vaDe je je karmo karavAmAM Ave che. te sarva dAgInAo upara kotarelI nakazI samAM che ema samaje. A rIte prathama paramAtmAnA svarUpa saMbaMdhe saMpUrNa rIte daDha nizcaya karo, eTale jema enuM, tenA dAgInA ane te dAgInA uparanI nakazI e traNemAM je bheda jaNAya che te to kevaLa nAmarUpono ja che, vAstavika nathI, tema A jagatamAM je je kAMI jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM, suMghavAmAM ke svAda vaDe jANI zakAya che, arthAta kAyA, vAcA ane mana vaDe je rapUla, sUma karmo karavAmAM Ave che te badhAM paramAtmAthI abhinna evA jagata25 dAgInAo upara kotarelI nakazIrUpa che ema jANavuM. sArAMza e ke suvarNamAMthI jema aneka dAgInAo bane che tema paramAtmArUpa sonAmAMthI AvA anaMta jagato nirmANa thavArUpa dAgInAo bane che teno pAra nathI. tema ja dAgInA upara jema nakazI hoya che tema A jagatamAM cAlI rahelo sarva vyavahAra nakazI rUpe che, evo prathamataH nizcaya karavo. kharI vastusthiti paNa Ama ja che. eTalA mATe huM A vAta tamone pratijJApUrvaka kahuM chuM ke durAgraha ane vitaMDAvAda choDIne zuddha buddhi vaDe jijJAsuo AgaLa kahevAmAM AvelA upAsanA mArgane anubhava karI avazya sAkSAtkAra karI zakaze. A bhAvanA sivAya bIjI koIpaNa bhAvanA vaDe paramAtmAne sAkSAtkAra thavo zakaya nathI, te paNa huM tamane prathamathI ja nizcayapUrvaka kahI dauM. A vAta kAMI huM tamane durAgraha vaDe athavA to 5 thAbhimAnane vaza thaIne kivA adhikAra yA to baLajabarIthI karavAnuM kahetA nathI, tema ja te kAlpanika vA bALakane samajAvavA pUratI yuktirUpa paNuM nathI, paraMtu anubhava gamya che. jagatamAM mAnavAmAM Avato pUrva ke pazcimane koIpaNa dharma che, sAMpradAya kivA paMtha che paraMtu jyAM sudhI teo A prakAranA sarvAtmabhAva yA niHzeSa bhAvanA abhyAsadhArA AtmAnubhava prApta karI zakaze nahi tyAM sudhI jagatamAM cAlatA sAMprata jhaghaDAono aMta Avo kadI paNa zakaya nathI; kAraNa ke te jhaghaDAo vagara samaye karavAmAM Ave che, mATe have huM tamane uparyukta upAsanAnI sarva sAmAnya paddhati kahuM chuM tathA tevI upAsanA karatAM agAu kevA prakAranA nizcayanI AvazyaktA hoya che te paNa daSTAMtasaha prathama samajAvuM chuM, sAMbhaLo.. A badhuM eka ja che. prathama te upara kahyA pramANe jema sonuM ane tene dAgInA tema ja nakazI e traNamAM kiMcitmAtra paNa bhinnatA nathI, tema A paramAtmAmAM, jagatamAM ane tene jANanArA IzvaramAM kiMcitmAtra paNa bhinnatA nathI, ema daDha nizcaya vaDe jANavuM. A draSTA, dakSya ane darzana; jJAtA, jJAna ane ya; kartA, karaNa ane kAya; mAtA, dhyAna ane eya; beThA, buddhi ane behavya; ityAdi tripuTI vaDe je je kAMI jANavAmAM Ave che, te tripuTIo ane A tripuTIo che evuM kahenAre tene sAkSI e badhA jema senAnA alaMkAre, tenA dAgInA ane dAgInA uparanI nakazI tyAdi sarva suvarNarUpe ja che, chatAM te sonAnI dRSTie nahi. sonAne khabara paNa nathI ke mArA dAgInA bane che ane dAgInAmAM nakazI che tathA mane koI sonuM ema kahenAro che. tema jagatamAM jene paramAtmA, khudA ke gUDa kidhA itara keAI nAmanI saMjJAo vaDe saMbodhavAmAM Ave che te tamAma saMjJAo te tattvataH anirvacanIya evA A paramAtmAne mATe ja che. te vastutaH sonAnI jema anirvacanIya
Page #181
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa2] vivAM rAvi ra thavomAsA [upAsanAkASTha kira0 ra0 he huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane, Apa, ApaNe, pote, pitAne ityAdi saMjJAo vaDe je je kaMI vyavahAramAM pratIta thayeluM dekhAya che te te tamAma rUpe paNa pote ja banelo anubhavamAM Ave che. TUMkamAM jagatamAM jeTaluM kaMI jANavAmAM samajavAmAM, jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, saMdhavAmAM, sparzavAmAM, cAlavAmAM, bolavAmAM arthAta zarIra, vANI ane mana vaDe je je kaMI skUla athavA sUkSma kriyAo thatI jovAmAM Ave che, pachI te vyAvahArika hema, prApaMcika hoya, dhArmika hoya ke Atmonnati jevI ucca bhAvanAdarzaka hoya, paraMtu te te sarva eka AtmasvarUpa ja che. jema nakazIsaha senAnA dAgInA sonAthI yatkiMcita paNa bhinna hetA nathI, tema A badhuM anirvacanIya evA AtmAthI jarA paNa bhinna nathI, ema nizcayAtmaka samaje. jagatamAM jhaghaDAone sthAna kyAM che? prazna : kharekhara Apa kahe che tema ja hoya to pachI jagatamAM jhaghaDAonuM sthAna ja nahi rahe. vaLI A bhrama badhAne ja ekasarakho kema anubhavavAmAM Ave che? uttara: tamene je upara kahevAmAM AvyuM che, te taddana sAcuM ja che, emAM to jarA paNa zaMkA nathI; jagatamAM cAlatA A badhA jhaghaDAo taddana mithyA ja che. te kevI rIte te samajAvavAne mATe eka daSTAMta kahuM chuM. keTalAka samaya pUrve eka gAmamAM thoDA samayane mATe nivAsa the. ghaNe bhAge rAtre to jaMgalamAM ja nivAsa hato. nidrAne abhAva hovAthI rAtre jaMgalamAM ja game tyAM paryaTana karavAmAM AvatuM. eka divase ema banyuM ke te gAmanA smazAnamAM eka vaDanA jhADa nIce huM nirAMte beTho hato. rAta aMdhArI hatI, prakAzanuM nAma paNa na hatuM ane rAtre smazAna haze tenI paNa kapanA na hatI. thoDe dUra eka kAcI saDaka hatI ane tyAMthI De cheAgagADInA pATAo oLaMgavAnuM bAru (phATaka) hatuM, bAjuethI eka moTara mANasothI bharAIne AvatI hatI. madhyarAtrino samaya, meTara phATaka choDIne Ave che, eTalAmAM meM zikIne phATaka tarapha cAlavA mAMDayuM. moTaragADInA dIvAnA prakAza vaDe mane sAmo Avato meTaramAM beThelA badhAoe dUrathI joyo ane madhyarAtrie smazAna taraphathI AvanAra A ughADA zarIravALo keAI avazya bhUta che, ema samajIne meTara pAchI vALI. huM te. sAmo cAlyo jato hato. moTADI to phATaka vaTAvIne pelI bAju nIkaLI gaI. tyAMthI zumAre eka gAunA aMtare bIjA kATathI gAmamAM javAno rasto hato. te mAne gAmamAM AvavA mATe teNe prayatna karyo. IzvarasaMketa kahe ke game te kaho, mane te A vAtanI kalpanA paNa na hatI. huM to prathamanA phATaka pAse AvI pachI relavenA rarate vaLe ane bIjA bAre phATake)thI thoDA aMtara upara te moTaranAM mane punaH darzana thayAM. moTara vaLI pAchI tyAM UbhI rahI. have to teonA manamAM cokkasa thaI cUkyuM ke Aje to ApaNane A bhUta javA de tema nathI; tethI moTarane tyAMthI vaLI pAchI vALI dIdhI. huM to AgaLa cAlyo gayo. bIje divase savAre cAra vAge moTara gAmamAM AvI ne badhe eka ja kolAhala macI rahyo ke amuka raste gaI kAle rAtre amArI pAchaLa bhUta lAgyuM hatuM. huM zumAre daza vAge gAmamAM AvyA. je gRhasthane tyAM mukAma hatA, teonA kAne paNa A vAta pahoMcI hatI. temaNe kahyuM Apa rAtre amuka rate na jaze. tyAM to gaI kAle rAtre AvA prakArano banAva banyo ane A badhAne te anubhavamAM Avyo. te samazAna te ghaNuM bhayaMkara che. A sAMbhaLatAM ja mArA lakSamAM sarva paristhiti AvI. tethI mane hasavuM AvyuM. meM te sadgRhasthane kahyuM, A to huM ja te bhUta hato. tAtparya e ke, jema bhUtanuM nAmanizAna paNa nahi hovA chatAM A mATe utpAta macI game tema badhAone je vastu nathI te vastu che evo durAgraha gADariyA pravAhanI mAphaka ajJAnathI vagaravicAryuM ghUsI javA pAmyo che; ane tethI ja jagatamAM A badhA jhaghaDAo cAlI rahyA che. je sAcI paristhitinuM bhAna thAya te pachI jhaghaDAonuM sthAna na rahe ane Aje ja badhuM jagata sukha ane zAMti anubhavI zake,
Page #182
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArohana ] (paNa) je vidyA tathA avidyA ane AtmasvarUpa che ema jANIne upAse che. [53 riNAMza 20 badhAne ja jama. pramaH Apa kahe che te uparathI te kahenAro paNa che ane tene sarva vyavahAra paNa sAva khesa che ema Thare. paraMtu badhAne ja eka sarakhe bhrama zI rIte thavA pAmyo? uttara : tame samajyA che te barAbara che. kahenAro paNa khoTo ane teno je je kAMI kAyika, vAcika, mAnasika vyavahAra thAya che, te tema ja tene jJAnendriya dvArA je kAMI pratIta thAya che te badhuM ja khoTuM che. udAharaNa mATe juo, A sAme dADama paDayuM che. pAse beThelA chokarAone udezIne pUchyuM. " bakarAo ! AnuM nAma zuM ?" daza jaNAe mosaMbI, pAMcajaNAe saMtaruM, sAta jaNAe lIMbu ema badhAe judu judu kahyuM. tethI temane pharIthI pUchayuM ke AmAM mAre kharuM kene samajavuM? mosaMbI kahevAvALAoe kahyuM amAruM kharuM che, kemake amArI bahumatI che. lIMbuvALAe kahyuM temanI bahumatI che tethI zuM thayuM? khoTuM kahe che ne vaLI bahumatInI vAto kare che. tyAre trIjA pakSe kahyuM amAruM sAcuM che, A beu khoTA che. meM kahyuM tamArA pikI jenuM sAcuM haze tene sArI bakSisa ApavAne mATe vicAra che. paNa tamArA traNe paNa pikI kharuM kAnuM tenI tamoe mane jAte ja khAtarI karAvI ApavI joIe. huM kahIza nahi. pachI te bakSisanI lAlacathI traNe pakSamAM lalaDA zarU thaI. te paikI eka chokarAe mustAnA pitAne pUchI lIdhuM ane badhAne kahyuM ke, are ! ApaNe badhAMnuM ja khoTuM che; A to dADama kahevAya. paraMtu tenuM koNa mAne ! A rIte darekane potAne ja jyAM sudhI te dADama che, tevuM jJAna thAya nahi tyAM sudhI A jhaghaDAne aMta kevI rIte Ave ? Akhare teo thAkayA ane pachI dhIre dhIre eke ke tenuM sAcuM jJAna prApta karI lIdhuM, eTale tamAma jhadhaDAne aMta AvI gayo. tema AtmAne potAnA asala svarUpe nahi pichANavAthI ajJAnane lIdhe ja A jagatamAM A badhA jhadhaDAo cAlI rahelA jovAmAM Ave che tethI sAcuM bhAna thatAM sudhI te jemanA tema kAyama raheze, ane sAcuM jJAna prApta thatAM potAne ja potAnI AjadIna sudhInI thayela mUrkhatA pratye hasavuM Avaze. A uparathI tame samajI zakaze ke badhAne eka sarakho ja bhrama thayo che, ema paNa kahevAya nahi, tevuM je thAta to jhaghaDAne paNa sthAna na raheta. paNa jagatanA vyavahAramAM juo to keTalAke jene sAcuM gaNe che, tene bIjA keTalAka khoTuM gaNe che. vaLI manuSyajIvanane vyavahAra pazu pakSyAdi mATe upagane nathI, tema ja jagatamAM manuSyano ApasaApasamAM thato vyavahAra paNa sthAna, kALa ane dezavazAta bhinna bhinna jovAmAM Ave che. vaLI bALaka, juvAna ane vRddhonA vyavasAyamAM paNa judo judo vyavahAra hovAnuM jaNAI Ave che. arthAta badhAnA vyavahAramAM ekavAkyatA ja kayAM che? to pachI tamo je kahe che ke badhAne ekasarakho ja bhrama kema thavA pAmyo. te uparanA phaLane oLakhavA saMbaMdhamAM bALakonA ajJAnane lIdhe thayelA judA judA manaravI vicAra5 kalpanAcitra uparathI spaSTa jaNAI Avaze. manuSyanI vyavahAraracanA nirarthaka kema? juo. manuSyoe Apa ApasamAM vyavahAra calAvavAne mATe je vyavahAraracanA karI che te jagatamAM AvelA paze. pakSIonI daSTie taddana nirarthaka che, tema paza payAdikanI kAMI racanA hoya to te manuSyane mATe paNa nirarthaka che. vaLI pASANAdika ke je jagatamAM ja gaNAya che jagatanI bahAra gaNAtA nathI, temanI draSTie to koNa jANe zuM haze? tema temane kAMI daSTi haze evI kalpanA paNa manuSya karI zakatA nathI ane A vRkSa pASANudikene te manuSyAdi jevuM kAI haze tenI paNa kalpanA haze ke nahi, tenI sAmAnya vyavahAramAM to kapanA paNa karI zakAya tema nathI ane kadAca koI kare to te manuSyavyavahAranI daSTie hAsyAspada gaNAze. paraMtu vAstavika rIte te jagata zabdamAM jeno samAveza thAya che, pachI te sthAvara hA, yA jagama ho, jaDa ho yA cetana che, te tamAma bAbato jagata evI saMjJAmAM ja AvI zake che. mATe AvI
Page #183
--------------------------------------------------------------------------
________________ 54 ] avidyayA mRyuM tIrtvA vidyayA'mRtamaznute // Iza. [ upAsanAkArDa kira0 21 vizALa dRSTie vicAra karo ke A badhA jagavyavahAramAM paNa ekavAkyatA kayAM che? kadAca tamA kaheze ke manuSyA sivAya khIjAoneA samAveza jagatamAM zA mATe karavA ? teA pachI tameAne sAmuM ema pUchyuM paDaze ke A badhA jagatane vyavahAra cAle che, ema paNa tame kahI zakaze nahi. manuSyeAnA vyavahAra pUratA ja vicAra karavAnA hoya te phakta A badhA manuSyane ja vyavahAra che, eTalu maryAdita svarUpa ja tene ApavuM paDaze. jagatanuM nAma jo levAmAM Ave teA pachI temAM samAveza thatI jagatamAMnI tamAma vastune jANavI paDe. jema dharanA vyavahAramAM paNa kevaLa manuSyeA keTalAM che te jANavAthI khasa thatuM nathI, paraMtu te vyatirikta tara sava bAbatAnA vicAra karavA jarUrI che; tema jagatarUpI mahAna dharamAM paNa manuSyA, pazu, pakSI, vRkSa, pASANAdi ceArAzI lAkha sthUla ceniAnA samAveza thaI jAya che. tethI jagatanA vyavahAramAM A badhuM vicAramAM levuM paDaze, teA ja tene A badhe! jagatane vyavahAra che evI saMjJA ApI zakAya. A tA vyavahAradRSTinA Azraye samajAvyuM, AtmaSTie te| kAMI che ja nahi. jagavyavahAranuM mithyAtva kevI rIte siddha thAya? jema seAnAnI dRSTie dAgInA nakazI ane temanA jANanArA e badhAM ja mithyA che. tema A jagatamAM je je kaMI che, te badhAne jANanArA jIvAtmA ke je pAte ja vAsanAvazAt mithyAzrama vaDe ceArAzI lAkha sthUla yAnione prApta thayela che, tenI dRSTie ja A badhA bhejodmamAM Ave che paNa te vAstavika nathI. jema uparanAM dADamanA udAharaNamAM tene jANuvAneA mithyA dAvA karanArA traNa vibhAgeA paDyA, paraMtu vastutaH te! te sarve ajJAnI ja hatA ane teone ajJAna vaDe ja bhrama thayeA hateA. tema mithyA upAdhirUpa bhrama vaDe A jIvAtmAne AtmAnuM sAcuM svarUpa nahi samajAvAne lIdhe ajJAnathI AtmAmAM Ama ceArAzI lAkha prakAranA sthUla vibhAgeA paDyA hovAnA bhrama thayelA bhAse che. vaLI jema dADama heAvA chatAM tene meAsa`bIrUpe nhenArAne te temanI mesakhInI kalpanA pramANe teTalA vakhata mATe te ja satya hai|vAnuM lAgatuM hatuM. lIMbu tathA saMtarAvALAne paNa pAtapAtAnI mAnyatA ja satya haivAnuM lAgatuM hatuM. Ama eka ja dADamanA judA judA jANanArAonA ajJAnane lIdhe jema traNa samUhe utpanna thayA tema A eka ja AtmatattvamAM A jagata che, A jhADa che. A pahADo che, A pazupakSIo che, A manuSyeA che ityAdi, sthAvara jaMgama, jaDa, cetanAdi ceArAzI lAkha sthUla bhedo kivA samUhe mithyAbhramathI utpanna thavA pAmyA che, evA aMtardaSTi vaDe ravAnubhava laI mahi`e siddhAMta nizcita karele che. tenI khAtarI icchanArA prathama AtmAneA sAkSAtkAra karI laI pachI satya saMkalpa kivA dhAraNAbhyAsa vaDe tene pratyakSa anubhava karI zake che, evA niyama che. eTale jema bALakAnAM uparanAM dRSTAMtamAM dADamane na jANutArA ajJAnInA samUhamAM traNa bhede paDyA, tema AtmAne nahi jANanArA ajJAnI evA mithyA jIvAtmAmAM ajJAna vaDe upajelA bhramane lIdhe vAsanAnusAra ceArAzI lAkha bhedA jANe ke sAcA ja na hoya ane tenA pratyakSa anubhava paNa AvatA na hoya tevI rIte bhAsI rahyA che. tathA AtmAne sAkSAtkAra thatAM jema jAmrata thatAMnI sAthe svapna ekadama kayAM adRzya thaI jAya che te samajI zakAtuM nathI, tema A badhA bhedAbheTA ekAeka kayAM adRzya thaI jAya che te samajI zakAtuM nathI. kiraNAMza 21 jIva, Izvara kravA AtmA eTale zu? prazna: jANanArA paNa ajJAnI kivA mithyA zI rIte kahevAya ? te teA vastuthI taddana judo hoya che, uttara : tamArA A prazna siddhAMta samaye zezabhe tevA che, tenuM vivecana AgaLa siddhAMtakAMDamAM karavAmAM Avaze. hAlamAM tamene eTaluM ja samajAvu chuM ke, A khoTuM che ane A sAcu' che, evA e prakArAte jANanArA tethI taddana bhinna evA trIjo ja hoya che ane vAstavika tA te svataHsiddha che. te ja pAte ajJAnane jANuvAne mATe ajJAnarUpa bane che ane jJAnane jANavAne mATe jJAnarUpa bane che. eTale A mULa jJAna svarUpa
Page #184
--------------------------------------------------------------------------
________________ matadohana ] te avivAthI mRtyune tare che te vivAthI amRtatvane meLave che. [ papa evA svataHsiha eka ja AtmA jJAna ane ajJAna temaja tene jANanAra ema bhinna bhinnarUpe bane che. jema prakAzane aMdhAruM kadI paNa joI zakatuM nathI. temaja aMdhArAne paNa prakAza kevo haze tenI khabara hetI nathI. vaLI uparanA daSTAMtamAM dADamane mesaMbI, saMtaruM kivA lIMburUpe jANanAre te ajJAnI ja kahevAya. kemake tyAM mosaMbI, saMtaruM kiMvA lIMbu kadI hatAM ja nahi. je vastu hatI ja nahi, tene sAkSI paNa kevo ane kayAM hoya? eTale jema bI tevo aMkura hoya che tema ajJAnarUpa kAryanuM bI paNa ajJAna ja hoya, evo nyAyazAstrano paNa niyama che. A niyamAnusAra tyAM mosaMbI, saMtaruM ke lIMbu kadI hatuM ja nahi, tethI je kadI hatuM ja nahi tene jANanAro paNa tenA jevo ja hoya, e paNa ravAbhAvika rIte siddha thAya tema che. eTale "che' ne jANavAvALo che'rU5 tathA "nathI'ne jANavAvALo "nathI'rUpa ja hoI zake. kemake "che' ane "nathI' e baMne prakAza ane aMdhakAranI jema paraspara viruddha bhAve che, tethI prakAza jema aMdhArAne ane aMdhAruM jema prakAzane kadI paNa jANI zakatuM nathI, tema A "che ane "nathI" e baMne paraspara viruddha to hovAthI "che ne "nathI" ane "nathI" ne "che' e kadI paNa jANI zake nahi. paraMtu UlaTuM che hoya tyAM "nathI" nuM astitva hetuM nathI ane "nathI heya tyAM "che' nuM astitva kadApi heI zake nahi. A nyAyAnusAra uparanA udAharaNanI aMdara kahelA dADamane te lIMbu, saMtaruM ya mosaMbI che evuM kahenAro ane tema kahevAnI buddhi beTI preraNA ApanAro teno draSTA vA sAkSI paNa khATo ja keAI che. jema prakAza thatAMnI sAthe ja aMdhAruM ekadama kyAMye adazya thaI jAya che tema A dADama che, evuM sAcuM jJAna ApanAra ane buddhine tevI preraNa karanArAno udaya thAya tyAre tene A lIMbu, saMtaruM, kiMvA mosaMbI che, ema kahenAre tathA tenI daSTie jovAmAM Avela mesaMbI, saMtaruM, lIMbu vagere vastuone mULa sahita tadana nAza thAya che, e bAbata sArI rIte samajI zakAze. have dADamane te mosaMbI, saMtaruM kivA lIMbu che ema kahevAthI kAMI hAni pahoMcatI nathI kivA te kAMI te rUpe kadI banI jatuM nathI. tema te mosaMbI, saMtaruM viA lIMbu nathI paNa dADama che, ema kahevAthI kAMI te dADama thaI gayuM ema paNa nathI. te to potAnA asala svarUpamAM ja sthita hatuM, che ane haze. tenA svarUpamAM kadI saheja paNa vikAra utpanna thato nathI. eTaluM ja nahi paraMtu tene kaI lIMbu, saMtaruM, mosaMbo ItyAdi judA judA khoTArUpe tathA AkAre oLakhanArA kiMvA jANanArA che athavA huM dADama chuM evA eka AkAre jANavAvALo kAIka che, tenI paNa ka95nA hotI nathI. jIva ane Izvara eTale zuM ? uparanA A udAharaNa pramANe dADamane jema lIMbu, saMtaruM Adi rUpe jANavuM e ajJAna che, tema AtmAne A jagatAdi anaMta nAma, rUpe vaDe jANavuM te ajJAna hoI tene jANanAro te jIva kahevAya. temaja je tene A lIMbu, saMtarAdi nahi paNa dADama che, evA eka sAcA rUpe jANe che te jJAna kahevAya; tema A bhinna bhinna anaMta rUpe bhAsanAruM jagatAdi dazya bilakula che ja nahi paraMtu potA saha A badhuM eka AtmasvApa che evuM jANavuM te sAcuM jJAna hoI tevuM jANanAro te ja Izvara kahevAya. AthI miyAne jANanAro mithyA ane satyane jANanAro satya; e nyAyanasAra AtmAne anAtmarUpe jANanAro jIva anAtmArUpa hete mithyA ja kare che tathA AtmAne AtmArUpe jANanAro Izvara satya Thare che. A AtmAne ja loke samajI zake teTalA mATe brahma, caitanya, paramezvara, parA, sa, Rta, amRta ityAdi aneka saMjJAo zAstramAM ApavAmAM AvelI che. sarvAtmabhAva zI rIte siddha thAya ? A AtmAne ja bauddha, ahaMta tathA cArvAka Adi aneka saMpradAyike athavA jagatamAM IsAI, musalamAna, pArasI, yahUdI vagere jeTalA prakAranA loke che te sarve potapotAnI mAnyatA pramANe nAmarapAdi vaDe upAsI rahyA che. Ama jANapaNe ke ajANapaNe jagatamAM badhe eka AtmAnI ja upAsanA cAlI
Page #185
--------------------------------------------------------------------------
________________ anya sama: vizarata veDaratimAne che [ upAsanAkA kira0 rara - mana na = - - - - - - - - - - - - - - - - - rahelI jovAmAM Ave che. jevI rIte dADamane ajANapaNe mosaMbI, saMtaruM vagere bhale kahevAmAM Ave paraMtu te Aropa to maLa dADama upara ja karavAmAM Ave che kharuM ne? arthAta dADama kahevAne badale tene ja mosaMbI, saMtaruM vagere kahevAmAM Ave che, kemake jenAre bIje kaI sthaLe mosaMbI, saMtaruM vagere joyAM haze, paraMtu atre te dADama upara ja te te mRtibhAnI kalpanA teNe karI lIdhI hatI. tethI dADama e tenuM adhikAna kahevAya ane tenA upara mosaMbI, saMta vagerenAM nAmo Aropita thayAM; tema A adhikAnarUpa AtmAne ja jagatarUpe, AtmArUpe athavA to bIjA keI nAmarUpe jANa kiM. ajANapaNe kahevAmAM ke oLakhavAmAM Ave to te sarva eka AtmAnI ja upAsanA thaI rahI che, ema buddhimAna have sArI rIte samajaze. bheda eTalo ja ke udAharaNamAM te dADamane mosaMbo che ema kahenAro judo hoya che, tyAre AtmAmAM to te kahenAro paNuM AtmAthI judo keAI che ja nahi. A vivecana uparathI sarvAtmabhAva kevI rIte siddha thAya che te buddhimAnane sArI rIte samajAyA pachI jagatamAM jhaghaDAnuM mULa zuM che ane te paNa vAstavika rIte ke misyA che te lakSamAM Avaze. Ama jJAna ane ajJAna kivA satya ane mithyA e be vastunuM nirAkaraNa (spaSTIkaraNa) thayuM, have ApaNe te karatAM uparanI sthitine vicAra karIzuM. jatazAMtine khAtarIlAyaka ekameva mArga jema dADamane lIMbu, saMtaruM kivA mosaMbI kahe ke dhaDame kahe paraMtu te tenI daSTie te kAMI letuM ja nathI, tema AtmAne to kalpanA paNa nathI ke mane koI anAtmAdi aneka rUpe jANIne ApasaApasamAM jhaghaDA kare che, kiMvA ke mane amAre samajIne zAMta thayA che. A rIte tene baMne bhAvonI tathA temanA jANanArA jIva ane Izvara baMne kapanA hotI nathI. te to taddana nizcI ne nizcaLa ja rahe che. temAM kadI paNa vikAra saMbhavato nathI. te satya ane asatya baMnethI para che. tene mATe vastutaH AtmA e saMjJA paNa mithyA che, kemake A AtmA che evuM kahenAranI pUrve to te majuda ja hoya che. evuM te parama tatva ja sarvanuM mULa heI tenI prApti karavI e ja kharo puruSArtha che. jyAre tenI prApti thAya che, tyAre ja A sarva karmo karavA chatAM paNa manuSya taddana alipta thaI jAya che, tathA tenA tamAma bhrama naSTa thAya che ane tene ja kharI niSkarmata prApta thaI zake che. jagatanA tamAma jhaghaDAonA zamanane A ja eka mArga che. A sivAya bIjA koI paNa mArga vaDe jagatamAM zAMti thavI kadI paNa zakya nathI, evo siddhAMta che. eTalA mATe huM tamane pratijJApUrvaka ane nizcayathI kahuM chuM ke, kharekhara jagatamAM zAMtinI kiMvA duHkhanI nivRttinI jemanI IcchA hoya temaNe A mArgane anubhava karI jo. A rIte AtmAno sAkSAtkAra karyA pachI paNa koIne duHkhone aMta AvatuM nathI kiMva jagatamAM zAMti sthapAvI zakya nathI, evuM jo ke anubhavathI (kevaLa meDhathI belanAra vAphapaMDitAdi nahi) kaheze to pachI mArA A asatyanA doSane mATe je te mAgaze te mArA dehanA TukaDAo paNa huM teone khuzIthI arpaNa karIza, evI mArI aMtima pratijJA che. AtmasthitinI prApti thayA pachInI eTale jene zAstromAM jIvanmukti kahe che, te sthitinuM varNana huM tamAne AgaLa siddhAMta kAMDamAM kahIza. hAla te phakta eTaluM ja kahuM chuM ke manuSyoe prathama to sarvAtmabhAvarUpa AtmasthitinI ja prApti karI levI joIe. tenI eka vakhata prApti thayA pachI te sAco niSkAma banI A jagatAdine sarva vyavahAra sArI rIte ane zAMtithI karI zake che, janakAdinI jema moTuM rAjya paNa calAvI zake che. kiMvA zrIkRSNa bhagavAnanI mAphaka jIvanmukta thaI ajJAnIone vakhatovakhata yogya, nyAyI ane sayaktika salAha ApI arjunanI jema kAryapravINatAne mArga paNa batAvI zake che. eTaluM ja nahi paraMtu kene, kevI rIte, kayAre ane kayo mArga batAvavo, te paNa tyAre ja samajI zakAya che. A dhyeyanI prApti karanAro te ja kharo karmayogI kahevAya che; ane te ja kharo karmayogI thaI zake che. A sthiti prApta karavI e ja manuSyono kharo puruSArtha che. moTuM sAmrAjya paNa A padavI AgaLa tuccha che. Aje kiMvA hajAro janma pachI paNa chevaTe A ceyane ja prApta karavAnuM che, te karyA vagara sTeke ja nathI te nizcayathI jANe. - - - - -
Page #186
--------------------------------------------------------------------------
________________ gotAdohana ] je zUnyarUpa avyakta prakRti vA adRzyane upAse che te dhera aMdhakAramAM praveze che; [ 57 kiraNAMza 22 AtmaprAptinA abhyAsakrama rAjA melyAH mahAtmana! Ape kRpA karIne ameAte gahana viSaya dhaNA ja saraLa ane sArI rIte samajAvyeA, have tenI upAsanA kivA abhyAsa kevI rIte karavA te samajI zakAya tema vadhu spaSTa karIne kaheze| tAmeTA upakAra thaze. jo ke siddhAMtakAMDamAM tA A bAbata Apa spaSTa karaze! ja, chatAM te samajavA mATe ameA bhAgyazALI banIe te pUrve A upAsanAne krama ApanI pAsethI sArI rIte samajavAnI icchA che ke jethI mumukSue!te mATe te mAdaka thaI paDe. AtmasAkSAtkAra kevI rIte thAya? rAjAnA upara pramANenA prazna sAMbhaLIne kahyuM, sAMbhaLeA, mAre tameAte AtmasAkSAtkAra mATe upAsanA kevI rIte karavI te kahevAnuM che. paraMtu jenI upAsanA karavI te krANu, ve! ane kayAM che? e eka vakhata sArI rIte dhyAnamAM AvavAthI AtmAnuM sAcuM svarUpa lakSamAM AvI zake che, teTalA mATe ja meM atyAra sudhI A badhuM vivecana karyuM . vaLI saMtu... aMtima dhyeya pazu te ja che. jagatamAM zAMti tA A dhyeyanI prApti karanArAe ja prApta karI zake che. jagatamAM sAceA mAdaOka paNa te ja thaI zake che. astu. have upAsanA saMbaMdhe sAMbhaLA; AtmAne jANavA mATe vastutaH tA kAI sAdhaneAnI jarUra nathI; te te| svataHsiddha ja che. jema sutrane huM sutraLuM chuM ema jANavAnI jarUra hAtI nathI, tema A AtmAnA saMbaMdhamAM paNa jANeA. zreSTha suddhimAnA tA tenuM vana sAMbhaLatAM sAMbhaLatAM tatkALa AtmAnA aparakSAnubhava karI le che. jema arIsAmAM je vastunuM pratibiMba nevAnI icchA hoya tene arIsAnI sAme lAvIne mUkavI paDe che, tyAre ja te vastunuM pratibiMba arIsAmAM dekhAya che, e vAta teA sanA jANavAmAM AvI zake tevI taddana spaSTa ja che; paraMtu AkAzanuM pratibiMba jovAnI icchA hoya te! phakta arIsAnI sAme je je vastue paDI heAya te tamAmane bAjue haThAvI levI paDe che. Ama arIsAnI sAme kAI paNa vastu (bhIMta paNa) na heAya eTale temAM AkAzanu pratibiMba svAbhAvika rIte ja paDe che. kAraNu tA spaSTa ja che ke, bIjI vastuenI peThe AkAzane kAMI arIsAnI sAme mUkI zakAya nahi, kemake te kAMI sAme mUkI zakAya tevI vastu nathI. tethI arIsAmAM AkAzanu pratibiMba jovuM eTale takatA sAmenI tamAma vastuone haTAvavI, eTaluM ja eka kArya karavAnuM DhAya che; tema AtmAnA sAkSAtkAra karavAnA eTale zarIra, vANI, mana ane buddhi tyAdi vaDe huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane, ameA, tamA, amAre, tamAre vagere rUpe je je kaI jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM, sUMdhavAmAM ke svAda levAmAM Ave che te satA vilaya karaveza. A rIte peAtAsaDu sarva bhAvAnA vilaya karI nAkhavA eTaluM ja eka kArya karavAnuM hAya che, e vAta khAsa dhyAnamAM rAkhavI. have AtmAnI upAsanA sabaMdhe siddhAMtakAMDamAM vivecana Avaze ja, chatAM ahIM saMkSepamAM kahuM chuM. AtmaprApti mATe abhyAsanI jarUra che ? jema prathama batAvelA dADamanA dRSTAMtamAM dADamanuM sAcuM jJAna prApta karavAne mATe vastutaH abhyAsanI jarUra nathI; paraMtu tevA prakAranA tIvra buddhimAne teA kavicata ja sAMpaDe che ke je eka vakhata AtmAne upadeza sAMbhaLatAM sAMbhaLatAM ja tevA prakAraneAnizcaya karIne tatkALa nirvikalpatAmAM sthita thaI jAya che. te sivAyanA khIjAone mATe te| abhyAsanI jarUra heAya che. te abhyAsa karavAnA nIce mujaba mukhya cAra prakAza che: jema dADamanuM sAcuM jJAna prApta karavuM hoya teA tenA upara A meAsabI che, A lIMtru che, A saMtaruM che vagere prakAranA karavAmAM AvatA AreA khATA hevAthI te lIMbu nathI, mesa`khI nathI, e rIte tenA upara je je ArepeA thayA hoya te sarva AreApone 'A nathI', 'A nathI' e rIte tyAga karavA ane zeSa rahe te dADama; A rIte dADamanuM anicanIyatArUpa sAcA svarUpanuM jJAna karI levuM, athavA te| jene meAsa`khI,
Page #187
--------------------------------------------------------------------------
________________ - 58 ] tato aA va te tamo = sanmAnatAphreza [ upAsanAkASTha kira0 ra3 saMtaruM, kidhA lIMbu vagere je je kAMI tenA upara nAmarUpane Apa karavAmAM Ave che te sarva dADama che. A rIte mosaMbI nahi paNa dADama che, saMtaruM nahi paNa dADama che, lIMbu nahi paNa dADama che, Ama badhA Arepono eka dADamamAM ja laya karavo tathA pachI dADama pote pitAne kAMI huM dADama chuM ema kahetuM nathI, tethI te bhAvanAno paNa vilaya karavo. Ama kahevAthI jema dADamanA sAcA svarUpanuM jJAna thazake che, tema AtmopAsanA paNa (1) niHzeSabhAva, (2) sarvAtmabhAva, (3) niHzeSabhAva tathA sarvAtmabhAvane samanvaya ane (4) sAkSIbhAva. A rIte cAra prakAre thaI zake che. ni:zeSabhAvane abhyAsakrama (1) huM, tuM, te, A, mA, tAruM ityAdi kAyA, vAcA ane mana vaDe je je kaMI pratItimAM Ave che, te tamAmano A "huM nathI, A "huM nathI" evA prakAre nirAsa karavo. arthAta aMtaHkaraNamAM je je kAMI vRttio utpanna thAya, te te vRttine AtmAmAM vRttinuM utthAna thavuM kadI paNa zakya ja nathI, evA, prakAre tene tatkALa dAbI devI. eTale anirvacanIya evo AtmA ke jemAM A DuMbhAva ja kadI utpanna thayo nathI, evA prakAranI prativRtti vaDe tatkALa tene dAbI daI aMte te "hune paNa vilaya karI de. A rIte tamAma mamAdibhAvane huM'mAM vilaya thaze ane pachI te hune paNa sAkSIbhAvasaha vilaya karI nAkha eTale niHzeSa evA zabda AtmapadanI prApti thaze arthAta AtmasAkSAtkAra thaze. A niHzeSabhAvane abhyAsakrama kahyo. sarvAtmabhAvane abhyAsakrama (2) have tamane sarvAtmabhAvane abhyAsakrama kahuM chuM. A huM, tuM, te, A, tAruM, mAruM, tane, mane ityAdi. * pape kAyA, vAcA ane mana vaDe je je kAMI bhAsa thAya che, te sarva AtmarUpa che, eTale ke jene A huM chuM, tuM che, A che, mAruM che, tAruM che ityAdi saMjJAo vaDe vyavahAramAM kahevAmAM Ave che. je zabda, sparza, 25, rasa, gaMdha ItyAdirUpe bhAyamAna thAya che, arthAta je je jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM, suMdhavAmAM ke svAdamAM Ave che te sarva AtmarUpa che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi, ane tevuM kahenAro kivA jANanAro huM pote paNa AtmarUpa che. A prakAre aMtaHkaraNamAMthI bIjI kaI vRttinuM utthAna thatAMnI sAthe tarata ja te AtmarUpa che evA prakAranI pratitti vaDe tene tatkALa dAbI devI, AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM utthAna thavA nahi devuM ane jo thaI jAya to tene turata ja AtmarUpa banAvI devI. e ja sarvAtmabhAvano abhyAsakrama che. TUMkamAM potAha sarva AtmarUpa che, evI rIte sarvatra AtmabhAvane abhyAsa karatAM karatAM pachI te bhAvane paNa bhUlI javuM; evI rItano je abhyAsakrama te sarvAtmabhAvano abhyAsakrama kahevAya. nizeSa ane sarvAtmabhAvane samanvaya (3) trIjo abhyAsakrama evA prakArano che ke aMtaHkaraNamAM kaI paNa vRttinuM utthAna thAya ke tarata te AmA che evA prakAranI pratitti vaDe tene dAbI devI ane te pachI AtmA eTale jayAM sAkSI sahita amamAdi bhAveno lavaleza paNa nathI e rItanA nizcayavaDe sAkSIbhAvasa pitApaNAne bhUlI jaI anirvacanIya padamAM ja sthira thaI rahevuM athavA vyavahArAdi avasthAmAM je je kAMI huM, tuM, te, A ityAdipe pratIta thAya che te badhuM AtmA ja che, evo sarvAtmabhAva rAkhavo; tema ja jyAre ekAMtamAM besIne svastha citte abhyAsa karavAmAM Ave che tyAre hadayamAM kiMvA bhUmadhyamAM dhyAna karIne aMtaHkaraNamAM je je vRttionuM utthAna thavA pAme te sarvano harUpa pote ane tenA sAkSI sahita "A nathI," "A nathI," e rItanA nizeSabhAva vaDe vilaya karI nAMkho. A mujaba sarvAtmabhAva ane niHzeSabhAvano eka sAthe paNa abhyAsa thaI zake che. paraMtu A prakAra prathamanA be prakArane samaya ja che.
Page #188
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana 1 tathA je vyakta vA dRzya (saguNumAM)ja rata che te paNa dhAra aMdhakAramAM praveze che. [ pa sAkSIbhAvanA abhyAsakrama (4) ceAthA abhyAsakrama sAkSIbhAvanA che. eTale A dRzya jagatamAM huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM', tyAdi bhAvA vaDe je je kAMI bhAsamAna thAya che, te sa mArAthI bhinna heAI huM teA kevaLa te sanA sAkSI chuM, A rIte pete sabhAvAthI alipta thai sane kevaLa sAkSI vA draSTAbhAva vaDe jovuM. A cAra prakAranA abhyAsakrame mukhya che. te paikI prathamanA e teA pratyakSa jIvanmuktinA kAraNarUpa hAI trIjo prakAra A baMnenA samanvayarUpa hovAthI te paNa sAkSAt jIvanmuktinuM kAraNa che, tathA ceAtheA prakAra teA krame krame videhamuktinI sthiti prApta karAvI Ape che...he rAjana! A rItaneA abhyAsakrama meM tamAne kahI saMbhaLAvyeA. kiraNAMza 23 upAsanA siddha kema thatI nathI? rAjA khelyA : mahAtmana! Ape kRpA karIne amene amUlya mAdana karAvyuM che. huM te sa sArI rIte samajyA chu, paNa eka zaMkA evI thAya che ke, zAstra ane AptajanA para zraddhA rAkhIne upAsanA karavAthI paNa tatkALa zreyaprApti thAya che ema Ape kahyuM. te pachI ghaNA leAkeA zraddA vaDe upAsanA kare che, chatAM teone zreyaprApti nahi thatAM Ape kahyuM tema durAgrahanI ja prApti kema thAya che? vaLI Ape kahelA A upAsanAnA prakAza tA aMtima krAtinA upAsakane mATe upayeAgI che. sAmAnya kATinA lakrene mATe te A badhu... ekarUpa che evuM jJAna thayA vagara ja kevaLa eka rAma kivA kRSNa pratyAdi devatAnI upAsanA karA ema kahevAmAM Ave che, te temAM zA doSa che? vaLI kahenAra bhale samaje ke nahi paraMtu te zAstramAnya hovAthI upAsanA karanAra kema tarI zakatA nathI ? maddhAmAM kamIpaNuM rAjana! tameAe dhA sArA prazna karyAM. aMtima upAsanA ke jyAM upAsanAnI maryAdA ja paripUNa thAya che, te rIta me' tamAne kahI saMbhaLAvI. have tameA kahe che ke zraddhAthI game te devanI upAsanA karanAra paNu tarI zake che, chatAM tee adhetimAM kema paDe che? tenuM kAraNa sAMbhaLeA. sAmAnyataH manuSyane svabhAva ja saMzayI ane cikitsaka che. evA sAcA zraddhALuo teA bhAgye ja maLe che ke teo pUNu zraddhA vaDe peAtAnA devamAM sarvAtmabhAva rAkhIne upAsanA kare. ane tevA upAsakane te| kAI maMtra ApavAnI paNu jarUra hotI nathI. teo parama zraddhAthI kAI paNa sthaLe, dveSabuddhi nahi rAkhatAM tema ja koI ne paNa meATA athavA nAneA nahi gaNatAM peAtAnA iSTadeva vinA khIjuM kaI paNa che ja nahi evI rIte akhaMDa ekadhArI UpAsanA chevaDha sudhI dRDha nizcaya vaDe calAve che ane te a Mte zreyanI prApti paNa karI zake che. agAu Apela rAjA ane geAvALanA udAharaNu uparathI e ja vAta siddha thAya che (kiraNuAMza 14 jue ). geAvALa teA maMtra paNa jANutA na hatA. teNe teA phakta peAtAthI zakaya evA upacArAthI zuddha a'taHkaraNa ane niLa bhAvanA vaDe zivapUjana karyuM" hatuM, je zAsraSTie teA azuddha paNu kahI zakAya; paraMtu IzvaraprAptimAM kevaLa zAsra karatAM zuddha bhAvanAnuM ja mahattva vadhu hoya che. te vAta te| zAstramAM AvatAM ghaNAM udAharaNA uparathI pazu siddha thAya che. paraMtu AvA prakAranA sAcA zraddhALue kavacita ja heAya che. jagatamAM dhaNA mATeA vaga tA cikitsa DhAya che. temAM kAI theADI, kAI vadhu cikitsA kare eTaluM ja. paNa A pramANe cikitsA karavI e sarvasAmAnya rIte manuSyasvabhAva ja che. prathamataH teA viSayeAnA pAzamAMthI A mArge vaLanArA vaga hajArAmAM eka evI sakhyA vaDe gaNI zakAya tema che. temAM paNa meAA bhAga kAI duHkhathI pIDAtA hAya ane vyahavAranAM sava sAdhanA karI cUke chatAM jyAre temAM hatAza khate che, tyAre A mArge vaLe che. AA bhAga khAda karatAM je bAkI rahe tevAomAM vyAvahArika svArthanI daSTie upAsanA karanArAonuM pramANu mAruM heAya che. te jatAM je bAkI rahe temAM paNuM-zviraprAptithI ja sukha maLe che, evuM samajIne upAsanA karanArA jijJAsuvanuM pramANu vadhu hoya che, tathA
Page #189
--------------------------------------------------------------------------
________________ 60 ] anyadevAhuH sambhavAdanyadAhurasambhavAt / [ upAsanAkArDa ki0 24 temAMthI je zeSa bace teo Izvara kANu che? ApaNe keANu chIe ? evA viveka vaDe Izvaranu` pakSa jJAna prApta karanArA upAsake che. jeone jJAnI kahevAmAM Ave che. AvA hajArA parAkSajJAnavALA jJAtIomAMthI me' tamAne upara kahelI cAra prakAranI upAsanAdvArA aparakSAnumana arthAt AtmasAkSAtkAra karI lenArAe te| bhAgye ja nIkaLe che. bAkI ghaNAkharA parAkSajJAna meLavIne zuSka vedAMtIe ja banI jAya che. tevA A badhu' AtmA che ane huM AtmA chuM. evuM kevaLa meDhethI khelIne ja eTale eka vakhate huMpaNAne tenA sAkSIbhAva sahita vilaya karIne parakSAnubhava lIdhA sivAya ja pe|te kRtakRtya thayA ema samajIne mahAtmA thaI ese che, para Mtu AvA parAkSajJAnathI kAMI mekSa thatA nathI paNa huMpaNAneA tenA sAkSIbhAva sahita vilaya karIne zeSa rahe te nirvikalpa sthitine eka vakhata anubhava laI tyAra pachI temAMthI jyAre punaH utthAna thAya che tyAre ja manuSya kRtakRtya bane che ( AnI spaSTatA AgalA sidhdhAMtakAMDamAM Avaze. te uparathI sarvAtmabhAvanA vaDe thatI saguNlRApAsanA tathA niHzeSabhAva vaDe thatI niApAsanA karanArane sAkSAtkAra kevI rIte thAya che te spaSTa samajI zakAze. adhyAya 6, 11, 15, ane datta parazurAma jJAnakAMDa prakaraNa 9, 10 jIe). sArAMza e ke A mujaba tamAma bhAveAneA tenA sAkSI sahIta vilaya karIne je paramAtmAnA kevaLa nirvikalpa evA zuddha svarUpanA sAkSAtkAra karavAmAM Ave teA ja sAcu sukha ane kAyamane mATe zAMtine anubhava thAya che. A sivAya sukha ane zAMti prApta karavAne taileAkayamAM bIjo kAI upAya che ja nahi, e vAta karIthI pratijJApUrvaka kahu chu . niSkAma puruSA ja jagatane sAcA rAhu batAvI zake rAjana! A rIte meM tamene dhyeyaprApti sabaMdhamAM karyuM. have tamAe pUchyuM ke, zraddAthI upAsanA karanAra adheAgatimAM kema paDe ? te kahuM chuM. uparanA vivecana uparathI tame jANI zakayA haze! ke manuSyane svabhAva cikitsaka dvAya che. vaLI me' prathama mULa zraddAnI, zraddhA azraddA ane evI e zAkhAe heAtrAnu jaNAvyuM che. te paikI mULa zraddhAvALAone maMtra ApanAranI pazu jarUra hotI nathI; paraMtu jagatamAM te meTe bhAge A mULa zraddhAmAM paDatI zraddA ane azraddA nAmaka e sAkhAvALAonuM pramANu ja vadhu heAya che. te khate cikitsaka buddhinA DhAvAthI temanI zraddA kivA azraddhA kAyamane mATe kadI paNu TakI zakatI nathI. aMdarathI svAtha parAyaNu hAvAne lIdhe kAI kAI vakhate teone zraddhALupaNAmAM bhaLavAthI phAyado jaNAya te temAM bhaLI jAya che tathA kAI kAI vakhate azradghALupaNAmAM lAbha che ema lAge te pAghaDI pherave che. A upAsaY=AnA prakAra sabaMdhe kahyuM. have teone maMtra ApanArAe paikI ghaNAkharAe upara pramANe paramAtmAnA sAkSAtkAra karelA hotA nathI, paraMtu zuSka vedAMtIe paikInA ja hoya che. AthI tee upAsAne krame krame AtmAnA sAkSAtkAra pa ta pahocADI zakatA nathI, paraMtu zAstrane upayeAga peAtAnA svArtha sAdhavA tarapha ja kare che. kAraNa dekhItuM ja che ke upAsakane sAcA rAha batAvavA e uddeza temAM heAya ja kayAMthI ? upAsaka dvArA peAtAneA svAtha kevI rIte sAdhI levA, e ja eka temanu dhyeya heAya che. jene peAtAne ja taratAM AvaDatuM na hoya te bIjAne zI rIte ugArI zake? eka prasaMge nadImAM keTalAka leAka taravA paDayA hatA, tyAM vaDeNumAM eka grahastha taratAM thAkI gaye ane DUbakAM khAvA lAgyA tathA te khIjAone madada mATe bUmA pADavA lAgyA. itara leAkeA sArI rIte tarI jANutA na hatA, paraMtu temane sAdhAraNa taratAM AvaDatuM hatuM. tethI tee tene kahevA lAgyA : are ! tuM tyAM kayAM maravA gayA ? Ama Ava eTale tane khecI laIe. A bUme sAmenA tarethI janArA eka manuSye sAMbhaLI. teNe DAkAvIne joyuM te jaNAyuM ke kAI manuSya pANImAM taratAM thAkI jaI DUbakAM khAya che. najIkamAM eka dheAkhIneA baLada hatA, tene cheADIne tatkALa pANImAM paDI te DUbatA manuSyanI pAse laI gayA. tenI pUMchaDI tenA hAthamAM ApatAM turata ja te sAmA taTa upara jaI par3e McyA. tAtpa` ke, pANImAM DUbI rahelA hAya tene keAI pUche ke bhAI huM tane kADhuM teA khare, paNa mane kaDe ke tuM kevI rIte paDI gaye| ? tArA paga sarI gayA ke bIjI kAI rIte? tuM kayAMthI paDaye ? tArI jJAti zu? tuM kayAM rahe che? vagere. AvI praznaparaMparA pUchavAnI hAya kharI? te tA jeone taratAM na AvaDatuM heya, chatAM lekAmAM tA.meM tene
Page #190
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAba] Ama abhimAnasahita keI saguNa (bakta) vA nirguNa(avyaktanI upAsanA) kare che; [61 bacAvavAnI paNa mahenata karI paNa te te bolyo ja nahi, evI DahApaNabharelI DAhI DAhI vAto karI svArtha sAdhanArA mukhanuM ja kAma che. tevAo bIjAonuM kalyANa zI rIte sAdhI zake? paraMtu jene taratAM AvaDatuM hoya te to bIje kAI paNa vicAra na karatAM kudI paDI DUbanAe turata bacAvI le che, tema sAkSAtkAra karelA niHsvArthI ane niSkAmI evA brahmaniSa mahAtmAo ja jagatane sAcA paMthe dorI zake. bAkI eka svArthI bIjA svArthInuM kalyANa kare ema thavuM to taddana azakya ja che; paraMtu niHsvArthIpaNuM, nirgavipaNuM kivA nikAmatA te jyAre manuSya upara kahyA pramANe paramAtmaprApta arthAta AmAnuM aparokSajJAna vA sAkSAtkAra kare tyAre ja prApta karI zake che. jamyA pachI jenuM peTa sArI rIte bharAyuM hoya, tenI sAme game teTalAM pakavAno mUkavAmAM Ave te paNa te temAM kadI lalacAto nathI, tema AtmasAkSAtkArI jIvanmukato che jeo A jagatanuM sAcuM svarUpa samajyA che, temane A mAyAvI jagatamAMnI koI paNa vastu kadI paNa lalacAvI zakatI nathI. lokonuM kalyANa A mAyAvI jALamAM phasAvArI vastuo thakI nahi paraMtu tenI asaMgrahavRttimAM ja che. aparigraha ja sAcuM sukha prApta karAvI zake che, tethI manuSyanI Asakti temAMthI dhIre dhIre kamI karAvI tene sAcuM sukha ane zAMti prApta thAya evo mArga te ja batAvI zake che. nazAbAja bIjAne kevI rIte bacAve? eka citrakAra citra jovAnA kAmamAM atyaMta ekAkAra banI gayo hato ane dUrathI te kevuM dekhAya che te mATe pA page jaI rahyo hato. tenuM lakSa to phakta citra jovA tarapha ja hatuM, tethI pAchaLa agAzInI nIce paDI javAze, tenI tene saheja paNa kalpanA na hatI. A tenA eka hitecchanA jovAmAM AvyuM. te buddhizALI hato. tatkALa te te citra upara paDado nAkhI dIdho. te jotAM ja citrakArane tenA upara dhaze krodha Avyo te paDado kADhI nAkhavAne mATe pote tatkALa citranI pAse dhasI Avyo. snehIe Ama karavAnuM kAraNa jaNAvyuM tyAre ja tene kharI vastusthitinI jANa thaI. uddeza e ke, jema dArUnA nazAmAM cakacUra banelA potAnA bojA bhAIbaMdha saMgAthIeAne nazAmAMthI choDAve e saMbhavanIya nathI, tema pote ja viSayarUpa evI A mAyAvIjALanI saMgrahavRttimAM phasAyo hoya, te bIjAne temAMthI zI rIte bacAvI zake? AthI e siddha thAya che ke, jeo A jagatanA mohapAzamAMthI sadaMtara chUTelA che, jemane A jagatanA e tRNanI sAthe talabhAra paNa saMbaMdha nathI ane jeo "huM" ane "mAruM' evI draSa-bhAvanAthI tadana nivRtta thayelA che evA niSkAmI, niHsvArthI ane nirgarvI, AtmasAkSAtkArI jIvanmukta puSe ja jagatane sAjo rAha batAvI zake che. mATe jeo jagatanuM kalyANa karavAnI javAbadArI potAne zire oDhI le che temaNe prathamataH te taddana niHsvArthI ane niSkAma banavuM joIe, e siddha thayuM. ane tevI sthiti prApta thavAne mAtmAnuM aparokSajJAna eTale paramAtma sAkSAtkAra vinA bIjuM koI sAdhana trilomamAM paNa che ja nahi. A lekamAM to zuM paraMtu brahmAMDamAM paNa A sivAya bIjo koI upAya nathI. AvA ma Aja sudhI lone sanmArge deratA AvyA che, je vAta zAstra ane purANe uparathI paNa siddha thAya che. kiraNaza 24 mahAtmAonA sevananI zI jarUra che? rAjana ! A vivecana uparathI tamo sarve jANe zakyA haze ke manuSya jyAMsudhI aparokSAnubhava prApta karI zakatA nathI, tyAMsudhI te kadI kharI zAMtine pAmI zakato nathI. tethI vyavahAramAM tene sAcuM sukha ane zAMti prApta karAvI ApavAne mATe aparokSAnubhavI brahmaniSTa tattvanI jarUra hoya che. paNa nadI te haMmezAM vahetI rahe che, chatAM tRSAtura manuSya jyAre tenI pAse jAya che tyAre ja te potAnI taSA zAMta karI zake che; paraMtu pitAne tarasa lAgI che mATe nadIne game teTaluM bolAvavAmAM Ave to paNa te pitAnI sadA choDIne AvI zakatI nathI; tema lokoe AvA brahmaniSTha tattvo maLI Ave to temane yathAyogya '' :
Page #191
--------------------------------------------------------------------------
________________ 62 ] ruti suSama pILA re nAstavidhi za. [ upAsanAkA kira0 rapa sevana karavuM joIe. athavA je ApavAkayo kahevAya che, evAM temAM vAka kivA maharSioe pragaTa karelAM tiraRtyAdi dharmazAstranuM yogya rIte pAlana karavAthI paNa manuSya sAcuM dhyeya prApta karI zake che. he rAjA ! mArgadarzake kevA hovA joIe? temanI zI jarUra che? ane teothI jagatane ze lAbha thAya che te saMbaMdhe uparyukta vivecana dvArA tamane kahyuM. have je upAsanA kare che, chatAM sAcuM phaLa nahi maLatAM durAgrahI zA mATe bane che? tathA kevaLa zraddhAthI ja kAma thatuM hoya te pachI AtmAnuM jJAna prApta thavA mATe racAyelAM aneka zAstronI zI jarUra che? te tamArI zaMkAnA nirasanane mATe kahuM chuM. A saMbaMdhamAM paNa amuka aMze vivecana to prathama AvI gayuM che, game te yukti prayukita vaDe potAnI svArthavRtti sAdhavI e to manuSyasvabhAva che ane te AtmAno aparokSAnubhava prApta thatAM sudhI thoDA kivA vadhu aMze darekamAM jovAmAM Ave che. AthI teone paramAtmAnA sAcA svarUpa saMbaMdhI jJAna prApta karAvI ApavAnI jarUra hoya che ke jethI teo niHsvArthI banI lokonI pAsethI vyavahAradaSTie svArtha sAdhavAnI manovRttine choDI de. vaLI jagatamAM cAlatA tamAma vyavahAronuM aMtima dhyeya to paramAtmaprApti e ja eka che. A sivAya duHkhanivRttine mATe bIjo koI paNa mArga che ja nahi. jema badhI nadIo aMte samudrane ja jaI maLe che, kiMvA game teTale mela, morInuM pANI vagere sArI kiMvA kharAba vastuono samAveza nadI dvArA aMte samudramAM thata hovA chatAM tenuM pANI jema zudhanuM zuddha ja raDe che, ulaTuM te pitAmAM Avela sarva melane zuddha kare che, tema jagatamAMnA tamAma mArgo tathA jagatamAM cAlelI sArI ke kharAba sarva pravRttino aMta chevaTe to eka paramAtmasAkSAtkAramAM ja thAya che. pachI te Aje, kAle, varSo pachI kiMvA ghaNA ka vA janma pachI thAya. Ama sarva pravRttinuM aMtima sthAna paramAtmaprApti hovAthI tenuM sauthI prathama parokSa jJAna sArI rIte thavAnI jarUra hoya che. jema keAI gAme javuM hoya te te gAma javAne Trake ane najIkano mArga jANavAnI prathama AvazyakatA hoya che, tema mAtmaprApti e ja aMtima dhyeya hovAthI te mArge janArAone ke. sahele ane saraLa mArga jANavAnI prathama jarUra hoya che. eTalA mATe ja maharSioe sAcuM tattva dazAvanArAM vedavedAMgAdi zratiRtyAdi zAstranI racanA karelI che. aneka zAstro zA mATe ? veda, vedAMge, upaniSado, nyAya, tarka, mImAMsA (brahmasUtra), purANa, upapurA, paMcarAtrataMtra vagere vaidika ane tAMtrika ityAdi aneka zAstro zA mATe racAyAM, evI zaMkA thavA saMbhava che. Izvare je A jagatanI racanA karelI che temAM manuSya jIvamAM buddhine aMza pazu pakSI vagere sarva nio karatAM vadhu pramANamAM arpe le che (Izvara-puruSa-mAyA-prakRti ItyAdinI spaSTatA mATe vRkSa samAM juo) Ama tene bahisvAtaMtrya maLeluM hovAthI buddhino durupayoga karI eka ja vastune anekarUpe kApIne tevo tevo anubhava meLave che, tathA vaLI pAche buddhine aneka nAmarUponA jhaghaDAmAMthI sameTI laI ekarUpamAM ja sthira karI zake che ane pachI te buddhi pote potAnA sAkSIbhAvano paNa vilaya karIne je nirvikalpa avasthAmAMthI tenI upani thavA pAmelI che. tevA anirvacanIya mULa padanI prApti karI zake che. A rIte karoLiyo jema pote pitAnA hadayamAMthI ja lALane bahAra kheMcI kADhIne tenuM jALuM banAve che, tathA temAM rahI ramata karI te ramata pUrNa thaI eTale vaLI pAcho tene potAnAmAMja gaLI jAya che, tema A manuSya jIvanuM paNa samajavuM. ahi vaDe pote potAnA mULa anirvacanIya svarU5mAMthI aneka prakAranA AkArone jANe pratyakSa anubhava letA na hoya tevI rIte jagatanA padArtho tathA te vaDe utpanna thatAM sukhaduHkhAdine anubhava laI pachI pote sarvane pitAmAM sameTI laI potAne paNa vilaya karI kevaLa zuddha svarUpe ke je taddana anirvacanIya che, jyAM sukhaduHkhAdi kaMkomAM kiMvA tenA jANanArane lezamAtra aMza paNa nathI. tevA uccatama sthAnamAM te sthita thaI jAya che. pahADa uparathI nIce utaravuM e saheluM che; paraMtu upara caDhavuM ghaNuM kaThaNa che, temAM lAkaDIne Teke athavA to koI UMcI laI janArAnI jarUra hoya che, tema anaMta svarUpano anubhava laI temAMthI jIva ekadama chUTI
Page #192
--------------------------------------------------------------------------
________________ bItAhana] e pramANe tattvavida evA vedavido pAsethI ame e sAMbhaLyuM che. [13 zavAne zaktimAna thatuM nathI. temAM ne temAM ja te jALAMnI jema gUMcavAIne gothAM khAto rahe che. tethI DabanArane jema koI Teko maLI jAya to te sAme pAra nIkaLI zake che, tema A saMsAracAmAM gothAM khAto chavuM, satazAstra ane sadgurunA upadezane AdhAre pitAnuM mULa svarUpa ke je A bhinna bhinna svarUpe dekhAya che tevuM nathI, paraMtu vAstavika eka evo bahu ja aneka rUpe pratItimAM AvuM chuM, mAruM sAcuM svarUpa te jyAM A baha' evA bhAvanuM paNa astitva nathI evA prakAranuM taddana asaMga, nirvikAra, nivikalpa, avyaya, Tastha hoI anirvacanIya che. A rItanuM tene parokSajJAna thatAM ja te sAkSIbhAvasaha pitAno vilaya karI apekSAnubhava meLavI prakAzamAM jema aMdhArAno aMza hoto nathI tema jemAM duHkhanuM nAmanizAna paNa hotuM nathI evA atyaMta AnaMdaghana, citanyasvarUpane anubhava laI kRtakRtya bane che. Ama vastutaH te AtmasvarUpa e A jIva pote ja pitAnAM sukhaduHkhano anubhava kare che ane pAcho tene potAnA mULa AtmasvarUpamAM sameTI laI potAne paNa vilaya karI le che ane jyAM karavApaNAnI, jANavApaNAnI ane AnaMdanI thAya che. arthAta je sthAnamAM pahoMcyA pachI kAMI paNa jANavApaNuM rahetuM nathI ema kahevA karatAM te jANavAvALo je keAI che teno pitAno ja jyAM vilaya thaI jAya che evA anirvacanIya sthAnanI prApti te karI le che paraMtu bhUlA paDelAne jema koI mArgadarzakanI jarUra hoya che, tema "huM anaMtA5vALe chuM evI rIte potAnA ekarUpamAMthI bhUlA paDelA paraMtu vAstavika rIte eka AtmasvarUpa evA A jIvAtmAne mArgadarzana karAvanArA AtmAnubhavI sadaguru ane satazAstronI jarUra hoya che, vaLI A anaMtApe prasarelA jIvAtmAnI darekanI mati vAsanAvazAt bhinna bhinna hoya che, kemake temanI buddhi mULa prahAvALI hetI nathI; paraMtu te zraddhA ane azraddhA nAmaka zraddhAnI je be zAkhA be che, temAM ja gothAM khAdhA kare che. tevAone potapotAnI buddhi anasAra magajamAM sArI rIte Utare teve te prakAre aneka yuktiprayukti dvArA zAstramAM samajAvavAmAM AvyuM che ane te mATe jeTalI jeTalI yuktionI jarUra che, teTalI badhI yuktiono vicAra karIne ja zAstraracanA karAyelI che. jema gunAo thayA pachI kAMI kAyadAo ghaDavAmAM AvatA nathI. paraMtu te prathamathI ja ghaDAyelA hoya che, nyAyAdhIze te phakta tene kAyadAnI kaI kalama lAgu paDe che eTaluM ja javAnuM rahe che. tema A jagatamAM vAsanAka jIvoe mahaSiracita zA joI pote te piko kayA zAstranuM avalaMbana karI zake tema che, te TheravI te pramANe AcaraNa karI leyaprAptinA mArge AgaLa vadhavuM paDe che. paraMtu ghaNA kharA upAsake A rIte IzvaranuM ekatva samajatA nahi hovAthI ajJAnatAne lIdhe svArthasAdhuonI jALamAM phasAI paDe che. Ama svArthasAdhuonA pAzamAM sapaDAyelA bicArA A upAsake upAsanAnuM sAcuM rahasya nahi samajatA hovAthI durAgraha vaDe paMthAbhimAnane Aveza 5kaDIne temanA hAthArUpa bane che. eTale jema kuhADI lAkaDAne ja hAtho karI te vaDe AkhA jhADane nAza kare che, tema AvA dAMbhika svArthasAdhuonI jALamAM phasAyelA A upAsako sAcuM dhyeya prApta karavAne badale mithyA abhimAna vaDe potAno ane lokone tema ja A loka ane paraloka ema baMne prakArane sarva rIte vAta karI le che. AthI tevA lokone mATe prathama bhagavAna keNa che? kayAM rahe che? ityAdi jJAna prApta karavAnI AvazyakatA che. mULa(pUrNa) zraddhALuone mATe te kazAnI jara hotI nathI, te te upara batAvavAmAM AvyuM che; paraMtu tenI A zraddhA ane agratApa zAkhAmAM gothAM khAnArAo upAsanAnuM sAcuM rahasya samajI zake eTalA mATe mahaSie satazAsonuM prAkaTaya kareluM che. kiraNaza 25 sAcI upAsanA A vivecanano sAra eTalo ja che ke, ame dRSTie thatI upAsanA te ja sAcI upAsanA che. paramAtmA vastutaH to niNa, nirAkAra, avyaya tathA mULa avyakta che (ahIM ApavAmAM Avela maLI abakata zabda vyakata upAsanAnI bhedaSTine nirAsa karavAnA uddezathI Apelo hevAthI te "nAhamavarSa
Page #193
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4] sambhUtiM ca vinAzaM ca yastadvedeAbhayasaha / [ upAsanAkADa kara0 25 avyaktaprakRti daza ka vRkSAMka 4 nahi paraMtu AtmarUpa vRkSAMka 1 darzAka che ema samajavu. AgaLa vRkSa a ApavAmAM Avela che te jIe), jyAre upAsaka teA pote vyakta hoya che, vaLI mULa abhyAta evA A paramAtmA ja carAcara vyakatarUpe banelA che; paraMtu jyAM sudhI upAsakane tenA mULa avyakata svarUpanuM jJAna thatuM nathI tyAM sudhI tenI upAsanA kadApi siddha thaI zakatI nathI. Ama havAne lIdhe prazna e UThe che ke vyakta upAsake avyakta evA paramAtmasvarUpanI upAsanA kevI rIte karavI ? vyakata vyakatanI upAsanA teA karI zake, paNa avyakatanI kevI rIte kare? AthI eka tA . peAte avyakta banavuM joI e arthAt huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi tamAma bhAvAne potAsaha vilaya karavA joie, kivA mA je je kAMI dekhAya che, te sa paramAtmA ja pote te te svarUpe aneaA haiAvAthI AtmarUpa che, kAyA, vAcA, mana ityAdi vaDe je je kAMI kama thAya te paNa sarva AtmasvarUpa ja che, evI bhAvanA rAkhI potAsaha sarvAtmabhAvane abhyAsa karavA joI e athavA te tema karavAne jee zakitamAna nathI, teoe A vyakata paikI game te eka AkRti ke je potAne priya De.ya te AkRtine laI te ja sarvatra vyApelI che evI rItanA sarvAtmabhAva vaDe eka niSThAthI tenI upAsanA karavI joIe. Ama peAtAnA upAsya devatA sivAya potAnI dRSTimAM bIjo kAI che ja nahiM evA dRDha nizcaya rAkhIte ekatva bhAvathI upAsanA karavI, pachI te upAsya deva rAma, kRSNu, ziva, viSNu, gaNeza, sUrya, devI ityAdi paikI game te hoya ! arthAt rAmanA upAsake rAmanI mUrti e ja eka sAcI ane bIjuM badhuM khATuM, kivA, kRSNanA upAsake kRSNa ja sAcA bAkI badhA khoTA evA durAgraha rAkhavA nahi, paraMtu bIjAe bhale tene rAma kaDe, citra kahe, viSNu, gaNeza vagere kahe, paraMtu rAma paNu kRSNanuM ja rUpa che, zi, viSNu, gaNeza, sUrya e badhAM kRSNanAM rUpo che, evA nizcaya vaDe teNe sarvAtmabhAvane abhyAsa karavA. sArAMza, kRSNabhakate kRSNe vyatirikata huM, tuM, te, A RtyAdvi prakAranI aMtaHkaraNamAM bIjI keAI paNa bhAvanA UThavA ja nahi devI ane kadAca UThe te tene turata te kRSNarUpa che evA prakAranI ekaniSThAmAM sthita rAkhI ananya bhAve potAsaha sarvane bhUlI javuM eTale A madhu kRSNarUpa che ane huM pote paNa kRSNarUpa ja chu evA prakAre potAsaha sa bhAvAne bhUlI javuM. A pramANe rAmabhakta rAmapa, viSNubhakate viSNurUpa, tyAdi nizcayavarDa potapotAnA upAya devatAnI upAsanA karavI; AvI upAsanA e ja sAcI upAsanA che. AvA prakAre ekatvanI bhAvanA sivAyanI thatI tamAma upAsanAone upAsanA nahi paraMtu dAMbhikatA samajavI. "evanI bhAvanA sivAya thatI bIjI badhI upAsanA taddana niraka che. te vadhu aihika ane pAralaukika ema baMne prakAra paikI kaI paNa prakAranuM sukha prApta thatuM nathI, eTaluM ja paraMtu AvI dRDha nizcayarUpa aikyabhAvanA thayA sivAya bIjA kAI paNa prakAre paramAtmAne sAkSAtkAra athavA bhagavaddana thavAM kadI paNu zakaya nathI, ema nizcayapUrvaka samajo. A vAta DuM tamane pratijJApUrvaka karI krIthI kahu chuM." rAmakRSNAdinI upAsanA zA mATe karavI ? nahi rAjA khelyAH mahAtman ! ApanI sacATa ane amRtamaya evI vyi vANI sAbhaLIne kadI paNa tRpti thAya tema nathI. Ape kahelI upAsanAnI rIte teA jagatamAMnI kAI paNu vastu athavA AkAra laI te upara ekatvabhAvatA nizcaya karIte tevA abhyAsa dRDha karavAmAM Ave tepaNa kArya siddha thaI zake tema che, te pachI zAstramAM rAma, kRSNa, viSNu, ziva, sUrya, devI ityAdi devatAonAM nAmeA vaDe ja upAsanA karavAnuM kema kahyuM che ? AyabhAvanA e ja upAsanAnuM sAcuM' lakSaNlR che. he rAjana! sAMbhaLa. vyavahAramAM jenu je nAma heAya tene te nAma vaDe jo khelAvamAM Ave tA teno turata pratyuttara ApavAmAM Ave che.paNa bIjA nAmeA vaDe khelAvIe te| tene potAne paNa khAra hatI nathI ke mane kAI kheAlAve che. tethI te jyAM sudhI kheAlAvanArano e sa``ta samaje nahi tyAM sudhI sAMbhaLavA chatAM pazu uttara ApI zake nahi. tema jagatamAM eka brAsanA tasukhalAMthI te TheTha mATA pahADa sudhInI tamAma
Page #194
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] je bhakta (dakSa)ne avyakta (adazya) e bene AtmarUpe eka sAthe upAse che; [ 65 vastuo; AMkho vaDe jovAmAM Ave che, kAna vaDe sAMbhaLavAmAM Ave che, tvacA vaDe sparzavAmAM Ave che, nAka vaDe saMdhavAmAM Ave che, kiMvA jIbha vaDe rasanuM grahaNa thaI zake che, tevA kAyika, vAcika ane mAnasika tamAma bhA; jene huM, tuM, te, A, mAruM, tAru, tane, mane, ityAdi vaDe nirdeza thaI zake che te paikI game te eka laI temAM sarva anekatvane ekatvabhAva karI de; A ja kharuM upAsanAnuM rahasya che. paNa temAM je AkAroe potAnA dehamAM ja sarvAtmabhAvane sAkSAtkAra karyo hoya tevA jIvamukta AkAra athavA karmayogI yA jJAnayogI mahApuruSo sAkSAt devatArUpa ja banelA hoya che. pote AtmarUpa che ane A badhuM paNa potAnuM AtmasvarUpa che rakhevA prakArano nizcayapUrvaka teoe jAte aparokSa anubhava lIdhela hoya che, tethI jema vyavahAramAM rAma nAmanA kAImeTA samaju manuSyane ApaNe tAruM nAma rAma che ne ? evuM kahetAMnI sAthe te turata ja hA kaheze, paNa koI ajJAnI bALakanuM nAma daIne game teTalA vakhata tene bolAvavAmAM Avaze te te samajI zakaze nahi. A pramANe AtmAno aparokSa anubhava karelA jIvanmukta mahAtmAe akhaMDa ekAkAra vRttinA anubhavamAM ja sthira hovAthI temanI AkRti najara sAme rAkhIne tuM ja AtmA che, te ja A sarvarUpe pratItimAM Ave che. tArA sivAya bIjuM kaMI che ja nahi. huM tuM, te, A ItyAdi skUla ane sUkSma zarIra, vANI ane mana vaDe je kaMI pratIta thAya che te sarva, tAruM ja rUpa che; evI rItanA nizcaya vaDe sarvAtmabhAva siddha karI sarva bhAvene potAsaha bhUlI javuM athavA potAnA eka iSTamAM ja ananya rIte eTale judApaNAnI bhAvanAne tyAga karIne ekarasa (tanmaya) banI javuM. Ama kayabhAve thanArI jIvanmuktanI upAsanA jaladI sAdhya thaI zake che. tevA jIvanmuktomAM ziva, viSNu, brahmA, gaNeza, sUrya, devI ityAdi mahAdeva; Indra, varuNa, kuberAdi diphapAla; rAma, kRSNa, siMha, varAha, vAmana ityAdi avatAro tema ja prathama thaI gayelA ane cAlu samaye hoya te AtmasAkSAtkArI brahmaniSa mahAtmAo ItyAdi tamAmano samAveza thAya che, ane eTalA mATe ja AvA mahAtmAo jIvatA jAgatA devatA gaNAya che. sArAMza e ke, jIvanmatonI upAsanA jaladI sAthe thaI zake evI hovAthI zAstromAM temanAM nAmarUpAnAM varNane varNavelAM hAI sarvAtmabhAve tenI upAsanA karavA jaNAveluM che ane AnuM nAma ja bhaktimArga ema kahyuM che. sAMkhya kivA jJAnamArgamAM A badhuM AtmA che e abhyAsakrama che; tyAre bhakitamArgamAM A badhuM pitAnA iSTadevanuM ja svarUpa che evI * rItane abhyAsakrama kahyo che. te vastutaH to eka ja che, karmavega paNa AnuM nAma ja che, upAsanAnuM A sAcuM rahasya che. vAstavika rIte te zAstromAM jhaghaDA jevuM kaMI che ja nahi, UlaTuM jhaghaDAo maTADavAne uddeza ja temAM tarI Ave che, chatAM kharekhara jeno uddeza sAcI upAsanA karavAno na hoya ane manamAM aneka kAmanAo tathA vidyA, dhana ane sakulAdine manamAM mada rAkhI putraSaNa, virtavaNu ane lakaeNSaNa meLavavI e hoya ane tevI svArthabuddhi sAdhavA mATe uparathI bhaktamAM gaNAvavAnA uddezathI lokomAM upAsanAnA nAme DhoMga ja karavAmAM AvatA deya ane pachI upAsanA siddha thavAnI AzA rAkhavAmAM Ave che te kevaLa dAMbhikatA ja gaNAze. tasmAta kevaLa bhagavAnanA svarUpanuM darzana athavA AtmasAkSAtkAranI bhAvanA rAkhI, para kahevAmAM AvyuM tevA prakAranI upAsanA karavAmAM Ave, te nizcayapUrvAka samaja ke tenI upAsanA lAMbo kALa nahi jalAM thoDA samayamAM ja sAkSAtkAra karAvI Ape che. evI upAsanA ja ejyabhAva vadhAre che ane bapaNAnI bhAvanAo maTADe che. sarvAtma paNanI bhAvanA jAgRta kare che, sattvaguNanI vRddhi kare che, ahaMkArano dinapratidina nAza kare che, buddhi, nirmaLa ane pavitra kare che, aMtaHkaraNa zuddha kare che, cittane haMmezAM akhaMDa ekavanI bhAvanAmAM ja sthita kare che, vyavahAranAM aneka aihika sukhopabhoge tathA viSayabhoge saMbaMdhamAM aMtaHkaraNamAM aruci prakaTa kare che, zatramitrAdi bhAvanAone naSTa kare che ane moTAmAM moTA zatrune paNa mitrarUpe banAve che. game tevA duHkhamAM paNa je AnaMdamAM ja mama raDe che, sukha jene harSa upajAvI zakatuM nathI; TUMkamAM sukha, duHkha, zatra, mitra, huM, tuM, te, A vagere samastabhAvomAM je ekatvanI vRtti sivAya bIjuM kaMI dekhate ja nathI ane je jagatane sarva vyavahAra jIvanmukta banI niSkAma rIte yaMtravata kare che, te ja kharo bhakta kivA upAsaka che bAkI badho daMbha che, ema jANe,
Page #195
--------------------------------------------------------------------------
________________ vinAzana maLyuM taeafsavmayAmRtama-te che . [ upAsanAkAra kira0 26 kiraNAMza 26 ajJAnIone vitaMDAvAda rAjana ! zAstrane kharo artha samajavAne badale leke mAM khoTA jhagaDAo kevI rIte cAle che te saMbaMdhamAM eka prasaMga kahuM chuM. keTalAka ThaMDA pahoranA gappIdAse eka sthaLe ekatra maLyA hatA. bhagavadgItAno uddeza zo? e prasaMga upara teone jorazorathI vAda cAlu hato. koI kahe ke AmAM kamaMga che, keTalAka jJAnayoga, keTalAke bhaktiyoga, keTalAke gaga, to keTalAka sAMkhyayoga ane keTalAka saMnyAsayoga mukhya che, e rIte teone ApasaApasamAM vAdavivAda cAlato hato. pachI to A vAte vadhAre ugra rUpa pakaDyuM. chevaTe evo nirNaya thayo ke gAmamAM eka mahAtmA AvelA che temanI pAse jaI pUchavuM. Ama teo badhA mArI pAse AvyA ane tyAM ja potAno vAda pAcho zarU karyo. zumAre be ghaDI te teoe tyAM paNa potAno gItA uparane prema prakaTa karavAne prasaMge upasthita karyo. itara darzaneSu leke paNa A tamAso kSaNabhara jotA ja rahyA. teone rokatAM kahyuM ke tamAro uddeza che che ke mArAmArI karavI hoya to bahAra jagA sArI che; A jagA to ghaNI nAnI che, mATe ahIM tamAro ATalA badhAno uddeza zI rIte saphaLa thaze? tethI to bIjA koI sthaLe jAo e vadhAre sAruM, te sAMbhaLIne teoe to vadhu zerabaMkAra karavA mAMDyo. koIe jJAna, koIe bhakti, keAI e saMnyAsa, koI e sAMkhya, koI e kama mAga saMbaMdhamAM kelAhala macAvI mUko. pachI sarvane moTI muzkelIthI zAMta karyA ane temane nIce pramANe kahyuM : mAruM vaikuMThagamana he sadugraha ! mAruM kahyuM sAMbhaLe. tame jANe che ke bhagavAna to sarvavyApI che? te sarva jANe che. tenI huM tamane hamaNAM ja khAtarI karAvI ApuM chuM. tame badhA jyAre ahIM AvyA ane tamAro vAdavivAda zarU karyo tene zumAre traNa cAra ghaTI (doDheka kalAka) thaI, eTalAmAM mane eka jhokuM AvI gayuM. jevo bhAva tevuM svapna Ave tema kahe ke game tema kahe. te jhokAmAM mane eka svapna AvyuM ane temAM huM vaikuMThamAM jaI pahoMcyo. tyAM jayavijaya dvArapALonI pAse saMdezo kahA. tatkALa parama bhakta nArada, vyAsAcArya, sanakumAra vagere sAthe bhagavAna lakSmIjI sahita sAme AvyA. meM kahyuM bhagavAna ! Ape te vaLI AvI tasdI levAnI heya? bhagavAne kahyuM ke atithino satkAra karavo e to parama dharma che, sivAya Apa te mahAmAM hAI mArI vibhUti che, AvA meTA nailokyanA svAmI sAkSAta bhagavAnane A viveka joIne mane te ghaNuM ja acaMbo thayo, mArI AMkhomAMthI to AnaMdAzru vahevA lAgyAM ! huM to temane daMDavata praNAma karavAnuM paNa bhUlI gayo hatA, te yAda AvyuM ane sASTAMga daMDavata praNAma karyA. bhagavAna to mane uThADIne khUba beTyA. mane te bhagavAnane choDavAnuM mana ja na thAya. pachI krame krame nAradAdine paNa bedhyo, tyAra bAda bhagavAne mane kuzaLa vattAdi pUchaDyA ane pachI krame krame sarva sabhAsadanuM yathopacAra pUjana karyuM. meM kahyuM, bhagavan! mArA jevA lUka jIvanuM te vaLI pUjana heya? A te badhA meTA che, temanI vAta te ThIka ! bhagavAna bAlyA, are ! bhakto bhagavAnanuM pUjana kare ane bhagavAna bhaktonuM. baMnemAM to kAMI judApaNuM saMbhave kharuM ke? bhagavAnane A viveka, lInatA, bhakto pratyeno prema vagere joIne huM te dimUDha ja banI gayo hato. atyAra sudhI mAruM dhyAna te tyAM zuM cAle che, kANu ke beThA che ane sAcuM pUcho to bhagavAne karelA vivekAdi tarapha paNa jhAjhuM hatuM nahi, kevaLa bhagavAnanAM caraNAraviMdamAM ja lAgeluM hatuM. Ama keTalAka samaya vItyA bAda jANe huM sAvadha thaye na houM tema ahIM kevI rIte Avyo, tenuM mane smaraNa thayuM. sabhAmAM beThelA sabhAsado tarapha najara nAkhatAM jaNAyuM ke maharSio, devarSio, rAjarSio, siddho, devatAo, gaMdharvo, dikRpAle, devIo vagereno samUha bhagavAnanI sanmukha tathA jamaNA hAtha tarapha beThele hate. bhagavAnanI pAse suvarNa, kuliza. mANeka, motI, paravALAM, pannA, parAga, hIrA, nIla, gomeda, vaiDUrya ityAdi anekavidha ratnanA siMhAsana upara DAbI
Page #196
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana] te vinAza (avyakta)thI mRtyune tare ne vyaktathI amRtatva (AtmA)ne meLave che. [67 bAjue trileksajananI zrI lakSmIjI birAjelAM hatAM. upara jharUkhAomAM tetrIsa koTi devatAgaze, devIonA samUho ane gaMdha, apsarAo, siho, cAraNa vagere vimAne saha hatA. hIrA, mANeka Adi ratnonA dIvAo jhaLahaLatA hatA. bhagavAnanI DAbI bAjue sanakumAra, vAmadeva vagere avadhUto ane temanI pAse ja mAruM sthAnaka hatuM. najIkamAM jouM chuM to sAvIo tathA zrImat zaMkarAcAryajI, jJAnezvara mahArAja, kabIrajI, tukArAma, nAmadeva vagere badhA kaLiyugamAM avatIrNa thayelA saMte ! A badhAMnAM darzana thayAM. temane badhAne paNa bhecyo ane punaH Asana upara beThe. huM ane bhagavAna meM vinayapUrvaka bhagavAnanI prArthanA karI. devAdhideva! mArA AgamanathI ApanA cAlatA viSayamAM vikSepa thayo te mATe huM ApanI tathA A brahmaniSTha mahApuruSo tema ja sarva sabhAsadonI kSamA cAhuM chuM. bhagavAne kahyuM, tame AvyA te ghaNuM sAruM thayuM, kemake ame te ja vicAra karI rahyA hatA. juo, A pAse beThelA brahmA, viSNu, maheza tathA sAme pahelI hAramAM beThelA mArA aMzarUpa evA A badhA bharadvAja, aMgirA, garga, marIci, bhRgu, kratu, bhArgava, pularatya, agasta, sata, parAzara, hArita, gautama, sAMkhya, maitraya, cyavana, jamadagni, gArgyu, bhAradvAja, kazyapa, kArya, mArkaMDeya, kapiMjala, zAMDila, atri, zAkuneya, zaunaka, AzvalAyana, sAMkRtya, parIkSaka, devala, gAlava, dhaumya, kAma, kAtyAyana, kAMkAyana, vejapAya, kuzika, hiraNyAkSa, gelAlI, zaramA, gebhila, kauzika, khAnasa, vArtA balya, pulaha, vAtmaka, sumati, bhUlagirA, saMvataMka, pramati, dama, bahaspati, zukra, dhruva, durvAsA, rejo, yakita, vita, pUlAkSa, zimalAkSa, kava medhAtithi, kudaza, sudhanvA, ekta, nitaMbu, tuMbara, bhuvana, zatAnaMda, akRtavaNa, bali, hanumAna, zuka, vasA, vizvAmitrAdi mahAo; sanakumAra, dattAtreya, vAmadeva vagere avadhUta; svAyaMbhuvAda manue; nAradAdi devarSi ane janatAda rAjarSienAM svarUpe huM pote ja prathama yugamAM lokone mArA sAcA parama savarUpanuM jJAna ApavAne mATe prakaTyo hato. tema ja maccha, kaccha, varAha, ane nRsiMha evA cAra avatAra vaDe meM ja niyatinA niyamonuM pAlana karyuM hatuM. bIjI hAramAM beThelA badhA bIjA yugamAMnA pRthu vagere rAjarSi, devarSi ane mahaSio che. e yugamAM meM vAmana, parazurAma ane rAma e traNa rUpe avatAra dhAraNa karyA hatA ane bhUbhAra utAryA hatA. trIjA yugamAM to trAjI hAramAM beThelA badhApe haM ja avataryo hato ane zrIkRSNAvatAre meM devakInA udare janma lIdho tathA bhUbhAra utAryo ane mAro bIjo aMza nararUpa evo ajuna hato, tene nimitta karIne meM ja tene upadeza karyo. vaLI mArA aMza, pracaMza evA rAjarSi, maharSio to hatA ja, chatAM mAre te upadeza jANe arjunanA phAyadAne mATe ja na hoya! tema arjunane te phAyadAkAraka thaye; paraMtu bIjAone te te eka laDataDI karavAnA kAraNabhUta thayo. arjunane moha te naSTa thayA, paraMtu bIjAo to ulaTA vadhAre mehamAM phasAI paDyA. are ! juo ke tamArI pAse ja hamaNAM kevo tumula vAdavivAda cAlu hato te zuM bhUlI gayA? bhagavAnanuM A vacana sAMbhaLIne huM te taddana vismita thaI gayo ane manamAM vicAryuM ke bhagavAna sarvavyApI kahevAya che te vAta to sAcI. meM namratAthI kahyuM ke, bhagavAna ! e to ApanI mAyAno prabhAva che. bhagavAna bolyA, mAyA mAyA kahIne A mUDha lake mArI pAsethI duHkha ja mAgI le che, vAstavamAM mAyA che ja kyAM ? meM kahyuM bhagavAna ! Ape ja kahyuM che ne? bhagavAne kahyuM, hA. paNa mAyA eTale te avidyA ane avidyA eTale je kAMI che ja nahi te. jema vaMdhyAputra, zazazRMga vagerene vyavahAramAM zo artha? teTalo ja mAyAno ! temAM to vaLI mAyA, mAyA karIne loko gabharAya che zAnA? te ja viSaya Aje sabhAmAM carcAI rahyo che. jIe, pelA trIjI hAramA DAbI bAjue savarNanA siMhAsana upara pAtaLA zarIranA zyAma varNavALA ane sapheda dADhIvALA je beThA che te ja mArA aMzarUpa evA vyAsAcAryajI che. emAM pRthvI uparathI tamArI pahelAM ja AvelA che, kemake temaNe racelAM purANa, upapurA tathA uttara mImAMsAdi dharmazAstromAM AvatAM vana kharAM che ke kheTAM che e jhadhaDo maTADavA mAM
Page #197
--------------------------------------------------------------------------
________________ vimena pAtrA sacAritai mulamAM [upAsanAkA kira0 26 A kaliyuga pUrNa thatAM sudhI meM temane pRthvI upara ciraMjIva ja rAkhyA che. teo jaMbudvIpanA bharatakhaMDa madhye AvelA himAlaya parvatanA kalAsa zikhara najIka AvelA gaMdhamAdana parvata upara nivAsa karIne rahe che, chatAM A vAda karanArAo temaNe racelAM zAstro saMbaMdhe temanI ArAdhanA karIne temane pUchatA nathI ane khoTA khoTA vAdo ja karyuM jAya che. Aje ja thAya che ema nathI paraMtu pahelAM paNa Ama ja cAlatuM hatuM. tethI meM kaliyugamAM zaMkarAcArya, jJAnezvara, tukArAma, kabIra, narasiha mahetA, rAmadAsa, tulasIdAsa vagerarUpe avatAra laI teo dvArA loke mArA pararavarUpano sAkSAtkAra karI aiyabhAvanI prApti kare evA uddezathI zAstronuM prAkaTya karyuM che. AjakAla bhagavadgItA saMbaMdhamAM to jagatamAM moTe UhApoha macI rahela jovAmAM Ave che. meM jAte kahelA arthAt mArA svarUpa che evA apIdheya vedo tathA atimRtyAdine paNa loko jANatA nathI ane te karatAM paNa A gItAne vadhu mahattva prApta thayeluM che, tethI sarva zAstrano sArabhUta siddhAMta zo che te A gItA dvArA samajAvavAne arthe Aje A badhI sabhA ekatra thayelI che. temAM mArA paraapararavarUpano sAco bodha prApta thAya ane jagatamAM cAlatA tamAma kheTA jhaghaDAono aMta Ave tathA cAlu yuganA zAstronA abhyAsI leke paNa sArI rIte samajI zake eTalA mATe bhagavadgItAnuM sAcuM rahasya sarve zratirakRti tathA purANopapurANAnA sArarUpa evuM zAstradohana sAthenuM maharSi vasiSTha tathA AcAryavayamAM zreSTha evA zrIvedavyAsAcArya ramatre kahI saMbhaLAvaze, te tame svastha citte sAMbhaLe ane tene lokaka9yANArthe jagatamAM prakaTa karo. bhagavAnanuM vacana sAMbhaLIne meM kahyuM ke he devAdhideva ! huM ApanI AjJA zirasAvaMdha karuM chuM, paraMtu huM te taddana ajJAnI, mUDha ane pAmara chuM. vaLI huM kAMI paMDita ke vidvAna paNa nathI. A gItAno te mAro koI divasa abhyAsa paNa nathI. te AvI paristhitimAM mArA jevAnuM zuM ga? je kArya karatAM moTAmoTA thAkI gayA tyAM mArA jevAno zo hisAba ! bhagavAna bolyA, are jayAM mArI kRpA hoya tyAM tamAre zuM karavAnuM hoya che te to huM ja karIza. tame phakta mArA praNavanuM dhyAna karIne kAryanI zarUAta karazo ke badhuM maraNa thaI jaze. ane tamArI pAse beThelA narasiha mahetA, tukArAma, kabIra, jJAnezvara vagere kyAM bhaNavA gayA hatA ? vaLI teonA kALamAM to loko AjanA karatAM zAstranA vadhu abhyAsaka hatA. Aje to zAstrAbhyAsanuM nAma ja kyAM che? paraMtu AjakAla lake bhagavaddagItAne vadhu mAne che, tene nimittarUpa karIne tenA AdhAre sarva veda, vedAMgAdi vidyAnAM cauda prasthAna dvArA vedanAM mahAvAkyono sAco saMdeza tamAre atrethI laIne ajJAnI lokonA kalyANArthe jagatamAM pragaTa karavAno che, kAraNa ke gItA e sarvazAstronA sArarUpa che. meM temanI AjJA zirasAvaMgha karI bhagavAnane sASTAMga namana karyuM. tyAM bhagavAne mArA mastaka upara hAtha mUko, AthI jANe bhagavAnano ja mArAmAM saMcAra thayo na hoya tema sarva zAstradehane mArI najara sAme dekhAvA lAgyuM. tethI meM bhagavAnane vinaMti karI ke prabho ! ApanI kRpAthI have mane kAMI bhaya nathI. ApanI kRpA vaDe mane je aMtaHkRti thavA pAmelI che, tethI huM ja e sarva skUraNa brahmavidonI A sabhAmAM kahI saMbhaLAvIza, temAM jyAM mArA kathanomAM artharahitapaNuM jaNAya te mArI bhUle sarva viThaThaya sudhArI leze. AmAM sarvanuM anumodana maLyuM. sAkSAta bhagavAnanI ja jyAM preraNuM thAya, tyAM zuM pUchavuM? meM to sabhAmAM beThelA sAkSAta gaNeza, sarasvatI, sadguru, bhagavAne tathA sarve mahAsa tenuM dhyAna karI pratyakSa namana karyuM ane na jAtie leka bolI kathanano AraMbha karyo, ane mAruM babaDuM, totaDuM bolavuM, sarve sabhAsade AnaMda ane premathI sAMbhaLatA hatA. temAM bhagavAne pote, brahmA vi Adi ane gaNeza sUryAdi devatAo; maharSi vasiSThAdi tema pAsAcAryajI tathA sAMkhyAyanAdi AcAryo ane mAtA sarasvatI, tripurasuMdarI tathA uddAlaka, aSTAvakrAdi anya RSio tema ja janakAdi rAjarSi ityAdikAe je je sUcanAo karI te paNa badhI sAMbhaLI lIdhI. Ama ATha divasa krama cAlyo.nityaprati A adhyAtma viSayanI carcA ane te paNa maharSionI sabhAmAM ane vaLI mArA jevA anADI pAsethI. svapnamAM paNa mane A vAtanuM moTuM Azcarya thatuM hatuM te pachI jAtimAM thAya to navAI rahI ? badhuM saMpUrNa thayuM. *pRthvI upara cAlatA ahIM jeTha suda 15 pUname pUrNAhuti tathA vada 1 ekame pAraNuM.
Page #198
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] satya (AtmA)nuM mukha hiramaya (prakAza) vA (cetanamaya)pAtrathI ja AchAdita che; [ 69 bhagavAne ane sarva devatA, maharSi vage tathA jJAnezvara mahArAja vagere saMtAe mane chAtI sarasA cAMpyo. eTalAmAM eka kAranuM teja:puMja vimAna AvyuM. temAM huM beTho ne ekAeka bhagavAna ane sarva sabhAsada sahita rU5 banI gaye. Ama ekadama jAgRta thayo ane jouM chuM to tamAro gItA saMbaMdhIne jhaghaDe. ahAhA ! kSaNavAramAM keTalo badho camatkAra ! mane tenuM hajI smaraNa thAya che ane vAraMvAra Azcarya paNa thAya che. vizeSamAM eTaluM ja ke bhagavAne mane je "3" svarUpanI dhAraNa karavAnI AjJA karI hatI, tenI satyatAne mATe tenuM avalaMbana karatAM ja jANe samudramAMthI taraMge kure tema hamaNAM paNa badhuM UrI rahyuM che. Ane svapna kahevuM ke jAgRti tene nirNaya hajI sudhI thato nathI. te paikI bhagavaddagItAmAM karmayoga, jJAnayoga, bhaktiyega kivA gayo eTale hayoga prAdhAnya che; te upara meM te sabhAmAM kaheluM vivecana tamane kaI chuM. dukhamAMthI chUTavAne badale temAM jakaDAvuM bhagavana! ApanI kRpAthI mane aMtaHkaraNamAM je phurI rahyuM che, te sarva ApanI ja preraNArUpa che. Apa ke je prANImAtranA aMta:karaNamAM sUmarUpe birAje che te ja prathama praNavarUpe. banI temAMthI parA, pazyantI, madhyama ane vaikharI ema vANImAM je cAra bheda utpanna thavA pAmela che, te rUpe paNa Apa pote ja prakaTa che. pANInuM jema hima (barapha) bane che, tema Apa pote ja vANIrUpe bahAra prakaTa thAo che. tevA ApanI huM kayA matotrathI ratuti karuM ? Ama vAstavika rIte Apa ja pote huM ane mAruM ityAdi tamAma rUpe banyA hoI tenA sAkSIrUpe paNa Apa pote ja che. jyAM vANIne Apa ja pote rakuraNa karo cho. te pachI te vANI ApanA varNanamAM samartha kevI rIte bane? tasmAta ApanA varNanane mATe kevaLa mauna e ja eka upAya huM jouM chuM. bALakanuM gAMDuM, gheluM, babaDuM, belavuM paNa mAtapitAne keTaluM harSa upajAve che? tema mAruM gAMDuM, gheluM ane bebaDuM bolavuM paNa pitAmahanA paNa pitA evA Apane tathA A badhA ApanA ja aMzarUpa brahmA ane mahezyadi samartha mahAdeva, devIo, maharSie, rAjarSio, devarSie. garu. ane AcAryo vagere sarve saMta, sajjana, Apto ane mahApuruSa ke je pitA, pitAmahAdike che, teone te paramAnaMda Ape temAM navAI paNa zuM? he vasiSThAdi maharSi ane vyAsAcAryAdike ! Ape lokakalyANane arthe jagatamAM je jJAna prasRta karyuM che tethI ja Aje amo pRthvIrUpa dAvAnaLamAM rahyA chatAM paNa taddana zAMta ane himanI jema zItaLa thaI vihAra karI rahyA chIe. vyavahAramAM jaLakamaLavata rahevAnI Ape banelI paddhatino aMgIkAra karI ame kharekhara katakatya thayA chIe, A badhe Apane ja pratApa che. mATe he brahma na. ! huM Apane badhAne punaH punaH praNAma karuM chuM, kAraNa ke bIjuM sAdhana mArI pAse zuM hoya ? : mA ane huM evo bhedabhAva che ja kayAM? mATe huM pote potAne ja praNAma karuM chuM. AvI rIte che ke vA bhinna bhinna anaMtarUpe bhAsatA jagatamAM vAstavika bhinna bhinnapaNuM che ja nahi paraMtu ekatva ja che, e siddhAMta samajAvavAne mATe Ape tanatoDa mahenata karI che. sarvAtmabhAva rAkhe, A je bheda bhAse che te to kevaLa zarIra ane tenA avayavonI jema AtmasvarUpathI abhinna hovAnuM ja sUcaka che ema kaheluM che. chatAM A vyavahAramAM ajJAna vaMDa moha pAmelA ane aMdha banelA mUDha pAtAmAM ja rahelA pitAnA svarUpabhUta evA bhagavAnane nahi oLakhatAM vagara kAraNe huM ane mAruM samajIne miththo jhaghaDAo karatA ja rahe che ane pote vastutaH AnaMdavarUpa hovA chatAM ahorAtra zArIrika, mAnasika ane bauddhika vyathAthI thanArAM asahya duHkha sahana karyuM jAya che, A to zAstrAbhyAsa nahi karatAM kevaLa pazuva jIvana gujAranArA kAmInI sthiti saMbaMdhamAM kahyuM. paraMtu zAstrano kharo artha nahi samajatA zAstranA abhyAsano tathA samajyAno dAvo karanArA- . enI paristhiti che tevA karatAM paNa ghaNI bUrI che. AvI jJAnabaMdhutA jJAnabaMdhutA kone kahevI te AgaLa siddhAMtakAMDa adhyAya 5 zloka 8-9 mAM vivecana karavAmAM AveluM che te juo) te teone hajAro jama sudhI narakamAM ja sabaDAvyA kare che, aneka duHkhomAM nAkhe che, rAta ne dahADe ciMtAmAM ne ciMtAmAM ja, vyatIta karAve che, chatAM paNa teo kadI sudharatA nathI ane duHkhamAMthI chUTavAno upAya paNa karatA nathI, paraMtu vadhu ne vadhu duHkhane ja bheTyA kare che.
Page #199
--------------------------------------------------------------------------
________________ tA vadhI ra aa dRza. [upAsanAkA kira0 7 duHkhane choDavAne bahAne vadhu pakaDe che bhagavana! Ape kahyuM tema vagara kAraNe mAyA, mAyA ema kahI mAyAne nAme pitAnI mUDhatA ane AvAsapaNAno deva bIjAne mAthe nAkhI devAne loko prayatna kare che. A bhUtaLanI aMdara eka divase eka sadagRhastha mAyAmAMthI bacavAnA upAya pUchavA mATe eka mahApurUnI pAse gayA. mahAtmA kaMI bolyA nahi paraMtu thoDA samaya pachI kAMTAnA eka jhADane beu hAthe bAjhI paDyA. AthI teo AkhA zarIre lohIlohANa thayA ane meTemoTethI bUmo pADavA lAgyA ke mane keAI cheDA, moM vaDe Ama bUmo pADatA jAya ane hAthane jorajorathI vadhu ne vadhu majabUta karatA jAya. tamAma lokovicAra karavA lAgyA ke mahAtmA gAMDA to nathI thayA ne? duHkha thAya ema kahIne bU re pADe che ane hAthane choDavAne badale vadhAre majabUta karatA jAya che. Ano zo artha? te paikI jeNe mApamAMthI bacavAno upAya pUchaLyo hato. teNe kahyuM mahArAja ! hAtha choDI de eTale hamaNAM chaDI jaze, tame te jora jora thI bheTI rahyA cho to kAMTA vAge ne vaLI duHkha ja thAya ne ! A sAMbhaLIne mahAtmA bolyA, Ama ja mAyAne mATe cAlI rahyuM che. tame tene choDatA nathI paNa vadhAre ne vadhAre paDatA jAo che ane vaLI pUche che ke mAyAmAMthI zI rIte bacI zakAya? A rIte mAyAne choDavAne badale mAyAmAM ja vadhu sapaDAI jatAM leke zAstrono kharo artha nahi samajatAM samajyAno dAvo karI ApasaApasamAM bATA khoTA jhaghaDAo kare che. Ama zAstrano sAco artha samajAyA pachI samatA prApta thavAne badale aa ja je vadhavA pAme to te artha samajavAnI jarUra paNa zI? jhaghaDAo ane vitaMDAvAda vadhAravA mATe to vaLI zAstranI zI jarUra ? te te vagara zAse 5gu manuSya karI zake che. kiraNAMza 27 jagamAnya graMthamAMnA viSayo AjakAla bhagavAne mahAbhArata yuddhamAM arjunane kaheluM jJAna bhagavaddagItAnA nAme prasiddha che. A graMtha Aje eTalo badho jagamAnya thavA pAmyo che ke tenI AgaLa vedavedAMgAdi tathA zratiRtyAdi zAstronA abhyAse paNa maMdatA pakaDI che. joke AmAM sarva kRtione ja sAra che, chatAM temAM bhagavAne kahelA tatvArthasAna tarapha lakSa ApanArAo to kavacita ja kaI sAMpaDe che. graMtha to ghaNI mAnanIyatAne pAme che, paraMtu temAMnA jJAna saMbaMdhamAM to anAdi jevA theDAone ja lAbha thayo. tevAo ja samatA prApta karI zaya, bAkI moTe bhAge samAjanuM valaNa tenA upayoga kiyA temAMnA jJAnanA anubhava tarapha nahi vaLatAM bahiraMga tarapha ja vaLeluM che. teo gItAnA bahiraMga saMbaMdhamAM ja vAdavivAda karyA kare che ane svArtha sAdhu e to tenA upara lokeno prema joI te dvArA potAno sAdhI zakAya eTalo svArtha sAdhavA jarA paNa kacAza rAkhI nathI. jagatamAM sarvatra Aje paNa A prakAranA vAdavivAdo ja cAlI rahelA jovAmAM Ave che, tenuM kAraNa e che ke jJAnanA anubhava karatAM graMthapratyaya tarapha ja AjakAla lokenuM lakSya vadhAre vedhAyeluM che. samatAne badale viSamatA he maharSivaryo! bhagavAne kahelA A ati guhya jJAna saMbaMdhe lekenI mAnyatA che evI thayelI che ke, arjunane yuddha mATe A badhuM kahevAmAM AvyuM che, paraMtu ajunane nimitta banAvI jagatanA kalyANa mATe te kahevuM che e vAta lekene gaLe bilakula UtaratI nathI. jo ke arjunane te samatA prApta thaI, paraMtu te ja jJAnanA kheTA athI karI jagatamAM loko te ulaTA viSamatA prApta karI rahyA che. mArI pAse paNa tevA prakAranA loko ja AvelA jaNAya che; kemake jeo zAstranuM kharuM rahasya samajatA hoya teo kadI paNa AvA vitaMDAvAda kare ja nahi. bhagavadgItAmAM sAMkhya-jJAnayoga, bhaktiyoga, karmayoga, vAgayoga ityAdi pikI zuM che te saMbaMdhe jeo Apa ApasamAM vitaMDAvAda karyA kare che, teone mAruM kahevuM ema che ke, vyavahAramAM paNa evo niyama jovAmAM Ave che ke, je sAme nALiyera mUkavAmAM Ave te jeone tenuM jJAna hoya te
Page #200
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] tene satyadhamI pUSana! ravaravarUpa (jJAna)nA darzanArthe caitanyapa sAdhanathI udhADa. [ 71 badhA to tene nALiyera ja dekhaze ane nALiyeranuM jJAna na hoya teonA jovAmAM to joke nALiyera ja Avaze, paraMtu tene ja teo judA judA nAmarUpe oLakhaze ! kivA AMdhaLAomAM to te saMbaMdhe kevA prakAranA ane keTalA vAdavivAde thaze tenI te kalpanA paNa karI zakAya tema nathI, athavA to ema kahevuM paDe che ke dareka jenAranI dRSTie jo temAM judAM judAM rUpo dekhAyAM te te badhAM ja temAM hovAM joIe. A saMbaMdhe AMdhaLAone hAthInI oLakhanuM daSTAMta prasiddha che. A uparathI ema siddha thAya che ke, je arthe bhagavadagItAmAM karmayoga, jJAnayoga, bhaktiyoga, yogayoga ItyAdi aneka yoge lokonA jovAmAM Ave che, to te badhuM maLIne gItA kahevAya, nahi ke ekalA ekAda yoga vaDe. akekA yogano durAgraha pakaDIne je gItAno vicAra karavAmAM Ave, to teno artha phakata eTalo ja ke pitAne pitAnA AkhA zarIrarUpe nahi mAnatAM huM te kevaLa eka hAtha ja che ema zarIrane badale akekA avayavarUpe mAnI levA samAna che, ema jANavuM. Ama jeTalA jeTalA viSayo gItAmAM che e saMbaMdhe lokomAM vAde cAle che te sarva temAM hovA joIe. A badhA yogo maLIne ja eka AkhI gItA thAya che, tethI te paikI ekAda mArga kiMvA yogano durAgraha pakaDavo e to eka mUDhatA rUpa ja lekhAze, A rIte A pakSano aMgIkAra karavAmAM Ave tepaNa vitaMDAvAda kiMvA jhaghaDAonuM prayojana rahetuM ja nathI. kAraNa ke je vastu jemAM na hoya te temAM dekhAya ja nahi athavA to nahi hovA chatAM paNa je dekhAvamAM Ave to te netradoSa gaNAya. jema kamaLo thayo hoya te pILuM nahi hovA chatAM badhe pILApaNuM ja dekhe, athavA bhrAMtine lIdhe be caMdra jovAmAM Ave che, kiMvA nazAnA ghenamAM be dIvAo dekhAya che, tema gItA saMbaMdhamAM khoTA artho karanArAone mATe paNa samaje. temAM jeTalA paMthe kiMvA mArgo jaNAtA hoya ane te jonArAo je netradoSa vagaranA hoya to pachI teone je je dekhAyuM te te badhuM temAM che ja ane te badhuM maLIne ja gItA evI saMjJAne te pAtra thaI zake. te paikI ekAda paMtha vA mArgane durAgraha rAkhI gItA tenuM ja pratipAdana kare che ema kahevuM te taddana mUDhatA gaNAze, athavA jenArAomAM netradeva haze te temane je je kAMI dekhAya che te paikI temAM kazuM che ja nahi. A rIte A zAstra nirNaya saMbaMdhamAM zAstrane doSa nahi paraMtu jenArAone ja doSa spaSTa tarI Ave che. AthI A baMne prakAranA vAdo nirarthaka , hAI zAstranuM kharuM rahasya to te samajI zakayo gaNAya ke je samatA prApta karI zako che. AvI samatA jIvanmukti vaDe ja prApta karI zakAya che. samatA te AnuM nAma samatA eTale samAnapaNuM. jema mAtAne cAra bALako hoya chatAM tene to darekanA upara samabhAva hoya che, tenI dRSTie nAnApaNuM kiMvA moTApaNuM hotuM nathI, paraMtu A samatAne arthe te ema karavA mAge che mArI te dareka chokarA pratye samAnatA che; mATe nAno chokaro aradho roTalo khAI zake che to bIjAone paNa huM arathI ja ApIza, kiMvA mATe be roTalA khAya che tethI dareka chokarAe be be roTalA ja khAva paDaze, Ama khAvA upara je samatAne upayoga karavAmAM Ave to te eka mUkhapaguMja gaNAze. AvA prakAre samatAnI vyAkhyA karanArAo teonA anuyAyIo tathA pracArake jagatamAM vargavigraha, vargavigraha, jA - vigraha ke AMtaravigraha nirmANa karI rahyA che, ema jANavuM, kemake te dveSamUlaka che. eTale ane jene jeTaluM joIe teTaluM ApavuM jarUranuM hoI tenuM nAma ja samatA gaNAze, tema ja je kaI nIti, nyAyanuM ullaMghana karI kukarmo karato hoya to te vakhate tene zikSA ApavI e ja samatA gaNAze. kivA dravyanI vahecaNI vakhate temane sarakhe hi vaheMcI ApavuM e samatA gaNAya, kemake kSamA e vyavahAramAM moTe saguNa che, para: sajajanonI sAthe vyavahAra karatI vakhate te haMmezane mATe sadaguNarUpa che, paNa durjanonI sAthe vyavahAra karI vakhate nityaMprati kSamA e durgaNurUpa kare che. sArAMza, samatA eTale jenI tenI maryAdAmAM jene tene rAkha te ja kharI samatAnuM raNa che. vaLI kArya game te he, mAnasika ane AmIyatAnI bhAvanA khIlavavI e ja samatAnuM mukhya dhyeya tabdha kahe ke game te kaho, pUrvaparaMparAthI jene mAthe je je samaye je
Page #201
--------------------------------------------------------------------------
________________ 2 ] pUSanneka yama sUrya prAjApazya vyUha razmInsamuha / [ upAsanAma' kara0 27 AvI paDe te kA` te te samaye sa MteASavRttithI karavuM. amuka moTA che mATe mAre meTA thavuM joI ge, evI IrSyA paNa heAvI nahi joIe ane amuka mArAthI nAneA kivA halakA che evI nIca bhAvanA paNa manamAM he rAkhavI. kA uparathI UMcanIcanI kalpanA karavI e te kharekhara mRddhapaNuMja gaNAya. kharI uccatA tA mAnasa upara avalaMbe che. je manuSya gatamAM leAkeAne batAvavAne mATe upara uparathI jagatamAM sAruM' gaNAtuM kArya karatA DrAya paraMtu tenuM mana jo ati nIca hAya tA te da'ba hAI adhamathI paNa ati adhama che ane je jagatanI dRSTie gaNuAtuM bhaMgI, camArAdri jevuM halakAmAM halaku` kA` karavAvALA hoya paraMtu tenuM mAnasa jo ucca hoya te te khare| mahAna puruSa che. sArAMza, samatA eTale dareke pAtapeAtAno prApta sthitimAM sthita rahIne saMtASa mAnaveA. zreSTha kiMvA kaniSTha thavAnI paNa kadI icchA nahi karavI, tema zreSTha pratye dveSa kivA kaniSTha pratye anAdaranA bhAvanA paNa karavI niha, paraMtu dareka pAtapeAtAne prApta thayelI sthitimAM paraspara ekabIjA pratye rAgadvedha nahi karatAM AnaMdathI rahI temAM ja sateSa mAnave, e ja kharI samatA che. AvI samatAthI ja aihika ane pAralaukika utkarSa sAdhI zakAya che. AvI samatAvALA manuSya lakSmI, yaza ane vidyA prApta karI zake che. grAmeAnnati, dezonnati ane rASTrAnnati paNa AvA prakAranI samatA vaDe ja prApta thaI zake che. vaLI jete AvI sa MteAyukta samatA prApta thayelI hAya che tene Izvara teA kharekhara dAsa ja thaI ne rahe che. tevA puruSathI kALa paNa Dare che. tene ja leAkeA cADe che. jagatamAM te ja kharI niSkAmatA prApta karI zake che. parama sukha ane kevaLa AnaMda ja jyAM vyApI rahyo che evA avicaLa padamAM te sthita thAya che. Ave! svAtmArAma puruSa ja AtmAnnatinA ucca zikhare paheAMcI zake che. devatAe paNa jyAM tenAM dananI kacchA kare che tyAM manuSyAnI teA vAta ja zI ? hue, kRSNa bhagavAne sArathipAnuM kAma karyuMM hatuM ane rAjasUya yajJamAM badhAne eDavADA kADhavAnuM kAma pote khuzIthI svIkAyuM hatuM. nAradajI paNa evADe kADhatAM kADhatAM ja devi banI gayA. je eka vakhate dAsIputra gaNAtA hatA, te Aje parama bhakata kahevAI jagatamAM te| zu paNa brahmaleAka sudhI sarvatra pUjAya che. ceAkhAmeLA mahAra hatA, sajana te| kasAI hatA, A badhA zAstramAM kevA vadya thaI gayA che! te Aje paNa samAjamAM pUjAya che, meATA moTA karmakAMDI brAhmaNeA paNa temanI pUjA kare che, tAtpa e ke, samatA prApta karavAne mATe kama`nA zrAdha AvI zakateA nathI. halakAmAM halaku yA bhAremAM bhAreM, nIcamAM nIca yA UMcamAM UMca, game te kAma daivavazAt AvI paDe te avasthAmAM kiMcitmAtra paNa pheraphAra nahi karatAM saMtApa ane AnaMdathI te karatAM rahevuM. UMca nIca kivAM halakuM bhAre tyAdi sarva prakAranI bhAvanA cheADI devI tathA rAga ane dveSane manamAM kiMcitmAtra paNa spa thavA nahi devA. AvI rIte je zuddha mAnasa vaDe vyavahAra kare che, tene japa, tapa, dhyAna, dhAraNA, samAdhinI ke sanyAsanI paNa kazI jarUra nathI. te teA saMsAramAM rahIne ja paramAtmAnI prApti karI zake che. mATe darekane huM nizcayapUrvaka kahuM chuM ke, vyavahAramAM gaNAtA, UMcanIcanA yA aa bIjA phAlatu jhadhaDAA cheADI de, rAgadveSAdithI rahita banI jAo ane A pramANenI sarvAtmabhAvarUpa samatA prApta karI le. rASTra naSTa thavAnA kAraNeA. zarIramAM meTu, hAtha, paga, zizna ane gudA eN pAMca sthAnakA tathA vANI, baLa, gati, caita ane pAyu e pAMca iMdriyA maLI pAMca kamendriyA kahevAya che; temaja kAna, tvacA, AMkha,jIma ane nAka e pAMca geAlakA tathA zrotra, ruvAMTAM, cakSu, rasanA ane ghrANu e pAMca nAte kriyA maLI kula dA iMdriyA hoI teo peAtapeAtAnuM niyata kA ja karyAM kare che, temAM meATAnu kAma khAvAnuM che ane cuddAnuM kAma mela sApha karavAnuM che. AthI je kadAca gudAddAra ema kahe ke huM mela sApha karavAnuM kharAba kAma nahi karuM, paNa khAvAnuM kAma ja karIza, te| tema thayuM kadI paNa zakya nathI; kemake te niyati niyamathI viruddha che. Ama UMcanIcapaNAmAM jo baMne pAtapeAtAnuM kAma cheADI de tA baMnene ghAta thAya, eTaluM ja nahi paraMtu AkhA zarIrane paNa nAza thAya. tethI teomAM te! AvA jhaghaDAe kadI paNu thatA ja nathI. are, prakRtimAM jarA paNa bagADe| thAya te
Page #202
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] he pUSA, eka, sUrya, prAjApatya ! rasmina samUha che te ja tamAruM vAstavika rUpa che; [ 73 prathama melane vadhAre mahattva ApavuM paDe che. je mela sApha hoya to ja manuSya Arogya prApta karI zake che, paraMtu gudAkArane moDhAnuM kAma suprata karavAmAM Ave to te vaDe kadI Arogya prApta thavuM zakaya nathI; tema ja nA saMbaMdhamAM paNa samaje. A halakuM kAma che ane A bhAre che e vyavahAra mithyA hoI te baMnenI daSTie hitAvaha nathI, paraMtu baMneno vinAza karAvanAro che. khAvAnuM kAma sAruM ane mela kADhavAnuM kharAba ema je kahevAmAM Ave to ema bane ke sAruM narasuM kahenAra manuSyo gudAdvArane kApI nAkhe, athavA to baMdha karI de. tema ja nAkamAMthI lIMTa. kAnamAMthI paru, moDhAmAMthI kapha ane lALa vagere nIkaLe che e badhuM kharAba gaNAya ane je te binajarUrI hoya te kharAba kahenAre te badhAMne nAza karI nAkhavo joIe ane jo Ama thAya to pachI te pote ja potAno vinAza karI le. ATaluM badhuM spaSTa ane nityaprati anubhavamAM AvanAruM tattva paNa sAmAnya jano na samaje ane je varNa tathA AzramAdi vyavasthAne vinAza thAya to pachI sarva samAja jarUra naSTa thAya. samAja naSTa thatAM deza naSTa thAya ane deza naSTa thatAM AkhA rASTrane paNa vinAza thAya, temAM navAI zI? arthAta jeNe teNe potapotAnI maryAdAmAM rahI varNAzramocita svadharmAnusAra prApta thayelAM karmo manamAM saheja paNa rAgadveSAdine sparza svA nahi detAM atyaMta dakSatApUrvaka, atizaya saMteSa, ullAsa ane AnaMdathI karavAM, e ja audyogika, bhautika, rASTrIya tathA dhArmika utkarSa ane AtmonnatinuM mukhya bIja che, tathA te to jyAre upara kahyA pramANe manuSyo potAnuM mAnasa keLavIne samatA prApta kare to ja sAdhya karI zake che. samatAnI prApti thavI e ja dharmane uddeza che vyavahAra, prapaMca, rAjakIya athavA dhArmika saMbaMdhamAM je je vitaMDAvAda Aje jagatamAM cAlI rahelA ) jovAmAM Ave che te sarvanuM mULa bIja te bhagavAne kahelA svadharma pAlananI azakiAmAM che. eTale ke sarvAtmabhAva rAkhI vyavahAramAM jemane je je prApta kivA aprApta thAya temAM teNe saMtoSa rAkhavo evA prakArane samatArUpa je dharma tenuM pAlana karavAnI mAnavIonI azakita e ja vikhavAdanuM bIja che. A uddezathI ja, dareka zAstrI ane zAstrakAre, potapotAnA vidharmanuM pAlana kare, te vaDe ja kharuM zreya prApta thaI zake che, ema karIne kahI rahyA che. paraMtu loko teno kharo bhAvArtha nahi samajatAM dharmano mukhya udeza che ekatA prasthApita karavAno che tene badale kevaLa dehAdhyAsa ane viSayavAsanAonuM poSaNa karavuM e ja eka kArya che ema samajIne kaI paNa prakAre dehane sukhI kara tathA tene kAyamane mATe TakAvI rAkhavAno prayatna karavo, eTaluM ja samaje che. Ama rAtadina dehane saMbhALavA jatAM mananI paristhiti te eTalI badhI caMcaLa thAya che ke e loko bicArA eka kSaNavArane mATe paNa kadI zAMti meLavI zakatA nathI ane AvI vihavaLa avasthAmAM ja bApaDA AkhI jiMdagI vitAvI chevaTe icchA nahi hovA chatAM paNa nAIlAje mRtyune zaraNa thAya che. vAsanAne lIdhe vaLI pAchuM zarIra dhAraNa kare che ane tene sAcavavAne mATe AkhI jiMdagI prayatna karyo jAya che ane punaH mare che. Ama nityaprati teo janmamaraNanA cakkaramAM phasAyA ja kare che ane aneka duHkho bhogave che, paraMtu pAchalA janmanuM bhAna nahi hovAthI jANe navuM ja zarIra lIdhuM hoya ema dareka vakhate : II. samaje che. Ama sAcuM rahasya nahi samajatAM karoDo janmo mAnasika zAMtithI rahita ane Adhi, vyAdhi vaDe vyAkuLa evA A dehane ja sukhI karavAnA mohamAM phasAIne khoTA khoTA jhaghaDAo, vitaMDAvAdo ane kevaLa svArtha sAdhavAnI vRtti rAkhIne A sAruM, A naThAruM, huM meTe, tuM nAno, A priya, A apriya, A zatru, A mitra, A mAro, A pArako ItyAdi prakAranI rAgadveSAdi daita bhAvanAne ja vadhAryA kare che. Ama dareka potapotAnI mUDha vRtti pramANe dharmazAstrane arthane badale anartha karI le che ane tene ja artha samajIne vitaMDAvAdamAM ane jhaghaDAomAM potAnuM AkhuM AyuSya gumAve che.
Page #203
--------------------------------------------------------------------------
________________ teno ane sarva jALatama tata parAmi- [ upAsanAkA ki20 28 kiraNaza ra8 kUtarAnI upAsanA eka karmaniSTha ane AcArasaMpanna gRharatha pUjanamAM beThA hatA. bhagavAnane naivedha dharAvIne thALa pAse mUkI pote mALA pheravatA hatA, eTalAmAM najara cUkAvIne eka kutarAe AvI ne khAvAnI zarUAta karI. have japamAMthI te UkAya nahi, tethI temaNe pAse paDelo eka pittaLano ghaTa uThAvyo ane krodhAvezamAM kutarAne mAryo. te tene barAbara mAthA upara ja vAgyo tethI tatkALa te mokSadhAmane pAmyo. A banAvathI te gRhasthane mahA du:kha thayuM ane atizaya pazcAttApa thayo. te pApa dhovA mATe teNe ghaNuM upavAsa, te ane viSNuyAgAdi jevA yajJo karyo. paraMtu japamAM bese ke sAme kutaruM ja dhyAnamAM Ave. rAtre svapramAM paNa te ja dekhAya. AthI A bhaktarAja to ghaNA ja du:khI thayA. AnuM nivAraNa zI rIte thAya? evA vicAramAM ne vicAramAM teo haMmezA ciMtAgrasta rahetA. eka samaye teoe A saMbaMdhamAM mane ekAMtamAM prazna karyo. meM kahyuM, bhUdeva ! Ape kutaruM mAryuM ane vaLI tenA prAyazcittane mATe badhAMthI chupAvIne ekAMtamAM zuM pUcho che? mATe prathama prAyazcitta to A vAta tame badhA samakSa pUcho, to ja tamane kharo prazcAttApa thaye che ema gaNAze. AthI teoe saghaLA lokenI samakSa namrabhAve prazna karyo. te sAMbhaLIne temane kahyuM, nyAyanI daSTie te tamAro game tevo uddeza hoya chatAM kUtarAne jIva gayo ane jIvana badale to jIva ja hoya, evo vyavahAramAM nyAya che; chatAM tamane je kharekharo pazcAttApa thayo haze to huM tamane bIjo upAya kahIza, paraMtu prathama to tamane mArAmAM zraddhA che? huM kahIza tema karavAnI tamArI taiyArI che, ke khAlI sAMbhaLavuM che? Ama khAlI gASTakane mATe mane vakhata nathI; tatkALa karavuM paDaze, to tenI taiyArI thayA pachI Avo. uttara maLyo, hA. Apa jema kaheze tema huM jarUra karIza. huM A badhA samakSa pratijJA karuM chuM. juo, tyAre ema karo ke A pAse paDeluM kUtarAnuM khAdheluM eThuM anna che. te tamo prathama badhAnI samakSa khAI jAo. teoe turata tema karyuM. have ema karo ke AvatI kAlathI eka kUtaruM pALo ane tenI roja deva samajIne pUjA karo. pachI tene prathama khavaDAve ane te nI eDI thALImAM je tenA khAvAmAMthI bace te tame khAo, Ama roja karazo eTale tamArA manamAM hatuM pavitra chuM tathA kUtaruM apavitra che, evI je bhAvanA thayelI hatI te nIkaLI jaze ke je vaDe bicArA kUtarAne jIva gayo. tevo rAgapAMde bhAva choDIne temAM ane pitAmAM samAna bhAvanA jAgRta na thAya tyAMsudhI tamo A prAyazcittanA trAsamAMthI kadI duSTaze nahi, mATe katarAne paNa potAnA jevo ja samajI tenI sAthe samAnatAnI bhAvanA karo. temaNe turata ja teno amala karyo. Ama karatAM karatAM chevaTe teone badhA ja katarA pratye eTalI badhI samAna bhAvanA utpanna thaI ke je koI kUtaro rastAmAM paDeluM anna khAto tenanA jovAmAM Ave to teone bahu duHkha hatuM ane jo koI lUkho roTalo khAto hoya te pote ghera doDI jaI ghI laI Avate ane kaheto, beTA, lUbe roTalo khA mA, tAruM piTa duHkhaze, A ghI huM lAvyo chuM te sAthe khA. Ama te kUtarAo sAthe eTalo badho haLI gayo ke kUtarAo pitAthI nIcA che ane huM UMco chuM evI bhAvanA paNa tenAthI bhUlI javAI ane pariNAme AkhA jagatane samAna bhAvanA vaDe jevAnI tenI daSTi jAgRta thaI. AthI te jaMgalamAM vicaratA tyAre tyAM paNa hiMsaka gaNAtAM prANIe tenA mitra jevAM banI tenuM rakSaNa karatAM. sArAMza, A rIte "sAmauna sarvatra e bhagavad ukita anusAra te sthitaprajJa(jIvamukta) banI gayo. A rItanI sthiti prApta thavI e ja dharmazAstranuM rahasya samajAyAnuM sAcuM cihna che. te saMbaMdhamAM eka daSTAMta che. zAstrane khare bhAvArtha samajyAnuM cihna eka brAhmaNe caude vidyA saMpAdana karI ane sarva jagAethI vijaya meLavyA. Ama bahu mAna maLavAthI tene ghaNuM abhimAna thayuM. te potAnA dezamAM Avyo, tyAM rAjAe tene sAre sarakAra karyo. brahma kahyuM. rAjana! tamo mArI pAse bhAgavatanuM zravaNa kare. rAjA vAvRddha ane baheLA anubhavI hatA, temaNe
Page #204
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] atizaya kalyANakArI evuM je peAtAnu caitanyasvarUpa che tene huM joI rahyo chuM. [75 vicAryuM" ke A moTA paDita teA che, paNa emaNe vAMcIne vicAyu nathI; evA vicAra karI teNe dhIrethI kahyuM ke, mane lAge che ke evA ceAga AvavAnI Apane mATe hajI vAra che. brAhmaNanA manamAM krAdha utpanna thayA, paraMtu teNe manamAM vicAyuM ke ApaNI kharAbara taiyArI nathI evI rAjAnI bhAvanA thayelI heAya ema lAge che. te pharIthI eka vakhata bhAgavata joI gayA ane rAjA pAse jaI ne kahyuM ke meM pharIthA joyuM te mArI bhAgavata saMbhaLAvavAnI pU taiyArI che, ema mane lAgyuM. rAjA kheAlyA, mane haju saMzaya che, mArI khAtarI thaze tyAre huM te pramANe karIza. brAhmaNane manamAM dhaNA krodha AvyA ke mAruM bhAgavata sAMbhaLyA pahelAM ja rAjA AvA Agraha dhAraNa kare che, paNa pAte vicAravAna hovAthI krodha zamAvI pharIthI rAjAnA gUDha vacanane vicAra karavA lAgyA, teA tene temAMnuM sAcu rahasya jaNAI AvyuM. pote ekAMtamAM besIne AtmAnA aparekSa anubhava prApta karyo. satra samabhAvanA thaI. te leAkAmAM nityaprati bhakti ane premathI bhAgavatanI kathAnuM pAna karAvatA, Ama peAMte niSkAma banI kevaLa jagatakalyANane mATe kAInI pAsethI eka pAInI pazu apekSA rAkhyA sivAya bhAgavataneA sAceA a` ke " sarva bhUtamAtramAM samAnatA prApta karavI, sarva bhUtAnuM hita eka AtmasvarUpamAM ja samAyelu' che, ahaMkArathI rahita thavu, kAI te du:kha devuM nahi, phasAvavuM nahiM, tema ja satya, ahiMsA, asteyAdi guNAne Azraya karavA tyAdi che." te vaDe leAkAne sanmArge vALavAne prayatna karatA hatA. samadarzI, jIvanmukta mahAtmA tarIke tenI kIrti sarvAMtra phelAI, paraMtu tethI tene teA kaI ha na hatA. Ama haze!kAdithI rahita banI samatA prApta karelA te AtmasAkSAtkArI jIvanmukta mahAtmAnI kAti rAjAne kAne paheAMcI. tee mahAtmAnA darzane gayA ane temane kahyuM' ke, mahAtmana! have Apa kRpA karIne mArA upara anugraha karIza. mahAtmA mAlyA, he rAjana! mArI A sthitine mATe tA tameA pAte ja kAraNarUpa cheA. tAtparyaM ke, jyAM sudho aneka prakAranA jhaghaDAe cAle, leAkeA pAsethI pAtAnA svA` sAdhavAnI vRtti aMtaHkaraNamAM, hAya, kuTuMbanuM pAlanapeASaNa karavA mATe ja zAstrAne upayega thatA hAya, jeenI aMdarakhAnethI vAsanA naSTa thayelI na hoya, tevAe zAstra samajyAnA game teTalA dAvA kare te te eka zAstravyApAra ja kahevAya. zAstrane kharA artha te te ja samayeA che ke je upara kahyA pramANe samavRttimAM sthira thayA che. A ja tamAma zAstranuM sAcuM raharaya samajyAnuM cihna che. A pramaNe me krame krame nityaprati zAstranAM cauda vidyAnAM prasthAnA ke jene aMtarbhAva vedanAM mahAvAkayeAnA amAM ja thAya che, eve sarva zAstranA sArarUpa tattvArthI, dUdhamAMthI jema mAkhaNa kADhavAmAM Ave tema prastuta samaye jagamAnya thayelI bhagadgItAne nimittarUpa banAvI, tamAma zAstrAnu dahana karI sAta ahArAtra ane A sUryodaya sudhI te vaika sabhA vacce prakaTa karyo hateA. tasmAt huM sagRhastheA ! A uparathI bhagavadgItAmAM kayA yeAga che ane teneA zA uddeza che te tame| have sArI rIte samajI zakyA haroA, mATe khATA vAdavivAda cheDI daI samatA prApta karaze! eTale ja gItAnA sAcA artha tame| barAbara samajyA che. ema kahI zakAze. he rAjana! A rIte kahI teAne zAMta karyAM. A mujaba meM tamArA praznonA uttarI kathA. have amAre himAlayanA pravAse javAneA vakhata thavA AvyeA che. kiraNAMza 29 leAkeAnI jijJAsA rAjA mAlyA, mahAtmana! ApanI amRtatulyavANIthI tRpti thatI nathI. joke amArA sarva saMzayeA chedAI gayA che, paraMtu viSNuleAkanI sabhAmAM bhagavAnanI preraNAvazAt bhagavadgItA ke je AjakAla leAAmAM vadhu pracArane pAmelI che, tene nimittapa karIne tenA AdhAre sarva veda, vedAMgAdi vidyAnA cauda prasthAnA ke je sarvAMnA zAstrasajJAmAM samAveza thAya che, te dvArA vedanAM mahAvAkyAne sAce sadeza Ape daivI preraNA tathA bhagavAnanI AjJA anusAra prakaTa karavAnA che te sarva jANuvAnI amArI badhAnI tIvra pRcchA che,
Page #205
--------------------------------------------------------------------------
________________ 76 ] yo'sAvasa | puruSaH so'hamasmi // Iza. [upAsanAkADa krira0 29 tethI huM Apane A badhA taraphathI vinaMti karuM chuM ke Apa himAlayamAMthI tIrthATana karI pachI pharI pAchA atre ja padhAravA kRpA karaze!, ema ame pharI pharIthI vinaMti karIe chIe. AmAM mAruM zuM che? A pramANe sane atizaya Agraha ane tItra jijJAsA tathA zuddha prema joI teone karIthI jaladI AvavAnuM AzvAsana ApyuM ane te pramANe zumAre pAMca cha mahinAmAM zrIjamunetrI, zrIga MgAtrI, zrIkedAranAthajI tathA zrIbadarInArAyaNa, kailAsa, mAnasareAvarI vagere yAtrA sukharUpa paripUrNa karI punaH AvI meATA utsAhanI sAthe gAmanI bahAra kSiprA nadInA taTa upara ekAMta sthAnamAM latApatrAdi vaDe surobhita maMDapamAM kAranuM dhyAna karIne je viSaya vaikuMThamAM kahevAmAM AvyA hatA (kiraNAMza 26 jIe) te ja kheAdha sa leAkAne upayogI thAya eTalA mATe leAkeAnA ati Agrahane lIdhe uparyukta sthaLe kahevAmAM AvyA tathA te sU`pura mukAme lakhIne taiyAra karavAmAM AvyeA (kiraNAMza 7 pR4 20 jue) ane leAkeAe sevAbhAva vaDe tenI sArA akSare nakala taiyAra karI hatI. tenI prasaMgavazAt AzApallI ( amadAvAda ) nA suprasiddha vRttapatravyavasAyI ane gItApremI zrI. naMdalAla kheADIvAlA emane jANa thatAM temaNe saMdeza limiTeDa taraphathI leAkeAne dhArmika jJAna ApavAnA uddezathI prasiddha karavAnA zubha AzayathI mAgaNI karavAthI temanI zubhecchA gItAprema, sataprema tathA leAkeAmAM jJAnane pracAra karavAnI dhagaza tema ja zAstrAbhiruci ane buddhikauzalya joI temanI icchAnusAra prasiddhikaraNa karavA anumedana ApavAmAM AvyuM. Ama IzvarIya saMketAnusAranuM A virAT kA Aje pustakarUpe janatAnA hitArthe prakaTa thayelu' che. A rIte IzvarIya ane adbhuta svapra Aje pratyakSa ane satya svarUpe prakaTa thayelu jotAM mane ghaNeA AnaMda thAya che. jyAre daivI svamanI bAbate paNa vyavahAramAM pratyakSa anubhavI zakAya che, teA pachI bhagavAnanA sAkSAt dana thAya tene mATe tA pUchavuM ja zuM ? A jJAna vaDe leAkeA bhagavAnanA sAkSAt darzana karI kRtArtha thaze. kAraNa ke te IzvarIya preraNAnusAra " ''nI dhAraNA vaDe pratyakSa anubhava karIne lakhAyeluM che. A karatAM vadhu kAMI kahevAnu prayeAjana mate jaNAtuM nathI. je kALa ane dezamAM A kAya thayuM, te kALa ane deza paNa kharekhara dhanya che. mAre eka vAta kahevAnI AvazyakatA che ke, A badhuM kAya je pramANe ane je rIte thayuM te sa meM tamane AdithI aMta sudhI kahI saMbhaLAvyuM. AmAM mAruM evuM kAMI nathI, kemake yaMtranI pUtaLInI jema huM mAtra nimittarUpa ja chuM. AmAM je guNu haze te grahaNa karI te badala parama dayALu paramAtmAneA pADa mAnaze| ane je kAMi dASa jaNAya te mArA che ema samajIne mane kSamA karaze, evI huM sarva sajjanene prathamathI ja vinaMti karI lauM, OU jJAnanA adhikArI koNa ? rAjA kheAlyA, bhagavan! Ape ahIM padhArI ameAne pAvana karyAM che. satAnA deha parApakArArthe ja hAya che, ema je zAstramAM kahyu che te ame Aje pratyakSa anubhavIe chIe. amArA jevA ajJAna ane mUDha loko ke jeo viSTAmAMnA kIDA pramANe haMmezAM viSayAmAM ja racyApacyA rahe che temanA uddhArane mATe kharekhara Apa jevA dayALu satA vinA jagatamAM khIjuM kAMI paNa sAdhana nathI. huM te| mAnuM chuM ke Apa jevA aparakSAnubhavI brahmaniSTha mahAtmAe ja jIvatA jAgatA sAcA deva che. prathama te| aparakSAnubhavI brahmaniSTha mahAtmAe ja jagatamAM kAika viralA hoya che. ane temAM paNa brahmaniSTha zrotrIya tA kavacit ja. temanAM dana thavAM e paNu atizaya pUrva sudhRtarUpa puNyanA phaLarUpa hoya che. amArAM pUjanmeAnA anaMta puSpAnA udaya thavAthI ja Aje Ape A bhUmine pAvana karI che. huM ane A badhA kharekhara dhanya thayA chIe. ApanI dayAne pAra nathI. huM pAmara ApanI stuti zI rIte karuM? ema kahI gadgada kaMThe teoe praNAma karI prazna karyo ke, huM prabhA! Apa je jJAna kaheze| te sAMbhaLavAne mATe adhikArI kANu ane adhikArI krANu? te jANavAnI mArI icchA che.
Page #206
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] kAraNa ke je je kAMI che te badhuM puruSa vA AtmasvarUpa ja che ane te ja huM chuM. [ 37 adhikAra anadhikAranA jhaghaDAo rAjA, A prazna te ThIka karyo ! are A lokomAM adhikAra ane adhikAra saMbaMdhe jhaghaDAo paNa ghaNuM cAlI rahyA che paraMtu vAstavika rIte te te badhA samajyA vagaranA ja che; saMkSepamAM huM tamane eTaluM ja kahIza ke A jagatamAM manuSya sivAyanI bIjI badhI eTale tyAzI lAkha navvANuM hajAra navaso navANuM nio A jJAnane mATe lAyaka nathI, ema kahI zakAya; kemake teone manuSya jeTalI buddhino aMza nahi hovAthI teo A jJAna samajI nahi zake. ATalI badhI A manuSyani zreSTha prakAranI che. huM to kahuM ! A tamAma manuSyo devAdike karatAM paNa che ane ati ucca evA AtmasvarUpa che. huM to AtmA ane A manamAM sahaja paNa bheda jato nathI. Ama chatAM teo pote potAnuM sAcuM svarUpa nahi oLakhatAM viSayapAzamAM sapaDAIne tevA tevA prakAranA karmabaMdhanarUpa pAsenI jhuMsarI pitAne kAMdha upADI laI kutaro jema huM ja gADuM kheMcu chuM ema samaje te pramANe prakRtinA traNa guNonA pAza vaDe thatAM karmone potAnAM ja mAnI laI pachI te karmanA AdhAre vyavahAramAM potAne huM zarIra chuM, brAhmaNa chuM, kSatriya, vaizya, zaka, atizaka, kiMvA cAMDALa chuM, huM brahmacArI, gRhasthI, vAnaprasthI vA saMnyAsI chuM, evI rIte potapotAne nAne meTa vagere mAnI bese to tevAone mATe zuM thAya ? vAstavika rIte to te pote manuSya nahi paraMtu pakRtinA traNa gaNo vaDe jagatanAM je A badhe khela cAlI rahela jovAmAM Ave che, te sarvano niyAmaka Izvara hAI prakRtinuM cAlatuM A badhuM kArya paNa tenI potAnI sattA vaDe ja thaI rahyuM che evo te sarvasattAdhIza, samartha atyaMta ravataMtra, kevaLa IrachA vaDe ja game te mahAnamAM mahAna kAryane karI zake tevo kALa, deza, kriyAdi maryAdAthI para, taddana nirmaLa, nitya, zuddha, buddha, kevaLa jJAna ane caitanya svarUpa, sarvanA sAkSIbhAvathI paNa para evo AtmA ja che. manuSyae sarvocca bhAvanA rAkhavI daSTAMtane mATe A zarIranuM ja udAharaNa che. temAM AvelI pAMca karmendrio ane pAMca jJAnendriyo pote potAnuM kArya binacUka kare te ja zarIramAM Arogya rahe che. zarIra vaDe thatAM sarva kayo prakRtinAM kahevAya che ane tene calAvanAra tene sAkSI te kaI judo ja hoya che. joke te dUdha mAM rahelA mAkhaNanI jema rahe che te zarIramAM, paNa temAM rahevA chatAM phakta sAkSI kiMvA draSTArUpe ja te sarva kAryone jue che. te kadI paNa huM netra, huM moTuM, huM kAna, huM mana, huM buddhi, huM hAtha, huM paga ema kahete nathI; paraMtu temane mATe mAruM kiMvA mArAM evI judApaNAnA bhAvanI saMjJAo vaDe jue che. te A prakRtine bAje potAne mAthe kadApi paNa uThAvI leto nathI; paraMtu teno sAkSI banIne pote potAnI zakita vaDe sarva kAryo karAve che, chatAM te kAryo te prakRtinAM ja che, ema sArI rIte samaje che; AthI ja vyavahAramAM kema tamArI prakRti sArI che kiMvA tamAruM zarIra sAruM che? ityAdi prakAre tene tamAruM yA tAruM e zabda vaDe saMbodhavAmAM Ave che. tAruM kahetAM temAM tuM te AvI ja jAya. "tuM" ne choDIne kevaLa ekaluM "tA" kenA AdhAra upara rahe? tema ja dareka jaNa pote potAne mATe paNa A mAruM zarIra che ema kahe che, temAM "huM" ane "mAruM" e be bhAva hovAnuM spaSTa jaNAI Ave che. e te dIvAnI jema taddana spaSTa che. kArya karatI vakhate huM khAuM chuM, huM mela sApha karuM chuM, huM sAMbhaLuM chuM, huM dekhuM chuM ema kahevAmAM Ave che, temAM sUkSmabhAva e AvI jAya che ke khAvAnuM kAma huM mArA mAM vaDe karuM chuM, jovAnuM AMkho vaDe ane meta sApha karavAnuM gadAdhAra vaDe. Ama te pote kAryane kartA banI badhAM kAryo dvAbhAva vaDe kare che. te pote huM ja meM chuM, huM ja netra chuM, ityAdi kadI paNa kahetA nathI. eTale kArya prakRtinuM tathA kartA pite hAI pitAnI sattA vaDe te thatuM hovA chatAM pote te tene kevaLa sAkSIrUpe ja joyA kare che. mane sukha thayuM, mane duHkha thayuM, A sAruM che, A naThAruM che, ema kahevAmAM paNa mane mArI amuka indriyo vaDe sukhaduHkhAdi thayuM kiMvA mArI prakRtidvArA kareluM amuka kArya sAruM kiMvA naThAruM che, evA che ane mAruM e baMne bhAva
Page #207
--------------------------------------------------------------------------
________________ 78] raniramatamaye mAmAzati [ upAsanAkA kira0 ra9 temAM AvI jAya che. chatAM Ama kahenAra draSTA pote te A prakRtinA kAryathI taddana alipta ja hoya che. te ja pramANe A AkhuM jagata ane temAM thatuM tamAma kArya e eka mahAna evI virATa prakRtinuM kArya hoI te kArya karanArAo to tenI IdriyarUpa che, teno sAkSI kiMvA kartA to te sarvathI taddana asaMga ane tamAma kAryone kevaLa draSTAbhAva vaDe jANanAro evo judo ja keI che, ke je draSTA athavA sAkSInI sattA vaDe A prakRti potAnuM kArya kare che. jema dehI khAvA nahi Ape ane upavAsane nizcaya kare to mAM bApaDuM sAme paMca pakavAna paDyuM hoya te paNa te khAvA zaktimAna hotuM nathI athavA hAtha te uThAvI zakatA nathI, tema A sAkSI purUnI AjJA ane sattA vaDe ja prakRtinuM A tamAma kArya cAlI raheluM che. A rIte prakRti te bicArI nirbaLa che. jema zarIranA avayavo kiMvA prakRtinA aMzo hAtha, paga, meM, gudA, AMkha kAna, netra vagere kadI Apasa ApasamAM laDAlaDa karatA nathI, paraMtu potapotAnA karelA kAryamAM jo koI muzkelI Ave to te nivAraNa mATe paraspara bIjI Idriyo tene madadarUpa nIvaDe che. A ATaluM badhuM spaSTa hAI nityaprati lonA anubhavamAM AvatuM hovA chatAM prakRtino bojo potAne mAthe uThAvI laI manuSyo Apasa ApasamAM jhaghaDAo kiMvA laDelaDA kare to te kevI ajJAnatA gaNAya ? tenI buddhimAne ja kapanA kare. Ama prakRtinI daSTie vicAra karavAmAM Ave topaNa badhA ekasarakhA ja che. sArAMza, kAryanI UMcanIcatA uparathI kiMvA huM strI chuM, zaka chuM ityAdi prakRtinA guNadharma uparathI je koI pitAne huM tevA tevA prakAranI bhAvanAvALo chuM ema mAnI bese to tene mATe zuM thAya? kemake vAtAvaka rIte te pote AtmasvarUpa che. A prakRti ane tenA guNadharmanI sAthe potAno kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI, chatAM prakRtino bojo potAnA mAthe uThAvI le tathA tenI nIca ane maryAdita bhAvanA ke jene zAstrakAro AsurI bhAvanA kahe che te manamAM rAkhI vagara kAraNe Apasa ApasamAM nAnA moTAnA jhaghaDAe karyA kare tevAo ja AnA adhikArI nathI. mATe dareka manuSya pote A prakRtinA guNo vaDe thanArA kAryo eka bIjAmAM mizrita nahi karatAM eTale te potAnAM che ema nahi mAnatA te te prakRtinAM che, potAno te sAthe kiMcita paNa saMbaMdha nathI evA daDha nizcaya vaDe potapotAnI TharelI maryAdAnusAra je karate rahe, eTale jema gudAsthAna potAnI maryAdAmAM rahI potAnuM kAma AnaMdathI kare ane moTuM paNa potAnI karelI maryAdAmAM sthira rahI pitAnuM kArya kare che, tema puruSanI preraNAnusAra prakRti paNa potapotAnI karelI maryAdAnusAra potapotAnuM niyata kArya binacuka kare to ja te sukha prApta karI zake che. A badhI iMdrio je pota potAnI maryAdA choDI de te manuSya tatkALa herAnagati pAme che, tema chatAtmAne pUrva prArabdhavazAt puruSanI IkSaNa sattAthI prakRtinA traNa guNe vaDe paDelA rAzI lAkha be paikI je je zarIra athavA AkRti jagatamAM prApta thayelI jovAmAM Ave te badhI AkRtio ane temAM kALa, dezavazAta thatAM tamAma kAryo prakRtinAM che; mATe te pitapatAnuM kArya barAbara rIte bhale kare ema jANe temAM potApaNAnuM abhimAna nahi rAkhatAM huM A zarIra nathI, strI nathI, zudra nathI, halake nathI ke nIca ityAdi nathI, paraMtu A badho jagatane je je kAMI vyavahAra cAlI rahelo jovAmAM Ave che te tamAma vyavahArane sattA ApanAro sarvane sAkSI kiMvA draSTA chuM, athavA sAkSIthI paNa para evo AtmA chuM, evA prakArano ati ucca nizcaya rAkhavo joIe, chatAM jeo durAgraha vaDe potAne huM zarIrAdi kiMvA varNAzramavALo chuM evA nIca nizcayavALA mAnI le ane pachI sukhanI icchA rAkhe to te baLatA agnimAM paDI zItaLatAnA anubhavanI IcachA karanAranI jema pote potAnA hAthe potAno vinAza karI lenAro samajo. A AtmahatyAro pachI bhale pitAne moTo uca samajato hoya yA te adhamamAM adhama kiMvA strI, zaka, cAMDAlAdi samajato hoya, te baMne kharekhara anAnI kiMva mUDha ja gaNAya. dareka manuSya zAsane mATe adhikArI che rAjana ! uparanA vivecana uparathI siddha thAya che ke game te varNa, game te Azrama, game te jAti kiMvA game te avasthAvALe hoya, strI, zaka, cAMDALa ke mahAcAMDALa heya, vyavahAra rASTae te game te hoya
Page #208
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] A jIvAtmA prANa amRtarU5 baMne ! pachI zarIra paNa bhama (Atma25) bane. [ 79 paNa je manuSya" evI saMjJAne pAtra hoya te dareka A athavA bIjAM tamAma zAne adhikArI che. vyavahAramAMnA kAryo uparathI manuSya ca kiMvA nIca game te gaNAto hoya paraMtu A vyavahArakAryanI sAthe UMca nIcatAne jarA paNa saMbaMdha hoto nathI; vyavahAramAM nIcamAM nIca gaNAto hoya topaNa je te upara kahyA mujaba potAnA sAcA AtmasvarUpanI prAptinI tIvratara icchA dharAvato hoya yA AtmavarUpanA nikSayavALA hoya to te UMca karatAM paNa ati uca, koi karatAM paNa ati zreSTha che. ane vyavahAramAM meTa, UMcAmAM UMca kema na gaNatA hoya, paraMtu te jo upara pramANenA AtmanizcayavALo nahi haze paNa deha para ja AtmabhAvanA dharAvatA hoya te te nIcamAM paNa ati nIca, adhamamAM paNa adhama tathA cAMDALamAM paNa ati cAMDALa che ema jANavuM. mATe e siddha thAya che ke dareka manuSya A rIte pote AtmasvarUpanI ati ucca bhAvanA manamAM evI jagatanuM AvI paDeluM kArya saMtoSa ane AnaMdathI karatAM rahevuM joIe. evo zAstrano siddhAMta che. vyavahAramAM paNa evo anubhava che ke manuSya bhAvanA pramANe ja siddhine pAme che. te saMbaMdhe eka prasaMga kahuM chuM. sarvocca bhAvanAnI jAgRti himAlayamAM eka UMcA pahADanA zikhara upara keTalAka samaya nivAsa karavAno yoga Avyo. tyAM bIjA keTalAka sAdhuo sAthe keTalAka sadagRhastha paNa caDI AvyA. sthAna ghaNuM ja ramya ane pavitra hatuM. teoe pUchayuM, mahAtmana ! sAdhu puruSo jaMgalamAM ane pahADa upara ja besI rahe che tenuM zuM kAraNa? vyavahAramAM lekonI sAthe maLIne kema rahetA nathI? uttara : A viSayamAM paDavA jevuM nathI. kAraNa ke leke te baMne bAju bethI bolavA taiyAra hoya che. jaMgalamAM rahe to teo kaheze ke sAdhuo jaMgalamAM ja paDI rahe che. gAmamAM raheze to kaheze ke sAdhaoe to vaLI gAmamAM zA mATe paDI rahevuM? vAru, AzramAdika hAya to kaheze ke sAdhune te vaLI A badhAnI zI jarUra ? ema baMne bAjuethI bolyA ja kare, Ama vyavahAra te dvimukhI ja che. te te tame paNa sArI rIte anubhavI zakyA haze. mATe tenA moDhe kAMI hAtha daI zakAya nahi. paraMtu have sAdhuo jaMgalamAM ane ucca pahADa upara kema rahe che te saMbaMdhe saMkSepamAM kahuM chuM. ucca sthAna para rahevAnuM kAraNa A saghaLAM manuSyo vAstavika ati ucca evA AtmasvarUpa che, chatAM teo potAnA A ati ucca svarUpane bhUlI jaI huM eka zarIradhArI sAdhAraNa manuSya chuM, dIna chuM, anAtha chuM vagere vagere prakAre mAnI bApaDAM maryAdita ane atyaMta hIna bhAvanAvALAM banI gayAM che. te bhAvanA naSTa thaI huM A maryAdAvALo, dIna ke dUbaLo nahi paraMtu sarvathI ucca evo AtmA chuM, e rItanI sarvocca bhAvanA haMmeza jAgRta rahe eTalA mATe ghaNuM ucca evA pahADanAM zikhara upara sAdhuo sAdhana avasthAmAM nivAsa kare che. vaLI ekAMta sthAnane paNa e ja bhAva che ke jyAM kaI paNa prakAranI saMsAra vyavahAranI upAdhi mane sparza karI zakatI nathI; evA prakArane taddana nisaMga AtmA huM chuM te bhAvanA ekAMta sthAnathI nityaprati jAgrata rahe che. Ama sAdhaka avasthAmAM tene abhyAsa karI tyAra pachI tevo pratyakSa anubhava levo. je manuSya huM ati no chuM, evI bhAvanA rAkhe che te tevo ja bane che; tathA je haMmezAM huM sarvoca e AtmA chuM evI mahAna bhAvanA rAkhe che te mahAna bane che. tethI manuSyo ke je pote vAstavika te sarvocca ane mahAna evA AtmaravarUpa che, temaNe pote nAnA che, adhama che, nIca che, amuka varNavALA, jAtivALA ke dehavALA ja che, evI saMkucita bhAvanAone tyAga karI devo, ane huM pote sarvocca evo AtmA chuM, evI ucca bhAvanA ja hamezane mATe rAkhavI joIe. A rIte sAdhuo AtmAne sAkSAtkAra karI laI pachI jagatamAMnA lokeneM tamo pote paNa AvI saMkacita kAvanAvALA nathI paraMtu mahAna che, mATe AvI paDele sarva vyavahAra A pramANenI sarvocca bhAvanA manamAM rAkhIne karo e bodha ApI lokone paNa temanI sarvoccatAnuM bhAna
Page #209
--------------------------------------------------------------------------
________________ 80 ] che to mara mara mato ramara jharatAmara . hRA. [ upAsanAkA kira0 ra9 karAvI Ape che. paraMtu A kArya karavAnI agAu jema bIjAne tAravAne mATe potAne taratAM AveDavuM joIe, tema sAdhake prathama ekAMta ane ucca rathAna upara rahI te bhAvanAno svAnubhava prApta karI le joIe ane pachI ja lekemAM tevI sarvocca bhAvanAnI jAgRti karavI joIe. cAturvarya AtmarUpa ja che A saMbaMdhe zAstramAM paNa pramANa che (juo bhagavaddagItA a0 4 zloka 13). temAM bhagavAna zrIkRSNa kahe che ke, guNa ane karmonA vibhAgo pramANe cAturvaryAnI racanA meM ja karelI che. paraMtu te sarva avyaya arthAta AtmA che (avyaya AtmAnuM vAcaka che,ema tuM sArI rIte lakSamAM rAkha. A rIte je A badhuM avyaya evA AtmarUpathI abhinna jue che, te svasvarUpa banele evo "huM" rUpa AtmA kartA chatAM paNa akartArUpa che ema samaja. A uparathI paNa nizcita siddha thAya che ke, A badhAM karmo paNa AtmarUpa ane huM pote paNa AtmarUpa chuM evA bhAva vaDe ja karmo karavA joIe. tevI bhAvanA vaDe karmo karanAra te karmone kartA kadI paNa thato nathI, kAraNa ke A varNAzramAdi tathA temAM thanArAM karmonI vyavasthA karoLiyo jema pote pitAmAMthI potAnI lALa bahAra kADhI tenuM jALuM banAve che, temAM khele che ane ramata pUrI thaye tene potAmAM ja pAchuM sameTI le che, tema "huM" ja sarvanA adhiSThAnarUpe rahIne IzvaranI IkSaNa zakti dvArA prakRtirUpe banI tenI mAraphata traNa guNonA vistAra vaDe A carAcara vizva utpanna karuM chuM ane tema chatAM AkAzanI jema taddana alipta ja rahuM chuM. avyaya evA mArA adhikAna vaDe ja A sarva bhAsabhAna thatuM hovAthI vaTabIja nyAyAnusAra A badhuM paNa avyaya evuM mAruM ja svarUpa che; mATe dareka manuSyanI pharaja che ke teNe pote potAne karmane dharaNe nIca kivA hIna nahi samajavuM joIe, paNa pote te avyaya evo AtmA che, evI sarvocca bhAvanA haMmezA rAkhavI joIe. Ama chatAM je manuSya karma uparathI pote ucca che tathA bIjAM nIca che ema samaje che te ja kharekhara atyaMta nIca adhama ane mUDha evo asura che, ema samaje. AmanizcayavALAne daivI saMpattimAna mahAtmA kahevAya ane huM zarIrAdi chuM evA nizcayavALA te AsurI saMpattivALA kahevAya. dehAdhyAsInAM thatAM tamAma karmo, jJAna, AzA vagere badhuM vyartha che ema bhagavAna zrIkRSNa pote ja (bhagavadgItA adhyAya 9 zloka 11 thI 14 mAM) kaheluM che A mATe siddhAMtakAMDa adhyAya 9 juo). TUMkamAM sAra eTale ja ke, pote adhikArI kivA adhikArI che e to manuSya pote potAnI jAte ja TheravI zake che, dehAdi nIca bhAvanAvALA adhikArI bane che ane sarvocca AtmarUpa bhAvanAvALe adhikArI banI zake che. ema hovA chatAM durAgrahathI je koI pite pitAne adhikArI samaje to tevA ajJAnI mUDhone mATe zuM thAya? adhikAra ane anadhikAranAM varNane zAstramAM kema? rAjA bolyA, mahArAja ! Ape to ghaNuM sAruM varNana karyuM, paraMtu A adhikArI ane adhikArInAM bhedabhedonAM vaNane te zAstramAM ghaNe sthaLe Ave che tenuM kAraNa zuM? rAjA, sAMbhaLe, eka siMhanuM baccuM gheTAMnA ToLAmAM sapaDAI bacapaNathI tenI sAthe haLI gayuM. tene kapanA paNa na rahI ke huM siMhanuM baccuM chuM. Ama nityaprati potAnA sAcA svarUpane bhUlI jaI te pitAne huM gheTAMnuM ja bacchuM chuM ema daDha rIte mAnI beThuM. te vagaDAmAM gheTAMnA ToLA sAthe caravA jAya ane tyAM dIpaDA vagere prANIo AvavAthI gheTAMo jema nAsI chuTe tema pote paNa temanA bhaya vaDe nAsI jAya, Ama dharNo samaya vItI gayo. pote moTo thaI gayo chatAM huM gheTuM ja chuM ema te mAnato hato. te vAta eka samaye eka siMhanA jovAmAM AvI. siMhane AvatA joIne badhAM gheTAMo beM, beM karIne jIva laIne nAsavA lAgyAM temanI sAthe A siMha paNa nAsavA lAgyo. A vAta AvanAra siMhanA jovAmAM AvatAM tene ghare ja acaMbo che. teNe vicAryuM ke gheTAMo nAse che te te ThIka, paraMtu A siMha paNa temanA ToLA bhego kema nAsI rahyAM che? teNe tatkALa tene pakaDI lIdho. tethI bIkane mAryo te dhrujavA lAgyo ane siMhane kAlAvAlA
Page #210
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] mATe AtmarUpa evA A #nuM ja smaraNa kara. pharI pharI tene ja smara. [ 81 karavA lAgyuM ke mane kRpA karIne choDI de. siMhe tene ghaNuM samajAvyuM ke tuM to mAre jAtabhAI siMha che, paraMtu tene gheTApaNAno abhyAsa atizaya daDha thayela hovAthI te to sAMbhaLe nahi ane siMhanA paMjAmAMthI chUTIne nAsavAno prayatna karavA lAgyo. tenI A gabharAmaNa jeIne siMhane to aMdarakhAne hasavuM Ave ane bahArathI te te tene potAnA svarUpanuM sAcuM bhAna karAvavAno prayatna kare, chatAM te te samaje zAnA ? chevaTe eka moTI vAva hatI tyAM tene jabarAIthI laI gayo ane temAM potAnuM ane tenuM pratibiMba eka sAthe batAvI sarakhAmaNI karI tathA gheTAnA ane potAnA rU5 vacceno bheda batAvyo, tyAre tenA dhyAnamAM AvyuM ke arere ! huM to siMha chuM. gheTuM to kadI hato ja nahi. chatAM meha vaDe khoTI rIte Aja sudhI potAne gheTuM mAnI bhaya vaDe du:khI thato hato. vidhi ane niyamavAkyanI samaja A udAharaNa pramANe veda e siMharU5 samajo. teNe tuM gheTuM nathI paraMtu siMha che ema samajAvavAne mATe je mAgane upayoga karyo te vedamAMnAM niyamavA samaje. tathA pratibiMba batAvIne siMhane pitAnuM sAcuM svarUpa batAvyuM te vidhivAkayo samaje. Ama veda, vidhi ane niyama (vedamAM vidhi ane niyamavAkyo dvArA karelI parisaMkhyA kiMvA parokSavAda vaDe samajAvyuM che tenI spaSTatAne mATe siddhAMtakAMDa adhyAya 2-8-9-15-18 juo) e be prakAranAM vAkyo vaDe potAnuM svarUpa jIvAtmAne samajAveluM che. niyamavAkya vaDe parisaMkhyA karI samajAvyuM che, tethI veda parokSavAdI kahevAya che. artha ane anuvAda e baMne vAkayono samAveza niyamavAkayamAM thAya che. sArAMza e ke A badhA AtmArUpa che. AtmA vA brahmathI bhina I che ja nahi, evo eyabhAva siddha karavo e vedano hetu che. jema siMhane tuM siMha che ema siddha karI ApavAne bIjA siMhane hetu hato, tema tuM dehAdi athavA jIvAdi nathI paNa AtmA che, tethI A badhuM paNa tArAthI abhinna evuM tAruM ja svarUpa che evI ekavanI bhAvanA siddha karI tevo sarvocca bhAva prasthApita karIne tamAma jhaghaDAo maTADavA e vedano mULa hetu che. Ama AtmabhAvanAnA siddhAMtane mATe veda, zruti, smRti, purANudi dareka zAstromAM je vAkayo che te AptavAya hoI te ja vidhivAkayo che. A vidhivo ja grAhya hAI niyamavA te niSedharUpa che. tethI meM upara kahyuM che ke prakRti ane tenAM kAryothI bhinna evAM A badhAM manuSyo ke tamAma yonio sahita ahemamAdi sarva dayALa AtmarUpa che, e rItano sarvocca nizcaya dareka manuSya karavo e ja vedanAM vidhivAkyane hetu che. paraMtu pote siMha hevA chatAM gheTAMnA ToLAnA nityaprati thayelA sahavAsane lIdhe pitAne gheTuM mAnI beThelAne samajAvavAne mATe krame krame jema aneka yuktione Azraya karavAmAM Ave che, tema huM jIvuM chuM, huM varNAzrama dharmavALo chuM, kALa dezAdi maryAdAvALe chuM, strI chuM, zudra chuM, pAmara chuM, du:khI chuM, baMdhAyelo chuM vagere prakArane lokone daDha nizcaya thaI gayelA hovAthI tevAone samajAvavAne mATe A niyamavAkayo kahelAM che. je svargAdi phaLanI lAlaca batAvanArAM che; paraMtu tene aMta to chevaTe vidhivAkomAM ja thAya che. pote potAne adhama keNa mAne? jema bALakane roga maTADavAne mATe tene davA pIvI hoya tyAre tene prathama paMDAnI lAlaca batAvavAmAM Ave che. eTale je te davA pIza te tane A peDe maLaze ema kahevAmAM Ave che. temAM vAstavika peDe ApavAno udeza hotA nathI paraMtu davA pAIne tabiyata sArI karavI e ja hetu sAdhya karavAno hoya tema haMmezAM viSayasukhamAM ja racyApacyA rahenArA tathA te ja eka dhyeya che ema mAnI laI kevaLa tenI prAptinI IcchA vaDe ja prayatna karanArA ajJAnI janone mATe aneka niyamo tathA saMyamo batAvIne te vaDe vyavahAramAM zreSTha gaNAtA rAja aizvaryAdika tathA svargAdi prAptinI lAlaca niyamavAkoThArA vede batAvI che. AthI jema bALakane davAnI sAthe paMDe paNa maLe che, tema Idriyono saMyama, manane nigraha, kamamAM kama vastuo vaDe jIvanakama calAvo eTale phakta jIvanane Avazyaka hoya te vastuo karatAM bIjI koI vastuone kadI paNa |
Page #211
--------------------------------------------------------------------------
________________ 82 ] mane naya suvA ja aramAvizvA iva vadhunAni vijJAna [ upAsanAkASTha kira0 30 saMgraha karavo nahi, sukhaduHkhAdi game te prasaMgo prApta thAya to paNa temAM harSa athavA zoka karavo nahi, game tevI vipattiomAM paNa zAMtine DhaLavA devI nahi, dhIraja, kSamA, dayA, pavitratA vagerene Azraya karo, dAna karavuM tathA haMmezAM satya bolavuM, hiMsA karavI nahi, corI karavI nahi, kaTu ane amRta vANI paNa kahevI nahi; saraLatA rAkhavI, skAra ane aMdara eka ja prakAranuM vartana rAkhavuM, sata kAryo karavAM, lokone upayogI tathA hitakAraka thAya evAM kAryo haMmeza karatAM rahevAM, sarvatra Izvara bhAvanA karavI, samatA rAkhavI ityAdi prakAranA saguNono Azraya laI vyavahAra karavAthI A lokamAM tathA paralokamAM ema baMne prakAre zreya thAya che. eTale upara kahyA pramANe bALakane jema peDAnI paNa prApti thAya che tema tene "jagatanuM tamAma prakAranuM aizvarya, kIrti, lakSmI ane vijayAdinI prApti thAya che eTaluM ja nahi paNa sadguNenI vRddhi thavAthI aMte te vedanA vidhavAkyane AtmasAkSAtkAra prApta karAvavAno je uddeza che, tenI paNa prApti thaI zake che. A rIte vedanAM niyamavAno aMtima udeza to krame krame vijayIjanone temAMthI dhIre dhIre nivRtta karAvIne AtmasvarUpamAM joDavAno ja che. jema keI bALaka vidyA bhaNato na hoya ane ramatiyALa hoya, to tene tAre ramata vagara cAlatuM nathI to amuka samaya pUratuM ja ramavuM" evo niyama karI ApavAmAM Ave che ane bAMdhI ApelA niyama pramANe je te rame nahi te tene tuM kema rakhe nahi ema kahIne mAravAmAM Avato nathI; eTale jema A niyamane artha karAvelA vakhate tuM ramata nahi kare te huM tane mArIza evuM kahevAno hoto nathI, paraMtu ramatamAMthI choDAvavAne ja hoya che, tema vedamAM AvelAM niyamavAno artha lekene temanI viSayI pravRttimAMthI ugAravAno hoI AtmAmAM joDavAno e ja eka che. tasmAta he rAjana ! dareka manuya pachI te vyavahAra dRSTie game te varNa, nyAta, jAtavALo hoya, paraMtu te pote potAne mATe huM nIca keTina nahi paraMtu sarvocca e AtmA ja chuM, e nizcaya kare. teNe potAne huM hIna chuM ema kadI samajavuM nahi joIe. A rIte pote sarvottama e AtmasvarUpa hovA chatAM paNa potAne kema vizAta hIna, durbaLa, amuka maryAdAvALe kiMvA adhama samaje tevA adhamAdhama athavA asurane mATe A vedazAstro to zuM paNa koI paNa zAstra nirupayogI ja gaNAya. A pramANe he rAjana ! A zAstranA adhikArI sarva manuSyo che. kemake pote atyacca ane sarvottama evo AtmarUpa hovA chatAM potAne adhama samajI le e te vaLI keNuM hoya? A tane tArA prazna uparathI adhikArI ane adhikArI saMbaMdhe kahyuM. have ApaNe sarva zAstranA bhaMDArarUpa A jJAna ke je bhagavadagItAne nimitta karIne kahevAyeluM che tenI pUrva pIkA saMbaMdhI prathamataH saMkSepamAM thoDo vicAra karIzuM. kiraNAMza 30 pUrva pIThikA zrIbhagavadagItAnI paraMparA : A bhagavaddagItA mahAbhAratamAM AvelI che. mahAbhAratanI racanA maharSi vedavyAsAcAye karelI hoI teno vyavahAramAM pravRta thayAnI paraMparA A pramANenI cheH zrIvedavyAsAcAryuM pitAnA putra zukadevajIne, zukadevajIe sUta zaunakAdi RSione ane te RSioe pote potAnAM ziSyavRMdane kahelI che. te pachI eka ziSya paraMparA vaizaMpAyana RSi dvArA janamejaya rAjA sudhI UtarI AvelI che. A mahAbhAratamAM kula aDhAra parve hAI tenA chaThThA bhImaparvane adhyAya pacIzathI be tALIza sudhI zrImadda bhagavadagItA upaniSada AveluM che. jeno uddeza adhyAtma kiMvA tatvajJAnano bodha ApavAne heAya te upaniSada kahevAya. puniza zabda "pa" ane "ni Avaya sAthe sa ( 4) dhAtu uparathI thayelo che. eTale samIpapaNuM, besavuM kiMvA sthira thavuM. kalyANakArI ane satya evA eka AtmatatvamAM sthita thavuM, jenA thakI vAstavika tatvano arthAta AtmasvarUpane bodha thAya. TUMkamAM jenuM aMtima dayeya AtmasvarUpanI prApti karAvI ApavI e ja eka hAya te udezane dhyAnamAM rAkhI jemAM Atmatatvabodha karAyela che tene upaniSadda kahe che. zrIbhagavadagItAmAM
Page #212
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] a! ane AtmarUpI bhagAthe saspaMthe laI jA; deva! tArI upAsanAnI rIta kaho; [ 83 arjunane thayelo moha naSTa karAvI tene AtmasvarUpanI prApti karAvI ApelI che te tethI paNa upaniSad che. Iza, kena Adi apauruSeya upaniSado jevAthI jaNAze ke temAM AvelA maMtro kiMvA ke keTalAka AkhA te keTalAka thoDA pheraphAra sAthe tathA keTalAkanA aMzo, pratyaze keTalAkanA anuvAdo ja gItAmAM hovAnuM spaSTa rIte jarNAI Avaze.1 apauruSeya upaniSada upaniSadomAM be bhedo paDe cheH (1) apauruSeya tathA (2) pauruSeya. apauruSeya upaniSadone koI vyAvahArika kartA heta nathI. te svayaM ane svataHsiddha heI Izvaranirmita kahevAya che. kevaLa aMtima dhyeya evuM je tattvajJAna, tene upadeza jemAM heya tevA ati ucca jJAnavALA apauruSeya upaniSado vedanI saMhitAmAM pariziSTarUpe tathA AraNyakemAMthI maLI Ave che. A rIte cAra veda tenI eka hajAra ekaso eMzI zAkhA pratizAkhAo hoI te dareka zAkhAvAra akeka upaniSada che. tAtparya e ke, apauruSeya upaniSade veda yA AraNyakAdimAM maLI Ave che. kAraNa ke A badhAM jJAna sAdhano apauruSeya kahevAya che. evI rIte temAMthI je maLI na Ave te sAcAM apauruSeya upaniSado kahI zakAya nahi.* sArAMza, upaniSadonuM mULa lakSya to kevaLa vedanAM mahAvAnuM pratipAdana karavuM e ja eka hoya che. pachI te apauruSeya hAya nA pauruSeya heya. have apauruSeya upaniSadone zruti zA mATe kahevAmAM Ave che, te saMbaMdhamAM thoDo vicAra karavo Avazyaka che.. AtmAmAMthI thayela vistAra A samagra brahmAMDAdi jagata utpanna thavAne je AraMbha thayo temAM sauthI pahelAM ramAkAza utpanna thayuM. te pachI vAyu, vahi, jala ane pRthvI e ame A badhuM dayALa vistArane pAmela che. je thatAM pUrve sauthI prathama strI puruSano saMbhoga thaI vIrya ane reta ekatra thaI tenuM sauthI prathama buddabuda bane che, pachI te dhIre dhIre ghaTa banI kame dhira, majajA, tvacA, mAMsa ityAdi krame chevaTe hADakAMrUpe banI ghana kivA nakkara bhAvane prApta thAya che. temAM sauthI sUkSama evuM eka tatva hoya che ke, jene Izvara kivA puruSa evI saMjJA zAstrakAro Ape che (vRkSAMka 2 juo). koLiyo jema potAnAmAMthI ja lALa kADhIne tenuM moTuM jALuM banAve che ane ramata pUrI thaI eTale vaLI pAchuM te pote ja khAI jAya che, tema A Izvara pote ja potAnAmAMthI prathama "huM evA bhAva rUpe prakaTa thayo. Ama tenuM ekamAMthI be paNuM thavuM tene ja mAyA kivA prakRti(vRkSAMka 3 juo) e saMjJA vaDe kahevAmAM AvyuM che. have je IzvarabhAva prakaTa thayo te pUrvanuM tenuM svarUpa te tadana anirvacanIya che. tene mATe ja zAstrakAro AtmA, brahma, caiitanya, jJAna ItyAdi saMjJAo Ape che (vRkSAMka 1 juo). AkAza jema sarvatra vyApeluM chatAM taddana alita ane asaMga ja heya che, tema A AtmasvarUpa sarvanuM adhikAna havA chatAM paNa te A Izvara (vRkSAMka 2) tathA temAMthI utpanna thayelI prakRti ane prakRtinA traNa guNo vaDe thatAM tamAma kAryothI taddana alipta hoya che. te asaMga, nirvikAra, nirguNa, nirAmaya, avyaya, zAMta ane phUTastha che. A ja sarva prAptavya dhyeyanuM aMtima evuM sthAnaka che. A jagatAdimAM je je kAMI cAlI raheluM che te sarvane aMta to nadIno aMta jema samudramAM thAya che tema eka AtmAmAM ja thAya che. samudra sAthe ekarUpa banelI nadI jema karIthI jArI karI zakAtI nathI, paraMtu samadra ane nadI e bhedabhedo maTIne ekarUpa tema tamAma bhedone nirAsa thaI jyAM ekatA thAya che, te ja anirvacanIya evuM Atmapada che. e ja A Izvara 'ane mAyA tathA tenA kAryane viSaya che. jyAM sudhI A beyanI prApti thatI nathI, tyAMsudhIne mATe te game teTaluM moTuM ya nAnuM kArya karavAmAM Ave te paNa temAM kevaLa evI samatA kadI paNa prApta thatI nathI. A pramANe 1 zrI zAMkarabhAgamAM ghaNe sthaLe upaniSadanA AdhAre TAMkavAmAM AvelA che. jijJAsue tyAM jevA. * vedanI apauruSeyatA saMbaMdhe mahAkALa puruSa vana kiraNaza 11, 34 tathA Amukha ane dara parazurAma pra0 7 tema ja AgalA siddhAMtakAMDa adhyAya 2, 8, 9, 15, 18 ityAdi jue. sAMprata keTalAka trima upaniSade 5NuM maLI Ave che, tevI apIya paniSade jyAM te saMbaMdhamAM A spaSTatA karelI che,
Page #213
--------------------------------------------------------------------------
________________ yugoSNasmantrALameno muthiI te namaft vidhena phaeNrA. [ upAsanAkADa kira0 31 tamAma dazyanuM prAptavya, kartavya ityAdi sava beyane aMta chevaTe eka AtmAmAM ja thAya che. te beyanI prApti thayA sivAya kadApi zAMti prApta thatI nathI. jene jANyA pachI jANavApaNuM, karavApaNuM ke meLavavA vagere jevuM bIjuM kAMI paNa bAkI rahetuM nathI, te kevaLa ekarasAtmaka ane akhaMDa evuM Atmatattva ja eka che. A tatvanI prApti mATe mArgadarzaka evA vedo kevI rIte utpanna thayA, te jANavAmAM AvatAM ja te apauruSeya kema gaNAya te vicAra karavo ApaNane sahelo paDaze. adhikAna, kartA, deva, karaNa ane vividha ceSTAnI utpatti karoLiyAnI lALanI jema Izvare (vRkSAMka 2 e) potAmAMthI ja pote bahu' rU5 phuraNa (vRkSAMka 3) kivA saMka9535 mAyAnI utpatti karI ane te dvArA prathama potAnI kALarU5 IkSaNazakti vaDe mAyAnA traNa guNemAM kSobha utpanna karyo. A vivecanano uddeza e ke Izvare A badho viratAra pote potAmAMthI ja kevI rIte prakaTa karyo? kemake be thayA sivAya kama thAya nahi? evI zaMkAnA nirasanane mATe ema kahevAmAM AvyuM che ke Izvara (vRkSAMka 2) pote ja svAbhAvika rIte ghaTTa banI "" (vRkSAMka 3) evA vivartane pAmyuM. A huM rUpe thavuM e tenuM sauthI prathamanuM sUkSma AraMbharathAna che. eTale amuka kAryanuM A kAraNa che, evuM je vyavahAramAM kahevAmAM Ave che te kAraNanuM paNa Adya evuM AraMbhasthAna A "huM" rU5 (kSAMka 3) che te IzvaranI dRSTie skUla ane bAhya gaNAya che. AthI zAstramAM Ane mATe pratibaba, bAhyAbhAsa, huM nuM prathamanuM kuraNa, mAyA, prakRti, IzvarIya saMka95, niyati, mUlAvidhA, mUlamAyA ityAdi saMjJAo che (juo vRkSAMka 3). tyAra pachI A haMrUpa evA Adha kuraNamAMthI satva, raja ane tama evA traNa guNano kSobha thaze, eTale prakRtinA traNa guNone gati maLI, tethI te traNe guNonA samabhAganuM eka mizraNamaka tava banI gayuM tene avyakta, zUnya (mahadAkAza) ityAdi nAmanI saMjJA che. Ama prakRtimAMthI sauthI prathama traNa guNAmAM kevI rIte kSobha thavA pAmyo? to teno uttara e che ke, vyavahAramAM kaI upara kedha karavAmAM Ave tyAre jema AMkho vaDe ja tene dabAvavAno prayatna thAya che, tema IzvaranI IkSaNa eTale kevaLa draSTava zakita vaDe ja prakRtinA traNa guNemAM kSobha thavA pAmyo che. Ama (1). Izvara pote, (2) tenI kALarUpa IkSaNazakti tathA (3) "huM' kiMvA mAyA evA AtmAnA traNa vivartI thayA. temAM IzvaranI je IkSaNazakti te ja sarvalakSI kALanI utpatti samaje. mAyA ke je IzvaranuM pratibiMba kivA prathamAbhAsa (vRkSAMka 3) kahevAya che, te atyAra sudhI AkAzanI jema nizcala hatI, paraMtu IzvaranI A kALarUpa IkSaNa zaktine lIdhe ema banyuM ke nizcala AkAzamAM jema akasmAta caMcala vAyunI utpatti thAya tema temAMnA sarva raja ane tama e traNe guNemAM gati kiMvA spaMdana thayuM ane te traNenuM ekarUpa evuM eka mizraNa tatva banI gayuM. tethI ja mAyA ane tenA traNa guNonuM tamAma kArya kALanA khapparamAMthI chUTI zakatuM nathI. tene kALanI maryAdAmAM ja rahevuM paDe che. sArAMza Izvara, tenI IkSaNazakti eTale sarvane niyamanamAM rAkhanAro kALa tathA "huM 25 araNa kiMvA mAyA e deza athavA sthAnarUpe vivarta kahevAyo. Ama vivartarUpa Izvara pote potAmAM kALa ane dezarUpe banyo ane pachI A kALanI preraNA vaDe sthAnarUpa evI mAyAnA traNa guNomAM je kSobha utpanna thavA pAmyo te kriyA kahevAI. A rIte zuddha "huM kiMvA Izvara(vRkSAMka 2) e jJAna, tenuM IkSaNa e sarvane niyamamAM rAkhanAro kALa (Ane ja daiva kiMvA niyama paNa kahe che) ane zuddha "huMnuM prathamanuM je "hurUpa pratibiMba kivA Adi phuraNa athavA mAyA vA niyati (kSAMka 3) e deza kiMvA sthAna tathA tenA traNa guNamAM thanAre je kSebha kiMvA gati te kriyA athavA kAma kahevAya. A mujaba Izvara pote ja jJAna, kALa, deza ane kriyArUpa ghanIbhAvane prApta thayo, jJAna, kALa, deza ane kriyA saMsAnI mULa utpatti atrethI ja zarU thaI. sArAMza e ke, kriyA thavAmAM je pAMca nimitta ane upAdAna kAraNo zAstramAM kahevAmAM AvyAM che, temAM (1) adhiSThAna eTale AtmA(vRkSAMka 1), (2) kartA eTale Izvara(vRkSAMka 2), (3) daiva eTale IzvaranI kALarU5 IkSaNazakita(kSAMka 2 ne 7 nI vacce, (4) karaNa eTale sarva kAraNonuM paNa Adi kAraNa te pratibiMba kiMvA phuraNAtmaka bahu kiMvA mAyA(vRkSAMka 3)tathA (5) vividha ceSTAo, arthAta mAyAmAM IzvaranI IkSaNazakti vaDe traNa guNamAM kSobha thaI te avyaktAdi tathA
Page #214
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] kuTila evA ta25 pApathI mukata kare. tamene vANIthI vAraMvAra vinavIe chIe. [ 85 chavAdi (vRkSAMka 4 thI AgaLanA sarva bhAva)rUpe banI, thanArI i vAghAma rUpa judI judI kriyAo che. varatutaH te A sarva paramAtmA potAmAM, pitA vaDe, pitArUpe ne pote ja vivartarUpe banela che. kiraNAMza 3 apauruSeya upaniSadone zrati kahevAnuM kAraNa IzvarIya IkSaNazakti vaDe mAyAnA traNa guNomAM kSobha thavA pAmyo, ema je upara kahyuM che te traNa guNanuM sarakhA bhAve aikya jemAM che tathA adhikAnAdi pAMcenuM astitva jemAM aprakaTarUpe raheluM che, evuM eka tatva che, jene tamoguNanA vizeSapaNAne lIdhe avyaktaprakRti kivA mahAzanya kahevAmAM Ave che tathA sattvaguNanA prAdhAnyane lIdhe ziva kahevAmAM Ave che ane rajoguNanA prAdhAnyane lIdhe te paMdazaktivALuM gaNAya che. tAtparya, A tattva (vRkSAMka 4) ja sattvaguNanA aMza vaDe jJAnazakti, rajoguNanA aMza vaDe spaMdazakti tathA tamoguNanA aMzane lIdhe kriyAzaktivALuM baneluM che. AmAM IzvarIya saMkalpa to sarvanA mULamAM hovAthI mana zaktino aMtarbhAva jJAnamAM ane dazaktino aMtarbhAva kriyAzaktimAM thaI jAya che. A jJAnazakita tathA kriyAzakti paraspara saMlagna hoI sApekSa hoya che, jethI jagatamAM cAlI rahelI dareka kriyAo jJAna vaDe ja thAya che. jJAna vinA koI paNa kriyA saMbhavatI nathI ane kriyA thavAne mATe prathama saMka95 te chevo ja joIe. AthI saMka65 zakti arthAta mAyA (vRkSAMka 3) to darekamAM che ja, teNe traNa guNo vaDe niyata karelA niyati niyamonA AdhAra vaDe thatI kriyAomAM jJAnazakti ane kriyAzakti e benuM jemAM samabhAve eka sAthe ja mizraNa hoya che evuM eka tatva che. jene zivazakti, prakRtipuruSa, ardhanArInaTezvara ema kahevAmAM AveluM che (vRkSAMka 5 jue.) AmAM uparanI pAMcenuM mizraNa to che ja. atyAra sudhI to te ekekA vivarta bhAvamAM ja hatuM, eTale jema koI vastunA TukaDA karavAnA hetaya tyAre tenA keTalA ane kevI rIte karavA e nizcaya prathama manamAM kare paDe che, kiMvA citra pADatAM pUrve manamAM tenI kalpanA karI pachI te bahAra prakaTa karavAmAM Ave che, tema atyAra sudhInA bhAvo bepaNurUpe bahAra prakaTa thavA pUrvenA sUkSma bhAvo samajavA. A rIte AtmAmAMthI zivazakti sudhInA vivata thayA pachI temAMthI A zaktirUpa jIvAtmA kivA mamabhAva prApta thayo che. Ane sUtrAtmA kahe che. Ama adhikAnamAMthI "huM rUpa thavAne mATe Izvara, tenI IkSaNazakti ane mAyA eTalA vivartI thayA. tyAra pachI krame krame mAyAnA traNa guNomAM bha thaI te avyakta, ardhanArInaTezvara, jIvAtmA, mahAprANu kivA sUtrAtmArUpa ekita ke jene mamabhAva kahe che, te svarUpe vivabhAvane pAme che, A mujaba AtmAmAMthI ahaMbhAvanuM prAkaTya thaI mamabhAvanuM prAkaTya thAya tyAMsudhI A vivata kema hoya che. A rIte huM ane mAruM ema be bhAvo prakaTyA. te paikI A "mA" e kAraNatattvonuM AraMbhathAna kahevAya, temAMthI kAryarUpe prakaTa thatAM sudhI nIce pramANe vikAsa thavA pAmela che. A "mama' kiMvA mahAprANa ( vRkSAMka 6 ) mAMthI prathama mahattatva (vRkSAMka 7) pachI ahaMkAra (vRkSAMka 8 ) rU5 vivarte thayela che. te ahaMkAra satva, raja ane tama evA krame adhideva, adhyAtma ane adhibhUta rUpe banelo che. pachI te ja krame sUkSma evA mane maya, ikiyasamUha ane mizraNa vagaranA taddana zuddha paMcamahAbhUtAdi samUhanA rUpe bane che. pachI citta kiMvA nArAyaNa (vRkSAMka 9), buddhi (vRkSAMka 10 ) tathA mana (vRkSAMka 11) svarUpe te vivabhAvane pAme che. bAda te ja hiraNyagarbha (vRkSAMka 12) svarUpe vivartabhAvane prApta thAya che. A rIte kAraNasRSTinI aMdara tattvono vikAsa thaI te have kAyaSTi eTale samaSTi kiMvA virATanA abhimAnI evA brahmadeva (vRkSAMka 13) svarUpe thayo. tethI tene karma kiMvA visarga paNa kahe che. | veda apauruSeya kema kahevAya che A karmasUSTine AraMbha prathama kArarUpa akSaramAMthI thayela che. brahmadeve prathama AkAza utpanna karyuM temAM brahAdevanA mUlAdhArAdi cakoThArA A kArarUpa akSaramAMthI je dhvani athavA zabda utpanna thayA, te ja
Page #215
--------------------------------------------------------------------------
________________ 86 ] >> veneSite pati DevilaM manaH ena prALa: prathama aiti yut: [ upAsanAkAra kira0 32 mULa veda kahevAya. eTale AkAzano guNa zabda paNa tenI sAthe anAyAse utpanna thayela che. Ama veda IcchA ane kAraNa vagara ja brahmadevanA moDhAmAMthI vaikharI vANIrUpe sauthI prathama prakaTa thavA pAmelA che, tethI te apauruSeya kahevAya. tasmAta sthULa kiMvA karma eTale visargasRSTino AraMbha AkAza vaDe thayo ane temAM sauthI prathama ja prakaTaco te ja A badhA vedo che, ema samajo. te pachI vAyu ane vAyu pachI vahi, vahni 5chI jaLa ane jaLa pachI pRthvItattva ema krame krame utpatti thavA pAmelI che. te pRthvI vanaspati, auSadhi, latA, reta, viya ane tyAra pachI anekavidha cetana prANIo ane temAM sauthI chevaTe manuSyani, e krame jaDa cetanAdi vivartAne prApta thayelI che. A rIte paramAtmAmAMthI bhAsanAro A dhUla ane dasthAdi sRSTinA vivartarUpe vikAsano krama che ema jANo. jema bIjamAMthI jhADa thavAne mATe krame krame aMkura, zAkhA, pratizAkhA, pAna, phUla ane phaLa ityAdi vivartI bane che, tema A paramAtmAmAMthI IzvararUpa bIja, "huM 'rU5 aMkura, mamadirUpa zAkhAe, brahmAMDa dipa pratizAkhAo tathA sarvane aMte phaLarUpe manuSyo, e krame viya thavA pAmela che. A krama samajAvavAno uddeza e che ke, brahmAMDamAM sauthI prathama AkAza ane teno guNa zabda (da) pragaTa thayelA he sauthI aMte manuSyonI utpatti thavA pAmI che. Ama sthUla AkAzanI utpattinI zarUAtathI manuSyanI utpatti thaI teTalA samayane mATe sauramAna pramANe eka karoDa, sittera lAkha, cosaTha hajAra varSono kALa vyatIta thaI game che. arthAta pRthvImAM sauthI prathama upana thanArA manuSya jIvanI utpatti thaI te pahelAM ATalA vakhata pUrve vedanuM prAkaTa brahmAMDamAM thayeluM ja hatuM, tethI te kaI paNa manuSyanI kRtinA nahi hovAthI apauruSeya kahevAya che. A vede manuSyomAM sauthI prathama utpanna thayelA manu ane maharSioe tapazcaryAdi baLe AkAzAdinI dhAraNa sAdhya karIne e AkAzamAMnA vedarU5 A tamAma zabdo pitAnA aMtaHkaraNamAM jevA ne tevA sAMbhaLyA, tethI te zrati kahevAyA. dhAraNAbhyAsa vaDe AjakAla paNa e anubhavo laI zakAya che. A uparathI A veda jagatamAM zI rIte prakaTa thayA ane tene apauruSeya tathA zA mATe kahevAmAM Ave che, te sArI rIte samajI zakAyuM haze. apauruSeya upaniSado vA zrati vedamAM pariziSTa rUpe tathA AraNyamAM maLI Ave che. sata asat zAstranI samasyA A vivecana uparathI jANavAmAM AvyuM haze ke veda, vedAMgAdi maharSioe prakaTa karelAM hovAthI teo tenA kartA nahi paraMtu prakaTa karanAra kahevAya. AthI veda, upaveda, vedAMga, upaniSado vagere sarva kRtizAstro apauruSeya hoI te RSikRta nahi paNa pipraNita kahevAya che. te prAkaTyano uddeza vedano mukhya siddhAMta je mahAvAya che tene gUDha artha ajJAnIo sArI rIte samajI zake e rIte tene viratRta karavAno che ke jethI AtmAnuM parokSajJAna prApta karI teo aparokSAnubhava arthAta AtmasAkSAtkAra kare ane A mohajALamAMthI mukta ? kAyamI sukha ane zAMti prApta karI zake. Atho A badhAM zAstro vedAMta eTale vedanuM aMtima dhyeya batAvanArAM zAstro kahevAya che. sAMkhyAyana, kapila, kaNAda, gautama, pataMjali, vyAsAcArya tathA jaimini ityAdi maharSioe sAMkhya, tarka, nyAya, ega tathA uttaramImAMsA ne pUrvamImAMsA ema padarzananI racanA karelI che. A sivAya manu, yAjJavalkaya, devala, asita, nArada, bAdarAyaNa vagere aneka smRtigraMtha paNa che. sivAya purANa, upapurA, nAradapaMcarAtrataMtra, taMtrazAstra tathA zAphata (vAmamArga cheDIne); A badhAM dharmazAstromAM gaNAya che. tema ja rAmAyaNa, e pauruSeya hAI, mahAbhAratAdi itihAsagraMtho, kAvya, caspa vagere sarva zAstro vedanA mahAvAkayone siddhAMta samajAvavAne mATe upasthita thayelAM hovAthI te vedathI viruddha nahi evAM eTale vedavihita kahevAya che. A badhAM zAstro lekenI zreSTha, madhyama ane kaniSTha prakAranI buddhine vicAra karIne racAyelAM che. A zAstro paikI keTalAkamAM manuSya mATe (1) AcAravicArAdinA niyamo eTale Ama karavuM, Ama nahi karavuM, ityAdi niyamo batAvavAmAM AvelA che tathA (2) AtmadharmathI bIjuM kaMI zreSTha che ja nahi. e rIte sarvano samAropa vedanA mahAvAkayonA uddezAnusAra AtmarUpa dharmAmAM ja karavAmAM Avelo che. A pramANe A badhAM sAMkhyAdi darzanazAstro, purANa upaparANe tathA rAmAyaNa ityAdi zAstronA kartA maLI Ave che. tethI te sarva pauruSeya zAstro kahevAya che.
Page #216
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] >> kenI IcachAthI mana viSayamAM ane prANa karmamAM prerAya che? [ 87 pauruSeya zAo vedanA siddhAMtathI bhinna dhyeyanuM pratipAdana karatAM nathI, paraMtu sarva sAdhAraNa pratinA lekenI dRSTimAM paNa UtarI zake eTalA mATe jenI tenI yogyatA tathA sarva bAjune vicAra karI tevA tevA prakAranI yuktiono Azraya laIne te samajAve che. TUMkamAM te badhAM paNa apauruSeya zAstranA siddhAMtane ja viratArapUrvaka samajAvI rahyAM che. jema mananuM sAcuM svarUpa kevuM che, ema je samajAvavuM hoya to prathama te samudranAM mojA jevuM caMcaLa che, evI rIte kahIne samajAvAya che. A dRSTAMtamAM vAstavika bhAva te pANI che, kemake pANI vagara samadra kiMvA mojAMonuM astitva hoI zake nahi ane je tema hoya to te pANIthI bhinna hotuM nathI, te samajAvavAne mATe mojuM eka daSTAMta, samudra e eka siddhAMta ane pAchuM e tattvArtha thayo. AmAM jema pANI e ja ya hovA chatAM paNa te samajAvavAne mATe jema samudra ane taraMgano Azraya levo paDe che, tema mana caMcaLa che ema kahevAmAM saMka95vika e dRSTAMta che, mane e siddhAMta tathA A be bhedabhedo paNa vAstavika rIte te AtmAmAM hAI te AtmarUpa ja che, ema je yukita vaDe samajavAya te daSTa tathA AtmA e tatvArtha che. A pramANe vedanAM mahAvAkayono artha vistArathI samajAvavAne mATe upara kahelAM purANAdi tamAma pauruSeya zAstro e daSTAMtarUpe che ema samaje. apauruSeyakRtizAstro e badhAM siddhAMtarUpa heDa vedanAM mahAvAkayeno mULa viSaya je brahma, AtmA kivA caitanya e tattvArtharUpa kahevAya. AthI te samajAvavAne mATe Ra' evI saMjJA hoI te sayatattva samajAvanArAM tamAma zAstro kivA karmone "haa' evI saMjJA vyavahAramAM lagADavAmAM Ave che. AthI A tatvArtha batAvanArAM je zAstro te vidyA kahevAya che. Ama vedavihita evAM vidyAnAM cauda upaveda saha aDhAra) prasthAno che (cAra upavedono samAveza vedomAM thaI jAya che), te badhAM satazAstro hoI temAM batAvelI kriyAonuM AcaraNa karanArAone satakAryo karanArA kivA sadAcaraNI kahevAmAM Ave che. sArAMza, je vaDe AtmAnI prApti thAya evI kriyA, AcAra athavA te karanArA e badhA " saMjJAnA vAcaka che. A sivAya suga, ahaMta, cArvAkAdi cha prakAranA Astikatara vagere AcAryonAM zAstrI paNa che; paraMtu te vedasiddhAMtanI viruddha eTale vedavihIna hovAthI te badhAM asata zAstro kahevAya che. A bhedabheda vyavahAramAM eTalA mATe rAkhavAmAM Avela che ke jyAM sudhI manuSyanuM ajJAna naSTa thAya nahi, tyAMsudhIne mATe manuSyAdinI utpatti pUrve ja utpanna thayelAM apauruSeya zAstrono AdhAra lIdhA vagara tene mATe bIje kAI upAya nathI. jema bALaka mATe thatAM sudhI mAtA, pitA(pAlaka)ne AdhAra lIdhA sivAya tene chUTake thato nathI tema AtmAnuM jJAna thatAM sudhIne mATe apauruSeya zAstrano AdhAra lIdhA vinA chUTake ja nathI; chatAM durabhimAna vaDe je tenA AdhAra vagara ja amo bolIe chIe ema kahevAmAM Ave to te eka haDahaDatuM jUThANuM ja gaNAya. tethI vedanA AdhAra vagaranAM zAstro te "bAta" eTale khoTAM zAstro tathA vedanA AdhAra upara racAyelAM zAstro te sita eTale sAcAM zAstro che ema samajavuM. A rItano zreSTha ane kaniSThatAne krama vyavahAra dRSTie che, tava dRSTie nathI. kiraNAMza 32 purANa tathA rAmAyaNe itihAsa nathI jenA vyavahAramAM kartA maLI Ave che tevAM pauruSeya zAstrane aSikRta zAstra kahevAmAM Ave che. piya zAstromAM paNa be bheda cheH (1) bhaviSyasUcaka tathA (2) itihAsa. je zAstro bhaviSyamAM amuka utpanna thaze ane te amuka amuka kAryo karaze evA prakAre niyatikramanI nizcitatA darzAvavAnA uddeza bhaviSyasUcana karI lakhAelAM hoya te bhaviSyasUcaka pauruSeya zAstro kahevAya che. jemake rAmAyaNa, purANa, upapurA vagere. rAmAyaNa maharSi vAlmIkie zrIrAma janma thatAM agAu potAnI upAsanAnA baLa vaDe svasvarUpane sAkSAtkAra je brahmasvarUpane rAmanA nAma vaDe tene sAkSAtkAra thayo hato, te pote zrIrAmacaMdranA nAmathI sUryavaMzamAM ma janma pUrve maharSi vAlmIkine avatAra zumAre trevaza lAkha chAMtera hajAra saura varSe thayela che,
Page #217
--------------------------------------------------------------------------
________________ 88 ] naiSita vAbhimAM ghakti : batra # kevo guno | jene, [ upAsanAkASTha kira0 33 saguNa svarUpe tretAyuganA madhyamAM avatAra dhAraNa karaze ane teo potAnuM jIvana nIti, nyAya, vivekAdi dvArA vyatita karaze, tema pote brahmasvarUpa hovA chatAM paNa ajJAnI jevA banI lokapakArArthe zrIvasiSTha sadaguru. pAse jJAnopadeza meLavI ajJAnIone mATe te jagatamAM prasRta karaze, tathA rAjanIti, pitRnIti, bhrAtRnIti, ekapatnI, ekabANI, ekavANI vagere nIti ane nyAyazAstranuM mahatva jagatamAM pratyakSa AcaraNa karIne batAvI Apaze datyAdi pUrva rAmAyaNamAM zrIrAmacarita tathA uttara rAmAyaNamAM zrImad bRhadyogavAsinI racana: karelI che tethI A rAmAyaNu bhaviSyasUcaka pauruSeya graMtha kahevAya che. te pramANe maharSi vedavyAsAcAryakata purANe ane upapurANonuM paNa samajavuM, kAraNa ke A purANa upapurANamAM batAvelAM varNane dareka yugamAM thatAM ja rahe che. prastuta yugamAM maccha, karacha, varAha, nRsiMha, vAmana, parazurAma, rAma, kRSNa ane buddha e nava avatAro thaI * gayA ane dezamAM kolDa avatAra zumAre savAcAra lAkha ra vaSo pachI thaze. tyArabAda A cAluM mahAyuganI samApti thaI sAMprata pRthvIne jaLamAM vilaya thaze. eka kapamAM (brahmadevanA eka divasane ka95 kahe che) A mujaba eka hajAra mahAyuge thAya che; te paikI A cAlu kalpanA atyAra agAu sattAvIsa mahAyuge pUrNa thayela hoI hamaNAM A aThThAvIsamo mahAyuga cAle che ane bhaviSyamAM hajI 972 navaso be-tera mahAyuge cAlu kapamAM thavAnA bAkI rahelA che. dareka mahAyugamAM cAra peTA yugo hoya che, tenAM nAmo anukrame (1) kRta kiMvA satya, (2) tretA, (3) dhApara ane (4) kali e pramANenAM che. dareka mahAyuga pikI kRtayugamAM maracha, kaccha, varAha ane nRsiMha e cAra; netAyugamAM vAmana, parazurAma ane rAma e traNa; dvAparamAM phakta eka kaNano ja - tathA kaliyuga makhe buddha ane kahika ema be maLI daza avatAro dareka mahAyugamAM thatA rahe evo niyatino nizcita siddhAMta che. vaLI te avatAronAM kAryo paNa dareka yugamAM purANomAM varNavyA pramANenAM ja thatAM rahe che. ghAtA thathA pUmaewyatA ( saMhitA) Ama purANamAM batAvelAM varNananuM kArya arthAta purANadinI racanA karavAnuM kArya cAlu ka95nA dareka yugamAM zrIvedavyAsAcAryajI tathA rAmAyaNanI racanAnuM kAma zrIvAlmIki maharSinuM ja hoya che, e IzvarIya nizcita saMka9pa che. tAtparya e che ke purANa upapurANa tathA rAmAyaNAdi e itihAsagraMtha nathI, paraMtu temAM varNavelA prasaMgonI utpatti pUrve ja thayelA evA bhaviSyasUcaka pauruSeya graMtha kahevAya che. itihAsa eTale zuM ? je graMthe temAM batAvelA viSaya kivA prasaMganI pUrNatA thayA pachI pAchaLathI racavAmAM AvelA heya che tene itihAsagraMthe kahevAmAM Ave che. saMskRtamAM evo niyama che ke koI paNa kArya vA viSayanA AraMbhane "gakahevAmAM Ave che ane te kArya athavA viSaya(prasaMga)nI samApti thAya che tyAre tene "tti amuka viSaya "samAntaema kahI saMbodhavAmAM Ave che. iti eTale pUrNa ane hAsa dila eTale A pramANe hatuM. je prasaMga, kArya athavA ceSTAo pUrNa thaelI che tevA prasaMgo batAvanArA te itihAsa jemake mahAbhArata. pauruSeya upaniSada je upaniSado veda saMhitAomAM pariziSTarUpe athavA AraNyakomAMthI maLI Ave che, te upaniSade apauruSeya hoI mukhya kahevAya che, tene zrati paNa kahe che je upara kahevAmAM AveluM ja che. have pauruSeya upaniSada saMbaMdhamAM thoDo vicAra karavAno rahyo. pauruSeya zAstro kone kahevAM te te jeke upara jaNAveluM ja che, te paNa TUMkamAM eTaluM samaje ke smRti, purANa tathA itihAsAdi graMthanA je bhAgamAM kevaLa adhyAtmajJAna arthAta tattvajJAnanA ja vicAro athavA bodha Avela hoya tevA bhAgane bhagavaddavA kivA pauruSeya upaniSado kahevAmAM Ave che. jemake bhagavadgItA, aSTAvakragItA, rAmagItA, avadhUtagItA, siddhagItA vagere graMtha vedanAM vidhivAkayonuM pratipAdana karanArAM hovAthI te bhagavaddavA vA pauruSeya upaniSado kahevAya che, tathA keTalAkamAM Ama karavuM, Ama nahi karavuM ityAdi vidhi niSedhAdino nirNaya tathA matamatAMtarono vicAra
Page #218
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAAhana ] kAnI icchAo vANI utpanna thAya che? krANu cakSu ne zrotrane prere che ? [ ce karelA jovAmAM Ave che, te vedanAM niyamavAye samajavAM. jemake manu, yAjJavalkaya, gaMga, parAzara tyAdi rasmRtie tathA nyAya, sAMkhya, vaizeSika vagere datA. te paikI keTalAMkamAM te mukhya viSaya tattvajJAna samajAvavAnA uddeze prasa`gavazAt vidhi ane niyama ema ane vedavAkyAnA vicAra karI upadeza ApelA hoya che. zrImad bhagavadgItA A prakAramAM AvI zake che. kAraNa temAM mukhya viSaya tattvajJAna heAI tenI puSTi artha triguNavazAt paDatA bhedeA, varNAzramAdi dharmo tathA anya nItizAstrAdinuM vivecana paNu sAMkhya, cega ane bhakti zAstrAnusAra prasaMgavazAt AcAya paddhatie* samajAvavAmAM AveluM che. tAtparya ke purANu kivA tihAsAdinA je bhAgeAmAM tattvajJAna viSayanI carcA thai hAya, evA saMvAdarUpa kivA anya kAIpaNa prakAranA upadezAtmaka bhAgane gItA athavA pauruSeya upaniSada kahevAmAM Ave che. te dheAraNe A gItA bhagavAna zrIkRSNe mahAbhAratanA yuddhanI zarUAta thavAnI aNI upara arjunane kahelI che. bhagavAne kahelI hovAthI e bhagavadgItA e nAmathI prasiddha che. kiraNAMza 33 gItA nAmanuM kAraNa sAmAnyataH evA niyama che ke, je upadezaka hoya teNe ApelA kheAdhane tenuM ja nAma ApavAmAM Ave che. te upadeza jo padyarUpe hoya te tene gIta evA zabdathI samedhavAmAM Ave che. 'maiM' eTale gAvu. leAkeAmAM eTale vyavahAramAM 'ta' pratyayanI sAthe 'maiM ' dhAtu yukta A gIta zabda pracalita che. veda arthAt zruti zAstramAM tene gItha kahela che. temAMnA matrone zuddha ane UMcA svara vaDe gAvuM te udgItha kahevAya ane te gAnArane udgAtA kahe che. gIthaneA atha vANI tathA ut eTale prANa che. kemake tene AdhAre ja mUlAdhArAdi cakromAMthI zabdabrahnarUpa vANI prakaTa thavA pAmelI che. A vANI te mAma, tathA udgIya e mahAprANurUpa che. mahAprANane lIdhe ja A carAcaranI sthiti bevAmAM Ave che. teNe ja A badhuM sthira rAkhyuM che. A rIte ut ane gItha maLIne udbhotha thAya che. te jyAre vANI dvArA bahAra prakaTe che tyAre te gIthA kahevAya che ane tenuM ucca svare gAna karanArane sAmagAna karanArA kahe che. Ama zrutimAM mULa gItha zabda heAI te jyAre gAnarUpa vANuA dvArA pratyakSa bahAra prakaTe che tyAre tene gIthA kahe che ane tene ucca svare khelavuM te udgItha kahevAya che. (jue bRha. 1-3-22, 23 ). gIthane ja purANAdi taMtra zAstrAmAM gIta zabda vaDe sa>>AveluM che ane te upadeza jyAre para parAthI leAkeAmAM prakRtine pAme che, tyAre tene ' gotA ' evuM nAma apAya che. A AAraNe ja aSTAvakragItA, rAmagItA, siddagItA vagere gItAmaMthA pracalita che. arthAt mahAbhAratanA bhISma parvanA adhyAya 25 thI 42 sudhImAM zrIkRSNu bhagavAne arjunane tattvane upadeza Apela hovAthI te kRSNu gItA kahI zakAya, paraMtu zrIkRSNanuM nAma zrIbhagavAna e sattAthI ja pracalita aAvAthI A gItA zrImad bhagavadgItA e nAmathI vyavahAramAM prasiddha che. bhagavAya athavA vAsudhA jyAre AtmajJAna sabaMdhanA upadeza gadyarUpe batAvavAnA hoya che tyAre te upadezanA nAmanI pachI vAsudhA evA zabda lagADavAmAM Ave che. vAk eTale vANI ane sudhA eTale amRta. AtmajJAnathakI manuSya kAyamanuM amRtattva prApta karI zake che, AthI AtmajJAnanI prApti thayelI hAya tevAe amRtattvane pAmelA che ema zAstrAmAM kahevAmAM AveluM che. temanI vANI paNa amRtarUpa ja kahevAya che. AtmAne amRta evI saMjJA zAstrAmAM ApavAmAM AvelI che. ApaNe zrIbhagavAnanI e amRta vANInuM dahana karI atre tene gadyarUpe batAvavAnA prayatna karelA che, eTale tene zrIkRSNa vAsudhA, zrIbhagavad vAsudhA vA zrI bhagavAya kiMvA * sAMkhya, yoga ane bhakti ema traNa mArganA Azraye tattvajJAna samAvavAmAM Ave che, te AcArya paddhati, hevAya che. A paddhatinu ja avalaMbana purANuAdimAM kareluM' hAya che,
Page #219
--------------------------------------------------------------------------
________________ 90 ]. chotra mano mano carAvo Tu vA- [ upAsanAmaNA kira0 34 dehana ityAdi nAma ja sArthaka hovAthI tene gItAdahana evuM nAma ApavAmAM AvyuM che. astu. atyAra sudhInA vivecana uparathI zrImad bhagavadgItAne upaniSada* zA mATe kahevAmAM Ave che tenA kalpanA jijJAsuone AvI zakaze. zrIkRSNa bhagavAne temAM sarva zAstranA sAranuM dahana kareluM che. jema dUdhamAMthI mAkhaNa kADhavAmAM Ave tema bhagavAne A gItamAM sarva aiti, mRti Adi zAstrano sAra Apela hovAthI A graMthane sarva zAstrAnA dohanarUpa tatvArthadIpikA kahe paNa ayogya gaNAze nahi. gItA saMbaMdhI nirarthaka praznaparaMparA zrIbhagavadgItAnA bahiraMga tathA aMtaraMganA saMbaMdhamAM Aja paryaMta ghaNAo taraphathI eTalo badhe nirarthaka UhApoha thayelo jovAmAM Ave che ke te tarapha je lakSa ApavA jaIe to mULa viSayane kAyamane mATe tilAMjali ApavI paDe tema che. yuddha pahelAM kivA yuddha pachI A gItA kahevAmAM AvatA te te kevA prakAranI heta? te kAmamArga, jJAnamArga, egamArga, sAMkhyamArga ke bhaktimArga upara che? vagere aneka mAnasika tarage utpanna karI tenA upara vistRta vivecano thayelAM ghaNe ThekANe jovA mAM Ave che. sivAya mahAbhAratanuM yuddha thayuM haze ke te kevaLa eka kalpanA ja haze ? ityAdi kapolakapita hajAro praznottaro utapana karI lokone gItAmAM sAcuM tattva zuM che, te batAvavAnA kAmamAM madadarUpa thavAne badale paraspara AvA vitaMDAvAda tathA mithyA khaMDanamaMDanAdinuM kArya karI potapotAnA matane ja satya manAvavA mATe durAgraha cAlele sarvatra jovAmAM Ave che. A rIte lokone saraLa mArga batAvavAne badale bhramamAM nAkhI teone ardhadagdha jevI hAlatamAM mUkavAnuM vidvAnone zuM prayojana haMze ? yuddha pUrve ane pachInI gItA upara batAvelI nirarthaka praznaparaMparA pikI yuddha pahelAM phivA pachIthI gItA kahevAmAM AvatA te te kevA prakAranI heta ? ityAdi prazno to aprAsaMgika ane kapolakalpita hovAthI teno vicAra karavA jevo nathI. kAraNa e to ajJAnI remone bhramamAM nAkhanAra eka prakArano khoTo pracAra che. vaLI temAMnA konI saMkhyA saMbaMdhe paNa mithyAvAde cAlu che. AnA praznanuM mahatve 5NuM nathI. ApaNe te ApaNI pAse je zAstranA dehanarU5 bhagavaddagItArUpI amRta che, tene sAco uddeza jANavAno prayatna karavAno che. temAM je A gItA arjunane badale koI pazu pakSIne kahI hatI te? evA prazno aprastuta ane mUrkhatArUpa lekhAya. tevI ja sthiti yuddha pachI ane pahelAMnI gItA, evo kapolakalpita vicAra karanArAonI jANavI. mahAbhAratanuM yuddha thayuM haze ke ? mahAbhAratanuM yuddha kharekhara thayuM haze ke ? e prazna paNa uThAvavAmAM Ave che. je mahAbhArata graMthamAMthI A zrIbhagavadgItA maLe che te itihAsa graMtha che, te uparanA vivecana uparathI sArI rIte jANI zakAze. A navalakathA nahi paNa ItihAsagraMtha che, e huM pharIthI kahIza. te vAta buddhimAnanA lakSAmAM AvyA pachI ane jeo cAlu samaye vyavahAramAM prasiddha thayelA aitihAsika prasaMgone sAcA mAnatA hoya tevAo mATe A mahAbhAratanA aitihAsika prasaMgane mATe zaMkAnuM sthAna raheze nahi. vaLI te lakhanAra vyakti paNuM sAmAnya na hatI, tene paNa vicAra karavo ghaTe che. pUrvanA ItihAsa prasaMgone mATe zaMkA uThAvI tene jo khoTA TheravAze te pachI cAlu prasaMgonA itihAsanI paNa bhaviSyakALamAM A pramANenI sthiti thaze, jemake vAla samayamAM keI itihAsakAra lakhe ke ghoDA ane baLada vagara AgagADI hajAro mANaso ane hajAre maNa dhAnyAdi sAmAna upADI eka ghaDImAM daza kezanA vegathI cAlatI hatI. A lakhANa vAMcanAranA kALamAM 0 A zrImad bhagavadgItA e upaniSada haivAthI temAM AvelA ke, maMtra kahevAya che. tethI tenuM maMtra belavAnI paddhati anusAra ja paThana thavuM joIe. udAtta, svarita ne anudAttAdi svare sahita ane hasva dIrvAdibheda yukta zuddha ane spaSTa rIte paThana thAya te kevaLa paThana mAtrathI ja te phaLadAyI nIvaDe che; AthI gItAmAM AvelA tamAma maMtrone upara nIce (udAttAnudAtta) svare ApavAmAM AvelA che.
Page #220
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] je zretranuM zrotra, mananuM mana, vANInI paNa vANI che; [ 91 samaje ke AgagADI na hoya ane baLada, ghoDA vagere sAdhano ja bhAra vahevAmAM upayoga thato hoya te teonI daSTie sAMprata kALamAM cAlato tamArAM sarva vyavahAra khoTo ja gaNAze, kAraNa ke je pAchalo itihAsa mATe Aje ame TheravIzuM te rithati bhaviSyamAM amArA kAryonI paNa thaze, teno vicAra dIrdhadaSTivALA buddhimAne ja kare ! sArAMza, Ama khoTI zaMkAo tathA nirarthaka vicAra paraMparAnuM kaMI prayajana jaNAtuM nathI. zuM gItA e navalakathA che ke rUpaka che? kALanI gati sAthe jagatamAM haMmezAM sarvatra parivartana thayA ja kare che. pAMca daza varSa pUrvenI paristhiti sAthe AjanI paristhitinI tulanA karazo to jaNAze ke temAM paNa keTaluM badhuM parivartana thavA pAmeluM che. to pachI zamAre pAMca hajAra varSo pUrvenI rithatine AjanA jagatanI paristhiti sAthe sarakhAvavAno prayatna karanArAone kharekhara ajJAnIo ja kahevA paDaze, vaLI je kaI A prasaMgane navalakathA athavA rUpaka lekhatA hoya che te samajI zakaze ke navalakathA e eka lekhakanA mananI ka95nA che. tevI ka95nAmAM pratyakSatAnI athavA anubhavanI gaMdha paNa hotI nathI, te te rUma athavA manorAjyanI peThe nirarthaka hovAthI te badala UhApoha karavAnuM paNa kaMI prayojana rahetuM nathI. tene mATe te phakta potapotAnI dRSTie te vicAro sArA agara naThAre che eTaluM mAnIne ja dareke saMtoSa mAnavo joIe. jema darekane potapotAnA mane rAjyanA haka kAyama heya che tema AnI paNa sthiti thAya. temAM koI ekabIjA upara TIkA kivA AkSepa karI na zake. kAraNa mULamAM te te eka lekhakanI kalpanA ane te upara bIjI aneka aTakaLo karavI, e to vakhata na jato hoya tevAone zekhacallInA vicAra jevI kAmagIrI gaNAya, kAraNa ke te thakI anubhavarU5 phaLanI niSpatti thAya e saMbhavita nathI. AvI rItanI zaMkAo karavI e potAnuM kArya visarI javA samAna che. tAtparya ke mahAbhArata te aitihAsikagraMtha hoI temAM udbhavela prasaMga paNa vyavahAra daSTie yogya ja che. AmAM zaMkA jevuM kaMI nathI. TIkAothI abhyAsakemAM thayelo gabharATa A bhagavaddagItAmAM karma, jJAna, yoga, sAMkhya ke bhakti ityAdi mArgo pratipAdana karelA che. te upara TIkAkAronA vicAro jotAM gItAnA abhyAsa tathA jijJAsuone abhyAsamAM madadarUpa nIvaDavAne badale UlaTI teone gabharATamAM mUkI de tema che. temAM vaLI anubhavIonA vicAromAMthI tasvArtha zodhana karavAne badale binaanubhavIo eTale anubhava vagaranA lUkhA tarkavAdIo pitAnI saMzayanivRtti thavAne badale saMzayarUpa vamaLamAM sapaDAI sAthe sAthe itarone paNa temAM DubADatA gayA che. vaLI jeo karma, vega, bhakti, sAMkhya kivA jJAna ityAdi mAge bhinna bhinna che ema samaje che, teone ravAnubhava kevA prakArane hI, tenI kapano to tattvajJAnanA anubhavIe ja jANI zake. kAraNu, anubhava vagaranA lUkhA takavAdIo durAgrahathI potapotAne mata ja zreSTha che ema pratipAdana karavAmAM mithyA vitaMDAvAda kare che, je kharekhara dayAne pAtra ja lekhAya. ApaNe saraLa ane sayuktika paddhati dvArA vicAra karI durAgraha rahita thaI gItAmAMthI tattvadahana karavuM joIe. kiraNAMza 34 nivRtti ke pravRtti mArga? zrImad bhagavadgItAmAM zrIkRSNa bhagavAne arjunane yuddha mATe protsAhana ApeluM che ane te mATe AtmajJAnarUpa sAdhanane Azraya lIdho che. bIjI bAju e ja zrIkRSNa bhagavAne parama bhakta uddhavane saMnyAsadharmane upadeza Apela che (juo bhAgavata skaMdha 11). A rIte baMnene judo judo upadeza ApavAnuM zuM kAraNa? tenA samarthanamAM kadAca ema kahevAmAM Ave ke arjuna kSAtrateja saMpanna heI yuddha mATe taiyAra thaI ubhelo kSatriya hatA tathA uddhava pitAnA kauTuMbika paikIne yAdava hatA tethI tema karyuM haze, paraMtu A uttara kAMI
Page #221
--------------------------------------------------------------------------
________________ sa 3 ga0 ofsupatha : | [ upAsanAkANaka ri0 35 yogya nathI. kAraNa, gItAne siddhAMta karma karAvavAno ja hoya to zrIkRSNa bhagavAnano upadeza kSatriyone kamaM karavA preravA e ja eka hovo joIe, te pachI arjunane kSAtrakarma karavA mATe gItAmAM jema upadeza Apela che, te pramANe uddhavagItAmAM uddhavane ghera rahIne nivRttimArga eTale tapa, brahmakarma (veda paThana, pAThanAdi SaTa karmo ) no ja upadeza Apavo joIto hato, paraMtu tene to sarvano tyAga karI saMnyAsa dhAraNa karI zrIbadarIkAzrama javA jaNAvyuM che. sivAya zrIkRSNa bhagavAne anugItAmAM paNa arjunane ghaNe ThekANe tyAgane ja upadeza kareluM jovAmAM Ave che. vaLI nirvANanA saMdezAmAM te have kaLiyuga Avyo che mATe tame rAjapATAdi sarva choDI himAlaya tarapha cAlyA jAo, e sarva pAMDavone bhagavAna zrIarjuna sAthe ja saMdeza pAThavela che. A bhagavadgItA pachI anugItA (azvamedhaparva a0 43 ) no bAdha paNa arjunane kahela che tathA nirvANu vakhatano saMdeza paNa ajuna sAthe ja ApavAmAM Avelo che. zAstromAM kahevAmAM AvatAM karmonuM sAcuM rahasya nahi jANatAM potapotAnI AsurI vRtti anusAra karmonI manasvI vyAkhyA TharAvanAra durAgrahI paMDite AvA paraspara viruddha vidhAnono vicAra kare. tAtparya e ke, upadeza to kALa ane dezane anusarI eTale samayocita jijJAsuonI taiyArInA dhoraNe ja prasaMgavazAta yogya yukti, prayukti, nyAya, siddhAMta, dRSTAMta ane tarkane Azraya karIne ApavAmAM Ave che. vedano mULa siddhAMta arthAt mahAvAno bodha eTale AtmAnuM parokSajJAna jijJAsuone thAya tevA prakAre upadeza ApavAnI zAstranI prathA che. upadezanuM aMtima eya to je thakI atyaMta sukha tathA zAMti sAthe thaI zake tevA tattvajJAnanuM pratipAdana karavuM e ja eka - hoya che te vAta to zrIbhagavadgItAnA vivecana dvArA paNa spaSTa thaI zake tema che. jyAM sudhI tattvanuM aparokSa jJAna thayeluM hotuM nathI, tyAM sudhI aneka prakAranI yukti prayukti dvArA jijJAsuone mATe apauruSeya evA vedAdinA siddhAMtonuM ja pratipAdana karavAmAM Ave che A rIte aparokSa jJAna thatAM sudhI krama cAlu hoya che. yuddhanIti mATe AtmajJAna kema? zrIbhagavAnane uddeza zrIane pAse karma karAvavAno ja hato, ema mAnavAmAM Ave te paNa eka zaMkA uThe che ke atre karma te yuddhanuM hatuM, eTale tene yuddha kema karavuM, kayA zastrane kayAre upayoga karo vagere yuddhanItino ja bodha Apavo joIto hato. te saMbaMdhamAM to AkhI gItAmAM nAmanizAna paNa maLatuM nathI. tene AvA kaTokaTInA prasaMge AtmajJAna ApavAnI zI jarUra ? huM yuddha nahi karuM. trilokanuM rAjya maLe te paNa mAro zoka maTADe evo A trilokamAM koNa haze. huM tamAro ziSya chuM, tamAre zaraNe Avyo chuM vagere kahI ajune zaraNAgati laI mauna dhAraNa karyA pachI zrIkRSNa bhagavAne to sAMkhya kivA zAna, karma vA yoganidA ane bhakti vagere zAstrayuktino Azraya laI AtmAnuM svarUpa tathA te jANanArAonuM rahasya tema ja te saMbaMdhe karavAne abhyAsakrama ityAdi kahI, AtmA marato nathI, janmato nathI, AtmajJAnIe AvA prakAranA nizcayavALA hoya che, mATe tevA Atmanizcaya vaDe tuM yuddha kara, ema ThekaThekANe kahevAmAM AveluM che. tene zo artha samajavo? yuddhanIti, rAjanIti, vyavahAranIti, kuTilanIti vagerene Azraya laIne tuM yuddha kara, ema kahevAmAM AvyuM hota to karmavAdI mImAMsakAnuM kathana ni:zaMka mAnya karavuM paData, paraMtu ane te tenI nItine badale AtmAnuM parakSajJAna tathA jIvanmukti saMbaMdhamAM ja sthaLe sthaLe varNana jovAmAM Ave che. vAsa! zrIkRSNa bhagavAna ane zrI ane lAMbA samaya sudhI haMmeza sAthe ja rahetA hatA, chatAM itara koI samaye tene AtmajJAna ApavAnuM banyuM nahi ane AvA kaTokaTInA samaye kayAMthI sUjhayuM? sArAMza e che ke, arjuna pitAne eTale "huM" ne zarIradhArI samajato hato te bhUla bhareluM hatuM. zrIkRSNa bhagavAne tenI A bhUla, meke (taka) joI aNI upara sudhArI, tuM arjuna eTale zarIradhArI nahi paNa AmA che (taramasi), tema ja huM pote ane A badhuM paNa AtmA che, evuM tene bhAna karAvI ApyuM. A rIte jyAre tene potAnA, bhagavAnanA ane jagatAdinA kharA svarUpanuM bhAna thayuM tyAre ja teno meha naSTa thaI te yuddha mATe punaH pravRtta thayo. uddeza e ke, huM kANu, mAruM eTale huM nuM kharuM svarUpa zuM che, ItyAdi vicAradhArA
Page #222
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] te prANano paNa prANa ne cakSunuM paNa cakSu che. [ 93 AtmAne sAkSAtkAra thayA pachI ja jIva kRtakRtya ane jJAtaya thaI jIvanmukta sthitine prApta thAya che, A pramANe jIvanmukta sthitinI prApti thatAM sudhI tenI daDhatA thavA mATe je kama athavA mAge che, jene bhagavAna zrIkRSNa gItAmAM vega -evA nAmathI saMbodhela che, tenA AzrayanI sAdhakane jarUra hoya che. eTale prAptavya yeya je sukhazAMti athavA jIvanmukti te prApta thatAM sudhI, A sarva draSTA, darzana ane daya; jJAtA, jJAna ane ya; kata, karaNa ane kAryo vagere tripuTI tathA te sevanA sAkSI A badhuM AmarUpa ja che, evA prakAre nityaprati je abhyAsano mArga tene yoga e saMjJA zAstromAM ApelI hoI zrIbhagavadgItAmAM paNa tene ja avalaMbana kareluM che. arthAta AtmAnA aparokSajJAnarU5 beyanI prApti thatAM sudhIno je prayatna, mArga vA abhyAsakrama tene yoga kahe che. A rItanA nizcayAtmaka yoga vaDe AtmasvarUpamAM sthiratA thaI tyAre ja arjunane meha naSTa thayo. eTale AmAM bhakti, jJAna, kivA karmodi sAMpradAyika athavA pracArAtmaka jhaghaDAo vadhAranArA yogano saMbaMdha nathI, paraMtu AtmaravarUpanI prApti karAvI ApavI e ja gItAnuM aMtima dhyeya hevAnuM spaSTa thAya che ane te theyane samajAvavAne mATe bhagavAne zAstramAnya evI AcAryapaddhatinuM avalaMbana kareluM che. | gItAmAM karmaga ke prArabdhavAda? gItA arjunane yuddhamAM pravRtta karavAne mATe ja kahevAmAM AvelI che ema kahenArAo a0 18 leka 59 thI 61 tathA a. 11 zloka 32 thI 34 tarapha lakSa Ape. temAM te prArabdhavAdanI nizcitatA batAvelI che. mithyA ahaMkArano Azraya karIne je te huM yuddha nahi karuM ema mAnatA hoya te tAruM tema mAnavuM taddana nirarthaka che. jo ke tuM moha vaDe yuddha karavA icchato nahi haze, te paNa paravaza thaIne tAro svabhAva ja tArI pAse yuddha karAvaze. kAraNa jema keI manuSya yaMtra upara goThavelI lAkaDAnI pUtaLIone nacAve tema Izvara sarva bhUtanA hadayamAM rithata rahI teone nacAvI rahyo che. A vivecana zuM sUcave che? AmAM te niyati kivA prArabdhavAdanI taddana spaSTatA karelI che. tethI ajuna yuddha karavAnuM choDIne bhAgI jaze ane tethI tene yuddha karavA lagADa ja joIe, evI saheja paNa bhagavAnane ciMtA hoya ema dekhAtuM nathI. UlaTuM teone te pAkI khAtarI ja hatI ke A to Ane smazAnavairAgya Upajela che. niyatinA niyamAnusAra te yuddha karavAno ja che, paraMtu tene moha Upajelo hato tethI te mehanI nivRttine arthe AtmajJAna ApI AvelI saMdhine yogya upayoga karI lIdho che. A rIte bhagavAnanI Aya" lIlAnA ekaMdara prasaMgeno vicAra karatAM bhagavAnanuM dhyeya kevaLa eka bhagavadgItAnA prasaMga uparathI pravRttinuM hatuM athavA uddhavagItA uparathI nivRttinuM hatuM athavA temanA AyuSyanA judAjudA prasaMgamAM temanuM dhyeya juduM judu hatuM ema TheravavuM vadhu paDatuM gaNAze. paraMtu adhikAra tathA prasaMge vizAta bhinna bhinna jijJAsuone jevI temanI tayArI ane yogyatAno vicAra karI pratyAdi zAstramAM TharAvyA pramANenI koI paNa vyaktine Azraya karI tadanusAra tattvabodha joI e e je zAaniyama che te niyamanuM pAlana ja temAM thayeluM jovAmAM Ave che. kiraNaza 35 AtmajJAna prAptine anukULa prasaMga AtmajJAnane bodha ApavAne mATe prasaMga paNa anukuLa hovo joIe, jayAM sudhI manuSya vyavahAramAM mithyA ahaMkAra dhAraNa karIne kAryo kare che, tyAM sudhI tene mATe AtmajJAnane upadeza nirarthaka nIvaDe che. te tene kadApi gaLe Utarato nathI, paraMtu pratyeka manuSyane potAnA jIvanavyavahAra daramiyAnamAM AyuSyamAM keTalAka evA prasaMge Ave che ke jyAM tene ahaMkAra UtarI teTalA samayane mATe te te taddana nirgava, dIna ane garIba thaI zokasAgaramAM DUbI jaIne karagarI paDe che. Ave vakhate tenA mehanI nivRttine mATe AtmajJAna vagara bIjuM koI paNa sAdhana hotuM nathI. ajunanA jIvanamAM A prasaMga tevA prakArano ja hato. tenI sthiti tevA prakAranI atyaMta dIna thaI gaI hatI. te samartha ane zarIra ho hatA, jagatamAM tenA jevo
Page #223
--------------------------------------------------------------------------
________________ 94 ] bhatirA vIra: prasthAmAjAvatA marina I krena. [ upAsanAkApaDa ri0 35 bIje kaI yoddho nahato. te ajoDa hato. Ama parAkramI ane hAthI jevo manmatta yoddho raNakSetra upara kuTuMbIone jotAM ja hAthamAMthI dhanuSya bANa nAkhI daI ekadama dIna jevo thaI karagarI paDe, taddana garva galita thaI sarva bhAva vaDe bhagavAnane zaraNe jAya, A prasaMga kaMI tene mATe jevo tevo gaNAya nahi (juo bhagavadagItA a 2 zloka 7, 8). tethI zrIkRSNa bhagavAne tenA mehanI nivRttine arthe samAcita AtmAno upadeza ApI tene pitAnA sAcA svarUpanI oLakhANa karAvI ApelI che. vyavahAramAM AtmajJAnanI prAptinA svAbhAvika prasaMge pratyeka manuSyane vyavahAramAM AtmajJAnanI prAptinA prasaMgo AyuSyamAM ghaNI vakhata Ave che, paraMtu te prasaMgo thakI loke ajJAta hovAthI te jANI zakatA nathI. je manuSya buddhizALI ane vicArazIla hoya tathA IzvaranI kRpAthI tene koI yogya zAstA maLI jAya to ja AvelA prasaMgone sadupayoga thaI te pote kalakatya banI jAya che. nahi to prasaMge AvyA chatAM paNa te badhA nirarthaka nIvaDe che. jema dharamAM khajAne dATele hovA chatAM mAhitInA abhAve te taddana nipagI heya che tema AtmajJAna kivA nirvikalpa samAdhinA prasaMgo AyuSyamAM nityaprati AvatA hovA chatAM paNa mehane lIdhe ajJAnanuM paDaLa prasaravAthI te nirupayogI nIvaDe che. vyavahAramAM AvA prasaMge ajJAta avasthAmAM kyAM kayAM Ave che te AgaLa prasaMgavazAta kahyuM che, chatAM teno atre saMkSepamAM vicAra karIzuM : (1) manamAM koI paNuM prakAranI ka95nA kivA bhaya hoto nathI, taddana AnaMdapUrvaka nirbhayatAthI raste cAlyo jAya che, teve vakhate akasmAta kALa samAna bhayaMkara e vikarALa vAgha jo tenI najare paDe te vakhate tene jotAMnI sAthe ja kSaNa mAtrane mATe te tenA cittanI taddana tibdha evI sthiti hoya che, te; kivA (2) ghaNA vakhatathI kaI vastuprAptinI tIvra icchA thayelI hoya ane te maLavI ati muzkela che ema mana vaDe nizcita mAnI lIdhuM hoya, chatAM te akasmAta maLI Ave te vakhate athavA (3) kAI aNamola vastu maLavAnI aNI upara hoya ane te na maLe teve vakhate paNa kicita samayane mATe, athavA (4) ghaNI ja priya strInA prathama vAranA milana vakhate tene AliMgana ApavAmAM Ave che te samaye, athavA (5) atyaMta priya evA juvAna putra ke je Akho gharasaMsAra calAvato hoya, taddana nirogI tathA zarIre majabUta hoya, te akasmAta marI gayAnI khabara paDe teve vakhate paNa kSaNa mAtrane mATe nizcala sthiti hoya che; te kSaNa mAtra samaya AtmasvarUpadarzana kivA nirvikalpa samAdhino ja hoya che. (6) A sivAya jAgrata, svama ane supti e traNe avasthAnI saMdhi samaye, (7) dhaNI sUkSma najara karIne ghaNe dUranI vata jovAnI hoya tyAre mane ghAsa u5ra cAlatI IyaLanI mAphaka dUra sudhI phelAya che te vakhate, (8). aMtaHkaraNamAMthI saMka95 utpanna thatAM pUrve tema ja eka saMka95ne vilaya thaI bIjo saMkalpa utpanna thAya te baMnenI vaccenI saMdhanA samaye athavA (9) aMtaHkaraNamAMthI vRttinuM utthAna thavuM tathA padArtha sudhI pahoMcavuM te benI vaccenI saMdhi avasthAmAM, tema ja (10) keI kArya taddana thavAnI aNI upara hoya ane akasmAta te nahi karavAne moha keI kAraNathI utpanna thAya te prasaMge bAhya kivA AMtara kAMI paNa bhAsamAna thatuM nathI, tema nidrAnI avasthA paNa hatI nathI; tevA prasaMgoe kSaNa mAtrane mATe nirvikalpa samAdhi prApta thaI svAbhAvika rIte ja Atmadarzana thatuM rahe che chatAM paNa te jJAnanA abhAve nirarthaka nIvaDe che, paraMtu tene vakhate tene je kAI yogya zAstA maLe ane tIvra jijJAsA eTale te pada prAptinI tIvra ukaMThA hoya to te tenA jJAnacakSane khullAM karI Ape che. arjunane mATe A prasaMga evA prakAranI kaTokaTIno ja hato. sAmasAmAM baMne pakSanA yoddhAo ekabIjA upara tUTI paDavAnI taiyArI hatI, tevA aNunA prasaMga upara ajune sAmo mAro calAvavAne badale hAthamAMthI dhanuSya bANuM nAMkhI daI dInatA dhAraNa karavI, evA be paraspara virodhI kI sAthe ane eka vakhate Avo ke AyuSyamAM kavacita ja Ave che, tethI bhagavAne AvelI A saMdhino mokAna) sadapayoga karI arjunane tuM pote zarIra nahi paNa AtmA ja che evuM bhAna karAvI tene moha naSTa karyo che, kemake AtmajJAna vaDe ja moha naSTa thaI zake che. - - . - * kAmanA nAnA nAka - - ' +
Page #224
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArahata ] tethI dehabhAva choDIne dhIra puruSa e Atma25 amRtatvane pAme che. [ 95 sukha, du:kha ane moharUpa karmaphaLa karmanuM phaLa sukha, duHkha ane moha ema traNa prakAre anubhavamAM Ave che, kivA pratyeka prANI mAtra mohane vaza thaI nAnA prakAranAM karmo karavA prerAya che ane tenuM phaLa sukhaduHkhAdirUpe te anubhave che. moha nivRtta thatAM sudhI tene A kAma cAlu ja hoya che. meha ajJAnane lIdhe thAya che. ajJAnanI nivRttine arthe AtmajJAna vagara bIjuM eka paNa sAdhana nathI. arjuna mohane vivaza thaI dInapaNAne pAmyo hato. tene yuddhanItinI mAhitI na hatI athavA to yuddha karavAnI tenI IcchA na hatI ema paNa na hatuM. tenuM kahevuM te phakta eTaluM ja hatuM ke, A badhA guru, AcAryo, pitAmahAdika tathA bhrAtRrgo vagere kuTuMbIjane, temaja pUjyanI sAthe huM yuddha zI rIte karuM? arthAta temanI jagAe bIjA keI che to te yuddha karavAne avazya taiyAra hatA, te vAta siddha thAya che. taddana ane prasaMge tene Avo vicAra utpanna thayo emAM meha vagara bIjuM kaMI paNa na hatuM, kemake ghaNA divasothI yuddhanI taiyArI cAlu hatI ane te paNa kAMI tenAthI chUpI rIte thaI na hatI, eTale tene tenI pUrNa mAhitI te hatI ja; eTaluM ja nahi paraMtu A yuddha karavAno nizcaya to ajunanI saMmatithI ja karavAmAM Avelo hate. vaLI dhRSTadyumra senApati ane arjuna sarasenAdhipati hato (juo mahA udyogaparva). sArAMza, mohanI nivRttine mATe AtmajJAna vagara bIjo koI upAya ja na hovAthI ananI IcchA ho yA le che paraMtu tene AtmajJAna ApavAnI bhagavAnane pharaja paDI; tethI temAM kevaLa AtmajJAna e ja eka viSaya nahi paraMtu tenI zaMkAo tathA buddhine vicAra karI AcAryapaddhati anusAra sAMkhya, yoga ane bhakti e traNe yuktionI spaSTatA karI sarva mArgonuM ekatva pratipAdana karavAmAM AveluM che. A zrImadda bhagavaddagItAnI paraMparA nIce pramANenI che: zrImadda bhagavaddagItAnI paraMparA mahAbhAratanA yuddhane AraMbha thavAnI agAu zrImad vedavyAsAcA vRtarASTranI pAse jaI tene ema kahyuM ke, "jo tArI yuddha jovAnI icchA hoya te huM tane divya dRSTi ApuM." paraMtu AkhI jiMdagI aMdhApAmAM vitADI hovAthI have pitAnA ja kuLano paraspara thate saMhAra jevAne pote icchato nathI, paraMtu yuddhanI sarva hakIkata beThAM beThAM atre ja jANavA maLe tevI IcachA te darzAvI te uparathI zrImad vedavyAse saMjaya nAmanA sUtane beThelI beThake ja yuddhanuM sarva jJAna pratyakSa thAya evI divya dRSTi ApI. A rIte saMjayane gurukapAthI prApta thayelI divya dRSTine lIdhe tenI buddhi atyaMta nirmala thavAthI tene vijJAna daSTinI prApti thayelI hatI. AthI beThelI beThake game teTaluM dUranuM zravaNa karavAnI zakti; sAmAna manamAM zuM cAlI rahyuM che tenuM nAnaH bhUta, bhaviSya ane vartamAnanuM jJAna; pAchaLanuM je bhUlI javAyuM hoya te sarvAnuM smaraNujJAna; AkAzamAM 5: mana karavAnI gati ane yuddhabhUmimAM saMgrAma cAlatI vakhate paNa game tyAM vihAra karavA chatAM koI paNa mArA bAdhA na karI zake evI rItanI zastranI asaMgatA ityAdi zakti prApta thayelI hatI ane te AdhAre ja teNe athathI itiparyaMta tamAma hakIkata dhRtarASTrane kahevI evI vyavasthA karIne zrI vyAsAcAryajI pote svasthAne cAlyA gayA (juo mahAbhArata bhImaparva a0 2). A vyavasthA anusAra yuddhamAM duryodhana pakSanA prathama yehA zrIbhISmAcAryo jyAre paDyo tyAre te hakIkata dhRtarASTrane kahetA mATe saMjaye temanI pAse gayo ane zrIbhISma padmAnuM jaNAvyuM. te sAMbhaLI prathama te teNe zaka pradarzita karyo ane yuddhanI atyAra sudhI banelI sarve hakIkata kahevA mATe saMjayane prazna karyo. tenA prazna uparathI saMjaye prathama baMne pakSanA sanyanuM varNana karyuM, bAda arjunane moha upanna thavAthI tenI nivRttine arthe zrIkRSNa bhagavAne kahela zrImadda bhagavadagItAno upadeza kahevAnI zarUAta karelI che. zrI vyAsAcArya pote divya dRSTivALA hovAthI tema ja dareka mahAyuganA dvAparayugane aMte A mahAbhAratano itihAsa tathA vedanA vibhAganI racanA karavAnuM kArya niyatiniyamAnusAra temanuM ja hovAthI temaNe paNa A badhI hakIkata divyadaSTinA baLe jANI laIne pitAnA ziSyone saMbhaLAvI. te pachI eka ziSya paraMparA dvArA zrIvaizaMpAyana pAsethI zrI janamejaya rAjAe
Page #225
--------------------------------------------------------------------------
________________ 96 ]. tatra puraskRti ja pALajIta no mano ja vivo - [ upAsanAkASTha kira0 36 e sarva hakIkta sAMbhaLI ane sautie (sUta) e ja vAta yAnA satra prasaMge nimiSAraNyamAM vasatA zaunakAdi RSione kahI. mahAbhAratanA bhISmaparvanA adhyAya 25 thI 42 sudhImAM A gItA samAyelI che. A rIte tamee zrIbhagavadagItAnI paraMparA jANI, mATe huM tene nimittarUpa banAvI sarva zAstronuM dohana karI tamane have siddhAMtaviSaya kahuM chuMte samajavA mATe vRkSa banI sArI mAhitI hovI joIe tethI prathama tene vicAra karI tyArabAda ApaNe siddhAMtakAMDa eTale zrIbhagavaddagItAne AraMbha tarapha vaLIzuM. vRkSa ApavAnuM prayojana AjakAla zAstranA saMbaMdhamAM arthaanarthonA jhaghaDAo ja sarvatra cAlelA jovAmAM Ave che, te anarthomAMthI bacavAmAM kicita aMze paNa madadarUpa thAya tema ja vidyAnAM cauda prasthAnano Azaya sArI rIte samajI zakAya eTaluM ja nahi paraMtu khAsa karIne purANudi graMtho paikI lokapriya evA zrImada bhAgavatanuM paThana pAThana karanArAo temAMno artha sArI rIte samajavA zaktimAna bane ane zAstronA artho saMbaMdhe cAlatA miyA vitaMDAvAdano nirAsa thavA upayogI nIvaDe evI dRSTino Azraya karIne A vRkSa taiyAra karavAmAM AveluM che. sAmAnyataH AjakAla zAstrAbhyAsanI prAcIna prathAe maMdatA pakaDI che. jethI loko prayatna karavA chatAM zAstramAMnA pAribhASika zabdo tema ja saMjJAo samajavAne asamartha nIvaDe che, kemake eka ja tava yA vara mATe zAstrakAroe aneka yuktiono Azraya lIdhela heIdareka yuktiomAM tene bhinna bhinna saMjJAo ApavAmAM AvelI che. AthI abhyAsako gabharATamAM paDI jAya che. teone A saMzayarU5 vamaLamAMthI mukta karavAne mATe madadarUpa thaI zake evI rIte e judA judA pAribhASika zabdo agara saMjJAone eka ja sthaLe loke spaSTa rIte samajI zake e pramANe saMgraha karavAnI AvazyakatA che. sivAya lokonI ajJAnatAno lAbha laI zAstranA anartho karI te mArge pitAnI upajIvikA calAvanArA varganA pAzamAMthI chUTI jijJAsuone sAce mArge vALavAnI paNa atyAvazyakatA che. e kArya A vRkSa dvArA apAMze paNa sAthe thaze. emAM zaMkA nathI. jeo A vRkSano sArI rIte abhyAsa karaze teone tamAma zAstra ane zAstrakAronI ekavAkyo hovAnuM spaSTa jaNAI Avaze. ane tene lIdhe tamAma saMzayamAMthI nivRtti thaI te nisaMzaya AtmaprApti karI zakaze. A duSTae A vRkSa ane ApavAmAM AvyuM che.
Page #226
--------------------------------------------------------------------------
________________ S gItohana ] cakSu, vANI ke manathI te (Atmatattva) jANI zakAtuM nathI- [97 kiraNAMza 36 zrIkRSNAtmaja vAsudhA vA svayaMprakAza jJAnadIpaka graMthamALA prakAzana 6 gItA, pusaNa, vela, vedAMga, upaniSadAdi sarvazAstravijJAnarahasya sArasaMpraharUpa "gItAdehana vA tatvArthadIpikAmAM ApavAmAM AveluM vRkSa , vRkSa a A pada anubhavagamya che. - 30 parama, paramAtmA, parabrahma ityAdi. ( virATa puruSanuM parasvarUpa vA parA prakRti) A pada tattvArthadarzaka che. - (1) tata, sata, AtmA, brahma, caitanya vagere. dUta' (2) zuddha huM sAkSI, Izvara, puruSa, 1 / virATa puruSa ityAdi (A pada * lakSyArtha darzaka che.) ) tasvama (2 Izvara vA kALazakti ' __ ( virATa puruSanuM apara svarUpa vA aparA prakRti) (3) A pada vAgyAthadarzaka che. virATa puruSane kAraNadeha | gaja () zuddha huMnuM huM evuM prathamanuM pratibiMba mAyA, prakRti, avidyA ityAdi (3) sarva raja tama jJAnazakti (mana zakti ) kriyA vA spaMdazakti dravyazakti ( nAyaka (huM nathI). avyakta, pradhAna vagere. (2) (mana zakti sahita) jJAnazakti (spaMdazakti vA dravyazakti sahita) kriyAzakti (5) ardhanArInaTezvara, prakRti-puruSa, ziva-zakti ItyAdi. virATa puruSane sUkSmadeha - (6) mahAprANa, mamabhAva ityAdi (virATa puruSano prANa),
Page #227
--------------------------------------------------------------------------
________________ ja vizAnImo thatoSyA - [ upAsanAkA kira0 36 mAkRta prathama sahi .... (7) mahattattva, (virATa puruSanuM aMtaHkaraNa). prAkRta bIjI sahi......... (8) ahaMkAra, devatA 8 (virATa purUSane ahaMkAra). vikAra (7) tejasa (raja) tAmasa (tama) prAkRta pAMcamI sRSTi prAkRta cothI suSTi prAkRta trIjI sRSTi (4). kartA-adhideva kAraNu-adhyAtma kArya-adhibhata ( manomaya Ikiya samUha apaMgIkRta pAMca mahAbhUta samUha ) dravyazakti (a) jJAnazakti (vA) kriyA aMdazakti (pAMca jJAne itathA tenA sthAnako) devatA tanmAtrA (viSaya) jJAneMdriya sthAnake (jJAna) 1 dizA...... zatra kAna (zabda). ..zabda 2 auSadhi (vakSavAyu) lema... tvacA sparza) sparza 3 sUrya (Aditya).... cahyuM netra (15) ........ 25 4 varuNa .. rasanA ***** jIbha (rasa)..........rasa 5 vAyu .. ........... prANu..............nAka (baMdha), gaM - A sivAya nAbhimAM apAna tenA devatA mRtyu nADIomAM rudhira tenA devatA nahI peTamAM sudhAtRSA tenA devatA samudra, A badhuM virATa puruSanA saMbaMdhamAM nANAM.
Page #228
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] tethI te (AtmA)ne upadeza zI rIte apAya ? te paNa ame jANatA nathI; [9 (pAMca karmendrio ane tenA sthAnake) pAMca mahAbhUta daLa karmaka sthAna (kam) Flontir 6 agni Is iAranA .. | | gAyaka: nA (11) - AkAza be hAtha (ziha * vAyu be paga gati). 8 vidA .... 9 prajApati.... kAjaLa zizna (AnaMda)... gudA (visarga).................pRthva 10 mitra.***** *******pAyu (vRkSAMka 8 peTA zAkhA sahita saMpUrNa) (9) tama (1) raja (11) satva jA cit devatA-kSetranuM [viNa vA nArAyaNa lA devatA-brahmA A devatA-caMdra A vRkSAMka thI atyAra sudhInA vRkSAMke 11 mAM kahevAmAM AvelA mahAprANu, aMtaHkaraNa, ahaMkAra ane ahaMkAranA peTAmAM AvelAM tamAma ta tema ja mana, buddhi ane citta ityAdi sarva sUma to e virATa puruSanAM arthAt bhagavAnanAM samajavAM. vRkSAMka 6 thI 11 sudhInAM badhAM tattvone ekatrita samanvaya eTale hiraNyagarbha kahevAya. virATa puruSanA sulabhadehanuM nAma ja hiraNyagarbha che. prAta thI suSTi- (12) hiraNyagarbha, viSNunuM nAbhikamaLa ityAdi. karma kiMvA visargaSTi, virATa puruSane skUla deha (13) bahAdeva (yukta), prAkRta ane vikRta mizraNavALI ! dezamI sRSTi (dakSAMka 15 4 juo), virATa ityAdi kAya prakRti (1) brahmAMDa, samaSTi ityAdi.
Page #229
--------------------------------------------------------------------------
________________ 100 ] tadviditAdatho bhaviditAdadhi [upAsanAkA kira0 36 (14 cAlu) brahmAMDa bahAMDa 2ja (1) sarva (2). tama (3) laya 1 utpatti rithati zA badhA viSNu (15) vakRta sRSTio brahmA viSNu (). (). sAtamI sRSTi AThamI sRSTi navamI sRSTi (vRkSa parvatAdinI) (tico-pazu, pakSI AdinI) (manuSyanI) prAkRta tathA vakRtanA mizraNavALI sRSTi (6) dazamI sRSTi (vRkSAMka 13 juo.) satya, tapa, janara, mahara, svara, bhavara, bhara ema uparathI nIce UtaratA krame sAta lake tathA atala, vitala, sutala, talAtala, mahAtala, rasAtala ane pAtAla ema kame nIcenAM sAta pAtALo maLI kula cauda loka vaDe vyApeluM A carAcara brahmAMDa ke jemAM pRthvI, jalAdi sUkSama ane pUla evAM mizraNAtmaka pAMca mahAbhUto AvelAM hAI pahADa, vanaspati, auSadhi tathA reta, bIja ane annAdi vaDe utpanna thatAM kITa, 5raMgAdithI te manuSyo tema ja tRNuthI pahADa, vRkSa, latAdi sthAvara sudhInAM tamAma sthAvara, jaMgama ane jaDa, cetanAdi zarIro tema ja Akationo ja samAveza thaI jAya che. hoya.
Page #230
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAAhana 1 te jANunAmAM ane nahi jANanAra evA sAkSIbhAvathI paNa para ja che. paryAMya saMjJAe A vRkSamAM ApelA aTThAmAM je sanAo upara ApavAmAM AvI che, te karatAM bIjI aneka sanA tene mATe zAstrAmAM ApelI che, te paikI keTalIka jijJAsueNnA abhedhane mATe nIce ApavAmAM Ave cheH vRkSAMka nI paryAya saMjJAo: (7) parama, paramAtmA, parabrahma, puruSAttama vA uttama puruSa, kSarAkSarathI para ityAdi (A pada anubhavagamya che). vRkSAMka 1nI paryAya saMjJAo : (1) tata, sat, AtmA, brahma, caitanya, Rta, akSarapuruSa, cidAkAza, savita, zuddhavidyA, paramezvara, bhagavAna', svayaMcita, sama, mahezvara, turIya, mahavAtaMtryavAna, parAciti, prakAzanibiDa, amRtattva, AnaMda, biMduM, meAkSa, avyaya, parasvarUpa, parAvidyA pratyAdi (A pada aniva canIya hAI te kevaLa tattvAdaka che). [ 101 vRkSAMka 2nI paryAya saMjJAo : (2) zuddha huM, sAkSI, draSTA (6ndra), vedAMtI-zvira, sAMkhya-puruSa, virATapuruSa, yajJapuruSa, vAsudevara, sadAziva, pratyagAtmA, zabalabrahma, jiMtra, turIya, bhagavAna, dharmI, kSetrana, nicitta kAraNa, sa` nirmAtA, mahAmana, yakSa kiMvA pUjya ityAdi (A pada phakta lakSyAthI ja jANI zakAya che). 2 (ma) IzvaranI kSaNa zakti eTale phakta dhRtva zakti arthAt draSTAbhAva vaDe preraNA karavAnI zakti e ja kALazakti kahevAya che. vRkSAMka 3 nI paryAya sa'jJAo : (3) am "huM" zuddha huMnuM huM ' evuM prathamanu pratiSiMkha, sAMkhya--prakRti, vedAMtI-mAyA, zuddha caitanyane prathamanA bAhyAbhAsa, avidyA, AvaraNu, niyati, ajJAna, mULamAyA, Adyazakti, mahAtama, prAna, aniruddha, makAra, dha, kSetra, yeAni, mahAzUnya, mahAsattA, mahAciti, mahAzakti, mahAdaSTi, mahAkriyA, mahAdbhava, mahAspada, upAdAna kAraNa, suSuptAvasthA, sa, vAsudeva, sadAziva, prathama maryAdA, zvirIyasaMkalpa, aparAvidyA, umA, zvirI, bhuvanezvarI, AMbA ityAdi, vyavahAramAM sarve pAtapeAtAne huM chuM ema je kahe che, te uparathI A tattva jANI zakAya che, tethI te vAcyAka gaNAya che. vRkSAMka 3 thI 5 sudhInAM sUkSmathI paNa sUkSma tattvA samajavAM. A virATanA kAraNadeha che. 1 A vRkSanA vRkSAMka 1 tathA 2 mAM bhagavAna zabdanA AgaLa nizAnI karelI che. tenuM kAraNa zAsrAmAM keTaleka sthaLe "tat" vRkSAMka 1 ne bhagavAna evI sakSA ApelI hoI tenA upayAga A graMthamAM paNa keTaleka sthaLe karavAmAM AveluM che. bhagavAnane jyAre taddana aniva'canIya evA parasvarUpa bhASamAM batAvavAmAM Ave che tyAre te vrukSAM 1 nA zrotaka che ema samajavuM, tathA A tat viA AtmA vRkSAMka 1 te taddana anivaCcanIya che. "bhaga " e tA. Izvara vRkSAMka 2 nA che, tethI jyAre tenA aparasvarU5nA bhAva batAvavAnA hoya tyAre bhagavAna eTale IzvaranA dvaka samajavA tathA jyAre padma-apara svarUpathI paNa paranA bhAva battAvavAnA hoya che, tyAre tene puruSAttama rRmAM OM evI sajJAna dazaka kahevAmAM Ave che. A rIte bhagavAna zabda prasa`gavazAt zAstrAmAM vRkSAM, 1 ane 2 ema traNe bhAveAmAM 1parAya che, gItAdeAhanamAM te zabda vrukSAMka 1 ane 2 ema baMne sthaLe vaparAyalA he.1.thI A zrRkSamAM te baMne sthaLe Apela che, jethI te deSAspada nathI. 2 vAsudeza ane sadAziva e baMne nAme vRkSAMka 2 ane 3 ema eka sthaLe AvelAM che, tenA uddeza prakRti, puruSa ane vAstavika judA judAM nathI. para'tu ajJAnIene jJAna thatAM sudhI samAvavA mATe ja A bheda batAvavAmAM Ave che. jema mA' zarIra ema kahevAmAM Ave che, te vakhate zarIra e prakRtinA aza tathA tene mAruM' che ema kahenArA te puruSAMza samajave te ane eka sAthe ja hoya che, tema jyAre mithyA mAyA viA ajJAnanA prAdurbhAva batAvavAnA hoya tyAre tene prakRti, mAyA ityAdi nAmeA vaDe zAsramAM sakheAdhAyeluM che tathA jyAre jJAnanA prAdurbhAva batAvavAnA hoya che tyAre tene vAsudeva, sadAziva, puruSa, Izvara ityAdi sattAo vaDe samAvavAmAM Ave che. A saMbaMdhe vadhu vivecana mATe vRkSanI samajUtImAM AgaLa vakhatevakhata varNana ApavAmAM AveluM che te teluM. vadhu khulAsA uparanA TippaNa 1 thI thayo.
Page #231
--------------------------------------------------------------------------
________________ 102 ] hRti ane pUrvenA nAtatapAvAra . na. [upAsanAkA ri 36 vRkSAMka nI paryAya saMjJAoH (4) avyakta, (huM nathI) nAhama, sAMkhya-pradhAna, ziva, mahAza, abhAva, mahadAkAza, jaDabhAvanuM mULa AraMbhasthAna, suSuptinuM mULa bIja, avyAkRta ityAdi (A tattvamAM traNa guNa tathA tamAma zaktionuM mizraNa che). vRkSAMka 5 nI paryAya saMjJAoH (5) ardhanArI-naTezvara, ziva-zakti, prakRti-puruSa ityAdi. A tamAM mana zakti(jJAnazakti) ane spaMdazakti(kriyAzakti) tathA dravyazaktinuM sama bhAge mizraNa che. AmAM bhAvi mana, iMdriyo ane virATamAM bhAsatA samaSTi, vyaSTi dehAdi samagra bhAvonI utpatti arthAta prAkaTyanuM bIja raheluM che. vRkSAMka 6nI paryAya saMjJAoH (6) mahAprANa, sUtrAtmA, mama (mA) e bhAvanuM prAthasthAna, jIvAtmA; taijasa, pradyumna, hakAra, svamAvasthA, mukhya prANa, chavaprakRti, jIvaleka, zakti, prAkRta ane vikRta suSTionuM mULa AraMbhasthAna, kAraNa prakRti, cidAbhAsa ane bhUtAkAza ityAdi. A vRkSAMka 6 thI 12 sudhImAM to sama samajavAM. e virATane sUma deha che. vRkSAMka 7nI paryAya saMjJAoH (7) sAMkhya-mahattattva, mahAmAyA, bhUtaprakRti, virATa kviA bhagavAnanuM aMtaHkaraNa. prAkRta prathama sRSTi. vRkSAMka 8nI paryAya saMjJAoH (8) ahaMkAra, devatA-28, prAkRta bIjI sRSTi A virATane ahaMkAra samajavo. vRkSAMka 9-10-11 nI paryAya saMjJAoH (9) tame guNathI citta ane tenA devatA kSetranuM, viSNu, savitA kivA nArAyaNa, (10) rajoguNathI buddhi tenA devatA brahmA tathA (11) satvaguNathI mane tenA devatA caMdranI utpatti thayelI che. A ahaMkAra, citta, buddhi ane mana ityAdi tamAma sama to e virATa puruSa kivA bhagavAnanAM samajavAM. vRkSAMka 12nI paryAya saMjJAoH (12) hiraNyagarbha, viSNunuM nAbhikamaLa, sattAyukta mana, prAkRta chaThThI sRSTi. vRkSAMka 6 thI 12 sudhI virATano sUkama deha che, ema jANavuM. vRkSAMka 13nI paryAya saMjJAoH (13) vedayukta-brahmadeva, samaSTi abhimAnI-virATa, jAmata, vizva, saMkarSaNa, yajJa, AkAra, puruSArtha, kAma, karma, dazya, brahmaleka, parameSThImaMDaLa, dhULa karma kivA visarga suSTi virATa puruSano pUladeha, vidhAtA ityAdi. prAkRta tathA vaikRta baMnenA mizraNavALI dazamI sRSTi (kSAMka 15 4 juo). vRkSAMka 14nI paryAya saMjJAoH (14) samaSTi, brahmAMDa, temAM rajoguNathI brahmAnI utpatti thayelI hoI tenuM kArya utpattinuM; sattvaguNathI viSNunI utpatti thavA pAmelI heI tenuM kArya sthitinuM ane tame guNathI ruddhanI utpatti thayelI che tenuM kArya layanuM che. vRkSAMka 15 nI paryAya saMjJAoH (15) vakRta saSTie. (15 4) sAtamI saSTi vRkSa, parvatAdinI; (15 Na) AThamI sRSTi tiryo, pazu-pakSyAdinI;(15) navamI sRSTi manuSyonI tathA (15) dasamI suSTi. prAkRta ane vikRtanA mizraNavALA che. satya, tapa, janara, maha, svara, bhUvara, bhura ema uparathI nIce UtaratA krame sAta lo tathA ataLa, vitaLa, sutaLa, taLAtaLa, mahAtaLa, rasAtaLa ane pAtALa ema nIcenA sAta loka maLI cauda leka vaDe vyApeluM A carAcara brahmAMDa ke jemAM pRthvI jaLAdi sUma ane sthaLa evAM mizraNAtmaka pAMca mahAbhUta haI pahADa, vanaspati, auSadhi tathA reta, bIja ane annAdi vaDe utpanna thatA kITa, pataMgAdithI te manuSya sudhInA tamAma sthAvara, jaMgama, jaDa, cetanAdi AkRtio, anekavidha yonio ane sarva zarIrane samAveza thAya che.
Page #232
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] pUrvanA draSTAo pAsethI ame Ama spaSTa sAMbhaLyuM che. [ 103 vRkSAMka 13, 14 ane 15 tathA 15 (2), 15 (a), 15 (T), ane 15 () te vRkSamAM batAvyA pramANenA ja che ema samajavuM, tene mATe koI khAsa Itara saMjJAo nathI. saranA? vRkSAMka 3 thI 5 sudhInAM mahAkAta tathA 6 thI 12 sudhInAM kAraNatA kahevAya che, te sarva sUkSma che; vRkSAMka 13 thI 15 ane tenI aMtargata AvelAM pa thI 6 sudhInA tamAma brahmAMDamAMnAM sthAvara jaMgamAdino samAveza kAryAtamAM thAya che. A pUla tathA sUkSma baMnenuM kAraNa vRkSAMka 3nI prakRti che ane tene vRkSAMka 2 puruSa e adhikAnarUpa hevAthI tenI IkSaNAtmaka kALathaktinA kSebha vaDe e prakRti triguNAdikanA vistArane pAme che. A aMzarUpa puruSa AtmA kivA caitanya vRkSAMka 1 ne ja AbhAsa che. prakRtine vilaya thatAM ja te anAyAse AtmasvarUpa banI jAya che. vRkSa nuM spaSTIkaraNa vizeSa sUcanAH vRkSAMka 3 thI 5 sudhImAM to mahAkAraNuta hoI te ati sUkamathI paNa sUma che. tethI tene sUkSmatara, mahAkAraNa prakRti kivA virATapuruSane kAraNadeha evuM nAma ApeluM che. vRkSAMka 6 thI 12 e kAraNuta kahevAya che. te uparanAM mahAkAraNutaro karatAM ghana paraMtu sthUla tattavo karatAM sUkSma che, tethI tene sUkSma tattva, kAraNa prakRti athavA virATapuruSane sUkSmadeha kivA hiraNyagarbha evuM kahe che. A badhAM sUkSmarUpe ja che. bIjamAM jema AkhuM vRkSa samAyeluM hoya che, tema tamAma aMzonA mizraNa saha bhAvi aneka brahmAMDarUpa vRkSane prakaTa karavAnuM bIja vRkSAMka 2 thI 12 sudhInAM to AmAM hovAthI te bIjatattva paNa kahevAya che. AmAMthI puruSAMza vRkSAMka 2 nA aMza rUpe samaSTi abhimAnI vedayukta-brahmadeve vRkSAMka 13nI utpatti thavA pAmelI che. teNe potAnA svasaMkalpa baLa vaDe skUla ane prakaTa rUpe jovAmAM AvatA A cauda leke vaDe vyApta evA akhila brahmAMDanI utpatti karelI che. A AkhuM brahmAMDa e enuM eTale brahmadevanuM dIrghakALanuM svama athavA mAnasika saMkalpa sRSTirUpa che, ema jANavuM. vRkSAMka 13 thI 15 (gha) sudhInAM brahmAMDamAM AvelA tamAma sthAvara, jaMgama athavA jaDa ane cetanAdi bhAvone samAveza A kAryamAM ja thAya che. A brahmAMDarUpa kAryasRSTine sthalasRSTi, virATa vA samaSTi puruSa kivA bhagavAnane sthUladeha paNa kahe che, tathA A sthUlasRSTinuM kAraNa sUmadeha hevAthI vRkSAMka 6 thI 12 sudhInA tamAma bhAvo te kAraNe prakRti kahevAya che. A ja virATa puruSa kiMvA bhagavAnane sUmadeha che, AthI tene sUkSmasRSTi paNa kahe che. A sUmasRSTinuM paNa kAraNa vRkSAMka 3 thI 5 nAM to hovAthI tene mahAkAraNa prakRti kahe che, te sUkSama karatAM paNa ati sUkSma hovAne lIdhe sUkSmatara kahevAya che. jema sthUladehanuM kAraNa A sUkSyadeha hoya che, tema A sUkSmadehanuM kAraNa tethI paNa sUkSma evo A kAraNudeha che, AthI vRkSAMka 3 thI 5 sudhInAM sarva to virATa puruSa athavA bhagavAnane kAraNadeha kahevAya che. jene zruti zAstramAM prAjJa abhimAnI Izvara e rIte saMbodheluM che. bhagavAnanA samadeha kSAMka 6 thI 12 sudhInAM tone taijasa abhimAnI hiraNyagarbha kahela che. hiraNyagarbha eTale sUkSmamAMthI bhUla thavA pUrvanI sthiti samajavI. jema jhADanA prAkaTya pUrve te bIjarUpe hoya che, tema A hiraNyagarbha e sthUla jagatanA bIjarUpa samaje. AthI kSAMka 3 thI 5 sudhInAM sarva to virATa puruSanA kAraNudeharUpa hAI vRkSAMka 6 thI 12 sudhInAM tamAma sahamata e tenA hiraNyagarbha athavA bIjarUpa samajavAM. tyArapachI bhagavAnanA skUladehanuM prAkaTya thayuM che. Ama virATa puruSane skUla deha vRkSAMka 13 thI 15 (ka) sudhI vRkSamAM batAvavAmAM Avelo che. Ane samaSTi kiMvA vizva kahe che ane tene abhimAnI brahmadeva vA virATa che. e rIte zAstramAM saMbodhavAmAM AveluM che. Ama vizva, tejasa ane prAjJa e virATanA pUla, salima tathA kAraNudeha maLIne bhagavAnane virATa kahevAya che. A badhAne bhagavAnanuM aparasvarUpa paNa kahe che. bhagavAnanI jAgrata, svama ane suSupti e traNe avasthAmAM paNa A ja che. te ja krame "'kAra ( 6), 'kAra (yajurveda) ane
Page #233
--------------------------------------------------------------------------
________________ 104 ] yadvAcA'nabhyuditaM yena vAgabhyudyate / [ upAsanAkANuDa kira0 30 kUkAra (sAmaveda)nAM sthAnake samajavAM. A rIte vRkSAMka 13 thI 15 (6) sthalasRSTi, vRkSAMka 6 thI 12 sUkSmasRSTi kivA sthalanuM kAraNasRSTi tathA vRkSAMka 2 thI 5 sudhIne skUlanA kAraNanuM paNa kAraNa hevAthI mahAkAraNa athavA sUkSmatara sRSTi kahe che. A badhI maLIne eTale vRkSAMka 3 thI 15 (2) sudhInI tamAma prakRti kivA mAyA kahevAya che. Ane ja aparA prakRti kivA bhagavAnanuM aparasvarUpa paNa kahe che tathA teno abhimAnI sAkSI kivA draSTA puruSa te virATa puruSa vA Izvara kahevAya che. jema manuSya A mAruM zarIra che, enuM abhimAna rAkhe che, temAM "huM" ema je kahe che te "puruSa" ane "mAruM' e zabda vaDe saMbodhavAmAM AvatuM "zarIra' kivA prakRti, e baMne bhAva judA judA hoya che. kivA mArI vastu ema kahetI vakhate kahenAra pote ane vastu ema be judAM judAM hoya che. tema A aparA prakRti ke - jene mATe mArI prakRti athavA mArI mAyA evuM je kahevAmAM Ave che tevuM kahenAro tethI bhinna hoya che, Ama je A mArI prakRti vA mAyA che, e ahaMkAra rAkhe che te ja puruSa Izvara kahevAya che (kSAMka 2 juo). Ane zuddha "huM' paNa kahe che. AthI para ke jyAM puruSa ane prakRti kivA Izvara ane mAyA e baMne to nathI, evuM eka tatva ke je atyaMta zuddha, taddana nirmaLa, zAMta ane ati pavitra hAI AkAzanI jema taddana asaMga ane anirvacanIya che. teno A puruSa tathA prakRti sAthe kicitmAtra paNa saMbaMdha nathI. te ja samastanuM mULa (zreya) AtmA che (kSAMka 1 juo). have Ama prakRti puruSane viveka samajAI te baMne bhAvone vilaya thatAMnI sAthe je zeSa rahe te tatvane A AtmA che ema kahevAnuM paNa - kAMI kAraNa rahetuM nahi hovAthI maLa vagaranA tevA taddana zuddha svarUpane zAstramAM lekene samajAvavAnA uddezathI paramAtmA, parabrahma, puruSottama ityAdi saMjJAo vaDe saMbaMdheluM che (vRkSAMka che juo). OM tatsat kiraNaza 37 vRkSane hetu sAmAnya sucanA : A vRkSa ApavAne hetu evo che ke, AjakAla jagatanI aMdara aneka dharmapaMthI ane vividha prakAranA sAMpradAyo jovAmAM Ave che. te darekano mULa uddeza to A badhuM jagata ke je jovAmAM Ave che te badhuM jagatAdi dazya tathA temAMnA sUryacaMdrAdi ane pRthvI, jaLa, vahi, vAyu tathA AkAza e pAMca mahAbhUto vageremAM aneka nisargasiddha ghaTanAo niyamita cAlI rahelI hovAnuM jaNAya che te, tema ja manuSya pote je je kAMI puruSArtha karate hevAnuM mAne che ke, tamAma A pAMca mahAbhUtanA AdhAra ane Azraya vaDe ja karI zake che. A pAMca mahAbhUta choDIne tame tamAre puruSArtha siddha karI batAvo ema je koI kahe te manuSyanuM potAnuM astitva ja maTI jAya che, kema ke tenuM zarIra paNa pAMca mahAbhUtanuM ja baneluM che. Ama che te pachI tenA puruSArthanI te vAta ja kyAM rahI? A vAta te darekane kabUla karyA sivAya chUTake ja nathI. juo ke Aja sudhI mATI, paththara, pANI, sUrya, caMdra, divasa, rAtri, teja, vAyu, AkAza, ekAda nAno choDa kivA jhADanuM ekAda pAMdaDuM paNa svataMtra rIte kaI banAvI zakayA nathI. tamAma manuSyo je je kAMI kriyAo kare che, te sarve A pAMca mahAbhUtonA AdhAra ane Azraye ja karI zake che. Aje paNu jagatamAM jeTalA jeTalA moTA kivA nAnA prayogo A samasta jagatanA mAnavIya vyavahAramAM cAlI rahelA jovAmAM Ave che, te sarve A pAMca mahAbhUtonA AdhAra vaDe ja thaI rahelA che. udAharaNane mATe vidyuta lo. A vidyutane svataMtra rIte kAI manuSyoe banAvI nathI, paraMtu te pAMca mahAbhUta pikI pANI tathA pRthyAdi tattanA AdhAra ane mizraNa vaDe ja banAvI zakyA che. te ja pramANe dareka vastuone mATe samajavuM. eTaluM ja nahi paraMtu manuSya potAnuM jIvana paNa vAyu, jaLa, pRthvI vagere pAMca mahAbhUtane lIdhe ja TakAvI zake che. A uparathI siddha thAya che ke, jagatamAM jovAmAM AvatAM kevaLa ekamAM manuSya prANIo
Page #234
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] vANIthI te prakAza pAmatA nathI, kemake vANI ja tenAthI utpanna thAya che; [105 ja nahi, paraMtu manuSyatara prANIone sarve vyavahAra paNa A pRthvI, jala Adi pAMca mahAbhUtonA AdhAre ja thaI zake che. temanA sivAya pote paNa jIvI zakatA nathI, to pachI temanA vyavahArane mATe to zuM karavuM? AthI darekane nirabhimAna vRttithI kabUla karavuM paDe che ke, evI eka mahAnazakita che ke jenI sattAthI A badhuM vizALa ane vizvarUpa mahAna taMtra saheja paNa bhUla vagara niyamita rIte cAlI raheluM che, te zaktinI rodha karavAno ja uddeza darekane che. Ama jagatamAMnA tamAma dharmapaMthe tathA anekavidha sAMpradAyono mULa hetu to eka ja hovAnuM spaSTa che. temAM keAIno vAda che ja nahi. vAda to AvI mahAna zaktivALuM je A tava che tenA nAma saMbaMdhamAM che, tatvamAM athavA dhyeyamAM nathI, e vAta spaSTa rIte samajI zakAya tema che. jagatamAM dharma saMbadhI cAlatA jhaghaDAonuM mULa | vedAMta zAstrakAre te tatvane ja brahma, AtmA, citanya, sata, tata, akSara ityAdi nAmo vaDe saMbadhe che. to bIjA keTalAke tene Izvara, puruSa, paramANu, jJAna, vijJAna, zUnya; kaI rAma, kaI kRSNa, to koI khudA, koI jarathosta, keAI IzuM, kaI payagambara, keAI buddha, RSabhadeva ityAdi aneka nAmarUpo vaDe saMbodhe che ane te dareka pote mAnelA nAmane bIjA grahaNa kare ema icchI potapotAnA mAnavAmAM AvelA te nAmanI siddhatAne mATe durAgraha pakaDIne ApasaApasamAM vAdavivAda tathA laDAlaDI karyA kare che. A jhaghaDAoe sAMprata jagatamAM eTaluM badhuM mahAna ane bhayaMkara svarUpa pakaDayuM che ke, pRthvI para eka paNa deza, jAti, jJAti, vaMNa kiMvA sthAna evuM jovAmAM nahi Ave ke je AmAMthI bacavA pAmyuM hoya ! A rIte jagatanI viSamatAnuM mukhya kAraNa vyavahAranI mAphaka dharmamAM paNa nAnAmoTApaNAnI caDasAcaDasI che. je te samajapUrvaka cAluM hota to vAta judI hatI, paraMtu tema nahi thatAM A te ajJAna vaDe ja cAlI rahyuM che. buddhimAna puruSo kharekhara Ano zuddha aMtaHkaraNathI vicAra kare to teone jarUra jaNAze ke je beyamAM jhaghaDo nathI te pachI nAme saMbaMdhamAM vAda ane jhaghaDAonuM zuM prayojana che? samaje ke tarasa lAgI hoya to te pANIthI ja zamAvavI paDe che. e vAta nizcita che. pachI tene koI pANI kahe, kaI jala kahe kiMvA game te kahe, tethI pANI kaI ema kahetuM nathI ke tame mane amuka nAma vaDe pIzo te ja huM tamArI taza zAMta karIza. tema je sarvanuM dhyeya eka tatva prAptinuM ja nizcita che ane tene ja je aneka nAmarUpAdi vaDe saMbodhavAmAM Ave che, to temAM vAdo kiMdhA jhaghaDAone sthAna ja kayAM che ? A badhA jhaghaDAo nirarthaka che te saMbaMdhamAM eka vAta che : mRgajaLane mATe cAlatI laDAI eka raNanI aMdara keTalAka pravAsIo rastAmAM eka sAthe cAlatA hatA, te sarvene ghaNI ja taraza lAgI. AthI teoe tarasa zAMta karavA pANInI zodha karavA mAMDI. eTalAmAM sAme mRgajaLa dekhAyuM. te jotAMnI sAthe ja vicAra karyA vagara teoe tenI pAchaLa doDavA mAMDayuM ane jatAM jatAM rastAmAM pahele kaNuM pIe, te saMbadhe vAda zarU thayo, takarAra vadhI paDI ane ApasaApasamAM mArAmArI zarU thaI. badhAnAM zarIro dhavAyAM, bicArA lohIlohANa thaI gayA. tarasa to puSkaLa lAgelI ja hatI tethI jIva vyAkuLa thaI keTalAka mUracha vaDe bebhAna thayA, keTalAkano to pANI pANI karatAM jIva cAlyo gayo. keTalAka adhamUA jevA thayA. vaLI temAMthI je bacyA te pikI ghaNAkharA te mRgajaLanI pachavADe paDIne thAkI jaI chevaTe nirAza thayA. mAtra thoDAka buddhizALInI buddhi ThekANe AvI. ApaNe khoTe raste caDhyA chIe. prathama to A maMgaLa-La ane te mATe ATalI badhI mArAmArI kiMvA laDAlaDI cAlI rahI che, ema tatkALa teonA jANavAmAM AvyuM. pariNAme teoe A avaLe mArga choDI dIdho ane bhomiyA dvArA pANInI bhALa meLavI tRpti karI lIdhI. A pramANe Aje sarva jagatanI sthiti thavA pAmelI che. vyavahAra buddhizALI samajanArAo paNa AmAMthI bhAgye ja bacI zake che. mAtra ghaNA thoDA jIvamukta mahApuruSo ja A mehapAzamAMthI chUTI zake che.
Page #235
--------------------------------------------------------------------------
________________ 106] tava traDha vaM vida ne mutte pe sena. [ upAsanAkASTha kira0 38 satyAgrahI ane durAgrahI sAMprata jagatanI AvI viSama sthiti thavAnuM kAraNa durAgraha che. sAmAnyataH jagatamAMnA sarve lekamAM be vibhAgo paDI zake tema che : (1) satya zuM che tenA AgrahI, jene zAstramAM devI saMpattivALA kahyA che tathA (2) pite samajyA che te ja satya che, ema mAnI laI tene durAgraha pakaDanAra, jene AsurI saMpattivALA kahelA cheA be piMkI vAstavamAM satya zuM che? te jANavAnI irachAvALA to ghaNuM ja thADA maLI Ave che; paraMtu uparanA daSTAMtamAM jaNAvyA pramANe mRgajaLanI pAchaLa lAganArA eTale pite samajyA che te ja satya che, evo durAgraha rAkhI tevA prakArano jagatamAM pracAra karI tene ja amo satyanA AgrahI chIe, evuM kahevarAvanArA ajJAnIo, vagara vicAryuM jagatamAM jhaghaDAo ghaTADavAne badale vadhAratA rahe che. jenuM kAraNa durAgraha ja che, ema samaje. jagatanI AvI viSama paristhiti kharekhara zocanIya gaNAya. tene dUra karavAne mATe dareke potapotAno durAgraha bAju para mUkI satyanI zodha karavI joIe. tene mATe taddana saraLa mArga to phakta e ja eka che ke, jema prakAzanI zodha karavI hoya te aMdhArAne dUra karavuM, tema durAgrahane cheDI satyano Azraya le, eTaluM ja eka kArya karavAnuM che. badhAnuM ja kahevuM satya kema? vicAra karo ke taraza lAgI hoya te te chipAvavAne mATe nadI, taLAva, kiMvA kUvA pAse javAmAM Ave te temAMnA pANIthI ja te zAMta karI zakAya che. pachI tene koI jaLa kahe, kaI pANI kahe yA bIjA game te nAma vaDe kahevAmAM Ave chatAM temAMthI eka pANIne ja bhAva nIkaLI zake che. vyavahAramAM paNa eka ja manuSyane cheka pitA kaheze, bhatrIjo kAkA kaheze, bhANeja mAmA kaheze, bahena bhAI kaheze. strI pati kaheze, mAtApitA putra kaheze. Ama eka ja vyakitane bhinna bhinna nAmo vaDe saMbodhavAmAM Ave che ane te badhAM kharAM paNa heya che. tema A anirvacanIya evuM paramatatva ke tenuM sAcuM svarUpa te vAstavika jyAM nAmo, rUpe tathA jANavApaNuM Adi tamAma bhAvano vilaya thaI jAya che evuM che. tevuM eka A paramatatva ja carAcara rUpe bhAsamAna thayeluM che. jema suvarNamAM kaDAM, kuMDaLa, baMgaDI, vIMTI ityAdi bhinna bhinna aneka AkAro hoya che. tene te te nAmo vaDe saMbodhavAmAM Ave to tethI kaMI khoTuM nathI, te badhAM nAmo suvarNanAM ja che; athavA to te badhA AkAro ane nAmo khoTA hAI eka suvarNa ja sAcuM che ema kahevAmAM Ave to temAMthI eke pakSane jema khoTo kahI zakAya nahi, kiMvA suvarNanuM sAcuM svarUpa anirvacanIya che eTale vIMTIne AkAra naSTa thayo ane pachI tenI lagaDI banAvI te vIMTI paNa AkAra ane lagaDI paNa AkAra ja, ApaNe to nAma rUpa choDIne je zeSa rahe evA zuddha suvarNarUpane jANavAnI jarUra che. te rU5 te vIMTIne AkAra naSTa thayo tathA te lagaDIrUpe banyuM te benI vacce arthAta vIMTIne AkAra naSTa thayA pachI ane lagaDInI sthiti banatAM pahelAM, A be AkAronI vaccenI je sthiti te ja kharuM sonuM kahevAya. te pramANe A paramatatva ke jyAM huM ane mAruM evo bhAva che ja nahi, to pachI tenAM nAma kiMvA AkArAdinI te vAta ja kayAM karavI? A rIte sarva nAmarUpAdina nirAsa karIne chevaTe zeSa rahenAruM anirvacanIya evuM zuddha tattva, savarNa jema aneka dAgInArUpe bane che tema A tatva ja aneka nAmarU pAdi vaDe bhAsI rahyuM che. vAstavika rIte to temAM kiMcitmAtra paNa bheda nathI. tema jagatamAM cAlatA A badhA vAdono uddeza vAstavika te eka yamAM ja samAI jato hovAthI game teTalI nadIo aMte te eka samudramAM ja maLe che tema A badhA dharmathe kiMvA vividha sAMpradAne hetu te eka ja dhyeyamAM samAI jAya che. Ama hovA chatAM A mithyA jhaghaDAo jagatamAM zA mATe cAlI rahyA che, te samajI zakAtuM nathI. te mATe ajJAnatA e ja eka kAraNa kahI zakAya. sAcuM sukha ane akhaMDa zAMtinuM sthAna vicAra karavAthI jANI zakAze ke, mosaMbInuM jeone jJAna hoya ane netra bagaDelA na hoya te badhAM to tene mosaMbIrUpe ja dekhaze temAM vAda kivA jhaghaDAo athavA te matamatAMtaro heI zake ja nahi. vAda
Page #236
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] tethI brahmane upAsanArAnuM je upAsya te brahma nathI. te sAkSIbhAvathI rahita che. [ 107 kivA jhaghaDAo che tyAre ja thavA pAme che ke, jyAre tenA asala svarUpanuM jJAna ApaNane na hoya athavA to kamaLo thayelAne jema badhe pILa ja dekhAya tema netra bagaDelAM hoya to ja te vastu asalarUpe nahi khAtAM bIjA dekhAya. A uparathI buddhimAno jANI zakaze ke dharmamAM thatA vAdavivAdo, jhaghaDAo, matamatAMtaro e badhuM ajJAnatA ane durAgrahane lIdhe potAnI jovAnI daSadaSTine ja AbhArI che. arthAta AnI javAbadArI te potAne ane teone avaLI salAha ApanArAone zire ja Ave che. kharuM to te ja che ke game te mArganuM avalaMbana karI dayeyaprApti karI levI joIe, ke jenI prApti thavAthI manuSya potAnuM jIvana sukha, zAMti ane AnaMdasAgaramAM ja vyatIta kare. te keIne pratye dveSabhAva paNa kare nahi ane sarvane samAna ja dekhe. A pramANe jyAM sudhI sAcA dhyeyanI prApti thatI nathI tyAM sudhI A jhaghaDAono aMta Avato. nathI ane A beyanI prApti thayA sivAya manuSya potAnuM jIvana bIje kaI paNa raste sukha, zAMti ane pUrNa rUpAnaMda ke jyAM duHkha lavaleza paNa hotuM nathI, evI paramAnaMdanI avasthAmAM kadI paNa vitAvI zako ja nathI. Ama kAyamanuM sukha Ape evuM to A eka ja sthAnaka che. vyavahAramAM sukha te taddana thoDuM hoya che paraMtu tenI pAchaLa duHkha moTuM Ave che. Ama sukhaduHkhanA mizraNane anubhava tene haMmezA Avo rahe che. paraMtu A paramatatvarUpa yeyanI prApti thaI eTale temAM kadI paNa khaMDita nahi thaI zake evuM AtyaMtika sukha ane jenuM varNana ja thaI zake nahi evI parama zAMti prApta thaI zake che. A jagatamAM je je kaMI cAlI rahyuM che, bhaviSyamAM thaze kivA pUrve thaI gayuM, te sarvane aMta moDe yA vahelo paNa chevaTe te nadIne aMta jema samudramAM tema AmAM ja thavA pAme che. A sivAya sukha ane zAMti prApta karavAne bIje kaI paNa upAya nathI. jemAM duHkha leza paNa kadI sparzI zakatuM nathI, evuM akhaMDa eka rasa sAcuM sukha ane kAyamI zAMtinuM sthAna A ja eka che ema nizcayapUrvaka samaje. anirvacanIya A paramatatva ke je vAstavika rIte nAmarUpAdithI para che, tenuM jJAna lekene thaI teo sanmArge prerAya ane cAlatA vitaMDAvAda ane durAgrahamAMthI mukta thavAya eTalA mATe zAstromAM aneka nAmarUpa vaDe A eka ja tatvane bhinnabhinarUpe samajAvavAnA prayatna thayelo che. Ama hovA chatAM ajJAnatA vaDe lokomAM tenA arthano anartho thavA na pAme eTalA mATe udAharaNa samajAvavAne mATe jema ja pAsethI paNa e amuka paisA lIdhA ne za ne ApyA, ema daSTAMta sAthe siddhAMta samajAvavAmAM Ave che tema A vRkSane AdhAre zAstrone pare uddeza samajAvavA prayatna karela che. mATe jijJAsuoe te samajI levAne yogya prayatna karavo jarUrI che. kiraNaza 28 vRkSa banI samajUtI ane paryAya saMjJAo vRkSAMka che ane ekanI samajUtI tathA saMjJAo: AkAzamAM jema akasmAta vAdaLanI utpatti thAya divA pANI jema himarUpa banI jAya athavA zuddha ane nirmaLa evA AkAzamAM vAyunI utpatti thAya tema anirvacanIya, atyaMta zuddha, AkAzanI jema sarvatra vyApeluM, sarvanuM adhikAna, taddana nirmaLa, pavitra, zAMta tathA gharamAM rahevA chatAM paNa AkAza jema asaMga rahe che tema sarvathI asaMga evA eka parama citanyatatvamAM ekAeka "huM" evA miyA bhAvanI utpatti thavA pAmI. jema suvarNane suvarNa kahevAnI jarUra hetI nathI kivA te pote je suvarNa chuM ema jANatuM paNa nathI, tema A eka parama cetanya tatvane te chuM ema kahevAnI jarUra nathI kivA mane koI bahu kahe che athavA mArAmAMthI kaMI "huM" karIne utpanna thayeluM che athavA te "su" ne jANanAre bIje kaI che, ityAdi kazI kalpanA paNa nathI. jema . AkAzane potAmAM vAyu, vahi, jaLa ane pRthvI e cAra to ane te darekamAM aneka prakAranA bheda heya che tenI kalpanA paNa hatI nathI kivA prakAzane aMdhAruM kevuM haze tenI kalpanA paNa kadI hotI nathI, tema A parama cetanya tattvane te "" zuM haze? kevuM haze? kyAM haze? tevuM kahenAre keNa haro? ityAdi kazI
Page #237
--------------------------------------------------------------------------
________________ 108 ] yanmanasA na manute yenArmano matam / [ upAsanAkASTha kira0 38 kalpanA paNa nathI. paraMtu jema gharanuM astitva AkAza vinA kadApi hoI zake ja nahi ane gharamAM rahevA chatAM paNa AkAza to taddana asaMga hoya che, te kadI ghara hovAnI icchA paNa karatuM nathI, tema na ho ema paNa irachatuM nathI ane tema kahevAvALA keIka haze evuM paNa jANatuM nathI, ghara paDe tyAM rahe tenI sAthe A AkAzane kaMI lAgatuM vaLagatuM nathI tema A tatvanuM paNa samajo. AkAza jema vAyu Adi cAre mahAbhUto tathA temAMnA sarvanuM adhiSThAna che tema A tatva ja sarvanuM adhikAna che. tenA sivAya kazAnuM astitva hoI zake ja nahi. chatAM te taddana alipta, asaMga, nivikAra, nirAkAra, avyaya, bepaNuM ekapaNuM kivA te bene jANanAro sAkSI ityAdi tamAma bhAvothI rahita, phUTastha, acaLa evuM che. vAstavika rIte te jayAM vArtha, lakSyArtha ane tatvArtha ema traNeyanI maryAdA paripUrNa thAya che evuM A paramatatva che. e rIte tenuM anirvacanIyapaNuM batAvavAnA uddezathI ja upara batAvelI vyAvahArika zabdonI racanA tene mATe zAstrakAroe karelI che ema jANavuM. eTale vyavahAramAM jema cUpa thaI jAo, ema kahetI vakhate je bhAva heya che, tema A che', "nathI" athavA tevuM kahenAro "sAkSI' ityAdi tamAma bhAvo jyAM nathI evA prakArano ni:zeSabhAva darzAve eTalo ja teno uddeza che, ema samajavuM. A tatvanI kalpanAne mATe tene tata, sata, brahma, AtmA, citanya, cidAkAza, paramezvara, akSarapuruSa, bhagavAna, jJAna, svayaMcita, sama, mahezvara turIya, mahatvAtaMtryavAna, parAciti, prakAzanibiDa, avyaya, amRtatta, AnaMda, biMdu, saMvita, mokSa, zuddhavidyA ityAdi nAmonI paryAya saMjJAo zAstramAM ApavAmAM AvelI che. A "pada' saMketadarzaka hoI kevaLa tavArthathI ja kalpI zakAya tevuM che ane jyAre aMtaHkaraNamAM UThatI "huM" "" evI rtine vilaya thaI jAya che tyAre ja te anubhavI zakAya che. A sivAya bIjI koI paNa rIte te samajavAmAM AvatuM nathI. AnI kalpanAne mATe vRkSa e vRkSAMka 1 ekamAM tene nirdeza kare che. have jema AkAzane A AkAza che ema kahevuM e paNa tenI potAnI dRSTithI nahi paraMtu bIjAnI daSTie che, tema anirvacanIya evA A AtmAne AtmA ema kahevuM e paNa vAstavika rIte tenA upara mithyA Aropa karavAmAM Avyo che. ATaluM kalaMka paNa temAM rahevA na pAme teTalA mATe tethI paNa para evo bhAva darzAvavAnA uddezathI A brahma vA AtmA (vRkSAMka 1) nI paNa upara sauthI AraMbhamAM parama, puruSottama, parabrahma, paramAtmA, kSarAkSarathI para, uttamapuruSa ityAdi paryAya saMjJAo vaDe tene nirdeza karela che. jene mATe vRkSamAM "" evo nirdeza che (juo vRkSa 4 mAM ). huM bhAvanI utpatti vRkSAMka (3) traNanI samajUtI tathA paryAya saMjJAoH AkAzamAMthI akasmAta jema vAdaLanI kiMvA vAyunI utpatti thavA pAme tema anirvacanIya evA AtmA (vRkSAMka 1)mAMthI A sarva sAmAnya evA "huM" bhAvanI utpatti vaMdhyAnA putranI jema ekAeka vivartarUpe thavA pAmelI che. vaMdhyAnA putranI jema kahevAnuM kAraNa e ke vaMdhyAne kadApi putra hoI zake ja nahi ane putra thayo hoya to vadhyA ja nathI, tema AtmA (vRkSAMka 1) mAM "huM" evA bhAvanI utpatti thavI kadI paNa zakya ja nathI e ajAtabhAva batAvavA pUrata che, tathA vivartarUpe utpatti thavA pAmelI che ema kahevAnuM kAraNa eTaluM ja ke dorIne bhrama vaDe saryuM che ema jANavuM athavA pANIne taraMza che kiMvA suvarNane dAgInA che ema kahevuM te vivarta kahevAya. tene udeza te phakta eTalo ja ke, jema dAgInAne sonuM kiMvA taraMgane pANI ja kahevuM joIe kemake sonAne kiMvA pANIne ja anakame dAgInA tathA taraMga evI saMjJAo ApavAmAM AvelI che tema AtmA ane huM e baMnemAM abhinnatA kiMvA ejyabhAva batAvo e ja eka Azaya temAM che. sArAMza e che, jene AtmA kahevo joIe tene ja "huM" ema kahevAmAM Ave che, evuM samajAvavAno uddeza jemAM heya che tene A vivata che, evI saMjJA vaDe zAstramAM saMbodheluM che. A huM' e vRkSAMka 3mAM batAvela che. Ane tvama, zuddha "huM nuM prathamanuM pratibiMba, zuddha caitanyane prathamane bAhya AbhAsa, avidyA, mULamAya, Adyazakti, mahAza..., sAMkhyakAra prakRti, vedAMtIo mAyA, AvaraNa, prathama maryAdA, niyati, mahAtama, aparA prakRti, tapasa, tamasa,
Page #238
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] te mana vaDe manana karI zakAto nathI. kemake mananuM manatva ja te vaDe che; [ 109 jaDa, pradhAnazakti, ajA, vimarza, mUlaprakRti, aniruddha, prAjJa, makAra, ajJAna, kSetra, (ajJAna uparathI jANI zakAya che tethI te kSetra kahevAya che), eni (vRkSAMka 3thI 15i sudhI tamAma bhAvo maLIne aparA prakRti kahevAya che), sarga mahAkAraNa, dharma (vAstavika nahi hovA chatAM paNa huM evA bhAvane dhAraNa kare che tethI te dharma kahevAya che ane Izvara dhama kahevAya che.), IzvarIya saMkalpa, mahAsattA, mahAciti, mahAzakti, mahAdaSTi, mahAkiyA, mahebhava, mahApaMda, mahAmAyA tathA devI vagere paryAya saMjJAo zAstrakAroe ApelI che. sAkSI vA draSTAbhAva vRkSAMka (2) benI samajUtI tathA paryAya saMjJAo: have evI zaMkA uddabhave che ke, jema AkAza e taddana nirmaLa, zAMta ane nizcala heI temAMthI te karatAM viruddha dharmanA eTale atyaMta caMcaLa evA vAyunI utpatti zI rIte thavA pAme? prakAzamAMthI aMdhAruM zI rIte utpanna thAya? eTale jema aMdhArAe prakAzane utpanna karyo athavA prakAze aMdhAruM utpanna karyuM ema kahevuM kharekhara anucita che, eTaluM ja nahi paraMtu taddana azakya che; are ! taddana sAdI vAta che ke, vyavahAramAM paNa A pANIno taraMga che ema kahevAvALA kivA tene jANanAre to pANIthI koI judo ja hoya che. pANI pote kaMI potAne huM "pANI" chuM ema jANatuM paNa nathI ane kahetuM paNa nathI. athavA gharamAM raheluM AkAza huM "AkAza" chuM tathA mane koI AkAza kahe che ema jANatuM paNa nathI. te taddana asaMga hoya che tema AtmA (vRkSAMka 1) taddana asaMga ane anirvacanIya che. tene to kalpanA paNa nathI ke huM AtmA chuM kiMvA mane koI tevuM kahenAra che athavA mArAmAM hu" karIne kaMIka utpanna thayeluM che. AthI prazna e upasthita thAya che ke badhA loke potapotAne huM ane bIjAne tuM ema kahe che e vAta to darekane niyaMprati anubhavamAM Ave che, e che kayothI Avyo? vAsa! A hu" e jenuM kArya kahevAya che evA AtmA(vRkSAMka 1)ne to te vAtanI kalpanA paNa nathI. te gharamAMnA AkAzanI jema taddana zuddha, nirmaLa ane asaMga hoya che. Ama che tyAre A "huM e Avyo kayAMthI? tenI utpatti kevI rIte thaI? tene utpatti karanAro koNa? tene jANanAro keNu? AtmA (vRkSAMka 1)nI sAthe tene saMbaMdha nathI, te pachI tene saMbaMdha kenI sAthe haze? evo kANu haze ke je A huM" ne "huM" evI chUrtinI preraNA Ape che? ityAdi prazno upasthita thAya che. te jANavuM Avazyaka hovAthI have tene vicAra karIzuM. kiraNaza 39 hunI utpatti "huM"mAMthI ja thAya che vyavahAramAM juo ke A vastu mArI che ema kahetI vakhate temAM tevuM kahenAra ane vastu ema be judA judA bhAvone samAveza thaI jAya che. mArI vastu che ema kahetI vakhate kahenArane pitAne "huM" nathI evuM kaMI lAgatuM nathI. arthAta mAruM kahetAMnI sAthe ja "hu" bhAva e enI aMtargata ja samAI jAya che. bahu" vagara mAruM hoya ja nahi. te "hu' eTale upara kahele vRkSAMka ne sAmAnya bahu samaje. have ema bane che ke mAruM kahevAne mATe te "huM"nI jarUra hoya che, te vAta te darekane spaSTa rIte anubhavamAM AvI zake tevI che ane dareka manuSya vAcyArthamAM paNa tevo prayoga vyavahAramAM nityaprati karato hovAnuM jovAmAM Ave che, tema A "huM"ne jANanAro bIjo koNa che? te kAMI A vyavahAramAM maLI zakato nathI, kAraNa ke hu"ne to huM chuM eTaluM ja eka jJAna che, paraMtu tema kahenAro athavA "huM" evI huraNA ApanAra kiMvA hune jANanAro bIje kaI maLI zakato nathI, vaLI karyA vinA ja koI kArya thayuM hoya evo vyavahAramAM paNa anubhava thato nathI, AthI ema siddha thAya che ke "huM"no dharma huM rUpe prakaTa thavuM e ja eka che ane tene jANanAre draSTA kiMvA dharmo te kaI bIjo zuddha "huM" he I te prakaTa eTale vAcArtha vaDe nahi paraMtu lakSyArtha vaDe jANI zakAya te che. e niyama jovAmAM Ave che ke, jevuM bIja hoya tevuM ja temAMthI vakSa thAya che. A bIjAMkara pAyAnusAra A "huM rUpa kArya je prakaTa thayeluM pratItimAM Ave che te tenuM
Page #239
--------------------------------------------------------------------------
________________ 110 ] tadeva brahma tvaM viddhi nedaM yadidamupAsate // kena. [ upAsanAhAs 0 39 khIja pazu tevu ja hAvuM joIe, AMbAnu jhADa jovAmAM Ave to te uparathI nakkI kahI zakrAya ke tenuM bIja paNa AmrarUpa ja hAvu joIe athavA manuSyanI utpatti thayelI hoya te! teneA pitA manuSya ja hovA joIe e vAta niHzaMka siddha thAya che, tema A hu"nI utpatti pachu huM'mAMthI ja thayelI hAvI joI e; eTale eka pratyakSa prakaTa thayelA huM ane bIjo tene hu" evo preraNA karanArA aprakaTa evA hu" hAvA ja joIe e vAta niHzaMka siddha thAya che. e rIte hunA preraka hu" vinA khIje kAI maLatA nathI. AthI prakaTa thayelA hu" e vAcyA daka kivA sa` sAmAnya hu" kahevAya che. A ja vRkSAMka 3ne hu" samajo ane tene preraNA karanArA 'hu" te lakSyAdarzaka hu' samaje, A ja zuddha 'hu" (vRkSAMka 2) samajavA. Ane biMba kivA sAkSI, draSTA, vedAMtIe Izvara, zAlahma, AdyapuruSa, pratyagAtmA, daiva, kSarapuruSa, sAMkhyakAra puruSa, yajJapuruSa, vAsudeva, sadAziva, turIya, dharmI, kSetrajJa(sAkSIpaNA uparathI jANI zakAya che, tethI tene kSetrana kahe che), virATapuruSa, virATanA abhimAnI Izvira ityAdi nAmAnI paryAya saMjJAo vaDe zAstramAM samajAveluM che. sAMkhya zAstrakArA Ane ja puruSa kahe che ane mAyAvAdIe Ate ja Izvara kahe che. A rIte jema arIse, temAM paDelAM pratiSThiA ane biA e pramANenA traNa bhAve! utpanna thavA chatAM tene tenI kalpanA paN hotI nathI ke mArAmAM bibe athavA pratibiMbe che, temAM teA sAme jevuM biMba Ave tevu pratibaMba dekhAya. Ama game teTalAM pratibiMbe| dekhAvA chatAM te kadI paNa malina thatA nathI, eTaluM ja nahi paraMtu tene te aAvAnI kalpanA paNu nathI, te te taddana asaMga ja hoya che. vaLI temAM paDelAM pratibi'e arIsAthI kricinmAtra paNa bhinna heAtAM nathI, tema AtmA (vRkSAMka 1) e arIse samajo, Izvara (vRkSAMka 2) e tenuM vivarUpa biba samajo ane hu" (vRkSAMka 7) e tenuM pratibiMba samajo. have arIsAnA dRSTAMtamAM bheda eTalA ja che ke arIsAmAM pratibiMba paDavAne mATe bIjA kAI khAdya mitranI jarUra hoya che, tyAre A AtmArUpa arIsA peAte ja pAtAmAM mitra ane pratithi'ba rUpe banele che. jema AkAzamAMthI pRthvItattva khatI temAMthI ja dharA bane che ane temAM aMdara mahAkAza tathA ceAtarapha AkAzarUpe te peAte ja heAya che, AkAzanA adhiSThAna vagara A kazAnuM paNa astitva saMbhavatuM nathI, tema A AtmA (vRkSAMka 1)rUpa arIse, biMba eTale zuddha hu" (vRkSAMka 2) tathA pratiSi`kha eTale azuddha hu" athavA zuddha huM nuM prathamanuM sphuraNa kivA khAdyAbhAsa (vRkSAMka 3)rUpe pratItimAM AvatA DAvA chatAM paNa tethI te taddana asaMga ane nirvikAra che. vRkSane mATe zAstramAM AdhAra che ke ? atyAra sudhInA vivecana uparathI ApaNe AtmA (vRkSAMka 1), sAkSI, zvira, puruSa kivA zuddha hu" (vRkSAMka 2) ane zuddha hu"nA prathamane AbhAsa athavA sphuraNa (vRkSAMka 3), Ama vRkSamAM batAvelA traNa bhAve| saMbadhamAM jAcI zakyA. kadAca kAI kaheze ke A saMbaMdhamAM AdhAra ze? te mATe zAstranu eka kathana kahuM chuM. "vam' padanuM je jJAna te Atmapada che, eTale dareka je pAte peAtAne hu"" chuM ema kahe che kivA jANe che te A sAkSI kivA zuddha "huM" nA svam (tuM) kahevAya tethI te kSam padane pete AtmarUpa che evuM je jJAna arthAt tuM "te" eTale sata krivA anivaCcanIya evA AtmA che. ema A zuddha hu'rUpa sAkSI (vrukSAMka 2), azuddha hu" eTale svam (vRkSAMka 7) ne tuM "sa" yA AtmA che ema batAve che, tyAre ja te pam (tu) ane tat rU5 AtmA e khate padanuM aikayadarzana thAya che. sArAMza, sAkSIne ja zrutizAstrakArA zuddha aham (4) kahe che (jIe rahasyApaniSada, zuka-zivasaMvAda). sivAya kaThopaniSada adhyAya 1 tRtIyA vallI maMtra 64, 65mAM je nAmeA vaDe samajAveluM' che, te vRkSamAM A pramANe che. vRkSAMka 1 puruSa *bhA vRkSanA AdhArane mATe Rgveda maDaLa 10 0 20, vAja. yanu0 31-1-15, kAva0 35-1-16, sAma 617 thI 621, athavaveda 19-6, 1 thI 16, bhAga0 11-22-17 tathA 3-11 3na0 ka. tettI bRhadA regya ityAdi upaniSado mA
Page #240
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] tethI brahmane upAsanArAonuM je upAya te brahma nathI. te sAkSItvathI para che. [ 111 vRkSAMka 4 avyakta, vRkSAMka 7 mahata, vRkSAMka 10 buddhi, vRkSAMka 11 mana, vRkSAMka 6 thI 17 sudhInA sarva bhAvane artha tathA vRkSAMka 13 thI 15Na sudhInA sarva bhAvone kArya kiMvA iMdriya evI saMjJA vaDe samajAvela che. AmAM vRkSAMka rano samAveza vRkSAMka 1mAM ja karela che tathA vRkSAMka 3-5-6 4mAM, 8 ane tenA aMtargata AvelA sarva bhAvo tathA 9ne samAveza 7 mAM ane 12ne samAveza 11mAM ja karela che. Ama vRkSAMka 2, 3, 5, 6, 8, 9 tathA 12 eTalA bhAvo A upaniSadamAM alaga batAvelA nathI, paraMtu atre purANadinA abhyAsake paNa sugamatAthI spaSTa rIte samajI zake teTalA mATe vadhu spaSTatA karelI che. purANu zAstrakAre vRkSAMka 1 AtmA, vakSAMka 2 puruSa, vRkSAMka 3 prakRti, kSAMka 4 pradhAna, vRkSAMka 6 mahAprANu (sUtrAtmA), vRkSAMka 7 mahata, vRkSAMka 8 ahaMkAra tathA vRkSAMka 8 (1) 8 [2] ane 8 (3)mAM batAvelA tamAma peTabheda tathA vRkSAMka 9 citta, vRkSAMka 10 buddhi, vRkSAMka 11 mana ane vRkSAMka 12 hiraNyagarbha tathA vRkSAMka 17 samaSTi abhimAnI brahmadeva hAI vRkSAMka 14 thI 15i ne samaSTi virATa eTalI saMjJAo vaDe samajAvela che. A badhuM maLIne virATane bhUladeha kahevAya che(bhA ska, 3-11 juo): A rIte samajAvavAne zAstrakArone uddeza tattvanI bhinnatA batAvavAno nathI, paraMtu dhyeyane spaSTa ane bane teTalI saraLatAthI samajAvI zakAya eTalA mATe tenuM vistRta vivecana karIne samajAvavAno hoya che ema samajavuM A zAstra AdhAra vaDe paNa samajI zakAze ke AtmA, Izvara ane mAyA arthAta krame (1) anirvacanIya tatva, (2) layArthadarzaka zuddha huMrUpa tava tathA (3) ne AbhAsa kivA pratibiMba skuraNa pAmeluM vAcyArthadarzaka "huM" evuM prakRti vA mAyArUpa tattva ema traNa tanI utpatti sabaMdhamAM ApaNe kaMIka jANuM zakyA. huM ane sAkSI bhAvanI paraspara sApekSatA AtmA te taddana asaMga ane nirvikAra che, tathA "huM ane tene sAkSI e baMne paraspara eTalA badhA saMlagna che ke eka vagara bIjAnuM astitva kadI paNa saMbhavatuM nathI. jema mAruM kahetAMnI sAthe temAM huM AvI jAya che, tema "huM kahetAMnI sAthe ja temAM tenA sAkSIbhAvano samAveza paNa anAyAse ja thaI jAya che, jema manuSya ane tenI chAyA e bane paraspara saMlama hAI sApekSa bhAve che. ekane choDI bIje rahI zakatA nathI tethI te sApekSa kahevAya che. eTale jema chAyA hoya te manuSya hevo ja joIe, tema "hu' kahetAMnI sAthe ja tene sAkSI zuddha "huM haze ke nahi evI kalpanA karavAnI jarUra rahetI ja nathI. paraMtu jema vIjaLIne dI jyAre prakaTa thAya che tyAre ja ApaNe jANI zakIe chIe ke tene preraNA athavA baLa ApanArI kaI gupta zakti avazya che ane AvI preraNAtmaka zakti jenA AdhAre vA adhiSThAna vaDe rahe che evuM eka tenuM mULa sthAnaka che, tene vIjaLInuM ghara kahe che, temAM A vidyutazaktine sAThe gurUpe rahelo hoya che, chatAM te jyAre dIpa dvArA prakaTa thAya che tyAre ja temAM vidyuta che ema jANI zakAya che, tema A zuddha "huM" te tyAre ja jANI zakAya che ke jyAre A "huM" evA bhAvanuM prAkaTya thAya che ane "huM" nuM prAkaTya thayuM ke tene sAkSI kaI che ane temAM "huM" ne prAkaTya karavAnI zakti che, ema siddha thaI zake che. Ama jo ke "hunuM prAkaTya to tenA eTale sAkSI athavA zuddha hInA AdhAra upara ja avalaMbIne hoya che. te tenI sattA kiMvA AjJA vinA kiMcitmAtra paNa kAMI karavA zaktimAna heto nathI. A zuddha ja (vRkSAMka 2)e niyata karyA pramANe ja pratibiMbarUpa bahu' (vRkSAMka 3) potAnuM kAma kare che, AthI tene niyati paNa kahe che. chatAM A niyatine preraka sAkSI athavA draSTA Izvara (kakSAMka 2)che, ema te jyAre niyatirUpa huM (vRkSAMka 3)nuM prAkaTya thAya tyAre ja jANuM zakAya che. Ama ApaNane "huM"25 mAyA (vRkSAMka 3) ane Izvara (vRkSAMka 2) e baMnene sApekSa bhAva samajAya. A mAyArUpa je huM (sAMka 3) e ja A sarva samamAM paNa sUma ane rasthULa bhAvanuM mULa kiMvA Adi sthAna samajavuM. A je je kAMI sthULa kiMvA sUkSama bhAvo ApaNA jevAmAM, jANavAmAM kiMvA manAdi vaDe ciMtana karavAmAM Ave che te sarvanuM mULa A ja che ema jANe.
Page #241
--------------------------------------------------------------------------
________________ 112 ]. cakSuvA na vasmata cena rahnA pati | upAsanAkASTha kira0 40 huM ne sAmAnya bhAva: jema ke sonuM ema kahetAMnI sAthe, eTale sonuM e eka zabdamAM ja jagatamAM jeTaluM suvarNa haze te badhAne samAveza thaI jAya che; ghara kahetAMnI sAthe ja temAM bhI, bArIo, bAraNAM, agAzI, jamIna, khIMTI vagere sarvane samAveza thaI jAya che, athavA jaMgala kahetAM temAM nAnAM moTAM tamAma samAveza thaI jAya che, tema A huM (vRkSAMka 3) kahetAM ja temAM che, te, A, mAruM, tAruM, tame, amo ItyAdi vaDe je je kAMI bhAva pratIta thatA hoya, te tamAmane samAveza thaI jAya che. jema pANI kahetAMnI sAthe ja temAM nadI, nALAM, taLAvo, kuvA, vAva, samudra, mahAsAgara, varasAda, merImAMnuM pANI vagere tamAmano samAveza thaI jAya che athavA samudra kahetAM ja temAMnAM taraMge, phINa, parapoTA tathA te madhye rahenArAM anaMta jaLacara prANIo vagereno samAveza thaI jAya che; tema A "huM' kahetAMnI sAthe ja draSTA, darzana ane dasya; jJAtA, jJAna ane ya; kartA, karaNa ane kArya; pramAtA, pramANa ane prameya; boddhA, buddhi ane bauddhavya; maMtA, mana ane maMtavya; vAcaka, vAcana ane vAra ityAdi tamAma bhAvono samAveza thaI jAya che. kalpanA karo ke AkhA jagatanI aMdara khANamAM che ke alaMkAra rUpe loko pAse saMgrahamAM che, paraMtu sonuM ema kahetAM ja te badhAne samAveza temAM anAyAse ja thaI jAya che, AthI sonuM e tenuM sAmAnya nAma kahevAya che athavA jema manuSya ema kahetAM ja jagatanAM tamAma manuSyane bhAva temAM samAI jAya che, te sAmAnya bhAva kahevAya che; paraMtu jema suvarNane jyAre vyavahAramAM vizeSarUpamAM batAvavAnuM hoya to te alaMkAramAM nAma, rUpa, AkAra, vajana, kiMmata, kasa vagere judA judA aneka vibhAga vaDe pracAramAM Ave che; tema A " e sAmAnya "huM' che ema samaje. have upara jaNAvyA pramANe jema A alaMkAro che, ema vizeSa bhAvathI batAvavAnAM hoya tyAre A sonAnuM kuMDaLa che, A sonAnuM kaDuM che, ema kahevAya che, paraMtu temAMthI suvarNa evo sAmAnya bhAva to kadI paNa chUTa nathI; tema mAruM, tAruM ityAdi nAmarUpa vaDe vyavahAra karatI vakhate A "hu e sAmAnya bhAva to kadI paNa chUTI zakato nathI. AthI leke vyavahAramAM potAne mATe "huM', ane bIjAone mATe "tuM" ema kahe che ane jene tuM ema kahevAmAM AvyuM hoya te jyAre vyavahAra kare che tyAre te potAne mATe "huM'ne pitAne "tuM" kahenArane mATe UlaTuM tuM ema kahe che. Ama eka ja manuSya "huM" ane "tuM" bane che, te A pakI kharuM zuM ? "huM" ke "tuM"? AthI ema nizcaya thayo ke huM" e sAmAnya bhAva heI "" to tenA upara vivarta kivA AbhAsarU5 mithyA Aropa athavA te paryAya saMjJAdarzaka che. arthAta "huM" nuM ja "tuM" evuM nAma che. A rIte "huM" ne sarvAtmabhAva siddha thayo. Ama bahu tene sAkSI ane AtmA ema vRkSamAMnA ekathI traNa bhAnuM svarUpa ApaNuM samajavAmAM AvyuM. have "huM'mAMthI "tuM" kivA mAruM e bhAva zI rIte prakaTa thavA pAmyuM tene vicAra karavAnuM che. te pUrve Ane mAyA kiMvA avivA kema kahe che tene saMkSepamAM vicAra karIzuM. mAyA kene kahe che? upara kahevAmAM AvyuM che ke, zuddha "huM" ne draSTA, sAkSI, vedAMtIo Izvara ane sAMkhyazAstrakAra puruSa ityAdi saMjJAo Ape che tathA temAMthI thayelA A pratibiMbarU5 "huM" meM AbhAsa kahe che. Ane ja vedAMtIo avivA athavA mAyA ane sAMkhyo prakRti kahe che. tene avidyA, mAyA kiMvA prakRti ema zA mATe kahevAmAM Ave che, te ghaNe bhAge to uparanA vivecanathI samajavAmAM AvyuM haze ja. je kadI vilamAna nathI te ja avidyA, mAyA, kiMdhA prakRti kahevAya. tene TUMkamAM eTale ja eka artha che ke jema "tuM" kahevuM e vAstavika paryAye "huM" nI ja bIjI eka paryAya saMjJA che tema A "huM" e paNa jyAM "huM' evA bhAvanuM kadI astitva ja nathI tevA anirvacanIya sthAnanI paryAya saMjJA che. arthAta jema "mAruM" e "huM"ne vivartI che, eTale mAruM evI saMjJA " huM' nI ja che; ema A "huM' e paNa zuddha "huM' bhAvanuM pratibiMba kivA mithA phuraNa athavA te vivarta che. eTale lakSayArtha vaDe jANI zakAya evo je zuddha "huM kiMvA Izvara (vRkSAMka 2) e ja jalataraMganI jema vivartarUpe "huM' (kSAMka 3) evA vAgyArtha bhAve prakaTa
Page #242
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] jene cakSuo nathI joI zakatAM te, ne A badhuM je cakSuo vaDe javAya che te brahyA che, [113 thayelo hoya ema bhAse che. arthAt jema "mama" ane tene jANanArA "huM' no abhinnabhAva siddha thAya che, tema A "huM' (vRkSAMka 3) tathA tene jANanArA tenA sAkSIrU5 zuddha "huM' (vRkSAMka 2) nI abhinnatA ja siddha thAya che. have je A zuddha huM eTale sAkSI (vRkSAMka 2) che, e paNa vAstavika to azuddha "huM" (vRkSAMka 3 )nuM prAkaTya thavAne lIdhe ja che ema lakSyArtha vaDe jANI zakAya che, je upara kahevAmAM AveluM ja che; paraMtu jayAM A lakSyAtha sahita vAcyArtha darzaka "huM" ne ja vilaya thAya che, evuM je anirvacanIya pada ke jene tatakiMvA AtmA evI saMjJA vaDe saMbodhavAmAM Ave che (vRkSAMka 1 juo) te padane A huM' e vivarta che. eTale je anirvacanIya evuM Ama pada te ja A "huM' rUpe kahevAya che ane A "huM" te ja anirvacanIya evuM Atmapada che. A rIte "huM" bhAva ane anirvacanIya bhAva e baMnenI abhinnatA siddha thatAM tenA sAkSI bhAvano vilaya paNa anAyAse ja thaI jAya che, eTale jema ghaDe phUTI jatAMnI sAthe temAMnA AkAzane vilaya mahAkAzamAM anAyAse ja thaI jAya che tathA maThano nAza thatAM ja temAMnuM AkAza mahAkAzamAM maLI jAya che, tema "huM" rUpI dharma (vRkSAMka 3) evo jaDabhAva ke je vAdhyArthathI jANI zakAya che, tene vilaya thatAM ja tene sAkSI to anAyAse ja AtmasvarUpa banI jAya che, ane Ama thatAM AkAza jema "huM AkAza chuM,' ema jAtuM nathI kiMvA mane keAI tevuM kahenAro haze, evI tene khabara paNa hotI nathI, tema A " huM' ane tenA sAkSIbhAvano vilaya thatAM AtmA evuM | nAma paNa te padane lAgu paDI zakatuM nahi hovAthI te karatAM paNa para eTale tene AtmA athavA te pada anirvacanIya che evuM kalaMka paNa rahevA nahi pAme; eTalA mATe tene parama, paramAtmA, puruSottama, parabrahma evI saMjJA zAstromAM darzAvelI che (juo vRkSAMka 3 ). A padanI prApti e ja eka sarvanuM dhyeya che. tamAma bhAvone aMtarbhAva ane A padamAM ja thAya che. meDA vaDelA darekane A sthAne ja pahoMcavAnuM hoya che. A pada ja sukha ane zAMtine mahAsAgara che. tyAM gayA pachI prakAzane jema aMdhakAranI jANa hotI nathI tema duHkha kyAM haze, kevuM haze ? ItyAdi kalapanAne aMza paNa heto nathI; eTale "huM" (vRkSAMka 3) evo vAcyArthadarzaka bhAva, sAkSI athavA zuddha "huM" (vRkSAMka 2) e lakSyArthadarzaka bhAva ane tata, Ama (vRkSAMka 1) kiMvA anirvacanIya e bhAva tatvArthadarzaka che ane te karatAM paNa para e paramAtmA, puruSottama, parabrahma e bhAva sarvathI para che ke jyAM A traNe bhAva nathI; anirvacanIya padanI paNa pUrNAhuti evuM A "para' saMjJAdarzaka thAnaka che ( juo vRkSamAM che ). A pada kevaLa anubhavAya che. te ja A tattvArtha, lakSyArthI ane vAyArthadarzaka hoI abhinna evA ekarUpe ja che. AthI ja zAstrakAro mAyA eTale kaMI che ja nahi, AtmAmAM kadI mAyAnI utpatti thavI zakya ja nathI ityAdi ka che. A rIte mAyanuM svarUpa samajAyA pachI mAyAmAMthI vivakrame AgaLano vistAra zI rIte thavA pAmyo, tene vicAra karavAmAM saraLatA thaze. kiraNAMza 40 avyakta bhAvanI utpatti vRkSAMka (4) racAranI samajUtI ane paryAya saMjJAoH AtmA (kSAMka 1) te taddana anirvacanIya che je upara kahyuM che tathA zuddha bahu (vakSAMka 2) ane tenAM pratibiMbarUpa huM (vRkSAMka 3)nI utpatti vivartA bhAve zI rIte thavA pAmI, te paNa upara kahevAmAM AvyuM che. A jaDa dharmarUpa "huM' (vRkSAMka 3)ne pote koNa? pitAnuM sAcuM svarU5 zuM? pitAnuM utpatti rasthAna kayuM? te jANavAnI icchA thavAthI teNe potAnA sAkSI zuddha "huM' (vRkSAMka 2)ne prazna karyo ke, he zuddha "huM'! huM potAne mATe "huM" "huM" evuM je kahuM chuM, te huM keNa chuM? A huM 25 evA mArI utpattinuM mULa sthAnaka kayuM? tenA prazna uparathI A zuddha "huM" (2kSAMka 2), pratibiMbarUpa "huM" (vRkSAMka 3) ke je "huM" tene "tuM" thAya che, tene kahe che ke, te svanuM (4) 25 "ha" ! tuM jene "huM" "huM" ema kahe che, te "huM" to tava ahi eTale te" brahma vA AtmA (vRkSAMka 1) che arthAta jyAM "huM' (vRkSAMka 2) ane 'tuM' (vRkSAMka 3) e baMne bhAva nathI evuM je anirvacanIya pada (vRkSAMka 1) te ja tuM che. e ja Atmapada heI te ja tAruM sAcuM svarUpa che. te bhAvane anubhava te tuM jyAre A bahuM, huM evI phuraNane paNa vilaya karaze tyAre ja thaze, kAraNa ke tAre vilaya thatAM huM pote paNa te eTale AtmasvarUpa ja banuM chuM. tAtparya ke, "huM' te tArA (2kSaka 3 ) sAkSI chuM te(vRkSAMka 1)ne eTale AtmAne nahi, tethI tAre vilaya thaze eTale tArI
Page #243
--------------------------------------------------------------------------
________________ 114 ] deva # i vikti ne mujAte I zena. [ upAsanAkA kira0 40 sAthe mAro vilaya te svarUpamAM anAyAse ja thaI jaze; mATe jyAM huM' evo bhAva nathI evuM anirvacanIya sthAna te ja tAruM sAcuM svarUpa che. AthI A vamarUpa "huM" (vRkSAMka 3) ema samajo ke tyAM eTale AtmAmAM ja che " evo bhAva nathI. AthI teNe "huM nathI." "huM nathI," evo adhyAsa daDha karavA mAMDyo, paraMtu jo teNe "huM nathI " evuM kahevAne badale "huM" no vilaya karI nAkhyo hota te sarva anarthomAMthI mukta thaI te anirvacanIya evA Atmapada(vRkSAMka 1)nA svAnubhavamAM sthita thaI pite kRtakRtya banI jAta; paraMtu tema karavAne badale "huM nathI,' evuM karavAthI ema banyuM ke, jema kaI vastu pitAnI pAse ja hoya chatAM jANe ajAce te mArI pAse nathI ema kahevAmAM Ave to te vastu te che ja ane vaLI te upara nathI' evA eka vadhu bhAvano Aropa che. tema AmAM paNa ema banyuM ke, "huM nathI' ema kahevAmAM sAkSIbhAva saha pote "huM to hato ja, temAM vaLI " huM nathI' evA eka abhAvano umero thayo. e rItano je nAmarUpa bhAva e ja avyakta kahevAya che (vRkSAMka 4). avyakta divA nAhama avyakta tanya vRkSAMka cAranI utpatti tathA paryAya saMjJAo : A rIte zuddha "huM ane temAMthI thayela azuddha "ha'nI upattino krama ApaNuM jANavAmAM Avyo. have AgaLane vistAra zI rIte thavA pAmyo tene vicAra karavAnI jarUra che. upara kahevAmAM AvyuM che ke, A pratibiMbAtmaka 'huM' (vRkSAMka 3)mAM ha nathI, evo je vivartabhAva utpanna thavA pAmyA te kAMI sAkSI, zuddha "huM" Izvara athavA puruSanA koI kama thakI nahi, paraMtu kevaLa tenI IkSaNa eTale draSTava (dapha) zakti vaDe ja kSobha utpanna thayela che. vyavahAramAM jema koI kArya netranA izArA vaDe ja karavAmAM Ave che kiMvA krodha paNa netranA izArA uparathI ja jANavAmAM Ave che, tema A sAkSarUpa zuddha "huM" puruSa kivA Izvare kevaLa dravazakti vaDe ja A pratibiMbarUpa "hu' vRkSAMka )mAM kSobha eTale aMdana utpanna karyuM che. Izvare phakta IkSaNa vaDe kArya kareluM hovAthI tene sapanA chA kare che. e rIte .yAre "huM' (akSAMka 3)mAM kSobha thavA pAme che, tyAre A ikSiNazakti35 Izvara (vRkSAMka 2) dhamAM kahevAya che. kema ke te huM e bhAvane dhAraNa karanAro bane che. AthI te dhamI ane teNe dhAraNa karela "huM bhAva e dharma kahevAya che. Ama te jyAre huM evA vivartabhAvane dhAraNa karanAra dharmavALo bane che, tyAre te ja prakRti kivA mAyA kahevAya che, ke je vAstavika AtmA (vRkSAMka 1)mAM kadI che ja nahi. A mujaba mAyAnA traNa guNemAM IzvaranI kALarU5 IkSaNa zakita vaDe sauthI prathama bha thavA pAmela hevAthI Izvarane mAyapAdhika zabalabrahma paNa kahe che. A IzvaranI je IkSaNazakti te ja carAcarane niyamamAM rAkhanAro sarvabhakSI kALa kahevAya che. Ama draSTA kivI Izvara (rakSAMka 2), e sarvajJAnano preraka hovAthI jJAnazaktirUpe, tenI IlaNazakti e kALa ane mAyA e deza kahevAya che tathA mAyAnA traNa guNomAM se bha utpanna thavo te kriyA karAya. A mAyA ane te vaDe utpanna thatI tamAma dazyajALa (vRkSAMka 3 thI 15 ), IzvarIya IkSaNa zakitarUpa kALanA jaDabAmAMthI kadI paNa chUTI zakatI nathI. teNe karAvI ApelA niyama pramANe ja tene cAlavuM paDe che, temAM te jarA paNa pheraphAra karavA karI zakitamAna nathI tethI A mAyA divA prakRtine niyati paNa kahe che. Ama mAyA e niyati, tene niyamanamAM rAkhanAro te Izvara ane tenI IkSaNazakitarUpa kALa te deva kahevAya che. dhamAM paNa te (Izvara)ne ja kahe che tathA niyati e dharma bane che. A niyatimAM traNa guNe ane jJAnazakina kriyAzakita, paMdazakita, manaHzani, dravyazakti ityAdi vyavahAramAM raDalI tamAma zakitao sUmarUpe hoya che. Ama pANI tathA hima(bara)nI jema Izvara kiMvA puruSa (vRkSAMka 2) pote ja potAnI IkSazakita vaDe potAmAM mAyA, prakati athavA niyatirU5 vivartabhAvane pAmAM te pote ja prathama pitAnI kALarUpa viArtA zakitarUpe banI te dvArA prathamataH traNa guNemAM kSobha utpanna kare che; e ja satva, raja ane tama e traNa guNonI A utpatti samaje (juo vRkSAMka 3nA peTAmAMnA 1, 2, 3 bhAvo). A pramANe Izvara vA purUnI IkSa kRzakita vaDe mAyA, prakRti, kivA niyatinA sattA, raja ane tama e traNa guNomAM kSobha upanna thayo che. sarvemAMthI jJAnazakita, rajamAMthI aMdazakita tathA tamogumathI dravyazakita e rIte kSebha thavA pAmela che. ane tatpazcAta guNe saha te traNe zaktinuM ekarUpa evuM mizra zuM banyuM che. jema jeTalA suvarNanA dAgInA banAvavAnA hoya teTalA senAnI prathama eka lagaDI banAvavAmAM Ave che, tema A traNuM guNenuM samamitra gAtmaka evuM avyaka tatva-ke jene kAra eTale "huM" nathI, evI saMjJA vaDe samajAveluM che (juo vRkSAMka ), te tatva baneluM hoI carAcara bhAvi
Page #244
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] tethI brahmane upAsanArAonuM je upAya te brahma nathI, te sAkSItvathI para che. [ 115 jagatanI utpatti sthiti ane layanuM bIja temAM ja raheluM che. jema sonAnI lagaDImAM alaMkAronI utpatti, rithati ane laya avalaMbe che tema A avyakta tasvarUpa vivartamAM je bhAvi aneka brahmAMDanI utpatti, sthiti ane layanuM bIja raheluM che. A avyakta tattamAM jema traNa guNenuM mizraNa che tema jJAnazakti, manaHzakti, spaMdazakti, smRtizakti, buddhizakti, pratibhAzakti, kalpanAzakti, kriyAzaki, dravyazakti vagere tamAma zaktionuM bIja paNa che. A avyaktamAM je jJAnazaktino aMza te ziva kahevAya che. jema suvarNanI lagaDInuM jJAna be prabhAre thaI zake che: (1) huM savarNa chuM, ane (2) huM alaMkAro che, tema A avyaktamAM paNa be prakAranuM jJAna che. temAM "huM AtmA chuM evA jJAnano prAdurbhAva thAya che, tyAre te ziva kahevAya che, paraMtu tene badale viparIta jJAna eTale ajJAnanA prAdurbhAvane lIdhe tene avyakta prakRti, nAna, pradhAna, mahAzUnya, abhAva, jaDabhAvanuM mULa AraMbhasthAna, mahAkAza, suSuptinuM mULa bIja ityAdi saMjJAo vaDe saMbodhavAmAM Ave che. sarva brahmAMDane temAMnAM caudaloka saha jyAre vilaya thAya che tyAre te sarva A avyakata padamAM sthita hoya che tathA tamAma loko jyAre gADha nidrAmAM hoya che tyAre paNa temanI A avyakta padamAM ja sthiti hoya che. temAM ja bhAvi aneka brahmAMDanI utpattinAM bIje rahelAM che. A rIte ApaNe manamAMthI dhArI gerasamajane lIdhe bhrama vaDe aneka brahmAMDano mahAna vistAra jemAMthI thaI zake evA bIjanI utpatti zI rIte thavA pAmI, te avyakta bhAvanI spaSTatA, samajI zakyA. ardhanArIzvaranI utpatti vRkSAMka (5) pAMcanI samajutI tathA paryAya saMjJAoH have jema jhADanA bIjamAMthI aMkura nIkaLe che te pahelAM temAM be phADa (bhAga) paDe che athavA mAruM zarIra kaDe ja temAM huM ane mAruM evA baMne. bha che eka sAthe ja AvI jAya che, tema A avyakta 35 mizrita 2 DelA sarava ane rajoguNanA mizraza vaDe jJAnazakti tathA rajatamanAM mizraza vaDe kriyA ane dravyazakti ema chatara tamAma zaktionA aMza sahita A zaktionuM mizrAtmaka enuM eka navuM A avyakta kRti (valAMka 4 mAMthI nIkaLe che. A tatvamAM jJAna zaktinI aMtargata manaHzakti tathA kriyAzaktinI aMtargata 25da ane dravyazaktine samAveza thaI jAya che. AmaM avyaktarU5 bIjamAMthI vyakta aMkura utpanna thatAM pUrve jJAnazakti tathA kriyAzakti yukta evuM eka tanya prakaTa thavA pAmeluM che. jene ardhanArInaTezvara, prakRtipuruSa, vizakti ityAdi sajJa e che. Ama A eka tatvamAM ja be tatvono samAveza eka sAthe thayelo che, haju sudhI be judAM judAM thayAM nathI evuM A tava che (juo vRkSAMka 5). temAM naTezvara, purUSa kiyA ziva e jJAnazaktine aMza samaja tathA anArI prakati. kivA zakti e saMjJAothI darzAvavAmAM AvatA aMza kriyAzakti samajo. AmAM uttarottara eka eka aMzanuM mizraNa hoya che. jema ekaMdara suvarNamAMthI daza tolAne suvargane eka geLe judo karyo te avyaktatava (vRkSAMka 4) samaje, temAMthI be velAnI vIMTI, trazuM telano achoDe ane pAMca tolAnuM kaDuM ema traNa AkAre banAvavAnA che e nizcaya thaye; paraMtu haju sudhI tevA judA bhAge pADyA nathI. Ama trazuM bhAga pADavAno je nizcaya tha te ja ardhanArInaTezvara svarUpa lakSAMka 5) samaje; kema ke A temAMthI pADavAnA judA judA bhAganuM mUlama svarUpa thayuM. tyAra pachI thayelA nizcayAnusAra temAMthI upara pramANe judA chA traNa bhAge pADyA te ja mahAprAga (kSAMka 6) samajo. pachI temAM aneka nakazI vagere karyuM te mahattarathI mAMDI brahmAMDAdi (vRkSAMka 7 thI 154) sudhInA bhAvo che ema samajo. bAda pharIthI dAgInAone bhAMgI ne daza tAlAno eka goLA banAvI dIdho to temAMnI tamAma nakazI vagere sau vilaya pAcho A avyakta mAM ja thAya che. A rIte temAMthI TukaDAo karavA parvenI je viti te vyakti ane amuka tolAne amuka alaMkAra banAve e pramANe je nizcaya karo te A jJAnazakti athavA kriyA tathA dravyazaktinuM mizra rAtmaka evuM ardhanArInaTezvara, prakRtipuruSakivAzi zaktirUpa tatva samajavuM. AmAM jJAna ane kriyA bana hovAthI tenI aMtargata AvelAM (vRkSAMka 6 thI 15 6 sudhInA) tamAma tane prathama jJAna ane pachI kriyA e baMne zaktionI jarUra hoya che. AthI vyavahAramAM paNa dareka manuSyane kaI paNa kArya karatA pUrve prathama te aMta:karaNamAM vicAra karavo paDe che ane pachI te kiyA kare che. AmAM vicArane preraNA devI te jJAnazaktinuM kArya heI, tyAra pachI pratyakSa sthava kriyA karavAmAM Ave che, te kArya kriyAzaktinuM che. Ama kriyA thavI te kriyAzakti tathA tema thavA saMkalpane preraNA thavI. te jJAnazakti kahevAya. A baMne zaktio ane prakRti ane purUvAMzarUpa che,
Page #245
--------------------------------------------------------------------------
________________ 116 ] atrena 1 moti vena progrAma tam [ upAsanAkA kira0 41 kiraNaza 41 mahAprANa kivA sUtrAtmAnI utpatti vakSAMka [6] chanI samajUtI ane paryAya saMjJAo : upara jaNAvyA pramANe sonAnI lagaDIne be traNa ane pAMca tolAnA judA judA TukaDAo karavAmAM Ave che. temAM prathama tevo nizcaya thayA pachI jema ardhanArInaTezvara(vRkSAMka 5)mAMthI aneka bhAvo vaDe kTA paDavuM tenuM nAma ja mahAprANa kivA sutrAtmA samajo. mama (mA) e bhAvanuM mULa prAkaya sthAna A ja che. senAnA TukaDAo paDyA eTale tene tapAvIne sArI rIte zuddha karavAmAM Ave che ane pachI tene eraNa upara TIpIne kivA tAra vagere kADhIne potAnI icchAmAM Ave tevI rIte nakazIvALI AkRti taiyAra karavAmAM Ave che. Ama TukaDA paDyA pachI ane alaMkAra taiyAra thatAM sudhInI je kriyAo te pratyakSa kArya banyA pUrvanI sumasthiti samajavI. tema A mahAprANamAMthI krame aneka brahmAMDa utpanna karavArUpa kAryasRSTi ke je caudalo vaDe vyApelI jovAmAM Ave che te te tenuM pratyakSa prakaTa thanAruM kArya che(rakSAMka 13 thI 15 gha juo). te kAryo thatAM pUrve A jIva mA athavA mahAprANa nIce batAvyA pramANe mahattavAdi vivartabhAvane pAme che tene kAraNataro kahe che, je atyaMta sukSama che. mALAmAM dorInI aMdara jema maNi parovAIne rahelA hoya che, tema A mahAprANa, sUtrAtmA, jIvAtmA yA maka(mAsa) evA bAvanI utpattinuM sthAna eTale judApaNAno bhAva batAvI zake evuM sthAnaka kahe, te ja A tatva che. jema maNimAM doro parovAyeluM hoya che, tema e tatva ja darekamAM parovAyeluM hovAthI tene mahAprANu athavA sUtmA kahevAmAM Ave che. A prANu paramAtmA, virATapuruSa kiMvA bhagavAnane samajo. Ane ja mahAprANa, mukhyaprANa, chavAtmA, chatrabhUtaprakRti, jIvaloka, mar bhAvanuM prAkaTaya sthAna, sUtrAtmA, zakti, prAkRta ane vikRta sASTraenuM mULa AraMbhasthAna, tejasa(phakta mana:zakti uparathI jANI zakAya che, tethI te tejasa kahevAya che), svama avasthA; bhUtAkAza, cidAbhAsa, 3kAra, pradyumna ityAdi saMjJAo che; Ane ja artha paNa kahe che. kArya thatAM pUrvanA je tene sUkSmabhAva hoya che te ja artha kahevAya che(juo vRkSAMka 6) tathA kAryanI pratyakSa prakaTatA thavI tene kAma kivA karma kahe che(juo vRkSAMka 13). sArAMza, virATa purunA kAraNa deha(vRkSAMka 3 thI 5)ne dharma, virATa puruSanA sUkama athavA liMga deha(vRkSAMka 6 thI 12) ne artha tathA virATa puruSanA sthaladeha(vRkSAMka 13 thI 15 6 sudhInA tamAma kArya)ne kAma vA karma ane virATa puruSanA aMdhakAna evA AtmA vA brahma(2kSAMka 1)ne mokSa kahevAmAM AveluM hoI te parama sthAnanI prApta karavI e ja sarvAnuM aMtima dhyeya che. mahattattvanI utpatti mahattava vRkSAMka (7) sAtanI utpatti tathA paryAya saMjJAo : A mahAprANu, jIvAtmA vA sUtrAtmAmAMthI prathama mahattavanI upata thavA pAmelI che. Ane zAstramAM paramAtmAnuM aMtaHkaraNa paNa kahe che. kAraNa ke jagatamAM jeTalAM jeTalAM samaSTi aMta:karaze che te sarvanuM mULa AraMbhasthAna A ja che. tamAma baSTi eTale ekeka nAM aMtaHkaraNe maLIne eka samaSTinuM aMtaHkaraNa thAya che tathA AvAM aneka samaSTi chonAM aMtaHkaraNe maLI A aMtaHkarazuM thayeluM che, tethI tene virATanuM athavA bhagavAnanuM aMtaHkaraNa ema paNa kahe che. prAkRta cha sRSTio paikI A pahelI sRSTi che. Ane mahattatva, aMtaHkaraNa, bhUtaprakRti, mahAmAyA pratyAdi paryAya saMjJAo zAstromAM ApavAmAM AvelI che (juo kSAMka 7). ahaMkAranI utpatti ahaMkAra vRkSAMka (8) AThanI samajUtI tathA paryAya saMjJAo : upara mahattattva eTale bhagavAnanuM hadaya kiMvA aMtaHkaraNa kahyuM, temAMthI huM' "huM evA aneka ahaMkAra bhAvanI utpatti thatI rahe che. ahaMkAranA devatA ddha hAI prAkRta sRSTimAMnI A bIjI sRSTi che(juo vRkSAMka 8). atyAra sudhI je vistAra kahevAmAM Avyo temAM uparanAM dareka tattavonuM mizraNa to hoya che ja. jema ke, 3mAM 2, 4mAM 2 ne 7nuM; pamAM 2 thI 4nuM; 6mAM 2 thI 5nuM; mAM 2 thI 6nuM tathA 8mAM 2 thI 7nuM mizraNa heya che. A vivecanano uddeza e che ke upara mAyA (vRkSAMka 3)mAM Izvara (dakSAMka 2)nI IkSaNarUpa kALazakti vaDe satva, raja ane tama paNamAM be utpanna thavA pAmyo ema ne kahyuM che, te ja traNa gune vivartame atyAra sudhI eTale A
Page #246
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ]je zrotrathI sAMbhaLI na zakAya evuM, ne A badhu je zrotrathI saMbhaLAya che te paNa brahma che; [117 ahaMkAra tatva sudhI vikAsa thayela che; e ahaMkAra ja tamoguNanA vizeSapaNane lIdhe tAmasa, rajoguNanA vizeSapaNAne lIdhe tejasa ane sattvaguNanA vizeSapaNane lIdhe vaikArika ema traNa prakArane thayo che. A ahaMkAra sUkamamAMthI jaDanI prakaTatA karanAre benI gAMTha samAna vacalA sAMdhArUpa che, ema jANavuM.' vArika, tejasa ane tAmasa ahaMkAre ahaMkAra vRkSAMka [8] AThanA paTAbhAvo 6 thI 6 tathA a, ba, zuM ane tenI aMtargata AvelA bhAvanI samajAtI H ahaMkAranI aMdara je A tAmasa, taijasa ane vaikArika evA traNa prakAre kahyA te ja krame trIjI, cothI ane pAMcamI prAkRta sRSTio kahevAya che (juo krame 6, 6 ane phu A ja krame kArya (6) kAraNa (6) tathA phaLI () kahevAya che. AmAM kAraNa eTale ja adhyAtma, kArya eTale adhibhUta ane katAM te adhideva kahevAya che. adhideva kiMvA kartAmAMthI mane maya (6), adhyAtma kiMvA kAramAMthI ithisamUha () tathA adhibhUta kiMvA kAryamAMthI paMcamahAbhUta samUha (du)nI utpatti thavA pAmelI che. manomayamAMthI devatA (vRkSAMka 8/7-5), tenAM nAmo anukrame (1) dizA, (2) auSadhi (Ane nAmane vAyu paNa kahe che). (3) sUrya, (4) varuNa, (5) vAyu kiMvA azvinIkumAra, (6) agni, (7) ida, (8) viSNu, (9) prajApati ane (10) mitra devatAnI utpatti thavA pAmelI che. A sivAya virATanI nAbhimAM apAna vAyu tenA devatA mRtyu, nADIomAM rUdhira tenA devatA nadI, peTamAM sudhAtRpA tenA devanA samuda che ema samajavuM. driyasamUha (vRkSAMka 8/8-)mAMthI be bhAge paDe che. ekamAM pAMca jJAneMdriya ane karma kriyAne samAveza thAya che, tathA bIjAmAM tenAM rathAnone samAveza thAya che. (1) zrotra, (2) vATAM kiMdhA loma, (3) cakSa, () rasanA ane (5) dhANa, e pAMca jJAnendriya hoI tenA anukrame (1) kAna, (2) tvacA (cAmaDI), (3) netra, (4) jihavA ane (5) nAka e, pAMca galake athavA sthAnake kahevAya che. tema ja (1) vANI, (2) baLa, () gati, (4) reta ane (5) pAya, e pAMca karme kiyo kahevAya che. (1) moTuM, (2) be hAtha, (3) be paga, (4) zazna ane (5) gudA, e pAMca karme driyonAM sthAna gaNAya che (jue. 8/8-). apa cIkRta paMcamahAbhUtanA samudAyamAMthI prathama sama tanmAtrA (8)9-) krame (1) zabda, (2).sparza, (3) rU5, (4) rasa ane (5) gaMdha tathA (6) AkAza, (7) vAyu, (8) vahi, (9) jaLa ane (10) pRthvI, e pramANenI utpatti thavA pAmelI che (rakSAMka 8/96nA peTAmAM jue). A rIte ahaMkAra (vRkSAMka 8)nI aMtargata AvelA peTA bhAvonI upatti thavA pAmelI che. bhagavAnanAM citta, buddhi ane mananI utpatti vRkSAMka 9, 10 ane 12 nI samaja: A rIte vRkSAMka 8 ane 8 nI aMdara AvelA piyA bhAvanI utpattinA mizraNa saha tAmasa guNamAMthI citta ke je bhagavAna athavA virATanuM cita kahevAya che tenI utpatti thavA pAmelI che. tenA devatA kSetrajJa heI te cittanA abhimAnIne chava, viSNu kivA yajJanArAyaNa paNa kahe che. cittane kArya to phakta viSayone preraNA karavI e ja eka che (juo vRkSAMka 9 tathA , bar). tyAra pachI ahaMkAra ane temAMnA peTA bhAvanA mizraNa sAthe rAjasa guNamAMthI buddhi ane tenA devatA brahmAnI utpatti thaI nizcaya e ja tene viSaya hoI Ane ja bhagavAnanI buddhi kahe che(juo vRkSAMka 10 tathA 1, 4). sAttvika ahaMkAramAMthI mananI utpatti thavA pAmelI hoI tenA devatA caMdra che. saMkalpa e ja teno viSaya che Ane ja zAstrakAre virATapuruSa athavA IzvaranuM mana kahe che(juo kSAMka 11 tathA 11 agA). jema manuSyamAM mana, buddhi, citta ane ahaMkAra hoya che tema Izvara, virATapuruSa kivA bhagavAnamAM prathama aMtaHkaraNa, pachI ahaMkAra, pachI citta, pachI buddhi ane pachI mana e pramANe anukrame vivabhAve utpanna thavA pAmela che. A . badhAM sUkSama evAM kAraNo che. jema vyavahAramAM bIjathI mAMDIne aMkura, zAkhA, pAna, phUla ane phaLa e badhuM maLIne vRkSarUpa kArya kahevAya che. bIja e te A vRkSa5 kAryAnuM kAraNa kahevAya. bIjathI mAMDIne kaLa sudhI rajULa kAraNa ane kAryabhAva pratyakSa batAvI zakAya te hoya che paraMtu bIjanuM kAraNa pratyakSa rIte ane sthala daSTie batAvI zakAya tevuM hotuM nathI, te te anumAna vaDe ja siddha thaI zake che. eTale te lakSyArthathI ja jANI zakAya evuM sUkama hoya che tema vRkSAMka 6 thI 11 sudhInAM badhAM sUkSma evAM kAragataro kahevAya che; A virATano sUkamade che. tene ja zAstromAM hiraNyagarbharUpe saMbodhela che. vRkSAMka
Page #247
--------------------------------------------------------------------------
________________ 118 ] tava za vihi re vimuzare 1 . 1 upAsanAkAra kira0 41 - 2 thI 5 sudhImAM to te sthaLanuM kAraNuM sUkSma tathA tenuM paNa kAraNa hovAthI tene karaNa kiMvA mahAkaraNa kahevAmAM AvyuM che. kAraNanA paNa kAraNane karaNa kahe che. te virATano kAraNadeha kahevAya che. radhULa kriyA thavAmAM prathama IzvaranI kALarUpa Izakti tathA A sUmara bhaDAkAraNa vRkSAMka 3 thI 5) ane sUkSama evAM kAraNutaro (rakSAMka 2 thI 12) sudhInI dharma ane artharUpa sUkSmatara ane sUkSma sAmagrIonI jarUra hoya che. vRkSAMka 2 thI 5 sudhI dharma tathA 6 thI 12 sudhI "artha' ane vRkSAMka 13 thI 15 nA tamAma kAma kahevAya che, tema vRkSAMka 1 ne mokSa kahe che. tAtparya e ke, ATalI sUkSma sAmagrIo jyAre ekaThI thAya che, tyAre ja kAma kiMvA karma karanAra pite kArya karI zake che. A badhAM sUmatone AdhAre ja virATadehanA abhimAnI are potAnA sthala deharUpa evAM asaMkhya samaSTi brahmAMDanI utpatti karelI che ane vaLI te pote ja samaSTinA abhimAnI brahmadeva rUpe banelo che. jemAM vidyutazakti(vIjaLI) pote to adazya ja hoya che, paraMtu te jayAre havAmAM prakaTe che tyAre prakAza Ape che, paMkhAmAM prakaTe che tyAre have Ape che, A kAzamAM te camakArArUpe prakaTI pharI pAchI turata adazya thaI jAya che. Ama eka ja vIjaLI sthAna ane kALabheravazAt jude jude anekarUpe anubhavamAM Ave che, athavA eka ja AkAza jema ghara, mAnI upAdhine lIdhe ghaTAkAza mahAkAzarUpe pratIta thayeluM bhAse che, tema sarvano adhikatA ane jemAM bepaNuM bilakula nathI evo A AtmA pote ja mAyAnI upAdhine lIdhe sauthI prathama jANe Izvara(vaNAMka 2 rUpe banyo na hoya evuM bhAse che, ane tema chatAM paNa pote to te upAdhi thakI taddana asaMga, nirmaLa ane atizudra ja rahe che; e mujaba avidyAnI upAdhivaDe Izvara vA savane sAkSI yA draSTA(vRkSAMka 2)rUpe banelo A AtmA ja upara batAvelA vidyutanA udAharaNanI jema carAcara jagatamAM otapreta vyApele che. A rIte Izvarane bhUla kAryarUpe prakaTa thavAne mATe pitAnI IkSaNazaktivaDe huM rUpa(vaNAMka 3)vI te hiraNyagarbha vRkSAMka 12) sudhInA vivartarUpe thavAnI jarUra paDI ane tema thayA pachI pote samaSTa abhimAnI evA brahmadeva (vRkSAMka 13) rUpe banI kevaLa saMkalparUpa sAdhana vaDe ja A cauda lekanA vistAravALA bhAsanA vizALa brahmAMDanuM prAkaTya teNe kareluM che. iMdriyonI sthAnanI mAgaNI upaniSadomAM evuM varNana Ave che ke ikiyAe kahyuM ke, amone sthAna Apo. tene sAMbhaLavAnI IcchA thavAthI zabda tanmAtrA. zrotrekiya ane kAnanAM chine utpanna thayAM ane temAM tenA devatA dizAe praveza karyo. sparzanI IcchA thavAthI loma e iya, tvacA e tenuM sthAna ane auSadhi (vRkSa nAmano vAyu, yajJopayogI auSadhi) nAmanA devatAe praveza karyo ityAdi varNana Ave che (e reya upaniSada khaMDa 1-3-4 tathA khaMDa 2-1 juo), te A dharmaarthe rU5 sUramAra ane sUma sAmagrIo ekatra thayA pachInAM che. temAM mAgaNI karI te badhA devatAo ke je vRkSAMka 8nA peTA 7 amAM che, temaNe puruSa vA Izvara kiMvA virATapuruSa bhagavAna (vRkSAMka 2)nI pAse mAgaNI karelI che. AthI te varNanamAM samaSTi abhimAnI evA brahmadevano A AkhA brahmAMDarUpa je deDa temAM te te Ikoe devatA saha praveza karyo, evo samaSTibhAva samajo. je kama samaSTimAM che te ja vyaSTimAM paNa che. vyaSTinA devatAo vyaSTi abhimAnI jIva jyAre deha choDe che, tyAre samaSTimAM te te idri sAthe sUma rUpe ra che ane jyAre varSAdi dvArA tene piDa baMdhAya che, tyAre punaH te te galake athavA sthAnakomAM praveza kare che. A pramANeno krama samaSTino vilaya thatAM sudhI cAlu hoya che tathA jyAre samarine paNa vilaya thAya che tyAre te A virATapuruSanA kAraNu, mahAkAra dehamAM upara kahelAM te te sthaLe praveza kare che. Ama mokSa thatAM sudhI eSTimAMthI samaSTi ane samaSTimAMthI virATa ane temAMthI vaLI pAchuM vyaSTi ane sama chumAM, e rItanI ghaTamALa cAlyA ja kare che. have ApaNe viSayAMtara cheDI cAla viSaya vRkSanI samajUtI tarapha vaLIzuM. hiraNyagarbha jema bIjamAMthI vRkSa thAya che tema upara kahevAmAM AvyuM che te pramANe dharmasUkamatara(vRkSAMka 3 thI 5) ane atharUpa salama(vakSAMka 6 thI 12) sudhInI sAmagrIo ekatra thaI eTale temAMthI kAmarUpa evA karmanA
Page #248
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana ] tethI brahmane upAsanArAonuM je upAsya te brahma nathI, te sAkSItvathI para che. [119 bIjanI utpatti thavA pAme che. Ane ja purANAdi zAstromAM prAkRta chellI eTale chaThThI saSTi viSNune nAbhikamaLa vA hiraNyagarbha paNa kahe che. kAma, karma vA visarga suSTinI utpatti vRkSAMka (13) teranI samajUtI tathA paryAya saMjJAoH hiraNyagarbhamAMthI samaSTinA abhimAnI brahmadevanI utpatti thavA pAme che. jema dareka manuSya pote huM deha chuM evuM abhimAna rAkhe che kiMvA A mAruM ghara che evuM ghara upara abhimAna rAkhe che, tethI te deha kiMvA gharano abhimAnI kahevAya che, tema samaSTine abhimAnI brahmadeva che. A badho samaSTi e tene deDa che. atyAra sudhI thayelI sRSTi te phakta IzvaranI kALarUpa IkSaNazakti vaDe ja krame krame vivartabhAvane pAmelI che. temAM bIjI koI kriyA na hatI. jema keI daDo nIcI jamIna tarapha gabaDAvavo hoya to tene phakta eka jaMka mAravI ja basa thAya che, teTalA vaDe ja te gaDagaDate nIce jAya che ane vacce kyAye aTakatA nathI, tema tene mATe bIjI kaI kriyA paNa karavI paDatI nathI; paraMtu te jyAM aTake che, tyAMthI tene uThAvIne vaLI pAcho pheMka paDe che arthAta tene kriyAnI jarUra hoya che, tema A IzvaranI IkSaNuzakti vaDe arthAta pitAne AtmArUpe nahi samajatAM nAka vaDe samajavAthI je A svAbhAvika gADuM cAlavA mAMDayuM che. ahI sudhI A aTakyuM. ahIMthI tene have karmanI jarUra paDe che, tethI A sRSTine karma kivA virga suSTi kahe che. karmanI vyAkhyAnI zarUAta ahIMthI ja thAya che. A ja prAkRta ane vaikRtanA mitravALI dazamI sRSTi che(rakSAMka 13 jue). Ane samaSTi puruSa, pUla, dazya athavA jAgrata vizva saMkarSaNa. akAra, visarga, karma kivA kAma ityAdi kahe che. atyAra sudhI to phakta Izvara(vRkSAMka 2)nI ikSiNazaktirUpa kALavaDe ja eTale draSTava kivA sAkSIbhAve vaDe ja vivartabhAve parivartana thavA pAmeluM hatuM, paraMtu have samaSTinA abhimAnI brahmadeve kevaLa saMkalparUpa karmathI ja A badho vistAra karelo che. jema ke I manuSya potAnA saMkalpa vaDe saMkalpa sRSTinI racanA kare ane manamAM ne manamAM ja saMkalpa vaDe pitAnA dehanI paNa racanA karI te vaDe saMkalpamAMnA sarva loko sAthe A saMka9panA deha vaDe vyavahAra kare che athaze to svapnasRSTimAM badho vyavahAra kare ane jue che, tema brahmadeve kevaLa saMkalparUpa karma vaDe ja A badhI. brahma DamAMnA cauda lekanI racanA karelI che, temAM traNa prakAranA karmovALI sRSTio pratItimAM Ave cheH (1) mAnasika (2) vAcika ane (3) kAyika. jagatamAM vAsanAvazAt A traNa sAdhana vaDe thanArAM tamAma karmo karelAM che, tathA bahu A traNa sAdhana vaDe thatAM kartA, karaNa ane kAryarUpa karmothI para evo kevaLa citmAtra sAkSIrUpa chuM, evI rItanA nizcaya vaDe thatAM karmothI bhinna chuM, arthAta prakRtinA traNa guge vaDe thatAM tamAma kAryonI sAthe mAro talabhAra paNa saMbaMdha nathI, ema kachava, draSTApaNuM vA sAkSIbhAvanA nizcaya vaDe thatAM karmone karma nahi paraMtu niSkamatA kahela che. upara kahevAmAM AvyA te vAsanAtmaka mAnasika, vAcika ane kayika kamane prathamAraMbha sauthI pahelAM yajJathI ja thato hovAthI te tamAma karmone yajJa evI saMjJA paNa che vadhu mATe siddhAMtakAMDa adhyAya 3-4 juo). A karmanI ja visarga, yajJa, kAma, brahmadeva, samaSTi abhimAnI ityAdi paryAya saMjJAo che ema samajavuM. saMkSepamAM eTaluM ja ke karmanuM A AraMbhasthAna levAthI AnI aMtargata AvelA tamAma lokone karma karavAnI jarUra hoya che, tethI te karmaloka paNa kahevAya che(juo vRkSAMka 10-brahmadeva-yakta brahmA). samaSTi brahmAMDanI utpatti vRkSAMka (14) cauda tathA tenI vigata tema ja (15) paMdara ane thI 4 sudhInI samajUtIH A samaSTi abhimAnI evA brahmadeve potAnA saMkaHpavazAt pitAmAM ja vedane AdhAre A brahmAMDarUpa kAryanI viSaya uparathI jANI zakAya che tethI te vizva kahevAya che. vizva saMsAnI sAta ahIcI thaI tethI tenI jagata A badhA vizvamAMnA cha gaNAya che.
Page #249
--------------------------------------------------------------------------
________________ 120 ] rAgaina na ni cena gALaH chanIyate I [ upAsanAkAra ki20 41 utpatti karelI che, te brahmAMDa yA samaSTine kArya prakRti paNa kahe che. A brahmAMDamAM brahmadeva pote ja sarja raja ane tama e traNa guNonA Azraya vaDe tenA devatA viSNu, brahmA, ane ruddha rUpe banI sthiti, upa ane layanuM kArya kare che. Ane vaikRtavRSTi paNa kahe che(kakSAMka 14 tathA 14/1; 14/2; 14/3; tathA 4 A, 6 jue). A brahmAMDamAM traNa vakRta sRSTino samAveza thAya che: (1) vRkSa, parvatAdi sthAvara (juo vRkSAMka 15 ) (2) pazu, pakSI ema baMne maLI tiryaMco kahevAya che te (vRkSAMka 15 ha) ane (3) manuSyo (vRkSAMka 15 ja). A pramANe traNa vikRta sRSTi che. AmAM sui muva, , madha, gana, tapa, hAjU tathA ataLa, vitaLa, sutaLa, taLAtaLa, rasAtaLa, mahAnaLa, ane pAtALa ema cauda lokathI khyApeluM A carAcara brahmAMDa ke jemAM pRthvI, jaLAdi sthaLa ane sUma evAM mizraNAtmaka paMcamahAbhUta hoI, bIja, che. anna, reta tathA anaMta zarIrono samAveza thAya che te badhAM AvI jAya che. Ama upara kahelI cha prAkRta sRSTie ane A traNa vikRta maLI nava sRSTio thaI. have prAkRta vikRtanA mizraNavALI eka sRSTi che je dazamI sRSTi kahevAya che (juo vRkSAMka 13 ane kSAMka 15 ). brahmAMDa racanAnI kalpanA kare utpanna karelA A samaSTi kivA brahmAMDanA khapparanA uparanA bhAgamAM kema jANe sUryamAMtha. karaNanI pramAe pheMkAtI hoya, tema suvarNa samI dhagadhagatI prabhAo tarapha phelAyelI che ane nIcenA khaparamAM lokhaMDanI mAphaka taddana ghana padArtha jevI kALAza vyApelI che. temAM sauthI prathama parameSThimaMDaLa-ke. jeo eka kapa paryata rahIne brahmAMDano jyAre dainaMdina pralaya thAya tyAre pote svarUpamAM vilayane pAme de te-hoI tyAra pachI tenI nIce satyaloka Avelo che, te paNa mahAkalpa paryata rahI brahmadevanI sAthe ja svarUpamAM videDa kevalya pAmanArA lokono pradeza che. tyAra pachI krame tapaloka, janaloka, maThaka (Ane aMbha kiMvA Aloka paNa kahe che) vagere lake UtaratA krame Avela che. AmAM AvelA loko yugathI ka55yata te te lokamAM rahI vaLI pAchA manuSyalokamAM Ave che tathA keTalAke te videhamuktine pAme che. te paloka sakAma karma karanArAone prApta thato nathI. tyAra pachI nIce svarga loka Ave che. tenI nIce pitRloka hAI bhUvaloka che. bAda A bhUleMka ke jemAM sAta dvIpavALI pRthvI AvelI hoI te dareka dvIpamAM nava khaMDe eTale bhAgo che (vadhu mATe adhyAya 8 juo), sAMprata jene loko pRthvI kahe che te to phakta A sAta dvIpa paikI sauthI madhyamAM Avelo evo jaMbudvIpa che. jenI cAre bAjue kSAra samudra vIMTaLAyeluM che. A sAta dIpa, pRthvI ane svargalokanI vacamAM meTA mahAsAgaranuM varNana AveluM che. Ane bhUrloka kahe che tenI aMdara ja asaMkhya sUkSama prANIonA samUha hoI te vaDe A badhuM aMtarALa eTale AkAza ane pRthvI vaccene polANano bhAga taddana gIcogIca bharelo che. tenI te gaNatarI thavI paNa zakaya nathI, paraMtu vyavahAramAM jene sauthI nAnAmAM nAno jIva kahe che, jemake kIDI, kITa vagere; tethI mAMDIne nAnA moTA tamAma pazu pakSIo ane aMte manuSyAdi cetana cho tathA vRkSa, auSadhi, latA, patrAdi tamAma jaMgama cho ane pahADa paththarAdi tamAma jaDa cho A badhA maLIne corAzI lAkha AkAra(nio)nI utpatti, sthiti ane lama thato rahe che. enuM brahmAMDamAM nAnuM sarakhuM je A sthAnaka che te ja loko jene pRthvI kivA zAstraniyamAnusAra nakSatra golakanI aMdara Avela pradeza kahe che te-bhUpradeza samAvo. A AkAzanA je bhAgamAMthI varasAda paDe che te ane A pRthvI vacce je bhAga, teTalo bhAga te A sthaLa chavanI utpatti, sthiti ane layano bhUpradeza jANo. uparanA loke tethI utare. ttara sUkSma svarUpavALA che. A vivecana uparathI A brahmAMDa tathA tenI aMdaranI racanA saMbaMdhamAM kaMIka aMze kalpanA AvI zakaze. (vRkSanI sodAharaNa samajUtIne mATe apAya che tathA bhULaracanA mATe siddhAMta kApaDa a. 8 juo)
Page #250
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ) jyAM prANathI preraNA thatI nathI te tathA prANa preraNA kare e ya baba ja che. [15 OM tatsat / siddhAntakADa prArthanA * pUrNamadaH pUrNamiI puurnnaatpuurnnmudcyte| pUrNasya pUrNamAdAya pUrNamevAvaziSyate // 1 // OM avyaktamadhyayaM zAntaM nitAnta yoginAM priyam / sarvAnandasvarUpaM yattaM vande brahmasaJcakam // 2 // OM yatsattayA sadidamasti yadAtmabhAlA pradyotitaM jagadazeSamapAstadoSam / tabrahma niSkalamasaGgamapArasaukhyaM pratyagbhaje paramamaGgalamadvitIyam // 3 // OM vizvatazcakRta vizvatomukho vizvatobAruta vizvatarapAda / saM gahubhyAM dhamati laM patatraivAbhUmI janayande'vaH // 5 // OM jammAghasya yato'nvayAditaratadhArtha vabhikSaH svarAda tene brahmahadA ya Adikavaye muhyanti yatsarayaH / tejovArimadAM yathAvinimayo yatra trisa! mRSA dhAmnA svena sadA nirastakuhakaM sa yaM paraM dhImahi // 5 // OM nArAyaNaM namaskRtya naraM caiva narottamama devoM sarasvatI caiva tato jayamudIrayet // 6 // OM namaste vizvarUpAya vishvsthitynthetve| vizvezvarAya vizvAya govindAya namo namaH // 7 // -A bhAgane siddhAnta kAraDa kahevAnuM kAraNa e che ke, upAsanAdi siddha thayA pachI cittazuddhi thaI sApaka jyAre che. ttA bane che tyAre te vedanA mahAvAnAM padapadAthenA aMtima siddhAMta samajavAne zaktimAna thAya che, AthI sarva paniSada dina. kaphapa evA sidAte samajAvavAno prayatna je bhAgamAM karavAmAM Ave che, te siddhAMta bhAga kahevAya che. prastuta samaye zrImad bhagavadgItA e sarva upaniSadenA sArUpa suvikhyAta ane jagamAnya, e zAsagraMtha che. tethI tene atre nimitta banAvI sarva veda, velaMga, kRti, smRti, dharmazAstro, puNe, 5purANo ityAdi vidyAnAM sau prasthAnone bhAvArtha saMkSepamAM ane saraLatAthI samajI zakAya evA prakAre tAtvika daSTie vivecana AmAM ApavAmAM AveluM che. A kAMI zrImada bhagavadagItAnuM akSarazaH bhASAMtara nathI. tema temane koI paNa bhAva chUTavA pAmelo nathI; paraMtu ane te phakta tene gaDha ane sAce tatvArtha lokone saraLatAthI sArI rIte samajI zake e pramANe vistAra karavAmAM Avela hovAthI Ane "gItAhana che taravADopiyA" e nAma ApavAmAM Avela che.
Page #251
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12] tava raNa vi jala re gulAlate jene. [siddhAntakA bhara gIra ara 1/9 adhyAya 1 diH pUrA vAra- dharmakSetre kurukSetre samavetA yuyutsavaH / mAmakAH pANDavAva kimakurvata saJjaya // 1 // raNabhUmi para pAMDavo ane kaurae zuM karyuM? kurukSetra eTale hastinApuranI cAre tarAnuM medAna, hastinApura vasAvanArA samavaMzIya harita rAjAne putra ajamInA trIjA kSa nAmaka putranA saMvaraNa putra thakI kurA nAmano putra utpanna thayo hato je kuvaMzane mULa pUrvaja che. te kururAjA pote jAte haLa laI jAtamahenate khetI karatA hatA. ane te uparathI tene kurukSetra eTale kururAjAnuM khetara enuM nAma ApyuM che. rAjAnI A tapazcaryAthI tenA para prasanna thaI I tene varadAna ApyuM ke jeo A sthAna upara tapa karaze athavA je kSatriyo dharmayuddhamAM maraNa pAmaze teone svarganI prApti thaze. A rIte varadAna maLavAthI pAte kRtakRtya thaye ema jANuM kururAjA e te kSetra kheDavAnuM cheDI dIdhuM. IMdranA A varadAnane lIdhe A sthAna dharmakSetramAM kiMvA raNabhUminA nAmathI prasiddha thayeluM che. A rIte kururAjAe potAnA tapaprabhAvathI jene dharmakSetra banAveluM che tyAM yuddha karavAnI icchAe ekaThA thayelA pitAnA ane pAMDanA putroe zuM karyuM? ema dhRtarASTra saMjayane pUchayuM: saJjaya uvAcasA tu pANDavAnIkaM pyUDhaM duryodhanastadA / AcAryamupasaGgamya rAjA vacanamabravIt // 2 // pazyaitAM pANDuputrANAmAcArya mahato camUm / na dukeLA suSa dina zA matra zurA maheSvAsA bhImArjunasamA yudhi| pAse vizaes kula mujAhag: re ySaNanu vejiAna: giju hathiyAra kumArasiyogas was nAgu thA - - - - - 1) hAlanuM dilhI zahera e medAnamAM ja vaseluM che. (2) rAjanItine vAstavika e niyama che ke, vata pAse kara laI le che. paga e tanA lAbhamAM na thAya che tethI mahAna deva utpanna thaI te thakI rAjAne ghara narakAsa bhagavo paDe che. AthI sAcA dharmiSTha rAjavIo yatanA paikAne hAtha na lagADatAM khetI kriyA Itara maheta karI pitAne nibhAva karatA hatA. jue mAkaDeya purANa, rAba kRtavIrya taNA dattAtreya savAla. () jue mahAbhArata, capa, 53.
Page #252
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAjana] tethI brahmane pAsanArAonuM je upAya te bA nathI, te sAkSItathI para che. [1ra3 yudhAmanyuzca vikrAnta uttamaujAzca vIryavAn / saubhadro draupadeyAzca sUrya eva mahArathAH // 6 // asmAkaM tu viziSpA ye tAnnibodha dvijottama / nAvakA mama sainyasya sasAtha tAngravImi te // 7 // pAMDava senAnA agresara ddhAonuM varNana utarASTranA prazna uparathI saMjaya kahe che: sAMbhaLo! pAMDavonI senAne vaja nAmanA vyahamAM susajja thayelI joIne rAjA duryodhana guru droNAcAryanI pAse jaIne kahevA lAgyuM ke, he AcArya'! sAme UbhelI A pAMDavonI senAne juche jenI racanA ApanA buddhimAna ziSya kupaputra dhRSTadyune mahattvanA ja nAmanA devika bahamAM karelI che. mahAcaravIra bhIma ane mahAna dhanurdhara arjuna jevA ati parAkramI yoddhAo tema ja yudhAna eTale sAtyaki, virATarAjA, kupada, dhRSTatu, cekitAna, baLavAna kAzIrAja, purujita, kuMtibhoja, narazreSTha rAjA zikha, yudhAmanyu, uttamaujA, subhadrAne putra abhimanyu tathA draupadInA pAMca putro vagere zaravAra, parAkramI ane daza daza hajAra ddhArAnI sAthe ekalA ja yuddha karI zake evA ghaNu mahArathIo A pAMDavonA pakSamAM UbhelA che. A to pAMDava senAnA agresaro meM Apane kahyA, have ApaNuM sainyamAM je mukhya mukhya mahAo che temAMthI thoDAMka nAmo digdarzanArthe kahuM chuM te sAMbhaLoH bhavAmbhISmazca karNazca kRpazca samitijayaH / azvatthAmA vikarNazva saumadattistathaiva ca // 8 // bhanye ca bahavaH zUrA madarthaM tyaktajIvitAH / nAnAzastrapraharaNAH sarve yuddhavizAradAH // 9 // kaurava senAnA agresarenuM varNana Apa pote koNAcArya), bhISma, karNa, yuddhamAM jaya meLavanAra evA kRpAcArya, azvatthAmA, vikarNa (duryodhananA so bhAIomAM eka) tathA semadattanI putra bhUrijhava tema ja bIjA paNa ghaNA zarIra che, jeo badhA vividha prakAranAM zAstranA prahAra karanAra tathA yuddhakaLAmAM ati nipuNa heI mAre mATe prANa arpaNa karavA sajaja thayelA che. jemAM saMpUrNataH zastra ane astravidyA tema ja yuddhanIti zAstranuM jJAna ApavAmAM AveluM che tene dhanurveda kahe che. A yajurvedane upaveda heI te brahmadevanA dakSiNa taraphanA mukhamAMthI utpanna thayo che. yuddhamAM (1) kaurava senAnA gRhanI racanA bhISmAcAryo karyA bAda pAMDanI senA temanA karatAM pramANamAM kamI hovAthI ha58nA putra dhRSTadyune tene vaja nAmanA gRhamAM zakaTa AkAre racIne ubhI rAkhI hatI. yuddhamAM dararoja A bRhe anukuLatA pramANe badalavAmAM AvatA hatA (juo mahAbhArata bhISmaparva 19-4-7. manusmRti 7-19) devika, gAMdhanika ane mAnavIya ema traNa prakAranA bUDo mukhya hoI A vaja nyUDa devika che. A sivAya makara nyUha, varAha cUDa, suSi mUha, garuDa nyUDa, caka nyUDa ItyAdi aneka vyuha che. (9) pitAnuM, sArathinuM ane anyanuM rakSaNa karato je zarIra ekalA se yoddhAo sAthe yuddha kare te tho, eka haranAra yAdhAo sAthe yuddha kare te mahArathI, daza hajAra yahAo sAme laDI zake te atithI ane eka lAkha pAvAo sAthe yuddha karI zake te arSithI heya.
Page #253
--------------------------------------------------------------------------
________________ 124 ] gAya maLyo. vaiveti prameyApi nUnama che mempa #govardha[siddhAntA bha0 gI0 0 1/23 ratha, gaja, aSa ane pati e mujaba cAra prakAranA yeddAgA DhAya che te uparathI Ane catuSpAda paNa rahe che. dhanurveda ke catuSpAdamAM zastra, ama, yuddha karavAnA prakArA, vAhanA, vyUDha racanA ityAdi aneka prakAranu vivecana Ave che. tenA mukhya pAMca aMge che, (1) yaMtra mukta, (2) pANimukta , (3)mukta sa'dhirata, (4) amukta ane (5) bAhu yuddha: A pAMca aMgA (savAya (1) zastra saMpatti ane (2) anna sa Mpatti evA bhe vaDa yuddhamAM be prakAre paDe che. tema ja cehAonA RjIva (nikhAlasa vA saraLapaNa) ane mAyAvitva (mAyAvI cAla, chalakapaTa vA gamInI kAvAdAvA)ne lIdhe aneka prakAre paDe che. (vizeSa mATe agni Adi purANA tema ja mahAbhArata jIe). zastravidyA sabaMdhamAM vivecana athavavedamAM paNa maLI Ave che. duryodhana droNuAcAya prati bhAgaLa kahe che ke huM guruva, Apa badhA tuvedamAM pAraMgata evA nipuNu yahoya mAre arthe prANApaNa karavA zastrasajja thaI yuddha karavAnI AjJA maLavAnI tatparatApUrvaka rAha joI rahyA che. apayA'ptaM tadasmA'kaM ba'laM bhISmAbhi'rakSa'tam / paryAptaM tvidameteSAM ba'laM bhImAbhirakSitam // 10 // ayane'Su ca sarveSu ya'thAbhAgama'vasthitAH / / bhISmame'SAbhirakSa'ntu bha'SantaH sarva eva tasya samayaH pitAmahaH / siddanAdaM vinadyo do pratApavAn // 12 // ' tataH zaGkhAzca bherya'zdha pa'NavA'maka'gomukhAH / // 11 // sahasaivAbhya'hanya'nta sa' zabdastumulo'bhavat // 13 // kaurava senAnI yuddhanI taiyArI A prakAranI aparyApta eTale amayyada kivA vizALa evI ApaNI senAnA rakSaka bhISmAcAya hAI paryApta athavA maryAdita evI vazna nAmanA vyUhamAM gAvelI pAMDavAnI senA bhIme rakSaNa karelo che, kAraNa ke pAMDavasenAnA pahelA divasanI javAbadArI teNe pAne mAthe rAkhelI che; mATe Apa badhAe maLI zatrue racela A yuddha vyUhanA bhedanane mATe pAta`nAyata karelA mArgamAM ja sthita rahI, ApaNI senAnA nAyaka bhISmAcAnuM cAtara, rakSaNa karavuM.x duryodhana, zrIdroNAcAyate A pramANe kahe che, eTalAmAM sAmA - kauravAnI catura'ga senA agiyAra akSauhiNI tathA pAMDavanI catura`ga senA sAta akSauhiNI maLI kula aDhAra akSauhiNI senA A mahAbhArata yuddhamAM hatI. jemAM (1) hAthIstAra, (2) gheDezvAra, (3) rathI te (4) pAyadaLa; ema cAra prakAranA rAtrasajja senAnAyako huMya tene catura Mga setA kahe che. 500 thI, 500 hAthI, 1500 cehevAra naM 2500 pAMcadaLa maLIne eka senA ( catura'ga senA ). AvI dRza senA mI 1 pratana, 10 dhRtanA maLI 1 vAhinI, senA, cana, vajinI kivA akSauhiNI kahevAya che. vaLI eka rathI tenI sAthe daza hAthI, 1000 gheADesvAra ane '00'' pAyadaLa savAra (1x1x100x7) eTalI anAmata pheja rAkhavAmAM Ave che. pAMDavenI maryAdita senA kyAM? ane peAtAnI amaryAdita senA kayAM? ema jaNAvavAne mATe paryApta ane apama evA zabda vaDe duryodhane atre sakhAdhela che. A sakhyAmAM hAthInA mAvata, dhoDA, rathanA sArathi ane mahArathIonA rathane cAra vaDA tatha thane be gheADA hoya che te badhAnI judI saMkhyA. gaNelI nathI. akSauhiNIne aiikanI pahe che. ane temAM keTalAkanA mate 2187 hAthI, 2187 thI, 6561 dhADA, 1935 pAyadaLanA samAveza thAya che. 1 ratha, 1 hAthI, 3 dhoDA ane 5 pAyadaLa maLI kula 10 sabhyo eTale 1 patti; 3 patti=1 sainAmukha; 3 senAmukha= 1 gulma; 6 gumA gaNa; 3 gaNa = vAhinI; ka vAhinI! dhRtanA; 3 dhRtanA 1 camU; 3 cabU=! anidhinI ane 1. aniniI= 1 akSauhiNI kahevAya. rathInA
Page #254
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] bahAne ke sArI rIte jANuM chuM ema je mAne te kharekhara tuM jANe che te atya5 ja che. 15 pakSane pote bhUha racIne yuhane mATe taiyAra thayA chIe evuM darzAvavAnA uddezathI harSabhera mahApratApabA ane kauramAM vRddha evA pitAmaha bhISmAcAryo moTA sAde siMha jevI garjanA karIne duryodhanane harSa upajAvanAre pitAne zaMkha phUMkayo. tenI sAthe ja sainyanA bIjA yohAoe paNa pitAnAM zaMkha, bherI, nagArAM phivA nebata, paNava, Anaka, raNazigAM, gomukha vagere aneka raNavAdyo vagADavA mAMDyAM; tene tumula avAja cAre dizAe ghanaghera prasarI rahyo. tataH vetairhayairyule mahati syandane sthitI / mAdhavaH pANDavoSa divyau zahau pradadhmatuH // 14 // pAJcajanya bIkezo devadattaM dhanaJjayaH / pauN; budhmau mahAjhaM bhImakarmA pukodaraH // 15 // anantavijayaM rAjA pratIputro yudhiSThiraH / nakulaH sahadevazca sughocamaNipuSpakau // 16 // kAzyA paramezvAsaH zivANI va mahArathaH / bhayumno virATala sAtyakicAparAjitaH // 17 // grupado praupadeyAca sarvazaH pRthivIpate / saubhaya mahAbAhuH zRGgAdibhuH pRthaka pRthaka // 18 // sa dhono dhArtarASTrAA hudayAni padAsyat / / mama pRthiyoM deva tumuso vyanunAdayan // 19 // atha avasthitAnbuvA bhaatraassttraakRssijH| bhavale pAlampAte suyazya pANyavaH // 20 // svIkahAM tadA vAkyamidanAda madIpate / senayoknayormadhye ratha sthApaya me'cyuta // 21 // yAvadutAbirIle yobukAmAnupasthitAn / karmayA bhaI yoDavyamusmi me // 29
Page #255
--------------------------------------------------------------------------
________________ 126] caraNya tuM caNya 15 kaivalaya nuM mIzyameva te maLye vivitam siddhAntakASDa bha0 gI0 a0 1/35 yotsyamA'nAna'veze''pa' ya' ete'tra sa'mAgatAH / dhArtarASTrasya' durbuddheryuddhe priyacikIrSavaH // 23 // pAMDavasenAnA yuddhanI taiyArInA pratyuttara saMjaya AgaLa kahe che keH rAjA dhRtarASTra ! sAMbhaLa. kauravasenAnI taiyArI batAvatA raNavAdyonA zreSa sAMbhaLIne peAtAnA pakSanI paNataiyArI che, evuM darzAvavAnA uddezathI pratyuttarane mATe pAMDavasenAnA mukhya agresara, sapheda gheADAnA meTA rathamAM beThelA mAdhava (zrIkRSNa) tathA arjune paNu pAtAnA zAMkhA vagADavAnI zarUAta karI. haSIkeza zrIkRSNa bhagavAne pAMcajanya, dhanaMjaya yA ane devadatta ane bhayAnaka ( jabaradasta ) karmI karanAra ke|dara arthAt bhImasene pAMDU nAmanA mahAna za kha phUMkayA. kuMtInA meATA putra rAjA yudhiSThire anaMtavijaya, sahadeve maNipuSpaka tathA nakule sudhASa nAmanA pAtapeAtAnA zaMkhA vagADavAnI zarUAta karI. ke pRthvIpati rAjA dhRtarASTra ! mahAna dhanurdhArI kAzIrAjA, zikhaDI, dhRnnumna, virATa, ajeya evA sAki, draupadInA pAMca putrA tathA mahAzAhu saubhadra eTale abhimanyu vagere mahArathI tema ja anya yehAe paNa peAtapeAtAnA judA judA zaMkhA, bherI, nebhata, raNaziMgA ityAdi aneka raNavAdyo vagADI pote paNa yuddhane mATe taiyAra che, evA sAmA pakSane paDakAra karyo. AkAzane tathA pRthvIne thatharAvI nAkhanArA A tumula ane ati dAruNu avAja kauravAnAM kalejAne viMdhI nAkhe evA hatA. tyArabAda setAnIe yuddate mATe vyavasthita rIte pravRtta eTale sajja thayelA hAI eka bIjA upara prahAra karavA arthAt yuddhane mATe taddana taiyAra hatA, te prasaMge jemanA rathanI dhvanae sAkSAt hanumAnajI birAjelA che evA arjune potAnuM gAMDIva dhanuSa uDAvI tenI cApa caDAvI ane te hRSIkeza eTale zrIkRSNane A pramANe kahevA lAgyA. huM acyuta! he zrIkRSNa ! mArA ratha beu senAnI vacce Uo rAkhA ke jethI duzruddhi evA bhairavAnuM kalyANa karavAnI pachAe yuddhane mATe amArI sAme raNamAM ekaThA thayelA A badhA yeddAone huM eka vakhata sArI rIte joI lauM. saJjaya uvAca evamukto hRSIkezo guDAkezena' bhara'ta I senayo'kama'yo'me'dhye sthApathi'tvA rathottamam // 24 // bhISmadroNapramukhataH sarveSAM ca mahIkSitAma I uSAcca' pArtha pazyai'tAsa'mava'tAnkurUniti // 25 // tatrApa'zyatsthitAmpA'ArthaH pitunatha pitAmahAn / 1 nAcAya'nmAru'lAndhA'tRRnpu'trAnpi'zcasa'khIstathA // 26 // zvazurAnsuhRdazcaiva sa'nayo'bha'yorapi 1 tAnsama'kSya sa i'nta'yaH sa'rvA'nyandhUna'vasthitAn kRpayA pazyAvi'STo vi'Sada'da'mavIt / ' 11 219 11
Page #256
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhanatu jANe che te brahmanuM 5, devoe paNa takUpa thatAM sudhI hajI vicAravuM; ema huM mAnuM chuM. [127 arjunanuM sainya nirIkSaNa saMjaya kahe che: he utarASTra ! A pramANe arjunanuM vacana sAMbhaLIne hAkeza zrIkRSNa bhagavAne A uttama rathane bane senAnA madhya bhAgamAM laI jaIne Ubho rAkhyo ane sAme UbhelA bhISmadroNAdi mukhya senAnIone batAvIne kahyuM, "A sAme UbhelI kauravonI senA tathA tenA agraNIone je." arjuna tarapha dRSTipAna karIne jue che te potAnA ja pUjaya vaDavAo, pitAmahAdike, AcAryo, gurujano, kAkA, mAmA, bhAI, putra, pautra, sALA, sasarA, mitro tathA upakAra karanArA saMbaMdhIjane ja baMne pakSamAM jyAM tyAM UbhelA tenA jevAmAM AvyA. A dazya jotAMnI sAthe ja tene meha utpanna thayA ane te pote parama karuNAthI vyApta thaI gayo, ati dInatA ane dayAddhatAthI vyAkuLa banI jaI kahevA lAgyo. arjuna uvAcadRSTema svajanaM kRSNa yuyutsuM samupasthitam // 28 // sodanti mama gAtrANi mukhaM ca parizuSyati / vepathuma zarIre me romaharSazca jAyate // 29 // gANDIvaM nasate hastAsvakcava paridahyate / nava zaknomyavasthAtuM bhramatIva va me mnH|| 30 // nimittAni ca pazyAmi viparItAni kezava / na ca zreyo'nupazyAmi hutvA svajanamAIve // 31 // ma kAGgre vijayaM kRSNa na ca rAjyaM sukhAni ca / kiM no rAjyena govinda ki bhogAdhitena vA // 32 // yeSAmathe kAGkitaM no rAjyaM bhogAH sukhAni ca / ta hame'vasthitA yuddha gRNAstyaktvA dhanAni ca // 33 // AcAryAH pitaraH putrAstathaiva ca pitAmahAH / / mAtulAH zvazurAH pautrAH yAlAH sambandhinastathA // 34 // patAna hantumicchAmi mRto'pi madhusUdana / api trailokya rAjyasya tokinu mahIko // 35 //
Page #257
--------------------------------------------------------------------------
________________ 128] mAre mAthe suveti no ja veti veda jA [ sivAnakAi bha0 grI aru1/4 arjunaviSAda ane bolyo : he kRSNa! yuddhanI icchAthI sAme UbhelA A badhA svajano arthAta mArA potAnA ja saMbaMdhIone joI mArAM gAge eTale hAthapagAdi sarva avayavo zithila thaI gayA che, mAruM meM sukAvA lAgyuM che, zarIramAM pUjArI arthAta kaMpa utpanna thAya che, romAMca athavA vevAM khaDAM thaI gayAM che, hAthamAMthI gAMDIva dhanuSa sarI paDe che, tvacA eTale AkhA aMganI cAmaDImAM dAha thaI rahyo che, hAtha paga atizaya kaMpatA hovAthI mArAmAM UbhA rahevAnI zakti bilakula nathI, mAruM mana bhame che, badhAM cihno mane to avaLAM dekhAya che, yuddhamAM sagAMone mArIne amAruM zreya eTale kalyANa thaze ema mane jarA paNa lAgatuM nathI. he kRSNa! mane vijayanI, rAjyanI kiMvA sukhanI bilakula ichA nathI. vaLI ke goviMda ! amane A rAjya, vaibhava athavA jIvitanuM paNa zuM prayojana che? A rAjya vaibhavAdi tene mATe meLavavAnI ame icchA dharAvIe chIe te kaMI samajAtuM nathI. kAraNa ke jemane A mATe vyavahAramAM vividha prakAranAM rAjya ane sukhapabhogAdinI IcchA rAkhavAmAM 2pAve che, te sarva sabaMdhIjane, AcAryo, dAdA, DA, mAmA, putra, pautra, sALA, sasarA, vagere AptasvakIyo te pota potAnAM dhana, putra, dArA ane chatane paNa heDamAM mUkIne mArI sAme yuddhamAM ubhelA che. te madhusUdana ! teo amane mAravA mATe UbhelA che, te ja te jema kare; te temanAthI haNAI jAuM, chatAM pRthvInuM to zuM paNa tralokamanuM rAjya mane maLatuM hoya tevuM che temane mAravAnI ke hajhuvAnI lezamAtra paNa icchA dharAvatuM nathI. ubhA pArsarASTramAM zA ta sthApanAnA pApamevAbhayevasmAndutvaitAnAtatAyinaH // 26 // talavAchANI ja punuM parANAvALAnA svajana hi kathaM hutvA sumitaH syAma mAdhava // 7 // yadyapyate na pazyanti obhopstcetsH| kula yakRta doSa mitradrohe va pAtakam // 38 // wuM na kagr fsAna kulamayakRtaM doSa prapazyadbhirjanAnana // 31 // are! A kaurane mArIne amAruM zuM kalyANa thAya tema che? (1) amithI bALanAra, (2) viSa denAra, () hAthamAM hathiAra laI mAravA mATe taiyAra thayela, (4) dhana haranAra, (5) khetara haranAra ane (6) bInuM haraNa karanAra e cha AtatAyI gaNAya che; te paikI hAthamAM hathiyAra laIne mArI sAme A badhA pUjyazrIe AtatAyI banI rAjyanA lobhamAM garaka thavAthI athavA eziyALA banIne yuddha mATe bhale UbhA hoya, chatAM paNa teone mAravAthI amo te pApanA ja bhAgIdAra thaIzuM. AthI potAnA ja bhAIo eTale ke kauravane saMhAra karavo e amAre mATe te bilakula ayogya che, kAraNa ke he mAdhava! svajane arthAta kuTuMbIjanone mArIne amo kevI rIte sukhI thaI zuM? te tame ja kahe! teonI buddhi lobhane lIdhe naSTa thayelI hevAthI thanArA kulakSayane deja tathA mitrane ddha karyAnuM pAtaka temane dekhAtuM nathI e vAta to kharI, paraMtu te janArdana ! A badhA kaLano saMhAra thavAthI che. tha aDAna pAtaka amane spaSTa rIte dekhAtuM hovA chatAM huM amAra 51 te thakI parAphasukha eTale alaga na thavuM joIe?
Page #258
--------------------------------------------------------------------------
________________ gatidehana ) huM brahmane sArI rIte jANuM chuM ema nathI, tema huM tene nathI rUpe jANuM chuM ema paNa nathI: [ 129 kulakSaye praNazyanti kuladharmAH sanAtanAH / dharma naSTe kulaM kRtsnamadho'bhibhavatyuta // 40 // adharmAbhibhavAtkRSNa praduSyanti kulastriyaH / strISu dRSTAsu vArSNeya jAyate varNasaGkaraH // 41 // saGkaro narakAyaiva kulapnAnAM kulasya ca / patanti pitaro hoSAM luptapiNDodakakriyAH // 42 5. doSairetaiH kulaghnAnAM varNasaGkarakArakaiH / utsAdyante jAtidharmAH kuladharmAzca zAzvatAH // 43 // utsannakuladharmANAM manuSyANAM janArdana / narake'niyataM vAso bhavanItyanuzuzruma // 44 // aho vrata mahatpApaM kartuM vyavasitA vayam / yadrAjyasukhalobhena hantuM svajanamudyatAH // 45 // yadi mAmapratIkAramazastraM zastrapANayaH / dhArtarASTrA raNe hunyustanme kSemataraM bhavet // 46 // kuLane kSaya thavAthI kuLadharma eTale vaMzaparaMparAthI kuLamAM cAlatA Avela sanAtana dharma naSTa thaI jAya che ane tenI jagyAe adharmanuM sAmrAjya samagra kuLa upara prasarI jaIne tenI upara te potAno aDDo jamAve che. adharma thavAthI kuLanI strIo dUSita thAya che eTale te pativratAdi dharmanuM pAlana nahIM karatAM svachaMdI, ALasu ane vyabhicArI bane che. he vRSNikuLamAM utpanna thayela zrIkRSNa! strIo dUSita thavAthI kuLamAM varNasaMkara prajA utpanna thAya che. te prajA AyuSya, teja tathA baLathI hIna ane vaMzanA abhimAnathI rahita bane che. A rIte utpanna thayelI varNasaMkara prajA kuLanA nAzanuM ja kAraNa bane che. kuLane nAza thavAthI kuladharma, kulAcAra naSTa thAya che ane tema thatAM pariNAme piMDadAna tathA tarpaNadi kriyAo lupta thAya che; kAraNa ke varNasaMkara prajA potAnA pitRonA uddhArane mATe zAstramAM niyata karelI piMDadAna, tarpaNa tathA zrAdhAdi kriyAo karatI nathI. kAraNa dekhItuM ja che ke, A nirmAdraya banelI arthAta varNasaMkara prajA kene pitA kahI zake? ane temanAmAM vaMzAbhimAna paNa kyAMthI hoya? AthI temanA vaMzanA pitRo paNa narakamAM paDe che (zrAddhavidhi rahasya mATe zrIkRSNAtmaja vAphasudhA prakAzana 4, mahAkALa puruSa varNana kiraNAMza 32 juo). AvI rIte kaladhAtaka evA varNasaMkaranI utpatti thavAthI teonA doSa vaDe vaMzaparaMparAgata cAlatA AvelA kuLadharmo, kuLamAMnA AcAra, rIti, nIti' tathA jJAtibaMdhane ItyAdi sarvane nAza thAya che. A pramANe
Page #259
--------------------------------------------------------------------------
________________ 130 ] rastaara taka no na roti veDha | na. [ siddhAnakADa bha0 gIa 2/6 dareka kuTuMbamAM banavAthI samagra deza paNa nirmAlya bane che ane nizcayapUrvaka teonA pitaonI adhogati thAya che, tathA tevA varNasaMkarone paNa khAtarIthI aMte to narakavAsa ja bhagavo paDe che. he janArdana ! A mujaba zAstromAM hovAnuM amoe sAMbhaLyuM che. arere ! ghaNuM duHkhanI vAta che ke rAjyasukhanA lobhane lIdhe ame paNuM potAnA ja svajano arthAta sagAMsaMbaMdhIono nAza karavA mATe taiyAra thayA chIe. A to eka mahAna pApakarma karavAnuM ja amee javuM che. te karatAM te kharekhara niHzastra sthitimAM eTale bacAva mATe sAmo upAya nahi karatAM UlaTuM A raNabhUmimAM kauravo ja jo mane haNI nAMkhe te temAM ja huM mAruM vadhAre kalyANa jouM chuM. saJjaya uvAcaevamuktvArjunaH saGkhaye thopastha upAvizat / visRjya sazaraM cApaM zokasa 5 vinamAnasaH // 47 // saMjaya kahe che: he vRtarASTra ! A pramANe bhagavAna zrIkRSNane kahIne jenuM cita zeka vaDe atyaMta vyAkuLa thayuM che tathA haiyuM bharAI AvyuM che, evA ajune caDAvelA bANa sahita dhanuSyane potAnA hAthamAMthI nIce pheMkI dIdhuM ane tarata ja rathamAM besI gayo.* adhyAya 2. vAva vAva- taM tathA kRpayAviSTamazrupUrNAkulekSaNam / viSIdantamidaM vAkyamuvAca madhusUdanaH // 1 // ajunanI karuNa sthiti 'saMjaya dhRtarASTrane AgaLa kahe che: he rAja ! sAMbhaLa. upara jaNAvyA pramANe karuNu vaDe vyApta thayela eTale dInatA kivA dayAddhatAthI bharapUra ane jenI AMkhamAMthI codhAra AMsuone pravAha vahI rahyuM che tathA vivAdathI jenuM aMtaHkaraNa atyaMta vyAkuLa banI gayuM che, evA zekasAgaramAM DUbelA arjunane zrIkRSNa bhagavAna (madhusUdana) nIce pramANe kahevA lAgyAH khImajavAnuvAda- kutastvA kazmalamidaM viSame samupasthitam / anAryajuSTamasva-makotikaramarjuna // 2 // mahAbhAratakALamAM rathamAM UbhA rahIne yuddha karavAnI prathA hatI. te samayanA rathe, be paiDAMnA hoI moTA moTA rAne cAra ghaDAo joDavAmAM AvatA hatA, tathA 2thI ane sArathi baMne AgaLanA bhAgamAM ja pAse pAse besatA hatA evuM mahAbhAratamAM keTaleka sthaLe rasthAnuM varNana Ave che, te uparathI jaNAI Ave che. ratha no che te oLakhavAne mATe dareka rathanI dhvaja upara viziSTa prakAranuM cihana rAkhavAnuM AvatuM hatuM. A nyAyAnusAra arjunanA ratha upara te vAnara cihana uparAMta pratyakSa hanumAnajI ja birAjamAna hatA,
Page #260
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana ] je jANuM chuM ne, te nathI khaNutA te, e badhuM brahma ja che. nathI rUpe te che rUpe te jJAta nathI. [ 131 klaimya' mA' sma ga'maH pA'rtha naitattvayyupa'paya'te kSudraM' i'daya'daba'lyaM tya'ksvottiSTha parantapa // 3 // AryAe dhikkArelu' evu' A tane zAbhatuM nathI zrIbhagavAna kahe che : he arjuna ! are ! ArcIe dhikkAreluM, svArane rokanAra eTale adhetimAM laI janAruM ane apakIti karAvanAruM 'A ' kamAla ' eTale meza jevuM kALuM arthAt avaLacaMDuM, AvA viparIta samaye tane Aje kayAMthI sUjhI AvyuM ? AryoM keAne kahevA tenI vyAkhyA zAmamAM A pramANenI che: " je puruSa ka bya eTale zAstravihita (zAstramAM batAvelA ) karmInuM ja sArI rIte AcaraNu kare che ane zAstravihIna eTale maka arthAt zAstraniSiddha karyAMthI dUra rahe che, tema ja prAraUvazAt prApta thayelA cAlu vyavahArane anusarIne vate che, te A` kahevAya che; tema ja je puruSa kulapara'parAgata cAlatA AvelA kuladhama, kulAcAra tathA varNAzrameAcita krauM tathA mahApuruSAdinA AcArane anusarIne zAstramaryAdAmAM rahI peAtAnA cittane ruce te rIte sAvadha rahI eTale ha-zAka, rAga-dveSa Adi vikArathI rahita thaI prasaMgAcita yathA prApta AvI paDelA vyavahAra kare che te puruSa ja Aya kahevAya che ( jIo ceAga. nirvANu pUrvAdha sa 126 zlAka 54-55). uddeza e ke, A yAddAo sAthe tAre yuddha karavAnuM hatuM e te kaMI Aje ja jANyuM ema nathI, chatAM Ajadina sudhI tA te teneA kadI vicAra sarakhA paNu kraryAM nahi ane AvA kaTAkaTInA samaye mUDhapaNa' darzAvanArA A mAha tane kayAMthI utpanna thaye| ? zAstra saMbaMdhamAM te atyAra sudhI je kaMI kahyu te jo ke satya che, paraMtu kSAtradhamanA niyama pramANe upasthita thayelA dharmayuddhanA A prasaMge tAru e kathana bilakula anucita che. mATe huM pA ! Ama nAma na bana, lIbatA eTale bAyalApaNAne tyAga kara. he anyane tApa utpanna karanArA paratapu ! A tane zAlatuM nathI, mATe kSudra evI duLatAne cheADI de ane Ubhe| thaI jA arthAt UbhA thaI yuddha kara, arjuna uvAca - / kathaM bhISmamahaM sa'khye dronnN ca madhusUdana ' iSubhi'iH prtiyosyaami pra'jAhA'vara'srudana // 4 // gurUmahatvA mahAnubhAvAnzreyo bhoktuM bhaikSya'mapa'ha loke / itvA'rthakAmA stu gurUnideva bhuJjIya bhogAnudhirapradigdhAn // 5 // caitadvacaH kata'ranna garA'yo yadvA' jaya'ma yadi' vA vesu:| yAneva itvA na jijIviSA'maste'va'sthitaH pramukhe dhArtarA'STrAH // 6 // amAre mATe kalyANakArI zu' che ? zrIbhagavAnanuM AvuM vacana sAMbhaLIne arjune kahyuM ke : huM madhusUdana ! puSpAdithI pUjana karavA yAgya evA A bhISma ane droNunI sAthe khANA vaDe huM sAmeA pratikAra kevI rIte karuM ? arthAt teonI sAthe mArAthI laDI zakAya kharuM ke ? ane tema karavuM zuM yAgya gaNuAro? huM zatruenA nAza karanArA arisUdana ! mahAnubhAva eTale vayevRddha, tapAvRddha, jJAnavRddha, tathA meDhA prabhAvazALI, bahuzruta ane baheoLA anubhavI evA guruone ta I
Page #261
--------------------------------------------------------------------------
________________ 132 ] yasyAmataM tasya mataM mataM yasya na veda saH / [ siddhAntakASDa bha. gI0 0 2/10 nAha hatAM arthAt teonI sAme yuddha nahi karatAM A lAkamAM kevaLa bhikSAvRtti karIne peTa bharavuM e vadhu sAruM' che. teo te bhale eziyALA hovAne lIdhe svAthI aMdha banelA hoya, paNa guruonA saMhAra karIne zuM A lekamAM ja temanA leAhI vaDe kharaDAyelA bhegA mATe bhAgavavA ? vaLI jeone haNIne ame| jIvavA icchatA nathI te ja A badhA amArA bhAIbavA ane dhRtarASTranA putrA kauravA te yuddhane mATe amArI sAme ja UbhelA che. AthI teo upara amAre vijaya meLave ke ameAte te jIte, A e paikI amAre mATe kalyANakArI zuM che, te paNa samajAtuM nathI. kArpaNyadoSopahatasvabhAvaH 1. pRcchAmi tvAM dharmasammUDhacetAH / yacchreyaH syAnnizci'taM brUhi ta'nme ziSyaste'd/zAdhi' mAM tvAM prapa'nnam // 7 // na hi prapa'zyAmi' mama'Apanu'dyAdyacchokamucchoSa'NamindriyA'NAm / avApya bhUmAvasapatnamRddhaM rAjyaM surA'NAma'pi cAdhiSa'tyam // 8 // huM yuddha nahi karuM arjuna kahe che : he zrIkRSNa ! kRpatA eTale dInatA kivA dayArdratArUpI doSa vaDe utpanna thayelAM A meAhane lIdhe mArA svabhAva eTale sArAsAra vicAra karavAnI (viveka) buddhi naSTa thaI gaI che tethI zuM karavuM ane zuM na karavuM e be dharmo paikI mane te| kAMi sUjhatuM nathI. mAruM citta te saMbaMdhe vicAra karavAne mATe atizaya mUDha arthAt asamartha banI gayuM che, tethI huM zrIkRSNa ! huM Apane pUchuM chuM ke, AvI sthitimAM mAre zuM karavuM joIe? tA jemAM mAruM nakkI zreya eTale kalyANa samAyelu' hAya evuM nizcayathI game te eka kahe. huM Apane zaraNe AvelA ApatA ziSya chuM, mATe mane khela karo. samajo ke niSkaMTaka eTale zatrue vinAnuM tathA dhanadhAnyAdithI samRddha evu A samagra pRthvInuM rAjya athavA te| devAdikanu paNa svAmitva mane prApta thAya te paNa meAha vaDe utpanna thayelA ane sa` iMdriyAnuM zASaNa karI rahelA mArA A zAkanu nirasana kare evuM te temAM mane kAMI jaguAtuM nathI, mATe kRpA karIne Apa ja mane yAgya odha Ape. huM ApanA ziSya chuM, Apane zaraNe Avye chuM. thAya- evamuktvA dRSIkezaM guDAkezaH parantapaH ' na yasya' iti govi'ndamuktvA tuSNIM babhUva ha // 9 // tamuvAca hRSIkezaH pra'hasanni'va' bhArata / ' ' senayorubhayorma'dhye vi'SIdantami'daM vacaH // 10 //
Page #262
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] A brahma mata rahita tema matavALuM che, temAM che ne nathI evA mata ane jANavApaNuM che nahi;[ 133 saMjaya kahe cheH he dhRtarASTra! nidrArUpI ALasane jItanArA ane kahyuM ke, he hakIkeza! he goviMda! A pramANe mArI sthiti thayelI hovAthI "huM yuddha nahi karuM," ema kahI teNe mauna dhAraNa karyuM.x meha nivRttine upAya saMjaya AgaLa kahe cheH he rAjA dhRtarASTra A pramANe baMne sainyanI vacce zoka vaDe atyaMta vyAkuLa banI khinna thaI beThelA arjuna tarapha joI bhagavAne manamAM vicAra karyo ke, A arjuna ajJAnane lIdhe meharUpI cakkaramAM pUrepUre phasAI gayo che. prArabdha eTale pUrvane prArtana karmavazAta pUrva karmanAM phaLa, sukha, du:kha tathA meha ema traNe prakAre anubhavamAM Ave evo je niyatino niyama che, te niyamAnusAra arjunane A moha utpanna thayela che, vAstavika rIte te A tene thoDA samaya pUrato smazAna vairAgya che; chatAM tene yogya upayoga karI levo joIe. are ! jagatamAM achata ane siMha tulya parAkramI evo A ho ekAeka garvahIna banI mohavaza thaI nAnAM bALakanI peThe dana kare che. A mohane pratApa kevI vicitra che te juo! moha ajJAnane lIdhe thAya che. pitAnA svarUpanuM vismaraNuM thavuM e ja ajJAna kahevAya che. ajJAnanI nivRttine mATe AtmajJAna sivAya bIjuM eka paNa sAdhana nathI. vaLI khAsa karI AyuSyamAM AvI sArI take kivA sArA mokAo kavacita ja Ave che. A samaya saMdhine che. AtmajJAnanA bodhane mATe paNa A kALa ghaNe sAro hoI anaphaLa che. vaLI zraddhAyukata aMtaHkaraNathI te mAre zaraNe Avyo che. jyAM sudhI ma ane akAryane huM jANuM chuM, zAstra azAstranA vivekane samajuM chuM; e mujabanI khoTI paMDitAInuM mithyA abhimAna ghara karIne beTheluM hoya che dunyavI jagatanA bhogomAM Asakti hoya; jagatamAM cAlI rahelI pravRttio karavAnI abhilASA hoya; kailokyamAMnA viSayo meLavavAnI icchA hoya; putra, vitta ke lekavaNA temaja aihika ane pAralaukika lAbha meLavavAnI manISA hoya; aMtaHkaraNamAM yatkiMcita paNa malinatA hoya; sArAsAra viveka karavAnI buddhi na hoya; saMpUrNa zraddhA nahi hoya tema ja brahmaniSTha sadgapratye saMpUrNa niSThA, samarpaNanI bhAvanA, vizuddha prema ane saMpUrNa zaraNAgatine bhAva jAgRta thavA pAmyo nahi hoya, tyAM sudhI apAyelo AtmajJAnano upadeza paththara para pANInI jema vyartha nIvaDe che; evo zAstrasiddhAMta che. atyAra sudhI arjAnamAM miththA darabhimAna hatuM. jethI te brahmavidyAne lAyaka na hato, eTale nAnapaNathI huM tenI pAse ne pAse hAI mAro tenA prati atyaMta prema hovA chatAM paNa tene AtmajJAna upadezavAne avasara mane sAMpaDyo nahato paraMtu Aje te suavasara anAyAse ja prApta thayo che. A kArya karavuM ke na karavuM ? e baMne bAbatano nirNaya karavAne mATe tenI buddhi saMpUrNa bahera mArI gaI che. te kAryane nirNaya karavA tadana asamartha ane mUDha banI gayo che. temAMthI paMDitAInuM khoTuM abhimAna samULa naSTa thavA pAmyuM che. kRpaNutArUpI doSane lIdhe te sAva rAMka ke dIna jevo banI gayo che. vaLI samagra pRthvInuM to zuM paraMtu AkhA zaileyanuM rAjya maLe te paNa tene meha vaDe utpanna thayelA A zokanuM nirasana thAya e zakya lAgatuM nathI. eTale Ane samagra grejyanA aizvarya pratye tIvratara vairAgya utpanna thayelo che. sivAya tene mArA prati saMpUrNa zraddhA upajI che. mArA sivAya lokyamAM paNa A zokanuM nivAraNa karI zake evo kAI jovAmAM Avato nathI, ema kahI Apta samajI sarvabhAve mAre zaraNe Avyo che. teNe mArI saMpUrNa zaraNAgati svIkArI che. A mujaba te brahma vA AtmaprAptine saMpUrNa adhikArI banyo che, eTale Ane have * atre keTalAkane zaMkA thavA saMbhava che ke, yuddhanI aNI upara arjunane A meha thayuM hatuM te yuddha sthagita . rahyuM hatuM ke kemate mATe dharmayuddha saMbaMdhe zAstramAM evo niyama che keH (1) nazAnA ghenamAM paDelo, (2) asAvA, (3) vAyu kiMvA bhUtapretanI bAdhAvALe, (4) sUtela, (5) bALaka, (6) strI, (7) jaDa eTale bhUkha, (8) zaraNe Avela, (9) ratha vagarane rathI tema ja (10) je bhayabhIta thayela hoya evA zatranI sAme yuddhadharma jANanArAo kadI paNa yuddha karatA nathI, tema ja (11) Ayudha vagaranA yoddA upara dharma yuddhamAM prahAra karatA nathI, e yuddhazAstrano niyama hovAthI ane punaH zastrasajaja thaI yuddha mATe sAme Ubhe thayo tyAM sudhI yuddha sthagita hatuM ema siddha thAya che, kemake A dharmayuddha hatuM.
Page #263
--------------------------------------------------------------------------
________________ 134 ] vijJAnaM vijJAnanA vikAsamAnatA che . [ siddhAntakANa bha0 gI- a. ra/16, mArA svarUpanuM sAcuM jJAna ApyA sivAya anya koI mArga ja rahyo nathI. jenAmAM A prakAranI taiyArI hetI nathI tene kadI AtmajJAna gaLe UtaratuM nathI, eTaluM ja nahi paNa te tene pacAvI grahaNa karI zakato nathI; paNa ulaTuM huM samajI gayo chuM evo miyA durAgraha temAM ghUsI javA pAme che. je tene sarvasvI vinAza(dhAta) kare che. sadbhAgye arjunamAM Aje sAcI tamabhA-niSTha jAgrata thavA pAmI che; pUrvanA mahAna puNyane udaya thavA pAmyo che, je kharekhara AnaMdanI vAta che/jijJAsu puruSane je Udhe raste dore che tene tenA A asatyapaNAnA depane lIdhe eka lekanI prApti kadI paNa thatI nathIe zAraane niyama che. have, meha nivRttine mATe ane AtmajJAnane upadeza ApyA vagara bIjo koI upAya ja nathI; e manamAM vicAra karIne tene bodha ApavAnA uddezathI zrIkRSNa bhagavAna bolAH zrIbhagavAnuvAcaazolyAnavazovastvaM prajJAvAdAzca bhASase / gatAmanagatAsu 5zca nAnuzocamti paNDitAH // 11 // na khevAha jAtu nAsa na tvaM neme janAdhipAH / na ca na bhaviSyAmaH sarve vayamataH param // 12 // . dehino'sminyathA dehe kaumAraM yauvana jarA / tathA dehAntaraprAptidhIrastatra na muhyati // 13 // khare paMDita keNa ? bhagavAna zrIkRSNa haraDIne kahe che ke: he arjuna ! vAhavAha ! jene zAka karavo yogya nathI tevI vAtane 1 zAka karI rahyo che ane vaLI pAchA vAta te maTI jJAnanI kare che. are ! koInA prANa gayA che ke zuM na rahyA topaca zuM? AvI misyA ane nazvara bAbatano paMDita eTale jJAnIe kadI zeka kare che kharA ke ? janmamaraNAdi jeo turacha samaje che evA AtmajJAnIo ja kharA jJAnI kiMvA paMDita kahevAya che. are ! jarA sUma vicAra karIne je ke huM, tuM ane A sarve rAjA e pUrve kadI thayA na hatA ane bhaviSyamAM punaH thavAnA nathI, evI tArI mAnyatA che ke zuM? uddeza che ke, dareka yugamAM A pramANe thayA ja kare che. pUrve paNa ghaNI vakhata AvA prasaMge upasthita thayA hatA ane bhaviSyamAM paNa tevA prasaMge AvatA ja raheze, kAraNa ke niyaMtinA niyama pramANe brahmadevanA eka divasamAM eka hajAra mahAyugo thAya che, tathA dareka mahAyuga pikI dvAparayugane aMte AvuM mahAbhArata yuddha thatuM ja rahe che. Aja sudhImAM brahmadevanA eka divasa paikI sattAvIza vAra AvA mahAbhArata yuddho thaI gayAM che ane A aThThAvIsamuM hoI bhaviSyamAM hajI navaso ne batera vakhata yuddho thaze. A pramANe brahmadevanuM AyuSya tenA so varSonuM hoya che. temAM traNa karoDa sAi lAkha vakhata AvA mahAbhArata yuddho thatAM ja rahe che (vadhu mATe zrIkRSNAtmaka vAkasadhA prakAzana 4, mahAkALa puruSa varNa bhAga 1 juo), vaLI evA Aja paryata keTalAye brahmadeva thaI gayA, Aje paNa che ane bhaviSyamAM paNa thaze. tenI saMkhyAne te pAra ja nathI. A rIte niyati eTale IzvaranI zaktine kama anAdi kALathI cAlyA ja kare che.
Page #264
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ]te jANanArane mATe avijJAta che, nathI jANato ema kahe tene vAstavika te jJAna ja che. [ 135 maravuM ne janmavuM e jIvane svabhAva che. jema dehadhArI eTale jeone deha (zarIra) hoya te darekane prathama bAlyAvasthA pachI yuvAvasthA ane aMte vRddhAvasthA ema krame krame traNe avasthAo prApta thayA ja kare che, asti (hevuM), jAyate ( janmavuM), vadhate (vadhavuM), vipariNamavuM (pheraphAra thavo yA kSaNe kSaNe badalAvuM), apakSIyata (pAkavuM-vRddha thavuM) ane vinaspati (vinAza the); e cha dehanA vikAro nizcita karelA ja che. arthAta bAlyAdi avasthAne nAza vRddhAvasthAmAM thato hovAthI mArI bAlyAdi avarathAne nAza thayo tethI huM zeka karuM chuM ema kahevuM e jema mUrNapaNuM gaNAze, tema jIvAtmAne paNa vAsanAvazAta eka deha jaI bIjA dehanI prApti thatI ja rahe che, eTale AvI rIte janmavuM tathA maravuM e pramANeno jIvAtmAno krama tene potAnA svarUpanuM sAcuM jJAna prApta thatAM sudhI satata cAlu ja rahe che. tethI AtmAnuM svAnubhavayukta jJAna prApta thayela hoya evA vivekI tathA dharmAvAna puruSo AvI miththA bAbatomAM tArI peThe kadI paNa meha pAmatA nathI. bhAvArtha e ke, tane svasvarUpanuM vismaraNa thayeluM hovAthI ajJAnane lIdhe mohamAM sapaDAI tuM nahi karavA yogya evo A mithyA zeka kare che ane vAto te moTI paMDitAInI karI rahyo che, paraMtu dhIra eTale vivekI arthAta satya vastune jANanArA AtmA puruSo temAM kadI moha pAmatA nathI. mAtrAsparzAstukonteya zItoSNasukhaduHkhadAH / AgamApAyino'nityAstA 5 stitikSasva bhArata // 14 // yaM hi na vyathayantyete puruSa puruSarSabha / sAduzazuddha ghI moDarasthA . khare dhIra keNa? zabda, sparza, rUpa, rasa ane gaMdha e pAMca sUma tanmAtra tathA tenAM pAMca mahAbhUto krame AkAza, vAyu, vahi, jaLa ane pRthvInA saMsargane lIdhe utpanna thanArAM sukha, duHkha, sthUla ane sUkSma iMdriyone arthAta karmendrione tathA jJAneMdriyane zIta, uSNa, Adi kaMTha rUpe nityaprati (haMmezAM) Ave che ane jAya che, eTale ke zarIrane sukha duHkhAdi bhegavavAnA prasaMge te harahaMmeza ghaNuM ye AvatA rahe che ane cAlyA jAya che. ane tene svabhAva ja cheH A kaMDho kaMI kAyama Take evAM cirasthAyI hotAM nathI, paraMtu te anitya eTale nAza pAmanArA che. uddeza e ke "tuM" te avinAzI ane sarvane draSTA che, mATe te bhArata ! te ThaMdho A prakAranAM che ema jANune tuM te sarva sahana kara, kAraNa ke te to pUrva karmanA phaLarUpa hevAthI jIvAtmAne yA vagara ke ja thato nathI. jethI A sukhaduHkhAdi DhaMDhone samAna gaNa; kema ke te tArAM nathI, paraMtu IdriyonAM che. te te phakta te sarvane avinAzI evo eka draSTA vA anirvacanIya-evo AtmA che, evuM jANI tene tuM sukhethI sahana kara. he arjuna! A rIte sukhaduHkhAdine samAna gaNanArA dhIra arthAta vivekI athavA AtmajJAnI puruSane A kaMkonI vyathA kadApi paNa thatI nathI. te puruSa ja amRtatva arthAta nirvANapada pAmavAne samartha bane che. nAsato vidyate bhAvo nAbhAvo vidyate sataH / ubhayorapi dRSTotastvanayostasvadarzibhiH // 16 //
Page #265
--------------------------------------------------------------------------
________________ 136 ] pratirovihirta matamamRta chuM viktA [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 2/18 sata asatanI vyAkhyA je "nathI tenuM astitva kadI paNa saMbhavatuM nathI ane je "che tenuM nAstitva kadI paNa heI zakatuM nathI, eTale je asata che tene kadI astitva hotuM nathI tathA je saMta che tenuM kadI nAstitva saMbhavatuM nathI. A rIte sata ane asatano aMtima nirNaya tattvajJa puruSoe svAnubhava dvArA tene aMta joIne karelA che. arthAta jeno kadI nAza thato nathI te sata tathA jeno nAza thAya che te asata che, ema jANa. uddeza e ke, anya koInI paNa sahAyatA vinA je kevaLa pote bhAsamAna thAya che, te sata ane tema thatuM nathI te asatu. A zarIro, tathA deza kALAdi sarva padArtho AtmA eTale saMta vaDe ja bhAsamAna thAya che, svataH pite kAMI bhAsamAna thatA nathI tethI te sarve asata che, paraMtu AtmAne bhAsamAna thavAne mATe koInI II. paNa sahAyanI apekSA hotI nathI tethI te sata che. A pramANe "sadasata'nI nirdoSa vyAkhyAne aMtima nirNaya tattvajJa puruSoe anubhava vaDe karelo che. paraMtu jene bAdha thAya te asata ane bAdha na thAya te sata evI je bIjI vyAkhyA karavAmAM Ave che te yogya nathI; kAraNa ke temAM apavAda mAlUma paDe che, tethI te sadoSa che. udAharaNane mATe rajajumAM sarpane bhrama thayo te asata. paNa A rajaju che evuM jJAna thavuM te sata, ema je A bIjI vyAkhyAnusAra kahevAmAM Ave to vicAra karIne jo ke, rAjumAM bhAselA sapane bAdhita karanAruM jJAna jo koI vakhate utpanna ja thAya nahi to te rajajumAM bhArelA sarpane paNa A vyAkhyA pramANe sata gaNuM paDaze. paNa satanI pahelI eTale ke, je anya koInI sahAyatA vinA kevaLa pote ja bhAsamAna thAya che te sata, evI je vyAkhyA che, temAM kaI prakArano doSa Avato nathI. jema pANIne pANI kahevAthI ja tenI siddhatA thAya che ema nathI, tene pANI kaho ke bIjuM kAMI kaho, te te svataHsiddha ja che. vaLI pANIne bIjuM kAMI kahevAthI te tevA prakAranuM banI jAya che ema paNa nathI; arthAt pANInuM astitva jema keAIne jAvA upara athavA to jANanAranA jJAna upara avalaMbeluM hotuM nathI, paNa te te rataHsiddha ja hoya che. te pramANe AtmAnuM astitva tene jANanAro "huM' (kSAMka 3) ke je "hama padathI darzAvAya che tenA athavA te "huM'nA jANanAra sAkSI (vRkSAMka 2)nA AdhAra upara avalaMbIne hAtuM nathI, paraMtu te te svataHsiddha ja che. prakAzya padArthone prakAzamAna karavAne mATe jema prakAzakanI apekSA hoya che, paraMtu prakAzakane pitAne prakAzamAna thavAne mATe bIjA koI sAdhananI jarUra hotI nathI, tema A sarva prakAmya AtmaprakAza vaDe ja prakAzamAna thatAM hovA chatAM AtmAne prakAzamAna karavAne mATe bIjA koI prakAzanI AvazyaktA hotI nathI, mATe te svataHsiddha hAI sata che; athavA arIsAmAM aneka pratibibo paDe che, te sarve pratibibo darpaNanA AdhAra upara ja avalaMbIne hoya che, paraMtu darpaNa kivA takatAne bIjA koInI apekSA hotI nathI, tethI svataHsiddha che ema samajo; tema A AtmArUpa arIsAne kAca aneka vicitra do bhAsamAna karatA hovA chatAM potAne bhAsamAna karavAne mATe bIjA koInI apekSA tene hotI nathI, tethI te svataHsiddha che; eTale ke arIsAmAM pratibiMba paDe ke na paDe to paNa te zuddhane zuddha ja rahe che. pratibiMba paDe topaNa teo arIsAthI kadI paNa bhinna hotAM nathI, te mujaba AtmAmAM dakSyAMdi ho athavA na che, chatAM paNa te te haMmezAM zuddhane zuddha ja hoya che. te dakSyAdi hovAnI IcchA rAkhatA nathI. tema te nahi hoya tethI paNa tene kAMI hAni thatI nathI ane hoya to paNa te sarva potAnA svasvarUpathI kicitmAtra bhinna hotuM nathI, evA prakAre A AtmA kivA satanI vyAkhyAnA svarUpane aMtima nirNaya tattvavita puruSoe karela che. avinAzi tu tadviddhi yena sarvamidaM tatam / vinAzamavyayasyAsya na kazcitkartumarhati // 17 // antavanta ime dehA nityasyoktAH zarIriNaH / anAzino'prameyasya tasmAyudhyasva bhArata // 18 //
Page #266
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] te jANutAne avijJAta ne na jANatAne vAta, e be bhAmAM ne sAkSIrUpe jaNAtuM brahma che; [137 sata ane nirNaya samajIne yuddha kara upara sata asatanI vyAkhyAmAM jaNAvI gayA te pramANe A sarva dazya vAstavika rIte te "tata" eTale vedanA saravaNi mahAvAkyamAM jene ""tata" kivA "te evA pada vaDe sAdheluM che tevuM satasvarUpa che (vRkSAMka 1 juo), ema nizcayapUrvaka jANu. ane je sata che teno te kadI nAza thato ja nathI, je upara jaNAveluM ja che. udeza e ke, tane A badhuM nAzavaMta evuM je dRzya bhAse che te vastutaH tevuM arthAta vinAzI nathI, paraMtu carAcara jagatamAM sarvatra avinAzI evuM eka paramatattvarUpa sata ja vyApI raheluM che. AthI A badhuM dazyajALa (vRkSAMka 3 thI 15 4 sudhI) tattvataH to "tata" avinAzI ane avyaya evuM sata kivA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) hevAne lIdhe, teno nAza karavAne mATe koI paNa samartha nathI. te "sata' athavA AtmA (vRkSAMka 1) to avinAzI, nitya ane pramANathI rahita arthAta aciMtya e che. bhagavAna AgaLa kahe che ke, he arjuna! kadAca tuM ema kaheze ke, "A badhAno pratyakSa nAza thato jovAmAM Ave che. chatAM to te A badhuM avinAzI che ema mAnavAnuM kahe che." te te saMbaMdhamAM sAMbhaLa ke tane jyAM sudhI A sata kivA AtmAnuM sAcuM jJAna nathI tyAM sudhI Avo prazna thAya che, e svAbhAvika che; mATe AtmAnuM yathArtha jJAna thatAM sudhIne mATe temAM bhAsatAM A nAzavaMta kivA asata dehe eTale A samagra dazyAdi bhede te kevaLa mRgajaLavata upAdhibheda vaDe mithyA bhAse che evo nizcaya karavo jarUrI che. mATe A badhAM mare che ane huM tene mAruM chuM evo kheTe mehabrama choDI de. uddeza e ke, A badhuM nAza pAme che evuM je tane bhAse che, te te upara nI vyAkhyAmAM batAvI gayA tevuM eTale ke jenuM kadI astitva ja saMbhavatuM nathI te pramANenuM mRgajaLavata kivA vaMdhyAnA putra jevuM, sAva mithyA che. jo ke A badhI nAzavaMta evI dasyazALa zarIra, deza, kALa vagere bhedAtmaka citronA camatkArothI bharapUra zobhAvALI bhAse che kharI, paraMtu varatutaH to temAM dazyane aMza (leza) mAtra paNa nathI. arthAt A sarva vastutaH tata, caiitanya, sata, brahma athavA AtmasvarUpa che ema nizcita samaja. A rIte "asa" eTale nAza pAmanArA de tathA avinAzI "sata" eTale avinAzI AtmA e baMnenuM rahasya tane kahyuM tene tuM sUkSma buddhi vaDe dhyAnamAM le ane he bhArata ! have tuM yuddha kara. " zAstrIya paddhatithI samajAveluM AtmasvarU5 bhagavAna zrIkRSNa arjunane prathama sAMkhyazAstra dvArA sayuktika rIte AtmasvarUpa samajAvavAnI zarUAta karI che. temAM prathama "nahi karavA yogya vastuno zoka kare che ane vAto te mArI paMDitAInI kare che. AtmajJAnI athavA dhIra puruSo AvI nazvara bAbatone mATe tArI jema kadI paNa zeka karatA nathI " e rIte upahAsa karIne siddhAMta samajAvavAnA uddezathI nazvara kone kahevuM ane zAzvata kone kahevuM e baMnenuM svarUpa sata asatanI vyAkhyA dvArA samajAveluM che. A sadasatanI vyAkhyAno siddhAMta zloka 16 mAM samajAvyA pachI tene AgaLanA zleka 17mAM A badhuM eTale jeno nAza ane utpatti thAya che, evuM je tuM mAne che, te tamAma vAstavika rIte te upara kahelI satanI vyAkhyA pramANenuM che; paraMtu tenuM jJAna jyAM sudhI tane thayeluM nathI tyAM sudhI A badhuM anitya hAI nAzavaMta che ema je tuM mAne che te to upara batAvelI asata vyAkhyAnusAra che ema samaja, udAharaNane mATe sonuM ane tenA alaMkAro laIzuM, temAM sonuM e sata tathA dAgInAe te asata samajo, kAraNa, dAgInAomAMthI jo sonuM kADhI levAmAM Ave to dAgInAnuM | astitva kadI saMbhavatuM nathI, sivAya dAgInAo paNa vAstavika rIte tenuM ja che. nAza to dAgInAne thAya, sonAno nahi tema AtmAnuM paNa samaje. Ama nAmarUpAdi vaDe bhAsatuM sarva dRzya jALa suvarNanA alaMkAranI jema taddana miththA hevAthI te asata che ema jANu, dAgInA thavAthI sonAnI utpatti thaI athavA tene nAza thavAthI senAne nAza the, ema banatuM nathI tathA sonuM to te vAta kadI jANatuM paNa nathI, tema AtmA haNAya che, kivA haNAto nathI ane tema kahenAro kAIka che, e vAtanI AtmAne te bilakula mAhitI nathI. AvI paristhiti hovAthI koI kaheze ke AtmA keIne haNe che kivA koInAthI haNAya
Page #267
--------------------------------------------------------------------------
________________ 138 ] gAmanA vijete vIze vijayA viteskRtam . jena, [ siddhAntakANaDa bha0 gIva a 2/5 che, te tevuM jANanArAo AtmAnuM sAcuM svarUpa samajatA ja nathI, ema jANa, Ama siddhAMta samajAvyA bAda AtmAnuM svarUpe viratRta rIte AgaLa samajAve che. ya ena vetti hantAraM yazcainaM manyate hatam / / ubhau tau na vijAnIto nAya hanti na hanyate // 19 // na jAyate mriyate vA kadAcinAya bhUtvA bhayitA vA na bhUyaH / ajo nityaH zAzvato'yaM purANo na hanyate hanyamAne zarIre // 20 // AtmasvarUpane nirNaya A sata eTale AtmA ke jene vedAdi zAstromAM "tata" pada vaDe nirdeza karelo hoI tene mATe AtmA, brahma, caitanya, avyaya ityAdi aneka nAmonI saMjJAo (vRkSAMka 1 jue) bodhane arthe yojavAmAM AvelI che, te pote bIjAne haNe che athavA bIjA koI tene haNe che, evuM je samaje che te kharekhara A sata, AtmA kivA brahmanA svarUpane yathArtha rIte jANatA nathI, ema samajavuM. kAraNa ke, A satasvarUpa AtmA kadI koIne haNato nathI ane koInAthI haNatA paNa nathI. vaLI te kadI janmato nathI ane maratA paNa nathI; tema te bhUtakALamAM na hato, vartamAnamAM nathI ane bhaviSyamAM nahi hoya, ema paNa nathI. arthAta traNe kALamAM te pote te svasvarU5 vaDe ja sthita che, eTaluM ja nahi, paraMtu A trikALa (traNekALa)nuM tathA tene jANanArA sAkSInuM astitva paNa tenA AdhAra para ja nirbhara che. A sat athavA AtmA, aja (janma rahita), nitya, sarvakALamAM rahenAro, zAzvata ane purAtana hoI zarIrano vadha thavA chatAM paNa tene vadha te kadI thatA ja nathI. A AtmA avinAzI, nitya, aja eTale janma nahi hovA chatAM janma dhAraNa kare che ema bhAsanAro ane avyaya arthAta vikArothI tadana rahita evo che. vedApanAzinaM nityaM ya enamajamavyayam / kathaM sa puruSaH pArtha ke ghAtayati hanti kam // 21 // AtmAnuM yathArtha svarUpa jANe te ja jJAnI he pArtha! A rItanA AtmAnA yathArtha varUpane je jANe che teja khare jJAnI kahevAya, te puruSa pite paNa AtmasvarUpa ja bane che arthAta jIvanmukta che. udeza e ke, zAstramAM je guNadharmo AtmA para AropavAmAM AvelA che te ja AtmasvarUpa banelA anubhavasiddha AtmajJAnI jIvanmukta puruSanA che ema samajavuM. AvI rIte AtmajJa banelo puruSa kene haNe kivA haNAve? tAtparya, tevA puruSanI dRSTie pitA sahita A badhuM akhaMDa ekarasa evuM AtmasvarUpa ja sarvatra vyApeluM hovAthI tenI kALa dezAdisaha bhAsamAna thatI tamAma kriyAo paNa AtmasvarUpa ja banelI hoya che, tethI jema ghaDAne athavA maTha (dhara) no nAza thavA chatAM paNa tenI aMdaranA AkAzano kiMvA mATIne nAza thato nathI, kivA te AkAza va mATI paNuM kAMI ghaTa athavA maThane nAza karatuM nathI, tema ja AtmajJa thayelA puruSane mATe paNa samajavuM, eTale ke, AtmajJa puruSa AkAzarUpa banela hovAthI te aneka zarIrAdi haze athavA tenA potAnA bhAsatA zarIranA haNAIne TukaDe TukaDA thaI jAya chatAM te te mATI kiMvA AkAzanI peThe taddana nirlepa ja hevAthI te koIne paNa haNata nathI ane tene koI hagI zakatuM nathI.
Page #268
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] tevuM jANanAre pitAvaDe yA AbhAyaDe ja baLa, vivA tathA amRtabhAvane pAme che. [1] bAsAsi jIrNAni yathA bihAya mAni jUti sagji . tathA zarIrANi vihAya jIrNA nyanyAni sazyAti navAni deho // 22 // - jema gharamAM raheluM AkAza, gharanuM astitva che athavA nAritatva che chatAM paNa te te alipta ja hoya che; paraMtu A mAruM ghara che, evuM abhimAna dhAraNa karanAra gharano mAlika kiMvA gRhI te bIje kaI hoI te pote ja tenAM sukhaduHkhAdine anubhave che, tema te eka gharano nAza thatAM bIjuM ghara banAvI temAM nivAsa kare che athavA puruSa jUnAM vastrono tyAga karI navAM vastra paridhAna kare (pahere) che, tema dehI eTale mAro deha che, evuM abhimAna dhAraNa karanAra jIvAtmA pite eka deha choDe che ane bIje deha dhAraNa kare che. nainaM chindanti zastrANi nainaM dahati pAvakaH / na caina kledayantyApo na zoSayati mArutaH // 23 // acchadyo'yamadAyo'yamakleyo'zoSya eva ca / nityaH sarvagataH sthANuracalo'yaM sanAtanaH // 24 // avyakto'yamacinyo'yamavikAryo'yamucyate / / tasmAdevaM viditvana nAnuzocitumarhasi // 25 // AtmA ke che? paraMtu he pArtha! uparanA daSTAMtamAM batAvyA pramANe gharamAM rahela AkAza to jema taddana nirlepa ja hoya che, tema A AtmAne te zo chedI zakatAM nathI, agni bALI zakato nathI, pANI palALI zakatuM nathI ane vAyu sUkavI zakato nathI. e kadI chedAI na zake, baLI na zake, palaLI na zake, sUkAIna zake e heI nitya, sarva jagAe vyApI rahele, sthANa eTale kAyamane athavA cirasthAyI, acaLa eTale sthira ane sanAtana eTale ciraMtana athavA kAyamI evo che. vaLI te avyakta eTale je kadI prakaTa nathI kivA ikiyA vaDe jANI na zakAya tevo, aciMtya eTale jenuM mana vaDe paNa ciMtana na thaI zake eve, avikArI eTale jene koI paNa vikAranI kiMcitmAtra paNa upAdhi sparza karI zakatI nathI evA prakAra che, ema AtmA viSe kahevAmAM AvyuM che. agya e zeka karavAnuM choDI de he arjuna! A pramANe sata kivA AtmAnuM svarUpa che, te tane atyAra sudhI kahevAmAM AvyuM, te ja tAruM vAstavika svarUpa che. uddeza e che ke, te potAne "huM dehadhArI chuM" ema samaje che te te gharano mAlika kiMvA gRhI jema A mAruM ghara che, evuM mithyA abhimAna rAkhe che athavA gADA nIce cAlanAruM kUtaruM gADAmAM bhAra ke pote ja vahI rahela chuM ema samaje, tevA prakAranuM che. kharI rIte tuM dharamAMnA S 2
Page #269
--------------------------------------------------------------------------
________________ I 140 ] thI rAhata 7 divelImatI vinAza: [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 ra/30 AkAzanI peThe taddana alipta che. Ama AtmA sasvarUpa, avinAzI ane avyaya heI te ja tAruM kharuM svarUpa che, mATe A prakAranA tArA sAcA AtmasvarUpane jANIne ayogya evo zeka karavAnuM tuM choDI de. atha cainaM nityajAtaM nityaM vA manyase mRtam / tathApi tvaM mahAbAho nainaM zocitumarhasi // 26 // jAtasya hi dhruvo mRtyu(va janma mutasya ca / tasmAdaparihArye'rthe na tvaM zocitumarhasi // 27 // . AtmA anitya haze ? zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe che: he mahAbAho! A sarva jagata Adi dazya sata kivA AtmasvarUpe kevI rIte che, te tane atyAra sudhI samajAvyuM. have kadAca tuM ema kaheze ke, tamo A sarva nAza rahita janma rahita, avyaya ane nitya che ema kahe che kharA; paraMtu A sarvanI utpatti, sthiti tema ja nAza te hameza thato rahe che, ema vyavahAramAM pratyakSa jovAmAM Ave che, to pachI tamo tene ajanmA ane avinAzI kevI rIte kahI zake? arthAta ema kahe ke, AtmA te nityaprati janme che ane maraNa pAmata rahe che, eTale utpanna thavuM ane nAza thavo e ja AtmAno svabhAva che. ema je tAruM kahevuM haze te tArA mata pramANe paNa tevI bAbatano zeka karavo e ucita gaNAze nahi; kema ke tuM ja tene vicAra karI je eTale tane jaNAze ke je janme che tene mATe maraNa nizcita kareluM ja hoya che ane je mare che tene mATe punaH janma paNa nizcita che; te AvA aparihArya eTale kadI paNa na aTakAvI zakAya evA viSayamAM zeka karavo e tAre mATe zuM yogya gaNAze kharuM ke? kAraNa, A sarva loko Aje nahi to bhaviSyamAM kaI ne kaI divase nizcita mRtyu pAmaze ane vaLI pAcho janmaze paNa kharA. A pramANe te haMmezAM cAlyA ja karavAnuM. ema tArA A mata pramANe paNa siddha thAya che, te pachI temAM zeka karavAnuM prayojana kyAM rahyuM ? avyaktAdInibhUtAni vyaktamadhyAni bhArata / / avyaktanidhanAnyeva tatra kA paridevanA // 28 // adazyamAMthI dazya ane pAchuM adazya A sarve bhUta eTale paMcamahAbhUtAdithI utpanna thanArAM dayAdi prANImAtranA samUha, janma pUrve avyakta eTale aprakaTa athavA adazya rUpe hoya che, janma thayA pachI te vyakata eTale prakaTa kivA dazyamAna thAya che, tema ja maraNa pachI vaLI pAcha' avyakta eTale adazya svarUpamAM ja sthita rahe che; A pramANe A dayAdinI sthiti je kAyamane mATe cAlu ja heya te pachI temAM zeka karavApaNuM kayAM rahyuM? Azcaryavatpazyati kanidenamAzcaryavadati tathaiva cAnyaH / AzcaryavaJcainamanyaH zRNoti zrutvApye vedu.na caiva kazcit // 29 // deho nityamavadhyo'ya dehe sarvasya bhArata / tasmAtsarvANi bhUtAni na tvaM zocitumarhasi // 30 //
Page #270
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ] A bhAse che te brahma che ema jANe to te satya che, je nathI ema jANe te mahahAni che;[ 141 ahAhA ! AtmA ke? are ! A sat kivA AtmAne keI kAI ahAhA ! kevo adbhuta ane samajavAmAM nahi AvI zake e A AtmA ! e pramANe Azcarya vaDe dikyUDha banI tene joyA ja kare che, kaI kaI te Azcarya cakita banI jaI tenuM varNana ja karyA kare che ane vaLI bIjA keTalAka to AzcaryamAM tanmaya banI tene sAMbhaLyA kivA saMbhaLAvyA ja kare che. ahAhA! zuM AtmA ! kevo e AtmA ! vagere prakAre AzcaryamAM ne AzcaryamAM garaka banI jaI kaI koI tene joyA ja kare, varNavyA ja kare, saMbhaLAvyA kivA sAMbhaLyA kare! tathA keTalAka te Ama sAMbhaLyA, saMbhaLAvyA kivA joyA kare chatAM paNa Ane eTale AtmAne yathArtha rIte jANI zakatA nathI. jaLamAM kamaLa kivA gharamAM jema AkAza rahe che tema dehamAM deharUpe vyApta evo A satasvarUpa AtmA, sarva dazyAdi dehane nAza thavA chatAM paNa pote nitya avadhya eTale jeno kadI paNa vadha thAya nahi evo che; mATe he bhArata ! A sarva bhUtene mATe tuM je zoka karI rahyo che te tAre mATe yogya nathI. leke zeka kene kare che? bhagavAna uparanA vivecanano udeza spaSTa rIte samajAvIne kahe che, he arjuna ! kharekhara tuM buddhimAna che, to pachA kone mATe ane zA sAru zeka kare che? teno vicAra kara are! DAhyA puNe niSphaLa karmo kadI kare che kharA ? phaLa zuM maLavAnuM che, teno vicAra karyA vagara je kAI udyogano AraMbha karavAmAM Ave to vyavahAramAM paNa te sarva nakAmuM ja gaNAya. Ama hovAthI tuM je A zekarUpI niSphaLa karma karI rahyo che tenuM tane kaMI bhAna che ke? vicAra kara ke, tuM zoka kone mATe, zA sAru ane kono kare che? A badhAM zarIra naSTa thaI jaze mATe huM teno zeka karI rahyo chuM, evuM samajI tuM te zarIrane mATe je zoka karato hoya te mRta (maraNa) thayA pachI zarIre te atre ja rahe che, tene koI mRtAtmA potAnI sAthe laIne jato hoya evo vyavahAramAM paNa anubhava nathI. te te zarIrane tenA kuTuMbIjano sAcavIne kAM nathI rAkhatAM tenuM dahana kivA dahana eTale bALavuM kivA daTavAnuM kAma to saMbaMdhIo jAte potAnA hAthe ja kare che. Ama spaSTa hovA chatAM paNa vyavahAramAM loko je zoka kare che te konA mATe? te ja prathama samajI zakAtuM nathI. zoka karavo e zuM paraMparAthI lekamAM cAlato Avato kulAcAra che? tema hoya to amAre kaMI kahevAnuM nathI. Ama samajyA vagara ja sarva loke zoka kare che kharA, paNa te to kevaLa eka mUDhapaNuM ja gaNAya. vAru ! zeka karavAthI athavA te yuddhamAM tene nahi mAre tethI zuM badhA amara thaI jaze, evI tArI samaja che ke zuM? he arjunA dhIraja rAkhIne jarA vicAra karI che ke miththA bAbatano zeka karavAthI zuM lAbha thavAno che? tuM Aja sudhI kema zeka karatuM na hatuM? yuddhamAM A badhA svajano mAre hAthe naSTa thaze mATe huM zoka karI rahyo chuM, ema je tuM kahIza to kahe ke, ghaNA loke Aja sudhI vagara yuddha eTale tArA mAryA vagara ja zA mATe marI gayA? are jene tArA pitA pAMDurAjA ! teonuM maraNa vagara yuddha zA mATe thayuM? vaLI tArA dAdA, vaDadAdA vagere ghaNuM sagAM saMbaMdhIo A pUrve naSTa thayelAM che, tathA A atre badhA ekatra thayelAo paNa bhaviSyamAM naSTa thaze e nizcita che. tethI tAre hamezane mATe zeka karyA karavo joIto hato? to pachI Aja sudhI tuM tene mATe kema zeka karato na hato? mAbApanI viSTAnA kIDAo paNa saMbaMdhI kharA ne? are! vicAra kara ke, A bhAI bhAMDuo athavA sagA saMbaMdhIo kenAM? mArAM che, ema je nuM kahIza te temanI sAthe tAruM baMdhutva zA uparathI ane kevI rItanuM? temanAM kiMvA tArAM mAtA pitA athavA pUrvajo eka ja hatA ema jo tuM kahe te heya te huM tane pUchuM chuM ke, tArAM mAbApanAM zarIra uparanA
Page #271
--------------------------------------------------------------------------
________________ 142 ] manu mUrta viniya : pregyAhmAmRtA mavatti na. [ siddhAntakAraDa bha0 gIva a0 ra/36 melamAMthI thatI jA kiMvA roSa vaDe thatAM mAMkaDa, cAMcaDa tema ja teonI vijhAmAMthI thatA kIDAo paNa temanA dehanI sAthe nikaTane saMbaMdha dharAvanArA ane teonA deha vaDe ja utpanna thayelA hoya che, to pachI teo paNa tArA bAMdhavo kivA kuTuMbIo ja gaNAze kharA ke nahi? te badhAMne nitya nAza thato rahe che, te pachI A badhAM mATe tAre hamezAM ja zeka karyA karavo joIe ema ja thayuM ne ? dehanA sarvAzane nAza kadI paNa thato nathI mATe che ana! prathama to e vicAra kara ke tuM pote koNa che? ane A badhA naSTa thaze ema samajIne jeone tuM zoka kare che teo paNa vastutaH keNuM che? tuM pote deha ja che ke te karatAM koI judo ja che? deDa e te eka paramANune pUja (samudAya) che. e samudAyano nAza kivA tenA aMza pratyaMzano nAza thAya tene nAza kahevAmAM Ave to pachI A rIte dehanA aMza pratyezane nAza to dareka kSaNe kSaNe thayA ja kare che, A dhArage te tAre hamezane mATe ane akhaMDa raDatAM ja rahevuM joIe. je dehanA sarvozanA nAzane nAza kahevAmAM Ave ane teno zoka karavo ema je tuM kaheze te dehanA sarvI zo nAza to kadApi thato nathI. paraMtu mAtra haMmezAM rUpAMtara ja thayA kare che. te niyamAnusAra A sarve tArAM saMbaMdhIjanonAM zarIranA aMze pRthvI Adi mahAbhUtamAM maLI jaI te te rU5mAM pariNamaze, agara pRthvI Adine paNa nAza thAya che, ema kahevAmAM Ave te paNa chevaTe cidAkAza te avinAzI hoI te to rahevAnuM ja, paraMtu te badhuM javA de. prathama vicAra kara ke, tuM kAMI deha nathI, paNa dehI che; kAraNa ke tuM jema A mAruM vastra che ema kahe che, te ja pramANe tArA zarIrane A mAro deha che ema kahe che, te pachI tuM deha ja kevI rIte hoya, te kahe vAru ! vAstavika rIte to tuM deha ane dehathI paNa taddana judo ja keAI che. Ama che te pachI bIjAnA hinI sAthe tAre zo saMbaMdha? jema tArA bhAInA vastrAdinI sAthe tAro talabhAra paNa saMbaMdha hete nathI, tema temanA dehanI sAthe paNa tAro yatkiMcita saMbaMdha nathI. A rIte jema vastra tema deha. A mujabanI paristhiti che, to pachI AvI mithyA bAbatane mATe zaka kare e tane zebhe che kharuM ke ! tene tuM sArI rIte vicAra karI che. upara jaNAvyuM che tema gharano nAza thavA chatAM paNa temAMnA AkAzano nAza kadApi thato nathI. te mujaba dehamAM dehI rUpe rahenArA kivA raDe che ema bhAsanArA, paraMtu vastutaH te sarvathI taddana alipta evA A sata athavA AtmAne nAza, dehane nAza thavA chatAM paNa kadApi thato nathI, mATe A nyAyAnusAra kAI paNa bhUta kivA prANI mAtrane mATe zAka karavA e nirarthaka che. tasmAta ana badhuM utpatti, sthiti ane laya pAmanAruM je je kAMI tane bhAyamAna thAya che te vastu tevuM nathI, paraMtu avinAzI evuM AtmasvarUpa che, ema jANI zoka rahita thA. svadharmamapi cAkSya na vikampitumarhasi / dhAddhi yuddhAcchyo'nyatkSatriyasya na vidyate // 31 // yadRcchyA copapannaM svargadvAramapAvRtam / sukhinaH kSatriyAH pArtha labhante yuddhamIdRzam / / 32 // atha cettvamima dharmya saGghAmaM na kariSyasi / / tataH svadharma kIrti ca hitvA pApamavApsyasi // 3 //
Page #272
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] jIvanmukta bhUtamAM AtmA ja che ema ciMtI, mRtyune tarI A loka ja Atmazapa bane che. [ 143 vyavahAra draSTie paNa yuddha karavuM yogya che huM pArtha! atyAra sudhI dasthAdi rUpe bhAsatuM A sarva sata kivA AtmasvarUpa zI rIta che, teno nirNaya tane kahyo. have vyAvahArika daSTie eTale ke varNAzramAdinI dRSTie svadharmane vicAra karavAmAM Ave te paNa prasaMgavazAta utpanna thayelA A yuddhamAMthI tAre calAyamAna thavuM yogya nathI, prastuta samayane mATe A ja tAruM kharuM kartavya che, ema sUkSma vicArane aMte jaNAI Avaze; kAraNa ke kSatriyone mATe dharmayuddha karatAM vadhu kalyANa karI zake evuM A traNe lokamAM bIjuM kAMI paNa nathI; jethI adhyAtma daSTie jema A yuddhakartavya Avazyaka che, tema vyavahAramAMnA varNAzramocita svadharmanI dRSTie vicAra karavAmAM Ave to paNa tema karavuM e ati Avazyaka ja che. eTale baMne dRSTie teno vicAra karavA chatAM paNa yuddha karavAmAM koI doSa jaNAta nathI; mATe he arjuna ! vagara prayatna sahaja rIte udbhaveluM, zAstranA koI paNa prakAranA virodho athavA doSo jemAM aDacaNa utpanna karI zakatA nathI tevuM A pratibaMdha vagaranuM svargane khullA daravAjA samuM dharmayuddha te bhAgyavAna kSatriyane paNa kavacita ja sAMpaDe che, chatAM A prakAre vecchAthI prApta thayeluM A dharmayuddha je huM nahi kare ema kahI tuM te nahi kare to temAM svadharma arthAta Atmadharma tema ja vyAvahArika daSTie varNAzramecita dharma ema baMne dharmano tyAga thatuM hovAthI te lo tenA pApano bhAgIdAra thaIza, eTaluM ja nahi paraMtu vyavahAramAM te Aja sudhI meLavelI kIrtine paNa gumAvIza. akIrti cApi bhUtAni kathayiSyanti te'vyayAm / sambhAvitasya' cAkItirmaraNAdatiricyate // 34 // bhayAguNAdupataM masyante tvAM mahArathAH / yeSAM ca tvaM bahumato bhUtvA yAsyasi lAdhavama // 35 // avAcyavAdA 5zca bahunvadiSyanti tavAhitAH / nindantastava sAmarthya tato duHkhataraM nu kim // 36 // jyAM tyAM tArI apakIrti ja thaze vyavahAramAM lake tArI hamezane mATe apakIrti ja gAtA raheze. Aja paryata mAM te je pratiSThA athavA nAmanA meLavelI che, te sarva upara kSaNavAramAM pANI pharI vaLaze, jyAM tyAM tAro tiraskAra thaze ane saMbhAvita kivA pratiSThita puruSone mATe apakIti e te maraNa karatAM paNa vadhu duHkhadAyaka che. vaLI A badhA mahArathIo paNa kaheze ke, are! ame badhA Aja sudhI arjunathI DaratA hatA kharA, paraMtu te to amArI bhUla hatI. kharA mokAnA prasaMge AnA kSAtratejanI parIkSA thaI gaI jyAre amane badhAne zastrasaja thaIne sAme UbhelA dI ke tarata ja te gabharAIne raDavA jevo thaI gayo. tene pUjArI UpajI ane kUtaruM jema paMchaDI namAvI nAsI jAya, tema bAyelA jevo banI hathiyAra nAMkhI daI te A raNabhUmimAMthI palAyana karI gayo. AnI zuravIratA jaNAI gaI. A rIte tuM jeone Aje bahumAnya thayelo lAge che, te ja tane taraNa samAna tuccha gaNaze, vaLI tArA zatruone te A eka moTuM nimitta ja maLI jaze. A tA Akhare bAyelo ja ne? manamAM to amAre bhaya ene hato ja chatAM uparathI te moTI bahAdurI batAvato hato. ene maphatanuM rAjya joItuM hatuM. Ama maphatamAM te kadI rAja maLe? rAja to bAhubaLa vaDe ja jItI zakAya! Aja sudhI moTI moTI baDAInI vAto karI ane amone adhama kahI laDAIno Dara batAvato hato ! juo,
Page #273
--------------------------------------------------------------------------
________________ 144] drazna Tu heve vivi tattva da grazno vize levA amIyata che [ siddhAntakASTha bha0 gIva aTa ra/38 A mATe dharmika prasaMga AvatA ke bhAgI gaye? vagere nahi balavAnAM kaTuvacane belI sarvatra tArA sAmarthyanI niMdA karatA raheze. vyavahAramAM A karatAM vadhu duHkhadAyaka evuM bIjuM zuM? hato vA prApsyasi svarga jitvA vA bhokSyase mahIm / tasmAduttiSTha kaunteya yuddhAya kRtanizcayaH // 37 // sukhaduHkhe same kRtvA lAbhAlAbhau jayAjayau / tato yuddhAya yujyasva naivaM pApamavApsyasi // 38 // vyavahAra daSTie ucita zuM ? he kaya! Ama Atma ane vyavahAra baMne dharmo meM tane samajAvyA. tene vicAra kara ane nizcaya karI yuddha karavAne mATe UTha. kAraNa ke je kadI A dharmayuddhamAM tuM haNAIza to svarga prApta thaze ane chatIza te pRthvInuM nikaMTaka rAjya bhogavIza, mATe yuddha kara. sivAya satya evA AtmadharmamAM batAvyA pramANe eTale ke A sarva AtmasvarUpa ja che, evI daDha bhAvanA rAkhIne sukhaduHkha, lAbhahAni, jayaparAjayAdine sarakhAM gaNIne jo tuM yuddha karIza to tane kiMcitmAtra paNa pApanuM lepana thaze nahi, ane prathama kahevAmAM AvyuM che te pramANe karavAmAM tane chaha ane paraloka ema baMne taraphathI te lAbhadAyaka che, eTaluM ja nahi paNa vyavahAra ane paramArtha daSTino vicAra karatAM paNa tema karavuM yogya ja che. kAraNa vyavahAra daSTithI paNa je A dharmayuddhamAM tAruM mRtyu thaze to tane svargaprApti thaze ane chatIza te pRthvInuM rAjya bhAgavIza; pe spaSTa che. Ama baMne bAjuethI tAruM zreya arthAta kalyANa ja che. vaLI AtmadaSTine Azraya laI yuddha karIza to tethI tane tArA karmo karavA chatAM paNa jaLakamaLavata tene bilakula sparza thaze nahi. A pramANe baMne daSTie A yuddha tane kalyANakArI ja thaze, ema nizcita samaja. eTale have tane A badhA guru, AcAryo, pitA, pitAmahAdike tathA bAMdhavAdi saMbaMdhIjanane mAravAthI amAruM kalyANa kevI rIte thaze? evI je zaMkA mohane lIdhe upajelI che te taddana nirarthaka che. A yuddha je adharmayuddha heta to tArI zakAo yogya gaNAta, paraMtu A to dharmayuddha che eTale tArI badhI zaMkAo nirarthaka ja bane che; mATe AtmadaSTine pradhAna rAkhI sukhaduHkha, lAbhAlAbha, jayaparAjaya ityAdine sarakhAM mAnI satya evA AtmasvarUpano Azraya karI jIvanmukta avasthAmAM sthita thaI je yuddhamAM joDAIza to A yuddha karavA chatAM paNa tuM pApane pAmIza nahi have Ane dharmayuddha kema kahe che tene vicAra karavo rahyo. A yuddha rAjalobhane mATe hatuM? A yuddha e kAMI kevaLa rAjalabhane khAtara na hatuM, tethI te dharmayuddha kahevAya che. kAraNa ke, eka te rAjA duryodhane pAMDavonuM rAjya kAMI yuddha karIne chaluM na hatuM, paraMtu ghutamAM chaLakapaTa tathA yuktiprayukitathI amuka amuka vacanonI zaratothI paDAvI lIdhuM hatuM. A saMbaMdhe bhAgavatamAM A pramANenuM pramANa che: zadevajI parikSitane kahe che ke, he rAjA ! adhameM karIne nAza pAmelI vivekabuddhivALA tathA duSTa putronuM poSaNa karanArA evA dhRtarASTra rAjAe pitA vagaranA pAMDavone lAkSAgRhamAM bALyA, tema ja pitAnI AMkhamAMthI paDatAM AMsu vaDe rudana karatI pitAnA putratulya evA yudhiSThira rAjAnI strI dropadInA sabhAnI vacce keza kheMcavArUpa potAnA putra duryodhananuM niMdita kAma dhRtarASTra jANyA chatAM paNa vAryuM nahotuM, vaLI duryodhane vRtamAM (jagaTAmAM) adharma vaDe jItelA rAjyamAM, satyanA Azraye rahelA sajajana evA yudhiSThire TharAva pramANe vanamAMthI AvIne bhAga mAgyo topaNa Ape nahi, eTaluM ja nahi paNa yudhiSThire mokalelA jagadaguru A : :
Page #274
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ] brahma dene mATe nakkA vijayI nIvaDe che te brahmanA vijapamAM jevo mahimAne pAmyA. [ 145 zrIkRSNa sabhAmAM bhISmapitAmahAdi puruSone amRtatuya lAganArAM vacano kahyAM, tenuM paNa dhRtarASTra mAna nahi rAkhyuM, tathA salAha mATe bolAvavAmAM AvelA nAnA bhAI vidurajIe yogya salAha ApI chatAM te paNa dhRtarASTra mAnI na hatI. vaLI A dhUta duryodhane yudhiSThirane potAne ghera belAvIne ramADayuM hatuM, vAstavika niyama te vratanuM AAna karanAre pote sAmA pakSane tyAM jaIne ramavuM joIe. A rIte yuddhadharmanuM pAlana AmAM thayuM na hatuM (juo mahA udyoga parva sAtyakie kahelo yuddhadharma). bUta ramavAnuM kAraNa pUrve ajita evA cakravarti rAjAo vacana pALavAmAM makakama che ke nahi tenI parIkSAne mATe rAjavIo ApasaApasamAM ghatanI ramata ramatA hatA. temAM AkhuM rAjapATa, saMpatti tathA strIdhana paNa hArI jatA. nItizAstranA niyamamAM jaNAvyA pramANe rAjadharmanI khAtarI potAnAM apAyelAM vacananA pAlana upara ja avalaMbIne hoya che, A daSTie A vrata khelavAmAM AvyuM hatuM. dharmarAjA te sAyA dharmaniSTha : temaNe potAnA vacananuM barAbara rIte akSarazaH pAlana karI batAvyuM. AthI ghutamAM rAjya hArI jatAM kevaLa vacanane khAtara eTale vacananI kImata rAjaya karatAM paNa vizeSa che ema jagatane rAjyanIti batAvavAne mATe pote rAjyane paNa tyAga karyo, tema potAnA rAjya kArakirdI daramyAna teo vacanathI kadI paNa bhraSTa kivA calAyamAna thayA na hatA. je temaNe dUtamAM rAjya hArI gayA bAda vacanane mahatva nahi ApatAM rAjyapATa choDavAnI AnAkAnI karI hata, te teo jarUra adhama gaNAtane ane te samaye ja A mahAbhArata yuddhano prasaMge upasthita thayo hota; paraMtu yudhiSThire potAnA vacanano barAbara amala karyo ane rAjapATa choDI zarata pramANe bAra varSano vanavAsa tathA eka varSa ajJAtavAsanuM akSarazaH pAlana karyuM. * pAMDavone vanavAsa pUrNa thayA ke nahi, te saMbaMdhamAM 1. pAMDava kauranI niSpakSapAta samitimAM sarvanI saMmati anusAra pAMDava taraphathI zrIkRSNa bhagavAna tathA kauravo taraphathI zrIvidurajI ane saMjaya hatA. vaLI bhIma, kapAcArya ane droNAcArya eo salAhakAra samitimAM hatA. yuddhanItine e niyama che ke, jeo niSpakSapAta samitimAM hoya teonA nirNayanuM pAlana na thavAthI je yuddhAdine prasa ga upasthita thAya te temaNe te yuddhamAM UtaravuM nahi. AthI vidurajI tathA zrISNu bhagavAne A yuddhamAM hathiyAra upADavA nahi, evI pratijJA karelI hatI ane tethI ja vidurajI anyAya pakSane tyAga karI gayA hatA. kadAca kaI kaheze ke bhISma ane droNAcArya jevAoe paNa A adharma pakSane kema madada karI tene saMkSepamAM uttara e che ke, duryodhane karagarIne jyAre teonuM zaraNuM mAgyuM tyAre teone prathama zaraNAgatanuM rakSaNa karavuM joIe evo kSAtradharma banAvavAnI pharaja paDI, tethI teoe phakta amuka mudata sudhI ja amo tArA rakSaNanI javAbadAra chIe, evI rIte zaratI zaraNAgati svIkArI hatI ane eTale vakhata teno sArI rIte bacAva karyo hato, 2. rAjAe dhutamAM strIone paNa zA mATe mUkatA? evI zaMkAone saMkSepamAM khalAse eTale ja che ke, manuSya badhuM sAMkhI zake paNa potAnA prAne potAne hAthe bIjAne sAdhIna kare, e te lagabhaga azakya che. e manuSyasvabhAva che; tethI vacanapAlananI A aMtima maryAdA kahevAya che. sivAya AmAM strInA pativratyanI paNa parIkSA thAya che, kemake AvI chatAyelI strIo upara nItizAstranI daSTie kaI baLajabarI kare evo kAMI temAM uddeza hetuM nathI. paraMtu tene bahumAnathI rAkhavAnI hoya che. atre te niyamane paNa bhaMga thayela hatuM; AthI A adhama kRtya hatuM. vatanI aMdara pAMDavoe bAra varSane vanavAsa ane eka varSa ajJAtavAsa karo evI zarata hatI. paNa A kALa nA cAMdramAna eTale tithimAsa pramANe gaNevI ke sauramAna eTale dakSiNAyana tathA uttarAyana maLIne eka varSa e pramANe gaNavI teno ullekha na hato. AthI pAMDa paMDitAnA matAnusAra cAMdramAsa pramANe vanavAsa tathA ajJAtavAsa bhogavIne pragaTa thayA. paraMtu dudhananuM kahevuM ema hatuM ke temaNe saura varSa pramANe pragaTa thavuM joItuM hatuM, ane te pramANe thayeluM na hovAthI zarata pramANe pharIthI bAra vana vanavAsa teoe ka o joIe. eTalA mATe te rAjya ApavA khuzI nathI. tethI saithI vayovRddha, jJAnI ane paMDite pAse pAMDavoe A bAbatane nirNaya karAvyuM temAM pAMDava pakSa taraphathI savaMnI saMmati anusAra zrIkRSNa bhagavAna tathA kaurava pakSa taraphathI saMjaya ane vira hatA, tema ja salAhakAra samitimAM bhIma droNAcArya Adi paNa hatAteoe niNuMya karyo ke nyAyazArAnA 12.
Page #275
--------------------------------------------------------------------------
________________ 146 ] ta islAmAAmevAyuM vijhayoDamA mevAya maMdimeti [ siddhAntakASDa bha0 gI7 0 2/39 mahAbhArata ( virATapa, a. 52 )mAM arjune peAtAnA prAkaTya sabaMdhamAM bhImane prazna karyAM hatA. te uparathI bhISme kahyuMH kalA, kAchA, muta, divasa, pakSa, mAsa, nakSatra, Rtu ane saMvatsara ityAdinI krALagaNatarI karavAmAMyeAjanA thayelI che. A pramANenA vibhAgathI ja A kALacakra nityaprati ekasarakhuM bhramaNa karI rahyuM che. kALagatimAM sUrya, caMdra ane nakSatrAdinI gatimAM aMtara paDatA dvAvAthI dara pAMca saura va mAM e adhika (puruSottama) mahinAo Ave che. A gaNatarI pramANe Ajadina sudhI tera varSI, pAMca mahinA ane bAra divasa thayA che. pAMDavAe vanavAsanI peAtAnI pratijJAnuM barAbara rIte pAlana kareluM che ane tethI ja A arjuna Aje prakaTa thayA che. A dharmayuddha kema ? rAjA duryodhananI dAnata sApha na hatI, tene tA rAjyaneA lAbha hatA, tethI teNe vratamAMnI zaratAnuM pAMDavAe pAlana karyuM hovA chatAM paNa temanuM khUMcavI lIdheluM rAjya pAchuM ApavA nA pADI. tene samajAvavAne tathA vacananI yAda apAvavAne mATe ghaNA ghaNA prayatnA thayA, paraMtu te sarve niSphaLa nIvaDavAthI pAMDavAne zrIkRSNa bhagavAna tathA anya vaDIleA, AcAryAM ane pUjyeAnI salAha laI Akhare nAIlAje yuddhanA niya karavAnI pharaja paDI. kAraNa ke, je rAjA pAte ApelA vacanenuM pAlana karatA nathI te adhamI gaNAya che. adharmI rAjAnI prajA kadI paNa sukhI thatI nathI. tevA rAjAnI sAme yuddha karI tenI raiyatane duHkhamAMthI che|DAvavI joI e, evA kSAtradharma che. te kSAtradharmanA niyamAnusAra A yuddha hAvAthI te dharmayuddha kahevAyuM. UlaTuM jo kAI rAjA A kSatriyadharmanuM pAlana na kare teA te pApanA bhAgIdAra thAya che. A adharmIne dharma pAlana karAvavAne mATe (1) tapa ane (ra) yuddha evA be mArgo zAstramAM kahevAmAM AvyA che. te paikI kSatriyAne mATe yuddhamAM ja vadhu zreSTha che. vaLI dharmayuddhamAM dhamI rAjAne madada karanAranuM jo mRtyu thAya teA te svargImAM jAya che arthAt tenuM aihika tathA pAralaukika ema trane prakAre hita thAya che, paraMtu adhI rAjAne madada karanArAe teA UlaTA narakamAM ja jAya che, evA zAstraneA niyama che. krayA cAho svanA AbhUSaNa rUpa che? ane kayA prakAranuM yuddha adhama kivA apeAgya gaNAya? zUra yeddo kayA ? te saMba Mdhe zAstramAM A pramANe niSNuya karelA che. azvayuddhamAM maranAranI gati je zUravIra puruSa zAstrAkata AcAra pALanArA peAtAnA svAmIne sAru yuddhamAM mRtyu pAme athavA te jaya pAme tene znara puSAne uttama leAka maLe che, paNu adhama te mATe yuddha karanAra athavA adharmI svAmIne mATe je yeddo yuddhamAM maraNa pAme che te puruSa DabhAhava eTale ayeAgya saMgrAmamAM maraNa pAmeleA gaNAya che ane tene narakanI ja prApti thAya che. je puruSa zAstramAthI viruddha AcAravALA svAmIne mATe yuddha kare , te puruSane maraNa pachI akSaya narakavAsa ja maLe che. yAgya evI zAstranI paddhatinuM tathA leAkAcAranA niyamenuM pAlana karanArA ane tevA prakAranA arthAt dhavAna svAmInI sevA karanArA je puruSa yuddha kare che te ja zUra kahevAya che. he uttama buddhivALA! je puruSa gAya, vedivat brAhmaNa, pativratA strI, mitra ane niyamAnusAra zakane lAbha teA pratipakSane arthAt pAMDavene ja maLI zake, kemake A bAbata dhRtamAM nakkI karI na hatI. je sauramAsa pramANe A badhuM bhegavavuM evA niNaeNya prathamathI ja nakkI thayeA hAla te duryodhananI vAta kharI manAta paraMtu durgaMdhana te. peAtAnI haTha cheDavA taiyAra ne hateA, tenuM e vana nyAyaviruddha hatuM, je rAna pAte nItizAstranA niyamAnusAra thayelA nyAyane cukAde manUra na kare tevA svArthathI bharele rAnna raiyatane yAgya nyAya ApavA samartha hAtA nathI, evA rAjanItine niyama hovAthI teneA rAjA adhI kivA anyAyI gaNAya che. durthAMnanI dAnata kevaLa rAjyaleAbhane khAtara nyAyamAM sArAsAra viveka karavA asamartha banelI hAvAthI tenA anyAyanI ceAgya zikSA tene maLavI ja eIe. eTalA mATe pAMDavAne nyAyadAtA pacAnI samati anusAra peAtAnA kSAtradhama khAvavAnI eTale ke eka te adharmI rAnanA nAza karavA kAM teA dharmayuddha karI peAtAnA nAza thAya tA svargaleAnI prApti ii levI. arthAt pAMDavAne yuddha karavAnI pharaja paDI hatI. AthI A yuddha rAjyalAbhane mATe nahi paraM'tu rAjanIti anusAra dharmAM yuddha hatuM.
Page #276
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ] chatAM teoe ahaMkArathI ema joyuM ke A vijaya, A mahimA, amAre ja che. [ 147 zaraNAgatanuM rakSaNa karavAne mATe yuddha karIne maraNa pAme che te puruSa svarganA AbhUSaNarUpa nIvaDe che. potAnA rAjyamAMnI prajAnuM sArI rIte pAlana karato hoya evA prajApAlaka tathA dezapAlaka rAjAne mATe je puruSa yuddhamAM jIvananI Ahuti Ape che tene svargalekamAM uttama gati prApta thAya che. kSatriya athavA bIjI kaI batano rAba prajAne duHkha devAmAM tatpara hoya tevA adharmI rAjAne mATe je puruSa yuddhamAM maraNa pAme che tene akSaya narakokanI prApti thAya che. zAstrathI viruddha cAlanArA adhamI rAjA athavA tevA bIjAone vAsta jeo yuddhamAM kapAIne mare che temane paNa narakamAM ja javuM paDe che. dharmayuddhamAM maranAranI gati je yuddha dharmamArgathI rahita na hoya temAM maranArAonI ja svargamAM sthiti thAya che. bAkI ja dharmathI hita evA yuddhamAM maranArAonI paNa sadagati thatI heta to madanmatta lake pApa karavA chatAM paNa narakapAtathI nirbhaya raheta tathA yuddho karIne lokone vinAza ja karyA karata. zara puruSa game tevA saMgrAmamAM mare te paNa tene svarga prApti thAya che evAM je vacane zAstramAM kaI kaI sthaLe jovAmAM Ave che, te vacane saMpUrNa vicAra karyA vinA jussAnA AvezamAM AvIne kahevAyelAM hoya che, te satya nathI ema samajavuM. kAraNa ke je dharmanItivALA yuddhamAM laDe che te ja zarIra kahevAya che, arthAta dharmayuddha mATe prANu arpaNa karanAra yehAeja zara puruSa kahevAya che, evo zAstrane nirNaya che. sadAcArI hoya tevA rAjA kivA svAmIne arthe jeo khaDjhanI tIkSaNa dhArAonI sAthe Takkara le che arthAta yuddha kare che teo ja zara kahevAya che, ane maraNane aMte tevAo ja sadgatine prApta thAya che. bAkInA bIjAo te DibhAhava eTale bALakanI ramata samA adharmayuddhamAM mRtyu pAmelA kahevAya che. teo durgatine ja prApta thAya che. A mujaba zAstramAM dharmayuddha ane adharmayuddhamAM mRtyu pAmanArAone prApta thatI gationo nirNaya karelo che (juo 0 utpa0 pra. sa. 31/20 thI 34). A nyAyAnusAra A dharmayuddha hatuM. tethI zrIbhagavAne arjunane A badhAne mAravA ke nahi evo tAro saMzaya ane nirarthaka che ema kahyuM che. A rIte A dharmayuddha che evo prathama nizcaya karIne ja zrIkRSNa bhagavAne arjunane temAM yuddha karavAne mATe vakhatovakhata jaNAveluM che, eTaluM ja nahi paNa temAM maravAthI kivA mAravAthI ema baMne prakAre zreya che, kemake adhamIeAne madada karanArA pachI te pitA che, guru he, AcArya he, baMdhu che ke anya koI paNa che, tene zatru samajIne zikSA (daMDa) karavI ja joIe, e kSAtradharmane niyama hovAthI tema karavAthI yaticita paNa pApane sparza thato nathI; paraMtu zreSTha lokanI ja prApti thAya che evo vyavahAramAMnA varNazramadharmanI dRSTie paNa siddhAMta che, te pachI A sarva AtmasvarUpa ja che ema nizcayAtmaka samajIne jIvanmukta dazAmAM rahIne karma karanArane tene sparza thavo zI rIte zakaya hoya? eSA te'bhihitA sAhAye buddhiAge vimAM zRNu / buddhayA yukto yayA pArtha karmabandha prahAsyasi // 39 // saMkhya ane sAMkhya eTale zuM ? satya tatva eTale AtmasvarUpa kivA tatvajJAna samajAvavA mATe je yuktine Azraya karavAmAM Ave che, tene zAstramAM saMkhya kivA sAMkhya paribhASA, sAMkhya daSTi kivA sAMkhanikA kahevAmAM Ave che. saMkhya kivA sAMkhyane artha buddhi kivA jJAna ityAdi thAya che. anirvacanIya evA AtmA (rakSAMka 1)nuM svarUpa samajAvavAne mATe sArAsAra vivekadaSTa vaDe arthAta samyakajJAna vaDe eTale jJAna e pote kevaLa adhiSThAna cinmAtra he I te ravatasiha ja che; tene yabhAva thavo kadI paNa zakya ja nathI, te te kevaLa avinAzI evuM jJAna ja che ane te mana, vANI, buddhithI paNa agocara athata agamya che, evo je AtmasvarUpano aMtaraMgamAM
Page #277
--------------------------------------------------------------------------
________________ 148] taavA vina teo zuM prAmya- [ siddhAntakADa bha0 gIva a ra/19 bodha thavo tene samyakajJAna kahevAmAM Ave che. tevA prakAranA samyakajJAnane samajAvavAne mATe je mAne Azraya levAmAM Ave che, eTale sAkSIbhAva (kSAMka 2)mAM sthita rahI jene AtmA, brahma, citanya, saMta, ja tata " ityAdi saMjJAo dvArA vyavahAramAM ajJAnIone baMdha thavAne mATe aniveMcanIya evA padane samajAvavAne mATe je yuktino Azraya karavAmAM Ave che tene jJAna, buddhi, saMkhya kiMvAM sAMkhyayakti kahe che, ane te tattvanuM pratipAdana karanArAM zrati mRtyAdi zAstrone sAMkhyazAstra kahe che, arthAta vedAMtatattvanuM pratipAdana karanArAM zAstra te ja jJAna kviA sAMkhyazAstra che. uddeza e ke, AtmasvarUpa anirvacanIya hevAthI te vAstavika rIte vANI, mana ke buddhine viSaya ja kadApi thaI zakatuM nathI. chatAM ajJAnIone samajAvavAne mATe vyavahAramAM huM ane AtmA ema bepaNAno bheda aMgIkAra karIne je yukti vaDe AtmatattvanuM ati ravarUpa samajAvavAnA prayatno karavAmAM Ave evI buddhigamya yukti e ja saMkhya kivA sAMkhyaniSThA kahevAya. A yokata dvArA vidAtatave samajAvanArAM upanikAdi tathA mRtyAdi zAstro te sAMkhyazAstra samajavI. A sAkhya (dAMta) jJAnano upadeza karavAne mATe anirvacanIya paramAtmA pote ajanmA, avyaya hovA chatAM dareka manavaMtaramAM saguNa svarUpe je avatAra dhAraNa kare che, te ja sAMkhyazAstrakAra kapila maharSi che tathA ka95nA Adya maharSi sAMkhyAyana che. je vedanA pramukha evA tripadA ane covIsa akSarathI upAsanA karI zakAya che. evAM gAyatrImaMtranI devI gAyatrI mAtAnA devatA savitA hoI temanA gotranA Adyaprarvataka A sAMkhyAyana maharSi che eTale ja gAyatrInuM sAMkhAyana gotra che. dorIne sarSa kahevAthI te sarpa banatI nathI tema derI kahevAthI dorI banI gaI ema paNa nathI; tene dorI kahe ke sarSa kahe paNa te te svatasiha dorInI dorI ja che. A pramANe derInA sAcA svarUpane jANanArane mATe to koI yutinA AzrayanI jarUra hotI nathI, paraMtu je tene sarSa che ema mAnI beThA hoya tevA ajJAnIone samajAvavAne mATe to koI paNa yuktino azriya karo paDe e nizcita che, ane tene mATe yukti paNa spaSTa che ke, jene sarSa kahevAmAM Ave che te sarpa nathI paNa dorI che. Ama dorInuM sAcuM jJAna thatAM sudhI Aja yukitane Azraya le paDe che, te sivAya bIjo koI mAga ja nathI. tema A anirvacanIya evA AtmA(vakSAMka 1)ne samajAvavAne mATe A AtmA ane A anAtmA che evI sAMkhyayukti ja pradhAna che, ema samajavuM. sAMkhya ane vedAMta A anekavidha nAma rUpe vaDe bhAsatuM carAcara dazyAdi25 jagata vastutaH jovAmAM Ave che tevuM nathI, paraMtu anirvacanIya evuM brahma kivA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) che tathA evuM kahenAro je tuM arthAt sahana (vRkSAMka 3) paNa AtmasvarUpa che ane A azuddha "huM" (ahama vRkSAMka 3)ne sAkSI zuddha "huM" (vRkSAMka 2) paNa AmaravarUpa ja che arthAta A sarva Atma kivA tata(vRkSAMka 1)rUpa ja che. A rIte AtmarUpa evA A Atmata (rakSAka 1)ne prakRti, puruSa, mahatta, ahaMkAra vagerenA aMgIkAra karIne samajAvavAnI je yukti te saMkhyA tathA te samajAvanArAM zAstro te sAMkhyazAstra kahevAya. A tatvano vyavahAramAM yogya yukti dvArA pragaTa (pracAra) karanAre cAlu yugamAM thanArA je paramAtmAne avatAra te ja siddha evA maharSi kapilamuni che. teono mULa udeza to A sarva AtmasvarUpa che evo advaitabhAva darzAvavAno che jethI sAMkhyazAstra e vedAMtazAstrathI bhinna che, ema siddha thatuM nathI. sAMkhya ane vedAMtanI ekatA zI rIte ? vedAMtazAstrakAre svagata, sajAtIya ane vijAtIya ema traNa bhedone aMgIkAra karI pachI bahmathI vijAtIya kAMI che ja nahi evA prakAranI yukitane Azraya laI A miyA dazyAdinA sAcA svarUpanuM bhAna thAya te mATe vivarta kivA ajAtavAdanI yukitaone prAdhAnya Ape che. tevI yukita vaDe AtmasvarUpa samajAvanArAo vedAMtIo kahevAya che tathA puruSa, prakRti, mahatta, ahaMkArAdi bhedanI dRSTi Apraya laI aMte A sarva brahmAMkavA AtmasvarUpa che, evA prakAranI yuktivaDe AtmasvarUpanuM jJAna karI ApanArAM te sAMkhyazAstro kahevAya. tethI vedAMta
Page #278
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana te brahma nizcita temanA ane jANe. tethI te pote ja potAmAM pitAva prakaTayuM. [ 140 ane sAMkhyamAM tatvataH bilakula bheda nathI. vyavahAramAM vedAMtIonI vivarta ane ajAtAdi yuktio ekadama samajavAne samartha evo buddhizALI varga ghaNoja thoDo heya che, paraMtu ghaNe moTo varga to sAMkhyayukti ThArAja AtmAnuM yathArtha svarUpa samajavAne zaktimAna nIvaDe che. jema manuSya ane tenI chAyA paraspara eka bIjAnI sAthe saMkaLAyelI hoya che, te eka bIjAne cheDI kadI rahI zakatI nathI, te pramANe sAMkhya ane vedAMtazAstrone mATe paNa samajavuM. TUMkamAM jaDa padArthothI AtmA judo che e rIte bedadaSTino aMgikAra karIne AtmAnuM asaMga, nirvikAra ane anirvacanIyapaNuM siddha karI batAvanArI je yukti te saMkhya ane A pramANenA vivekadvArA uttama jJAna prApta thayA bAda daitabhAva maTADI sAkSI sahita A sarva dasyAdi paNa AtmasvarUpa ja che, tethI bhinna kAMI nathI, e rIte advaitabhAvamAM sthiti karAvanArI je yukti te vedAMta. jeo tIkSaNa buddhizALI hoya che teone to potAsahita A sarva AtmasvarUpa ja che; evA prakAre samajAvavAmAM AvatAM ja teo AtmAnuM yathArtha svarUpa tatkALa sArI rIte samajI zake che, temane prathama prakRtipune viveka samajI pachI vedAMta samajavo eTale prathama dvatane aMgikAra karI pachI advaitamAM javuM evA prakAranA yukti 25 zAstrakramanI AvazyakatA hotI nathI, paraMtu vyavahAramAM tevA prakAranA tIvra buddhimAno to ghaNA ja jUja maLI Ave che, tethI te karatAM maMdabuddhimAnene te prathama satyAsatyano vivekadRSTie nirNaya karAvyA pachI ja AtmAnA aAtasvarUpanuM sAcuM bhAna thaI zake che, teTalA mATe temane krame krame AgaLa laI javAnA uddezathI daitanI daSTinuM avalaMbana karI te prakAranI zAstrayuktio dvArA baMdha Apavo paDe che, tethI zAstrakAro prathama prakRtipuruSa, mAyAIzvara, bhakatabhagavAna, paramANu, vijJAna, prANa pAsanA vagere aneka yukitao dvArA AtmAnuM yathArtha svarUpa samajAvI pachI te sarvanuM advaitabhAvamAM ja aikya karI de che. Ama A badhAM zAstro tathA zAstrakArone uddeza to anirvacanIya evuM Atmatattva darzAvavuM e ja eka che, chatAM ajJAnIone potAnA sAcA AtmasvarUpanuM jJAna thAya tyAM sudhI daitane svIkAra karIne samajAvyA vagara bIjI koI paNa yukita nathI, tevI yukti e ja saMkhe kiMvA sAMkhya kahevAya, te nyAyAnusAra A badhAM sAMkhyazAstro ja che arthAta A saMkhyA ane vedAMta e baMne yuktio paraspara sApekSa ja che. sAMkhyAcAryo ane vedAMtIo jevI rIte nAnAM chokarAMone kAMI mIThAI khAvA ApI hoya tyAre te bALaka temAMthI A mArA pitAno, mAtAno, bhAIne ne A mArI bahenane e pramANe judA judA bhAgalAo kare che ane jyAre ramata pUrI thAya che tyAre badhuM ekatra karIne pote ja khAI jAya che, te mujaba sAMkhyazAstrakAro ajJAnI lokone AtmAnuM jJAna yathArtha rIte thAya teTalA mATe prakRtipuruSAdino Azraya laIne jaDa ane cetananI bhinnatA darzAve che tathA A yukita vaDe AtmAnuM parokSajJAna thAya tyAMsudhI samajAve che. tevI yukti eja saMkhya vA sAMkhya yukti che. Ama nityAnitya viveka thAya tyArabAda A sarva abhinna evuM eka AtmasvarUpa ja che, temAM daitano aMza lezamAtra paNa nathI, evA prakAre sarvane punaH advaitabhAvamAM sameTI levAnI je yukti te ja vedAMta kahevAya. prathama yuktine Azraya laI pratipAdana karanArA te sAMkhyAcAryo tathA bIjI yuktino Azraya laI pratipAdana karanArA te vedAMtIo kahevAya che. ajJAnIone samajAvavAne mATe prathama saMkhyayukita vagara bIjo koI upAya ja nathI. Ama eka vakhata saMkhyayukti anusAra AtmAnuM parahAjJAna sArI rIte prApta karI lIdhA pachI ja A bIjI vedAMta yuktino vadhu upayoga thaI zake che, evo sarva sAmAnya lokone mATe vyavahAramAM AtmasvarUpanA jJAnano nizcita krama che. tethI eka ja AcArya saMkhyA ane vedAMta ema baMne prakAranI yuktionA khAtA hoya che. saMkhyayakti vaDe samajAvatI vakhate te sAMkhyAcAryo ane vedAMtanI yunivaDe samajAvatI vakhate te ja vedAMtIo kahevAya che. A pramANe saMkhya kiMvA sAMkhya ane vedAMtanI zAstrayuktimAM mULabhUta bheda jarA paNa nathI. A sAMkhya tathA vedAMta tevI ja rIte vivarta ane ajAta ityAdi bhinna bhinna aneka yukitao paNa phakta anirvacanIya 56 samajAvavAne mATe ja kahevAmAM AvelI heI te yuktionA Azraya vaDe AtmasvarUpa rUpa eka ja dhyeyanI prApti thAya che.
Page #279
--------------------------------------------------------------------------
________________ 150 ] taja aganansa jima mAmati . . [ siddhAntakAraDa bha0 gIva a0 rAuTa maharSi kapila ane sAMkhya sAMprata sAMkhya ane vedAMta saMbaMdhamAM ghaNA jhaghaDAo cAlu che. pitAne vedAMtIo kahevarAvanArA keTalAka to sAMkhyanuM nAma AvyuM ke tadana tyAjya che, ema samajIne jAge tethI abhaDAI jatA nA hoya tema mAnI te thakI dUra rahe che ane sAMkhyanA AcArya maharSi kapila muninuM nAma sAMbhaLatAM veMta ja gabharATamAM paDI jAya che. tevA maharSi kapilane siddhAMta sArI rIte samajI zake teTalA mATe temaNe pote ja kahela sAMkhya, lakita ane yoganA siddhAMto ke je bhagavadagItAnA kartA vedagyAsAcAyaeN pite ja racelA sarvamAnya evA bhAgavata purANamAM AvelA che, te paikI AdhArane mATe Avazyaka evo keTaloka bhAga lokonI gerasamaja dUra thavAnA udezathI ane ApavAmAM Ave che ke jethI temanA siddhAMta bhaktimAgI e kiMvA vedAMtI enA siddhAMtathI saheja paNa bhinna nathI, ema sArI rIte samajAyAthI durAgraha TI baMnenI ekavAkyatA siddha thavAne ghaNI saraLatA thaze, eTaluM ja nahi paraMtu paramAtmasvarUpanuM pakSajJAna thavAne mATe temaNe racelI sAMkhyayukita vagara sAmAnya samAjamAM bIjuM koI sAdhana nathI; te paNa sArI rIte dhyAnamAM Avaze. A mATe vadhu vivecana karavA karatAM zrImadda bhAgavatamAMthI keTalAka AdhAraze ane TAMkavAmAM Ave to te asthAne gaNAze nahi, ema lAgavAthI te nIce ApyA che. sUta kahe che : he vidura ! sAMkhya arthAta vedAMta jJAnano upadeza karavAne mATe savaguNamaya aMzathI parabrahma bhagavAna kapala rUpe jamyA che. A jJAnI lokonA svAmI, sAMkhyavidyA arthAt tatvajJAnanA AcAryomAM agraNI ane kuLanI kIrtine vadhAranArA evA kapila maharSine nAme oLakhAze. kardama RSinA prazna uparathI zrIkapiladeva kahe che ke, he muni ! veda saMbaMdhI tathA loka saMbaMdhI kAryomAM mAruM bolavuM ja sarvane pramANa che. eTalA mATe meM tamane vacana ApyuM hatuM te satya karavA khAtara A avatAra dhAraNa karyo che. saMsAranI duSTa vAsanAomAMthI chUTavAne icchanArA sAmAnyavarganA maMda buddhimAnane AtmavicAra karavAmAM jeno avastha upayoga che evAM tattvonI saMkhyA karavAne vAste A mAre avatAra che. A AtmajJAnano anAdi mArga dhaNA lAMbA kALathI nAza pAmI gayo che tene pADo sajIvana karavAne mATe meM A deha dhAraNa karyo che. sarva karmo AtmarUpa samajI AmavarUpa evA mane arpaNa karavAthI janmamaraNamAMthI mukta thaI zakAya che. AtmasvarUpa javAne mATe huM AtmasvarUpa ja chuM ema samajI mArI bhakita karo, kAraNa ke huM dehadhArI nahi paNa sarva prANuone aMtaryAmI svayaMprakAza e paramAtmA chuM. evA mane tame potAnA manathI pAtAmAM ja joI zaka rahita thaI mokSa pAmaze. ahaMbhAva sahita sarva vAsanAtmaka kamene jaDamULamAMthI ukheDI jIvanmukti prApta karAvI Ape evI brahmavidyA huM mArI mAtAne ApIza, ke jethI te saMsAramAMthI tarI jaze. (bI bha0 kaM0 3/24 juo). kapilanA sAMkhya siddhAMta devatino kapilane prazna : huM navavidyAnA pAra dekhAnAra mahAtmA ! duSTa IkriyAnI lAlasAthI huM bahu thAkI gaI chuM, mATe A dehAdikamAM "huM ane mAru" evA prakArane Agraha AtmasvarUpa evA tamee je je che te mane tamAre ja maTADe jaIe, ApanI pAse huM prakRti ane puruSanuM svarupa eTale ke. AtmAnAtmaviveka jANavAnI icchAthI zaraNe AvI chuM. A prazna sAMbhaLIne zrIbhagavAna kapila kahe che: manuSyoe kalyANa mATe brahmavidyAmAM niSThA rAkhavI e ja eka kharo upAya che ke mAre siddhAMta che. e brahmavidyAthI sukhadu:khAdi tamAma 6 (na)no atyaMta nAza thAya che. | # zAstramAM ane lokamAM cAlI rahelo vyavahAra ane tene uddeza tathA vadanA niyama ane vidhivAne bhAvArtha samakhavavAmAM Ave che, tethI atre leka ane veda saMbaMdhamAM ema kahevAmAM AvyuM che.
Page #280
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] te brahmane oLakhatAM zuM A yakSa keAI hamArA karatAM pUjya che? ema teo vicAravA lAgyA. [ 151 zrI zuddhAdi samajI zake evuM AtmajJAna kahe devahutie pUchayuM: AtmasvarUpa evA tamAre viSe kevI bhakti karavI yogya che? huM strI jAti hevAthI mane vedavedAMgAdi paThanapADanane avasara nathI to mArAthI paNa sahelAIthI banI zake evI kaI bhakti che te kahe ke je karavAthI huM sarva zrutiRtyAdi zAstranA gUDha rahasyane vagara kaSTa saraLatAthI samajI mokSane pAmuM. AtmasvarUpa evA tame (bhagavAna ) ne prApta karavAne tame je vega kahyo te kevA prakArano che? tenA aMge keTalA che? vagere vistArathI samajAvo ke jethI huM strI jAti je gUDha jJAna samajavAne zaktimAna nathI, te paNa sArI rIte samajI zakuM. uddeza e ke, atyacca evuM tattvajJAna upaniSadAdi vedAMtazAstro dvArA samajavAne mATe jeo zaktimAna nathI, tevAM maMdabuddhinAM sarvasAmAnya lake ane strIzakAdike paNa te sArI rIte samajI zake e rIte samajA; mAtAnuM prayojana jANI laI tattvajJAna sahelAIthI samajI zakAya teTalA mATe tenI saMkhyA kiMvA kama karavAnuM sAMkhya ( jJAna ) eTale je vaDe aMte AtmAnuM ja jJAna thAya che tevuM jJAna, bhaktine vicAra ane yoga e pramANe traNe bAbate bhagavAna kapiladeve kahI (zrI bhAi &0 3/25 juo). jJAnaniSThAne uddeza kapiladeva kahe che? he devahUti! maMdabuddhinA loke, strIzadrAdika tathA tame paNa sArI rIte samajI zake te mATe tamArI icchAnusAra judAM judAM tattvonAM lakSaNe kahuM chuM, ke je jANavAthI manuSya prakRtinA guNe ke je A badho mAyAvI daye jALa dehAdirUpe pratIta thayelI jovAmAM Ave che, teno viveka karIne manuSyo dehAdhyAsathI chUTA paDe arthAta dehAbhimAna choDe. sAMkhya eTale buddhi kivA jJAnaniSThA. AtmAnuM jJAna karI ApavuM e ja A jJAnaniSThAno uddeza che. A jJAnaniSThAnA prabhAvane lIdhe guNamaya evA prakRtinA liMga zarIra yAne sUma svarUpathI mukta thayelo puruSa, guNe ke jeo mAyAmaya mithyA ja pratIta thAya che, temAM rahevA chatAM mithyA guNenA saMgane kadI paNa pAmato nathI. (zrI bhAve &0 3-26-3). ApaNe je AtmA te ja puruSa che hRdayanI gAMTha tADanAra AtmadarzanarUpa je jJAna te ja puruSane mekSa ApanAruM hevAthI te tamArI pAse kahevAne mAre uddeza che. ApaNe je AtmA eTale sarvanA hadayamAM "huM" "huM" evI phuraNAne je preraNA Ape che te ja puruSa che. te puruSa phakta aMtardaSTi vaDe jANI zakAya evo; anAdi, dehAdikathI juda; nirguNa, svayaMprakAza ane sarvatra vyApta che; AtmAne mithyAbhimAna thavAnuM kAraNa kevaLa prakRti hoI te ajJAnanuM kArya che (vRkSAMka 7 thI 15 gha). vaLI A deha jaDa hovA chatAM tene sukhadu:khAdine bhoga maLato hoya evuM je jovAmAM Ave che, te paNa AtmAnA prakAzathI ja che. devahUti kahe cheH he puruSottama! A jagatanA kAraNurUpa je hoya ane AkhuM jagata je rU5 che te; e rIte prakRti puruSadvArA tenuM kharuM svarUpa kahe. zrIkapiladeva kahe cheaneka kAryomAM bhedane vicAra cheDI detAM sarvanuM je mULa ane Adya "ahama" evuM eka tatva te ja prakati kahevAya che (vRkSAMka 3 thI 15 i), sarva prakAranAM kAryone samAveza temAM ja thAya che, temAM ja traNa guNe rahyA che. puruSa (vRkSAMka 1) koIne banAvela nathI, paraMtu svata:siddha che. A saghaLAM dasyAdi kAryo ane tenAM kAraNe anitya hevA chatAM nitya bhAsatI prakRti (vRkSAMka 3)nuM ja rU5 che arthAta A sarva dasyAdinuM Adi kAraNe A prakRti heI puruSa (vRkSAMka 1) te tethI taddana alipta che.* * prakRti paNa vAstavamAM kSarAkSara puruSe banAvelI nathI, kAraNa ke puruSa eTale Izvara kiMvA AtmA e prakRtine sarjaka thAya che temAM meTe doSa Ave. AthI ajJAnatAne Azraye A miyA prakRti paNa anAyAse ja ubhavelI hAI nitya ane anityarUpa paNa te ja banelI che. uddeza e ke AtmA te nitya, anitya ane tene jANanArA sAkSIthI paNa para che. A nitya ane anitya baMne sApekSa bhAve heI enA AdhAre baMne rahe che ane eka na hoya te baMne hetA nathI. A baMne bhAvo mithyA che, kAraNake prakRtine bAdha thatAM te vaDe bhAsanArA A tamAma bhAvono bAdha anAyAse ja thaI jAya che jema nagRta thatAM svapnane bAdha thAya che ane tema thatAMnI sAthe ja tenI aMdara thatAM sukhaduHkhAdine paNa anAyAse ja bAdha thAya che, e pramANe ja A mithyA prakRtinuM paNa samajavuM. AthI prakRtine nityAnitya athavA anirvacanIya kahevAmAM Ave che,
Page #281
--------------------------------------------------------------------------
________________ 152]reDanAra jAtavera pratijJAnI iniraM cakSamiti tathati ona. [ siddhAntakAchaDa bha0 gIva a0 2/39 55+10+4=24 e rItanA kula covIza to e prakRtinAM ja banAvelAM kahevAya che. AkAza, vAyu, teja, jaLa ane pRthvI e (5) pAMca mahAbhUta; zabda, sparza, rUpa, rasa, ane gaMdha e (5) pAMca sUkSma tanmAtrAe; kAna, vapha, netra, rasanA ne nAka e pAMca jJAnendrio ane hAtha, paga, moTuM, zizna ane gudA e pAMca karmendriyo ema (10) daza Idriya tathA ahaMkAra (2kSAMka 8), citta (vRkSAMka 9), buddhi (vRkSAMka 10 ) ane mana (vRkSAMka 11), e (4) cAra maLI kula covIsa to che. aMtaHkaraNa athavA kALa nAmanuM eka paccIsamuM tava che (zrI bhAra raka 0 /26 juo). AtmAmAM saMsAra che ja nahi kapiladevajI kahe che. AtmA AkAzanI jema deDamAM che te paNa te nirguNa hovAthI arjA che ane akartA hovAthI nirvikAra che; tethI jema pANImAM dekhAte sUrya pANImAM rahevA chatAM zItaLa thaI jato nathI, tema AtmA upara jaNAvyA pramANe prakRtijanya dehamAM hovA chatAM sukhaduHkhAdi vaDe kiMcitmAtra paNa kadI lepAta nathI. e AtmA prakRtinA guNa eTale dehAdikamAM Asakti pAmelo hoya ema bhAse che, tyAre te dehAdika ja "" chuM evA ahaMkArathI mUDha banIne "huM' kartA chuM evuM abhimAna dhare che ane tevA a.bhamAna vaDe paravaza thatAM, 6. bata thaI ne kamarU5 aparAdhane lIdhe sArAnarasA ane mizrita avatAre vA janmo pAmI duHkha bhogavyA kare che. vAstavika rIte jotAM AtmAmAM saMsAra che ja nahi, chatA miyA viSayanuM ciMtana karanArAone te kadI maTato nathI. AtmArAma puruSane prakRti kadI paNa mohavaza karI zakatI nathI. jema jAgRta nahi thanAra manuSyane svapna ghaNA anartho kare che, paraMtu jAgelA mANasane te kAMkI karI zakatuM nathI, tema tattvane jANanArA ane AtmasvarUpa evA mAre viSe manane joDanArA AtmArAma puruSane prakRti kadI paNa moha pamADI zakatI nathI. (zrI bhA. kaM0 3/30 juo )". A maharSi kapilane sAMkhyamArga tane saMkSepathI kahyo te uparathI buddhimAna jANI zakaze ke temanA ane vedAMtanA siddhAMtamAM mULabhUta kAMI paNa bheda nathI. have temaNe kahelA bhaktimArga saMbaMdhe vicAra karIzuM. kapila ane bhaktimArga devahUti kahe cheH he prabho! prakRti, puruSa, mahattava vagerenuM kharuM svarUpa je vaDe jANI zakAya evuM tenuM lakSaNa Ape sAMkhya kivA vedAta parimA athavA tatvajJAna samajAvavAnI rIta pramAM bhaktimAnuM varNana vistArathI kahe. kapiladeva kahe cheH he mAtA ! bhinna bhinna prakAranI rucivALA aneka mArgonA lekene lIdhe Abhaktiyoga paNa prakArane thavA pAmela che. manuSyanA tama, raja ane satvarUpa bhinna bhinna svabhAvane lIdhe darekanAM phaLa saMbaMdhe saMkalpo judA judA hovAthI bhaktimAM paNa aneka prakAro gaNAya che. () keIne pIDA karavAnI irAthI, (2) kapaTa karavAnI dhAraNAthI athavA (3) purAyotkarSa (bIjAnI caDatI) sahana nahi thaI zakavAthI dhi vaza thaIne bhedadaSTinuM avalaMbana karI jemAM mUrti vagere dvArA mArI bhakti kare che, te traNe prakAranA bhakto tamoguNa kahevAya che; (1) viSayonI, (ra) yazanI kiMvA (3) ezvaryAnI IcchA rAkhI bhedadaSTi vaDe mUrtiomAM mArI pUjA karavAmAM Ave che te bhakti rajoguNI kahevAya che; tathA (1) pApanA kSayane mATe, (2) karmanuM arpaNa karIne kevaLa Izvarane prasanna karavA sAru athave (3) karmo barAbara rIte thaI zake teTalA mATe bhedadaSTi vaDe eTale huM tathA Izvara baMne judA judA chIe ema jA ne teo mUrti dvArA mArI bhakti kare che; evA A traNe prakAranA bhakato satvaguNI kahevAya che. Ama navadhAbhaktimAM sattva, raja ane tama guNa bhedavazAta bheda karIe to sattAvIza thAya che, tathA te darekamAM paNa phaLanI irachAnA upara jaNAvyA pramANe traNa traNa bhedo karIe to A pramANe bhakitamArgamAM 81 ekAzI bhedo paDI zake che.
Page #282
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana]teoe amine kahyuM ke he jAtaveda zuM A yakSa pUjya che ene jANe. agnie ThIka, ema kahyuM.[153 bhakitayoganuM kharuM lakSaNa huM" ke je sarvotaryAmI chuM, temAM samudranI aMdara jema maMgAjaLa avicchinna maLe, tema jenuM anusaMdhAna huM" eTale tara kiMvA AtmA (vRkSAMka 1 mAM) kiMcitmAtra paNa khaMDita thayA sivAya rahyA ja kare che ane tema rahevAmAM koI paNa prakAranA phaLanI icchA kivA bhedadaSTi eTale judApaNAnI bhAvanA na hoya e ja bhaktiyoganuM kharuM lakSaNa che. evA prakAre ekanika ane nirguNa bhakti karanArAone salakatA, samIpatA, sarUpatA ane sAyujyatA e cAre prakAranI mukti ApavAmAM Ave to paNa teo tenI sAme kadI jotA ye nathI. arthAta nadI jema samadramAM maLI gayA pachI tenI sAthe ekAkAra banI jAya che tathA pachI pAcho game teTalo prayatna karavAmAM Ave to paNa te samudrathI kadI judI thaI zakatI nathI, tema AvA prakAranI pUrNa advaita bhAvanI je nirguNa bhakita e ja kharo bhakitayoga kahevAya che. AvI bhakitathI ja paramapadanI prApti thAya che. tata evo huM (vRkSAMka 1) sarvanA aMtaryAmI rUpe sarva prANIomAM nitya rahyo chuM, tenI avajJA karI manuSya je kevaLa saguNa mUrtinuM pUjana karyA kare che te cALA cUMthe che. huM eTale ke je sata (vRkSAMka 1) rUpe sarva prANIomAM sAkSI kiMvA Izvara rUpe rahele parama Izvara (kSAMka 1) chuM, tenI upekSA karIne manuSya je kevaLa mUrtipUjana ja karyA kare to te mUDhapaNuthI ghIne agnimAM hemavAne badale rAkhamAM ja home che ema samajavuM. bIjAomAM paNa rahelo je "huM' tata (vRkSAMka 1) teno TheSa karanAra eTale temAM paramAtmA nathI paraMtu huM je mUrtimAM pUjana karuM chuM temAM ja te kevaLa vaselo che, ema mAnanAro mithyAbhimAnI A "huM tathA mAsa" ityAdi prakAre bhedadaSTi rAkhI prANIo sAthe vera bAMdhe che, tevA manuSyanuM citta zAMtine zI rIte pAme ? arthata abhedabhAvanA karyA sivAya bhedadaSTi rAkhIne game tevA judA judA aneka padArthonI sAmagrI ekaThI karI mUrtine pUjata heya te paNa tevAone huM kadI prasanna thatA nathI. vAstavika anirvacanIya "hu" ke je Izvara (vRkSAMka 2) svarUpe sarva prANIomAM rahele huM tene jyAM sudhI potAnA ja hadayamAM "huM" bhAvane vilaya karIne oLakhe nahi, tyAM sudhIne mATe ja mUti vageremAM pUjana karavAnuM kahevAmAM AvyuM che, paraMtu te to jema bhAta na maLe to kAdarA khAvAmAM Ave te pramANenuM samajavuM. acetanathI sacetana ane temAM paNa zreSTha kepyuM? he mAtA ! jagatamAM acetana karatAM cetana zreSTha che, cetana karatAM prANavAyu dhAraNa karanArA, te karatAM cittavALA, tethI indriyavRttivALA; tethI rasa jANanArA, te karatAM gaMdha, te karatAM zabda, tethI rU5, tethI baMne tarapha dAMtavALA paraMtu paga vinAnA, teothI ghaNuM pagavALA, teothI cAra pagavALA, teo karatA be pagavALA ane temAM manuSya zreSTha che. manuSyonA cAra varNomAM paNa brAhmaNo ja zreSTha che. brAhmaNemAM veda jANanArA, te karatAM vedanA arthane jANanArA, te karatAM paNa vedanAM pada arthAt mahAvAkyonuM vivaraNa karanArA, temAM paNa karma karanArA brahmavAdIo, temAM paNa niSkAma karma karanArA tathA te sarva karatAM paNa jeoe saghaLAM karmo, te bonAM phaLe ane svata: pitAne paNa huM eTale tata (vRkSAMka 1)25 evA mane arpaNa karI dIdhAM hoya te jIvanmukta zreSTha heI te mArAthI aMtara rahita eTale mArI sAthe ekarUpa banelo hovAthI Izvara kiMvA bhagavAna rUpe te ja sarvanA aMtaramAM raheluM che; tethI sarva prANImAtrane ghaNuM mAna ApI sarvAtmabhAva rAkhI samabhAve praNAma karavA e ja sAco bhakitayoga che ityAdi. A pramANe sAMkhya, aSTAMga yoga (aSTAMgayoga . mATe mULa bhAgavatamAM jevuM) ane bhakti ema traNe tamane kahI saMbhaLAvyAM. A traNe pikI game te ekanuM AcaraNa thAya to paNa puruSa paramAtmasvarUpane pAme che (zrI bhA0 ska. 3/29, vadhu mATe zrI bhA0 skao 3 a. 24 thI 33 juo.) sAMkhya ane sAMkhyAcAryo - atyAra sudhInA vivecanane uddeza e che ke, kapila maharSi ke jeone mATe bhagavAne gItAnA dazamA adhyAyamAM "pitAnAM vize niH" ema kahI saMbaMdheluM che, tenA saMbaMdhamAM vyavahAramAM ghaNuM
Page #283
--------------------------------------------------------------------------
________________ 154 ] tavamaravA voDalIti ! [ siddhAntakASTha bha0 gI- ara/38 ajJAna phelAvA pAmeluM che, eTaluM ja nahi paNa sAMkhyanuM nAma Ave eTale te daMtavAdI ane tenA mULa kartA kapilamuni heI temanA siddhAMtanI sAthe jANe potAne kazo saMbaMdha ja nathI, ema keTalAke vagara samajo mithyA ahaMkAra vaDe mAnI bese che; paraMtu amo advaitavAdI chIe evuM mAnanArAo paNa thaDe vicAra karaze te teone jaNAze ke, AtmA ata che evuM kevaLa vANu vaDe pote kahe to e zuM dvata thatuM nathI ke? Ama vANIthI kahevuM e paNa sAMkhya yuktine aMgikAra karyA samAna che. arthAt A adaitatattva ajJAnIone samajAvavAne mATe daitanI Aropita daSTine aMgikAra karavAmAM Ave evI je yukti te saMkhya heI, te yuktino Azraya karanArAM zAstro te sAMkhya tathA te AdhAre A jJAna lokemAM prakaTa karanArA AcAryo te sAMkhyAcAryo kahevAyA. tevA AcAryomAM A kapila maharSi mukhya che, AthI kapila maharSi vedAMtatatva samajatA na hatA kiMvA AtmAnubhavI na hatA, ema kahevuM te kharekhara mUDhatA ja gaNAya. temaNe te phakta anirvacanIya evuM A Atmatatva ajJAnI evA vyAvahArika ke saraLatAthI sArI rIte jANuI zake eTalA mATe pRthakkaraNa karI vIza to dvArA samajAvavAno prayatna karelo che. A rIte vIza toThArA samajAvavAne mATe teone dareka mavaMtaramAM AvA avatAra thAya che eTaluM ja udeza e ke, bhagavAna kapila maharSi vedamArganuM avalaMbana karanArA hoI pUrNa adveta padamAM sthita thayelA evA brahmajJAnI hatA, temAM te kiMcitmAtra paNa zaMkA nathI, jenI buddhimAnane uparanA vivecana parathI khAtarI thaze. tAtparya e ke, vedAMtazAstra samajAvavAne mATe jJAna, sAMkhya vA saMkhe e eka Agha yuti che. tethI AtmajJAna kiMvA sAMkhyazAstra samajAvanArAM purANa saha upapurANo, nyAya, mImAMsA, dharmazAstra, zikSA, kalpa, vyAkaraNa, chaMda, niruphata, jyotiSa, atharvaveda, sAmaveda, yajurveda, veda, e pramANe vidyAnAM je cauda prasthAne kahevAya che te sarve vedAMta tanuM pratipAdana karI AtmajJAnanI prApti karI ApanAra levAthI sAMkhya ane vedAMtazAo ja che. vedAMta samajAvavAnI yuktio ajJAnI lekane vedAMta* samajAvavAne mATe prakRtipuruSane viveka ane tenI saMkhyA saMbaMdhamAM kapila maharSinI jema bIjA keTalAka AcAryoe paNa prayatna kare che, te saMbaMdhamAM thoDo vicAra karavAnI AvazyakatA che. temAM paNa kapilanI jema karva (kaNAda), gautama, pataMjali, jamini ane vyAsa ke jeo anukrame vaichi, cAya. coga tathA " ane brahmamImAMsA ityAdi vijJAnanA praNetAo che. teono paNa samAveza thAya che. teoe vedAMtazAstra samajAvavAne mATe (1) sAMkhyadarzana (kapila), (2) vaizeSika darzana (kaNAda), (3) nyAya darzana (gautama), (4) yoga darzana (pataMjali), (5) karma yA dharma mImAMsA darzana (jaimini) ane brahmamImAMsA kiyA vedAMta darzana (vyAsa), e tenA mukhya cha darzanazAstra heI teoe A badhuM ati kuzaLatAthI ane yuktipUrvaka samajAveluM che. mRgajaLanA pUrathI thayela honArata keI kahe ke eka mRgajaLa hatuM, te hajAro lekae pIdhuM, temAM snAnAdi karyA, te jaLa vaDe vastro vagere bhIMjAI gayAM tathA te amRta jevA madhura, svAdavALuM hatuM, tethI ghaNuM ja tRpti thaI ane bhayaMkara pUra vaDe tege AkhA jagatane DubADayuM. A kathAmAM prathama mAtra mRgajaLa ja hatuM e vAta nizcita hovAthI AgaLanuM sarva kathana jema nirupayogI ja hoya che, tema eka vakhate AtmA, brahma, puruSa, caitanya, sata, tata (rakSAMka 1) ityAdi saMjJAo ke jeno artha anirvacanIyatA eTalo ja che; teNe mAyA, prakRti kiMvA avidyA ityAdi eTale je kAMI che ja nahi teno aMgikAra karI tene Azraye aneka aghaTita ane addabhuta kAryo karyA, e varNane artha AkAze jema gharane pADI nAkhyuM kivA derI upara Apela sapanA dazathI mRtyu thayuM ema kahevA samAna ja che. udeza e ke, A pramANe anirvacanIya evuM parama paDha ja aneka prakAranI yukitao vaDe vedano aMta mahAvAkamAM thato hoI te samajAvavA mATe reti neti" eTale anirvacanIyatA e ja tene aMtima upadeza che. te tatvane dAMta kahe che tayA te samajavanArAone vedAMtI karavAmAM Ave che,
Page #284
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] ami brahmanI pAse gaye. tene joIne aha5 baneluM badhAvyuM ke, "tuM koNa che ?" [ 155 samajAvavAne zAstrakAroe prayatna karela che; paraMtu A pramANe yuktione Azraya karavAne mATe vyavahAramAM mukhya sAdhana te eka apauruSeya evA vedane ja mAnya karavuM paDe che, eTale ke game te yuktine Azraya karavAmAM Ave te paNa je te vedamAM batAvailAM mahAvAkayonA siddhAMtothI viruddha hoya te te ayogya ane azAstrIya gaNAya. AthI artha paNa zAstrane anusarIne ja levo joIe. tema taDeM paNa zAstrane anusaratA hevA joIe arthAta kevA prakAranA tarka athavA yuktione Azraya levo te bAbatamAM paNa vedane ja pramANu rAkhavA paDe che (kena naM. 1, 4; naM. 2, 2-3; muMDa. 4. naM. 2, 3-4, braha, a. 2 brA. 1, 1). AthI dareka zAstra tathA zAstrakAro vedanA ja mahattvanuM varNana kare che. A gItAmAM paNa bhagavAne sthaLe sthaLe vedanuM mahattva varNaveluM che, eTaluM ja nahi paNa bhAgavata purANamAM paNa sarvatra vedanI ja mahattA gAyelI che. temAM mukhyatve aMdha 11 tathA 12mAM te ghaNe sthaLe vedanI mahattAnAM vistRta varNIne AvelAM che. have vedano uddeza pravRtti mArgano che ke nivRtti mArgane, te saMbaMdhamAM thoDo vicAra kare paDaze. A bAbatamAM zrIkRSNa bhagavAne uddhavagItA (zrI bhAi &0 11 a. rara)mAM je nirNaya kahyo che te je atre ApavAmAM Ave te ayogya gaNAze nahi, eTaluM ja nahi paraMtu tenI saMkhyA tema prakRtipunA viveka saMbaMdhamAM paNa te vaDe vadhu spaSTatA thaze. vedanuM tAtparya zrIbhagavAna kahe che ke he uddhava! vedanA tAtparyane mArA vinA bIje kaI jANato nathI, mATe e vedanuM tAtparya huM ja kahuM chuM te sAMbhaLa! yajJanuM rUpa ApIne veda AtmasvarUpa evA mAruM ja vidhAna kare che, te te devatAonuM rUpa ApIne mane ja jaNAve che tathA anuvAda karIne mArA ja vivarUpa AkAzAdi dasya prapaMcane niSadha kare che. saghaLA vedano artha eTalo ja che ke, te adhirUpe AtmasvarUpa evA mane zaSa rAkhatAM prathama mAyAno aMgIkAra kare che, tathA aMte te bhedano niSedha karI eTale aikSabhAva batAvI neti, neti' ema kahI anirvacanIya banI potAno vyApAra baMdha kare che. jema dareka jhADanA aMkuramAM je rasa hoya te ja rasa aMkaranA vistArarUpa aneka zAkhAomAM paNa heya che, tema hadayamAM rahelA sUkama kAre arthAta tata (vRkSAMka 1)ne je artha te ja vedone che. * zuM veda nivRttipradhAna che? uddhavajI pUche cheH he bhagavana! Ape AgalA vivecanomAM veda pravRti upara nathI paNa nivRtti upara che, e saMbaMdhe nirNaya kahyo paraMtu te pakSano svIkAra karatAM paNa tenA peTAmAM ghaNuM vAMdhA che. keTalAka vidvAno tatvanI saMkhyAnI gaNatarImAM vAdavivAdo kare che, te keTalAke bAhya padArthonA satya ane mithyApaNuM viSe vAdavivAde kare che ane keTalAke te vaLI AtmAnA ekapaNuM ane anekapaNa viSe vivAde kare che. te e vivAdomAM amAre sAcuM zuM samajavuM? he prabhu! ajJAnIone samajAvavAne mATe RSioe zAstramAM keTalAM taronI saMkhyA kahelI che ? Ape bhAgavata (skaMdha 11 adhyAya 19)mAM 9+11+5 ane 3 maLI kula 28 aThThAvIsa to che, ema kahyuM; keTalAka chatrIsa, keTalAka paccIza, keTalAka sAta, keTalAka nava, keTalAka che, keTalAka cAra, keTalAka agiyAra, keTalAka sattara, keTalAka saraLa ane keTalAka te tera taravA che ema kahe che. te Ama judA judA aneka bhedo kahevAnuM zuM prayojana che? te jANavAnI mArI icchA che. mAyAne aMgIkAra karI thatAM varNananI sthiti bhagavAna zrIkRSNa kahe che: brahmavi RSioe tenA saMbaMdhamAM je aneka vAta kahelI che, te sarva to kevaLa bhaktirUpa che. mRgajaLano aMgIkAra karyA pachI tenA thatAM game teTalAM varNanonI jema prathama eka vakhate mArI mAyAto svIkAra karyA pachI je vivAdo karI potapotAnA siddhAMto pratipAdana karavAno prayatna ' + ane mAruM kiMvA mane ItyAdi zabdothI bhagavAna potAne mATe je saMbodhana kare che te brahma, tata, AtmA (vaNAMka 1) ityAdi salAe darzaka che, ema samajavuM.
Page #285
--------------------------------------------------------------------------
________________ 156 ] kavi gahananIyatra nArA vA nanani ne [ siddhAntakA bha0 gIa0 roka kare che, temAM kAMI paNa aghaTitapaNuM AvatuM ja nathI. prakRti e paNa mAyAnuM bIjuM nAma che. udeza e ke mAyA vA prakRti eTale je kadI kAMI che ja nahi evo artha che. jema eka gRhasthane 20 hajAra, zUnya che, zinya rUpiyA ApyA ane te maLavAthI te moTo dhanADhya banyo vagere kahIM game teTaluM varNana karavAmAM Ave te teno zo artha? arthAta "ekaDA vinAnAM mIMDAM khoTA" evI je kahevata che te pramANe mAyA eTale anya. pachI A zUnyarU5 pAyA upara game tevI ImArato UbhI karavAmAM Ave to tene zuM artha ? TUMkamAM AkAzamAM addhara moTuM nagara bAMdhavAno irAdo rAkhanAra zekhacallImAM ane zUnyarU5 pAyAno eTale ke mAyAne ravIkAra karI varNana karanAramAM zo bheda ? ane e rIte game teTalI vAta kare te paNa temAM zI aghaTitatA hoya? jema jhAMjhavAnAM jaLane svIkAra karyA pachI tenA pariNAmano vivAda karavA besanAre kaI kahe ke, te to eka hAtha UMDAM hatAM, te bIjA keTalAka kahe ke nA, nA, te te keDa jeTalAM UMDAM hatAM te keTalAka kaheze te te viza vAMsa UMDAM hatAM, ema game teTalA vAda karavAmAM Ave topaNa mULa to mRgajaLa kiMvA jhAMjhavAnAM pANI ja ne? te pramANe mAyAno svIkAra karI mAyAmAM tane jeTalAM kahIe teTalAM te siddha thAya, kemake mithyA padArtha jemAM ane jevI rIte ghaTAvIe temAM ghaTI zake evo niyama che. jaDa tattvonI saMkhyAnA bhedanuM kAraNa tuM kahe che tevI rIte te nathI, paNa huM kahuM chuM evI rItanuM te che' A rIte mULa anirvacanIya evA paramatatva mATe paMDita vAdavivAdo kare che kharA, paraMtu vAstavika te te sau saunA svabhAvarUpe prakRti - (pariNAma)ne pAmelA mAyA athavA prakRtinA savAdi guge ja vAdavivAdomAM kAraNa heIte guNonA kSebhane lIdhe ja vAda karanArAonA viSayarUpa evo A mithyA prapaMca Ubho thayelo che, te sarva vastutaH mAyAvI che. A mithyA prapaMca jyAre amadamAdi dvArA TaLI jAya che, tyAre tenI pAchaLa vivAda paNa zAMta thaI jAya che. he uddhava ! tano ekabIjAmAM aMtarbhAva thaI jato hovAthI kahenAranI jevI IcchA ane samajAvavAnI zakita hoya te pramANe tenI nyUnAdhika saMkhyA thaI zake che, paraMtu mATImAM jema dhaTAdikane aMtarbhAva thaI jAya che, temAM eka kAraNarU5 tavamAM tenA kAryarUpa bIjA tane aMtarbhAva thaI jAya che ane jema gharamAM mATIno samAveza thaI jAya che, tema A kAryarUpa tattamAM tenA kAraNarUpa tattvano samAveza anAyAse ja thaI jAya che. A pramANe yukitao baMdha besatI AvatI hovAthI tenA kAryakAraNupaNa viSe ane nyUnAdhika saMkhyAo saMbaMdhI vAdavivAda karanArAomAM temanI IcchA pramANe je te pravarte che ane te mujaba te siddhatA meLave che, AthI amArI daSTie saghaLuM ghaTita ja che; A rIte jaDa tattavonI saMkhyAno bheda thavA viSe kAraNa kahyuM, have zAstramAM jIva ane Izvara ke je vAstavika caitanyasvarUpa ja che, teno bheda ane abheda mAnI tenI gaNanA karavAmAM AvelI che te kahuM chuM: prakRtinAM tanI bhinna bhinna saMkhyA jIva ke je anAdi avidyAthI yukata che, tene svasvarUpanuM jJAna pitAthI ja thavuM saMbhavatuM nathI, eTalA mATe tene jJAna ApanAra sarvajJa Izvara tethI kaMI judo hovo joIe ema mAnIne jeo jIva ane Izvarane judA judA gaNe che, teonA mata pramANe covIza jaDa to tathA jIva ane Izvara maLI 26 chavIsa to thAya che. jIva ane Izvara ane caitanya rU5 heI bhinna nathI ema mAnanArAonA matAnusAra pacIza 1 (1) AkAza, (2) vAyu, (3) teja (vahi), (4) jaLa, (5) pRthavI e pAMca mahAbhUta, (1) zabda, (2) sparza, (3) rU5, (4) rasa, (5), gaMdha, e pAMca sUrama tanmAtrAo. (1) nAka, (2) tvacA, (3) netra, (4) jihuvA athavA rasanA ane (5) kAna e pAMca jJAneMdriya, (1) vANI, (2) be hAtha, (3) be paga, (4) zina, (5) gudA e pAMca kame kiye maLI daza vAdra; (1) ahaMkAra, (2) citta, (3) buddhi, (5) mana e cAra maLI kula covIza tattva kapila maharSie pitAnA sAMkhya varNanamAM batAvelAM che, vaLI aMta:karaNa kiMvA kALa nAmanuM paccIsamuM tatva paNa gAMgeluM che. paraMtu atre uparanAM covIsa tattvo ane jIva tathA Izvara maLI kula chavvIza kahevAyelAM che. (2) uparanAM covIza sAMkhya tattvo tathA chavaIzvara abhinna maLI eka ema 25 tatvo thAya che,
Page #286
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] brahmano prazna sAMbhaLI, huM prasiddha e agni chuM, huM jAtavedA nAme prasiddha chuM ema te bolyo. [157 tara thAya che. IzvaranA prasAdathI maLavAnuM jJAna satvaguNanI vRddhirUpa che, tethI tene jaDa tattavamAM aMtarbhAva karelo hoI tene kAMI juduM tattva mAnavAmAM AvatuM nathI. traNa guNonI samatA e prakRtinuM svarUpa che; mATe utpatti, sthiti ane pralayanA kAraNarUpa sattva, raja ane tama e traNa guNo prakRtinA ja che. AtmA yA tac (vRkSAMka 1)ne nathI. vAstavika rIte to jIva paNa akartA hovAthI sRSTi Adi guNenuM AzrayapaNuM temAM ghaTatuM nathI, eTalA mATe vyavahAramAM samajavAmAM AvatuM jJAna ke je sattvaguNa pradhAna che, te jIvana dharma nathI paraMtu prakRtine guNa che ema svIkAreluM che. jene jIva ane AtmA vAstavika rIte te abhinna che, evuM jJAna jyAM sudhI thaeluM hotuM nathI tyAM sudhI jIva ahaMkArAdi dhAraNa karI vAsanAvazAta aneka sukhaduHkhAdi bhoga bhogave che, e pramANe samajAvavAmAM Ave che. te ahaMkArAdi dharmo prakRtinA che, mATe tenA bhoktA jIvane paNa prakRtimAM ja gaNe che (vRkSa a juo). A pratibiMbarU5 "hu' (vRkSAMka 3)thI AgaLanA sarva bhedone prakRtimAM ja samAveza thAya che ema samajavuM. tata yA AtmAM (vRkSAMka 1) to taddana nile5 che. vaLI karma e rajoguNanI vRtti che. huM (vRkSAMka 3) sarva karmonuM mULa bIja hovAthI temAM rajoguNane bhAga vadhu pramANamAM hoya che tathA ajJAna vA avyakta (vRkSAMka 4) e tamoguNanI vRtti che ane tene paNa prakRtimAMja aMtarbhAva thatuM hovAthI teone keTalAka zAstrakAroe bhinna tasvarU5 gaNyAM nathI. A avyakatane pradhAna paNa kahe che. svabhAva e mahattvanuM svarUpa che, teno paNa prakRtimAM ja aMtarbhAva thAya che tathA kALa e te Izvara (kSAMka 2)nuM svarUpa che, mATe kALa ke svabhAva paNa judAM judAM tava rUpe gaNyAM nathI. vaLI meM prathama je aAvIza to gaNavelAM che* temAM (1) gati (paga), (2) bhASaNa (vAcA), (3) vIryotsarga (zizna), (4) maLotsarga (gudA), (5) zilpa (hAtha), e pAMca karmendrionAM phaLa che che, mATe teono samAveza tattvomAM karela nathI. have tattvonI saMkhyA ApavAnA prayajana viSe tame e pUchayuM tene uttara kahuM chuM. tattvanI yukti e prakRti ane puruSanI bhinnatA samajAvavA pUratI ja che. zrIbhagavAna kahe cheH mahatatva, ahaMkAra, AkAza, vAyu, teja, jaLa, pRthvI e sAta kAraNuto che, tathA zrotra, tvacA, cakSu, thrANa. jihavA, A pAMca jJAneMdri; vANI, hAtha, upastha, pAyuM ane paga e pAMca karmendriyo; zabda, sparza, rUpa, rasa, ane gaMdha e pAMca tanmAtrAo kiMvA viSayo tathA jJAna ane kriyAzakitayukta mana maLI kula soLa vikArarUpa tattvonuM rUpa dharanArI prakRti ja saghaLA jaDa padArthonuM upAdAna kAraNuM hovAthI te ja A jagatanI utpattinA samayamAM saghaLAM dehAdi AkArane dhAraNa kare che te vRkSAMka 3 jIo) tathA pariNAma rahita ane nimitta kAraNarUpa puruSa (vRkSAMka 2) te kachavazaktine lIdhe kevaLa sAkSIpaNAthI joyA ja kare che; AthI pariNAma pAmanArI prakRtithI puruSa sAva bhinna che; eTaluM siddha karavAne mATe saghaLA matamAM tonI saMkhyA ApavAmAM AvelI hoya che, prakRtithI utpanna thayelA ane vikAra pAmanArA mahattavAdi padArtho ja puruSanA draSTApaNAne lIve zakita pAmI bane aiyarUpa jevA thaIne prakRtinA AzrayathI anaMta brahmAMDene utpanna kare che, chatAM puruSa te pite tevI alaga ja rahe che. A brahmAMDanI aMtargata rahelA hAdi padArthomAM paNa upara pramANenA guNe hoya che ja, tethI brahmAMDamAM dazyanI saMkhyA asaMkhya dekhavAmAM AvatI hovA chatAM teno eTale brahmAMDamAMnA saghaLA padArthone brahmAMDamAM ja samAveza thaI jAya che. keTalAkane mate sAtaja to che. temAM AkAzAdi pAMca mahAbhUto, tene draSTA chava, tathA A drA ane dRzya baMnenA AdhArabhUta Izvara maLI sAta gaNavAmAM Ave che. A matamAM prakRti, mahattava ane ahaMkAra e kAraNu tattavono AkAzAdimAM aMtarbhAva karelo che ane be sAtathI ja deha, indriyo ane prANa Adi sarve kAryonI utpati mAnelI che. keTalAkanA mate cha to che, temAM pAMca mahAbhUta ane eka Izvara e pramANe cha gaNelAM che. je puruSa, prakRti, mahattatva, ahaMkAra tathA pRthvI Adi pAMcamahAbhUta maLI nava, pAMca jJAneMdriya ane pAMca kaDhiye maLI daza Idriya, zabda, spazAMdi pAMca viSaye maLI 24 covIza tathA satva, raja ane tama ema traNa gaNe tathA mana maLI kula 28 akAvIrA to kahAM che.
Page #287
--------------------------------------------------------------------------
________________ - - - - - 158 ] tannara ( vImiti [ siddhAnakArDa bhara gIta aha rA39 A matamAM Izvara pitAmAMthI utpanna thayelA e bhUtethI A jagata sarajIne teonI sAthe jagatamAM peThA che; mATe saghaLA bhautika padArthone bhUtomAM ane cha ne IzvaramAM aMtarbhAva mAnela che. keTalAkanA mate cAra ja ta che. temAM (1) AtmA tathA temAMthI utpanna thayelAM (2) teja, (3) jaLa ane (4) pRthvI ema cAra to mAnelAM che; tathA teothI sadhaLA kAryonI utpatti thayelI che temAM ja sarva kAryono aMta thaI jAya che ema mAnavAmAM AveluM che. keTalAkanA mate sattara taravo che. temAM pAMcamahAbhUta, pAMca zabda sparzAdi viSe kiMvA tanmAtrA, pAMca sUkSama iMdriye maLI paMdara tathA mana ane AtmA maLI kula sattara thAya che. keTalAke sALa tane mAne che. temAM uparanAM paMdara ane AtmA tathA manane eka ja gaNI seLa gaNe che. keTalAkane mate tera tattvo che. temAM pAMca mahAbhUta, pAMca Idriyo maLI daza tathA mana, jIva ane Izvara ema tera thAya che. keTalAkanA mate agiyAra to che. temAM pAMca mahAbhUta, pAMca Indriyo ane eka AtmA (Izvara) maLI agiyAra to che. keTalAkanA mate nava tatta che. temAM prakRti, mahatta, ahaMkAra, pAMca mahAbhUta ane AtmA ema nava gaNAya che. A pramANe RSioe tarAnI saMkhyA judI judI kahelA levAmAM Ave che kharI, paraMtu te sarvane uddeza prakRtithI puruSa taddana alipta, niSkriya kiMvA bhinna che eTaluM jaNAvavA pUrato ja che, ema jANavuM. A saghaLA mato nyAya sahita che, kAraNa ke te sarvamAM vedamAnya yuktao che, brahmavidda vidvAne game tema karIne sarakhuM ja lAvI mUke che, eTale emanA upadezanA aMtima eto samAveza vedanAM mahAvAkayonA bhAvArtharUpa tattvajJAnamAM ja che ema siddha thAya che, tethI teoe TharAveluM kaMI aghaTita kahI zakAya nahi (juo zrI bhAve rakaM11, a. 22) A vivecanathI jANI zakAze ke, sAMkhyAdi zAstra tathA te samajAvanAra AcAryonuM aMtima peya paNa kevaLa AtmasvarUpa samajAvavuM e ja eka che, temanA mArganuM avalaMbana zrIkRSNa bhagavAne paNa atre kareluM che. zrIkRSNa bhagavAne jijJAsuonI bhedabuddhi naSTa thaItane advaita jJAna prApta thAya eTalA mATe AtmasvarUpa samajAvatI vakhate A sAMkhyamArganI yuktine ja prathama, Azraya lIdhelo che. je nIcenA vivecana parathI vadhu spaSTatAthI samajI zakAze. sAMkhya anusAra brahmano vaivartika vikAsama mahApralaya thayA bAda A brahmAMDAMdi carAcara do brahmanA avyakata svarUpa (lakSAMka 4)mAM ja vilaya thAya che tathA utpattimAM sauthI pahele je satyayuga ke jemAM sarva leke brahmavidyAmAM ja nipurA haMtA, temAM brahmavidyAmAM kuzaLa puruSanI dRSTie draSTA ane dazya bhAvathI pratIta thanAruM A sarva jagata ekarUpe ja hatuM arthAta brahmamAM ja lIna hatuM, temAM kaIpaNa jAtane bheda na hata; vaLI anya koI yugamAM paNa jayAre koI A rIte brahmanI abheda bhAvanA jANIne brahmavidyAmAM nipuNa thAya che, tyAre paNa te phuraNa rahita evA eka brahmasvarUpe hoya che, temAM draSTA kiMvA dazya e bheda bilakula hoto nathI. A kevaLa bhedarahita ane satya evuM eka vyApaka brahma pote ja potAmAM ajJAnanA Aropane lIdhe buddhi, mana ane vANInI pravRttimAM AvI zake evA prakAre dazya ane draSTA ema be prakAre thayuM, A draSTA ane lakSyamAM je. dasya padArtho che te kAryakAraNarUpa prakRti che (vRkSAMka 3 thI 15 4 sudhI) ane bIje je draSTA (2kSAMka 2 juo) che te puruSa kahevAya che. te puruSanuM draSTApaNAne lIdhe ane jIvanA adaSTa eTale bhAvine lIdhe IkSaNarUpe dvArethI arthAta IzvaranI kALAzaktinA prabhAvathI prakRti (kSAMka 3) mAM kSobha upajAvanArA tenA satva, raja, ane tame evA traNa gaNo prakaTa thayA teja avyakta tatva (kSAMka 4) che; temAMthI mahattattva utpanna thayuM te pUrve jJAnazakita ane kriyAzati e mukhya be zaktionuM mizraNAtmaka evuM eka tatva ke jene ardhanArInaTezvara (mAMka 5) kahe che tenI utpatti thavA pAmelI heI temAMthI mahAprANa vikAsane pAmela che. Ane che prakRti (dakSAMka 6) kiMvA "mamabhAva' paNa kare che, emAMthI mAyA (vRkSAMka 3) ne dhAraNa karanAra Izvara (2kSAMka 2)nAM a 1:karaNa samAM mahatta 2 ( kSAMka 7) 35 upAdhi vikArane pAmI temAMthI chane bhAti upajAvanAro ahaMkAra (vakSAMka 8) utpanna thayo che, ahaMkAranA vArika tejasa ane - - rAma dvArA
Page #288
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] te eTale huM pe prakaTela brahma tArAmAM kevuM zuM sAmarthya che te kahe, ema tene pUchayuM. [ 159 tAmasa evA traNa bhede che; vikArikamAMthI IdrinA daza devatA ane mana (vRkSAMka 11) utpanna thayAM. tejasamAMthI golaka sahita daza Idriyo ane buddhi (vRkSAMka 10) utpanna thaI tAmasamAMthI zabda, sparza, rUpa, rasa, gaMdha, e pAMca tanmAtrAo tathA citta (vRkSAMka 9), utpanna thayAM. e ahaMkAra cirAbhAsa vaDe vyApta hevAne lIdhe jaDa ane caitanyanI gAMTha vA sAMdhArUpa kahevAya che. ahaMkAramAMthI utpanna thanArA devatAo ane manane svabhAva prakAza che, mATe teone vaikArika eTale sAtvika ahaMkAranAM kAryo gaNelAM che. Idriyono svabhAva prakRti che, mATe teone taijasa eTale rAjasa ahaMkAranAM kAryo gaNelAM che, paMcabhUtAno svabhAva AvaraNano che, mATe tanmAtrAo saha temane tAmasa ahaMkAranA kAryamAM gaNavAmAM AvelAM che. AtmasvarUpa evA mArI preraNAthI saghaLA padArthoe maLI pitAmAM zakti AvavAthI "huM" ke je sarvane aMtaryAmI (vRkSAMka 2) chuM, tenA sthAnapa sUkSma evA aMDane utpanna karyo (vRkSAMka 14) pANImAM rahelA aMDamAM lIlAthI nArAyaNa rUpa dharIne "huM" viSNu (vRkSAMka 11) rUpe rahyo. mArI nAbhi (vakSAMka 12)mAM sarva lokeAnA kAraNarUpa kamaLa utpanna thayuM te hiraNyagarbha kahevAya che. kamaLamAM brahmA (kSAMka 13 ) utpanna thayA. rajoguNavALA ane jagatanA kAraNarUpe te brahmAe mArI anugrahathI tapa karIne lokapALa sahita bhUloka, bhuverloka ane svarloka ema traNa lokone saryA. svarloka devatAonuM sthAnaka thayuM, bhuvA~ka bhUtAdinuM sthAnaka thayuM, zrloka manuSyAdinuM sthAna thayuM ane jJAnI lokonuM sthAna te e traNe lokothI para evuM brahma che tema ja asura ane nAgAdi lokonuM sthAna pRthvI nIce eTale pAtALamAM saryuM che. satya to eka AtmA ja che dareka dasya padArtha prakRti ane puruSa ema bannethI vyApta hoya che. je padArtha, Adi ane aMte je svarUpamAM hoya te ja svarUpe madhyamAM paNa hoya che; jema ke ghaDAnA Adi aMtamAM mATI che tathA kaMDalAdimAM Adi ane aMte suvarNa hoya che, eTale ghaTanA madhyamAM paNa mATI tathA kaMDalAdinA madhyamAM suvarNa ja che ema samajavuM. ghaDA tathA kaMDalAdimAM mATI ane suvarNa badalAtAM nathI mATe te satya kahevAya che, tema jagatamAM Adi ane aMte AtmA hoI madhyamAM paNa te ja che, te badalAto nathI mATe te satya kahevAya che. viDa kivA kuMDala vagere nAma rUpAdi vikAro vyavahArane mATe hoya che, tema A nAma rUpAtmaka jagatAdi do paNa vyavahArane mATe ja kapelA che. satya te eka AtmA ja che. mahattavAda paNa potapotAnA kArya pratye Adi ane aMtarU5 che, mATe te 5zu satya haze evI zaMkA rAkhavI nahi, kAraNa ke mahattavAdi kAraNa padArtha je ahaMkArAdi kArya padArthone utpanna kare che, te paNa AtmAnI sattA vaDe ja. jema ke, piMDa je ghaDAnA AkArane utpanna karI zake che te paNa mATIne lIdhe ja, mATI vagara te utpanna karI zakAtuM nathI eTalA mATe AtmA ja vAstavika rIte satya che, daSTAMtamAM ghaDAne Adi aMta che ema kahevuM paDe che, paraMtu e Adi aMta satya nathI. daSTAMtamAM je satyatA kahelI che te parama kAraNupa evA AtmAne satya kahevA sAra kahI che. kAryonA upAdAne kAraNarUpa prakRti (kSAMka 3), prakRtine adhiSThAtA puruSa (vakSAMka 2) ane gaNeno kSobha karI kAryone prakaTa karanAro kALa ( vRkSAMka 2 ne 7 varace juo ); e traNe mArAM arthAta " saMta " svarUpa evA AtmA kivA brahmanAM ja svarUpa hoI te mArAthI kiMcitmAtra paNa judAM nathI; kAraNa ke prakRti e mArI zakti che tathA puruSa ane kALa e mArI avasthArUpa che. prakRti, puruSa ane kALa je ke koInAM kAryo nathI ane jagatanA kAraNarUpa che, paNa te badhAM mArAthI jarA paNa judAM nathI. mATe AtmasvarUpa e huM satata vRkSAMka 1) te advitIya chuM. jIvonA bhegane arthe thayelI A moTI sRSTi jyAM sadhI sthitino aMta Ave tyAM sudhI pitA ane putrAdika rUpathI avicichana cAlyA kare che tathA sthiti paNa jyAM sudhI IzvaranI IkSaNa (5 7) zakti hoya tyAM sudhI cAlyA ja kare che. A tamone sRSTinI utpatti sthiti viSe kahyuM. have pralaya viSe kahuM chuM, savanA adhiSThAnarUpa eka AtmA ja che jemAM lokonI ane rASTio ane pralo kapAya che, evuM A brahmAMDa (dakSAMka 14thI15 4) jyAre mArAM svapata evA kALanA jaDabAmAM sapaDAya che, tyAre A cauda bhuvanonI sAthe te vIMkhAvA mAMDe che.
Page #289
--------------------------------------------------------------------------
________________ 160 ] apIda sarva daheyaM yadidaM pRthivyAmiti // kena. [ siddhAntakASA bha0 gI0 0 2/39 arthAt brahmAMDarUpe ekaThAM thayelAM pacamahAbhUtAne eka bIjAmAM vilaya thavA mAMDe che. zarIrane laya annamAM thAya che, ane khIjamAM, bIjane pRthvImAM, pRthvIneA laya tenI tanmAtrA je gaMdha temAM thAya che; gaMdhane laya jaLamAM, jaLane peAtAnI tanmAtrA evA rasamAM, rasane tejamAM, tejane rUpa tanmAtrAmAM, rUpane vAyumAM, vAyune sparza tanmAtrAmAM, sparza tanmAtrAne AkAzamAM, AkAzane zabda tanmAtrAmAM laya thAya che. sthULa tathA sUkSma IMdriyAne peAtAne pravartAvanAra devatA emAM laya thAya che, devatAonA pAtapeAtAnA niyaMtArUpa manamAM, manane ahaMkAramAM, sarva jagatane meAha pamADavA sama evA A ahaMkArane mahattattvamAM laya thAya che. jJAna ane kriyAzaktiyukta, mahattattva peAtAnA kAraNarUpa sattva, raja ane tama guAAmAM vilayane pAme che, A sanA mizraNAtmaka ekatra samUha saha guNA mAyA ( vRkSAMka 3 )mAM layane pAme che. kALane adhIna hovAthI jenI pravRtti saMpUNa thAya che evA kALa sAthe A mAyAnI ekatA thaI jAya che. arthAt te kALa sAthe ekarUpa manI peAtAnI kALarUpa sattAne pravRtta karanAra evA puruSa ( vrukSAMka 2 ) mAM layane pAme che. puruSa peAtAnI A mAyA athavA prakRtimAM lIna thaI javAthI peAtAnA pUryuM evA AtmasvarUpa (vrukSAMka 1 )mAM ja sthita rahe che, te bIjA keAImAM laya pAmatA nathI, kAraNu ke, A jagatanI aneka sRSTie mAyAnA Azraya vaDe AmAMthI ja thAya che, emAM ja rahe che ane emAM ja pralayane pAme che. jAve A vilayakrama nIcethI upara ema vyutkrame ( ulaTA krame) eTale 15 ne 14 mAM, 14 te 13 mAM, 13ne 12 mAM, ema traNa sudhI vilaya thayA eTale vRkSAMka 2 arthAt sAkSIne vilaya anAyAse ja thaI te AtmasvarUpa ja banI jAya che. AmachevaTe anivaCcanIya evu eka Atmapada ja avazeSa rahe che. te ja sanA AdhAra hovAthI sarvanA adhiSThAna athavA avadhirUpe ekamAtra AtmA ja che. hRdayamAM AveA vivekayukta vicAra prakaTa thatAM matamAM dvaita athavA bheda saMbadhI bhrama kayAMthI rahe? AkAzamAM sUryanA utkraya thatAM aMdhAruM kayAMthI raDe? bhagavAna kahe cheH Ama AtmarUpa evA 'huM' ke, je bhUta bhaviSyane jANanAra chu, teNe saMzayarUpI gAMDana teDanArA sAMkhyavidhi ke jemAM avaLI rIte pralayanuM tathA savaLI rIte suSTi utpattinuM nirUpaNa kareluM che, tevA huM paNu vastutaH tA anicanIya evA AtmasvarUpa ja chuM (jIe zrI bhA. ka'0 11 a0 24), sAMkhyazAsranA khA uddeza zuM ? atyAra sudhInA vivecanane uddeza e che ke, zrImad bhagavadgItAnA A AkamAM AvelA sAMkhya zabdane mATe vidvAneAmAM eTalA badheA UhApeha thatA jovAmAM Ave che ke, te vaDe rAmatuM rAmAyaNu thavA pAmeluM che; jethI ApaNe teA atre kheTA UDApeADa karI viSayAMtara karavAnA mAne cheADI zrIkRSNa bhagavAna pote ja sAMkhya sabaMdhamAM zuM kahevA mAge che, te jANI AgaLa vadhavAnu che, eTale mithyA vitaDAvAde nu prayAjana raheze nahi. uparanA kathanamAM jaDDAvI gayA te pramANe ajJAtone samajAvavAne mATe paraMparAthI cAlatI AvelI ane jevu atima dhyeya aMta evuM AtmasvarUpa ja pratiSata karavAnuM DAya che, evI je buddhigamya yukti kivA mA te ja sAMkhya kahevAya che, ema have ni:sazaya rIte jANI zakAze. siddhAMta rAAstranA niyama pramANe je reSA mULa biMduvI mAMDIne cheka aMtima biMdu tarapha bilakula vAMkIcUkI athavA ADIvaLI nahi jatAM ekITaze taddata sIDI cAlI gaI Doya tene saraLa revA kaDe che. te pramANe kevaLa advaita evuM eka Atmatattva samajAvavAnuM ja je zAstranuM dhyeya DrAya ane je zAstra te dhyeyanA parapU'tAne mATe saraLa reSAnA niyama mujaba pAtA| Arna biMduM (upakrama) tathA ana biMdu (upasaMhAra)te nahi cheDatAM te paramatattva samajAvavAne mATe vacagALe game teTanI yuktiene mAtra laI tene ja samajAvavAnA prayatna kare, tevAM zAstra e ja sAMkhyazAstro jANuvAM. bI te kAI sAMkhyanA atha karI vagara kAraNe leAkeAnI vRtti ene gUMcavaNumAM nAMkhavAnuM ApaNute kaI prayojata nathI. jemAM aoka yukitaprayukita dvArA advaita evA parama tattvatA ja niSNuya batAvavAmAM Ave che, te zAstro sAMkhya tathA daitanA agIkAra karyAM bAda tene advaitamAM samanvaya kare te vedAMta ane te upadeza jemAM nathI te asAMkhyazAstra Ayupu. A mukhyatveDhAMta tathA
Page #290
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] ami belyA : pRthvI upara je kAMI che te sarvane huM bALI zakuM chuM. [ 161 sAMkhyazAstranI maryAdAmAM cAra veda, cha vedAMge, dharmazAstra, mImAMsA, nyAya ane purANa Ave che. vedamAM upaveda tathA upaniSado ane purANomAM upapurANeno samAveza thaI jAya che. TUMkamAM vidyAnAM je cauda prasthAne kiMvA sAdhane che te sarvane A sAMkhyamAM ja samAveza thaI jAya che ema samajavuM. AthI ja sAMkhyane buddhi kiMvA jJAnayoga paNa kahe che. A viruddhanA te nAstika paMtha kahevAya. have te saMbaMdhamAM sAkSepamAM thaDe vicAra karaze. eTale aneka matamatAMtara saMbaMdhe sarvatra prasarelA bamanuM nivAraNa thaI zakaze. sayuktika ane ayuktika zAstronI racanA samaje ke eka zrIphaLa che, tene oLakhanArAo te tene niHzaMka zrIphaLa ja kaheze, paraMtu jeo tene ! oLakhatA nathI, tethI jeo ajJAta che, tevAo tene judAM judAM keTalAMya nAmothI oLakhI zakaze. eno vicAra karIne carcAne aMte vadhumAM vadhu ATalAM ja nAmonA bhedo temAM nIkaLI zake tema che e jyAre aMtima nirNaya thAya tyAre ja te zrIphaLanI badhI bAjInuM jJAna pUrNa thayuM gaNAya ane teo ja sarva gaNAya. te pramANe mahAnubhAva brahmavidda tattvajJAnIoe A advaita evA AtmasvarUpanA saMpUrNa zAna saMbaMdhamAM TharAvyuM che. jeone A advaita evA AtmapadanuM sAcuM jJAna che, teo to tene niHzaMka rIte pichANaze ja, paraMtu jeone tevuM jJAna nathI teo tene vadhumAM vadhu keTalA prakAre jANaze ? te saMbaMdhe ApasaApasamAM carcA karI mana, ? citta ane zarIrAdi vaDe jAgI zakAya evA sthala sUkSmAdi aneka bhede paDI che. jyAM temanI samApti thaI ane have bheda paDavA bilakula zakya nathI ema jyAre teone jaNAyuM tyAre tevA badhI bAjue pUrNatA pAmelA sarvajJa tattvavidoe lokonI saraLatA mATe tevI goThavaNa karI ane apauruSeya ane pauruSeya ama baMne prakAranA jJAnanI potAnA svAnubhava sAthe prasiddhi (prAgaTya) karelI che. temAM paNa sayuktaka ane ayuktika evA be prakAro jovAmAM Ave che vedanA AdhAra vaDe pragaTa thayelA ane je vaDe rama sarva AtmasvarUpa che ema samajAI taka5tA prApta thaI zake che tathA advaita bhAvamAM sthita thaI aMte sarva duHkhano nirAsa karAvanArA sAMkhya tathA vedAMtanA nAme saMbodhavAmAM AvatAM zAse e sayuktika zAstro kahevAya che, tathA jemAM vedAdikane AdhAra nathI paNa je kevaLa mananA ullAsa pramANe mithyA tarkavAda vaDe grahaNa karAyelAM che, eTale kevaLa mAnasika kalpanAnA AdhAra para ja racAyelAM heI anubhava vagaranAM lukhAM zAstro che, te ayuktika zAstra gaNAya che. A mujaba (1) mAdhyamika, (2) yogAcAra (3)satrAMtika (4) vaibhASika, (5) cArvAka ane (6) digaMbara, A che Astiketara matanAM zAstro tathA zAktapaMthamAMne vAvarga, e sarva vedavihIna eTale vedaviruddha havAthI ayukitaka zAstro che tathA cAra veda, cAra upaveda, cha vedAMga, cAra upAMga vagere sarva zAstra apauruSeya evA vedamAM batAvelA siddhAMtanuM ja pratipAdana karanA hevAthI te sayaktika zAstro che. upAMgamAM (1) nyAya, (2) mImAMsA, (3) dharmazAstra, (4) purANa saha u5purANeno samAveza thAya che. A paikI dharmazAstranA paTAmAM (1) sAMkhya * (2) yoga ityAdi, darzana saha smRtizAstro tathA (3) zAktapaMtha (dakSiNa bhAga), (4) paMcarAtrataMtra, (5) pAzupatataMtra vagereno samAveza thAya che. (vidhA mATe juo muMDAprathama 4thI tathA dvitIya 1; baha0 a. 1, brA. 4, 9-10 ityAdi). A che sAMkhyazAstra AtmAnuM svarUpa prakRti, purU, mahattava, ahaMkAra vagerenA Azraye samajAve che, eTale dvatane grahaNa karIne tene atamAM vilaya karavAne krama batAve che tathA vedAMta zAstrakAra ane grahaNa karI vivartavAdane Azraya laIne kiMvA ajAtavAdane Azraya laIne samajAve che. keTalAka upaniSade vivarta ane keTalAMka ajAtavAdanAM AvI che tathA purANa ane smRtyAdi zAstro sAMkhyanAM AzrayI che. A darekane hetu AtmasvarUpa samajAvavAne hovAthI te sarvane saMkhya kiMvA sAMkhyazAstro kahevAmAM Ave che. tattvajJAna karAvI Ape evAM vidyAnAM prasthAne sthAne) cauda hovAnuM zAstramAM A mujabanuM pramANa che. "ginkhyAnonAMNAparAmitratA | thAnAni vidyAnAM dharmastha caturA " bhAvArtha: (1) purANa, (2) nyAya (3) mImAMsA, (4) dharmazAstra, (5) zikSA, (6) kalpa, (7) vyAkaraNa, (8) chaMda, (9) nirukta, (10) tira. (11) veda, (12) yajurveda 13) sAmaveda ane 14) atharvaveda, Ayurveda, dhana, gaMdharvaveda ane arthaveda A cAra upadene samAveza veTanI aMtargata thAya che ema samajavuM.
Page #291
--------------------------------------------------------------------------
________________ 16ra ] tane sULa niyata ti- [ siddhAntakA2Da bha0 gIarAuTa kyAM zAstronuM pramANa samajavAM? manuSyoe raceluM zAstra paNa je yuktithI tasvanizcaya karAvanAruM hoya te te grahaNa karavuM ane game tevA mahAna puruSanuM zAstra evA prakArano nirNaya karAvatuM na hoya te tene paNa tyajI devuM. buddhimAna puruSoe te nyAyane anusaratI paddhatine ja aMgIkAra karavo joIe. bALakanuM vacana paNa jo yuktivALuM hoya to te svIkAravuM ane brahmAnuM vacana paNa yuktiothI viruddha hoya te te tyajavuM. tAtparya e ke, A pramANe tattvArtha viSe zAstrakArone kharo hetu samajamAM AvyA bAda mithyA vivAdone sthAna raheze nahi. zAstrakAroe batAvelA A mArgamAM ja arvAcIna samaye gaNAtA sarva bheda tathA dharma ane vAdavivAdane aMta AvI jAya che, e vAta sUma buddhinA vicArazIla puruSonA dhyAnamAM sahajamAM Avaze. A saMbaMdhamAM zrImaharSi vasiSThajInuM maMtavya che ke vedAMtazAstra ja saMsArano moha naSTa karAvanAruM che; tethI tenI vAto vairInI vAtanI jema apriya lAge che. bIjAM zAstra viSaya prapaMcamAM pravRtti karAvanArAM hevAthI temanI vAto strInI vAte jevI mIThI lAge che. paNa amAro siddhAMta che ke, vairInI vAto paNa jo vicArathI anubhava karAvI ApanArI heya te teno svIkAra karavo Avazyaka che, paNa strInI vAta game tevI mIThI haze chatAM te vedamAM kahelA AtmasAkSAtkArarUpa puruSArthathI bhraSTa karAvanArI hoya te te pramANika nahi paraMtu kevaLa bakavAdarUpa che, ema jAgI tyAjya samajavI. "he vatsa ! amAro anubhava evo che ke, je jJAna vaDe jIvanmukti meLavI ApanArI vidhi prApta thAya che, tevA prakAranuM jJAna thavAthI jenI buddhi nirmaLa thayelI hoya te ja apakSa anubhava arthAta AtmasAkSAtkAra prApta karI zake che. A AtmasAkSAtkAra35 puruSArtha je thakI maLe evAM saghaLAM adhyAtmazAstro sayuktika zAstro che; pachI te sAMkhya, yoga, nyAya, ityAdi game te hoya topaNa te savanI ekavAkyatA ja che ema samajavuM. mATe veda viruddha pote mAnI lIdhela ane nirAdhAra ta vaDe puSTa thayelAM bIjA keI paNa sAthI nahi banI zake evA apakSa anubhava che AtmasAkSAtakArarUpa parama puruSArtha karAvI ApanArAM zAstro e ja amArA manamAM pramANa che" (yo. muprasarga 18 jo0 69-70). have yuktivAdanA saMbaMdhamAM AdhArane mATe zAstramAM AvelAM kathanano paNa saMkSepamAM vicAra karIzuM, ke jethI zaMkAne sthAna raheze nahi, eTaluM ja nahi paraMtu zrIkRSNa AgaLa jaNAvelA abhyAsakramane mATe paNa tene upayoga thaze. yuktivAdane uddeza praznaH A vikAravALuM jagata kema pratIta thAya che? uttara H kALa, kriyA, karaNa, kartA, nidAna, kArya, janma, sthiti, pralaya ane smaraNa ityAdi je je kAMI che te sarva brahma ja che, ema je tame AtmadRSTithI joyA karaze te tamane pharIthI saMsAramAM bhramaNa karavAno prasaMga kadI paNa prApta thaze nahi. are ! tame sAkSAta brahmarUpa ja che ane brahmamAM saheje vikAra nathI ( niH 51 0 48 - 20) prazna : je brahmamAM vikAra na hoya te pachI A badhuM janmAdi vikAravALuM jagata kema pratIta thAya? utara H je thayA pachI prathamanI sthiti prApta thAya nahi evo mULa svarUpamAM je pheraphAra thavo te vikAra kahevAya che. jema ke, dUdhanuM dahIM thayA pachI te pAchuM dUdhapaNane prApta thatuM nathI mATe te vikAra kahevAya che. paraMtu brahma te Ada, madhya ane aMtamAM nirmaLa svarUpa ja che. tethI brahmamAM kiMcitmAtra paNa vikAra saMbhava nathI. Adi ane aMtamAM samatAthI rahenArA brahmanI kSaNamAtramAM A jagatarUpa je vikRti bhAse che, te vAstavika rIte vikAra nathI paNa vivarta che. vivarta eTale pratibhAvo UlaTuM dekhAyuM. jema mRgajaLa, dorI upara sarpa, pANImAM taraMga, senA upara dAgInA vagere potAnuM mULa rUpa na choDatAM bIjA ja svarUpe bhAsamAna thAya che, tene vivartama A daSTAMtamAMnAM keTalAMka AbhAsanAM tathA keTalAMka kArya kAraNumAvanAM che. paraMtu aMtima siddhAMtanI draSTie te badhe kArya kAraNubhAva vivarUpa hevAthI A badhAM daSTAMtene ahIM eka sAthe ApyAM che, tethI ahIM pariNamavAda, avikRta pariNAmavAda tathA vivartavAdanI carcAne sthAna rahetuM nathI,
Page #292
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ 163 gItAAhana ] tenu kathana sAMbhaLI brahne agni pAse tRNu yu" te kahyu: Ane bALa. kahevAmAM Ave che, arthAta brahmamAM jagatarUpe bhAsanuM A dRzya vAstavika rIte vikAra nahi paraMtu vivana rUpa che. kAraNa ke, nirvikAra brahmamAM vikRti saMbhave ja kema? brahmamAM dasya kravA darzana kAMI paN nathI. mATe jemAM dRzya darzAnAdi hoya evuM jagata brahmane sparzI kevI rIte karI zake? je tattva kAI paNlR prakAranA sabadhathI rahita ane kevaLa caitanyarUpa che, te ja brahma e zabdathI kahevAya che. je vastu addi aMtamAM mULa sthitimAM ja rahetI haiAya te sat kivA nirvikAra ja kaDevAya, evI vastumAM madhyamAM je anyapaNu` bhAse che, te teA ketraLa ajJAna vaDe ja che; brahma (AtmA) te| sarva deza ane kALamAM tema ja Adi aMta tathA madhyamAM samAna ja che. e Atmatattva peAte kadI paNa anyapaNAne prApta thatuM natI. A AtmA rUpathI rahitapaNA ekapaNA tathA nityapaNuAne lIdhe janma, vRddhi tathA kSayAdi vikAra bhavane kadI paNu vaza thatA nathI. vidyA che ja nahi prazna : atya'ta nirmaLa brahna savadha ekarUpe ja raheluM hoya teA temAM tethI viruddha svabhAvavALI avidyAnuM astitva aema sabhave? ke jethI jagata vivarUpa paNa kahevAya. uttara : A sarva jagata AtmarUpa arthAt brahma ja hatuM, brahma ja che ane brahma ja haze, tathA te brahma teA nirvikAra ane Adi atathI rahita che, avidyA mudla che ja nahiM, evA siddhAMta che. tene brazna, AtmA ityAdi nAmeA ApIte vAcya ane vAcakanA je krama bAMdhavAmAM AvyA che te paNa phakta uparlRzake mATe hAI kevaLa kalpita ja che, mATe tethI kAI jAtanuM dyUta thAya che ema samajyuM nahIM. tuM, huM, A, te, jagata, dizAe, svarga, pRthvI, kALa, deza tyAdi je kAMI che te satra Adi atathI rahita thrazna che, avidyA tA jarA paNa che ja nahi, huM vatsa ! avidyA e te eka kevaLa nAmamAtra bhrama ja che. te muddala che ja nahiM e siddhAMta che, mATe avidyA ke je kudI che ja nahiM te sAcI zI rIte thAya? mUDha tathA amUDhane samajAvava!nI yuktie prazna : Ape atyAra sudhI teA avidyA che, ema svIkAra karIne tenA viyAra cAmyA ane have avidyA che ja nahi ema kaDA che, tene ze! artha ? uttara : he saumya ! tame| ATale vakhata ajJAnI hatA tethI me tamAne A artha vagaranI yuktie vaDe samajAvyA che. A avidyA che ane A jIva che ityAdi kalpanAone krama brahmavettAee ajJAnI leAkAte samajAvavAne mATe kalpelA che. jyAMsudhI mana prakheAdhane pAmyuM na hoya tyAMsudhI avidyA vagere sAMkhya tathA vedAMtazAstramAM batAvelI zAstrIya yukti arthAt zAstramAM batAvela mAyA, prakRti, avidyA vagerene grahaNa karI vyavahAradaSTie samajAvyA vinA seMkaDA barADAe pADavAmAM Ave te pazu ze| upayega ? jIvane yuktithI samajAvIne AtmAmAM joDavAmAM Ave che. dhAreluM kAya jevu yuktithI pradda karI zakAya che tevu sekaDA prayatna karavAthI pagu siddha thaI zakatuM nathI. vaLI je puruSa AtmakSetra pitAnA durmati puruSI pAse A sadhaLuM brahma che" ema bele che, te puruSa hUDAne mitra samajIne tenA pAse petAnA du:khanu nivedana kare che ema samajavuM. mUne yuktithI ane samacchune tattvathI samajAvavAmAM Ave che. yuktinA Azraya lIdhA sivAya mUDhane samajaNa paDatI nathI. he vatsa! ATalA kALa sudhI tame! amudde hatA. tethI tameAne yukti vaDe samajAvyuM hatu, have tame prabuddha thayA che! mATe tattvathI samajAvuM chuM. huM brahma chuM, tuM brahma che, A sarva dasya paNu brahma che, bIjI kAI kalpanA nathI evuM nizcayAtmaka samajI laI pachI icchA haiya tema vyavahAra karavA. vyavaDAra karavAthI brahmapaNAne hAni thatI nathaze. A mana, buddhi, iMdriA vagerethI dazyamAna thatuM saghaLu brahmasvarUpa che ane te ja sa bhrAMtionA nivAraNanA avadhirUpa che tema ja te karatAM agamya evuM paNa e mahAcaitanya ja che. A sarva AtmarUpa ja che je kaMI che te prazna ja che, evI hRdayamAM dRDha bhAvanA rAkhIne vyavahAra kara. A rIte vyavahAra karavAthI temAM tuM kadI paNu lepAze nahi, mATe tuM UbheA rahetAM, cAlatAM, zvAsa letAM ane sUtAM paNa hradayamAM
Page #293
--------------------------------------------------------------------------
________________ 164 ] tadupaTaeNcAra savaina- [ siddhAntakA bha0 gIva a0 239 huM svayaMprakAza, cetana ane vyApaka evo AtmasvarUpa ja chuM, evA ja nizcayathI niraMtara abhyAsa karyo kara. tuM mamatA ane ahaMkAra vinAnA heI ati buddhizALI che. mATe zAMta, sarva padArthomAM vyApI rahela ane jJAnasvarUpa evA brahma kivA AtmarUpa thA. Adi aMtathI rahita ane svayaMprakAza evuM je paramapada che, te te pote ja che, tuM sarvatra vyApaka ekarUpa ane zuddha bodhamaya che. brahma, AtmA, turIya, avidyA tathA prakRti ityAdi zabdathI je kAMI kahevAya che, te sarva abhinna evA satasvarUpa ja che. jema seMkaDo ghaDAmAM mATI eka che. tema A anaMta padArthomAM brahma ja eka che. ghaDo jema mATIthI bhinna nathI, tema jagata AtmAthI judu nathI. ghaDe jema mATImaya che, tema mA sadhaLuM dazyajALa paNa AtmasvarUpa ja che. jema pANInI ghUmarI kivA cakarI thAya che, tema AtmAne vivarta thavo te ja jagata zabdathI kahevAya che, eTalA mATe je kAMI che te sarva AtmA che. jema calana ane pavana e baMne nAmathI judA che paNa sattAthI judA nathI, tema AtmA ane avidyA evo bheda kevaLa nAmamAtra ja che paNa vAstavika nathI. daita asata che, te brAMtithI ja grahaNa karavAmAM AvyuM che, te ajJAna vaDe ja utpanna thayuM che ane bedhathI naSTa thAya che. mAre tane tyajI de, kema ke have tuM prabodhane prApta thayelo che, jethI daitarUpI miyA bhama tArAmAM kayAMthI hoya? tuM AtmabhAvanArUpa vinavathI nirbhayasvarUpa banI jA. duHkha to traNe kALamAM nathI ja. e mAre chellAmAM chele upadeza che (juo ye niTa pU0 0 49 ). sAMkhyazAstra vaDe AtmAnuM thatuM pakSa jJAna uparanA vivecanathI sArI rIte jANI zakAze ke, AtmasvarUpanuM jJAna thAya tyAM sudhIne mATe aneka . prakAranI yuktione Azraya laI te samajAvavAne mATe prayatna karavAmAM Ave che, temAM sAMkhyaniSThAne mArga mukhya heI AtmAnuM parakSa jJAna karI ApanArI te buddhigamya evI Ayukti che. te dvArA prathama AtmavarUpanuM pakSa jJAna karI levuM paDe che ke jethI AtmAno sAkSAtkAra eTale anubhavasiddha apakSa nAna prApta thavAne mATe saraLatA thAya. jema vyavahAramAM koI ajJAnIne tAre amuka ThekANe javAnuM che ema kahevAmAM Ave, eTale tene potAne prathama kayAM javAnuM che tenuM jJAna thAya che, tevuM jJAna thavAthI kayAre javuM tene te nizcaya kare che ane nizcaya karyA bAda kaye raste javuM, kayAM sAdhana vaDe javuM, sAthe zuM zuM rAkhavuM vagere bAbateno vicAra karI, javAne mATe nIkaLe che; paNa je javAnuM sthAna pUrva tarapha hoya ane janArane te thaLanuM cokakasa jJAna na hoya tathA je te pazcima tarapha che ema pite manamAM mAnI laIne te dizAe ja cAlyA kare tathA tema karavAthI game teTalo thAkI jAya te paNa te iSTa sthaLe poMcI zakatA nathI. paNa jyAre te sthAnano keI bhomI ne A rasto bhUlabharelo athavA UlaTo che, mATe sIve raste sAme ja cAlyA jAo, ema batAve che tyAre te ADe raste caDelo mANasa kALAMtare paNa potAnA sthAna prati paDe te pramANe AtmA e zuM che? tenuM jyAM sudhI pakSa kiMvA buddhigamya jJAna samyapha prakAre prApta thAya nahi, tyAM sudhI te nI prApti mATe thanArA sarva prayatno nirarthaka gaNAya. vyavahAramAM paNa juo ke, koI vastunuM prathama jJAna prApta karI levuM paDe che ane jyAM sudhI tenuM jJAna hetuM nathI, tyAM sudhI te vastu pAse hevA chatAM paNa nirarthaka heAya che. gupta dhana game teTaluM gharamAM dATeluM hoya paraMtu tyAM sudhI tenuM jJAna hotuM nathI tyAM sudhI te bhikSA mAgyA vagara zo upAya? arthAt vyavahAramAM paNa prathama jJAna ja pradhAna che, te nirvivAda che. te pramANe Ama pAse hoya ke dUra che tenuM nizcita jJAna jyAM sudhI prApta thatuM nathI, tyAM sudhI ke kahe ke huM tene mATe prayatna karuM chuM te te hAsyAspada gaNAze. AthI AtmasvarUpanuM prathama to buddhigamya evuM pakSa jJAna prApta karI levuM joIe ane te jJAna paNa kiMcitmAtra saMdeDa vagaranuM ane satya evuM ja hovuM joIe. jo temAM kiMcitmAtra paNa doya ne saMzaya rahevA pAmyuM haze to te sarva nirarthaka ja nIvaDaze ane pUrvane badale pazcimamAM janArAnI sthiti thAya te pramANe thaze, mATe AtmAne parokSa jJAna paNa niHzaMka satya ane yuktiH evuM levuM joIe. navA prakAranuM jJAna jyAM sudhI hetuM nathI tyAM sudhIne mATe game teTaluM UlaTuM javAmAM Ave che te sarva nirarthaka che, eTaluM ja nahi paraMtu kadAca cha sthaLe paNa pahoMcavAmAM
Page #294
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] agnie te vaNane bALavA potAnI sarva zakti ajamAvI joI [165 Ave chatAM ajJAnane lIdhe mAhitInA abhAve te sarva vyartha ja gaNAze; mATe prathama te AtmAnuM pakSa jJAna prApta karI levuM joIe eTaluM ja nahi paNa te jJAna apauruSeya evA sayuktika zAstranA AdhAravALuM ane gurupratItinA meLa sAthenuM hovuM joIe ke jethI AtmapratItine mATe sugamatA thAya. A prakAre AtmAnuM buddhigamya arthAta parokSa jJAna karI ApanAra tattva e ja sAMkhya heI te tattva samajAvanArAM zAstro e sAMkhyazAstra che ane te samajAvanArA aparokSAnubhavI tatvane sAMkhyAcAryo kahe che. prathama pakSa jJAna prApta karavuM zrIkRSNa bhagavAne arjunane prathama buddhigamya eTale buddhine kabUla karavuM paDe evuM AtmajJAna sAMkhya mArganA Azrame sayaktika zAstro dvArA samajAvyuM tathA pitAnA anubhavanA meLa sAthe te sthAna ja mAru sAcuM svarUpa che, e pramANe nizcaya karavA jaNAvyuM. have AtmapratIti eTale pratyakSa sAkSAtakAra thavAne mATe je sAdhana vA mArga ke jene zAstrakAre vega kahe che, tenuM spaSTIkaraNa have zrIkRSNa bhagavAna nIce pramANe kare che? ga zrIkRSNa bhagavAna kahe che: he pArtha ! atyAra sudhI tane sAMniSThA eTale AtmAnuM jJAna karAvI ApanAra jJAnaniSThA kiMvA sAMkhya yukti kahI. zreSTha adhikArI gaNAtA tIvra buddhimAne te A sAMniSThA vA jJAnaniSThAne upadeza sAMbhaLatI vakhate ja tene mananI aMdara vicAra karIne nididhyAsana paNa tarata ja kare che ane tatkALa nizcaya karI laI kRtArtha banI jAya che. paraMtu tevA tIvra buddhimAne eTale janakAdika jevA zreSTha adhikArIo te kavacita ja jovAmAM Ave che; paNa bIjAone to aparokSa anubhava thatAM sudhI abhyAsa karavo paDe che. A abhyAsakramane ja yoga kahevAmAM Ave che; mATe have tane AtmasvarUpanI prAptine mATe abhyAsa karavA gya evo sAMkhya, saMkhya, jJAna kiMvA buddhiga kahuM chuM, te sAMbhaLa. jene Azraya karavAthI karmo karatAM chatAM paNa tenAM baMdhano tane sparza karI zakaze nahi. A zlokamAMne yoga zabdane mATe paNa vidvAnomAM puSkaLa UhApoha macelo jovAmAM Ave che, te saMbaMdhamAM zrIkRSNa bhagavAne uddhavagItAmAM kahelI ganI vyAkhyA A pramANenI cheH yoga eTale zuM? bhagavAna zrIkRSNa kahe cheH he uddhava! A saghaLe saMsAra te kevaLa ajJAnanI bhrAMti ne meha vaDe bhAsanAro heI pitAnA mananI eka kalpanArUpa ja che, tethI AtmasvarUpa e je huM temAM buddhine yukta karIne te sarvathA manane nigraha kara. A rIte niraMtara manane nigraha karatAM rahevuM, e ja yoganuM vAstavika svarUpa hoI te vaDe ja sukhaduHkhAdi sarve kono nAza thaI mArA parama advaita evA AtmasvarUpanI prApti thAya che (bhA0 ska0 11 a. 28, 12 thI 26). uddeza e ke, AtmA advaita che, evuM jJAna sAMkhya vA vedAMta paribhASAne AdhAre prApta karI lIdhA bAda bepaNAmAMthI ekapaNurUpa thavuM evI je abhyAsanI yukti tenuM nAma ja yoga. eTale huM, tuM, te, A ityAdi carAcara dazyamAM sarvatra eka AtmA ja che, tenAthI anya kAMI che ja nahi. e pramANenI kiMvA jenA je upAsya devatA hoya te upAsya devanI ja sarvatra ananya advaita) bhAva vaDe upAsaka bhAvanA kare, eTale jemAM daita bilakula nathI evuM A sarve kevaLa eka advaitarUpa ja che. evA prakAranuM jJAna prApta thayuM te sAMkhya tathA te jJAnanA AdhAre eTale tevA prakAranuM jJAna prApta thavA chatAM | paNa tevA prakArano pratyakSa anubhava thaI ejya prApta thAya tyAM sudhIne mATe je abhyAsakrama te yoga, arthAta .| parokSa jJAna thayA bAda aparokSa jJAna eTale AtmasAkSAtkAra siddha thatAM sudhIno je abhyAsakrama te ja vega kahevAya che. paramAtmAprAptine mATe thatA aneka niSkAma prayatno jevA ke, zravaNuM kartAnAdi navadhA bhakita, jJAna. aSTAMgayoga, aneka prakAranI tapazcaryAo, yajJayAgAdi kriyAo, japa, tapa, dhyAna dhAraNuM ityAdi sarvane samAveza A yoga zabdamAM thaI jAya che; pachI te abhyAsa saguNa samajIne karavAmAM Ave ke nirguNa samajIne karavAmAM Ave, te sarvane yoga evA eka ja zabdamAM samAveza thaI jAya che, paraMtu A pramANe thatuM dareka |
Page #295
--------------------------------------------------------------------------
________________ tA thai rahyuM [ siddhAntakAraDa bha0 gIe ae 2/3 karma sakAma hoya to te nirarthaka ja che, kemake te paramAtmAnA sAcA svarU5nI prApti karAvI ApatuM nathI. niSkAma karmamAM paNa jyAM sudhI parama evA AtmAnuM saMpUrNataH parokSa jJAna prApta thAya tyAM sudhIne mATe thatAM tamAma karmo kevaLa cittazuddhimAM ja aMtargata thAya che ane cittazuddhi thatAM ja AtmA eTale zuM tenuM sAcuM rahasya samajI zakAya evI buddhinI nirmaLatA prApta thAya che tathA sAMkhya kiMvA vedAMtIoe batAvelA zAstramArge AtmasvarUpanuM jJAna thayA pachI eTale AtmAnuM parokSa jJAna prApta thayA bAda aparokSa jJAna prApta thatAM sadhIno je abhyAsakrama tene ja vega evI saMjJAthI kahevAmAM Ave che. A yoganI vyAkhyAnI vadhu spaSTatA nIcenA zAstrIya vivecana parathI thaI zakaze. saMsArapAzamAMthI chUTavAnI yukti te yoga zrI vasiSThajI kahe che: he vatsa! saMsArapAzamAMthI chUTavAnI yukita te "ga" e zabdathI oLakhAya che. cittanI vRttione rokavI eTale cittamAM je je vRttio UThe te tamAmane A sarva AtmasvarUpa che evA prakAranA niHzaMka jJAna vaDe rokavAno abhyAsa karavo e ja yoga kahevAya che. yoganA mukhyatve be prakAro che. eka AtmajJAnarUpa ane bIjo prANunirodharUpa. 5DelA prakAramAM sAMkhya kiMvA vedAMtazAstromAM batAvelI tattvajJAna samajAvavAnI yukita dvArA AtmAnuM parokSajJAna prApta karI lIdhA bAda aMtaHkaraNamAMthI vRttinuM utthAna ja thavA nahi devuM joIe, ane je thAya to dareka utthAna samaye A sarva AtmasvarUpa ja che, evA prakAre tene nirodha karavAno hoya che ane bIjA prakAramAM prANano nirodha karavAno hoya che. zrIrAma pUche che ke A be prakAromAM sulabha ane jemAM kaSTa na paDe evo kayo prakAra che ke je jANavAthI abhyAsa karanArane vikSepa naDe nahi? ga zabda aSTAMgayogamAM vadhu rUDha che zrAvasiMhajI kahe chejo ke A baMne prakAre yoga e zabdathI kahevAya che te paNa yoga e zabda prANavirodharUpamAM vyavahAramAM atyaMta rUDha thayelo che. AtmajJAnarUpa buddhi ane prANane rokavo e baMne upasaMsAramukitanA kAmamAM samAna hoI eka ja prakAranu phaLa ApanArA che. keIne prANano nire azakya lAge che, te koIne AtmajJAnarUpa buddhiyoga karavo azakya lAge che. he rAmacaMdrajI! mane to AtmajJAnarUpa buddhiyoga vadhAre saraLa lAge che. je purA vicAra karavAmAM kuzaLa na hoya tene ja AtmajJAna athavA buddhiga azakya lAge che. jJAna ane ajJAnanA svarUpanuM vivecana karavAmAM zakti na hoya to ja satya ane gya evA vicAra paNa dhyAnamAM AvatA nathI, paraMtu buddhizALI ane pramANamAM kuzaLatA dharAvanArA puruSane AtmavicAramAM akuzaLapaNuM svapnamAMe kadI saMbhavatuM nathI. ajJAna sarvadA sAkSIthI ja prasiddha thanAra hevAne lIdhe bIjAnA AdhAre prakAze che ane jJAna to svayaMprakAza ja che. mATe jJAna ane ajJAnamAM ghaNuM aMtara hovAthI te baMnene vicAra vaDe nirNaya karI zakAya che, tethI ja jeTaluM AtmajJAna (buddhiyoga) meLavavuM saheluM che, teTalo prANunarodharUpa aSTAMgayoga sahelo nathI. A aSTAMgayoga karavAmAM caMdra tathA hadaya vagere dhAraNAnA pradezamAM cittanI ekAgratA karavAnI tathA Asana, yogya sthaLa, kALa vagerenI jarUra hovAthI te sArI rIte sAdhI zakavAne muzkela hoya che. buddhiyoga (jJAnayoga) sArI rIte sadhAya che ane aSTAMgayoga sadhAto nathI evI ciMtA karavAnuM kAraNa nathI ane tevuM kahevAno mAro Azaya paNa nathI, kemake udyogamAM maMDyA rahenAra dhIra pusane mATe jJAna kiMvA aSTAMga yoga e bannemAM kazuM azakya lAgatuM nathI. he rAma ! zAstromAM jJAna ane aSTAMgayoga e baMne prakAro kahelA che, te paikI meM tamArI pAse atyAra sudhI dAnonuM ja varNana karyuM che ke je kAna kevaLa vicAra mAtrathI ja sAdhya hovAne lIdhe svatasiha hAI pAse ne pAse ja che ane te satya svarUpa hovAne lIdhe ati nima La che (yo ni pU. sa. 13 AtmajJAna kiMvA jJAnayoganA abhyAsa mATe A 5DelAMnA sarga 11-12 juo).. ja gItAkAre yoga zabda A arthe cAle che. jJAna, AtmajJAna vA buddhiAga e tenAM paryAya nAmo che.
Page #296
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] paraMtu teNe mUkela brahmarUpa evA vaNane bALavAne samartha na thayuM. [ 17 A yoga eTale ja buddhiga athavA jJAnayoga che uparyukta vivecana uparathI spaSTa thAya che ke AtmAnuM pakSa jJAna sArI rIte thavAnI je yukti tene sAMkhya tathA tenuM paNa jJAna prApta thayA bAda apakSajJAna arthAta sAkSAtkAra thaI pUrNa advaita bhAva siddha thatAM sudhI sarvAtmabhAvanA nizcaya dvArA vRttione rokavAnI je yukti athavA abhyAsakrama tene ja zrIkRSNa bhagavAne vega evA zabda vaDe saMbaMdheluM che, e taddana nirvivAda che. jyAM sudhI potAnI buddhithI pitAnI meLe ja zuddha evA AtmasvarUpane sAkSAtkAra thAya nahi, tyAM sudhI sAMkhya kiMvA vedAMtAdi zAstromAM batAvelI yuktione Azraya laI abhyAsa karavo joIe ane te advaitapadamAM pUrNa tanmayatA thatAM sudhI cAlu rAkho paDe che. A vegane buddhiyoga, jJAnAga kivA AtmajJAna ityAdi nAmanI saMjJAo che. have yoganA spaSTa jJAnane mATe AtmavizrAMtirUpa abhyAsanA je prakAre che, tene ApaNe saMkSepamAM vicAra karavo paDaze. vivata ane ajAta vedAMtazAstrakAra svagata, sajAtIya ane vijAtIya bheda tathA (1) vivarta ane (2) ajAta e be yuktione Azraya laI samajAvavAno prayatna kare che. vivarta eTale mULa vastu upara bIjAM nAmone Aropa thavo athavA jevuM hoya tenAthI UlaTuM bhAsavuM te; jemake, derI upara sarpano bhAsa thavo, pANIne taraMga kiMvA suvarNane dAgInA kahevA ityAdi vivarte kahevAya che; paraMtu bhAsa thavo zakya ja nathI arthAta vivartanI yuktinuM paNa jyAM Astatva TakI zakatuM nathI, evI anirvacanIyatA darzAvanArI yukti te ajAta che; jemake vadhyAputra, sasalAnAM ziMgaDAM, mRgajaLa vagere. A bemAM bheda eTale ja ke, vivarta yukitanA Azraya vaDe jyAre samajAvavAmAM Ave che tyAre jema suvarNane dAgInA athavA pANIne taraMga kivA dorIne ja sarpa kahevAmAM Ave che, tema eka AtmA upara ja avidyA, mAyA, jagata, saMsAra, jIva ItyAdi aneka nAmarUponA 'bhedane Aropa karavAmAM Avelo che, evA prakAranI yuktine Azraya levAmAM Ave che tathA ajAtavAdanI yuktio dvArA samajAvavAmAM Ave che tyAre vaMdhyAne kadI putra heta ja nathI, tema ja zazazaMganuM astitva paNa kadI hoI zake ja nahi athavA sonAmAM dAgInAnAM rUponuM astitva kadI saMbhavatuM nathI, tema AtmAmAM avidyA mAyA, jIva, jagata, saMsAra ityAdinI kadI utpatti thavI zakya nathI, evA prakAre samajAvavAmAM Ave che. ATaluM sArI rIte samajAyA bAda have ApaNane AtmaprAptinA abhyAsayoga saMbaMdhe vicAra kare saraLa thaze. AtmapadamAM vizrAMtine abhyAsakrama e ja yuga vega arthAta AtmapadamAM vizrAMtinA abhyAsakramanA mukhya be prakAre cheH (1) A sarva nAma ane je vaDe bhAsatuM dazya bilakula che ja nahi eTalA mATe "A nathI, A nathI" e pramANe nirAsa karatAM karatAM chevaTe "huM paNa nathI" e rIte huM evA bhAvane paNa tenA sAkSIbhAva sahita vilaya karavo, A eka prakAra che. A abhyAsakramane ajAta yuktinA Azraye samajAvelA AtmajJAnano abhyAsakrama jANo. udAharaNa tarIke vIMTI, kaDu, baMgaDI, kuMDaLa vagere alaMkAra kiMvA AkAromAMthI je sonuM kADhI levAmAM Ave to kahuM, kuMDaLa ityAdi nAma rUpAdine vilaya anAyAse ja thaI jAya che, te pramANe A nAma rUpAdi vaDe bhAsamAna thatAM dayAdimAMthI nAma rUpAdino vilaya karavo arthAta jene jene mAruM ema kahevAmAM Ave te sarvane nirAsa karatAM karatAM aMte je zeSa rahenAro "huM" (vRkSAMka 3) tene paNa nirAsa "huM nathI" ema karavo. A huM nirAsakevaLa moDhethI bolIne nahi, paraMtu sAkSIbhAva saha pratyakSa anubhavasiMha karI aMte zeSa rahe te ja nirvikalpa ane anirvacanIya evuM parama pada hoI te ja ravataHsiddha evuM Atmapada kahevAya. A sarva dazya tripuTI dvArA ja jANuM zakAya che. (1) draSTA, (2) darzana, (3) dastha: (1) jJAtA, huM" (vRkSAMka 3)ne vilaya thatAM ja tenA sAkSIbhAva (vakSAMka ra)ne vilaya anAyAse ja thaI jAya che, tene mATe jude prayatna karavo paDato nathI.
Page #297
--------------------------------------------------------------------------
________________ 168 ] satata vanane naitazaka vizAnuM carela miti // aena. [ siddhAntakADa bhagI0 a0 1/39 i (2) jJAna, (3) jJeya; (1) kartA, (2) karaNa, (3) kA ityAdi tripuTIonA jANunAra "huM" (vRkSAMka 3) che, mATe sava* nAmarUpAdi dazya tripuTIne hu" avidyA nathI, mAyA nathI, jIva nathI, mana nathI, buddhi nathI, zarIra nathI ityAdi prakAre nirAsa karatAM karatAM arthAt jene tAruM, mAruM, A, tame, tuM ityAdi bhAveza vaDe kahI zakAya, te sA vilaya karI zeSa rahe te ja 'huM' (kSAMka 3) che tathA te 'huM'neA paNa sAkSIbhAva (vRkSAMka 2) sahita vilaya karavA; A vilaya kevaLa meDhethI khelIne nahIM para Mtu svataHsidhdha pratyakSa eTale anubhava sahita karIne, zeSa rahenAra evA paramapadamAM sthira thavuM, e ja Atmapada kahevAya che(A abhyAsakrama ajAtayukti pramANeteA che). seAnAmAM kadI dAgInAnI utpatti thavI zakya nathI, eTale sAnuM kADhI letAM zeSa kAMI paNu rahetuM ja nathI, arthAt seAnuM ja eka satya che ane temAM dArgonAnuM astittva kadI saMbhavatuM nathI, te te| sAva mithyA che, te rIte AtmAmAM huM, tuM, te, A vagere kAMI paNa kadI utpanna thavuM zakya ja nathI, tethI AtmA upara mithyA ArApita thanArAM nAma rUpAdine nirAsa karatAM rahevu arthAt vRttinu utthAna ja thavA devuM nahi; athavA aMtaHkaraNamAM vRtti utAMnI sAthe ja AtmAmAM kadI vRttinuM utthAna thavuM zakya nathI, ema nizcayapUrvaka samajI tene tarata ja dAbI devI, eTale je je nAmarUpAvRittinuM aMtaHkaraNamAM utthAna thAya ke tarata ja AtmAmAM tenuM astitva he|vuM kApi zakaya nathI mATe "huM" (vRkSAMka 3) avidyA nathI, jIva nathI, mAyA nathI, mana nathI, buddhi kaMvA zarIra paNa nathI athavA huM, tuM, te, A ityAdi kAMI paNa nathI, e pramANe ekAkAra vRtti thAya tyAM sudhI satata abhyAsa karatAM rahevuM. " (2) bIjo prakAra vivakramanI yukita pramANene che, ema jANavuM. jema kaDAM, kuMDaLa, vIMTI, baMgaDI vagere dAgInAe suvaNurUpa ja che, eTale ke tene se|nuM kahevAne badale kaDAM, kuMDaLAdi kahevAmAM Ave te viva kahevAya che. A mujama huM, tuM, te, A, tame, mAruM, tAruM, avidyA, jIva tyAdi nAma rUpe| vaDe anaMta rUpe bhAsamAna thanAruM A sarva dRzya vastutaH khAtmarUpa ja (vRkSAMka 1 jIe) che, eTale kaDAM, kuMDaLAdine seAnuM kahevuM e ja tenuM kharu' svarUpa kaDavAya, tema jene AtmA kahevA joI e tene ja huM, tuM, te, A, tameA, mAruM avidyA, mAyA, jIva, yAdi minna bhinna nAmeA vaDe kahevAmAM Ave che, arthAt sarva mamabhAva paNa "huM" rUpa ja che, tathA tevA "huM" te AtmarUpa che, eTale IzvarathI mAMDI brahmAMDamAMnA aNuthI brahmadeva (vRkSAMka 1thI 14) sudhInA tamAma bhAvA "huM" evA AtmarUpa ja che, evA nizcaya vaDe haMmeza tevA abhyAsa karavA vicAra karavAthI jaNAze ke, vyavahAramAM dareka prANI peAtAne "huM" ane bIjAne ' tuM ema kahe che. have jene "tuM" kahevAmAM Ave che, te pAte peAtAne mATe te| "huM" evA ja zabdaprayAga kare che. te| pachI tene "tuM" kahevAnuM zuM kAraNu ? jIe vyavahAramAM paNa evA niyama che ke, jenuM je nAma heAya tene te nAma vaDe khelAvavAmAM Ave te ja satya ane tethI viparIta nAma vaDe khelAvavAmAM Ave te te asatya kahevAya. A nyAya pramANe paNa je peAtAne huM kahetA hoya tene ... tuM " kahevA e zuM nyAya gaNAze kharuM ke ? arthAt A sa` huMrUpa ja che, tethI ja zAstramAM "dAnuM yadusthA" eTale eka ja hu" bahurUpe thAuM ema kahevAmAM AvyuM che. A dheAraNu anusAra A pramAdi eTale mAruM, tAruM, tuM tyAdi nAma rUpa vaDe bhAsamAna thatuM tamAma dazyALa vAstavika rIte te "huM" rUpa ja che, ema siddha thAya che; A " huM " e pratibiMSThAtmaka ( vRkSAMka 3 nA ) " uN " jANavA tathA te "huM" tA vAstavika tat kivA AtmarUpa (vRkSAMka 1) che. eTale jema sarva mamAdi bhAvAne pratibiMbhAtmaka "huM" (vRkSAMka 3 ) mAM vilaya thayA, tema e huM eTale te anivacanIya evA tat vA AtmA ( vRkSAMka 1 ) che, e prakAre jANI tevA dRDha nizcayathI anirvacanIya evA AtmAne paNa abhyAsane mATe "huM" evuM nAma ApI arthAt "OM"," eTale A mAruM, mAruM kahenArA (vRkSAMka te) huM nahi, paraMtu " huM " eTale te tat kivA AtmA (vRkSAMka 1) che, evI dRDha bhAvanA karavI. tApa` ke, A sa` paNa tat kivA AtmasvarUpa evA "hu" rUpa ja che; jema suvargune dAgInA kahevA athavA rajjune sapa rahevA e vivat gaNAya tema niva canIya evA Atmapadane hu" kahevu e paNa vivata che, jethI dareka prANI peAtAne" huM '' kahetA .. 4. "
Page #298
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] te tyAMthI pAchA gayA ne kahyuM ke A pUjya yakSa koNa che ? e jANavAne huM samartha nathI. [169 hovA chatAM tenA upara tu, tame, mAruM, zarIra, avayavo vagere aneka nAmarUpanA je Aropa karavAmAM Ave che, te sarva mithyA hovAthI vivarta kahevAya che; AthI "hu" eTale "tata" (AtmaravarUpa vRkSAMka 1) che, evI dareka padArthomAM nitya bhAvanA karavI. TUMkamAM, aMtaHkaraNamAMthI vRttinuM utthAna thatAM ja tenAM nAma vilaya karI te dareka vRttinuM utthAna thatAMnI sAthe ja te te AtmasvarUpa evA "huM" rU5 che, evA nizcaya vaDe tene vilaya karatAM rahevuM; A mujaba vRtti tadAkAra thatAM sudhI tene daDha abhyAsa kare. zA te huM" eTale A paNa huM, te paNa huM, tuM paNa huM, Ama sarve huMrUpa hoI te huM eTale ja AtmA. e rItanA daDha nizcayathI nitya prati abhyAsa karI temAM tanmayatA prApta karI levI joIe. abhyAsakramamAM paDate trIjo ane ce bheda (3) abhyAsanA mukhya be prakAro upara jaNAvelA che. have e banneno samaya te trIjo prakAra che, eTale ke, A je je kAMI che te sarva "huM" rUpa ja che tathA te "huM" te AtmAmAM kadI utpanna thayo ja nathI, arthAt aMtaHkaraNamAMthI daitabhAvanI vRttinuM utthAna thatAM veMta ja te sarva "huM" rUpa che ane te huM" te tatva eTale AtmA (vRkSAMka 1) mAM kadI paNa utpanna tha zakaya nathI. A pramANe baMnene eka sAthe ane ekadama paNa abhyAsa thaI zake che. A rIte kAMI nathI athavA che tathA te baMnene sAkSI huM" (vRkSAMka 3) ane te "huM" (vRkSAMka 3) no paNa sAkSI zuddha "huM" (vRkSAMka 2), A sarva bhAvone niHzeSa evA eka paramapadamAM vilaya thaI aMte anirvacanIyatA prApta thaI jAya che. cothe abhyAsakrama sAkSIbhAvano che (abhyAsakramane mATe kiraNAMza 22 juo). paramapadano anubhava prApta karavA pUrato ja A abhyAsakrama samajAvavAno uddeza che. jenuM AcaraNa karavAthI mumukSu AtmasvarUpane sAkSAtkAra karI zake che. mAtra A abhyAsa kevaLa popaTanI jema bolIne nahi, paraMtu vivejyukta vicAra karIne aMtaHkaraNapUrvaka karavAnuM hoya che. - parama tatvanI prApti kiMvA sAkSAtkAra upara jaNAvyA pramANe cAramAMthI kaI paNa eka prakArano abhyAsa daDha nizcaya ane zraddhAyukta aMtaHkaraNathI satata karyA kare ke jethI anirvacanIya evA parama padano anubhava Ave. temAM kSaNamAtra sthira rahIne pachI A mohane paNa tyAga karI kevaLa nizcaLa evI svAbhAvika sthitimAM sthira rahevuM, ene ja sahaja samAdhi athavA vasati kahe che. jaLa. samadra, taraMga, phINa, parapoTA ityAdi sarva kharuM jotAM jaLarUpa hovA chatAM tene judAM judAM jANavAM te ajJAna che ane te sarvane eka jaLa rUpe ja jANavAM te jJAna che. A pramANe jJAna thayA pachI punaH samudra, taraMga, phiNa, parapoTA ityAdi nAma rUpanuM smaraNa nahi thAya, arthAta sarva kevaLa eka pANI rUpe ja dekhAya; ravapnamAM paNa pANI sivAya anya rUpe bhAsa nahi tha te ja nivikalpatA athavA jJAnanI paripakava dazA kivA sAkSAtkAra kahevAya che. tyAra pachI pANI pitAne huM pANI chuM ema kadI kahetuM nathI, tema pitAmAM samudra, taraMga, phINa, parapoTAo ityAdi sarva che athavA nathI tenI paNa pANIne kAMI paDI nathI; e badhuM hoya te paNa te pitAnA svarUpathI bhraSTa thatuM nathI ane te na hoya te paNa tethI tene kAMI hAni thatI nathI. e mujaba hovuM ane na levuM tathA e baMnene jANanArA sAkSIbhAvanI tene kadI paNa kAMI paDI nathI. te pramANe A karoDo brahmAMDe, samudramAM utpanna thatA budabudo (parapoTA) nI jema II utpanna thAya yA to naSTa thAya, hoya ke na hoya, te hovAthI AtmasvarU5 kicitmAtra 5Na vikArI thaI zakatuM ! nathI ane na hoya to tethI tenI kAMI hAni thatI nathI ane hovA chatAM te sarve AtmasvarUpathI kadI bhinna hetAM nathI. A sarva dayAdi nAma rUpo paNa tenAM eTale AtmatatvanAM ja heI temAMthI ane tenA svapathI kiMcitmAtra paNa bhinna hetAM nathI, AthI temAM kazuM paNa che nahi ane te sarvamAM vyApta paNa che, te sarvane jANe che paNa khare ane nathI paNa jANate, baMne bhAvo tathA tenA sAkSIbhAvano paNa udaya nahi thavA detAM kevaLa nizaLa evA paramapadamAM sahaja bhAve sthita thavuM e ja jIvanmukti athavA sahaja samAdhi nA
Page #299
--------------------------------------------------------------------------
________________ 170] jaya vAyunaguvana vAvetadinAnAdi tivAti tati | na. [siddhAntakASTha bha0 gIra a0 2/4 sattA sAmAnya sthiti jANavI. A avarathAne ja paramAtmA, parabrahma ve paramatatva kahe che. temAM ja savo che ane te ja sarvamAM che, chatAM temAM kAMI paNa nathI ane te karatAM paNa para che. A pramANe niHzeSa avasthAmAM sthira rahelA kRtakRtya ane jJAtaya dhanya jIvanmukta puruSanuM varNana keNa karI zake? saMdhi avasthA paNa Ane ja kahe che. te anirvacanIya paramapadanI vyavahAramAM lokone sArI rIte ka9pa AvI zake eTalA mATe tene AtmA, brahma, avyaya, jJAna, tata, zuddha vivA, kevaLa, parAciti, savita, cidAkAza, caitanya, sata, cit, AnaMda, paramezvara ityAdi nAmAnI kalpanA karelI che. vizeSa saMjJAo mATe kiraNaza 36 pAna 97 juo), zreSTha, madhyama ane kaniSTha adhikArI zrIkRSNa bhagavAna kahe cheH he arjune meM tane atyAra sudhI AtmA eTale zuM? tenuM arthAta tArA pitAnA svarUpanuM sAcuM jJAna thAya evA prakAre sAMkhya kivA vedAMtaniSThA kahI. tene grahaNa karanArA adhikArIo uttama, madhyama ane kaniza ema traNa prakAranA hoya che. je uttama adhikArI hoya che te to upadeza karavAmAM Ave ke tarata ja AtmasvarUpane jANI le che. temane vicAra ane dhyAna baMne upadeza sAMbhaLatAM sAMbhaLatAM ja thAya che. evA uttama adhikArIne AtmapadanI prAptine mATe kAMI paNa sAdhana karavAnI jarUra paDatI nathI, tema lezamAtra kaSTa paNa thatuM nathI. teo phakta vivekayukta vicAra dvArA ja satya tattvane jANI le che ane tarata ja tevo daDha nizcaya karI niHzaMka bane che. teo kSaNamAtramAM ja dhyAnamAM nimagna thaI AtmatatvanA sAkSAtkAramAM tamaya eTale ekarUpa banI jAya che. A pramANe eka vakhate teNe nirvikalpa avasthAno anubhava prApta karI lIdhe eTale temAMthI teonuM pharIthI utthAna thavA pAme che, pachI thoDA vicAra ane pratyAhArane aMte sarvatra pitAnuM ja AtmasvarUpa vyApeluM che, evo te nizcaya kare che. A mujaba kSaNamAtramAM ja svAnubhava laI jJAtaya ane kRtakRtya banela chavamukta yogI zuSkaparNavata rahe che, arthAta sakAM pAMdaDAMo jema vAyu teone jyAM laI jAya tyAM jAya che, tema jIvanmukta yogI deha prArabdhAnusAra, videhamukti thatAM sudhI vyavahAramAM rahI sarva vihAra kare che. madhyama adhikArIne krame zravaNa, manana ane nididhyAsana e sAdhano cAlu rAkhavAM paDe che, tyAra bAda tene jJAna prApta thAya che. kaniSTha adhikArIne te aneka janma pachI jyAre sAdhana pUNuM dazAmAM Ave che eTale ke jayAre sAdhanAnI pUNatA thAya che, tyArapachI jJAnanuM phaLa mokSa prApta thAya che (data ane parazurAma prakaraNa 17 tathA 19 juo). nehAbhikamanAza'sti pratyavAyA na vidyate / svalpamapyasya dharmasya zrAyate mahato bhayAt // 40 // che A anirvacanIya, advitIya evuM paramatatva vAstavika rIte te avarNanIya ane agocara che. te samajAvavAne mATe tenA upara sata, tata, brahma, AtmA ItyAdi miththA saMjJAone Arepa karI zAse samajAve che. jema bALakanI buddhi ane svabhAvane anusarIne tene zIkhavavA mATe kuzaLa zikSake potAnuM ucca jJAna eka bAju mUkI bALaka samaje evI rItathI samajAvavAne mATe potAne paNuM ajJAnI banavuM paDe che tema zAstrone paNa agamya, acara, anirvacanIya evuM paramatatvanuM jJAna ajJAnIone samajAvavAne mATe potAnA upara prathama ajJAnane Apa grahaNa kara paDe che. vedAMtIonA vivata ane ajAta yuktinAM A baMne nAmo paNa vastutaH te kevaLa tatva samajAvavA pUratAM kAlpanika ja che, vAstavika rIte te paramapadane mATe svAnubhavasiddha anirvacanIyatA e ja eka mArga che; chatAM vANIdhArA kaMIka aMze kalpanA ApI zakAya tevAM A mULa be sAdhane vyavahAramAM levAthI mutyAdi vedAMtazAstrakAro A be yuktionA Azraya vaDe ja Atmahatva samajAve che, tathA keTalIka zruti, smRti tathA khAsa karIne darzanazAstro, puraNa upapurANa, itihAsa AdimAM A vedAMta tava vyavahAramAM ajJAnIo sArI rIte samajI zake eTalA mATe tattanI vibhAgaNI dvArA pRthakkaraNa karI samajAvavAmAM AveluM che. A sarvane mULa udeza eka ja hovAne lIdhe temAM bA satI yuktio game tevI hoya to paNa e sarve nI AkharI ekvAkayatA ja che, vastutaH ajAta, vivartI ki tattvanuM pRthakkaraNa ItyAdi zabdo ane tenA ane tyAga karI je zeSa rahe tevI avasthA e ja kharuM anirvacanIya evuM paramapada che (vadhu mATe zrIkRSNatmaja vAphasudhA prakAranA 5 dattaparazurAma khaMDa 1 jue ).
Page #300
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] bAda e vAyune kahyuM: he vAyu! Ane jANe. A yakSa koNa che? vAyue kahyuM ThIka. [ 171 mahAna bhayamAMthI muktatA he arjuna ! tuM uttama buddhizALI che, vaLI AvA kaTokaTInA samaye tAre abhyAsane mATe paNa avasara nathI, mATe meM tane upara be prakAranI niSThA eTale AtmaabhyAsanI yukti kahI, ke je yoganiSThA eTale AtmapadavizrAMtinA abhyAsamArgamAM tArI buddhi sthira thatAM ja tuM A yuddharUpI karma karavA chatAM paNa temAM lepAIza nahi, eTaluM ja nahi paraMtu tyAra pachI kaI paNa karma karavA chatAM tenAM baMdhane tane kadI raparzI zakaze nahi; vaLI A buddhigano Azraya thayo eTale temAM kadI kaI kamane AraMbha paNa thatA nathI, sthiti paNa hetI nathI ane nAza paNa thatuM nathI, arthAta karmo karavAthI temAM kadI kAMI deza paNa utpanna thatuM nathI ane nahi karavAthI karma ke tenA phaLano nAza paNa thatuM nathI. evA prakAranA Ayoga eTale buddhiyogarUpI abhyAsa yuktinuM kiMcitmAtra je avalaMbana thAya te te mahAna bhaya arthAta moTAM saMkaTomAMthI paNa rakSaNa kare che. zuM yuddha nahi karavAthI paNa cAlaze? atre evI zaMkA thavA saMbhava che ke, karma nahi karavAthI paNa harakata AvatI nathI, evuM A budiganI abhyAsayuktimAM je zrIbhagavAnanuM kathana hoya te pachI "tuM yuddha kara, yuddha kara" ema sthaLe sthaLe zA mATe kahevAmAM AvyuM haze? A saMbaMdhamAM AgaLa upara prasaMgavazAta yogya vivecana Avaze, chatAM ane saMkSepamAM jaNAvavAnI jarUra jaNAya che. ane jyAre ziSyabhAvane aMgIkAra karyo tyAre moha nivAraNane mATe bhagavAne prathama tene AtmasvarUpano nirNaya kahyo ane sAMkhya eTale jJAnaniSThA pramANe A sarva AbharavarUpa che evo nirNaya karI tuM yuddha karIza to tane tethI pApane sparza lAgaze nahi ema jaNAvyuM. je ajuna uttama adhikArI hatI te bhagavAnane pAgaLa upadeza karavAnI jarUra ja na raheta, paraMtu upadezano evo niyama che ke, sarva bhAve zaraNe AvelA ekaniSTha ziSyane tenI tamAma zaMkAonuM samAdhAna thaI tene mehabrama saMpUrNa rIte naSTa thaI jAya tyAM sudhI upadeza ApavAnI AvazyakatA hoya che. paNa tene A saMzaya ayogya eTale AtmaniSThA vyatirikta na hovo joIe; AthI zrIkRSNa bhagavAne prathama tene sAMniSThA pramANe AtmasvarUpano nirNaya kahyo, bAda A dharmayuddha hovAthI vyavahAra dRSTie paNa te kalyANakArI che; mATe je tene tyAga thAya te te UlaTuM pApa utpanna kare che, e rIte kame AtmAnA ane vyavahAranA ema baMne dharmo samajAvyA. AtmapadamAM vizrAMtine mATe je abhyAsamAge prathama batAvavAmAM AvelA che, te paikI bIjA prakArane abhyAsakrama ja atrenA prasaMge yogya hevAthI "huM ane A sarva AtmarUpa che? evA prakAranI nizcayAtmaka buddhine Azraya laI karma karavAmAM Ave che te baMdhanakAraka thaI zakatAM nathI, ema kahevAmAM AveluM che. zrIbhagavAna ane abhyAsakramanI yuktino siddhAMta kahe che. siddhAMtamAM kAMI chupAvI na zakAya. satya tattva chupAvI nahi rAkhatAM te sarvAga jevuM ne tevuM ja prakaTa karavuM joIe; kAraNa ke lokomAM satya ane yathArtha jJAnane pracAra karavAnI javAbadArI jeone zire hoya che, teoe kevaLa eka satya tatvanI ja oLakha rAkhavI paDe che. chupAveluM jJAna to nirarthaka heImehavALuM ja gaNAya. arjunane moha thayelo hato, paNa zrIkRSNa bhagavAnane kAMI moha thayela nahato, ke jethI te siddhAMta samajAvatI vakhate mohavaza thaI boTAM tanuM pratipAdana kare, tevuM karanArA dAMbhika kiMvA svAthI gaNAya; AthI buddhiyoganI abhyAsayaktinA siddhAMtamAM zrIkRSNa bhagavAne A yogane Azraya laI karmo karavAthI kaMI lAbha nathI ane nahi karavAthI kAMI hAni paNa thatI nathI, evI rIte ThaMdha rahita AtmasthitimAM sthira thavAnuM jaNAvyuM che. vaLI sthaLe sthaLe "tuM yuddha kara" ema je zrIkRSNa bhagavAne jaNAvyuM che, te te ajune prathama pUchavuM che ke, mAre A samaye zuM karavuM ucita che te kahe, tenA uttara rUpe AtmAmAM karma karavAM kiMvA nahi karavAM e baMne bAbato ekasarakhI ja che e kharuM, paraMtu A samaye prApta thayeluM yuddhakarma nahi karuM evuM je tuM kahe to te paNa eka maha gaNAze ane tethI AtmasvarUpamAM sthira thavArUpa samatA paNa prApta thaze nahi. jo prathamathI ja tuM yuddha mATe Avyo na hota to tane yuddhamAM pharajiyAta
Page #301
--------------------------------------------------------------------------
________________ 172 ] nirakhyAvaramagoDasati- [ siddhAntakASTha bha0 mITa a 2/40 pravRtta kare, e A AtmaniSThAnI abhyAsakraSTie kadAca sadeSa gaNAta, paraMtu have tuM yuddhamAM AvI cUkyo che ane tyAMthI have huM A karma nahi karuM evA mohane lIdhe tuM nAsavA mAge che, te tAruM e kArya A prasaMgane mATe ane A vakhata pUratuM ayogya che. eTaluM ja nahi paNa have huM yuddha nahi karuM evA prakAre karma nahi karavArUpa moha tane thayelo che te AtmatatvanI daSTie paNa viparIta che. A rIte buddhinI samatA gumAvavAthI AtmadaSTie tAruM patana thaze, eTaluM ja nahi paraMtu vyavahAra daSTie paNa kSAtradharmane mATe niyata thayeluM dhama yuddha nahi karavAthI aihika ane pAralaukika ema baMne prakAranA prayathI rahita thaI A pAra paNa nahi ane pele pAra paNa nahi ema tArI vacamAM ardhadagdha jevI eTale trizaMkuvata addhara ja sthiti thaze. mATe have A samayane mATe te tAre yuddha karavuM ja joIe, ema vakhatovakhata jaNAvavAmAM AvyuM che, paNa siddhAMta samajAvatI vakhate te satyatattvanuM saMpUrNa jJAna ja ApavuM joIe, e niyama che. bhagavAnanA AvA UlaTA sudhArA kathana uparathI ja arjunane zaMkA thayelI che, je teNe AgaLa trIjA adhyAyanA AraMbhamAM prakaTa karelI che ke, je ApanA kahevA pramANe yuddha nahi karavAthI paNa cAle ema che. te pachI mane A ghera yuddhamAM zA mATe nAkhe che? tenA uttaramAM bhagavAne kahyuM ke e vAta to kharI che, paraMtu tAre mATe to A vakhate A yuddha karavuM e ja huM eka jouM chuM ane mAro mata "tAre A yuddha karavuM" e che, arthAta atre siddhAMtamAM batAvelA baMne prakAre paikI tAre A yuddha karavuM joIe, e potAne mata jaNAvyo che. kAraNa ke, siddhAMta te satya, sarvapakSI ane saMpUrNa rIte ja batAvavo paDe che, paraMtu huM zuM karuM ema jyAre arjune temane pUchayuM tenA uttaramAM mArI AjJA che kiM. mAro mata che ke tuM A yuddha kara, evuM vAraMvAra zrIkRSNa bhagavAne kaheluM che. siddhAMta ane matanI bhinnatA vicAra karIne je ke, jema vyavahAramAM bhAIbhAMDuomAM vaDIlenI milakatanI vaheMcaNI saMbaMdhe, ApasaApasamAM jhaghaDo thato hoya te prasaMge je kaI hitecchanI salAha levAmAM Ave to te kaheze ke, jo ke tame baMne sarakhA hissedAra che evo kAyadAne siddhAMta che, paraMtu mArI salAha (mata) evI che ke tamAre kerTa darabAramAM jaI herAnagati bhogavavA karatAM game te bhoge ghera beThAM ja patAvaTa karI levI. AmAM kAyadAne siddhAMta tathA potAno mata ema baMne bAbate jema judI judI che, tema zrIkRSNa bhagavAne advaita evA AtmasvarUpamAM sthita thaI karma karavAM kivA nahi karavAM e baMne prakAranI bhAvanAne tyAga kare e buddhinizcaya arthAta abhyAsakramane siddhAMta batAvyuM ane jo huM have karma nahi karuM evuM kahe che ema paNa sUcavyuM ke, nahi karavArUpa meha paNa tane A daSTie bAdhaka ja thaze. siddhAMta sarvasAmAnya heya che, paNa mata te vyaktigata heI dezakALAdi para AdhAra rAkhe che. duryodhanane samajAvavAnA pAMDavone dareka prayatna niSphaLa gayo. niyama pramANe adhuM rAjya te zuM paNa eka gAma, are ! eka tasu jeTalI jamIna ApavA paNa teNe nA pADI. rAjyamAM paDI vacananI kImata nahi rAkhanArA adhama rAjAne daMDa devA sivAya bIjo koI upAya jyAre rahyo nahi, tyAre ja A dharmayuddhano prasaMge upasthita thaye, kemake madonmatta rAjAone mada utAravo. ja joIe, evo zAstraniyama che. A rIte dharmayuddha hevAthI vyAvahArika daSTie paNa te aihika ane pAralaukika kalyANadAyaka che. tema ja sarvatra AtmadaSTi rAkhIne yuddha karavAthI te baMdhanakAraka tharo nahi. e mujaba vyavahAra tathA paramArthanA siddhAMto tathA potAno mata ema sarva rIte bodha karI arjunano moha naSTa karavA mATe bhagavAne prayatna karyo che. have atre evA prazno upasthita thavA saMbhava che ke, je bhagavAnano uddeza arjunane AtmajJAna ApavuM e ja eka hoya te temAM vyAvahArika dRSTie yuddha karavuM yogya che ke nahi ityAdi bAbatono vicAra zA mATe kahyo? Atmadharma jANyA pachI AvI vyavahAra daSTi to gauNa che. kAraNa, AtmadharmamAM sarvadharmane samAveza thaI jAya che. bIjI bAbata e ke, tene japa, tapa, dhyAna, dhAraNAdi sAdhane nahi batAvatAM ekadama AtmajJAna ApavAnI zarUAta kema karI ?
Page #302
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] vAyu brahma pAse gaye. tene joI ahapa baneluM bAhya bAvyuM ke, "tu keNa che?" [177 arjunane Atmadharma uparAMta vyAvahArika dharme kema samajAvyA? saMsAramAM cAra prakAranA puruSe hoya cheH (1) jJAnI (2) ajJAnI (3) mUDha ane (4) mumukSu. (1) jJAnIH je saMzaya ane viparyayathI rahita arthAta niHzaMka hoya che te jJAnI kahevAya che. (2) ajJAnIH derI upara sarpano bhAsa thavA vagererUpI asaMbhAvanAdi doSothI je yukta hera viparIta jJAnavALo heya te ajJAnI, evA ajJAnInA cittamAM svargAdika phaLanI aneka AkAMkSAo paNa hoya che. (3) mUDha : mUDha buddhivALAe mahApuruSanuM ane temanA bedhanuM sevana karI paNa karatA nathI; paNa vijhAmAMnA kIDAonI jema pitAnA kuLa, jAti tathA dhanAdikanA abhimAnamAM ja racyApacyA rahe che. arjunanI sthiti upara jaNAvelA traNe prakAre pikI eka prakAranI na hatI. te to zrIkRSNa bhagavAnane saMpUrNa rIte zaraNe Avelo hato. (4) mumukSuH saMsArabaMdhanamAMthI TI sAcA ya mArganI icchA dharAvanAre te mumukSa. arjuna mumukSu te hato. paraMtu te kevaLa mekSa kevI rIte thaze evI bhAvanAthI zrIkRSNa bhagavAnane zaraNe Avelo na Dito, paNa mohane vaza thayelo ane je vaDe pitAnuM kalyANa thAya evA mAgatI IcchA rAkhanAro hato, je te kevaLa mokSanI IcchA dharAvIne ja bhagavAnane zaraNe gayo hota te pachI tene kevaLa eka AtmadharmanuM ja jJAna ApavAmAM AvyuM hata, paraMtu atre paristhiti judI hatI. arjunane thayelA mehanuM nivAraNa thavAne mATe AtmajJAna vagara bIje koI upAya ja na hato. te buddhizALI te hatA, paraMtu mehane lIdhe tenI buddhi para AvelA melanuM AcchAdana dara karI tene kalyANano mArga batAvavA arthe zrIkRSNu bhagavAnane AtmajJAna ApavAnI pharaja paDI hatI; tethI Atmadharmane pradhAna rAkhIne vacce vacce vyavahAradharmanuM paNa tenI zaMkA anusAra sAMkhyayukita vaDe nivAraNa kareluM che. aSTAvakragItA jevAthI jaNAze ke, zrI janakarAjA kevaLa mokSanI IcchAthI ja aSTAvakranI pAse gayA hatA. tethI chava, guNa ke mAyA, avidyA vagere koI zAstra bAbatane athavA vyavahAradharmane kiMcitmAtra paNa emAM vicAra nahi karatAM teoe kevaLa vedAMtanA niyama pramANe zikhara35 evA ati ucca tattvajJAnane ja baMdha karela che, paraMtu arjuna tevA prakArane eTale jene kevaLa mekSanI ja IrachA che, e tIvra mumukSu na hato tene te meha thayela hato. tenA nivAraNa mATe AtmajJAnarUpI amRta pAvAnI tene pharaja paDI. vaLI te mUDha paNa na hato, kemake te mUDha ta te AtmajJAna samajavAne lAyaka paNa na gaNAta, AthI tevA mUDhone mATe te cittazuddhi thatAM sudhI japa, tapa, dhyAna, dhAraNa vagere tathA navadhAbhaktimAM jaNAvelA prakAro pikI che paNa mArganuM niSkAma rIte avalaMbana karavAnuM jaNAvI cittazuddhi thatAM sudhI AtmajJAnanA upadeza mATe rAha jovI paDe; paraMtu ajuna to sAdhanasaMpanna eTale jenI sAdhanA pUrNa thaI saMpUrNataH cittazuddhi thayelI che, te apakSa jJAnanI lAyakAta dharAvate mumukSu hata; sivAya te buddhimAna paNa hato. sAmAnyataH evo niyama che ke, je jijJAsu puruSa buddhimAna heya, vicAramAM paNa ati kuzaLa heya ane saMpUrNa bhAve zaraNe Avela heya tene AtmaprAptine mATe buddhiga karavo sahela hoya che. tAtparya e ke, bhagavAnane arjuna prati AtmajJAna ApavAnI pharaja paDI hatI. sivAya arjuna buddhizALI ane sAdhanasaMpanna to hato ja. niSkAma karmo dvArA cittazuddhi thaIne jeonI buddhi AtmajJAna prApta karavAne mATe lAyaka banelI hoya eTale jeone AtmajJAna prApta thavAne mATe kaI karmo kivA sAdhana karavAnI apekSA rahetI nathI tevA sAdhanasaMpane ja jJAnane mATe lAyaka kahevAya che. arjune tevA prakAre sAdhanasaMpanna to hatA ja, tene phakta AtmajJAnaprApti mATe kaI yogya avasaranI ja AvazyakatA hatI, te A yogya avasara anAyase prApta thayo hato. dareka kArya kALa upara vadhu avalaMbana rAkhe che. anamAM jyAM sudhI kSAtratejano ahaMkAra hatuM, tyAM sudhI AtmajJAna pacAvavAnI lAyakAta na hatI. te ahaMkArano A samaye bilakula vilaya thaI te pote taddana nirahaMkArI banI gayo hato. A AvelI saMdhino yogya upayoga karIne zrIkRSNa bhagavAne tene AtmajJAna ApI kRtArtha karyo che. tAtparya, A kaTokaTInA prasaMga upara tene buddhiyoganA abhyAsa vagara bIjI yuktione Azraya karavo 5NuM zakya na hato, tethI zrIkRSNa bhagavAna A buddhiganA mAgane Azraya laI ajuna prati ane bodha karI rahyA che,
Page #303
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14] vAyu manaspIcatravImAtarikSA thA maulin na. [siddhAntakAraDa bha0 gIatre / buddhiyoganA AzrayanuM prayojana zrIkRSNa bhagavAna kahe che ke A rIte buddhine (AgaLa akhAya 10 ka10-11 mAM buddhiyoga saMbaMdhamAM kahyuM che te jovuM ) Azraya laI A AvI paDeluM yuddhakarma tuM karIza te te karavA chatAM paNa tenAthI alipta ja rahIza, kemake A sarvAtmabhAvanI daSTimAM karmane AraMbha, sthiti kivA aMta paNa che ja nahi, vaLI karavAthI kaMI lAbha paNa nathI ane na karavAthI kaMI hAni paNa thatI nathI. temaja A prakAre thatA karmomAM koI paNa prakArano deSa utpanna thavAno bhaya paNa nathI. A karma25 parama zreya prApta thaI zake evA dharmanuM kiMcitmAtra paNa je avalaMbana thAya te te thakI mahAna bhayathI paNa rakSaNa thAya che. A budiganA abhyAsanI yukti e che ke, " sarvatra eka AtmA ja che. e manamAM daDha nizcaya kara.A sanya, huM, tuM, dhanuSya, bANa vagere je je nAma rUpAdi vaDe bhAsagAna thAya che te sarva kevaLa eka AtmasvarUpa ja che, ema jANavuM. keI karma karatuM nathI, kaI mAratuM nathI, koI maratuM nathI ane kaI kadI utpanna thatuM nathI paraMtu tevA prakAre je je kAMI bhAyamAna thAya che, te sarvane kevaLa eka AtmarUpe jovuM e ja A buddhiyoganA abhyAsanI yukti che. bhagavAna zrIkRSNa kahe cheH he arjuna ! jemAM sarva saMka9pa zAMta thatAM tamAma vAsanAone vilaya thaI jAya che, tevuM taddana nivasana ane kevaLa bhAvanAthI ja pratIta thatAM nAmarUpAtmaka AkarIne jyAM nirAsa thaI jAya che evuM je pratyakSa caitanya kiMvA AtmasvarUpa avazeSa rahe te ja AtmA athavA brahma kahevAya che. A svarUpane jANavuM te jJAna, tene mATe je udhoga athavA abhyAsakrama te yoga ane abhyAsa karanAra te yogI tathA abhyAsanI pUrNatA thaI jIvanmukti prApta thaI eTale te ja yoganiSTha thayo ema kahevAya che. A saghaLuM jagata ane huM paNa AtmA kivA brahma ja chIe. evA prakAranI sarvAtmabhAvarUpa buddhithI jagatA idazyanI satyatAmAM thayelA mithyA ahaMkArane nAza karavo e ja mukhya brahmArpaNa che. vyavasAyArimakA buddhire keha kurunandana / pahuzAkhA hanantAzva buddhayo'vyavasAyinAm // 41 . vyavasAyAtmikA buddhi eTale zuM? he kunaMdana ! A pramANe buddhi kivA jJAnane Azraya laI abhyAsa karanAre potAnI buddhi ekAgra eTale kevaLa eka AtmasvarUpa nizcayamAM ja taddana sthira ane parvatanI jema acaLa rAkhavI joIe, arthAta huM tathA A sarva AtmarUpa che, evA ja eka nizcayavALI devI joIe. jema arjuna tathA ekalavyanI mahAbhAratamAM vAta che ke, sAme vRkSa upara beThelA pakSI nI jamaNI AMkha vIMdhavAne mATe gurue AjJA karI. sarva ziSyone pakSI kyAM che te barAbara batAvavA jaNAvyuM. temAM keTalAe kahyuM ke, amuka amuka jhADa upara amuka zAkhA ane amuka pratizAkhA upara te beThuM che, keTalAke e kevaLa beThelI zAkhAo batAvI, keTalAkee pratizAkhA kahI, keTalAkae to phakta pakSI ja dekhAya che ema kahyuM. paNa jyAre ekalavya ane arjunane pUchyuM, tyAre temaNe jaNAvyuM ke, amane to phakta je AMkha vadhavAnI Ape AjJA karI che te sivAya bIjuM kAMI ja nathI, mATe Apa AjJA Ape eTale ame bANuM choDIe, e sAMbhaLo guru prasanna thayA, tema pitAmaha A sarvamAM eka AtmA sivAya bIjuM kAMI paNa sUjhavAne taddana baMdha thAya, evA prakAre buddhine dareka prasaMge eka AtmAmAM ja parvatanI jema taddana sthira ane acala rAkhavI, arthAt buddhine AtmatatvamAM ja ekAgra nizcayavALI rAkhavI. A buddhiyogamAM eTalo ja eka vyavasAya eTale udyoga athavA kArya karavAnuM hoya che. vyavasAyano artha udyoga athavA kArya evo thAya che. vyavasAyAmikA buddhi eTale huM tathA A sarva kevaLa eka AtmasvarUpa che, evA prakAranA eka AtmIya vyavasAyamAM arthAta udhamamAM ja buddhi sthira karavI te
Page #304
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] tene prazna sAMbhaLI, huM prasiddha e vAya chuM, huM mAtariyA nAme prasiddha chuM," ema kahyuM [175 AvA prakAranA eka AtmatarArUpa nizcayamAM sthira thaelA buddhigavALA puruSamAM thanArAM tamAma karmo te kamanA karanArane kiMcitmAtra paNa baMdhanarUpa thaI zakatAM nathI A saMbaMdhamAM nIcenA vivecanathI vadhu spaSTatA thaze. haNanAre chuM evuM abhimAna choDI de zrIkRSNa bhagavAna kahe che: he arjuna ! tuM hevuM, UpajavuM, vadhavuM, pAkavuM (vipariNamavuM, ghaTavuM ane nAza pAmavuM e prakAranA cha vikArothI taddana rahita che, nitya evo Abha5 ane sarva prANImAtramAM paNa e ja AtmA che mATe huM haNanAro chuM evA abhimAnane bilakula choDI de. tuM koIne paNa haNanAra nathI. je puruSane krodha vagere thatAM paNa huM amukane mAruM chuM" e ahaMkAra thAya nahi ane jenI buddhi krodha karyA pachI paNa harSa kiMvA zekathI lepAya nahi tevo puruSa A saghaLAM prANIone mArI nAkhe te paNa te kAIne mArato nathI ane tethI thatAM phaLa vaDe kadI paNa baMdhAtuM nathI. kAraNa ke AtmA te nitya hovAthI teno vadha tha kadI saMbhavita nathI ane dehAdika padArtho to mithyAbhUta ja che, te pachI mithyA padArthone te vaLI vadha kevo? dehAdikapaNanI bhrAMtine lIdhe ja dehAdikanA haNanArapa vagere dharmone AtmAmAM pratibhAsa thAya che, eTalA mATe A dehAdika huM chuM ane saMbaMdho vagere mArA ja che, evA bhramajanaka vicArane choDI de. ikiyenA saMvAta paikI huM kaI nathI he ana! ahaMkArathI mUDha banelo puruSa AtmAnA aMza samAna ane sattavAdika guNenA vikArarU5 deha, IMdriya AdithI potapotAnA vibhAga pramANe karatAM karmo "huM karuM chuM" ema mAnI le che paNa vastutaH cakSu joyA kare, kAna sAMbhaLyA kare, cAmaDI sparza karyA kare ane rasanA rasa jAgyA kare, e ikiyenA saMdhAtamAM huM kANu chuM ke jethI te viSayonA grahaNanuM abhimAna rAkhuM? ane abhimAna rAkhavuM e vaLI zuM? vidvAne evI rItano nizcaya rAkhavo. mana ane ikiyena saMdhAta saMkalpAAdathI potapotAnA kAmamAM lAge to paNa emAM koI paNa huM nathI, evo mahAtmAno nizcaya hoya che. te paNa A nizcaya rAkha; eTale tAre zeka karavA jevuM kAMI raheze ja nahi. je kAma ghaNA jaNAe maLIne karyuM hoya, te kAmamAM temane eka jaNa je abhimAnathI kahe ke te meM kahyuM che to tenI mazkarI thAya che, to pachI teothI bahAra kAI te kAmanuM abhimAna dhare te tenI mazkarI thAya temAM te vaLI navAI zI? mumukSu puru phaLanI Asakti choDIne kevaLa cittazuddhine mATe ja kAyA, vAcA, mana, buddhi ane IkriyAthI karma kare che, eTale teone te karma cittazuddhi dvArA jJAnane prakAza meLavI parama puruSArtha apAve che. e mujaba tuM paNa je phaLanI Asakti nahi rAkhatAM yuddharUpa svadharmane AcarIza to tane paNa e karmathI cittazuddhi dvArA jJAna prakaTa thaIne parama puruSArthanI ja prApti thaze. je purUSa mamatA vagarane ahaMkAra ane rAgadveSathI rahita, sukhaduHkhane samAna gaNanAre ane kSamAvAna hoya te puruSa laukika ke zAstrIya game te karmo karatA hoya, to paNa te karmonAM phaLothI kadI pAse nathI. he arjuna ! kSatriyo mATe zAstromAM kaheluM saMgrAmathI nahi nAsavA5 A tAruM karma je ke baMdhuonA vadhapa hevAne lIdhe atyaMta dUra che, te paNa A dharmayuddha hevAthI tAre mATe te te cittazuddhi dvArA brahmajJAnanA sukhane ApanAra thaze ane dharma, yaza, rAjya tathA svarga Adine ApanAra paNa thaze. phaLanI Asaktine tyAga karI siddhi ane prasiddhimAM samatA rAkhavArUpa mAM rahI tuM karma kara. phaLanI Asakti choDIne varNAzramanA vyavahArathI prApta thaelA karmo karIza te teothI tuM kadI baMdhAIza nahi. je rAjya AdinA lobhane lIdhe yuddha karavAmAM Ave to tethI adharmanI prApti thAya, paraMtu phaLanI Asaktino tyAga karI dharmayuddha karavAmAM Ave che tethI adharma thAya nahi, tuM zAMta ane brahmamaya thaIne brahmamaya evA A saghaLA karmane kara A rIte je te saghaLAM karmona brahmArpaNa karI devAnI paddhati rAkhaze te tuM tarata brahma ja thaze. (le. ni. pU. sarga 53 jue).
Page #305
--------------------------------------------------------------------------
________________ tasima vAya f% vImati- [ siddhAntakADa bha0 gIa0 244 jijJAsuone Udhe raste doranAre pApane adhikArI che. he arjuna! tuM buddhimAna hovAthI tane A yoganuM avalaMbana karavA mATe jaNAvavAmAM AvyuM che. vaLI prasaMga paNa kaTokaTIno che. je jijJAsuonA aMtaHkaraNamAM pUrNa zraddhA hoya ane je ananya bhAve zaraNe Avelo hoya, tevAne U raste dore che, te mahAna pApano adhikArI bane che; mATe tevA jijJAsuone sArAsAra vicAra karI yogya mArga banAvavo joIe. tevAne samajAvavAne mATe be yukitao che. (1)jijJAsu je atyaMta tIvra buddhivALo he te tene itara mArgonA avalaMbananI khAsa jarUra hotI nathI, paraMtu tene kevaLa AtmAnuM svarUpa sAMkhya kiMvA vedAMta yuti anusAra eka vakhata samajAvavAmAM Ave che eTale te barAbara dhyAnamAM AvI jAya che, tethI A buddhiyogano abhyAsa tene mATe anukULa heI te karavAthI ja te tarata kRtArtha thai jAya che, temAM paNa be prakAro che. (ga) eka tathA (gA) kaniSTha. AtmAnuM svarUpa eka vakhata sAMbhaLatAnI sAthe ja je nizcaya karI kArya banI jAya che te zreSTha kahevAya che tathA je kaniSTha hAya che tene AtmasvarUpanuM zravaNa karyA bAda A buddhiyoganI yuktino Azraya laI nizcaya paripakava thatAM sudhI satata abhyAsa karavo paDe che. A pramANe te tIvra buddhimAna jijJAsuone mATe thayuM, paNa (2) jeo sAmAnya buddhivALA heya tevAone te zama, dama, titikSAdi sAdhana tathA niSkAma japa, tapa dhyAna dhAraNAdi cittazuddhinAM karmo gyavAnu pAra cAlu rAkhavAM paDe che tathA satzAsmazravanuM ane saMtasamAgamAdi dvArA teo krame kRtArtha thAya che. bahuzAkhA anaMtAzva zrIkRSNa bhagavAna kahe che ke arjuna! sarvatra eka AtmasvarUpa ja che evA prakAranA nizcayamAM buddhine sthira karavA mATe je vyavasAya eTale abhyAsa kivA udyoga karavAmAM Ave te yoga ane tene AzramanA AdhAre thatAM karmothI thanArA parama puruSArthanA lAbhanuM varNana tane kahyuM, paraMtu jemanI buddhinA nizcaya A pramANe AtmasvarUpanA nizcayarUpa eka ja vyavasAyamAM sthira thaelo hoto nathI, tevAonI buddhi aneka prakAranA vyAvahArika udyoga athata vyavasAya anurUpa anaMta prakAranI zAkhAovALI heya che, jene pAra nathI. yAmimA puSpitAM vAcaM pravadantyavipazcitaH / vedAdaratAH pArtha nAnyadastIta vAdinaH // 42 // kAmAtmAnaH svargaparA janmakarmaphalapradAm / jhiyAvizeSabahulA bhoga-varyagati prati // 43 // bhogaizvaryaprasaktAnAM tayApahatacetasAm / vyavasAyAtmikA buddhiH samAdhau na vidhIyate // 44 // vedanuM rahasya nahi samajanArA sAmIo he pArtha ! AtmatatvanI prApti karAvI ApanAra vedazAstromAMnA rahasyane nahi samajanArA eTale vedano sAce artha nahi samajatAM keLa nAM phaLazrutinAM vAkyothI bhulAvAmAM paDelA ane kevaLa kAma karmo karI ravargAdi lokenI prApti karI levI evA prakAranI abhilASAo sevanArA avicArI puruSe te vedamAM phakata karmakAMDa ja batAvela che, mATe te pramANe karmo ja karyo karavA joIe, evA prakAranAM bALakane bAu batAvanArAM je vAkya vedamAM AvelAM che, tevAM vAkyamAM ja bhUlA paDelA he che. aneka kAmanAothI bharapUra,
Page #306
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] AthI tArAmAM zuM sAmarthya che ? ema brahne te mAtarikSAne pUchyuM. [ 177 svagaprAptine ja dhyeyanI pUrNutA mAnanArA tathA bhAga ane akSayanI prAptine mATe punaH punaH janmamaraNAdi phaLa ApanArAM nAnA prakAranAM karmInI meAhajALamAM phasAyelA temaja te prApta karavAne mATe nitya Asakta anelA tathA jemanA mananI sArAsAra vivekadRSTi ane vicArane lApa thavA pAmelA che evA ane vicArathI etapreAta banelA manuSyA, A vedanA triguNurUpa mAyAnA vistArathI bharelAM varSoMnA upara ja meAhu pAme che, teonuM lakSya triguNathI rahita evA vedanA parama puruSArtha rUpa meAkSaprAptinA dhyeya taraph kadI paNa jatuM nathI, tevA mUDhAnuM aMtaHkaraNa anaMta kAmya vAsanAethI bharapUra heAvAne lIdhe temanAmAM upara batAvyA pramANe AtmatattvanA eka ja nizcayavALI buddhinI samatA kadI paNa hAtI nathI, arthAt teenI buddhimAM aneka prakAranI zAkhAo heAya che. temanI buddhi eka sthaLe kadI paNa sthira rahI zakatI nathI. paraMtu huM meza aneka prakAranA viSayeAmAM Asakta khanI vividha prakAranA saMkalpavikA karavAmAM ja ramamANu banelI hAvAthI buddhine sthira karavAnI A vidhinI eTale AtmAne nizcaya karAvanArA A yeAganI teone saheje paNa kadI kalpanA hAtI nathI. buddhimAM vAsanAvazAt aneka bhedo paDe che bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna ! meM tane sathI zreSTha ane uttama phaLa ApanAra evA A buddhiyeAga kahyo te ja mukhya che. khIjAM badhAM sAdhane tA jeone A pramANe eka AtmatattvamAM nizcaya nathI evAoe peAtapeAtAnA svabhAva pramANe annAnathI kalpelAM che, tevA A sarvottama phaLane kadI paNu pAmatA natho, paraMtu, kSudra phaLane ja prApta karI tene parama phaLa samajI le che. pralayakALamAM vilaya pAmelI vedarUpa vANI ke je kevaLa eka AtmAmAM ja cittane rakhAve evA dhama nuM nirUpaNa kare che, te krIthI siSTanA AraMbhakALamAM meM eTale Izvara (vRkSAMka 2) e brahmAne kahI, brahmAe peAtAnA putra manune ane manue bhRgu Adi maharSione tathA prajApatine kahI, prajApati pAsethI temanA putrAe meLavI. deva, dAnava, yakSa, manuSya, siddha, vidyAdhara, cAraNa, jeenA zarIrane karacalI, prasveda (pasIne) ke duga dha heAtAM nathI tethI A deve che ke manuSyA che evA sadeha thAya che tevA drIpAMtaravAsI kideveza, mukha ane zarIrAkRtithI manuSyanI sAmyatAvALA kinnarA, nAga, rAkSasa, tema ja manuSya ane vAnara jAtinA mizraNurUpa jAtivALA kiMpuruSA ityAdi sattva, raja ane tameguNu vaDe thayelI vAsanA anaMta prakAranI heAvAthI vAsanAvazAt prANIonAM AvAM judAM judAM zarIra ane judI judI muddhie thavA pAmelI che. AvI rIte buddhimAM vAsanAvazAt anaMta bhe paDelA che, tathA pAtapeAtAnI vAsanAtmaka buddhi anusAra dareke vedavacananA ardhAM paNu judA judA karelA che. A rIte svabhAvanI vicitratAne lIdhe buddhimAM anaMta bhedA paDelA dekhAya che. jeo zAstrAbhyAsI heAtA nathI teonI buddhi para'parAgata cAlatI AvelI jUnI rUDhine lIdhe judI hAya che ane keTalAekanI buddhi tA vedathI viruddha evA pAkhaMDa viSayeAmAM ja lAgelI heAya che. A rIte buddhimAM pAtapeAtAnI vAsanAnusAra asaMkhya bhedA thavA pAmelA che. judA juThThA matamatAMtaro he arjuna! mArI mAyA vaDe meAha pAmelA ane vAsanAvazAt aneka bhedA paDelI buddhivALA pAtapeAtAnAM karmo tathA ruci mujaba judA judA prakAranAM kalyANanAM sAdhanA che ema kahe che. mImAMsaDhAnuM kahevuM che ke, mumukSue kAmya tathA niSiddha karmoMmAM pravavuM nahiM, paNa pratyavAyathI chUTavAne mATe nityanaimittika karmo avazya karavAM ja joI e. manuSyanI pavitra kArti jeTalAM varSoM sudhI jagamAM gavAya che teTalAM hajAra varSI sudhI te manuSya svaClAkamAM pUjAya che; evA prakAranA yazarUpa dharmane ja sAhityazAstrakAro uttama mAne che vAtsyAyanAdika krAmazAstrakArA kAmane; yogazAstrakA| zama, krama tathA satyane; azAstraDhArA aizvayane eTale azvaya ApanArA sAma, dAma, beda, daMDa Adi upAyAte ja uttama sAdhana mAne che. cArvAka matavALAeA khAvuM, pIvuM, meAjamajA karavI ane eka divasa marI javuM ene ja puruSA samaje che. teA khIjA keTalAkA yajJa, dAna, tapa, vrata, niyama tathA yameAnA pAlanane ja puruSAtha` kahe che. A sadhaLAone pAtapeAtAnA karmo pramANe te 12
Page #307
--------------------------------------------------------------------------
________________ 178 ] badhI kSamA vIrve cIThuM pRthivyAbiti jena. [ siddhAntakADa bha0 gI- a. ra45 te lokanI prApti avazya thAya che, paraMtu prApta thanArAM te lake to AdisaMtavALA, pariNAme duHkhathI bharelA, turacha AnaMdavALA ane aMte zoka vaDe vyApta hoya che; mATe nityaprati eka AtmAmAM ja buddhine sthira rAkhavI e yoga ja sarvottama che. tRSNAothI rahita puruSane AtmasvarUpa evA mArA paramAnaMda svarUpanA skaraNathI je sukha prApta thAya che, te sukha viSayamAM lAgI rahelAone kayAMthI maLe? A rIte buddhimAM judA judA bheda paDavAnuM kAraNa manuSyanI vAsanAo che, nahi ke veda e zAstrane nizcaya che. vedamAM kAmya karmo ane AtmajJAna vedazAane siddhAMta te kevaLa AtmasvarUpanuM jJAna karAvI ApavuM e ja eka che, je uparanA vivecana vaDe jaNAze, paraMtu te siddhAMta samajavAnI lAyakAta dharAvanArA vyavahAramAM sAmAnyataH kavacita ja maLI Ave che. bAkI ghaNA kharA to viSayanA sevanamAM ja racyApao DAya che. jema ajJAnI bALakane davA pAvI hoya te sAkarano gAMgaDo agara paMDAnI lAlaca ApavAmAM Ave che, tema tevA mUDha ane ajJAnIonI AtmajJAnamAM pravRtti thavAne mATe vedAdi zAstroe paNa amuka karavAthI amuka phaLa maLaze ItyAdi kAmya karmonI vyavasthA kahelI che. jIvane svAbhAvika rIte ja vicitra prakAranI icchAo(vAsanAo) heAya che. teonuM hita zAnA vaDe thaze, tene vicAra karIne vedamAM judAM judAM phaLa ApanArAM kAryo karmonI yojanA karavAmAM AvelI che. te pramANe dareka jIva sArAM agara narasAM kAMI ne kAMI karmo svabhAva pramANe karyA ja kare che, te pikI keTalAMka paripakava karmonAM phaLa tene maLatAM rahe che. Ama thatAM thatAM jIvane pazu, pakSI, vRkSa, pASANAdi aneka yonionI prApti thatI rahe che. Ama aneka yonimAM karatAM karatAM tene jyAre manuSyajanma prApta thAya che, tyAre vAsanAone vaza thaI te kAmya karmo karavA tarapha ja dorAya che. pachI te kAmanA saphaLa thavAnI irachAe te tevA prakAranAM ja eTale kAmya karmo thakI phaLanI prApti thaI zake evA prakAranAM vedAdi zAstromAMnA bhAganuM ja avalokana kare che ane phaLanI IcchAe te te karmo karavA tarapha te pravRtta thAya che. emAM jyAre kavacita koI suma doSane lIdhe te phaLaprAptine khue che tyAre tene sakhta AghAta thAya che, e AdhAta thayA pachI zuM karavuM e samajavAne mATe te koI sapuSono samAgama kare che, te vakhate samayAnusAra paramezvaranuM mAhAtmya sAMbhaLyAthI pUrvapuNya udaya pAmI tene paramezvarane prasAda prApta thAya che, bAda mokSa meLavavA tarapha tenI pravRtti thAya che tathA paramezvaranI kRpAthI viSayo tarapha vairAgya UpajI te pada prApta thavAne mATe tene utkaMThA thAya che ane te sAthe ja zraddhAno udaya thAya che, tema ja zraddhA utpanna thatAM AgaLa upara samaya AvatAM sa guruno meLApa thAya che, bAda temanA upadezathI advaita evA parama padanuM jJAna prApta thAya che. A jJAna parokSa hoya che eTale ke te ata evuM Atmapada amuka prakAranuM che, eTalI ja bhAvanA tene te vakhate utpanna thAya che. pachI sAdhakane te advaita evA Atmapadano samyapha eTale sArAsAra ane samabhAvanAyukta evo aMtaraMgamAM vicAra karavo paDe che. jJAna te pite svata:siddha ja che jJAna pate te kevaLa adhiana evuM citmAtrarUpa ja che, te bhAvane kadI paNa prApta thatuM nathI, paraMtu kevaLa avinAzI evA potAnA svarUpe arthAta jJAnabhAvamAM ja rahe che. te jJAna vA Atmatatva mana, vANI, buddhi vagerethI agocara che, e je aMtaHkaraNamAM bodha thavo tene samyaka jJAta yA sArAsArayukta samabhAvane vicAra kahe che. te vicAra vaDe krame krame tenI upapatti eTale saMgati kivA anusaMdhAna jaNAya che tathA chevaTe tenI tamAma zaMkAo naSTa thAya che, tyArabAda A nizcita thayelA svasvarUpabhUta atitatvane daDha nizcaya vaDe tene ahoniza nididhyAsa karavo paDe che. A prakAranA nididhyAsane ja buddhiyogane abhyAsakrama ema zrIkRSNa bhagavAne upara kaheluM che. dIrgha prayAsa ane daDha nizcayathI cittane tadAkAra karyA bAda eTale manane eka vakhata nirodha karI tene nirvikalpatA prApta thayA pachI te Atmatatva (paramapada) "huM ja chuM" evA prakAranA
Page #308
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] tenA e prazna sAMbhaLIne, A pRthvI uparanA sravane huM grahI zakuM chuM ema te meklyA [ 179 savikalpa jJAna vaDe nirdiSTAsananI paNa pUrNutA thAya che, eTale A saMsAranuM kAraNa je ajJAna te niHsa thaya naSTa thaI jAya che. A rIte sahaja samAdhinI sthiti prApta thAya tyAre ja yeAgAbhyAsanI samApti thaI ema samajavu. A mujaba jyAre nirvikalpa sahita savikalpa jJAna sAdhya thaI sahaja samAdhi sudhI te paripakava thAya che tyAre ja te advaitanA sAkSAtkArI kahevAya che. tenA abhyAsa vaDe AgaLa jatAM mAtra smRti thatAMnI sAthe ja te padmanuM tene nitya darzana thavA mAMDe che ane te advaita evuM paramattattva kivA "AtmA" "huM ja chu" evuM vikalpa jJAna pratyakSa anubhavamAM Ave eTale te tatkSaNe ja A saMsAra utpanna karanArA ajJAnane tenA parivAra sAthe naSTa kare che. vedanA kharA artha kema samajAtA nathI ? jee vedanA kharA rahasya ki`vA siddhAMtane nathI samajatA, teo vedee batAvelAM lAlaca ApanArAM krAmya karmI ane tenAM phaLeA vedanA jeTalA bhAgamAM kahevAmAM AvelAM che teTalA bhAgane ja prAdhAnya Ape che, ke je bhAga tA sAva mithyA evI mAyA athavA prakRtinA traNa guNNAnA Azraya vaDe ja vistArane pAmelA che. AvAM asa`khya kAmya karmAMnI meAhajALamAM sapaDAyelA ane sAcA tApa te nahi jANanArA mAnavasamUhane AtmasvarUpanA eka ja nizcamamAM sthita thavArUpa ceAganI kalpanA paNa kayAMthI hoya ? kemake te teA sAdhanane sAdhya samajIne tene ja vaLagI rahe che. AvAM anaMta kAmya karmAMnA tuccha vyavasAyamAM jeenI buddhi lapaTAyelI heya, teone zuddha evA AtmavarUpanA nizcaya karavArUpa buddhiyeAganI kalpanA kayAMthI hoya ? mAru A amuka kartavya hajI bAkI che ityAdi prakAre kavyarUpa kALA sa`thI daza pAmelA puruSane kalyANu kevI rIte prApta thAya ? katavyarUpI viSanI jvALA vaDe A AkhuM jagata mUoita ane adha banI gayeluM che, tethI Atmatine kharA mArga te thakI eLakhAtA nathI ane tee bhaLate mArge ja jaI pharI pharIne meAhamAM paDe che. anekavidha tAe e ja duHkharUpI jhADanuM bIja che. manamAM aneka prakAranI tRSNAo hoya teve samaye mAnavAmAM AvatuM sukha e te sarva du:kha ja che, o tRSNAonI zAkhAo puSkaLa heAI tene vistAra paNu anaMta che. jema samudranAM meAjA, pRthvImAMnAM paramANu ke AkAzamAMnA tArAonI gaNutrI keAInAthI thaI zake nahi tema A vividha prakAranI tRSNAovALA manuSyanAM kAmya karmAMnI saMkhyA nakkI karavI azakya che. A kAmya vAsanAe te| AkAza karatAM paNa vastI ane patA karatAM paNu dRDha che. te mithyA prakRtinA traNa guNA vaDe ja smRnata prakAre thayelI heAya ema bhAse che. A tamAma lakA te vaDe ja gAMDA jevA thayelA DAI duHkhAgnithI maLyA jhaLyA "hAya, hAya" karI brUmeA pADe che. thADA mahAtmAe ja mAtra vivekayukta vicAra vaDe sAra asAranuM tattva sArI rIte anubhavIne A sa jevuM bhAse che tevuM nathI paraMtu te AtmarUpa che, evA prakAranA buddhinA nizcaya vaDe A AzArUpa pizAcikAnA jaDabAmAMthI chUTI zItaLa banI sukhazAMti anubhave che. traiguNya'viSi'yA ve'dA ni'iSairguNyo bhuvArjuna / nirdvandro' nityasatva'stho niryogakSema' AtmavAn // 45 // tu traNa guNAthI rahita thA arjuna ! tuM khuddhimAna che, mATe A mithyA prakRti kiA mAmAnA traNa guNA vaDe vistAra pAmelA vedanA bhAgane cheADI, vedanA sAcA tattvAnA sabaMdhamAM tane je prathama kahevAmAM Avelu che (pRSTha 155 ane 156 "vedanuM tAtparya e zIrSaka nIce jue) te bhAganuM grahaNa kara arthAt traNa guDhDhAthI rahita thA. uddeza e ke, sattva, raja ane tama e traNe guNeAnI utpatti mithyA mAyA (vrukSAMka 3 rUpa "huM") mAMthI thayelI hoI te guNenA vistArathI ja A sarva dakSyALa bhAsamAna thaI
Page #309
--------------------------------------------------------------------------
________________ 180 ]. 1 juna viSAvetarAvAti-- [ siddhAntakAhaDa bha0 gIta a0 2/47 rahelI che. paraMtu te te "huM" (vRkSAMka 3) ke jemAM A traNe guNo che, temAMnuM kAMI ja nathI, paraMtu tata (AtmArUpa vRkSAMka 1) evo anirvacanIya AtmA che. ke jemAM A "huM" (vRkSAMka 3) tathA tenA sAkSI (vRkSAMka 2)nI utpatti kadI saMbhavatI nathI. je AtmasvarUpa triguNAtIta, kaMdathI rahita nitya, satarUpa ane yoga tathA zremathI para che, evo Atma (vRkSAMka 1) 35 tuM thA. udeza e che ke, je suvaNane suvarNa che ema kahevAmAM Ave tyAM sudhI to kahenAro ne te vastu ema be bhA to bhinna sthitimAM sthita hoya che. tema A sarva huM, tuM, te vagere AtmarUpa ja che, evI yuktino abhyAsa karavAthI tevo kahenAra sAkSI to koI ja zeSa rahe che, tethI aMtabhAvanI siddhatA thatI nathI; ATale AmAM paNa doSa rahe che arthAta temAM sAkSIbhAva te zeSa rahe che. te doSa paNa na rahe tevI zuddha padamAM sthiti thavAne mATe nigakSema thavAnuM zrIbhagavAne arjunane atre jaNAveluM che. A saghaLuM AtmA che. ema kahetAM kahetAM temAM tadrupatA thavI arthAta aikayabhAvamAM sthiratA thAya tene kSema kahe che, paraMtu evI rIte sthiti thavI e paNa eka prakArano meha ja gaNAya, kemake AtmAmAM to A badhuM kevI rIte saMbhave? jema dorIne dorI kahevAmAM Ave ke sarpa kahevAmAM Ave to paNa te pote te svataHsiddha ja hoya che. te te kAMI jANatI paNa nathI ke mane koI sApa kahetA hatA ane have dorI kahe che ane derI dorI kahI takUpa thaI gayA. vaLI te kaMI sApa kahyAthI sApa paNa thaI na hatI ane pharIthI derI kahevAthI dorI thaI ema paNa nathI arthAta te potAnA svarUpamAMthI saheje calAyamAna thatI nathI; ema AtmA (vRkSAMka 1) svata:siha hovAthI tenA upara jagatAdi kiMvA daNyAdi aneka nAma rUpano Aropa thAya athavA te eka AtmArUpa che e eka ja Aropa tenA upara karavAmAM Ave tethI tenI tenA potAnA svarUpamAMthI kiMcitmAtra paNa myuti thatI nathI. tema tene kalpanA paNa hotI nathI ke mane koI Aja sudhI anAtmA kahetA hatA ane have AtmA kahe che, tathA tevuM kahevAvALo keAI sAkSI hato, sArAMza e ke, AtmA te taddana acala sthira, phUTastha ane svataHsiddha evA pitAnA anirvacanIya svarUpamAM ja sthita hoya che. te ja tAruM pitAnuM svarUpa che, mATe he arjuna! tuM paNa tevA prakAranA AtmasvarUpavALe (vRkSAMka 1) hovAthI traNa guNethI para daita bhAvathI paNa rahita, nitya satvastha eTale AtmasvarUpamAM ja jenI nitya sthiti che evo vega ane kSema vagarane eTale A yoga ane kSemano paNa jemAM kiMcitmAtra praveza nathI evI AtmaniSThAvALo arthAta A prakAranA niHsaMga AtmAmAM sthiti karanAre thA. yAvAnartha udAne sarvataH samplunodake / tAvAnsarveSu vedeSu brAhmaNasya vijAnataH // 46 // cAre bAju jyAM tyAM pANInuM mahApUra AvyuM hoya temAM ekAda khAbociyAnI jeTalI kImata (prajana) heya che, teTaluM ja prayojana A prakAre AtmaniSThAmAM sthira thanAra puruSane mATe vedAdi sarva zAstro ane temAM batAvelAM karmonuM heya che, ema samajavuM gItAne paNa vedane ja AdhAra che. keTalAka mohavaza thayelA svArthasAdhuo jemAM ati pracAra pAmelI A zrImad bhagavadagItAnA uparanA (45)mAM zlokano Azraya laI evA prakAre baMdha karatA najare paDe che ke, "zrIbhagavAna paNa vedamAM te traNa gaNono ja vistAra karI che. ema kahe che eTale te tyAjya che ane A gItA ja grAhya che." A rIte vedane halakA pADavAnA prayatno karanArAo ane aMdarakhAnethI maDhA paNa bahArathI lokomAM pitAne jJAnI * Bga eTa nahi maLela meLavavuM ane prema eTale maLelAnuM rakSaNa karavuM. sAmAnya vyavahAramAM e artha pracalita che te saMdigama hovAthI ane spaSTatA karelI che, vA mATe adhyAya ne,
Page #310
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] mAtarikSAnuM vacana sAMbhaLI tenA para tRNa dharyuM ane AnuM grahaNa kara ema kahyuM. [ 181 kahevarAvanArAo zrIkRSNa bhagavAnanI vyAkhyA pramANe mithyAcArI kivA dAMbhika heI dayAne ja pAtra che. vedanA tAtparya saMbaMdhamAM zrIkRSNa bhagavAnano ja mata ApavAmAM Ave che, tathA te saMbaMdhe vistArathI vivecana paNa upara kareluM ja che(pAnuM 155, 156 juo); chatAM atre saMkSepamAM jaNAvavAnI AvazyakatA UbhI thAya che. zrIkRSNa bhagavAne vedanA tAtparya saMbaMdhamAM sthaLe sthaLe je kaheluM che, tene artha evo che ke AtmA te vAstavika rIte anirvacanIya hovAthI vANI, mana tathA buddhithI paNa para eTale avarNanIya che. tenuM parokSajJAna karI ApanAruM mukhya sAdhana apauruSeya vedo ja che.+ te ja mULa, Adya ane sarvano AdhAra che. gItA, upaniSado, purANo, upapurANo, itihAsa vagere sarvenuM aMtima dhyeya te prathama jaNAvI gayA tema vedanA mahAvAkyanA vivaraNamAM ja pariName che. zrIbhagavaddagItA paNa tenA AdhAre ja kahevAmAM AvelI hovAthI temAM sthaLe sthaLe vedanA mahattava saMbaMdhamAM kahevAmAM AveluM che. vedo triguNamaya viSayothI bharelA che, e kathanano uddeza phakta eTalo ja ke, vedano karmakAMDa tema ja tenAM phaLe saMbaMdhano eTale niyama vAkayono je bhAga che, te cheDI mahAvAkyarUpa tatvaniSThA karAvanArA jJAnabhAgano eTale vidhivAkayone ja aMgIkAra mumukSa kare tathA aparokSa jJAnanI prApti karI le. karmakAMDa ane tenAM phaLo saMbaMdhI bhAga te mUDhAne mATe kahevAyela che. A rIte aparokSa jJAna prApta thayA bAda vedazAstronuM paNa kAMI prayojana rahetuM nathI; mATe zrIbhagavAne nane vedanA jJAnakAMDane samajI laI tevA prakAranA sAkSAtkAravALA AtmaniSThAvAna jIvanmukta thavAnuM jaNAveluM che. mahAbhAratamAM ja zrIvyAsAcArya pote kahe che keH "satyaM taravaM puna: satyaM mukakuthArtha ve na vAza gha aaaa aa aa AvAW:" tAtparya, vedathI koI moTuM zAstra ja nathI tathA kezavathI meTo koI deva nathI, ema zrIvyAsAcAryajI pote hAtha UMcA karI karIne kahI rahyA che ke, huM je A kahuM chuM te satya che, satya che, satya che; traNa vAra satya che. arthAta vedazAstra ja sarvanuM mULa hevAne lIdhe tenA AdhAra vagara koI paNa zAstranuM astitva saMbhavI zake ja nahi. vaLI vedanI prAcInatAne mATe arvAcIna kivA prAcIna matAnusAra paNa e mato che ja nahi; eTale vedathI moTuM koI bIjuM zAstra che athavA te kaI paNa satazAstra vedanA AdhAra vagaranuM che, ema kahevuM te te vaMdhyAne putra thavo athavA pitAnI pUrve bALakano janma thavo ema kahevA samAna che; tethI AtmAnubhava icchanArAoe vedamAM batAvelAM vidhi yA AjhAra5 mahAvAkAnA nizcaya vaDe prathama AtmAnuM parokSa jJAna prApta karI levuM joIe, bAda aparokSa jJAnanA anubhava mATe tene paNa tyAga karI aMtaraMgamAM satata abhyAsa karavAno hoya che; mATe zrIbhagavAne ane arjAnane kahyuM che ke, tuM vedamAMnA phaLanI lAlaca ApanArAM niyamavAkAnA bhAgane tyAga kara ane je vaDe AtmAnuM pakSa jJAna thAya evA vidhivAnA bhAganuM grahaNa kara. A rIte AtmAnuM pakSa jJAna thayA bAda svAnubhava levA mATe eTale paramapadamAM sthita thavAne mATe te pakSa jJAnanA bhAgane paNa tyAga karI anirvacanIya padamAM sthita e AtmaniSThAvALo thA, ema kahevuM che. te sthiti guNa rahita, vaita rahita, satvastha eTale kevaLa eka AtmAmAM ja sthira hevuM tathA yogakSemathI paNa para che. karmaNyevAdhikAraste mA phaleSu kadAcana / / mA karmaphalaheturbhUrmA te saGgo'stvakarmaNi // 47 // vyavahAramAM karyuM karma phaLanI icchA vagara thAya che? he dhanaMjaya! tane karma karavAno adhikAra che, phaLane kadI paNa nathI. tuM phaLano adhikArI nathI eTaluM ja nahi, paraMtu huM te karmaphaLanA heturUpa paNa thaIza nahi; eTale karmanuM phaLa amuka thaze, evA prakAranA hetane paNa tArAmAM lavaleza nathI, tema tane karma nahi karuM evA prakAranA durAgrahamAM saMga, AsthA kivA + vedanA apayata saMbaMdhamAM zrIkRSNAtmaja vAsudhA prakAzana 4, mahAkALa puruSa varNana Amukha tathA kiraNa 1 ne 34, tema ja prakAzana 5 dattaparazurAma jJAnakhaMDa prakaraNa 7 11 jue.
Page #311
--------------------------------------------------------------------------
________________ 182] sahuvA jhavena- [ siddhAntakAraDa bha0 gIva a0 2/47 prIti paNa na thAo. zrIbhagavAnanuM A kathana atyaMta vicAraNIya che, kAraNa prathama te tuM karma karavA pUrato ja adhikArI che, paraMtu phaLane adhikArI nathI, eTaluM ja nahi paraMtu te amuka karma karavAthI amuka phaLa maLaze evA hetuvALa paNa nathI, tema tArAmAM huM karma nahi karuM evI buddhi paNa na hevI joIe ema kahe che. Ane zuM artha? A vidhAno (kathano) upara uparathI jonArAo mATe te virodhI hoya tema jaNAya che. vicAra kare che, vyavahAramAM kITa, pataMga, pazu, pakSI kivA itara kaI paNa prANI karma karavA pahelAM karmane hetu paNa manamAM nahi rAkhe ema banavuM te azakaya che. dareka prANI karma karavA pUrve ja prathama te karma karavAthI phaLaprApti zI thaze, evo vicAra kare che. A pramANe manamAM karma karavAne hetu utpanna thatAM ja te karma karavAthI zuM phaLa maLaze, ene prathama sUma rIte vicAra kare che. tyAra pachI te karma karavAne mATe prerAya che; eTale kArya karavAnI zarUAta kare che ane prApta thanAruM sAsaM narasuM phaLa te karmAnI pUrNatA thayA pachI ja meLavI zake che; eTale vyavahAramAM kaI paNa kArya thatAM pUrve tene hetu, pachI te karavAthI thatI phaLaprAptine vicAra, bAda karma ane tyAra pachI tenuM phaLa, e pramANe pratyeka prANImAtranA karmane krama vyavahAramAM pratyakSa anubhavamAM Ave che, chatAM zrIkRSNa bhagavAna A vyavahAranA anubhavathI viparIta kathana atre kema kahI rahyA che? tenuM kAraNa zuM haze ? evI zaMkA thavAno saMbhava che. karmaphaLanI vAta to choDI do, paraMtu jagatamAM koI paNa jIva, jaMtu, kITa, pataMgAdi prANIomAM paNa evuM jovAmAM AvatuM nathI ke, hetu vinA kadI karmanI zarUAta thAya. mIThAI paDI hoya to ja kIDIo ane mAkhIo vagara bolAvyuM Ave ane na hoya tyAre AvatI nathI, eTale temAM mIThAI khAvAnI temanI icchA (hetu) spaSTa tarI Ave che. Ama taddana spaSTa che. te pachI svArthI ane ajJAnI manuSyo vagara samajya vyavahAramAM A kalekane AdhAra laI niSkAma karma kare, ema kahI lokomAM potAno aDDo jamAve che, tevAo pote pitAnA AyuSyamAM eka paNa karma manamAM saMkalpa kivA hetu rAkhyA sivAya karyuM che, ema batAvI zakaze kharA ke? uddeza che ke, pratyeka kArya pachI te vyAvahArika ravarUpanuM ho ke chatara kaI prakAranuM che, paNa tenA mULamAM aMtaHkaraNamAM sUkSama rIte te karma karavAno preraNAtmaka hetu tathA phaLanI AkAMkSA te heya che ja. AvI rIte taddana khullekhulluM ane spaSTa hovA chatAM jeno vyavahAradaSTimAM kadI paNa anubhava AvI zakato nathI, evuM tattva samajAvavAne zrIkRSNa bhagavAne zA mATe prayatna karyo haze? nirarthaka karma to kaI mUDha paNa kadI karatA nathI, te pachI pUrNa avatArI evA zrIkRSNa bhagavAna to tevI vANu kevI rIte kahe? temanuM A kathana vyavahAra dRSTie baMdha besatuM eTale anubhavamAM AvI zake tevuM dekhAtuM nathI. vaLI jeno kadI paNa vyavahAramAM anubhava AvI na zake evuM jo koI kathana hoya to te taddana nirupayogI hoI tevuM kahenAro mUDha ja gaNAya; paraMtu parama pUjya vaMdanIya evA zrIkRSNa bhagavAnane mATe te tevI zaMkA lAvavI zakya nathI. A bAbatane sUma vicAra karatAM jaNAze ke, temanA A kathanamAM kAMI khAsa gUDha rahasya che, eTaluM ja nahi paraMtu A kathanane upayoga vyavahAramAM aneka prakAranA viSayamAM phasAyelA mUDha karI rahyA che tevo nathI, paraMtu te te arjunane upara je AtmaniSThAmAM sthira thavA jaNAvyuM che, tevA prakAranI AtmaniSThAmAM sthira thayelA arthAta jIvanmukta puruSane ja lAgu paDI zake tevo che. sArAMza, bhagavAne gItAmAM kahelA A zlekane artha upara kahyA mujaba jeo AtmaniSThA eTale anubhavasiddha sAkSAtkAra thayelA hotA nathI tevAone mATe kadI paNa lAgu paDI zake tevo nathI. kAraNa ke, A viSayothI bharelA vyavahAramAM te heta vagara karma kadI paNa zakaya nathI, eTale jeo sAkSAtkAra karI AtmaniSTha thayelA na hoya evA loke kahe ke ame ahetuka kivA karmaphaLanI apekSAthI rahita thayelA chIe. to tevAmAM kevaLa mithyAcAra athavA dAMbhikatA sivAya bIjuM kAMI paNa nathI ema samajavuM. jyAre AtmaniSThAmAM sthira thayelA eTale paramapadamAM vizrAMta thayelA yogIne mATe karma, tene hetu, tenuM phaLa. ityAdi prakAranuM kAMI hotuM ja nathI. te kevI rIte zakya che te saMbaMdhe ApaNe have saMkSepamAM vicAra karIzuM. te vicAra karatAM vRkSa sanA keTalAka vRkSAMke (1 thI 6 sudhI)nI samaja sArI rIte hovI joIe (vRkSa ja mATe kiraNAMza 36 pAna 97 thI 100 juo).
Page #312
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] vAyu pUrNa vege AtmAe mUkelA e 1NanI pAse gaye ne sarvazakti ajamAvI joI. [183 karma karavAne, phaLane tathA tenA hetune adhikAra che? jagatamAM thatAM tamAma karmo kartA, karaNa ane karma jJAtA, jJAna ane seya; draSTA, darzana ne dazya; pramAtA, pramANa ane prameya ityAdi tripuTIo dvArA thatAM rahe che. te sarva mithA evI mAyA athavA prakRtinuM kArya I te kArya sarva, raja ane tama e traNe guNone AdhAre thatuM rahe che. mithyA evI mAyAnA AdhAre sattvAdi guNe dvArA thanArAM utpatti, sthiti ane layarUpa A sarva kArya kartA to che eTale mahAprANu kahevAya che(kSAMka 6 juo); eTale jema vyavahAramAM kArya karavAnuM kAma nokaranuM hoI te kAryanuM phaLa eTale ke je te sAruM thAya to bakSisa ane naThAruM thAya te zikSA bhogavavAnI javAbadArI tenA upara dekharekha rAkhanAra munImane zire hoya che, tema bhagavAne atre tane kiMvA tAre karma karavAne ja adhikAra che, ema je kahyuM che temAM huM (vRkSAMka 3) ane "mama" eTale mAruM ema kahenAra cha (vRkSAMka 6)e pramANe be bhAvonuM pRthakkaraNa karIne samajAvyuM che. teno uddeza vyavahAramAM majUrane kAma kahetI vakhate ema kahevAmAM Ave che ke, tAre to kAma karIne cAlyA javAnuM che, paraMtu tenuM phaLa to mAre bhogavavuM paDaze, tevI yuktithI atre zrIkRSNa bhagavAne kahyuM che ke, karma karavAno adhikAra tane kiMvA tAre eTale "mama"(mAru) e bhAvane che, ahama (huM) e bhAvane nathI. A "mama" bhAva e ja chavAmA kiMvA mahAprANa (vRkSAMka 6) heI te upara kahelA nekaranA daSTAMtanI jema karmane adhikArI che. A jIvAtmArUpa nekare karelA karma uparathI sAruM yA narasuM je je kAMI phaLa utpanna thavA pAme tenI javAbadArI te "huM"rUpa munIma (vRkSAMka 3)ne zire che. jema munImane nokara pAse karma karAvavAne mATe zeTha taraphanI preraNA ja hetu kiMvA kAraNabhUta hoya che, tenI preraNA (g) vagara munIma svataMtra rIte kAMI paNa karavA zakitamAna hotuM nathI, tema A "hu' (vRkSAMka 3)rUpa skuraNa, mAyA athavA niyati; tene preraka zuddha "huM"(vRkSAMka 2) rU5 Izvara, puruSa, sAkSI kivA draSTAnA hetu athavA preraNuM vagara kiMcitmAtra paNa kAMI karI zakavAne zakitamAna hoto nathI. Ama atyAra sudhI to tane IzvaranI sattA vaDe niyata thayelI niyatikramanI nizcitatA saMbaMdhamAM kahyuM, paraMtu vAstavika rIte tuM te tatarUpa (vRkSAMka 1) che ke jyAM A hetu kiMvA preraNA karanAra Izvara (vRkSAMka 2) tathA phaLane adhikArI evo pratibiMbatmaka "huM" ke jene mAyA, prakRti kivA niyati kahe che te (vRkSAMka 3) tathA A pratibiMbAtmaka "huM" (rakSAMka 3)nI dekharekha nIce karma karanAre ke jene "tane" evI saMjJA vaDe vyavahAramAM saMbodhavAmAM Ave, te mama (mA) evI bhAvanAvALA jIvAtmA (pakSAMka 6) vagere nathI. TUMkamAM tuM to A ahama ane mama bhAvanuM jyAM astitva ja nathI evo anirvacanIya AtmA che(vRkSAMka 1 juo). AthI "tArA" eTala te karma karavAno adhikAra che phaLane nahi, kemake te adhikAra te "Ama" huM(vRkSAMka 3)ne che kadAca tuM kaheze ke, jyAre Ama che te pachI huM karmaphaLanA heturUpa haIza. te tema paNa nathI. kemake A sarvanA hetu eTale preraNA kivA sAkSIrUpa te Izvara (rakSAMka 2) che. paraMtu tuM te jyAM A "huM" "tuM" arthAta mAre ane tAre e be bhAvo tathA tene hetu kivA preraNAtmaka Izvara paNa jyAM nathI evo anirvacanIya AtmA che (kSAMka 1 jue). kadAca tuM ema kaheze ke, je Ama ja hoya to pachI mAre karma karavApaNuM rahetuM ja nathI, te Ama karma nahi karavArUpa moha paNa tane mA thAo, kAraNa ke huM karma karIza athavA karuM chuM ema kahevuM e jema Asakti kahevAya tema huM karma nahi karuM e paNa Asakti ja che, tethI te moha kahevAya. karavuM ane nahi karavuM ema baMne prakAranA mehanuM avalaMbana karI kArya karavAnuM kAma to jIvAtmA ke jene mahAprANu athavA sUvAtmA (vRkSAMka 6) kahe che tenuM che; paNa tuM to jyAM A karma karanAra jIvAtmA (vRkSAMka 6) phaLano adhikArI "huM" (vakSAMka 3) tathA A "huM" evo hetu dhAraNa karanArA tene preraka zuddha "huM" athavA Izvara (vRkSAMka 2) ityAdine lavaleza paNa nathI evo taddana anirvacanIya AtmA (vRkSAMka 1) che. A pramANe AtmarUpa niSThAmAM sthiratA thavI tenuM nAma ja samatvayoga kahevAya che, AnI vadhu spaSTatAne mATe vistArathI kahuM chuM te sAMbhaLa.
Page #313
--------------------------------------------------------------------------
________________ 184] tana zAkAtuM-- [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 1/4 karmano adhikArI jIvAtmA che tuM kadAca kaheze ke, tamoe AtmA(vRkSAMka 1), Izvara(vRkSAMka 2), phuraNa kivA pratibiMbarUpa huM (vRkSAMka 3) tathA karmane adhikArI jIvAtmA (vRkSAMka 6) che ema kahyuM, te pachI avyakata prakRti (vRkSAMka 4) tathA ardhanArInaTezvara (vRkSAMka 5)nuM zuM ? te saMbaMdhe kahuM chuM te sAMbhaLa, jema jhADa ropavAnuM hoya te mALIne prathama bIjanI jarUra hoya che ane pachI te kaI jagyAe ropavuM te nakkI kare che eTale jhADa prathama sUkSma rUpe bIjamAM raheluM hoya che ane tene jamInamAM ropI pANI siMcana karavAthI aMkura, thaDa, zAkhA vagere vistAra thavA pAme che, tema avyakta (vRkSAMka 4)mAM je prakRti ane pusthAMza saMmizra rahelA che te paikI puruSAMza thatapragaTa thAya che tyAre te jIvAtmA mahAprANa kahevAya che ane traNa guNa tathA sarva zakitayukta je prakRti aMza hoya che te mamabhAva yA zaktirUpa kahevAya che. A jIvAbhA yA mahAprANa jJAnazaktiyukta hoI kAryane kartA banI prakRti aMzamAMthI kriyAzaktirUpe kArya karAvI le che. ane tethI A mAruM kArya che evA bhAvane dhAraNa kare che. A rIte avyakta (vRkSAMka 4)mAMthI jJAnaaMza pragaTa thavAthI te jIvAtmA (vRkSAMka 6)pe bane che tathA prakRtirU5 aMza kriyAzaktirUpe pragaTe che te mamabhAva (mAruM mAruM kahevAya che te bhAva) kahevAya che. A kriyAzakitano aMza mamabhAva vA zakti eTale bIja ane jJAnazaktino aMza jIvAtmA (vRkSAMka 6)e mALI samaje tathA bIja e avyakata (vRkSAMka 4) samaje. dareka sthULa, sUma kArya utpatti pUrve A avyakata prakRti (vRkSAMka 4)mAMja hoya che, juo ke suSuptimAM manane paNa AcchAdana zugathI vilaya thayo hoya ema * bhAse che, te vakhate badhA kayAM jAya che? pathArImAM hoya che ema je kahevAmAM Ave to "huM pathArImAM hato" ema to jAgrata thayA pachI ja kahevAmAM Ave che. supti vakhate te kAMI sthaLa kiMvA kALanuM paNa bhAna hetuM nathI. A uparathI ema nizcita thAya che ke, evuM eka sthAna che ke jyAM kALa ane dezAdinuM astitva ja nathI, tevuM sthAna te ja A avyakta samaje. bhaviSyamAM je je kAMI thavAnuM che, te sarve A avyakatamAM ja sthita hoya che. A avyakta yathAkALe jyAre prathama sUkSma ane pachI dhULa svarUpe prakaTa thavAno yoga Ave che, te pUrvenI eTale ke avyakatamAMthI yakata thavA varacenI je saMdhinI sthiti te ja ardhanArInaTezvara (vRkSAMka 5) samaje tathA vAsanAvazAta sthaLa, sUma ityAdi tamAma kAryono kartA te jIvAtmA kahevAya che (vRkSAMka 6 juo). te ja utpatti, sthiti ane layanA kAraNarUpa evA mahattattvane aMgIkAra karI A vizALa evA anaMta samaSTi ane vyaSTikAryavALA A cidAbhAsane prakaTa kare che (vRkSAMka 7thI15 2 juo), tathA tene laya krame sarvane kAraNarUpa avyakta (vRkSAMka 4)mAM thato rahe che. A avyakta(vRkSAMka 4)nuM mULa anirvacanIya evA cidAkAza kivA AtmA (vRkSAMka 1)mAM "huM" (ahama) evo thayela prathama AbhAsa che, (vRkSAMka 3). A ja avyaktanuM AdikAraNa athavA AtmAmAM thayeluM "huM" 25 mithyA pratibiMba kivA puraNa(vRkSAMka 3) che. te ja mULa avidyA, mAyA kivA prakRti kahevAya che, "ghora durathA" ekaja huM aneka rUpe thAuM. A kRtivAkaya anusArano je "huM" te A ja che. A ja "huM" sarva prANImAtranA hadayamAMthI , "huM" evA skaraNane pAme che eTale dareka manuSya potAne mATe "huM" tathA bIjAne mATe "tuM" kiMvA tame ema kahe che, temAM "huM" kahenAro "hu" te A (vRkSAMka 3) ja che. jIva, mAyA ane IzvaranAM kAryo have jIvAtmA ahakAra dhAraNa karI prakRti kiMvA mAyA (vRkSAMka 3)nA guNenA thayelA mizraNane AdhAre ja karma karavAnuM kArya kare che, je cha (vRkSAMka 6)mAM batAvela che. te ja mahattatva (vRkSAMka 7) ne aMgIkAra karIne utpatti, sthiti ane chevaTe layanuM kArya kare che. A sarva jagatAdine jyAre laya thAya che tyAre te sarva "huM"(vRkSAMka 3) 25 mAyAnI je avyakta prakRti (vRkSAMka 4) gaNAya che temAM rahe che arthAta A sarva cidAbhAsa utpatti pUrva ane vilaya thayA bAda Aja avyakta svarUpa (kSAMka 4) mAM sthita hoya che tethI Ane mahAtama athavA suSupti paNa kahe che. A rIte bIjA rUpe rahelA samasta mithyA
Page #314
--------------------------------------------------------------------------
________________ 66 66 ,, 33 *t " gItA rAhana ] paraMtu te (bo) mUkelA brahmarUpa tane grahaNa karavA saheje zaktimAna thayA nahi. [ 185 cidAbhAsarUpa jIveA ane bhUtA vagerenI utpatti, sthiti tathA laya kraravAnuM kArya jIvAtmA ( vRkSAMka 6 ) nuM thayuM, te kA'nuM sAruM agara narasuM mULa sAkSI rUpe bhAgavavAnuM kAma teA sarvanA hRdayamAM " huM" huM rUpe sphuraNu thatA mULa avidyA kivA mAyArUpa 'huM " ( vRkSAMka 3 )nuM che. A " huM " nuM kAya tA phakta je dvaita kivA dna bhAvA heAya te sarvenA phaLane bhAktA rUpe jANavuM, eTalu ja eka che. jemake, mane eTale " huM ''ne sAruM phaLa maLyuM kivA narasuM phaLa maLyuM, ema taTastha bhAve sarva kaLAne phakta draSTAbhAvathI anubhava levA te kAryAM. A "huM " rUpa prakRti ( vRkSAMka 3)nuM che ema jANavuM. have "huM" " huM " e pramANe aMtaHkaraNamAMthI je vRttionuM sphuraNa thavA pAme che te sphuraNane preraNA denArA heturUpa tenA paNa I draSTA sAkSI kivA izvara(vRkSAMka 2) hevA jeI e ane te vANIthI para heAI kevaLa lakSyAthI ja jANI zakAya evA hAvA joIe, e paNa nizcita che. ApaNI pAse tene oLakhavAne mATe mAtra " huM vagara khIjuM kAMI sAdhana nathI, tethI tene heturUpa, sAkSIrUpa kivA 'huM'ne jANanArA sate| eka draSTArUpa zuddha "huM" evuM nAma ApavuM paDaze (jue vRkSAMka 2). A " huM "nuM astitva (vRkSAMka 3)nA hu"nI sAthe ja salama heAya che. jema chAyA ane manuSya parapara eka bIjAne cheADIne rahI zakatAM nathI, tema A '' (vrukSAMka 3)rUpa chAyA ane tene sAkSI(vRkSAMka 2)rUpa "huM" eka bIjAne cheADIne kadI paNa rahI zakatAM nathI. A lakSyArtha vaDe jANI zakAya evA sanA sAkSIrUpa zuddha 'huM' ke jene zAstrakArA Izvara paNa kahe che, te teA " huM ' (vRkSAMka 3 )nuM prAkaTya thAya teA ja jANI zakAya che, tathA je " huM '' ( vRkSAMka 3 )ne vilaya thaI jAya te A " huM "(vRkSAMka 2)nA vilaya paNa anAyAse ja thaI jAya che, AthI A baMne sApekSa bhAve che. jema AkAzAdi pa'camahAbhUtA pratyakSa dekhAya che, paraMtu tenA kartA kAMI pratyakSa dekhAte nathI. chatAM A virATa kAya. uparathI tenA banAvanArA kAI karyAM jarUra hAvA joI e, ema anumAnathI nizcita siddhi thAya che, tema A "huM" ( vrukSAMka 3 )nA prAkaTya uparathI tema kahenArA ane tene preraNA denArA heturUpa kAI hAvA joIe, e nizcita che. have A "vha"(vRkSAMka 3)nA vilaya thAya eTale zuddha " huM '' ( vRkSAMka 2 )teA vilaya paNa svAbhAvika rIte ja thaI jAya e paNu dekhItuM che. Ama A baMnene vilaya thayA pachI eka anivacanIya pada paNa hevuM joI e, ema sUkSmadRSTi vaDe vicAra karavAthI rapaSTa jaguAI Ave che tene ja zAstramAM AtmA, brahma, caitanya, sat, tat ityAdi saMjJAo vaDe vadhu veluM che(vRkSAMka 1 jue ). A paramapada te ja darekanuM zuddha svarUpa hoI temAM A "huM" (vrukSAMka 3 ), tene sAkSI (dakSAMka 2 ) tathA avyatAdi ( vrukSAMka 4 thI 15 6 sudhInA) bhAvAtA kadI sparzI paNa thaI zakatA nathI. tevuM te anicanIya tathA avanIya che, te paNa sArI rIte samajI zakAze. sanuM uddiSTa(mukhya) dhyeya paNa A ja padma che, sa zAstra A padanA vanane mATe ja prayatna karI rahyA che. zrIkRSNa bhagavAne arjunane "tuM zarIradi dhAraNa karanArA evA arjuna nathI, paraMtu jemAM kAI paN vikAra kravA ahama, mama vagere bhAvatA paza thavA paNa zakya nathI evA AtmarUpa che;' mATe A mithyA "huM " ane "mAru" evA bhAvanA tyAga karIne aniva canIya evA AtmaniSTha thA, ema kaheluM che; kemake tevA AtmaniSTha banelA puruSane mATe vyavahAramAM krama, tenuM mULa tathA tenA hetu e paikI kAMI paNa hetu nathI, ema kahevAmAM AveluM che. ' ka karavAM athavA nahi karavAM e tArAmAM nathI bhagavAna kahI rahyA che ke, he arjuna! tuM teA vAstavikapaNe tat vA AtmarUpa(vRkSAMka 1) hAI taddana nilepa che. tArAmAM tA prakRti(vRkSAMka 3) tathA tenAM kAryo (vRkSAMka 4 thI 15)neA yatkiMcitNe paNa spa nathI. tane kramanA adhikAra che evuM kahevAtA Azaya e spaSTa thAya che ke, huM karma karuM chuM evA "hu" bhAva dhAraNu karanArA te| avidyA eTale mAyArUpa hu(kSAMka 3)ne che arthAt peAtAne jIvarUpa mAnanArA evA je tuM (vRkSAMka 6) te tane phakta karmanA ja adhikAra che, phaLanA kadI paNa nahi, kemake phaLaneA sAkSIrUpa bhAtA tA ahama (huM) (vRkSAMka 3) che ane tenA hetu kivA sAkSIrUpa evA zuddha aham "huM" (vrukSAMka 2)
Page #315
--------------------------------------------------------------------------
________________ 186] sAta ya nivAste naitA vijJAnuM zvetalamiti // jaina. [ siddhAntakArDa bhara gI0 0 2/53 che, paraMtu tu tA A karyuM, tenuM phaLa tathA phaLanA heturUpa e rIte tragethI para, taddana asaMga evA AtmA kiMvA tat (vRkSAMka 1) heAvAthI tArAmAM jema karma karavAne, tenuM phaLa bheLavavAnA tathA tenA hetune bilakula spaza nathI, te pramANe karyuM nahi karavuM e rItanA bhAvanuM paNa astitva nathI. karma karavuM kivA nahi karavuM e bhAva tA ahaMkAra dhAraNa karanArA jIvAtmA(vrukSAMka 6)nA che tathA tenAM phaLane bheAktApaNAnA saMbaMdha akrama (huM) (vRkSAMka 3)nA che, tema ja phaLanA hetune saMbaMdha teA sAkSIrUpa zu aham (huM) (vrukSAMka 2)ne che, paraMtu asaMga ane nirlepa evA tapa tArAmAM tA tevA prakAranA saMgate lezamAtra paNa sparza nathI, ema nizcita jANu. I yogasthaH kuru karmANi saGga tyaktvA dhanaJjaya / siDiyoH samA bhUkhA sa'matvaM yoga' ucyate // 48 // samavayAga te Aja he dhanaMjaya! upara jaNAvyA pramANe saganA tyAga karIne taddana nizcala, asaMga, nirvikalpa evA anirvacanIya peAtAnA svasvarUpamAM sthita thavArUpa yeAgamAM sthita thA. uddeza e ke, A prakAranI ni:saMga AtmaniSThAvALA thA tathA siddhi ane asiddhi e pramANe baMne dromAM samavrutti rAkha. samayeNa te A ja hevAya. arthAt AvA prakAranI AtmaniSThA prApta thavI e ja samayeganuM lakSaNu che ema samaja. jyAM sudhI AvA prakAranI AtmaniSThAnI prApti thatI nathI, tyAM sudhI puruSane samatA prApta thaI ema kadIpaNu kahI zakAya nahi, eTale nityaprati AtmasvarUpa(vRkSAMka 1)mAM ja sthita thavuM, temAMthI kAI paNa prasaMge kiMcitmAtra paNa calAyamAna thavuM nahi; evA prakAranI anumasidgha AtmaniSThA kivA sAkSAtkAra e ja samatvayAga kahevAya. , dUreNa' yatra'raM ka'rma buddhiyeAgAddhanaJjaya / buddhau zaraNamabhvi'ccha kR'paNAH phalahetavaH // 49 // asaga AtmaniSThAvALeA thA AvA prakAranI buddhinI asaMgatA vA samatArUpa buddhiyeNa jyAM sudhI prApta thayelA hotA nathI, tyAMsudhIne mATe thanArAM tamAma kAryAM adhama keATInAM eTale atyata kaniSTha prakAranAM gaNAya che; mATe huM dhata jaya ! tuM upara batAvelA buddhiyeAgamAM eTale asagapaNuAmAM sthira rahevArUpa AtmaniSThAne AzrayI thA, kemake, phaLahetuthI eTale phaLanI icchA vaDe kama karanArAe te kRpaNa kivA atyaMta dIna che. buddhiyukto jahAtIha use sukRtaduSkRte / tasmAdya'gAya' yujya yogaH karmasu kauzalam // 50 // kharI karmakuzaLatA A mujaba buddhinI samanArUpa A ceAgamAM sthita thayelA puruSa A lAkamAM ja sukRta eTale sArAM karmo tathA duSkRta eTale naThArAM karmo karavA chatAM paNu tenAM pApa ane puNyarUpa La thakI baMdhanane pAmatA nathI. A rIte karyAM karavA chatAM paNa tenA sasanA sparza kadApi na thAya eTaluM` ja nahiM pazu tenAM phaLa ane hetunA paNa jemAM kicinmAtra sparze nahi thAya evI rIte jIvanmukta thaI kama karavAnI je yukti
Page #316
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] te tyAMthI ja nivRtta thayo ne kahyuM ane jANavAne huM samartha nathI, ke A pUjaya yakSa ke [187 te ja khare buddhiyoga che; mATe tene tuM Azraya kara. AvI rIte karma karavA chatAM paNa jaLakamaLavata rahI temAM lipta na thAya evI je yukti te ja kharI karmakuzaLatA hoI te ja kharo yuga che. karmajaM buddhiyuktA hi phalaM tyaktvA manISiNaH / janmabandhavinirmuktAH padaM gacchantya'nAmayam // 51 // karmaphaLanI sAthe AtmaNane saMbaMdha nathI A rIte buddhinI samatArUpe abhyAsamAM jenI buddhi yukta thayelI hoya che, evA AtmajJa puruSone kamathI utpanna thanArAM kaLanI sAthe kiMcitmAtra paNa saMbaMdha hoto nathI. AtmajJAnanA prabhAvane lIdhe jee AmAmAM karma, tenAM phaLa kiMvA hetano tala mAtra paNa sparza nathI evI manISAvALA che, eTale jemanA manane nizcaya A pramANe kevaLa eka AtmAmAM ja daDha thayo che evA janmamaraNAdi baMdhanathI mukta thaI duHkha ke upadravathI rahita evA paramapadane prApta thAya che, arthAta mekSane pAme che. yadA te mohakalilaM buddhiya'titariSyati / tadA gantAsi nivedaM zrotavyasya zrutasya ca // 52 // zrutivipratipannA te yadA sthAsyati nizcalA / samAdhAvacalA buddhistadA yogamavApsyasi // 53 // sAMbhaLeluM ane sAMbhaLaze te baMnene tane kaMTALo Avaze he arjuna ! A mujaba tArI buddhi jyAre kevaLa eka AtmaniSThAmAM ja sthita thaI mehane tyajI deze tyAre atyAra sudhI je kAMI sAMbhaLyuM haze te ane have pachI je sAMbhaLaze te, ema baMne bAbatono tane kaMTALo upajaze; eTaluM ja nahi paraMtu AgaLa jaNAvI gayA mujaba vividha prakAranAM zrutivAkayo eTale pravRtti ane nivRtti ityAdi bhinna bhinna mArgonA zravaNathI gUMcavaNamAM paDelI tArI buddhi jyAre AtmaniSThA 25 yogamAM eTale buddhigamAM ja nizcala kiMvA sthira thaze tyAre ja tuM A samatArUpa yogamAM nizcala thaIza. tema ja sthira buddhivALo thaI AtmaniSTha kiMvA jIvanmukta kahevAIza. udeza e ke tamAma saMkalpa vikalpone lepa thavo e ja dhyAnanI paripakava dazA che. vikalpa aneka prakAranA hoya che. ane nirvikalpa sthiti eTale buddhiyoga te ekAkAra ja hoya che. A sarva AtmarUpa che; temAM huM, tuM, te, A kiMvA tenA kAryakArAdi bhAva kadI utpanna thatAM ja nathI, evA prakAranI ekAkAravRttimAM ja sthita rahevI e ja buddhinI samatArUpa ga che; ema jANavuM, anya bhAvanAone udaya baMdha thaI buddhi jyAre eka AtmAmAM ja ekAkAra thAya che eTale tarata ja vikalpo baMdha thAya che. ane vikalpa baMdha thayA pachI zeSa rahenArI nirvikalpa avasthA to svataHsiddha ja che. citra bhUMsI nAkhyA bAda je pramANe bhIMtato UbhI ja hoya che. bhIMta prApta karavA mATe citra bhUMsI nAMkhavAnuM eTaluM ja eka kArya karavAnuM hoya che. tema vikalpo naSTa thayA pachI mana svabhAvataH ja nirvikalpa rahe che. sarva prakAranA vikalpono tyAga eTale ja zuddha nirvikalpa evI AtmaravarUpa sthiti che. A sthAnanI prAptinA saMbaMdhamAM ja mAyAnA moha vaDe moTA moTA vidvAne paNa mUDha bane che, paraMtu buddhimAne to te pada eka kSaNa mAtramAM ja prApta karI zake che. he arjuna ! tuM buddhimAna che, mATe atyAra sudhI jaNAvelA buddhinI samatApa abhyAsayoga (buddhiga) nA Azraya vaDe AtmarUpa samAdhimAM acaLa thaI AtmaniSTha kiMvA jIvanmukta banI jA. atyAra sudhI zrIkRSNa bhagavAne arjunane
Page #317
--------------------------------------------------------------------------
________________ 188] amayamapAnetAgAnI jitavaNamiti tathati- siddhAntakAka bha0 gIra aka rapa9 AtmaniSThAmAM sthira thavAne mATe abhyAsanI yukti eTale paga tathA temAM sthita thavAne upAya jaNAvI tenA abhyAsa vaDe sthira buddhivALe jIvanmukta bana, ema vakhatovakhata jaNAvyuM, te sAMbhaLI arjunane jIvanmuktanAM lakSaNo jANavAnI icchA thaI tethI teNe pUchayuM: arjuna uvAcasthitanasya kA bhASA samAdhisthasya kezava / sthitIH kiM prabhASeta kimAsota vrajeta kim // 54 // sthitaprajJajIvanmuktanuM lakSaNa zuM ? ajuna pUche che ke, he bhagavAna ! Apa kahe che tevA sthitaprajJa athAta sthira buddhimAna eTale ke jemanI buddhi Ape upara kahelI samAdhImAM arthAta samatArUpa buddhigamAM sthira thayelI che, evA puruSanuM lakSaNa jANavAnI mArI icchA che, to te kapA karIne kahe. sthitaprajJa kone kahevA? te bole che kevuM? te hamezane mATe kaI avasthAmAM sthita rahe che ane tenuM AMtara ane bAhya vartana kevA prakAranuM hoya che? sArAMza, ApanA kahevA mujaba je samAnatArUpe kevaLa buddhiyogamAM ja sthiti thAya to tene mATe karma karavA, ane nahi karavA e baMne bAbato eka sarakhI ja che. to AvI sthitimAM sthita thayelo sthitiprajJa vA jIvanmukta puruSa jIvanamAM zI rIte rahI zake? tene karma karavAnI zI jarUra? ane je te karma kare te kevI rIte? A badhA sAmAnya loke karmo kare che e rIte ke bIjI rIte? je baMnemAM karmonI paddhati eka ja heya te pachI jJAnI ajJAnImAM bheda zo? mATe bhagavAna ! sthitaprajJa kone kahevA? e bele che kevuM? enuM vartana kevA prakAranuM rahe che ityAdi lakSaNe mane kRpA karIne kahe. A mujaba arjunano prazna sAMbhaLIne bhagavAnane AnaMda thayo. temaNe vicAryuM ke kharekhara arjuna buddhimAna havAthI vicArapralma thayo che, mATe mAre tenI A zaMkAnuM yogya nivAraNa karavuM joIe. ema vicArI bhagavAna zrIkRSNa kahe che, he pArtha! sthitaprajJa eTale jIvanmukta kone kahevo, tenAM keTalAMka lakSaNe huM tane kahuM chuM te tuM dhyAnapUrvaka sAMbhaLa. bhIbhagavAnuvAcaprajahAti yahA kAmAmsarvAnpArtha manogatAn / mAtmanyeSAtmanA tuSTaH sthitaprazastadocyate // 55 // sthitaprajJa, jIvanmuktanAM lakSaNe je puruSanA manamAM koI paNa prakAranI icchA kiyA vAsanAo hetI nathI arthAta tamAma vAsanAone jeNe tyAga karele heya che, tathA je kevaLa eka AtmabhAva vaDe ja potAnA svarUpamAM sthita che eTale nitya AtmasvarUpamAM sthita rahenAra tathA AtmAmAM ja pUrNa rIte saMtuSTa rahenAra che evA prakAranI buddhinI samatAvALA puruSa sthitaprajJa kivA jIvamukta kahevAya che. udeza e ke, je puruSa nAma pAdi vaDe bhAsanAruM A sarva dazya jALa mithyA che te sarva eka Atmava25 ja che, e pramANe dekhe che tathA temAM ja ewbhAve nitya ramamANa thaI rahele che, je huM, tuM, A, te vagere tamAma daspAdi bhAsane kevaLa eka AtmavarUpe ja jue che, te AtmAmAM ne AtmAmAM, AtmA vaMDa saMtuSTa banelo puruSa ja sthitaprajJa arthAta jIvanmukta kahevAya che.
Page #318
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dahana pachI devAe indrane kahyuM, huM madhavana! Ane jANeA. zuM A yakSa pUjya che. indre ThIka, ema kahyuM.[189 duHkheSva'nudvignama'nAH sa'kheSu viga'taspRhaH / bItarA'gabha'yadhaH sthitardhIrmunirucyate // 56 // // game teTalAM duHkhA AvavA chatAM je manamAM kadApi kicinmAtra paNa khedane pAmatA nathI, tema sukha viSe jenI saheja paNu Asakti ke icchA nathI, arthAt sukhanI jene talabhAra icchA nathI, tema duHkha AvavAthI je khene prApta thatA nathI, temaja tenA pratikAra paNa karatA nathI, evI rIte prIti vA rAga, bhaya tathA kroSa jemanAmAMthI chUTelAM che te sthitaprajJa vA jIvanmukta muni kahevAya che. 1 sarva'dhAna'bhisne'hasta'ttatprApya zubhAzubham / nAbhinandati na dveSTi ta'sya prajJA pratiSThitA // 57 // je AtmArAma puruSa sava bAbatAmAM sneha rahita hAI badhI khAtratAmAM niHsaMga banelA hrAya che, jyAre ane je vakhate je je zubha kravA azubha prApta thAya te pAte bhAgavI le che, zubhane je vakhANatA nathI, tema azubhanA dveSa paNa karatA nathI, A rIte jene buddhinI samatA prApta thayelI heAya tevA jIvanmuktanI ja suddhi sthira thayelI che ema jANavuM. yA sa'haya'te vA'ya' i'me'GgAnIva sarvazaH / indriyA'NIndri'yArthebhyasta'sya pra'jJA pratiSThA // 58 // kAcA peAtAnA bahAra kADhelA hAtha paga vagere tamAma avayavAne jema pAtAmAM ja saDhAcI athavA sameTI le chaeN, tema AtmArAma puruSa iMdriyAnA tamAma viSaye arthAt zabda, sparzI, rUpa, rasa ane gadha e tanmAtrA; tenA sthULa, sUkSma avayavAne tathA zarIra, vANI ane mana dvArA thatI sa kriyAne pAtapeAtAnA viSayeAmAMthI nivRtta karI peAtAnA svasvarUpa arthAt AtmasvarUpamAM ja sameTI le che. uddeza e ke, huM pAte AtmarUpa chuM, temaja A sthUla, sUkSma zarIrAdi dvArA thatI tamAma kriyAe ane tenA viSaye| tathA A vyaSTi krivA samaSTirUpa dRzyajALa sarva mAru svasvarUpa arthAt AtmasvarUpa ja che, mArA svasvarUpathI kAMI paNa bhinna nathI, huM ja eka satra AtapreAta vyApelA chuM, e rIte peAtAnA AtmasvarUpamAM ja je haMmezane mATe aikaya rUpe ramamANu thayelA hoya che arthAt A sava dA vyApArane je te peAtAnA AtmasvarUpamAM ja sameTI le che, te puruSa ja sthira buddhitA che ema samajavuM. viSayA' vana'varta'te ni'rAhArasya dehinaH / rasadha'rje ra'sopya'sya paraM kA nivartate // 59 // jIvanmukto ane muDhAmAM eka huM detA chuM, evuM abhimAna dhAraNu karI rahelA mUDha puruSA kevaLa khALa iMdriyAnA nigraha karIne abhyAsa vaDe AhAra nidrAdine kheADI zake, paraMtu A rIte bahArathI tenA viSayeA chyA che ema dekhAtuM hovA chatAM paNa temanI temAM aMdarakhAne rahelI Asakti (rasa) jatI ja nathI, paNa jenuM dehAbhimAna galita thayuM che, eTale huM deha nathI paraMtu A sarva syAdithI para evA AtmA (vRkSAMka 1) chuM tathA dRzyAdi rUpe bhAsatuM A sa mAruM ja svasvarUpa che; mArAmAM mana, buddhi, citta, ahaMkAra, iMdriyA ke temanA viSayA athavA huM,
Page #319
--------------------------------------------------------------------------
________________ 190 ] tasthAvaramAM i ne. [ siddhAntakANa bhagI. a2/6pa tuM, A, te, mAruM, tAruM ityAdi rUpe mithyA pratIta thanArAM daspAdine leza paNa aMza nathI; huM te kevaLa asaMga, akhaMDa, eka, AnaMdarU5, sarvanA draSTAno paNa draSTA tathA sarva rasane paNa rasa e AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) chuM. A pramANe pasaMda eTale A sarvathI para evA pitAnA svarUpane jenAre ane pitAmAM ja sarva dazyAdine samAvI laI eka rUpa banelA AtmArAma puruSanA te sarva viSayo ane temAMnA raso eTale Asakina e rIte baMneno vilaya thayela hoya che. yatato yapi kaunteya puruSasya vipazcitaH / / indriyANi pramAIni haranti prasabhaM manaH // 10 // tAni sarvANi sayamya yukta AsIta matparaH / vaze hi yasyendriyANi tasya prajJA pratiSThitA // 6 // ikinI prabaLatA ane tene vaza rAkhavAnI yukti he arjuna! jeone A sarva AtmasvarUpa che, evuM pakSa jJAna thayeluM hoya che teo jyAre apakSa anubhava arthAta sAkSAtkArane mATe prayatna kare che, tyAre e viveka puruSane manane paNa he kuMtiputra! A baLavAna evI ikiya baLAtkAre eTale tenI IcchA nahi hevA chatAM paNa pitatAnA viSayo bhaNI kheMcI jAya che, tAtparya e ke, AvA abhyAsa karanArA vivekIonuM lakSya tata evA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)mAM jyAM sudhI taddana nizcala thayeluM hatuM nathI, tyAM sudhIne mATe te A tamAma viSamAMthI daita bhAva choDI daI kevaLa ekAma buddhi vaDe samatA rAkhI A sarva pitAnuM ja svasvarUpa che, evA avadhAnamAMthI kiMcitmAtra paNa haThe to A baLavAna indriyo tene potAnA svasvarUpathI bhraSTa karI potapotAnA viSayo bhaNI ja kheMcI jAya che. Ama thayA pachI thoDA samaya bAda pharIthI te abhyAsaka sArAsAra vicAra vaDe tene pitAnA svarUpamAM sameTI le che. tAtparya ke, AtmasvarUpamAMthI saheja paNa laya Ama tema jAya te vivekI (sAcA) abhyAsakanI sthiti paNa je A pramANenI thavA pAme che, te kevaLa bAhya idhinuM damana karyA kare arthAta kata vata upavAsAdi ja karyA kare, to tethI tenI Asaktine nAza kevI rIte thAya? arthAta AsaktinA nAzane mATe kevaLa eka AtmasvarUpamAM ja sthita rahevuM joIe, temAM je kiMcitmAtra paNa daitanA aMzano praveza thAya cheA sarvane mathI nAMkhanArI evo prabaLa iMdriya tene potapotAnA viSayo kiMvA rasamAM baLAtkAre kheMcI jAya che, eTale ke tevA puruSo kadI paNa viSayomAMthI nivRttine pAmatA nathI; eTalA mATe suhamatanmAtrA saha sarva iMdriSi, tenA viSayo tathA te viSayanA raso ityAdi tamAma bhAvene tyAga karI sarvatra eka AtmasvarUpa ja vyApeluM che, evA prakAranI aikayaRpanI bhAvanAmAM daDha thaI ma5ra: a sarvathA para AtmavarUpa e je "huM (vakSAMka 1) ke jemAM kartA, karaNa, karma, tathA tenAM phaLane ekatA temaja te phaLanA heturUpa evo tene sAkSI; athavA viSaya, tenA rasa ane tene bhegavanAre, tathA viSayanA rasamAM paNa rasa ApanAra evA tenA heturUpa sAkSI; ityAdi kaI paNa bhAvano talamAtra paNa sparza nathI, evo asaMga AtmarUpa che, temAM ja parAyaNa thaIne rahevuM. A mujabane mAro ananya bhakta arthAta ana eTale nahi tathA anya eTale bIje, arthAta jyAM haM5 AtmA eTale pitAthI para bIje kaI che ja nahi evuM jANanAre bhakata ja ananya bhakta kahevAya; te bhakta ja A sarvane vaza rAkhI citta bese che. A rIte jenI iMdriyo vaza thaIne varte che, tenI buddhi sthira thaI che, ema samajavuM, anya eTale bIjo koI nahi ane bhakta eTale jyAM judApaNuM kiMvA dvanI bhAvanAne leza nathI te, A rIte banenA artho eka ja che ema vicAra karatAM jaNAI Avaze.
Page #320
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] iMdra gavathI brahmasamIpa gayeA paraMtu tethI tA e ekAeka aMtardhyAna thayuM: [ 191 tAtparya ke, je puruSa nitya AtmaciMtanamAM ja niyama hoya che, je AtmasvarUpamAMthI saheja pazu dI calAyamAna thatA nathI ane jenI buddhi AtmAmAM ja paryaMtanI jema sthira ane acaLa heAya che, tenI iMdriye| vaza thayelI che ema jANavuM ane tevI sthira buddhi prApta karanArA ja jIvanmukta si~vA sthitaprajJa kahevAya che. dhyAyato' viSayAnpu'saH sa'GgasteSUpa'jAya'te / saGgAtsa'JjAyate kAmaH kAmakrodho'bhi'jAya'te // 62 // krodhAdbhavati samma'haH sa'mmohAsmRtavibhramaH / I smRtiSu' dhAva'ddhinAzo buddhinAzAtya'Nazyati // 63 // // // buddhi bhramane lIdhe thatA nAza upara jaNAvyA pramANe jee iMdrayAne vaza karI zakatA nathI ane kevaLa viSayAnuM ciMtana karyAM kare che eTale aMtaHkaraNamAM viSayeAnuM ciMtana karAvanArI vRttinuM utthAna thatAMnI sAthe ja te AtmasvarUpa che, evA prakAre tene tatkALa dAkhI devAne prayatna nahi karanArA iMdriyete kadI paNa vaza karI zakatA nathI ane huMmeza viSNeAnA ciMtanamAM ja nigama rahe che. viSayAnuM ciMtana karanArA tevA puruSane viSayeAnA ciMtanamAM ja saMga eTale prIti viA Asakti vadhe che, AsaktithI kAmanA, kAmanAthI krUSa ane krodhathI saMmeAha utpanna thAya che. meha thatAM ja aviveka utpanna thaI smRtinA nAza thAya che; smRtinA nAza thatAM ja buddhinA paNa nAza thAya che ane buddhitA nAza thatAM te sa` rIte pAyamAla bane che arthAt tenA sa`sva lAta thAya che, viSayAmAM Asakta manuSyAnA thatA chAta * viSayA tA kevaLa viSarUpa hoI mithyA che ane tevA viSayeApabhegA bhegavavAnI aMtaHkaraNumAM vAravAra utkaMThA thavI eja temAM Asakti vadhAravAne kAraNabhUta bane che, A rIte vAraMvAra thavAthI tene bhAga bhegavavAnI icchA, vAsanA kaMvA kAmanA jAgRta thAya che. A rIte kAmAsakata banelA puruSate te viSaye! nahi maLatAM krodha utpanna thAya che, krAne lIdhe samAha thaI te avicArI bane che, mAhavaza thavAne lIdhe tenI sArAsAra vivekaSuddhi bhraSTa thAya che, evI rIte nazAmAM cakacUra banelAnI smRti vA smaraNu paNa naSTa thAya che, eTale peAte zuM kare che tenuM peAtAne pazu bhAna hetuM nathI, Ama smRtibhraSTa thatAM ja buddhinA nAza thAya che ane buddhi nAza pAme eTale tenA badhI bAjuethI brAta thAya che. vyavahAramAM paNa smRti naSTa thAya tA te cihnane sAruM levAmAM AvatuM nathI te vAta teA prasiddha che. A rIte viSayAmAM Asakta thanAra manuSya potAnA hAthe ja peAtAnA sarvasva vinAza karI le che. rAgadveSaviyuktaistu viSayAmindri'yaizcaran / 1 Atmava'zyaivi'dheyA'tmA pra'sAva'madhi'gacchati // 64 // prasAde' sarva'duHzvA'mA' vA'nirasyApa'jAya'te / lAkheto dhAnu putti: yevRlijIye // 1 // " buddhi sthira karavAnA upAya je A carAcara sarva AtmarUpaja che, ema mAnI aMtaHkaraNamAMthI vRttinuM utthAna thatAMnI sAthe ja tene tAtkAlika AtmAmAM dAbI de che, viSayAnuM grahaNa karavAne iMdriyAne je avasara ja ApatA nathI. prIti
Page #321
--------------------------------------------------------------------------
________________ 192 ] saMtarivAjAze bimAgAma- [ siddhAntakANaDa bha0 gIra a0 2/hara yA aprIti ema baMne prakAranA kaMThothI je taddana rahita banelo che evAneja AtmArAma puruSa samajavo evo Atmavizya purUSa lokadaSTie te indriyo vaDe viSayone grahaNa karate heya ema dekhAya che, chatAM nitya prasanna ja rahe che. arthAta iMdriyo vaDe viSayonuM sevana karavA chatAM paNa temAM nahi lepAtAM haMmezane mATe jaLakamaLavata alipta hovAne lIdhe tenuM aMta:karaNa sadAne mATe prasanna ja hoya che. Ama citta prasanna hoya eTale tenAM sarva duHkha nAza thAya che. evA prasanna cittavALI buddhi tatakALa sthira thAya che. bhagavAna kahe che he, arjuna! tuM kadAca kaheze ke, jJAnI ane ajJAnI baMnene vyavahAra te eka sarakheja jaNAya che. te te zaMkAnA nivAraNa mATe te baMnemAM bheda che, te tane kahevAmAM Avyo che. jJAnI vRttione AtmasvarUpa banAvI tene potAne vaza rAkhe che. tethI viSayonuM sevana karavA chatAM paNa asaMga ane AnaMdamAM rahe che ane anAnI to viSayanA pAzamAM phasAI pitAno sarvasva nAza karI le che, e vAta have tArA lakSamAM barAbara AvI haze. nAsti buddhirayuktasya na cAyuktasya bhAvanA / ma cAbhASayataH zAntirazAmtasya kutaH sukham // 66 // indriyANAM hi dharatAM yanmano'nuvidhIyate / tadasya harati prajJAM ghAyunavimivAmbhasi // 7 // tasmAsya mahAbAho nagRhItAni srvshH| indriyANIndriyArthebhyastasya prajJA pratiSThitA // 68 // asthira ane sthira buddhi uparyukta rIti anusAra yukti vaDe cittane AtmAmAM vaza nahi rAkhanArA evA ayukta puruSane buddhine sthira karavAnI bhAvanA mAMthI uddabhave? ane AvA bhAvanA rahita puruSane zAMti kevI rIte maLe? tathA zAMti rahita puruSane nasIbe sukha paNa kyAMthI hoya? tAtparya ke, jyAM sudhI upara batAvI gayA te mujaba buddhine AtmAmAM sthira karavA 25 ganI bhAvanA jeonA aMta:karaNamAM uddabhavelI hotI nathI, tevA bhAvanA rahita puruSane zAMti maLI zakatI nathI; tathA azAMta puruSa kadI paNa sukhI thato nathI. jema samudranA pANImAM rahelI nAvaDIne vAyu jyAM kheMcI jAya che tyAM te jAya che eTale te jAte potAne rokavA zaktimAna hotI nathI, tema jenuM mana anuvidhIyate eTale AtmAmAM manane sthira karavA rU5 upara batAvelI viSinI jeone mAhitI hatI nathI; tevAonI buddhine iMdriyo je je viSayo tarapha pravRtta thAya che te viSayo tarapha AmathI tema ane temathI Ama bhaTakAvyA ja kare che; tethI he mahAbAhe! jemaNe sarva Idriyone potapotAnA viSayomAM pravRtta thatAM rokelI che, eTale ke idrine potapotAnA viSaya grahaNa karavAnI aMtaHkaraNamAM sUti utpanna thAya ke tema thatAMnI sAthe tarata te AtmasvarUpa ja che ema samajIne tene AtmasvarUpamAM ja rokI rAkhe che ane aMtaHkaraNamAM eka AtmA vagara bIjA koI saMkalpanI phuraNA kadI uThavA ja detA nathI, temanI buddhi sthira che, ema samajavuM. yA nizA sarvabhUtAnAM tasyAM jAgati sayamI / zaza zAna zani ku nizA vaNo zuM che ?
Page #322
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ; te ja (cita ) AkAzamAM eka strI AkRti prakaTa thaI ema te ike [ 193 saMyamI muninI nikA ane jAgati | sarva bhUte arthAta prANImAtranI je rAtri temAM saMyama jAge che ane prANImAtranI jAgrati tyAM saMyamI muni nizA arthAta rAtri dekhe che, eTale paMcamahAbhUtathI utpanna thayelo A sarva prANImAtrane bhUtasamudAya ajJAnane lIdhe kevaLa viSaya vAsanAonA sevanamAM ja rapa rahI nazAMdhanI jema ghora nidrAmAM ja sapaDAyela hoya che, indriyone potapotAnA viSayomAMthI haThAvavAno teo svapna paNa kadI prayatna karatA nathI, paNa kevaLa idriyonA tAbAmAM ja pUrNa rIte sapaDAyelA hoI e iMdriya teone jyAM ane jema darave che tyAM ane tema derAIne bhaTakyA ja kare che. A rIte viSayarUpa nazAnA ghenamAM sarva bhUte jyAre cakacUra banelAM hoya che tyAre saMyamI eTale saMyama karanAro evI viSayI sthitimAM hameza jAgrata hoya che. arthAt jyAre jyAre indriyo ane tenA viSayonuM aMtaHkaraNamAM skaraNa thavA pAme ke tarata ja tyAM haMmezAM jAgrata rahIne A sarva AtmasvarUpa ja che e rIte tene tatkALa dAkhIne AtmasvarUpa ja banAvI de che. tAtparya ke, saMyamI aMtaHkaraNamAM viSayone kadI paNa smaraNa thavA nahi pAme te saMbaMdhamAM pUrNa jAgrata hoya che, tathA sarva prANIo viSayaciMtanapI nazAnA ghenamAM nimama thaI temAM ja arAtra racyApacyA rahe che; eTale ke viSayI loke viSaya sevanamAM ja hameza jAgrata heya che tyAM A saMyamI muni kadI bhUlathI paNa lakSa Apato nathI, eTale viSayonA ciMtanamAM te haMmezAM suptavata sthitimAM athata gADha nidrA jevI avasthAmAM ja sthira rahe che. ApUryamANamacalapratiSThaM samudramApaH pravizanti yata / tatkAmA yaM pravizanti sarve sa zAntimApnoti na kAmakAmI // 40 // viNa zAmAnya vastumAMsi niHsthA nirmo nirahaGkAraH sa zAntimadhigacchati // 5 // zAMtine keNa pAmI zake? je pramANe samudramAM cAre bAjuethI pANInA game teTalA samudAyone praveza thavA pAme chatAM pote te thakI kiMcitmAtra paNa calAyamAna thato nathI arthAta cotaraphathI temAM game teTalI nadIonAM pANI maLe te paNa te potAnI maryAdA choDyA sivAya Abhana bhAve akhaMDa ekarUpe ja he che, tevI rIte AtmArAma puruSa eTale ke AtmasvarUpamAM ja jenI buddhi kAyamane mATe sthira thayelI hoya che, tevA puruSomAM tamAma viSayane samAveza thaI jAya che, chatAM te thakI te kiMcitmAtra paNa karI calAyamAna thatuM nathI. jema game teTalI nadIo samudrane maLatAM ja temAM abhinna bhAve ekarUpa ja banI jAya che tema tamAma vRttione kevaLa eka AtmAmAM ja laya karanAra sthira banI jAya che ane tevo puruSa ja zAMtine pAme che; nahi ke manamAM anaMta viSayonI icchAo dhAraNa karanAre. A rIte sarva viSayone kevaLa AtmAmAM ja arpaNa karI sarva prakAranI kAmanAone choDI daI IcchA, mamatA tathA ahaMkAra rahita avasthAmAM sthita rahI vihAra karanAra puruSa ja zAMtine prApta karI zuke che. eSA brAhmI sthitiH pArtha nainAM prApya vimuyati / sthitvA'syAmantakALe'pi namanirvANamadhchati // 72 // bAhI sthiti makiSNa bhagavAna kahe che ke te pArtha! te je sthitaprajJa arthAta jIvanmukta puruSanA saMbaMdhamAM prama karyo tene uttara A pramANe saMkSepamAM tane kaho. akhaMDa bahAsvarUpane prApta thayelA vida athata I
Page #323
--------------------------------------------------------------------------
________________ 19]. bahuzobhamAnAmumA zaimavatI [ siddhAntakAraDa la0 gIe a0 3/3 sthitaprajJanI sthiti kivA cha--kti te A ja tene ja brahmaniSThA5 brAhmI sthiti kahe che. A sthitinI eka vakhata prApti thaI eTale puru kRtakRtya banI jAya che ane pharIthI kadI paNa mehane pAmatA nathI, eTaluM ja nahi paNa tene aMtakALamAM eTale chevaTe paNa brahmasvarUpamAM ekta thavA rUpa nivaNu evA mokSanI prApti thAya che. athavA A brAhmI sthitine pAmanAro kRtakRtya ane jJAtaya puruSa kALanA aMtane pAmela hovAthI eTale te kALa dezAdi maryAdAthI paNa para evA brahmanI sAthe saMpUrNa tadAkAra banI sadAne mATe nirvANa keTine prApta thAya che. brAhmI sthiti te A ja, adhyAya rUma ane thara-- jyAyasI cerakarmaNaste matA buddhirjanArdana / tarika karmaNi pore mAM niyojayasi kezava // 1 // vyAmizreNeva vAkyena buddhi moDyasoba me / ladekaM baI nimitya yena prayo'hamApnuyAm // 2 // game te eka kahe arjuna kahe cheH bhagavana ! Ape atyAra sudhI kahelA jJAnane eka ja sAra mane jaNAya. Ape batAvela buddhinI samatApa sAMkhya kiMvA jJAnanA vicArathI mane te ema lAge che ke, baMnemAM kAma karatAM buddhinI samatArUpa saMkhya vA jJAnayogane mArga ja vadhu eka che, e Apane mata che; vaLI A buddhinI samatArUpa yemamAM te karma karavAM athavA na karavAM e baMne bAbate eka sarakhI ja jaNAya karma thAya te paNa ThIka ane na thAya te paNa ThIka. Ama eka tarapha buddhinI samatApa jJAnayogane bedha kare che tathA bIjI tarapha te tuM karma kara evo Agraha karI rahyA che, te pachI te kezava! mane A ghora kamamAM zA mATe joDe che? jo huM kevaLa Ape kahelA buddhinI samatArUpa jJAnayogano Azraya karuM te zuM te basa nathI? A rIte vyAmitra eTale betaraphI bhAraNu vaDe UlaTuM mArI buddhine Apa moha pamADI rahyA che; mATe A be pikI jemAM mAruM eya eTale kalyANa heya evuM nizcayapUrvaka game te eka ja kahe. zrImaLavAnuvAda- zaniSA gajA kula rajA apAipa 1 pAnayogena sAyAnAM karmayogena yoginAm // 3 // A lekamAM be prakAranI niSThA che zrIkRSNa bhagavAna kahe cheH he arjune ! A lokamAM karmayoga ane jJAnayoga evI be prakAranI niSThAo che. te baMnenuM meM atyArasudhI tArI AgaLa nirUpaNa kareluM che, nahi ke ekalA buddhi kiMvA jJAneganuM; jagatamAMnA tamAma ke jJAna ane kama ema be niSThAomAM ja sthita thayelA jovAmAM Ave che, te 6t
Page #324
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] e suvarNakAMti vA caitanathI prakAzita ne bahu zobhAvALAM mA(aparAkRti)ne joI. [ 135 pikI zAstramAM jJAnaniSThAvAne mATe jJAnamArga tathA karmaniSThAvAnone mATe karmamArga kahevAmAM Ave che (adhyAya 4-5 juo). A sarva dayAdi mithyA hoI kevaLa nisaMga, nirAkAra, nirvikalpa, nirAmaya evo eka AtmA ja satya che, mATe potAha tamAma dazyane nirAsa karI je zeSa rahe te ja AtmA kivA tata che (juo vRkSo 1). A AtmAne parokSajJAna thayA bAda aparokSAnabhavanA abhyAsane mATe sAMkhyaniSThAnI ja nIce pramANe be yuktio cheH (1) sarva dazyadine vilaya karatAM karatAM potAne paNa bhUlI javuM evo nizeSa yAne saMnyAsane je abhyAsakrama che te jJAnayoga che, Ane buddhiyoga eTale tattvajJAnIonA abhyAsanI yukita 5Nu kahe che, temAM kAyamane mATe sthiratA thavI te jJAnaniSA kahevAya che, (2) bIjI kamaLatA abhyAsanI yukti kahelI che, temAM zarIra, vANI tathA mana ItyAdi vaDe je je kAMI karma thAya che te tamAma AtmarUpa ja che ane te karanAre pote paNa AtmarUpa ja che, carAcara dazya paNa AtmarUpa ja che; e pramANe nizcayAtmaka samajIne sarvAtmabhAvane yAne karmayogane abhyAsa karavo paDe che eTale sarva karmo karavA chatAM 5Nu te tamAma AtmarUpa che e rItanA nizcaya vaDe AtmAmAMthI buddhine jarA paNa calAyamAna na thavA devI te kama yoga kahevAya tathA temAM ja kAyamane mATe sthiti thavI te karmanikA kahevAya che. kaI paNa saMkalpavikalpAdino cittamAM uddabhava ja thavA nahi detAM buddhine taddana asaMga rAkhavI eTale aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thatAM AtmAmAM kadI paNa vRttinuM utthAna thavuM zakya ja nathI, huM to A sarvathI taddana bhinna chuM, ema nizcayapUrvaka samajIne tene turata dAbI devI arthAt AtmA sivAya bIjI tamAma vRttino tyAga karavo; eTale ke aMtaHkaraNamAM saMkalpanuM skuraNa ja thavA nahi pAme evA prakArano je abhyAsakrama te jJAnayoga che, tathA aMtaHkaraNamAMthI je je saMka65nuM utthAna thAya ke tarata ja te AtmarUpa che, evA prakAra pravRtti vaDe tene dAbI devArUpa abhyAsakrama te karmayoga samaje. ane A jJAna vA karmanI abhyAsaktine dhyeyarUpa mAnI temAM haMmezane mATe sthita thavuM tene ja niSThA samajavI. A baMne abhyAsa yuktio kivA niSThAo saMkhya kivA sAMkhyatatvanIja che je meM tane prathama (adhyAya 2 mAM) kahelI che. ramAtmasvarUpanI prAptine mATe tattvajJAnIonI karma ane jJAna evI A be ja yuktio (niSThAo) che, je tane vakhatevakhata jaNAveluM ja che. A rIte svasvarUpa prAptinA je mukhya be siddhAMta che te paikI game te ekanuM avalaMbana thAya to paNa puruSa kRtArtha bane che e vAta kharI, paraMtu te je mane pUchyuM hatuM ke, mAre mATe A vakhate zuM karavuM kalyANakArI che? tenA javAba tarIke sarva AtmasvarUpa che ema samajIne yuddha karavuM e ja tAre A vakhatene mATe vadhu hitakArI che ema meM AtmadaSTi, zAstra, vyavahAra tathA nItidharma ityAdine vicAra karIne tane vakhate vakhata jaNAveluM che. te prasaMgacita heI kevaLa tArA vyakitatva pUratuM ja che, eTale te je phakta moha naSTa thavAnA upAyo ja jANavAnuM pUchayuM hota te A be niSThAonuM ja tArI AgaLa siddhAMtarUpe pratipAdana karatuM, paraMtu teM to moha naSTa thavA uparAMta sAthe sAthe mAre A samaye zuM karavuM joIe, mAruM kalyANa zAmAM che vagere prazno pUchelA che (jIe adhyAya 2 zloka 4 thI 8), tenA uttaramAM tAre A samaye yuddha karavuM joIe, ema meM' vakhate vakhata jaNAveluM che, kemake jijJAsune khoTe bhAge deravo e mahAna bAta karanAruM che, tenuM have spaSTIkaraNa karuM chuM te te ekAgra citta vaDe sAMbhaLa. mohavaza thayelA be prakAranA durAgrahIo sAmAnyataH vyavahAramAM ajJAnane lIve mohavaza thayelA evA be prakAranA durAgrahIo jovAmAM Ave che, arthAta vyavahAramAM tamAma lokomAM be prakAranI niSThAvALAo maLI Ave cheH (1) karma karavArUpa ane (2) karma nahi karavArUpa. eTale ke A lokamAM be prakAranA durAgrahIo ja jovAmAM Ave che; (5) karma karavAmAM durAgraha rAkhanArA tathA (2) karma nahi karavAmAM rAma rAkhavAvALA. A baMne prakAranI niSThA vAstavika rIte te mohane lIdhe ja thatI hovAthI te bAdhaka che. eTaluM te zuM paraMtu mArAmAM amuka che ane amuka
Page #325
--------------------------------------------------------------------------
________________ 19 ] tA N hovAca kimetadyakSamiti // kena. [ siddhAntakASDa bha0 gI0 0 3/pa nathI e rIte baMne prakAranuM abhimAna rAkhavuM e paNa eka prakArane meAhu ja che. jyAM sudhI teenu pAtapeAtAnA durAgrahanuM A abhimAna naSTa thatuM nathI tyAM sudhI teone meAha kadI paNu haThatA nathI, eTalA mATe A baMne prakAranuM abhimAna galita thavAnI jarUra hoya che. jenA mAha naSTa thayelA che evA brahmavid jIvanmukta tA AtmA taddana nile`pa, asaMga, nivikAra, nirAmaya tathA aniva canIya hoI te huM pAte ja chuM, evuM anubhavI kama karavAnA tathA noM karavAnA ema baMne prakAranA durAgrahane kadI paNa dhAraNu karatA nathI paraMtu jema sUkAM pAMdaDAMne vAyu jyAM laI jAya tyAM te jAya che ane vAyu na hoya te te peAtAne sthAne paDI rahe che, tema A brahmavid mahAtmA paNa AvI paDelAM prApta karyAM karavA tathA nahi karavA ema temAM kadIpaNu durAgraha rAkhatA nathI, tathA je je samaye je je kRtya AvI paDe te te sahaja bhAve abhimAnathI rahita chAtIne kare che. eTale ke vedanAM niyama vAyeAmAM batAvelAM vargAdi prAptirUpa karmo karavAM ja joI e, karyAM karyAM vagara mekSa thatA ja nathI evI mAnyatAvALA ane veda vAkayAnI lazrutimAM nirdezAyelA bhAgeAne ja zreSTha samajanArAone durAgraha naSTa thavAne mATe tenA viruddha eTale ke karmI karavAthI mekSa thatA nathI, paraMtu kA sanyAsa karavA thakI ja meAkSanI prApti thAya che, evA prakAre sAMyuti vaDe samajAvI tene AtmAnu yathA jJAna ApavAmAM Ave che, tene samAveza paNu sAMkhya vA jJAnayeAganI aMtagata thAya che, tema ja jee krama nahi karavAmAM durAgrahIe heAya teenA A kama nahi karavArUpa mehanI nivRttine mATe pazu sAMkhyaniyama anusAra AtmAnuM yathA' svarUpa samajAvI A sa` AtmasvarUpa che, evI bhAvanA rAkhI kama karavAmAM Ave te| tevA abhimAna rahita thatAM karmAM bAdhaka thatAM nathI, evA khedha karavAmAM Ave che. uddeza e ke, sa', jJAna kivA buddhiyeAganI yuti e prakAranI che; (1) kama karavAmAM durAgraha rAkhanArane temAMthI nivRtta karI AtmavarUpanA sAcA jJAnamAM sthira karAvanArI niSThA athavA yukti te jJAnayeAganiSThA ane (2) ka` nahi karavAmAM durAgrahIone temAMthI nivRtta karI tene sAce eva ApI AtmasvarUpamAM sthira karAvanArI je niSNA kiMvA yukita te kama yAganiSThA jANuvI. sanyAsa ane tyAganeA aMta paNa krame A emAM ja thAya che. vyavahAramAM keTalAka buddhizALIone A kayAga eTale buddhine kevaLa eka AtmasvarUpamAM ja sthira karavAne abhyAsa anukULa hoya che, jyAre keTalAkane jJAnayeAga eTale niHzeSabhAvatA abhyAsa anukULa hoya che. mATe he arjuna! A pramANe sAMkhyuM eTale tattvajJAnIone mATe ane yAgI eTale AtmaprAptinA aparAkSa anubhavatA prayatna karanArAone mATe anukrame (1) jJAnayeAga tathA (2) kama yAga, evI sAMyeAganI atagata paNa je e niSThAe kalpelI leAkAmAM pravarte che, te te me tane pUrva kahelI che. na karmaNAma'nara'maye' puru'sso'shrute| 65 sabhyalamALetha vidhi ladhina si 9 || sAcI niSkAmatA prApta thavAnI yukti jo kadApi kanA AraMbha ja karavAmAM nahi Ave teA teTalA uparathI te puruSa kadI niSkriya arthAt naizvarmAM` bhAvane prApta thayA ema kahI zakAya nahi, tema ja kasaMnyAsa eTale ke jo kama karavAnuM taddana cheDI devAmAM Ave teA tethI paNa te kadI bhraSTa dhyeya prApta karI zakatA nathI. jema keAI manuSyane amuka sthaLe javAnuM hAya, paraMtu jo te huM iSTa sthaLe paDeAMcI gayA chuM ema kevaLa manamAM ja mAnI le athavA te sthaLe paDeAMcavAne mATe kadI cAlavAne AraMbha ja na kare, teA te kaI niyata sthaLe paDeAMcI zake nahi, kiMvA AraMbha * yAganI vyAkhyA prathama batAvelI ja che. AtmajJAna thayA bAda tenA apakSa anubhava thatAM sudhIne je abhyAsakrama te cega ane te abhyAsa karanArA ane temAM sthira thanArA te baMnene mATe yegI evI saMjJA zAstromAM ApavAmAM AvelI che.
Page #326
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] kharekhara A yakSa kezu hato ema tene (umAne) ine pUchayuM. [ 197 karyA bAda je vacce ja cAlavAnuM choDI de te paNa te iSTa sthaLe pahoMcI zakato nathI tema vyavahAramAM je mUDha kevaLa pustaka vAMcIne kivA zravaNadi karIne have AtmA eTale zuM te te amo samajyA chIe, ema durAgrahathI mAnI bese che kAraNa ke phakta pustakonuM vAcana ke zravaNa eTale ja jJAna; evuM temanuM mAnavuM hoya che paraMtu aMtarmukha thaI AtmAnubhavane mATe prayatna karavAnuM choDI de tevAone kadI paNa AbhaprApti thatI ja nathI, athavA AtmaprAptine mATe kadI prayatno AraMbha ja jeNe karyo nathI tevA mUDhanA nasIbamAM paNa te saMbhavatI nathI, tema karmono AraMbha ja nahi kare teTalA uparathI kAMI te niSkriya bhAvane prApta thaI zakato nathI, paraMtu upara batAvelI karmayoganiSThAnusAra karma karatI vakhate te tamAma AtmasvarUpa che, ema nizramapUrvaka samajIne arthAta tevA prakAranI kevaLa eka AtmadaSTimAM ja rita thaIne je karmo thAya che. te tamAma karmo vAstavika niSkriya rU5 gaNAya che. A rIte karma karavA chatAM temAM lipta nahi thavAnI je kuzaLatA athavA yuti tene ja karma yoga kahe che ane te puruSa ja kharI niSkarmAtA prApta karI zake che. sAcI siddhi prApta thavAnI yukti nisaMga AtmasvarUpamAM kartA, karaNa ane karma tathA tenA sAkSIbhAvane saMbhava kadIpaNa hoI zake ja nahi, evA prakAranA nizcayathI karmane AraMbha thavA agAu AtmAmAM karmanI utpatti thavI kadApi zakya nathI e rIte athavA te vRttinuM utthAna thatAMnI sAthe ja te AtmarUpa che ema samajIne tene tatakALa dAbI devI. A be paikI aMtaHkaraNamAMthI je je vRttinuM utthAna thAya eTale turata te AtmarUpa che evA prakAranI je yukti te karmasaMnyAsa kahevAya, kemake AmAM prathamataH vRttinuM utthAna ja thavArUpa karma thayuM ane pachI te AtmasvarUpa che e rIte tene saMnyAsa thayo; tethI te karma saMnyAsa kahevAyo. tevo karmasaMnyAsa ja kharI nakamya siddhi prApta karAvI Ape che ane aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna ja thavA nahi devuM, evI sAvacetI rakhAvatArI yukti te sAMkhyayoga, buddhiyoga, jJAnayoga kivA jJAnasaMnyAsa kahevAya che kAraNake, AmAM AtmA taddana asaMga che, temAM huM, tuM, te, A vagere bhAvanI utpatti thavI kadI paNa zakya nathI, evA prakAranI jJAnanI prathama jarUra hoya che AthI te jJAnayoga kahevAya, tathA aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thayA bAda A sarva AtmasvarUpa ja che, evA prakAre tene dAbI devArUpa je yukti te karmavega kahevAyo. kemake temAM jema dAgInA suvarNarUpa ja che, ema jANavAnI AvazyaktA hoya che tema vRttinuM utthAna thayuM ke te AtmasvarU5 che, e pramANe samajavAnI jarUra hoya che. A mujaba tattvajJAnIoe A be prakAranI niSThA, zraddhA kivA abhyAsanI yuktio kahelI che, te baMneno saMkhya kivA buddhigamAM samAveza thaI jAya che. tenuM avalaMbana karavAthI kharI naiSkaspesiddhi prApta thaI zake che, saMkSepamAM eTaluM ja ke, A sarva karmo AtmasvarUpa ja che, evI daSTine Azraya karI abhyAsa karavo te karmayoga tathA AtmAmAM karma, teno karanAra tathA tene sAkSI vagere bhAvo kadI utpanna ja II thayA nathI, mATe A dazya Adi je je kAMI bhAse che; te sarvathI bhinna e AtmA che, te to taddana nisaMga hoI temAM kadI kAMI paNa saMbhavatuM ja nathI, evA prakAranI je abhyAsayukta te jJAnayoga kahevAya. parama zreya eTale jenI prApita thavAthI pharI vAra punaH kadI duHkha prApta thatuM nathI, te sthitinI prApti karAvI ApanArA sAMkhyayoganA A ja mukhya be mArgo che. na hi kazcitkSaNamapi jAtu tiSThatvakarma kRt / / kartha vA ne lagatIne vA. tamAma jIvonAM karmo prakRtie ja nizcita karelAM hoya che he ajuna ! vyavahAramAM sarvatra najara karIne je ke koI paNa puruSa eka kSaNa mATe paNa kAma karyA sivAya kadI rahI zake che khare che? jANe kivA apaNe te koIne kAMI karma karyA ja kare che. are ! je ke ghora nidrAmAM paDelo puruSa paNa ajANapaNe AmathI tema ATe che. tema je kAMI karatuM nathI evuM
Page #327
--------------------------------------------------------------------------
________________ 198 ] nA prati hovAra 4o vA ki mIti- [ siddhAntakADa bha0 mI. atre 3/5 kahe che te paNa vAstavika rIte te kAMIne kAMI karma karyA ja kare che; karmo zarIra, vANI ane mane ema traNa prakArathI thAya che. vAstavika rIte te kaI zArIrika karma karyA vagara rahI zakato nathI, prakRtine te svabhAva ja che. kadAca koI kahe ke, huM kAMI karato nathI paNa paDI rahyo chuM, te Ama paDI rahevuM, nidrA levI e paNu vastutaH te karma ja che. te chatAM zArIrika karma karato na hoya te vAcika karma kare che tathA vAcika karma paNa karatA nathI, ema kahe te mAnasika karma te karyA ja kare che, e to darekanA anubhavanI vAta che; kAraNa ke prakRtinA pAzamAM parataMtra banelA ane tenA ja traNa guNanI maryAdAmAM sapaDAyelA evA A badhA ajJAnI cho pAse A prakRti parANe nityaprati kAMIne kAMI karma karAvye ja jAya che. prakRtinA niyata kAryomAM kadI pheraphAra thato nathI zrIbhagavAna atre prArabdhavAda vA niyatinI nizcitatA batAve che. temane kahevAno uddeza e che ke, pratyeka prANI pite huM amuka karma karuM chuM athavA nathI karato, amuka karIza ke nahi karuM, huM karuM chuM te ja karma thAya che ityAdi je je kAMI samaje che, temanI tevI mAnyatA bhUlabharelI hoya che; kAraNa ke prANI mAtrane mATe kayAre, kayAM, ane kayuM karma karavuM te saMbaMdhamAM niyati eTale traNa guNavALI prakRti, mAyA kivA IzvaranI IcchAzakti (vRkSAMka 3) e Izvara(vRkSAMka 2)nI preraNAnusAra prathamathI ja nirNaya karI rAkhela hoya che, temAM koI kadI kiMcitmAtra paNa pheraphAra karI zakato nathI. karma karavAM ke nahi karavA athavA to te kayAM kayAM ane kevI rIte karavAM vagere bAbate arthAta kALa, deza ane kriyAnI maryAdAo pratyeka prANane mATe niyatie prathamathI ja nizcita karAvelI heya che, temAM kiMcitmAtra paNa pheraphAra karavA koI samartha nathI. A niyati, prakRti kivA Izvarane mAyAzakti (rakSAMka 3) e ja pote hiraNyagarbha (vRkSAMka 12)rUpe ane pachI samaSTi abhimAnI brahmadeva (rakSAMka 13) balI potAnA saMkalpa anusAra A virATa (kSAMka 14 tathA 15 g) evuM samaSTirUpa brahmAMDa utpanna kareluM che. temAM RSi, manu, iMdra, Adi diphapALa tathA deva, asura, nAga, manuSya ItyAdi asaMkhya prANIonA je samUhe utpanna thayelA che, te sarva A niyatinA niyata karelA niyamAnusAra potapotAnuM kareluM kArya binacuka karyuM jAya che, AmAM kaMIpaNa chavo vyavahAra daSTie thanArA A prakRtinA niyata kAryomAM kiMcitmAtra paNa pheraphAra karavA zaktimAna hatA nathI, kemake te sarve niyatipAzamAM parataMtra che. AnA vadhu spaSTIkaraNa mATe dehAMta sAthe samajAvavAmAM Ave te tethI vadhu prakAza paDaze. niyatinI spaSTatAne mATe suvarNanuM daSTAMta udAharaNane mATe suvarNa le ane tenA dAgInA banAvavAnA che ema samaje; AmAM (1) suvarNa, (2) dAgInA mAlika, (3) mAlikanI icchAzakti pramANe dAgInAnuM kAma niyata karIne te pramANe karAvI lenAro tathA te barAbara thAya che ke nAha te upara dekharekha rAkhanAro evo eka vizvAsu munIma, (4) jeTalA suvarNanA dAgInA banAvavAnA hoya te suvarNanI eka lagaDI (gALa), (5) dAgIne barAbara banAve eTalA mATe kArIgara para dekharekha rAkhanAro mAlika tathA tenA munImano vizvAsu mahetAjI ke jene suvarNa ane dAgInAonI paNa mAhitI hoya te, (6) kArIgara tema ja, (7) kArIgaroe banAvelA bhinna bhinna lAgInAo ane, (8) te uparanI vividha nAzI vagere kAryo, A pramANenI vyavasthAnI jarUra hoya che. have dAgInA barAbara thayA ke nahi te mAtAjI mAraphata munIma tapAse che ane barAbara nathI, A barAbara che vagere mAlikanI IcchAnusAra zana pasaMda karavAnuM kArya te pote ja kare che. tenI AjJAnusAra mahetAjI dAgInA banAvavAnuM tathA teDavAnuM vagere tamAma kArya kArIgaronI pAse karAve che, paraMtu tethI, utpanna thatuM sukhaduHkha bhogavavAnuM kAma te kArIgaronuM ja hoya che. mAtAjInuM kArya senuM ApyuM te pramANe barAbara pAchuM AvyuM ke nahi tenI khAtrI karI levI ane dAgIne taiyAra thaI 5saMdagI thatAM sadhInI tamAma mAhiti munImane pUrI pADavI eTaluM ja hoya che, tathA kahe ke A sAra nathI te tenI AjJAnusAra kArIgara pAse te pharIthI taiyAra karAve che. kArIgarane te teDIne pharIthI banAva paDe che. Ama sukhaduHkha
Page #328
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhanaJtanizcita brahama hatuM ema umAe kahyuM. A brahmanA vijayamAM ja tame mahimA pAmyA che. [197 to A kArIgarone ja bhogavavAM paDe che. mahetAjInuM kArya te munImanI sUcanA pramANe dAgInA barAbara thayo ke nahi te joI te taiyAra thaye tene batAvI tenI pasaMdagI meLavavI eja heya che; tethI te paNa sukhaduHkhane bhAgIdAra nathI. mAlikanI preraNA pramANe dAgInAo taiyAra thayA eTale tenI AjJA pramANe munIma tene svAdhIna kare che, eTale tene paNa sukhaduHkha nathI. suvarNa tathA alaMkA sAthe IzvarI mAyAnI sarakhAmaNI A dAMtamAM jaNAvyA pramANe suvarNa e AtmA(vRkSAMka 1) samajo. tene te dAgInA ke tenA mAlika, munIma, mahetAjI, kArIgaro vagere kazAnI paDI hatI nathI ane te dAgInArUpa thavAthI tenA svarUpamAM kAMI vikAra thayo ema paNa nathI; temAM A mAlika munImAdi bhAvo sAva mithyA che; tema A AtmA taddana nirlepa ane asaMga che. suvarNa mAlika jeTalA suvarNanA dAgInA bane teTalA dareka AkArone sAkSI hoya che, tema A Izvara (vRkSAMka 2) sarvanA hadayano arthAta tamAma dazyAdino sAkSI athavA draSTA che, ema samaje. tenI IkSaNa(preraNA) zakti anusAra jema munIma mahetAjIne suvarNa ApI tenI mAraphate kArIgara pAse aneka prakAranA dAgInAo banAvarAvI levAnuM kArya kare jAya che, tema IzvaranI "hu' rU5 mAyA, prakRti kiMvA niyati zakita(vRkSAMka 3) e munIma che, ema samaje, tenI AjJA pramANe ja mahetAjI ane kArIgarane vartavuM paDe che, tema A niyati kiMvA mAyA(vRkSAMka 3)nI AjJA mujaba avyakata prakRti(vRkSAka 4) ardhanArInaTezvara(vRkSAMka 5) tathA mahAprANavRkSAMka 6 )ne vartavuM paDe che. teo A niyati saheja paNa ullaMghana karI zakatA nathI. jema jeTalA sonAnA dAgIne banAvavA hoya teTalA suvarNane eka goLa tathA temAMthI kayA kayA dAgInA banAvavA tenI tamAma sUcanAo munIma mahetAjIne Ape che: A suvarNano goLe kiMvA lagaDI e AtmAnuM avyakata svarUpa(vRkSAMka 4) samaje, temAM bhAvi aneka brahmAMDanA samUhA, tathA temAM cAlanArA tamAma vyavahAranI nizcitatAnuM bIja hoya che. A samagra brahmAMDa utpatti pUrve ane vilaya pachI A avyakta tatvamAM ja rahe che. jenA para mAlika tathA munImane paNa vizvAsa che, tathA jene dAgInAnuM paNa saMpUrNa jJAna che, evo je maDelAjI ko te kriyAzakita tathA jJAnazakitayukata evuM ardhanArInaTezvara kivA prakRtipuruSanuM aikyarUpatasvavRkSAMka 5) samaje ane kArIgaro eTale mAruM mAruM kahI miyA pahaMkAra dhAraNa karanAra mahAprANa kiMvA jIvAtmA(vRkSAMka 6) samaje. Ama mamabhAva dhAraNa karanArA mithyA abhimAnI cho to asaMkhya hoya che. have dAgInA banAvavA mATenAM sAdhane hathiyAro vagere te mahattattvathI brahmAMDa(vRkSAMka 7 thI 14) sudhInA bhAve samajavA, tathA dAgInA upara je vividha prakAranI nakazI heya te citravicitra cauda leka vaDe vyApeluM evuM samaSTirUpa A carAcara sthaLa brahmAMDa(vRkSAMka 15 pa thI 4) samajavuM. daSTAMte haMmezAM ekadezIya hoya che, te lakSamAM rAkhavuM. kaI pUche ke, A dAgIne koNe banAvyo ? to tenA uttaramAM kArIgare (sonIe); tema A sarva jagatAdi anaMta sRSTino katI koNa? te jIve kiMvA mahAprANa(vRkSAMka 6), prakRtinA aMza vaDe kArya karavAnuM ane sarva do tathA tripuTIthI UpajatAM sukhaduHkhAdi bhegavavAnuM kAma tenuM ja hoya che. A mahAprANa kiMvA jIva e virATa puruSa kivA Izvara(vRkSAMka 2)ne samajavo. vastutaH e Izvara pote ja prakRti ane jIvAdi rUpe vAsanAvazAta anaMta samaSTi ane vyaSTi AkAronA samUha vaDe sthaLa ane sUkamarUpe carAcara dasyAdimAM sarvatra vyApI rahelo che. kArIgara sonIne aMdarakhAne jema dravya meLavavAnI vAsanAo hoya che tema A jIvAtmAmAM paNa aneka prakAranI citravicitra anaMta vAsanAo aMdarakhAnethI bharelI hoya che, tene pAra nathI; tethI ja te prakRtipAzamAM baMdhAI sukhaduHkha bhogavyA kare che. mahetAjI te munIma ane sonI e benI vaccene eka dubhASiyA je heya che, eTale tene harSa zeka vagerenuM kAMI projana hetuM nathI; tema A ardhanArInaTezvara (vRkSAMka 5)nuM samajavuM. have munIma eTale mAyA, prakRti arthAta "'rU5 AbhAsa athavA skara(vRkSAMka 3), te te A tripuTInA sAkSIbhAvamAM sthita rahI A sAruM che, A sAruM nathI, A duHkhI thaye, A
Page #329
--------------------------------------------------------------------------
________________ 200 ]. saMto daiva vivAdAra prati | jaina che [ siddhAntakASTha bha0 gI. ave 3/5 sukhI thayo, ityAdi jANavAnuM kArya kare che ane IzvaranI kALa jivA IkSaNazaktine lIdhe "su" "hu" evA @Abhane pAmI traNa guNa dhAraNa karIne carAcarane niyamamAM rAkhanArI niyatizakitarUpa bane che, enI AjJA vagara kAMI paNa thavuM zakaya nathI, tema tenI AjJAnuM ullaMdhana paNa kaI karI zakatuM nathI. A niyati e ja prakRti vA mAyA(vRkSAMka 3) samaje. niyatine je draSTA athavA sAkSI te Izvara(vRkSAMka 2) samaje. te potAnI kALarUpa IkSaNa zakti vaDe darekanA hRdayamAM "huM" "huM" evA bhAvanI phuraNAne preraka hoya che, tethI te sarvane mAlika gaNAya che. ATaluM thavA chatAM paNa suvarNamAM jema kiMcitmAtra vikAra thavo saMbhava nathI, tema anirvacanIya evA AtmA(vRkSAMka 1)mAM kiMcitmAtra paNa vikAra tha saMbhavato nathI, eTaluM ja nahi paraMtu te potAnA svarUpathI kadI paNa bhraSTa thatuM nathI. darekamAM puruSa ane prakRti e baMne aMzenuM mizraNa hoya che upara je mAyA, niyati kivA IzvaranI zaktirU5 "huM" (vRkSAMka 3) tathA avyakta (vRkSAMka 4) zaktio kahI temAM purU kiMvA Izvara(vRkSAMka 2)nI preraNAne aMza te heya che ja te bhUlavuM nahi, eTale mAyA(vRkSAMka 3)mAM puSpAMza(vRkSAMka 2) tathA avyakata prakRti(vRkSAMka 4)mAM purUSa(vRkSAMka 2) tathA prakRti(vRkSAMka 3) e baMnenuM mizraNa hoya che. A rIte prakRti(vRkSAMka 3)mAM je puruSo aMza tene sadAziva athavA vAsudeva kahe che, tathA zakitane je aMza tene mAyA athavA prakRti kahe che, avyakta(vRkSAMka 4)mAM je puruSano aMza te ziva ane zakitano aMza te avyakata prakRti che, ema samajavuM. Ane pradhAna paNa kahe che. ardhanArInaTezvara(vRkSAMka 5)mAM paNa bhAvi dayAbhAsa prakaTa karanArA evA prakRtipuruSanA nAnazakita tathA kriyAzaktinA aMzonuM mizraNa samabhAge hoya che tene ardhanArInaTezvara kiMvA prakRtipuruSa ema paNa kahevAmAM Ave che. AmAM jJAnazakti je puruSAMza te ziva(naTezvara) tathA kriyAzakita prakRti aMza te zakti(ardhanArI) che ema samajo, AmAM bhAvi dazyAdi rUpe pratIta thanAruM anaMta AkArAdivALuM dazya jALa khaDuM karavAnI jJAna ane kriyAnA mizraNayukta aneka zaktio sUmarUpe rahelI hovAthI te baMne zakitaonuM mizraNa jIvAtmA kiMvA mahAprANa (vRkSAMka 6)mAM tathA tenA tamAma kAryamAM eka sAthe ja raheluM hoya che. jemAM dareka manuSya mAruM zarIra ema kahe che, tyAre te temAM " huM" ane "mAruM" evI be vastuo judI pADIne pratyakSa batAvI zakato nathI, paraMtu zarIra pratyakSa batAvI zakAya tevuM hoI tene A mAruM zarIra che ema kahenAre "huM" te adazya rUpe hoya che; te kAMI netra vaDe joI zakAtuM nathI, paNa phakta jJAna vaDe ja jANI zakAya tevo che, AthI temAM "huM" ne je aMza te jJAnazakita tathA mAruM eTale mamatvabhAvane je aMza te kriyAzakti samajavI. A rIte ja A ardhanArInaTezvara tattvanA aMze carAcara dayAdimAM eka sAthe ja rahelA hoya che. jema munIma mAlikanI AjJA mujaba mahetAjI dvArA potAnA kArIgara pAse dAgInAo taiyAra karAvI le che, tema A "huM" (vRkSAMka 3) ardhanArInaTezvara(vRkSAMka 5) dvArA avyaktaprakRti(kSAMka 4) eTale suvarNanI lagaDIne zuddha karAvI jIvAtmA(vRkSAMka 6)mape kArIgara pAsethI aneka dAgInAo banAvI le che. arthAta A kArIgara e te jIva(vRkSAMka 6) che, tathA suvarNa goLa athavA lagaDI te avyakta(vRkSAMka 4) che, ema samaje. have suvarNamAMthI amuka amuka prakAranA dAgInAo banAvavA evA prakArano prathama manamAM nizcaya karavo paDe che, te ja A avyakata(vRkSAMka 4) mAMthI vyakta thavA pUrvanuM vyaktAbakata tattva heI tene ja ardhanArInaTezvara kiMvA prakRtipuruSa kahevAmAM Ave che(vRkSAMka 5). A tatva eTale ja sarva kArIgaro upara dekharekha rAkhanAre mahetAjI samaje. Izvara(vRkSAMka 2) te potAnI kALarUpa IkSaNa eTale IcchAzakti vaDe "huM"(vRkSAMka ) ne mULa preraka che. tenI sattAnA AdhAre A "huM" (rakSAMka 3) pate pitAnI A traNa gurunA mizraNavALI avyakta divA aprakaTa saMkalpazakti(kSAMka 4) dvArA pitAnA hAtha nIcenA prerakane arthAta ardhanArInaTezvarane sUcanA Ape che. A "huM"(vRkSAMka 3)nI je abaka zakti(kSAMka 4) che tenA AdhAre preraka(vRkSAMka 5) kAjala - - -
Page #330
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana] umAnuM kathana sAMbhaLI IMdra nigI thayA, te brahma hatuM ema iMdre sauthI prathama jANyuM. [201 ane kArIgararUpa jIvAtmA(vRkSAMka 6) pAse te kA` letA rahe che. vAsanA e ja jIvAtmAne khArAka kivA rAkti che. anArInaTezvara(vRkSAMka 5) e te A avyakta(vRkSAMka 4) tathA mahAprANavRkSAMka 6)nuM joDANa karanArA sAMdhA kahevAya. A anArInaTezvara e bane eka bIjAne cheADIne kadI paNa rahI zakatAM nathI. zaktirUpe vyakta thavuM tathA ziva(puruSa)rUpe tene sUkSma rIte preraNA karavI e mujaba carAcaramAM A che zAnuM eka sAthe ja astitva hoya che, je upara kaheluM che; temAM prakRtyaza e zakti tathA puruSAMza e jJAna kahevAya che. have upara kahI gayA tema A jIva kivA zakti ke jene mahAprANa paNa kahevAmAM Ave che (vRkSAMka 6 jue) te pAte te A IzvarIya sattAne AdhAre niyata thayelA dheAraNe ardhanArInaTezvara taraphathI sucanA thayA mujaba avyakta(vRkSAMka 4)mAMthI prathama virATanA sUkSma deharUpa aparA prakRtinA aMtaHkaraNa(vrukSAMka 7) rUpe bane che, te ja mahattattva kahevAya che. A mahattattvamAM je zivAMza te virATanuM aMtaHkaraNa tathA zaktiaMza te mahAmAyA rUpa che, ema samajo (vRkSAMka cha juo); bAda te mahattattva peAte ja niyatinA saMkalpavazAt ahaMkAra dhAraNa kare che, temAM puruSAMza te devatA rudra hAI prakRtyaza te ahaMkAra jANuvA(vRkSAMka - jIe); temAMthI eka zAkhA virATanA citta rUpe prakaTa thavA pAmelI che, temAM puruSAMza kivA devatA kSetrana (viSNu vA yajJanArAyaNa) tathA prakRti aMza te citta che. AmAMnA puruSAMzane yajJanArAyaNu, viSNu athavA sarvitA deva paNa kahe che(vRkSAMka 9 jIe); pachI te mahat prakRti ja virATa puruSanI buddhirUpa banelI hAI tenA devatA brahmA che(vRkSAMka 10); temAM brahmA puruSAMza tathA buddhi e zaktiaza samajavA; pachI te ja A niyatinA saMkalpavazAt virATanA manarUpa banelA che(vRkSAMka 11), te mananI aMdara je puruSAMza che te caMdra kahevAya che tathA prakRtine a`za che tene mana kahe che. ahaMkAramAMthI bIjI peTA zAkhA sattva, raja tathA tama e pramANe guNudaka krame vaikrArika, taijasa ane tAmasa rUpe banI te ja krame karyAM eTale adhidaiva (devatA), kAraNa eTale adhyAtma (iMdriya samUharUpa) tathA kAya eTale adhibhUta (sUkSma tanmAtrA saha paMca mahAbhUtAdi) rUpe banelI che(vRkSAMka 8nA peTAmAM AvelA 1thI tathA vra, jJa, jUnA peDhAMtara bhAvA jue!). atyAra sudhInAM tamAma mizraNNA(vrukSAMka 2 thI 11) hiraNyagarbhAmAM ekatra thavA pAmelAM che(vRkSAMka 12); AmAMthI aneka brahmAMDAnI utpatti karanArA asa`khya brahmadevAnI utpatti thayA ja kare che (vRkSAMka 13), A rIte IzvarIya preraNAtmaka sakalparUpa niyatinI ziva nAmanI avyakta zaktinI sattA vaDe sUtrAtmArUpa jIvAtmAe virATapuruSanA sthULa deharUpa A satra caudalAkathI vyApelA carAcara brahmAMDA utpanna karanArA asaMkhya brahmadevA nirmANa karelA che(jue vRkSAMka 13) ane te brahmadevAe niyatinI sattAnusAra peAtAnAM sa'kalpabaLe virATanA sthULa dehavALA aneka brahmAMDA nirmANa karelA che(jue vRkSAMka 14thI 156), je dareka brahmAMDAmAM AgaLa batAvI gayA tema veda saha cauda lAkanuM prAkakSa thayeluM che. A rIte niyatinI sattA vaDe A saM taMtra cAlI rahyuM che, temAM kAI kiMcitmAtra paNa pheraphAra karavA samartha nathI(vrukSane mATe kiraNAMza 36 pAna thI100 ane samajUtI mATe kiraNAMza 37 jIe). sAdhana vagara kevaLa saMkalpathI ja brahmAMDa zI rIte nirmANa thAya ? brahmadeve A satra sthULa brahmAMDAdimAMnA cauda leAkanuM sarjana zvarIya zakti vA niyati athavA prakRti (vRkSAMka 2)nI sattAthI keAI paNa sAdhana vagara kevaLa saMkalpabaLa vaDe ja kareluM che, ema kahevAmAM AvyuM, te zI rIte saMbhave tenI nIcenA dRSTAMtathI spaSTatA thase, vyavahAramAM dareka manuSyane svapna Ave che e vAta teA nirvivAda che. keAI paNa manuSya sUtI vakhate Aje ApaNane amuka amuka prakAranuM svapna Avaze mATe amuka amuka sAdhane ApaNI pAse hovAM joI e ema vicArI keAI paNa prakAranAM sAdhane pAse laI ne sUtA nathI, chatAM svapnamAM tA anekavidha manuSyA, meATA meATA samudro, pahADA tathA AkAzAdi paMcamahAbhUtA, moTAM moTAM sAdhana sa'panna zaherA vagere jAgRtinI mAphaka ja jue che; ane vyavahAra paNa kare che, ema teTalA vakhatane mATe tA tene nizcita mAlUma paDe che. A badhAM svapnamAMnAM dazyA nirmANu karavAne mATe pratyeka manuSyanI pAse sAdhana zuM hAya che? svapnamAM jovAmAM AvatA A meDhA meATA pahADA, samudro taLAvA, zaherA, araNyA
Page #331
--------------------------------------------------------------------------
________________ 202] tasmA jo tevA vAtAva- (siddhAntakA bha0 gIra aka 3/5 temaja paMcamahAbhUto kyAMthI AvyAM tene mATe zuM sAdhana hatuM arthAta te sarvarUpe te A svapna dekhanAra vyaktine potAnA AtmAnA adhiSThAna vaDe IzvarIya sattAthI prerita evuM svamAnya ja anaMta AkAre bhAse che, eTale A svamathI jenAra manuSyane to te kevaLa pitAnA saMkalpabaLa vaDe ja bhAse che, tethI te tene brahmadeva thayo. ema samaje. te pramANe ja brahmadevane paNa cauda lokathI bharapUra evuM A brahmAMDa nirmANa karavAne mATe itara koIpaNa sAdhananI apekSA hotI nathI. te te kevaLa potAnA saMkalpabaLa vaDe ja A sarva nirmANa kare che. svamamAM dekhAtA keI paNa manuSya athavA deva pitAnI sthitimAM yatkiMcita pheraphAra karavAne zaktimAna hatA nathI, kemake teo te svama jonAra jIvAtmAnA saMkalpane adhIna hoya che. teo svataMtra hotA nathI; te pramANe A brahmAMDa madhyenA tamAma jIvo A niyatinI sattAne adhIna hovAthI arIsAmAMnAM pratibiMbonI jema parataMtra hoya che. arIsAnI sAme jevuM biMba hoya tevuM ja tenuM aMdara pratibiMba paDe che. koIne meM upara DAgha hoya ane je te arIsAmAM joze te tenA pratibiMbamAM paNa moDhA para DAgha ja dekhAze, kAraNa ke, te pratibiMba pote potAnA moDhA uparanA DAghAo bhUMsI nAMkhavAne mATe asamartha che. je biMba te DAghAo bhUMsI nAMkhe to pratibiMba paNa tema kare; te mujaba A sarva ajJAnIo prakRtine vaza thayelA evA parataMtra cho che. te to bicArA A prakati, mAyA athavA niyatinI sattAthI paravaza banelA hoI tenI irachA pramANe ja niyata karma karavAvALA ane tadana parAdhIna hovAthI A prakRti teonI pAse traNa gunA Azraya vaDe nitya kAMIne kAMI karmo karAvyA ja kare che. A saMbaMdhamAM nizcitatAne mATe nIcenuM zAstrakathana ApavuM ucita lAge che. kevaLa kavine nigraha e sAce tyAga nathI. jyAM sudhI deha rahe tyAM sudhI samAna citta rAkhI je karmendriya vaDe yogya vyavahAra karatA nathI te tatvajJa nathI paNa daMbhI kivA zaTha che. jeo tane nahi jANavAthI ajJAnamAM ja DUbelA rahe che, teo ja pitAnI A bALabuddhi eTale ajJAnane lIdhe deha vaDe svAbhAvika rIte ja grahaNa karAyelI avasthAo thakI nAsavA mAMDe che arthAta karmendriyonA svabhAvasiddha karmono tyAga karavAnI icchA seve che, paraMtu jyAM sudhI tala heya tyAM sudhI temAM tela hoya che, tema jyAM sudhI deha hoya tyAM sudhI prArabdhavazAta eTale niyatinA saMkalpa DivA irachA mujaba kAMIne kAMI karmo to te karyA ja kare che. A rIte je manuSya A deha saMbaMdhI dazA arthAta niyatinA niyama pramANe indriyonAM TharelAM svabhAvajanya karmo karato nathI ema kahevA mAge to te vAta AkAzane talavAra vaDe kApI nAMkhavAnI jema taddana azakya che. vAstavika dehadazAo saMbaMdhI sarvottama tyAga to te ja che ke, yoga eTale cittamAM saMkalpa UDatAM ja tene A sarva AtmasvarUpa che evA prakAre tarata dAbI devA aMtaHkaraNamAM viSayonuM skuraNa ja thavA nahi devuM. A prakAranA vegane lIdhe cittanI je samAnatA athavA niHsaMgatA thavI e ja sAco tyAga che; bAkI kevaLa karmendriya tarapha cita sthira rAkhI eTale kameM kiyene ja haTha vaDe rokI rAkhavI ane manamAM te aneka viSayanuM samaraNa karatAM rahevuM e dehadazA saMbaMdhI tyAgane sAcA upAya nathI. deha hoya tyAM sudhI jJAnIo paNa prArabdha bhegave che. jJAnI puruSe paNa aMtaHkaraNamAMthI samatAne tyAga thavA nahi detAM eTale aMtaramAM viSayonI vRttionuM utthAna thavA nahi detAM asaMga athavA anAsakta thaI pitAne deha rahe tyAM sudhIne mATe A deha saMbaMdhI dazA eTale prArabdhavazAta niyatithI nizcita thayelAM karmokiyonAM svabhAvajanya karmono vyavahAra sadAcArane anusarIne karatAM rahevuM; eTale tenI vyavahAra daSTie jovAmAM AvatI kAyika, vAcika ane mAnasika Adi sarva kriyAo guNayukta nahi paNa sakpA ja hoya che. kemake te guNethI para arthAta tadrupa (AtmarUpa) banela hovAthI tenI vyavahAradaSTimAM dekhavAmAM AvatI saghaLI kriyAo paNa vAstavika sakpa ja heya che. tevA brahmaniSTha mahApuruSane AcAra svatasiddha ane svAbhAvika thatuM hovAthI tene zAstrakAro sadAcAra kahe che.
Page #332
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] tethIja A anyAdi traNe devatAo bIjA devatAne mATe atyaMta pUjya yA zreSTha thayA. [ 204 tethI tevA AtmArAma puruSe sadAcAra anusAra eTale svAbhAvika rIte ja zuSkaparNavata kriyAo karavI paNa mana, buddhi Adi jJAnendriyo vaDe viSayAdinuM ciMtana karIne harSa zokAdi vikAravALA thaIne kadI paNa rahevuM nahi. brahmAthI mAMDIne sarva uttama cittavALA jIvanmukta puruSo paNa niyata thayelI A avasthAmAM ja sthita rahe che, kemake niyati kivA daivano evo ja nizcaya che. ajJAnI che ane jJAnI mahAtmAo tathA je je kAMI A dazyavarga rUpe raheluM bhANe che, te sarva jema nadI, nALAM vagerenuM jaLa haMmeza samudramAM ja jaIne maLe che, tema niyatie nizcita karelA niyama arthAta deva tarapha ja vaLe che; tenI pravRtti A niyati niyamAnusAra ja thAya che, mATe jJAnI puruSo paNa mana, buddhi Adine samAna rAkhI, eTale (AtmaniSThAmAM sthita rAkhI) pitAne deha hoya tyAM sudhI cAlu rahenAra prArabdhajanya arthAta pAchalAM pakva karmonuM phala bhogavavAne mATe ja karmokiyono vyavahAra cAlu rAkhe che; A rIte teo prArabdhajanya karma saMpUrNa thatAM sudhI vyavahAramAM rahI potAno samaya jIvanmukta dazAmAM vyatIta kare jAya che. prArabdhane oLaMgI zakAya ke? ajJAnI puruSo prArabdha pramANe dazA AvI paDatAM hadayamAM khedane pAme che, tethI temanA upara je sukhaduHkha * AvI paDe te vaDe teo AkuLavyAkuLa banI jAya che, tathA aMdarakhAne to aneka viSayavAsanAone hadayamAM dhare che; AthI te hajAro deha dhAraNa karavAmAM kAraNabhUta bane che. Ama anaMta prakAranI viSayavAsanAvazAta tenuM prArabdha paNa tarehatarehanuM badalAyA ja kare che. amuka prANIe amuka janmamAM, amuka prakAre sukhamAM rahevuM ane amuka prakAre duHkhanI dazAmAM rahevuM, evuM je kAMI jIvoe pitAnAM karmAnusAra pitapotAnA lalATamAM lakhAyeluM hoya che, te ghoraNe niyata thayelI prArabdhanI nizcitatA anusAra ja tene vyavahAra karavo paDe che; eTale ajJAnI che ke jJAnI che te baMne paikI kaI paNa zarIra hoya tyAM sudhIne mATe prArabdhane oLaMgI zakAtuM nathI (zrI yo ni pU. sa. 104, 0 39 thI 49). A sarva prakRtiartha ke puruSArtha ? atre evI zaMkA thavA saMbhava che ke, "e pramANe je niyatitaMtra badhuM nizcita ja heya te pachI zAstramAM puruSArtha karavAnuM kahevAmAM AveluM che, tenI siddhi thatI nathI; eTaluM ja nahi, paNa pachI AtmajJAnarUpa puruSArthane mATe paNa prayatna karavAnI jarUra raheze nahi te paNa prArabdhavazAta thaze?" evI zaMkA kaI kare te te nirarthaka che. kemake vyavahAra dRSTithI vicAra karIzuM te paNa jaNAze ke, vyavahAramAM koI ApaNane maLe te tene "tamArI prakRti sArI che?" e prazna pUchavAmAM Ave che, tamAre "puruSa sAre che?" evuM kadI keIne pUchavAmAM AvatuM nathI, te Ane zuM samajavuM? prakRti ke purUSa ? je vyavahAramAM paNa Ane prakRti ema kahevAmAM Ave che te pachI prakRti dvArA thanArAM tamAma karmo prakRtiartha gaNAya, tene puruSArtha kahevuM e zuM nyAyI gaNAze? A rIte nyAyadaSTie vicAra karavAthI paNa e nizcita thAya che ke, prakRti dvArA thanAra tamAma vyavahAra prakRti arthe ja thayelo gaNAya ane puruSa te prakRtithI para evo koI judo ja hovo joIe, ema siddha thAya che. have A puruSa kezu? tene vicAra karavo paDaze. vAstavika rIte A prakRti paNa jenA Azraye ane sattA vaMDa rahelI che te ja puruSa che, ema vicArane aMte jaNAI Avaze, A puruSanI prAptine mATe je prayatna e ja puruSArtha gaNAya. te puruSa svataMtra, asaMga tathA sarva sattA ane sAkSInA paNa adhiSThAnarUpa heI A prakRtinuM astitva paNa tenI sattA vaDe ja bhAse che. e rIte puruSanI sattA vaDe ja bhAsatI A prakRti potAnA niyaMtA puruSane maryAdAmAM kevI rIte laI zake? athata sacita, prArabdha ane kriyAmaNu e traNe te prakRtinA dharmo heI je potAne huM eTale puruSa, cetanya, prakRtithI pazu para e asaMga AtmA che, AtmasvarUpa evA mArAmAM prakRtinuM astitva kadApi heI zake ja nahi ema 1 saMcita, prArabdha ane kriyamANa saMbaMdhe spaSTatA mATe zrI kRSNAtmaja vasudhA prakAzana 4, mahAkAlapakSa vaka bhAga 1, himAMza ! e
Page #333
--------------------------------------------------------------------------
________________ 204 ] acAnveSAjyapAtrate navA vase- [ siddhAntakAraDa bha0 gIra a03/9 samaje che, te ja A prakRtinI paravazatAmAMthI chUTI zake che; paraMtu je huM zarIra chuM evuM abhimAna rAkhe che, teo A prakRtinI paravazatAmAM sapaDAyelA vAsanAtmaka dIna ane pAmara evA ajJAnI chavo , ema jANavuM. karmendriyANi sazyamya ya Aste manasA smaran / indriyAnvimAtmA mithyAcAraH sa ucyate // 6 // yastvindriyANi manasA niyamyArabhate'rjuna / karmendriyaiH karmayogamasaktaH sa viziSyate // 7 // - mithyAcArI ane atyAcArImAM bheda zrIbhagavAna kahe cheH he arjuna ! A niyatinI paravazatArUpa beDImAMthI chUTavAne mATe A lokamAM (1) jJAnayoga ane (2) karmayoga rU5 be niSThAo upara kahelI che. tenuM aMtaHkaraNamAM avalaMbana nahi karatAM jeo kevaLa bAda ikiya arthAta kamekino saMyama karI amo saMyamI chIe ema batAve che ane manamAM te anekavidha viSayonuM ciMtana karyA kare che, tevo mUDha pustha mithyAcArI, dAMbhika athavA DhegI kahevAya che; kAraNa ke, sthaLa dvAra: thatAM karmo te niyatitaMtranA AdhAre thatAM rahe che, temAM kiMcitmAtra paNa karakAra thaI zakato nathI, je upara jaNAveluM ja che; chatAM uparathI bAhya iMdriyAne vaza rAkhavAne DALa karanArA ane manamAM anekavidha viSayonuM ciMtana karanArA bayAnIe te kevaLa dAMbhika ja gaNAya; paraMtu he arjuna! je mana vaDe sarva ikiyenuM Akalana eTale niyamana kare che, jene IdriyonA viSayo pratye kicinmAtra paNa Asakti hotI nathI, evo puruSa kameM kiyo dvArA karmo kare chatAM paNa te upara kahelA kevaLa kameMdrionuM niyamana karanArAo karatAM atyaMta zreSTha che. udeza e ke, je pu manamAM iMdriyonA anekavidha viSayonuM ciMtana karyA kare che ane bahArathI te lekAmAM jANe moTe saMyamI na hoya tevo DoLa batAvavAne karmendriyone vaza rAkhavAne dAvo kare che, tevA bagabhagatamAM te mithyAcAra eTale daMbha vinA bIjuM kAMI paNa nathI; paraMtu je mana vaDe sarva ikiyAne vaza rAkhI temane potapotAnA viSayothI nivRtta kare che eTale ke aMtaHkaraNamAM IdrinA zabdAdi tanmAtrAo rU5 sUkama viSayonuM utthAna thatAM ja A sarva AtmasvarUpa che, ema kahI tene tarata dAbI de athavA aMtaHkaraNamAMthI viSayanuM utthAna ja thavA nahi pAme e rItanI sAvacetI rAkhe che, te puruSa ja kharo saMyamI kahevAya che. tevA prakAre saMyama karanAra ane indriyonA viSayomAM kiMcitmAtra paNa Asakta nahi thanAro puruSa karmayogI samaja. manamAM saMkalpa UThatAMnI sAthe te tarata AtmasvarUpa che, evuM nizcayapUrvaka jANa upara jaNAvyA mujabanA A sarvAtmabhAvarUpa karmayogane Azraya karI kameMdriya vaDe karmano AraMbha bhale kare to paNa atizreSTha che, emAM jarA paNa zaMkA nathI. zrIbhagavAne atre karmayoga kene kahevo te vyAkhyAnI spaSTatA karelI che. manamAM saMkalpa UThatAM ja te AtmasvarUpa che evI rIte dareka Idriyone potapotAnA viSayomAMthI parAbhukha karanAra ane je IdriyonA viSamAM leza mAtra paNa kadI Asakta thato nathI evo saMyamI eTale jIvanmukta puruSa ja karmayogane AzrayI kahevAya che. tAtparya, karmayogamAM buddhine kevaLa eka AtmAmAM ja sthira rAkhavI, AtmAmAMthI jarA paNa DhaLavA devI nahi, eTalI dakSatA rAkhyA pachI game teTalAM karmone AraMbha karavAmAM Ave topaNa harakata AvatI nathI kemake A pramANe je karmo kare che te jIvanmukta hovAthI karmo karavA chatAM paNa asaMga ja gaNAya che. 1 Aya evI mAyAzakti kivA prakRti eTale adhaTita bAbata karI batAvanArI je mAyA nAmanI zakti, tenuM svarUpa e che ke, cikarasa evA AtmasvarUpane kAraNe aneka vicitra mAsethI bhAsamAna thavuM. A rIte mAyA vaDe game teTalA bhase thavA chatAM paNa AtmA te kadI calAyamAna thatA ja nathI. prakRti, niyati paNa vivartarUpe paryAye tenI ja eka saMzA che. IzvarIzakti paNa te ja kahevAya che (lakSAMka juo ).
Page #334
--------------------------------------------------------------------------
________________ mItAhana] A agni, vAyu ne Idra, teo khacita A brahmanI atyaMta samIpa jaIne sparzI zakayA.[ ra05 niyatuM kuru karma svaM karmajyAyo karmaNaH / zarIrayAtrApi ca te na prasiddhayevakarmaNaH // 8 // niyata thayeluM karma zA mATe karavuM? mATe he arjuna! tuM niyata eTale niyati vaDe nirmANa thayeluM prArabdhajanya karma kara. kAraNa, vyavahAradaSTie vicAra karatAM paNa jaNAze ke, karma nahi karavA karatAM karma karavuM e ja vadhu ucita arthAt zreSTha che. je tuM huM karma nahi kare ema kaheze te tArA zarIrane cAlatA sarva vyavahAra paNa siddha thaze nahi; eTale ke karma rahita tArA zarIrano koIpaNa vyavahAra cAlaze nahi; kemake khAvuM, pIvuM, cAlavuM, UMdhavuM, bolavuM, saMkalpa karavo vagere sarva prakArano kAyika, vAcika ane mAnasika vyavahAra te karma nahi karanArA durAgrahIone paNa nityaprati karavo paDe che. te badhAM karmo nahi te bIjuM zuM kahevAya? je taddana karma rahita banavAne che tene mATe to tArI A naSkarmonI vyAkhyA pramANe zarIrayAtrA samApta karavI joIe, ema ja thAya kharuM ne? vaLI azakya che chatAM tema thAya ema mAnIzuM te paNa liMgadehathI te karmo thatAM ja rahe che. mATe kharI niSkatA te upara jaNAvI gayA tema kazAmAM kiMcitmAtra paNa Asakti nahi rAkhatAM AtmArpaNa buddhithI karmo karavAM te ja kahevAya. tevI niSkarmatA prApta thAya eTalA mATe tane karmayogane Azraya karavAnuM kahevAmAM AveluM che. yahAAtkarmaNo'nyatra loko'yaM karmabandhanaH / tadartha karma kaunteya muktasaGgaH samAcara // 9 // yajJa sivAya itara karyo vaDe ja leke baMdhanane pAme che. he teya! karmacAganA Azraya35 evo je A jJAnayajJa, te atirikta thatAM anya karmo vaDe ja A leka karmabaMdhanane pAme che, eTalA mATe karmavegano Azraya laI A jJAnayajJa25 karmone tuM saMgathI rahita thaI eTale jIvanmukta thaI kara. tAtparya e ke, tane vakhatovakhata jaNAveluM che ke he arjuna ! tuM ane A sarva dazya jALa AtmA ja che, AtmA vinA bIjuM kAMI paNa nathI, AtmA ja AtmAmAM AtmArUpe A badhuM karI rahyo che; ema nizcayapUrvaka samajI indriyo ane tenA viSacenuM aMtaHkaraNamAM kadI paNa rakuraNa utpanna thavA nahi detAM tuM kamane Acara eTale karma kara. zAsavidhi anusAra thatAM karmothI paNa zreya thAya che nityaprati daDha nizcaya vaDe AtmAmAM sthita rahIne karmo karavAthI kadApi karma baMdhana thaI zakatu nathI, tenuM vivecana upara kahevAmAM AvyuM che; have ajJAnIonI daSTie eTale vyavahAradaSTithI vicAra karIzuM to paNa jaNAze ke, vedAdi zAstromAM batAvela vidhi anusAra yajJayAgAdi karmo karavAmAM Ave to te paNa kame kame chevaTe karmabaMdhanamAMthI cheDAvavAne ja kAraNabhUta banI aMte sarva saMgothI mukta kare che. padArthonA grAhatyAjyane niyama zAstramAM amuka padArthone tyAga karavo kiMvA amukanuM grahaNa karavuM evA prakAre je vidhi ane niSedha nirNaya karyo che, te A apauruSa evI vedajJAnusAra thatI yajJAdi kriyAomAM upayogamAM AvatA padArtho uparathI ja karavAmAM Avela che. je padArtha yajJayAgAdi kriyAomAM vaparAya che te prA tathA temAM vaparAto nathI te tyAjaya; temAM paNa satva, raja ane tamoguNanA mizrazudine lIdhe puSkaLa bheda paDe che, te sarvane vicAra karI vistAra vadhArI viSayAMtara karUM yogya nathI; paraMtu atre phakata saMkSepamAM ja teno vicAra dorAka ja kAna -
Page #335
--------------------------------------------------------------------------
________________ 206 ]. niyamo rivAjA trati na. [ zilAntakAraDa bha0 gI a03/9 karIzuM. jema kAMdA, mULA, gAjara kiMvA lasaNa e kAMI yajJamAM khAsa Ahuti vageremAM athavA devatAnA pIThapUjanamAM upagamAM AvatAM nathI, tethI te tyAjya gaNela che. sivAya zAstranI daSTie vicAra karatAM paNa jaNAze ke, je padArthone zAstramAM zreSTha gaNavAmAM AvelA che te padArthone sAtvika, rAjasa ane tAmasa aMzanA prAdhAnya vaDe zreSTha kiMvA kaniSkapaNuM prApta thayeluM che. kAMdA, lasamAM tame ane jene aMza vadhu pramANamAM hoya che jyAre IzvaraprApti mATe te sattvaguNanuM prAdhAnya vadhAravAnI ja jarUra hoya che, tethI tenuM sevana zAstromAM tyAjya hevAnuM batAvavAmAM AveluM che; sivAya aihika vijJAnazAne paNa temAM saMbaMdha che. grAhyAgrAhya padArtho tathA aihika vijJAna dareka prANInA jIvanamAM piSakarUpa nIvaDe evA AhAravihAranI tene jarUra hoya che, kemake jagatamAM (1) tIkhA, (2) khArA, (3) khATA, (4) kaDavA, (5) tUrA ane (6) phikkA evA cha prakAranA raso hoI manuSyane potAnuM jIvana TakAvavAne mATe A parasenI jarUra hoya che; tene salama vicAra karIne maharSioe e raso kayA kayA padArthomAM keTakeTalA pramANamAM hoya che, teno nirNaya karI jemAM paranuM mizraNa gya pramANamAM hoya evA padArthone agrasthAna ApeluM che. kAMda lasaNumAM atyaMta tItAno aMza vadhu pramANamAM hovAthI tene nityaprati khAvAthI tAmasatti vadhe che, chatAM jarUra paDe tyAre oSadhi tarIke je teno upayoga karavAmAM Ave to te gu sukArI nIvaDe che. temAM vAtAdi doSa naSTa karavAno guru hoya che, vaLI temAM parasenuM mizraNa yogya pramANamAM hetuM nathI, AthI te nityanA upayogane mATe varSa gaNelAM che. A pramANe manuSyanA zArIrika tema ja mAnasika svAsthanI daSTino paNa saMpUrNa vicAra karIne tene je thakI atyaMta sukha ane zAMtidAyaka evA zreya mArganI prApti thAya e prakAra nI sAM yojanA zAstrakAroe TharAvelI che; eTalA mATe jeone AtmarUpa jJAnayajJanI kalpanA chetI nathI, evA ajJAnI paNa je potapotAnAM zAniyata thayelAM tamAma karmo paramezvaranI ArAdhanA rUpe vedazAstramAM batAvelI rIti anusAra karyA kare, te te vaDe paNa chevaTe te karmabaMdhanathI mukata thaI kRtArtha ja bane che. A badhuM ya rUpe kema ? tAtparya, AmAM bhagavAne arjunane batAvelA yajJane uddeza e ja samajavo ke, IzcarApaNa buddhithI karavAmAM AvelAM dareka karmo yajJarUpa hoI tene aMta te chevaTe eka jJAnayajJamAM ja thAya che. A sarva yajJa25 kema kahevAya che, te saMbaMdhamAM vicAra karavAthI jaNAze ke, nivikAra, ni:saMga, nirviSaya ane anirvacanIya evA AtmA (vRkSAMka 1)mAM "huM" (vRkSAMka 3) evI phuraNA thavI kadI paNa zakya nathI. A "huM"nuM dhAraNa to jene Izvara, puruSa kivA yajJadeva (kSAMka 2) komAmAM Ave che, teno IkSa (kALa) zakti vaDe thavA pAmela che ane A carAcara anaMta brahmAMDanA samarUpa dazyajALa (kSAMka 4thI 15 gha) te "hu" vRkSAMka 3) evI suraNA kiMvA niyatinA AdhAre ja thavA pAmeluM che. Ama bIjAphara nyAyAnusAra sanuM maLa pAva (vakSAMka 2) maya hovAthI A bhAsanAruM tamAma dazya (vRkSAMka thI 15 ) paNa yazapa ja che, ema samajavuM (juo A maMDaLa 10, sakta 90, maMtra 15. 16 juthage). dehArika nAza pAmanArAM che. A saMbaMdhe zAstramAM AvelA varNanane sAra nIce pramANe che: zrI bhagavAna kahe che: "huM" ke je sarvane yajJa25 Izvara yA AtmA chuM temAM atyaMta dara bhakita rAkhaje. A dehAdika sarva padArtho nAza pAmanArA che, ema jANIne tame sarva sAvadhAnapaNe dharmanuM rakSaNa kare ane yajJAthI AtmarUpa evA mAruM pUjana karaje. tamane sukha ke duHkha, lAbha ke alAbha je je kAMI prApta thAya temAM samatA rAkhI cittane zuddha upa yaJpuruSa kriyA AtmadevamAM ja sthira rAkho, A rIte cittane sArI rIte AtmabhAvamAM . sthira rAkhI ane hAdikamAM udAsIna thaI nitya AtmAmAM ja ramamANa tathA niyama sahita rahevAthI ane
Page #336
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] Ama umA(aparavilA) pAsethI A brahma che ema sauthI prathama teoe jANyuM. [ 200 tamo paNa "huM" ke je bahA5 chuM tene ja pAmaze" (juo bhA. kaM. 10, a0 73, Dheka 18, 21, 22.) uddeza e ke, je karmo IzvarArpaNa daSTithI karavAmAM Ave che te sarva yajJakarmo kahevAya. cha prAkRta sRSTie brahmadeve pUrve eTale prathamanA kalpanA AraMbhamAM yajJanA adhikAravALI manuSyAdi prajAne utpana karI. temane kahyuM ke, A yajJAdi karmo vaDe tamo vRddhine pAme, A yajJa karavAthI tamane te Icchita phaLa ApanAra thaze. tAtparya e ke brahmAe pUrve eTale prathamanA kakSAnA AraMbhamAM je karmanI zarUAta karI te prathamanuM karma e yajJa che. upara kahevAmAM AveluM ja che ke, Izvara(vRkSAMka 2) e ja yajJapuruSarUpa che. teNe utpanna karelI mahattavAdi prAkRta ane vikRta daza sRSTi saMbaMdhe prImadbhAgavatamAM batAvela kama nIce saMkSepamAM ApavAmAM Ave che, tamAma vaTabIja nyAyAnusAra yajJa ja kahevAya che. mitreya kahe che: IzvarIya mithyA saMka95thI uddabhavelA sarvanA Adi kAraNarUpa e "huM" (vRkSAMka che) AbhAsa kivA phuraNA thaIne ja mAyA, prakRti, zakti, mahAniyati kivA Izvara(lakSAMka 2) nI zaktirUpe prathama prakaTa thayelo che. IzvaranA IkSaNarUpa kALane adhIna evI A IzvarIya zakti vA mAyAmAMthI satva, raja ane tamoguNanuM mizraNa jemAM samAna che, evuM avyakta nAmanuM eka tatva ke je sarvenuM pradhAna kAraNa kahevAya che, tenI prasUti thavA pAmelI che. A pradhAna tatva(kSAMka 4) e ja duSyane sukSama ane sthala rUpe prakAvanAruM sarvane bIjarUpa evA mahAtvAdinuM paNa Adi bIja che. A pradhAna tattamAMthI jJAnazakti ane kriyAzakti ityAdi sarvazaktionuM mizraNa jemAM ekasarakhuM che tevuM eka sUkSma tatva prakRtine pAmeluM che. jene ardhanArInaTezvara athavA prakRtipuruSa ema kahevAmAM Ave che (kSAMka 5 juo). temAMthI sarva guNonuM tathA jJAna ane kriyAzaktinuM jemAM mizraNa che, evuM tatva ke je prAkRta vaikRtAdi daza suSTinI utpattinuM Adi kAraNa gaNAya che; te mahAprANa, chava kivA mamabhAva nAmanuM tattva utpanna thayeluM che (juo vRkSAMka 6) tamAMthI mahattavanI utpatti thavA pAmelI che. je Izvara kivA puruSa (vRkSAMka 2)nA aMtaHkaraNapa che. sRSTi saMsAnI zarUAta atrethI ja zarU thAya che. A ja tattva e dazyAdinA sUkSma prAkaTyanuM mULa sthAnaka kahevAya che. A mahatvanI utpatti e ja prAkRta prathama suSTi kahevAya. Ane bhUtaprakRti paNa kahe che (vRkSAMka 9). bAda pAMca tanmAtrA, pAMca mahAbhUto, pAMca jJAneMdriyo ane pAMca karme dvi tema ja tenA devatA tathA mana vagere samabhAva utpanna karavAnuM bIja jemAM che, evo bIjabhUta AkAra (kSAMka 8) utpanna thayo, te prAkRta bIjI sRSTi kahevAya. AnA devatA ddha che. A ahaMkAra (vRkSAMka 8)nI tAmasa, tejasa ane vaikArika evI traNa peTA zAkhAo che te ja ame trIja, cothI ane pAMcamI prAkata sRSTi che. ahaMkAranI peTA zAkhAo prAkRta trIjI saSTimAM prathama zAkhA (1) zabda, (2) sparza, (3) rU5, (4) rasa ane (5) gaMdha e pAMca tanmAtrA tathA temAMthI utpanna thayela, (1) AkAza, (2) vAyu, (3) vahi, (4) jaLa ane (5) pRthvI 1 brahmadevanA divasane kalpa kahe che, teTalo samaya tenI rAtri hoya che. baMne maLIne ahorAtra kahevAya che. vIza ahorAtra eTale eka mAsa, bAra mahinA eTale eka varSa ane te pramANe tenA se varSanuM brahmadevanuM AyuSya hoya che, AthI pUrve eTale brahmadevanI utpatti thaI tenA prathamanA ka5mAM ema samajavuM; kAraNa "dhatA thayA UMkavAdAtha" vidhAtA brahmadeva potAnA prathamanA kalpamAM jevI sRSTinI racanA kare che, te pramANane tene kama tenA se varSa eTale svasvarUpamAM vilaya thatAM sudhIne mATe cAla ja hoya che, eTale ke te potAnuM AyuSya pUrNa thatAM sudhI eka kalpamAM eka prakAranI suSTi tathA bIjA ka5mAM bIjA prakAranI suSTi race ema kkI banI zakatuM nathI. dareka bAladevanI suSTi te prathama kalpamAM thayelA potAnA saMkalpAnusAra pitAnuM AyuSya pUrNa thatAM sudhI temAM jarA paNa pheraphAra nahi thatAM cAla hoya che (vadhu mATe zrIkRSNamaja vAjasudhA prakAzana , mahAkALapuruSa varNana bhAga 1 e). 2 virATapuruSa kriyA Izvara eTale vRkSAMka 2 samane tathA tenI saMkalpazakti te kALa kriyA IkSaNa samaje, ane sajja eTale "huM" "huM" evuM sAraNa thavuM te [ 1kSAMka 3] prakRti, zakti, mAyA divA mahAniyati samane,
Page #337
--------------------------------------------------------------------------
________________ 208 ] tArU dattotitamiva- [ siddhAntakADa bha0 gIva a 3/9 e pAMca bhUtano samAveza thAya che. Ane kArya kivA adhibhUta paNa kahe che (juo vRkSAMka 8/3, 6, 9 bane che. tathA bIjI zAkhA cittarUpe nIkaLelI che. tenA devatA kSetranu, viNa athavA yajJanArAyaNa kahevAya che.. (juo vRkSAMka 9). prAkRta cothI sRSTinI prathama zAkhAmAM pAMca jJAneMdriya ane tenA sthAnake anukrame, (1) kAna, (2) vaMpha, (3) netra, (8) rasanA ane (5) ghANa temaja pAMca kameMdriyo anukrame, (1) moTuM, (2) be hAtha, (3) be paga, (4) zizna ane (5) gudA e. pAMca sthAnake tathA zrotra, rema, cakSu, ji, ghANa, vANI, baLa, gati, reta ane pAyu maLIne daza Idriyone samAveza thAya che, ane adhyAtma kiMvA kAraNa paNa kahe che (juo vRkSAMka 8/2, 5, 8 ane gA); tathA tenI bIjI zAkhA buddhirUpa heItenA devatA brahmA kahevAya che (vRkSAMka 10 juo). prAkRta pAMcamI sRSTinI prathama zAkhAmAM kameMdriya tathA jJAnendriyanA dizA, auSadhi, sUrya, varuNa, vAyu, agni, iMdra, viSNu, prapati ane mitra e daza devatA eTalAM bIjatano samAveza thAya che. Ane kartA kivA adhideva paNa kahe che (juo vRkSAMka 8/1, 4, 7 ane ); vaLI ahaMkAramAMthI nIkaLelI bIjI zAkhA mana tathA tenA devatA caMdra kahevAya che (kSAMka 11). A badhAMnuM sUma mizraNa te ja hiraNyagarbha che(vRkSAMka 12). prAkRta chaThThI sRSTi te A ja. tene sattAzayukta mata kiyA viSNunuM nAbhikamaLa paNa kahe che. A rIte A che prAkRta saSTie samajavI. vakRta suSTie vakRti sRSTi AraMbha brahmadevathI thayela che. viSNunA nAbhikamaLamAMthI utpanna thayelA brahmadeva te A ja (vRkSAMka 13 juo). teNe A virATanA samaSTirUpa evo brahmAMDarUpa pitAno deha utpanna karyo (vRkSAMka 14 jue), tenI aMtargata sAta, ATha ane nava ema traNa sRSTino samAveza thAya che (juo krame vRkSAMka 14, 15 ane 15nI aMtargata Avela , , 1 ane gha). sAtamI sRSTimAM (1) vanaspati, (2) auSadhi (3) latA, (4) vAMsa, (5) virudha ane (6) kSe parvatAdi vagereno samAveza thAya che. A sRSTi sparzajJAnavALI heya che, tenuM caitanya spaSTa jaNAtuM nathI, tene AhAra tathA saMcAra AkAza tarapha UMce hoya che, temAM ghaNu bheda che (vRkSAMka 15 %). tiryo eTale pazupakSInI AThamI sRSTi che (kSAMka 15 Na juo); temAM aThThAvIza prakAre che. A tiryaMca ajANu, tamoguNathI bharapUra kevaLa suMghavAthI jene padArthanuM che tevA ane aMtargonathI rahita hoya che. baLada, bakaro, pADe, kALiyAra mRma, sUvara, rojha, mRga, gADara ane uMTa e be kharIvALAM pazuo; gadheDe, ghaDe, khaccara, garamRga, zarama tathA camarI gAya ityAdi eka kharIvALAM pazuo ane kUtara, ziyALa, nAra, vAgha, mIMdaDo, sasalo, zeDhAI, siMha, vAnara, hAthI, kAcabo ane jaMgalI ghoDe ItyAdi pAMca nakhavALAM prANI ityAdino samAveza thAya che. magara adi jaLacare ane kaMka pakSI, gIdha, vaTa, siMcA, bhAsa arthAta phUkaDo, bhalUka, mora, haMsa, sArasa, cakravAka, kAgaDo ane ghUvaDa Adi pakSI che. A badhAne vakRta AThamI sRSTimAM samAveza thAya che. pRthvI upara AhAra karanArI tathA cotarapha vicaranArI evI eka navamI sRSTi che, te manuSyonI sRSTi kahevAya che (juo vRkSAMka 15 ). A manuSyA o dhaka guNavALI, kama karavAmAM ta5ra ane du:khane ja sukha samajanArA hoya che. A rIte pahADa tathA kSAdi sthAvara (vRkSAMka 15 4), tiryo eTale pazupakSIo (vRkSAMka 15 Na) tathA manuSyo (vRkSAMka 15T)nI maLI traNa kRti saSTio kahevAya che. prAkRta sRSTio sUkSma hoI vaikRta saSTie sthUla hoya che. dazamI sRSTi vakRta suSTiemAM prAkRta sRSTinA aMzonuM mizraNa to e chAvattA pramANamAM hoya che ja. devatAonI sRSTimAM idri je je adhiSThAtrI devatAo che te sarvane samAveza prAkRta sRSTimAM thayela che. te te devatAe ja A vita suSTimAMnA samaSTi ane vyaSTi zarIramAM paNa adhikAnarUpe hoya che ema samajavuM. sanakumAra, sanaka, sanaMdana sanAtana temaja saptaSio, prajApati, manu vagere devatAo te A prAkRta ane vikRta baMne sRSTimAM gaNAya che; eTale ke teono vihAra A baMne suSTiomAM hoya che. A rIte vakata tathA cha prAkRta maLI uparanI nava
Page #338
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] tethI ja iMdra bIjA badhA devatAone mATe sauthI atyaMta zreSTha vA pUjya thayA. [ 209 tathA vakRta ane prAkRtanI mizraNAtmaka eka suSTi maLI kula daza rASTie che(vRkSAMka 13 ane 15 4 juo), baladevanI rAtrie brahmAMDano laya thaI jAya che tathA divase te jyAre punaH jAgRta thAya che tyAre A kamaLamAMthI pUrva kalpamAM laya thayelA lokone sajavA arthe "huM pharIthI kalpanA karIza," A pramANene saMkalpa karI pUrvanI mAphaka ja A vakRta sRSTine pharIthI jevI ne tevI ja utpanna kare che (vadhu mATe zrImad bhAgavata skaMdha 3, a. 10 juo). potAnA AtmAne ja baLavAna mAnatA ane samartha tathA vAstavika ajanmA evA A brahmAe sAya jAtinA devatA tathA pitRgaNane adazyarUpathI sUyA. potAne sujanArA te adazya rUpone pitRgaNuM laI gayA, e adazya rUpane dhAraNa karanArA teo sAdhya jAtinA devatAo thayA. devatAone uddezI arpaNa thatuM thI, tala. anna vagere havidravya te havya kahevAya che ane pitRkAryamAM pitRone arpaNa thatuM anna Adi kavya kahevAya che. A rIte A sAdhya devatAne zrAddhamAM havya ane kavya ApavAmAM Ave che. siddho tathA vidyAdharone brahmAe tirodhAna eTale potAne badhuM dekhavAmAM Ave chatAM pote keAIne na dekhAya evI aMtardhAna zaktinA rUpathI sUjyA, te tiradhAna nAmanuM addabhUta evuM potAnuM pratibiMba joIpate pitAne mAna ApatA sarvasamartha evA brahmAe pitAnA pratibiMbathI kinnare ane kiMguruSone sujyA bAda sRSTi sajavAnI citAvALA brahmAnA zarIranA kezamAMthI sarSe utpanna thayA. A rIte sRSTine utpanna karatAM karatAM strIpuruSanA joDArUpa ane mithanI prajA arthAta manuSya Adine utpanna karanArA manuone jyAre brahmAe sRjyA tyAre temane joI teNe potAne kRtArtha thayela mAnya; kemake atyAra sudhInI sarva sRSTi racavAmAM brahmadevane saMtoSa thayo na hato. kAraNa atyAra sudhInI sRSTi paikI keI AtmajJAna grahaNa karavA samartha na hatI, AthI teNe manuone pitA jevo puruSa deha Apyo. teone jeI sarva devatAo tathA atyArasudhI upanna thayelA sAvyAdi deva tathA jiMpuruSa, kinnarAdi sarve kahevA lAgyA ke, "he jagatrachA brahmadeva ! tamoe manuSyonI prajA utpanna karanArA sarvanA pitA evA manuone sRjyA te ghaNuM sAruM karyuM, kemake A manuonI sRSTimAM manonI utpatti thavAthI agnihotra Adi yajJa kriyAo thaze ane ame temAMnA yajJanA bhAgarUpe ane arasaparasa bane sAthe rahIne khAIzuM ke jethI paraspara baMnenuM zreya thaze. brahmAe tathAstu kahI temane te pramANe vacana ApyuM; tyArabAda brahmAe pitAne priya evI maharSinI prajAne sujI (bhAgavata skaMdha 3, adhyAya 20 juo). pitAnA putra evA maharSie ghaNuM vIryavAna hovA chatAM temanI suSTine jyAre vistAra na thaye, tyAre brahmAe manamAM vicAryuM ke, huM sRSTinA kAryamAM haMmezAM maMDyo rahevA chatAM paNa hajI prajAnI vRddhi thavA pAmatI nathI, mATe nakkI A kAryamAM daiva pratibaMdhaka che. evI rItano vicAra karI teo yogya daivanI vATa jovA lAgyA. Ama keTalAka samaya vityA pachI brahmAnA zarIramAMthI strI ane puruSa ema be rUpo utpanna thayAM, tene kAya eTale brahmAnuM A be prakAranuM zarIra ema kahevAmAM Ave che. te be kI puruSamAMthI prathama svayaMbhu manu tathA strImAMthI zatarUpA nAmanI strI banI. A dviguNa rUpAe methanI sRSTivALI sarva prajanI utpatti karI ke je prajA yajJAdi karI devatAone prasanna karanArI tathA temanI pAse yogya vara prApta karI lenArI thaI (zrIbhAgavata skaMdha 3, adhyAya 12, leka pa3, 54 juo). devatAonI utpatti tathA zarIranI mAgaNuM upaniSadomAM paNa sRSTinI utpatti saMbaMdhamAM nIce mujaba varNana Ave che (juo aitareya upaniSada a0 1 ane 2): prathamataH virATa puruSanA sUkSama dehanI utpatti thaI (vRkSAMka 3 thI 12 A sUkSama utpatti che ema samajavuM), tyAra bAda aMDa utpanna thaye te aMDAkAramAMthI jema pakSI Adi aMDamAMthI bahAra prakaTa che tema prathama virATanuM mukha utpanna thayuM eTale bhedane pAmyuM. mukhamAMthI vANI, vANumAMthI ami, bAda be chiddhovALI sikA utpanna thaI eTale bhedane pAmI, nAsikAmAMthI prANediya, ghAkiyamAMthI (vAyarU5) prANu eTale prANavAyurUpa devatA; bAda AMkhanAM be chidro utpanna thayAM temanI cakSuriMdriya ane cakSumAMthI devatA Adiva; bAda be kAna, karNanA be chidromAMthI zokiya, zodiyamAMthI dizA; bAda tva, sparzendriyamAMthI lema,
Page #339
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra10 ] aAvAsa nanaivikhuM varSa - [ siddhAntakANaka bha0 gIra a0 3/15 ma lemamAMthI auSadhi (A nAmane eka vAyu che) ane tyArabAda hadayakamaLa, hadayakamaLamAMthI mana, manamAMthI caMdra, A rIte virATa svarUpanA zarIramAM ikiyonA AtmarUpa aSTA eTale IzvaranI irachArUpa utpanna thayelA devatAo Ayatana arthAta potapotAnA sthAnake prati prApta thayA; bAda teo azanApipAsA eTale sudhAtRSA vaDe vyAkuLa thayA, tethI A badhA devatAo aSTA Izvarane kahevA lAgyA ke, amArI kSudhAtRSAnI nivRttine arthe annane saMpAdana karo eTale amane ana Apa ke jenuM amo bhakSaNa karIe, AthI te bhraSTAe prathama gAyanuM zarIra utpanna karyuM. A sthAnanI prApti karanArane golokanI prApti thaI ema kahevAmAM Ave che. gAyane zarIra sarva zarIrothI prathama utpanna thayeluM hovAthI gAya ati pavitra manAya che. te gAyanuM zarIra joI devatAo bhraSTa prati kahevA lAgyA ke, A zarIrane uparanA dAMta hotA nathI, mATe te deha bhogane yogya nathI (camarI gAya juo); tyAre bhraSTAe azvanI AkRti utpanna karI. tene joI devatAo bolyA ke, Ane uparanAM dAMto che, paraMtu A zarIra paNa amane bhoga mATe upayogI nathI. Ama gAya A AraMbhamAM sauthI prathama paMkitamAM utpanna thayelA hovAthI azvamedha yajJakAryamAM ane tema dareka kAryamAM gAyane pavitra mAnavAmAM Ave che. virATanA sthala evA samaSTi zarIranI utpatti devatAonuM upara mujabanuM kathana sAMbhaLIne aSTAe devA mATe puruSazarIra darzAvyuM te joI devatAoe ghaNuM sAruM thayuM ema kahyuM. A ja virATa puruSanI zarIradhArI prathama sthUla utpatti che. A zarIra puNyakarmanA heturUpa hovAthI te viSe praveza karavA je je devone je je sthAna straSTAe jaNAvyuM, te mujaba sarva devatAoe upara kahyA pramANenA pitA potAnA sthAna prati praveza karyo. agnie vANIrUpa thaI mukhamAM, vAyudeve prANarUpa thaI nAsikAmAM, Aditya cakSurUpa thaI netranAM chidromAM, dizAoe zrotrarU5 thaI karNanA chidramAM, auSadhi vanaspati devae lemarUpa thaI tvacA vA sparzendriyamAM, caMdramAe manarUpa thaI hadayamAM, mRtyu kivA yame apAnarUpa thaI nAbhimAM tathA jaLe retarUpa thaI ziznamAM praveza karyo. tathA kSadhApipAsane uparanA dareka devamAM akeka bhAga maLe tevI yojanA karI. tAtparya, bhraSTAe A rIte deva ane manuSyane racI temane mATe yajJAdi kAryo utpanna karyA ane te dvArA potapotAnI paraspara abhivRddhi kare,ema kahyuM (juo chAMdegya tathA bRhadAraNyaka upaniSada). rAvaNa vana gg gtvAra prajAti anena prasaviSya'zvameSa dho'stviSTakAmadhuk // 10 // devAbhAvayatAnena te devA bhAvayantu vaH / parasparaM bhAvayantaH zreyaH paramavApsyatha // 11 // yajJAdi dvArA devatAone kema saMtuSTa karavA? bhagavAna kahe cheH he arjuna! pUrva kapamAM devatAone utpanna karyA bAda brahmAe vedAjhAnusAra yAnI utpatti karI tathA te yajJanA adhikAravALI evI prajAne sajIne temane kahyuM ke, he manuSyo ! A yajJAdi karmo vaDe tame vRddhine pAmo ane te karmo tamane tamArI IcchAnusAra phaLa ApanArI evI kAmadhenurUpa bane; eTale A yajJAdi karmo tamane tamArI icachAnusAra phaLa A5nAra thAo. A yajJAdi kAryo vaDe tamo devone saMtuSTa kare ke jethI teo tamane tamArA manoratha pramANe ISTa phaLa Apaze. A rIte parama zreyane eTale jenI prApti thavAthI punaH kadI paNa duHkha thatuM nathI te bhAvane prApta thatAM sudhI paraspara ekabIjAne saMtuSTa karatA rahe; AthI paNa aMte parama zreya evA mekSane prApta thaze. tAtparya ke, A kama thatAM thatAM cittazuddhi thaI suvicAra utpanna thaze ane aMte parama kalyANane mArga maLI paramAtma svarUpanI prApti thaze.
Page #340
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] Idra brahmanI ati samIpa jaI tene sparzI zakyA(tadAkAra banI brahmane jANyuM). [ 211 iSTAmbhogAnhi vo de'vA dAsyante yahabhAvitAH / tairdattAnapradAyebhyo yo aGke stena eva saH // 12 // yazaziSTAzinaH santo mucyante sarvakilviSaH / bhuJjate te tvadhaM pApA ye pacantyAnmakAraNAt // 13 // IzvArA paNa buddhithI thanArA ya vaDe thatI zreyaprApti upara jaNAvyA pramANe karavAthI yajJa vaDe saMtuSTa thayelA deva tamane vyavahAramAM icchita bhoga Apaze. temanI kRpAthI saMpAdana thayelA bhogone temane arthe ApyA vagara je kevaLa pote ja bhagave che te kharekhara cAra ja kahevAya che. A rIte dareka bhegone IzvarArpaNa karavArUpa yajJa karanAra ane temanA prasAdathI bAkI vadhelA eTale avaziSTa rahenAra bhAganuM grahaNa karanArA ziSTajane sarva pApothI rahita bane che. udeza e ke, dareka manuSyanA hAthe nitya jJAta kivA ajJAta evAM ghaNAM pApo thayA ja kare che, tenI nivRtti mATe zAstramAM (1) RSi kivA brahma, (2) deva, (3) pita, (4) manuSya ane (5) bhUta, e pAMca prakAranAM smAta yajJa karavAnI AjJA che. adhikArI puruSoe smRtimAM batAvelA A smAta ya te zAstravidhi anusAra karavAnA hoya che (gRhya ane pAraskara Adi sUtro juo). paraMtu sarvasAmAnya manuSyoe A mATe nIce pramANe dakSatA rAkhavAnI jarUra cheH (1) RSi kivA brahmayajJa=veda bhaNelAne satkAra karavo kivA te bhaNavAne mATe yogya madada karavI. (2) devayA=jamatAM pahelAM zuddha amimAM ghInI pAMca Ahutio ApavI athavA zakayatA hoya to koI yajJAdi kAryamAM kivA maMdiramAM akhaMDa dIpamAM zakti anusAra ghI ApavuM. (3) pitRyajJa=ArpaNa karavuM yA pitRo prItyartha sAdhyAdi devone mATe zuddha bhAga thoDA ghI sAthe khAtA pahelAM alaga mUka. (4) bhUtayajJa=bhUtAdi tRptine mATe paNa thoDe bhAga alaga mUkavo. (5) manuSyayajJa keIpaNa bhUkhyAM atithi abhyAgatane zakti hoya te bhojana karAvavuM athavA te tenuM yogya rIte yathAzakti svAgata karavuM ane tyAra pachI zeSa rahe te annane IzvarArpaNa karIne ArogavuM. A rIte dareka vastuo AratI vakhate IzvarArpaNa karavAmAM Ave te te manuSya paNa sarva pApamAMthI nivRtta thaI ane parama zreyanI prApti karI zake che; paraMtu jeo A pramANe devatAonI kRpAthI prApta thayelA aizvaryAdi bhegane temanI prItyarthe arpaNa nahi karatAM arthAta yajJa nahi karatAM tene pite ekalA ja pacAve che eTale Aroge che, teo kevaLa pApanuM ja bhojana kare che, ema samajavuM. annAdbhavanti bhUtAni purj-yaadsmbhvH| yajJAvati parjanyo yazaH karmasamudbhavaH // 14 // karma brahmodbhavaM vRddhi brahmAkSarasamudbhavam / tasmAtsarvagataM brahma nityaM yajJe pratiSThitam / // 15 // A sarva brahma ja kema? anasevanathI reta ane vIrya banI te vaDe prANImAtranI utpatti thAya che, varasAda paDavAthI anAdiSa bIjamAM prANa arpaNa thAya che, tethI annanI vRddhi thAya che. parjanya yajJa vaDe thAya che eTale "yajJAdi vaDe ja A saMbaMdhamAM spaSTatA mATe zrI kRSNamaja vasudhA prakAzana 3, keroddhAra kiraNa 1 e.
Page #341
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12] ta henaprathama vAra joti na [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 3/20 varasAdanI utpatti thAya che, ane yajJanI utpatti karma vaDe thAya che tAtparya e ke, sarvanA Adi apauruSeya evA vedanA AraMbhamAM karma zabdanI zarUAta thaI tenuM pratyakSa svarU5 te ja yajJa, A karmanI utpatti karanAra baladeva hAI brahmadevanI utpatti niHsaMga evA akSara (vRkSAMka 1), tata, brahma athavA AtmAthI ja thayelI che. Ama bIjAMkura nyAyAnusAra sarvanuM mULa bIja brahma ja hovAthI jema AMbAnA jhADamAMthI utpanna thanAruM thaDa, zAkhA, pAna, phUla, phaLa ityAdi AMbAnuM ja gaNAya tema A sarvanuM mULa bIja brahma hovAthI jagatamAM sarvatra eka brahma ja otapreta vyApela che; AthI dAgInAomAM jema savaNuM tema dareka kAryo phivA yajJamAM brahma ja adhiSThAna eTale vyApeluM che. ema jANuM. bAhyoddabhava kema ? - agnihotrAdi karmo brahmakarmo kahevAmAM Ave che, tenuM kAraNa A yajJAdi karmo veda pratipAdana karelAM che ane te veda apauruSeya eTale brahmamAMthI anAyAse ja utpanna thayelA hovAthI te ja sarvamAM pramANa che arthAta karma karavAnuM kArya brahmadevanuM che ane te brahmadeva paNa svabhAvataH svataHsiddha je utpanna thayelA che eTale tenI utpatti paNa brahmamAMthI ja anAyAse ja thavA pAmelI che; Ama te brahmamAMthI utpanna thayela hovAthI brahmA kahevAya eTale A karma karanAra prathama puruSa te brahmadeva ane karma kevI rIte karavo te batAvanAruM zAstra te veda. e pramANe A baMne brahmamAMthI ja utpanna thayela hovAthI te AdhAre karavAmAM AvatAM yajJAdi tamAma karmo te brahmobhava kahevAya che, evaM pravartita bakaM nAnuvartatIca yH| mAyurindriyArAmo mogha pArtha sa jIvati // 16 // devatAone arpaNa nahi karanAranuM jIvana vyartha che. je vyavahAradaSTie vicAra karavAmAM Ave to paNa atyAra sudhI (bleka 10 thI 15) nA vivecanano udeza spaSTa che ke, A sarva utpatti, sthiti ane layAdi rUpe bhAsatuM carAcara dazya brahmathI ja utpanna thayeluM che, brahmamAM ja otapreta raheluM che ane brahmamAM ja vilayane pAme che arthAta te Adi, madhya ane aMte bahmarUpa ja che. mATe he pArtha ! vyavahAradaSTie bhAsanArA ane vAratavika brahmarUpa evA IzvarIya sattAthI pravRtti thayelA A niyaticakrane ahIM je anusarato nathI, tenuM jIvita pAparUpa ja che, eTaluM ja nahIM paNa devatAone aparNa karyA vagara kevaLa iMdriyonI tRpti mATe ja vyavahAra karI rahelA eTale ke indriyodvArA thatuM tamAma mAM te te indriyonA devatAonuM ja che, ema nahi samajatAM te kevaLa iMdriyonuM ja che, ema samajanArA IdriyalaMpaTanuM jIvavuM vyartha che. te jIvatAM chatAM paNa mUvA jevo ja che ema samajavuM. tAtparya ke, jyAM sudhI AtmAnuM sAcuM jJAna thayuM na hoya tyAM sudhIne mATe skUla ane sUma Idriyo dvArA thatI tamAma bAhya ane AMtara kiyAe devatAone arpaNa karIne eTale IzvarArpaNa buddhithI ja karavI joIe. A prakAranA yajhane je karatuM nathI eTale ke cAlu thayelA A brahmarUpa cakrane je calAvato nathI tevA ItimAM ja ramamANa rahenArA mithyAbhimAnI puruSanuM jIvana pA525 hevAthI vyartha che. vAramafNa cAramAtA mAnava Atmanyeva ca santulastasya kArya na vidyate // 17 // maiva tasya kRtenArtho nAhatene kazcana / na cAsya sarvabhUteSu bhivyapAzrayaH // 18 //
Page #342
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] e rIte te Ide ja A baddha che ema sauthI prathama jANyuM che. [213 tasmAdasaktaH satataM kArya karma samAcara / asakto hyAcarankarma paramAnoti pUruSaH // 19 // karmaNaiva hi sasiddhimAsthitA janakAdayaH / lokasaGghahamevApi sampazyAkartumarhasi // 20 // AtmAmAM saMtuSTa puruSa parama gatine pAme che ajJAnIo ke jeo A jagatAdi dazyanuM astitva che ema samaje che, temanI dRSTie paNa jagatAdinI utpattine vicAra karIne jotAM tene mATe paNa upara batAvyA pramANe dareka karmo devatAone arpaNa karIne ja karavAM joIe ke jethI te niSkarma bane che e nizcita kare che, to pachI je nitya AtmAmAM ja rata thayelo heI AtmAmAM ja tRpta ane saMtuSTa thayelo che, tevA mAnavane kAI paNa prakAranuM kartavya kayAMthI zeSa rahe? eTale A sarva AtmasvarUpa ja che. e rIte indriyanI tamAma bAhya agara AMtara kriyAone te AmarU5 che evuM nityaprati samajanAro ane hameza AtmAmAM ja ramI raDela, AtmA vinA bIjuM kAMIjene dekhAtuM ja nathI evA ane AtmasvarUpamAM ja saMtuSTa thayelA AtmArAma purUne pitAthI eTale AtmasvarUpathI ja evuM kAMI kartavya karma hotuM ja nathI. evA A AtmArAma puruSane karma karavAthI kAMI lAbha meLavavAno hato nathI ane nahi karavAthI tene kAMI hAni paNa thatI nathI. sarva bhUta eTale prANImAtra pAse tene yatkiMcita paNa svArtha kiMvA prayojana hetuM nathI. tAtparya e ke, je hameza AtmA vagara bIjuM kAMI joto ja nathI, eTale jenA aMtaHkaraNamAM bIjI koI paNa bAhya kiMvA AMtara viSayanI vRttinuM uthAna ja thatuM nathI, tevA meza AtmAmAM ja rata thayelA AtmArAma puruSane mATe jagatamAM kayuM kartavya heya? he arjuna ! te mAtmArAma puruSa game teTalAM karmo kare to paNa tenI sAthe tene koI prayojana nathI. arthAta tenA te sarva meM AtmAthI judAM hatAM nathI, tema karma nahi kare to paNa tene kAMI hAni thatI nathI; kAraNa ke, AtmAmAM pharma ane akarma baMne samAna ja che. sArAMza, tevA AtmarU5 banelA jIvanmukta puruSamAM karma karavAno athavA -hi karavAne e mujaba bemAMthI koI paNa prakArano durAgraha heta nathI, AthI karma karavA chatAM paNa te taddana asaMga ja hoya che. evA kRtakRtya ane jJAtiya jIvanmukta puruSane prANImAtranI sAthe kAMI paNa ravArtha saMkaLAyelo hoto nathI eTale temanI pAsethI tene kAMI meLavavAnuM hotuM nathI athavA temanAthI tene kAMI hAni paNa thatI nathI, kemake A AtmArAma jIvanmukta puruSanI dRSTie to satra kevaLa eka potAnuM ja svarUpa vyApeluM hoya che; tasmAta jIvanmukta puruSanI peThe tuM paNa hameza AsaktithI rahita banI sArI rIte karma kara. Asakti vinAno puruSa karma karavA chatAM paNa parama gatine prApta thAya che. jema vyavahAramAM nATakamAM rAne bahArathI to sArI rIte veza bhajavI lokonuM manoraMjana kare che, paNa aMtarathI to temAM kadI paNa Asakta thato nathI, tema A AtmArAma jIvamukta puruSa bahArathI karmo karavA chatAM paNa aMtaramAM taddana asaMga hovAthI temAM kiMcitmAtra paNa Asakta thatuM nathI athavA je sarvatra potAnuM ja svarUpa dekhe tene Asakti zAmAM utpanna thAya che Asakita te A bIje ja koI che, evA prakAranI bhAvanA utpanna thavA pAme te ja thaI zake, paraMtu jIvanmukta jJAnI puruSane dvitIyatve arthAta bIjApaNAnI bhAvanA ja kadI hotI nathI to pachI temAM Asakti zI rIte thavA pAme ? tevA prakArano Asaktirahita puruSa game teTalA karmo karavA chatAM paNa parama gati evA ekSapadane prApta thAya che. janakAdi videhIo paNa A pramANe nakkI karma vaDe ja svasvapabhUta Atmasiddhine pAmyA che. Ama AtmadaSTinA vicAra vaDe paNa tAre karma karavAM joIe e siddha thAya che, tema ja lokasaMgrahanI dRSTie paNa karmo karavAM ucita che. paraMtu he pArtha ! te badhAM karmo tuM AtmAmAM
Page #343
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14] taLamAzA tajIne ghaNutArI rAmAvatanan [siddhAntakASTha bha0 gIta a0 321 sthita rahIne kara. A saMbaMdhamAM zrI vasiSThajIe rAmacaMdrane Apele bodha ghaNuM ja mahatvano che. temAMthI keTaloka bhAga nIce ApavAmAM Ave che. prApta vyavahAra karavA chatAM paNa alipta rahevAnI yukti zrI vasiSTha kahe cheH he rAma ! tame vAsanAthI rahita vItarAga eTale prIti vinAnA thaI, yathocita karma karatA rahIne kevaLa zAMta ane zuddha evA eka citmAtra paramatattvanI ja daDha bhAvanA rAkhe tathA nitya aMtarmukha thaIne rahe. tamo vivekI che, sukhaduHkha tathA zatrumitrAdimAM samAnatA rAkhanArA che, zAMta che, sadAkALa eka sarakhI rIte ja AnaMdavALA cho ane brahmanI peThe sarvatra ekarasapaNAthI potAnA vizALa varUpane vistArI rahelA che. tame AkAzanA jevA svaccha ane nirmaLa thaI mAtra cAnyarUpa brahmatatvamAM ja daDha sthiti rAkho. prArabdhayoge nAnI moTI game tevI vipattio AvI paDe, mahAghora saMkaTo rUpI khADAomAM jaI paDAya, zAkane prApta thavuM paDe, to te sarva bAbatamAM tamAre potAnI aMdara AtmanizcayanA baLa vaDe kadI paNa duHkhI thavuM nahi; paraMtu bahArathI eTale upara uparathI tamo dezanI rItine anusarIne bhale krama pramANe AMsu lAvo. rADa pADA kiMvA re; vaLI pupamALA, caMdana, vanitA Adi bhogonA sukho ke je zItoSNa Adi dvaMdvovALAM che, tenuM paNa tame aMdara nirvikAra rahI bahArathI sukhe sevana karo. meTA utsavomAM athavA koI caDatInA samayamAM aMdara cittane zAMta tathA nivakAra rAkhI vAsanAothI bharelAM ajJAnI mUDha ponI peThe tame bahAra AnaMdavALA thaIne rahe. dAvAnaLa jema sUkA ghAsane bALI mUke che, tema tame daMDa ApavA yogya purUAne mUDha puruSanI mAphaka yuddha Adi kAryo dvArA yamane dvArA mokalI do. mUDha puruSanI jema yathAprApta dhana kamAvAnAM kAryo paNa kheda vagara karo. varasI jaI halakAM paDI gayelA varasAdanAM vAdaLAMne pavana jema vikherI nAMkhe tema to paNa vAsanAothI dabAyelA mUDha puranI peThe baLAtkArathI sarva zatruone nirmaLa karI nAkheaMdarakhAne cittane kevaLa eka AtmAmAM ja parAvI rAkhI tame dIna ane dayA karavA lAyaka puruSo tarapha tathA mahAtmAo tarapha udAra hadayanA thaze ane potAnI stuti potAnA moDhe nahiM karatAM tame dhIratAno Azraya pakaDajo. havenA prasaMgamAM harSita thAo tathA du:khanA prasaMge du:khIta thAo. dIna manuSya upara dayA karatA rahe ane baLavAnI sAthe baLavALA thAo. pitAnA AtmAmAM ja citta ramI rahevAthI aMtarmukhapaNAne lIdhe sadAkALa AnaMdamAM rahI zAMti vaDe udAratAne Azraya karI asaMgapaNAthI tame je kAMI karaze, tenA tame kartA nathI, ema samaje. he vatsa ! zuddha AtmabhAvanA vaDe niraMtara cittane aMtarmukha karI tame kevaLa eka AtmAmAM ja mananI sthiratA rAkhaze to huM dhAruM chuM ke tamArA upara AvI paDelI vajanI dhArA paNa buThThI thaI jaze. vivekIne zastra bhedI zakatAM nathI saMkalpa vinAnA pitAne hadayAkAzamAM rahelA AtmasvarUpamAM pitAnI meLe ja sthira thaI rahela ane AtmAnI aMdara ramI rahelo vivekI puruSa kharekhara mahezvara jevo ja che. Ama AtmAmAM sthira thayelA ane sarvatra eka AtmAne ja jenAra vivekI puruSane zastra bhedI zakatA nathI, agni bALI zakato nathI, jaLa bhIMjavI zakatuM nathI ane pavana sUkavI zakato nathI; kemake te AtmarUpa banelo hovAthI je AtmAnA guNadharmo te ja A jIvanmukta AtmArAma puruSane mATe paNa samajavA mATe ajarAmara ane ajanmA evA pitAnA svarUpanA arthAta AtmasvarUpI suMdara ane dara staMbhanA avalaMbanathI tame maMdarAcaLanI peThe acaLa thaIne rahe, jagatarUpI vRkSanA aneka padArthorUpI puSponI suMdara sugaMdha jevI sArarUpa acaLa brahmasattAno Azraya karI vRttine brahmatatvamAMthI kicitmAtra paNa nahi khasavA detAM aMtamukha rAkhI tame sukhethI jIvanmukata thaIne rahe, jIvamukta puruSo bhale bahArathI vyavahAranAM kAmakAja karyA kare, chatAM jema zIlAmAM jaDapaNa hevAne lIdhe vAsanAne udaya na thAya tema temanI cittavRtti aMtarathI niraMtara acaLa evA AtmasvarUpamAM sthita hovAne lIdhe temanAmAM vAsanAno udaya thato nathI. tame vyavahAra saMbaMdhI sarva kArya karatA rahe; paNa aMdara ane bahAra kAIpaNa
Page #344
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] svayaMprakAza, vidyuta jevuM nimiSamAM adazya thanAruM brahma ja sau devanuM adhikAna che. [ ra15 jagAe vRttine prasaravA nahi detAM tene kAcabAnA aMganI peThe saMkucita karI dejo; temaja pharIthI citta padArtho tarapha kheMcAI na jAya e rIte AtmAkAra ane jANe gADha nidrAne prApta thaI gayuM hoya tevuM saMkalpa vinAnuM karaje. aMdarathI saMkalpa vagaranuM ane bahArathI jANe saMkalpavALuM hoya tevo dekhAva ApanArA, aDadhA jAgatA bALakanI peThe saMka9pa ane koI prakAranA anusaMdhAna vinA svAbhAvika rIte ja kArya karavAmAM pravRttivALA hoya tevA citta vaDe tame kevaLa AtmasvarUpamAM ja tanmaya banI kArya karatA raho. bALaka ane mUMgA prANIo potAne bhAva bahAra vyakta nahi karI zakatAM hoya paraMtu teo aMdara te sArI peThe samaje che, tema tame paNa bAhya daSTie sarva samajatA he ema bhAsavA chatAM vAsanAone aMtarathI tyAga karI prArabdhathI AvI paDelAM kAryo karyA karaze te te samajavA chatAM nahi samajyA samAna hovAthI AkAzanI peThe tamArA cittane jarA paNa teno lepa lAgaze nahi. A mujaba saMkalparUpa kalaMka vinAnI ane jJAnane lIdhe cittane kSaya thatAM udaya pAmelI zuddha aMtmasattAmAM sthira rahIne tame kArya kare vA na kare, e baMne ekasarakhuM ja che. tame jAgrata avasthAmAM hAlavA cAlavA vagereno vyavahAra karavA chatAM suSupta avasthAnI peThe atyaMta layane pAmI gayelI vRtti vaDe kAI padArthane priya gaNI tenuM grahaNa karaze nahi ane keAIne apriya gaNI tene tyajaze paNa nahi. tamo je jAyadavasthAmAM paNa skUla ane sUkSma deharUpI upAdhine laya karIne suSupti avasthAne prApta thayA jevA nirvikalpa thaIne raheze to tevI suluptAvasthAmAM paNa tamo jAgatA ja che, ema samajaje. Ama jAgrata ane suSuptAvasthAne jJAna vaDe bAdha thaI te baMnenuM AtmatatvarUpa ekapaNuM eTale tAdAsyabhAva thaI jatAM sarvane avadhirUpa je citmAtra paramatattava avazeSa rahe che, te tame pote ja cho. A pramANe dhIre dhIre abhyAsa karatA rahI anAdi, anaMta ane advitIya evA paramapadane tame prApta thAo. e paramapada vastumAtrathI vilakSaNa ane lokottara che. Ama jagatanuM anirvacanIyapaNuM hovAthI tattvadRSTie jotAM jagata ane paramAtmA e baMnenuM AtapaNuM ke advaitapaNuM eke saMbhavatuM nathI, paraMtu anirvacanIyapaNuM ja siddha thAya che. Avo daDha nizcaya karI tame aMtaHkaraNane AkAza jevuM vizALa ane nirvikAra rAkhIne parama zAMtine prApta thAo (ye ni u0 satra 29). yadyadAcarati zreSThastattadevetaro janaH / sa yatpramANaM kurute lokastadanuvartate // 21 // mArgadarzake kevA hovA joIe? bhagavAna zrIkRSNa kahe cheH he arjuna ! AtmA asaMga, nirvikAra, nirAmaya, tAdvaita tathA tenA sAkSIbhAvathI paNa para heI tuM pote paNa te ja che, ema samajIne Asakti vagarane thaI yathAprApta karmonuM AcaraNa kara. aziktirahita ane sarvatra AtmabhAvanAmAM ja daDha rahele karma karavA chatAM paNa paramapadane pAme che, vaLI vyavahAra arthAta laukika dRSTie vicAra karavAthI jaNAze ke, janakAdie paNa karmo karavA chatAM AtmasiddhimAM sthiratA prApta karelI che, mATe lokasaMgrahanI dRSTie paNa karma karavAM ucita che, ema ja spaSTa thAya che; kemake A mUDha evA gADariyA pravAhamAM vahenAra janasamUhe te vyavahAramAM zreSTha gaNAtA puSa je je karma kare che, tenuM ja anukaraNa karyuM jAya che tathA te jene pramANa mAne che, tene ja teo anusare che. AthI ja zreSTha puruSo ke jemanuM loke anukaraNa kare che temane mAthe moTI javAbadArI AvI paDe che. jo te kharuM tattva samajyA vagara kivA pUruM nahi samajatAM game tevuM AcaraNa kare che tethI pariNAma e Ave che ke, vyavahAramAMnA mUDha leke temanA mArge cAlI potAno vinAza karI le che ane Ama ekanA pApe lAkho jIvone nAza thAya che. mArgadarzakanI javAbadArI eka daSTAMta che ke, keTalAMka gheTAMo vagaDAmAM caravA jaI rahyAM hatAM. vacamAM AgagADI (agniratha)ne nIcANamAMthI rasto hato. te rasto baMne bAju TekarIonI vacce UMDANamAM thaI na hato. evI e jagAmAMthI
Page #345
--------------------------------------------------------------------------
________________ 216] ayAgArmanazzvaramano tadupamarAhna rUvaH | [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 3/4 A baMne bAjuethI sAmasAmI gADIo AvI rahI hatI. te tarapha gheTAMnA deranAranuM lakSya nahi javAthI teNe teone sAmI bAjue laI javAne mATe relvenA rastA upara musko mAryo, eTale tarata ja tenI pAchaLa gheTAMonI paDApaDI zarU thaI. eTalAmAM gADIo AvI gaI, paraMtu ajJAnI ane mUDha evAM gheTAMo te pitAnA svabhAva pramANe Ama tema nahi jotAM ekanI pAchaLa bIjAe ema vArApharatI kUdakA mAravAnuM jArI ja rAkhyuM. AnuM pariNAma e AvyuM ke, doranAranA durlaye aneka gheTAMo kapAI gayAM. te pramANe vyavahAramAM mUDha kivA gADariyA pravAhamAM sapaDAyelA loke gheTAM jevAM che, ema samajavuM. temAM svataMtra vicAra karavAnI buddhi hotI nathI, tethI teo jene zreSTha mAnatA hoya temanuM ja anukaraNa karyuM jAya che. have jo teono doranAra pote ja AtmAno aparokSAnubhavI nahi hoya to te loko je mArga batAvaze te temanA kalyANane badale nAzanA ja kAraNarUpa nIvaDaze. AthI ja mArgadarzakane mAthe mahAna javAbadArI hoya che; tarabhAta jeo lokonA mArgadarzakanI javAbadArI potAnA zIre oDhI le che, teoe te pote prathama satyatatva eTale zuM tenuM anubhavayukta jJAna prApta karI levuM ja paDe che. A rIte satyatanuM jJAna eTale ja AtmAno aparokSa sAkSAtkAra che. je jANyA pachI tene kAMI paNa jANavAnuM tathA kAMI kartavya karavAnuM silaka rahetuM nathI, evo jJAtaya ane kRtakRtya purUSa te kevaLa eka jIvamukta ja hoI zake, jene potAne taratAM AvaDatuM na hoya te bIjAne kevI rIte ta.rI zake tenA upara vizvAsa rAkhanArAo sAthe te pote paNa DUbI mare e taddana nizcita che, tema A saMsArarUpa sAgaramAM lokomAM jJAna ApavAno potAne ijAro hevAnuM mAnanArA bahArathI pitAne anAsakta kahevarAvanArA paraMtu aMdarakhAne aneka viSayavAsanAonI tRptanI irachA sevanArA magaramosamAM AtmAnubhavathI rahita evA mAnavasamUhe potAno to vinAza karI le che paNa sAthe sAthe temanA upara vizvAsa khanArA lAkhonA saMhAranuM paNa kAraNa bane che. temAMthI bacavA mATe te phakta sarva vAsanAothI vimukha banelA nivasana evA jIvanmukta AjJa puruSo ja saMsAramAM sAcA mArgadarzake thaI zake che. jene AtmasvarUpanI prApti thayelI hatI nathI te viSayomAM cakacUra purAya te mArgadarzaka banavAne mATe kadI paNa lAyaka hota nathI, kemake AtmasAkSAtkAra vinA viSayo thakI nivRtti thavI anya koI paNa upAye zakya nathI. AtmAnubhavathI vimukha mArgadarzake DhoMgI kahevAya che. tevA DhoMgI ane svArthI mArgadarzakone te kevaLa dAMbhika ja samajavA mATe lokomAM jJAnano pracAra karI tene satya mArge vALavAnI javAbadArI levA icchanArAoe prathama AtmasAkSAtkAra karI levo jarUrI che, ema nizcita siddha thAya che. sAcA ane daMbhI mArgadarzaka vacce bheda tAtparya e ke, jeonI tamAma vAsanAo naSTa thaI gayelI hoya che tathA jemane A trilokyamAM koInI pAse koI paNa prakArano tRNa jeTalo ye svArtha sAdhavAne heta nathI tevAo ja sAcA mArgadarzake banI zake che. jeo sarvatra eka ane adhaya evuM potAnuM AtmasvarUpa jotA hovAthI temane keAInA upara rAgadveSa kivA vairabhAva kadI paNa hoto nathI, tevA AtmAne aparokSa anubhava lIdhelA AtmajJa puruSo ja sAyA mArgadarzaka kahevAya che; AthI jeo lokamAM jJAna pracAranI kivA mArgadarzananI javAbadArI pitAne zire oDhI le che, temaNe te kevaLa eka satya evA AtmatatvanI ja oLakha rAkhavI joIe. svataHsiddha evA satyatatvanuM pratipAdana karanArA aparuSeya siddhAMta eTale ke je koI paNa manuSyanA banAvelA nathI te vedazAstranA AdhArAnasAranA taddana za, nirmaLa, nyAyI, nipakSapAtI ane niHsvArthI siddhAMto ke je akhila mAnavajAtinuM kalyANa karanArA hoya che te siddhAMta samajAvavAne mATe tenAthI viruddha tattvanA siddhAMtonA gya guNadoSane vicAra karU jeIe; kemake te nyAyI evA satyatattvanI dRSTie ahitakAraka, nIti nyAya vivekAdi sadaguNothI rahita ane akhila mAnavajAtine vinAza kare evA hoya che, tethI tevA UlaTA eTale ahitakAraka siddhAMta nAbUda karI tatvazAstranA AdhArasahanA satya siddhAMto saddaguru ane AtmapratIti eTale aparokSAnubhava sAthe nisvArtha dRSTie jagatamAM prakaTa karavA joIe, uddeza che ke je siddhAMtanAM tattvonuM grahaNa thavAthI te bhaviSyamAM jagatane, dezane, samAjane, kuTuMbane kiMvA vyaktine anartha - - - . . " E"
Page #346
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] indra! brahma nizcala chatAM mana dvatAve ne atabhAve jJAnAsAnathI tene ja smare che. [ 217 utpanna karanArAM nIvaDe te tevAM aniSTa tattane dUra karavAne mATe tene zAstraAdhAre saMyuktika virodha karavAnI prathA vyavahAramAM hoI ajJAnI lekene AtmasvarUpanuM samyapha jJAna thAya tyAMsudhI A krama cAlu hoya che. A prakAre aMte je vaDe lokone AtmajJAna thaI teo duHkharUpa evA saMsAranA mohamAMthI chUTakAyamI sukha ane zAMtino anubhava kare te mATe teone tatvazAstra eTale vedamAM batAvelI yuktiono Azraya samajAvavAmAM Ave che. A prakArano stutya uddeza jemanAmAM hoya che tevA niHsvAthI ja jagatane sAco rAha batAvavAne mATe adhikArI che. paMthAbhimAna vaDe thatI TIkAo Atmatatva vyatirikta eTale anubhavathI siddha evA AtmAnA apakSa sAkSAtkAra sivAya kevaLa paMthAbhimAnAdinuM abhimAna rAkhI thatA upadeze to adhikAra athavA ajJAnatAnuM ja lakSaNa che. tevA upadezake athavA mArgadarzaka sAcA hitecchuo nathI, paNa mithyAbhimAnI ane daMbhIo kahevAya che. kemake temanA upadezanI vyApti te kevaLa potapotAnA paMthenuM pracArakArya karavA pUratI svAtha ane maryAdita ja hoya che. je vaDe anubhavasiddha evuM satyata arthAta AtmasvarUpanuM anubhavayukta bhAna thAya evA graMtho, mArgadarzaka athavA TIkAkAre ja sAcA upadezaka kivA hitecchuo che; bAkI paMthAbhimAnanA pracArake kiMvA upadeza tema ja temanA pracAramaMthanuM vAcana kivA avalokana te taddana nirupayogI ja che. AtmasvarUpano sAkSAtkAra karAvI ApavAne uddeza rAkhI satyAsatya tattvanA nirNayane mATe karavAmAM Avato upadeza kiMvA TIkAo ja pariNAme bodhanuM kAraNa nIvaDe che; kemake tenI vyAsa koIpaNa prakArano svArtha sAdhavAnI dRSTie hatI nathI. paraMtu phakata bodha pUratI ja hoya che. amuka paMtha kivA matanuM abhimAna rAkhavAnI pravRtti thavAnuM mukhya kAraNa te ajJAna e ja eka che ane te te moha kivA AsaktanuM ghotaka che. teone uddeza Amapratyaya eTale svAnubhava levAne kadI paNa hAta nathI. zreSTha puruSanA mArgane ja loko anusare che amuka paMtha krivA amuka matanA amo abhimAnI chIe, evo mata rAkhave e te pitAnuM kArya visarI jaI lokone phasAvyA samAna che, mATe satya evA AtmatatvanuM svAnubhavayukta jJAna prApta karavuM eja eka beya jIvanamAM UtaravuM joIe. tAtparya ke, jyAMsudhI upadezaka kivA mArgadarzakane AtmasvarU5nuM svAnubhavayukta jJAna thayeluM hetuM nathI tyAM sudhI te upadezaka kivA mArgadarzaka thaI zakato nathI, paraMtu AtmasvarUpanuM ravAnubhavayukata jJAna prApta karI laI je jIvanmukata puruSa ajJAnI evA gADariyA pravAhamAM taNAyelA lokone yogya mArge caDhAvavA mATe karmanuM AcaraNa kare che, te ja kharo lokasaMgrahI vA niSkAma kamANI kahevAya kAraNa ke, ajJAnI lo ke jene zreSTha mAne che, tevA puruSanA caraNane prabhAva ja teo upara paDe che; eTaluM ja nahi, paraMtu te jene pramANa mAne che, te anusAra ja ajJAnI loke varte che; mATe zreSTha puruSe duradezIpaNuM rAkhI leAkAnI buddhi calAyamAna na thAya tevuM karma AcaravuM yogya che. na me pArthAsti kartavyaM triSu lokeSu kiJcana / nAnAptamavAptavyaM varta eva ca karmaNi // 22 // yadi yaha na varteyaM jAtu karmaNyatandritaH / mama vAnuvartante manuSyAH pArtha sarvazaH // 23 // utsodeyurime lokA na kuryA karma cedaham / saGkarasya ca kartA syAmupahanyAmamAH prajAH // 24 //
Page #347
--------------------------------------------------------------------------
________________ 218 ] ta tattane nAma tAmithupAlita- [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 3/27 A vilemAM mane kAMI kartavya nathI he pArtha ! tatarU5 evo je "huM" (kSAMka 1) chuM tevA mAre A trilokamAM kAMIpaNa kartavya che ja nahi arthAt AtmasvarUpa evA "" mAM mama eTale mAruM evI daMtabhAvanAnuM astitva ja nathI; tethI mane kiMcitmAtra paNa kartavya karavAnuM rahetuM nathI, mAre koI vastu meLavavAnI bAkI rahelI nathI, chatAM huM paNa hamezAM kAmamAM ja varte che. udeza che ke zrI kRSNa bhagavAna sAkSIbhAva (vRkSAMka 2) mAM rithata rahI arjunane huM" (vRkSAMka 3) mAM sthita karI kahe che ke, he vat (vRkSAMka 3) rUpa arjuna ! joke huM te vAstavika tatarUpa evo (vRkSAMka 1) chuM. mArAmAM vastutaH to ahama mamAdi bhAvo che ja nahi, chatAM mithyA vivartarUpe "huM" (kSAMka 3) rUpane Azraya laI "huM" jANe karma karato houM tema vanuM chuM; kAraNa ke, "huM" tatarUpa vRkSAMka 1) mAM ja nitya sthita chuM. mArAmAM sAkSI (vRkSAMka 2) athavA huM (kSAMka 3) bhAvane kiMcitmAtra paNa sparza nathI. A rIte kRtArtha thayelA mAre eTale "huM" ne karma karavuM kiMvA na karavuM e baMne sarakhA ja che. chatAM je huM karma nahi karuM te A gADariyA pravAhanI jema cAlanArA ajJAnI manuSyo paNa mane eNe tata35 evA AtmA (mAMka 1)o nahi oLakhatAM ALasu banI jaI karmano tyAga karaze; tethI he pArtha! huM paNa ALasane choDI daI eTale vivartAbhAva (vRkSAMka 3) mAM sthita rahI sarva prakAre karma mAM ja pravartI rahyo chuM, chatAM AtmasvarUpa evA mArAmAM kiMcitmAtra paNa kadI hAni thatI nathI, kAraNa ke, AtmArUpa evA he"nI daSTie A sarva mAruM ja svarUpa hovAthI karma karavA chatAM paNa huM temAM kiMcitmAtra paNa Asakta thato nathI; vaLI je huM kAma na karuM te mArA mArganuM anukaraNa karanArA A sarva loke utsana eTale potapotAnA sthAnathI zreTa thaI namULa thaze ane huM tenI buddhine braza karanAro arthAta varNasaMkarano kartA thAuM. e rIte A badhI gADariyA pravAharUpa ajJAnI prajA nI mArA hAthe moTI hAni thAya. lAH jarmathavihAra vathA kuMti mAta ! kuryAdvidvA 5 stathA'sUktazcikIrSulokasaGgraham // 25 // na buddhibhedaM janayedalAnAM karmasaGginAm / jopayetsarvakarmANi vidvAnyuktaH samAcaran // 26 // ajJAnIonI buddhine bheda nahi kare he bhArata! je pramANe ajJAnI viSayomAM Asakta thaIne karma kare che, te pramANe lakasaMprahane mATe arthAta loko Atmatatvane mArge pravRtta thAya e pI laukika dRSTie jJAnIe paNa aMtaHstha AsaktithI athavA saMgathI rahita banIne karmo karavAM joIe. tAtparya, jJAnIoe paNa prathama varNavI gayA te pramANe AtmaniSThAmAM sthita rahIne lokadaSTie ajJAnIonI mAphaka ja karma karavAM; prazaMgavazAta raDavuM, hasavuM, AnaMda karavo. zeka karavo. krodha karavo yA kSamAM rAkhavI ityAdi bhAvo bahArathI banAvavA, paraMtu aMdarakhAne te AtmatatvathI jarA paNa calAyamAna thavuM nahi. vedajJAnusAra zAstrAcAraSTie yajJayAgAdi karmo karavAM e ja jemanuM beya baneluM che, evA gADariyA pravAhamAM vahenArA ajJAnI ekadama buddhibheda kadI paNuM karo nahi, paraMtu temanA samayamAM temanI pramANe ja vatI Ate Ate temane sIve raste dorI javA joIe. jema ajJAnI bALakane bhaNAvavuM hoya tyAre pitAnuM jJAna bAjue mUkI tenA jevA ramatiyALa banI tenI sAthe gekhavAnuM athavA ghuMTavAnuM kArya paNa zikSake karavuM paDe che, temaja sAma, dAma, daMDa, bheda ityAdi nItino Azraya laI yukti prayukitathI tenI sAthe kAma levuM paDe che; tema A gADariyA pravAhamAM vahetA anAnI onI buddhimAM bheda nahi karatAM temanAmAM bhaLI jaI Ate Ate yukitaprayukita dvArA teone pravRttimAMthI nivRtta karIne svasvarUpamAM joDavA joIe.
Page #348
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] nAmarUpavALuM A vana yA dazyajALa AtmavarUpe upAsavA yogya che. (219 prakRteH kriyamANani guNaiH karmANi sarvazaH / . ahaGkAra vimUDhAtmA kartAhamiti manyate // 27 // mUDha cittavALe "huM" kartA chuM evuM abhimAna rAkhe che zrIbhagavAna AgaLa kahe che: he arjuna! tane vakhatovakhata jaNAveluM che ke, AtmA to taddana niHsaMga, niSkriya, nirAkAra tathA guNAtIta che; temAM to karmone kiMcitmAtra paNa lepa nathI (juo vRkSAMka 1); A sarva karmo to prakRti dvArA satva, raja ane tama e traNa guNonA Azraya vaDe ja thatAM rahe che chatAM, A ati mUDha ane mithyAbhimAnathI gAMDA banelA ajJAnIo gADAnI nIce cAlanAro kUtaro jema gADAmAMne bajo "huM ja vahI rahyo chuM" ema samaje che, te pramANe jagatamAM cAlate A sarva vyavahAra vAstavamAM te prakRtine AzrayI evA traNa guNone AdhAre cAlI rahela hovA chatAM mithyA ahaMkAra vaDe jANe pote ja calAvI rahyo che, ema samaje che. atre bhagavAna zrIkRSNa niyati vA prArabdhavAdanA Azraye satyAsatyanuM svarUpa samajAve che. temanA kahevAnuM tAtparya e che ke, AtmA te tadana niHsaMga hoI temAM karavApaNuM kivA nahi karavApaNuM vA te baMnenuM sAkSIpaNuM ityAdi kAMI paNa che ja nahi; te te A sarvathI taddana alipta che (juo vRkSAMka 1). A rItanuM AtmasvarUpa sAMkhyazAstrakAranI paribhASA pramANe eka vakhata samajavAmAM AvyuM eTale ajJAnIone mATe eka prazna khaDo thAya che ke, je Ama ja hoya to pachI A badhuM dazyajALa dekhAya che te zuM ? tevA ajJAnIone advaita evA AtmasvarUpanI prApta thatAM sudhIne mATe AtmA ane anAmA ema bepaNAnI dRSTino aMgIkAra karIne satyAsatyanuM pRthakkaraNa karI ajJAnadaSTinA Azraya vaDe samajAvavAmAM Ave che. jema nAnA bALakone zIkhavavuM hoya tyAre te zIkhavanAre te paNa tenI sAthe "ekaDe eka" ema gokhavuM paDe che, tethI kAMI ema nahi kahI zakAya ke bALakanI jema zikSaka paNa ajJAnI hovAthI gokhe che ! paraMtu bALakane jJAna ApavAne mATe tenI sAthe zikSakane potAne paNa ajJAnatAnA veza bhajavavAM paDe che, tema zAstrakArone A jagatAdi AtmAthI abhinna che. e saMbaMdhamAM kAMI trAMti hotI nathI, paraMtu ajJAnIone samajAvavAne mATe jANe pote paNa ajJAnI na hoya e rIte teoe paNa pitA upara ajJAnatAno Aropa karIne zAstraracanA karelI hovAthI sAcuM jJAna thatAM sudhI temane A veza bhajavavo paDyo che. ajJAnI bALakane sAcuM jJAna prApta thatAM sudhI jema tenA aneka praznonA yogya uttaro ApIne tenuM samAdhAna karavuM paDe che, tema zAstrakAro paNa A jagata che athavA nathI kiMvA AtmasvarUpa ja che ema jANatA na hatA evuM samajavAnuM nathI, paraMtu teonuM kathana evuM che ke tame pUcho cho tethI amo kahIe chIe ke, AtmAmAM to che, nathI, huM, tuM karma vagere kAMI paNa nathI; te to taddana niHsaMga, avinAzI, nirAkAra, dayAdi tripuTIthI para, jJAnavarUpa, nirmaLa ane atyaMta zAMta evo che; paraMtu tamo jene mATe A badhuM dekhAya che te zuM che, ema ja pUchI rahyA che tene bALakane uttara ApavAnI daSTie uttara e che ke, A sarva dazya jALa asat nAzavaMta ane bhrAtmaka hoI IzvarIya zakti, prakRti athavA mAyAne AdhAre bhAsI raheluM mRgajaLa kivA vaMdhyAputranA jevuM mithyA kArya che; eTale ke A je kAMI dazya bhAsamAna thayeluM jaNAya che, te sarva te prakRtinA Azraye rahelA satyAdi traNa guNenuM kArya che; paraMtu AtmAmAM A prakRti kivA tenuM kArya ityAdi kAMI paNa nathI, te to taddana asaMga che. satyatattvanuM jJAna thatAM sudhI ajJAnIone A pramANe AtmA ane anAtmArUpI dvatayuktinA Azraya vaDe pRthakkaraNa karIne samajAvAya che. vizeSa spaSatAne mATe suvarNa ane tenA dAgInAnuM udAharaNa laIzuM, je anAnI che tenI dRSTie te A baMnemAM jarA paNa bheda saMbhava nathI; te baMne advaita (ekarU5) ja che, te rIte AtmA ane jagatane abheda samajanArAonI daSTimAM te baMnenuM advaitapaNuM ja siha
Page #349
--------------------------------------------------------------------------
________________ rarara ] atharva veri hai afja mUtAni savAti na. [siddhAntakADa bha0 gI a0 3/32 che; paraMtu jeo suvarNa (sonuM) ane dAgInA e baMne judAM judAM che ema samaje che, tene samajAvavAne mATe dAgInAmAMthI sonuM kADhI levAmAM Ave to zuM raheze ? temAM kAMIpaNu zeSa raheze nahi, tema ja A dazyamAMthI Atmatatva kADhI letAM zeSa rahenAra zUnya eTale ja miyA evI mAyA prakRti ane tenuM kArya che ema samajavuM; eTale ke suvarNa upara kaDuM, kuMDaLa vagere nAmarUpono mithyA Aropa thavAnuM kAraNa zuM ? e praznanA javAbamAM te te miyA evA prakRtinA guNadharmonuM kArya che; vaLI jema sonuM to svataHsiddha hoI tene jANavAne mATe bIjA koInI jarUra hotI nathI. paraMtu A badhuM sonuM che. evuM jANanAre to te karatAM bIje ja keAI heya che; tema A huM evA dazya phuraNane jANanAro je sAkSI te ja A mAyA kivA prakRtine pravartaka Izvara kahevAya che (vRkSAMka 2 juo). A prakRti athavA mAyAzakti ( vRkSAMka 3 ) tenA AdhAre ja hoya che; vaLI jema suvarNanA aneka dAgInAo taiyAra karavAnuM kArya te kArIgaranuM hoya che tema A prakRti kivA mAyAzakti (vRkSAMka 3 ) pote satva, raja ane tamoguNanA Azraye aneka vAsanAothI gherAyela jIvAtmA (vRkSAMka 6 ) rUpa kArIgaro pAse A kArya karAvI le che arthAta miyA jALa utpanna karavI, naSTa karavI vagere vividha prakAre bhAsatuM A sarva kArya prakRtinA traNa guNonA AzrayathI cAlI rahyuM che, te sarvanuM mULa "huM" rU5 evI A prakRti ja che (kSAMka 7 juo), ane A prakRtino saMcAlaka eTale "huM, huM" e bhAvano preraka, sarvanA hRdayamAM sthita, sarva sAkSIne paNa sAkSI evo Izvara (dakSAMka 2) che. tenI preraNA vaDe ja A prakRtinuM gaNu guNe vaDe thatuM tamAma kArya yaMtravata cAlI rahyuM che; te ja sarvane svAmI che. paraMtu tata, AtmA phivA brahma (vRkSAMka 1) ke jemAM A prakati, tenuM kArya tathA tene saMcAlaka sAkSI e paikI koInuM paNuM astitva nathI; te to anirvacanIya ' taddana asaMga, nirAkAra ane vikalpa che. A rIte pRthakkaraNa karIne ajJAnI ene samajAvavAmAM Ave che. jema sonAno mAlika game te hoya paNa " A dAgIno koNe banAvyo?" ema je pUchavAmAM Ave te te sonIe banAvyo ema uttara maLe. mAlika to pote phakta tenA mAlikI hakaka pUrato ja javAbadAra hoya che tema A Izvara (vRkSAMka 2) sarva dAnA mAlikI hakka pUrato ja javAbadAra hoI tene keTalAka nirmAtA athavA prakRtino preraka kahe che, tathA tenI potAnI IkSaNa arthAt kALanI preraNuzakti anusAra A prakRti kivA mAyArUpa "huM" (kSAMka 3) pate traNa guNe dhAraNa karI anaMta nAmarUpothI pratIta thanA mithyA jagata bhAsamAna kare che, jema rAjayanA saMcAlananuM kArya to rAjAnuM hoya che, tenI AjJA vinA bIjA koI kazuM ja karI zake nahi. chatAM tene keAI amaladAra huM ja rAjaya calAvuM chuM ema mAne to te jema mUDhapaNuM gaNAya, tema IzvaranI sattAthI mAyAzakita athavA prakRtinA savAdi traNa gunA Azraye cAlI raheluM A samasta dazya huM ja calAvuM chuM ema jo koI mUDha cittavALe manamAM To ahaMkAra dhAraNa karI mAnI bese che te kharekhara mUrkhatA ja lekhAze. tasvavitta mahAbAho guNakarmavibhAgayoH / guNA guNeSu vartanta iti matvA na sajate // 28 // prakRterguNasammudrAH sRjante guNakarmasu / tAmakRtsnaghido mandAnkRtsnavina vicAlayeta // 29 // sarva kArya te prakRtinA guNavizAta thavA pAme che he mahAbAhe ! huM te tata (kSAMka 1) e AtmasvarUpa chuM, mArAmAM kArya kAraNadine kiMcitmAtra paNa aMza nathI; kevaLa asaMga, nirAkAra, nirvikalpa ane anirvacanIyarUpa mArI AtmaniSThAmAM sthita thayela tavavita A sarva dazyAdine temaja prakRtinA satva, raja ane tama e traNa gavazAta thayelAM
Page #350
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) tathA tamAma bhUte badhI rIte haMmezAM Ane (brahmane) ja irache che. [ 21 karmonA vibhAgone yathArtha rIte jANuM chuM ke A traNa guNa ane tenA vaDe thayelAM karmonA aneka vibhAgathI para e AtmAsvarU5 chuM, ema sArI rIte jANato hovAthI temAM kadI Asakta thato nathI; eTale A sarva khela te huM 35 prakRti, tenA traNa guNe ane te guNonA Azraye karmomAM paDatA aneka vibhAganA AdhAre ja cAlI rahelA che, prakRtinA guNa ja viSayomAM pravatI rahyA che; huM te taddana asaMga, nirvikalpa ane anirvacanIya e AtmasvarUpa ja che, mArAmAM kiMcitmAtra vikAra saMmata nathI, evuM jANanAro tavavita temAM kartApaNAnuM yatkiMcita paNa abhimAna karato nathI, chatAM prakRtinA guNo vaDe atyaMta mUDha banelA, guNa ane karmamAM ja rAtadina macI rahelA eTale Asakta thayelA, temaja pita nA AtmasvarUpane nahi jANanArA maMdabuddhinA ajJAnIone zreSTha ane Atmavita evA sava jJoe avaLe mAge nahi doravA joI e. tAtparya e ke, temanAmAM bhaLI jaI temane zAstra pramANe karmomAM lagADIne yuktiprayukti dvArA AtmasvarUpanuM yathArtha jJAna ApIne svarUpamAM sthita karavA joIe. atyAra sudhInA vivecanamAM bhagavAne vyavahAradaSTino vicAra karatAM paNa jJAnIoe karmo karavAnI keTalI AvazyaktA che, te siddha karI batAvyuM. mayi sarvANi karmANi sanyasyAdhyAtmacetasA / nirAzAnirbhamo bhutvA yudhyasva vigatajvaraH // 30 // the me mutamidaM nityamanutiSThanti mAnavAH / bhaddhAnto'nayanto mucyante te'pi kamiH // 31 // ye svetadabhyasya'nto nAnutiSThanti me matam / / sarvajJAnavimUDhA 5stAnvRiddhi naSTAnacetasaH // 32 // adhyAtmadaSTi rAkhIne sarva karmo iSTadevane arpaNa karavAM he ana! upara batAvyA pramANe karma karavAnuM je tAre mATe azakya hoya te huM eTale A kRSNa nAmanuM zarIra dhAraNa karelo chuM, ema mane dehadhArI nahi samajatAM mArAmAM adhyAtmacitta vaDe sarva karmone arpaNa kara ! tAtparya, tane upadeza karI rahele huM eTale jovAmAM Avato A zarIradhArI zrIkaNa na paraMtu te te anirvacanIya evo AtmA che, evA prakAre mArAmAM adhyAtmahaSTinoja Aropa kara, ke jethI "huM" eTale kevaLa nisaMga nirAkAra, nirvikalpa tathA anirvacanIya evo tata kivA AtmA(vRkSAMka 1) kevI rIte chuM, e tuM sArI rIte samajI zakIza. Ama AtmasvarUpa evA mArAmAM arthAta svarUpamAM ja cittane haMmezane mATe parovI mArA svarUpamAM ja sarva karmone arpaNa kara; eTale ke hRdayamAM skuraNa thatAMnI sAthe ja te mA eTale AtmAnuM ja svarUpa che, e pramANe samaja tathA AzA, mamatA zokathI rahita banI yuddha kara. asayA arthAta doSa nahi kADhatA, zaMkA kuzaMkAone choDI daI je zraddhAvAna manuSyo mArA A mata pramANe nitya abhyAsa kare che, teo karmo karavA chatAM paNa karmothI mukta thAya che; paraMtu jeo doSadaSTi vaDe zaMkA, kazaMkAo karI mArA A matano aMgIkAra karatA nathI tevA duSTa cittavALA ane sarvajJAnavimaDha eTale atizaya ajJAnI evA mUrkhAono to taddana nAza ja thayela che, ema jANuM. karmothI mukta thavAnI yukti zrIkRSNa bhagavAne AmAM bhagavAna ane bhakta judA judA che ema mAnI jeo bhakti kare che teone mATe upAya batAve che. temanuM kahevAnuM tAtparya e che ke, jeo bhagavAna ane bhaktimAM judApaNAne adhyAtma eTale sarvanuM adhiSThAna e AtmA hoI te ja sarvatra carAcaramAM vyApele che. e mujaba savatmabhAvarUpa sarvatra AtmaSTi rAkhavI tenuM nAma ja adhyAtmaSTi samajavI,
Page #351
--------------------------------------------------------------------------
________________ 222] upaniSa8 mo grahItyu ta vidyA vAva ta upaniSamati . [ siddhAntakASTha bha0 gIva a7 3/34 aMgIkAra karI bhakti karatA hoya ane huM bhakta chuM tathA A bhagavAna che evI miyA daitanI bhAvanA jemAM hoya tevAoe paNa A bhagavAna eTale amuka prakAranI mUrtivALA, AkAravALA kivA zarIradhArI nahi, paraMtu te te nirAkAra, nivikalpa, niHsaMga, avyaya, ajanmA, avinAzI, kuTastha, anirvacanIya, taddana nirmaLa, zuddha, zAMta ane kevaLa jJAnasvarUpa evA brahma, AtmA athavA tatarU5 che; te ja sarva kartA hartA vagere che, ema samajIne kAyA, vAcA ane mana vaDe thatAM tamAma karmo nitya tene ja arpaNa karavA joIe. AmAM khAsa dhyAnamAM rAkhavAnuM che ke, bhagavAna adhyAtmacitta vaDe sarva karmone saMnyAsavA tyAga karavA jaNAve eTale kAyA, vAcA ane mana vaDe je je karmo thAya te te sarva karmo potapotAnA upAsya devatAnI mUti ne AkRti5 kiMvA zarIradhArI gaNane nahi paraMtu niHsaMga, nirvikalpa, nirAkAra evA AtmasvarUpa mAnIne nitya samarpaNa karatAM rahevuM joIe. A rIte zaMkAthI rahita banI zraddhA vaDe tana, mana, dhanathI sarva bhAve AtmasvarUpa evA mane arpaNa thanAra arthAt mArA A matano aMgIkAra karanAro manuSya paNa karmothI mukta thAya che. A matane aMgIkAra nahi karanAranI gati A pramANe bhagavAne karmathI mukta thavAne mATe atyAra sudhI traNa prakAranA abhyAsakramo kahyAH (1) A sarva AtmasvarUpa che, tathA "huM" paNa AtmasvarUpa chuM, e rIte nizcayAtmaka jANuM karmo karavAM te sarvAtmabhAvane, (2) taddana niHsaMga evA AtmasvarUpamAM nAma rUpAdinI kalpanA sparzI zakatI nathI, evuM jANuM asaMga thaI javuM te niHzeSabhAvano tathA (3) potapotAnA ISTadevamAM AtmadaSTi rAkhI temane dareka karmo samarpaNa karatA rahevuM te bhaktibhAvane kivA sAkSIbhAvane (sarvAtmabhAva ane niHzeSabhAvanA samanvayane atre judo lIdho nathI) A rIte karma karanAra karma karavA chatAM paNa karmayogI thaI zake che tathA aMte mukta thAya che, paraMtu jeo A rItanA mArA matano aMgIkAra karatA nathI, teo pazutulya taddana avivekI nAza pAmelA che, ema jANa. karma karavA chatAM paNa tethI alipta rahevuM zrIkRSNa bhagavAna kahe che ke: he arjune ! atyAra sudhI meM tane karma saMbaMdhamAM vyavahAra, zAstra ane adhyAtmadaSTino Azraya laI aneka prakAranI yuktio vaDe tAre karma zA mATe karavAM joIe tathA te karavA chatAM paNa teno lepa nahi lAge evI zAstramA yuktio kahI tathA mAro svAnubhavasiddha sta paNa kahI saMbhaLAvyo. karma karavA chatAM tene lepa nahi lAge evI je abhyAsanI traNa yuktio upara batAvI che, temAM prathamanI be yuktio kRtizAstramAM mAnya evI che tathA trIjI je yukti batAvI te purANadi zAstromAM mAnya hoI mAro mata che. mata* kahevAnuM kAraNa e che ke vAstavika rIte A krama zratizAstranI yuktithI vegaLo pADI zakAto nathI, chatAM tevA be prakAro nahi samajanArA ajJAnIone mATe A trIjo sahelo krama kahevAmAM Avelo che; te pramANe niHzaMka rIte AcaraNa thAya to tevA loko paNa karma baMdhanamAMthI mukta thaI ane mArA paramapadane ja pAme che. have huM tane sthUla zarIra tarapha najara rAkhIne vyavahAra daSTie samajAvuM chuM ke, je uparathI karma karavAnI AvazyaktA zA mATe che, tenI kalpanA tane Avaze. sadRzaM ceSTate svasyAH prakRterzAnavAnapi / prati vyakti nikaH ri i 22 . niyatika ane bAhya nigraha are. jo ke vAstavika nAnI to kamaMtIta hoya che, e atyAra sudhInA vivecana uparathI tArA dhyAnamAM sArI rIte AvyuM haze ja, chatAM bAhya daSTie to temanuM A zarIra che, ema je lokeno dASTae dekhAya * Ane ja purANamAM bhAgavata kivA nArAyaNIya dharma evuM nAma ApavAmAM AveluM che, A saMbaMdhamAM AgaLa vivecana ApavAmAM AveluM che, te mATe adhyAya 1, 7, 12, athavA bhAi haM 11, a2, 3, juo,
Page #352
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] he ! tArA kahevAthI, brahma ja jene viSaya che e upaniSad tane kahyuM. [ rara3 che; te zarIranI thatI tamAma ceSTAo zarIra rahe tyAM sudhIne mATe prakRtivazAta eTale triguNAtmaka evA prakRtinA niyamavazAta thayA ja kare che ane dareka prANa paNa pitA potAnI prakRtine anusarIne cAle che, ema sarvatra jovAmAM Ave che; to pachI A sthaLa idriyono te vaLI nigraha zo? udeza e ke dekhavAmAM AvatI A dazya ane sthaLa iMdrivALI bAhyaprakRti to niyatinA niyamAnusAra arthAta IzvarI zakti kivA prakRtinA traNa guNane lIdhe parataMtra hovAthI te te tenI AjJAnusAra kArya karyuM jAya che. juo ke nAke kadI jovAnuM kArya karyuM che? kivA kAne kadI sUMdhavAnuM kArya karyuM che? athavA to mAthA vaDe mANasa kadI cAle che? bAlavAnuM kAma karI AkhA kare che ? khAvAnuM kAma kadI gudA kivA gudAnuM kAma kadI meM kare che? AMbAnA bIjamAMthI kadI lImaDo kivA lImaDAnA bIjamAMthI kadI lIMbunuM jhADa thavA pAme che kharuM ke? eTaluM to zuM, paNa sUryanArAyaNa kadI zIta thAya che ane caMdramAM kadI tape che kharA ke? tema ja AkAzane phaLa Ave che ? ane vAyune kadI aTakAvI zakAya che ke nitya Rtuo barAbara thAya che, sUrya caMdrAdi samaya upara uge che vagere badhuM kenI sattAthI pravartI rahyuM che ? tAtaparya ke, A badhuM taMtra je niyamitapaNe cAlI rahyuM che te sarva IzvarIya sattAthI prakRtinA traNa guNenA AdhAre prathamathI ja nizcita thayeluM che, temAM kicinmAtra paNa kadI pheraphAra thato nathI ane te dhAraNe sarvatra eka AtmavirU5 jJAnIne je ke potAnI dRSTie daita nahi hovAthI karma vagere kAMI hotuM nathI. chatAM ajJAnInI dRSTie temanA zarIranI thatI ceSTAo te anya prANIonI mAphaka prakRti anusAra ja thatI rahe che. jema ajJAnIo paNa cAlavAnuM kArya pagathI kare tema jJAnI paNa paga vaDe ja cAle che, netra vaDe jue che, kAna vaDe sAMbhaLe che, vANI vaDe bele. che; A rIte deha hoya tyAM sudhane mATe prakRti anusAra ceSTAo karyuM jAya che, eTaluM ja nahi paNa dareka pazu pakSo, kITa, pataMgadi paNa pitatAnI prakRti anusAra ja ceSTAo kare che. e sarva sAmAnya niyama che. A rIte to prakRtinI nizcitatA ja karelI che, ema siddha thAya che, te pachI niyati dharmane cheDIne khoTo nigraha eTale jabaradastI te vaLI zI rIte thaI zake ? handriyasyendriyasyArthe rAgadveSau vyavasthitau / tayornu vazamAgacchettau hAsya paripanthinau // 34 // Iti ane tenA viSayane vyavasthita krama sakSama ane skUla Idriyo tathA te darekanA zabdasparzadi viSayo e baMne vacce rAga ane dveSa eTale prIti ane aprIti A beu prakRti dharmAnusAra vyavasthita rahelA che, eTale prakRti arthAta niyatine evo cokkasa niyama prathamathI ja nizcita thayela che ke, tene dharma rUpanuM grahaNa karavuM eTale jovAnuM ja kAma karavuM, kAne sAMbhaLavAnuM, tvacAne sparzanuM, rasanAe svAdanuM, page cAlavAnuM ane maLa mutrAdi visarjananuM kArya krame gudA ane zikane karavAnuM ityAdi amuka amuka iMdriyoe amuka amuka viSenuM grahaNa karavAnuM hoya che, temAM paNa amuka sAruM ane amuka kharAba e mujaba rAga eTale prIti ane dveSa eTale aprIti e krama vyavasthita rIte zarUAtathI ja niyatie nakkI kareluM hoya che, temAM nigraha tha kadApI zakya nathI. paraMtu te kAryo rAga dveSAdinA jaDabAmAM nahi sapaDAtAM arthAta temAM kada paNa vaza nahi thatAM karavAM eja kharuM kartavya che. kAraNa ke rAga ane dveSa A be ja puruSanA zatruo che. A rAga dveSa ke, je Ikiyo ane tenA viSayo sAthe saMkaLAyelA che, te IzvaranI zakti eTale prakRti kivA niyatinA traNa guNanA AdhAre nizcita thayelA niyati dharmo che ane huM te AtmA( vRkSAMka 1) chuM, mArAmAM teonI gaMdha mAtra paNuM nathI, ema nizcayapUrpaka samajI laI aMtaHkaraNamAM viSayanuM sthAna ja thavA na pAme evI sAvacetI rAkhavI, eja eka rAgadveSarUpa zatruonA paMjAmAMthI mukta thavAne arthAta tene vaza na thavAne upAya che,
Page #353
--------------------------------------------------------------------------
________________ 224 ] tarca to : jyeti pratiSThA : sajAti-samAvatanam na. [siddhAntakADa bha0 gIva a0 3/3pa bIjA keI paNa upAya vaDe A rAgadveSanA paMjAmAMthI chaTakI zakAya tema nathI. he arjuna! A rIte niyatinA kramane vicAra karatAM paNa bAhya nigraha arthAt karmo nahi karuM evuM abhimAna rAkhavuM e vyartha gaNAze, kemake te badhuM to niyatiniyama pramANe ja thayA kare che. mATe temAMnA rAgadveSa arthAta prIti aprIti Adi Asaktine tyAga karavo e ja khare puruSArtha kahevAya che. zreyAsvadharmo viguNaH paradharmAtsvanuSThitAt / svadharme nidhanaM zreyaH paradharmo bhayAvahaH // 35 // svadharmane tyAga kadI paNa nahi karo paradharma game teTalo sAre jaNAya ane svadharma viguNa eTale guNamAM atyaMta kamI arthAta sadoSa jaNAya te paNa vadharmanuM AcaraNa ja zreyaskara eTale kalyANakArI che. svadharmanuM AcaraNa karatAM karatAM maraNa thAya to tethI kalyANa ja thAya che, paraMtu paradharma te bhayAvaha eTale bhayane bolAvo, bhayanuM AvAhana ne jAte ja bhayane bolAvo, TakamAM te potAnI jAte ja potanA paga upara ke hA mArI levA samuM bhayaMkara che, ema jANavuM. Ama kahevAno bhagavAnane ze uddeza haze tene vicAra karavo rahyo. prathama to svadharma kene kahevo ? te jANavAnI jarUra che. atyAra sudhI zrI bhagavAne je upadeza ajunane karyo che, te sarvamAM prathama Atmadharmane ja prAdhAnya ApeluM che, pachI zAstramAM jaNAvelA varNAzramAdi dharmone, tyArabAda vyAvahArika tathA laukika dharmone ane tyAra pachI dehAdika dharmone e pramANe sarva bAjuno vicAra karIne arjunane yuddha karavAne mATe kahevAmAM AveluM che. eTale atre A cAra prakAranI daSTine Azraya laI vicAra karavAthI dharmano artha samajavAmAM saraLatA thaze. svadharmamAM svadharma ema be zabdo AvelA che. dharmanI mULa utpatti "cha" dhAtuthI thayelI hoI tene artha "dhAraNa karavuM" evo thAya che ane "sva" eTale pote. arthAta pitAne dhAraNa karavuM eja svadharmane zAstrIya sayukitaka artha thAya che. have pite koNa? te AtmA; eTale AtmAe pote ja potAmAM potAne dhAraNa karavo. tAtparya e ke, A je je kAMI dazya bhAse che, te sarvanuM dhAraNa AtmA pote ja pitAmAM karI rahyo che, ema daDha nizcayapUrvaka jANavuM te ja svadharma kahevAya, A sarva AtmasvarUpa ja che. Atmavyatirikta athavA AtmAthI anya koI paNa che ja nahi ema je jANavuM te ja svadharma. A rIte svadharmanuM kharuM rahasya jeo jANI na zake tevAoe tevuM jJAna prApta thatAM sudhIne mATe zAstramAM TharAvelA varNAzramAdi svadharmanuM custa rIte pAlana karavuM joIe, e ja temane mATe svadharma che. A varNAzramAdi dharmanI mULa utpatti kyAMthI ane kevI rIte thaI te jANavAnI jarUra hevAthI tene prathama vicAra karIzuM. varNAzramAdi dharmanI utpatti brahmadeve zI rIte karI, te atre saMkSepamAM ApavAmAM Ave che(bhA rakaM0 3, a. 12 juo.) " para thavA umadAva' e zruti anusAra eka bIjA sAthe maLIne vartanArA loke AgaLanI sRSTinI jema vaLI pAchA have huM kevI rIte sUchaza? evo vicAra karavA brahmAnA mukhamAMthI ekAeka vedo utpanna thayA. hetA, uddagAtA, adhvaryuM, ane brahmA Adi cAra Rtvija RSinuM karma, tema ja yajhana vistAra, upaveda, nyAya, dharmanA cAra pAda tathA judA judA Azrama ane tenI vRttio e sarve paNa brahmAnA mukhamAMthI ja utpanna thayAM. veda tathA yajJAdinI utpatti - vidura pUche che ke tanidhi ! prajApatinA paNa pitA evA ajanmA brahmadeve vedAdi potAnA mukhethI sabhya ema Ape kahyuM, paNa kyA mukhethI zuM zuM utpana karyuM, te sarva mane Apa vistArathI kahe.
Page #354
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] satya tenuM sthAna hoI tapa, dama, karma upAMgasaha vedo e tenAM pAnanAM sAdhana che. [ rara mama belyAH brahmAe pUrva taraphanA mukhethI veda, pazcima mukhamAMthI yajurveda, uttara dizAnA mukhethI sAmaveda tathA dakSiNa dizAnA mukhethI atharvaveda saryA. zastra eTale hetAnuM karma, ijyA eTale avarSanuM karma, rasuti eTale ugAtAnuM karma prAyazcitta eTale brahmAnuM karma e paNa anukrame pUrva, vA pazcima, uttara ane dakSiNa dizAmAM meM vaDe sarjA; bAda punaH Ayurveda, dhanurveda, ga dharmaveda ane arthaveda vA sthapati eTale zipavidyA kivA arthavedanI aMtargata AveluM vizvakarmAnuM zAstra; te anukrame pUrva, pazcima uttara ane dakSiNa mukha vaDe sarjelAM che; tema ja Izvara ane sarvajJa evA brahmAe pAMcamA vedarUpa itihAsa, purANa, upapurANe paNa potAnAM cAre mukhathI sajya che. vaLI teNe ghoDazI tathA uphathI e be yajJa pUrva taraphanA mukhethI, AptaryAma tathA atirAtra e be yajJa pazcima taraphanA mukhethI, purISa tathA agriSTAma e dakSiNa taraphanA mukhethI ane vAjapeya ane gesava e ya uttara taraphanA mukhethI saryAM che. dhamanA cAra pAdo tathA AzramanI utpatti brahmAe pUrva taraphanAM mukhethI adhyAtmavidyA, dakSiNa mukhethI dayA, pazcima mukhethI tapa ane uttara mukhethI satya, e dharmanA cAra pAde sarSo tathA brahmacarya, gRhastha, vAnaprastha tathA saMnyAsa e cAra Azramane temanI vRtti sahita pUrvAda mukhethI sajelA che; tema sAvitra, prAjApatya, brAhma ane bahatuM e mujaba cAra prakAranuM brahmacaryavrata paNa pUrvAdi mukhethI saryuM. cAra prakAranuM brahmacaryavrata jaI dIdhA pachI traNa divasa gAyatrI zIkhatAM sudhI je brahmacaryavrata pALavuM te sAvitra, anuSThAnAdi vratanuM AcaraNa karatAM brAhmaNe varSa sudhI pALavAnuM brahmacarya te prAjApatya, vidyAbhyAsa sudhI arthAta gurune tyAM jaI vedavidyA bhaNatAM sudhI pALavAnuM brahmacarya te brAhA tathA jiMdagI paryatanuM naiSThika brahmacarya e bRhadabata kahevAya che. upajIvikAonI utpatti ane prakAra vArtA eTale zAstra virodha nahi kare tevA khetI vagerenA dhaMdhA, saMcayavRtti eTale yajJa karAvavo ane bhaNAvavuM ityAdi vRttithI nirvAha karavo te tathA zicha eTale khetaromAM paDelAM DuMDAM ane pAla vagere upADI lIdhA bAda je dANuo verAyelA hoya te rI |ii laIne te vaDe gujarAna calAvavuM te. A cAra brAhmaNanI upajIvikAe paNa brahmAnA pUrvAdi dizAonA mukho vaDe sajAyelI che; vamAnasa eTale kheDyA vagara pAke te upara nirvAha karanArA; vAlakhilaya eTale navuM ane maLyA pachI jAnuM tyajI denAra; auduMbara e savAramAM uDIne pote je dizA pahelA dekhe te dizAmAM jaI tyAMthI je kAMI pAna, phUla, phaLa, Adi maLe te upara gujarAna calAvanArA ane kena5 eTale paDelAM sUkAM phaLapAna khAI pitAnuM gujarAna karanArA, e pramANe cAra prakAranA vanavAsamAM rahenArA vAnaprastha; kuTIcaka eTale potAnA Azramane ucita evAM karma karanArA, bahudaka eTale karmane gauNa samajanArA tathA mukhyapaNe jJAna saMpAdana karanArA, haMsa eTale jJAnanA abhyAsamAM ja lAgelA, temaja paramahaMsa eTale niSkriya arthAta karmathI para thayelA tatvaniSTha, e cAra prakAranA saMnyAsIo paNa brahmAnA pUrvAdi mukhethI ja utpanna thayA che. vidyAnI utpatti rapAnyAkSikI eTale mekSepagI adhyAtmavidyA, trayI eTale dharmanA sAdhanarUpa triveH mAMDenAM niyamavAka batAvanArI vidyA, vArtA eTale nirvAha saMpAdana karavAnA sAdhanarUpa vidyA tathA daMDanIti eTale rAjya tathA * yamAM zaru eTale hetAnuM karma te nadInuM, InyA eTale adhavanuM karma te yajurvedInuM, ati eTale jAgAtAnuM karma te sAmavedInuM ane prAyazcitta eTale brahmAnuM karma e atharvavedInuM che, 15
Page #355
--------------------------------------------------------------------------
________________ 226 ! mA utAvai vaivAya pApAnamanajo jo pratititi pratitita che. [si. bha0 gIe a7335 kaMDa meLavavAnA sAdhana35 vidyA; ema mokSa. dharma, artha ane kAma saMpAdana karavAnI vivAonI utpatti paNa brahmadevanA pUrvAdi sukhe kame thavA pAmelI che. vyAhUti tathA chanI utpatti bhU, bhavaH, svara ane mahA e cAra vyahitio brahmAnA pUrvAdi cAra mukhamAMthI kame sajAyelI che. skAra to tenA hadayAkAzamAMthI ja thayo che. brahmAnA ruvAMTamathI uNika chaMda, vacAmAMthI gAyatrI chuM, mAMsathakI trir chaMda, snAyumAMthI anuSTram chaMda, asthimAMthI jagati chaMda, majajAmAMthI paMkti chaMda tathA prANathI bahatI chaMda, e pramANe sAta dhAtumAMthI sAta chaMda utpanna thayelA che. praNavasvarUpathI paramezvaranI sarvatra vyApti 4 thI " sudhInA pacIzane 25svaro kahe che, te brahmAne jIve che, svara ka,63, 5, e dareka ha, dIrdhA ane bhuta evA tra traNa bheda vaDe bAra thAya che. 4, 6, 2, mo. , e pAMca dIdhuM ane buta evA be be bheda vaDe daza thAya che. A pramANe kula bAvIza svaro e brahmadevane deha che. za, Sa, ane e cAra akSaro umA kahevAya che. te brahmAnI idrio che tathA aMtaHstha eTale 1, 2, 4, 5, e cAra brahmAnA baLathI utpanna thAya che, eTale brahmAnuM baLa kahevAya che; temaja brahmAnI krIDAmAMthI ja, *ma, gAMdhAra, madhyama, pacama, dha rana ane nikAda ema sAta svare utpanna thayA che. huM tAta (ziSya karavA putrane saMbedhAya che) ! Ama zabadarUpa brahma eTale praNavasvarUpathI paramezvara pote pUrNa rIte carAcaramAM vyApaka hoI judA judA prakAranI zaktio vaDe daryAdi ane IkiyAdi bhAsI rahyo che. brahmanuM e zabdarUpa te nitya che (bhA rakaM0 3, a0 12 tathA AgaLa gIru deva a 8 juo) uddeza e che ke, A cauda lokavALA brahmAMDanuM mULa bAja brahmadeva hoI te ja potAnA saMkalpabaLa vaDe tene niyatinA niyamAnusAra bhAsa mAna kareluM che, tethI manu ponA kalyAgane mATe tenA ja mukhamAMthI nIkaLelA A veda sarvane pramANabhUta che. AthI dharmanI vyAkhyA manasvI rIte nahi karatAM te mATe paNa eka vedane ja pramANa mAnI tenA AdhAre karavI joIe. zAstrane anusarIne je uhApoha karavAmAM Ave che tene taka kahe che (amRtanAdapaniSada); AthI yuktio athavA te paNa zAstrane anusAra ja hovA joIe. A nyAye svadharmanI vyAkhyA paNa zAmane anusaratI ja hevI joIe. vadhu spaSTatA mATe nIcenuM vivecana upayogI thaze. bhinna bhinna mate vastutaH aparokSAnubhavathI rahita hovA chatAM potAne brahmaniSTha mAnI beThelA upadeza karanArAone paNa dho bhrama thaI gayelo hoya che, kAraNa ke, teo paikIno moTo bhAga AtmAnubhavathI rahita hoya che tethI paNa jJAna sugama rahetuM nathI. keTalAka vaizeSike) kahe che ke, A jagatarUpe je kAMI pratIta thAya che te prathama jeno kAMI tu ja nathI tevuM ahetuka ja utpanna thavA pAmeluM che; evI yukti vaDe samajAve che. keTalAka (gazAstravALA) chavamAM vAstavika brahmapaNuM che ja nahi paNa yoga karavAne lIdhe te pAchaLathI Ave che, ema kahe che. keTalAke (naiyAyi) ikinAM cha prakAranAM jJAna, vAraso, cha vidheyo, sukha duHkha ane zarIra ema ekavIsa prakAranA duHkhono nAza thavo ene ja mokSa kahe che. keTalAka (sAM khyAdi zAmakArA) pratipu tathA keTalAka (bhaktimArgIo) jIva ane Izvara bhinna bhinna che evI daSTine Azraya laI samajAve che; vaLI keTalAke (memasaMko) kaha che ke, kamanAM phaLe ja satya che, ItyAdi A pramANe AtmAnuM (1) gAyatrI e.vIza akSa, (2) biaAvIza, (3) anupa batrIsa, () bahatI chatrIza, (5) paMkti lIza, (6) tripa cuMma lIga, (7) jamatI aDatAlIza, (9) atijagatI bAvana, (9) zakavarI chappana, (10) atizakavarI sADa, (11) aSTi cesa, (12) atyaSTi aDasaTha, (13) virATa betara ane (14) ativirATa chetara akSaranA hoya che, eTale gAyatrInA cAvIrA akSarathI mAMDIne saMrakamAM ame cAra cAra akSare vadhe che, (jIe bhAva 40 11 a. 21 0 36 thI 43.)
Page #356
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] A brahmavidyAne Ama jANanAra niSpApa thaI ananta, utkRSTa svargamAM nizcaya jAya . [ 227 svarUpa samajAvavAne mATe bhinna bhinna yuktane Azraya levAmAM Ave che. paraMtu te sarve yuktie vAstavika te bhrAMtimUlaka ja che; kAraNu ke, A saghaLA tivAdenA mateA zruti eTale venAM vividha kAyAnA siddhAMtathI taddana viruddha paDe che. vAstavika rIte AtmA je triguNavALA heta aa ja te te leAkeAnI A yuktie kadAca sAcI gaNAta, paraMtu AtmA tA triguthI rahita hoI taddana niHsagaDAvA chatAM tenA para bhramathI guNAne AreApa karI bheda kalpavAmA Ave che, je kathana anubhavanI dRSTie TakI zakatuM nathI. sarvathI taddana abhinna ane anirvacanIya evuM eka brahma ja satyajJAna ane ana1 che. bhinna bhinna jevuM kAMI paNa che ja nahi chatAM je puruSa bhedaSTi 2 khe che te janmamaraNane ja pAmyA kare che, AtmA te jJAna ajJAnathI paN ane advitIya haiI anivacanIya che; pratyAdi abhiprAyaLI zruti A advaita evA paramAtmAnuM ja pratipAdana kare che ane te ja pramANlR che tyAdi ( zrI. bhA0 ra0 10 adhyAya 7 ). A saMbaMdhe tripurArahasya jJAnakhaMDamAM paNa A mujabanuM varjuna che, bAdattAtreya kahe cheH he parazurAma ! tane dRzya tattvanuM rahasya barAbara samajAya tevI rIte kahuM chuM. A sarpa dRzya kevaLa mithyA bhramathI ja bhAse che, bIjuM kAMI paNa nathI, tenI utpatti kahuM chuM te tuM ekAcittathI sAMbhaLa, A jagata kAraNa vagara ja utpanna thayuM haze ? A dRzya jagata e tAkA che, kAraNa teA phakata tenI utpatti thatI veLAe jaNAI Ave che. utpatti eTale navApaNAthI dekhAvuM, e dRSTiJa jotAM jagata dareka kSaNe kSagre navA rUpathI ja bhAsamAna thAya che. kAI krAI kahe che ke, jagata dareka kSaNe kSaNe badalAtuM rahe che e vAta te kharI, paraMtu te nadInA pravAhanI mAka nitya che; vaLI keTalAkA kahe che ke, te sthAvara ane jaMgama padArthAnA samudAyeA vaDe ja banelu che; game tema he; paNa te utpanna thavA pAmeluM che, e prathama samaje have jo te utpanna thayeluM che. ema svIkAravAmAM Ave te te kAraNa vagara peAtAnI meLe svAbhAvika rIte ja utpanna thayeluM che ema kaGevuM yegya nathI; kemake jo kAraNu vagara peAtAnI meLe ja utpanna thavAtuM hoya teA pachI DeA e ghaDe ja zAthI thAya ? te khIjI krAi vastu ja kema nahiM banI jAya ? Ama jagatamAMnI tamAma vastue je pAtrapAtAnI meLe ja utpanna thatI hAya teA pachI jagatamAM dekhAtI A maryAdA peAtAnI meLe ja kevI rIte rahI zake ? ane jo te pramANe na raDe teA pachI vyavahAra kevI rIte cAle ? sivAya jagatamAM kAryakAraNane thanArA paraspara saMbaMdha paNa dareka jagyAe evA nizcayavALA maLI Ave che ke, jo yAgya sAmagrI hoya te ja kAya utpanna thavA pAme che. paraMtu temAM jarA paNa nyUnatva hoya te te thatuM nathI. ityA prakAratA anu navA vaDe vicAra karatAM kAraNa vinA svAbhAvika rIte petAnI meLe ja jagata upanna thAya e sabhavatuM nathI. sivAya A jagata madhye evA anubhava jovAmAM Ave che ke, je jevu kArya karavA dhAre che te tevuM ja saphaLa thAya che. tethI evA prakAranuM kArya rUpa jagata peAtAnI meLe ja utpanna thayuM ema kema kahI zakAya? jo ke jagatanuM kAraNu pratyakSa dekhAtuM nathI, para Mtu eTalA uparathI tene kAraNu ja nathI ema kAMi kahI zakAya nahi; kAraNa ke zreNI bAbatemAM je nyAya lAgu paDe te A jagyAe paNa mAnya rAkhaveA yeAgya che, eTale dhaNI vakhata evu mane che ke, krAnA mULamAM ja kAraNa hAvAnu najare paDe che, tethI te krAi jagyAe pratyakSa rIte dekhAtuM na heya tA paNa te che ema mAnavuM ja paDe che. niha teA tamAma lokeAnA cAlI raDhulA A vyavahAramAM virAdha Avaze; AthI badhA ja bAbate| sakAraNa che ane tethI ja jyAre kAI kArya karavAnuM hoya tyAre leAkeA prathama tenAM sAdhatA ekaThAM karavA maMDI paDe che. jagatamAM sa vyAra A pramANe ja cAlatA haivAnuM niya dekhAya che. A nyAyAnusAra jagata che evuM je kahevAmAM Ave te te petAnI meLe ja utpanna thayu ema kahevuM yeAgya nathI. avyaktamAMthI vyaktanI utpatti thaI zake ? bIjA keTalAka kahe che ke, A jagatarUpa kA avyakta huM je abhyakta karatAM atyaMta viruddha evA vyakta svarUpanuM he evA paramANu evu ja nAza thayA pachI jenI baneluM che. pazu jagata pAchaLa kAMI paNa
Page #357
--------------------------------------------------------------------------
________________ 228 ] >> karI le vAgabayataH sarvaye rI | [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 3/35 zeSa rahevA pAmatuM nathI evuM che, chatAM paNa te avyakta ane jaDa padArtho vaDe ja utpanna thAya che, ema je kahevAmAM Ave to pachI prakAza tathA aMdhakAra kiMvA sata ane asatanuM ema thayA pramANe pararapara virodhAbhAsa jevuM jaNAze. eka ja vastu kALI che ane kALI nathI, ema kadI paNa hetuM nathI. prakAza che te ja aMdhAruM che ema thavuM nyAyasiddha nathI, tethI A matano aMgIkAra karavo eTale paraspara viruddha dhamane eka ja vastu upara Aropa karo evo saMkara nAmane doSa Avaze. adaSTa viSayanA nirNayamAM pramANa karyuM ? ' je IzvarecchAdi kAraNe mAnya karIe te evuM thAya che ke, mAtra icchAthI ja eTale ke karma sivAya mULa paramANuomAM gati zI rIte thaI zake ? evI zaMkAne sthAna rahe che; vaLI guNonA sAmyavALa prakRtithI jagata utpanna thayuM che, ema kahIe to te paNa saMbhavatuM nathI; kAraNake, prakRtinA guNemAM vaiSamya utpanna thavAnuM kAraNa to prathama maLI AvavuM joIene? tema ja temAM sAmya thavAnAM kAraNo paNa hovAM joIe; paraMtu tevuM eka paNa kAraNa maLI AvatuM nathI. je prakRtine cetananuM adhikAna che ema mAnavAmAM nahi Ave te A jagatakArya utpanna zI rIte thAya ? e pramANenI utpatti thavAno dAkhala kaI paNa jagyAe maLI Avato nathI. sArAMza e ke, A jagatakAryanuM kAraNu kAMI paNa jaDatuM nathI, tethI evA adaSTa viSayamAM nirNaya karavA mATe phakta apauruSeya evA vedone ja AdhAra levuM joIe* bIjuM koI paNa pramANa tene mATe susaMgata thatuM nathI kemake temAM zaMkAne sthAna rahe che; mATe apauruSeya evA veda upara AdhAra rAkhyA vagara bIjo koI upAya ja nathI; kAraNake, pramAtA je jIve te pote ja vAstavika rIte apUrNa hovAthI tenI pAse pUrNa evA Atmapadane mATe yogya evuM pramANa kayAMthI saMbhave che ema kahevA karatAM jenA AdhAre pramANunI ja utpatti siddha thAya che, tevAM pramANo pUrNa svarUpane kyAM pahoMcI zake ? sivAya vyavahAradaSTie vicAra karI sAmAnya anumAnathI joIzuM to paNa karyA sivAya kArya thavAnuM koIpaNa jagAe jaNAtuM nathI ? tethI A dazya jagatano kartA to avazya koI ja joIe ane te paga cetana hovo joIe tema tenuM raceluM A jagatarUpa kArya alaukika hovAne lIdhe tene kartA paNa sAdhAraNa te na ja hAya ! eTale te paNa pate avazya vilakSaNa ane amaryAda zaktivALo ja hoya, emAM zaMkAne sthAna nathI. A pUrNa svarU5 IzvaranuM tattva oLakhavAne mATe mAtra eka apauruSeya evA vedonuM ja sarvazreSTha ane nibaMdha evuM pramANa che. jagata utpanna karanAra kezu? vedamAM kahevAmAM AvyuM che ke, sRSTinI pUrve pUrNa svataMtra e eka mahezvara(vRkSAMka 1)ja hatA; tenI pAse koI paNa jAtanI sAmagrI nahi hovA chatAM teNe pote potAnA svAtaMtryanA prabhAva vaDe prathama IzvararUpe banI svasvarUpabhUta paDadA upara jagatarU5 citra potAnA vilAsane mATe potAnAmAM ja bhAsamAna kareluM che. jema svasamAM athavA manorAjyamAM koI manuSya pote potAnI kalpanA vaDe pitAne deha nirmANa karI tene ja "huM" ema kahI te vaDe ja sarva vyavahAra kare che, tema A Izvara A bhUla bhAsatuM jagatAdi dazya nirmANa karI je vedanI apauruSeyatA saMbaMdhamAM zrI kRSNa + ja vAphasudhA prakAzana 4, mahAkALapuruSa varNana tathA datta parazurAma prakAzana 5, prakaraNa 7 jue. + mane rAjya athavA svama vakhate kaI mANasa rAtre sUtI vakhate mAre amuka prakAranuM svama anubhavavAnuM che, mATe potAnI pAse koI paNa prakAranI samAgIe kivA sAdhane sAthe rAkhIne nidrA lete nathI chatAM paNa svamamAM manuSyAdi ane sthAvara jaMgamAdi pratyakSa daSTigocara thatuM anubhavavAmAM Ave che te pramANe ja A jagatanI utpattinuM paNa samajavuM. jema jAgRti thatAM svamana kayAM vilaya thaI jAya che te jaNAtuM nathI, tema mahAkalpa bAda jagatanI paNa evI ja sthiti thAya che ane AtmasAkSAtkAra thatAM A jagatama taddana naSTa thaI jAya che. je jagRta thayela hoya tene svaprazrama che ke naSTa thayelo hoya che chatAM te samaye jeo nidrAmAM svAvasthAmAM haze temane mATe te te svapna ane temAM cAlate sarva vyavahAra satya ja lAgaze; te pramANe tatvavettAnI daSTie jagatane bAdha thayela hovA chatAM ajJAnIone te te satya ja hoya ema bhAse che.
Page #358
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] prasiddha uddAlake (vizvajita yajJamAM) jANavA chatAM badhuM (agya dAna) dIvuM; [rara9 tene viSe bahu" evI bhAvanA rAkhe che. he vatsa! jema tAro svapnamAM deha lupta thayA chatAM tArI kAMI hAni thatI nathI, tema pralayAdimAM A samagra dazyano vilaya thavAthI tenI koI hAni thatI nathI, svapna che athavA na che, tenI utpatti thAya yA nAza thAya, chatAM jema svapna jonArane vAstavika tenI sAthe kiMcitmAtra paNa saMbaMdha heta nathI tema A maDezvara jagatarahita kevaLa eka caitanyarUpa, nivikAra, niHsaMga, nirmaLa taddana zuddha, zAMta ane sarvatra paripUrNa evo che, teNe pote potAmAM ja A jagatarU5 citra bhAsamAna kareluM che, A caitanya kiMvA AmA e jagatanI aMtima evI mahAsattA che. vedanuM pramANa zA mATe mAnya karavuM joIe? jema samudra vinA taraMga agara sUrya vinA tenuM teja hoI zake nahi tema saMvidrupa AtmAthI judI evI bIjI koI sattA jagatane bilakula nathI. sArAMza e ke, A daryasRSTi (vRkSAMka 3thI 15 va)nA AraMbha pUrve phakta eka zuddha caitanyasvarUpa mahezvara (vRkSAMka 1) ja hatA, tenA vaDe ja A carAcara jagata utpanna thatuM bhAse che, tenAmAM ja rahe che tathA chevaTe tenAmAM ja layane pAme che, evo vedane hetu che. temAM zaMkA karavAnuM kAMI paNa kAraNa ja nathI; kemake je bAbate skUla rIte pratyakSa anubhavamAM AvI zake evI na hoya te bAbatamAM te AtmAne aparokSAnubhava thatAM sudhI eka vedane ja AdhAra mAnya karyA sivAya chUTako ja nathI. kAraNa ke te koIne banAvelA nathI, paraMtu anAyAse ja pragaTa thayelA che, sivAya tenI AghatAne mATe paNa zaMkAne sthAna nathI, vedamAM jagatpattine kahela kama veda kahe che: A deva jagatanI utpatti pahelAM keI paNa sAdhana vinAno heI teNe ja AkhuM bhramarU5 jagatacitra bhAyamAna karyuM hoya ema bhAse che, te mahezvara pUrNa zuddha ane atyaMta svataMtra hovAne lIdhe teNe pote potAnA svAtmacetanyarUpa bhIMta upara A akhila citra prakaTa karyuM che, tenA sivAya bIjA koIne AdhAra vaDe te rahI zake e saMbhavatuM nathI; kAraNe ke, te Izvara sarvavyApI hovAthI tenA vagara jagatane bIjuM sthAna kiMvA AdhAra ja kayAMthI hoya ? Ama AtmA vyatirikta Ilara koI sthAnanI ja siddhatA jyAM thaI zakatI nathI te pachI tenA AdhAra upara rahenAra A dazyajALarUpa jagatanI sthitinI to vAta ja kayAM rahI? AthI darpaNamAMnA pratibiMba jema darpaNathI bhinna heI zakatAM nathI kiMvA tenA AdhAra vinA rahI zakatAM nathI tema A jagata paNa caitanya kiMvA AtmasvarUpa evA mahezvaranA svarUpamAM ane tenA AdhAra vaDe ja prakaTa thayeluM hoI tenAthI jarA paNa bhinna nathI, e ja mata susaMgata che. vicAra karIne jue ke, saMkalpabaLa vaDe taiyAra karavAmAM AvatuM mane rAjya athavA ravapnanI sRSTimAM aneka che, jaDa padArtho, paMcamahAbhUto, sUryacaMdrAdi graho vagere pratyakSa prakaTa thaI prakAzI rahyAM hoya ema dekhAya che kharuM ne? te sarve vAstavika rIte te manamAMthI ja utpanna thAya che, manamAM ja rahe che ane aMte manamAM ja vilanane pAme che, e to sarvanI jANamAM ja che. sArAMza, A sarva padArtho jema manamaya hoya che tema mahezvaranI pAsethI A jagatarUpa dazya kevaLa caiitanyasvarUpa evA manamaya thakI ja utpanna thAya che, temAM ja rahe che ane chevaTe temAM ja vilayane pAme che tathA tema thavA chatAM paNa te kevaLa ciMtanyathI taddana abhinna evuM ekarasAtmaka ja hoya che. Ama e mahezvara to kevaLa citanya kiMvA AtmasvarUpa ja che, te maryAdAnya tathA amaryAdathI paNa para ane carAcaramAM pUrNa vyApaka che. *zaya ane zAstrane bheda uparanA vivecanane uddeza e che ke, Aje zAstranuM nAma Ave eTale keTalAka leke gabharAmaNamAM paDe che. pracalita vyavahAramAM zAstra zabdanI eTalI badhI vyApakatA thavA pAmelI che ke, potapotAnA svArtha * vyavahAramAM talavAra, bhAlA, vagerene zastro kahevAmAM Ave che, te A nahi. ahIM to zayane artha vaNAraMbhanI prAthamika skUla kriyA kiMvA AraMbhanuM kArya che, ema samajavuM.
Page #359
--------------------------------------------------------------------------
________________ 230 ] taha navinA putra // kaTha. [siddhAntakArDa bhara gI a0 3/35 sAdhavAne mATe aneka sAMpradAyA, dhamapathArdikA tathA lAkakalyANa karavAnA baDAne vyavahAradaSTie zAstra zabdane nAme laI zakAya teTaleA geralAbha levAnI vyavahAramAM kAie bhAgye ja kacAza rAkhI hoya. AnuM pariNAma e Avyu ke, zAstra zabda saMbaMdhamAM ghaNA leAkeAnA manamAM tirakAranI bhAvanA utpanna thavA pAmelI che. tevAenI thayelI gerasamaja dUra thavAne mATe zAstra kAne kahevu te sabaMdhamAM vadhu vivecana karavAnI atre jarUra jaNAya che. zAstra zabda vedane ja lAgu paDe che, te uparanA thanathI spaSTa thAya che, A vee leAkeAne kama'mAM pravRtta karavAne mATe sauthI AraMbhamAM yajJakA khata,velAM heAI pravRttine! mULa AraMbha vedAnuAnusAra zastra eTale yajJanI AraMbhanI kriyAthI ja thaelA che. zastranA dhAtu jJa' hoI tene a yajJakAyanA ArbhamAM hetAnu ka` evA thAya che. sauthI prathama A ja dharmarUpa kama che; tyAra pachI ijyA, stuti, udgAtA ane brahmA ityAdi karmanA AraMbha thayeA che. A rIte vaikramAM yajJathI mAMDIne keDa sAdhAraNa vyavahAraprapaMca sudhInAM thatAM tamAma prakRtti athavA udyogAne karmo kaDelAM che, paraMtu te sarva udyogAneA mULa AraMbha tA zasrarUpa kama vaDe thayelA DAI te batAvanArA mULa veDhAne vyavahAramAM zAstra kar3evAmAM Ave che. zAstra zabda rAhU dhAtu uparathI thayele che. A rIte vedharmArUpa ka ja meAkSanuM prAthamika sAdhana che. karmo ke yajJakarma vyavahAramAM paNa kAI kAne te kAryanI prathama zarUAta karanAranuM nAma ja ApavAmAM Ave che. jema kAI gharanA pAyA rAma nAmanA gRhathanI pAse nakhAvavAmAM Ave te te dharanuM nAma rAmakuTara, rAmanivAsa, rAmabhavana ityAdi rAkhavAmAM Ave che, tema apauruoya evA vede manuSyeAnA hitanI dRSTie cAra karI prathama yajJanI vidhi batAvavAnI zarUAta karelI che. karmI rAdanA mULa AraMbha atrethI rArU thaye, hAvAthI AraMbhamAM tenuM yajJakama e nAma prasiddha thavA pAmyuM che ane tethI ja te pragaTa karanAra brahmadevane visaga kivA kama kahevAmAM Ave che. AthI teNe karelA brahmAMDa madhyetA tamAma vistArane vyavahArabhASA pramANe kramamAM kaDe che tathA kamane pratyakSa AraMbha yajJathI thayA, tethI zAstrabhASAnusAra brahmAMDamAM cAtA rahelA kAyika, vAcika ane mAnasika tamAma vyavahArane yajJakaryAM evI saMjJA lagADavAmAM Ave che; eTale yAdathI mAMDIne brahmadeve karelA brahmaDAdine tathA tenA mana, vAca tathA kAyA vaDe cAlI rahelA vyAhAraprapaMca kivA paramAtha ityAdi darekana karma sattA ja lagADavAmAM Ave che. A rIte kamanI vyApti ghaNI ja vyApaka hoi te sate zAstraparibhASA pramANe yajJakamAM kahelAM che. kama e zabda'' dhAtu parathI thayA che. ' eTale karavuM eve tenA artha thAya che arthAta karavApaNuAnA aMtamAM jene samaverA thAya che te sa krama, akama ane vika evA mukhya traNa peTAbheTTA paDe che, jenu varcuna AgaLa ( adhyAya 4 zlAka 17 juo ). kama ja kaDuAya, temAM ApavAmAM AveluM che. krama ane zAstranA paraspara sabaMdha A rIte kamanI vyAkhyA samAyA pachI zasra zabda samajavA saraLa thaze. upara je kama eTale karavApaNAne yA kriyAno AraMbha thayA ema kahyuM che temAM sauthI prathama 'zastra' kamA samAveza thAya che. eTale yajJakanA AraMbhamAM prathama hAtAnu kArya e ridhine! AraMbha thayA che. arthAt karavApaNAnA nizcaya thayA ke turata prathama zuM karavuM? eve! prazna sahaja utpanna thAya che. tenA javAbamAM yajJanA AraMbhanI kriyA zastrathI ja zarU thayelI che. jema sa MkhyAzAstraneA AraMbha eka saMkhyAthI tathA vaNaeN mAlAneA Arabha thI zarU thAya che; vaLI eka thayA eTale zUnya te tenI sAthe ja salama Dreya che, tee bane paraspara ekabIjAnI apekSAe hAya che; jema eka hoya teA zUnya DavuM ja joIe ane ekana hoya teA zUnyanu astitva hovAnu pazu prayeAjana rahetuM natha, tema krama e nRtya tathA tenA Arana zastra (nAnuM kA) e eka che, ema samajo. Ama mULa ArbhamAM kriyAnI zarUAta zastrayI thayelI hovAthI uparanA udAharaNa pramANeDAnI zarUAta karanAranA nAma uparathI te samajAvanArA darekane mATe zAstra evI saMjJA kravA nAma vyavahAramAM
Page #360
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] tene prasiddha naciketA nAme putra hatA. [ ra31 javAmAM AveluM che, te have sArI rIte samajI zakAze. Ane artha zastra zabda uparathI zAstra zabda thavA pAmela che, ema samajavAnuM nathI. Ama A vedadharmanuM AcaraNa je thakI thAya te karma, karma thavAthI kame jJAna ane jJAna thavAthI mekSa siddha thAya che arthAt karmano uddeza AraMbhamAM dharma ane aMta mokSarUpa puruSArthanI prAptimAM ja che. vedane mULa uddeza vedano mULa uddeza to manuSyae mAtra paramatatvanI prApti karI levI, e ja eka che. te prApta thavAne mATe jyAM sudhI A mithyA evo mehabrama naTa na thayo hoya tyAMsudhI to tene karmanI AvazyaktA hoya che. te karmano mULa AraMbha batAvanArI je prAthamika kriyA te ja zastra che, ema samaje. jema sAMkhyazAstramAM prathama saMkhyA eka che, tenI nIcenI bAjue UtarIzuM te daita tathA uparanI bAju ekya kahevAya, tema karmano mULa AraMbha zastrathI thayo hovAthI tenI pAchaLa thanArAM darekane mATe vyavahAramAM zAstra evI saMjJA ApavAmAM Ave che, kAraNa ke sarvanuM mULa te veda zAstra ja che. A rIte zAstra eTale veda ane tenAM to samajAvanArAM ke jeno ata bhaMva vedamAM ja thAya che te tamAma zAstro ja kahevAya che, ema siddha thayuM. Ama zAstra eTale zuM? tenI nizcitatA thaI eTale pachI svadharma kone kahe che, e jANavAnuM saraLa thaze. jemAM zAstranI uparanI bAju eTale aMtima tattva arthAta Amadharma batAvela hoya te ja svadharma, tathA zAstranI nIcenI bAjuno vicAra karIzuM te A svadharmanI prApti mATe vyavahAramAM vedanA siddhAMtonuM pratipAdana karanArA tathA temAM kahela dhyeyaprAptinA mArge laI janArA mArgo jemAM batAvavAmAM AvelA hoya che tene paNa dharmazAstro kahe che ane te zAstromAMnA AtmadharmarUpa mahAvAnA siddhAMtane paNa dharma kahevAmAM Avelo che. Ama dharmane mULa udderA te aMte svadharma arthAta AtmasvarUpanI prApti je vaDe thAya e ja eka che. ema nizcita siddha thayuM. A mujaba vedanA siddhAMtanuM pratipAdana karanArAM zAstromAM veda, vedAMga, upAMga(dharmazAstra), purANo, upapurANo, vagere vidyAnA cauda prasthAnono samAveza thAya che; A sarvene vAstavika e rIte zAstro kahevAmAM Ave che. vedamAM AtmajJAnano uddeza dhyAnamAM rAkhI te prApta thatAM sudhI ajJAnIone pitapotAnI buddhi anusAra sugama paDe tevAM nitya naimittikAdi kAmya ane niSkAma karmonI yojanA karavAmAM AvelI che, te sarvane aMtima uddeza AtmasvarUpanuM aparokSa jJAna thavuM e ja eka che. upara kahevAmAM AvyuM te mujaba manuSyane jyAre AtmAnuM parokSa jJAna thAya che tyAre tenI daDhatA thavAne mATe eTale AtmasAkSAtkAranI prApti karI levAne mATe cAra yuktiono abhyAsakrama prathama kahevAmAM Avelo che (juo a0 2 glaeNka 39 tathA kiraNAMza 17), paraMtu jyAM sudhI tevuM jJAna thayeluM hotuM nathI tevA ajJAnIone sakAma tathA niSkAma ema be prakAranAM karmo karavAnuM zAstramAM jaNAveluM che. A sakAma ane niSkAma karmonI zAkhAo anaMta che tenA niyame paNa asaMkhya che, je sarva upara batAvelAM cauda vidyAnAM prathAnomAM AvI jAya che. tAtparya e ke atyArasudhInA vivecana uparathI ApaNe zAstranI vyAkhyA sArI rIte jANI zakyA chIe, tene TUMkamAM eTalo ja sAra che ke, veda ane vedanA siddhAMtonuM jemAM pratipAdana karavAmAM Ave che evAM tenAM ja cauda prasthAna (adhyAya 2, loka 39 pAna 153 ane 161 juo) te sarvane zAstra evI saMjJA heI temAM batAvelA varNAzramAdithI mAMDIne TheTha Atmadharma paryaMtanA tamAma dharmo e ja svadharma che. pharI pharIne kahyuM che ke, aMte je thakI anirvacanIya evA paramatatvanI prApti thAya arthAta ajJAna vaDe thayelA mehanI nivRtti thAya te mATe zAstrakAroe darekane potapotAnI yogyatAnusAra nIti, nyAya, vivekAdi niyamo kahyA che te badhAM svadharmo che; AmAM Atmadharma e eka mukhya dhyeya hoI te prApta karavAne mATe varNAzramecita tathA zarIrAdi jJAti, jAti kuLAcAra, kaLadharma ityAdi vyavahAradharmone paNa samAveza thAya che. A paikI Atmadharma ne kahe tathA tenuM prayojana zuM che? te saMbaMdhamAM upara vivecana AvI
Page #361
--------------------------------------------------------------------------
________________ 232 ] sao TFR 211 la Nu nIvAnAyu brA~ sAAaa seDamana // 4. [ siga kA0 bha. gI0 0 3/35 gayuM che. have ApaNe varNAzramAdi vyavahAradhA thaDe vicAra karavA paDaze ane te mATe vedanA siddhAMtanuM ja pratipAdana karanArA zrIbyAsAcAya jInI sucanA anusAra dharmAMzamanA aMgabhUta purANAmAM ati pracalita evA zrImad bhAgavatamAMthI keTaleka bhAga nIce ApAmAM Ave che. dharmAMsa'pradAya eTale zu? zrI uddava pUche che : huM zrIkRSNu ! dharmArUpa kama karavAthI bhakti utpanna thAya che ane tevI bhakti aMte mekSanu sAdhana che, ema Apa prathama kahIgayA, paraMtu te karyA karanArAone avasya bhakita utpanna thAya che ja evA kAMI niyama vyavahAramAM jovAmAM Avate nathI. mATe vaNu tathA AzramanA AcAravALAone tathA tevA AcAranA adhikAra vagaranA manuSyeAA svadhama tathA tenA AcaraNuthI AtmasvarUpa evA tamArA pratye bhaktibhAva utpanna thAya e rIta kaDDA; kemake te dharmasaMpradAya kevaLa vaidika para parA uparathI ja gamya athavA jANI zakAya tevA nathI; kAraNa ke, pauruSaya rUpe avatAra laI Ape huMsarUpe pUrva eTale prathamanA 45nA AraMbhamAM te brahmAne kahyo hatA paraMtu tene ghA lAMkheA kALa vyatita thai gayele hAvAthI have te para`parA naSTa thavA pAmelI chaeN, mATe tene punaH Apa ja kahevA sama che. varNa ane AzramanI utpatti zrIbhagavAna kaDuM che je uddeva! vaNu tathA AyamanA AyAravALA tathA AcAra vagaranA leAkAne bhakita utpanna karavA sAru tame pUche che te yogya ja che, mATe svadharma eTale zuM te kahuM chuM, te sAMbhaLeA. prathama satyayugamAM haMsa nAmanA manuSyanA eka ja vaNu hatA ane eka kAra ja vedarUpa hatA tathA manamAM mAruM eTale AtmAnuM dhyAna karavuM ane nira Mtara tapamAM ja rahevuM; e mujaba cAra pAyAvALA dharmanuM rUpa hatuM. pAparihata hovAthI mana tathA IMdriyAne ekAgra karavArUpa tapamAM lAgelA leAkA mArA zuddha evA AtmasvarUpanI ja upAsanA karatA hatA ane tenI upAsanA ja mukhya dharmArUpa hatI. temAM leAkeA janmathI ja kRtAtha hovAthI te yugane 'kRtayuga' evuM nAma Apelu che. judA judA AcAra pALavArUpa dharmanI zarUAta tA tretAyuganA AraMbhathI thai. he uddhava ! tretAyuganA AraMbhamAM mArA izvarasvarUpanA hRdayamAMthI zvAsarUpe traNa vidyAe utpanna thaI ane te vidyAmAMthI jemAM hutA, udgAtA ane adhvaryunuM kAma paDe che. evA mArA AtmasvarUpabhUta yajJa utpanna thayA. mArA IzvarasvarUpanA mukhamAMthI brAhmaNe!, bAhumAMthI kSatriyA, garumAMthI vaizyA ane pagama thI zUdro ema cAra varNInI utpatti thaI che. teene AcAra paraspara bhinna hovAthI temanA dareka AcAra uparathI ja tene eLakhavAmAM Ave che; tema ja IzvarasvarUpa evA mArA (dakSAMka 2 nA) hRdayamAMthI brahmacaryezrama, peDumAMtho gRhasthAzrama, vakSa:sthaLamAMthI vAnaprastha ane mastakamAMthI sanyAsAzrama utpanna thayA. A zAstravivecananu tA e che ke, jema darekanA zarIramAM aneka sUkSma jIvo hoya che tathA temate badhAne hAtha, paga, AMkha, kAna vagere avayA paNa sarakhA ja hoya che tema virATa puruSamAM A samaSTi vyaSTi jIvenuM naLuM patharAyeluM che. te paikI je jIvA virATa zarIranA mukhathI mAthA sudhInA bhAgamAMthI utpanna thayA hoya te brAhmaNu, hAthanA bhAgamAMthI thayA heAya te kSatriya, peTanA bhAgamAMthI thayA hoya te vaizya ane paganA bhAgamAMthI utpanna thayA huMya te zUdra samaje. A kathananeA bhAvA eTaleA ja ke jema zarIrane A badhA bhAgeAnI jarUra heAya che; paga na heAya te cAlI zakAya nahi, hradaya na huM.ya teA pASaNa thaI zake nahi, bhADu na hoya teA rakSaNu thaI zake nahi ane mukha na hoya teA vANI vagere hAI zake nahi, tema AkhuM jagata e virATanuM A vadhu mAM jaNuAvyA pramANenu' jarUrI aMgapratya'ga che ema samajavu, ' ' * brAhmago'sya mukhamAsId bAhUrAjanyaH kRtaH / ' paNa tarabhu caMca: padmapAM gharo agAyata | Rgveda 10, 90, 12.
Page #362
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana ] te jJAnI putrane dakSiNArthe niyata karelI gAme jaI zraddhA prakaTI; teNe vicAryuM. [ ra33 cAra varSanA tathA AzramanA dharma upara mujaba manuSyanA vargo ane AzramanI utpatti thayelI hoI manuSyonA e vargo ane AzramanA svabhAva pitapotAnI janmabhUmine anusaratA che arthAta dezakALanI maryAdArUpa bhinna bhinna thayA che; eTale mArA uttama aMgamAMthI utpanna thayelAnA uttama ane tethI utaratA aMgamAMthI utpanna thayelAnA svabhAvo kaniSTa prakAranA thayA. brAhmaNanA svabhAva: zama, dama, vicAra, pavitratA, saMtoSa, kSamA, saralatA, AtmarUpa evA mArI bhakti, dayA ane satya e brAhmaNanA svabhAva che. kSatriya svabhAva: pratApa, baLa, dhIraja, zaravIratA, sahanazIlatA, udAratA, udyama, sthiratA, brAhmaNane mAna ApavuM ane aizvarya e kSatriya varNanA svabhAva che. vaizya svabhAva: AstikaparuM, dAna devAmAM niSThA, niSkapaTaparuM, brAhmaNanI sevA ane gya rIte meLavavAmAM AvatA dhanamAM saMtoSa e vaizyanA svabhAva che. zukranA svabhAvaH brAhmaNa, gAya ane devatAonI niSkapaTapaNAthI sevA karI temAMthI je maLe te upara ja sateSa mAnavo e zakone svabhAva che. varNa rahitanA svabhAva: apavitratA, mithyA bhASaNa, cerI, nAstikapaNuM, vagara kAraNe jhaghaDAo karavA, kAma, krodha ane tRSNa ityAdi jeo cAra varNamAM na AvelA hoya evA lokonA svabhAva che. sarva varNonA sAdhAraNadharmo ahiMsA, satya, corIne abhAva, kAma, krodha tathA lebhathI rahitapaNuM tathA sarve prANIonuM priya ane hita thAya evo udyama karavo, e te saghaLA vargone sAdhAraNa dharma che. sarva AzramanA sAdhAraNa dharmo: uddhava! zauca, Acamana, nAna, saMdhyopAsana, saraLatA, tIrthanuM sevana, japa, aspRzyatAno tyAga, abhakSyane tyAga, ayogya bhASaNano tyAga, sarve padArthomAM mArI eTale "hu' rU5 AtmA(vRkSAMka 1)nI bhAvanA, manano nimaNa, vANIne nigraha ane kAyA(zarIra)nonigraha, eNbadhA sarva Azramane mATe sAdhAraNa dharma che. vajana, vedAdhyayana ane dAna e dvija lokonA eTale brAhmaNa, kSatriya ane vaizyanA Avazyaka dharmo che. veda bhaNAvavA, pratigraha kare ane yajJa karAvavA e traNa brAhamaNanI AjIvikAo che. brAhamaNano deha sAMsArika sukha bhogavavA mATe nathI, paNa jIvatAM sudhI kaSTa bhogavI ane tapa karIne maraNa pachI videhamukta banI anaMta sukhanI prApti karI levA mATe che athavA te A janmamAM ja brahmanuM apakSajJAna prApta karI laI jIvanmukta banI javAne mATe ja che. e rItane vedane abhiprAya che (bhA rakaM0 11, a. 17). Azramadharma zAMti ane ahiMsA e saMnyAsInA mukhya dharmo che, tapa ane yajana e vAnaprasthanA mukhya dharmo che, prANImAtranuM rakSaNa ane yajana e gRhasthanA mukhya dharmo heI guru ane AcAryanI sevA karavI e brahmacArIne mukhya dharma che. brahmacarya, zauca, saMtoSa, tapa ane sarva prANIonI sAthe mitrabhAvathI vartavuM e paNa gRhasthanA ja dharmo che; temAM paNa RtunA samayamAM ja pitAnI strIne saMga karavo e gRhasthanuM brahmacarya gaNAya che. AtmasvarUpa e je "huM" (vRkSAMka 1) tenI upAsanA karavI e sarva AzramIone dharma mANe je puruSa varNAzramanA dhamanuM pAlana karIne niraMtara abharavarUpa evA mAruM ja yajana kare che, bIjAnI strI ane paradhanAdimAM lebha nahi rAkhe ane sarva prANImAtramAM mArI eTale AtmAnI ja bhAvanA rAkhe te puruSane AtmasvarUpa evA mArI bhakti prApta thAya che. he uddhava! A pramANe varNAzrama dharmanA yathArtha pAlanathI paNa tame mAruM svarUpa jANI zakAya che, tathA "huM" ke, je sarva lokemAM mahAna evo Izvara(vRkSAMka 2)pe sarvanI utpatti, sthiti ane layanA kAraNa5 banelA heI jenA zvAsamAMthI vedanI utpatti thayelI che e vaikuMTha eTale mati ane kaMTha eTale stabdha thAya che te) arthAta jayAM mati kuMThita thAya che e taddana anirvacanIya chuM, tene je puruSa ha8 * bALaka kSatriyo viyavo vaLat triAtaHA manu sma0 10, 4,
Page #363
--------------------------------------------------------------------------
________________ 134 ] to gaSanA vapato nijiyA: [ siddhAntakANa bhaTa gIa. 3/36 bhaktinA prabhAvathI pAme che, tene jJAnavijJAnarUpa saMpatti maLI te turata muktine pAme che; A varNa ane AzramavALAono dharma teone pitalakAnI (pitayAna mArganI prApti karAvI ApanAro che, paraMtu te dharmanuM AcaraNa mane eTale tatae5 evA AtmAne arpaNa karIne karavAmAM Ave to te sarvottama muktinA sAdhanarU5 thAya che. he uddhava! Ama svadharma pALanArA bhaktane mArA parabrahmasvarUpanI prApti zI rIte thAya, te viSe tamoe je pUchayuM hatuM te meM tamane kahyuM (bhAkaM. 11, a0 18.) (atre saMkSepamAM vivecana che, vizeSa jANavAnI icchA hoya temaNe mULamAM joI levuM. ) " paradharmo bhayAvaha ? kema? uparanA zAstravicanane sAra to phakta eTale ja nIkaLe che ke, game te karmo karo, pachI vyavahAramAMnA jAti, jJAti ke varNAzramAdi svadharmanI daSTinAM heya ke anya koI prakAranAM heya paNa te dareka karma huM eTale dareka pote potAne mATe " huM chuM " ema je kahe che te huM eTale zarIrAdika nahi paNa anirvacanIya evA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) che, ema samajIne tevA prakAranA daDha nizcayathI karavA e ja kharo. ravadharma che arthAta Atmadharma e ja mukhya svadharma che; paraMtu jeone A prakAranI dRSTi prApta thayelI na hoya tevA ajJAnIone mATe jema dUdha pInArA nAnA bALakane mATe game tevuM paMcapakavAne paNa nirarthaka ja che, kivA nAnapaNathI bALakane je vidyAno abhyAsa paDyo hoya tene mATe bIjI game teTalI vidyA dekhAvamAM sArI gAtI hoya chatAM paNa te anabhyAsane lIdhe nirupayogI hoya che tene pArakAno dharma game teTale sAro jaNAto hoya paraMtu aMte to te ghAtaka ja che; kAraNa ke vaMzaparaMparAthI cAlatA AvelA kuLadharma ane kuLAcArAdi pALanArA mAtapitAnA aMze zarIranI rageragamAM prasarelA heya che, tevA otapreta vyApta thayelA kuLadharmo, kuLAcAra tathA varNAzramadharmorUpI svadharmone choDI nahi devA. paradharma dekhAvamAM game teTale sAro jaNAto hoya chatAM paNa vadharmane choDI teno aMgikAra kare e pariNAme mahA bhayaMkara che kemake te adharmarUpa che. adharmanA mukhya prakAre adharmanA mukhyatve pAMca bhede paDI zake che, evo zAstranirNaya cheH (1) vidharma, (2) paradharma, (3) AbhAsadharma, (4) upamAdhama, ane (5) chaLadhamaM; e pAMca adharmanI zAkhAo che; (1) vidharma je vastune dharma samajIne karavAmAM Ave paraMtu tethI svadharmane bAdha Ave tene vidharma kahe che; (2) je parAyo heya te paradharma kahevAya; (3) AzramanI paddhatithI judo je dharma jemake jJAtibaMdhanamAM keTalIka gADariyA pravAhathI cAlatI AvelI prathAo jevI rIte chokarAMo jIvatAM na hoya te te pIrane kivA devatAne arpaNa karavAnI prathA vagere prakAranI bAdhAo ke je kevaLa manuSyoe potAnI icchAthI ja karAvelI hoya che te AbhAsaMdharma kahevAya; (4) jemAM kevaLa pAkhaMDa vinA bIjuM kAMI paNa na hoya te u5mAdharma kahevAya tathA (5) je dharma kevaLa gathI ja bharelo hoya eTale dharmazAstrano Uo artha karIne kevaLa pitAno vArtha sAdhavAnI bhAvanA ja jenI aMtargata hoya che te vedazAstranA AdhAra vagarano potAnI meLe artho karI tene ja kharo mAnI lokemAM tevA prakArano pracAra karavo te chaLadharma kahevAya. A pramANe adharmanA pAMca aMge che, e zAstramAM nirNaya che; mATe jemAM A pAMca prakAro na hoya evo anubhavasiddha Atmadharma e ja ravadharma che. dareka padArthone pota potAnA svabhAva uparathI dharmazAstroe nirNaya karI ajJAnIone mATe AjJA karAyelo dharma ja sarva manuSyone zAMti Ape che, tevo dharma to eka vedadharma ja che, tema ja kAyA, vAcA vA manathI koI paNa prANIne du:kha devuM nahi e ja samAna dharmano irachA rAkhanArAne mATe zreSTha dharma che ane tenuM pAlana to jyAre sarvatra AtmaSTinI bhAvanA thAya tyAre ja thaI zake che. paradharmanA aMgIkArathI thatI trizaMka jevI sthiti Ama zAstramAM kahelAM varNapramAdi daSTi vicAra karatAM paNa paradharma te bhayAnaka ja che, tema ja vyAvahArika daSTie vicAra karatAM paNa jaNAze ke, paradhama manuSya pote mULa je samAjamAM hoya te e
Page #364
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] khAnapAna karavA azakata, dUdha na Ape ane garbha dhAraNa na karI zake tenI gAyone- 235 paNa tene potAnA samAjamAM rAkhatAM nathI ane paradharmavALAnA rItarivAjonI mAhitI nahi hovAthI temAM paNa te bhaLI zakato nathI; A mujaba baMne samAja mAM tenuM sthAna hetuM nathI, AthI te trizaMkavata banI jAya che. A rIte vyAvahArika kivA sAmAjika dRSTie paNa paradharma te aMte ghAtaka ja nIvaDe che; sivAya dehAdika abhyAsano vicAra karavAmAM Ave to paga bALapaNathI jene jevo abhyAsa hoya temAM te jaladI pravINa bane che. paNa tethI viparIta abhyAsamAM tene navA jevuM lAge che. A rIte dehAbhyAsanI dRSTie vicAra karavAthI paNa paradharma bhayAvaha che, ema siddha thAya che. have AtmadaSTie vadhu vicAra karIzuM. svadharmathI ja bhayamukta thavAya che jyAM sudhI bIje che evI bhAvanA aMtaHkaraNamAM hoya tyAMsudhIne mATe to bhaya rahevAne ja arthAta bIjuM koI che evuM bhAna jyAM sudhI hoya tyAMsudhIne mATe bhaya rahe che; jayAre bIjApaNAnI eTale daitanI bhAvanAno saMpUrNa vilaya thAya che arthAta pUchuM advaitabhAvanI siddhi thAya che tyAre ja bhaya rahita vA nirbhaya thavAya che. AthI vaitanI bhAvanA naSTa karI devI joIe; eTale aMtaHkaraNamAM daitavRttinuM utthAna ja thavA nahi devuM e ja nirbhayatAne sAco upAya che. dharma eTale dhAraNa karavuM, evo artha te zAstrasiddha ja che; have kone dhAraNa karavuM, e praznanA uttaramAM "'ne "para"ne nahi, kemake "para" eTale pArake athavA ane "sva" eTale AtmarUpa e pita. parabhAvane kema nahi dhAraNa karavo? te pArakAnuM dhAraNa karavuM e bhayane AvAhana karavA samAna che eTale bhayane bolAvavA samAna che mATe daitabhAvanuM aMtaHkaraNamAM kiMcitmAtra paNa dhAraNa nahi karatAM hameza pUrNa ati evA eka AtmabhAvanuM ja dhAraNa karavuM joIe. tAtparya e ke, daitanI tamAma bhAvanAonuM nirasana karIne kevaLa eka AtmAmAM ja vRttine tadAkAra banAvI devI e ja khara ravadhama hoI te ja bhayathI mukta thavAno sAco mArga che, ema zrIkRSNa bhagavAne arjuna prati kahI rahyA che. arjuna uvAcaatha kena prayuko'yaM pApaM carati pUruSaH / zanivRttI vAra ghasAva nivAra: rUla / icchA na hovA chatAM paNa puruSa pApa kema kare che? bhagavAnanuM A kathana sAMbhaLIne arjune kahe che ke, vALuM eTale vRSNikalotpanna zrIkRSNa! tyAre kahe ke puruSa potAnI jarApaNa icchA nahI hevA chatAM paNa keI baLAtkAra karAvI rahyo hoya tema baLajabarIthI pApa kare che, te konI preraNAthI ? ajune A prama ghaNuM rahasyapUrNa dRSTie karelo che. zrI bhagavAne prathama te A badhuM dazya jALa prakRtine adhIna hovAthI te jema nacAve tema ja sarva nAcyAM kare che. teo kiMcitmAtra paNa svataMtra nathI ema upara jaNAvyuM che. te teno artha zuM ema samajo ke jeo icchAthI kiMvA anirachAthI pApakarmo kare che te paNuM A niyatitaMtranA AdhAra vaDe ja ne? ane jo temaja hoya te pachI kaI pApIne deSa devAnuM kiMvA sArAM karma karanArane mATe dhanyavAda devAnuM zuM prayojana che? uddeza e ke, A mAro bhAI duryodhana potAnA kuLano saMhAra karavAne mATe prasta thayela che, e zuM nathI jANatA ke AmAM mArA kuLano ja saMhAra thavAno che? paraMtu rAjalobhane vaza thaIne potAnA nItidharma uparAMta rAjadharmathI bhaSTa thaI A ghara karma karavA te prerAyo che, tene mATe ApanA kahevA pramANe te ema ja samajavuM joIe che, te paNa niyatinA niyama pramANe che; AthI tene adhama ane amane dhama kahevAnuM paNa zuM prayojana heya? je je kAMI thAya che te sarva niyatitaMtra pramANe ja thatuM hovAthI temAM kAMI sAruM kiMvA narasuM ema kahevApaNuM rahetuM ja nathI.
Page #365
--------------------------------------------------------------------------
________________ 236 ] manA nAna te stro dvArA jArajIta tA hata + 8. [ siddhAntakADa bha0 gIa7 341 pImAthAkuLa - kAma eSa kodha eSa rajoguNasamudbhavaH / mahAzano mahApa'pmA vidhenamiha vairiNam // 7 // dhumenAniyate vatiyathAdazI mulena ca / yatholbenAvRto garbhastathA tenenAvRtam // 38 // AvRtaM jJAnametena zAnino nityvrinnaa| kAmarUpeNa kaunteya duSpUreNAnalena ca // 39 // kAma ane krodha e ja mahApApIe che. arjunano A rahasyapUrNa prazna sAMbhaLIne zrIbhagavAne kahyuM he arjuna! sAMbhaLa, meM upara kahyuM che - ke, A sarva taMtra sava, raja ane tama evA traNa gunA azraya vaDe prakRti calAvI rahI che, temAM , kiMcitmAtra pazu khoTuM nathI, paraMtu te pUche che ke, pApanI IrachA manuSyane nahi hovA chatAM 5Nu tene tema karavA baLAtkAre koNa prere che? to Ama pApamAM preraNa karanArA niyatie nizcita karelA prakRtinA rajoguNa vaDe utpanna thayelA ghaNA ja khAudharA eTale game teTalAM viSayo maLe chatAM jeo kadI paNa dharAtA nathI tema ja game teTalA viSane kSaNamAtramAM saphAcaTa karI nAkhanArA ane vaLI pAchA jANe vagara khAdhe maravA paDyA na hoya! evA mahAzana kAma tathA krodha, A be ja mahAna pApIo hoI tene ja ane zatru samaje. tAtparya ke, prakRtinA rajoguNamAMthI utpanna thayelA kAma ane krodha e be ja sarvanA zatruo che, ema jANu, jema dhumADAthI agni DhaMkAI jAya che kiMvA arIso mela vaDe DhaMkAI jAya athavA garbhane jema or (pAtaLI vayA jevuM kothaLI mAphakanuM veSTane cAre bAjuethI viMTAyelI hoya tenI aMdara garbha DhaMkAyela hoya che, tema A prakRtinA rajoguNathI upajelA kAma ane krodha vaDe savaguNanA udayavALuM AtmajJAna DhAMkI dIdheluM che. tAtparya e ke, jJAna svataHsiddha hovA chatAM jema arIsAne mela vaDe DhAMkI dIdhelo hoya che tema e traNe eTale kAma krodhAdi zatruoe tene ajJAnarUpI paDaLa vaDe DhAMkI dIdho che. he kauteya! game teTaluM iMdhana (lAkaDAo) nAkhavAmAM Ave te paNa jema agni kadI paNa tRpta thatA nathI, paNa ulaTo prajvalita banI te sarvane bALIne khAkha kare che, tema jJAnIone nitya vairI e A kAmarU5 ami rAtadina anekavidha tRSNAonuM hameza sevana karato hovA chatAM kadI paNa tapta thato nathI, AthI ja jJAna e svataHsiddha hevA chatAM paNa tene A kAme DhAMkI dIdheluM che. indriyANi mano buddhirasyAdhiSThAna mukhyate / etaivimohayatyeSa bhAnamAvRtya dehinam // 40 // AtmaprApti prakRtine AdhIna nathI indriyo (pAMca karmendrio ane jJAnendrio, mana tathA buddhi AnA eTale kAmanA adhiSThAna rUpe che. te dvArA A kAma zabdAdi viSenuM nitya ciMtana karI dehAdhyAsa vadhArate rahe che ane jJAnane DhAMkI daI
Page #366
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] je dakSiNamAM Ape che te anandathI rahita be kalekSakAraka lekamAM jAya che. [ 237 dehAbhimAnI puruSane te moha pamADe che. tAtparya ke, vAstavika rIte A sarva jJAnavarUpa athata AtmarUpa hevA chatAM paNa te aneka nAma rUpo vaDe mRgajaLa pramANe mithyA bhAyamAna thAya che. divya, mana ane buddhi e traNanA AdhAra vaDe te nitya vidhavidha prakAranA anekavidha viSayabhogo bhogavavAmAM ja tallIna bane che tathA dehAdhyAsa vadhArate rahI puruSane moha pamADe che. A kAma vaDe jJAna DhaMkAI gayeluM che. huM ajuna! jJAna e te vAstavika rIte svataHsiddha hoI te prakRtinA niyamamAM kadApi AvI zakatuM nathI, paraMtu UlaTI prakRti ja A jJAnanA adhiSThAna vA Azraya vaDe hoya che. jema arIso te svataHsiddha ja che, te koI pratibiMba levAne kadI nA kahetA nathI paraMtu tenA upara je mela hoya te jyAM sudhI sApha karavAmAM nahi Ave tyAM sudhI te bIjuM pratibiMba grahaNa karI zakatA nathI, kemake te melanuM pratibiMba te temAM paheluM ja hoya che. te pramANe A AtmA kiMvA jJAnasvarU5 arIsAmAM mehane lIdhe aneka viSayavAsanArUpI mela celo hovAthI jyAM sudhI te nIkaLI zake nahi tyAM sudhI te bIjAM pratibiMba grahaNa karI zakato nathI; eTale pote AtmasvarUpa evo ekarUpa hovA chatAM paNa ajJAnatAne lIdhe aneka kAmya vAsanAo vaDe jANe jagatAdi anaMta rUpe thayela hoya ema bhAyamAna thAya che, jema arIsAmAM je vastunuM pratibiMba jovAnI IcchA hoya te vastune tenI sAme dharavI paDe che tathA bIjI vastuone sAmethI khaseDI levI paDe che, paNa AkAzanuM pratibiMba jevuM hoya te phakta sAmethI tamAma vastuo khaseDI levAmAM Ave eTale basa; kAraNa ke, te siddha hevAthI bIjI vastuone khaseDI levI eTaluM ja eka kartavya karavAnuM hoya che. te pramANe prakRti ane tenA guNe vaDe thayelo vistAra e sarva vasturUpa hoI te maryAdita ane pratibiMbanI jema parataMtra che tathA Izvara e biMbanI jema teno sarjaka che tethI jJAna e to arIso kiMvA AkAzanI jema taddana svataMtra che ema samaje, AthI AkAranuM pratibiMba jevAne mATe tene jema bIjI vastuonI mAphaka arIsAnI sAme lAvI zakAtuM nathI tema AtmAnI prApti mATe Indriyo, mana ane buddhi tathA temanA viSayone haThAvavA eTaluM ja eka kartavya karavAnuM hoya che, te kArya thatAM ja puruSa eTale AtmA ke je svataHsiddha che te anubhavamAM Ave che, mATe he arjuna ! tArA kahevA pramANe manuSya paramArtha prAptine mATe eTale mahApuruSArthane mATe kAMI parataMtra nathI. jo ke te sivAyanA sarva kAryone mATe te taddana para taMtra heya che, te kharuM! tArA duryodhana te prakRtine vaza thaI mohane lIdhe A kAma ane krodhanA pAzamAM pUrepUro sapaDAyelA che tethI tene tenuM bhAna nathI. vAstavika rIte kAma krodha e ja sarvanA zatru che, bIjA keI zatru nathI mATe huM tane vAraMvAra kahI rahyo chuM ke, te pote pUrNa svataMtra evo AtmasvarUpa che, tArAmAM prakRti ane tenA kAryane aMza paNa nathI, ema nizcayathI samaja, vyavahAramAM jemane A pramANe nizcaya hoya te ja khare jJAnI ane te nizcaya nahi hotAM je pitAne huM eTale zarIra chuM ema samaje che tene mUDha kahe evI maryAdA paNa niyatie ja TharAvelI che. pitAne zarIra rUpe samajanAra dehAdhyAsIo niyatinA cakramAM phasAyelA gaNAya che tathA pitAne AtmarUpa samajanAra aparakSAnubhAvI temAM jarA paNa lekhAtA nathI ema samaja. tasmAsvamindriyANyAdau niyamya bharatarSabha / pApmAna prajahi honahAnavijJAnanAzanam // 45 // jJAnavijJAnane nAza karanAra kAmarUpa zatrune haNa joIe he bharatakuLamAM koNa arjuna! tu tamAma Idriyone niyamamAM lAvIne eTale ke tenuM potapotAnA viSayamAM kadI utthAna ja nahi thavA detAM sarva AtmarUpa che evA daDha nizcaya vaDe pApanA mULabhUta evA jJAna ane vijJAnane nAza karanArA A kAmarUpa zatrune nAza karavAno nizcaya kara. vAstavika rIte tAre khare zaNa te te ja che, tAtparya e ke, sarva AtmArUpa che, AtmA sivAya bIjuM kAMI paNa nathI. evI
Page #367
--------------------------------------------------------------------------
________________ 238] 1 vAra pitAM tata jazna mAM ti- [ siddhAntakADa bha0 gIaA 4/2 rIte carAcaramAM AtmabhAvanA karavI. aMtaHkaraNamAM bIjI kaI viSaSattino saMkalpa ja UThavA nahi de, Ama dareka idri tathA tenA viSayone saMka9pathI rahita karI AtmasvarUpa ja banAvI devA, aMtaraMgamAM vRttio kiMvA saMkalpa UDavA nahi pAme tevI nitya dakSA rAkhatI e ja vAstavika iMdriyenuM niyamana samajavuM. jJAna eTale A sarva brahma athavA AtmarUpa che ema jAvuM te tathA vizAna eTale A badhuM brahma ja che evA prakAre dRDha nizcaya thaI te sivAya bIjuM kAMI anubhavamAM Ave ja nahi evuM anubhavAtmaka aparokSajJAna thavuM te, e ja sAkSAtkAra kahevAya, A jJAna ane vijJAnanI vyAkhyA saMbaMdhe bhagavAna, zrIkRSNa nIce pramANe kahe che: jJAna ane vijJAnanI vyAkhyA zrIbhagavAna kahe che: he udava! puruSa, kRti, mahatta, ahaMkAra, pAMca tanmAtrA, agiyAra indri, paMcamahAbhuta ane traNa guNa e aThThAvIza to brahmAthI te sthAvara sudhInAM saghaLAM kAryomAM anusUta che. arthAta kAryakAraNurUpa sadhaLuM jagata potAnA parama kAraNarUpa evA brahmathI abhinna che ema je vicArathI jovAmAM Ave che te vicAra e ja jJAna kahevAya, evo mAro niyama che. A prakAranuM jJAna thAya te samayamAM paNa jema eka AmAthI anupUta thayelA saghaLA padArtho jude jude rUpe jovAmAM AvyA hoya tevA ne tevA rahevA chatAM paNa e padArtho bIna keI svarUpe jovAmAM na Ave te kevaLa eka Atmatattva rUpe jovAmAM Ave tyAre te jJAna ja evA nAmathI kahevAya che. eTale vivekadaSTa vaDe A sarva ekarU5 enuM brahma ja che, ema kevaLa badivaDe nizcayAtmaka jANavuM e jJAna ane te sAkSAta anubhava Avavo eTale eka brahma vinA bIjuM kAMI dekhavAmAM ja na Ave evA prakArano je pratyakSa anubhava e ja vijJAna, jJAna eTale parAkSa ane vijJAna eTale aparokSa, dizAnI aparokSa thayelI bhAMti jema dhArelI dizAmAM kevaLa parAkSa jJAnathI maTatI nathI tema A saMsArarU5 brAti ke je aparAkSa che brahmanA pakSa jJAnathI maTe tevI nathI. jene A sarva brahmarUpa che evuM phakta parokSajJAna thatuM hoya chatAM te jyAM sudhI ahaMnA vilaya karI temAM eka svarUpa banI apakSa anunava nahi kare tyAM sudhI tenI bhrAMtine nAza kadApi thato nathI; eTale A sarva brahyA che evuM kevaLa meM vaDe bolavAthI ja kAMI jagata25 bhAMti kadI maTatI nathI, paNa te pramANe sarvatra sAkSAt brahma dakhI temAM ja tanmaya banI apakSa anubhava karavo joIe, tyAMsudhI kevaLa mAM vaDe A brahma che ema mAnavAmAM Ave chatAM aMdarakhAne to teno daitabhAva nizcita silaka rahevA pAmela hoya che; AthI vijJAna eTale aparokSa jJAnavALA jIvabhuta puruSanI daSTie jAgrata thatAM jema svapnane tema A saMsAranA to kAyamane mATe bAdha thayelo hoya che; eTale parokSajJAnane jJAna tathA aparokSajJAnane vijJAna ema kahevAmAM Ave che (zrI bhA 0 11, a 1 0 11 thI 15); mATe he arjuna ! Ama jANI jJAna ane vijJAnane nAza karanAra pApI evA kAmane upara jazuAvyA pramANe nizcaya vaDe te haNa kAmane haNavAmAM puruSArthanI ja AvazyakatA che. jema rAjAnI AjJAthI tene pradhAna rAjakArabhAra calAvate heya tathA aneka prakAranA kAyadAo lo heya, chatAM te kAyadAo te phakta prajAne ja lAgu paDe che, rAjAne nahi; tema niyati eTale mAyA athavA IzvarI zaninA satta, raja ane tama Adi guNenA niyame AtmAne lAgu pADI zakAtA nathI, paraMtu jyAM sudhI rAjA pitAne mAlikI hakka bhUlI jaI pradhAnanA hAtha nIce dabAyeluM rahe che tyAM sudhI pote svataMtra hovA chatAM paNa parataMtra jevo banI duHkha bhogave che, tema vAstavika rIte te pote AtmasvarUpa hovA chatAM huM pratirU5 chuM ema mAnI laI parataMtratAmAM rahe che tyAM sudhIne mATe pote svataMtra havA chatAM paNa duHkhane anubhava kare che, paNa jyAre huM AtmarUpa evuM bhAna thAya tyAre tane zuM niyati rokI zakaze kharI ke? have AtmajJAna paNa prArabdhavazAta thaze, evI jo tuM zaMkA kare to te paNa taddana vyartha che, kemake AtmajJAna te svataHsiddha heI niyati paNa tenI sattAthI ja A badhuM mithA evuM kArya karI rahelI bhAse che, te
Page #368
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAbena ] teNe pitAne pUchyuM, " he tAta! tame mane mane dA" [ ra39 AtmAne niyamanamAM lAvI zakatI nathI, paraMtu puruSa (vRkSAMka 2) niyatinA rajoguNa vaDe utpanna thanAra kAmarUpI pApanA mehamAM phasAI potAnA svataMtra ane satyasvarUpane anubhava na le ane du:kha bhogavyA kare te te eka moTuM Azcarya ja gaNAya! AthI sadasatane viveka karI huM AtmarUpa chuM; mArAmAM mana, buddhi Idriyo tathA temanA viSayo ityAdi kazAno aMzapaNa nathI, evA prakAranA daDha nizcaya ane abhyAsa vaDe te savane niyamanamAM lAvI jJAna ane vijJAnane nAza karanArA A pApI kAmane tuM paNa tene haNavAmAM niyati kivA prArabdha nirupayogI che. tene mATe A rItane vivekayukata abhyAsa karavArUpa puruSArtha ja karavo paDaze, ema zrIkRSNa bhagavAnane kahevAne uddeza AmAM spaSTa rIte pratIta thAya che, indriyANi parANyAhurindriyebhyaH paraM manaH / manamAtu parA puddhiyo buddhaH paratastu saH // 42 // evaM buddheH paraMtuvA sazastabhyAtmAnamAtmanA / jahi zatru mahAbAho kAmarUpaM durAsadam // 43 // dhULa IdriyothI sama Idriyo para che tethI para mana che ke je nitya IdriyoThArA viSayone ja grahaNa kare che, manathI para buddhi che ane buddhithI para taddana asaMga evo AtmA che, ema tuM samaja; eTale AtmA te jemAM rajULa kivA sakSma Idriyo, temanA vize tema ja mana tathA buddhi ityAdine samAveza thAya, evI ja A prakRti kahevAya che tethI para che arthAta jayAM A sarvane lezamAtra paNa aMza nathI tevo te taddana asaMga che; mATe sarva karatAM para evA A AtmAne jANuM laI AtmAmAM ja sthiti kara, eTale huM AtmA ja chuM; mArAmAM prakRti, tenA guNo, diye tenA viSaye, mana, buddhi ityAdi kazAno lezamAtra paNa aMza nathI ane heya te te paNa AtmarUpa ja che, e pramANe AtmA vaDe AtmAne jANI laI temAM ja sthira thA arthAta AtmA sivAya bIjuM badhuM dekhavAnuM taddana choDI de ane he mahAbAha! A rIte durAsaMda eTale mahA prayatna vaDe paNa jItavAmAM atyaMta kaThaNa evA A kAmarU5 zatruno tuM nAza kara. A kAmarUpa samartha zatrane jItavAne mATe A sivAya bIjo eka paNa upAya nathI. jyAre tuM pitA sahita A badhuM dazyajALa AtmasvarUpa che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi e rItanA pakSajJAna vaDe tene jANI laI tevA dRDha nizcayathI tene sAkSAtkAra eTale apakSa anubhava karIza tyAre ja A kAmarUpa zatrune sadaMtara nAza thayela che ema sArI rIte anubhavIza; mATe A upAya vaDe atizaya kaThaNa evA kAmarUpa zatrane tuM nAza karI de. adhyAya 4 bhIbhagavAnuvAcabama viSasyate yoga moktadhAmamadhyayam / vivasvAmmanave prAha manurizzAko'bravIt // 1 // evaM paramparAprAptamimaM rAjayo viduH / sa kAlaneha mahatA yogo naH parantapa // 2 //
Page #369
--------------------------------------------------------------------------
________________ 240] jarA tI ta:onAra 1 lA rAmati Tha. siddhAntakAvaDa bhara gI. ave 4/4 sa pA'yaM mayA te'dya yogaH prAtaH purAtanaH / bhakto'si me sakhA ceti rahasyaM hyetaduttamam // 3 // A yoga anAdi kevI rIte? bhagavAna zrIkRSNa kahe cheH he arjuna! A avyaya eTale jeno kadI paNa nAza thato nathI e vega arthAta "huM" eTale AtmA chuM, AtmA vagara bIjuM kAMI paNa che ja nahi, e prakArano trikAlAbAdhita ane nitya e AtmarU5 bhoga je atyArasudhI tane kahevAmAM Avyo te meM prathama sUryane kahyo hate; sUrye potAnA putra manune tathA manue potAnA putra aphavAne kahyo hato. cittarUpa yajJanArAyaNa yA yajhadeva viSNa(vRkSAMka 9), viSNunuM nAbhikamaLa kivA hiraNyagarbha(vRkSAMka 12),suvarNamaya parapoTo eTale brahmAMDa (vRkSAMka 14) mAM brahmA (vRkSAMka 13) tema ja marIci, kazyapa, sUrya, zrAddhadeva, mana ane vAyu A rItanI paraMparAthI prApta thayelAM A lega xrAjarSio jANatA hatA. lAMbo kALa vyatIta thavAne lIdhe hamaNAM te nAza pAmI gayelo hovAthI A anAdi yoga ja meM tane Aje pharIthI karelA che; kAraNa ke, tuM mAro bhakta ane sakhA che, teTalA mATe A uttama rahasyapUrNa vega meM tane kahelo che, udeza e ke, tane kadAca ema lAgaze che. A badhuM mane yuddhamAM lagADavA nI irachAthI ja tamane samajAvI rahyA cho te tema nathI; paraMtu anAdi kALathI svataHsiddha ane paraMparAgata cAlate Avela kRtizAstramAnya e A yoga ja huM tane. kahI rahyo chuM, kemake vacce dhAge kALa vyatIta thavAne lIdhe te naSTa thayA jevo lAgato hato, te ja uttama rahasyapUrNa vega Aje meM tane pharIthI kahelo che. paraMparA batAvavAno udeza A pramANe paraMparA batAvavAno uddeza e hoya che ke, dareka zAstra apauruSeya evA vedathI ja zarU thayela che; eTale zAstranI paraMparAno mULa AraMbha A apauruSeya evA veda hoI te Izvaraprerita che; te kaI mAnavInA banAvelA nathI, paraMtu svataHsiddha che; AthI te apauruSeya che. vedane apauruSeya kema kahevA te saMbaMdhe kena upaniSadamAM A pramANe kathana che. brahma pote ja yakSa evA Izvara svarUpe banyA. tene oLakhavA mATe sarva devatAoe prathama agni pachI vAyu ane chevaTe iMdrane mokalyA. teo svataH zraddhAnuM svarUpa jANavA zaktimAna thavA nahi. AthI te yakSarUpa Izvara pitAnAM mULa anirvacanIya brahma vA AtmasvarUpamAM lIna thaI gayA ane jyAre temaNe idranI tIvra jijJAsA joI tyAre tene potAnA satya svarUpanuM jJAna karAvI ApavAnA uddezathI aparAvidyAdevI umA rUpe punaH prakaTa thayA ane te dvArA tene potAnA sAcA brahmasvarUpanuM sAcuM jJAna karAvI ApyuM; e 7 1 ( pachI IMdrAdi devatAoe paraMparAthI jagatamAM pragaTa karyuM che, AthI AvA umAmahezvara saMvAdarU5 gaNAtA tamAma zAstro Izvara praNIta hoI te ja satya kahevAya che; vedanI apauruSeyatAne mATe bRhadAraNyaka, chAMdogya vagere ghaNA upaniSadomAM ane purANadikamAM paNa kahevAmAM AveluM che. AthI zrIkRSNa bhagavAne ane evuM sUcana karyuM ke, Atmasva5 (2kSAMka 1) evA meM ja A yaMga Izvara (vRkSAMka 2) svarUpamAM arthAta sAkSIbhAvamAM sthira rahIne mAyAzakti (umA) dvArA brahmadevanA mukhethI vedasvarUpe prakaTa karI sauthI prathama Aghaputra suryane kahyo, sUryo manane ane manue vAka rAjAne kahyo hato. e pramANe te pega bahmAMDamAM prathama rAjAeAmAM prakRtine pAmela che tathA rAjAoe te potapotAnI prajAne atre Avele yoga zaba prathama adhyAya 2-3mAM batAvyA pramANe sAMkhya eTale jJAna, karma (haTha) ane bhakti bapAMne mATe samaja. A yoga saMbaMdhamAM zrIbhagavA AgaLa pAMcamA ane bA adhyAyamAM spaSTIkaraNa karyuM che. rAjarSio naNatA hatA ema kahevAnuM kAraNa adhyAya 9nA AraMbhamAM AgaLa kahevAmAM Avaze te jovuM temaja a. 22 0 42thI 4nI TIma pAnuM 176 tathA bhA0 * , a. 1 jIe.
Page #370
--------------------------------------------------------------------------
________________ bItAhana] Ama traNavAra pUchatAM, "tane ane tamane) ApuM chuM ema pitAe kahyuM. [ 24 kahelo che; paraMtu vacagALe tene ghaNe samaya vyatIta thaI javAne lIdhe te naSTa thavA pAmela hatA, te ja AtmarU5 evA meM Aje tane kahyo che arthAta A paraMparA zAstrazuddha rIte sRSTinA AraMbhathI ja cAlI AvelI che. A bedha huM tane kAMI manasvI rIte kahetuM nathI. evo zrIkRSNa bhagavAnane A paraMparA batAvavAno udeza AmAM spaSTa rIte tarI Ave che. vedanI aparAyatAnI khAtarIne mATe dareka zAstramAM A rIte paraMparA kahevAnI paddhati hoya che; kAraNa te jANavA thakI gurupratIti uparAMta zAstrapratItinI paNa jijJAsune khAtarI thaI te niHzaMka bane ane AtmapratIti laI kRtakRtya thAya; evA prakArano bhAva temAM hoya che. savArabhprN bhavato janma paraM janma viSasvataH / kathametadvijAnIyAM tvamAdau proktavAniti ran A bega tamee sUryane zI rIte kaho? A sAMbhaLIne ane vaLI vadhAre saMzayamAM paDI gayo. teNe kahyuM, "bhagavana Apa kahe che ke, meM A yoga AdikALamAM sUryane kahyo hato, paraMtu sUryane janma te ghaNuM ja purAtana samayamAM eTale satyayuganA AraMbhamAM thayela che tathA Apane janma te hAlanA samayamAM eTale sUryanA janma pachI ghaNA lAMbA kALe hamaNAM ja dvAparayuganA aMtamAM thavA pAmelo che; chatAM Apa kahe che ke meM A pega prathama sUryane kahyo hate, to te mATe kevI rIte jANavuM? arthAta A yoga paraMparAgata anAdi kALathI kahevAmAM AvyuM che ema je A5 kahe che te mATe kevI rIte sAcuM mAnavuM?" bhagavAnuvAca pAna je vyatIni pAvana sa tAjyAI ra sani ma tvaM vettha parantapa // 5 // ajo'pi sAvyAtmA bhUtAnAmIzvaro'pi san / prakRti svAmavitAva sambhAvyAtmamAyayA // 6 // huM ajanmA chatAM janme che arjunane A sI prazna sAMbhaLIne zrIkRSNa bhagavAnane ati AnaMda thaze. te belyA, he arjuna! tArA ane mArA aneka janmo thaI gayA che. te sarvane huM jANuM chuM, paraMtu te tene jANa nahi hovAne lIdhe Ama zaMkAo karI rahe che. zatrune tApa ApanArA ajuna ! vAstavika rIte te huM tata e avyaya AtmA (vRkSAMka 1) chuM ke jene kadI janma athavA maraNadipa vikArone talabhAra paNa sparza thato nathI e taddana anirvacanIya chuM, chatAM paNa sarva prANuonA hRdayamAM vAsa karanAra evo Izvara (kSAMka 2) ravarUpa prakRti arthAta IzvarIya zakti (vRkSAMka 3) ne adhiSThAtA banI jANe ke pote ja pitAmAM potAnI mAyAnA Azraya vaDe jamyo chuM, evuM saMbhave che arthAta bhAse che; sArAMza ke AtmasvarUpa e che (vRkSAMka 1) te vAstavika rIte aja eTale janma maraNAdithI rahita tathA taddana asaMga chuM; temAM te thavuM kiMvA na thatuM ane tene sAkSI ityAdi kAMIpaNa saMbhavatuM nathI; chatAM te ja jANe pote pitAmAM ahama eTale ""
Page #371
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra42 ] vahUnA iva AnAmi mamaH | [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 4/8 - - --- -- ---- ------------ (vRkSAMka 3) 25 evI mithyA mAyAzaktinI phuraNuM tathA te huM rUpa phuraNAne sAkSI adhiSThAna svarUpe Izvara(vRkSAMka 2) rUpane pAmela na hoya tema saMbhave che; AthI A tata kiMvA AtmasvarUpa evo huM (vRkSAMka 1) to taddana nirlepa ane asaMga ja che, chatAM A jamAdine bhAsa thato hovAnuM je jaNAya che te kArya to AtmasvarUpa evA mArA mithyA mAyAzaktinA Azraya vaDe Izvara (vRkSAMka 2)nuM che, AtmasvarUpa evA mArA (vRkSAMka 1)mAM to te pikI kAMIpaNa nathI, e huM taddana anirvacanIya che. bhAvArtha e che ke, bhagavAne kahyuMH he arjuna ! te vAstavika rIte janma maraNAdi vikArothI rahita, nitya avyaya ane saMtasvarUpa (vRkSAMka 1) chuM; temAM to kiMcitmAtra paNa vikAra saMbhavata nathI evo anirvacanIya hovA chatAM jANe ke pitAnI prakRtimAM sarvabhUtamAtranA adhiSThAnarU5 IzvararUpe mArI AtmarUpa mAyA vaDe prakaTa thayo na haiuM ema saMbhavuM chuM; eTale A mAyArUpa huM (vRkSAMka 3) ane tenuM triguNa mizrita carAcara bhUtamAtrAdirUpa kArya (vRkSAMka 4thI 15 ) tathA te sarvano adhiSThAtA evo sarvamAM vAsa karanAra Izvara, draSTA kiMvA sAkSI (vRkSAMka 2) ityAdi A sarva tata kiMvA satasvarUpa evA Atma (vRkSAMka 1) 25 ja che chatAM te badhAM ahama mamAdi dasyarUpe sAcAM ja na hoya tevAM bhAse che. ema kahevAno udeza AmAM samAyela che (juo "AtyaMtika pralaya" AgaLa pRSTha 256). yadA yadA hi dharmasya glAnirbhavati bhArata / abhyutthAnamadharmasya tadA''smAnaM sRjAmyaham // 7 // varitrALA sAdhunA vinArA phuchAtAnuM dharmasa sthApanArthAya sambhavAmi yuge yuge // 8 // saMbhavAmi yuge yuge he bhArata! jyAre jyAre dharmanI glAni thaI adharmanI vRddhi thAya che tyAre tyAre vAstavika ajanmA chatAM AtmarUpa e huM ja IzvararUpe banI AtmAne huM rUpe sajuM chuM. tema ja jeNe sAdhyane sAdheluM che arthAta prApta varatunI prApti karelI che evA jIvanamukta puruSonuM rakSaNa tathA dehAsaktivALA AsurI vRttinA nAza karI saddharmanI sthApanA karavA mATe AtmadharmarUpa evo huM ja huM rUpe yuge yuge saMbhavuM chuM eTale prakaTa thAuM chuM. Ama zrI bhagavAne ghaNuM arthapUrNa rahasya kaheluM che. tene have ApaNe saMkSepamAM vicAra karIzuM. zrIkRSNa bhagavAne prathama adhyAtmadaSTine ja prAdhAnya ApeluM che, te to atyAra sudhInA vivecana uparathI spaSTa jANI zakAya tema che; tyArapachI teo potAnuM kahevuM zAstradaSTie paNa zI rIte yogya che tenI siddhatA kare che; bAda vyavahAradaSTie paNa yogya che ke nahi tene vicAra kare che ane chevaTe dehadaSTie paNa te kevI rIte yogya che, tene vicAra paNa sarvatra batAvela che. A mujaba (1) adhyAtma, (2) zAstra, (3) vyavahAra ane (4) laukika, ema cAre prakAranI daSTino Azraya laI samajAvavAno prayatna karelo che, te dharaNe Ane adhyAtmadaSTie zo artha che, tene prathama vicAra karIzuM. dharma eTale dhAraNa karavuM. dharma zabda mULa "zuM' dhAtu parathA thavA pAmele che, teno artha dhAraNa karavuM tathA adharma eTale dhAraNa nahi karavuM te. kene dhAraNa karavuM ? to AtmAnuM ja huM AtmA chuM e rUpe dhAraNa karavuM. arthAta A AtmasvarUpa vastutaH te anirvacanIya tathA cidarUpa hAI kharekhara ekarasAtmaka che, temAM tane kiMcitmAtra paNa aMza nathI; te taddana nirvikAra tathA nivikalpa che, chatAM A "tata"25 -- ----------- -makAnamama ane nma - - - -
Page #372
--------------------------------------------------------------------------
________________ - - ---- - -- gItAdehana] dhaNA ( ziSyo)mAM huM prathama chuM, ghaNamAM madhyama paMktine uM, [ 243 caitanya (vRkSAMka 1) ja potAnA svataMtra baLa vaDe AdarzamAM dekhAtA nagaranI jema potAnuM svarUpa zuddha huM (vRkSAMka 2) tathA azuddha huM (vekSAMka 3) rUpe jANe pragaTa thayuM na hoya ema bhAsamAna kare che, te ja AnI pahelI utpatti arthAta saMbhava che. sarvatra paripUrNa ane AkAzanI peThe sarvatra vyApaka, nirmaLa, taddana asaMga ane anirvacanIya cidarU5 evA AtmAnI jagyAe A pramANe jANe aMzAtmaka evA ahama eTale "huM" paNAnuM bhAna thavuM te ja bAhyAbhAsa kahevAya. A ja AtmAne AtmAe "hu" rUpe sRjavuM kaMvA dhAraNa karavuM. vAstAvika rIte te paripUrNa evA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)mAM A huMrUpa evo ahaMbhAva (rakSAMka 2 ane 3) mithyA hovAne lIdhe "huM" yAne aham evo bheda temAM kadApi rahI zakatuM nathI; AthI AtmAne pitAne ja jyAre viparIta adhyAsa thAya che tyAre te potAne nAhama, nAhama eTale huM nathI huM nathI ema samajavA lAge che. " huM nathI " ema kevaLa mAM vaDe bolavuM kiMvA buddhithI samajavuM te to jaDa e avyakta bhAva thayo (vRkSAMka 4 juo), paraMtu "" no laya karI anirvacanIyatA prApta thavI te svarUpAnubhava thaze. A rIte AtmAne pratyakSa anubhava thavAne mATe huM AtmA nathI'' "huM AtmA nathI" evA prakAranA dehAdhyAsarUpa adharmanuM sAmrAjya jayAre jayAre vadhe che, tyAre tyAre "huM AtmA chuM" " huM AtmA chuM " evA prakAranI AtmarakUrtine AtmasvarUpa evo huM ja sajuM chuM. tAtparya e ke, jyAre jyAre huM eTale AtmA (vRkSAMka 1) chuM evA prakAranA ravadharmanuM vimaraNa thAya che tathA huM eTale AtmA nahi paNa zarIrAdi chuM evA prakAranA adharmabhAvanuM avyutthAna thAya che eTale dehAdhyAsanuM jora kiMvA prAbalya vadhe che tyAre tyAre huM eTale kAMI zarIradhArI nahi, paraMtu huM eTale AtmA (vRkSAMka 1) che, evA prakAre vAstavika rIte huM anirvacanIya evo AtmasvarUpa hevA chatAM paNa huM rUpa evI AtmahUtine eTale huMnuM utthAna thaye huM AtmA chuM e rIte AtmAne saLuM chuM. arthAta huM eTale A zarIrAdi nahi paraMtu AtmA che, evA AtmabhAvane dhAraNa karuM chuM, sAdhunuM rakSaNa - A mujaba Atmadhama dvArA jeNe prAptavya dhyeyane prApta kareluM che. A sarva AtmasvarUpa che, bIjuM kAMI che ja nahi evA ekabhAvathI kAma, krodha, lobha, meha, mada ane matsara e cha zatruono jeNe vilaya karyo che, eTale ke jeonA aMtaHkaraNamAM Atmavyatirika bIjI kaI paNa prakAranI phuraNAnuM utthAna ja tuM nathI evA je sAdha athavA puruSo kahevAya che, teonA rakSaNa mATe ane mUDha jano ke jeo pote pitAne huM eTale zarIra chuM evuM mAnI le che evA tevuM nahi mAnatAM teone huM AtmA chuM evuM pitAnA svarUpanuM sAcuM bhAna thAya evA uddezathI jeoe "huM" eTale A dehAdi nahi paraMtu AtmA chuM e rItanA daDha nizcaya vaDe jeNe huM bhAvanA (tenA sAkSI sahita) vilaya karela che tevA dhyeyanI prApti karIne jagatane anubhavasiddha khAtarI karI ApanArA pratyakSa udAharaNarU5 AtmasAkSAtkArI jIvanmuktonI sthiti kivA rakSaNa AtmarUpa evo huM rAkhuM chu. arthAta AtmasAkSAtkAra thayA pachI ja taddana alipta, asaMga ane manarahita avasthAmAM rAgadveSAdithI rahita banIne sacoTa ane nirbhayatAthI vyavahAra thaI zake che, enI khAtarI "hu" tattvavidda jIvanmuktonI sthiti uparathI lekene karAvI ApuM chuM, tathA duSkRta* eTale Atmavyatirikta bIjI koI paNa vRttio UThe to teno vinAza karI pharI pharIne dharmanuM sthApana karuM chuM; arthAta AtmA vinA bIjuM kAMI paNa che ja nahi evA prakAranA daDha nizcaya vaDe aMtaHkaraNamAM anya koI paNa vRttinuM utthAna ja thavA na pAme evA prakAre AtmadharmanuM sthApana karavAne mATe huM yuge yuge saMbhavuM chuM. A vivecananuM prayojana e che ke, kadAca koI zaMkA kare ke, Ape kahyA mujaba jeNe huM bhAvane vilaya karela hoya che evo sarvatra AtmabhAva jenAro jIvanmukta puruSa zarIrAdi vaDe zI rIte rahI zake teNe te dehatyAga kevaLa eka AtmAkAra vRttimAM ja manane sthira karavuM tenuM nAma sata tathA aMta:karaNamAM AtmA sivAya bIjI koI vattinuM utthAna thavuM tene mRta kahe che. rilAyaka jAmanI koI
Page #373
--------------------------------------------------------------------------
________________ 244 ] rilziyama krarta canmacAra sthiti che .... [ siddhAntakANa7 bha0 gIa 4/8 ja karavo joIe. te zaMkAnA nivAraNa mATe bhagavAne ane spaSTatA karI che ke, tevI nirmanaska avasthAmAM paNa rahI zakAya che. e avasthA ja sAcI hoI moDAvahelA darekane tenI prApti thayA sivAya kharI sukhazAMti kadApi zakaya nathI. te bhAvana jagatamAM pratyakSa khAtarI karAvI ApavAnA uddezathI jeNe DuMbhAvano vilaya karI pratyakSa jIvanmukta prApta karelI che tevA sAdhuonuM rakSaNa AtmarUpa huM bhAve huM ja karuM chuM, ema kaheluM che. sArAMza e ke, ajJAnI loka pitAne "huM" zarIradhArI chuM ema samaje che tathA A badhuM mithyA utpatti sthiti ane layarUpe bhAsanA dasyajALa nahi hovA chatAM che evI khoTI kalpanA karI le che, teonI e mAnyatA sAva mithyA hoI vAstavika rIte te pitA sahita A sarva AtmasvarUpa che, evA bodhanI khAtarI thavAne mATe A badhA mithyA bhAvonuM huM evA bhAva vaDe dhAraNa karI e badhuM AtmarUpa che ema batAvI rahyo chuM. TUMkamAM huM, tuM, A, te ityAdi rUpe je je kAMI bhAyamAna thaI rahyuM che te sarva AtmarUpa che. e bhAva sthApana karavAne mATe huM yuge yuge saMbhavuM chuM. yuga ane yoga sAmAnyataH yuga zabda te vyavahAramAM kRta (satya), tretA, dvApara ane kali e cArane mATe vaparAya che; paraMtu vastuta: yoga eTale akayabhAva thavo tathA yuga eTale maitabhAva thavo te. aMtaHkaraNamAM "ahaM, " evI vRttinuM utthAna thavuM te yuga ane punaH teno laya thavo te yuga. A pramANenI ja utthAnanI, kiyA te yuga kahevAya arthAta aMtaHkaraNamAM "ahaM, huMevI vRttinuM utthAna thatAM te AtmasvarU5 che evA prakAre tene dAbI devuM te ja yugayugane viSe mAruM eTale AtmAnuM saMbhavavuM arthAta avataravuM che, eya jANavuM. A artha thoDe Azcaryajanaka jaNAze kharo, paraMtu vicAra karavAthI te kevo yathArtha ane anubhavasiddha che te samajI zakAze (juo AtyaMtika pralaya mATe AgaLa pRSTha 256 tathA nitya pralaya mATe pRDha 269) bhagavAnane paNa sAdhu asAdhu hoya kharA ke ? avatAra saMbaMdhI zAstromAM je kathane Ave che te uparathI evI zaMkA thavAno saMbhava che ke, bhagavAne A zlokamAM paritrANAya sAdhanAma vinAzAya ca duSka nAma" ityAdi kahI huM sAdhaonA rakSaNa tathA nAsane mATe avatAra dhAraNa karuM chuM ema kaheluM che, tene zo uddeza ! bhagavAnamAM paNa A sAdhu ane A asAdhu evo bhedabhAva hoya che kharo ke? sarva zAstrakAro to, bhagavAna samadaSTivALA che ema kahe che ane zrIkRNuM bhagavAne paNa ghaNe sthaLe tenuM varNana kareluM che, to pachI teo Ama paraspara viruddha taronuM pratipAdana kema kare che? sivAya bhagavAnanuM avatArakArya saMpUrNa thAya eTale badhA dukRtyono nAza thaI jagatamAM phakta sApuo ja rahevA pAme evo paNa A kathanane Azaya nI kaLI zake tema che ? ane jo kharekhara Ama ja hoya to pachI dUko karanArA kayAMthI nIpaje? kivA A sAdhuo ja pharIthI duSkRtyo kare che ke zuM? ityAdi aneka zaMkAne sthAna rahe che, teTalA mATe A kalekano tAtvika artha zuM che tenuM digdarzana upara karavAmAM AvyuM che, chatAM A zaMkAo saMbaMdhe paNa thoDo vicAra karavo jarUrI che. satkRtya ane duSka vyavahAramAM satkRtya ane dukRtya ema be prakAranA kRtyo che. sata e AtmA (kSAMka 1nuM hovA che, tathA ki asat e anAtmAnuM dyotaka che. A sarva abhinna evA eka saMta A AtmasvIpa che. rAjA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi; e prakAranA nizcaya vaDe sata eTale AtmasvarUpa vyatirita bINa koI paNa vRttinuM aMtaHkaraNamAM utthAna ja thavA na devuM tenuM nAma satkRtya karanArA kivA sAdhu samajavA tathA aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya anya vRttinuM utthAna thavuM tenuM nAma duSkRtya karanAra philA asAdhu samajavA. sArAMza janmamaraNamAMthI mukata kare tevuM je kArya te satkRtya ane vAraMvAra janmamaraNamAM nAMkhe tevuM je kArya e kRtya divA asatya che, ema jANavuM. A rItanuM satkRtya karanArA sAdhuonA rakSaNa mATe ane kRtya divA
Page #374
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] (chatAM) yamanI pAse kAM iSTa kartavya che ke je pitAzrI Aje mArI dvArA karaze? [ 245 asata kaya karanAra asAdhuonA nAzane mATe huM yuge yuge saMbhavuM chuM, arthAt AtmAmAM vastutaH kazuM paNa nahi hevA jatAM jANe temAM huM chuM evA bhAvane saMbhava hovAnuM bhAse che, tethI jyAre jyAre aMtaHkaraNamAM "huM, huM" evA bhAvanuM utthAna thavA pAme eTale tene turata ja te AtmasvarUpa che evA prakAranA sadabhAva2pa satkRtyanI jAgRti huM ja harahaMmeza karAvato rahuM chuM; eTale ke huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdirUpe bhAsamAna thatI tamAma dazyajALa jevI rIte bhAsamAna thAya che tevI nathI, paraMtu te AtmasvarUpa che, evA aiyabhAvarUpa satyane huM yuge yuge pharIthI saMbhavuM chuM, eTale ke jyAre jyAre bapaNAnI bhAvanAne udaya thavA pAme ke takSaNe ja AtmabhAvane huM punaH punaH saju chuM tathA AvI rItanA nizcayavALA sAdhuo ane abhyAsakenA rakSaNane mATe huM eTale zarIrAdi nahi paNa AtmA chuM" evI pratiskRtinuM sarjana AtmasvarUpa evo huM ja karuM chuM. A rItanI mUrtine sRjavAnuM kAraNa satkRtya karanArA sAdhuo kivA abhyAsakenuM rakSaNa karavuM e hoI jeo tarApa mithyA mohajALamAMthI chUTavAne icchatA hoya teone sasvarUpanuM bhAna karAvI mArA sAcA svarUpanI sAthe tadAkAra banAvI devuM e ja eka uddeza che. te AtmasAkSAtkAra thayA pachI ja manuSya vyavahAramAM rahI sarva kAryo karavA chatAM asaMga rahI zake ane vyavahAramAM rahyA chatAM tene vyavahAramAMnAM sukhaduHkhAdi to te leza paNa sparzI zakatAM nathI, te ja khare anAsakta thaI zake che, mATe daitabhAvanAvALA duSpo karanArAone temanI tevI bhAvanA vaDe utpanna thatA aneka prakAranA duHkhomAMthI bacAvavAnA uddezathI tamAma beMkone nAza karI huM AtmasvarUpa chuM evA advaita bhAvanI sthApanA karI temane saccidAnaMdasvarUpamAM tanmaya banAvI dauM chuM, tathA A prakAre ahaM mamAdi bhAvano tyAga karIne ja manuSyo sarva prakAranA duHkhathI rahita banI nirmanaska avasthAmAM ane taddana asaMga sthitimAM sthita rahIne ja nirbhayatAthI sArI rIte vyavahAra karI zake che, mATe tamo paNa tevI sthitinI prApti kare evI khAtarI karAvI ApavAne mATe tevA Atmavid jIvanmukata puruSonuM rakSaNa paNa AtmarUpa evo huM ja karuM chuM, ema atre bhagavAne spaSTa rIte kaheluM che. A rIte A zlekane tAtvika artha che, paraMtu jeone A dazya tatvanuM sAcuM jJAna prApta thayeluM hotuM nathI tevAone mATe jagatamAM paNa vyavahAra calAvavAne mATe satkRtya karanArAonI ja jarUra hoya che, asat vA asakarmIonI jarUra hatI nathI; teo to nAzane pAtra hovAthI jyAre jyAre tevA adhama enuM jora jagatamAM vadhe che tyAre tyAre huM temano vinAza kare chuM ane dharmanI sthApanA karuM chuM; mATe tamo vinAzane na pAmo eTalA mATe AcAravicArAdithI mAMDIne varNAzramAdi dharmonuM yogya rIte paripAlana karo ke jethI kame kame aMte ahemamAdi bhAvone vilaya karI upara batAvyA pramANe jIvanmuktarUpa mArI sAcI bhaktine prApta karI zakaze. niyatinuM taMtra tathA rAjataMtra have A avatArAdi saMbaMdhe zAstradaSTie zuM rahasya che tene vicAra karIzuM. A cauda lekathI vyApta evA brahmAMDanI utpatti, sthiti tathA layanA niyamo niyatinI sattAthI nizcita karI cukelA che (juo a* . lepanI nIcenA vivaraNa che. jema rAjAnI sattAthI teno pradhAna rAjyano sarva kArabhAra ca paraMtu te pote kAMI svataMtra hotuM nathI; tenA hAtha nIce traNa nAyaba pradhAnanuM eka mizrita maMDaLa hoya che, teo A mukhya pradhAnanI AjJAnusAra kArya karyuM jAya che. A traNa nAyaba pradhAnanA mizramaMDaLane thatA nirNayane prApta thavAne mATe teonA hAtha nIce kriyA eTale kArya ane jJAnazakti ema baMne zaktio dharAvI zake evI eka javAbadAra vyakti keya che, jene maMtrImadadanIza kahe che. te aneka prakAranA kAyadAo lo che ane paDelA kAyadAono amala barAbara rIte thAya che ke nahi tenI dekharekha rAkhavAne mATe tenA hAtha nIce aneka nAyaba maMtrImadadanIzo hoya che. te pachI dIvAnI ane phojadArInA jene pUrNa adhikAra che evA saranyAyAdhIza, mukhya nyAyAdhIza, tenA hAtha nIce sarasbA, sUbAo ane temanA hAtha nIce nAyaba sUbAo * te daronA hAtha nIce pAchA nIce vahIvaTadAro vagere hoya che, je dareka tAlukAomAM uparI gaNAya che; tema A nititaMtramAM paNa rAja eTale sarvasattAdhIza evo Izvara(kSAMka 2) samaje; Ane kSara puruSa paNa
Page #375
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra46 ] anuvava thavA pUrve pratiya tAi . [ siddhAntakASTha bha0 gI. ava 48 kahevAmAM Ave che, tenI sattA vaDe kArya karanAra pradhAna evI niyati arthAta IzvaranI zakti jene mAyA athavA prakati paNa kahe che, te "ha" (vRkSAMka 3) samaje. tenA hAtha nIcenA mukhya traNa pradhAnonuM maMDaLa te saMndrAdi guNonA mizraNavALI A avyakta nAmanI zakti(vRkSAMka 4) samaje. A maMDaLanA sabhyoe karelA hukamane amala karanArI mulkI ane nyAya e baMne zaktiyukta je maMtrImadadanIza nAmanI zakti te jJAna ane kriyAzaktiyukta ardhanArInaTezvara kiMvA prakRtipu (vRkSAMka 5) samaje; pachI saranyAyAdhIza e jIva ( vRkSAMka 6) tathA teonA aneka prakAranA kAyadAo te jIvanI anekavidha vAsanAone mATe zikSArUpa che ema samaje. A rIte IzvarI sattAthI niyatie niyata karelA kAyadAno amala karanArA mahattattva (mahAmAyA), ahaMkAra (maheza), viSNu, hiraNyagarbha, brahmA ItyAdi adhikArIo hoI teo carAcara brahmAMDa ane temAM cAlI rahele sarva vyavahAra niyata thayelA niyamAnusAra yathArtha rIte cAle che ke nahi te joI tene binacUka calAvanArA mukhya sarvAdhikArIe che. temanI dekharekha nAce sUryAdi dikapAla, indrAdideva, jayA, vijayAdi devIo vagere asaMkhya adhikArIonA samUho hoya che. te dareka potapotAnuM kArya karelA niyamAnusAra saheje paNa bhUla karyA sivAya kaDaka zistathI kare che. uddeza e ke, A rIte niyatinA rAjataMtranI govaNI che, tenI A uparathI kAMIka aMze kalpanA Avaze. paraMtu vyavahAramAM A sarve rAjataMtra jema rAjasattAne adhIna hoya che, tema niyatinuM A sarva taMtra paNa IzvarIya sattAne adhIna hoya che. e IzvaranI sattA A sarvemAM kALarUpe pratIta thayelI jovAmAM Ave che. AtmA (vRkSAMka 1) te A karatAM para eTale Izvara (vRkSAMka 2)thA 5Nu para hoI taddana nileMpa che, chatAM jANe te ja A Izvara ane tenI sattA , (niyati) rUpe prakaTa thayelo hoya ema bhAse che. A vivecana uparathI IzvarIya sattA vA zakita kivA niyatitaMtranI goThavaNI kevI rItanI che tenI kAMIka aMze kalapanA AvI zakaze. have ApaNe kALa saMbaMdhamAM paNa thAka nAna prApta karavuM paDaze; kemake tyAM sudhI niyatinI sattAnA utpani, sthiti ane layanA niyamonuM jJAna sArI rIte thaze nahi, eTaluM ja nahi paNa dareka yugamAM je je avatAro thAya che, tenuM rahasya paNa samajI zakAze nahi mATe have kALa saMbaMdhI saMkSepamAM vicAra karIzuM. IzvarIya vibhUti e kALa sUryane eka aMza cAlavAne mATe jeTalo samaya lAge che tene sara aMza athavA divasa kahe che. AvA trIza aMzo kiMvA divasone eka rAzi kiMvA eka saura mahine kahe che. A pramANe bAra rAzimAM sUryanuM bhramaNa pUruM thAya eTale tene eka saura varSa kahe che, jyAre A pramANe mAnavIonuM eka saura varSa thAya che tyAre devatAonI te phakta eka aherAtre ja thAya che, eTale ke manuSyanA saura cha mahinA eTale devatAono eka divasa ane teTalI ja rAtri hoya che (spaSTatA mATe AgaLa adhyAye juo). sUrya makararAzimAM praveza kare che tene uttarAyaNa kahe che, kemake te makararAzimAM praveze tyArathI mithuna rAzi pUrNa thatAM sudhI che rAzio paryata te dakSiNa taraphathI uttara dizA tarapha prayANa kare che tethI te uttarAyaNa kahevAya tathA karkathI dhanarAzi pUrNa thatAM sudhI cha rAzio paryata te uttarathI dakSiNa dizA tarapha prayANa kare che, mATe dakSiNAyana kahevAya che. AthI uttarAyaNanI cha rAzio te devatAono eka divasa tathA dakSiNAyana te devatAonI rAtri maLI eka divya ahorAtra kahevAya che. tAtparya ke, manuSyonuM eka saura varSa ke barAbara devatAono eka divasa thAya che. e mujaba A kALanuM pramANu Ave che. devatAono divasa te divya divasa paNa kahevAya che. devatAonuM eka varSa barAbara manuSyonAM traNaso sATha saura varSo thAya che. AvAM devatAonAM bArase varSo (saMdhyAMza saha) kaliyuga, temAM manuSyanAM saura kivA bhauma varSe cAra lAkha batrIsa hajAra thAya che. devatAonAM covIza varSe eTale manuSyonAM ATha lAkha cosaTha hajAra saura varSono dvAparayuga, devatAonAM chatrIsaso varSo * sUryanuM ayanavAmAM paribhramaNa thavuM eTale makararAzimAM saMkramaNa thayA bAda pharIne punaH makararAzimAM AvavuM te samaya e saura varSa samajavuM.
Page #376
--------------------------------------------------------------------------
________________ - a gItAdehana]. pUrvanA tathA hAlanA mahApuruSo kema varyA che te juo. [ 247 eTale manuSyonAM bAra lAkha chanuM hajAra saura varSone eka tretAyuga thAya che tathA devatAonAM aDatAlIza. varSo agara manuSyonAM sattara lAkha aThThAvIsa hajAra saura varSono eka kata kivA satyayuga thAya che. A cAra yuge maLIne eka mahAyuga kiyA cokaDI kahevAya che, jemAM divya varSo bAra hajAra ane saura varSe tetAlIza lAkha vIza hajAra thAya che. AvA jayAre eka hajAra mahAyuga thAya che tyAre brahmadevane eka divasa thAya che, tene ka5 kahe che. ka5mAM devatAonAM varSo eka karoDa vIza lAkha tathA saura varSa cAra abaja batrIsa karoDa thAya che, eTalI ja brahmadevanI rAtri hoya che. A mujaba brahmadevanuM ahorAtra kahevAya che. AvAM traNaso sATha ahorAtra eTale tenuM eka varSa che, ane A pramANe so varSo sudhI ja brahmadevanuM AyuSya pramANa A niyati taMtranA AdhAre nizcita thayeluM che, tene mahAkalpa kahe che. jenAM chatrIsa hajAra divasanA tathA chatrIsa haja rAtrinA maLI betera hajAra ko thAya che, tenAM saura varSe traNa jaladhi, eka zaMku, eka mahApadma, zanya nikharva ane cAra kharSa (31104 upara daza mIMDAM samajI levAM) thAya che. Ama brahmadevanAM varSA thAya che tyAre viSNu(vRkSAMka 9)nI eka dhaTi thAya che. viSNunI evI eka hajAra ghaTi eTale rudra kiMvA maheza(vRkSAMka 8)nI eka nimeSa thAya che (AMkha ughADavAsa karatAM lAge teTalA samayane nimeSonmeSa kahe che). mahezanI eka hajAra nime te mahAmAyA (vRkSAMka )nI eka nimeSa kahevAya che. gaNatarI karI zakAya evA kALanI pUrNatA atre ja thAya che te uparano kALa gaNatarIthI parano che. A mujaba kALanuM sAdhAraNa jJAna thavAthI niyatinI sattAmAM kALanuM dhoraNa kevuM nizcita kareluM che. te jaNAI Avaze, AmAM yatkiMcita paNa pheraphAra thaI zakato nathI. niyati, mAyA athavA prakRtinAM dareka kAryone svAhA karanArA IzvaranI mahAna vibhUti samA A IkSaNazaktirUpa kALano niyama te taddana nizcita kare che. A rIte kALanuM jJAna thayA bAda niyatinA niyamo anusAra nizcita thanArA dareka yuganA tathA anyAdinAM kAryono vicAra karIzuM (vadhu mATe prakAzana 4 mahAkALa puruSa varNana bhAga 1 juo). dareka yugamAM thatAM manvAdi avatAre ane tenAM kAryo kRta, tretA, dvApara ane kali e cAre yugo maLI eka mahAyuga thAya che, ema upara jaNAveluM che, te pikI kRta eTale satyayugamAM matsya, kara75, varAha ane nRsiMha ema cAra avatAro; tretA yugamAM vAmana, parazurAma ane rAma e traNa avatAro; dvAparamAM phakta eka kaSNano ja avatAra ane buddha tathA kalki e baMne kaLiyugamAM, e mujaba dareka mahAyugamAM A daza avatAro to thayA ja kare che. brahmadevanA eka kapamAM A dareka avatAro akeka hajAra vakhata thatA rahe che. A rIte brahmadevanAM AyuSyamAM. te traNa karoDa sATha lAkha vakhata dareka avatAra thato ja rahe che, e AthI sArI rIte jANI zakAze. brahmadevanA eka ka5mAM cauda manuo thAya che, dareka manu 713 mahAyugano hoya che (saMdhyAMza sAthe), tene mavaMtara paNa kahe che. mavaMtaramAM upara batAvela dareka mahAyugomAM thatA kaccha, matyAdi daza avatAro tathA (1) suyajJa, (2) svAyaMbhuva, (3) kapila, (4) dattAtreya, (5) sana eTale sanaskumAra, sanaka, sanaMdana ane sanAtana e cAra avatArone sana nAmathI kahe che, (6) naranArAyaNa, (7) gadAdhArI viSNu (dhava), (8) pRthu, (9) RSabhadeva, (10) hayagrIva, (11) zrIhari (gareMdra mekSa), (12) haMsa, (13) mohinI kivA dhavaMtarI ane (14) vyAsa; ema cauda maLI kula 24 covIza avatAro thatA rahe che. brahmadevanA eka mavaMtaramAM A avatAro A rIte haMmezAM thayA ja kare che. dareka mahAyuga pUrNa thayo eTale A samagra nava khaMDe sahita A saptadIpa pRthvIno avyakta (kSAMka 4) mathe laya thAya che. A rIte brahmAnA eka kapamAM brahmAMDanI aMdara AvelI A pRthvInI eka hajAra vakhata utpatti thAya che tathA teTalI vakhata punaH teno avyakta (vRkSAMka 4)mAM vilaya thato rahe che. arthAta A pRthvInI AyuSyamaryAdA teMtALIsa lAkha, vIza hajAra saura varSonI hovI joIe, e nizcita niyama karelo che. brahmadevanA eka kalpamAM ravarga, mRtyu ane pAtALa ema pRthvI saha praNe lokane laya thAya che, tene aikya pralaya kahevAmAM Ave che. jyanuM AyuSya cAra abaja, batrIsa karoDa saura varSonuM nizcita kareluM che, ema
Page #377
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra48] nAma : gujarAte manavAgAsane punaH jA. [siddhAntakAraka bha0 mIa0 4/8 samajavuM. A pralaya samaye brahmadeva satyalokamAM zamana kare che. A trilokaya pralaya brahmadevanA eka varSamAM traNaso ne sATha vakhata thato ja rahe che. jyAre brahmadevanuM eka varSa pUrNa thAya che tyAre A paNa pralaya thAya che. Ama cauda lekano pralaya brahmadevanA se varSanA AyuSyamAM so vakhata thAya che; A samaye te viSNunI nAbhi(vRkSAMka 12)mAM zayana kare che. brahmadevanAM so varSa pUrNa thAya eTale A samagra brahmAMDane caude leka saha avyakta (vRkSAMka 4)mAM laya thaI javA pAme che tathA brahmadeva pote svasvarUpa (vRkSAMka 1)mAM lIna thaI jAya che. jema prakAza thatAMnI sAthe ja aMdhakAra kyAM nAsI jAya che te samajI zakAtuM nathI, tema AvaDA moTA A vizALa brahmAMDano pralaya bAda kayAM vilaya thaI jAya che te jANI zakAtuM nathI. brahmadeva yugapralaya vakhate satyalokamAM ane kalpapralaya vakhate viSNunI nAbhi (vRkSAMka 12 )mAM zayana kare che tathA mahAka95nA pralaya vakhate AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)mAM vilayane pAme che, ema upara kahevAmAM AvyuM che. brahmadevanI sthiti to A mujaba thAya che, paraMtu jema suvarNana goLA vA bagaDImAMthI aneka dAgInAo utpanna thAya ane te badhA AkArone nAza thatAM te pharI pAchA gALA vA lagaDI rUpe bane che eTale goLA vA lagaDImAM anekavidha AkAro avyakta e rahe che tema carAcara brahmAMDa maLene sarva dazyAdi bhAvone lava to te samaye avyakta (kSAMka 4)mAM ja thAya che, tathA jyAre pharIthI tenI utpatti thAya che tyAre te punaH temAMthI eTale avyakta(kSAMka 4)mAMthI ja utpanna thatAM rahe che. A pramANe utpatti ane pralayanA niyamo niyati niyamamAM nizcita karelA che; have rithatinA niyamono vicAra karIzuM. dareka yugamAM dareka avatAree zuM zuM kAryo karavAM eTaluM ja nahi paraMtu pratyeka jIvamAtre zuM zuM karavuM te paNa niyatinA niyamAnusAra prathamathI ja taddana nizcita kareluM hoya che, jemake vanavAsa karI rAkSasone saMhAra kare, rAvaNane mAravo, rAjanIti, bhrAtRnIti, patRnIti, mAtRnIti, ekavacanI, ekavANI, ekabANI ityAdi sarva nItizAstronAM niyamanuM pAlana karI batAvavuM e kAma dareka yugamAM rAmAvatAranuM ja hoya che. kaMsano nAza, aneka prakAranI addabhuta lIlAo karavI, yukti, prayukti ane jarUra paDe te kSatriyadharmanA AzrayathI asurono saMhAra karIne bhUbhAra utAravo vagere kAryo kRSNAvatAranAM hoya che. te pramANe nRsiha, vAmana, varAha vagere avatAranAM kAryo saMbaMdhe purANAdi zAstromAM je je varNano Ave che te te badhAM temanAM niyata kAryo samajavAM tAtparya e ke, kayo avatAra kyAre thAya ane teNe zuM zuM kAryo karavAM e badhuM prathamathI ja nakkI kareluM hoya che ane potAnuM niyata kArya samApta thayuM eTale pAchuM tattvamAM vilIna thaI javuM e paNa nizcita kareluM hoya che (vadhu mATe zrI kRSNAtmaja vAphasudhA prakAzana , mahAkALapuruSa varNana bhAga 1 kiraNaza 13 juo). avatAre anija kema? have avatAro kema thAya che tene saMkSepamAM vicAra karavAnI jarUra che. IzvarIya AjJAnusAra niyati vRkSAMka 3)e dareka jIvone mATe prathamathI ja badhuM nizcita kareluM che, ane temAM dareka jIvane mATe amuka kakSA sudhI amuka kArya karavuM evuM paNa niyati niyamAnusAra prathamathI ja nakkI hoya che. niyatinA niyata kAryonA saMkalpo traNa prakAranA che. jema rAjakAyadAmAM amuka prakAranA gunegArane mATe amuka kakSA sudhInI zikSA karavI ema nizcita hoya che, chatAM nyAyAdhIzane lAge ke gunegAra ATalI zikSAne pAtra nathI, to pitAne je pacAsa rUpiyA daMDa karavAnI sattA hoya te pAMca rUpiyA paNa karI zake che athavA gunegAra nathI ema lAge to tene nirdoSa jAhera karI choDI paNa zake che, paraMtu gunegAra potAnI sattAthI vadhAre zikSAne pAtra che ema je tene lAge to te tene vadhu zikSAne mATe potAnA vari pAse paNa mokalI zake che, tema niyatie paNa A ghAraNa mujaba sarvasAmAnya sattAtaMtra nizcita kareluM che; tema ja brahmAMDamAMtA sthAvara jaMgama ane jaDa cetanAdi darekane mATe cokasa niyamonuM baMdhAraNa prathamathI ja nakkI karavAmAM che, chatAM je tene lAge ke vadhu IzvarAzanI pRthvImAM jarUra che te te niyatinA niyamAnusAra
Page #378
--------------------------------------------------------------------------
________________ na : 1 *- * * * * * * : gItAhana ] mavaza jIra dhAnyanI jema naSTa thAya che ne upaje che. pitAthI variSTha eTale Izvara (vRkSAMka 2)ne jaNAve che; AthI niyati pote jemAM Izvarano aMza vadhu pramANamAM hoya che tevA IdharAMza vaDe janmataH ja AtmajJAnathI yukta thaI jagatamAM avatare che. A pramANe niyatinuM jagatamAM je avataraNa thAya che te krame krame sthAvara, jaMgama, pakSI, pazu vagere yonio laI sarvanA aMte manuSya yonimAM janma thavo joIe evo je A brahmAMDa maLe niyatikrama nizcita karela che te kramano niyama kAMI tene lAgu paDato nathI; tethI jyAre jyAre jagatamAM niyatie ja karAvelA vedAdi dharmano ucheda thavA pAme che, ane AtmasvarUpamAM sthita thayelA evA aparokSAnubhavathI sAdhuonuM rakSaNa kaThaNa bane che, tathA dehAdhyAsIonuM pramANa vadhe che, ane A rIte jagatamAM duSkarmonI ja vRddhi thAya che, temaja cotaraphathI niyatinA TharelA dharmonuM pAlana thavAmAM jagata asamartha bane che tyAre tyAre dharmanuM sthApana tathA sAdhuonA rakSaNanA arthe A Izvara (vRkSAMka 2) pote svasvarUpamAMthI corAsI lAkha yoniAnA kramanI apekSA nahi rAkhatAM sIdho manuSyAdi je yonimAM tene avatAra dhAraNa karavAnI jarUra jaNAya tevI game te yonimAM avatAra dhAraNa kare che; avatArone yonikramanI apekSA na hovAthI tene anija kahevAmAM Ave che ane teo potAnuM niyata kArya samApta thayA pachI turata ja potAnA ravasvarUpamAM vilIna thaI jAya che. pUrNAvatAra ane aMzAvatAra vacceno bheda e nyAye kArya pUrNa thayA pachI paNa je avatArone videhamukta thatAM sudhI zarIrathI atre rahevuM paDe che te aMzAvatAra tathA pitAnuM avatAra kArya saMpUrNa thayA pachI jeo videhamukata banI tatakALa varavarUpamAM vilayane pAme che te pUrNAvatAra kahevAya che. A mujaba dareka yugamAM varAha (yajJa), siMha, rAma ane kRSNa e cAra pUrNa avatAre tathA maya, ka75, parazurAma ityAdi che apUrNa eTale aMzAvatAro thAya che. vAstavika teo jJAnadaSTie apUrNa hotA nathI, paraMtu teone kArya samApti bAda paNa ahIM rahevuM paDe che; jemake parazurAma lo. temanuM avatAra kArya samApta thayuM hatuM chatAM paNa zrIrAmacaMdrano bANa vaDe temano svargamArga arthAta devayAnamArga baMdha thaI gayela hovAthI teone A cAlu pRthvIne pralaya thatAM sudhI anne ciraMjIva rahevuM paDeluM che; sArAMza, avatArakAryanI samApti bAda paNa je pRthvI para rahevuM paDe che te vyavahAradaSTie gauNa gaNAya, A rItanI vyavahAradakiTathI zAstroe tene aMzAvatAramAM gaNelA che. AtmadaSTie A bheda nathI. manaMtarane avatAro te pUrNa gaNAya che. vAstavika AtmadaSTie te temanI gyatA eka ja che, aMzAvatAre ke pUrNAvatAra e baMnemAM kAMI tAtvika bheda nathI. have zAstramAM avatAro, temanA kAryo temaja niyatinI nizcitatAnA saMbaMdhamAM je kahevAmAM AveluM che te je atre saMkSepathI ApavAmAM Ave te vadhu ucita gaNAze, mATe prathama niyati saMbaMdhe vicAra karIzuM. niyati vasiSTha kahe che: eka paramANunA lAkhamAM bhAgamAM paNa hajAre jagate jANe sAcAM ja nahi hoya! tevI rItanAM jaNAya che, tema ja eka nimiSanAM lAkhamAM bhAgamAM paNa hajAro ka satya hoya tema jovAmAM Ave che. te paramANumAM dekhAtAM jagata mathenA paramANamAM paNa punaH sAcAM jevAM aneka jagata dekhAya che, A rIte jamata maLe paramANu ne paramANumAM punaH jagata, temAM pharIthI paramANu ane temAM punaH jagata, A mujaba hajAro sRSTio satya jevI jaNAya che; paraMtu vAstavika to te sarva bhrAMti ja che. jema jaLanI kavatA pitA viSe vamaLane dhAraNa kare che tema A IzvarIya sattA eTale niyati bhUta, bhaviSya ane vartamAnakALamAM rahelI sRSTinI paraMparA pitAnI avyakta zakita (vRkSAMka 4)mAM dhAraNa kare che. jema kAMThA upara UgelAM jhADe athavA kulanA DhagalAvALI velanI nadImAM paDelI chAyA kiMvA A pradezamAM rahelI magajaLanI nadI mithyA che, tema A sarca eTale jagatamAM paramANa, paramANamAM jagata ityAdi paraMparAnI zobhA paNa sAva miyA ja che, te paraMparA te IjALa viA svapnAmAM jovAmAM AvatA gaMdharvanagaranI pe ka ka ma :52. - 1 - - - - - - - - - * . - * * * - -- - * , * I*, -
Page #379
--------------------------------------------------------------------------
________________ 250 ] vaizvAnaraH pravizasyatithirbrAhmaNo gRhAn | siddhAntakASDa bha0 gI0 0 48 athavA saMkalpita manArathanI peThe taddana mithyA ja pratItimAM Ave che. Ama A niyatimAM vicitra ane adbhuta evI vicakSaNa zakti che. jJAnIne deha prAdha hoya che ke ? hai jJAnIomAM uttama visaSTha RSi! je mANasane sArI rIte vicAra karavAthI jJAna thayA pachI nirvikalpa AtmapadanI prApti thAya che te jJAnInA deha rahe che tenu kAraNa zuM? ane kadApi te prArabdhathI ja rahetA hoya teA jJAna thayA pachI paNuM prArabdha kema rahe ? te kA. niyati kadI anyathA thaI zake nahi zrIvasajI kahe cheH brahmanI "aham' evI sphuraNArUpa je cicchakita che, tene ja niyati (vrukSAMka 3) kahevAmAM Ave che. te sarva pratye avazya rahelI che ane tenI sattA pratyeka kalpamAM che; te niyatizaktine lIdhe ja sRSTinA AdithI aMta sudhI amuka padArthomAM amuka amuka guNa amuka kALa sudhI A pramANe raheze vagere je je kAMI nirmANa thaI cUkyu che te temane tema ja rahe che, temAM kadI saheja paNa pheraphAra thatA nathI. A niyatine kAI mahAsattA, kAI mahAciti, kaiAI mahAzakita, kAI mahAdaSTi, kAI mahAkriyA, kAI mahedbhava ane kAI mahApada kaDe che. A mujaba mAhAtmyano ekapaNAne lIdhe niyatinAM judAM judAM aneka nAmeA che. vAyumAM jema tRNu kivA trasareNue bhamyA kare che tema A niyatie TharAvI ApelAM guNadharmAnusAra devatAe, daityeA, nAgagaNA, samudro tathA patA vagerenI sthiti kalpa paryaMta rahelI che. jemAM kAIpaNa jAtanA doSane kiMcitmAtra paNa sparza nathI temAM kadAca dAyanu' anumAna thAya che ane jemAM kadI citratA saMbhava nathI evA AkAzamAM kadAca citranuM anumAna thAya, paNa niyati tA kadApi anyathA thaI zakatI ja nathI; eTale niyati anyathA thaze evuM anumAna karavuM paNuM zakaya nathI. brahmA, viSNu, maheza vagere tattvajJAnIe ajJAnIene samajAvavAne mATe tene niyati evI sattA vaDe sodhe che, brahma, niyati ane sa` e traNa vastuta: te eka ja che. AkAzamAM jema jhADanI kalpanA thAya te pramANe je Adi, madhya ane aMte paNu brahmarUpa ja che, je acaLa chatAM jANe caLa heAya ema jaNAya che, te amaryAdA evA brahmane maryAdita banAvIne A STi rahelI hoya ema ajJAna daSTithI bhAse che. jema raTika maNimAM vanasamUhanuM pratibiMba paDe che ane sUteleA mANusa saMkalpanA mAzrayarUpa svapnAmAM AkArAne jue che, tema mAyA zakhala brahmamAM eTale izvara (vRkSAMka 2) mAM rahelA brahmadeva niyatirUpa A sRSTine jue che. jema hAtha paga vagere aMgA dehadhArInA dehane viSe dekhAya che tema IzvarasvarUpa brahmAe niyati vagere A badhI sRSTi pazu peAtAnuM ja aMga che, ema joyuM. A rIte kALanA Azraye rahelI niyatine ja daiva kahe che. pauruSa ane daiva paraspara sa'lagna che daiva sava sthaLe, sarvakALamAM ane sarva padArthImAM vyavasthita rIte rahelu che; te vaDe ja jagatanI vyavasthA cAle che. amuka padAthe AvI rIte sphuraNA karavo, amuke Avo rIte rahevuM ane amuke amuka padArtha amuka vakhate bhAgavavA e badhuM devAdhIna che. tRNu, gulma, sarvabhUta, jagata, kALa ane kriyA vagere sarva puruSarUpa che, niyati e pauruSI arthAt Izvara (vrukSAMka 2)nA IkSaNurUpa kALanI sattA che ane e pauSe karIne ja niyatinI sattA che. A rIte jyAM sudhI jagata chetyAM sudhI e ekabIjAnI paraspara sattA che; tethI pauruSa ane niyati e bane eka ja che. prANInuM adRSTa bhAvi niyati ane pauruSa e 'tene adhIna che tathA pauruSa niyatimAM ane niyati pauruSamAM rahelI che. brahmA, viSNu ane maheza paNa niyatinuM ullaMghana karI zakatA nathI have daiva ane pauruSane atima niya kahuM chuM. huM tamane upadeza karuM tathA te pramANe tamA vartI e paNu niyatine lIdhe ja bano rahyuM che. Aja mate jaiva bhAjana Apaze teA ja huM jamIzuM, A pramANe
Page #380
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] he vaizvAnara! ApaNe vera atithi tarike brAhmaNa praveza kare che. [251 daivaparAyaNa thaI ne kAMI paNa karyA vinA maM rahevuM e paNa niyatine ja nizcaya che. je puruSa kAMI paNa kArya na kare te tene buddhi, karma, vikAra tathA AkRti vagere kAMI paNa thAya ja nahi. pralaya thatAM sudhI sarva padArthonI A mujabanI vyavasthA nizcita karelI che. amuka amuka A prakAre avazya thAya evI nizcaya karanArI je IzvarIya zakti te ja niyati kahevAya che. A niyati sthitinuM brahmA, viSNu, maheza vagere jevA paNa kadI ullaMdhana karI zakatA nathI. mokSarUpI phaLane mATe puruSArtha karavA joIe Ama che chatAM buddhimAna puruSe A niyatinA AdhArathI puruSArthane tyAga karavo nahi; kAraNake, puruSArtha vinA niyati kAMI paNa phaLa ApavA samartha nathI. puruSArtha na kare tene ja niyati kahe che ane te ja jyAre sRSTimAM phaLarUpa thAya che, tyAre tene pauruSa kahe che; eTale vyavahAramAM jema ghaNA prayatnathI dravya kamAIne pachI nirAMte besIne khAvAmAM Ave che, temAM dravya meLavavAno prayatna e puruSArtha tathA te meLavyA pachI beThAM beThAM khAvuM tene niyati samajavAmAM Ave che, paraMtu vAstavika rIte to e pauruSa ja che; tema jIvAtmAe prathama karelA puruSArthanA phaLa rUpe zarIrAdi dhAraNa karIne te dvArA te pUrvaphaLane bhogave che, tene niyatirU5 mAnavAmAM Ave che, paNa vAstavika te pauruSa ja che, chatAM vyavahAramAM lake niyati ne puruSArtha bhinnabhinna samaje che. tAtparya ke, pAchaLa karele puruSArtha e ja prastuta niyati. puruSArtha karyA vinAnI niyati niSphaLa che ane puruSArtharUpI niyati ja saphaLa che. kadAca ema kahevAmAM Ave che, je manuSya koI paNa puruSArtha karyA vinA ajagaranuM vrata dhAraNa kare che. tene AhAra maLe che ane tethI tenI tRpti paNa thAya che, mATe puruSArtha vagara paNa niyati phaLa Ape che, te tenA uttaramAM kahevAnuM ke, A rIte ajagaranuM vrata dhAraNa karanArane paNa AhAra maLyA pachI khAvuM, cAlavuM vagere kamarUpa puruSArtha vinA tRptirU5 phaLanI prApti kadApi paNa thatI nathI; tema ja tevA manuSyane je deha rahe che te paNa tene prANavAyu halanacalana vagere puruSArtha kare che tethI ja ne? je te zvAsocchavAsa levArUpa karma paNa na kare te pachI prANa paNa zI rIte Take ? vaLI keTalAka gIo samAdhithI pitAnA prANavAyune roke che ema kahIzuM te te paNa eka jAtane puruSArtha ja thayo ane tethI mukitarUpa phaLa prApta thAya che. A uparathI pauruSa vine phaLasiddhi nathI, te nizcaya che; mATe puruSArtha karavo joIe. brahmasattAnI pratIti niyati vaDe ja thAya che zAstramAM lakhyA pramANenA puruSArthamAM parAyaNa rahevuM tene ja kalyANarUpa evuM sAdhana kahe che. tevA sAdhananI pUrNatA thayA pachI karmone atyaMta virAma thavAthI ja kalyANurUpI phaLanI prApti thAya tene ja mekSa kahe che ane te zAstrIya sAdhana vaDe ja sAdhya che. A rIte sAdhya ane sAdhana vaDe thatA mokSArUpa kalyANathI jJAnIne pakSa sabaLa che; kAraNa ke, te kAryarUpI avidyAno nAza kare che. jJAnIne niyati paNa duHkharUpa nathI, kemake konA mohapAzamAM paDI sukhaduHkhAdi bhogavavAM te jIvAtmAne mATe niyatirUpa kahevAya che, paraMtu tattvavidenA daitabhAvane te atyaMta vilaya thavA pAmela hoI chavabhAvano paNa sadaMtara lepa thayelo hoya che ane tethI ja teo jIvanmukta kahevAya che. temanI A duHkharahita niyatine niyati nahi paraMtu brahmasattA kahe che. te brahmasattAnI avasthAmAM yatnathI kAyamane mATe sthiti thavI te ja paramagati hoI parama zuddhapadanI prAptirUpa che. pRthvImAM rahelA jaLanI sattA jevI rIte tRNa, vallIo ane jhADa vagere padArtha rUpe jovAmAM Ave che. tevI rIte brahmanI sattA ja niyatinA mahAvilAsathI sarva ThekANe daspAdirUpe pratIta thayelI jovAmAM Ave che ( juo vA u50 sa. 62) sArAMza e che ke, AtmavarUpane prApti mATe puruSArthanI jarUra hoya che; bAkI vyavahAranA koI paNa arthamAM kRti arthAta niyati eTale prArabdha ja zreSTha che, ema siddha thAya che. A rIte ApaNe niyati saMbaMdhe zAstrArtha jANe. have Izvare dhAraNa karelA avatArAdi niyatinA niyama pramANe pratyeka yugamAM tathA mavaMtaramAM zuM zuM karyo kare che eTale kayA kAmane mATe te dhAraNa karavAmAM Ave che, tenAM karmo, tenuM prayojana tathA guNene saMkSepamAM vicAra karIzuM. .
Page #381
--------------------------------------------------------------------------
________________ 152] tana zakti karatA dUra karajoramA Tha. [ siddhAntAkA bha0 gIa0 4/8 ajanmA bhagavAnanA A avatAre brahmA kahe che: he nArada ! vastutaH ajanmA, sarvanA AdipuruSa ane AtmasvarUpa evA A bhagavAna pratyeka kalpanA AraMbhamAM pite pitAne pitA viSe ane potA vaDe ja sarje che, pALe che tathA saMhAre che. sArAMza che ke, kartA, adhikaraNa, sAdhana tathA karmarUpa te pote ja banelA che, koI paNa sAyanuM sAdhana bhagavAnanA svarUpathI ja nathI. upAdhirahita, advitIya, jJAnasvarUpa, deha, idriya, mana tathA buddhi AdithI paNu para, sadeharahita, sthira, satya, pUNuM janmamaraNAdi sarva bhAvavikArathI rahita, nirguNa tathA traNe kALe jene kadI bAdha thato nathI evA AtmA kivA bhagavAna (vRkSAMka 1)nA svarUpane he nArada ! RSio paNa jyAre kAyA, vAcA ane mana vaDe taddana zuddha ane prasanna aMtaHkaraNavALA hoya che tyAre ja jANI zake che; paraMtu jyAre puruSo kutarka vaDe saMzayagrata thayelAM manada vaDe DhaMkAI jAya che tyAre jANI zakatA nathI; AthI Izvarane jANavAne mATe nirmaLa, pavitra ane taddana zuddha aMtaHkaraNanI ja jarUra hoya che. paramezvara (vRkSAMka 1) no prathama avatAra eTale Adyapu, Izvara kivA draSTA (vRkSAMka 2) svarUpane cheH bAda prakRti kivA mAyA arthAta "huM" rUpe prakaTa thanArI te ja Adyazakti kahevAya (vRkSAMka 3 jue). e prakRtinA sarva, raja ane temanuM prathama mizraNa thayeluM che evuM aikya tane ke jene avyakta prakRti athavA ziva paNa kahe che (vRkSAMka 4); temAMthI kriyA ane jJAnazaktinuM aikayabhAve mizraNarUpa eka tava utpanna thayeluM che jene ardhanArInaTezvara athavA prakRtipura yugala paNa kahe che ( kSAMka 5 ) tenI kaeNtpatti thavA pAmelI che; tyArabAda mamabhAva pragaTa karanAra 4 athavA zakti nAmanuM tattva ( vRkSAMka 6 ) utpanna thayuM che; (mahattattvanuM bIja , AmAM ja che ema samajavuM) tyAra pachI paramAtmAnA aMtaHkaraNarUpa evuM mahattava ke je bhUtAkAzane nAme paNa kahevAya che te utpanna thayeluM che. sarva bhUtamAtra A ja AkAzanA AdhAre utpatti, sthiti ane layane pAme che Ane cidAbhAsa paNa kahe che; bAda ahaMkAra (vRkSAMka 8), sUma tamAtrAo, iMdriyo, tenA devatA ta virATa zarIranA abhimAnI puruSa, sthAvara, jaMgamarUpa samaSTi vyaSTi zarIra, huM, ziva, yajJa, prajApati, tuM tathA Itara munio, svarga, aMtarikSa ane manuSyaloka, pAtALa leka tema ja gaMdharva, vidhAdhara ane cAraNanA svAmIo; yathA, rAkSasa, sarpa ane nAganA adhipatie meTAmeTA RSio, pitRo, daitya tathA sihanA ane dAnavonA adhipatio, preta, pizAca, bhUta, kuSmAMDa, jalajaMtu tathA pazupakSI AdinA svAmIo, TakamAM jagatamAM je je kAMI aizvaryAvaLa, tejaravI, mana ane iMdriyazaktivALuM, caturAI, kSamA, lAja, zobhA saMpatti ane buddhiyukta addabhuta varNavALuM tathA je je rUpavALA athavA rUparahita che, te sarva parama evA Ama (vRkSAMka 1) svarUpa ja che. A rIte A sarva paramezvaranI ja vibhUtirU5 che, ema jANu. chatAM he nArada ! sarvavyApaka evA IzvaranA mukhya lIlArUpa avatAro ke je yuga, mavaMtara athavA kapamAM hameza thatA rahe che te pratyakSa pragaTa thatAM suMdara avatArono krama tane kahuM chuM, te tuM sAMbhaLa (bhA saM0 2. a0 6, zleka38/44). bhagavAnanA sthaLa evIza avatAre he nArada ! dareka yuga, manu, kivA kalpamAM thatA avatAre levAnuM kArya te IzvarAMza evA viSNu (vRkSAMka 9) bhagavAnanuM ja hoya che. teo pRthvIne rasAtaLamAMthI bahAra kADhavAne mATe prathama varAha 22 avataryA tathA hiraNyAkSano vadha karyo. (2) ruci nAmanA pitA tathA AkRti nAmanI mAtAnA udare suyajJa nAme utpanna te peAtAnA dakSiNa nAmanI strIthI saMyama nAmanA devane utpanna karyo. (3) bhagavAne IMdra thaI trilokamanuM duHkha maTADayuM te svayaMbhU mana nAmane avatAra, () kardama RSine ghera devahUtithI kapila deva utpanna thayA, temaNe vedAMtatatva zrI dvAdi paNa sArI rIte samajI zake evA prakAre lokonI saraLatAne mATe sAMkhyanAM tarano vistAra karyo tathA potAnI mAtA devahuti tathA tenI nava bahenone bahmavilAne upadeza + baSTi eTale judu juduM akeka zarIra tathA samaSTi eTale sarva zarIre maLIne je eka samudAya che, jemake, eka jhADa e vyaSTi tathA jaMgala e samaSTi samaje.
Page #382
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) te atithinI zAMti karavAne dharma che. he yama! jaladI pANI lAve. [ 253 karI temane bahmarava5nI prApti karAvI ApI ane lokone khAtarI karAvI ApI ke, bahmavidyAnAM adhikArI strI zadvAdike paNa che, (5) pitA atri RSi tathA mAtA anasUyAne tyAM zrI datta svarUpe avatAra laI jJAna ane aSTAMgayogAdikane punaH sajIvana karyA tathA yadu ane sahastrArjunane jJAnapadeza ApI kRtArtha karyA, (6) sRSTinA AdikALamAM sRSTi sarjAvAnI irachAthI meM akhaMDita tapa karyuM hatuM tyAre sanaskumAra, sanaka, sanaMdana tathA sanAtana evA cAra sana zabdanI nizAnIyukta sana nAmavALA cAra RpisvarUpe avatAra dhAraNa karI pUrva kalpamAM pralayakALe nAza pAmelA AtmajJAnane jagatamAM kavio ane lokomAM pharIthI pracAra karyo; (7) ne putrI tathA dharma (yama) rAjAnI strI smRtithI asAdhAraNa tapanA sAmarthyavALA naranArAyaNa rUpe avataryo, jene kAma kadI paNa sparza karI zakatA nathI evA te che, (8) rAjA uttAnapAdanA putra pravanA tapa vaDe prasanna thaI tene zaMkha, cakra, gadAdhArI nArAyaNaviSNu rUpe darzana ApyAM ane avicaLa pada ApyuM te (9) dharmathI viruddha mArge cAlI potAnAM parAkrama ane AyuSyane nAza karanAra pApI ane narakanA adhikArI vena rAjAnA putra pRthu rUpe utpanna thaI bhagavAne pitAno narkamAMthI uddhAra karyo tathA pRthvImAMnA naSTa thayelA tanuM dahana karyuM. gaLI gayelI pRthvImAMthI anAdi sarva vyo punaH utpanna karyA te pRthu rAjA; je uparathI pRthvI evuM nAma paDayuM che, (1*) nAbhi maharSi tathA sudevI athavA merudevInA putra RSabhadevajI ke jemaNe Asakti cheDI naSTamAnasa vA paramahaMsa dazAnI kapanA lokone ANI ApI, (11) yajJamAM suvarNa samAna kAMtivALA brahAmUrti sarva vedarU5 tathA sAkSAt yajJanA phaLadAtA evA hayagrIva bhagavAna utpanna thayA, (12) vedanA saMrakSaNathe bhagavAne svAvatAra dhAraNa karyo, (13) amRtamaMthana vakhate bhArathI pRthvI pitAnI mA cheDI maryAdArahita na bane te mATe bhagavAne kacha kiMvA kAcabAno avatAra dharI maMdarAcaLane pIDa upara dhAraNa karyo, (14) devatAone duHkha denAra tathA yajJAdi kAryo baMdha karanAra manmatta evA hiraNyakazipune mAravA tathA parama bhakta prahAdane ugAravA mATe bhagavAne lIdhelo nRsiMha avatAra, (15) pitAno bhakta game te yonimAM hoya te paNa bhagavAna saMkaTamAMthI ugArIne tenuM rakSaNa kare che, e siddha karI ApavAne mATe ke hAthIne mUDanA trAsamAMthI bacAvavA garuDadhArI bhagavAna zrIhari nAme avatAra dhAraNa karyo, (16) 'niyatinA niyama pramANe asara baline IMdrAsananI prApti na thavI joIe, evI jagatanI suvyavasthA jALavavAne athe dharmanA rakSaNa karanAra balinI pAse yAcanA vaDe rAjaya laI tene pAtALamAM cAMpo, te vAmanAvatAra, (17) he nArada ! tArI bhaktithI vaza thaI tane bhakitayoga ane AtmajJAna jemAM che tevA bhAgavatadharmano upadeza karavA mATe meM je avatAra dhAraNa karyo te haMsAvatAra, (18) daityoe baMdha karelo devatAono bhAga jeNe pharIthI meLavyo tathA jagatamAMthI naSTa thayelI AyurvedanI pravRttino jeNe phelAvo karyo te *dhavaMtarIne avatAra, (19) AkhI pRthvIne kAMTe samAna ane dharmathI viruddha mArge cAlanArA tathA hiMsA karavAne pravRtta thayelA bahmadezI kSatriyonuM abhimAna naSTa karI jagatane bhAra utAravAne mATe parazurAma rUpe bhagavAna jamadagnine ghera avataryA te, (20) sUryavaMzI ikvAkunA vaMzamAM dazaratha rAjAne tyAM kausaMsthAnA udare avatarI pitRnIti, rAjanIti, bhrAtRnIti vagere nItizAsenuM avalaMbana karI jagatamAM rAvaNAdi duSTono saMhAra karI dharmanI sthApanA karanAra zrI rAmacaMdrajI rUpe bhagavAne avatAra dhAraNa karyo te, (21) caMdravaMzanA yadukuLamAM devakIne ure vasudevane tyAM avatarI aneka prakAranI A jIta bALalIlA vaDe jamatane mitra karIne bhAra utAryo, kaMsAdine nAza karyo, dharmanI punaH sthApanA karI, vaNAone AtmajJAnane bodha ApI kRtArtha karyA, mahAbhArata yuddhamAM arjunano meha naSTa karyo vagere adbhuta karmo karanAra zrIkRSNa bhagavAne avatAra dhAraNa karyo te, (22) TUMkI buddhivALA tathA alpa AyuSyavALA manuSyo vedano pAra pAmI zake 2 parAzara RSine tyAM satyavatI nAmanI temanI sIthI bhagavAna vedavyAsa pe avatarI vedanA avAjA vibhAgo kare che te, (23) vedamArge cAlanArA tathA mayadAnave racelI adazya vegavALI traNa nagarImAM rahI lone * keTalAka samudramaMthanamAMthI nIkaLe dhanavaMtarIne badale tamane yAvIza bAraNAM mAM
Page #383
--------------------------------------------------------------------------
________________ 254 ] AzApratIkSe sAta sUrR caMdAta putravazU A sarvAMn| [ siddhAntakASDa bha0 gI0 a0 4/8 pIDatA evA daityAne mAha tathA leAbha utpanna kare evA veza dhAraNa karelA avatArika bhagavAna buddha tene pAkhaMDa dhanA upadeza karaze ke je thakI te dAnavene nAza thaze, leAkeAmAM hiMsaka maneAvRtti vadhI javAne lIdhe ane kevaLa dehane ja sarva mAnI tene kAI paNa prakAre sukhI karavA e ja eka dhyeya che ema mAnI kheDelA asura leAkeAne ahiMsAneA tathA tyAganA medhapATha Ape che te, tathA (24) A kaliyuganA aMtamAM jyAre satpuruSanA gharamAM paNa harikathA nahi thAya, brAhmaNa, kSatriya ane vaizya pAkhaMDa matavALA banI jaze, zUdra lekAnu sAmrAjya Thera Thera prasaraze, svAhA, svadhA ene vaSaTkAravALI vANInA uccArA paNa 'dha paDaze tyAre kaliyugane zikSA karavAne mATe kalki bhagavAna avatAra dhAraNa karaze. bhagavAnanuM sAcuM svarUpa kayuM ? utpattikALamAM tapa, huM (brahmA) RSie; tathA nava prajApati; sthitikALamAM dharma, viSNu, manu, devatAe, rAjAo ane pralaya samayamAM stra ane sadaityA Adi aneka zaktisa pantA paNa IzvarAMza evA bhagavAnanI mAyAnI vibhUtiorUpa che. bhagavAnanI mAyAne aMta nathI, sahasramukhI zeSa nityaprati varSoMna karavA chatAM paNa tenA pAra pAmatA nathI, jemaNe e bhagavAnane sarvAtmabhAvathI potAnA hRdayamAM Azraya karyo hAya te puruSa ja advaita evA tenA sarvAtmabhAvane lIdhe A atidustara evI mAyAne tarI jAya che tathA bhagavAnanA ezvaryane paNa jANe che. jene kUtarAM ane ziyALavAMnA bhakSyarUpa evA A zarIramAM "hu '' ane mArApaNAnI buddhi hotI nathI tevA huM brahmA), tame (nArada) tathA prahlAda vagere sarve sAkSIsaDa hu'bhAvanA vilaya karIne ja A paramezvaranI mAyAne pAra pAmI zakyA chIe. Ama caitabhAvane tyAga karIne ekarUpane pAmelA je sAcA bhagavadbhakatA hoya te ja A mithyA mAyAne yathA` rIte jANIne tarI jAya che. jene RSijanA brahma (vRkSAMka 1) kahe che, te ja bhagavAnanuM sAcuM svarUpa hoI te sadA zAMta, nitya, sukhasvarUpa, zAka ane bhayathI rahita, jJAnavAna, zuddha, adritIya tathA kAryakAraNurUpa prapaMcathI aLaguM che; te manathI, vANIthI, ane buddhithI paNa agamya che (bhA0 0 2, 7 ane 0 11 a0 4-5 jue.). niyati pralayanA niyamA paNa nizcita che uparanA vivecanathI jANI zakAze ke, A mujaba dareka kalpa, manu tathA yugamAM avatArA thavAne niyatikrama taddana nizcita TharelA che, eTaluja nahi paNa temAM dareke kayAre, karye sthaLe ane zuM zuM kArya karavuM te paNa prathamathI nizcita kareluM... hAya che, Ama ApaNe niyatinI utpati ane sthitinI nizcitatA saMbaMdhe jANyuM, have layanA nizcita darelA niyamA sabadhe zAstramAM zA ni ya che, teneA vadhu vicAra karIzuM, naimittika pralaya zukadevajI rAjA parikSitane kahe cheH tameAne yuge, tenAM varSoM tathA kalpanA kALa sabaMdhI prathama (bhA. ka' 3 mAM) kahevAmAM AveluM che, eka hajAra mahAyugA athavA cAra hajAra yugA eTale brahmadevane eka divasa thAya che tene kalpa kahe che te prathama jaNAveluM ja che. teTalI ja brahmadevanI rAtri hoya che. divase brahmadeva A badhu' upanna kare che ane rAtrie tene punaH vilaya kare che, te ja naimittika pralaya kahevAya che. A pralayamAM 1 kalki avatAra thayA pachI A jagata phakta 821 saura varSAM ja raheze. hajI heka avatAra thavAne zAlivAhana zaka 1866 nA caitra sudi paDavAthI zumAre cAra lAkha, chavvIsa hunnara, ekaseA pAMtrIza varSo bAkI hAI tyArabAda AThase ekavIza varSo pachI A cAlu pRthvInA pralaya tharo, Ama kaliyuganA AraMbhathI Aja sudhI ( 3044 ) traNa hara suvAlIrA varSo yudhiSThara zanAM+13pa vikrama saMvatanAM ane zAlivAhana zakmAM+1865 maLI kula 5044 saura varSoM vitelAM che tathA 4,26,956 saura vaseA kaliyuga samAptinAM bAkI che, temaja kalki avatAra mATe hajI 4,26,135 sora varSAnA kALa bAkI che, A gaNatarI zAlivAhana zake 1865 pUrNa thatAM sudhInI samajavI. -i avatAra thaI gaye| evA prakAre levAmAM gerasamaja phelAyelI jaNAya che, paraMtu te phelAvAnuM kAraNa kALanuM ajJAna che. 5 peta,sahita A badhuM dazyAdi paNa bhAtmarUpa che, evA aparakSAnubhavayukta je bhAva te sarvAtmazAna,
Page #384
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] AzA, pratIkSA, saMgata, samRta, ISTa ne pUrva karmo pazu putrAdine nAza kare che- 255 trilokIne vilaya thAya che. vedamAM brahmAMDane trilekI kahe che tethI atre trilokone artha cauda lekavALA A samagra brahmAMDa che ema samajavuM. A pralayane naimittika pralaya kahe che. A pralayamAM brahmadeva pote nArAyaNa kivA viSNunA nAbhikamaLa (vRkSAMka 12) mAM nidrA le che tathA nArAyaNa zeSanAga para zayana kare che; A naimittika pralaya kahyo,. have prAkRtika pralaya saMbaMdhI kahuM chuM. prAkRtika pralaya brahmAnA AyuSyanAM jyAre so varSo pUrAM thAya che tyAre mahattattva (vRkSAMka 7), ahaMkAra (vRkSAMka 8) ane pAMca tanmAtrA maLI sAta kAraNa prakRtio layane pAme che, mATe te pralayanuM prAkRtika pralaya evuM nAma che. A pralayanA kAraNarUpa mahattavAdi upara kalA taravA ane tenuM kArya brahmAMDa eTale vaikRta ane prAkRta sRSTi saha (vRkSAMka 4 thI 15 4 sudhInuM) sarva vilayane pAme che (ta saMbaMdhamAM a0 2, zlo0 39, pAna 150 thI 160 mAMhenuM vivaraNa juo), jyAre bhaviSyamAM prAkRtika pralaya thaze tyAre pRthvI upara sa saura varSo sudhI medha varasaze nahi, anano abhAva thatAM bhUkhe pIDAyelI, kALathI upadrava pAmelI ane eka bIjAne khAvA lAgelI prajA dhIre dhIre kSaya pAmaze; pralayakALane sUrya potAnA bhayaMkara kiraNo vaDe samudra, deha tathA pRthvInA sadhaLA rasone pI jaze ane pAcho mUkaze nahi; pachI zeSanAganA mukhethI uThelo ane vAyu vegathI vadhele pralayakALane agni ujajaDa thaI gayelA pRthvIne bhAgone bALI nAMkhaze; upara nIce tathA cArekora armi ane sUryanI pracaMDa javAlAothI baLI gayeluM brahmAMDa baLI gayelA chANA jevuM lAgaze; pachI pralayakALano bhAre pracaMDa pavana saura ekasothI kAMIka vadhu varSo vAze. te vakhate AkAza dhUmravarNanuM thaI jaze. pachI vicitra varNavALA aneka meghanAM kuLa so so varSo sudhI varasyA karaze ane bhayaMkara rIte gAjyA ja karaze; Ama thavAthI brahmAMDa madhyenuM tamAma jagata eka jaLamaya banI jaze; te samaye samagra brahmAMDanI jaDanI bUDa eTale pUDa (bhIma) thatAM pRthvInA gaMdharUpa guNane te gaLI jaze, gaMdhano nAza thavAthI pRthvIne abhAva thaze, rasane teja gaLI jaze tethI jaLano abhAva thaze, tejane vAyu gaLI jaze AthI tejane vilaya thaze, zabdane AkAza gaLI jaze AthI vAyune vilaya thaze, AkAzanA guNa zabdane tAmasa ahaMkAra gaLI jaze AthI AkAzano vilaya ja thaze. Indriyo teonI vRttio sahita rAjasa ahaMkAramAM laya pAmaze ane indriyonI devatAone teonI vRttio saha sAtvika ahaMkAra gaLI jaze, Ama traNe prakAranA ahaMkArane mahattava gaLI jaze, mahattattvane sattvAdi guNo gaLI jaze, sattvAdi guNone kALe prerelI mAyA gaLI jaze ane mAyA (vRkSAMka 3)no laya A prAkRtika pralayamAM thato nathI. paNa AgaLa kahevAmAM AvelA AtyaMtika pralayamAM thAya che. jema eka na hoya to zUnyane vilaya anAyAse ja thAya che athavA manuSyane vilaya thatAM tenI chAyAno vilaya paNa anAyAse ja thAya che, kiMvA ravamano vilaya thatAM ja temAMnA sApa, zatru vagereno nAza anAyAse ja thAya che tema AtyaMtika pralayamAM A sarvane nAza thatAM mAyA pote ja AtmasvarUpa ja banI jAya che. tene laya "ahama' evI skUrtine vilaya thatAM anAyAse ja thaI jAya che, tene judo laya thatuM nathI, tema kALanA avayavothI temAM pheraphAra Adi vikAro paNa thatAM nathI. e mAyA (vRkSAMka 3)no Adi, madhya ke aMta ityAdi kaMI spaSTa dekhAto nathI. kemake te sarvadA huM, "huM" evI eka ja chUrti rUpe rahe che. e mAyAmAM vANI, mana, satva, raja ane tame guNa, mahattattva, ahaMkArAdi, prANa, buddhi, Iti, devatA ke jagatapI racanA emAnuM kazuM vibhakta rahevA pAmatuM nathI. emAM jAgrata, svapna ke suSupti, AkAza, vAyu, teja, jaLa, pRthvI ane tenI tanmAtrAo tema ja sUrya, agni ke dizAo vagere kAMIpaNa hotuM nathI. e mAyArUpa tatva IkiyAnA abhAvane lIdhe suSupti jevuM taddana ataryA lAge che, paNa te tevuM nathI. kAraNa sarva jagatanA mULa kAraNanA paNa AdikAraNarUpa e ja tattva che. e rIte jemAM A mAyA kivA mULa ajJAna (vRkSAMka 3) aMte zeSa rahe che, evo prAkRtika pralaya upara kahyo, jemAM prakRtinI sattAdi tamAma zaktio parAbhava pAmIne tathA paravaza thaIne prakRti (kSAMka )mAM laya pAme che, te samaye be ke traNa
Page #385
--------------------------------------------------------------------------
________________ 256 ] sat je pusthAzvamedha thasthAnakSata mALe he . [ siddhAntakA bha0 gIaja8 guNene vilaya thAya che chaMtAM temAM suSuptinI jema bhAvanuM bIja zeSa rahetuM hevAthI te pharIthI jayAre huM AtmA chuM e bhAva choDIne nAhabhAvane prApta thAya che, eTale "huM nathI ema kahevA lAge che tyAre pote ayakata (vRkSAMka 4) rU5 banI A mahattava Adi vikArovALuM vizALa sAmrAjya ane tenuM brahmAMDAdi kAryo khaDuM karI de che, paraMtu jo te huM bhAvane tenA sAkSI (Izvara, vRkSAMka 2) sahita vilaya kare che te atyaMta za, nirmaLa, anirvacanIya ane ekarasa evA Atma (vRkSAMka 1) ravarUpa ja banI jAya che. AtyaMtika pralaya have AtyaMtika pralaya kahuM chuM mekSa e ja AtyaMtika pralaya samajo. mAyA kivA mULa ajJAna (vAMka 3) ne arthAta ahama, aham evI chUrtine atyaMta vilaya thavo ene ja AtyaMtika pralaya kahe che. eTale jyAM "huM" "huM" evI skUrti silaka rahevA nahi pAme te ja AtyaMtika pralaya kahevAya. te brahmanAM aparokSa sAkSAtkArathI ja siddha che. A rIte brahmajJAna vaDe thanAra mokSarUpa AtyaMtika pralaya e ja sarva prapaMcanA aMtima pralayarUpa che. junA jJAnathI jema sarSa bAdha thAya tema brahmajJAnathI aham mamAdi tamAma dazyane sAkSI sahita kAyamane bAdha thaI ja tenuM nAma ja AtyaMtika pralaya che. je AtmAnI peThe A badho paMca paNa satya hota to tene bAdha thave kadI paNa saMbhave nahi, paraMtu teno to bAdha thaI jAya mATe ajJAnarUpa prapaMca rajajumAM bhAselA sapanAM jema jJAnarUpa brahmathI sadaMtara judo che. judo che ema kahevA karatAM to te che ja nahi ema kahevuM vadhu yogya gaNAya. A viSaya vadhu spaSTatAthI kahuM chuM. buddhi, Idriyo ne viyo ke jeo anukrame grAhaka ane grahaNa karavAnA sAdhanarUpa hoI grAhyarUpe pratItimAM Ave che, te tamAma tripuTInA AkAre paNa vAstavika rIte A adhaSThAnape evuM eka jJAna ja prakAzI rahyuM che. te sarvane jJAnathI judI sattA che ja nahi. rAjumAM pratIta thayele sarSa jema sAva mithyA che tema jJAnasvarUpa evA svataHsiddha AtmA yA brahmamAM pratIta thayele A buddhi, mana Adi, dasyu prapaMca paNa Adi aMtavALo heI adhiSThAna evA AtmasvarUpa 5Nane lIdhe kAraNa rUpe paNa judo nahi hevAthI taddana mithyA che. jema dIvo, cakSa ane rUpa potAnA kAraNabhUta evA tejathI judAM nathI tema buddhi Idriyo ane viSayo potAne kAraNabhUta brahmathI judAM nathI; jema raju uparane bhramathI bhAlo sarpa rajajuthI judo nathI paNa sAva misyA che. chatAM rajA to sarSathI taddana judI ane satya hoya che, tema A badhe dazya prapaMca paNa brahmathI jado nathI paraMtu sAva mithyA ja che tathA brahma to dazya prapaMcathI taddana vegaLuM ane satya che; A dRSTie kAryakAraNanI abhedatA chatAM paNa sApekSabhAvane lIdhe kAryanI asatyatAthI kAraNa asatya Thare chatAM mULa adhiSThAna te kAMI asatya thatuM nathI. Ama jayAre buddhi asatya Thare che te pachI buddhinI avasthArUpa jAgrata, ravama ane supti to pitAnI meLe ja asatya karI cUkayAM; kAraNa ke, e traNe avasthAe to buddhinI ja che, ema kahevAya che. A traNa avasthAonA abhimAnane lIdhe AtmAmAM vizva, tejasa ane prAsupaNuM hovAnuM je mAnavAmAM Ave che, te paNa mAtra eka kalpanA ja che. jema AkAzamAM kaI samaye vAdaLAM hoya che ane koIne samaye hotAM nathI tema brahmamAM ajJAnanA samayamAM jagata dekhAya che paNa kharuM ane jJAnanA samayamAM nathI paNa dekhAtuM, jema ghaDe Adi aMtavALo che tema jagata paNa AdisaMtavALuM che ane je AdisaMtavALuM hoya che e taddana mithyA che, evo nirNaya che. sALAM avayava5 kAryapadAnA heta (kAraNa) 25 je avayavI hoya te ja satya che, kemake avayavarUpe kArya vinA paNa kAraNarapa avayavInI pratIti thAya che. jema vastra vinA paNa taMtuonI pratIti thAya che tema jagata vinA paNa bahamanI pratIti thAya che, mATe jagatanA kariyarU5 brahama ja satya che. taMtuo vinA vastranI pratIti thatI nathI, mATe jema vastra mithyA che. tema brahma vinA jagatanI pratIti thatI nathI, mATe jagata mithyA che. je kAryakAraNa rUpe, guNagaNarUpe, vizeSaNavizeSya rUpe ane vyAkhavyApaka Adipe jaNAya che te sarva bApa ja che, kemake te sarvamAM anyonyAzrayano doSa Ave che, kAraNane laIne kAryapaNuM ane kAryane laIne kAraNa paNa siha che. guNIne have gaNa5NuM ane gaNane viSe
Page #386
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] je alpabuddhi puruSanA ghera bhUkhe vATANuM vAsa kare che tenAM- [ 27 guNIpaNuM siddha thAya che; tema ja vizeSaNavizeSyapaNuM, vyApakavyApyapaNuM ityAdi sarve paraspara sApekSabhAve che. Ama ekane choDI bIjAnuM nirUpaNa thaI zakatuM nathI, mATe brahmamAM kAraNa5NuM Adi dharmo adhyArepa pakSamAM ja karAvelA che, paNa vAstavika nathI. AvAM aneka kAraNethI prapaMcanuM mithyApaNuM siddha thAya che, AnI spaSTatAne mATe zAstrakathana kahuM chuM. darzana eTale zuM? juo ke, (1) draSTA, (2) darzana ane (3) dRzya, e tripuTI pikI darzana zabda vacalo che. draSTA eTale jenAra, dazya eTale jovAnI vastu agara viSaya ane darzana eTale vastu kivA viSaya joI ke jANI zakAya tevuM sAdhana, evA arthamAM A tripuTImAM zabdo yojAyelA che. vyavahAramAM paNa sAmAnyataH "darzana" zabda A arthamAM ja pracalita che. chatAM vyavahAramAM badhA leke devamaMdiromAM ke mahAtmAonI pAse jAya che tyAre "darzana mATe javuM che ' athavA te "darzana karIne AvyA, "darzana thAya che... vagere zabdoccAra karatA najare paDe che. A uparathI zuM samajavuM? sarva loko jUThuM bole che ke zuM A vicAra ? vinA raheze nahi; kAraNa ke, jovAnI vastu athavA jANavAnA viSayane te dasya kahevAmAM Ave che, e vyavahArane ja niyama che. draSTA ane dazya e baMne joI zakAya paraMtu darzana te adazya vastu che. Ama spaSTa hovA chatAM devamaMdiromAM devatAonA tathA mahAtmAonAM darzana mATe gayA hatA, ema bolavAmAM Ave che. vastutaH devamaMdiromAM devatAonI mUrtio ke anya do athavA to mahAtmAo e sarve to dasya hAya che tathA darzane janArA pote tenA draSTA hoya che; chatAM te dRzyane ja " darzana' zabda lagADavAmAM Ave che, tenuM kAraNa zuM haze ? vAru, AmAM jUTha bolavAnuM paNa kAMI prajana nathI ane zAstrakAre ApaNane ja huM batAve ema paNa saMbhavatuM nathI. bIjA vyAvahArika do jevAM ke nATaka, sRSTisauMdarya ityAdine mATe do" joyAM evuM kahevAmAM Ave che. temane mATe kAMI darzana zabda lagADavAmAM AvatuM nathI, paraMtu mahAtmAo, pUjyo ane vayovRddho ityAdike mATe khAsa karIne "darzana' e zabdaprayoga karavAmAM Ave che, te AvA zabdaprayogamAM kAMI vizeSa mahatva hovuM joIe, tene have ApaNe ahIM saMkSepamAM vicAra karIzuM. dazyane darzana kema kahevAya? svabhAvathI ja manuSyamAtranI IcchA zAzvata ane akhaMDa sukha mATenI hoya che ane teTalA mATe ja teo rAtri divasa prayatna ( pravRtti) karyuM jAya che; paraMtu sukhanuM sAcuM sAdhana kayuM ane kyAM che, tenuM sarva manuSyone jJAna hotuM nathI; AthI potAnI pAse potAnA aMtaHkaraNamAM ja beThelA ane advaita evA eka caitanyadhana paramAtmAne te oLakhI zakatA nathI ane Amatema vyartha phAMphAM mAre che. A eka cita dhana paramAtmA ja huM, tuM, te, A ityAdi rUpe bhAsatAM dazya, vizvAdi, tripuTIo, traNe avasthAo tathA te sarvane sAkSI ityAdi upara jaNAvI gayA te pramANe carAcararUpe vyApta thayela che, arthAta A daspAdimAM eka nirvikAra ane cita dhana paramAtmA vinA bIjuM kazuM (ta) saMbhavatuM ja nathI, nAmathI vyApela A tamAma dastha kevaLa miththArUpa ja che. A sarva nAmarUpe te cita dhana paramAtmAnA ja vivarte che. A prakAranI advaitabhAvanI siddhatAno udeza tarata lakSyamAM Ave teTalA mATe ja devadarzana kivA mahAtmAonAM darzana karyuM ema kahevAnI prathA kivA krama vyavahAramAM badhAne arthe yojavAmAM Avyo che ane temAM dazya zabdane badale "darzana' zabdanI arthasUcaka yojanA zAstrakAroe karI che, ema vicArane aMte jaNAze. draSTA ane dazyanI ekatA vyavahAramAM paNa jonArane draSTA tathA je jovAmAM Ave che tene haNya kare che. khA pramANe draSTA jene kahe che te dayanI daSTie vicAra karIzuM to jaNAze ke, te dakSa potAne draSTA rahe. tema ja je potAne drA tarIke oLakhAtA hatA tene halpa kaheze. udAharaNa tarIke gevi nAmano koI mANasa gopALa nAmanA ke manuSyanAM darzane gayo temAM darzane janAra gAviMda pote draSTA che ane gopALa e tene halpa che ane 17
Page #387
--------------------------------------------------------------------------
________________ - -- -- ra58 ] tiro rAtrIvAhI - [ siddhAntakANa bha0 gIva a0 korTa gopALa gAviMdane paNa ema ja kahe che ke, mane paNa tamArAM darzanano lAbha thayo arthAta te gopALa ke jene gAviMda dasya samajato hato, te pote potAne draSTA samajaze tathA goviMdane dazya samajaze, eTale goviMdanI dRSTie pote draSTA ane gopALa dazya tathA gopALanI dRSTie pote draSTA ane goviMda dazya thAya che. A mujaba je vyavahAramAM paraspara bhAre vicAra karavAmAM Ave te eka ja vyakti arasaparasa draSTA ane dRzyarUpe bane che ane darzana te adazya nirvikAra ane zuddha evA pitAnA svasvarUpamAM ja sthita hoya che, temAM kiMcitmAtra paNa pheraphAra thato nathI. A rIte vyavahAramAM paNa eka ja vyakti paraspara sApekSabhAva vaDe chA tathA dazya rUpe bane che, e vAta spaSTa thAya che. Ama hevAne lIdhe sUkSma dRSTie vicAra karanArA buddhimAnane jaNAze ke, vyAvahArika daSTie paNa draSTA ane dazya bhAvonI siddhatA, sthiratA ke nizcitatA thaI zakatI nathI; paNa je draSTA che te ja dasya bane che ane je dazya che te ja draSTA bane che. A rIte paNa draSTA ane dazya bhAvonuM ekatva ja siddha thAya che. have darzanano vicAra karI rahyo, vAstavika rIte dasya ane draSTA bhAnuM aikaya siddha thayA pachI darzananuM ja astitva ja rahetuM nathI. arthAta te paNa akayasvarUpa ja bane che; Ama hovA chatAM paNa te zabdamAM gUDha rahasya zuM che, te jANavAthI ApaNuM zAstrakAranI racanA kevI vyApaka ane arthasUcaka hoya che te samajI zakAze. devatAne mATe darzana zabda kema? darzana' zabdano udeza te draSTA ane dasya A baMne bhAve jayAM nathI te padane baMdha karAvI ApavAne che. te pada eTale ja adazya, nirvika5, nirAkAra, avyaya evA AtmAnuM caitanyasvarUpa che, tene ja A. tripuTImAM madhyasaMdhidarzaka evA darzananA nAmathI saMbodhavAmAM AveluM heI A dazyAdi svarUpe paNa te ja baneluM che evuM sUcana temAMthI maLe che, eTale ke te cinanyavarUpa ja sauthI prathama kevaLa nirvikalpa, nirAkAra, tata (vRkSAMka 1) svarUpe hatuM (juo vRkSa kiraNaza 36), bAda te ja prathama draSTAnA draSTA rUpe arthAta tripuTInA sAkSI (vRkSAMka 2) rUpe thayuM, tyAra pachI te ja punaH avyakta rUpe nirAkAra avasthAmAM rahI A mAyAvI evA dasyanA draSTA (vRkSAMka 3) rUpe vyakta thayuM ane pAchuM avyakta evA darzanarUpa potAnA svarUpamAM rahI te ja punaH dakSya rUpe vyakta ravarUpe (vRkSAMka 4 thI 15 4) prakaTa thAya che, ane pachI jJAna vaDe draSTA dRzyano bAdha (vilaya) thatAM te ja caitanyatatva punaH avyakta evA potAnA mULa tata (vRkSAMka 1) svarUpamAM ja rahe che. tAtparya e ke, suvarNa jema potAnA mULa svarUpamAM badalAyA vinA dAgInA rUpe rahe che, eTale suvarNana aMza kADhI letAM dAgInAnuM juduM astitva rahI zakatuM nathI, arthAta jenuM kharuM nAma suvarNa che tene ja vyavahAramAM judAM judAM nAmarUpothI dAgInA svarUpe kahevAmAM Ave che, tema A eka caitanyatatva ja mULa aprakaTa eTale adazya vA avyakata evA potAnA svasvarUpamAM jevuM ne tevuM rahI te ja " ahaM' "mAruM ' ityAdi dazya vA prakaTarUpe tathA tenA sAkSI ityAdi rUpe bhAse che; AthI te paramatatvanI upara je aneka nAmarUpono Aropa karavAmAM Ave che. te sarva nirarthaka che. A pramANe devatAo tathA mahAtmAo potAnA anirvacanIya evA kevaLa eka cAnyatavamAM ja sthira hoya che; ajJAnIonI peThe temane "huM" chuM evo khyAla svapnamAM paNa kadI heta nathI, A sarva "mama" rU5 dRzyajALa (vRkSAMka 4 thI 15 4 ) tathA tene sAkSI evo pratibiMbarUpa "huM (vRkSAMka 3) tema ja "huM'no paNa sAkSo vA draSTA je zuddha che (vRkSAMka 2 ) che te sarva caitanya35 paramAtmA(vRkSAMka 1)ja che, te sivAya bIjuM kaMI che ja nahi, te paramatatva e ja mAruM kharuM svarUpa che, evA advaitabhAvano temane pUrNa nizcaya hoya che, tethI ja teo lekadaSTie paNa jIvanmukta (jIvatAM chatAM baMdhanarahita) kahevAya che. teo potAnI dRSTie to kevaLa caitanyarUpa ja heya che; AthI tevAone mATe darzana' zabda prayoga karavAmAM Avela che, eTale ke darzane janArane temanA mULa svarUpano bodha thaI zake evA uddezathI daSTA teo pratye rasyabhAva choDI daI temane darzana eTale mULa adhyakata evA citanyasvarUpe ja jIe, sArAMza e che, jenuM darzana karavAmAM Ave che te daspA5 nathI paNa -- - - nAma nA karanAra
Page #388
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] traNa rAtrI je (atithi) mAre ghera bhajana vinA rahe te - [ 25 darzana eTale anirvacanIya evA eka citanyasvarU5 che, ema samaje. A pramANe dareka vastubhAvamAM haMmezAM abhyAsa thavAthI sAdhakanI advaitabhAvanA saheje siddha thAya che. darzanabhAva karanArane thatI paramAtmasvarUpanI prApti have jo "dazya' maTIne te "darzana' rUpa bane te draSTAbhAvane vilaya paNa anAyAse ja thaI jAya che e paNa spaSTa che. kAraNa "dazya ' vinA " draSTA' nuM svataMtra astitva kadI paNa zakya ja nathI; jo daya ja na hoya to pachI draSTA kene? arthAt ekanI apekSAe baMne hoya che ane eka na hoya te baMne hotA nathI, AthI dazya je caitanyarU5 che te pachI kaSTA paNa caitanyarUpa ja bane tathA darzana pite te kevaLa caitanyarUpa evA paramatatvamAM ja sthita che. eTale A pramANe sarva tripuTIone tenA sAkSIbhAva sAthe vilaya thaIne advaitapadanI prApti thavI, e ja kharekhara darzanano uddeza che. ema A uparathI siddha thAya che. A pramANe sarvatra darzanabhAva karanArane paramAtmAnI prApti avazya thAya che; AthI ja upara batAvelI darzanAdi tripuTIo tathA prakAza, bhajana. vAcana ItyAdi tripuTIomAM paNa saMdhibhAva upara ja vizeSa bhAra mUkavAmAM AvelA hoI tenI ja vizeSa mahattA che ema jaNAI Avaze, arthAt A saMdhibhAva e ja vAstavika avyakta ane cetanyarUpa evA AtmAnuM parama sthAnaka che. A pramANe ghaNI ja gUDha ane rahasyapUrNa dRSTie A zabdanI yojanA zAstrakAroe vyavahArane mAtra TharAvI che. A rIte je vyavahAramAM dareka dazyane mATe abhyAsa karavAmAM Ave to manuSya dhADA samayamAM ja katArtha banIne paramAtmaprApta saheja mAM karI zake che. dareka tripuTImAM AvelA "saMdhi zabdanuM mahatve A pramANenuM ja che. brahma ane jIvamAM bheda nathI jo ke A vikArarUpa prapaMca sAva mithyA hovA chatAM jANe kharekhara prakAzato hoya ema bhAse che, paraMtu AtmaprakAzanA adhikAna vinA tenuM aNumAtra nirUpaNa thaI zake tema nathI ane je nirUpaNa karavAmAM Ave to te prapaMca svayaMprakAzarUpa thaIne AtmAthI potAnI bhinna sattA saheje paNuM dharAvI zako nathI. satya padArthomAM aneka paNuM hoI zake ja nahi ane prapaMcamAM te aneka paDyuM che, tethI te sAva misyA che. jIva ane brahma evA je A bheda vyavahAramAM jovAmAM Ave che te to ghaTAkAza ane mahAkAzanI jevA che kivA AkAzamAM rahelA sUrya tathA jaLamAMnA tenA pratibiMbamAM athavA bahAranA vAyu ane aMdaranA prANavAyumAM je bheda hoya ema dekhAya che te pramANenA che. A bhedo eTale jema dhaTAkAza pAracchinna ane mahAkAza aparicchinna che, ema kahevAya che, chatAM paNa te baMne vacce paraspara bilakula bheda nathI, tema paricchinna evA chava ane aparicchinna evA brahmanI vacce bheda bhAsata hovA chatAM paNa vAstavika tevo bheda bilakula nathI. AkAzamAM rahelA vikArarahita suryamAM ane jalamAM rahelA pratibiMbita sUryamAM kaMpAdi vikAro bhAse che, chatAM paNa e baMne vacce vAstavamAM bheda nathI, tema chava vikArayukta ane brahma nirvikAra hovA tAM paNa baMne vacce vAstavika rIte bheda nathI. mithyA upAdhithI pratIta thanAro bheda svarUpanI ekatAne kadI paNa bAdha karI zakatA nathI, mATe e bhedathI svarUpamAM bheda thayo ema je mAne che tene avidvAna samaja. mekSa e ja AtyaMtika pralaya che loke vyavahAramAM jema eka senA aneka nAmarUpAdi bhede vaDe kahAMkuMlAdi dAgInAo rUpe bhinna bhinna aneka AkAranuM kahe che tema A ahaMkArarUpa upAdhivALA loko vyavahAramAM nAmarUpane bhedane lIdhe eka ja bhagavAnane loka ane vedanI bhASAethI AkAzAdi bhinna bhinna nAma Ape che. jema mela sUryathakI ja utpanna thayelo ane sUrye ja prakAzita karela che, chatAM paNa te sUryanA aMzarUpa cakSune sUryanuM darzana thavAmAM pratibaMdha kare che, tema A ahaMkAra brahmathI utpanna thayela ane brahma vaDe ja prakAzita thayelA hovA chatAM prakArAka, prakAza ane prazya; bhaktA, bhajana ane bhejya, vAcaka, vacana ane vAsa, A badhI tripuTIemAM pazu madhya saMdhinA ja zabdonuM mahatva jaNAI Avaze. --- -
Page #389
--------------------------------------------------------------------------
________________ 260 ] anadhananayatidhinamabhyaH / [ siddhAntakAraDa bha0 gI a7 48 paNa babanA aMzarUpa chavaMne brahmanuM jJAna thavAmAM pratibaMdha kare che. jema rajUryathI utpanna thayelA me jyAre vikharAI jAya che tyAre cakSu pitAnA svapabhUta sUryane oLakhe che; te pramANe vivekarUpa zaktivaDe pitAnA ahaMkArathI mAyAmaya baMdhanane kApIne jayAre jIva paripUrNa AtmAne aparokSa anubhava kare che tyAre ja te AtyaMtika balaya eTale mokSane pAme che arthAta mokSa e ja AtyaMtika pralaya che, ema samajavuM. nitya pralaya have nitya pralaya kahuM chuM. he rAjA ! keTalAeka sUkSma jANanArA vidvAno vaijJAnika) kahe che ke, 'brahmadevadikathI mAMDIne A sarva padArthonI utpatti ane pralaya kSaNe kSaNe thayA ja kare che. keTalAke Ane dasRSTi paNa kahe che. A baMne kriyAonI vacce saMdhinI je zuddha avasthA hoya che e ja nirvikalpa, nirAmaya, asaMga evo AtmA che. te svatasiddha mahatasvAtaMtryavAna ane svasAmarthyavALA hovAthI tene jevo *jevA saMka9pa 26re che tevA tevA pratIta thAya che tathA saMka95hata avasthAmAM punaH te pote potAnA asala svarUpamAM ja sthita thAya che; AvI rIte nityaprati thayA ja kare che. tenuM nivika9pamAMthI vivartArUpe kSaNavAramAM kALa, deza ane divAdarUpe savikapa banavuM tathA savikapamAMthI punaH svasvarUpamAM eTale kALa, deza ane kriyAdi rahita evI nirvikalpa avasthAmAM sthita thavuM ema dareka kSaNe kSaNe haMmeza thayA ja kare che. A niHga avasthA ja vivAre prathama sAkSI kiMvA Izvara (kSAMka 2)rUpa banI tenA IkSaNarUpa kALa kivA saMdipa vasAta carAcara kavi (1NAMka 3 thI 15 ) svape nityaprati dRzyamAna thatI rahe che. Ama tenuM nirvikapamAMthI prathama "huM" evA rUpe dazyamAna thavuM e ja yuga kivA saMka9paavarathA (vRkSAMka 3) kahevAya. A saMbaMdhamAM vidhAnAno nizcaya evo che ke, jyAre Imara(1NAMka 2)no "" 35(mAMka 3) e saMka9pa thAya che, teTalA samayamAM badhuM jovAmAM AvatuM tamAma dRzya eTale virATa puruSanA sthala deharUpa abAdithI mAMDIne cauda lokanA vistAravALuM A AkhuM brahmAMDa tema ja virATa puspanA sUkSma ane kAraNa dehApa (kSaka 3 thI 15 5 sudhInuM) tamAma dALa khaDuM thaI jAya che ane jyAre A "huM" (vRkSAMka 3)25 tine tenA sAkSI(vRkSAMka 2) bhAvasaha vilaya thaI jAya che tyAre punaH "huM" bhAva sahita tamAma hasyane vilaya thaI te AtmA(mAMka 1)mAM sthita thaI jAya che; vaLI pAcho saMkalpa puratAM ja sarva devajaLa (aaN 3 : "huM" thI 15 sadhI) panna thaI jAya che. A rIte kSaNamaNamAM pralaya tathA utpatti thayA ja kare che; AthI ane nityapralaya kahevAmAM Ave che. nadIne pravAha ane dIvAnI jyota Adi pazivama pAmanAra parvonI jema temAM kSaNe kSaNe pheraphAro thavA Adi je avasthAo che, tevI ja avasthAo kALapI pravAhanA vegamAM taNAtA jatA 25 dehAdika dazya jALanI paNa jovAmAM AvI che, te avasthA uparathI ja A kSaNika utpatti kiMvA nArAnuM anumAna thaI zake che. Ano udeza e ke, jema nadIno pravAha nitya ane akhaMDa vaheto rahe che kharo, paraMtu eka vakhate je pravAha vahI gayo tene te pravAha ja karI pAye kadI paNa Avato nathI, paraMtu te nityaprati badalAyA ja kare che; tema A sarva dazya saMkalpane kSaNamAtrane mATe vilaya thaI te punaH ravApamAM lIna thaI jAya che; bAda jayAre pharIthI saMkalpa thAya che tyAre sthaLa hathiI punaH race ne tenuM ja bhAse che e vAta kharI paraMtu te te vAstavika nadInA pravAhanI jevuM che. nadInA pANIno pravAha jovAmAM to akhaMDa ane jemano tema dekhAya che kharo, paraMtu te pravAhanuM pANI iI ena eka mahAna nathI paNa nitya bolAyA ja kare che; tema dareka sApanI vakhate jamata navuM navuM kharuM thaI jAya che; khAma te nitya badalAyA ja kare che. A niyama anusAra "saMbhavAmi yuge yuge' eTale ke priyAnI vaccenI mama eTale saMdhinA samayamAM anirvacanoya e , " " " evI surtiApe saMbhavuM che arthAta "huM" "tuM" evA bhAva vaDe prakaTa thAuM ", ema samajavavAmAM AveluM che (pR4 24ra juo), te keTaluM yathArtha che tenI kapanA A uparathI AvI zakaze. AdiaMtathI rahita ane IzvaranI INizakti divA IzvaranI vibhUtipa evA kALane lIdhe AkAzamAM cAlatA sUryacaMdrAdika tenI
Page #390
--------------------------------------------------------------------------
________________ = gItAdona ] namanahe atithi brAhmaNa! tane praNAma che. [ 21 - kSaNakSaNanI thanArI gatio jema jovAmAM AvatI nathI tema kALathI badalAtI jatI dehAdikanI kSavRkSaNanI avasthAo paNa jovAmAM AvatI nathI. jema sUryacaMdrAdikane eka pradezamAMthI bIjA pradezanI prApti thavA uparathI ja teonI kSaNe kSaNe thatI gatinI sthiti kApavAmAM Ave che, tema dehAdikanI paNa bAbha, taruNa, vaha ityAdi dekhAvoparathI kSaNe kSaNe badalAtI avasthAonI kalpanA karavAmAM Ave che. A pramANe (1) nemittika, (2) prAkRtika, (3) AtyaMtika ane (4) nitya, ema cAra prakAranA pralayo tamane kahA (bhA sakaM0 12, a 4 juo). A vivecana uparathI niyati eTale IrIzakti, mA viA prakRtinI utpatti, sthiti ane pralayanA niyamo kevI rIte nizcita TharelA che, te saMbaMdhamAM jijJAsane ka5ne Avaze. niyati nizcita haze to enI sidi zI rIte thaze ? uparyukta vivecana uparathI eka zaMkA upasthita thavA saMbhava che ke, dareka yugamAM A pramANe avatAra thatA rahI teo je potapotAnuM niyata kAryo karyA ja kare evo niyatine kema nizcita hoya to pachI teono mokSa the kadI saMbhavato ja nathI ane te badhA avatAro jIvanmukta hatA, ema zAstrakAro kahe che te kema siddha thAya ? enA uttaramAM prathama (a2 0 12 ane a0 4 0 5mAM) viveyana ApeluM che, chatAM atre saMkSepamAM eTaluM ja jaNAvavAnuM che ke, jema mATInAM ramakaDAM banAvanAra ke vepArI bIbAM vaDe mATInAM aneka ramakaDAMo banAve che, bIbAmAM mATI nAMkhatAM temAM ja eka ja AkAranAM game teTalAM ramakaDAM thaI zake che, vaLI lAke laI jaI tene samudra kivA pANumAM nAkhe che ane vepArI taraphathI puna: bIjA tevA ja AkAranAM ramakaDAMo banAvavAmAM Ave che, A rIte AkAramAM ekasarakhApaNuM hovAthI je ramakaDAMone samadra kivA nadImAM vilaya thayo hoya tenAM te ja pAchAM thayAM ema kAMI kahI zakAtuM nathI te pramANe dareka yuga, manu kiMvA kalpamAM thatA avatArAdine to svasvarUpamAM vilaya thaI jAya che, tethI tenA te ja avatArAdi pAchA AvatA nathI; phakta tevA prakAranuM kArya karanArAonA guNa ane karmanI sAmyatA upara te ja A hoya ema dekhAya che. paraMtu vAstavika tevuM hotuM nathI. jema rAjataMtramAM eka pradhAna nivRtta thaI tenI jagyAe bIje Ave te paNa prathamanAnI jema ja kAma kare che; AthI kAMI te prathamano ja che ema kahI zakAya nahi; pradhAna e te eka hoddo che, te pramANe A avatArAdi te niyatinA hoddedAre che, ema samaje; AthI jene mokSa thayo hoya tenA te ja bIjA yugamAM pAchA Ave che ema samajavuM nirAdhAra hAI nirarthaka che arthAta niyatine krama nizcita hovA chatAM paNa mekSanI siddhi thavAmAM kiMcitmAtra paNa pratyavAya AvatA nathI, eTale zrIkRSNa bhagavAne dareka yugamAM huM saMbhavuM chuM arthAta bhAsamAna thAuM chuM ema je kahyuM che, tene spaSTa bhAvArtha uparyukta vivecanathI siddha thAya che. jamma karma me dinyamevaM yo vetti tatvataH / tyaktvA dehaM punarjanma naiti mAmeti lona // 9 // mAruM janma tathA karma dikhya kema ? zrIbhagavAna kahe che: he arjuna ! A pramANe mArAM eTale tata (kSAMka 1) svarUpa evA AmAnAM divya janma tathA divya karmane je yathArtha rIte jANe che, te deha choDyA pachI paNa punaH janmamaraNane pAmate nathI, paraMtu anirvacanIya evA haM(vRkSAMka 1)25 mane ja pAme che. tAtparya e ke, "huM" te tata kiMvA AtmasvarUpa e (kSAMka 1) heI ajanmA, niSkriya, nirvikAra ane niHsaMga che, chatAM jANe jabhyo chuM kivA karma karuM chuM e je dayAbhAsa thAya che te paNa vAstavika te anirvacanIya evA Atma kiMvA citanyApa ja che. divya (divadhAtu) eTale prakAza caitanya35. sArAMza e che, "huM" eTale A jaDa evA detAdipa nahi paNa AtmA athavA cetanarUpa hovAthI mArAM janmo tathA sarva meM paNa "divya '
Page #391
--------------------------------------------------------------------------
________________ 262] namatu rAte megA tamAtra trIvAsaLa | . [siddhAntakASTha bha0 gI. a04/12 --- - - - - - -- -- - - rA tamAna rAjA eTale ciMtanyarUpa ja che. te AtmasvarUpathI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI, ema je jANe che te dehatyAga pachI paNa mArA te divya svarUpane ja prApta thAya che. A kathanano Azaya e che ke, je mane eTale "huM" ne dehadhArI nahi. paraMtu AtmA kiMvA caitanyasvarUpa che ema samaje che, ane je huM caitanyasvarUpa chuM te pachI mArA janma kivA karmo paNa citanya25 ja hoI zake; e pramANe mArA janma tathA karmonuM kharuM raharaya tattvataH jANe che eTale "huM" dehAdi nahi paratuM tataravarUpa e AtmA chuM. evA prakAre je mane mArA janmo ane tamAma karmosahita taka hovAnuM jANe che te paNa deha choDyA pachI punaH janmamaraNAdi duHkha paraMparAmAM Avato nathI, paraMtu tene paNa mArA svarUpamAM ja vilaya thAya che, kemake mAruM A janmo kivA karmo dekhavAmAM bhale AvatAM hoya, paraMtu vAstavamAM te te sarve niHsaMga evA tat vA AtmasvarUpa ja che; eTale ke tatvataH huM ajanmA chatAM janma pAmela tathA niSkriya hovA chatAM paNuM kriyAvALA hAu ema bhANuM chuM. e rItane gUDha rahasyane je tattvadRSTithI arthAta A sarva tata kivA AtmasvarUpa (kSAMka 1) che ema parokSa rIte yA aparAkSa anubhavasahita jANe che, te paNa aMte'tatarUpa banI videhamuktine ja pAme che. vItarAgabhayakodhA manmayA mAmupAzritAH / baho mAnatapasA pRtA madbhAvamAgatAH // 10 // mArAmAM niSThA rAkhanArA ane mArAmAM A pramANe mArA sAcA tata kivA AtmavarUpanuM jJAna prApta thayelA rAga eTale Asakti, bhaya tathA krodha jenAM naSTa thayelAM che evA mArA eTale AtmAmAM ja nikAvALA, mArA eTale AtmAne ja Azraya karI rahelA ane A prakAranAM jJAnarUpa tapa arthAta "huM" eTale A zarIradhArI kuNa nahi, paraMtu "huM" eTale tata kivA AtmasvarU5 chuM, evA prakAranA jJAna vaDe nityaprati AtmAmAM ja buddhi rAkhanArA ghaNuM pavitra puruSe aMte janmamaraNamAMthI chUTIne tata kivA AtmA(vRkSAMka 1) evo je "huM" tevA mArA svasvarUpamAM ja AvIne maLelA che. udeza e ke, jeo aMtaHkaraNamAM vRtti utpanna thatAM ja A kuNuM eTale zarIradhArI nahi athavA huM eTale dehadhArI nahi paraMtu AtmasvarUpa, niHsaMga, nirvikAra, ajanmA, niSkriya, anirvacanIya, zAMta, kuTastha ane acaLa evA bhagavAnarUpa che, e pramANenA nizcaya vaDe AtmAkAra banelA heI aMta:karaNamAM AtmA sivAya bIjI kaI vRttinuM utthAna ja thavA detA nathI tevAo rAga, bhaya ane kedhathI rahita banI te mArA paramaSTha evA AtmaravarUpamAM ja sthitine pAme che; evAone aMte du:khamaya janmamaraNanI paraMparAmAM paDavAne prasaMga kadApi AvatA nathI. ye yathA mAM prapadyante tAstathaiva bhajAmyaham / mama varmAnuSartante manuSyAH pArtha sarvazaH // 11 // je mane je rIte bhaje che te rIte huM tene pratIta thAuM chuM pArtha ! vAstavika rIte te A sarva carAcara dezyAdimAM anirvacanIya evA eka AtmA(vRkSAMka 1) sivAya bIjuM kAMI paNa che ja nahi; eTale huM, tuM, te, A, tAruM, mAruM ityAdi Apo jenA upara karavAmAM Ave che te vastutaH te AtmA ja che; chatAM je mane jevA prakAranI bhAvanA vaDe bhaje che tene huM tega prakAranI bhAvanA vaDe ja bhajuM chuM eTale anubhavamAM AvuM chuM. arthAta A jagatamAM game tevI bhAvanA rAkhavAmAM Ave chatAM jANe kiMvA ajANapaNe vastutaH te te kevaLa eka tata kiMvA AtmasvarUpa(vRkSAMka 1) e je huM tenA mArgane ja anusare che, ema samajavuM. eTale jema AMbAnuM phaLa hoya tene jANavAvALe to te AMbAnuM phaLa kerI che ema kaheze, paraMtu ajJAnIo paikI tene ja keAI lIMbu, keAI mosaMbI,
Page #392
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] tAruM kalyANa che ! smAta he brahmana ! mArI pAse traNa vara mAga- [263 koI saMtaruM, koI dADama, te koI jAmaphaLa vagere anekavidha nAmothI saMbaMdhe to tema kahevA thakI te kaI lIMbu, mosaMbI, saMtaruM, dADama kiMvA jAmaphaLa ityAdi thaI jatuM nathI, paraMtu kerI ja rahe che. A lIbu, saMtaruM ityAdi sarva ajJAta kiMvA jJAta nAmo te paryAye kerInAM ja gaNAya che, tema AtmAne jANanArA jJAnIo to A sarva AtmasvarUpa ja che ema niHzaMkapaNe anubhave che, paraMtu jeo tene AtmasvarUpe jANatA nathI tevA ajJAnIo paNa A AtmAne ja huM che, te che, A che, jagata che, A amuka che, A devatA che ityAdi aneka nAmarUpathI pratIta thanArA cauda lokavALA brahmAMDAda athavA tenAM kAraNu mahattavAda bhinna bhinna rUpe dekhe che, paraMtu AMbAnA phaLa upara game teTalAM nAmane Are karavAmAM Ave chatAM aMte te te jema AMbAnuM ja phaLa hatuM, che ane raheze tema game teTalAM nAmarUponA Aropa vaDe sAta kivA ajJAta A je je kAMI pratIta thAya che te paNa paryAye te mArI eTale eka AmanI ja upAsanA thAya che. ema samajo. AthI zrIkaNu bhagavAne atre rapaSTa karyuM che ke, sarva manA kharI rIte te mane eTale tata2 5 evA huM (vRkSAMka 1 )ne ja anusare che. vyavahAramAM paNa jue ke, prathama nikraya carAcara vyApta evuM A AkAza ke, je pAMca mahAbhUtamAM sarvatra vyApIne rahyuM che te ja A sarvano AdhAra che. temAMthI vAyu, vAyutha teja, tejathI jaLa ane jaLathI pRthvI ema uttarottara mizra thaI itara cAra bhUta thayelAM che; AthI tene vAyu teja jaLa ane pRthvI game te kahe topaNa te sarva vAratavaka eka AkArAnAM ja paryAya eTale judAM judAM nAma, saMjJAo, da, vikAro ke vivartI ityAdi je kaho te che, athavA vaDanA bIjamAMthI utapanna thayela aMkura, thaDa, zAkhA, patra ityAdi sarve vAstavika rIte vaDa e ja eka saMtAnA paryAya che, athavA dAgInA e suvarNanA ane taraMgAdi pANInA paryAya yA vivarte che, tema AtmAne ja kaI deva, dAnava, asura. siddha, gaMdharva ItyAdi bhinna bhinna prakAranAM devatAonAM nAmo vaDe upAse kiMvA kAI tene jagatAdi dajyanAM nAmathI kahe athavA huM, tuM, te, A vagere bIjA game teTalAM nAmarUponI saMjJA vaMDa kahevAmAM Ave, chatAM vAstavamAM to te sarve jANu athavA ajANapaNe badhI rIte "huM" ke je AtmA kiMvA taravarUpa (vRkSAMka 1) chuM. tevA mArA mArgane ja anusare che, ema nizcaya pUrvaka samajavuM; Atho ja vyavahAramAM kamaLAvALAne sarva pILuM dekhAya che, paNa vAstavamAM tyAM pILuM hotuM nathI kiMvA kAI padArtha lAla kAca vaDe jotAM lAla, kALA vaDe kALA, lIlA vaDe lIla ema jevo kAca hoya tevo dekhAya che, paraMtu vAstavika to te eka ja padArtha he I temAM lAla, lIluM, kALuM athavA pILuM bilakula hetuM ja nathI; tema niHsaMga, avyaya, phUTastha, acala, nimaLa, zaTha, zAMta ane jJAnasvarUpa evA A anirvacanIya AmAmAM vAstavika rIte nAma, 35 kiMvA dasyAdine kiMcitmAtra paNa aMza nathI, chatAM je jevo bhAva kare te te thayo hoya ema anubhave che. viSayadaSTivALAone viSayarUpe, devadaSTivALAne devarUpe, zatrune zatrurUpe, mitrane mitrarUpe ityAdi bhinnabhinna daSTivALAone potapotAnI dRSTi anusAra jude jude rUpe anubhavamAM AvatuM A badhuM dazyajALa vistRta vikArothI taddana rahita, advitIya, avyaya ane anirvacanIya evuM eka Atmatattva ja che. kAntaH karmaNAM siddhiM ya'janta iha devatAH / kSipraM hi mAnuSe loke siddhirbhavati karmajA // 12 // devatAnI upAsanAthI paNa ane AtmAnI ja upAsanA thAya che A manuSyalokamAM karmanAM phaLe turata maLatAM hovAthI karmaphaLanI icchAvALAo devatAone pUje che. eTale prathama (adhyAya 3, zloka 10, 11mAM ) batAvavAmAM AveluM che ke, sRSTinA AraMbhakALamAM brahmadeve devatAo tathA manuSyone sRjyAM ane teone kahyuM ke, he manuSyo ! tamo A yajJakarmA dvArA devatAone saMtuSTa karo ane teo tamane tamArI IcchA pramANe phaLa Apaze; AthI jeone AtmaprAptinI nahi paraMtu vyAvahArika karmaphaLanI ja IcchA hoya che evA potapotAnI bhAvanAnusAra te te devatAonuM ja yajana kare che; kAraNa ke
Page #393
--------------------------------------------------------------------------
________________ 264] sAjA kumanA vathA tamajto mAlama jo [ siddhAnAkArA bha0 mI. a0 4/15 A manuba lekamAM karmanA phaLanI siddhi tAtkAlika thAya che juo ke, vyavahAramAM paNa manuSya mahenata majurIrUpa karma kare eTale tenuM phaLa arthAta badala te turatAturata sAMje majUrI rUpe meLave che; nokarI karanArane mahine pUro thAya tyAM sudhI rAha jovI paDe che. amuka kAma pUruM thavAthI amuka maLaze evI zaratathI kAma karanArAone tenI zarata pUrI thAya tyAre phaLa maLe che athavA dalAlInuM kAma karanArane te prakAranI siddhi prApta thayelI anubhavavAmAM Ave che. paraMtu A vyavahArasiddhio te pUrva janmanA kRtya (prArabdha) upara AdhAra rAkhe che. jemaNe pUrva janmamAM jovA jevA prakAre devatAonI upAsanA karI hoya teone tevA tevA prakAre deza, kALa ane kriyArUpe phaLane anubhava Ave che. tAtparya ke, A manuSyalokamAM karmaphaLano anubhava tatkALa Ave che, AthI loko karmaphaLanI IrachA manamAM rAkhI vividha prakAre devatAonuM vajana kare che ane karmanI paripakavatAnusAra te te karmanuM phaLa yathA samaye prApta kare che. tAtparya e ke, A prakAre phalAdirUpe teone je je kAMI anubhavamAM Ave che te paNa vAstavika jemanI temanI bhAvanAnusAra huM ke je tata kiMvA AmA (vRkSAMka 1) chuM, tenI paryAye thanArI upAsanA vaDe ja che. arthAta devatAone udezIne thanArI vividha prakAranI upAsanAo paNa vAstavika to avyaya ane advitIya evA eka AtmAnI ja thAya che. Ama AtmasvarUpa e "huM" ja karma, upAsanA, tenuM phaLa, upAsya devatA tathA bhAvanA ane upAsaka ityAdi aneka prakAre pratIta thatuM houM e vyavahAramAM anubhava Ave che. paraMtu jJAnadaSTie te temAM advitIya evA eka AtmA sivAya bIjuM kAMI paNa saMbhavatuM nathI tathA ajJAnadaSTie jANe upAsaka, upAsanA, anekavidha prakAranA karmo, devatA, upAsanAnuM phaLa ityAdi bhinna bhinna rUpe anubhavamAM AvatuM hoya ema bhAse che, eTaluM ja. cAturvarNya mayA suSTaM gunnkrmvibhaagshH| sasya kartAramapi mAM viddhayakartAramavyayam // 13 // .. huM savane kartA chuM paNa khare ane nathI paNa khare brAhmaNa, kSatriya, vaizya ane zudra A mujabanI varNAzramadharmanI vyavasthA guNa tathA karmanA vibhAgo pramANe mArI mAyAnA Azraya vaDe IzvarasvarUpa (vRkSAMka 2) evA meM ja karelI che, eTale jANe mAyAnA bhedane pAmIne A badhA daita prapaMcana visatAra kharekhara ja thavA pAmyo nahi hoya ! evI rIte mithyA mAyAnA Azraya vaDe IzvarasvarUpe meM ja A badhI cAturvaryAdinI racanA karelI che; paraMtu te "huM" te vAstavika rIte jemAM kiMcitmAtra paNa vikAra nathI, je tadda asaMga, niSkriya, nirvikalpa, avinAzI, aja, avyaya tathA anirvacanIya evA tata, brahma athavA Atma(vRkSAMka 1)rUpa che, ema jANa arthAt huM eTale ke AtmAmAM A badhuM che paNa kharuM ane nathI paNuM kharuM; AkAzanI jema te sarvamAM che paNa kharo ane nathI paNa kharo. jema AkAzathI ja bIjAM cAra mahAbhUtanI utpatti tathA astitva che chatAM AkAza sarvathI taddana alipta che tema AtmasvarUpa e huM (vRkSAMka 1) A varNAzramAdine kartA chuM ane te chatAM mArAmAM guNa, karma ityAdi kazAne kiMcitmAtra paNa leza saMbhavatA nathI. sArAMza ke, AtmAmAM hevuM, nahi hevuM, karavuM, nahi karavuM ityAdi daita bhAvo tathA tene sAkSIbhAva e pikI kAMI paNa hetuM nathI; AthI che, nathI ane te sarvathI para, vikArothI rahita, avyaya AtmasvarU5 evo huM chuM, ema jANa; ema ahIM zrIkRSNa bhagavAne sUcaveluM che. uddeza e che ke, jema suvarNanA dAgInA karavAnuM kArya suvarNakAranuM che, tenA mAlikanuM nahi; tema A carAcara racanAnuM kArya IzvaranuM che, AtmA te taddana niHsaMga che ema samajavuM. have suvarNa ane tenA dAgInA e vAstavika suvarNa ja che ema jANyA bAda tevuM jANanAre tene sAkSI kiMvA utpatti karanArA ane tenI jANavAnI apekSAne tema ja jANavApaNAno anAyAse ja vilaya thavA pAme che, tema A sarva AtmarUpa che ema jAgyA pachI jema suvarNamAM dAgInAno aMza paNa maLatAM nathI tema vaNajhamanA ame, guNa ane menA vivecana mATe kiraNa 9 pAna 74 juo.
Page #394
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] he yama! jethI pitA gautama, zAMtasaMkalpa, sumananA ane kAparahita bane- [265 : sa - rAja - ra II AtmAmAM nAmarUpAdine aMza paNa dekhAtuM nathI. A rIte A badhuM cAturvaryAdirUpe je je kAMI dekhAya che te sarva abhina ane ekarasAtmaka evuM avyaya AtmasvarUpa ja che, ema nizcayapUrvaka samaje. suvarNa kahe ke dAgInA kahe, chatAM temAM jema otapreta suvarNa vagara bIjuM kAMI che ja nahi tema A sarva AtmasvarUpa che, te sivAya bIjuM kAMI che ja nahi ema nizrita jANe. e ja bhAva zrIkRSNa bhagavAna aneka yuktio dvArA vAraMvAra samajAvI rahyA che.. na mAM karmANi limpanti na me karmaphale spRhA / iti mAM yo'bhijAnAti karmabhirna sa bayate // 14 // paSaM jJAtvA kRtaM karma pUrvairapi mumukSubhiH / kuru kamaiva tasmAttva pUrvaiH pUrvataraM kRtam // 15 // zrIkRSNa eTale zarIra nahi paNa AtmA che upara varNavyA pramANene asaMga evo je tarUpa huM (vRkSAMka 1) tevA mane kamane lepa kiMcitmAtra zuM lAgI zakato nathI ane AtmasvarUpa evA mane eTale "huM" mAM karmaphaLanI spRhA arthAta IrachA paNa nathI. A prakAranA niHsaMga, AtmasvarUpa evA mane je jANe che, tene karmanI bAdhA kadI paNa thatI nathI arthAta tene karmano lepa kadApi upazI zakatuM nathI, eTale bhagavAna ane punaH punaH chAtI ThekIne nizcayathI kahe che ke, huM eTale kAMI A, hAtha, paga vagere avayavALo ne sADAtraNa hAthanA zarIravALo e kRSNa nahi, paraMtu carAcaramAM vyApaka, niHsaMga, nirAkAra, nirAmaya, asaMga, aja, avinAzI, avyaya tathA anirvacanIya evo tata, brahma kivA AtmasvarUpa chuM. evA prakAranA mArA sAcA svarUpane oLakhIne evA AtmasvarUpa zrIkRSNa bhagavAna ja sarvatra carAcaramAM vyApelA che, te ja sarva kare che, te ja sarva karAve che, carAcaranA hRdayamAM te ja che, mane paNa te ja preraNA kare che, huM paNa te rUpaja chuM, tenAthI bhinna kAMI che ja nahi ityAdi prakAra vaDe sarva bhAve tene ja arpaNa thanAra pote paNa nirahaMkAra banI jAya che. A prakAranuM mAruM sAcuM ravarUpa jANanArane karmo karavA chatAM paNa teno lepa kicinmAtra paNa kadI spazI zakato nathI. A rItanuM jJAna prApta karI laI pUrve paNa mumukSaoe karmo karelAM che, mATe pUrva paraMparAthI cAlatI AvelI prathA anasAra tuM paNa karma kara. tAtparya ke, prApta thayelAM karmo pUrvAparaMparAthI mumukSuoe A sarve mArAM eTale tata ke jemAM sAkSI, ahama ke mamAdi bhAvone lavaleza paNa nathI evA AtmA (vRkSAMka 1)nAM che, ema samajIne karelAM che. mATe he arjuna ! tuM paNa tevA prakArane daDha nizcaya karIne yathAprApta karma kara. uparanA cAturvaryadharmathI atyAra sudhI (zleka 13 thI 15) nuM varNana vedajJAnusAra purANuzAstramAM batAvelA prasiddha evA nArAyaNIya kivA bhAgavata dharma anusAra kahevAmAM AveluM che. tenI vadhu spaSTatAne mATe nIcenuM zAstrakathana karavAmAM Ave che. nimi rAjAe nava gezvarane pUchayuM ke, he prabhu! mane saMbhaLAvavA gyA hoya te sarvanA kalyANane mATe bhAgavata saMbaMdhI dharmo kahe. nimi rAjAe (1) bhAgavata saMbaMdhI dharma, (2) bhagavAnanA bhakto ghaNA che, paNa khare koNa? (3) mAyA, (4) mAyAne taravAne upAya, (5) brahma, (4) karma, (7) avatAralIlA, (8) abhaktonI gati ane (9) yugane kama ema nava prazno karyA; enA uttaro krame (1) kavi, (2) hari; () aMtarikSa, (4) prabuddha, (5) pipalAyana, (6) Avihatra, (7) kumila, (8) camasa ane (9) karabhAjana e nava gesvarae ApelA che, te pikI prathama prazna bhAgavata dharma saMbaMdhane heIteno uttara gezvara kavi - , ." l et ri
Page #395
--------------------------------------------------------------------------
________________ 296 ] svatpramaSTaM mAbhivadepratIta [ siddhAntakANI bhara gIe a0 4/15 Ape che. tene vyAsajIe Apela sAra nIce pramANe che [bAranA prazno jANavAnI IcchA hoya temaNe te mULa bhAgavata saM. 11, a0 2 thI 5 mAM jevA. ] bhAgavata dharma kavi bhAgavata dharma saMbaMdhInuM lakSaNa kahe cheH bhagavAne manu ane yAjJavalkayAdinA mukhaThAra varNAzramAdinA dharmo kahIne ajJAnI puruSone anAyAse ja svasvarUpanI prApti mATe je rahasyapUrNa upAyo zrImukhethI kahyA che te ja bhAgavata saMbaMdhI dharmo che, ema jANe. he rAjA ! haThayoga mArgamAM vidgo naDavAthI jema du:khI thavAya che tema A bhAgavata dharmomAM kaDI vihyo naDatAM nathI ane du:khI paNa thavAtuM nathI. A bhAgavata dharmomAM AMkho mIMcIne paNa doDyA javAya che tethI kAMI pratyavAya lAgato nathI kivA phaLathI bhraSTa paNa thavAtuM nathI. atre AMkho eTale pratikRti samajavI; kAraNa ke, temAMthI eka na hoya to kANe ane baMne na hoya to AMdhaLA kahevAya che, paNa bhAgavata dharmanuM avalaMbana karanAro to A be AMkho mIMcIne eTale RtiraskRtinA jJAna vagara doDyo jAya te paNa tene kAMI harakata AvatI nathI. kevaLa zAstravidhi anusAra karelA karmo ja nArAyaNa eTale AtmA (vRkSAMka 1) ne arpaNa karavA joIe eTalo ja eka niyama nathI, paraMtu kAyika, vAcika ane mAnasika, indriyothI, buddhithI, ahaMkAra ane ayAsa vaDe mAnI lIdhelA brAhmaNapaNuM Adi svabhAvathI eTale huM brAhmaNa chuM, kSatriya chuM, vaizya chuM, zadra chuM; huM bAla, yuvAna kiMvA vRddha chuM athavA te huM brahmacArI, gRhasthAzramI, vAnaprastha vA saMnyAsI chuM ema mAnI laI tevA adhyAsa vaDe svabhAvajanya je je kAMI karmo karavAmAM Ave che te tamAma paramezvara svarUpa nArAyaNane ja arpaNa karavAM joIe. Ama karavAthI tenI thatI tamAma kriyAo paNa bhAgavata saMbaMdhI* dharmarUpa ja thAya che. A dvita prapaMca bilakula vidyamAna ja nathI ajJAnathI kapelA bhava jo ke jJAna vaDe ja maTe che, te paNa IzvarathI vimukha puruSane IzvaranI mAyA vaDa pitAnA mULa svarUpanuM ajJAna thayuM che ane te ajJAnarthI ja " huM deha chuM'' evI buddhi thaI che tathA evI buddhine lIdhe ja bhaya utpanna thayelo che; mATe gumAM izvara ane AtmAnI bhAvanA rAkhatAM bhayanA mULa kAraNarUpa mAyAnA niyaMtA IzvaranuM ananya bhakti vaDe vivekI pura nityaprati bhajana karatA rahevuM joIe. jyAMsudhI vipayA thakI cittamAM vikSepa thato hoya tyAM sudhI ananya bhakti kevI rIte thaI zake che ane tema na thAya te pachI abhaya te kayAMthI ja thavAya ? ema samajavuM nahi; kAraNa ke viSaye te bilakula vidyamAna ja nathI eTaluM ja nahi paraMtu viSayarUpe bhAlanArI A tamAma dazya jALa paNa vAstavika AtmasvarUpa evA bhagavAnane ja 35 che, chatAM te kevaLa manamAM vilAsa vaDe mithyA bhAsI rahela che; mATe jyAre jayAre cittamAM viSayAnuM utthAna thavA pAme che, turaMta te potAnA ISTadeva thI bhagavAnanuM ja svarUpa che; evA prakAranA prativRtti vaDe tene tatkALa dAbI devI. A rIte manane nigraha karI bhajana karavAthI abhaya thavAya che. A dvaitaprapaMca je ke vidyamAna ja nathI, te paNa mana vaDe jevuM jevuM ciMtana karavAmAM Ave che tene te prakAre atimAM A sarva AtmasvarUpa che e abhyAsakrama batAve che, jyAre A bhAgavata dharmamAM AtmAne ja nArAyaNa (viSNu) bhagavAna athavA potapotAnA iSTadevatAnuM nAma ApIne AtmAne badale sarvatra tenI ja bhAvanA karI upAsanA karavI ema kaheluM che, ema jANavuM. A rIte upAsakane abhyAsakramanI saphaLatAne mATe kahevAmAM AvyuM che. vAstaki kRtimAM batAvelA AtmA ane purANamAM batAvelA bhagavAna, vAsudeva kiMvA nArAyaNa ItyAdimAM kiMcitmAtra paNa bhedabhAva nathI, je AgaLanA vivecana uparathI spaSTa thAya che. Ama karavAmAM zAstrakAre mAM uddeza e tarI Ave che ke, purANanA adhikArIe maMda keTinA hovAthI teo ekadama ucca jJAna samajavAne mATe zaktimAna hetAM nathI. tenI mAnyatAe A sarva jagata je dazyamAna thayeluM jovAmAM Ave che tene utpanna karanAra kaMIka jarUra che. te keNu che tenuM sAcuM jJAna prApta thatAM sudhI AvI mAnyatAvALAone te nArAyaNa vA potapotAnA iSTadevatArUpa che, e rIte samajAvavAmAM AveluM che, eTale kRtimAM AtmA athavA brahmanI jagyAe nArAyaNAdi nAmanA nirdeza karI AgaLanuM sarva varNa zrutiniyamAnusAra AtmAnuM ja karavAmAM Ave che, Ama sAMkhya, vedAMta ane bhaktimArgamAM tAvika bheda bilakula nathI.
Page #396
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] ane huM atre AvyAnI khAtarI mArI sAthe te pUrvavat sArI rIte bele. [ 263 savama kivA manorAjyanI peThe tenuM ciMtana karanArane mana vaDe te tene pratIta thAya che. mATe samaju puruSe karmonA saMkalpa ane vikalpa karanArA evA manane rokavuM joIe ane tevI bhakti vaDe bhajana karavAthI ja ananyatA ane abhayatA prApta thaI zake che. bhagavAnamAM tanmayatA kevI hevI joIe? vAstavika ajanmA evA bhagavAnanAM janma, karma eTale ke bhagavAnano janma thayo che ane te amuka amuka karmo kare che ityAdi arthavALAM je je nAmo ane viSNune dastharavarUpe prasiddha che teonuM zravaNu ane kIrtana karavuM ane tema karavAmAM lAja nahi rAkhatAM niHspRha thaIne pharavuM joIe. paraMtu e nirlajjatA lokone upadravakAraka nIvaDe evI arthAta buddhivALI vA tAmasI hovI na joIe. A utpatti, sthiti ane laya tema ja kartA, karaNa, karma, jJAtA, jJAna, ya; draSTA, darzana, dazya ityAdi rUpe je je kAMI bhAsI rahyuM che ane te sarvane jANanAra sarvane sAkSI e badhuM paNa bhagavAnanuM ja rUpa che. A mujaba sarvAtmabhAvano niyama rAkhanAro ane bhagavAnanAM nAma kIrtanathI pIgaLI janArA aMtaHkaraNavALA bhakta, phakta lokene DALa batAvI bhakta kahevarAvavA sAru eTale dAMbikanI peTha nahi paraMtu jhUMDa pakaDelA hAthInI peThe bhagavAnamAM tanmaya thaIne kaI kaI samaye hase che, kaI kaI samaye rave che. kaI kaI samaye moTethI bUma pADe che, keIsamaye ati harSathI gAya che ane keI kAI samaye te "jaya jaya" ema bolIne nAcavA lAge che. AvI rItanI svAbhAvika tanmayatA thavI joIe; temAM dAMbhikatAno aMza paNa nahi hovo joIe. AvA bhagavadbhaktonAM lakSaNo sarva sAmAnya leke oLakhI zakatA nathI, tethI tene lAbha laI keTalAka dAMbhike paNa bayAna kare che tathA kathAkIrtanAdi samaye jANe ke bhagavadbhaktimAM lIna thaI gayA chIe ema banAvavAne khAtara codhAra azruo vahI rahyAM na hoya ! ema upara Tapake raDavAno DoLa karI lokomAM chApa besADI potAno dravyarUpa svArtha sAdhe che. paraMtu te te daza prakAranAM zRMgArAdi raso paikIno mAtra eka karUNarasa ja che. tevI bhakti e tanmayatArUpa nahi paNa nATakamAM naTanI peThe kevaLa DhoMga kahevAya che, ema AmAM bhagavAne spaSTa kaheluM che, te dhyAnamAM levuM joIe. nityaprati bhagavaddabhajanamAM tanmaya thavuM joIe AkAza, vAyu vahi, jaLa, pRthvI, nakSatrAdika, prANIo, dizAo, vRkSAdi, nadIo, samudro ane je je kAMI A badhA padArtho che te te saghaLuM bhagavAnanuM rUpa che, ema samajI ananyabhAvathI teone praNAma karavA. A rItanA sarvAtmabhAva vaDe siddha thayela samatvanI gati eTale mekSapadanI prApti yogIone mATe paNa jyAM parama durlabha che te pachI phakta eka janmamAM ane te paNa kevaLa nAmasaMkIrtana mAtrathI ja zI rIte sAdhya thaI zake? e rItanI zaMkA rAkhavI ISTa nathI; kema ke bhojana karatAM karatAM manuSyane koLiye koLiye ja nahi paraMtu pratyeka kaNe kaNe sukha, udarapoSaNa tathA sudhAnI nivRtti thAya che, tema bhagavAnanuM bhajana karatAM karatAM puruSane bhagavatasvarUpamAM tanmaya banI thanArI bhakti tathA bhaktinA sthAnakarUpa bhagavAnasvarUpanI skRti ane ghara AdimAM vairAgya e traNe bAbate bhajananA samaye eka sAthe ja thatI rahe che. jema ghaNuM prAsa (kALiyA) jamavAthI haLave haLave sukhAdi vadhatAM jaI chevaTe paramasukhanI prApti thAya che, tema nityaprati bhagavaddabhajanamAM ja tanmayatA thavAthI bhakti Adi vadhatAM jaI aMte parama bhaktinI prApti thAya che; mATe he rAjA! A pramANe avicchinnapaNathI bhagavAnanAM caraNanuM bhajana karanArA vaiSNavane bhakti, jJAna ane vairAgya prabaLa thatAM aMte sAkSAta paramazAMti prApta thAya che (juo bhA. ra40 11, a0 2, zla0 28 thI 43). nArAyaNa eTale keNa, have A bhAgavata kiMvA nArAyaNIya evA vaidika saMpradAyamAM jene nArAyaNa kahe che te koNa? e saMbaMdhe zAstramAMnA kathanano thoDo vicAra karIzuM.
Page #397
--------------------------------------------------------------------------
________________ 68 ]. tatvavALa va # je che . [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 4/17 nimi rAjA pUche che? tame kahI gayA ke, nityaprati AmasvarUpa evA nArAyaNamAM ja tatpara rahene puruSa mAyAne tare che, te te nArAyaNa nAmanA paramAtmA brahmanuM svarUpa amane kahe. te sAMbhaLIne piMpalAyana nAmanA pAMcamA yogezvara kahe che ke, he rAjana ! A jagatanI utpatti, sthiti ane laya jemAM thAya che; jAgrata, svapna ane suSupta e traNe avasthAomAM sAkSIpaNAthI je anusmRta che; je traNe avasthAthI judI niHzeSa evI saMdhirUpa samAdhi Adi avasthAmAM paNa anusmRta che tema ja deha, iMdriya, prANa tathA mana je AtmaciMtanyanI sattAthI ja pravartI rahyAM che, te paramatatva (kakSAMka 1)ne ja nArAyaNa kahe che, ema samaje. e tatvane mana, vANI, cakSu, buddhi, prANu ane bIjI i ipaNa jANI zakatI nathI. jema amine agninA aMzarUpa taNakhAo prakAza ApI zakatA nathI ane bALI paNa zakatA nathI, tema jaDa mana AdinI vRttiomAM dekhAto AtmaprakAza ke je A tamAma bAhya vRttione prakAzaka che, tene prakAza te vRtti thakI kevI rIte thAya? veda ke je AtmavarUpa samajavAne mATe pramANabhUta che te paNa vANIrUpa hovAthI Atmatatvane sAkSAt nahi, paNa kahI zakAya teTalI kakSA sudhI ja varNave che ane tethI ja te "jeti neti" kahI stabdha thAya che. eTale veda ladyArthI kivA tattvArtha vaDe AtmasvarUpa jANI zakAya evI rIte tene varNave che. kAraNa ke, veda pote je kahe che ke, vANI kivA mana, buddhi Adi je je kAMI che te paikI kaI paNa Atmatatvane pahoMcI zakatAM nathI. Ama heAya te pachI veda brahmanuM nirUpaNu ja karato nathI ema samajavAnuM nathI; kAraNa ke, je jAvuM che te brahma nathI, jhINuM che te brahma nathI, je vANIthI kahevAya che te brahma nathI ityAdi je niSedha vede kare che te niSedhana je avadhi che te ja brahma che. avadhi na hoya te niSedha ja siddha thAya nahi. Aje je kAMI kArya ane kAraNovALuM dekhAya che te saghaLuM brahma ja dekhAya che; kAraNa ke, sarvanuM parama kAraNa brahma ja che. brahmamAM mAyA nAmanI mithyA zakti che, te thakI ja brahma eka chatAM paNa anekarUpe bhAse che. anirvacanIya ekarUpa evuM je brahma che te ja prathama vivarta evA "huM"(vRkSAMka 3) rU5 phuraNane pAmI satva, raja ane tama evA traNa prakAranA mizraNavALuM banI bAda pradhAna(avyakata) tattva (kakSAMka 4) rUpe pratIta thayeluM che; pachI tene kriyAzakita uparathI sUtra vA sUtrAtmA (vRkSAMka 6) tathA jJAnazakti uparathI mahattava (vRkSAMka ), evAM nAme ApelAM che; pachI tene ja sUtrAtmA nA jIvane upAdhi35 ahaMkAra (vRkSAMka 8) evuM nAma Apela che. te pachIthI iMdriyonA devatA. iMdriya viSayo ane viSayonA prakAza athavA sukhaduHkhAdi rUpe eka brahma ja bhAse che. A rIte sarvasvarUpe pitAthI ja pratIta thatA brahmane potAnI siddhine mATe bIjuM kAMI paNa pramANa vA sAdhana nahi pahoMcI zakavAne lIdhe brahmanuM astitva che, ema zA uparathI kahI zakAze? evI zaMkA lAvavAnuM kAraNa nathI; kema ke A brahma kivA AtmA kadI janmato nathI, jamyA pachI che paNa nahi, marate paNa nathI, vadhato nathI, pheraphArane eTale ke vikArAdine paNu pAmato nathI tema ghaTato jato nathI; kAraNa ke, te A chae vikArone te te vikAranA samaya pUrata drA che. vikAranA draSTAmAM te vikArIpaNuM kayAMthI hoya? sarva deza ane sarva kALamAM akhaMDa rIte cAlyuM AvatuM eka rasAtmaka evuM je jJAna te ja AtmA che. nIla jJAna thayuM ane pati jJAnane nAza thayo evI pratIti uparathI jJAnano nAza thAya che ema samajavuM nahi; kAraNa ke eka ja jJAna ikiyAnA baLa vaDe nIla, pIta ityAdi aneka prakAranuM kalpAyeluM che; eTale temAM nila kivA pati Adi AkArape bhAsatI vRttio ja utpanna thAya che tathA nAzane pAmatI rahe che, paraMtu jJAna to kadI utpanna thatuM nathI ane nAzane paNa pAmatuM nathI, te to svataHsiddha hoI akhaMDita ja che. nArAyaNa, AtmA vA bahA e eka ja che jema eka ja prANa jarAyuja, aMDaja, daja ane umija Adi anekavidha zarIra dhAraNa karatA rahe che, zarIra badalAI jAya che paNa teone dhAraNa karanAre ane temAM rahelo prANa vA chava to dareka zarIramAM ekano eka ja rahyA kare che, tema dehAdika ke jeo bAlyAdi avasthAthI badalAyA kare che,
Page #398
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] AjJAnusAra ApanI pAsethI huM traNa pikI A prathama vara mAguM chuM. [ 299 teomAM paNa AtmA te ekano eka ja rahe che; te kadI badalAtuM nathI; mATe AtmA kiMdhA brahma je ke sarvAtmaka che, te paNa vikArono tene kiMcitmAtra paNa kadI sparza thato nathI, jAgrata, vama ane suSupti A traNe avasthAomAM AtmA te nivikAra ja rahe che. jAgratamAM idriya kAma kare che; ravamamAM jAgrata saMskAravALe ahaMkAra kAma kare che; tethI je ke AtmA nirvikAra hovA chatAM savikAra jevo jaNAya che. topaNa suSuptimAM ikiyane ane ahaMkArano laya thatAM liMga zarIrarUpa upAdhi paNa AchAdita thaI javAne lIdhe phakata nirvikAra AtmAno ja anubhava thAya che, chatAM temAM AchAdanane lIdhe smRtijJAna zeSa rahevA pAmatuM hovAthI suSuptimAMthI UyA pachI ApaNane evI ramRti thAya che ke, ATalA vakhatathI huM sukhethI sUI rahyo hato ane kAMI jANate paNa nahatA. A samRti parathI siddha thAya che ke, suSuptimAM paNa sukha ane ajJAnane jANanAra te kaI bIne ja hoya che. je vastu anubhavamAM AvelI na hoya tenuM maraNa thavuM kadI paNa saMbhave nahi. suSuptimAM AtmAno anubhava thavA chatAM pAcho saMsAra kema thAya che? tenuM kAraNa te samayamAM paNa avidyA ane tenA saMskAro te zeSa rUpe rahe che. dhana, putra ane pratiSThA Adi eSaNAo vA Iccho choDI daI kevaLa eka nArAyaNasvarUpa bhagavAnanA caraNarajanI ja IcchA rAkhavI. A rItanI thayelI bhaktithI jyAre avidyA tathA guNakarmAdithI thayelo cittano saMskArarUpa mela jovAI jAya che, tyAre citta zuddha thatAM Atmatatva aparokSa anubhavamAM Ave che. jema sUryane prakAza svaccha ane svataHsiddha hoya che chatAM paNa je te vAdaLAMthI AcchAdita thAya che tyAre anubhavamAM AvI zakato nathI, paNuM jyAre tadana nirmaLa hoya tyAre ja anubhavamAM Ave che. A rIte jyAre AtmAne aparokSa anubhava thAya che tyAre saMsAranI AtyaMtika nivRtti thavA pAme che. tAtparya e ke, bhagavAna nArAyaNa eTale ja AtmA kilAbA (kakSAMka 1) che; ema je tene aiyarUpe jANe che te ja kharo jJAnI che, ema jANa. Ane ja bhAgavata ki nArAyaNIya dharma kahe che (juo bhA0 ska0 11, a0 3, 0 34 thI 41). kiM karma kimakarmeti kavayo'pyatra mohitAH / tatte karma pravakSyAmi vajanAtvA mokSyase'zubhAt // 16 // karmaNo yapi bojavya bojayaM ca vikarmaNaH / akarmanAbha bojaNyaM gahamA karmaNo gatiH // 17 // tane karma karavAnuM kema kahI rahyo chuM ? zrIkRSNa bhagavAna kahe che ke, he arjuna! tuM yathAprApta karma kara, ema tane huM je vAraMvAra kahI rahyo huM tenuM kAraNa e che ke, karma kene kahevuM ane akarma kone kahevuM tene nirNaya karavAnA prasaMge moTA moTA buddhimAne paNa bhrAMtimAM paDI gayA che; mATe have huM tane e karmanuM rahasya sArI rIte samajAvIne kahuM chuM, te jANIne azubha eTale tarUpe bhAsanAruM saMsArarUpa janmamaraNanuM cakra ke je mahAna du:kharUpa che te bhogavavA5 pApathakI tuM mukta thaIza. jagatamAM mahAnamAM mahAna duHkha hoya to janmavuM ane maravuM e ja eka che. avivena kivA mUho te tevuM samajavAne zaktimAna hatA nathI; teo bicArA paravazanI mA game teTaluM lakha Ave topaNa hAya hAya karIne sahana karyuM jAya che, teone mATe bIjo koIpaNa pAya Dato nathI, teo to bApaDAM haMmezAM zokasAgaramAM ja DUbelA rahe che, temAM sArAsAra viveka daSTi nak hovAthI nitya A janmamaraNa 5 6Hkhapara parAmAM ja sababa kare che. temAMthI havAne upAya kadI zAdhatA ja nathI, paraMtu kevaLa pazuonI jema viSayogamAM ja racyApacyA rahI saMsAra duHkhane ja sukha samajI tene
Page #399
--------------------------------------------------------------------------
________________ 270 ] thayA puratAtA pratIta niritra: [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 4/18 vaLagI rahe che tathA saMsAranA duHkho vyAvahArika sAdhanoThAra maTaze ema samajIne Akho janmAro meDamAM ne mohamAM pazaonI jema bhAra vahana karyuM jAya che, paraMtu vivekIe to daita e ati duHkharUpa hoI te vaDe thanArI janmamaraNanI paraMparA e mahAna azubha che ema samajI temAMthI mukata thavAne mATe prayatna kare che, tethI ane azubhamAMthI mukti thaze ema kahevAmAM AveluM che. have karma kene kahe che? akarma kene kahevuM tathA vikama eTale zuM? tenuM rahasya jANavuM jarUrI che, kamanI gati ati gahana che, eTale ke karmanuM tattva jANavuM ghaNuM ja kaThaNa che. karma, akarma ane vikarma kone kahevuM? te saMbaMdhamAM zrI vyAsAcAryajIe zAstramAM A pramANene nirNaya kahyo che. karma, akarma ane vikarma eTale zuM ? Avihetra nAmanA chaThThA yogezvara kahe che ke, he rAjA! vedamAM je karavAne mATe AjJA che te karma, je karavAne mATe veda nA pADe che te akarma, tathA vede je karavAnuM kahyuM che te na karavuM te vikarma kahevAya che. A karma, akarma ane vikama e traNe vedanA nizcayathakI ja samajAya tevAM che, lokamAMthI eTale vyavahArAdikanI dRSTithI te samajAtAM nathI. veda koI manuSya utpanna karelA nathI paraMtu IzvarathI pragaTa thayelA che, vyavahAradaSTie puruSanA vAkayamAM artha samajavo hoya to te vakatAnA abhiprAya uparathI samajI zakAya che, paraMtu IzvaranA vAkayamAM te pUrvAparane vicAra karavA AdithI ja tAtparya dhArI zakAya tema che. chatAM paNa A IzvaranuM vAkaya anubhavagamya hovAthI te dhArI zakavuM atizaya kANuM paDe che, kemake te vAya kivA lakSArthathI paNa para evA tatvArthane ja viSaya thAya che; mATe A karma AdikanA viSaya saMbaMdhamAM te moTA moTA vidvAne ke jeo AtmAnubhavI hotA nathI teo paNa mUMjhAya che, to pachI bIjAonI to vAta ja zI karavI? tame atyArapayata abuddha arthAta ajJAnI hoI A viSayamAMnuM gUDha rahasya samajavA asamartha hatA, tethI sanakAdie AjasudhI tamane te saMbaMdhamAM uttara Apyo na hato. pakSavAda eTale zuM? veda parokSavAdI che. ajJAnIonI daSTine vicAra karIne je mULa viSaya samajAvavAno hoya tene mULa Azaya gupta rAkhI prakaTamAM yuktio dvArA tene bIjA prakArathI kahevAmAM Ave tenuM nAma parokSavAda samajo A dhoraNe vedamAM karmo karavAnI je AjJA karI che te karmo choDAvavA sAru ja che, eTale ke vidhivAkayamAM pravRtta karavAne mATe ja niyamavAkayonI racanA vedamAM karelI che; mATe veda parokSavAda rUpa che. jema pitA pitAnA nAdAna chokarA mATe davA pAvAnA samayamAM khAMDane lADu devA lAlaca ApIne davA pAya che ane vaLI pAcho khAMDano lADu paNa Ape che paraMtu tenA ama karavA uparathI davA pIvAnuM phaLa kAMI lADu maLyo e nathI paNu Arogya thavuM e che; tema veda paNa manuSyane AbhaprAptinA uddeza tene tenA svabhAvAnusA mATe pravRtta karI vacagALe keTalAka svargAdika lokonI phaLaprAptinI lAlaca Ape che ane karma karyA pachI kahyA majaba te te phaLAne paNa Ape che; paraMtu Ama karavAmAM tene uddeza varmAdika phaLo meLavavAM e nathI, paraMtu kamaMpAzathI chUTI AtmaprApti thAya e ja eka che. A rIte ajJAnI bALakane phesalAvavA jevAM vedamAM AvelAM niyamavAkyo dvArA vede kahelA pakSavAdamAM kAmakarmAdi vacanone mATe samajavuM. Ama hovAthI venuM tAtparya jANavuM kaThaNa che. A uparathI ema samajavAnuM nathI ke, karmo choDI devA e ja puruSArtha hovAthI prathamathI ja karmo choDI devAM. athata karmono AraMbha ja karo nahi, kAraNa ke jyAM sudhI aMki jitAI nahi hoya arthAta AtmAnuM aparokSa DAna thayuM na hoya, te pahelAM vedokata eTale veda kahelAM karmo je koI puruSa kare ja nahi te te puruSa vikarmadevane lIdhe eTale ke, vede e kahelA karmo nahi karavArUpa adharmathI vAraMvAra janmamaraNane ja pAmyA kare che eTalA mATe niSiddha karmone tyAga karIne jJAna thatAM sudhI vedokta karmo karavAM ane te paNa karAmatathI kivA svIdi phaLanA uddezathI nahi, paraMtu IzvarArpaNa buddhithI karavAM,
Page #400
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] uddAlakane atre AvyAnI khAtarIsaha, tArA prati pUrvavat prema thaze, ane- [ 271 Ama karavAthI jJAnasiddhi eTale vedanAM vidhivA ke je tamAma karmonA baMdhanamAMthI chUTavArUpa hoI jIvanmukta dazAnI prApti karAvI Ape che te dhyeyanI prApti thaI kRtakRtyatA thAya che. veda ane niSkAma karma have vedamAM phaLa thavAnuM kahyuM che mATe phaLanI IcchA nahi rAkhatAM karma karIzuM te paNa phaLaprApti thavA vagara raheze nahi, ema samajavuM nahi. davA pIvAmAM jema khAMDanA lADunI lAlaca ApavAmAM Ave che tema ajJAnIone temanA svabhAvanusAra karmamAM zraddhA utpanna karAvavA ane aMte te thakI nivRtta karI AtmasvarUpanI prApti karAvavA sAru vedamAM phaLa thavAnuM kahyuM che, A mujaba prathama jyAre tene kamamAM zraddhA utpanna thAya che eTale chevaTe vedanA vidhivAyanA arthane manuSya sArI rIte vicAre che. Ama vicAranI jAgRti thayA chatAM 5Na je puruSa AtmasvarUpane jANyA vinA mAre che te kaMgAla che. AtmAne jANavAne mATe ja brahmacarya, tapa ane yajJAdi karavAmAM Ave che ItyAdi prakAranAM vedavacano jotAM te kiAma karmamAM ja pravartAve che evo vidane guhya abhiprAya che. A rIte niSkAmabhAvanA rAkhI karma kare che tevA karmothI karma karavA chatAM paNa vedamAM karmanAM je svargAdika phaLa kahelAM che te kadI paNa thAya nahi; kAraNa ke, svargAdikanI IcchA rAkhIne karmo karyA hoya to ja svargAdika phaLa prApta thAya che, ema vedamAM spaSTa karyuM che. mATe phalAdikanI IcchA rAkhyA vinA karma kare te tene svargAdikanI prApti nahi thatAM ulaTa jJAnarUpa phaLanI siddhi prApta thAya che. Ane vedokta karmayoga paNa kahe che (bhAva &0 11, a0 3, 0 42 thI 55 ). upayuMkta vivecana uparathI karma, vikarma ane akarma kone kahevA te saMbaMdhe zAstramAMne nirNaya kahyo tathA vedamAM karma karavAnuM kema kahevAmAM AvyuM che, teno uddeza samajAvyA, te samajAyAthI bhagavAna zrIkRSNa karma saMbaMdhamAM atyAra sudhI je kAMI kahI gayA tathA have je batAve che te sarvanI vedanA siddhAMta sAthe kevA prakAre ekavAkayatA che, tenI kalpanA AvI zakaze; eTale A bhagavadagItA paNa vedanA siddhAMtonuM ja pratipAdana kare che, e vAta spaSTa thAya che. karmaNyakarma yaH pazyedakarmaNi ca karma yaH / / sa buddhimAmmanuSyeSu sa yuktaH kRtsnakarmakRt // 18 // akarma ane akarmamAM kAma zrIkRSNa bhagavAna arjunane kahI rahyA che ke, he arjuna! je karmamAM akarmane dekhe che tathA akarmamAM karmane dekhe che, tevo buddhimAna manuSya ja sarvayukta eTale yogya karmo karavAvALo che, ema jANavuM; eTale karmamAM akarmane tathA AkarmamAM karmane dekhe te ja kharo karmanuM rahasya jANanAro tathA tamAma karmone yathArtha rIte karavAvALo che, ema jANavuM. bhagavAne AmAM atyaMta gUDha rahasya samajAveluM che. jema AkAzamAMthI vAyu, vati (taja), jaLa ane pRthvI ema kame pAMca mahAbhUte vivartana pAmelAM che, eTale carAcara anaMta svarUpe bhAsamAna thanArA A tamAma dasyanuM mULa bIja AkAza ja che kiMvA jema vaDanA bIjamAMthI thanAruM vRkSa vaDanuM kahevAya che, tenAM mULa, thaDa, zAkhA, pAna, phaLa vigere sarva vaDanAM ja gaNAya che te mujaba A vAya vahi ItyAdi mahAjatonuM mULa AkAza hovAthI anaMtarUpe daSTigocara thanAruM A sarva dasya paNa vAstavamAM AkAzarUpa ja che, ema jANavuM. Ama eka AkAza ja aneka AkAre dazyamAna thavA chatAM te pote potAnA asala svarUpe to taddana asaMga, nirmaLa, zuddha, atyaMta pavitra, nirvikAra, nirAmaya, aja, avyaya, zAMta tathA cetarapha vyApeluM hoya che, temAM yatkiMcita vikAra saMbhavata nathI; te pramANe A sarva dazyajALa tatA evA AtmA (vakSAMka 1)ne AdhAre ja vivarUpe bhAyamAna thatuM hovA chatAM te A daspAdine AkAzanI jema kartA thato nathI. jema AkAyanA AdhAre je A sarva dazya rahe che, je AkAza na hoya te A
Page #401
--------------------------------------------------------------------------
________________ 272 ] mukhya rAtrIH racitA nItamambullAM zivAmRtyumullApramumU ]] 5. [ siphrAntakANDa bha0 gI0 0 4/20 sarvanuM astitva kadApi siddha thaI zakatu nathI, tema A saaA AdhAra AtmA ho A dasyajALanu aritatva AtmAthI kicinmAtra paNa bhinna hoI zake ja nahi. vaLI AkAza jema TamaDhamAM hovA chatAM tene kartA thatA nathI tema AtmA sarvatra hovA chatAM taddana asaMga ja che athavA derImAM sapanA bhrama thaye| hoya teA te bhramane kartA derI kahevAtI nathI, chatAM sarUpa bhramanI utpatti, sthiti ane laya deArInA AdhAra upara ja avalaMbane hoya che, tema A sarva mithyA dRzyajALa AtmA upara ja tenA AdhAre ane tenA vaDe ja vivabhAve utpanna thAya che, sthita rahe che ane layane pAme che, ema bhAsatuM hovA chatAM paNu AtmA teA te savathI taddana asaMga che; Ama jANIne A je je kAMI anatarUpe bhAsamAna thatuM dazya pratItimAM Ave che te sarva AtmarUpa ja che, e rIte je peAtAsahita A tamAma dRzyajALane AtmAnA vivarUpe jANe che te akarmImAM kamate dekhe che, ema jANavuM eTale AtmA asaMga hovA chatAM paNu jANe te ja sarvatra vivarUpe bhAsI rahyo che, evA apakSa anubhavathI siddha sarvAMtmabhAvanA nizcayavALA, asaMga AtmAmAM kate dekhanArA samajavA; tathA AtmA te| asaMga, nirAkAra, akartA tathA taddana niHsaga che, temAM ahaMmamAdi bhAvAnI utpatti thavI kerI rAya ja nathI, evA aparAkSAnubhavathI siddha. kama`mAM akane dekhe che ema jANavu. TUMkamAM, sarvAtmabhAnanA nizcayavALA kama mAM akama tedekhanArA che, ema samajavu. Ama aMte rIte pUrNatA pAmelA ja kharA tattvavid che. A rIte AtmAnA par ane apar ema baMne prakAranA yathArtha svarUpanuM jJAna thayuM hoya te ja karmamAM akama ane akarmImAM kane jonArA, sabaLAM kama karanArA tathA karmAMnA gUDha ane gahana tattvane jANanArA arthAta jIvanmukta tattvajJAnI samajavA. teve eTale AtmasAkSAtkArI puruSa kaI nahi karavA chatAM sadhaLuM kare che tathA saghaLuM karavA chatAM kaMI paNu karatA ja nathI, ema jANavu. yasya sa'rve samAra'mbhAH kA'masaGkalpavarjitAH / jJAnAgni'ddagdhakarmANaM ta'mAdduH paDataM budhAH // 19 // jJAnAgnithI sa kamAM bhasmIbhUta thAya che. huM arjuna ! A rIte jenA sava samAraMbho eTale karmAMteA AraMbhamAM ja vilaya thayele che arthAt aMtaHkaraNamAM vruttinuM utthAna thatAM pUrve ja potAsahita A sarva caitanya kivA AtmasvarUpa che, evA praznAranA jJAnanA dRDha nizcaya vaDe jenI tamAma vRttionA vilaya thayelA che, athavA teA aMtaHkaraNamAM vruttinu utthAna thavA pUrve ja jeNe tamAma karyAMnu AtmApaNu karelu' che, evA sarva prakAranI icchAe tathA saMkalparahita puruSanAM sarva karmI jJAnAmi vaDe baLIne khAkha thayelAM DAya che, tethI evA puruSane ja tattvajJa viA paDita kahe che. tAtparya e ke, je puruSanA aMtaHkaraNamAM AtmA vyatirikata khIju kAI paNa prakAranuM sphuraNu thavA pAmatu Mja nathI athavA aMtaHkaraNamAM dhRttinuM utthAna thatAMno sAthe turata ja tene te AtmasvarUpa che, evA prakAranA pratisaMkalpa vaDe dAbI de che, te ja kharA pati che. kalpanAne zAMta karanArI kriyA, vicAra, vairAgya, bhegane tyAga, viveka, viSayA pratye doSadaSTi ityAdinA samAveza pratikalpanA kivA pratisa`kapamAM thAya che. tevA prakAranA pratisaMkalpa vaDe sarva samAraMbha eTale pratyeka kriyA kivA udyogamAM sphuraNA thavA pUrve ja te tene AtmasvarUpanA nizcayavALI banAvI de che AvA prakArane nityaprati dyoga kivA abhyAsa karanAra tema ja temAM sthita thayeleA ja sarva Asakti ane sakalpathI rahita hoya che. tenAM tamAma karmo jJAnarUpI agni vaDe bhasmIbhUta thaI gayelAM che, ema jAgu; teAte ja jJAnIe pazcita kahe che. vyavasthA karmaphalAsaGgaM nityatRpto nirAzrayaH / karma'Nya'bhipravRttA''pi mai'va kiJcitkaroti saH // 10 //
Page #402
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] tane mRtyunA mukhamAMthI mukta thayelA joI tene zoka naSTa thaI te rAte sukhe sU. [ 277 nirAzaya eTale zuM ? karmaphaLano saMga tyajIne eTale AsaktithI rahita banI haMmezAM tRpta ane nirAzraya eTale je sarva Azraya hovA chatAM paNa potAne keAIne AzrayanI AvazyakatA nathI tevo, nitya AtmasvarUpamAM ja ramamANa thayelo puruSa joke bahArathI karmamAM racyopacyo hoya ema dekhAya che, chatAM aMtaramAM to eka AtmA vinA bIjI koI vRttine udaya thavA dete nathI; tethI te kharo niHsaMga haI karavA chatAM vAstavika kaMI karate ja nathI, ema jANu. asaMga ane tenA prakAre saMgano tyAga karavAnA be prakAra che: (1) sAmAnya ane (2) zrei. sAmAnya asagapaNuM e abhyAsane mATe upayogI che; ane zreSTha asaMgapaNuM e abhyAsanI paripakavatAdarzake che. sAmAnya asaMgapaTTAnA abhyAsanA mukhya be prakAro che, je prathama abhyAsakramamAM (kiraNAMza 22 tathA adhyAya 2 pAna 16/169 juo) batAvavAmAM AvelA che, chatAM baMdhanI dRDhatAne mATe saMkSepamAM ane pharIthI jaNAvuM chuM; (1) AtmAmAM "huM"nI ke tenA sAkSIbhAvanI utpatti kadI thayelI ja nathI, eTale temAM ahemamAdibhAva athavA jagatAdi dazyabhAve ja kadI utpanna thayA nathI e te te taddana niHsaMga che, chatAM je je kAMI bhAse che te badhA IzvaranI pitAnI mAyA zakti athavA niyatinA traNa guNene mithyA e vistAra che. AtmAne A pachI kazAnI sAthe kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI. A pramANe nizcayapUrvaka jANIne aMtaHkaraNamAMthI huM rU5 vRttine utthAna ja thavA na pAme evA prakAre niHzeSabhAvane abhyAsa kare te prathama prakAra, tathA (2) a sarve huM, tuM, te, A, mAru, tAruM, ityAdi rUpe je je kAMI dazya bhAse che te sarva vAstavika rIte to anirvacanIya evo AtmA(vRkSAMka 1)nA ja vivarte che; eTale jema suvarNane ja kaDAM, kuMDalAdi kahevAmAM Ave athavA derIne bhramathI sApa kahevAmAM Ave athavA pANIne taraMga kahevAmAM Ave te vivarta kahevAya che, te pramANe vAstavika rIte AtmAmAM nAmarUpAdine leza paNa saMbhava nahi hovA chatAM tene ja vivartabhAve aneka nAmarU pAdi vaDe saMbodhavAmAM Ave che; eTale ke jene AtmA kahevuM joIe tene ja "huM' "tuM" "te ' "A' ityAdi aneka nAmarUpa vaDe saMbodhavAmAM Ave che. A rIte sarva AtmarUpa che, ema jANavuM; aMtaHkaraNamAM AtmA vinA bIjI koI paNa vRttine UDavA nahi devI ane kadAca anya kaI vRttinuM utthAna thavA pAme te te thatAMnI sAthe ja sarva AtmarUpa che evA nizcaya vaDe zarIra, vANI ane manadvArA je je karmo thAya che, te sarva patAsahita AtmasvarUpa ja che, e rItanA pratisaMkalpa vaDe tene AtmarUpa banAvI devA, e pramANe abhyAsa karavo te sarvAtmabhAvano abhyAsakrama; tathA (3) A baMneno samanvaya eTale aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thatAM ja te AtmApa che e mujaba tene turata ja dAbI daI AtmAmAM kadI vRttinuM utthAna thavuM ja zakya nathI ema vicAra karIne ekadama eka sAthe paNa abhyAsa thaI zake che, paraMtu A abhyAsane prakAra upara batAvelA be prakArano samanvaya hoI tene samAveza upara batAvelA be prakAranI aMtargata ja thaI jAya che; mATe keTalAke Ane judA prakAra samajatA nathI. A be paikI game te kaI eka prakAranA abhyAsanI paripakavatA thAya eTale te vagara prayatna arthAta te siddha thavA pAme che, tene ja eka asaMga kahe che. vadhu ra5STatAne mATe zAstramAM A asaMgANAnA saMbaMdhamAM je vivecana che te atre ApavAmAM Ave te asthAne gaNAze nahi. sAmAnya asaMga eTale zuM? asaMga paNAnA be bhedo che, te tame sAMbhaLo. (1) sAmAnya tathA (2) e huM kartA paNa nathI ane bhaktA paNa nathI, tema bAdhya ke bAdhaka paNa nathI, evA ja nizcayathI sarva padArthomAM asaMgapaNe rahevuM te sAmAnya asaMga kahevAya che. sukhaduHkhAdi sarva, pUrve karelAM karmo vaDe ja racAyelAM che, eTale te Izvarane adhIna che; vaLI A aneka prakAranA bhogo te mahArogonA jevA che, kemake pariNAme te thakI
Page #403
--------------------------------------------------------------------------
________________ 274 ] e roje na mathe kinArata na tatra vai- [ siddhAntakAraDa bha0 gIva a0 4/20 mahAragAdinI utpatti thAya che. saMpattio paNa aMte moTI vipattirUpa che, saMge pariNAme vige karAve che. buddhine aneka AdhivyAdhio AvIne vaLage che ane kALa to dareka padArthane gaLI javAne mATe niraMtara tAkI rahyo che; e pramANe sarva padArthonI asthiratA hovAne lIdhe temAMthI cittane kADhI nAkhI tene niraMtara adhyAtmazAstronA arthamAM ja lagADI kevaLa eka AtmA sivAya aMtaraMgamAM bIjI kaI paNa bhAvanAno udaya ja na thAya evA prakAranI nizcala sthitinI prApti thavI tenuM nAma sAmAnya asaMga kahevAya che. zreSTha asaMgapaNuM upara batAvelA sAmAnya asagapaNanA vegathI eTale abhyAsayogathI, mahAtmA puruSanA samAgamathI, ujanonA viyogathI, aMtaramAM AtmAkAra vRttinuM nityaprati raTaNa karavAthI, potAnA puruSaprayatnathI ane niHzeSa kiMvA sarvAtmabhAvanA haMmezane abhyAsayoga vaDe, A saMsArarUpa sAgarane sAme tIre rahelA, sarvanA sArarUpa ane parama kAraNarUpa evA Atmatattvano hastAmalakata eTale hatheLImAM rahelA AmaLAnI peThe barAbara rIte spaSTa ane sAkSAta anubhava thavAthI huM kartA nathI paNa Izvara karyA che athavA mAruM pUrve kareluM karma ja kartA che datya di vikalpavALA kivA huM kartA nathI, Izvara ja kartA che athavA mAruM pUrvanuM saMcita prArabdha ane kriyamANa e badhAmAMnuM kazuM varastutaH che ja nahi ityAdi baMne prakAranA vikapa ane tenA zabdonA artho vagere tamAma prakAranI bhAvanAne ghaNe dUra mUkI devI eTale ulaTasUlaTa A baMne bhAvono tyAga karI daI maunapaNathI mana, vANI, cakSu AdinA vyavahAre dUra karI moTuM yAne suSupta mauna dhAraNa karI rithara thavuM te zreSTha asaMga kahevAya che (suSupta mauna mATe AgaLa adhyAya 13 jue. brahmamAM ekarasa pe cittavRttine laya thaI javArUpa je sthiti aMdara ke bahAranI kaI paNa vastunA avalaMbana vinAnI che, jemAM uparanA lekanA ke nIcenA lokanA keI paNa padArtho ke brahma vinA bIje kaI saMga thAya tevA padArtho nathI, je rithati, dizAo, AkAza, (pRthyAdi padArtha, apadArtha eTale vaMdhyAputra, mRgajaLa, zazAMgAda, jaDa ane cidAbhAsa ityAdi sarvanA avalaMbanathI rahita che, je Atmasthiti svataHsiddha rava prakAza ane caitanyarUpa che, zAMta che, bIjA keI prakAzano temAM aMza kadI paNa letA nathI te AkAzanI jema taddana nirvikAra che. e rIte nirvikalpa samAdhinI sthitimAM rahevuM e zreSTha asaMga kahevAya che te ni. pU. sa0 126). icchAnI utpatti ja thavA na pAme tene upAya jyAM sudhI amuka vastu AtmAthI judI che ema lAge che tyAM sudhI ja te meLavavAnI icchA aMdara udabhave che ane aMtaranI IcchA pure che tyAM sudhI ja A dazya saMsArarUpI mahAjherI viSucikA (atisAra) pedA thAya che. "huM chuM ane amuka mane prApta thAo evuM mana thavuM e ja saMsAra hoI tenI zAMti thavI e ja mokSa che:' eTalAmAM badhuM jJAna AvI jAya che. nirmaLa arIsAmAM jema telanuM bila lAgI jAya tema IrachArahita eTale vairAgyAdi sAdhanasaMpanna evA nirmaLa cittamAM ja avidyA 5 melane dUra karI brahmAkAra tirUpa prasanna karanArI nirmaLa evI guru tathA zAstra che upadezavANI barAbara asara kare che. tamAma sako choDI daI je viSayonuM smaraNa ja karavAmAM na Ave to irachArUpI vRkSano aMkura ja kadI kare nahi; mATe anarthone utpanna karanArI e IchA jevI udayane pAme ke turata ja agnino taNakhAonI pa tene asarakaparUpI zastro vaDe chedI nAkhavI. anaMta prakAranA viSa tathA prabaLa IchA vaDe gherAyelA jIva dIna ane bhayabhIta banI jAya che, 5gu je te jIva mananA saMka9pavika cheDI renizcala thaI pitAnA svaravarUpane jANavAno prayatna kare te samAdhithI 5Na para thaI, gADha nidrAmAM paDelA manuSya jevo te taddana halanacalana ke irachArahita banI zake che; mATe he pArtha! tu pratyAhAra karI eTale indriyone potapotAnA viSayomAMthI kheMcI tene phakta eka AtmAmAM ja sthira karatA rahevAnA abhyAsarUpI cIpiyAthI A chArUpa mAchalIne pakaDIne bAMdhI le..
Page #404
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] svargamAM jarA paNa bhaya nathI; tyAM vAsa (yamanuM) paNa astitva hotuM nathI tathA--- 275 saMkalpa ane smaraNamAM paDatA bheda huM chuM, tuM che, A amuka che, amuka mane maLe evuM je cittanuM doDavuM tene ja uttama pu e kalpanA evuM nAma ApeluM che. tathA potAsahita kaI paNa padArthanuM smaraNa janahi hovuM e kapanA tyAga kahevAya che. ahemamAdi koI paNa prakAranuM smaraNa thavuM te 5NuM saMka95 ja che tathA kazAnuM paNa smaraNa ha thavuM te asaMkalpa che: asaMka9pa ja kalyANakAraka che. saMkalpamAM pUrva anubhaveluM ane nahi anubhaveluM ema baMnenI bhAvanAe phare che tathA smaraNa eTale smRtipamAM te mAtra je pUrva anubhaveluM hoya te ja Ave che; saMkalpa ane smaraNa A bannemAM ATalo bheda che; paraMtu mumukSune mATe te e baMne tyAjya hovAthI te bhedono vicAra karavApaNuM paNa rahetuM nathI. anubhavelA ane nahi anubhavelA ema baMne prakAranA maraNane bhUlI jaI kAchanI peThe sarvanuM vimaraNa karIne tuM ke je mahAbuddhizALI che te anirvacanIya arthAta na samajAya tevo taddana nizcaLa thaIne rahe. huM hAtha UMco karIne vAraMvAra bUmo pADIne kahI rahyo chuM ke, "asaMkalpa ja parama kalyANarUpa che, te bodha zA mATe aMdara 68 rIte utAravAmAM Avato nathI ?" paraMtu durbhAgye mArI A rADe koI sAMbhaLatuM nathI. potAha sarva vyApAro thakI zAMta thaI kevaLa ni:saMka95paNe rahevAthI ja eka evA paramapadanI prApta thAya che, ke jenI AgaLa sarvathI uttamottama evuM sAmrAjya pada paNa eka ghAsanA taraNA jevuM ati tuccha lAge che. jenA manamAM amuka sthaLe paDoMcI javuM evI bhAvanA che tenA paganI gati jema saMkalpa vinA ja thayA kare che, tema saMka9parahita yogInI pravRtti paNa anAyAse ja thaye jAya che. are! vadhu kahIne zuM kAma che ? saMkalpa tha e ja parama baMdhanarU5 heI niHsaMkalapa avasthA e ja mukatapaNuM che. Ama paramArtha draSTie AraMbhathI ja A sarva janmarahita, zAMta, anaMta, nitya, nAgarahita, citanya kiMvA AtmarU5 che, evI sUkSma dRSTi rAkhI pachI tane jema yogya lAge tema tuM rahe. lAMbA abhyAsathI thayelA "huM ane mAruM" ityAdi bhedabuddhinA koI paNa prakAranA saMkalpo khuravA nahi detAM kevaLa ekavRtti rAkhI zAMta ane akSaya evA parabrahma rUpe. thaI rahevuM tene ja brahmavettA puruSo yoga kahe che. tuM paNa A yugamAM sthiti karI vAsanA vinAno thaI lekhasaMgraha mATe siddhi tathA asiddhi e baMnemAM samAnatA rAkhI pachI yogya lAge to karma kara kiMvA na kara. Ama koI paNa prakAranA saMkalponI phuraNa na thavI tene ja vidvAno yoga kahe che. yogazAstrakAro paNa cittavRttinirodhaH che eTale cittamAM UThatA saMkalpone nirodha kare eTale tene potapotAnA viSayomAMthI rokI kevaLa eka brahmamAM ja sthira karavA tenuM nAma yoga, ema kahe che (jue pAtaMjala egadarzana) . jemAM potA saha sarva vRttiono taddana nirodha thaI javAthI cittane kSaya thaI jAya che ane tema thatAM je svabhAvasiddha Atmasthiti rahe che, temAM tuM jevo che tevo ja atyaMta tanmaya thaI sadAkALane mATe sthita rahe. evuM je A kevaLapada che te ja sAkSI paze sarvamAM raheluM che, taddana zAMta che, jJAnasvarUpa che, janmarahita che ane zubha evA mekSarUpa che (zAstramAM mekSane zubha tathA janmamaraNane azubha kahe che.), tevA A eka advitIya paramatatvanI ja aharniza bhAvanA rAkhavI te ja sarvatyAga kahevAya che, mATe tevA anirvacanIya padano eka vakhate anubhava laI pachI tuM niraMtara aMdarakhAne evI bhAvanA rAkhato raDe ane bahArathI yathAprApta karma karyuM jA. "huM ane mAruM ?' evA saMkalpavALo duHkhamAMthI kadI paNa mukata thaI zakato nathI ane tevA saMkalpa vinAno puruSa duHkhathakI turata ja mukta thaI jAya che. have A be pikI tane je yogya lAge te tuM kara ( niH pU0 sa. 126 juo). karma karavA chatAM paNa alipta tAtparya e ke, AtmasvarUpanI prApti mATe saMgatyAgano upara je abhyAsama batAvavAmAM AvyuM che te paikI (1) AtmAmAM huM nathI, tuM nathI, te nathI, A nathI ityAdi prakAra je nizeSabhAvano abhyAsa kahyo che te pahele prakAra ane (2) nAmathI pratIta thanAruM A dazya jALa AtmasvarUpa ja che; eTale
Page #405
--------------------------------------------------------------------------
________________ 206 ] ma garA pati kare tanAvA- [ siddhAntakADa bha0 gI a0 4/5 che, tuM, A, te, mAruM, tAsa vagere nAma5 vaDe bhAsamAna thatuM sarve AtmasvarUpa ja che, e sarvAtmaSAvano abhyAsakrama e bIjo prakAra A mujaba be abhyAsakramo hoI te pikI A nathI, A nathI, evA niHzeSabhAva5 saMgatyAganA abhyAsane saMnyAsa tathA huM AtmA chuM, tuM AtmA che, te AtmA che ityAdi prakAre carAcara AtmA che evA prakAre sarvAtmabhAvanA abhyAsane arthAta prathama grahaNa karI pachI tene saMnyAsa karo tene sarvAtmabhAvarUpa saMgatyAga kahe che. Ama saMnyAsa ane tyAga A baMne prakArane abhyAsakrama karI nizcalatA prApta karavA e ja kharo saMgatyAga kahevAya che. paraMtu saMgatyAga e prathamanA avazeSa25 kivA niHzeSabhAvanA abhyAsane mATe ja vyavahAramAM vadhu pracalita che. nirAzIyatacittAtmA tyuktasarvaparigrahaH / zArIra kavalaM karma kurvannApnoti kilviSam // 21 // zrIkRSNa bhagavAna kahe che ke, A prakAranI AzA DivA IcchAothI taddana rahita thayela ane nityaprati jenuM citra AtmAmAM ja parovAyeluM che, arthAta jenA cittamAM AtmA vinA bIjA koI paNa prakAranA saMkalpaviko utpanna thavA pAmatA ja nathI; e jeNe pariaDa eTale AtmA sivAya bIjA sarvane mahArano tyAga kare che, te AtmArAma puruSane bhAsamAne thatAM zarIra vaDe game teTalAM karmo thatAM rahe chatAM te thakI te te taddana asaMga ja hoya che. Ama karma ane tenA phaLano tyAga karIne AtmA vagara bIjA keniA paNa Azraya vinAne, niraMtara tRpta e purA karyAmAM ropo hoya chatAM paNa te vAstavika rIte kAMI karato ja nathI, ema samaja. eTaluM ja nahi paraMtu sarva AzAothI rahita banela hoI jenuM cittA AtmA mAM ja nitya pati parovAyeluM che ane Itara paNa prakArano parigraha eTale AtmA vagaranuM bIjuM kAMI paNa jenA cittamAM pravezI zakatuM nathI, e purU zarIra vaDe karmo karavA chatAM paNa temAM lipta nahi hAvAthI pApane pAmato nathI, kivi eTale taddana sapheda raMgamAM jema kicinmAtra pazu kALe DAgha rahI sato nathI, temAM je kimanyatra paNa kALo DAgha hoya to sapheNamAM khAmI kahevAya che, tema A AtmAmAM cinmAtra paNa bIja ke sparza za kApi thaya ja nathI; evA nirmaLa AtmArAma puruSane pApa A rIte paNa zI ? gAnuyo hudAtIto vimasvaraH / or fpAdhina ja pas - vizALa karma karavA chatAM paNa nibaMdha mahecchA vaDe eTale anAyAse je vakhate je maLe temAM saMtoSa mAnanAre, huM ane mAruM ityAdhithI e paNAnI bhAvanAthI rahita arthAta kevaLa eka yAtma bhAvanAmAM ja nityaprati ramI rahelo, koIne para mAra athavA rAma nahi rAkhanAra evo ne IrSAthI taddana rahita hoya che, kAraNa ke, jyAM AvyA sivAya bIjApaNAnI bhAvanA ja hotuM nathI te puruSa I nI 5ra kare? kArya siddha thAya che ekti thAya rahe La ma viA na maLe, topaNa baMnemAM samAna vRtti rAkhanAra jIvanmukta AtmArAma putra karma karavA nAM paNa temAM kiMcitmAtra kI vepA sthI, eTale te kamI karavA chatAM paNa kadI baMdhane pAmate nathI. pagAra vANiyA pAra na pAyA vinAnAM zA
Page #406
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] uThAvasthAne paNa bhaya nathI; sudhA pipAsA e baMnenuM jIvana thaI- [ 277 sarva bAma ja che evI daSTithI ane brAhmaprApti thAya che saMgathI rahita eTale huM te AtmA chuM, AtmAtirikta bIjA koI paNa prakAranI vRttinuM jyAM utyAna ja thavA nahi pAme, evA prakAranA jJAnayajJanA AcaraNamAM ja jenuM citta sthira thayeluM che tevA jIvanmukta athavA AtmArAma puruSanuM phaLasahita sarva karma vilayane pAme che. gurjne maNa kakSA na kara prAva tena gantavya brahmakarmasamAdhinA // 24 // uparanA lekamAM bhagavAne jJAnayajJanA AcaraNamAM jenuM citta sthira thayuM che tevA jIvanmukta purAnA naLasahita sarva karmo vilayane pAme che ema kahyuM che, to te yajJa kevI rIte karavo te have yajJanA daSTAMta sAthe samajAve che. yajJamAM havana karavAnI kriyA, arpaNa karavAnuM dravya, agni, havana karanAro tathA svAhA eTale havana thayuM te ityAdi je je sAmagrInI jarUra hoya che, tenAM dRSTAMta sAthe zrIkRSNu bhagavAna ane ema samajAve che ke, he arjuna ! A jJAnayajJanA AcaraNamAM cittane sthira karavAnuM ke meM tene kahyuM te prazna kevI rIte karavo ? tenAM kiyA athavA maMtra kayA re to uttaramAM brahma, arpaNa karavAnuM paNa brahma, draya pazu brahma, ami paNa brahma, havana karanArA tathA svAhA eTale havana thanArA paNa brahma A rIte sarva brahma ja brahma che; e pramANeno jJAnayajJa karanArane bIjuM zuM prApta thaze? tenA uttaramAM paNa brahma ja. tApavuM e ke karma zabdanI mULa zarUAta sauthI prathama AraMbhamAM je vaDe thavA pAmI te aparAya e vA vadamAM prathamanuM karma yajJa batAveluM che, jenuM vistRta vivecana upara AvI gayuM che (adhyAya 2, 3, tathA AgaLanA loke 25 thI 30 juo); tethI dareka kriyAne zAstrabhASA pramANe yajJa evI saMjJA ApavAmAM AvelI che. TakamAM. ane zrIbhagavAnano kahevAno uddeza eTale ja che ke, huM, tuM, te, A, mA, tAruM, mana vANI ane buddhi ityAdi dvArA je je kAMI dazya athavA adazya evo Ata prapaMca pratIta thAya che te te sarva brahma ja che. jJAtA, jJAna ane saMya; kartA, karaNa ane kArya, draSTA, darzana ane datya ityAdi tamAma tripuTIo tathA teno sAkSI e badhAM kevaLa ekarasAtmaka evuM brahma ja che. TUMkamAM bhagavAna ema kahI rahyA che ke, aMtaHkaraNamAM brahma vinA bIjI kaI paNa vRttinuM utthAna ja na thavA pAme evA prakArano je yajJa te jJAnayajJa kahevAya ane te yajJa karanAra aMte brahmarUpane ja pAme che, ema nizcayapUrvaka jANu.+ devamevApare yaha yoginaH pryugaalte| brahmAmASapare yaha yonaivopaharati / 25 // 1 aNanamAM kAM 1, saha 42, naM. 1, 2paNa A ja bhAvanA maMtro Avela che, te nIce pramANe che mag dorA ma pa mA to pitA ' mag jo tavatInA pitA sbee kuldu raakee b bbr kgee bbaaii / baabigt ku // 1 //
Page #407
--------------------------------------------------------------------------
________________ 278] jAti matte che 4. siddhAntakADa bha0 gIra a7 4/31 vividha prakAranA ghare upara tane sarvathI zreSTha brahmarUpa jJAnayajJa kahI batAvyo. keTalAke tene brahmane badale A to sarva devatArUpa ja che, evA prakAranI buddhi rAkhI devAdikanuM vajana kare che eTale ke, A sarva kartA, hartA, bhoktA, huM, tuM, te, ItyAdi, sarva brahma che, ema samajavAne badale devatArUpa samajI brahmanI jagAe potAnA je ISTa deva hoya te ja A carAcararUpe sarvatra vyApela che ema samaje che. keTalAke to A brahmAmirUpa agni vaDe yArUpa yAne ja home che. eTale A sarva yajJa25 ja che. yajJa sivAya bIjuM kAMI paNa nathI evA prakAranI bhAvanA rAkhI vedamAM batAvelA zrata ane smAtaM yajJanuM ja nityaprati x yajana kare che. zrotrATInIndriyAnye sazyamAgniSu juti / zabdADhI viSayAnanya indriyAgniSu jukati // 26 // sarvANIndriyakarmANi prANakarmANi cApare / AtmasayamayogAnau juti zAnadIpite // 27 // keTalAke te rAbda, sparza, rUpa, rasa ane gaMdha e pAMca tanmAtrAo che, je zrotrAdi salama Idriyone viSapabhoga tarapha kheMcI jAya che, tene saMyama vaDe baLAtkArathI be cI laI saMyamarUpa agnamAM heme che. tAtparya ke, je IdriyanA je je viSayo hoya tene pitA potAnA viSayoga tarapha javA nahi detAM mULamAM ja dAbI devAnA. prayatna eTale saMyamarUpa agnimAM heme che, jyAre keTalAka to saMyama nahi karatAM zabda, sparzAdi viSayone potapotAnI IdriyomAM arthAt kAna, vapha ityAdi sUkSma iMdriyamAM ja heme che. uddeza e ke, te te iMdriyo dvArA je je viSayonuM sevana karavAmAM Ave che te paNa vastutaH te yajJa hoI ajJAnathI bhale tene viSayo samajIne te grahaNa kare ema samajavAmAM AvatuM hovA chatAM vAstavika rIte te te sarva brahmarUpa ja hoya che; vaLI keTalAke to skUla ane sUma Idriyo vaDe thatAM kAyika, vAcika ane mAnasika tamAma karmo tathA prANa vaDe thanArA sarva karmone jJAna vaDe pradIpta thayelA AtmasaMyamarUpa yogAgnimAM home che, eTale IdriyonAM tamAma karmone temanA viSayosaha AtmArpaNa buddhi vaDe AtmAmAM ja arpaNa kare che. arthAta aMta karaNamAM bIjI koIpaNa nina utthAna thAya che, te thatAMnI sAthe turata ja tene te AtmasvarUpa che evA prakAranA abhyAsa vA AtmasaMyamarUpa yogAgnimAM home che. * karmane mULa AraMbha yA vaDe ja thayela hovAthI zAstramAM karma eTale yajJa evI paribhASA vAparavAmAM AvelI che. A karma eTale yajJanA mukhya be prakAra che. (1) zrauta ane (2) smA. zrutimAM kahelAM agnihotrAdi karmo te zrauta me kahevAya che tathA vedajJAnusAra smRtimAM batAvelA paMcamahAbhUtAdi yajJakarmo te smAta kahevAya che. zrauta karmonA paNa be prakAra che. (2) haviryajJa ane (2) mayaNa. haviryajJa sAdA heI gharamAM thaI zake evA hoya che. temAM dudha, dhI, dhAnya ItyAdi havidranI jarUra hoya che, jemake grahaya, utsarjana, upAkarma vagere tathA semiyAga e moTA ya hAI temAM azvamedha, rAjasUya ityAdine samAveza thAya che. smAta athavA smRtimAM batAvelA paMcamahAyarUpa karmomAM (1) brahmayajJa (2) devayajJa (3) pitRyajJa (4) manuSyayajJa ane (5) bhUtayajJa A mujaba pAMca prakAre che. A pAMca yajJo dvija eTale brAhmaNAdi traNa varNoe nityaprati karavA joIe, evI zAstrajJA che te paikI brahmayajJanI vidhimAM traNa ane vaizvadevamAM che yAne samAveza thaI jAya che. kapAraMbhamAM jyAre kamenI mULa zarUAta thaI tenA zrauta ane smAta e ja mukhya be prakAra che. karma vaDe citta zuddha thaI jJAna thAya che tathA jJAnathI pokSanI prApti thAya che. (brahmayajJanI vidhi mATe AzvalAyana ane pArakarAdi gRhasUtro tathA adhyAya 3, pAnuM 21-212 jue.)
Page #408
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dohana). vargamAM pura thI rahita banI AnaMda bhogave che. [29 dravyayuddhAstapoyajJA yogayajJAstathA'pare / svAdhyAyazAnayacAzca yatayaH sa zitavratAH // 28 // apAne ti prANa prANe'pAnaM tathA'pare / prANApAnagatI vA prANAyAma rAyaNAH // 22 // are niyatatri. AtLAgALelu jJAti . sarve'pyete yakSavido yajJapikamayAH // 30 // yazaziSTAmRtabhujo yAnti brahma sanAtanam / nAyaM loko'ssyayajJasya kuto'nyaH kurusattana // 31 // anekavidha prakAranA thatA yajJo A rIte keI vividha prakAranAM dvArA, te kaI idayanigrahArirUpa tapadvArA, te koI A ja AtmasvarUpa che evA prakAre samajIne aMtaHkara gumAMthI kaI paNa viSayakRttinuM utthAna thavA na pAme ane thAya ke turata ja tene te AtmarUpa che evI prattivRtti vaDe dAbI de che. A rIte cittavRttane rokavArUpa yogaThArA arthAta cittamAMthI vRttionuM utthAna ja thavA na pAme ane thAya to tarata tene AtmAkAra banAvI dezI e prakAranA abhyAsagarUpa yajJadvArA, to keTalAke Adi aMta vinAnA je paramAtmA che te ja A sarva carAcara jagata:di dazyarUpe che, temAM kiMcitmAtra paNa daryAdine aMza che ja nahi, eTale A sarva AtmarUpa che evI rItane nityaprati asAdhAraNa ane ekasarakho je nizcaya ke jene yathArtha zAna kahe che tevA jJAnarUpI yajJa karanArA, to keTalAka svAdhyAya eTale vedAdi paThanapAna karI temAM batAvelA kamanuM anaThAna karavArUpa yajJa vaDe kiMvA sva eTale pote ke te AtmA. e prakAranA svAdhyAyanA sAcA tAtvika arthe pramANe A badhuM AtmarUpa eTale pitAnuM svarUpa che evA prakArano je abhyAsa tenuM anuSThAna karI tevA jJAnayajJa vaDe, ema bhinna bhinna prakAre prayatna karanAra ati daDha vratano Azraya laIne karma karyuM jAya che. A sivAya keTalAka te yogamArgamAM batAvyA pramANe haga vaDe prANa pAsanA karanArAo haMmeza prANAyAma karavAmAM ja tatpara thaIne rahe che, te kaI kaI apAnane prANumAM heme che. vaLI keTalAka te AhAravihAradine saMyama karI prANu vaDe prANane ja prANarUpa agnimAM heme che, eTale prANanuM poSaNa anAdi vaDe thAya che. AthI je anAdinuM sevana karavAmAM nahi Ave te prANune kaSTa thAya che, A rIte AhArano saMyama karanArA prANurUpa amimAM prANanuM prANu vaDe havana kare che. kivA A sarva prANurUpa ja che ema jANI prANunuM prANumAM havana kare che, ema samajavuM. A rIte kaDaka evA vratanuM khAcaraNa karanArA saMyamazIla yatie koI dravya, kaI tapa, kAI yoga, kaI svAdhyAya, keI svakarmAnuSThAna, kaI prANa pAsane, keI mane pAsanA, te kaI AhAravihAradine tyAga, ityAdi aneka prakAre yajana karyuM jAya che. A mujaba vidhavidha prakAranAM yajana karanArAonAM pApo kSINa thayelAM hoya che. A rItanA yajJa karIne je zeSa rahe te amRtanuM (adhyAya 15 juo) sevana karanArAo ane sanAtana evA brahmane ja prApta kare che,
Page #409
--------------------------------------------------------------------------
________________ * * * * * * - * * 280] sa svamami 5 svaryamadhyeSi mRtyo- [siddhAntakAraDa bha0 gI. ave cha33 bhagavAne AmAM aneka prakAranA ya karanArAonA pApa naSTa thAya che, ema spaSTa kahevuM che; tene uddeza temanI cittazuddhi thavA pAme che ema darzAvavAne che, ema jANavuM. A sa ya ja che uddeza e ke, yajJastaMbha, darbha, vajJamAM upayogI dravyo, yajJabhUmi, vasaMtAdi kALa, yajJapAtra vagere vastuo, zrI vagere vidravya, cha prakAranA raso, dhAtuo, mATI, pANI, pha, yaju, sAma tathA tA, adhvaryuM, ugAtA Adi Rtvije tathA tenA karmo, tiSTomAdi yajJanAM nAme, ravAhA, svadhA vaSakArAdi maMtra; dakSiNa, vrata, devatAonAM nAmane kama, AzvalAyana tathA bauddhAyana AdinA racelA gRhyasUtro tathA zrautasatrAdimAM batAvelI karma karavAnI paddhatio, saMkalpa tathA karma karavAno prakAra, svarga, naraka tathA viSNukramAdita, devatAonAM dhyAna prAyazcitta tathA kareluM tamAma karma bhagavAnane apa Na karavuM te, A sarva yajJamAM upayogI sAmagrIo gaNAya che ane rAjasUya, vAjapeya, gemedha, naramedha, azvamedha, lAMgala, viSNayajJa, yazazkara, dhanada, bhUmida, pUrta, phalada, gajamedha, lehayajJa, ravarNayajJa, ranayajJa, tAmrayajJa, zivajJa, yajJa, zakrayajJa, baMdhukayajJa, vRSTiyA, varuNuyag, kaMDakag, rimana, zuciyajJa, dharmayajJa, pApamocanayajJa, brahmANakarmayAga, aMbAya? Adi vividha yajJa sahita je je kAMI che te badhuM brahmarUpa ja che, ema samajavuM; eTaluM ja nahi paraMtu anekavidha prakAre thatI devatAonI bhakti, dravya eTale vividha prakAranI sAmagrIothI thatAM havana tathA pUjanAdika karmo, iMdriyadamana eTale iMdriyanigraharUpa thatAM karmo, AhAravihArAdinA kaDaka te kivA niyamanuM pAlana karI iMoine sUkavI nAkhanAruM thatuM tapa, tema ja prANano apAnamAM eTale pUrakana recakamAM tathA apAnane prANumAM eTale recakane pUrakamAM tathA prANapAna baMne vAyunI gatinuM rodhana eTale ke kuMbhaka, e pramANe aSTAMga yoga (pAtaMjala yoga) sahita thatI prANopAsanA, svAbhAvika prANa pAsanA, dhAraNAbhyAsa ityAdi sarve AtmaprAptine uddezI thanArAM je tapa che te paNa badhAM yajJo ja kahevAya che. A rIte AtmaprAptine mATe game te prakAranA mArga eTale yogano Azraya laI nAnAvidha prakAranA yajJa karanArAonuM pApa te te yajJa dvArA naSTa thayeluM heI jemanI cittazuddhi thayelI che evA nigrahI munione yajJa thayA pachI je avazeSa rahe che te kharekhara zuddha evA AtmasvarUpa hoI te amRtarUpa ja che. jema devatAo havyathI saMtoSane pAme che ane pitRo kavyathI sateSane pAme che, tema manuSya potapotAnI pratyeka kriyAo tema ja anAdi khAdya vagerene prathama AtmasvarUpa evA bhagavAnane arpaNa karI bAda je tenuM sevana kare te paNa tenI krame krame cittazuddhi thaI zake che. eTaluM ja nahi paraMtu A mujabanA devAtArpaNa thayelA ane zuddha banelA amRtarU5 annathI teo saMtoSane pAme che. tenuM sevana karanArA puruSo ane durgama evI sanAtana brahmasthitine pAme che. sArAMza e ke, AtmaprAptine mATe je je karmo karavAmAM AvatAM hoya pachI te havanAdi svarUpanAM hoya, vyAdi svarUpanAM heya. AcAravicArAdi svarUpanAM heya, bhaktimArga svarUpanAM hoya, devatAonI upAsanA kivA arcanAdi svarUpanAM hoya kivA prANapAsanA pikI prANu apAnanI gati rokanArAM ke pataMjalaprata hogazAstranAM heya; jJAnadaSTinAM hoya ke pachI bhaktidaSTinAM hoya tevA anya koI svarUpanAM hoya paraMtu je te AtmApaNanI dRSTie karavAmAM AvatAM hoya te te sarva karmo e vastutaH te ya ja che, eTaluM ja nahi paraMtu te devaprItyartha, guruprItyartha, yajJaprItyartha, yAga, tapa, japa, dhyAna, dhAraNuM, yoga yA dAnAdi kaI paNa prakAranAM hoya te sarve jANa kivA ajANuthI game ? mAnyatA athavA buddhi rAkhIne karavAmAM AvatAM hoya paraMtu vAstavika rIte to te badhuM brahmarUpa ja che, emAM jarA paNa zaMkA nathI. A rIte karanArAonAM tamAma karmo te yajJo kahevAya che. A saMbaMdhe zAstramAM A pramANe kathana che. AtmayajJanI yogyatA - zrInAradajI yudhiSThirane kahe che: "he rAjA ! keTalAka brAhmaNe karmamAM niSThA rAkhatArA, keTalAke tapamAM, keTalAke vedAdhyayanamAM, keTalAke svAdhyAyamAM ane keTalAke yogamAM niSThA rAkhavAvALA hoya che. A sarve yaza I
Page #410
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] ke yama! vastra prApti karAvanArA amite jANe che te [ 281 jANanArAomAM uttama ane niSkAma karmo karanArA kahevAya che. keTalAka jJAnIo jJAna vaDe pradIpta thayelA mananA nimahamAM karmazapa ene heme che. AtmapabhAvanA nahi paraMtu jemAM kevaLa dravyo athavA padArthone ja upayoga thAya che evI pUla ane sakAma daSTithI yajJane mATe taiyAra thayelA viSayeccha kAmanAvALA manuSyone joI prANIo bhayane pAme che. mATe niSkAma evA AtmabhAvathI thatA yA ja zreSTha che, ema samaje (bhA. ra0 7, a. 15)." bhagavAna bolyA he kuruvaMzamAM zreSTha evA arjuna ! A pramANe yajJa nahi karanArAone A lokamAM paNa siddhi thatI nathI eTale A lokamAM paNa te sukhI thatA nathI, te pachI paralokanI to vAta ja zI karavI? evaM bahuvidhA yazA vitatA brahmaNo mukhe / karmajAnviddhi tAnsarvAneva jJAtvA vimokSyase // 32 // yane vistAra vedamAMthI ja thavA pAmela che upara batAvelA (1) A sarva brahmarU5 che, (2) A sarva devatA5 che, (3) brahmArpaNadaSTie havana karavAmAM Ave che eTale ke huM je A havana karuM chuM te sarva brahmane ja pahece che evI bhAvanAthI thatA yo, (4) zrotrAdi IdrinA saMyamarU5 agnimAM havana karavuM te, (5) zabdAdi viSayonuM ikiyorUpa agnimAM havana karavuM te, (6) sarva iMdriyo, prANu ane tenAM karmo AtmasvarUpa che evA daDha nizcaya vaDe tevA prakAranA AtmarUpa agnimAM havana karavuM te, (7) keI paNa saMkalpanuM aMtaHkaraNamAMthI utthAna ja thavA nahi devArUpa saMyamanirUpa arthAta niHzeSabhAvanA abhyAsarUpa yajJa, (8) dravyaya, (9) tapayajJa, (10) yogayajJa, (11) svAdhyAya kivA svakarmAnuSThAnarUpa yajJa, (12) jJAnayajJa; evA A bAra yajJo tathA prANopAsanA paikI (13) prANano apAnamAM eTale usa vA pUraka tathA apAnane prANamAM eTale ni:zvAsa vA recaka ane te baMnene nirodha eTale kuMbhaka, A pramANe traNa prakArane prANAyAmarUpa thata yajJa ane (14) svAbhAvika prANe pAsanA arthAta sahajakuMbhaka, A be prakAranI upAsanA karanArA prANopAsako tema ja (5) dhAraNAbhyAsa; maLI kula para prakAranA je yano kahevAmAM AvelA che te; tathA te sivAyanA paNa bIjA aneka prakAranA yajJA brahmarUpa evA A brahmanA mukhamAM ja cAlu che, eTale AvA ghaNA prakAranA yajJo brahmadevanA mukhamAMthI nIkaLelA evA temAMthI ja vistArane pAmelA che; te sarvene ugama (udabhava) karmamAMthI ja thayela che, ema jANuM, AgaLa jaNAveluM ja che ke, yajJanI utpatti karmamAMthI ane karmanI utpatti brahmadevamAMthI ja thayelI hoI brahmadevanI utpatti akSara evA brahmavRkSAMka 1)mAMthI thayelI che, mATe vaTabIja athavA bIjAphara nyAyAnusAra A sarva brahma kiMvA AtmasvarUpa ja che, ema jANu. A rItanuM jJAna thayuM ke tuM tarata mukta thaIza (dehayajJane mATe prANAgnihotropaniSada juo). bheyAndravyamayAjAjvAnayajJaH parantapa / sarva karmAkhilaM pArtha lAne parisamApyate // 33 // sarvasane aMta jJAnayajJamAM ja thAya che, bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna! upara je aneka prakAranA yajJone vistAra kahevAmAM Avyo, te sarvamAM dravyamaya yajJa karatAM jJAnamaya yajJa ja vadhu zreSTha che; eTale je yajJamAM aneka prakAranI sAdhana sAmagrInI jarUra che te ya karatAM A sarva brahma che, evA daDha nizcaya vaDe brahavyatirikta aMtaHkaraNamAM bIjI kaI vRttinuM utthAna ja thavA nahi pAme evo yajJa ke je jJAnayajJa kahevAya che te ja zreSTha che; kAraNa ke, he pArtha! A tamAma yajJanI samApti vA aMta chevaTe te jJAnamAM ja thAya che. jema tamAma nadIone aMte to eka samudramAM ja thAya che tema u5yaMta sarva yAne samAveza ane te jJAnayajJamAM ja
Page #411
--------------------------------------------------------------------------
________________ 282 ] pra iva aSAnA mAna. [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 4/34 thAya che; sArAMza, sarva karmone aMta te nadIne samudramAM tema jJAnayajJamAM ja thAya che. jJAnanI zreSThatAnA saMbaMdhamAM brahmAe pote ja kaheluM zAmavarNana atre saMkSepamAM ApavAmAM Ave che. jJAna prApta thatAM sudhI satkarma zreSTha che. cuDAlA zikhidhvajane kahe cheH pUrvakALamAM koI eka divasa meM brahmadevane e vAta pUchI hatI ke, he mahArAja ! karma ane jJAna e baMnemAM mekSa thavAnuM je eka kAraNa hoya te Apa kRpA karIne kahe. mAre A prazna sAMbhaLIne brahmA bolyAH jJAna e ja mokSanuM mukhya kAraNa che. jJAna vaDe ja saMpUrNa duHkhane nAza thAya che evo anubhava che. satkarmo te svargAdi bhogenI prAptinA vidane mATe manuSyone zubha pravRtti karAvI kaI paNa jAtanA narakano anarthe mAM nahi rekatAM zubha kalyANamAM ja temanuM AyuSya pasAra thAya evA uddezathI kahevAmAM AvelAM che. he putra! jeomAM jJAnadRSTi uddabhavelI hotI nathI teo mATe A satkarma e AnaMdanuM mukhya sAdhana che; kemake ajJAnI manuSyo paNa duHkhane irachatA nathI, paraMtu strI, putra, saMpatti ityAdi aizvaryAne ja Icche che ane tenI prApti sakarmA vaDe ja thaI zake che. AthI pAmI kiMvA jarInAM vastra na maLe tyAM sudhI dhAbaLI (kAmaLA)ne tyAga koNa kare? e pramANe jyAM sudhI jJAna prApta thayuM nathI tyAMsudhI satakarma zreSTha che. ajJAnIonuM karma aneka vAsanAyukta hovAthI te tenI IcchA mujaba sukha duHkhAdi phaLa ApavA samartha hoya che, paNa jJAnIe te nirvAsana hovAthI temanuM karma phaLa ApavA samartha thatuM nathI. jema pANI nahi maLavAthI latAo phaLa ApI zakatI nathI tema jJAnInAM karmo paNa vAsanAno nAza thaI gayela hovAthI phaLa ApI zakatA nathI. prArabdharUpe mATe taiyAra thayelAM karmo paNa vAsanAno nAza thayelo hovAne lIdhe phakta laukika dRSTie dekhAva pUratAM ja hoya che, paraMtu vAstavika hotAM nathI. pUrva RtunAM cihno jema pAchaLanI Rtuo AvatAM ja nAza pAmI jAya che tema teonI vAsanAne sadaMtara nAza thayela hovAthI kamanuM phaLa paNa nAza pAmI jAya che. he putra! vaMyAnI vela jema svabhAve ja phaLa ApatI nathI tema vAsanA vagaranI kriyAo paNa svabhAve ja phaLarahita hoya che. jema je bALakanA manamAM bhayane lIdhe hAunI bhAvanA rahI gayelI hoya te ja hAune dekhe che, bIne dekhato nathI, tema duHkhanI bhAvanAvALo puru ja duHkhane dekhe che: bAkI tatvonI du:khanuM astitva kadI paNa che ja nahi. vikAsa pAmelI kAsaDA eTale vaMdhyAnI latAnI peThe jJAnInI kriyA AkAra vaDe jovAmAM AvatI hovA chatAM paNa jema phaLa ApI zakatI nathI, tema ajJAnadazAmAM jovAmAM AvatI ahaMkArAdi rUpe skarelI vAsanee tattvadaSTie jotAM te kadI che ja nahi, paraMtu kevaLa ajJAnane lIdhe jhAMjhavAnA jaLamAM samudranA jaLanI thanArI brAMtinI peThe te vAsanAo jANe ke sAcI ja na hoya evI dekhAya che eTaluM ja. A sarva brahmarUpa ja che. evI daDha bhAvanA vaDe ajJAnano nAza thaI jatA hovAne lIdhe jema anubhavIne jhAMjhavAmAM jaLanI brAMti thatI nathI tema jJAnInA cittamAM vAsanA kadI paNa tpanna thavA pAmatI nathI. samasta vAsanAono tyAga thaI javAthI jIva pharI vAra kadI paNa janma letA nathI, paraMtu jarAmaraNurahita evA brahmarUpa banI jAya che. jyAM sudhI cittamAM vAsanA rahe che tyAMsudhI ja mananuM astitva gaNAya che ane mana vAsanA vinAnuM thaI jAya che te pote jJAnapa ja che. Ama jJAna vaDe je potAnuM AtmasvarUpa oLakhavAmAM Ave to jIvane kadI punarjanma thato nathI. sapuruSanI sevA kema karatA nathI ? he rAjarSi! upara jaNAvyA pramANe jJAna e ja parama kalyANarUpa evA mokSanuM sAdhana che, ema je brahmAdika jevA moTA puruSo paNa kahe che; te pachI ajJAnInI peThe tame A tapane ja kema mekSanuM sAdhana mAnI beThA che ? he rAjarSi ! huM koNa chuM ? A saghaLuM dazya zI rIte utpanna thayuM? ane vaLI pAcho teno laya kayAM thAya che? te saMbaMdhe zA mATe vicAra karatA nathI? ajJAnInI peThe vicAra vinAnA thaI zA mATe dukha bhogavI rahyA che? he rAjana ! baMdha zI rIte thAya ? ane mokSa kevI rIte thAya ? evA prazno
Page #412
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) zraddhAvALA evA mane tuM kahe, kAraNa ke vargalakavALAo paNa- 1 283 pUchIne tenA uttaranI abhilASAtho paramAnaMdanA samudrarUpa parabrahmano aparokSa anubhava karanArA mahAtmAonAM carAnuM sevana zA mATe karatA nathI? kevaLa vrata, upavAsa ane zItANAdi sahana karI duHkhadAyaka evI kriyAo karatA rahI mithyA AyuSyano kSaya zA mATe karo che? ane zIlAnI aMdara rahelA kIDAnI peThe A parvatanI guphA viSe tame kema paDyA rahe che? AtmAnubhavI samadaSTivALA puruSone prazna karavAthI temanI sevA karavAthI ane teonA samAgamathI evI nibaMdha yukita maLI Ave che ke, je vaDe A saMsAra baMdhanamAMthI mukta thaI zakAya che; mATe tamo zarIrane mithyA kaSTa paDe evI A ceSTAone choDI daI kAI AtmAnubhavI mahAtmA gurunI sAthe rahI, je kALe je kaMI maLe tenuM sevana karatA rahe tathA e gurue batAvelA mArgamAM ja daDha rahI pachI joIe te A vananI guphAmAM sukhethI paDyA rahe( niH pU0 sa. 87, zlo- 15 thI 34). tadviddhi praNipAnena paripraznena sevayA / upadezyanti te jJAnaM jJAninastattvadarzinaH // 34 // AtmajJAna sapuruSa pAsethI prApta karI levuM joIe prathama batAveluM che ke, A carAcara dazya jALa kevaLa AtmavarUpa ja che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi ema sAkSAtkAra vaDe jANavuM te ja jJAna che; eTale tata, AtmA kiMvA brahmane aparokSAnava vaDe niHzaMka rIte anubhavavuM e ja kharuM jJAna kahevAya. te jJAnane upadeza jJAtAo eTale brahmaniSTha mahAtmA puruSone namrabhAve praNAma karavAthI, tattvajJAna saMbaMdhamAM vicAra karIne mananI tamAma zaMkAonuM prazno dvArA samAdhAna karAvI levAthI tathA sevA karI temanI prasannatA karavA thakI teo kare che. tAtparya ke, e jJAna to tuM tyAre ja prApta karI zakIza ke, namra bhAve teone praNipAta karI sarvabhAve temane zaraNe javAthI, prazna karavAthI eTale saMsArI viSayo saMbaMdhanA nahi paNa temAM vairAgya utpanna thayA bAda AtmasaMbaMdhamAM sAro vicAra karI pachI tattvasaMbaMdhamAM samAdhAna thatAM sudhI prazno karIne tathA temanI yogya zazraSA arthAta sevA karI teone prasanna karIne ja teonI pAsethI saMpAdana karI zakAya che, arthAta AtmaprAptine mATe mahAtmAono satsaMga e ja sauthI zreSTha evo upAya che. jeo haMmezane mATe brahmasvarUpamAM ja ramamANa thayelA che, brahma sivAya bIjuM kAMI dekhatA ja nathI evA aparakSAnubhavi mahApuruSone saMga e ja kharo satsaMga kahevAya. satsaMga zabda sata eTale AtmA tathA saMga, e be zabdo maLIne thayo che. tene artha AtmAnI sAthe ayabhAva karAvanAre saMga te satsaMga kahevAya. A prakAranA satsaMganI zreSThatAnA saMbaMdhamAM dareka zAstramAM ghaNAM varNane AvelAM che. te paikI zrIkRSNa bhagavAne bhAgavatamAM satsaMganA mahimA saMbaMdhe je vivecana karyuM che, tene saMkSepamAM sAra nIce pramANe che. satsaMganI vyAkhyA ane mahimA zrIkaNa kahe cheH he udava! saghaLA saMgane maTADanAra satsaMga vaDe AtmaravarUpa evA mane vaza karI zakAya che. A ga, dharma, vedAdhyayana, tapa, saMnyAsa, yajJa eTale ISTakarmo, vAva, kuvA, talAva Adi karavA5 pUrtakarmo; dakSiNA, vrata, vividha prakAranA devatAonA pUjana, maMtra, tIrtho, niyamo ke yamo ityAdi pachI satsaMganI barobarI karI zake evuM kaMI paNa sAdhana nathI. detyo, rAkSasa, mRge, pakSIo, nAgake, siho, gaMdha, cAraNa, yakSo, vidyAdhare tathA manuSyo; temAM paNa zo, strIo ane atizo, ke jeo raja ane tamoguNanA ravabhAvavALA hatA teo paNa kevaLa satsaMgathI ja mane pAmyA che. te uddhava ! vRtrAsura prahAda Adi de, vRSaparva, baLi, bANAsura, mayadAnava, vibhiSaNa, sugrIva, hanumAna, jAMbuvAna, gaje jaTAyu pakSI, tulAdhAra vaizya, dharmavyAdha, mujA, vrajanI gopIo, yajJa karanArA brAhmaNanI jIo ane
Page #413
--------------------------------------------------------------------------
________________ 284 ] ao ramatAM mArA prativena ne vana . [ siddhAntakAraDa bha0 gIa04/35 bIjA paNa keTalAka kevaLa satsaMgathI ja AtmasvarUpa evA mane pAmyA che. eoe kAMI vedAdhyayana karyuM na hatuM. upAsanA karI na hatI, vrata ke tapa paNa karyA na hatA; topaNa te badhA sata eTale AtmasvarUpa e je huM te mArA saMgathI ja AtmasvarUpa pAmelAM che. gopIo, gAya, vRkSo, mRga, nAga ane bIjA paNa keTalAka ati mUDha buddhivALA gaNAtA jIvo kevaLa satsaMgathI ja kRtArtha banelAM che; vRtrAsura Adikee to kadAca japata pAdi bIjAM kaI sAdhanono Azraya lIdho hoya paraMtu bicArI gepI ane gAyane mATe te bIjAM kAI sAdhano hatAM ja nahi. yoga, sAMkhya, dAna, vrata, tapa, yajJa, vyAkhyAna, vedAdhyayana ane saMnyAsa vagere mAgaeNdvArA game teTalA yatna kare te paNa huM ke je anirvacanIya evo AtmasvarUpa chuM teno pAra pAmI zakavo muzkela che, chatAM te kevaLa eka satsaMga vaDe ja pAmI zakAya che, mATe he uddhava! AtmasvarUpa evA mArA bhajanano prabhAva ja evo che ke, sarva bhAve mane arpaNa thanAra aMte mArA svarUpane ja pAme che; eTalA mATe tame tiraskRtimAM kahelAM vidhivA eTale zratiRtyAdi zAstramAM peyaprAptine mATe AjJArUpa je vA AvelAM che te vidhi kiMvA niHzeSa vAkane kahevAya; kAraNa ke, te padanI buniRtyAdi zAstramAM neti neti kahI anirvacanIyatA darzAvavAmAM AvelI che te; tathA Ama karavuM, Ama nahi karavuM ItyAdi prakAranAM niyamavAke, ane temAM batAveluM pravRttakama, nivRttakama, sAMbhaLavAnuM athavA sAMbhaLeluM ityAdi sarva choDI Ine bahu' ke je sarva prANIono advitIya evo eka AtmA chuM, mATe sarva jagata bhagavata evA mAru 35 che e bhAvathI niHzaMka thaI eka mAruM ja zaraNu le ane AtmasvarUpa evA mane prApta thaIne saMsAranA , saghaLA bhayathI chUTI jAo (bhAkaM0 11 a. 12 ka. 1 thI 15). duHkhanivRttinuM Adi kAraNa kayuM? kharuM jotAM te avicAre ja sarvane ghAta karela che. suvicAra vaDe ja svahita sAdhI zakAya che ane te prApta karavAne mATe aneka prakAre mAhAtamya sAMbhaLavuM e sauthI prathA upAya che e vAta kharI, paraMtu AmAM eka evo saMzaya utpanna thAya che ke, prathama A zravaNanI prApti kevI rIte thaI zake? tene mATe upAya zo che? ane je te anAyAse prApta thaze ema kahevAmAM Ave te evI rIte te mane Aja sudhI kema prApta thayuM nahi? vaLI mArA karatAM paNa jeo vadhAre dukhI che, je Dagale ane pagale AdhAta sahana karyo jAya che teone paNa zravaNurUpa sAdhana prApta thavAnuM kaI jagyAe jovAmAM AvatuM nathI, tenuM kAraNa zuM? A viSaya ane kRpA karIne samajAvo AvI rIte parazurAme dattAtreyane prazna pUchyuM. satsaMga vaDe ja kharuM kalyANa thaI zake che parazurAmano prazna sAMbhaLIne dayAnidhi dattAtreye AnaMdapUrvaka kahyuMH mekSanuM mULa kAraNa zuM che te huM tane kahuM chuM. brahmaniSTha evA AtmaparAyaNa saMtanI sAthe sahavAsa e ja eka sarva duHkhanivRttinuM AdikAraNa che; paramArtharUpI phaLanI prApti thavAne mATe satsaMga e ja mULa bIja che; tane mahAtmA saMvarta meLApa thavAthI ja mokSarUpI phaLa ApanArI A avasthA prApta thayelI che. tAtparya e che ke, saMtapuruSono sahavAsa sAdhavAthI sAcA sukhane mArga sAMpaDe che; satsaMga vinA kharuM kalyANa keI samaye koIne paNa thayuM che kharuM ke? vyavahAramAM paNa evo niyama che ke, manuSyane jevI saMgati prApta thAya tevuM ja tene phaLa maLe che (tripurArahasya vA datta parazurAma jJAnakhaMDa sa ) pajjAtvA na punahimevaM yAsyasi pANDava / yena bhutAnyazeSeNa tujhyasyAtmanya'tho mayi // 35 // mehanivRttinA upAya bhagavAna kahe cheH he ane ! A AtmajJAna te tattvane jANanArA apakSa sAkSAtkArI evA patyonA sahavAsa vaDe, temanI pAse namra bhAve jaI namaskArAdi dvArA athavA taravaviSayaka prazno
Page #414
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana] amRtattva(AtmA)ne ja icche che; A bIjo vara huM prArtha chuM. [285 karIne kivA sevA karIne, temane prasanna karavAthI ja prApta thaI zake che. jemanA upadeza vaDe pharIthI AvA prakArane moha kadI paNa thatuM nathI, eTaluM ja nahi paraMtu jJAna thavAthI samagra bhUtane tuM tArAmAM eTale prathama huM" rU5 (kSAMka 3)mAM tathA pachI mArAmAM eTale huM ke je anirvacanIya evo tata kivA Atmara5 (kakSAMka 1) chuM, temAM joIza. sarva bhUtane pAtAmAM ane pitAne mArAmAM joIza tAtparya e ke, sauthI prathama tattvavidda evA sadagurunuM niHzaMka thaI saMpUrNa zaraNa grahaNa karavuM tathA ati namratApUrvaka temanI pAsethI upara batAvela (1) namaskArAdi kivA (2) tattvaviSayaka prazno athavA (3) sevAdhArA sarvatra AtmA ja che, AtmA sivAya anya kAMI che ja nahi evA prakAranuM parokSa jJAna prApta karI levAthI duHkhadAyaka evA aneka prakAranA daita kiMvA bhedabhedonI je pratIti thAya che te sarvane vilaya thaI A samagra bhUte kevaLa "huM" rUpa ja che, eTale sarvabhUta mAtra potAne bahuM' "huM" ema je kahe che tenA upara tuM, tame ItyAdi Aropa karavA e sAva mithyA che; mATe satyavRttine Azraya karavAthI A sarva prathama huM rUpa che, ema nizcayapUrvaka tArI jANamAM Avaze. arthAt mama, mAruM, tAruM, tuM, te, A ityAdi bhinna bhinna aneka nAmarUpe thato tamAma vyavahAra miyA heI kharI rIte to te sarva "huM" 35 ja che, ema tArI najaramAM Avaze. jema suvaNuM eTale tenA upara aneka dAgInAono Aropa karavAmAM Ave che te vAstavika rIte to sAva mithyA ja che, kemake je temAMthI tenuM kADhI levAmAM Ave to aMte nAmarUpAdi vaDe bhAsatA dAgInAnuM astitva bilakala saMbhavatuM nathI. tema samasta bhUtamAtramAMthI huM evo bhAva je kADhI levAmAM Ave te mAruM, tAruM, tuM, te, A, mama vagere aneka nAmarUpo vaDe bhAsatA A jagatanuM aritatva raheluM ja nathI. eTale ke A sarva dazya DuM' (vRkSAMka 3) ja che ema tuM prathama nizcayathI jANI zakIza; bAda te "huM eTale keNu? evo vicAra tane prApta thaze, arthAta "hune ja tuM, tame, A, mAruM, tAruM ityAdi nAme vaDe saMbodhavAmAM AvatuM hatuM tenuM jJAna thaI e tamAma nAmarU pAdi mithyA che ema jyAre tane jaNAze tyAre A "huM" keNuM che? te jANavAnI tane irachA thaze. ane tema thatAM te jANI zakIza ke, A "huM"nuM mULa UgamasthAna te jyAM huM e bhAva che ja nahi evuM anirvacanIya tatva chekAraNa ke, jayAMthI "huM" "huM evI raphuraNa thAya che te tatva "hurUpa ja haze ema kahevuM yogya gaNAze nahi. jema lAkaDAM, cune, IMTa vagerethI para taiyAra thAya che te uparathI gharano banAvanAra athavA mAlika paNa lAkaDAM, ITa kivA yUnAno ja haze ema kahevuM agya che; kAraNa ke, te ghara banAvavAnA kAryamAM upayogI evA sarva sAmAnathI taddana alaga evo eTale ke jemAM A cUno, IMTa, lAkaDAM vagerene aMza paNa hotA nathI te te sarva karatAM taddana bhinna hoya che, tema jyAMthI huM", "hu" evI pUrti thAya che te tatva A "huthI taddana bhinna che arthAt temAM "hu'ne aMza paNa heI zake nahi tevA prakAranuM A "huM"nuM mULa svarUpa hevuM joIe, e paNa nizcita siddha thAya che. A tatvane jANavAne mATe vANa, mana kiMvA buddhi ityAdi sarva nirarthaka ja che; kemake vANI, mana, buddhine jANanAra te bahu che ane jyAMthI A "huM" utpanna thayo te pada to anirvacanIya evuM ja hovuM joIe, ema siddha thAya che. ajJAnIone samajAvavA mATe vyavahAramAM A padane ja AtmA, brahma, sata, cita, tata ityAdi nAmonI saMjJAo ApavAmAM AvelI che. te padanI prAptine mATe "huM" bhAvane vilaya karavo eja eka upAya hovAthI te anirvacanIya hAI anubhavanama che; vaLI te pada svataHsiha ja che; te upara ja A huM, tuM, te, A, mA, tAruM, ItyAdi aneka bhAvonA Aropa vivartAbhAve thayelAM che. mATe A sarvane tuM prathama paMkSiAMka 3)mAM ane te hune anirvacanIya AtmasvarUpa evA mArA (vamAM 1)mAM joze. sArAMza, AmAM bhagavAne arjunane ema kahyuM che ke, A sarva bhUtene huM arthAta pitAmAM eTale huM" 5(vRkSAMka 3)mAM ane te '(rakSAMka 3)eTale potAne mArAmAM arthAta A che te anirvacanIya e AtmasvarUpa lakSAMka 1)ja che, ema huM joI zakIza (rAzi). I It
Page #415
--------------------------------------------------------------------------
________________ 286] >> te prakAmi taru ne nirodha navinaH pragAnanA [siddhAntakADa bha0 gIe ba0 4/39 zani che jetha: sarve vAsanA sarva jJAnavenaiva pujinaM santariSyasi // 36 // jJAnarUpa vahANathI mahAna pApI paNa tare che he arjuna ! vizeSa zuM kahuM ? A jJAnarU5 vahANa vaDe game tevo mahAnamAM mahAna pApI hoya to te paNa pAparUpa mahAsAgaramAMthI sArI rIte tarI jaze, to pachI itaranI to vAta ja zI karavI? udeza e ke, game tevA mahAna pApIne paNa A jJAnarUpa vahANane Azraya prApta thAya che tene te pAparUpa mahAsAgaramAMthI tArI zake che, to pachI A te dharmayuddha che temAM A jJAnadaSTino Azraya karIne tAre hAthe game teTalo saMhAra thAya te paNa tane pApa lAgavAnI bhIti rAkhavAnuM zuM kAraNa che? arthAta A rIte jJAnano Azraya karIne huM bhAvane saMpUrNa rIte vilaya karI apakSa anubhava laI jIvanmukta banI tuM yuddha karIza te tethI tene kiMcitmAtra paNa pApa lAgaze nahi. yathaidhAsi samiddho'gnirbhasmasAtkurute'rjuna / zAnA daiffja amalakare tathA 27, jJAnAgnithI tamAma karmo bhasmIbhUta thAya che he arjuna! jema prajvalita thayelA agnimAM game teTalAM lAkaDAM nAMkhavAmAM Ave to paNa te sarvane bhasma karI nAkhe che tema upara jaNAvelA A jJAnarUpa agnimAM sarva karmo bhasmIbhUta thaI jAya che. tAtparya ke, A sarva dRzya vAstavika "huM(vRkSAMka 3) rUpa che tathA te "huM to AtmA (vRkSAMka 1)mAM kadI utpanna ja thayela nathI. evA prakAre jene pUrNa nizcaya thayeluM hoya che tenAM tamAma karmo paNa Atma25 ja banI jAya che, kemake tenA aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM kadI utthAna ja thavA pAmatuM nathI. AthI tenAM sarva karmo A jJAnarU5 agni vaDe bhasma thaI jAya che. ma hilAnena sadRzaM pavitramiha vidyate / tatsvayaM yogasamiddhaH kAlenAtmani vindati // 38 // jJAnanA jevuM pavitra bIjuM kAMI paNa nathI kharekhara, A lokamAM jJAnanI barAbarI karI zake evuM pavitra bIjI eka sAdhana nathI. te ravatasiha hovAthI A sarva AtmasvarU5 che, AtmA sivAya je bIjuM kAMI dekhAto nathI tene te potAmAM ja anAyAse prApta thAya che. tAtparya ke, A jagatarUpa dayabrAMtine TALavAne mATe keI paNa kAyika, vAcika yA mAnasika kriyAo upayogI nathI, tema ja tapa, yajJa, dAna, vrata Adi koI paNu kAmamAM Ave ema nathI. paraMtu aha vilaya karI pote pitAmAM arthAta anirvacanIya evA svarUpamAM vizrAMti levI e sivAya tene javAne mATe bIjuM koI paNa sAdhana vA pramANa upayogI nathI. e svarUpavizrAMti sabhaMgatithI tathA tattvazAstronA abhyAsamAM tatpara rahevAthI ja meLavI zakAya che. A mohajALarUpa ajJAnane dUra karavAmAM bIjI koI paNa kriyAo kAma AvatI nathI, paraMtu phakta eka nAna ja kAmamAM Ave che. jJAna vagara game teTalAM tIrtha, bato, dAna, japa kiMvA tapa Adi karavAmAM Ave te paNa tethI mukti thaI zakatI nathI. jema arIsA mathenAM pratibiMbo arIsApa che, te thakI jarA paNa bhinna hatAM nathI chatAM bhijA heya ema dekhAya che, tema A Atmazya evuM svataHsiha jJAna ja abhinna hovA chatAM bhinna bhinna AkAre pratIta thatu keya ema anubhavavAmAM
Page #416
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAna ] he nacikatA! tane spaSTa ne nizcita karuM chuM te sAMbhaLAMne e svarganA agnine tuM jANu. [ 283 Ave che. TUMkamAM jJAna eTale ja anirvacanIya evo AtmA te pachI jagatamAM AtmasvarUpa evA jJAna karatAM pavitra bIjuM zuM heI zake? ane bIjuM che ema kahevuM e paNa vAstavika jJAna vagara kevI rIte saMbhave? A bhinna bhinna rUpe pratIta thayeluM je kAMi bhAse che te paNa vAstavika anirvacanIya evuM jJAna ja che. vastutaH te jJAnaprAptine mATe sAdhanano kAMIpaNa upaga nathI. e to svasiddha ja che. jo te vAnuM hoya te pachI te jJAna ja zAnuM ? vaLI jJAna vagara te prApta che kivA nathI ema paNuM kANuM jANI zake? jJAna to kadI prApta thatuM haze kharuM ke jenuM nityaprati bhAna thAya che, je sarva bhAvanA paNa Azraya35 che ane nitya bhAsamAna thanAra eTale svataHsiddha evA A jJAnanI prAptine mATe upAya te vaLI ze karavAno rahyo? udeza e ke, sarva carAcaranA AdhAra tathA dareka vedha eTale jANI zakAya evA padArthonA AdhArabhUta; kALa, deza ane kriyAnI maryAdA paNa jenA adhAre ja astitva dharAvI zake che evA A vayajJAnanI prApti bIje kayAMthI thavAnI ? tathA bIjuM kAI sthaLa che evI siddhatA paNa tenA Ara vagara zI rIte thavAnI ? tAtparya e ke, zrIbhagavAne prathama vakhatovakhata kaheluM che ke, A ati uttama evuM jJAna jyAre tane satsaMga dvArA prApta thaze tyAre A sarva bhUtamAtra tuM tArAmAM eTale vamarUpa" evA aha ( vRkSAMka 3) mAM joze, tathA A rIte sarvatra "hu' rUpanI pUrNabhAvanA thayA bAda te "huM" eTale anirvacanIya ane AtmA (vRkSAMka 1) che. evuM bhAna tane thaze, Ama kevaLa huM anirvacanIya evo AtmavirU5 chuM e nizcaya tho tenuM nAma parokSajJAna tathA tevo nizcaya thayA bAda jyAre sAkSAtkAra thaI pUrNAvasthAnI prApti thAya che, tevA anubhavasiddha jJAnane aparokSajJAna kahe che. Ane krame zAstramAM jJAna ane vijJAna evI saMjJAo paNa che. A jJAna huM eTale A DuM (rakSAMka 3)no nahi, paraMtu kevaLa jyAM A huM ne vilaya thAya e anirvacanIya AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) che, e pramANe pote potAmAM ja yoga saMsiddha arthAta A sarva saha bahu AtmarUpa ja che evA prakAranA daDha nizcaya vaDe yamanI siddhatA kara. eTale ke aMtaHkaraNamAM Atmatirita bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA na pAme, e prakAranA yoganI siddhatA vaDe keTalAka kALe abhyAsa pUrNa thaI aikyatA sadhAI saMpUrNa tAdAo thatAM sudhI eTale parokSajJAnamAMthI anubhavasiddha evuM aparokSajJAna kivA AtmasAkSAtkAra thatAM sudhI huM AtmasvarUpa chuM evA prakAranA abhyAsa pote pitAmAM ja tenI prApti karI zake che. aAvA ramase zAne saravara sannivaH | 'zAnaM lAyA parAM zAtimacireNAdhigacchati // 39 // zraddhAvAnane ja jJAna tathA zAMti prApta thAya che atyaMta nirmaLa ane pavitra evA A jJAnanI prApita te je zraddhAvAna puruSa idranuM saMyamana karI kevaLa tata' eTale AtmAmAM ja tanmaya banI rahele heya che tene ja thaI zake che. tathA jJAna prApta thAya eTale turata ja te parama zAMtine prApta thaI zake che. uddeza e ke, aneka janmanAM puNya vaDe AtmadevatA upara bhakita utpanna thAya che. tenI dIrdhakALa ArAdhanA thavAthI tenI kRpA vaDe viSayo tarapha vairAgya upajI Atmapada meLavavAnI tIva jijJAsA utpanna thAya che. Ama viSayo tarapha vairAgya thavAthI paramapada prApta karavAnI utkaMThA thAya che ane manamAM tenI tIvra uThA thavAthI tene zraddhA utpanna thAya che; eTale Atmapada e ja ekameva puruSArthanuM aMtima dhyeya che, evA prakAranI daDha zraddhA aMtaHkaraNamAM utpanna thAya che: tevI zraddhA utpanna thavAthI AgaLa upara samaya AvatAM tene sadaguruno meLApa thAya che. namratApUrvaka praNAma, tAva viSayaka pro tathA sevA AdithI temane prasanna karI levAthI temanA upadeza vaDe advaita evA paramapadanuM jJAna prApta thaI zake che. te jJAna paNa vAstavika pakSa hoya che, eTale ke A atipada amuka jAtanuM ja che, eTalI ja eka bhAvanA te vakhate mumukSanA aMtaHkaraNamAM utpanna thAya che; pachI sAdhakane te advaita AtmasvarUpane
Page #417
--------------------------------------------------------------------------
________________ 88 ] anantaleokAptimatho pratiSThAM - [ siddhAntakASTha bha. gI0 0 441 sad vicAra karavA paDe che. jJAna e teA pAte svataHddhi che, tene jJeyabhAva che ja nahi; atyaMta te kadI paNa dRsyAdi dvaitarUpe thaI zakatuM ja nathI, paraMtu kevaLa avinAzI, vANI, mana ane zruddhithI pazu ageAcara che, e rItane je aMta:karaNamAM kheAdha thavA te samyakU jJAna kahevAya che. A samyak jJAnanI prApti thayA bAda sArAsAra viveka karI A sa AtmaravarUpa ja che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, eveA dRDha nizcaya karavA paDe che. jema kALiyA peAtAnA ja meADhAmAMthI lALa kADhIne bahAra meATI jALIe racI temAM lIlA karI tanmaya banI jAya che ane ramata pUrNu thaye vaLI pAche tene khAI jaI peAtAmAM ja sameTI le che, tema A Izvara paNa pAte pAtAmAM ane petA vaDe A carAcara dRzya ekarasa evA AtmasvarUpa hevA chatAM paNa jANe dazyAdi anaMta AkArA vaDe juduM juduM DAya tevA bhAsa karI batAve che. AtmaprApti e ja eka dhyeya che vAstavika tA A saM anicanIya evA eka AtmA vinA bIjuM kAMI paNa che ja nahiM eNvA advaita tattvanA prathama nizcaya karavA paDe che, ane te dRDha nizcaya thayA bAda tenu satatanididhyAsana karavuM paDe che. A rIte dI prayatna ane baLAtkArathI jyAre citta tadAkAra thAya che tyAre manane saMpUrNa nirAdha thaI nirvikalpanA prApta thAya che, ane Ama thavAthI te anicanIya tattva e ja hu" chuM evA prakAranI tenA upara vikalpa bhAvanA vaDe punaH tenuM nididhyAsana karavu paDe che, A rIte nididhyAsatanI pUrNutA thAya eTale A sasAranA kAraNarUpa je ajJAna te samULa naSTa thAya che ane te sthiti svataHsiddha thaI jAya che. eTale kAI paNa prayatna vinA svAbhAvika rIte ja 'huM' AtmA chuM, evI dRDhatA thAya che. A prakAranI paripakavatA thaI saheja samAdhi prApta thatAM ja advaitapadanA sAkSAtkAra thaI te kRtakRtya bate che. A rItanA AtmaprAptine krama hovAthI zrIkRSNu bhagavAne atre arjunane kaheluM che ke, evA prakAranI niHsazaya rIte jene pUNu zraddhA thayelI che tevA AtmanizcayALA aMte pradriyasaMyamI, prakriyA ane tenA viSayAnI vRttinuM ataHkaraNumAM kadI utthAna ja thavA detA nathI ane thAya teA te AtmasvarUpa che evA prakAranI pratikRttithI tene turata dAkhI de che. A rItanA iMdriyAnA sayamarUpa abhyAsamAM tatpara rahenAra jiteMdriya puruSa ja jJAna prApta karI zake che ane jJAna prApta thatAM ja zAMtinA parama sthAna evA nirvANu padanI prApti tene sahejamAM thAya che. azazvA'bhradhAna'zca sa ~zayAtmA vinazyati / mAya' lo'oko'sti na pa'ro na sukhaM sana'za'yamA'naH // 40 // sazayAtmA vinAzane pAme che jene A prakAranuM jJAna kivA zraddhA paNa nathI evA saMzayavipayayamAM ja nimagna eTale je 'taHkaraNamAM aneka prakAranA tarkI athavA kutau ja karyo kare che tevA saMzayAtmA arthAt zaMkAkuza kAvALA manuSya vinAzane ja pAme che; te A lekamAM paNa sukha meLavI zakatA nathI tema paralokamAM paNa sukhI thatA nathI. tAtpa ke je manuSya aMtaHkaraNamAM prakriyAnA viSayAnuM utthAna thatuM hovA chatAM pazu tene nahi dAkhatAM ane prakAranI zakAkuzaMkAo karI saMkalpanI pachavADe ja paDelA hoya che, eTale savikahapAne upara jaNAvelI yAganI paddhati eTale ke vRttinuM utthAna thatAM ja te AtmasvarUpa che evA prakAranI prativrutti vaDe dAkhI nahi detA taHkaraNamAM aneka sphuraNAone uThavA detA rahe che, tevA aneka prakAranA sakalpe kA sazamAthI grasta thayelle manuSya tA avazya vinAzane ja pAme che; tevA saMzayI A leAkramAM paNa kadI sukha athavA zAMti prApta karI zakatA nathI, teA pachI parAkramAM tA AMti athavA sukha kevI rIte meLavI zake ? mA saMbadhamAM zAstramAM paNa nIce pramANenA niNUya che;
Page #418
--------------------------------------------------------------------------
________________ - - - gItAdahana ] e svargaleka ja yajJAdi vaDe meLavavA yogya hoI te ja - [ ra89 zraddhArahita puruSane karele upadeza nAme che zikhidhvaja kahe che ke, he devaputra ! Aje ghaNe kALe Ape mane bodha Apyo che. huM Aja sudhI kevaLa ajJAnane lIdhe sajajanone saMga tarapha lakSa nahi ApatAM A vanamAM AvIne rahyo chuM. mArAM sarva pApo kSInuM thaI gayAM che ema huM mAnuM chuM, kema ke Apa ja aDI padhArI mane bodha Apo cho he suMdara mukhavALA de putra! Apa ja mArA guru, kitA ane mitra che. huM Apane ziSya thaI ApanA cara mAM namaskAra karuM chuM. mArA upara Apa kRpA karo ane je jAga thI karI saMsAracakramA parI kadI zo karavo paDatuM nathI. je vaDe parama sukha ane zAMta pApta thAya che, evuM je jJAA Apa jANe che te uttama pagAnA brahmajJAnane mane have tuta upadeza karo. ghaDAnA tathA vastrAdinA AkAre je judA judA zAna vaDe bhAsamAna thAya che tene paNa ekarUpe jAgunA sarvathI zreSTha evuM kahyuM jJAna che ke, jeryA A saMsArasAgara tarI ja vAya ? devaputra kahe che ke, he rAjarSi ! zraddhAraDita purUne kara upade ThA pAsa karelA kAgaDAnA avAjanI pi tadana nakAmo che; mATe tema thAya evuM haze te huM te gupta rahasya tane kadApi koza nahi, paraMtu je zraddhA vaDe mArA vAkAne grahanuM karaze arthAta mArA upara daDha zraddhA haze to ja tame pUcho cho te jJAna je pakAranuM ane jevI rIte prApta thaI zake che te sarve huM tane kahIza. je manuSya zraddhA vagarane hoI kevaLa vinoda karavA mATe ja prazno pUche che, paraMtu vaktAe kaDalAM vacanone haga karato nathI, e che manuSyonI pAse kahevAmAM AvatAM vacano jema aMdhArAmAM AMkha phADI phADIne jovAmAM Ave to paNa te sAva nakAmuM che tema te upadeza paNa niSphaLa nIvaDe che, mATe zraddhADIne puruSane kadI paNa bodha Apavo joIe nahi. avaLe rAha batAvanArane thato nAza zikhidhvaja bolyoH Apa mane je kaheze te huM kRtimAM kahe che vidhivAkya eTale AnI peThe kaI paNa jAtane manamAM kuka nahi karatA takALa saMpUrNa zraddhAthI aDaga karIza. A mAruM kathana taddana satya che, ema Apa nizcayathI samajane. devaputra kahe cheH jema patAnuM kaheluM vAkaya sAcuM che kiyA khoTuM che, e kutarka karyA vinA pariNAme hitarUpa samajIne mAtra AjJA tarIke ja mAnavAmAM Ave che, tema A mArAM vacanane paNa teno hetu viSenuM prayojana na zodhatAM eTale kuzaMkA nahi karatAM hitabuddhithI eka AjJA tarIke samajI kAnane sukha ApanArA gAyananI peThe zraddhAthI zravaNa karo ane te sAMbhaLyA pachI paNa mAruM kalyANa ja thayuM che evI da bhAvanA rAkho; kAraNa ke, jitAsu tathA zraddhAvAna puruSane je manuSya Udhe raste dere che athavA daMbhathI avaLo rAha batAve che te pite ja sarva rIte naSTa thAya che, ema jANavuM; mATe zraddhAvAna puruSane kadI paNa asatya vacane kahetAM nahi. jenI buddhi maMda hoya tene lAge kALe baMdha thAya che tathA tIvra buddhimAnane tatkALa jJAnI prApti thAya che, paNa zaMkAkuzaMkA karanAro te aMte vinAzane ja pAme che, ema nizcayathI samajo (0 ni pU. sa. 87, 35 thI46). yogasa yastakarmANaM jJAnasaJcchinnasazayam / AtmavantaM na karmANi nibadhnanti dhanaJjaya // 1 // AtmAmAM rata thayelA puruSane karmo baMdhanakartA nathI bhagavAna AgaLa kahe che he dhanaMjaya! upara jaNAvyA mujaba A sAM AtmasvarUpa che, tethI 6 kAMI che ja nahi, e prakArane je nu navu nizcaya thayelo che ane te nizaMka jJAnathI jenA tamAma saMzayo chedAI gayA che tathA je yoga eTale nisaMzaya thaI nityaprati A AtmavarU5 che evo abhyAsa kare che, tema ja eka nizcaya ane dara zraddhAthI talavAranI dhAranI jema e ja eka beyane najara sAme rAkhI aMtaHkaraNamAM bIjI koI vatana uthAna thavA na pAme evA prakAranI sAvadhAnatA rAkhI nitya AtmAmAM
Page #419
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra00] vi iaota nijitaM purAvAn II 8. [ siddhAntakANaka bha0 gIava pa/2 ramamANa thayela che, te AtmajJAnI pura game teTalAM karmo karate heya chatAM paNa te tene kiMcitmAtra paNa baMdhana karI zakatAM nathI. tasmAdazAsara ta hutsthaM nAsinA''smanaH / chitvanaM sazaya yogamAtiSThAttinu bhArata // 42 // saMzo choDI daI yuddha mATe UTha tasmAta, he bhArata ! hadayamAM ajJAna vaDe upaja thanArA A saMzayane upara jaNAvyA pramANe AbharavApunA jJAnarUpI talavAra vaDe chedI nAkhIne mAM sarva abharavarUpa che evA prakAranA daDha nizcayapa yogano Azraya kara. udeza e ke, aMtaHkara gumAM aneka prakAranA saMzo ke saMda95vika utpanna thavA e ajJAnatAnuM lakSaNa che tene A sarva AtmasvarUpa che e prakAranA pUrNa zradAyukta jJAna vaDe cheda karI tadana nisaMzaya banI jA. Ama eka AmAM ja sarvatra para rIte vyApele che, evA prakAranA da nizcaya vaDe taddana niHzaMka banyA bAda abhyAsane lIdhe aMtaHkaraNamAM je je vRttanuM utthAna thAya che, te thatAMnI sAthe tarata ja te sarva AtmasvarUpa che, e mujabanI prativRtti vaDe tene tatakALa dAbI devArUpa yogano Azraya kara tathA have UTha ane yuddha kara. arthAta yuddha karavA mATe prabho thaI jA. ' adhyAya 5 bharjuna uvAcasanyAma karmaNAM kRSNa punaryoga va zasasi / pacche etayorakaM tanme hi sunizcitam // 1 // karma choDavAM ke karavAM te paikI game te eka kahe arjuna zrIkRSNa bhagavAnane kahe che ke, he prabho ! Apa eka bAjue karmanA saMnyAsane vakhANe che ane bIjI bAja yogane te e be paikI game te eka kaDA. tAtparya ke, Apa eka bAju karmasaMnyAsa eTale A hu" nathI, A "huM" nathI, AbhAmAM ""nA karI utpatti ja thayelI nathI, temAM dakti leza paNa nathI. e A prakAranA abhyAsane vakhANe che to bIjI bAju e "A che," "te huM che," "sarva AtmarU5 evA 35 che," eka prakAranA sarvAtmabhAvarUpa karmaveganI prazaMsA karI rahyA che, te te bemAMthI jemAM mAre nizcita zreya hoya tevuM game te eka ja kahe; bhagavana! Ape zAstrIya daSTie yogya evuM vivecana karIne mane saMnyAsaga eTale karma nahi karavArUpa vega arthAta A "huM" nathI, A "huM" nathI. e mujaba niHzeSabhAvano vA layane abhyAsakrama (abhyAsa mATe upAsanAkAMDa kiraNAMza 22 pAna 57 tathA adhyAya 2, pAna 167 thI 169 juo), tathA kamaMga eTale A, huM, tuM, te patyAdi bhAsatuM sarva caracara dazya AtmA kiMvA brahma ja che brahma vinA bIjuM kAMI paNa che ja nahi. evA prakAre sarvAtmabhAvane ma, ema baMne kamane samajAvyA. paraMtu A bemAMthI mAre mATe A samaye kayA mArganuM avalaMbana karavuM kalyANakArI hAI yogya che, te nizcayAtmaka evuM game te eka kaDA; ke, jethI tenuM avala bana karavuM mAre mATe ThIka thAya.
Page #420
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAAhana ] A lAkamAMnA carAcara bhUtAnuM rakSaNu karIne rahese che ema tuM jANu. zrImAthAsuthAya-- [ ra1 sa ~vyAsa' karma'yozca vi'dheya'sau / ga tayostu kamakhAkayogo viziSyate // 2 // sanyAsa kAne kahaveA ? upara mujaba arjunanA prazna sAMbhaLIne zrIkRSNa bhagavAne kahyuM ke, "huM ana! huM kAMI tane atre zAstranu pAMDiya kahevA chatA natha, paraMtu tattvajJAnanA abhyAsata ma Te eTale ke manuSyane kalyANakArI ja dhyeyanI prapti thavAne mATe A e ja a1ima mArgo che, je tane kaDavAmAM AvelA che; have te be paikI kayA mArga tane anukULa che tenA nizcaya vAstavika rIte teA tAre jAte ja karavA joIe, kemake keTalAkane nyAsa eTale A "huM" nathI, A "huM" nathI, e prakAraneA niHzeSabhAvane abhyAsakrama anukULa lAge che; tathA keTalAkane huM, tuM. a!, mAru idu jIvA juA aneka AkAra ane nAmarU Adi vaDuM bhAsatI A tamAma dRzyajALa AtmasvarU che ane AtmA eTale huM pAte ja chuM, e rIte jANyuM te sarvAtmabhAvarUpa krama yeAganA abhyAsakrama anukULa jaNAya che; chatAM tuM mane pUche che te huM tane kahuM chuM ke kramanA sanyAsa eTale "A huM nathI", " huM nathI," ema karatAM karatAM huM bhAvane-pa.laya karI nAMkhave teniHzeSabhAvanA abhyAsane ka sanyAsa kahe che. kAMI kAI A kamasanyAsanA a yAga kare che ane tenA sabaMdha khAla tyAganI sAthe lagADe che, paraMtu saMnyAya ane tyAga e bane ne ke sarakhA mana lAge che kharA, chatAM sanyAsa e zabda atima dhyeyarUpa AtmaprApti mATenI chevaTanI yuktirUpa je niHzeSabhAva, tenA abhyAsakramane mATe lAgu paDe che tayA te dhyeya prApta karavAne maTe vyavahAra (kavA varNAzramati dharmanI dRSTie temAM pratikULatA utpanna karanArI vastuo atha / / pratikULa prasa Mge mAMthI dUra rahevu tene tyAga kahe vA sAdhAraNu rIte vyavahAramAM pracalita artha che; paraMtu teneA vAstavika artha tA evA che ke, kAmyakarmonA tyAgane sanyAsa kahe che tathA kramanAM kaLAnA tyAgane tyAga kare che (dhu mATe a0 18 zloka. 2 thI 17 juo). paramA dRSTie tA tyAga ane saMnyAsa e bane vAstavika rIte eka ja arthanA che, chatAM vyavahAramAM abhyAsanI dRSTie temAM je e sukSma bheDhA paDe che te kahu chuM. sanyAsa:zrama kema kahyo? jene mATe mAruM' mAruM' ema vyavahAramAM kahe...mAM Ave che te sarvane " A huM nathI" "A DuM nathI" e rIte tya ga karatAM karatAM chevaTe hu" bhAvatA papyu te sakSA sahu vilaya karI zeSa rahena ra aniva canIya evA paramAmAM sthita thavAne maTe je niroSabha vanA abhyAsakrama che tete ka sanyAsa karyu che; tathA huM ane A sarva mamAdi dRzya AtmasvarUpa che, e / prakAranA je kharvAtmabhAvatA abhyAsakrama che tene katyAga kare che, ema samaLe; AthI jyAre vyahara karIne manuSya ta / kAMTALA ya che temAM te kadI sukhayAti meLavI zakatA nathI. A mAge sukhazAMti maLaze ema samajIne te tenI paDApaDI haMmeza cAlu haiya che, paraMtu te dhyeyanI prApti AtmajJA vagara bI ta kAI paNa sAdhanavI thatI kI paga zakya na hevAthI sa.cI sukhazati prApta karI ApanArA Amanu rUpa aMtima dhyeyanI prAptine mATe te mA mAM aDacaNa utpanna karanArA vyAvahArika sAdhanAno, Azramaddi dharmedrArA bAhya tyAga karI saMnyAsI thavA mATe vyavahAramAnI varNAzrama,ddhi dRSTinA Azraya lai zAstramAM kahevAmAM AveluM che tenA uddeza phakta eTalA ja che ke vAstavika rIte AtmA te! kAI paNa avasthA, kArya parRdeza ane kArDa par kALamA haMmezane mATe prApta ja che, e vAta dIvA jevI taddana spaSTa kaM; chatAM te prApti vyavahAra camAM rahIne Ajasu ii thaI zakI nathI; mATe have vyavahAramAM rahI AtmaprAptinI vAta karavI e tevaLa viyAnI lAlayamAM sapaDAI
Page #421
--------------------------------------------------------------------------
________________ 29ra ] lokAdimagni tamuvAca [ siddhAnakArDa bha0 gIatra para pazutulya vyavahAra karavAnI tArA aMtaranI manovAMchanA kivA manIvAnuM ja hotaka hevAthI dAMbhikatA ja gaNAya; kAraNe ke, varSo thayA A vyavahAramArganuM eTale gRhasthI jIvananuM avalaMbana karavA chatAM paNa te mArgadvArA AjasudhI AtmaprApta thaI zakI nathI; mATe A gRhasthAzramamAM rahIne AtmaprApti karavAne mATe tuM nAlAyaka pusvAra thayo che, eTalA mATe have e mArgane meha choDI yeyaprAptimAM vikSeparUpa nIvaDanArAM ane mehamAM phasAvanArAM A sarva gRhasthAzramocita bAhya vyavahArasAdhanano tyAga karIne sanyAsI banavAne mATe saMnyAsAzramanI vyavasthA zAstromAM kahevAmAM AvelI che. paraMtu je kaI vyavahAramAM rahIne AtmaprAptirU5 dhyeyanI prApti karI batAve te tene mATe A varNa ane AzramAdi baMdhanenA pAlananI jarUra rahetI nathI; kAraNa ke, Atmapraptine mATe vyavahAraprapaMca bAdha karI zake ema nathI. je aMtarathI sAce saMnyAsa thAya te manuSya takALa beyanI prApti karI zake che. paNa tevo saMnyAsa to AtmAnA aparokSAnubhava vinA zakaya nathI, tema chatAM jo koI vyavahAramAM rahIne AtmaprAptirU5 beyanI prApti karI nahi batAve che tevAone mATe prathama naDatara rUpa evAM A bAhya vyavahAra sAdhanAne saMnyAsa karI bAda AMtarasaMnyAsa kare, e rIte kramasaMnyAsa dvArA dhyeyanA mArge laI javAne mATe varNAzramAdi yoga evA vyavahArU mArganI vyavasthA zAstramAM kahelI che. A mujaba bAhya saMnyAsano uddeza paNu AtmaprApti mATe naDatI sa upAdhione ukeda kare e ja eka che, ema nizcita siddha thAya che. Ama bAhya tyAga e to tyAganI vyAkhyAno AraMbha hoI tyArabAda krame krame AMtaryAga ane tatpazcAta tatvanA abhyAsanI yukti paikI A "huM" nathI, evA prakAre aMte "huM" paNano paNa tenA sAkSI sahita pratyakSa vilaya karI anubhava levo, e sarvathI zreSTha prakArane saMnyAsa che, A pramANe sthaLa sUmano bAhya ane aMtara baMne rIte krame krame yAga karI tevo tyAga siddha thayA pachI chevaTe huM chuM evI bhAvanAno 5 sAkSo saha tyAga thavo e ja kharo ane zreSTha prakArane saMnyAsa che, e zAstramAM nizcaya che.. karma saMnyAsa eTale zuM ? A rIte tyAganI vyAkhyAnI vyApakatAne vicAra karavA thakI ApaNe saMnyAsanuM sAcuM rahasya jANI zakayA, have karmaphaLatyAga kayAM lAgu pADavo tene vicAra karIzuM; ane teTalA mATe kALa, deza, kriyA tathA vyaktinI buddhipraDatA vagere saMjogone dhyAnamAM levAnI khAsa AvazyakatA hoya che. jema kejadArI guno heya tyAM divAnI kAyadAnI kalama lAgu pADI zakAya nahi ane tema karavuM e mUDhatA athavA ajJAnatArUpa ja lekhAze; tevI sthiti deza, kALa, kriyA, prasaMga tathA vyaktitvane vicAra karyA vagara saMnyAsano artha karanAranI thAya to temAM khAsa kAMI navAI jevuM gaNAze nahi. are ! juo ke zrIkRSNa bhagavAne arjuna ane uddhava e baMnene upadeza kare che, paraMtu baMnenA prasaMgono tathA vyakitatvano vicAra karIne uddhavane varNAzramocita dharmo samajAvIne prathama bAhya sanyAsa karavAnuM jaNAvyuM che. tuM have A sarva bhUmine choDI daI zrIbadarIkAzrame jA ane tyAM jaI tane kahevAmAM AvelA AtmadharmanA vicArarUpa tapano Azraya kara, evI rItano upadeza tene ApavAmAM Avela che. Ama uddhavane tenI yogyata nurUpa prathama bAhya saMnyAsa ane pachI AMtarasaMnyAsa, ema kramasaMnyAsano mArga batAvela che tathA arjunane te tuM yuddha kara, yuddha kara, ema vAraMvAra kahevAmAM AveluM che, paraMtu te yuddha, karmasaMnyANa kiMvA kamaMga e be paikI game te mANanuM avalaMbana karIne kara ema kaheluM che, ema paTa rIte jaJAI Ave che; arthata arjunane mATe karmasaMnyAsarUpa bAhya tyAga nahi jagubhavatA karmayAgarUpa ArityAga ke je tyAga nI ati ucca kakSA hAI karmayAgarUpa tyAga kahevAya che; evA sarvAtmabhAvanuM ja avalaMbana karavA jaNAveluM che. kAraNa ke arjune taddana nirabhimAnatA vaDe bhagavAnanI saMpUrNa zaraNugati svIkArI kartavya akartavyane viveka tathA sAce rasto jANuvAnI potAnI atyaMta utkaMThA batAvI hatI, vaLI e samaya paNa ghaNe ja kaTokaTInA hatA vagere bAbatono vicAra karIne prasaMgane ucita evo upadeza bhagavAne tene Ape che. A rIte atyAra sudhInA vivecana uparathI ApaNe niHzeSarUpe saMnyAsa tathA sarvAtmabhAvarUpa maLatyAga eTale zuM, tene kema jANI
Page #422
--------------------------------------------------------------------------
________________ - * gItAhana] A lokanA adi e amitA sarUpane te (yama) ka lAgyo. ra93 zakyA. A saMbaMdhe zAstramAM paNa spaSTa ullekha che. teno vicAra karatAM pahelAM paNa kamaMga eTale zuM? te jANavAnI AvazyakatA che. karmasaMnyAsa ane kogamAM bhinnatA che? uparanA vivecana uparathI sUma daSTie vicAra karanArA buddhimAne te spaSTa rIte jANI zakaze ke A karmasaMnyAsa ane karmayoga e baMnemAM kevaLa nAmamAtranA bheda vinA bIju kAMI ja nathI. udAharaNane mATe pANI ane tenAM mA, phINa, parapeTa vagere vyo. kharI rIte to A sarva pAmI ja che; phINa, parapoTA, mAM vagere te kevaLa nAmamAtra heI sAva mithyA che, paraMtu ajJAnIo ke jeone pANInuM sAcuM jJAna hetuM nathI tevAone sAcuM jJAna thatAM sudhI samajAvavA mATe A be yuktione Azraya karavo paDe che. (1) pANI eTale jyAM phINa, parapoTA kiMvA mA vagere kAI nathI te, arthAta phINa, parapoTA, mojA datyAdi nAmarUpAdine nirAsa karatAM karatAM chevaTe pANIne pANI kahevAnI paNa jarUra rahetI nathI; kAraNa pANI pite pitAne huM pANI chuM ema kadI kahetuM nathI. manuSkA paNa nityaprata vyavahAra karatI vakhate potAne huM manuSya chuM ema kAMI kahetA nathI. A rIte parapoTA, phINa, majA ityAdi bhAvono tyAga karIne chevaTe rahe te ja pANI te pote to svataHsiddha ja che, tene pANI kahevAnuM kAma paNuM projana rahetuM nathI; e mujaba pANInuM sAcuM svarUpa jANavuM te prathama yukti kahevAya; ane (2) phINa eTale 5 NI che, parapoTA eTale pANI che, taraMga eTale pANI ja che, e rIte dareka nAmarUpAdine te pANI che evA eka ja bhAvamAM sthiti karavuM te bIjI yukti che. A daSTAMta pramANe (1) A sarve huM, tuM, te, A datyAdi aneka nAmarUpada vaDe pratIta thavA bhAsamAne thatI jagatAdi dayALa(sAMka 3 thI 15 ; eTale jene huM, huM athavA mAruM, mAruM ema kahevAmAM Ave che te tamAmane A "huM" nathI, A "huM" nathI, e rIte nirAsa karatAM karatAM chevaTe "huM" evA bhAvano paNa vilaya karI zeSa raDe te ja anirvacIya evuM paramapada che; evA prakArano je niHzeSabhAva nAhamano abhyAsakrama tene ja karma saMnyAsa kare che, tathA (2) A huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane, tame, ame, Apa, ApaNe ityAdi sarve tathA aneka nAmarUpa vaDe bhAsamAna thatuM tamAma dasyajALa Atmarava5 ja che, te sivAya bIjuM kAMI che ja nahi arthAta bIjA kura nyAyAnusAra pAsaDa A badhA (vRkSAMka 1 thI 15 4 sudhInA tamAma bhAvo AbhArUpa ja che, evI rIte tene sarvamabhAva vaDe jaNavuM te kama yeAga samajavA. A be abhyAsakramamAM eka paTAbheda paNa paDe che, tenuM trIje abhyAsakrama karyuM che, paraMtu vAratavika rIte to teno samAveza A baMnenA peTamAM thaI jAya che. te prakAra evo che ke, A je "huM" ane "mA" (mama) vagere mithyA evA kaeNnarUpe bhAse che te vAratavika tevuM tarUpa nathI, paraMtu "huM rUpa che. Ama tuM, A, te, mAruM, tAruM ityAdi sarva nAmarUpane prathama "huM"rUpa che. evA bhAva vaDe "hu'rUpamAM ekatrita karavA, tyArabAda te huM eTale anirvacanIya evo AtmA che evA nizcaya vaDe teno paNa anicanoya evA AtmapadamAM ja vilana karI devo joIe. A rIte sarva bhAvanuM mULa bIja AmAM hovAthI bIja kura nyAyAnusAra A sarva "huM" rU5 che ane te "hu" eTale AtmA che; evI daSTine Azraya te uparanI baMne dRSTionA abhyAsakramano samanvaya che. teno samAveza paNa karmacAgamAM ja thAya che. Ama A sarva AtmarUpa che, e prakAranA sarvAtmabhAvanA abhyAsano aMta paNa chevaTe to anirvacanIyatAmAM ja thaI jAya che, kemake upara jaNAvyuM tema AtmAne AtmA kahevAnuM zuM prayojana? te te svatasiha ja che. A rIte vicArapUrvaka samanvaya karIne joIzuM te chevaTe saMnyAsa ane karmayoga baMnenuM dhyeya anirvacanIya paramapada e ja eka che, ema buddhimAnane jaNAI Avaze. pANI kahe, jaLa kahe, taraMga kahe parapoTA ke phINa kahe game te kahe, paNa te to aMtima je che te ja hatuM, haze ne che. te pramANe AtmA kahe, anAtmA kahe ke aneka nAmAdi vaDe jovAmAM AvatuM A jagatAdi dazya che ema kahA kivA huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, vagere game te kahe, paraMtu aMte te te anirvacanIya evuM paramapada ja che, temAM kiMcitmAtra paNa pheraphAra IT
Page #423
--------------------------------------------------------------------------
________________ tammai yA iTakA yAvatI / yathA vA / [siddhAnta kAraDa bha0 gIe ae pa6i thato nathI; tema karmasaMnyAsa kahe athavA karmaphaLatyAga vA karmaga kahe, e be nAmo bhale judAM judAM bhAsatAM haze paraMtu vAstavika rIte to baMne eka ja che. A ja vyavahAramAM samajAvavAne mATe ame niSNu ane saguNa evAM nAmo paNa apAyelA che. karmasaMnyAsaNa e nirguNa tathA karmayoga e saguNano mULa votaka che, ema jANavuM; arthata saguNa nirguNa upAsanA laya paNa aMte A be yuktiomAM ja thaI jAya che. karmayoganI zreSThatA vizeSa kema? bhagavAna zrIkRSNa kahe che ke, huM ane ! karmasaMnyAsa ane karmayoga e baMne mArge meM tane batAvyA che. te baMne aMte to nizcayathI parama kalAgurUpa evA AtmAnI prApti karI ApanArA che, temAM zaMkA nathI. chatAM sarvasAmAnya ajJAnIo ke jeo AtmAnuM parokSajJAna thayelu hotuM nathI te pAone A dazyAdi nathI ane huM paNa nA, e prakArane manamAM viveka thaI te nizcaya tha ati kaThaNa he ya che; kemake meDhethI to kadAca koI zraddhA vaDe "A nA ,' "A nathI' ema mAnI le, paraMtu tevo viveka manamAM kAyamane mATe Tako kaThaNa paDe ane manamAM gupta rIte evI zaMkA rahyA ja kare che ke, A badhuM dekhAya che to kharuM, chanAM te nathI ema kema kahevAya ? jevI rIte jeo A nAmarUpAdinA layanuM sAcuM tane vicArapUrvaka samajIne te pramANe nizcaya karI niraMka banI abhyAsa karavAne mATe azakta Deya che te maMda keTInAone mATe A je je kAI svarU bhAse che te tamAma bAmarUpa va. bhagapAnanuM svarUpa ja che, evA prakAranA kama yogano abhyAsa ja aMdhaka zreSTha che. arthAta karmasaMnyAsa karatAM kama yoga ja sarva sAdhAraNu lekene mATe vadhu upayogI hovAthI je ke baMnanI yogyatA, beya ane phaLaprApti vAstavika rIte eka ja hovA chatAM sarvasAdhAraNa lemane mATe saraLatAnI daSTie karmasaMnyAsathI karmayogano zreSThatA vizeSa che, ema tane ane kahevAmAM AvyuM che. fo ji vAra na merge - 3 jJAnI te nityasaMnyAsI ja che he mahAba ! saMnyAsa saMnyAsa kahIne tuM zuM karavA mAge che, te mane samajAtuM nathI. are! jeNeya vastune jANe che eTale jANavAnuM te badhuM jANyuM che, to apakSAnubhavI jIvanmukta jJAnI te game teTalAM karmo karato hovA chatAM paNa nitya saMnyAsI ja che. jene laviA irachA baMne hetAM nathI arthAta jenI koI paNa viSayamAM prIti nathI tema koi viSaya pratye kiMcitmAtra paga heta nathI, e rIte jenA tamAma dhaMdho eTale e paNAnI bhAvanAone sadatara vilaya thavA pAmela che te puruSa sukha rvaka eTale koI paNa prakAranA karavApaNa kivA nahi karavApaNanA zArIrika thA mAnasika zrama vagara arthAta AgaLa batAvI gayA tema buddhi kiMvA jJAnane Azraya vaDe sAkSAtkAra karI samatA prApta karI laI takALa baMdhanamAMthI mukta thaI zake che. sApayogI pRthagbAlAH pravanti na paNDitAH / payar vane jANa ja ! sAMkhya ane yoga judA junA che ema ajJAnIo samaje che. are! ene vicAra nathI evA bALakabuddhinA arthAta mA ja sAMkhya eTale karmasaMnyAsa ane yoga eTale haTha vA kama yoga e be bhinna che ema samaje che (karmayogamAM ja prApAsanAno samAveza thaI gayA che paraMtu jJAna kiMvA paMDitane daSTae te te baMne eka ja che; kAraNa ke A be mArgo paikI game te eka mAganuM avalaMbana karanAro bane mArgonA AcaraNanuM phaLa meLave che arthAta bane bhAgane aMtima phaLa to ekameva
Page #424
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana) tene mATe ITA vA anya sAmagrI vA vidhi vagere sarva jarUra pramANe kahyuM. [rA mekSa ja che. eTalA mATe keIpaNa eka mArgo je sArI rIte abhyAsa thAya che tethI temane eka ja phaLa maLI rahe che. A rIte sAMkhya ane yoga baMnenI advaitatA ja siddha thAya che. yatsAlayaH prApyate sthAna tayorapi gamyate / pakaM sAyaM ca yoga va yaH pazyati ma pazyati // 5 // sAMkhya ane vega eka ja che. je sthAnanI prApti sAMkhya eTale jJAna vA karmasaMnyAsa karanArAone thaI zake che, te ja sthAne havA karmayoga karanArAo paNa pahoMcI zake che. eTale karmasaMnyAsI AjavA sAMkhyone koI UMcuM sthAna maLe che tathA karmayogano Azraya karanArAone kAMI bIjuM ja halakuM sthAna prApta thAya che evo bhedabhAva tyAM nathI, arthAta baMnenuM aMtima dhyeya te eka ja che. A rIte sAMkhya ane yoga eTale kama saMnyAsa tathA karmayoga e baMne judA judA che, evuM jonArAo to AMdhaLA ja samajavA. tAtparya sAMkhya kivA kama saMnyAsa ane yoga eTale hai vA kamaMga e baMne judA judA che evuM janArA ajJAnIo athavA mUDha che, tathA jeo A baMne eka ja che ema ata daSTie oLakhe che te ja sAce jJAnI che, ema samaje. sAMkhyayogI ane goLI +sAMkhya ane yoga saMbaMdhe zAstramAM A pramANe kahevAmAM AveluM che, citanyAtmaka AkAza eTale brahma kiMvA AtmA ke je AkAzathI paNa atyaMta svacha che, tethI prApta thavI e ja parama puruSArtha che. te prApta thavAnA upAya huM kahuM chuM: parama puruSArthanI prAptinA sAMkhya ane yoga e be judA judA upAya che. jeo viveka ane vicAra vaDe prApta thayelA rAjayogathI brahmatattvane saMpU rIte jANIne tenuM ja abhedabhAvathI niraMtara anusaMdhAna kare che teo sAMkhya vA jJAnayogI kahevAya che tathA jeo haThayoga vaDe prANuAdi vAyuone zAMta karIne nirdoSa ane AdiaMtathI rahita e che paramapadane pAmyA che, teo yogagI kahevAya che. sAMkhya ane yogayogI baMnene paramatattavanA sAkSAtkArathI pAmavAnuM pada te eka ja che. je pada taddana zAMta akRtrima ane anirvacanIya che. keTalAka mahAtmAo sAMkhyathI e padane pAmIne jIvanmukta thayA che. ane keTalAka yogathI e padane pAmIne jIvanmukata thayelA che. je purusAMkhya ane yogathI eka ja prakAranuM phaLa maLe che ema jANe che tene ja vicakSaNa samaje. je padane sAMkhyayogIo pAme che te ja padane goLIo paNa pAme che. A rIte prAze pAsanA kivA mane pAsanA e ja krame che. ane sAMkhya samaje. je sthitimAM prANa ke mananI vRttino kaze ja patto ja nathI tema ja jyAM vAsanArUpI tamAma mohajALa nAza pAme che. tevI anirvacanI rithati te ja paramapada che ema samaje. vAsanAono je samudAya te citta che, ema vidvAne kahe che. e citta ja saMsAranuM kAraNa che ane te citta sAMkhya (jJAna)thI athavA yogathI laya pAmI jatAM Idriya tathA prANa vagerenA vyApArarUpa evA saMsAranuM kAraNuM rahevA pAmatuM nathI ( niH pU0 0 69 koka 18 thI 23.) sarathAvAnu mAthA suNAnuvAtA I yogayukto muni ma na cireNAdhigacchati // 6 // karmavega vagara saMnyAsa kevI rIte siddha thAya? he mahAbA! sAMkhya ane yoga A be nAmone lIdhe je tane temAM matabheda dekhAte hoya te te ghaNuM ja AzcaryanI vAta che. tuM buddhimAna hovA chatAM nakAmo zA mATe zremamAM paDe che, te samajAtuM nathI. are! + sAMkhya ane yoga saMbaMdhamAM vadhu spaNatA mATe adhyAya 2 3, 6 tathA 18 jue
Page #425
--------------------------------------------------------------------------
________________ 296] sa cApi tastrasyavadadyayoktam - [siddhAntakASTha bha0 gIa0 5/8 jarA vicAra karIne jo ke, tuM jene saMnyAsa saMnyAsa ema kahe che tenI siddhi paNa vAstavika rIte paga eTale koI ne koI paNa prakAranA karma vagara thI zakya che kharI ke uddeza e ke, jo tuM A sarva choDI devuM ene ja saMnyAsa kahevA mAgato haze, to te cheDavAnI je kriyA karavI te paNa yoga nahi to vaLI bIjuM zuM kahevAya che nAparya e ke, amuka karavuM e jema yoga kaDevAya, tema amuka nahi karavuM e 5Nu yoga ja thayo; jemake khAvAne yoga, pIvAno yAga, besavAno yoga vagere; ma Te karmayoga vagara saMnyAsa kevI rIte siddha thAya? jema goLa cakravyahanI ramatamAM adhe raste gayA pachI have mAre te AgaLa javuM nathI ema karDa kAI saMnyAsa karavA mAge che tene potAnA nivAsasthAna su nI pAchI ApavAne mATe prayatna te karavAne rahyo ja che ke kahe ke meM to saMnyAsa karyo che mATe AgaLa 5 nahi jADuM ane pAchaLa paNa nahi jAuM te Ama kAranI sthiti trizaMkuta arthAta ardhadagdha jevI du:kharUpa ja thaI paDe. te pramANe je tArI saMnyAsanI davAkhyA hoya to tene tuM pate ja vicAra karI je; athAt jema cakramUDamAM arthe raste gayelAne pAchA pharI porAne sthAne AvavAnuM rahyuM athavA te AgaLa jaI punaH pharIne svasthAne AvavuM paDe, e be paikI kaI kaI kriyAnI to jarUra ja huM ya che ja. tema kama saMnyAsa eTale "A huM nathI' evI rIte vALa karatAM karatAM chevaTe sakSI sahita "" bhAva para laya karI.de evA prakAranAM karma nI athavA te je je kAMI che te te sarva AmA kitA brahma ja che, te sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAre sarvAtmabhAvanA abhyAsarU5 karmanI vA prAganodharUpa haze ke jene zAstramAM kAma kahevAmAM Ave che, te prakAranA karmanA AzrayanI jarUra hoya che. A rIte karmasaMnya sa ka kivA kama be ko te baMne vastutaH to eka ja che, eTaluM ja nahi paNa te baMne abhyAsakrama para para sApekSa che; paraMtu upara jaNAvyA pramANe te sAMkhyayuktino aMtagata jeno samAveza thAya che. ane kamaM gayuta vALI eTale A sarva brahma phivA AmAM che e mujaba sarvAbhanA no nizcayI athavA to brahmamAM huM tane, A vigere kAMI nathI, e mujaba ni:zepame.vanA abhyAsa karatAro saMnyAsI, thoDA samayamAM ja brahma pAme che; chatAM sarva sAmAnya loko mATe kama sanyAsano abhyAsa karyuM hovAthI upara karmasaMnyAsa karatAM kamAyaNa zreSTha che, ema kahevAmAM AvyuM che. are ! vyavaDAramAM pazu juo te ja thaze ke keAIe kadI kAMI karma ja karyuM na DAya to teno tyAmAM kevI rIte saMbhave che temane ke, je vastu ApaNI pAse karI hoya ja nahi ane meM teno tyAga karyo che ema je kahevAmAM Ave to tene zo artha? khera ! te to eka gAMDapaNu ja gaNAya. tyAga te graha vastu ja thaI zake, te gheraze eno paNa vicAra kara, te tane jaNAze ke tyAga to je vastu prahaNa karyuM che. tene ja thaI zake. arthAta A sarva dayALa vagere ajJAnane lIdhe je satya bhAsatI hatI tene have jJAna vaDe AtmasvarUpa kiMvA brahmasvarUpa che evA daDha nizcayathI ane te prakAranA abhyAsathI brahmarUpa banAvavI joIe; A rIte ja tene tyAga thaI zake che. A pramANe bhAsatI A tamAma mithyA dazya jALane tyAga te kama sanyAsa kivA karmayoga banemAM siddha thAya che. yogayuko vizudvAmA vijitAtmA jitendriyaH / sarvabhUtAtmabhRtAtmA kurvanapi na lipyate // 7 // AtmarUpa thayele karmamAM lepAta nathI upara jaNAvyA pramANe "huM" brahma athavA AtmA chuM, evA prakAranI carAcaramAM nitya bhAvanA rAkhanAra sarvAtmabhAvanAvALA kamaMgI athavA brahmamAM "huM' ane "mA" vagere kAMI che ja nahi e prakAre niHzeSanI bhAvanAvALe. saMnyAsa gI. e baMne prakA pachI koI paNa eka yogamAM daDha nizcayapUrvaka sthita thayela vizuddha AtmA eTale jemAM AtmavyatirinA bIjA keI bhAvane aza paNa nathI te taddana zuddha AtmA; vijitAtmA eTale huM kAMIdehAdinathI paraMtu zarIrAdi bhAvene jemAM leza aza paNa nathI evo AtmasvarUpa ja
Page #426
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] ne naciketAe yama pAsethI sAMbhaLyA pramANe sarva arazaH belI banAvyuM [263 chuM, evA prakAranA eka nizcaya vaDe jeNe dehAdi bhAvonI tamAma vAsanAone AtmadaSTinI nizvaLa bhAvanA vaMDa vaza rAkhelo che tevo; jikiya eTale iti ane tenA vione jeNe haMmezane mATe AtmasvarUpamAM ja rokI rAkhelAM che arthAta ioi ane tenA viSayonuM aMta:karaNamAM utthAna ja thavA nahi denAre ane thAya te tema thatAMnI sAthe ja te AtmasvarUpa che evI dara bhAvanA vaMDa jeNe tamAma ikiyone jItelI che te tathA hu" deDAdi nahi paraMtu AtmasvarUpa chuM, eTaluM ja nahi paraMtu A sarva dazyAdi carAcara bhUtamAtra paNa AtmasvarUpa evA "Du" rUpa ja che, AtmasvarUpa evA mArAthI bhinna kAMI che ja nahi, e pramANe carAcara bhUtamAtrane je AtmA te ja potAne AtmA che, evI rItanA pUrNa abhAvane jeNe jANyA che evA aparokSAnabhAvI yogI karmo karavA chatAM paNa temAM kiMcitmAtra kadI lapAto nathI. naiva kiJcitkagemIti yukto manyeta tatvavit / vazva kRNAtrAjakAraNanA 8 w maerfkhyA-suvijimiznara indriyANIndriyArtheSu vartanta iti dhArayan // 9 // je haMmezAM brahmasvarUpamAM ja nimama thayela che, evo brahmadazI tatvavettA arthAta jIvanmukta puruSa, Idriyo potapotAnA svabhAvAnusAra bhale vartI rahelI hoya chatAM mAre tenI sAthe zo saMbaMdha che? huM eTale che jemAM karavuM. nahi karavuM tathA te baMnenA sAkSI bhAvano lezamAtra paNa aMza nathI tevo tadana nile5, asaMga, anirvacanIya ane advitIya evo AtmA kviA brahma svarUpa lakSAMka 1) che, te pachI evA mAre Idi ane tenA viSayonI sAthe zuM saMbaMdha hoI zake? e mujaba jeNe sAkSAtkAra dvArA AtmAnubhava lIvo che te jotAM chatAM sAMbhaLate chatAM, sparza karato chatAM, zvAsa lete chatAM, khAto chatAM, cAlato chatAM, UMghato chatAM, sugaMdha lete chatAM, bola chatAM, maLatyAga karato chatAM, grahaNa karate chatAM, AMkha ughADate chatAM, Akha mIMthato chatAM paNa kAMI karatA ja nathI ema mAne che ema kahevA karatAM tevuM nitya pratyakSa anubhave che. jema suvarNamAM vAstavika rIte dAgInA hotA nathI eTale jema dAgInAomAMthI roDanuM kADhI levAmAM Ave to aneka nAmarUpa ane AkArAdinuM astitva ja rahevA pAmatuM nathI, suvarNanI dRSTie temAM dAgInAne aMza paNa nathI ane je kAMI hoya to te savarNarUpathI abhinna ja che, tema niHsaMga evA mArA AtmA athavA brahmasvarUpamAM Idriyo tenA vize athavA te tenAM kAryo kviA e badhAne sAkSI, e paikI kAMIpaNa che ja nahiM. eTaluM ja nahi paraMtu suvarNa pote tene keAI dAgInAo kahe che teno virodha paNa karatuM nathI, tema niHsaMga evA pitAnA AtmasvarUpamAM Idriyo, tenA viSayo tathA tenA cAlI rahelA badhA vyApAra, e sarva che athavA nathI tathA te baMne bhAvo che evuM jANanAre teno sAkSI keka haze, e badhA pikI paNa kAMI che ke nathI tenI tene kalpanA paNa hotI nathI ane hoya to te potAnA brahmasvarUpathI mitra nathI ane na hoya te tethI tenI kAMI hAni nathI. A rIte taddana niHsaMga ane anirvacanIya evo brahmadarzI puruSa kAMI paNa karate ke kArate nathI; AnI vadhu spaSTatA mATe videhI janakarAjAnuM daSTAMta kahuM chuM rAjA janakanI AtmaprApti mithila vaMzanA AvA puruSa videDI janaka rAjA eka vakhata garamInA divasomAM rAtre caMdraprakAzathI AchAdita thayelA pitAnA mahelanI sAmenA eka bagIcAmAM maMcaka upara pitAnI strI saha beThA hatA; te vakhate ekAeka AkAzamAMthI saMcAra karatA siddhagaNe advaita parama padanA nirNaya saMbaMdhI cAlatuM
Page #427
--------------------------------------------------------------------------
________________ 28 ] thayAsa | gear: I [ siddhAntakANa bhara gIa. pala madhura bhASaNa temanA kAne paDayuM; te paramapada sAMbhaLatA veMta turata ja temanA dhyAnamAM AvyuM. tene upadeza cAlu hato. teTalA samayamAM ja temaNe tene vicAra karyo, nizcaya karyo ane bAna paNuM karyuM tathA aMte amapadane e lakhyuM. Ama phakta aMdha muThThama ja te paramapada temanA lakSamAM AvyuM. ane tyArabAda eka muThThAM sudhI temane nirvikalpa samAdhinI prApti thaI tyAre pote A paramAnaMdanA mahAsAgaramAM DUbI gayA. A mujaba temanI sthiti thayA bAda samAdhimAMthI punaH jAgRti AvI eTale tene vicAra karavA lAgyA; aDADA ! paramAnaMdathI bhareluM adabhuta ane apUva pada Aja mane prApta thayuM che, huM punaH tyAM ja riyara thaI besuM kemake dikanuM nava sukha AnI AgaLa vaNasamAna paNa nathI. eTaluM ja nahi paraMtu brahmaloka parvatanuM kaI 5nuM sukha Ano lezamAtra 5gu barAbarI karI zake tema nathI. meM Aja sudhIne bo samaya nakAmo gumAvyuM. ciMtAmaNI thI bhareluM pitAno khajAno bhUlI jema ke mukha mANasa eka muThI laTane mATe AzAthI ghera ghera bhI na mAga bhaTake, tema A sarva ke pitAnA AtmIya paramAnaMdanA sa ba dhamAM ajJAta hevAne lIdhe zuM kAkakAomAM paDI ghaNA ja parizrama karyA kare che, chatAM temAMthI pariNAme zuM meLave che ? te keDI mUdhanuM viyasukha! A kevo camatkAra che ! are ! Ajasudho A kSudra evA bALa sukho maTe 5zuM je parizrama lIdhA te have ba5 thayA. have A niHsIma paramAnaMdanuM pUrepUruM sevana karavAmAM ja huM taddana tacpara thaIne rahIza. A kaMTALA upajAve evo bAhya vyavahAra have basa thayo. piSTapaNuM eTale cAluM ja cAvavA jevA A vyavahArathI mane zuM lAbha thavAne che ? A tamAma bAhya vi dula karavA jevA ane tura che. are pharI pharIne tenuM te ja anAja, te ja puSpamALAo te ja bichAnAo, alaMkAra tathA bhogavavAnI strIe paNa te ja. temAM navuM enuM zuM che ? A badhAmAM te vaLI svAH ? prathama meM A sanuM sevana karyuM ane hAlamAM pazu te ja cAlI rahyuM che. A artha che ? tAtparya e ke, A be mizyA che, chatAM 5nuM sarva loke te enA e ja mArge jaI rahyA che, teno mane paNa Aja sudhI vicAra nato, arere! keTalo ba A meha! aMtarmukha thavAnI taiyArI A rItanA vicAra vaDe bAhya jagatane tyAga karIne pharIthI te aMtarmukha thavAnI taiyArI karI rahyA hatA. tevAmAM ekAeka tene vaLI eka judA ja zubha vicAra sUjhayo. tene ema thayuM ke, eDe ! mArA cittamAM pharIthI Avo moDa kema utpanna thayo ho vAsa ? AnaMda vaDe paripUruM e je AtmA te te huM pote ja hovA chatAM pharIne mehamAM paDI Ama kAMI karavAnuM yA nahi karavAnuM manamAM zAthI lAgI rahyuM chuM have mAre zuM meLavavAnuM bAkI rahyuM che rAjA janaka tathA karmayoga prathama to e ke, mAre aprApya evuM zuM che ? tathA te have kayAM, kayAre ane kevI rIte maLaze? vaLI ema che ke, je Aje aprApya che tenI kAle prApti thaI topagu zuM che te kAyamI kevI rIte thaze paraMtu prathama te mArA anaMta cAnya kivA AtmasvarUpamAM kriyA ja kevI rIte saMbha deha, Idra tathA mana e te sarva mRgajaLa vA svapnanI mAphaka tadana mithyA che tevI ja rIte huM to kevaLa akhaMDa ekarasa e cidAtmA hevAthI te sarva kAMI bIjAnAM ceDAM ja kahevAya? te paNa badhAM mArAM ja kahevAya che te te pikI phakta ekalA eka aMtaHkaraNa te ja nirodha karavAthI zuM vaLavAnuM che? niSedha vinAnAM Itara, mana, buddhi vagere bIja kAInAM che ke zuM? nA. te 5zu mArA ja che. oho! jagatamAMnA niruddha ane aniruddha tamAma manobhAve mArAmAM ja bhAyamAna thAya che. jo Ama ja che to pachI ekalA manane niruddha karavAne mane A ze mAha utpanna thaye che? uparAMta mAruM svarUpa te evuM vyApaka che ke mana tathA tenA tamAma bhAvane nirodha karavAmAM Ave te paNa mAre potAne eTale "huM" arthAta Atmapada (vRkSAMka 1) ne nirodha thavo te kadI saMbhavanIya ja nathI, kemake maThAkAra karatAM paNa ati pritI evA mAre eTale Ama kiMvA brahmapadane
Page #428
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] AthI saMtuSTa thaIne yama A naciketA prati punaH bo. [ 29 nirodha kevI rIte saMbhave te ja rIte mArA paripUrNa AnaMdasvarUpane ThekANe samAdhi paNa kevI rIte hoI zake? cidAnaMda vaDe bharapura ane gagata karatAM 5vizaLa tema ja carAcaramAM vyApaka evA mArA AtmAne zabha vA azubha kare evI kaI kriyA che vA? agara to temAM kriyA ja kayAMthI hoI zake? uparAMta mArA ja sAmarthya vaDe A badhA karoDe bhAso bhAyamAna thatA hovAthI temAM keI AbhAsAtmaka kriyA bhAsamAna thAya topaNa zuM ane na thAya to paNa zuM? mane te kartavya agara akathya e baMne talamAtra paNa spazI zakatAM nathI, tyAre A nirodhano zuM artha ? akhaMDa anusaMdhAnanI prApti satya ane pUrNa svabhAvane e bahu" (vakSAMka 1) samAdhi kivA utthAna dazAmAM paNa sadA AnaMdathI paripUrNa bharelo che; to have A deDa, A iMdriye, A mana A buddhi ityAdi tamAma pitapotAnA svabhAva athavA pUrvasaMskAra kiMvA prArabdha vaDe je je karmamAM, vizvamAM athavA vicAromAM pravRtta thatAM hoya temAM bhale pravRtta thAo ane ravabhAvathI ja je thakI nivRtta thatAM hoya tenAthI te bhale nivRtta thAo! temanI pravRtti ane nivRti vaDe mArA asaMga, cidAnaMdaNuM ane sarvatra carAcara vyApaka evA AtmAne hAni paNa zI thavAnI che tathA lAbha paNa zuM thavAnuM che? rAjA janaka kahe cheH evI rIte mane AtmasvarUpanuM akhaMDuM anusaMdhAna prApta thavAthI huM haMmezane mATe svastha heIne paramAnaMda mahAsAgara ja banI rahyo chuM mArA prakAzano asta kadApi paNa thato nathI. huM atyata paripUrNa ane sarva sagarahita chuM. A pramANe mArI uttama adhikArInI sthiti che tripu. jJAna, sargaH 17 jue dattaparazurAma) tAtparya ke, A rIte AtmasvarUpane jANIne svastha, zAMta ane nirmaLa bane tatvarita pusana iMdrio ane tenA viSayonuM maDaNa karavA chatAM paNa pote kAMI karato nathI, ema yathArtha rIte samaje che. AthI te vyavahAradRSTie karma kare che ema itara lekene dekhAvA chatAM paNa vAstavika che kAMI karatA ja nathI. A rIte pUrNa sthitimAM sthita thayelA mahAtmAnuM mahatva zrIkRSNa bhagavAne ane kaheluM che; e dhyAnamAM rAkhavuM. paraMtu AvA kathanAno lAbha laI keTalAka zuSka vedAMtIo athavA svArtha sAdhavo e ja jemanuM dhyeya che e jJAnane nAme TaeNga karanArAo kaI potAne bhaktimAne nAme te kaI jJAnamArgane nAme ivAdi bhinna bhinna sAMpradAyanA nAme oLakhAvavA prayatna kare che , tevA mahAtmA nahi paNa kevaLa dAnike ja gaNAya. A saMbaMdhamAM eka prasaMga yAda Ave che. tamArA bhega che ke tame anna khAtA nathI paryaTanamAM saurASTra dezamAM eka sthAna upara saMdhyAkALa sudhI rokAvAne prasaMga AvyuM. gAma te joke nAnuM hatuM, paraMtu AgagADIonI avarajavaranuM moTuM mathaka hatuM. tapAsa karatAM jaNAvyuM ke, gAmathI thoDe dUra kaI mahAtmAnI samAdhi heI temanI gAdI upara kaI ziSya birAjamAna che. tyAM jaInAnAdi nityakarma karI thoDo ArAma lIva gAdInA adhipatie bhojananA samaye potAnA Itara keIziSyane teDavA mo vyA, parata anAdinA AhArano abhyAsa nA, ema kahI temane meM vidAya karyo. mAdhipatie bhojana samApti pachI potAnI pAse bolAvyA. tyAM anya paNa keTalAka saMnyAsI ane gRhasthAzramIo beThA hatA. maThAdhipati te thoDuM belAvAvALA hatA, temaNe phakata kSemakuzaLatA tathA Agamana kyAMthI ane zA kAraNe thayuM? vagere prazno pUchajA tathA bhojanane mATe kivA pharALane mATe ghaNuM ja Agraha karyo; tethI bane te dahIMnI lasI, chAza kivA tulasI vagere nAkhela garama masAlAvALA ukALAno prabaMdha karavA jaNAvyuM. te sAMbhaLI najIka beThelA eka vidvAna saMnyAsI gRhasthe kahyuM ke; " mahAtmA tamArA bega che ke, tame anAdi khAtA nathI ane kapaDAM paheratA nathI. ame te pUrvajanmamAM ghaNuM puNya karIne AvyA chIe eTale prabhunuM nAma paNa laIe chIe ane khAIpIne AnaMda karIe chIe." me prathama to temanA kaa tarapha khAsa lakSa ne ApyuM, AthI carcA vadhI paDI. gAdInA mahaMta to ukALa teyAra karAvyo. "paropadeza pAMDityama' e kahevata anasAra tyAM to mArA upara upadezanI jhaDI varasa lAgI. meM te ThaMDe peTa ukALo pIve ane pachI
Page #429
--------------------------------------------------------------------------
________________ 300] tamabravIraprIyamANo mahAtmA [siddhAntakAla bha0 gIave 5/8 thaDe samaya teone upadeza paNa sAMbhaLyA. temaNe kahyuM, "tame have thoDe thoDe khAvAne abhyAsa kare khAvAthI zuM bagaDe che? jJAnIe te khAIpIne mojamaja paNa karI zake che vagere." lAMbo samaya vyatIta thavAne pariNAme tathA sAdhuonA maMDaLamAM ghaNuM vakhata sudhI khAvApIvAnI tathA mojazekha ane bhonI ja cAlI rahelI carcAo sAMbhaLI mane sapheja hasavuM AvyuM. te joI teo jarA krodhe bharAyA; eTalAmAM saheja ramUja bhAve meM tene kahyuM ke, Apa je sAdhu puruSone mAre mATe lAMbo vakhata sudhI ATalI badhI tasdI levI paDI te mATe huM Apane ghaNo ja AbhArI chuM. sivAya Ape je bodha ApavA no kapa karI te mATe paNa Apano upakAra mAna ghaTe, paraMtu Avo upakAra mAnavArUpa bodha vagara mAge mane maLe che tethI paramAtmAno pADa mAnI tenA A kautukanuM mane aMdara khAne saja hasavuM AvyuM, eTaluM ja. jo ke mAre Apane A saMbaMdhamAM kAMI khAsa kahevAnuM nathI, tema huM kAMI ApanA je vidvAna paMDita athavA te vyAkhyAtA paNa nathI, paraMtu IzvaranI prerAyo gAMDAlA je be zabdo bolavAnuM sUjhaze te kahuM chuM. brAhmaNa zarIrathI banelA mahAtmAonI sthiti mArI mAnyatA evI che ke, brAhmagunuM zarIra sarva zarIro AvI gayA bAda sauthI cheTe Ave che, eTale jeone brAhmaNanuM zarIra maLyuM hoya teone pUrvajanmamAM kSatri, vaizya tathA zadvAdi dareka zarIro prApta thaI gayelAM ja hoya che. te te zarIro vakhate teoe zu chAjetuthI mAMDIne keDa meNa moTe rAjA mahArAjAo vagere payatanA adharyo bhoge bhogavelA hoya che. A rIte sarva upabhogo bheLavyA bAda sarvanI - aMte ja brAhma zuM zarIra Ave che; AthI je mahAtmA che. brAhmanuM zarIra AvyA bAda AtmasvarUpane pAmelA. hoya tevAonI vyAvahArika bhAgomAM Asakita hatI nathI; te e te prArabdhavazAta je samaye je maLe temAM saMtoSa mAnIne prAptamAM upekSAvRtti 5gu banAvatA nathI ane je nahi prApta thAya tenI apekSA paNa rAkhatA nathI. A rIte saMtoSavRttimAM sthita thayelA pUrNa mahAtmAo aMtaramAM zItaLa ane taddana zAMta hoya che; paraMtu jeo brAhmaNAdi zarIro vyatirikta anya zarIrothI mahAmApadane prApta thatA hoya teone kadAca have bhaviSyamAM zarIra Ave ke na Ave teTalA mATe A zarIrAdi vaDe bhogo bhogavI levA. paramAtmAe A sarva bhogo bhogavavAne mATe ja utpanna karyA che, nahi bhogave te durbhAgI vagere prakAranI vAsanA kadAca heI zake ! paraMtu mAruM mAnavuM che evuM che ke, jeo sAcA mahAtmAo heya teo avI mudra bAbatamAM beTa vicAra karI potAno amUlya samaye zA mATe vyatIta kare? AtmasAkSAtkAra thayA pachI jo ke A brAhmaNa che, A kSatriya che ityAdi zarIrono saMbaMdha heta nathI. paraMtu jyAre mahAtmAne nAme AvA aneka prakAranA vAdavivAda cAlelA jovAmAM Ave che tyAre tevA jJAna baMdhuone mATe mAre A yuktino Azraya laI kathana karavuM paDe che, te mATe huM kSamA ichuM ! " A sAMbhaLI teone dhaNe krodha Avyo. teoe pUchayuM: "jJAnabaMdhu eTale zuM?' temane prazna sAMbhaLI kahyuM ke, A saMbaMdhamAM zrI yogavAsiSTha nirvANu prakaraNamAM maharSi vasiSThajIe kaheluM mananIya vivecana A pramANenuM cheH zubhAzubha jJAnabaMdhutA zrIvasiSTha kahe cheH he rAma! khAsa karIne dhyAnamAM rAkha ke, eka to pUrA jJAnI banavuM sAruM, paNa kadApi jJAnabaMdhu nahi thavuM eTale mehane lIdhe svArthaparAyaNa banI kevaLa IdriyonI tRpti arthe beMgalaMpaTapaNAthI jJAnane bahAne satakarmo viSe lokonI zraddhAno je thakI nAza karI de tema ja pitAne ane bIjAone paNa kharAba karmonA baMdhanamAM nAkhI adhaHpatana karAve tevA thavuM e kadI paNa yogya nathI. je kazuM na jANatA hoya tene huM hajI kAMIka zreSTha mAnuM chuM, paraMtu jJAnabaMdhupaNuM jarA paNa sAruM nathI. zrI Ama pUche cheH jJAnabaMdhu kene kahevo ane jJAnIbaMdhu kone kahevo ? vaLI nAnIbaMdhupaNAmAM ane jJAnabaMdhupaNAmAM zuM zuM phaLa raheluM che ke vasiSTha bolya: je puruSa kArIgara lokanI peThe mAtra potAnI AjIvi mATe ja adhyayana kare che tathA manamAM tevo uddeza rAkhIne kathAo, kIrtano, purANe ane vyAkhyAna vagere
Page #430
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana) te (yama) A mujaba bolavA lAgyuM ke, he ati priya evA mahAtmA! [31 karI lekenA upadezane bahAne aMdarakhAne potAne upajIvikArUpa svArtha sAdhavAnuM vyasanAtmaka kArya kare che, paraMtu yeyanI prAptine arthe tenA anuSThAnamAM eTale jJAna thavAnA upAyarUpa viveka, vairAgya, zamadamAdi vasaMpatti ane mumukSapaNuM ityAdi sAdhanacatuSTayamAM tatpara rahetA nathI, tema ja mananAdi mATe paNa kaze prayatna karatuM nathI, te jJAnabaMdhu kahevAya che; kAraNa ke, tene uddeza phakta pitAnuM tathA kuTuMbanuM peTa bharavAne mATe adhyana karIne tathA kathAo, purANa, kIrtano tathA vyAkhyA vagere dvArA lekenI pAsethI yukti prayuktithI dravya ane kIrti saMpAdana karavAM e ja eka hoya che, tevA jJAnabaMdhu kahevAya che. A pramANe je purUne zAstranA abhyAsa vaDe meLavelo upara uparano zabdabedha vyavahAranA bhoge meLavavA pUrato ja upayegI hoya che, paraMtu temano e zabdabodha vairAgya upazama Adi phaLo vaDe saphaLa thayelo dekhAtuM nathI, te puruSa huM jJAnI chuM, ema kahI lokone phasAvI aMdara khAte vizvanI lAlacamAM lapaTAyela hovAthI bIjAne bodha ApavAra, eka jAtanI potAnI kArIgarI athavA hAthacAlAkI karI vepAra calAvanAra hoya che, te jJAnabaMdhu kahevAya che. je pu uparathI lokakalyANane bahAne aMdarakhAne viSayavAsanA nI tRptinI icchA rAkhI bIjAone adhyAtmazAstrAdi saMbhaLAvI temAMthI prApta thatAM viSayo ane annavastrAdinA lAbhathI ja mAtra saMtoSa mAne che tathA A rIte lokone phasAvI temanI ajJAnatAno lAbha laI kuDakapaTa vaDe pitAnI AjIvikA calAvavI e ja zAstrajJAnanuM phaLa che, ema samaje che temane jJAnabaMdhu samajavA ane teo pote jJAnathI tadana rahita hovA chatAM potAnuM gujarAna calAvavA sAruM bIjAne upanivede, zAstro, purANa vagerenI kathA, kIrtana, purANa tathA vyAkhyAnedAra bodha kare che ane uparathI te kANe pote mArA jIvamukata vedAMtazAstrAkAra che, evA khoTA DaLa batAve che; tevA daMbhIone te nATakamAMnA naTAdanI jema khAlI padhArI ja samajavA. A sarva jAtanuM jJAnabaMdhupaNuM azubha ane tyajavAlAyaka che. have zubha evA jJAnIbaMdhu kone kahevA, te saMbaMdhamAM kahuM chuM, AtmajJAna vagaranuM bAkInuM sarva jJAna nirarthaka che vedamAM batAvelAM yajJayAgAdi karmone dharma samajIne je niSkAma bhAve kare che te puruSa jJAnathI dUra na hovAne lIdhe jJAnIbaMdhu kahevAya che. A prakAranuM jJAnIbaMdhupaNuM te zubha ane yogya gaNAya che. AtmajJAna e ja kharuM jJAna che, bAkI bIjAM badhAM je je jJAna kahevAya che te to mAtra jJAnanA AbhAsarUpa ja che; kemake AtmajJAna vinA bIjA kazA vaDe sarvanA sArarUpa tathA jIva ane jagatanA adi parabrahmatatvanuM zuddha svarUpa kadI pazu jAgRvAmAM AvatuM ja nathI. jeo AtmajJAna meLavyA sivAya bIjI kAMI thoDuM ghaNuM jJAna meLavI tene ja AnuM nAma jJAna kahevAya, ema mAnI laI aMte kaSTadAyaka evI aneka ceSTAo karIne saMtoSa mAne che, teone adhama jJAnabadhu samajavA; eTale AtmajJAna vagara bIjuM badhuMjJAna adhama hoI te prApta karanArAone adhama jJAnabaMdhue jANavA. jijJAsue rizaMkurata vacce nahi rahevuM joIe A saMsAramAM bahAra ane aMdaranA viSayone anubhavanArI ttio, tenAM kAraNo, tene Azraya ane te jANavAnA zabdAdi viSayonI je kAMI pratIti thAya che, te sarvane mumukSu puruSe saMkalpanA kSayarUpa saMnyAsa dvArA vilaya karavo ane AtyaMtika zAM ta meLavavI. uddeza e ke, jijJa suoe aMtima bhUmikAmAM pahoMcyA vinA vacalI bhUmikAmAM saMtoSa mAnIne kadI paNa besI rahevuM na joIe, paraMtu uttarottara zreSTha evI bhUmikAo meLavI beya prApta karavA potAnA puruSaprayatnane jarA paNa zithila thavA devo nahi tame jJAnabaMdhupaNAne prApta thaI A saMsAranA bhogarUpI re ga mAM kadI paNa Asakta thaze nahi. A jagatamAM hitakara ane mAphakasara AhAra meLavavA mATe zrutaskRtimAM cheThazaSTa puruSoe batAveluM zuddha karma ja karavuM. AhArane upAga to prANa dhAraNa karI rAkhavA pUrato ja che tathA prANanuM dhAraNa to phakata tasvajijJAsAne | mATe hAI tatvajJAnathI pharIvAra saMsAramAM janmamaraNanuM duHkha bhogavavuM nahI paDe tene mATe che. tAtparya,
Page #431
--------------------------------------------------------------------------
________________ 302] vara tAya rAma mayaH (siddhAntakADa bhara gI- ara pa/11 jJAnanA nAmathI pitAne ane bIjAone anarthonI jALa vaDe bAMdhI adhapatanamAM nAkhI de te jJAnabaMdhutA azubha che tathA tattvajJAna prApta karAvanAruM jJAnI paNuM zreSTha che (yo. ni. u0 0 21) yogya vyavahAra karavA chatAM paNa alipta keNu? jIvanmukta puruSa jJAna vaDe sarvatra kevaLa advitIya evA eka brahmamAM ja niSThA rAkhI ne oLaMgI zakAya evA prArabdha karmanAM phaLane samAna bhAvanA vaDe bhogave che. chatAM aMdarakhAne te te sArI rIte jANe che ke, A zabdAdika viSapabhoga cittathI judA hoya ema jovAmAM Ave che kharA, paraMtu sarva AkAre tema ja kAmasaMkalpa Adi aneka vRttiorUpe pariNAma pAmanArA te eka cittanA ja vikAre heI te citta te jJAna thatAMnI sAthe ja nAza pAme che. te badhA vikAre te phakata eka AbhAsa35 hAI mRgajaLanI jema tadana miyA che. ema je jANe che te ja kharo jJAnI che. aMtaHkaraNamAMthI utpanna thanArA zabdAdi viSe tathA teno upabhoga karanArA cAra tathA zrAdi iMdriyonuM pota potAnA bhoyarU5 vimAM pravara thavArUpa je jJAna eTale ke aMtaHkaraNamAM ikinuM pota potAnA yogya viSayamAM pravRtta tha Ane mATe temanI te te vRttionuM utthAna thatI vakhate je vijJAnano udaya thavA pAme che, temane te te viyajJAnamAM te sarvanA adhikAna tathA sAkSa rUpe rahelA cipa ane jJAnasvarUpa evA eka paramAtmAne ja satya jANavA; te sivAyanuM bAkI mithyA che. je A sarva dazya vastune A prakAranA jJAna vaDe niyA jANe che tathA tene vAsanAthI rahita taddana zuddha ane nirmaLa evA brahmasvarUpe ja anubhave che, te jJAnI kahevAya che. Amatara te vastutaH sarvadA svataHsiddha ja che, evA A AtmAnA lAbhathI je puruSa zAMti pAmya heya che, tevo vivekI ' puruSa haMmeza yathAprApta vyavahAra karyA karato heya te paNa temAM nitya zItaLatA ja anubhave che; Avo puruSa ja jJAnI kahevAya che. je bodha punarjanamanA mULarUpa ajJAnane chedI nAkha che; purnajanma kadI paNa thavA deto nathI ane mekSa Ape che. tene ja jJAnapatha kahevAmAM Ave che; te vinA kevaLa bIjAonA kalyANane nAme kathAo zravaNa karAvavI bedha devo ane potAnI upajIvikA calAvavI e caturAI te zilpakarma karanArA majAronI peThe annavastra meLavavAno eka jAtane vepAra che, ema samajavuM. je puruSa anAyAse AvI paDelA kAryomAM irachAo ane saMkalpathI rahita thaI raDe che, je potAnA cittane zaradaRtunA AkAzanI jema nirmaLa, asaMga ane nivikAra rAkhIne vyavahAra kare che, te jJAnI kahevAya che. AvA jJAnaniSTha jIvanmukta ane bIjAnI daSTie laukika karma karavA chatAM ane jIvatA chatAM paNa potAmAM kartApaNAnuM kazuM abhimAna na hevAthI akamAM ane nahi janmelA jevA ja che; vaLI teone deDa bIjAonI daSTie maraNane zaraNa thayelo hoya ema dekha , topagu pote amamAdita hoI taddana nirabhimA havA nI teo vAstavamAM amara jevA ja che. sivAya bIjA AnI dRSTimAM teo dekhAtA hovA chatAM paNa potApaNAnA AbhamAnanAM abhAvane lIdhe nahi dekhAtA jevA ja che. jema koI purusanuM mana khovAI gayelA kimatI dAgInA o tarapha ja lAgeluM hoya che ane pote gharamAM beThA hovA chatAM paNa gharanA kAmakAjane dekhate nathI, tema nAnaprApta thayelA vivekI puruSanuM mana niyati brahmamAM ja coMTeluM hovAthI dehayAtrA saMbaMdhI karmo karyA karato hovA chatAM paNa pote te karmone dekhato nathI. (vadhu mATe yo0 ni u0 0 22 juo). kharuM kalyANa icchanAre daMbhane tyAga kare jene kharekhara paramAtmaprApti karI kharu kalyAgu athavA Atmahita sAdhavAnI icchA hoya temaNe daMbhane sparza paNa thavA nahi detAM I. draze, tenA viSayo ane tenAM karmo ityAdi kazAne mArAmAM kici mAtra paNa sparza nathI, ema sarvathI asaMga evA svarUpamAM ja sthita thaI rahevuM joIe ane idhi svabhAva anusAra potAnA vijemAM pravarte te paga zuM ane nahi pravarte te 5zuM zuM? ema baMnene samAna gaNuM "huM" te te baMnenA sAkSIbhAvathI paNa para aniva canIya evo AtmasvarUpa hevAthI "huM" kAMI paNa karatuM nathI ane karAvate paNa nathI" ema mAnavuM. mukti meLavavAne mATe bhogAne tyAga, AtmavicAra
Page #432
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] huM tane Aje A leka saMbadhI khuzIthI bIje eka vara dauM chuM. [ 303 ane sUkSma tathA sthaLa Idriyone nigraha karavAmAM potAne puruSArtha e traNanI ja jarUra che. "huM" e ahaMkAra pharI Avo te baMdha utpanna karanAra che ane "huM" evuM kAMI che ja nahi evuM kevaLa maTethI bolIne nahi, paraMtu huM bhAvane pratyakSa vilaya karavo ane pachI je pada avazeSa rahe tene ravAnubhava le. eTalo ja eka baMdha ane mokSano hetu che. AvA anubhavasiddha aparokSajJAna thakI ja du:khanI AtyaMtika nivRtti thaI meM kSa prApta thaI zake che. tenI prApti karavI e te pitAnA hAthanI vAta che; mATe aMtaHkaraNamAM "huM" bhAvanuM kadI kiMcitmAtra paNa skaraNa utpanna thavA na pAme e rIte kAyamane mATe "huM" bhAvathI rahita thaI 2hevuM. e asthAnI nityaprati daDha bhAvanA rAkhIne karma karanAre. aparokSAnubhavI sarva karavA chatAM kaMI paNa karaze ja nathI. ghaNAyA ja iNa sthaa mta : lipyate na sa paape| pumapatramivAmbhasA // 10 // asaMga puruSa karmanA phaLathI jarA paNa lepate nathI A pramANe pratyeka karmone brahmamAM aparNa karIne eTale aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thatAMja te brahma che e prakAranI nizrayAtmaka buddhi vaDe AtmasvarUpa evA mArAmAM to Iko, tenA viSe, tenAM karmo tathA tenAM phaLa itya di kaMIpaNa che ja nahi e be prakAranI asaMge buddhi rAkhI je karmo kare che te jevI rIte kamaLanA pAnane pANI kadI paNa sparza karI zakatuM nathI tevI rIte pApathI kadI paNa lapAto nathI, eTale tene pApane kiMcitmAtra paNa kadI sparza thato nathI. je kamaMthI janmamaraNarUpa phaLa utpanna thAya tene zAstromAM pApakarma kahe che, paraMtu saMgarahita eTale janmamaraNAdirU5 phaLa nahi utpanna thAya e rItanI Asakti vinAno puruSa game teTaluM karma kare chatAM te temAM jaLakamaLavata rahi kiMcitmAtra paNa kadI lepate nahi hevAthI te pApa rahita hoya che, ema bhagavAne kahyuM che. kAyena manasA buddhyA kevalairinirapi / vorina krama aa Asakti choDI yogI kAma kare che upara jaNAvI gayA che, je kaI karmane AraMbha ja karavAmAM nahi Ave te teno tyAga kevI rIte siha thAya? jema ke kahe ke mane svapnAmAM rAjya maLyuM hatuM, paraMtu te meM jAmatamAM tyAga karyo; to te jema hAsyAspada lekhAya athavA mRgajaLano tyAga karavAmAM Ave to te hAMsIpAtra ja lekhAya; kema ke je. vasta karI che ja nahi ke hatI paNa nahi tevI vastuno te vaLI tyAga zI rIte saMbhave? je tema kAI karma ja karavAmAM na Ave to pachI meM te karmane tyAga karyo ema kevI rIte kahevAya? jeo vepArAdi karanArA hoya teo kadI yuddha karatA nathI, tethI zuM teoe yuddhano tyAga karyo che ema kahevAya kharuM ke? athavA manuSyone kadI zI gaDAM tathA paMchaDAM hatAM nathI, te uparathI zuM ema kapAze ke teoe teno tyAga karyo che? arthAta kharo tyAga kivA saMnyAsa te te ja che ke, jema jaLamAM rahevA chatAM paNuM kamaLanA patrane pANIno kici mAtra paNa sparza thatuM nathI tema iMddhi svAbhAvika rIte karmamAM pravRta thAya athavA nivRtta thAya te paNa jene tenA karmAne lezamAtra paNa kadI sparza thato nathI; AthI jeNe AtmAno aparokSa anubhava kare havAthI haMmezA AtmasvarUpamAM ja rata thayelo che te AtmajJa yogI kAyA eTale zarIra, vANI, mana ane buddhi ityAdi sUma tathA sthaLa itidvArA kevaLa zuddha evA AtmasApamAM ja sthita rahIne karmo karate # cAracAssNag 22 .
Page #433
--------------------------------------------------------------------------
________________ 304 ] tavaika nAnA mavAmafe:- [ siddhAntakASTha bha0 gIva ava pa/14 hevAthI te taddana niHsaMga ja hoya che, AthI karma ane tenAM phaLa datyAdi kazAthI te yatkiMcita paNa kadI lepAto nathI. arthAta te aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM uthAna ja thavA deto nathI ane je kadAca thAya che tema thatAMnI sAthe te AtmasvarUpa che evA prakAranI bhAvanA vaDe tene te turata ja dAbI de che. tAtparya e ke; kAyA, vAcA, mana ane buddhi vaDe grahaNa thatAM tamAma viSayone te AtmasvarUpa che evI rItanI daDha bhAvanA vaDe tatkALa dAbI de che te ja kharo niHsaMga kahevAya che. A pramANe saMga cheDI daI kevaLa Atmazuddhine mATe ja yogIo kAma karatA raDe che; mAta Asaktirahita evA AtmaniSTha yogIne mATe karmo karavAM e eka bALakanI ramata samAna che. A rItanAM saMgarahita karmo e ja Atmazuddhi mATenAM karyo che, ema kahevAmAM AvyuM che. AvI rItanI niHsaMgatA AtmAnA aparokSajJAna vinA vyavahAramAM anya koI paNa rIte prApta thavI zakaya nathI. yuktaH karmaphalaM tyaktvA zAntimAnoti naiSThiIm / ayuktaH kAmakAreNa phule sakto nibaddhayate // 12 // yukta ane ayukta karyo sarva brahmasvarUpa che, ema samajIne je kama thAya che te yuddha karma tathA tenI bhAvanA jemAM hetI nathI te ayukta karma kahevAya; AthI A sarva brahma kivA AtmApa che evA prakAranI bhAvanA vaDe niHsaMga banelo anAsakta arthAta karmaphaLano tyAga karanAro ane brahma kivA AnaniSThAmAM ja kAyamane mATe sthita thaye aparokSAnubhavI brahmavidda yogI parama zAMti eTale nirvANarUpa mokSapadanI prApti karI zake che, paraMtu AtmAnujavA vaDe prApta thanArI A rItanI zAMti kevaLa eka brahma athavA AtmAnI bhAvanA karyA vinA zakya nathI; paraMtu ajJAna vaDe "huM" athavA "mA" evI ahaMkAraSTino aMgIkAra karI tathA phaLamAM Asakti rAkhIne game teTalAM karmo karavAmAM Ave to te haMmezAM janmamaraNarUpa baMdhanane ja pAmI anahada. duHkhe bhogave. sarvakarmANi manapA sagyasyAste sukhaM vazI / naSadvAre pure dezI naiva kurvanna kArayan // 13 // AtmA kAMI karatA nathI ane karAvate paNa nathI mATe upara jaNAvyA pramANe sAM karmone mana vaDe saMnyAsa karIne eTale aMtaHkaraNamAM utti UThatAMnI sAthe ja te AtmasvarUpa che evA prakAranI mananI nizcaLabhAvanA vaDe tene tatkALa tyAga karavo. be AMkha, be kAna, be nAkanAM chidro, eka liga, eka gudA ane navamuM mukha, A rIte nava chiddho atha ThArovALuM pura eTale nagara ke jemAM puruSa raDe che evuM A sthAna athavA ghara che, temAM dahI eTale dhaTamAM jema AkAza rahe tema A AtmasvarUpa evo devI dehamAM rahe chatAM kAMI karatA paNa nathI tema kAMI karAvate paNa nathI; te A baMne kaMThothI taddana alipta che. bhAvArtha e che ke, pAMca jJAnendriya, pAMca karmendrio tathA tenA viSayesahita A kAyika, vAcika ane mAnasika karmovALA zarIramAM AkAzavata rahenAre dehI je vAsanAne vaza thaI A "huM ane "mA" evo bhAva rAkhe che te vAtavika rIte nirlepa evo AtmasvarU5 chatAM paNa jANe vAsanAthI baMdhAyele mUDha ane ajJAnI e chavAmAM banI jAya che, paraMtu jema vaDAmAM raheluM AkAza vAstavika rIte te atyaMta nirmaLa, pavitra ane zuddha hoya che, teno paranI sAthe athavA temAM rahenArA gRhI sAthe kiMcitmAtra paNa saMbaMdha hato nathI; tevI rIte A atyaMta nimaLa, pavitra, zuddha, zAMta tathA anirvacanIya evA AtmAne dehamAM rahevA chatAM paNa A deha che, tathA tenA upara
Page #434
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] A agni tArA nAmathI ja prasiddha thaze; [ 305 A mAro che e ahaMkAra dhAraNa karanAra jIvAtmA ane tenI sthaLa sUma Idri, tenA viSayo, tenAM karmo tathA te karmonAM phaLa ityAdi kazAnI sAthe nalamAtra paNa saMbadha heta nathI; AthI ghaTamAMnuM AkAza jema ghaTa kaTI javAthI athavA rahevAthI harSazekAdi bhAvone pAmatuM nathI tathA harSAkAdi karanAra koIka sAkSI che e rIte tenA sAkSIbhAvane paNa jANatuM nathI. tema A cita dhana AtmA kiMvA brahma (vRkSAMka 1) dhaTamAMnA AkAzanI jema dehamAM sukhethI rahevA chatAM pote kAMI karate e nathI ane karAvatA paNa nathI. na kartutvaM na karmANi lokasya sRjati prabhuH / na karmaphalasazyAgaM svabhAvastu pravartate // 14 // AtmA kaI karato nathI e zI rIte jANI zakAya? upara batAveluM ja che ke, ghaTamAM raheluM AkAza e kAMI ghaTane utpanna karatuM nathI, tema ja A mAruM para che ema paNa kahetuM nathI, paNa tevuM abhimAna dhAraNa karanAra mAlika te kaI bIjo ja hoya che. A mAlika ja dhara vaDe utpanna thatAM sukhaduHkhAdine jANe che, paraMtu dhara paDI javAthI thatuM duHkha ane rahevAthI thanAra sukhane AkAza te kAMI jANatuM nathI. vadhavuM, ghaTavuM ityAdi cha prakAranA vikAro e gharanA he I te vaDe thatAM sukhaduHkhAdi to mAlikane heya che ane te te dhara ane tenA mAlikane potapotAnA ravabhAvAnusAra thatAM ja rahe che; tema A prabhu arthAta AtmA (vRkSAMka 1) kartApaNAne, lokane, tenAM karmone athavA te karmaphaLane koI paNa saMjogomAM kadI sarajato nathI, paraMtu ghararUpa deha ane jIvAtmArU5 mAlika mehavaza thaI jenA tenA svabhAva pramANe ja pratye jAya che. tAtparya e ke, AtmA (kSAMka 1) te gharamAM rahenArA AkAzanI jema taddana nirlepa che; te kAMI karate, karAvata athavA karavA karAvavAnI preraNA paNa karate nathI, tema tevuM kAMI haze ema paNa jANato nathI. jema dhaTane mAlika AkAza nathI, paraMtu tethI judI ja kAI hoya che. tema A ja chuM" evA mithyA ahaMkAra dhAraNa karanAra carAcarane sAkSI Izvara, draSTA athavA puruSa (vRkSAMka 2) che, ane A pratibiMbAtmaka "huM' (vRkSAMka 3) sarva karmonA bhaktA kahevAya che tathA traNa guNanA mizraNane ekatrita dhAraNa karanArI avyakta nAmanI prakRti (vRkSAMka 4) che, ema samajavuM. A traNa gaNonA AdhAre ja te kArya karavAnI preraNA kare che. te preraNA mujaba AjJA karavAnuM kAma jJAna tathA kiyA ema baMne zaktinuM jemAM mizraNa che tevA ardhanArInaTezvara athavA prakRti (vRkSAMka 5) nuM che. A rIte tamAma kAryane AjJA karavAnI javAbadArI te A tatvanI ja che. tenI AjJA pramANe maryAdita banI mamabhAva dhAraNa karI zaktirUpe prakaTa thavAnuM kArya te jIva (vRkSAMka 6)nuM che; te ja prakRti kivA mAyAnA traNa gaNonA AdhAre mahattavAdino aMgIkAra karI tathA aneka prakAranI vAsanAo dhAraNa karIne karmonA kartApaNAno ahaMkAra dhAraNa karato rahe che. Ama je ahaMkAra dhAraNa karanAruM tattva che te ja prathama mahattava eTale paramAtmAnuM aMtaHkaraNa che (vRkSAMka 7), ane te mahattattvamAMthI ahaMkAra (vakSAMka 8) utpanna thayela che, ema samajavuM. A pramANe adhikAravazAta niyata thayelAM kAryomAM potapotAnA svabhAvanusAra je te pratye jAya che. AtmA te A badhAthI taddana niHsaMga che. svabhAvamAM svabhAva evA be zabdo hAItene arthe vAstavika rIte te ekarUpa evo potAno eTale AtmAno bhAva evo thAya che, paraMtu vyavahAramAM niyata thayelA raNe cAlavuM tene "svabhAva" ema kahevAmAM Ave che. udAharaNa tarIke, page cAlavuM, AMkhe jevuM, kAne sAMbhaLavuM e je te Idriyono svabhAva gaNAya che. A bAbata vadha vivecana karavA karatAM zAstramAM A saMbaMdha zuM kahevAmAM AveluM che, teno vicAra karIzuM. A badhuM niyamita kevI rIte che? prazna: vicitra evA asaMkhya padArthomAM amuka ja eka cokkasa niyama kema hoya che? padArthone e ja prakArano acaLa svabhAva kema dekhAya che? devatAo asaMkhya hovA chatAM sarve ja kema tema kAMtivALA che
Page #435
--------------------------------------------------------------------------
________________ 306] @ jemAmane hRAA che jaTaka [ siddhAntakANa bha0 gI- a. pa/14 divaso lAMbA TUMkA zA mATe thAya che? eTale A badhA potapotAnA svabhAvanusAra binacUka kenI sattAthI pravarte che ? niyati eTale zuM? uttara : vidhAtA brahmadevane prathama kalpanA AraMbhamAM eTale sRSTinA AraMbhakALamAM kAkAlIyanI peThe jevA jevA niyamavALa je je varatanuM bhAna thayuM ane je svarUpe tathA jevA kArya kAraNabhAvathI tenI sthiti ka95vAmAM AvI, tevA ja prakAre te Aja paryata jagatanA nAmathI oLakhAya che. vidhA sarvazaktimAna che tethI tene AdikALamAM je jevuM bhAsyuM che tevuM ja jANe satyarUpe na hoya! tevA prakAre tenA AyuSyanI maryAdA pUrNa thatAM sudhI dekhAvA lAgyuM; kemake te pote satya saMkaHpavAna hovAne lIdhe tene je bhAna thayuM te anyathA kema thAya ? varastutaH brahma pote ja potAmAM potAnI citsattAne lIdhe je pramANe thaI rahyuM che ane je pramANe ghaNA lAMbA samayathI bhAse che tenuM ja mAyAnI aMdara sRSTirUpe bhAna thAya che ane pralayakALamAM abhAna thAya che. sarva vastunI aMdara je kAMI anAdi cokkasa niyatarUpa vastuzakti rahelI che tene ja niyati evuM nAma ApavAmAM AvyuM che. "A amuka amuka prakAranuM che tathA tamuka tamuka prakAranuM che" evA niyamarUpe paNa vAstavika te brahma ja pote potAmAM bhAsI raheluM che. tene ja vivartabhAve "niyati" zabda vaDe kahevAmAM Ave che ane te ja sRSTinI utpatti, sthiti ane saMhAranA rUpane dhAraNa kare che. cidAkAza eTale brahma kivA AtmAnI aMdara potAnI meLe ja jAgrata, svapna ane saSaNirUpI vivarta khaDo thaI jAya che. jema jaLanI aMdara rahenAruM davapaNuM jaLathI judu nathI, tema A vivata paNa cidAkAza eTale brahmathI judo nathI; te : svaccha cidAkAzarUpa ja che. jema AkAzanI aMdara zunyapaNuM, kapUramAM sugaMdha ane tApamAM garamI rahelI che tema cidAkAza5 brahmanI aMdara jAgratAdi avasthAo rahelI che ane te tenAthI kAMI judI nathI. sRSTipralayanA pravAharUpe bhAsI rahelI bhinnatA vAstavika AtmAnI abhinna sattAne lIdhe ja hovAthI e cidAkAza ja sRSTi ane pralaya evA nAmane dhAraNa karI raheluM I vastutaH cidAkAzarUpa brahmanI aMdara A sarva bhAsI rahyuM che. sarva sRSTinI niyamita vyavasthA vidhAtAnA vilAsane anusarIne che. e cidAkAza kSaNane kalpa ane kalpane kSaNa hevAno saMkalpa karIne tema karI mUke che, Ama vAstavika rIte te te pote ja turata te te rUpe thaI jAya che. svapnamAM sarva do jema svapnacetanyanA ja vivarte heya che, te mujaba te te deza, te kALa, te te kriyA, te te dravya tathA te te udaya Adi sarva, svabhAve ja citmAtra tatvane eka vivarta ja che. te tattva vastutaH nirAkAra che. te ja potAnI aMdara potAne jaLarUpAdi bAhya viSayonA anubhavarUpa tathA saMkapAdi AMtaviSayonA anubhavarUpa ane deza, kALa, kriyA AdirU5 thaI jAya che. evI rIte je vastu je kA e cinmAtra pote ja potAmAM hiraNyagarbharUpe banI jevA jevA niyamavALI hovI joIe ema prathamanA kalpamAM kalpI lIdhela hoya che, te tevA ja niyama arthAta svabhAvavALI banI mahAkalpanA aMta sudhI temanI tema ja rahelI che, paraMtu vastuta; te kALa, deza ane kriyAdirUpe bhinna bhinna niyamavALuM jovAmAM AvatuM A sarva cidAkAzarUpa hoI te brahmanA eka nimeSarU5 che tathA e saghaLA padArthono svabhAva mahAka95 sudhI ja evA rUpe thayeluM hoya che. AtmA ja sarvatra pitAnA mahimA vaDe svabhAvarUpe bhAse che svabhAvanuM kharuM rahasya jANanArA vivekI puruSo Ama mahAkalpa eTale brahmadevanA prathama divasathI te tenA AyuSyanI maryAdA pUrNa thatAM sudhI teNe karelA saMkalpa mujaba potapotAnA TharAvelA niyamamAM ekarUpe rahevuM tene ja ravabhAva evA nAmathI oLakhe che. sarvamAM AkAzanI peThe raheluM chavarUpe bhAsatuM cisvarU5 ja svabhAvarUpa che. jema eka ja ami dezakALanA bheda vaDe anekarUpe thaI rahe che, chatAM te pitAnA mULa svarUpane kadI paNa choDato nathI; paraMtu te sarva uvNa vastumAM anusUta hoya che, eTale etapreta evA ug prakAzanA rUpane dhAraNa karIne rahe che, e ja tene svabhAva kahevAya che tema A eka citmAtra tatva
Page #436
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] tathA aneka rUpavALI zabda karatI A ratnamAlikAne tuM grahaNa kara [307 je seMkaDo padArthope jANe thaI rahI na hoya ! ema jovAmAM Ave che. cidAkAzarUpa chavanI aMdara vRttionA skaraNa jevuM che je kAMI bhAse che te te vRttionuM mULa adhikAna to A eka caitanyatatve ja che. te te vRttione mATe teNe jevA jevA svabhAvanI kalpanA karelI hoya che te te ja tene svabhAva mahAkalpanA aMta sudhI baMdhAI rahele heya ema jovAmAM Ave che, svapnamAM jovAmAM AvatuM jagatAdi dazya svakhacaitanyathI bhinna hetuM nathI, tema jAgRtimAM pratItimAM AvatI A pRthvI, jaLa, teja, vAyu tathA AkAza Adi sarva vastuo paNa vAstavika cipa evA eka AtmAthI jarA paNa bhinna nathI. Atmacetana thatAM aneka kAryonI khANurUpa che ane zabala brahma divA Izvara paNa tenA khajAnArUpa ja che. he vatsa ! pANI ane himanI jema AtmAne sAvayava ane kaThina bhAgano je A meTo khajAno jovAmAM Ave che te ja A bhUpITha hoI jema manuSyanA samUhano AdhAra rAjA gaNAya che tema A bhUpITha e ja A sarvanA AdhArarU5 che. jaLane mukhya khajAno mahAsAgara, tejane mukhya khajAno sUrya, capaLatAna mukhya khajAno vAyu ane zUnyatAna mukhya khajAno AkAza hoI A pAMca mahAbhUto A jagatanI aMdara vyApta thaIne rahelAM che, ema je jovAmAM Ave che te to svapnanI jema brahmanA ja eka vilAsarUpa che. brahmanuM "aham' "ahama' (vRkSAMka 3) evA vivarU5 je kuraNuM pratIta thatuM bhAse che te ja A sarvabhUtAnA mULa khajAnArUpa che; tethI e pAMca mahAbhUtanI adaMra yApta thaI rahelo teno svabhAva brahmasattAthI kicinmAtra paNa bhinna nathI. AmAM ja sUrya ugra kAMtivALo kema ? ityAdi tArA praznonuM nirAkaraNa thaI jAya che, kema ke tema thavAmAM heturUpa svabhAva ja kAraNa manAya che ane te svabhAva A sarva dasyAdimAM otaprota rahelI evI brahmasattAthI saheja paNa judo hoto nathI. sarvajJa, zabala braha, sAkSI, draSTA vA Izvara (vRkSAMka 2) paNa cidAkAza, AtmA athavA brahmarUpa ja che. te sarvavyApI ane sarvarUpa che. tethI te ja sarvatra potAnA prakAzarUpa mahimA vaDe sarva vikI vidvAnone svabhAvarUpe ane niyatirUpe anubhavamAM Ave che. jAtizcakranI racanA tathA divasa nAnA moTA thavAnuM kAraNa hiraNyagarbha te brahmanA eka bAlakarUpa che, te caitanyarU5 evA potAnA ja svarUpabhUta saMkalpa vaDe cidAkAzarUpa A brahmAMDa nAmanI racanAne karoLiyAnI lALanI jema potAnI aMdara ja vistArI de che. jyAre A sarvajJa zabalabrahma arthAta Izvara (vRkSAMka 2) A sarva sthULa sUma prapaMcano potAnI aMdara ja laya karI de che, tyAre hiraNyagarbhanA eka avayavarUpa evA A sUryAdinuM bhramaNusvabhAvavALuM rUpa dekhAtuM nathI; kema ke te paNa saMhAra karanAra evo viraTa kivA parama puruSarUpa ja banI jAya che. karoLiyo jema potAnI ja lALathI potAnA saMka95 mujaba gharane bAMdhe che, tema vidhAtA paNa pitAnA saMka9pamAtrathI ja graha nakSatrAdinA AzrayabhUta evuM zizumAra cakra race che. dhruvathI laI upara satya athavA brahmalAka sudhInA cakrane zizumAra cakra kahe che. sUryarUpI nimitta vaDe dakSiNAyana ane uttarAyaNamArgamAM pharanAruM A brahma ja divasenA lAMbA kApaNAmAM heturUpa thAya che. A sarva eka brahmano ja vivArtA che ane anirvacanIya evuM cidAkAza eTale brahma ja dazya bhAse che. A jayotizcakramAM keTalAka padArtho vizeSa prakAzavALA che tathA keTalAka to prakAzathI taddana rahita che, Ama brahmanI aMdara vicitra prakAranA rahelA padArtho paNa brahmarUpa che. vivekI tattvajJa puruSanI daSTimAM to A padArthonA samUho kadI utpanna paNa thatA nathI ane dekhAtA paNa nathI, paraMtu anirvacanIya evo cidAkAzarU5 AtmA ja vastutaH utpanna nahi hovA chatAM paNa svadasyanI jema jANe utpanna thayA heya, ema bhAsI rahyo che. AtmA cinmAtra che, cipa che, sarvezvara che ane te ja "tame', "huM ityAdi sarva dRzya AkAre pratyakSarUpe bhAse che. dehano nAza thatAM tene paNa jANe nAza thato hoya tevuM ajJAnIo mAne che kharA, paraMtu vastutaH jotAM to tene bhAsa paNa thato nathI ane tene kadI nAza paNa thatuM nathI. Ama cidAkAza eTale brahma ja pote potAnA svarUpamAM svapnasRSTinI jema jAgRtimAM paNa anubhavamAM Ave che, te pachI A jagatanuM cidAkAza vinA pAramArthika svarUpa bIjuM kayuM hoI zake? * * *
Page #437
--------------------------------------------------------------------------
________________ 308] triNAciketastribhiretya [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 pa/14 A sarvanuM tAttvika svarUpa to brahma ja che. je vastu je svarUpe ane je prakAre brahmasattA vaDe phure che, eTale ke, temAM rahelI niyAmaka evI brahmasattAe te vastu saMbaMdhamAM jevI bhAvanA daDha karI heya che, e brahmasattAnA baLathI te vastu te rUpe ane te prakAre jyAM sudhI niyamitarUpe pratItimAM Ave che tyAM sudhI tene ja niyati kivA svabhAvAdi zabda vaDe oLakhavAmAM Ave che. kotarAMvALA dhAnanI aMdara aprakaTarUpe rahelI aMkurazaktinI peThe te brahmasattA ja sauthI prathama utpanna thanArA potAnA AkAzarUpa aMganI aMdara zabdatanmAtrA jevI sUkSma sthiti vaDe aprakaTarUpe rahe che ane pachI tenA vaDe ja A dasyaracanA utpanna thAya che; evA prakAranI kalpanA paNa phakta avivekIone tattvabodha thavAne mATe kRti Adi zAstromAM maharSioe kahelI che, paraMtu vAstavika rIte e tenuM kAMI tAtvikapaNuM nathI. te to kevaLa anirvacanIya evA brahma upara mUrkhAoe karelI mithyA kalpanAnA vilayane mATe eka yuktirUpa che, paNa vastutaH to mUrkhAoe karelI A kalpanAo ja mULamAM vRthA che. vAstavika rIte A kALa, deza ke kriyA ItyAdi kazuM kadI utpanna paNa thatuM nathI ane nAzane paNa pAmatuM nathI, paraMtu zilAnA garbhane eTale paththarane game tyAMthI toDe chatAM te aMdara paNa bahAranA jeTalo ja ghana arthAta kaThaNa nIkaLe che, tema zAMta ekarasamaya tathA brahmasattArUpe paNa e eka AtmA ja satya hovA chatAM teNe potA upara ja relI mithyA Aropita daSTithI pote ja jANe asatya che, ema ajJAnIone bhAsI rahyo che. jema haMmezAM eka avayavanI aMdara rahenArA paramANuo astane kiMvA udayabhAvane pAmatAM nathI, tema AtmapadamAM rahenAra jagatanA saMbaMdhamAM samajavuM. AkAza jema potAnA svarUpamAM rahe che tema A jagatarUpa AkAza paNa cidAkAzanI aMdara cidra ja raheluM che, to pachI e zuddha cidAkAzano udaya kivA asta kayAMthI hoya? anirvacanIya, anaMta, svayaMprakAza ane AtmarUpa evA sarvavyApI cipa citAmaNanI sattA svAbhAvika rIte ja vivarUpe thaI rahe che ane te ja potAnI meLe pitAmAM ja jANe dazyabhAvane dhAraNa karI rahyuM na hoya, tevuM thaI jAya che. citta ane jIvabhAvanI utpatti A cipa athavA brahmanuM vAstavika svarUpa nahi oLakhAyAthI ja tarka ane avicAranI rakRti thAya che. bhAvi padArthonA nAmarUpanI kalpanA karatAM tenI aMdara prathama kAMIke rUpanI kalpanA thAya che, paraMtu e cidAtmA pote te anirvacanIya, AkAza karatAM paNa ati sUma, zuddha, sarvavyApI tathA bhAvi padArthono udabodha karanAro che. e parama sattArUpa AtmA athavA brahma jayAre jaDa padArthone cetanarUpa banAvI de che, tyAre te kAMIka anubhavamAM Ave che ane tethI te cita evA nAmane yogya thAya che; tyArapachI ghATA abhyAsane hIdhe te bhAvi evA chavAdi nAmone dhAraNa karI le che, paraMtu A saghaLI kevaLa potAnI kalpanA mAtra ja che, jJAna thayA bAda to te sarve paramapadarUpa ja che evuM anubhavAya che. A parama sattArUpa brahma athavA AtmA pote jyAre jIva evA nAmane dhAraNa kare che tyAre tenI aMdara cidAkAzanuM AcchAdana karanArI avidyA rahelI hovAthI te potAnuM kharuM svarUpa jANI zakatuM nathI, paraMtu jIvAtmAmAM jyAre jJAnano udaya thAya che tyAre te atizaddha evA parabrahmanI sAthe ekatAne pAme che, ajJAnanA AvaraNavALI jIvadazAmAM AtmA te ja potAnA adhyAsanI anekatvanI tAdAo bhAvanAmAtrathI khaDAM thaI gayela deha ikiyAdi vaDe saMsArane prApta thAya che ane pitAnA svasvarUpanA vismaraNathI thanAra aneka glAnikAraka karmo te karyo jAya che. AtmasattA vastutaH zanyarUpa hovA chatAM paNa jayAre te zabdAdi guNone dhAraNa karIne savikalpabhAvanA vaDe yukta bane che, tyAre te bhAvi evA AkAzAdi paMcamahAbhUtonA nidAnarUpa ane sUmasUtarUpe banI jAya che; pachI kALanI sattA rahita ahaMtAne udaya thavA pAme che. A kALanI sattA eTale IzvaranuM ikSaNa (vRkSAMka 2 tathA 3 nI vaccenuM) tathA ahama (vRkSAMka 3) e be ja jagatanI sthitinuM mukhya bIja che ane te ja bhAvi evAM marva nAmarUpane dhAraNa karIne rahe che. caitanyazakti te sarvathI bhinna che ane A jagatanA samUhe e eka
Page #438
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArahana] yame kahela trizuciketArUpa amine jANIne- [ 309. tenA saMkalparUpa ja che. te jagata je ke mithyA che, te paNa citsattAnA baLathI satya jevAM dekhAya che. A prakAre te citanya ja saMkalparUpI vRkSanA bIjarUpa heI te pote jyAre pitAnI aMdara "ahuM evI bhAvanA kare che tyAre te pote ja potAne kSaNavAramAM ahaM evA rUpe banI gayuM che ema anubhave che, jaLa jema taraMgarUpe jaLanI aMdara ja bhramaNa karyA kare che, tema e ja cetanasattA zabalabrahma (vRkSAMka 2) nI aMdara bhAvAbhAva AdirUpe DUbI jAya che tathA bhamyA kare che. caitanya ja sarvarUpa bane che. e rIte bhAvanAvALuM A cidAkAza (brahma) pote ja pANIthI thatA baraphanI jema AkAzatanmAtrAnI bhAvanAne pAmI tene te potAnI meLe ja ghara banAve che ane dhIme dhIme AkAzane utpanna kare che. A AkAza ja bhAvi nAmarUpanuM mULa svarUpa hoI te ja zabdasamUharUpI vRkSanuM bIja che. pada, vAkaya ane pramANa vaDe yukta evA veda tathA artha e sarva teno ja vilAsa che, A zabdarUpa tatvamAMthI ja jagatanI A sarva zebhA khaDI thaI jAya che (zabadanI utpatti saMbaMdhamAM adhyAya 2 tathA 8 juo); te ja zabdasamUha vaDe thatA aneka artha samUhanA pariNAmane vistAranAruM che, evA vicitra saMka9payukta vyavasAyavALA virATa catanyane jIva kivA mahAprANa (vRkSAMka 6) e zabda vaDe kahevAmAM Ave che ane te pote ja bhAvi evA aneka nAmarUponA samUha sAthe janasamUharUpI vRkSanA bIjarUpa che. AkAza jema cauda lekanA sarva prANIonA samUhathI vyApta che, tema sarva samaSTi ane vyaSTi prANIono A badho samUha e mahAprANa kivA jIva (vRkSAMka 6)thI ja prasarelo che, ane te sarva jagatane potAnA garbhanI aMdara ja dhAraNa karIne rahelo che. zrotra Adi kiyasamUha paNa tenAthI ja prasArane pAmelA che. A mujaba Atmacaitanya ja chavabhAvane prApta thAya che, chatAM paNa te A zabdavyavahArathI ane zarIrAdinA vyavahArathI taddana rahita che; pachIthI te pote kAkatAlIyanI peThe nIce pramANe cetanasatAnA baLathI pote potAne jevuM ka9pI le che tevuM tevuM turata te pote ja anubhave che. tanmAtrAnI utpatti brahmanI aMdara sarvabatonI kriyAzakti ke je pavana paMdarU5 che, te ja tvacA vaDe anubhavAtA sparzarUpI vRkSanA eka bIjarUpa che. te cetanyarUpa evA jIva eTale mahAprANa (kSAMka 6)mAMthI ja prasare che; vaLI tenI aMdara ja A cidilAsane je prakAzano anubhava thAya che te rUpatanmAtrA che. te sUmarUpe pitAnA bhAvi nAmarUpane dhAraNa karI rahela che. A prakAzarUpa cetanasattA ja te jarUpa che ane te teja kAMI bIjA kazAthI baneluM nathI, paNa cetana (brahma)thI baneluM hoI cetanarUpa ja che. AvI ja rIte sparzano anubhava karanAra cetana ja sparzarUpa che. sparza e paNa brahma sivAya bIjI koI vastu nathI. jema AkAza pitA vaDe ja potAnA svarUpanI aMdara avakAzane Azraya karI sthira rahe che arthAta badhAne te avakAza Ape che, paNa potAne mATe bIjA koInA avakAzanI tene jarUra hotI nathI, paraMtu pote ja potAmAM avakAza karIne raheluM che; tema zabdano anubhava karanAra cidAtmA pote ja zabdarUpe thaI teve teve rUpe anubhavamAM Ave che; vaLI zabdacAhaka paNa te ja che. bIjuM kaI paNa nathI, kema ke mULa zuddha AtmAvasthAmAM zabdano prahaNa karanAro bIje kaNa hoya ? jema saSTinA AdikALamAM caitanyanA vivarUpa jIvamAM bIjApaNAnI kalpanA na hatI, tema hamaNuM eTale Aje paNa nathI ane bhaviSyamAM paNa na haze; kema ke dhitva ekavAdino eTale be5Nuno athavA ekapaNAno atyaMta asaMbhava che. evI ja rIte rasatanmAtrA ane gaMdhatanmAgAdi viSe paNa samajI levAnuM che. varatutaH e nanI peThe taddana asatya hovA chatAM paNa satya hoya ema lAge che, eTale svamAM vAstavika dazyAdi che ja nahi, chatAM heya ema jovAmAM Ave che; tema A sarva dazya jALa vAstavamAM bilakula nahi hevA chatAM paNa satyarUpe pratItimAM AvI rahyuM che. A brahma ja sUrya AdinA prakAza vaDe bhAsatAM A cauda lekarUpI kSanA eka bIjA5 chetemAMthI ja 25nA bhedathI saMskAra prasare che. AkAzanA jevA nirvikAra, anirvacanIya
Page #439
--------------------------------------------------------------------------
________________ 310]. sandhiM trikarmakRttarati janmamRtyU / [ siddhAntakASTha bha0 gIra a7 5/14 ane aneka bhAvi nAmane dhAraNa karanArA e citanya eTale brahmatatvamAMthI rasanmAtrAnI utpatti potAnI meLe ja thAya che: te ja anna, prANa vagerenA samudAyanA mAdhurya AdinA anabhavarUpa kahevAya che. catanyanA vivarUpa jIva ja A sarva bhAvi rUpa tathA nAmanA saMkalpane dhAraNa karanAra kAryakAraNanA samUharUpa che. te citanya piote ja potAnA saMkalpa vaDe gaMdhatabhAtrAne utpanna kare che. bhUgoLa paNa te thakI ja utapanna thAya che, tethI te paNa AkAzarUpI vRkSanA bIjarUpa che ane te ja sarvanA AdhAra evA AtmArUpa che. caitanya vaDe ja sarva saMsAra prasare che. evI rIte paMcatanmAtrAno samUha vataH to utpanna nahi thayela hovA chatAM thaI gayo che ane kevaLa kalpanAnA baLa vaDe ja nirAkAra chatAM sAkAra thaI rahyo hoya evo bhAse che khare, paraMtu varastutaH A badhuM aparokSAnubhavarU5 AtmAthI abhinna, ekarasAtmaka ane anirvacanIya evuM paramatatva ja sarvatra otaprota che. la ikiye paNa AtmarUpa ja che - A pAMca tanmAtrAne samUha kAkatAlIyanI peThe pote je pradeza vaDe rUpane anubhave che te pradeza (sthAna) e cakSa kahevAya che; vaLI je pradeza vaDe te zabdane anubhave che te zrotra, sparzane anubhave che te vacA, rasane anubhava kare che te rasane ane je pradeza vaDe te gaMdhane anubhava kare che te dhrANendriya kahevAya che. eka niyamita AkRtine dhAraNa karI raheluM A caitanyarUpa brahma pote ja pitAmAM dizA kALa AdinA bhedane kapI laI maryAdita bane che ane sarvAtmabhAvanA abhAvane lIdhe sarvane jANI zakato nathI. e rIte anaMta evI saMsAra saMbaMdhI A badhI mithyA ka95nA mahAkAzamAM rahelA baTAkAza, mahAkAzanI jema amaryAdita evA AtmasvarUpamAM maryAdita evA AtmasvarUpe pratyeka jIvamAM rahelI che. ema je jovAmAM Ave che te paNa vAstavika AtmaravarUpa hoI tene potAne ja te tevA tevA anumAna vaDe tevI tevI anubhavAya che. anaMtapaNAne lIdhe te varNavI zakAya tevI paNa nathI, tema te AmaravarUpa hoI AtmAthI kicitmAtra paNa jadI nathI. paramArtha daSTie jotAM te kadI paNa udaya kivA astane prApta thatI nathI. paNa, zilAnI aMdaranA garbhanI peThe te eka advitIya, AnaMdadhana ane nircApArapaNe rahelI che. jIvanA svarUpanuM varNana A pramANe vastutaH te jIva paNa cidAkAzarUpe ja che; temAM je huM, tuM, te, A ityAdi bhAvanI utpatti thayelI kahevAmAM Ave che, te te phakta baMdha thavA pUratI ja che, paraMtu vAstavika nathI; kema ke te parabrahmathI taddata abhinna che. A cidAbhAsa kivA jIva brahmane eka upAdhiyukta avayava hoI te akRtrima che. vAstavika te A cidAkAza ja dazya ane draSTArUpe eTale huM ane mAruM evA bhAvane pAme che tyAre te mahAprANa kiMvA jIva (vRkSAMka 6) zabda vaDe kahevAya che, cittarUpa chatAM dasyaparAyaNa thaI rahenAra A jIvanAM aneka vicitra nAmo che, te tame sAMbhaLo. te cidAkAzarUpa brahma pote potAmAM A badhAM mukhyaprANa, karmendriya tathA jJAnendriyone dhAraNa kare che, tethI te jIva" evA zabda vaDe kahevAya che. dazyane saMkalpa dvArA anubhavavAthI te citta" (vRkSAMka 9) zabda vaDe oLakhAya che. amuka vastu amuka prakAranI che evo spaSTa bodha enAthI ja thAya che, tethI te "buddhi" (vRkSAMka 10) zabda vaDe paNa kahevAya che. saMkalpa karavAthI ane manane paNa jJAtA hevAthI te "mana" (rakSAMka 11) evA nAmathI oLakhAya che. "huM chuM" evI pratIti utpanna karavAthI tene ahaMkAra (vRkSAMka 8) zabdathI paNa oLakhavAmAM Ave che. zAstrane vicAranArA vivekI puruSo cidarU5 AtmA ke je paramArtharUpa che tene ja mukhyatve "cita" (vRkSAMka 1) zabda vaDe saMbodhe che. te ja chava kahevAIjheDha evA saMkalpasamUhanA saMyogathI pAMca karme kiya, jJAneMdiyo, tathA tenA viSaya ane devatA sahita (1) AkAza, (2) vAyu, (3) vahni, (4) jaLa ane (5) pRthvI e pAMca mahAbhUta tathA (6) mana, (7) buddhi ane (8) jIva e traNa maLI kula ATha; ke jene puryaSTaka kahevAmAM Ave che, te sRSTinA AraMbhakALamAM eTale A brahmAMDAdarUpa kAryASTinI utpatti thayA pUrve prathama sUmarUpe hoya che, tethI tene
Page #440
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ] te pramANe saMdhi samaye traNa karma karanAra janmamRtyune tare che. [311 prakRti' zabdathI paNa oLakhavAmAM Ave che, paraMtu baMdha thatAM tenuM A aSTadhA prakRtivALuM upAdhimaya zarIra dekhAtuM nathI, tethI vidvAne tene "avidyA' e nAmathI paNa oLakhe che, AvA AvA cisvarUpanA ja upAdhibheda vaDe aneka nAmo che te temane kahyA. A cidUdhana, nirAkAra ane nirvikalpa jIvane ja paMDita AtivAhika eTale sUma kivA liMgadehanA nAmathI paNa oLakhe che ane te liMgadehanI upAdhine lIdhe ja AdisaMtavALo che ema belAya che. e rIte pratyakSetanyamAM A traNe lokenI bhrAMti svapna kivA mane rAjyanA nagaranI peThe jJAna thatAM sudhI haMmezAM bhAsyA ja kare che, A rIte te brahma ja bhoga tathA artha25 mokSane ApanAra hovA chatAM paNa niHsvarUpa che, zUnya che ane nirAkAra che. he nara zreSTha ! AtivAhika eTale liMga athavA sUkSamadeha pote cidAkAzarUpa hovA chatAM tene liMgadeharUpa upAdhivALe kahevAmAM Ave che. vastutaH te ? AkAzathI paNa sAva zUnya che. A liMga zarIra athavA ativAhika deha vAsanAvazAta eka zarIra choDIne bIjuM dhAraNa kare che. A rIte tene krama mokSa thatAM sudhI kAyama ja rahe che. cipa hovAne lIdhe vAstavika te tene udaya vA asta kadI paNa thato nathI. Ama cauda lokanAM sarve prANIonI sRSTi aMkura cittApI bhUmimAM ja rapharyA kare che. tenI aMdara ja kALanI vyavasthAne anusarI lAkho brahmAMDAdi saMsAra pUrve utpanna thaI gayelA che, bhaviSyamAM thaze ane hAlamAM paNa vidyamAna che. arIse jema aneka pratibiMbone dhAraNa kare che tema A citarUpI arIse aMdara ane bahAra anekavidha jagatane dhAraNa kare che, chatAM paNa te pote AkAzanI peThe sAva zunya ja che. brahmA, nArAyaNa, prajApati ityAdi rUpe cidAkAza ja baneluM che. mahAkapane aMte sarvane nAza thayA pachI te sarva avyakta evA mahAzUnya (vRkSAMka 4)mAM ja sthita rahe che. Ama anirvacanIya, prauDha, brahmarUpa ane nirvikAra evA cidAkAzanI aMdara A citasvarUpa pote ja pitAmAM AvaraNa karanAra evA azAnayukta mahAza rUpe baneluM che. e cidAkAzanA svarUpanuM sAcuM bhAna A upara varNavelA krama pramANe AtivAhika dehane rUpe bhAse che. vastuta. cidAkAzarUpa jIva pote ja AtivAhika DirUpa che. tema tene potAne ja cidAkAzarUpa evA jagatano A prakAza anubhavamAM Ave che. A rIte te cidAkAzane anubhavamAM Avate potAno ja ekAda bhAga te "brahmA" nA nAmathI oLakhAya che ane keI eka bhAga "virATa" e zabda vaDe oLakhAya che; vaLI kaI eka bhAga "sanAtana' zabdathI, kaMIka bhAga nArAyaNa" nAmathI, keIka bhAga "Iza" nAmathI prakhyAta che, te kaI eka bhAga "prajApati" zabda vaDe bolAya che. cipa evA A jIva athavA mahAprANa (vRkSAMka 6)ne je bhAgamAM potAnI pAMca ikiyenuM bhAna thAya, te bhAgamAM jANe te pote ja che te pramANe rahelo che ema tene bhAse che. e mujaba A atyaMta prasarI rahelI dasyanI bhrAMti pratyakSa siddhirUpe pratItimAM Ave che chatAM temAM vAstavika rIte te kazuM paNa thayuM ja nathI, kemUke vistIrNa evuM e Atmatatva sarva dazyathI rahita che. AtmatatvarUpa parabrahma anAdi che ane teno AvirbhAva kivA tirobhAva kadI paNa thato nathI, kemake te ja pote svarUpanA sAkSAtkAranA abhAve sata asatAdi bhedo vaDe aneka AkAre thaI raheluM bhAse che. jema haMmezAM strInuM ja ciMtana karanArA purUSane svapnanI strI spaSTapaNe pratItimAM Ave che ane jema svapna tathA saMkalpamAM pitAnA svapnAdinA dehane ane jagatane mithyA anubhava thAya che, tema ghaTane AkAra paNa zUnya ane nirAkAra hovA chatAM pratItimAM Ave che. cidAkAzanI aMdara svapnamAM dekhAtI vastunI peThe A sarva dazya prapaMca jANe ke kharekhara kArya sAdhI ApanAra na hoya ! tevo dekhAya che. te AkAza hevA chatAM paNa kaThina ane pArthivAdi padArthonI peThe sAkArarUpe bhAse che A AtivAhika deDa pote vAstavika nirAkAra che, zUnya che ane svapnanA jevo AbhAsarU5 tathA mithyA che, chatAM tene krame nIce pramANe anubhava thAya che. jIvane vistAra kevI rIte bane? A citarUpa evo AtivAhika dehadhArI chava vA mahAprANa (vRkSAMka 6) asthionA samUha vaDe dhULa, baraDe, rUMvADAM, zirAo tathA snAyuo ityAdi AkAre banI te upara sthULa zarIranI kalpanA karI le che;
Page #441
--------------------------------------------------------------------------
________________ 313 ] brahmajJa devamIDapaM viditvA - [ siddhAntakASDa bha. gI0 0 5/15 pachI kALa, dezanA krama vaDe thatAM zabdAdi viSayeAnA bhAgane mATe te janma, kama, ceSTA, sthAna, pariNAma ane vaya vagere sthitine 4pI le che, tema ja peAtAnI aMdara janmanA zramane paNa te pAte ja anubhave che; vaLI jarA, maraNu. guNudASa AdinI kalpanA; daza dizAonA maMDaLAmAM peAtAnuM bhramaNa, jJAna, jJAtA ane jhe bhAve temaja sa vastuenA Adi, madhya ane aMta ema sate te pAte ja kalpI le che. A rIte AtivAhika dehane dhAraNa karanAra jIvarUpe banI gayelA purAtana puruSa eTale izvare (vRkSAMka 2e) pAte ja kalpI lIdhelA vyaSTi samaSTinA sthUla zarIrane lIdhe pRthvI, jaLa, AkAza, sUrya, jateAnA samUhe, asa khya prANIonA samUI, tamAma vyavahAra, nagara ane zikhara ityAdi brahmAMDamAMnA cauda leAkamAM AvelA tamAma bAvarUpe te pAte ja banI jAya che. ane pachI te pRthvI Adi peAtAnA AdhArarUpa che ane peAte tenA AdheyarUpa che, evA prakAranI bhrAMtirUpa sa'sArasvapnane pe|te ja anubhave che. A mujaba te Adi prajApati EzvaranA AtivAhika deha cetanapaNAne lIdhe peAtAnA satya saMkalpathA je vastu jevA prakAre kahyuM che te kAtAlIyanI peThe turata ja tevA prakAranA svabhAvarUpe banI jAya che. AthI ja A bhedakAraka evA jagatane bhrama bhAsI rahyo che, teA pachI AvA asatya viSayamAM Azraya zuM pAmavAnuM che? A vistarI rahelI draSTA, dana ane dazyarUpI tripuTI vAstavika brahmarUpa ja che.* svabhAvathI ja sa varte che, AtmA to alisa che TUMkamAM, jema pANI rAte ja pAtAmAM amuka samayane mATe bhamarIrUpe dekhAtuM hoya tathA bhamarImAMthI vaLI pAchuM peAtAnA asala svarUpamAM vilIna thatuM hoya ema jovAmAM Ave che. Ama te bhamarI rUpe dekhAI vaLI pAchuM pANI rUpe vilIna thaI jAya tyAM sudhIteA je teneA dazyAbhAsa che teja tene svabhAva che, ema samajo; tema A jagatAdi sarva dRzya paNu AtmarUpa mahAsAgaranI eka bhamarI samAna che. te jeTalA samaya sudhI draSTA, dRzya ane darzAnAdi tripuTI tathA tenA sAkSI huM' evA rUpe bhAse che, teTalAM samayane mATe te ja amuka maryAdita AvaraNavALuM banI Adia'ta rUpe thatuM hoya ema pratItimAM Ave che. A pramANe jyAMsudhI te AditavALuM arthAt maryAdita hoya che teTalA samayamAM te te rUpe bhAsavuM evA je tenA sahaja svabhAva athavA naisargika niyama haiAya che te svabhAvAnusAra ja te pravarte che. jema vAyunA sahaja svabhAva spaMda kavA calana, AkAzane zUnya, tejateA prakAza, pANInA dravapaNuM tathA pRthvIneA jaDatva; athavA AMkhanuM kAma jovuM, kAnanuM sAMbhaLavuM vagere je te iMdriyAnA svabhAva kahevAya; AthI bhagavAne kahyuM che ke svabhAva arthAta niyati niyamathI nizcita thayela prakRtijanya svabhAvanA dheAraNe ja A sarva pravatI rahyuM che. prabhu eTale AtmA te te saCthI taddana alipta che. nAdatte' kasyacitpA'pa' na' caivaM sukRtaM vibhuH / ' ajJAnenAvRta' zA'naM' te'na mu'hyanti' jantavaH // 15 // karyuM, kartA, tathA phaLa tema ja pApapuNyane AtmAmAM sparza nathI A AtmAnA krama, tenA kartApaNA tathA phaLanI sAthe talamAtra paNa saMbaMdha nathI, te pachI te varDa utpanna thanArAM pApa ane puNya teA tene zI rIte spazI zake? sArAMza, AtmA te taddana asa`ga che, temAM kartA, krama` phaLa ityAdi kazuM ja nahi, e rItanA niHzeSarUpe athavA kartA, ka, phaLa, ane te vaDe utpanna thatAM pApapuNyAdi tamAma kevaLa eka AtmasvarUpa che, evA prakAranA sarvAtmabhAva rAkhavAmAM Ave, tApaNu te baMne dhyeya aMte tA anivacanIya evA ekarUpa ja che. uddeza e ke, jyAM eka AtmA. kavA * A sabaMdhe vadhu naNavAnI ichA hoya tA yA ni. 70 sa. 187, 188 ane 189 jue.
Page #442
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] Ama badhAmAMthI utpanna thayelA, jJAnayukta, stuti karavA yogya agnine- [ 313 bA vinA bIjI koI bhAvanAno talabhAra paNa sparza thaI zakato nathI ane tema kahevAvALA paNa jyAM hotuM nathI te pachI kartA, karma, tenuM phaLa tathA pApapuNyAdi anya bhAvanAo ke tenA sAkSI vagerene prama ja kayAM rahyo ? je thakI mokSa thAya te sukRta ahemamAdi bhAvano vilaya karI tAdAsyabhAvanI prApti nahi karatAM lokomAM jJAnI kahevarAvI uparathI jJAnano DhoMga karIne aMdarakhAne aneka viSayonI vAsanA tRpta karavAnI IcchAvALA tathA phakata AjIvikA kiMvA lokeSaNAne mATe ja kathA, kIrtana, vyAkhyAna kiMvA upadezane dhaMdhe karanArA jJAnabaMdhuo eTale mUDha AvA prakAranA zAstramAM AvelAM vivecane sAMbhaLI pote jANe sukRta ane duSkatathI para heya evuM batAvI ajJAnI loko pAsethI kadAca pitAne svArtha sAdhavAno prayatna karI zake, paraMtu teTalA uparathI te kAMI pApapuNyathI bacI zakatA nathI; paNa jeone vAstavika rIte kharekhara sarvAtmabhAva siddha thayeluM che eTale sarvatra eka AtmA ja vyApelo che evA prakAranI jemanI dRDha ane nizcita bhAvanA thayelI hoya che, jene AtmA vinA bIjuM badhuM dekhAvAnuM ja taddana baMdha thaI gayuM che, jenI ahemamAdi tamAma bhAvanAone sadaMtara vilaya thavA pAmela che, tevA nityaprati AtmAmAM rata thayelA AtmasAkSAtkArI, aparokSAnumavi jIvanmukata AtmA taddana asaMga ane nilepa hovAthI temano kartA, karma, temAM paDatA mukata ane dukata evA bheda tathA tenAM puNya kiMvA pAparUpa phaLo ityAdi kazuM paNa pazI zakatuM nathI. je karmo janmamaraNanuM kAraNuM bane che tene duSkata vA pApakarmo tathA je vaDe janmamaraNano phero TaLe che tevA karmone sukRta kiMvA puNyakarmo kahe che evo zAstrano niyama che. A vyAkhyA nirdoSa che; bAkI sakAma karmo ke je svargAdi eka lokanI prAptine mATe kAraNabhUta nIvaDe che, tenuM aMtima phaLa krame krame mekSa ja hovAthI tevA uddezathI thatAM karmone paNa sakarmo kahevAnI vyavahAramAM prathA che. paraMtu sukRta eTale ke je vaDe mekSa thAya evAM satakarmo tathA je thakI janmamaraNa thayA kare evAM karmo, e pApakarmo, kiMvA duSkRta kahevAya; e pramANenI A vyAkhyAne aMtima nirNaya zAstramAM che. te ghoraNe jIvanmukta AtmajJAnI te kevaLa eka AtmadaSTimAM ja sthira hevAthI tene puNya kivA pApa kadI paNa spazI zakatAM nathI ema kahevAmAM AvyuM che. zAstrodvArA svArtha sAdhavAnI kaLA AvA kathanane artha pitAne baMdha bese e mujaba manasvI rIte karIne avidyAmAM phasAyelA ajJAnI mUDha mithyA mehamAM phasAI DhoMga karI ane zAstrAdikanA khoTA AdhAro batAvI tenA pitAne anukULa evA khoTA artho karI leke pAsethI pitAne svArtha sAdhavAnI kaLA kare che; kAraNa spaSTa ja che ke, temane heta AtmAnabhava prApta karavAno hoto nathI, paraMtu te vaDe pitAnuM tathA kuTuMbanuM kiMvA Azritane bharaNapoSaNa karavuM ane lokeSaNa meLavavI eTalo ja eka hoya che; paNa AtmAnubhavi evA jJAnIo to upara jaNAvyA pramANe avidyA, mAyA, prakRti athavA ajJAna ja potapotAnA svabhAvanusAra A daspAdipe bhAse che tathA svapna kiMvA mRgajaLavata pravartI rahyuM che, mATe te tamAma mithyA che; AtmasvarUpa evA mAro tenI sAthe talabhAra paNa saMbaMdha nathI; e rItanA AtmasAkSAtkArane lIdhe akhaMDa AtmanizcayavALo hovAthI temAM kadI paNa meha pAmato nathI. te kazAne kadI icchate paNa nathI ane tyAgato 5NuM nathI, tema teo pitApitAnA svabhAvAnusAra varte te te thakI kadI khudane paNa pAmatA nathI. dazya bhAsavAnuM kAraNa avidyA vaDe bhAsatuM A tamAma dastha niyata thayelA krame pitApitAnA svabhAvAnusAra ja varte che, ema upara kaheluM che, tenI sihatA arthe bhagavAna zrIkRSNa ane A pramANe kahe che ke vAstavika rIte te A sarva anirvacanIya evA AtmarUpa ja che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, evA prakAranuM je jJAna te misyA evA ajJAna vaDe DhaMkAyeluM hovAthI A samasta jIvo meha pAmelA che; eTale mRgajaLa
Page #443
--------------------------------------------------------------------------
________________ 314] nirAma ttimaya sameti che . [ siddhAntakASTha bha0 gIra a. pa/18 jema jaLanuM biMdu paNa nahi hevA chatAM ajJAna vaDe bhAse che, tema advaita evA A AtmAmAM dazyAdine lezamAtra aMza paNa nahi hevA chatAM paNa jANe te aneka nAmarUpAdivALuM hoya tevuM bhAse che, tenuM kAraNa kevaLa ajJAna ja che, te sivAya bIjuM kAMI paNa nathI, ajJAna vaDe jJAna zI rIte AvRta thAya? ajJAna vaDe jJAna kevI rIte AvRta eTale AcchAdita thavA pAmeluM che, te vadhu spaSTa rIte samajAya eTalA mATe daSTAMta sAthe kahuM chuM. jevI rIte sUrya vAdaLa vaDe DhaMkAI javA pAme che eTale vAdaLe sUryaprakAzane Avrata karyo hoya ema lAge che, paraMtu vastutaH to sUrya svayaMprakAza hovAthI vAdaLo thakI te kadApi Avata thaI zakato ja nathI. AthI vAdaLAM vikherAtAM te pharI pAcho potAnA svaprakAzathI samagra jagatane prakAzita kare che; sivAya vAdaLAMonuM astitva paNa tene AdhAre ja hoya che, chatAM jANe teNe ja sUryane AchAdita karI nAMkhyo che ema jovAmAM Ave che, tevI ja rIte ajJAna vaDe jJAna DhaMkAI javA pAmela na hoya ema bhAse che. ane tethI ja A badhA ajJAnI ne mUrkha cho svataHsiddha ane anirvacanIya evA jJAnane oLakhI zakatA nahi hevAthI meha pAmelA che. jJAnena tu tadanAnaM yeSAM nAzitamAtmanaH / teSAmAdityavajJAna prakAzayati tatparam // 16 // / AtmajJAnarUpa sUrya ajJAnane nAza kare che paraMtu he vatsa! jIvonuM A ajJAna, sUrya vaDe jema aMdhakArane nAza thAya che tema A sarva advaita evuM eka AtmasvarUpa ja che, AmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranA anubha vaDe nAza pAme che; evuM zuddha AtmajJAna ja vAdaLAMono nAza karanArA sUryanI peThe "tata' eTale AtmA athavA brahma evA paramapadarU5 sUryane prakAzamAna kare che. arthAta vedAdimAM jene "tata' evA pada vaDe nirdeza karela che tene mATe ja AtmA, brahma, prabhu, vibhu, akSarapuruSa, bhagavAna ityAdi saMjJAo zAstramAM ApavAmAM AvelI che. tevA prakAranA AtmajJAna vaDe jenuM ajJAnarUpa AvaraNa taddana naSTa thayeluM che tevuM svata:siddha ane nirmaLa jJAna ja AdityanI peThe prakAzamAna thaI sarvathI para evA "tata" kiMvA AtmAne prakaTa kare che. taduyastadAtmAnastanniSTAstatparAyaNAH / gacchantyapunarAvRtti jJAnanibhRtakalmaSAH // 17 // Atmarata puruSanI samatA bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna jeno "tata " pada vaDe vedamAM nirdeza karelo haiI tene samajAvavAne mATe AtmA, brahma, vagere nAmonI saMjJAo ApavAmAM AvelI che tevA "tata " padamAM ja jenI buddhi kAyamane mATe taddana sthira thayelI che, "tata ' e ja jeno AtmA che, "tata ' e ja jenI niSThA che, je nityaprati "tata "mAM ja parAyaNa che, A prakAranA AtmarUpa aparokSa jJAna vaDe jenAM tamAma pApo dhovAI gayAM che; eTale ke je "tata ', arthAta AtmAnI sAthe ja tadAkAra banI atyaMta nirmaLa thayelo che. jene AtmA sivAya bIjuM badhuM sUjhavAnuM sadaMtara baMdha thayuM che, te nitya AtmAmAM ja ramamANa thayelo puruSa kadI paNuM punarAvRttine kiMvA dvaitabhAvane pAmato nathI; eTale te janmamaraNarUpa pherAmAMthI DhIne mokSane pAme che. tAtparya ke, je "tata ' eTale te AtmanizcayavALo che, jenI buddhi, AtmarU5
Page #444
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] AtmabhAve joIne tathA jANavAthI atyaMta zAMti maLI zake che. [315 banelI che, je haMmezA AtmaparAyaNa ja rahe che ane e rIte kAyamane mATe je AtmaniSTha banelo che, tathA A prakAranA AtmarUpa jJAna vaDe jenAM tamAma pApo naSTa thayelAM che, te taddana nirmaLa aMtaHkaraNavALe pavitra puruSa janmamaraNanA pherAmAMthI chUTIne mekSane pAme che. vidyAvinayasampanne brAhmaNe gavi hastini / zuni caiva zvapAke ca paNDitAH samadarzinaH // 18 // he rAjana ! AvA jJAnI puruSanI dRSTimAM vidyA tathA vinayAdi guNothI saMpana brAhmaNa ho, gAya he, hAthI che, kUtaro che ke kutarAne mArIne tene rAMdhI khAnAra atyaMta nIca evo caMDALa che, te paNa te sarve samAna ja hoya che arthAta upara pramANe jene sarvatra eka AtmAnI ja bhAvanA thayelI che, jenI daSTimAM AtmA sivAya bIjuM kAMI paNa che ja nahi, tevA puruSanI dRSTimAM sarva sama ja che; kema ke te A zuddha brAhmaNa, A gAya, A hAthI, A kUtaro ke A cAMDALa che ItyAdi koI paNa prakAranI daitavRttionuM aMtaHkaraNamAM kadI utthAna ja thavA deto nathI ane kadAca rakure te te AtmavarUpa ja che, evA prakAre tatkALa dAbI daI tene advaita evA eka AtmasvarUpa ja banAvI de che. A rIte AtmAtirikta bIjuM kAMI paNa je dekhato ja nathI, te ja kharA zuddha aMtaHkaraNano tathA samadaSTivALo che, ema jANuM (juo upAsanAkAMDa kiraNAMza 28 "kUtarAnI upAsanA" e mathALuM). AtmA, brahma ane pitAmAM abhinnatA jevI he pArtha ! AtmAne apakSa anubhava prApta karI AtmarUpa banele samadaSTivALA jIvanmukta puruSa brahmA, viSNu, stra, iMdra, varaNu, agni, prajApati, sUrya, caMdra, yama, strI, purU, jhADa, pavana, pazu, pakSI, sthAvara, jaMgama, jaDa, cetana ityAdi tamAmane te potAnuM ja svarUpa che ema jue che, huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi bhAvo vaDe pratIta thatuM jagatAdi tamAma dazyajALa pitAnuM ja svarUpa hAI pitAthI anya kAMI che ja nahi e rIte potAmAM jagatamAM ane brahma vA AtmAmAM je abhinnapaNuM dekhe che te ja kharo samadazI puruSa kahevAya che. pote brahma ane AtmAnA ekapaNAne viSaya karanArI tadana vika5rahita evI je cinmAtravRtti te ja kharI prajJA kahevAya che. AvI prajJA jemAM sarvadA hoya te ja kharo samadarzI che. deha ane iMdriyamAM huM ane mArAM evo bhAva athavA A koI tethI judA ja che e bhinnabhAva jene kadI paNa sparza karI zakatA nathI te ja kharo samadaza chavamukta kahevAya che. puruSo vaDe pUjAya yA dujanethI pIDAya chatAM te baMne mArAM ja svarUpa che, evuM jANuM je haMmezAM samabhAvamAM rahe che te samadarzI kahevAya che. jIvanmukta aMtaramAM zAMta hoya che viSayI manuSyanuM mana jema haMmezAM viSayamAM ja Asakta heya che tema samadazI brahmaviddanuM mana nityaprati brahmamAM ja taraboLa rahe che. tene mATe AtmAnI eka advaitabhAvanA e ja bhakSya heI daitabhAvanA e abhakSya che. A jIvanmukta puruSa mane rAjya ane bAhya tRSNAothI taddana rahita heI dehanI aMtara bahAra kevaLa eka brahmano ja anubhava karanAra hovAthI samadarzI kahevAya che. draSTA, darzana ane dakSyAdi tripuTIone AtmarUpa dekhate, tamAma prakAranI vAsanAothI taddana rahita banelo tathA kevaLa eka AtmAnusaMdhAnamAM ja sthita rahele puruSa upara uparathI rAga, dveSa ane bhayAdine prApta thayo hoya tevo dekhAte hovA chatAM paNa te aMtaramAM te AkAzanI jema svacchane svaccha ja hoya che. mananI tamAma bhAvanAone tyajI kevaLa eka sarvAtmabhAvamAM ja saMtoSane pAmato hevAne lIdhe cittanA dharmothI rahita evA cinmAtrarapa parama ane pavitra padamAM sthita rahI phakta eka avicaLa padamAM sthiti karIne rahelo heI je lebhathI taddana rahita banelo che te puruSa ja samadazI kahevAya che.
Page #445
--------------------------------------------------------------------------
________________ 316] jitAtrayavivA- [siddhAntakADa bha0 gIva a0 5/12 samadazI puruSanI samatA | citta e ja saMsAra che tethI tene prayatna vaDe AtmAkAra banAvavuM joIe, e ja saMsAranaSTatAno sAco upAya che. saMta vastune jANyA sivAya brahmajJAna thatuM nathI ane brahmajJAne thayA vinA paramapada maLatuM nathI; AthI puruSa je pitAne huM asaMga ane anirvacanIya e AtmA chuM ane te asaMga AtmA ja A badhA dasyAdipe pratIta thayelo jovAmAM Ave che eTale A dazya, adazya ane tene jANanAro tathA te karatAM paNa para e badhuM pitAnuM ja svarUpa che, evuM jANanArA samadarzI jIvanmuktanI dRSTimAM zvAna he, ke mAMsabhakSI he, pavitra brAhmaNa che ke pachI game te he, te badhuM potAnuM ja svarUpa che ema jete hevAthI te haMmezAM samatAmAM ja rahe che. tene ghaNu zabdonA ciMtananI ke ghaNA bhASaNanI jarUra paDatI nathI; kAraNa ke, zarIra, vANI, mana ane te vaDe thate sarva vyavahAra advitIya evA eka AtmasvarUpa hevAne lIdhe huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane, vANuM, mana ItyAdi tamAma bhAvo tene jANanArA sAkSasahita nirarthaka zrama ApanArA kahevAya che. zanyavAdio jene zanya kahe che, brahmavettAonuM je brahma; vijJAnavAdionuM vijJAna, sAMkhya jJAnavALAone puruSa, gavAdione Izvara, zivamArgIone ziva, kALavAdione kALa; je sarva zAstranA siddhAMtarUpa che, je sarvanA hRdayamAM sthita che, je sarvavyApaka che, te pAramArthika tattva e ja pitAnuM svarUpa hovAthI samadarzI jIvanmukta puA haMmezAM zAMta ane sama ja rahe che. samajo ke, kadAca sUrya atyaMta zItaLa thaI jAya, caMdra ati uSNa thAya, aminuM hima banI jAya, paNa samadarzI puruSanI draSTimAM te te badhuM potAnuM ja svarUpa hevAthI vismayatAnuM prayojana nathI. A mujaba te pote advitIya, AdiaMtathI rahita, cinmAtra, avivAdi malathI rahita, vyApaka ane AkAzathI paNa sUkSma evuM je brahma che te ja mAruM potAnuM svarUpa heI. A badhA rUpe paNa te ja che; e rIte jANI taddana niHzaka avasthAmAM ja niyati sthita hovAthI te samadarzI kahevAya che. ihaiva tejitaH so yeSAM sAmye sthitaM manaH / nidhi hi samaM brahma tasmAdbrahmaNi te sthitAH // 19 // mekSanI tatkALa pratIti he arjuna! A rIte jenuM mana AtmasAkSAtkAra thavAthI nityaprati eka AtmasvarUpamAM ja rata thayeluM hoya che, tevA samAnapaNAmAM rahenArA AtmArAma puruSe to ahIM ja eTale jIvatAM chatAM *sarma yAne saMsAra jItyo che, ema samaje; eTale tene mRtyu thayA pachI yA saMsAra choDyA pachI mokSanI prApti thaze evI rAha jovI paDatI nathI, paNa te to saMsAramAM rahI tyAM eTale je hAlatamAM hoya te hAlatamAM ja tatkALa jIvanmukta banelo hoya che; kema ke brahmanuM svarUpa atyaMta nirmaLa tathA sama eTale jemAM kAMI "paNa" . athavA nathIpaNuM" ema baMne bhAvo tathA tene "sAkSIbhAva" paNa nathI, evA prakAranuM taddana zuddha, atyaMta pavitra, nirmaLa ane kevaLa anirvacanIya evuM che ane A AtmArAma puruSa te tevA prakAranuM je brahma e ja potAnuM svarUpa che, ema aparokSa anubhavadvArA pratyakSa anubhavI tevA prakAranA brahmasvarUpamAM ja nityaprati sthita rahela hevAthI pote sarva rIte brahmarUpa ja banelo hoya che; "te ja brahma che ane brahma te ja che" A rIte tenAmAM tathA brahmamAM lavaleza paNa bheda hetuM nathI. A rItanI abhedRSTivALe AtmArAma jIvanmukta puruSa kAyamane mATe brahmamAM ja sthita rahelo hoya che, paNa sAkSIbhAvamAM sthita rahI samadaSTine Azraya karelo samanaska abhyAsaka te maraNapachI mukta thAya che, eTale videhamuktine pAme che; paraMtu sarvatra samAna daSTimAM je kAyamane mATe sthita thaI gayela hoya te bahumAnasa jJAnI to jIvatAM ja je sthitimAM hoya te sthitimAM 0 sarga eTale sRSTimAM paramANu, paramANamAM brahmAMDa, te brahmAMDamAM vaLI pAchA paramANu e pramANe bhAsavuM te sagaparaMparA kahevAya saMsati kivA saMsAra paNa tenuM ja nAma che.
Page #446
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] A pramANe triNAciketarUpa traNa agnine jANI [ 317 bilakula pheraphAra nahi thatAM tatkALa jIvanmukta eTale jIvata chatAM ja mukti pAme che; tene muktine mATe krAMI maraNuparyaMta rAha jovI paDatI nathI, paraMtu tene te| sava duHkheAnI nivRtti karanAra evA meAkSanI tyAM te tyAM turatAturata ja pratIti thAya che. Ama uparanA zleAkamAMnA bheda atre bhagavAne spaSTa karIne samajAvele che. na prapyetpraya' prA'pya nodvijetprApya cApriyam / sthirabuddhira'sammUDho bra'hmavi'drahmaNi sthitaH // 20 // priyApriya DhaMDhothI para thayelA brahmamAM sthita che priya thavAthI je kadI hu Mne pAmatA nathI ane apriya thavAthI udvegane pAmatA nathI, eTale jete priya apriya 'dronI kalpanA paNa nathI, eveAvaLa ekameva brahmane jANanArA brahmavid, brahmasvarUpamAM ja kAyamane sthira thayele che, ema jANavuM. 1 bAhyasya' vya'sAtmA vindatyAtmani yatsukham / brahmayoga'yu'mA'tmA sukhamakSayya'manu'te // 21 // the hi sa'sparzajJA bhogA duHkhayonaya' pava' te / Adyanta'vanta'H kaunteya na' te'Su ramate budhaH // 22 // akSaya sukha kANa meLave jenI bAhya sparzImAM bilakula Asakti nathI tevA puruSane ja je Atmasukha athavA brahma kahevAya che te maLe che. Ama brahmanI sAthe ekarasa thayelA te puruSa akSaya eTale jene! kadI paNu kSaya thate nathI tevA sukhane pAme che. bhAvArtha e ke, je puruSa pAtAmAM upara batAvyA pramANe AtmA athavA brahma vyatirikata tethI bahAranA bIjA kAI paNa bhAva vA prakAraneA yatkiMcit paNa sparza thavA detA nathI; eTale ke, huM aniva canIya evA AtmA chuM ane tevA mArAmAM huM evA bhAvane pazu jyAM talamAtra sparzI nathI te| pachI khIjA kAI bhAvanI tA vAta ja zI ? A rIte je puruSa AtmasvarUpa evA peAtAmAM AtmA sivAya bIjA keAI bhAvanA talabhAra paNa sparza thavA detA nathI, tevA puruSa ja zAmakArA jete mATe peAkAra karI karIne kahI rahyA che evA Atmasukhane prApta kare che. Ama kevaLa brahmayAga eTale A sarva anivacanIya evuM brahma che, te sivAya khIjuM kAMI paNa che ja nahi, ema jANI tenA abhyAsamAM ja nityaprati yukta eTale joDAyelA che,te ja A kadI paNa kSaya nahi pAmanArA evA parama sukhane pAme che. ane bAhya sapaza eTale brahma kivA AtmA vyatirikata tara prakAranA bhAvathI utpanna thanArA bhegA tA du:khanuM khIja hAI Adi aMtavALA eTale huMmeza AvanArA tathA janArA evA nAzavaMta svabhAvavALA che, ema sArI rIte jANe che; mATe he kau'teya ! vivekI eTale jIvanmukta jJAnIe te temAM kadI paNu ramatA nathI. aMtaHkaraNamAM AtmAsivAya khIjA kAI nA paNa sparza thavA eTale ke aMtaHkaraNamAM aneka vRttionuM utthAna thavA devu te tamAma viSayabhegA duHkhamUlaka ane Adi atavALA eTale sukhaduHkhAdi vALA hAI nAzavaMta che. teomAM jJAnI kadI paNu ramamANu thatA nathI. uddeza e che ke aMtaHkaraNumAM aneka sa'kalpavikalpAtmaka bhAvAnuM utthAna thayA karavuM e duHkhanuM mULa hAI Atma sivAya khIjI kAIpaNa vRttinuM utthAna ja thavA nahi detAM advitIya evA eka AtmAmAM ja ramamANa thavuM te sukhanuM mULa hovAthI jJAnIe nityaprati AtmAmAM ja tarakheALa rahe che; ema zrIkRSNa bhagavAna arjunane atre pokArI AkArIne kahI rahyA che,
Page #447
--------------------------------------------------------------------------
________________ 318 ] 2 prarva vidrAcinate nAtanA [ siddhAntakADa bha0 gIva ava pa/ra9 zaknotIhaiva yaH soDhuM prAkzarIravimokSaNAt / kAmakrodhonavaM vegaM sa yukta sa sukhI naraH // 23 // Atmayukta ja khare sukhI che. bhagavAna kahe cheH he arjuna ! A pramANenuM jJAna prApta karIne eTale viSayajanya sukhaduHkhAdi te AtmAthI bhinna evA bIjAnA eTale ke, indriyo tathA tenA viSayonA vegathI utpanna thanArA che, paraMtu bahu to AtmarUpa chuM," mArAmAM bIjApaNAnA aMzane kadApi saMbhava ja nathI, ema samajIne iMdriyo tathA tenA viSayothI tadana alipta thaI zarIra chUTe te pahelAM arthAta mRtyu AvatAM pahelAM A kAma krodhAdi vaDe upajelA vegane A sarva AtmasvarUpa che evI eka nizcaLa bhAvanA vaDe aMtaHkaraNamAM utpanna thavA nahi detAM tene atre ja sahana karavAne je zaktimAna hoya che, te ja kharo yuktivALe che, ema samaja, arthAta aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thavA nahi pAme tathA thAya to te AtmasvarUpa che evA prakAranI eka nizcaLa bhAvanA vaDe tene turata dAbI devAmAM tatpara evo Atmayukata puruSa ja kharekhara sukhI che. yo'ntaHsukho'ntarAg2amastathAntajyotireva yaH / sa yogI brahmanirvANaM brahmabhUto'dhigacchati // 24 // labhante brahmanirvANamuSayaH kSINakalmaSAH / chinnadhA yatAtmAnaH sarvabhUtahite ratAH // 25 // kAmakrodhaviyuktAnAM yatInAM yatacetasAm / abhito brahmanirdhAgaM vartate viditAtmanAm // 26 // brahmanirvANa koNa pAmI zake? A rItanA AtmajJAna vaDe je nityaprati aMtaramAM sukhI che, aMtaramAM ja jeNe ArAma karyo che tathA jenA aMtaramAM AtmarUpa tine prakAza thaI te carAcaramAM sarvatra prasarI rahelo che evA aMtaramAM prakAzavALA, AtmajyotirU5 banelo eTale brahmasvarUpa thayelo yogI parama nirvANa arthAta brahmasvarUpamAM lIna thaI javArUpa mekSane pAme che. uddeza e ke jenI tamAma bAhya vRttione nirodha thayela hoI aMtaHkaraNamAM eka AtmA kiMvA brahmavRtti vinA bIjA kazAnuM paNa utthAna ja thavA pAmatuM nathI te aMtaramAM sukha tathA ArAma pAmele tathA jenA aMtaramAM A mujaba eka brahmarUpa jyotine udaya thavA pAmela che, tevo nitya brahmamAM ja tadAkAra banela yogI brahmanirvANa eTale brahmamAM eka thaI javArUpa mekSane pAme che. tamAma kalpanAo kSINa thaI javAne lIdhe pApapuNyAdi sarva karmone sadaMtara nAza thaI je taddana nirdoSa nirlepa ane asaMga banelo che, jenA tamAma saMza chedAI vaita vAsanAo taddana naSTa thayelI che, sarva prANImAtranuM je vaDe hita thAya evA samabhAvayukta AtmasvarUpamAM je haMmezane mATe ta thayelo che, te jIvanmukta RSi ja brahmamAM aikaya thavArUpa nirvANapadane pAme che. je kAma krodhAdithI rahita thayelo hoI cittane haMmeza AtmasvarUpamAM ja parovIne vaza rAkhe che tevA AtmAne jANanAra tathA nityaprati AtmasvarUpamAM otapreta eTale tanmaya banela chavanmukta yati haMmezAM e brahmasvarUpamAM ja aikayarUpa banelo hovAne lIdhe brahmarUpanirvANane pAme che,
Page #448
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] je vidvAna naciketAnuM dhyAna kare che [ 39 sparzAnkRtvA bahirvAhyA'zcakSuzcaivAntare bhruvoH / prANApAnau samau kRtvA nAsAbhyantaracAriNau // 27 // yatendriyamanobuddhirmunimokSaparAyaNaH / vigatacchAbhayakodho yaH sadA mukta eva saH // 28 // bhoktAra yajJatapasAM sarvalokamahezvaram / suhRdaM sarvabhUtAnAM jJAtvA mAM zAnti mRcchati // 29 // prANopAsanAthI paNa mekSa maLI zake che. zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna! tane atyAra sudhI jJAna kiMvA sAMkhya ane bhakitayoga ityAdi mArgo saMkSepamAM kahevAmAM AvelA che. te mArgo vaDe ja phakta mekSa prApta thAya che, ema samajIza nahi; paraMtu je aMtaramAM mokSanI IcchA rAkhIne prANopAsanA kare che te paNa muktine pAme che, ema jANavuM. A rIte prApAsaka egIe bAhya sparzIne bahAranA bahAra ja rahevA daI aMtaHkaraNamAM eka AtmA athavA brahma sivAya bIjI koI paNa vRttinuM utthAna ja thavA nahi detAM, kevaLa AtmasvarUpamAM ja sthita rahevuM tathA netranI dRSTi eTale cakSuone bhrakuTI arthAta be bhramaranI madhyamAM sthira rAkhavI, tema ja prANu ane apAna e baMnene aMdara nAkanA agra bhAgamAM jyAM bhrakuTI che te sthAne samAna rAkhI tyAM ja sthira karavA. arthAta prANu apAna vAyune aMdara nAkanI bhUkIne saMdhisthAnathI nIce UtaravA nahi detAM tathA hadayamAMthI Urva caDhanArA zvAsane nAkadvArA bahAra nIkaLavA nahi detAM aMdara be bhramaronA madhyasthAnamAM eTale bhrakuTi, ardhamAtrA kivA tRtIya netranuM sthAna paNa kahe che temAM eTale saMdhi kiMvA kuMbhakama sama vA sthira karavA tathA prANu apAna cAlu hoya te vakhate paNa te AtmasvarU5 che evA prakAranI da bhAvanA rAkhI te benI vacce bhrakuTImAM thanAra madhyasaMdhimAM dhyAna rAkhI samAna evI A anirvacanIya AtmarithatimAM nizcaLa banI temAM ja sthira thavuM joIe, A rItanI prANopAsanA vaDe jemaNe indriya, mana tathA buddhine jItelAM che tathA IcchA, bhaya ane krodha jemanAM jatAM rahyAM che, evA nityaprati mekSamAM ja ramaNa karI rahelA muni sarvadA mukta ja che. bahAranA sparzone bahAra rAkhavA uparanA kathanamAM bahAranA parsone bahAra ja rAkhIne ema kaheluM che, tenI spaSTatAne mATe thoDA vivecananI jarUra jaNAya che. udAharaNane mATe suvarNa ane tenAM kaDAM kuMDaLa vagere dAgInAo le. A kaDAM kuMDalAdimAMthI jo suvarNa kADhI levAmAM Ave te kaDAM kuMDalAdi nAmarUpanuM astitva taddana nirarthaka ja Thare che. A nyAye suvarNamAM kaDAM kuMDala Adino aMza paNa heta nathI, ethI suvarNathI kaDAM kuMDaLa Adi bahAra eTale bhinna thayAM. vAratavika rIte te te mithyA kare che. tema AtmAmAM nAmarapAdino kicinmAtra paNa aMza nathI: AthI aMtaHkaraNamAM AtmAtirikta itara koIpaNa vRttinuM utthAna ja thavA nahi pAme tathA AtmA sivAyanI je je vRttinuM utthAna thAya te te sarva AtmAthI bhinna heI AtmAmAM te sAkSI sahita ahemamAdi anya koIpaNa vRttine lezamAtra paNa aMza nathI. evA prakAranA bAhya viSayone bahAranA bahAra rahevA daI, aMtaHkaraNamAM AtmA vinA bIjI koIpaNa vRttinuM utthAna kivA sparza paNa thavA nahi deva; tenuM nAma ja bAhya vRttione bahAranI bahAra rahevA devI, ema kahevAmAM AveluM che. Ama bAhya viSayone 1 pustaka vAMcIne prANapAsanA kadI paNa karavI nahi, paraMtu emAM je tajajJa hoya evA gurunI AjJAthI temanI sAtrimAM ja karavI. prANapAsanA vA yoga saMbaMdhI vaghu spaSTatA AgaLa adhyAya 1 mAM aAvaze.
Page #449
--------------------------------------------------------------------------
________________ 320] mRtyuvArA purataH vaLA- [ saddhAntakADa bha0 gIva a0 6/1 bahAranA bahAra rahevA daI tene aMtaramAM saheja paNa sparza thavA nahi detAM je puruSa haMmeza nisaMga evA eka AtmAmAM ja ta thayeluM hoya che, jene aMtaramAM mekSa sivAya bIjI koI icchA hatI ja nathI, tevA prANopAsaka gIe prAgapAnano virodha karI tene kuMbhaka vA bhakatImAM sthira karelA che tathA netrane paNa aMdarathI bhrakuTImAM ja sthira karI, tamAma Idriyo, mana ane buddhi vagere sarvane je kevaLa eka AtmAkAra yukti vaDe jItelAM che, haMmeza AtmAmAM ja nimama hovAne lIdhe IchA, bhaya ane krodha vagerene praveza thavA mATe jemAM avasara ja nathI, tevA muni haMmezane mATe mukata ja che, ema samajavuM; mATe he ajuna ! sarva prANImAtranuM bhaluM karanAre, sarva prakAranA yajJa ane tapano bhoktA *mahezvara evo je huM te te AmAM vA brahma (vRkSAMka 1) che, e mujaba AtmarUpa evA mane je jANe che, te ja kharekhara zAMtine pAme che. adhyAya 6 zrImaLavAnuvAdaanaabhRitH karmaphalaM kArya karma karoti yH| . sa sanyAsI ca yogI ca na niragnirna cAkriyaH // 1 // khare saMnyAsI ane yogI bhagavAna zrIkRSNa kahe che ke, he arjuna ! khare saMnyAsI te te ja che ke, je karmaphaLanA Azraya vagara vyavahAramAMcanAM ucita kAryo ane zAstravihita karmo samAna bhAvanA vaDe kare che. gI paNa te ja kahevAya; nahi ke kevaLa niragni eTale agnihotra athavA yajJayAgAdi zAstravihita karmone choDI denAre athavA to taddana Ayi eTale sarva prakAranI kevaLa bAhya kriyAo choDIne svastha rahenAro. bhagavAna ane saMnyAsI ane yogI kone kahevA tenuM spaSTIkaraNa karI rahyA che. teo kahI rahyA che ke, he arjuna! saMnyAsa ane veganuM lakSaNa atyAra sudhI meM tane ghaNI vakhate kaheluM che, chatAM daDhatAne mATe pharIthI kahuM chuM, te tuM lakSapUrvaka sAMbhaLa. Ama pharI pharIne karavAnuM kAraNa phakata eTalu ja che ke, vyavahAramAM jene lAkA kama samaje che karmA paNa nathI ane teo jene saMnyAsa mAne che te sAco saMnyAsa paNa nathI. viSayavAsanAonA upabhogane mATe kevaLa pazuvRttino Azraya karI rahelA jeo potAnI A pazuvRtti choDavA taiyAra hotA nathI evA keTalAka maTho potAnI aMdarakhAne rahelI vyAvahArika viSayalolupatAne chupAvavAne mATe zAstramAM karma karavAnuM ja kahyuM che, vyavahAra choDavAthI zuM thAya? e rIte potAne anukULa evA zAstranA manasvI artho karI e mohajALamAM phasAvI, jANe ke, pote moTA mahAtmA hAya ! evA prakAranuM mithyA abhimAna seve che. paraMtu potAnI dAMbhiktA athavA DhoMgI paNAnuM poSaNa karanArA A durAgrahIo aMte potAnA anuyAyIo saha adhogatine ja pAme che, tema ja keTalAka to vagara samaye durAgrahathI saMnyAsane nAme pitAne svArtha sAdhI le che. Ama baMne prakAranA svArtha sAdhuo kevaLa DhoMgIo ja che. te kaI prakAranI mUrkhatAne durAgraha tArAmAM ghusI javA na pAme eTalA mATe he arjuna ! tane saMnyAsa, karma vagerenuM sAcuM rahasya vAraMvAra samajAvI rahyo chuM; kemake A rahasya sArI rIte tArA jANavAmAM nahi Ave chatAM durAgrahathI "te mArA samajavAmAM AvyuM che" evA prakAranuM tArAmAM je khATuM abhimAna ghUsI javA pAmaze to te anarthAvaha nIvaDe che. mATe karma, saMnyAsa, yoga, jJAna, brahmArpaNa ityAdinuM rahasya ghaNuM sUma hovAthI prathamataH te tene sArI rIte jANavAnI khAsa jarUra che. A saMbaMdhe zAstramAM A pramANenuM vivecana che. - je vRkSAMka 2 ne sAkSI che Izvara, tathA vRkSAMka 1ne AtmA, bahA, mahezvara, tata vagere saMjJAo che. vadhu mATe vA ja kirANA 36 pAna 97thI 100 jAo AthI mahezvarane artha AtmA che,
Page #450
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] te maraNa pUrve ja mRtyupAzane dUra karI- [ karI jJAna, yoga, brahmArpaNa ane saMnyAsanuM svarUpa ajuna kahe cheH he bhagavana! jJAna, yoga, brahmArpaNa, saMnyAsa, saMgatyAga, IdharA paMNa e badhAnAM svarUpe mane anukrame kRpA karIne kahe ke jethI mAro moha naSTa thAya; zrIkRSNa bolyA he ajuna ! sAMbhaLa. ahaMpaNano vilaya thaI sarve saMkalpo zAMta thayA bAda jemAMthI tamAma dhAraNuo naSTa thavA pAmelI che ane jemAM koIpaNa prakArano pUla AkAra kivA sUkSma mAnasika bhAva paNa zeSa rahevA pAmatA nathI, evuM ahemamAdi bhAvothI tadana rahita je pratyagAtmasvarUpa avazeSa rahe, te ja'parabrahma' kahevAya che. e varUpanI prAptine mATe je udhama kivA prayatna karavAmAM Ave tene ja vidvAno "jJAna" kahe che. kama paNa te ja kahevAya ane 'ga' paNa tene ja kahevAmAM Ave che. A saghaLuM jagata ane tene jANanAro huM paNa AMnavaMganIya evuM brahma ja chIe, evI sarvAtmabhAvanA vaDe pitAmaha jagatanA ahaMkArane paNa aMte nArA thI e ja mukhya brahmArpaNa" che. brahmaravarU5 aMdara bahAra Adi dazyabhAvathI taddana rahita che. paththara jema aMdara bahAra dhanapaNathI vyApelo hoya che tema jenuM svarUpa ekAkAra ane zAMta che, AkAzanA kozanI peThe taddana svacha che, adazya che, chatAM te pote potAmAM draSTA darzanAdi tripuTIothI rahita evA dazyarUpe pratItimAM Ave che. AvA prakAranA brahAravabhAvamAMthI abhAvAtmaka chatAM bhAvAtmaka hoya evo je anyapaNane bhAva pragaTa thavo te ja A jagatane pratibhAsa che; ke, je pratibhAsa kevaLa gaMdha vagaranA AkAzanI peThe sAva zUnya ja che. jema brahmamAM jagatane mithyA ayAsa thayo che, tema brahmanA karoDo aMzarUpe bhAsatA A pratyeka jIvomAM paNa koIne koI prakArano ahaMbhAvAtmaka mithyA adhyAsa thavA pAmelo che; mATe ahaMbhAva upara kadI paNa Agraha rAkha yogya nathI; kema ke A ahaMbhAva potAnA adhiSThAnarUpa brahmathI judA jevo jaNAto hovA chatAM paNa vAstavika rIte te jude nathI, paraMtu brahmarUpa ja che; kema ke judApaNuM e to maryAdA eTale mApa che, ane tevI maryAdA brahmamAM kayAMthI saMbhave ? eTalA mATe vidvAna puruSo ahaMbhAvano sparza kadI paNa thavA detA nathI. jema ahaMbhAva brahmathI judo nathI, tema vaTapaTa Adi mArAM che evo sArI rIte daDha thayele "mama 'bhAva paNa brahmathI ja nathI. ahaMtA ane mamatA e baMne samudra ane taraMganI piThe bharapUra evuM pitAnuM ja AtmasvarUpa che, mATe temAM keIpaNa prakAre Agraha kivA anAgraha rAkhavo yogya nathI. ahaMtA ane mamatAdi bhAvo thavAthI ja viSayonI vicitratAo kure che tathA tethI teo vAstavika abheda levA chatAM paNa jANe bhedavALI na hoya! ema dekhAya che, ane te bheda ahemamAdi bhAvo zeSa rahe tyAM sudhI kadI paNa dUra thato nathI. sattA ane prakAza ApanAra A AtmA e ja ekala sarvatra skarI rahyo che. te te taddana abhedarUpa che; AthI tevA abhedabhAvamAM amuka dUra karavuM athavA amuka che kiMvA tevuM kahenAra teno koI sAkSI che; e bhedabhAva zA mATe karavo? A mujabanA sArAsAra vibhAgane jANanAra puruSanI buddhimAM ahaMtA tathA mamatArUpa Agrahano mULamAMthI ja ucheda thatAM sadhaLAM karmonA AraMbhamAM ja kaLAnI pRhAne je tyAga thAya tene ja vidvAne "saMnyAsa kahe che. Avo saMnyAsa thatAM saMkalpavika535 saghaLI gUMcono je tyAga thAya che te ja " saMgatyAga kahevAya che. je kAMI A badhI upAdAnarUpa kaitALa (kSAMka 3thI 15 4) che te badhI tenA nimittarUpa evA Izvara(vRkSAMka 2) mAtra ja che, evI bhAvanAthI ahaMmaramAdi daitanA tamAma pratibhAsane huM ane tenA sAkSIbhAvasahita dUra karavo e ja sAcuM "IzvarArpaNa. che, ema samajavuM. sAkAra ane nirAkAra eTale? A dasthabheda jANe ke satya ja na hoya ! tema pratItimAM Ave che, paraMtu cidAtmAmAM ajJAnane lIdhe ahemamAdi tathA jagatadirUpe bhAsato A bheda vAstavika te kevaLa nAmamAtra ja che. sadhaLAM nAmano artha anubhavarUpa parabrahma eTalo ja eka che; mATe jagata ane parabrahma baMne abhinna heI eka ja che; temAM kaze saMdeha nathI. "dizAo paNa huM chuM", "jagata paNa huM chuM", "phane Azaya paNuM huM chuM',
Page #451
--------------------------------------------------------------------------
________________ 322 ] phaujhAtino mote svaroje ma 8. [ siddhAntakADa bha0 gI. a0 6/1 "kama paNa huM chuM', "kALa paNa huM chuM ", "nirAkAra paNa huM chuM", "sAkAra paNa huM chuM" ane sAkArarUpane AdhIna rahenAruM jagata paNa huM chuM. tame AtmasvarUpa evA mArAmAM ja mana rAkho, mAruM ja bhajana karo, mAruM pUjana karo ane mane ja praNAma karo. sAkAra ane nirAkAra e baMne AtmasvarU5 evA mArAM ja kalpalAM svarUpo che. adhikAra pramANe mArA sAkAra eTale huM sarvarUpe chuM evA prakAre "sarvAtmabhAvarUpI" svarUpamAM athavA nirAkAra eTale A huM nathI, A huM nathI evA prakAranA "ni:zeSabhAvarUpI" svarUpamAM cittane sthira rAkhIne mArAmAM ja tatpara thaI raheze te huM ke je tamAro paNa AtmA chuM tene pAmaze. ( niH pUsa853, 90 20 thI 34 ). khare saMnyAsI te ja che bhagavAna kahe cheH he pArtha ! eTalA mATe ja huM tane kahI rahyo chuM ke, anAzrita eTale jene kiMcitmAtra paNa kadI koIne AzrayanI jarUra paDatI nathI, je pote svataHsiddha hoI tamAma daspajALanA Azraya3 5 hovAM chatAM pote to tadana anAzcita ja che. e rIte Azraya kiMvA saMgathI taddana alipta evA AtmAmAM bIjA koI bhAvane kiMcit paNa sparza nathI. e prakAranA aparokSAnubhava vaDe siddha thayelA daH nizcayathI vyAvahArika ane zAstrIya karmo karanAro ja kharo saMnyAsI tathA yogI che, nahi ke kevaLa vyAvahArika ane zAstrIya karmonA bAhya tyAga karanAro. dharma, jJAna, vairAgyAdinAM svarUpa A saMbaMdhamAM zrImadbhAgavatamAM paNu bhagavAna zrIkRSNa A pramANe kaheluM cheH je thakI AmasvarU5 : evA mArI bhakita thAya te ja dharma: sarvatra eka AtmasvarUpa ja vyApeluM che ema jevuM te ja jJAna; vipothI taddana asaMga rahevuM e ja vairAgya; ane aNimAdi siddhio e ja aizvarya; che, ema zAstramAM uddhavanA prazno bhagavAnanuM A kathana sAMbhaLIne uddhavajI pUche cheH bhagavana! dharmAdi saMbaMdhamAM lokomAM prasiddha evAM je zAstramANe che teo thakI tamoe A judAM ja lakSaNe kahyAM che, tethI rakhene yamaniyamAdikanI saMkhyA kivA svarUpamAM paNa kAMI pheraphAra haze ? evI zaMkA thavAthI pUchuM chuM ke, (1) yama keTalA prakArano che? (2) niyama keTalA prakAra che? (3) zama zuM? (4) dama zuM? (5) titikSA zuM? (6) dhRti zuM? (7) dAna zuM? (8) tapa zuM? (9) zauca eTale zuM? (10) satya eTale zuM? (11) Rta eTale zuM? (12) sarvottama dhana zuM? (13) yajJa zuM? (14) dakSiNa zuM? (15) puruSanuM baLa zuM? (16) bhAga (bhAgya) zuM? (17) lAbha zuM? (18) vidyA zuM? (19) lajajA zuM ? (20) uttama bhUSaNa zuM? (21) sukha zuM? (22) du:kha zuM? (3) paMDita koNa? (24) mUrkha koNa? (25) mArga kayo? (26) kumArga kayo? (ra7). svarga zuM? (28) naraka zuM? (ra9) baMdhu koNa? (30) ghara kayuM? (31) dhanavAna keNu? (2) daridrI koNa? (33) kaMgAla kezu? ane (34) svataMtra koNa? he puruSomAM zreSTha ! A praznonA uttara jANavAnI mArI icchA che ane tethI UlaTA eTale azama ane adamAdikanAM paNa svarUpa samajavAnI jijJAsA che to te kahe. - yamaniyamAdinA prakAre uddhavanAupara pramANenA prazno sAMbhaLIne bhagavAna kahe che prathama yamanA prakAre kahuM chuM te sAMbhaLa. ahiMsA, satya, asteya eTale ke mana vaDe paNa parAyA dhananuM grahaNa nahi karavuM te, asaMga, lajajA, asaMcaya, dharmaprati vizvAsa, brahmacarya, mauna, ristharatA, kSamA ane abhaya, A bAra yama kahelA che. have niyama kahuM chuM: AMtara zauca eTale huM tanya kivA AtmA chuM evA prakArano nityaprati aMtaraMgamAM vicAra karavo te AMtara zauca kahevAya che; ane bALa zauca eTale mArI phivA gAyanuM chANa, gomUtra vagerethI zarIrane sApha karI snAnAdi
Page #452
--------------------------------------------------------------------------
________________ mItAkAhana ] zothI rahita banI svargalokamAM AnaMdane meLave che. [ 323 karavuM te bAhya zauca kahevAya che. japa, tapa, hema, dharmamAM Adara, atithine satkAra, mAruM pUjana, tIrthATana, mRtyu pachI zubha gati prApta thavAne mATe nityaprati udyoga karavo te, saMtoSa tathA guru, AcArya ane mahApuruSonI sevA, bAra niyama kahelA che. mumukSu eTale mekSanI icchAvALAone mATe yama mukhya che tathA sakAma puruSone mATe niyama mukhya che; kAraNa ke, tenuM sevana karavAthI mumukSane tenI IcchA pramANe mekSa ane sakAmIone temanI icchA mujaba sAMsArika sukhanI prApti thaI zake che. zama, dama, titikSA, dhRti, dAna, tapa ane zaurya eTale? kevaLa bahArathI zAMti rAkhavI enuM nAma ja zama nahi, paraMtu buddhinI haMmeza mArAmAM eTale AtmAmAM niSThA rahe e ja khare zama samajavo, IkiyAne nigraha eTale A sarva AtmasvarUpa che evA daDha nizcaya vaDe aMtaHkaraNamAM AtmAvyatirikta iMdriyonI bIjI kaI paNa vRttinuM utthAna nahi thavA devuM ane thatAM ja tene tatkALa AtmAmAM ja dAbI devuM te dama kahevAya che. prArabdhavazAta prApta thayelA duHkhane AnaMda vaDe sahana karavuM e titikSA. bhautika ane bAhya sAdhane meLavavA mATe manamAM uga thavA nahi pAme evI dakSatA rAkhavI te kAMI sAcI vRti nahi, paraMtu jihavA tathA upasthanA vegane rokavo e ja kharI dhRti athavA dhIraja samajavI. sarva prANImAtrane droha choDI devo e dAna. bhagomAM upekSAvRtti te ja ta5. vAsanAone rokavI e ja kharuM zaurya. satya, jata, zauca, saMnyAsa, dhana, yajJa ane dakSiNAnI vyAkhyA brahma kivA AtmA vagara bIjuM badhuM ja asatya che, mATe satata brahmano vicAra karavo e ja kharuM satya che. sAcuM ane priya balavuM e ja bata. aMtaHkaraNamAM AtmanizcayanI ekaniSTha bhAvanA vaDe aMtarbAhya zuddhithI kAyika, vAcika ane mAnasika karmomAM kiMcitmAtra paNa Asakti nahi hovI te ja kharuM zauca kahevAya. kevaLa kaI vastune choDI devAthI tyAga siddha thato nathI, paraMtu tene AtmasvarUpa banAvavI te ja kharo saMnyAsa che. dharma e ja manuSyanuM uttama dhana samajavuM. kriyArUpa samajIne yajana karavAmAM Ave te yajJa nahi paraMtu sarvatra huM AtmarU5 chuM evI bhAvanA rAkhI yajana karavAmAM Ave te ja kharo yajJa che, suvarNAdika ApavuM e dakSiNA nahi paraMtu paramAtmAnA jJAnane yathArtha upadeza Apavo e ja kharI dakSiNa samajavI. A prakArane yajJa karavAthI ja yajJarUpa viSNunI prApti thAya che. baLa, bhaga, lAbha, vidyA, lajajA ane bhUSaNa kone kahe che? zatruone dabAvavA e baLa nahi, paraMtu manarUpa zatru ke je jItI zakAya evo nathI tene dabAvavAnA sAdhanarUpa sAMkhya, bhakti kivA prANAyAmAdi yoga karavo te baLa samajavuM, bhAgya e bhaga nahi, paraMtu mArA eTale adhikAnarU5 AtmAnA apara vA virATa svarUpa saMbaMdhamAM rahelA cha aizvaryo e potAnuM svarUpa che, ema jAvuM; te ja kharuM bhaga che ema samajo. putrAdikanI prApti e lAbha nahi, paraMtu AtmasvarUpa evA mArI ( AtmAnI ) akhaMDa bhakti maLe e ja kharo lAbha samajo. bIjA zAstrone bhaNavAM e vidyA nahi, paraMtu AtmAmAM pratIta thayelA bhedane je vaDe bAdha thAya eTale Ata maTIne advaitabhAvanI siddhi thAya e ja sAcI vidyA che, ema jANavuM. mAtra upara uparathI lajajAno DoLa karavo e lajajA nahi, paraMtu aMtaHkaraNa pUrvaka duSTa karmane tyAga tathA vaitabhAva maTI AtmasvarUpamAM aikya nahi thavAya te mATe zarama AvavI tenuM nAma jo ke kaNa ItvA mukaTa Adi bhUSaNe nahi, paraMtu teNuthI rahitapaNuM Adi karAvanArA guNe e ja sAcA bhUSaNarUpa samajavA. sukha, duHkha, paMDita, mUrkha, sumArga ane kumArga viSayoga bhogavavA e sukha nahi, paraMtu Ane sukha kahe che e rIte tenuM anusaMdhAna ja nahi karavuM te sukha samajavuM; e nyAye phakta eka AtmA ja sukhapa che temAM duHkhane leza paNa nathI ane huM pote paNa ApavuM e dakSiNA nahi para
Page #453
--------------------------------------------------------------------------
________________ 3ra4] Sa teDakinaitiH camALIyA dvitIyena vaktA [siddhAntakA bha0 gIra a0 63 te AtmasvarU5 chuM, e mujaba pote bhinuM nahi rahetAM sAkSI sahita ahemamAdi tamAma bhAna vilaya karI devo; e rItanA AtmAnubhavavaDe siddha thanAruM sukha te ja sAcuM sukha samajavuM; zarIramAM rogAdine lIdhe thanAruM duHkha e sAcuM duHkha nahi, paraMtu aMtaHkaraNamAM viSayasukhanI icchAne vA saMka9pane udaya thavA de enuM nAma ja du:kha che, ema samajavuM. kevaLa zAstra bhaNele hoya te kAMI paMDita nathI, paraMtu janmamaraNathI chUTavAnuM je jANato hoya tevo Atmavidda ja kharo paMDita che. zAstrAdikane nahi jANato hoya te mUkha nahi, paraMtu jene deha eTale ja huM chuM, evI deDa upara ahaMtA heya tene ja bhUkha samajavo. kaMTakAdithI rahita hoya te sArA mArga nahi, paraMtu mArI eTale AtmAnI prApti karAvanAra nivRttimArgane ja sumAga samaja. corAdikathI bhayaMkara hoya te kumArga nahi, paraMtu je thakI cittamAM vikSepa thAya e ja kumArga samajavo. svarga, naraka, baMdhu, ghara, dhanavAna, daridrI, kaMgAla ane svataMtranI vyAkhyA idikane leka svarga nahi, paraMtu sattvaguNano udaya tha eTale AtmajJAna prApta karavAnI tIvra buddhi thavI te ja svarga samajavuM. kuMbhIpAkAdi naraka nahi, paraMtu tamoguNanI vRddhi thavI e ja naraka che. bhAIbhAMDuo ityAdi baMdhuo nahi, paraMtu brahmaniSTha sadaguru ke je mAruM eTale AtmAnuM ja svarUpa che tene ja sAce baMdhu samajavo. ghara e ghara nahi, paraMtu manuSyanuM zarIra e ja ghara che, ema samajavuM. pisAvALo dhanavAna nahi, paraMtu gaNavAnane ja sAco dhanavAna samajavo. nirdhana hoya te daridrI nahi, paraMtu asaMtoSIne ja daridvI samaja. je rAMka hoya te kaMgAla nahi, paraMtu ajikiya hoya te ja kaMgAla che. rAjAdika svataMtra nahi, paraMtu jenI buddhi viSayomAM Asakta nahi hoya te ja svataMtra che guNa ane deza jevA e ja mahAna doSa che. jene viSayomAM Asakita hoya te parataMtra che. svataMtrathI UlaTuM je A parataMtranuM svarUpa tane kahyuM te paddhatine anusarIne ja uparanA azama tathA adamAdinAM svarUpa paNa samajI levAM. he uddhava ! A tArA praznonA saghaLA uttara mekSamAM upayogI thAya evI uttama rIte meM tane tattvaSTie kahyA. te mane guNa tathA dezanA viveka saMbaMdhe pUchyuM, paraMtu jhAjhuM varNana karavAnuM zuM prayojana che? TUMkamAM kahuM chuM ke, "guNu ane deva jevA e ja mahAna doSa heI guNa ane doSa na jovAno svabhAva rAkha e ja guNa che." eTale ke "AnuM nAma guNa che ane AnuM nAma deva che, e rIte zAstramAnya guNo jovAno ravabhAva rAkhI doSone tyAga karavo, e ja guNa che." guNadoSanuM saMkSipta varNana eTaluM ja che( zrI bhAga &0 11, a0 19, 0 28 thI 4pa ) A pramANenI vyAkhyAo sAkSAta bhagavAne ja kahelI che. yaM sanyAsamiti prAhuryoga ta viddhi pANDava / na hyasa5nyastasaGkalpo yogI bhavati kazcana // 2 // saMnyAsa eTale yoga he pAMDava! jene saMnyAsa kahe che te ja yoga che, ema samaja; kema ke jeNe saMkalpane saMnyAsa karyo nathI, te kadI paNa yogI thaI zakato nathI. tAtparya e ke, aMtaHkaraNamAM anekavidha prakAranA viSayanA saMkalpa utpanna thAya ke, turata ja te AtmasvarUpa che kiMvA AtmAmAM saMkalpanuM utthAna thavuM kadI paNa zakaya nathI evA prakAranA abhyAsavaDe ahemamAdisaha cittane yathArtha tyAga jyAM sudhI karavAmAM Avato nathI tyAM sudhI te kadI paNa yogI thaI zakato nathI; eTale ke aMtaHkaraNamAMthI anekavidha viSayavAsanArUpI utpanna thatA saMkalpavikalpa AtmasvarUpa che, evA prakAranuM prathamataH nizcayapUrvaka parokSajJAna prApta karI laI tyArabAda tamAma anya saMkalpavikalpane pitAsahita tyAga karI aparokSAnubhava prApta karI nizaMka thavuM te ja khare
Page #454
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ] naciketA! svarganA sAdhanabhUta agni saMbaMdhe mAgelo bIje vara tane Apyo. [325 saMnyAsa heI, A mujaba saMnyAsa karavAne mATe je abhyAsa karavo tenuM nAma ja yoga che. ane A ga karanAro te degI tathA temAM sthira thayelo yoganiSTha kahevAya che. TUMkamAM, saMkalpanuM utthAna thatAM ja te AtmaravarUpa che evA prakAranA abhyAsa athavA yuganI pUrNatA thaI ekAkArapaNuM kivA tanmayatA prApta thavI e ja kharo tyAga athavA saMnyAsa hoI te saMnyAsa athavA tyAga karanAra sAce saMnyAsI ke yogI kahevAya che; bIjo koI saMnyAsI ke yegI thaI zakato ja nathI; A rIte saMnyAsa ane vega e bane vastutaH eka ja che temAM yatkiMcita paNa bheda nathI. ArurukSormuneyoga karma kAraNamucyate / yogADhasya tasyaiva zamaH kAraNamucyate // 3 // ajJAnIo sAdhanane ja sAdhya samajIne pakaDI rahe che he arjuna ! ajJAnIo te zAstramAM jene sAdhana tarIke banAvavAmAM AveluM hoya che tene ja sAdhya samajIne pakaDI bese che, eTale sAdhanane ja sAdhya mAnI le che, ane A sAdhaka jANe ke pote siddha ja thaI gayo na hoya evo manamAM ahaMkAra sevI kevaLa lekamAM svArtha sAdhI potAnI viSayavAsanAo tRpta kare che ane te anuyAyI sahita adha:patanamAM paDe che, tethI huM tane vAraMvAra kahuM chuM ke, zAstramAM batAvelAM karmo tathA varNAzramAdi dharmonuM AcaraNa karavAnuM aMtima dhyeya zuM che ? teno vicAra karatAM jaNAze ke, e dhyeya te kevaLa AtmaprApti e ja eka che, vastutaH A AtmasvarUpanI prAptinA kAmamAM karma upAsanA, varNAzramAdinuM pAlana, yajJayAgAdi karmo, zAstrapaThana pAThana athavA te vyavahAraprapaMcanAM kaI paNa sAdhana ityAdi badhuM nirarthaka hoI temAM sAkSI sahita ahemamAdine saMpUrNa vilaya karI AtmAnA aparakSAnubhavarUpa vijJAna e ja eka mukhya che. tevuM vijJAna jyAM sudhI prApta thayuM na hoya tyAMsudhI A sarva sAdhanonuM niSkAma AcaraNa karavuM joIe ema je zAstromAM kahevAmAM AveluM che, teno uddeza phakta cittazuddhi purata ja che. cittazuddhi thavAthI te sAdhaka maTI sAdhanasaMpanna evo mumukSu thayo ema kahevAya che. cittazuddhi thatAM sudhI tenI gaNatarI sAdhaka keTImAM jijJAsu tarIke hoya che. tIvra mumukSatA prApta thavAthI sadgurunA upadezathI te pAchalAM sarva sAdhanene choDI AbharU5 suvicAra vaDe yukta banIne zraddhAyukta aMtaHkaraNathI tevo daDha nizcaya karI ekaniSTa thaI A sarva AtmasvarUpa ja che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, evA prakArano te aMtaraMgamAM abhyAsa kare che; Avo je abhyAsakrama te ja vega kahevAya che, ane tevo vega karanAro yogI, tathA temAM sthita thayela yoganiSTha kahevAya che, je upara kahyuM che. A badhuM mekSajJAna huM tane ApI rahyo chuM A rIte abhyAsa karatAM karatAM jyAre temAM pUrNa tanmayatA prApta thAya eTale tene AtmA sivAya bIjuM badhuM dekhAvuM taddana baMdha thAya che tyAre te kRtakRtya ane jJAtaya evo jIvanmukta mahAtmA bane che, mATe tuM je phakta varNAzramadharmamAM batAvelA saMnyAsane ja saMnyAsa samajato hoya te tArA manamAMthI e bhramane kADhI nAMkha. sivAya vicAra karIne jo ke, tuM kadAca A sarva choDIne jaMgalamAM bhAgI jaze te tyAM jaIne paNa tAre aMte koInI ne koInI pAsethI AtmAnuM jJAna prApta karyA vagara to chUTake ja nathI. tevuM bahumUlya jJAna , buddhimAna hoI mane atyaMta priya hovAthI huM tane ApI rahyo chuM, eTale je jANyA bAda bIjuM kAMI jANavApaNuM rahetuM nathI tevo A chevaTanI kakSAno upadeza huM tane ApI rahyo chuM. ganI prApti thavAne mATe karma eka kAraNa che mATe, he pArtha! have tArA manamAM saMnyAsa kivA tyAga saMbaMdhamAM jo koI bIjA prakAranI bhAvanAo haze to te sarva choDI de ane niHzaMka thaI tyAga kivA saMnyAsanuM aMtima paryavasAna jemAM thAya che tevo
Page #455
--------------------------------------------------------------------------
________________ 326 ] uttama saMva vikvarita ganA:- Utamam a massa . [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 6/6 je A yogane mArga meM tane batAvelo che, tene tuM Azraya kara; kAraNa ke, yoganI prApti thavAne mATe karma e kAraNe eTale sAdhana che. te kama eTale (1) A sarva AtmasvarUpa che e rItanA sarvAtmabhAvarUpa dhA (2) AtmAmAM kAMI kadI utpanna ja thayeluM nathI evA prakAranA niHzeSabhAvarUpa che. A be paikI game te ekanI daDa nizcaya vaDe niHzaMka thaI zuddha aMtaHkaraNathI abhyAsa kare e ja karmanuM aMtima rahayuM che. tAtparya ke, jyAMsudhI dhyeyanI prApti thayelI hotI nathI tyAM sudhI te munine mATe A sarva (carAcara) AtmarUpa che kivA AtmAmAM kAMI utpanna ja thayeluM nathI, evA prakArano abhyAsa karavArUpa karma e kAraNa vA sAdhana che, tathA te sAdhanAnI pUrNatA thaI aikya prApta thAya evA yogamAM ArUDha eTale sthira thayelA. yogIne mATe zama eTale manane saMpUrNa vilaya thavArUpa zAMti e ja eka kAraNa che, ema jANu. yadA hi nendriyArtheSu na karmasvanuSajate / sarvasaGkalpasanyAsI yogAruDhastadodhyate // 4 // yogArUDha koNa? zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna ! atyArasudhI tane AtmaprApti mATe je zAstrazaddha mArgo che te badhA kahyA ane AgaLa paNa kahevAmAM Avaze. te sarvane uddeza eTalo ja che ke, tuM buddhimAna hovAthI A mArgo paikI prastuta prasaMge tAre mATe kayo mArga ucita che, tenuM tuM pote paNa tAratamya (sAra) kADhI zake; vaLI huM te tArA prazna pramANe A samayane mATe tAre yuddha karavuM ja ucita che evuM tane vakhatovakhata kahI rahyo chuM, paraMtu e yuddha kArya tuM A sarva AtmarUpa che evA prakAre kevaLa aparokSa anubhavayukta sarvAtmabhAvanA nizcayathI AtmAmAM sthira thayelI buddhi vaDe kara, eTalo ja mAro kahevAno Azaya che; kAraNa ke, jyAM sudhI AtmasAkSAtkArarUpa yanI siddhi thayelI hotI nathI tyAMsudhIne mATe A sarva AtmarUpa che evA prakAranA sarvAtmabhAvarUpa karmone kiMvA nAmarUpAdino vilaya karIne A huM nathI ityAdi prakAre huM saha sarvAne vilaya karavArUpa niHzeSabhAvarUpa karmono Azraya lIdhA vagara chUTako ja nathI, sArAMza e ke, A be pikI game te eka karmane Azraya sAdhakane karavo ja paDe che ane te karmane ja yoga kahe che. tAre mATe A samaye A sarva AtmarUpa che evI rIte sarvAtmabhAvanAne abhyAsakrama athavA yoga ja vadhu saraLa ane ucita hovAthI tane te dhoraNe karma athavA yoga karavA mATe vAraMvAra kahevAmAM AveluM che, te tuM bhUlIza nahi. A pramANe vidyuta vicAra vaDe jene AtmAnuM parokSajJAna prApta thayuM hoya tene mATe yogarUpa karma ja kAraNa che, ane tene ja ArurukSa kahe che, tathA A yogarUpa karmanuM rahasya samajI tene nityaprati abhyAsa karI aparokSAnubhava prApta karanAro te yugamAM AruDha thayelo che ema samajavuM; ane tene mATe zama e kAraNarUpa che. aMtaHkaraNamAMthI AtmA vinA bIjA koI paNa prakAranI viSayAdi vRttionuM utthAna ja thavA nahi pAme tevI rIte dakSatA rAkhavI te zama kahevAya. A mujaba jyAre indriya, tenA viSe tathA tamAma karmonA saMkalpone je aMtaHkaraNamAM kadI paNa pharavA detA nathI tene gArUDha eTale te kAyamane mATe yogamAM ja sthira thayelo che ema kahe che. bhAvArtha e ke, je AtmAbatirikta aMtaHkaraNamAM bIjA koIpaNa saMka95nI skaraNA thavA deto nathI arthAta sthUla Idriyo, tenA viSayo, karmo ane tenAM phaLa ityAdi paikI je je saMkalpanI kRti thavA pAme tenuM aMtaHkaraNamAM utthAna thavA nahi devuM kivA thatAM veMta ja te AtmarUpa che evA prakAranA pratisaMkalpa vaDe tene tatkALa dAbI devA eTale ke aMtaHkaraNamAM AtmA vinA bIjA koI saMkalpane kadI UThavA ja deto nathI, tevo AtmasAkSAtkArI chatrabhuja yogArUDha eTale yogamAM ArUDha thayelo che, ema jANavuM. pratisaMkalpa kiMvA pratikalpanA eTale kalpanAne zAMta karanArI keI paNa prakAranI kriyA; jemake vicAra, vairAgya, tyAga, bhoga, viSaye pratye dezadraSTi rAkhavI ityAdine pratisaMkalpa agara pratikalpanA kahe che.
Page #456
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] e agni tArA nAme ja jagatamAM prasiddha thaze. 3ra7 uddharedAtmanA''tmAnaM nAtmAnamavasAdayet / Atmaiva hyAtmano bandhurAtmaiva ripurAtmanaH // 5 // AtmA vaDe ja AtmAne uddhAra ane patana bhagavAna kahe che. he arjuna ! sarvatra eka AtmA ja che, e sivAya bIjuM kAMI paNa che ja nahi, evA prakAranA yugamAM ArUDha thavAthI samudramAM rahelA baraphanI aMdara, bahAra, upara, nIce, sarvatra jema eka pANI sivAya bIjuM kAMI che ja nahi athavA taraMga, phINa, parapoTA ityAdimAM paNa pANI sivAya bIjuM kAMI hatuM ja nathI; eTale barapha, taraMga, phINa, parapoTA vagere sarva pANInA ja vivartI, paryA, nAma kivA saMjJAo che; tema zatru, mitra, upara, nIce, aMdara, bahAra, huM, tuM, A, te, mAruM, tAruM, mane, tane ityAdi nI saMgA vaDe je je kAMI dazya dekhAya che te sarva potAsaha AtmasvarUpa ja che, evI eka ja niNArUpa gamAM sthira thayelA yogArUDha munine zatrumitrAdi bhAve kyAMthI hoya? ane hoya to paNa te AtmasvarUpathI judA zI rIte saMbhave? have tAruM kahevuM ema haze ke, AtmAnuM jJAna thavAthI puruSano uddhAra thAya che tathA AtmAnA ajJAnathI nAza thAya che, e je vyavahAramAM pratyakSa anubhava thAya che; te te saMbaMdhamAM tane have kahuM chuM; jema pANIne taraMga kahevAthI pANInA svarUpamAM kiMcitmAtra paNa pheraphAra thata nathI, tema A zatrumitrAdi daitAbhAsa paNa vAstavika rIte to AtmavarUpa ja che; temAM saheja paNa kadI pheraphAra thato nathI; AthI AbhA ja AtmAno baMdhu che tathA AtmA ja AtmAne zatru che, je mATe AtmAne AtmA vaDe uddhAra karo eTale A sarva dazya AtmasvarUpa ja che, AtmAvyatirikta bIjuM kAMI paNa che ja nahi ane te AtmA eTale ja huM chuM, evA prakAranA daDha nizcaya vaDe AmasvarUpamAM ekarUpa thaI javuM tenuM nAma ja AtmA vaDe AtmAne uddhAra kare; paraMtu AthI UlaTo nizcaya eTale huM AtmA nahi paNa zarIra chuM, duHkhI chuM, A zatru che, A mitra che vagere huM, tuM, te. A ityAdi prakAranI daitabhAvanA vaDe AtmAne pitAnA advaita evA AtmapadamAMthI avasAdavo eTale UtaravA de nahi athavA UlaTA mArge javA devo nahi. tAtparya ke, A sarva AtmasvarUpa ja che ane te huM pote ja chuM, evI rIte advaitabhAvane daDha nizcaya kara, aMtaHkaraNamAM AtmAvyatirikta datara koI paNa vRttinuM uthAna ja thavA nahi devuM enuM nAma ja AtmA vaDe AtmAno uddhAra samajavo tathA bIjApaNAnI bhAvanAerUpa daita vRttionuM utthAna thavuM e ja AtmAne AtmA vaDe nAza thayo ema samajavuM. bandhurAtmA''ramamastasya yenAtmaivAtmanA jitaH / anAtmanastuzanutve vartetAtmaiva zaqSat // 6 // AtmA ja AtmAne zatru ane mitra kema? A sarva AtmasvarUpa hoI te AtmA eTale huM ja chuM, evI rIte jeNe AtmA vaDe ja AtmAne eTale pote potAne jItyo che, te AtmA baMdhu AtmA samajavo; paraMtu A sarva AtmasvarUpa nathI, paNa bIjI ja kAMI che ema samajavuM tene anAtmA samajavo. A anAtmArUpa AtmA ja AtmAnI sAthe zatra pramANe varte che. eTale jema koI vastu potAnI hovA chatAM ajJAnane lIdhe te pitAnI che ema jayAM sudhI jANavAmAM AvatuM nathI tyAM sadhIne mATe te potAnI hovA chatAM paNa tenA patye svAbhAvika rIte jevI prIti 1 saMskRtamAM Atma zabda (1) ApaNe pote, (2) tata vaDe saMbodhavAmAM AvatuM anirvacanIya pada, (3)a taramAM rahenAre sarvane sAkSI ane (4) aMtaHkaraNa, jJAna ityAdi arthamAM mukhyatve Ave che.
Page #457
--------------------------------------------------------------------------
________________ kara8] tRtIyaM vara najaro jIva | . [siddhAntakANA bha0 gI a7 6/6 rAkhavI joIe tevI prIti rAkhavAmAM AvatI nathI, paNa dveSa rAkhavAmAM Ave che, paraMtu jyAre tene mAluma paDe che ke, te to potAnI ja vastu che tyAre tene te upara svAbhAvika rIte ja prema utpanna thAya che. mahAbhAratamAM varNana che ke, karNane khabara na hatI ke kuMti e potAnI mAtA che tyAM sudhI te potAne dAsIputra tarIke ja oLakhato hato, paraMtu jyAre tene khabara paDI tyAre jaNAyuM ke pote dAsIputra nahi paraMtu kuMtiputra che. te pramANe pitA saha A sarva AtmasvarUpa hovA chatAM paNa tevA prakAranuM aparokSajJAna jyAMsudhI thayeluM hatuM nathI tyAM sudhI te pote ja potAne huM to zarIradhArI chuM, anAtmA chuM, e rIte zatru samajIne te pramANe varte che; tathA jyAre pote huM eTale dehadhArI chavAmAM nahi paNa jene "huM" "hu' kahevAmAM Ave che te to AtmA che, e rIte jyAre pote pitAne AtmarUpe oLakhe che tyAre te pote potAno mitra banI jAya che. TUMkamAM, pote potAne daitarUpe samajavuM te zatrutva ane pote potAne huM AtmA chuM e rIte advaitarUpe samajavuM te mitratva che. AtmAmAM ekAkAra thavArUpa abhyAsakrama samajo ke, koI manuSyane amuka sthaLe javuM che, to tene te sthAnanuM prathama jJAna prApta karI levuM paDe che ane pachI te sthaLe javAno manamAM daDha nizcaya karI rasto kApavAnI zarUAta karavI paDe che. Ama thavAthI ja ISTa sthaLe pahoMcI zakAya che. AmAM prathama jJAna, pachI nizcaya, pachI rasto kApavAnI kriyA ane pachI iSTa sthaLe pahoMcI javuM; e pramANe cAre kriyAonI jarUra hoya che, tema AtmasvarUpa evA ISTa dhyeyamAM pahecavAne mATe prathama A sarva AtmasvarUpa ja che evuM parokSajJAna, pachI tene niHzaMka evo nizcaya, tyArabAda rasto kApavAnI kriyA eTale hAlatAM, cAlatAM, UThatAM besatAM, zvAsa letAM, saMkalpavikalpa karatAM A sarva AtmA ja che evA prakArano vega kivA abhyAsa tenuM nAma ja yugamAM AkSepaNuM ane tyArabAda ISTa dhyeyanI prApti eTale AtmasvarUpanA aparokSajJAna vaDe temAM ja tanmaya, ekAkAra kivA ekarUpa banI javuM, tenuM nAma gArUDha kivA jIvanamukti che. zAstrakAre jene karmayoga, karmayoga karIne pokArI rahyA che te A ja. A pramANe krame krame abhyAsa karIne je gArUDha vA jIvanmukta banI jAya che, te ja khare karmayogI kahevAya. khare kamANI koNa? ISTa dhyeyanI prAptirU5 apakSa sAkSAtkAra thaI jIvanmukta dazAmAM sthiratA nahi thAya tyAMsudhI kadI paNa sAcA karmacagI thaI zakAtuM nathI; vaLI A sarva AtmasvarUpa che evA prakAranA sarvAtmabhAva kivA AtmAmAM ahemamAdi bhAvo che ja nahi e rItanA niHzeSabhAvarUpa abhyAsakrama dvArA AtmAnA aparokSajJAnanI prApti vyatirikta bIjA koI mArgano Azraya laI game teTalAM karmo karavAmAM Ave ane ame karmayogI chIe evo dAvo kaI kare to temAM dAMbhitA che, ema samajavuM; kAraNu prathama eka vakhata aparokSAnubhava dvArA AtmasvarUpamAM tadAkAratA prApta karI lIdhA sivAya khare karmaNa kadApi sAdhya thato nathI; AthI ja zrIkRSNa bhagavAna vakhatovakhata AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, AtmAvyatirikta bIjI tarapha saheja paNa daSTipAta kadI karavo nahi, e pramANe pokArI pokArIne vAraMvAra kahI rahyA che, je atyAra sudhInA vivecana uparathI jaNAI Avaze (A adhyAyanA AraMbhamAM zloka 1 thI 4 juo). ArurukSa eTale A abhyAsakramanI upara batAvelI cAra kakSAomAMnI traNa kakSAe prayatanI sthiti varNavelI che, temAM prathamanA be zlokamAM jJAna tathA traNa cAra zlokamAM veganuM kAraNa karma ane yugamAM ArUDha thayela hoya tenuM kAraNa zama, ema kaheluM che. tema kahevAne hetu e che ke, jenA abhyAsakramanI pUrNatA thayelI hoya che tevA atyaMta zamasaMpanna yogADha yogIne mATe te paramAtmasvarUpamAM sthira thavArUpa aMtima nirvANapadanI prApti thavI e ja eka dhyeya che. te samAhita cittavALe puruSa ja sAco karmayogI kivA jIvanmukta banI zake che.
Page #458
--------------------------------------------------------------------------
________________ karanArA badhA nAmanA gAmanA gItAdahana ] naciketA! have trIjo vara mAga. [ 329 jitAtmA thavAne abhyAsakrama he ajuna! sarva AtmA ja che, AtmA sivAya bIjuM kAMI paNa nathI, mArA je A zatruo che te paNa AtmA che, huM paNa AtmA chuM, mArA zatruthI je mAruM kAMI apriya thAya che te paNa AtmA ja che. apriya sAdhana paNa AtmA ja che, apriyana karanAra paNa AtmA ja che, jenuM apriya thayuM hoya te paNa AtmA che; A mujaba priyane mATe paNa samajavuM. AvI samaSTi thAya te pachI kahe ke teNe tenuM zuM kayuM gaNAya ? tamAma rAgadveSAdi avasthAo ke je AkAzanI jema taddana kalpita che te A pramANenA saMkalpa nahi karavA abhyAsathI naSTa thaI jAya che; tema ja gamana, darzana ityAdi tamAma kriyAo paNa AtmAmAM kalpita haiI te sarva AtmasvarUpa ja che, ema anubhavamAM Ave che. Ama AtmA ja huM, tuM, te, A ityAdi sarva jagatAdi dazyarUpe phurelo che, te pachI sukhIpaNuM athavA duHkhIpaNuM kyAM heya? AtmA AtmAmAM ja nitya tRpta che, te bIjA kazAmAM nahi paraMtu pote pitAmAM ja rahelo che, ane tevo AtmA " hu" pote ja chuM. huM rU5 evA mArA AtmAmAM huMrUpe paNa AtmA ja kurI rahyo che; vaLI te huM kAMI bIjArUpe nathI, paraMtu AtmarUpe hovAthI A sarva AtmasvarUpa evA mArAmAM ja churI raheluM che ane huM sarvamAM krurI rahyo chuM. dhaTAdi paNa AtmA ja che, paTAdi paNa AmA ja che tathA A je anekavidha rUpe jagata phelAyeluM bhAse che te sarva AtmasvarUpa hoI tevo je AtmA te ja huM pote chuM. je Ama che to pachI mArAmAM rAgadveSAdinI kalpanA kayAM rahI zake ? vaLI janma maraNa ityAdi sarva paNa vAstavika rajajumAM thayelI sarpanI bhrAMti samAna AtmAnA ja vivarte che eTale te paNa AtmarUpa ja che. eka nAmane badale bIjA nAmathI belAvavuM; jemake pANIne taraMga, rajajune sarpa kahe, tenuM nAma vivarta kahevAya, asti, bhAti, priya, nAma tathA rU5 AtmarUpa che A rIte jyAre sarva AtmA ja che, tyAre bIjI khoTI kalpanAo zA mATe karavI joIe? jema samudramAM game teTalA taraMge heAya te paNa temAM pANI vagara bIjuM kAMI che ja nahi ane te badhA pANIthI bhinna paNa nathI, tema A huMpaNamAM ane tuMpaNamAM AtmA kiMvA brahma sivAya bIjuM kAMI che ja nahi. jema vAstavika rIte to pANImAM taraMgo che ja nahi, tema kharI rIte jotAM AtmAmAM paNa huM, tuM, te, A ityAdipaNuM ke te badhAnuM sAkSIpaNuM che ja nahi. jema pANImAMnI bhamarI(cakarI)ne nAza thAya kivA utpatti thAya to paNa temAM pANu sivAya bIjuM kAMI hetuM nathI, tema AtmAmAM paNa janmamaraNAdi kAMI che ja nahi ane je che evuM bhAse che, te paNa jene bhAsI rahyuM che te sahita AtmAthI abhinna che. A pramANe jyAre advaitabhAvanAno udaya thAya tyAre ja tamAM rasahInatA jaNAI puruSane vairAgya utpanna thAya che ane tema thAya tyAre ja "huM deha nathI" ema spaSTa rIte jANavAmAM Ave che, tathA A mujaba AmabhAvane udaya thavAthI mithyA abhimAnamAMthI puruSa nivRtta thAya che. "huM AtmA ja chuM" evI bhAvanAno udaya thavAthI tevA draDha nizcaya tathA abhyAsa vaDe satyasvarUpamAM lIna thaI javAya che. huM AtmA chuM' evuM akhaMDa rIte anusaMdhAne thatAM "huM " tathA "tuM" paNa vagerene bAdha thaI asti, bhAti, priya, nAma tatha rUpa e jagatamAM rahelAM pAMce aMzo AtmasvarUpa ja che, evI daDha pratIti thAya che. jitAtmA ke? A sarva jagata satya evA AtmasvarUpa ja che; tethI moha, duHkha, karmo ke tRSNa vagere kAMI paNa che ja nahi ane huM te tevA prakArano AtmasvarUpa hevAthI sama chuM, svacha chuM ane zokathI taddana rahita chuM kalpanArUpa kalaMkathI rahita, nirdoSa ane sarvarUpa chuM. AtmasvarUpa e huM kAMI choDatA paNa nathI ane kAMI icchate paNa nathI. rudhira, mAMsa, hADakAM saha AkhuM zarIra paNa AtmasvarUpa e huM ja chuM; cetanya paNa huM ja chuM; cetanA ApanAra tathA ApavAnuM sAdhana paNa huM ja chuM; svarga, AkAza, dizA, surya, pRthvI nAma naraka kAma - * - * * * * * * * * * *
Page #459
--------------------------------------------------------------------------
________________ 330 ] yeyaM prete vicikitsA manuSye [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 69 paNa huM chuM; ghaTapaTAdi AkAro paNa huM ja chuM; khaMDa paNa huM chuM; pRthvI paNa huM chuM; jaLa paNa huM chuM; vane vagere paNa huM ja chuM; vanaspati, parvata, samudro vagere paNa huM ja chuM; anaMta prANIone samUha paNa huM chuM; levuM devuM tathA saMkocAvuM ityAdi prANIonA dharmo paNa huM ja chuM; carAcaramAM vyApaka evo cidAtmA paNa huM ja chuM; A savaLuM jagata jemAM rahyuM che, jenA vaDe thayuM che, saghaLuM jagata je rU5 che ane je sarva sthaLomAM vyApeluM che tathA je aneka rUpe bhAsatuM hovA chatAM ekarUpa ja che. evo huM hoI te huM eTale brahma kivA AtmA che, e dRDha nizvaya karavo. AtmA, brahma, cita, sata, trata tathA jJAna ityAdi sarva anirvacanIya ane AtmA 5 evA mArAM nAmonI ja saMjJAo che. huM mukta chatAM mukta nathI, dekhato chatAM dekhate nathI, mana buddhi ityAdi dvArA prakAzamAna chatAM prakAzamAna nathI, e huM ja sarvatra preta rahelo chuM; ityAdi prakAranA nityaprati abhyAsa vaDe jene tadAkAratA prApta thayelI che. te jIvanmukta puruSa ja jitAtmA kahevAya che. A rIte zAstramAM paNa kahevAmAM AveluM che. jitAtmanaH prazAntasya paramAtmA samAhitaH / zItoSNasukhaduHkheSu tathA mAnApamAnayoH // 7 // jIvanmukta gInAM lakSaNe bhagavAna kahe che: he arjuna! jitAtmA eTale aMtaHkaraNamAM Ikiyo, tenA viSayo, karmo, tenAM phaLa ityAdi vRttionuM utthAna thAya ke, turata ja te AtmasvarUpa che evA prakAranI AtmarUpa prativRtti vaDe jeNe sarva vRttione jItelI che tevA jitAtmA, AtmA sivAya bIjuM kAMI paNa dekhato ja nathI. AvA saMkalpavikalpa vinAnA parama zAMtine pAmelA jIvanmukata yogIne zIta, uSNa, sukha, duHkha, mAna, apamAna ityAdi tamAma dhomAM paramAtmasvarUpa e ja eka viSaya hovAne lIdhe te temAM ja haMmezAM samAhita eTale sama ane sthira rahe che; eTale zIta, uSNa, sukha duHkha, mAna, apamAna ItyAdi tamAma kaMdo ane te badhAne sAkSI paNu parama AtmasvarUpa ja che, te sivAya bIjuM kAMI paNa che ja nahi, evI rIte je haMmeza sama ane sthira rahe che arthAta buddhi kaI paNa vakhate AtmAmAMthI jarA paNa Ama ke tema calAyamAna thavA nahi pAme evI rIte jeNe tene eka AtmAmAM ja sthita karelI hoya che te ja jiteMdriya, atyaMta zAMta, sahaja samAdhimAM sthira evo jIvanmukta che, ema jANa. jJAnavijJAnatRptAtmA kuTastho vijitendriyaH / yukta ityucyate yogI samaloSTAzmakAJcanaH // 8 // jJAna vijJAnanI samaja jJAna eTale A sarva carAcara daya AtmasvarUpa ja che, tethI juduM kAMI che ja nahi evuM niHzaMka rIte javuM, te parokSajJAna kahevAya; tathA A pramANe AtmAnuM parokSa jJAna thayA pachI mana, vANI, kivA skUla makama Indriyo vaDe je je kAMI svAdamAM, jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM, suMdhavAmAM kivA saMka95 vaDe jANavAmAM ke buddhi vaDe grahaNa karavAmAM Ave te tamAma AtmasvarUpa che, evA eka bhAva vaDe jyAre pratyakSa dekhAya che eTale anekavarUpe bhAsatA sarva ispAdimAM kevaLa eka brahma athavA AtmAnuM ja jJAna thAya tevA aparokSajJAna kiMvA AtmasAkSAtkArane vijJAna kahe che. samajo ke kaI jagAe kaI vastu bhUlathI mukAI gaI hoya ane tenuM pAchaLathI smaraNa thAya te parokSa jJAna samajavuM, tathA smaraNa thayA pachI te jagAethI te vastune meLavI levAmAM Ave te aparokSajJAna samajavuM. te pramANe A sarva brahma athavA AtmasvarUpa che, evA prakAre
Page #460
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] A lekamAM evA prakArano saMzaya che ke [ 331 kevaLa parAkSajJAna thavAthI A saMsArarUpa zrAMti kadI maTI zakatI nathI; kema ke parokSajJAnavALe puruSa jagatane brahmarUpa jANo hevA chatAM paNa aMdarakhAne jagatanI sattAne brahmathI kAMIka judI ja mAnyA kare che, eTale tenA manamAM sUkSma rIte daitabhAvanA te silaka ja rahevA pAmelI hoya che; paraMtu vijJAna eTale "hubhAvane tenA sAkSIsaha jeNe pratyakSa vilaya kare che, evA aparokSajJAnavALo AtmasAkSAtkArI chavamukta puruSa to A ahemamAdi tamAma dazya jALarUpa saMsArane svamanI jema taddana bAdha pAmI gayuM che evuM AtmasAkSAtkAra vaDe dekhe che; eTale ke jAgRta thatAM jema svamano bAdha thaI jAya che, pachI te satya hatuM evI pharIthI kadI paNa bhrAMti thatI nathI, tema "ha" bhAvano tenA sAkSI sahita vilaya thatAM avazeSa rahenAruM A jagata kevaLa eka AtmasvarUpe ja pratIta thAya che. A pramANenuM anubhavasiddha aparokSajJAna thatAM A jagatarU5 bhrAMtine kAyamane mATe bAdha thaI te che, hatuM kivA haze evI pharIthI kadI paNa bhrAMti thatI nathI; eTalA mATe parokSajJAnanuM "jJAna" ane apakSajJAnanuM vijJAna" evuM nAma che. A vijJAna e ja sAkSAtkAra kahevAya. sarvatra AtmA ja che, AtmA vinA bIjuM kAMI paNa che ja nahi evA prakAranA parokSa ane aparokSa navinAnathI tRpta thayelo e jIvanmukta mahAtmA, kuTastha eTale sonInI eraNanI jema te sthitimAM ja tadana acaLa kivA sthira thayelo hoya che. kuTarane sonInI eraNanI upamA ApavAnuM kAraNa e che ke, tenI upara senAnA game teTalA AkAra kiMvA ghATa ghaDAya chatAM eraNa te ekanI eka ja hoya che, te jarA paNa DagatI nathI ane tene kAMI thatuM paNuM nathI. UlaTuM te vadhu caLake che; tema game teTalA AkArone bhAsa thavA chatAM AtmA to tadana nizcaLa ja hoya che. A badhAM sthaLa ane sUkSama idri tathA tenA viDyo AtmasvarUpa ja che. e rItanA daDha nizcaya vaDe tamAma ikiyone jeNe jItI lIdhelI che e vijitendriya, tema ja paththara ane tenuM e baMnene je samAna eTale AtmasvarUpa ja dekhe che, evA prakAranI sarvAtmapaNathI yukta evI samabhAvanAvALo ane yukta arthAta nityaprati AtmAmAM ja sthira thayelo hoya te ja kharo megI eTale jIvanmukta kahevAya che. suhRnmitrAyudAsInamadhyasthadveSyabandhuSu / sAdhuSvapi ca pApeSu samabuddhiviziSyate // 9 // sarvatra samAna dRSTi suhada eTale zuddha hadaya ane akAraNa upakAra karanAre, mitra, zatru, udAsIna eTale saMbaMdha vinAne, madhyastha eTale pakSapAtarahita hoya tevo, DreSya eTale dveSa karavA lAyaka tathA bAMdhava eTale saMbaMdhI, sAdhu phivA game tevo mahAnamAM mahAna pApI hoya chatAM te tamAmanI pratye jenI buddhi sarvAtmabhAvane lIdhe samAna thaI hoya tevA eTale haMmezAM eka AtmAmAM ja rata thayelA puruSane A suhada, mitra, zatru, udAsIna, madhyastha, dveSa karavA yogya, prIti rAkhavA yogya, bAMdho, sAdhu tathA mahAnamAM mahAna pApI che evI mithyA bhAvanA kayAMthI uddabhave? ane je tevuM kAMI hoya te te potAnuM ja svarUpa che ane pote te avinAzI, kuTastha, vikAra rahita, tadana zabda e AtmA ja che, tema A sarve paNa "tata"35 ja che, evA prakAre jenI buddhi sarvatra samAna daSTivALI thayelI hovAthI te ja sarvathI zreSTha arthAta jIvanmukta che. jagatane sarva vyavahAra sukha ane zAntine mATe ja cAlu che zrIkRSNa bhagavAna kahe che: he arjuna! A jagatamAM je je kAMI udyogo thatA jovAmAM Ave che, te sarva kevaLa sukha ane zAMtinI IcchAthI ja thAya che; paraMtu A sukha ane zAMtinuM kharuM sthAna mAluma nahi hovAthI pratyeka jIve potapotAnA mananI bhAvanA vaDe amuka karavAthI sukha maLaze ema mAnI laI udyama karatA rahe che ane jIvano svabhAva che ke, je je abhyAsa kare che te abhyAsanA baLa vaDe te tevo te
Page #461
--------------------------------------------------------------------------
________________ mastI nAmaetIti jA [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 6/10 banI potAne tevo ja anubhava thayAnuM anubhave che tathA temAM ja sukha che ema mAnI le che; paraMtu chevaTe te nIrasa nIvaDe che. A rIte jyAre tenI nIrasatA samajAya che tyAre te pote bIjI koI kalpanAnusAra prayatna AraMbhe che, temAM paNa abhyAsane lIdhe te diDamUDha banI jAya che;. vaLI jyAre tenI paNa nIrasatA samajAya che tyAre trIjI ja koI kalpanA kare che. A rIte sAcuM sukha ane zAMtinuM parama thAnaka evuM pitAnuM AtmasvarUpa tene samajAya nahi; tyAM sudhI jIva aneka deDo dhAraNa karato rahI, sukhanI AzAmAM ne AzAmAM bicArA bhayaMkara du:khabhAge ja bhogavyA kare che. tAtparya e ke, jagatamAM pratyeka 4 je je kAMI zubha athavA azubha udyogo kare che, te sarva sukha ane zAMtinI IcchAthI ja; paraMtu jIvane khorAka viSaya vAsanA che, te vAsanAvazAta karmo karatA rahe che ane temAMthI ja sukha maLaze evI mAnyatA seve che; paNa kharI rIte te sukha nirvAsana avasthAmAM che, evuM bhAna tene jyAM sudhI thatuM nathI tyAM sudhI te game teTalA prayatno karyA kare chatAM paNa kAyamI sukha athavA akhaMDa zAMtinI prApti tene kadI paNa thaI zakatI nathI, e siddhAMta che. Ama aneka janmomAM aneka duHkho bhogavyA bAda nirvAsana avasthAmAM ja sukha che evuM jJAna jyAre jIvAtmAne thAya che tyAre te meLavavAne mATe te puruSArtha kare che. A puruSArtharU5 prayatnano samAveza to aMte manApAsanA tathA prANe pAsanA evA be mArgamAM ja thAya che. vyavahAramAM prakRti arthane ja puruSArtha kahevAmAM Ave che, paraMtu te yogya nathI. kema ke puruSa eTale AtmA; ane tenI prAptine mATe je prayatna te ja khare puruSArtha che. yogI yuJjIta satatamAtmAnaM rahasi sthitH| ekAkI yatacittAtmA nirAzIrapurigrahaH // 10 // mane pAsanA ane prANa pAsanAthI thatuM jJAna japa, tapa, dhyAna, dhAraNA, navadhA bhakti, sAMkhya, vedAMta ityAdi upAsanAnA je je prakAre che, te tamAmano samAveza mane pAsanAnI aMdara thAya che; tathA aSTAMgaNa (pata jali prayuta haga), svAbhAvika prANaciMtana ane dhAraNAbhyAsa vagere mArgano samAveza prANa pAsanAmAM thAya che. A baMnenuM aMtima phaLa te cittazuddhi thaI AtmajJAnanI prApti thavI e ja eka che. te jJAna be prakAranuM che; (1) parokSa ane (2) aparokSa. prathamataH to niSkAma karmo dvArA cittazuddhi thayA bAda sAdhakane AtmAnuM parokSajJAna prApta thAya che, te thayA pachI te jijJAsune aMtaHkaraNamAM AtmaprAptinI tIvra icchA utpanna thAya che. AtmaprApti vinA kayANano bIjo koI mAge che ja nahi, e prakAre jyAre tenI daDha zraddhA thAya che tyAre te sAdhaka maTI mumukSu thaye ema kahevAya che. Avo tIvra mumukSu saddaguru pAse jaI prathama parokSajJAna prApta karI le che ane tyArabAda te batAve te mArgano aMtaHkaraNamAM daDha abhyAsa karIne AtmAnuM aparokSajJAna eTale AtmasAkSAtkAra karI zake che. te mATe manano vilaya kivA prANune vilaya karavo evA be ja mArgo che. A baMne paraspara sApekSa bhAvo che. eka hoya te bIje heya che ane eka na hoya te baMne hetA nathI tenuM nAma sApekSa bhAva kahevAya che; eTale manano vilaya thAya to prANano nirAsa anAyAse ja thAya che tathA prANato vilaya thAya to manano nirAsa paNa anAyAse ja thaI jAya che. AtmAnubhavanI prAptine arthe karavAmAM AvatA A yuga kiMvA abhyAsakramanA baMne mArgonA mULamAM prathamataH te A sarva AtmasvarUpa che, AtmA sivAya bIjuM kAMI paNa che ja nahi evuM nizcayAtmaka ane niHzaMka pakSajJAna hovuM ja joIe. A prakAranA parAkSajJAnane daDha nizcaya jeone thayela hoto nathI teo apakSajJAnane mATe adhikArI nathI. tevAoe te A prakAranA sarvAtmabhAvarUpa jJAnane nizcaya thatAM che AtmAne aparokSa sAkSAtkAra thayA pachI jIvanmukto lIlA tarIke je dhAraNAbhyAsa kare che tene samAveza jayogamAM thAya che tevI dhAraNue e abhyAsa nahi paraMtu lIlArUpa che. - --- * * - - * . . . .
Page #462
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] koI mRtyu pachI kAMI che ane keI kAMI nathI ema kahe che te - (333 sudhI cittazuddhinAM sAdhano ja cAlu rAkhavAM joIe; paraMtu jeone A prakAranuM parokSajJAna thayeluM che, tevAoe manapAsanA athavA prANopAsanA e be paikI potAne je UMcita lAge te mArgane Azraya laI tene daDha abhyAsa karI prathama cittazuddhi karI levI ane pachI ja parokSa ane apakSa e krame ISTa dhyeyanI prApti karI levI joIe. vega mArga zA mATe kahyo? he ana! mArA atyArasudhInA vivecana uparathI tane AtmasvarUpa evA mAruM parakSajJAna te sArI rIte thayeluM che, vaLI tene sAkSAtkAra karI laI aparokSajJAnanI siddhi kevI rIte thaze ane te saMbaMdhane abhyAsa kevI rIte karavo, te kama paNa tane kahevAmAM Avelo che. temAM A sarva brahma che kivA brahmamAM nAmarUpAdinuM astitva ja nathI. evA prakArano abhyAkrama prathama kahela che (juo upAsanAkAMDa, kiraNAMza 22 57thIpa tathA adhyAya 2, zla0 39 pAna 16thI 169); tema karavA jo tuM zaktimAna na ha te mane zrIkRSNa eTale zarIra rUpe nahi lekhatAM huM eTale AtmA chuM evA sarvAtmabhAva vaDe sarva karme arpaNa kara (bhakti mArga). A rIte sAMkhya kivA jJAnayoga ane bhaktiyoga ema baMne prakAranI upAsanA zI rIte karavI tenuM rahasya tane batAveluM che. tema ja bhaviSyamAM paNa prasaMgepAta vakhatovakhata batAvavAmAM Avaze. paNa he arjuna! atyArasudhInA mArgone samAveza manopAsanAnI aMdara thAya che, tethI tene rAjamArga paNa kahe che. tAtparya e ke, vyavahAramAM jJAna kivA sAMkhyayoga tathA bhaktiyoga ema baMne prakAranA abhyAsano samAveza manopAsanAnI aMdara thAya che tathA sAMkhyayoganA peTAmAM kamaga, jJAnayoga, ityAdi vyavahAramAM je pracalita nAmono upayoga prathama (adhyAya 2thI 5mAM karavAmAM AveluM che te sarva AvI jAya che. Ama AtmAnuM parokSajJAna thatAM sudhI jJAna kiMvA sAMkhyayogano Azraya lIdhA vagara chUTake ja thatuM nathI ane parokSajJAna thayA pachI paNa daDha nizcaya vaDe A sarva AtmA (brahma) che, evo sarvAtmabhAva kivA AtmAmAM kadI kAMI utpanna ja thayeluM nathI evo niHzeSabhAva ityAdi prathama batAvI gayA te prakAranA sAMkhya abhyAsakramano eTale jJAnayoga levo paDe che. kivA A sarva pitAnA iSTadevatArUpa ja che evA prakAranA bhaktimArganA abhyAsakramane Azraya laI temAM tadrupatA eTale aparokSajJAna nA sAkSAtkAra thatAM sudhI te abhyAsakrama cAlu rAkhavo paDe che. sAMkhya (nAna) tathA bhaktiyoga e baMne prakArone samAveza manopAsanAmAM thAya che, je upara jaNAveluM ja che; eTale ke A pramANenA abhyAsa vaDe manano saMpUrNa vilaya thaI jAya che tathA manano vilaya thatAM prANune nirAsa paNa tenI sAthe anAyAse ja thAya che.. prANapAsanAthI paNa sAkSAtkAra thAya che. he ana! AraMbhamAM (kirayAMza 22 adhyAya 2 tathA A adhyAyanA zloka 1 thI 4 sudhI) tane aparokSa jJAnano abhyAsakrama arthAta yoga kahevAmAM Avela hoI prasaMgavazAta AgaLa paNa kahevAmAM Avaze (a. 12, 13, 15, 18 juo); temaja A adhyAyamAM sarvatra AtmarU5 jenAra jIvanmukta zI rIte thaI zake che, te paNa upara (zleka 5 thI 8 paryata) kahevAmAM AveluM che. have huM tane prANa pAsanAthI paNa brahmasAkSAtkAra kevI rIte thAya che, tenuM rahasya saMkSepamAM kahuM chuM, te sAMbhaLa. tema karavAmAM mAre uddeza e che ke AmaprAptinA zAstramAnya evA jeTalA mArgo che, te badhA tane kahevAthI A samayane mATe tAre te paikI kayA mArganuM avalaMbana karavuM ucita che, tene nirNaya tuM pote paNa potAnI meLe karI zakaze. paraMtu sAthe sAthe mAre kahevuM joIe ke, have huM tane je A prANapAsanArUpa yogamArga batAvavAno chuM teno abhyAsa kaI pAse kevaLa sAMbhaLIne athavA to pustako vAMcIne kadIpaNa karavo nahi, paraMtu tenuM evA yogInI sAMnidhyamAM rahIne temanI sevA zazraSA karIne te batAve te pramANe ja niyamita rIte karavo. A mArgane abhyAsamAM paNa sAMkhyazAstra niyamAnusAra A sarva AtmA che evuM parokSajJAna te prathama prApta karavuM paDe che. vAstavika rIte te * bhaktiyoga saMbaMdhe AgaLanA adhyAyamAM vistRta vivecana karI bhagavAne spaSTatA karelI che.
Page #463
--------------------------------------------------------------------------
________________ 334] jItAyAmanurijharacAE- [siddhAntakADa bha0 gIva a0 6/12 mane pAsanA kivA prANopAsanA e baMnene gamArga ja kahe che, paraMtu vyavahAramAM prANa pAsanA mATe yogamArga e zabda tathA manapAsanA mATe rAjayoga vA rAjamArga e zabda vadhu pracalita che. egamArga(prANapAsanA)ne ja zAstrakAro karmayoga kahe che. kema ke karma thavAM e prANanuM kArya che. zarIranI halanacalanAdi tamAma kriyAo prANavAyunA AdhAre ja thAya che. AthI prANavAyuno vilaya karavAnI kriyA karavI ene ja mukhyatve kamara evI zAstramAM saMjJA che. atyAra sudhI (adhyAya 2 thI 5)mAM jJAna ane karmayoga evI saMjJAthI je be bhede ame niHzeSa ane sarvAtmabhAvanA abhyAsanI yukitarUpe kahevAmAM AvelA che; te manopAsanAnI aMtargata AvelA sAMkhya vA jJAna mArganI daSTie che, te dhyAnamAM rAkhavuM. A prANe pAsanAnI aMdara sthAna, Asana, mudrA, deza, kALa ane kriyA vagerenI ghaNI ja AvazyaktA hoya che. have huM tane prathama sAdhake karavAnA abhyAsanI paddhati saMkSepamAM kahuM chuM sAdhake karavAnI abhyAsanI rIti sAdhake bane tyAM sudhI rAtrInA chellA pahere eTale brAhmamuhartamAM UThI paramAtmAnuM dhyAna karavuM. jamaNA pagane DAbA sAthaLa upara ne DAbA pagane jamaNu sAthaLa upara cattA rAkhI vIrAsana nAmanA Asana upara athavA padmAsana, siddhAsana, sahajAsana I.yAdi potAne anukuLa hoya evuM game te Asana lagAvI, haDapacIne chAtI sAthe aDADI, netro baMdha karI cittane sattvaguNamAM sthita rAkhI (joDI) zarIrane taddana sthira karI atyaMta nizcala thaIne besavuM. A rIta kiMvA pitAne je Asana ane mudrAne abhyAsa hoya te pramANe besavuM, bAda mana sahita dareka sUkama ane bhUla indriyone potapotAnA viSayomAMthI parAvRtta karI kevaLa eka AtmAmAM joDavI (AtmAkAra karavI). Asana ati UMcuM paNa nahi ne ati nIyuM paNa nahi, evuM hovuM joIe. sauthI prathama darbhAsana, te upara mRgacarma, te upara kabalanuM Asana ane sauthI upara dhauta vastra (sutaranuM) bichAvavuM. A prakAranA Asana upara besI sAdhake be ke traNa prANAyAma karavA. te samaye hadayamAM dIpakanI jema rahelA paramAtmAnuM dhyAna karavuM. e mujaba sAdhake aMtaHkaraNane taddana zuddha karI kevaLa eka paramAtmAmAM ja dhAraNA karI kaMTALyA sivAya ta85 thatAM sudhI daDha nizcayathI prayatnapUrvaka abhyAsa karavo. prANAyAmamAM paDatA cha prakAre abhyAsane lIdhe paDatA cha bhedo vaDe prANAyAma cha prakAranA kahyA che. (1) saMghama, (2) vidyuma, (3) sagarbha, (4) agarbha, (5) lakSya ane (6) alakSya; A temAM paDatA mukhya bhede che. (1) abhyAsanI zarUAta karavAmAM Ave te vakhate je prANAyAmamAM zvAsa ekadama bharAI jAya che tevA atyaMta TUMkA prANAyAmane sAma kahevAmAM Ave che; (2) Ama dhIre dhIre abhyAsa thavAthI zvAsane vadhAre vAra rokI zakAya ane cittanI caMcaLatAmAM paNa kaMIka aMze sthiratA thavA pAme te vidyama prANAyAma kahevAya; A baMne prANAyAma kaniSTha koTInA gaNAya che. kemake temAM cittanI vyAkuLatA hoya che. tyArabAda atizaya abhyAsa vaDe citta sthira thatAM je prANAyAma siddha thAya che, te madhyama prANAyAma kahevAya che, temAM (1) sagarbha ane (2) agarbha, evA be prakAro che. jemAM 3che yA ISTa devatAno maMtra jApa sAthe cAlu hoya che te sagarbhA ane maMtra jApa vagarano prANAyAma agarbha che. A pama prANAyAmanI siddhatA thayA pachI atizaya ane daDha yatnapUrvakano abhyAsa thatAM jemAM zvAsa lAMbo vakhata sthira thaI zake, tene aMdara ne aMdara prahaNa karavo, rokI rAkha ke choDavAnI kriyA icchA pramANe karI zakAya; zvAsosa dIrghakALa paryata TakI zake tathA citta atyaMta sthira thaI zake che, te uttama prakArane prANAyAma kahevAya che. temAM 5 1) lakSya, ane (2) alakSya, evA be bheda che. jemAM vRttine prayatna vaDe tadAkAra banAvavI paDe che te lakSya ane koI paNa prakAranA prayatna vinA svabhAvika rIte ja vRtti paramAtmasvarUpamAM sthita rahe che, te alakSya prANAyAma che. A prANAyAma e ja emanuM aMtima laya che. A beyanI prApti karanArane yogI kahevAmAM Ave che.
Page #464
--------------------------------------------------------------------------
________________ A vidyA huM ApanI pAsethI jANavA mAguM chuM prANAyAmanA abhyAsa kevI rIte karavA ? pUraka, kuMbhakra ane recaka, evA bhedathI prANAyAma traNa prakAra che. A pUraka, kuMbhaka ane recaka anukrame OMkAranA bhrakAra, ukAra ane makAra ema traNa varUpa che. parabrahmasvarUpa saccidAnaMdadhana paramAtmA ja praNava eTale kArarUpa hAI prANAyAma paNa praNava-kAra-rUpa che. tethI prANAyAmane paramAtmA kahela che. DA nAmanI nADI DAbA nAkadvArA vahI zarIranA DAbA paDakhe tathA piMgalA nAmanI nADI jamaNuA nAkadrArA vahI zarIranA jamaNA paDakhe vahetI rahe che. vacce suSumgA nAmanI nADI che. A traNe nADI krame cadra, sUrya, ane agnirUpa che. sAdhake dhIre dhIre abhyAsa vaDe chaDA nADIddArA sALathI cAsa vakhata mazvArane svAbhAvika rIte uccAra thatAM sudhI bahArathI aMdara zvAsa (niHzvAsa) laI te vadhu hRdayAkAza sudhInA bhAgane pUrI nAMkhavA, ane tyAra pachI kAranu` batrIzathI ekasesa aThThAvIsa vAra svAbhAvika rIte uccAraNu thAya tyAM sudhI e vAyune hRdayAkAzamAM rokI kuMbhaka eTale suSumhAmAM sthira karavA. pachI kAranA svAbhAvika rIte seALathI ceAsA vakhata uccAra thAya eTalA vakhatamAM aMdara zaThelA vAyune bahAra kADhavAH A vilAma prakAra che. AthI ulaTA prakAra anulema samajavA (A saMbaMdhamAM vadhu spaSTatA mATe pRSTha 340/341 jIe). gItAdAhana ] [ 335 A pramANe saghUmAdi cha prakAranA prANAyAmA siddha thayA pachI cha caDhDhAnA bheda karI kuMDalinI zaktine brahmaraMdhramAM sthita karI cittane AtmAkAra banAvI saMpUrNa paNe takUpa banI rahevuM e ja yAganI aMtima maryAdA che. A saMbaMdhamAM vadhu spaSTatA nIcenA vivecanatho jANI zakAze. prANApAsake paNa satata AtmAnusadhAna tA rAkhavuM ja joie he pA! prathama teA prANeApAsanA karanAra yegIe paNu peAtAnA matacitta eTale A cittane ekAkI eTale eka evA AtmAmAMthI jarA paNa calAyamAna thavA nahi detAM satata AtmAmAM ja sthira karavuM joI e. A rIte jete AtmA sivAya bIjI kAI paNa icchA ja nathI evA nirAzI eTale AzAthI taddana rahita je AtmA sivAya bIjA kazAna paNa parigraha karatA nathI arthAt AtmA vagara bIjA kazAnuM paNu grahaNu karatA nathI, tevA parigraha eTale saMgrahathI rahita ane jenu citta satata eka AtmAmAM ja parAvAyelu eTale AtmAnusa MdhAnamAM ja sthira thayeluM che, evA prakArane yAgI A abhyAsane mATe yAgya gaNAya che. AvA yogIe ekAMtamAM ekalA rahI aMtaHkaraNane niyamamAM rAkhavu, eTale ke aMtaHkaraNamAM AtmA vinA khIjI kAIpaNa vRttinuM utthAna ja thavA nahi pAme tevI rItanI dakSatA rAkhavI. AzArahita ane saMgraha vinAnA A yAgIe cittane satata eka AtmAmAM ja sthira karavu' joI e. zu'co' de'ze prA'taSTA'pya sthi'ramA'sana'mAtmanaH 1 nAtyucchritaM nAtinI'caM cailAjinakuzottaram // 11 // ' tatre manaH kR'tvA ya'tava'te'drayakriyaH / upavi'zyAsane yujAdya'ogamAtmavi'zuddhaye // 12 // // prANApAsanAnA niyamA zrIkRSNa bhagavAna kahe che: he arjuna ! A prANApAsanAmAM sthAna, kALa, Asana, yama, niyama, niyamitatA, yukta AhAra vihAra ityAdinI khAsa jarUra che; kAraNa ke tenA pAlana vaDe cittazuddhi thaI aMte brahmasvarUpanI prApti thAya che. evA A (sabIja) meganAM mukhya lakSaNA nIce pramANe cheH (1) svadharma pAlana
Page #465
--------------------------------------------------------------------------
________________ 376 ] varANAmeSa varastRtIyaH // kaTha. [ siddhAntakASDa bha. gI0 0 6/14 karavu, (ra) adhatA tyAga karavA, (3) daivatithI je maLe temAM satAja rAkhavA, (4) AtmAnA aparakSa anubhavI evA mahAtmAenA caraNAnu` sevana karavuM, (5) dharma, artha ane kAma e traNu prakAranA puruSAtho nivRtti pAmavI, (6) meAkSa e ja eka dhyeya rAkhavuM, (7) gheADu' ane pavitra bheAjana karavu, (8) niratara ekAMta tathA nirbhIyasthAnamAM rahevuM, (9) kAIne paNa pIDA karavI nahi, (10) satya kheAlavuM, (11) asteya eTale ceArI nahi karavI, (12) taddana jarUra puratA saMgraha ja pAse rAkhaveA, (17) brahmacarya vratanuM pAlana karavuM, (14) tapa karavAmAM ja ekaniSThA rAkhavI, (15) pavitratA rAkhavI, (16) svAdhyAya eTale sat zAstranA pAThanA niyama rAkhavA (17)bhagavAnanI sevA karavI,(18)mithyA bhASaNa karavuM nahi, 19)sArA prakAranuM AsanavALI temAM cirakALa esavAnA dhIre dhIre abhyAsa karI temAM sthiratA sa`pAdana karavI, (20) mAM vaDe sa iMdriyAne viSaye mAMthI pAchI vALI temanI tamAma vRttione aMtaHkaraNamAM kevaLa eka AtmAkAra ja rAkhavI, (21) zarIramAM prANu dhAraNa karavAnA mUlAdhArAdi je sthAnakA che te paikI game te ekamAM prANanuM dhAraNa karavuM, (22) A sa bAhya vastue paNa AtmasvarUpathI abhinna che, evA prakAre haMmeza dhyAna karavu' ane A rIte manane nitya brahmAkAra ja rAkhavuM e; ane evA prakAranA potAne anukULa evA khIjA game te mArgo vaDe, mana ke je ati caMcaLa ane duSTa mArge cAlanAruM che, tene buddhinA viveka vaDe dhIre dhIre vaza karavuM. ALasane cheDI 6. prANAyAmanA abhyAsathI prANone vaza karavA eka Asana upara sthiratAthI besavAnA abhyAsa karavA. yogAbhyAsa karavAnuM sthAnaka zaheranI vastIthI dUra ekAMtamAM suMdara araNya ane pANInI tANu na hoya tathA vadhu zvApado (zikArI prANI)ne paNa trAsa na hoya evA ekAMta sthAnamAM paNakuTi banAvavI. jyAM vyAvahArika ane viSayI leAkeAne jarA paNa sauMsa na heAya evA pavitra sthaLe nivAsa mATenuM e sthAnaka taiyAra karI te thAnamAM eka jagAe ati UMcu' paNa nahi ane ati nIcuM paNa nahi evA prakAranuM khesavAne mATe eka sthira sthAnaka banAvavuM. jyAM vadhu havA paNa nahi Ave ane havA taddana madha paNa nahi hAya, prakAza vadhAre paDatA na hoya ane taddana adhakAra paNa nahi hAya evA prakAranI taiyAra karelI beThakamAM sauthI nIce prathama darbhAsana, tenA upara mRgacarma (haraNa, vyAghra athavA sihanA cAmaDAne paNa mRgacama kahe che) ane sauthI upara svaccha vastranuM sapheda Asana pAtharavuM. pAsanAnA nAmeA A rIte Asana pAtharI te upara (1) sihAsana (guptAsana, muktAsana), (2) padmAsana, (3) svastikAsana, (4) buddhapadmAsana, (5) yAgamudrAsana, (6) leAlAsana, (7) kukakuTAsana, (8) akAsana, (9) zaktiAsana, (10) a uttAnapAdAsana. (11) uttAnapAdAsana, (12) sarvAMgAsana ( viparIta karaNI ), (13) halAsana, (14) kruNuMpIDanAsana, (15) pazrimeAttAnAsana, (16) bhujaMgAsana, (17) adha zalabhAsana, (18) zalabhAsana, (19) dhanurAsana, (20) uSTrAsana, (21) vajrAsana, (22) supta vajrAsana, (23) matsyAsana, (24) a matsyendrAsana, (25) matsyendrAsana, (26) gArakSAsana (bhadrAsana), (27) jAnuzirAsana, (28) pavanmukatAsana, (29) AkaM` dhanurAsana, (30) mayUrAsana, (31) hai'sAsana, (32) vRzrikAsana, (33) zIrSAsana, (34) vRkSAsana, (35) tADAsana, (36) pAdAMguSTAsana, (37) kaMdapIDanAsana, (38) siMhAsana, (39) geAsukhAsana, (40) vIrAsana, (41) mRtAsana, (zavAsana ke zakhAsana,) (42) kUrmAsana, (43) mahUkAsana, (44) uttAnamaMDUkAsana, (45) dRDhAsana; (46) ekapAda zirAsana (ekahasta bhujAsana), (47) dvipAdazirAsana (hasta bhujAsana ), (48) ekapAda zIrSAsana, (49) dvipAda zIrSAsana, (50) prANAsana, (55) khajanAsana, (para) parvatAsana, (53) garuDAsana, (54) triskrANuAsana, (55) cakrAsana, (56) garbhAsana (uttAnakUrmAsana), (57) utkaTAsana, (58) ceAnyAsana, (59) apAnAsana, (60) samAnAsana, (61) kaiAkilAsana, (62) makarAsana, (63) vAtAyanAsana, (64) prAthaCnAsana, (65) paya...kAsana, (66) AnaMdamadirAsana, (67) graMthibhedanAsana, (68) tRSAsana, (69)
Page #466
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] A traNa vara paikI trIjo vara che. [ 337 catuSkoNAsana, (70) jayeSThikAsana, (1) abrAsana, (72) mutahasta zIrSAsana, (195) drapAda pArdhAmane, (74) dhIrAsana, (75) vAmazvAsa gamanAsana, (76 ) sthitivivekAna, (9 usthita vikAsana, (8) vAmakasana (79) ni:zvAsAsana, (80) telagulAsana, (81) vaM padmAsana. (82) sthirAsana (ziSTAsana), (83) vyAdhrAnana, (84) kAmukAsana, ityAdi aneka Asano pekI mukhya evA corAzI AsanamAMthI potAne anukULa hoya tevA game te eka AsanathI besavuM. citta ane IkiDanI tamAma kriyAone bAtmAmAM rokI manane ekAgra karavuM, eTale manane eka AtmAmAM ja rokeluM rAkhIne Atmazuddhi eTale AtmAnA aparokSajJAnane mATe A prANa pAsanArUpa yogane abhyAsa karavo paDe che. samaM kAyazirogrIvaM dhArayanacalaM sthiraH / samprekSya nAsikAgraM svaM dizazcAnavalokayan // 13 // prazAmtAtmA vigatabhImacAribRte sthitaH / manaH sazyamya maccitto yukta AsIta matparaH // 14 // gAbhyAsamAM zarIra sthira rAkhavuM A rIte gAbhyAsa karanAre kAya eTale keDathI gaLA sudhIno sarva bhAga (rada) tathA gaLuM ane mAthuM e sarvane taddana sama eTale sIdhA rAkhI, saheja paNa hAlyA cAlyA vinA nadana aca thaIne besavuM arthAta zarIrane ekadama sIdhuM ane pahADanI jema tadana sthira karI devuM. A mujaba keDathI te mAthAno agrabhAga (zikhA) sudhInA tamAma bhAga eka saraLa reSAmAM sthira karyA bAda dRSTine nAkanA agrabhAga upara ja sama rAkhavI, eTale nAsikAnA agrabhAga vagara bIjI koI paNa dizA tarapha najarane AmathI tema javA devI nahi. jenuM citta taddana zAMta baneluM che ane je taddana nirbhaya banI gayela che tathA je brahmacarya vratamAM eTale kevaLa brahmanA AcaraNamAM ja sthira thayelo che; je maccitta che, eTale ke jeNe potAnuM citta nityaprati Atma(brahmasvarUpa evA mArA(vRkSAMka 1)mAM ja paroveluM che ane je maparAya che, eTale ke tata (Atma)rU5 evo je huM (vRkSAMka 1) temAM ja nitya ramamANa thayelo che; teNe pitAnA cittane AtmAmAMthI saheja paNa DhaLavA nahi detAM nitya mArAmAM eTale AtmAmAM ja jeDaluM rAkhavuM. prApAsake paNa sarvatra AtmabhAvane ja nizcaya rAkhe bhagavAna kahe cheH he arjuna! Ama kahevAmAM mAre uddeza e che ke, prANa pAsanA karanAre paNa "huM eTale AtmA chuM." evA prakAranI bhAvanAne nityaprati manamAM daDha nizcaya rAkhavo joIe. 4. vAMsudhI aMtaHkaraNamAM te nizcaya na hoya tyAM sudhI te game teTalI upAsanA kare, pachI te prANe pAsanA che ke manapAsanA che, to paNa tenI siddhi kadI paNa thatI nathI; mATe prANe pAsakano paNa prathama A sarva AtmasvarUpa che evo daDha nizcaya to hovo ja joIe, e tuM bhUlIza nahi. A pramANenI bhAvanA rAkhI che je upAsa cAlu rAkhe che eTale je cittane nitya AtmAmAM ja joDeluM rAkhe che, AtmA sivAya cittamAM bIjA kazAne manana ja thavA dete nathI, A rItanI upAsanA vaDe manane vaza rAkhanAre yogI, huM ke je kevaLa anirvacanIya e AtmA (vRkSAMka 1) chuM, tevA mArA svarUpamAM eka thavA5 5rama nirvANanI utkRSTa zAMtine pAme che. uddeza e che ke, prANe pAsanA he ke manopAsanA he tApaNuM te baMnemAM aMta:karaNanI aMdara sarvatra AtmabhAvanAne daDha nizcaya te hovo ja joIe, e vAta taddana nirvivAda che; eTale tane meM atyAra sudhI je jJAnamArga akhatyAra karavAnuM jaNAvyuM che tenuM avalaMbana thavAthI tAre badhI khaTapaTomAM
Page #467
--------------------------------------------------------------------------
________________ 338 ] tripi vicidaria - [ siddhAntakASTha bha0 gIe a0 6/14 paDavAnI jarUra ja rahetI nathI; vaLI A cAlu kaTokaTIne prasaMge te karavAno tane samaya paNa kayAM che? sivAya tuM buddhizALI hAI mAro priya sakhA che, tethI atyaMta gUDhamAM gUDha evuM A rahasya meM tane kahyuM che; vaLI manopAsanA athavA prANopAsanA ka, A baMne mArgamAM yA to game te mArgamAM sarvatra AtmadaSTinI prathama khAsa jarUra hoya che; e paNa sArI rIte tArA jANavAmAM AvyuM che. A tAva meM tane kAMInavuM ja kahyuM ema nathI, tamAma zAstro pokArI pokArIne e ja kahI rahyAM che; mATe tamAma saMzayone choDI daI meM kahelA mArganuM ja tuM avalaMbana kara. yoga zabdanI siddhatA prANapAsanAnI aMtargata AvelA A haThoga saMbaMdhamAM upara mukhya mukhya bAbato bhagavAne kahelI che, sakSama bhedo kahyA ja nathI, teno saMkSepamAM vicAra karIzuM. na dhAtu parathI yoga zabda siddha che. "yuthaRSNo thom: >> je yukta kare arthAta tabhAva maTADIne ekarUpa kare te yoga; eTale ke yogazAstramAM paNa cittattionA ekAkArarUpa nirodhane ja yoga kahevAmAM Avela che. rogazcittavattanirodhaH (pAtaMjalaNa samAdhipAda ) cittanI vRttionuM utthAna thavA nahi detAM tene AtmA sAthe joDI devI tene ja mega kahe che. zrutimAM paNa yoganuM lakSaNa A pramANenuM ja che. jyAre mana sahita pAMca jJAneMdriya taddana eka AtmabhAvamAM ja sthira thaI jAya che ane buddhi AtmAmAMthI kadI paNa calAyamAna thatI ja nathI, tyAre tene sauthI ucca paramagatinI avasthA prApta thaI ema kahevAmAM Ave che. A mujaba iMdriyanI taddana nizrI dhAraNA thavI tene ja yoga kahe che (kaThopaniSada a0 2, vallI 3, maM0 10-11 mAM paNa yoganuM lakSaNa A pramANenuM ja che ). gazAstramAM kahelI cittanI pAMca bhUmikAe yogazAstramAM cittanI kahelI pAMca bhUmikAo A pramANenI che: (1) kSipta, (2) mUDha, (3) vikSipta, (4) ekAgra tathA (5) niruddha, e pAMcamAM paNa aMtima te niruddhAvasthA ja che; vaLI kaleza utpanna karanArI ane nAza tarapha laI janArI bAhya vRttio aneka prakAranI che, paraMtu temAM paNa mukhya evI pAMca ja che: (1) pramANa, (2) viparyaya, (3) vika65, (4) nidrA ane (5) smRti, abhyAsa ane vairAgya vaDe A tamAma vatano nirodha thaI zake che. vRttaone AbhAmAM vaza rAkhavAno prayatna kare tenuM nAma ja abhyAsa, lAvyA kALa tevo abhyAsa karavAthI te pAke thAya che. vairAgya be prakAranA che. (1) vazIkAra ane (2) para. (1) jovAmAM AvatA tathA sAMbhaLavAmAM AvatA vivemAM koIpaNa prakAranI jene kiMcitmAtra paNa tRSNa hatI nathI te vazIkAra vairAgya kahevAya che. vedAMta paribhASA pramANe AnuM nAma ja parokSajJAna che, (2) puruSa eTale AtmA(vRkSAMka 1)nA sAkSAtkAra vaDe tamAma prakAranI tRSNAothI rahita banI ane traNa guNothI para thaI javuM. eTale ahaM(vRkSAMka 3) evI saMskRtine paNa udaya thavA nahi de e rItanI taddana nizvaLa bhAvanAmAM sthiti thavI te para vairAgya kahevAya. vedAMtIonI paribhASA pramANe AnuM nAma ja apakSajJAna athavA sAkSAtkAra che. jene tIvratara vairAgya thayelo hoya che tene AtmaprAptino lAbha tatkALa thAya che, tene bIjA koI paNa sAdhananI apekSA hotI nathI. koI koI samaye IzvaranA prasAdathI paNa AtmajJAnane lAbha thAya che (vadhu mATe pAta ja yoga, samAdhipAda juo). hogazAstrakAra samAdhi thavAne mATe (1) tapa, (2) svAdhyAya ane () IzvarapraNidhAna eTale cittane nitya IzvaramAM ja parovavuM kiMvAM huM tamAma dasyAdine draSTA chuM * sakhA zabdanI vyAkhyA zAstramAM A pramANenI kahelI che. svabhAvathI ja hita IcchanAre, suhA (zuddha hadayane ) neha thayA pachI haMmeza upakAra karanArA maga ane samAnapaNane lIdhe jenI maitrI baMdhAya che te sakhA. kahevAya che. bhagavAna zrIkRgu ane arjuna anukrame nArAyama ane naranA avatAra hatA, tethI te baMne samAna ja hovAthI sakhA kahevAya che.
Page #468
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] pUrve devoe paNa A viSe saMzaya karyo hato. [ 339 e rIte haMmeza sAkSIbhAvamAM sthita thaI rahevuM; e mujaba traNa upa banAve che. vaLI (1) avivA, (2) asmitA, (3) rAga, (4) dveSa ane (5) abhiniveza arthAta deha eTale ja "huM" evI daDhamAvanA, e pAMca kaleza kahelA che. avidyA eTale anityamAM nityabuddhi thavI tathA nityamAM anityabuddhi thavI, apavitramAM pavitra tathA duHkhane ja sukha samajavuM tema ja anAtmAmAM Atmabuddhi thavI te. vedAMtAonI je mAyA tene ja haThayoga zAstrakAra maharSi pataMjali avivA kahe che. uddeza e che ke, A prAge pAsanA ane manopAsanAmAM phakta bAhyakriyAmAM ja bheda dekhAya che, paraMtu AMtarakriyAmAM tattvataH kiMcitmAtra paNa bheda nathI. yegamArgamAM Avazyaka bAbate A prANa pAsanA pikI aSTAMgayoga mArgamAM (1) yama, (2) niyama, (3) Asana, (4) prANAyAma, (5) pratyAhAra, (6) dhAraNA, (7) yAna, (8) samAdhi. e mujaba ATha aMga che. [1] yama: (1) ahiMsA, (2) satya, (3) asteya, (4) brahmacarya, ane (5) aparigraha e pAMca prakAranAM yama che. [2] niyama. (1) zauca, (2) sateja, (3) tapa, (4) ravAvAya ane (5) IzvaramaNidhAna izvarArpaNa e pAMca niyamo che. [3] AsanaH Asane ghaNAM prakAranAM che, temAM corAzI mukhya hoI temAM paNa (1) siddhAsana, (2) padmAsana, (3) vastikAsana ane (4) siMhAsanane mukhya mAnavAmAM Ave che (corAzI AsanenA mATe pAchaluM pAnuM 336 juo). [4] prANAyAma prANAyAmamAM upayogI evI mukhya kriyAo nIce muba cheH (a) va rmaH (1) neti, (2) pauti, (3) vasti, (4) naDhi, (5) gharSaNa, (kapAlabhAti), ane (6) kAra; A chane karma kahe che, (ka) prANAyAmanA mukhya bhedaH (1) loma viloma, (2) suryabhedana, (3) ujAyI, (4) sItkArI, (5) zItalI, (6) bhastrikA, (7) mUccha, (8) brAmarI ane (9) palAvinI. (6) vizeSa prANAyAmaH jene mudrA kahe che te muddAonA prakAraH (1) mahAmudrA, (2) mahAbaMdha, (3) mahAvedha, (4) viparItakaraNI, (5) tADana, (6) paridhAnayuktithI paricAlana, (7) zakticAlana, (8) khecarI ane (9) vaje lI. aSTAMgayega paikI (1) yama, (2) niyama, (3) Asana, (4) prANAyAma ane (5) pratyAhAra, A pAMca aMge zrama eTale haThathI sAdhya hovAne lIdhe tene haThayoga kahe che. [5] pratyAhAra eTale UlaTo AhAra AgaLa pAna 363 juo). [6] dhAraNA, [7] dhyAna ane [8] samAdhiH (1) saMprajJAta tathA (2) asaMprajJAta, ema be prakAranI samAdhi che A yAna, dhAraNa ane samAdhi e traNa aMgene rAjaye kahevAmAM Ave che. dhAraNAmAM sahAya evI mudrAoH (1) agocarI, (2) bhUcarI, (3) cAcarI, (4) zAMbhavI ane (5) unamanI; A pAMca mudra o tathA kevaLakuMbhaka, e dhAraNAmAM upayogI che. yogamArgamAM jenI jarUra che avI mukhya mukhya bAbata upara saMkSepamAM ApavAmAM AvelI che, tenI aMdara sarva hogamArgano samAveza thaI jAya che, vistArabhaye tene vadhu vivecana kareluM nathI. A pramANe Asana, mudA, karma ityAdi thayA pachI krame krame cakrabhedananI rIti pramANe haTha vaDe prANa apAnano saMyoga karIne teno vilaya aMte brahmaraMdhamAM karavo paDe che; tema thAya tyAre ja haThayoganI pUrNatA thaI ema kahevAya. A prANopAsanAnI aMtargata AvelA haThayogano upayoga vAstavika rIte te kuli lInuM utthAna thatAM sudhI ja che; kuMDalinInuM utthAna thayuM eTale cittazuddhi thaI AgaLa te tene rAjama ganuM ja avalaMbana karavuM paDe che. Asana sthiratAnuM lakSaNa upara kahevAmAM AveluM ja che ke, gI e pavitra nivAsa sthAnamAM Asana pAtharI te upara siddhAmana pAsana, svastikAsana ane siMhAsana ityAdi aneka AsanomAMthI game te eka asana upara besIne 1, atre saMkSepamAM vicata karavAmAM AveluM che. vadhu mATe pAtaMjala garAna, haThAgama: pakA, zi- saMhi" yAmaziopaniSada, gakuMDalA 35 naSada, racUDAmaNi upaniSada ye gata5naSada, bAna baMdu 3 paniSada, vagera jIA. che, khAsa dhyAna rAkhavuM ke, meMgazAstrArA 1 vA AtmAne ja izvara evI saMa vaDe saMbaMdha che.
Page #469
--------------------------------------------------------------------------
________________ 340 ] na Ida viramagurU dharma che [ siddhAntakApaDa bha0 gIra a0 6/14 zarIrane sthira rAkhI prANAyAmane abhyAsa karavo. A rIte abhyAsa karatAM karatAM prayatna vagara ja jayAre anaMta ane anicanIya avA AtmapadamAM sthiratA thAya tyAre ja Asanasiddhi thaI che ema jANavuM, jyAre dvaitabhAvanAo trAsa ApatI nathI ane mana taddana zAMta thaI vRtti AtmAkAra bane che, tyAre Asana siddha thayuM che, ema samajavuM. recaka ane purakanI samaja Asana siddha thayA pachI zvAsocchAsanI gata viccheda karavAmAM Ave che tene prANAyAma kahe che. temAM (1) recaka (2) pUraka ane (3) kuMbhaka, evA traNa prakAre che. kuMbhakamAM anulema (lema) ane vilema evA mukhya be bhedo paDe che temAM vilema kuMbhaka thatI vakhate prANavAyunI pUraka, recakanI gatie anulemamAgI hoya che, tathA anuloma kuMbhaka thatI vakhate, prANavAyunI pUraka ane recakanI gatio nIce pramANe vilomamAgI hoya che. recakaH aMdaranA zvAsane nAsikA dvArA bahAra cheDavAnI che vAyunI sthiti tene bAhyavRtti athavA recaka kahe che. paraka: bahAranA zvAsane nAsikadhArA aMdara kheMcavAmAM Ave tevA prakAranI je vAyunI gati tene AMtaravRtti yA pUraka kahe che. kuMbhakaH jemAM bahAranA vAyune aMdara kheMcyA pachI punaH bahAra kADhavAmAM Ave te pahelAM tene aMdara ja rokI rAkhavAmAM Ave che, evI je vAyunI gati tene taMbhavRtti athavA anuloma kuMbhaka karyuM che, ane jayAre viloma kuMbhaka thAya che te vakhate usa e pUraka tathA niHzvAsa e recaka kahevAya che. prANavAyunI A gati te anuloma che. sArAMza, vAyunI gati jyAre anulema hoya che tyAre kuMbhaka vilema thAya che tema ja prANavAyunI vilemagati hAya che tyAre kuMbhaka anuloma thAya che. jema ghaDo pUrNa bharAI javAthI temAMnuM jaLa nizcaLa rahe che ane bilakula chalakAtuM nathI, tevI ja rIte zarIra vAyuthI pUrNa thavAne lIdhe temane vAyu paNa taddana nizvaLa thaI jAya che; tenI AvI sthiti e ja staMbhatti athavA kuMbhaka kahevAya che, tAtparya e ke, anuloma prANAyAmamAM pUraka eTale pUrI devuM. prANa vA upAsa; kuMbhaka eTale ughAsa lIdhA pachI tene pakaDI rAkhe che ane recaka eTale khAlI karI nAMkhavuM, apAna vA nizvAsa evo prakAra hAI vilemamAM tethI UlaTa prakAra che. lobha ane vilema kuMbhakanI samaja lema viloma prANAyAma bhedathI kuMbhaka paNa (1) loma kiMvA anuloma ane (2) viloma ema be prakAranA thAya che, je upara jaNAveluM ja che. te bemAM prANavAyune pUraka ane recaka e prakAre UlaTA sulaTI thAya che. anuloma prANAyAmamAM urasa e pUraka kahevAya niHzvAsa e recaka kahevAya che tathA vilomamAM niHzvAsa e pUraka tathA uchAsa e recaka gaNAya che. A rIte prANavAyunA anuloma prakA karatAM anuloma ane viloma kuMbhakanI sthiti nIce pramANenI che (1) nAkadvArA bahAranA zvAsane aMdara lIdhA pachI recaka gatie thanAro pUraka tathA aMdaranA usane bahAra choDatAM thanAro pUraka A be vacce aMdaranA bhAgamAM eTale hRdayanI aMdara vacalI saMdhimAM zvAsanI je sthira sthiti hoya che te anuloma prakArane kuMbhaka gaNAya che, ane AMtara kuMbhaka paNa kahe che; tathA (2) pUraka eTale aMdarano u sa bahAra choDyA pachI ane pharIthI bahArano ni:zvAsa aMdara levAmAM Ave te pahelAM, A be kriyAnI vacce nAsikAnI bahAranI saMdhimAM vAyunI je nizcala yA sthira sthita hoya che te viloma kuMbhaka kahevAya che. Ane bAhya kuMbhaka paNa kahe che. anulema eTale sUlaTo tathA viloma eTale UlaTe. daSTAMta mATe jema divasa ane rAtri e baMnenI vacce prAta:kALa (savAra) ane sAyaMkALa (sAMja) e be saMdhinA samaye hoya che temAM divasa ane rAtri vacceno je saMdhikAla sAMja, te viloma tathA rAtri ane te be vacce je saMdhikAla savAra, te anulema samaje. zvAsocchAsa prANavAyu garama heI hadayamAMthI upara caDe che; tene uchAsa kahe che; prANavAyunI A prakAranI gati te anulema samajavI. tathA apAnavAya zItaLa hAI bahAranAM vAyune aMdara dAkhala kare che tene vizvAsa
Page #470
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] A dharma ati sUkSama hevAthI sArI rIte jANI zakAya tema nathI, mATe- [34 kahe che; prANavAyunI A prakAranI gati te vilema samaje. A prANu ane apAnanI vaccenI saMdhine vilama kuMbhaka tathA apAna ne prANanI vaccenI saMdhine anulema kuMbhaka kahevAmAM Ave che; je upara kahevAmAM AvyuM che. A traNa prakArano prANAyAma jema jema yogIno abhyAsa vadhe che tema tema deza, kALa ane saMkhyAnA parimANathI sUkSma ane dIrdhA thato jAya che. A rIte uparanA recaka, pUraka ane kuMbhaka prANAyAmanA abhyAsa vaDe sthiratA thayA pachI sthira kuMbhaka athavA kevaLakuMbhaka nAmanA cethA prANAyAmanI sahaja siddhi thAya che. te krame krame kuMDalinInuM utthAna karI konuM bhedana kare che tathA aMte brahmaraMdhramAM sthita thAya che. have kuMDalinI eTale zuM ? tenuM utthAna kevI rIte tathA vacanuM bhedana kevI rIte thaI zake? vagere bAbate jANavAnI prathama jarUra che. A saMbaMdhe jJAnezvara mahArAje pote anubhavasiddha ghaNuM ja suMdara vivecana kareluM che, te pegamArganA jijJAsuone mATe nIce saMkSepamAM ApavAmAM AveluM che. yogAbhyAsane mATe sthAna kevuM hovuM joIe? he pArtha! "have huM tane gamArga spaSTatAthI batAvuM chuM, paraMtu tene upayoga te abhyAsa karyA pachI ja thaI zake che. mATe evA prakAranA yogAbhyAsane mATe prathama to eka suMdara sthAna zodhI kADhavuM joIe te sthAna evuM hovuM joIe ke, je vaDe manoraMjana thaI tyAMthI UDavAnI IcchA na thAya ane tene jotAM ja vairAgyanI jAgrati bamaNA pramANamAM vadhe; vaLI te sthAnamAM pUrve kaI sapusapane nivAsa thayelo che joIe ane AjubAju paNa mahAtmAono ja nivAsa hovo joIe ke jethI manamAM saMtAva utpanna thAya ane vairya Ave. sivAya te sthAna abhyAsane uttejana maLe evuM hovuM joIe. evI yogyatAvALuM ati ramaNIya sthAne joIne pAsethI janArA pAkhaMDI puruSanA manamAM paNa kSaNavArane mATe te tapazcaryA karavAnI AsthA utpanna thavI joIe, te ja e rathAnanI kharI mahattA. koI paNa manuSya kAmecchAthI potAnA ghara tarapha jato hoya ane te saheja rIte cAlatAM acAnaka tyAM AvI caDe, topagu tene A sthAna cheDI javAnI manamAM IcchA na thAya evuM je lAge to ja e sthAnane gaurava, arthAta jene te sthAnamAM rahevAnI IcchA na hoya tene paNa te sthAnamAM ja rahevAnuM mana thaI jAya tathA bhramaNa karanArAone paNa tyAMthI UThavAnI IcchA na thAya; tema ja vairAgya upajAve ane game tevA vilAsIne paNa e sthAnane joI AvA ramya ane ekAMta sthAnamAM ja rahIe to kevuM sAruM ! ema lAgavuM joIe. A rIte te ati uttama, ramya, ekAMta ane tana pavitra sthAnamAM netrone brahmasvarUpa pratyakSa daSTigocara thAya che. bIjuM e ke, evA sthAnamAM nivAsa karyA pachI temAM phAlatu mANaso AvIne kaMTALo upajAve nahi, paraMtu yogAbhyAsIono ja tyAM nivAsa hovo joIe evI dakSatA rAkhavI te sthAnamAM phALo ApanArA tathA kaMdamULAdivALA vRkSonI suMdara ghaTI hovI joIe. AjubAju mIThAM pANInA jharaNAMo hevA joIe. paNa kadI nahi khUTe evuM vipula tathA comAsAmAM paNa nirmaLa rahetuM hoya tevuM hovuM joIe. te vadhu UDuM paNa nahi hovuM joIe ke jethI temAM utaratAM vadhu zrama veThavo paDe. te sthAnamAM saryano tApa saumya hovo joIe ane te tApa vaDe saMtApa upanna thavo nahi joIe, tyAM vAyu zIta tathA maMda vAto hovo joIe. tyAM ghaNI giradI nahi levI joIe tathA dhApadonI vipulatA paNa hAvI nahi joIe. koyala, popaTa, bhramara, kaTa vagere paMkhIo tathA bataka, haMsa, cakravAka, mera vagere AvatAM jatAM hoya temAM harakata jevuM nathI. te sthAnamAM eka gukha guDA athavA zivAlayanuM astitva hovuM joIe ane pachI A gaDAvALuM ke pote banAvelI parNakaTira, te be pikI manane pasaMda paDe. yogamArga (pANe pAsanA) pustako vAMcIne athavA adhurA zAnavALAonA kahevA uparathI karI paNa karavo nahi, nahi te vikRti eTale bhramitapaNuM thavA saMbhava che, mATe jene yogamArga jANavAnI icchA ke teNe je gIne koIpaNa rikha legamArga mAM nipuNa thayela heya ane teNe AtmasAkSAtkAra karyo hoya tevI khAtarI karI lIdhA pachI ja tene anugraha meLavo.
Page #471
--------------------------------------------------------------------------
________________ 342] anyaM vara naciketo vRgIya (siddhAntAka bha0 gIra a0 6/14 evA eka sthAne besI mananI vAbhAvika thira jyAM vadhu pramANamAM thAya tyAM rahI Asana daDha karavuM. A sthAna prakAra thayo. Asanane prakAra sauthI uparanA bhAgamAM ghoyelAM vaccenI ghaDI, tenI nIce karaNajina (kALiyAra mRganuM cAmaDuM) ane tenI nIce sAma darbhanuM Asana levuM joIe, te darbha komaLa, eka sarakhA ane pitA nI meLe ja eka sthAne rahI zake evA arthAta astavyasta nahi paNa vyavasthita guMthAelA hovA joIe; vaLI te Asana je UMcuM zarIra DAlavAno saMbhava rahe che ane bahu ja nIcuM hoya to bhUminI zItaLatA Adi doSAthI zarIrane apAya thavAno bhaya hoya che; eTalA mATe UMcu paNa nahi ane nIcuM pagu nahi evA prakAranA sama AsananI yojanA karavI. tyArabAda te sthaLamAM mananI ekAgratA karI sadgurunA smaraNa sahita Atmasukhane anubhava le. te sthAnamAM ahaMbhAvane lopa thaI jAya ane aMtarbAhya sAtvika bhAva utpanna thatAM sudhI AdarapUrvaka sa gurunuM smarazuM karatAM rahevuM. viSayanuM smarazuM nahi rahe; Indriyo tathA tenA viSayanI tamAma IcchAone sadaMtara lepa thAya ane mananI caMcaLatA maTI teno hadayamAM sthiratA thAya, e rIte sahajabhAve aiya thatAM sudhI te sthAnamAM rahevuM. mananI caMcaLa maTI te prabodhane pAme tyAre Asana upara sthira thavuM ane aMga vaDe aMgane saMkoca karavo eTale zarIrane taddana sthira karavuM, saheja paNa AmathI tema hAlavA ke pasaravA devuM nahi tathA apAnavAyu vaDe prAvAyuno nirodha karo. A vAta anubhavathI siddha che. evA pavitra sthAnamAM nivAsa karavA thakI kRtti prakRtimAMthI nivRtta thaI sahajasamAdhi sAdhya thAya che ane AvA prakAre siddha thayelA Asana upara besatAM sarva abhyAsa potAnI meLe ja pUrNa thaI jAya che. gAsana tathA mukAonuM varNana have Asana tathA muddAonI mahattAnuM varNana karuM chuM te sAMbhaLa. peTanI nIcenA bastinA bhAganI sAthe pagane aDADIne Asana jamAvavuM. eka paga upara bIjo paNa vAMke rAkhIne paganI pAnI gudAsthAnane aDADI thira ane daDha rAkhavI. jamaNA pagane nIce rAkhI te vaDe vRSaNathI te gudAsthAnaparyaMtanI vacalI saMdhireSAne vacce dabAvI ane tyAra pachI jamaNA paganI upara DAbo paga sahaja caDhAvo. apAnadhAra ane ziznanI mayamAM je cAra AMgaLa jagyA hoya che, temAMthI AgaLa pAchaLa doDha doDha AMgaLa jeTalI jagyA DeDI vacce je eka AMgaLa jeTalI jagyA zeSa rahe, te jagyAe zarIrane samatola rAkhI, paganI pAnInA uparanA TeravAvALA bhAga vaDe tene dAbI rAkhavI. zarIrane UcakI rAkheluM che ema nahi jaNAvatAM pIThanA asthipaMjaranA chevA bhAgane upADo (U karo) ane te ja pramANe baMne paganA goThaNane saraLa rAkhavA. he pArtha ! Ama karyA pachI samasta zarIra baMne goThaNa upara AdhAra vinA potAnI meLe ja sthira rahe che. he arjuna ! e "mUlabaMdha" nAmaka AsananuM lakSaNa che. ene ja bIjuM vajAsana evuM gauNa nAma ApavAmAM AveluM che. A rIte mUlAra baMdha karavAthI nIceno mArga baMdha thAya che ane tethI apAna vAyu aMdara rahe che eTale ke bahAra nIkaLavA nahi pAmatAM tenuM lehacuMbakanI jema aMdarakhAne ja AkarSaNa (kheMcANu) thavA mAMDe che. tyAra pachI DAbA paga para sahaja bhAra rahe e rIte baMne hAtha droNAkAra (DiyAnA AkAranI jema) karIne rAkhavA eTale ethI svAbhAvika rIte ja aMdha bhAga uca thAya che. tyArapachI zarIra sthira rahevAthI zira kamaLa kAMIka aMdara pese che ane tethI AMkhono pAMpaNe DhaLavA mAMDe che; uparanI pAMpaNa nIce Ave che tathA nIce ii nAce ja thira raDe che. ema chatAM netronI aDadhI ughaDelI ane aDadhI mIMcAyelI evI (anmAnita) daSTi thAya che. e mujaba ghaNe bhAge te draSTi aMdaranI aMdara sthira thaI rahe che ane je * zaheramAM sthApavAmAM AvatA yArAvAsa bhavAne sthAnaka nipAgI ja gaNAya, te A vivecana uparathI sArI rIte jANI zakAya tema che.
Page #472
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] he naciketA! A varane nahi paNa bIjA keI varane mAga, [343 kadAcita kautasthI vadhAre bahAra Ave che, to paNa te nAsikAnA agra bhAge ja AvIne aTake che. AthI daSTi aMtarmukha thaI jAya che athavA je bahAra Ave to nAsikAnA agrabhAga upara ja tene nivAsa avicaLa thAya che, jethI bIjI dazAomAM jovAnuM athavA to ravarUpane jovA mATe vATa jovApaNuM yA sAkSIbhAvapaNuM vagere potAnI meLe ja aTakI jAya che. TUMkamAM, AmAvyatirikta anyatra jevAnI IcchAno sadaMtara lepa thAya che. e pachI gaLAnI naLI aMdara besI javA pAme che. haDapacI gaLAnI nIcenA khADAne vaLage che ane tenA upara ja daDha thaI te urane dAbI rAkhe che. he pAMDukumAra ! e pachI kaMThamaNuM dekhAtuM baMdha thAya che. e pramANenI je A mudrA thAya tene "jAlaMdharabaMdha"nA nAmathI oLakhavAmAM Ave che, he arjuna ! te vakhate gudAdvAranA bhAgamAM ane nAbhinI nIcenA bhAgamAM je mudrA bane che tene "uoyAbaMdha'nA nAmathI kahevAmAM Ave che. kuMDalinInuM utthAna thavA pUrvenI sthiti A rIte zarIranA bAhya bhAganA abhyAsakramano AraMbha thaye eTale manane dhame re caMcaLatA tenuM baLa lupta thavA pAme che. te samaye thatA mananA dharmo vistArathI kahuM chuM, te sAMbhaLa. kalpanA khUTI jAya che, mananI doDAdeDa ochI thaI jAya che, mananA vikAra potAnI meLe ja dha thayelI dekhAya che, bhUkha paNa kayAMya bhAgI jAya che, nidAnuM paNa kayAMya visarjana thavA pAme che, tenuM smaraNa paNe avagaNe raDenuM nahi hovAthI teno patto lAgI zakato nathI. "mUlabaMdha" vaMDa rokAyelA apAna vAyu pAcho pharyo eTale te eka jagyAe sahaja rIte aTakI jaI thaDe kule che. teno kSobha thavAthI eTale tene nIce javAne mArga nahi maLavAthI te baLavAna thAya che ane te je sthAnamAM aTakyo hoya te sthAnamAM gaDagaDATa utpanna kare che tathA rahI rahIne liMgacakra sAthe athaDAyA kare che. A rIte utpanna thayeluM apAna vAyunuM tephAna peTamAM nAbhinI AjubAjue uthalapAthala karyuM jAya che ane bAlyAvasthAthI zarIranA rome romanI nAnI moTI tamAma nADIomAM ekatra thayelA melane bahAra kADhavAno prayatna kare che. te vAyu peTanI nIcenA bhAga tarapha nahi vaLatAM UlaTo uparanA koThAmAM praveza kare che, ane kapha tathA pittano nAza kare che. te saptadhAtunAM sthAnAnuM ullaMghana karI jAya che, medanA parvatane pheDI nAMkhe che, hADakAmAMnA rasane bahAra kADhe che, tamAma nADIone chUTI pADe che, avayavone zithila kare che ane A yoganI sAdhanA karanArane prathama te bhayamIta banAvI mUke che. paraMtu ethI jarA paNa gabharAvuM nahi. A vakhate te zarIramAM vyAdhine utpanna kare che kharo, paraMtu e vyAdhi te AjasudhI zarIramAM je mela ekatra thaI saDI gayela hoya che tene sApha karI nAkhavA pUrato hovAthI thoDA samaya bAda zarIra sAva nIrogI banI jAya che; tema ja te kadAdi bhInAzavALA padArtho tathA mAMsAdi jaDa athavA zuSka padArthone ekatra kare che. kuMDalinInA utthAnanI zarUAta he arjuna! A rIte eka tarapha jyAre zarIranI taddana zuddhi thatI jAya che tyAre enI bIjI bAjIe to vaLI judo ja vyApAra cAle che. AsananI uNutAne lIdhe "kuMDalinI" nAmanI mahAzakti jAgRta thAya che. kuMkuma vaDe maMDita karelAM nAgaNanAM baccAM jevI rIte gUMcaLuM vaLIne sUI jAya che, tevI ja rIte A nAnA sADAtraNa gUMcaLAvALI kuMDalinI nIce moTuM karIne sarSanI jema sUtelI hoya che. te saudAminI eTale vIjaLInI jema cakacakATa karanArA hIrAnA kaMkaNu pramANe athavA agnijavAlAnI ghaDI pramANe athavA to ghasIne cakacakita karelA suvarNanAM gUMcaLA pramANe nAbhinaMdamAM je dabAIne beThelI hoya che te mUlAdhAra ane svAdhiSThAna cakronuM bhedana karI A maNipUracakramAM AvelA prANapAna vAyune vilaya thayA bAda zeSa rahenArA zuddha mahAprANavAyurU5 mUlabaMdhanI cUMTIthI ekAeka jAgRta thAya che. te samaye nakSatra paDatI vakhate te jevI rIte cakacakATa kare che kivA sUryabiMba DolAyamAna thAya ke pachI tenA bIjane aMkura AvIne teno vistAra thavA pAme che, tema e "kaMDalinI" potAnA gUMcaLAne saraLa karIne ALasane choDI daI nAbhi upara UbhI rahelI dekhAya che.
Page #473
--------------------------------------------------------------------------
________________ 344] mA mauosvata mA nainA i. [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 6/14. kuMDalinI dUSita bhAgane sApha kare che he kirITI! e veLAe hadayakamaLanI nIce je vAyu bharelo hoya che tene gaLe bAjhIne e AliMgana Ape che ane tenA mukhamAMnI javALAthI nIce tathA uparanA mAMsAdikane prasa karIne tene te khAvA maMDI paDe che. A mujaba je je sthaLethI vadhelo meda maLe tyAMnA mAMsane prAsa te sahaja kare che, tyAra pachI zarIramAMnA bAkI rahelA dUSita nAgane paNa te svAhA karI jAya che eTale brahmaraMdhra bhaNI UbhuM thavAne naDatararUpa evo merudaMDanI AjubAjue tathA itara sthaLe je dUSita bhAga hoya che te sarva saphAcaTa karIne sApha karI nAkhe che; pachI paganAM taLiyAM tathA hAthanI hathelInuM zodhana karIne bAghAMgane eTale uparanA aMgane paga bheda kare che. A mujaba te aMgamAMnA saMdhinA bhAga saha pratyeka bhAganI jaDatI laI nAkhe che. eTaluM ja nahi, paraMtu te potAnA mULa sthAnane nahi choDatAM nakhamAMnA sattane paNa kheMcI kADhe che tathA vacAne dhoIne asthi ane zirAonI sAthe jaI meLave che. tema ja arithaonI nADI emAMnA rasane kADhIne zirAmAMnA garbhane sUkavI nAkhe che ane tethI bahAranI lomanI nADIonI vRddhinAM mULa karamAI jAya che. tyAra pachI sapta dhAtunA pagaramAM pravezI te potAnI tRSAne tRpta kare che ane e sAthe zarIrane svataMtra keruM (zuSka) rAkha jevuM banAvI nAkhe che. nAsikAnA raMdhramAMthI je vAyu bAra AMgaLa jeTalA vistAramAM bahAra nIkaLe che, tenuM gaLuM dabAvIne te tene aMdara pesADI de che; te veLAe prANa ane apAna e be vAyuo saMkucita thAya che, prANavAyu apAnavAyune dAbI rAkhe che tathA e baMnenA AliMgana maLe eTale saMvipradezamAM cakreDanA paDadA arvArASTra rahe che. prANu ane apAna e baMne vAyuo jyAre eka ja vakhate ane eka ja sthAnamAM maLI javAno prasaMga Ave che tyAre prathama te A "kuMDalinI" jarA gabharAI temane pAchA jAo, tamAruM ahIM zuM kAma che? ema kahe che. kuMDalinInuM utthAna thavuM he arjuna! sAMbhaLa. kuMDalinI zarIramAMnA paMcamahAbhUtAdi pachI pRthvI tattva tathA jaDa tattvonuM bhakSaNa karIne tRpta thayA pachI saumya eTale zAMta banI svasthatAthI samRNA nADI pAse rahe che. A rIte gupta banelI kalinI potAnA mukhamAMthI je vizvane oke che te garalarU5 amRta thakI ja prANanuM rakSaNa thAya che. "kuMDalinAM" jAgRta thaI te pRthvI tathA jaDa tattanA bhAgane jyAM sudhI saphAcaTa karavAnuM kArya kare che tyAM sudhIne mATe te zarIramAM ghaNe dAha thAya che ane prakRti bhayaMkara asvastha bane che; paraMtu te zarIramAMnA sarva melane khAI jaI taddana zuddha karIne jyAre te zuddha thayela viSane eke che, tyAre te viSa5 agnidAha tenA meDhAmAMthI bahAra nIkaLo te vaDe prANanuM rakSaNa thAya che tathA sarvA gamAM thayelo dAha zamI jAya che ane tethI aMgamAMnuM gayeluM sAmarthya pharI vAra pAchuM Ave che tathA nADIonuM vahana baMdha thAya che. prANAdi vAyuonA vyApAra baMdha thavAthI zarIranA sthULa dharmo avaziSTa rahevA pAmatA nathI. IDA, pigaLA nADIo ekatra thaI jAya che. (1) brahmagraMthi, (2) viSNugraMthi tathA (3) graMthi, e traNe gAMTha chUTe che; tathA (1) mUlAdhAra (2) svAdhiSThAna, (3) maNipura, (4) anAhata, (5) vizuddha ane (6) AjJA, e mukhya cha cakro tathA sahastrAra nAmanuM je aMtima sthAna che tenA saMbaMdhe lupta thAya che, tyAra pachI anukrame je prANApAna vAyuo tathA IDa piMgalA nADIo ke je sUryacaMdranA nAmathI paNa oLakhAya che te vAyuo tathA nADIo ane vacce sarva tejomaya ane amisvarUpa evI je suSumaNuM nADI ke jenA mULa pradezamAM citrA nAmanI nADI che tenA madhyamAM ichA jJAna ane kriyAzaktiyukta evuM svayaMbhU liMga che. te tamAmano vilaya thaI jAya che, aMdhArAnI jema dIpakanA prakAzanI sahAyatAthI zodhavA chatAM paNa daSTigocara thatA nathI. buddhinI jJAnakaLA paNa potAnA sthAnamAM ja samAI jAya che. nAsikAmAM avaziSTa rahelI sugadha paNa "kaMDalinI" sAthe ja suSuSNumAM cAlI jAya che. te veLAe bhUkahIcakra maLe je caMdrAmRtanA taLano bhAga che, tene dhIme AghAta thatAM eTale prANavAyu zarIramAM nIce nahi UtaratAM kuMbhakadhArA nAkanA mULathI mastaka upara caDhavA - - = . ,-- =
Page #474
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana ] mane avarodhamAM na nAkha ne vacanamAMthI mukta kara. [ 345 mAMDe che, tyAre A kuTIcakra maLe ardhacaMdranA AkArano caMdrAmRtanA taLane je bhAga che, tene pharIthI dhIme AghAta lAgatAM te vAMke thAya che ane temAMnuM amRta "kuMDalinI'nA mukhamAM TapakavA mAMDe che ane tethI temAM A amRtarasa bharAI jaI te rasano sarva aMgomAM prasAra thAya che ane prANavAyu vaDe tenA te sthAnamAM ja jINuM thaI jAya che. tapAvelI mUsamAMthI pANI nIkaLI gayA pachI reDelA mukhya dhAtunA rasathI jevI rIte te mUsa bharAI rahe che eTale mUsane AkAra ja rasane prApta thAya che, te pramANe "kuDalinI"nuM A rIte utthAna thatAM zarIra atyaMta tejasvI dekhAya che. jANe ke mUrtimaMta teja ja na hoya ! e tenA zarIranI kAMtine bhAsa thavA mAMDe che (vadhu mATe juo jJAnezvarI gItA adhyAya 6, evI 163 thI 250 ), kuMDalinI zakti tathA suSuNNAnuM vadhu varNana A vivecana ApavAno udeza e che ke, AmAM prastuta samaye pracalita evA saMta zrI jJAnezvara mahArAjano potAne anubhava che. A to phakta temanA vyaktitva pUratuM thayuM. Ane arthe badhAne kAMI temaNe batAvela A mudrA kivA AsananA eka ja mArgathI "kuMDalinI'nuM utthAna thAya che ema nathI, paraMtu haThayogazAstramAM jaNAvyA pramANe anya koI paNa Asana ke mudrA dvArA prANe pAsanA karavA thakI paNa ati kaMDalinI" jAgrata thaI zake che. je kuMDalinI'nuM utthAna thaI suSumaNA nADInI siddhatA thavI e ja gamArganuM aMtima dhyeya che; bAda pacakranuM bhedana karI krame te nirvikapa samAdhimAM sthita thAya che. pakabhedana bAbatamAM AgaLa (pR4 352 thI 356 mAM ) vivecana Avaze. hAlamAM A "kuMDalinI' tathA suSuNNA nADI saMbaMdhamAM ane sabhAmAM birAjelA zrIvasiSTha maharSie zrIrAmacaMdrajIne ApelA mananIya bodhanA vivecanano paNa vicAra karavo jarUrI che, kema ke A viSayanA bodhanI paripakavatAne mATe te upayogI che. zrIvasiSTa kahe cheH zikhidhvaja rAjAnI kathAnA cAlatA prasaMgamAM Avela siddhi ApanArA prANAyAmanA abhyAsanI kriyA huM kahuM chuM te sAMbhaLo. sAdhana saMbaMdhI sarva mAnasika vAsanAone tyajI I siddhAsanAdi Asana vagere yogazAstramAM kahelA niyamethI, gudAdi dvArane saMkucita karIne bhajana, Asana, sthAna AdinI zuddhi vaDe, zubha zAstronA bhAvano khUba ja vicAra karI sadAcArathI, satsaMgathI, savano tyAga karavAthI, sukhAsanathI, prANAyAmathI, daDha abhyAsathI, krodha lAbha ItyAdi tyajI devAthI, bhegano tyAga karavAthI tathA pUraka, kuMbhaka ane recaka prANAyAmano atyaMta abhyAsa karavAthI yogIonA prANAdika sarva vAyuo potAnA tAbAmAM AvI jAya che ane rAjAne jema nokara adhIna rahe che tema e yogI puruSane sarva prANAdika vAyuo svAdhIna thaI jAya che; tema ja rAjayathI mokSa sudhInI tamAma siddhio paNa dehamAM rahelA prANavAyune ja adhIna hovAthI te sarve yogya adhikArIo abhyAsa vaDe meLavI zake che. suSaSNu ane temAMthI nIkaLanArI se nADI vistAra prANanI gati nADIo dvArA thAya che. sarva nADIonuM mULa suSuNNA nADI che. temAMthI jhADamAMthI nIkaLatI mukhya zAkhAonI jema mukhya so nADIo nIkaLe che ane te sarva marmasthAnomAM rahelI hoya che. te nADI jaLamAM utpanna thatI bhamarIonI jema jUnA aradhA (6) bhAga samAna gALa che; tene ja AMtaraDAM vIMTIne rahyAM che. mATe te AMtranADI gaNAya che. A nADI deva, asura, manuSya, mRga, magaramaccha tathA pakSI AdimAM ane kITathI mAMDI brahmadeva paryata sarva brahmAMDabharanAM tamAma prANIomAM otapreta prasarelI che. kuMDalinI zakti TADhathI pIDAI gUMcaLuM vALIne sUtelA sarpanA dehanI jema gUMcaLuM vaLIne rahelI sADAtraNa gUMcaLAMvALA cakacakatI, sapheda varNavALI, pralayakALanA agnithI jene vacale bhAga gaLI gayela hoya tevA prakAranA karatA caMdranA varNa jevI, gALa AkAravALI, mUlAdhArathI mAMDI bhakaTInA madhya bhAga sudhI tamAma chidromAM I
Page #475
--------------------------------------------------------------------------
________________ rAtrI nizita- [ siddhAntakASTha bha0 gI- a0 614 pAvAyelI evI e nADI aMdara manovRtti vaDe ane bahAra prANAdika vaDe caMcaLa rahe che. e nADInA keLanA gabha jevA aMdaranA komaLa bhAgamAM vINAnA vega jevI askuTa gativALI je parama caitanyazakti phare che. te kaDAM jevA geLa AkAravALI cetanyazakti ja kuMDalinI evA nAmathI oLakhAya che (juo pAna 343-744). sarva prANImAtranI e parama zakti che ane prANa tathA indriyo sahita sarva zaktione sattA, preraNA, pravRtti vagerethI e ja vega Ape che. chaMcheDAyelI sApaNa jema pheNu UMcI rAkhe che tema A kuMDalinI zakti zvAsocchavAsanI kriyA cAlu rahevAthI UMcI Doka rAkhIne rahe che. jayAre prANavAyu hadayamAM kaMDalinInA sthAnamAM pahoMce che, tyAre tanmAtrAonuM baneluM je A paMcIkRtabhUta zarIra bhAse che temAM pratibiMba rUpe raheluM chavacetanya smRti, saMkalpa, nizcaya, abhimAna, rAga Adi aneka vRttio rUpe udayane pAme che. jema bhamarI kamaLanA vanamAM bhaTakyA kare che, tema A kuMDalinI rUpAdi viSeno madhura parza thavAthI deDamAM spharyA kare che ane e rIte tene viSayonI prApti tema ja tenuM phaLa paNa maLyA ja kare che. e kuMDalinI evI te vegathI re che ke prathama te tene cakSu Adi sUkSma ikiye sAthe rUpAdika viSayono saMbaMdha thAya che ane pachI dehayaMtrane calAvanAra pramAtA arthAt jIva hadayamAMthI vRttidvArA bahAra nIkaLIne viSaya sAthe ekarUpa banI jAya che. jethI AtmarUpatAno bhaMga thaI ne ghaTAda jJAna pragaTa thAya che. hadayakAza sAthe saMbaMdha rAkhanAra sarve nADIo e kuMDalinI sAthe ja baMdhAyelI che ane jema nadIo chevaTe samudramAM maLI jAya tema zarIramAMnI tamAma nADIo chevaTe kuMDalinImAM ja maLI jAya che. prANarUpe niraMtara UMce tathA apAnarUpe niraMtara nIce javAthI sarvAnA sAdhAraNa kAraNarUpa e kuMDalinI prANazakti, idriya zakti, buddhizakti, paMdazakti, jJAnazakita ityAdi sarva prakAranAM jJAnanAM bIjarUpa che ( niH pU0 sa0 80 0 30 thI 48 ). A kuMDalinI ja badhAM zarIramAM sarvatra vyApelI che hoNane abhyAsa gussaniya vinA karavo nahi joI e. je yoganA pUrNa mAhitagAra gurunI pAse kaMDalinInA utthAna sudhI te yogAbhyAsa karavAmAM Ave te te vaDe zarIramAMnA sarva vyAdhiono nAza thaI zake che tathA AkAzagamanAdi aneka siddhionI paNa prApta sahejamAM thAya che; paraMtu jo temAM vikRti thavA pAme to maraNa sudhInI Apattino bhaya paNa rahelo che. A saMbaMdhe nIcenA vivecanathI vadhu spaSTa thaze. A sthaLa dehanI aMdara mulAdhAramAM rahelI kuMDalinI viSe liMgazarIrane upAdAnarUpa sUkSmabhUta prathama prANavAyurUpe niraMtara skuryA kare che. aMdara prANarUpe rahelI kuMDalinI zakita ja spa, saMvita ka evA nAme vaze aneka rIte kahevAya che, kalanAne lIdhe te kalA kahevAya che, cetanapaNAne lIve te cita kahevAya che, jIvanapAne lIdhe te jIva kahevAya che, manana karavAthI te manarUpe kahI zakAya che, sakalapa karavAthI te saMkalparUpe, nizcaya karavAthI te buddhinA nAmathI ane ahaMbhAvanAne lIdhe ahaMkAranA nAmathI oLakhAya che; te pUryaSTaka evA nAmathI paNa oLakhAya che. e sarvottama kuMDalinI nAmanI zakti haMmeza dehamAM ane bahAra sarvatra rahe che. e kuMDalinI niraMtara apAna vAyurUpe nIce rahe che, samAna vAyurUpe nAbhimAM ane udAta vAyupe uparanA kaMTAdi pradezamAM rahe che. nIce apAna ane upara udAna vAyupe rahevAthI vacamAM te baMnenuM pitAne kheMcANa thayA chatAM paNa pote niraMtara nizcaLa, baLavAna ane svastha ja rahe che. viparIta karaNathI thatuM maraNa tathA roganI utpatti chava saMvita evI A kuMDalinI samAnavAyu vaDe yatnathI dhAraNa na karI zakAya ane je prayatnathI apAnavAyu vache tene nIcenI tarapha kheMcavAmAM Ave, te te nIce utarI adhomArgadvAra baLAtkArathI bahAra nIkaLI jatAM manuSya maraNane zaraNa thAya che; tema ja je pUrA prayatnathI udAnavAyu vaDe yuktithI dhAraNa nahi thaI zakatAM kheMcAI upara caDI jAya che, te paNa te baLAtkArathI bahAra nIkaLI jatAM manuSya vaza thAya che. urva athavA adha bhAga tarapha javuM AvavuM tyajI daIne sarvathA e kuMDalinI zakti dehane viSe mAnavatti vo rahe to ja pavananuM aMdarakhAne rokANa thavAthI, prANAyAma vaDe manuSyano je kAMI roga
Page #476
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] he yama! A bAbatamAM kharekhara deve pazu jo saMzaya kare che, ane- (343 hoya te sarva nAza pAme che. zarIramAM eka nADIo mukhya gaNAya che ane bAkInI bIjI nADIo sAmanya gaNAya che. sAmAnya nADIomAM kapha, vAta, pittAda doSo vadhI javAthI temAM anarasa pahoMcADanArI prANazaktino vyApAra je taddana baMdha paDI jAya te te thakI zarIramAM sAdhAraNa roganI utpatti thAya che tathA mukhya nADIone vyApAra je baMdha paDI jAya to moTA rogo utpanna thavA pAme che. sAcI siddhi kaI? zrIbhagavAna kahe cheH he arjuna! huM tane A yogamArga kivA prANa pAsanA saMbaMdhe je A badhuM vivecana karI rahyo chuM, tenuM kAraNa phakta eTaluM ja che ke, prANAyAmanA abhyAsa vaDe eka to zarIra nIrogI bane che tathA aneka prakAranI siddhionI prApti thaI zake che. vyavahAramAM badhA loke A siddhi mATe ja ahoniza dhaDapaDa kare che, svapnatulya evI e tamAma siddhio aMte to nirarthaka ja nIvaDe che, Atmasiddhi vinA bIjI koI paNa siddhine vAstavika rIte te siddhi kahI zakAya nahi, paraMtu te to kevaLa siddhino AbhAsa mAtra che, mUDha leke ja tevI siddhinI pAchaLa paDe che, buddhimAne kadI paNa paDatA nathI. uddeza e che ke, kuMDalinInuM utthAna thavAthI eka te zarIramAMnA ghaNa vyAdhione nAza thAya che, tema ja te sAthe aneka prakAranI siddhio paNa prApta thAya che. vyAdhi kevI rIte utpanna thAya che tathA kuMDalinInuM utthAna thavAthI tenuM vyAdhinuM) zamana kevI rIte thAya che, te saMbaMdhamAM zrIjJAnezvara mahArAjanuM svAnubhavasiddha kathana saMkSepamAM upara (pRSTha 343 thI 345 mAM) ApavAmAM AveluM che (Adhi vyAdhinI utpatti saMbaMdhe AgaLa adhyAya 17, lo0 10 mAM vivecana che te juo). have siddhio saMbaMdhe thoDo vicAra karIzuM kuMDalinI tathA siddhio jema sugaMdhane Azraya phUla hoya che, tema liMgazarIra nAmathI oLakhAtA jIvana prANa evA nAmathI eALakhAtI A "kuMDalinI zakti" ja sarvanA mukhya AdhArarUpa che. e kuMDalinI zaktine pUraka prANAyAmanA abhyAsa vaDe kaMThakUpathI nIce rahelI kUrma nAmanI nADImAM laI jaI temAM manane *saMyama karIne barAbara rAkhavAmAM Ave te zarIranuM bhArepaNuM tathA menA jevI sthiratA prApta thAya che, tene garimA nAmanI siddhi kahe che. prANavAyune jyAre pUraka prANAyAmathI pUrNa thayelA dehanI aMdara mUlAdhArathI mAMDIne brahmaraMdhra paryata vAyune phelAvI prANanirodhathI thatI garamI tathA tethI thatA zArIrika ane mAnasika zremane sahana karavAne e kaMDalinIne jyAre UrvabhAgamAM laI javAmAM Ave che, tyAre te lAkaDIne peThe lAMbI ane sarpiNInI peThe utAvaLI thaIne latAnA jevI ke maLa ane dehamAM baMdhAyelI sarva nADIone sAthe laI Urva bhAgamAM jAya che. kavAmAMthI UMce kheMcavAmAM AvatA cAmaDAno keza potAnI aMdara pANIne jema UMce laI jAya che, tema nADI dvArA avakAza vagaranA pavanathI paNa pUrNa ane halakA thaI gayelA AkhA dehane e kuMDalinI saMyamanA dhAraNAbhyAsa vaDe eTale zarIramAnuM AkAzatattva tathA A bahAranuM AkAzatattava te baMnene je saMbaMdha che temAM akaya karavAthI zarIra AkAzarUpa bane che, Ane ja. AkAzanI dhAraNAthI AkAzarUpa thavuM ema kahe che. e pramANe jemAM jemAM dhAraNa karavAmAM Ave che te prakAranI siddhio prApta thAya che. Ama pAMca mahAbhatenA upara vijaya meLavI teno saMyama karavAmAM Ave to amiAdi ATha siddhio sahaja prApta thAya che. A rIte AkAzamAM saMyama karavAthI AkAzagamana nAmanI siddhi prApta thaI zake che. bIjI nADIomAM nahi javA detAM phakta suSuNumAM ja recaka prANAyAma vaDe prANuno pravAha cAlu rAkhI kuMDalinI zaktine jyAre mastaka ane kapALanI saMdhirUpa kamADanI (kapAlabhAtinI) bahAra bAra AMgaLa jeTalA bhAgamAM rahelI eTale brahmaraMdhramAM ekarUpa thavA nahi detAM AjJAcakrathI te brahmaraMdhra parvatanA uparanA bhAgamAM mUrdhatimAM arthAta nAkanI upara ane kapALanI nIce eTale e benA saMdhi bhAgamAM kuMbhakanI sthiratA thavAthI svayaMjatinuM darzana thAya che. A mUrdhatimAM eka muhUrta paryata saMyamapUrvaka sthiratA karavAmAM Ave to acAraNA, dhyAna ane samAdhi e traNe aMgenuM bheguM thavuM tenuM nAma saMyama che.
Page #477
--------------------------------------------------------------------------
________________ 348] 4i naM ja cho ja suvimAthA [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 6/14, ' AkAzamAM saMcAra karanArA siddha puruSonAM darzana paNa thAya che; eTale ke kevaLa AkAzagamana karavAmAM Ave to te vaDe AkAzamAMnA siddhonAM darzana thatAM nathI, paraMtu sAthe sAthe A siddhinI prApti thAya teja AkAzacArI siddhonAM darzanano lAbha maLe che. recaka prANAyAmanA abhyAsanA baLa vaDe mukhathI bahAra che. bAra AMgaLa parimANane pradezamAM cirakALa eTale ghaNuM lAMbA samaya sudhI je prANunI sthiti rAkhavAmAM Ave to parakAyA praveza thaI zake che. zabda, artha ane jJAnanA parasparanA abhyAsane lIdhe ja A saMkara eTale AtmAmAM itara koI che evI bhAvanA hovAno bhAsa thAya che, tethI te vibhAgamAM kuMDalinI sAthe ekarUpa banI saMyama karavAthI sarva prANImAtranA mananuM pAna prApta thAya che. pUrvanA saMskArane (saMyama) sAkSAtkAra karavAthI pUrvajanmanuM jJAna prApta thaI zake che. bIjAnA cittano saMyama karavAthI bIjAnA mananI vAto jANI zakAya che tathA temanA pUrvajanmAdinuM jJAna paNa prApta thaI zake che. tema ja teonI kAyA5mAM saMyama karavAthI tenI grAhya zakti rataMbhita thavAne lIdhe maMtranA prakAzane saMbaMdha lupta thavAthI aMtardhAna paNa thaI zakAya che. parArdha siddhio karma be prakAranuM cheH () sepakrama: jeno samAveza prArabdhamAM thato hovAthI te cAlu bhegavavAnuM hoya che tathA (2) nirUpakama; jeno samAveza saMcitamAM thato hovAthI te bhaviSyamAM bhegavavAnuM hoya che. te baMnemAM saMyama thavAthI kayAM arithI mRtyu thavAnuM che tenuM jJAna thAya che. mitrImAM saMyama thavAthI baLanI prApti thAya che. baLamAM saMyama karavAthI hAthionuM baLa prApta thaI zake che. jyotiSmatI pravRtti arthAta jyotimAM saMyama karavAthI mRma eTale adazya arthAta je sarva sAmAnya lokonA jovAmAM AvatI nathI tevI vyavadhAnavALI bAbato joI zakAya che, eTale ke bhUminI aMdara khANa, pANI keTaluM UMDuM che te, bhIMtamAM chupAvela vastu athavA zarIranI aMdara je kAMI che te tathA game teTale dUra hoya te badhuM beThelI beThake ja joI zakAya tevI zakti prApta thAya che. sUryamAM saMyama karavAthI bhuvananuM jJAna, caMdramAM saMyama karavAthI tArAonuM jJAna, zravamAM saMyama karavAthI tArAnI gatinuM jJAna ane nAbhicakramAM saMyama karavAthI zarIranI tamAma racanAnuM jJAna prApta thAya che, kaMThakUpa eTale kaMThamAM kUvAnA AkAra jevo je khADAvALA bhAga che. temAM saMyama karavAthI bhUkha ane tRSAnI nivRtti thAya che. kUrma nADImAM saMyama karavAthI pahADanA jevI acaLa sthiratA prApta thAya che, ane mUrkhajyotimAM saMyama karavAthI AkAzagAmI siddhonAM darzana thavArUpa siddhi saMbaMdhe te upara kahevAmAM AveluM che. hRdayamAM saMyama karavAthI cittanuM jJAna thAya che ane pratibhajJAnamAM saMyama thavAthI sarva thaI zakAya che. A pratimajhAna keI paNa kriyA vagara anAyase ja suraNa thatuM rahe che. sattva eTale prakRti kivA buddhi tathA puruSa vAstavika rIte atyaMta bhinna che. avyakta kivA buddhinA sukhaduHkhAdi pariNAme puruSamAM pratibiMbita thavAne lIdhe te puruSa potAne sukhadu:khAdithI abheda samaje che, eTale te pitAnA ja bhego che ema mAnI le che. prakRti kiMvA buddhinI avasthAne parArthasiddhi kahevAmAM Ave che. enAthI bhinna anya citratibiMbane ravArtha evI saMjJA che bhagavAna kahe cheH he arjuna ! atyAra sudhI tane buddhinI parArthavRttinI siddhio saMbaMdhamAM kahevAmAM AvyuM che, have buddhinI bIjI je svArtha avasthA temAM saMyama karavAthI thatI siddhionuM varNana kahuM chuM, jenuM aMtima phaLa AtmasvarUpanI prApti e ja ekameva che. svArtha tathA parArthe sarva siddhio ane niSphaLa ja che. A svArthasaMyamanuM mukhya phaLa te puruSa prakRtino viveka thaI puruSa eTale AtmAnuM yathArtha jJAna thavuM e ja eka che, paraMtu jyAM sudhI tevuM jJAna utpanna thayeluM hotuM nathI tyAMsudhIne mATe [1] pratibhA * pAtaMjagizAstrakAre e satva zabda prakRti, avyakata kiMvA buddhi evA arthamAM vApare che
Page #478
--------------------------------------------------------------------------
________________ kama 21 gItAhana ] tuM ja kahe che ke A sArI rIte jANI zakAya evuM saheluM paNa nathI. [349 [2] zrAvaNa, [3] vedanA [4] Adarza, [5] AravAda ane [6] vArtA; e pramANe cha prakAranI jJAnasiddhio utpanna thAya che. (1) pratibha eTale mananuM, sUma, vyavahita ane viprakRSTa vastune jANavAnuM sAmarthya, (2) zrAvaNa eTale zravaNedriyanuM divya zabda sAMbhaLavAnuM sAmarthya, (3) vidatA eTale pazendriyanuM divya parza jANavAnuM sAmarthya, (4) Adarza eTale cakSuriMdriyanuM divyarUpe jovAnuM sAmarthya, (5) AsvAda eTale ji iMdriyanuM divya rasane anubhava karavAnuM sAmarthya tathA (6) vArtA eTale dhrANedriyanuM divya gaMdha saMdhavAnuM sAmarthya; e mujabanI siddhio tene prApta thAya che. bhagavAna AgaLa kahe che; he arjuna ! A upara kahelI garimAdi parArthasiddhio tathA pratibha vagere vArthasiddhie je tane. atyAra sudhImAM kahevAmAM AvI che te vAstavika AtmavarUpanI prAptinA jJAnamAM vigharUpa che, tene jarA paNa sparza nahi thavA detAM je puruSa AtmajJAnarUpa siddhine mATe prayatna kare che te ja kharo puruSArthI kahevAya. AtmajJAna sivAyanI sarva siddhio vaiSayika heI saMsAra avasthAmAM ja te siddhirUpa gaNAya che, paraMtu vAstavika te sAcI siddhio nathI. karmarUpa aizvaryanI siddhio Ama purU eTale AtmaravarUpanAM darzana thatAM sudhI prApta thanArI vyavahArajJAnarUpa siddhiono sAra tene saMkSepamAM kahyo; have prANAdi vAyumAM saMyama karavAthI kamarUpa aizvaryAnI siddhionI prApti je vaDe thAya tenuM saMkSepamAM vivecana karuM chuM; baMdhanA kAraNanI zithilatA thavAthI ane pracAra eTale nADIomAM mananA vicaravAnA mArgone jANI temAM saMyama karavAthI yogI potAnA cittane bIjA manuSyanA zarIramAM praveza karAvI zake che. udAna vAyunA jaya (saMyama)thI pANI kAMTA ane kAdava upara upadrava rahita asaMga rahI zakAya che tathA te vaDe AkAzamAM uDDayana paNa thaI zake che. samAna vAyunA jayathI agni upara sattA dharAvI zakAya che. karNa ane AkAzamAM saMyama karIne te upara jaya meLavavAthI divyavANI sAMbhaLI zakAya che. zarIra ane AkAzanA saMbaMdhamAM saMyama karavAthI huM vagere halakI vastuo samAna banIne AkAzagamanAdi siddhio prApta thaI zake che. manane zarIranI bahAra dhAraNa karavuM te videhAsiddhi che. pRthvI jaLa, teja, vAyu ane AkAza e pAMca mahAbhUtonuM dhULarU5 che, te pikI pRthvImAM kaThaNatA, jaLamAM komaLatA, dravatva ane sanehapaNuM eTale piDIkaraNa karavAne guNa; tejamAM uSNatA; vAyumAM paMdatA ane AkAzamAM avakAzapaNuM vA sarvAgatapaNuM e niyata dharmo hoI te vaDe A pRthvI che, A jaLa che vagere paMcamahAbhUto jANI zakAya che; Ane svarUpa paNa kahe che. krame gaMdha, rasa, rUpa, sparza ane zabda e pAMca tanmAtrAo ke je sthUla bhUtanuM kAraNa che, te ja e bhUtAnuM sUmarUpa kahevAya che. satva, raja ane tama e traNa guNe pitAnA prakAza, pratti ane sthiti dharmo saha pratyeka bhUtamAM vyApta che te bhUtanuM anvayarUpa che tathA prayojanavALuM thavuM te arthatatvarUpa kahevAya che. guNemAM sukhaduHkhAdi bhega ane apavarga eTale pitAnI svarUpasthitine saMpAdana karavAnI je zakti che tene lIdhe sarvabhUto bhautika padArthonA bhoga ane apana saMpAdana karavAmAM ja lAgelA rahe che, e teona arthavasvarUpa che. Ane 35 prayojaAve che. A paMcamahAbhUtomAM saMyama karavAthI paMcamahAbhUtane vaza karI zakAya che, tathA bhUtajaya thatAM (1) ANumA, (2) ladhimA, (3) mahimA, (4) prApti, (5)prAkAmya, (6)vazitva, (7) Izitva, ane (8) kAmAvasAyitva e aSTasiddhionI prApti thAya che; tathA rU5, lAvaNya, baLa ane vaja samAna zarIranI daDhatA paNa thaI zake che; sivAya ikiya upara jaya paNa meLavI zakAya che; iMdriyajaya thavAthI aMte pradhAnazakti upara jaya meLavI zakAya che, eTale krame ziva svarUpanuM jJAna meLavI zakAya che. A rIte prakRtipuruSanA bhedanA nAna vaDe Izavazakti prApta thaI zake che tathA pote A sarva dayAdino vaLa draSTA kivA sAkSI che, e rItanuM jJAna thaI sarvApaNuM prApta thAya che ane aMte tamAma daspajALa upara vairAgya UpajI bIjasala tamAma do naSTa thaI jaivalyanI eTale mokSapadanI prApti thAya che,
Page #479
--------------------------------------------------------------------------
________________ 350 ] vA vAya dvArA jakhya- [ siddhAntakASTha bha0 gI a0 6/4 siddhione AtmaprAptimAM saheje upayoga nathI. zrIbhagavAna AgaLa kahe che: he pArtha! vadhu zuM kahuM? A rIte pegamArga dvArA aneka prakAranI siddhio prApta karI zakAya che, paraMtu tene AtmaprAptimAM kiMcitmAtra paNa upayoga he nathI, eTaluM ja nahi paNa te siddhio te manuSyane satyavarUpanI prAptimAM vidhvarUpa che; paraMtu A mUDha lo ke te tenI pAchaLa ja maMDyA rahe che ane pote potAnI jAte ja potAno vinAza karI le che. Atmasiddhi vinA bIjI koI paNa siddhine siddhi kahI zakAya ja nahi; mATe tevI nirarthaka siddhio prApta karavAno moha tane na thAya eTalA mATe spaSTatAthI A vivecana kareluM che ( siddhio mATe bhA kuM, 11, a 15 juo). dehamAM nADIo dvArA thatI zvAsanI gati have A yogamArga vaDe AtmasvarUpanI prApti thaI kRtakRtyatA zI rIte thAya. evA prakAranI prANopAsanAnA mArga saMbaMdhe saMkSepamAM vicAra karavAno rahyo. A deharUpI ghara ke je kapha, vAta ane pitta e rIte traNa doSovALuM; pAMca karmendriya, pAMca jJAneMdriya, pAMca tanmAtrA tathA mana, buddhi, citta ane ahaMkAravALuM; rudhira, mAMsa tathA vasAdinA lepanavALuM tathA hADakAMrUpI lAkaDAvALuM tema ja sarvatra AtmaprakAza vaDe vyApeluM che. tenI aMdara raheluM aMtaHkaraNa ke jemAM AtmAnuM raheThANa che jema upaniSadAdi zAstromAM kahevAmAM AveluM che, tenuM sAcuM jJAna thatAM sudhIne mATe temAMthI nIkaLatI botera karoDa, botera lAkha, daza hajAra, basa ne eka * nADIo vaDe A sapta dhAtuno banelo deha sArI rIte majabUta baMdhAyelo che. A dehanI aMdara DAbA paDakhAmAM IDa nAmanI tathA jamaNA paDakhAmAM pigalA nAmanI komaLa ane ati sukama nADI rahelI che. A be nADIo ati sUkSma hovAne lIdhe AkhA dehamAM prakaTarUpe jovAmAM AvatI nathI, paraMtu nAkanA putronA zvAsozvAsarUpa prANa apAnanA saMcAranA cihna uparathI jANI zakAya che. hRdayanI vyAkhyA tathA prANApAnane zarIramAM praveza aMtaHkaraNamAM ( hRdayamAM ) kamaLa ane ekabIjAnI sAthe maLatAM kumaLAM patrovALAM, hADakAM ane mAMsa vaDe goThavAyelAM, UMcI nALAvALAM ane jANe ke kamaLonI traNa joDIe rUpe traNa yaMtra na hoya ! tevAM traNa kamaLa heAya che (ataHkaraNa kivA hadayanI vyAkhyA AgaLa ApavAmAM Avaze.) A kamaLanI pAMkhaDIo saghaLA dehamAM AkAzamAM pharanArA niHzvAsa eTale bahAratho aMdara levAmAM AvatA zvAsa35 vAyunA amRtanA siMcanathI saheja UghaDe che tathA urasa eTale aMdarathI bahAra nIkaLatArA sAsarU5 vAyu vaDe jarAka biDAI jAya che arthAta te usa eTale prANavAyu vaDe gherAIne saheja saMkecAI jAya che tathA niHzvAsa eTale apAna vAyuthI gherAIne saheja UdhaDe che. A rIte dareka vAsosa vakhate ughADavAnI thatI e kriyA cAlyA ja kare che. jema araNyamAM pavana vaDe velanAM pAMdaDA hAlatAM cAre bAjue AmathI tema ane temAMthI Ama laDela thayA ja kare che, tema A hadayakamaLAnI pAMdaDIo DolatAM aMdarano vAyu vadhe che ane vadhele e vAya hadayamAMthI nIkaLatI uparathI nIce janArI nAnI moTI tamAma nADIo dvArA sarva zarIramAM prasarI jAya che. A hadayamAM vAyu ja dehamAM jude jude sthaLe sthAna karIne judA judA prakAranI ceSTAo kare che. tAtparya che . zarIramAM ra halana calana, prasaraNa, vadhavuM, ghaTavuM. saMkocAvuM ityAdi cha vikAre ane tenI tamAma ceSTAo thatI jovAmAM Ave che, te sarva vAyu vaDe ja thAya che. je ceSTAo uparathI vidyAne e A eka ja vAyanA sthAnamedavazAt prANa, apAna, bAna, udAna ane samAna; e rIta mujaba pAMca bheda karelA che. * AtmA ataHkaraNamAM rahe che ane jema sUryamAMthI kiraNe nIkaLI te satra potAne prakAza prasAra che, tema ataHkaraNamAMthI mukhya esa eka nADIo nIkaLI te darekano se se zAkhAo cheA rIte nADInA kula saMkhyA 1000 thAya che. A zAkhApa dareka nADIonI betara hanara prati zAkhAo che. A prati nADIonI saMkhyA betara karoDa, batera lAkha thAya cheA rIte kala nADIonI saMkhyA 72,72,00,000+0,00+1=2,72,0201 betara Da, bitera lAkha, jarA haN2, base ne eka thAya che (jo propaniSadra prazna , maMtra che)
Page #480
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] to Ane mATe tArA same upadezaka prApta tha paNa zakaya nathI [ 351 - mahAprANa ja sarva kriyAo kare che A pahelA bhedanAM sthAnake A pramANenAM che: (1) prANunuM sthAna hadayathI nAkanI agrabhAga sudhInuM che, A vAyu zvAsosa levAnA heturUpa che; (2) apAnanuM sthAna udayathI gudA sudhInuM hoI tenuM kArya maLamUtrAdinA visarjananuM che; (3) samAna hRdayathI nAbhi sudhInA sthAnamAM sthita rahI te AhAranA rasane pitA potAnA sthAnamAM barAbara pahoMcADavAnA heturUpa che; (4) udAna hRdayathI mastaka sudI (kaMThanA agrabhAga)mAM sthita rahI zarIrane UbhuM rAkhavuM, UMcakI rAkhavuM, bolavAnA tathA gAna karavAnI pravRttinA heturUpa che ane (5) vyAna zarIramAM sarva zirAo (nADIo)mAM vyApta heI A vAyu zarIranI sarva hilacAlanA hatarUpa che. A vAyu zarIramAM sarvatra otaprota vyApelo che. A rIte mULa eka ja vAyu sthAnabhedavazAta mukhya pAMca bhedane pAmela che; vaLI te ja vAyu sthAnabhedavazAta nAga, kUrma, kula, devadatta ane dhanaMjaya evA pAMca paTAbhede vaDe upakANane paNa pAmela che. Ama eka ja vAyu daza prakAranA gaNAya che. tAtparya, eka ja vAyu bhinna bhinna sthAna tathA karmo vaDe bhinna bhinna nAma rUpone prApta thayela che. te sarvane samAveza mULa prANu ke jene mahAprANa athavA cha bhUta kahe che temAM ja thAya che (2kSAMka 6 jue); ane mahAprANu te aNu, reNu, paramAthI mAMDIne mahattva sudhI vyaSTi, samaSTi ane virATamAM sarvatra vyApele che. prANavAyunI zakti tathA zreSTha prANapAsanA jema caMdranA biMbamAMthI kirANe UMce tathA nIce phelAya che, tema upara batAvelA hadayakamaLanA A traNa yaMtromAMthI saghaLI prANazaktio dehamAM UMce tathA nIce, Ama, tema, AjubAju e sarvatra prasarelI che. A prANazaktio ja annArasane dehamAM phelAvavAne mATe jAya che. Ave che, khece che, rahe che, vihAra kare che, UMcI caDe che tathA nIce utare che. A rIte ene sarvatra thatA saMcAra vaDe ja A badhI kriyAo thatI rahe che. hadayakamaLamAM rahelAM A vAyune ja paMDite prANa kahe che. A prANunI kaI zakti netrAne ughADavAsa karatA che, kaI zakita sparza, to koI baMdhanuM grahaNa kare che, te kAI annane pacAve che; vaLI kaI zakita vacanane bole che, ItyAdi saMkSepamAM ATaluM ja samajavAnuM che ke, jema yaMtrono sUtradhAra yaMtramAM rahelI dareka kriyAo barAbara rIte calAve che, tema Izvara (kSAMka 2) pitAnI prakRtizakita (vRkSAMka 3) ne Azraya laI A mahAsamartha evA mahAprANa vA jIva (vRkSAMka 6) dvArA A zarIramAM ane bahAra eka taraNAthI te mahata paryata je je kAMI dazyarUpe bhAse che tathA temAM je je kriyAo pratIta thAya che; te kriyAo vyaSTinI hA, samaSTinI ho yA virATano ha; te sarva A mahAprANa svarUpa evA jIva vaDe ja thatI bhAse che ane temAM urasa eTale hRdayanI aMdarathI bahAra nIkaLanAro zvAsa tathA niHzvAsa eTale bahArathI hadayanI aMdara jato zvAsa A banne prANa ane apAnanA nAmathI jANItA hAI pratyakSa prakaTarape anubhavamAM Ave evA che. temAM uchAsa aMdarathI upara AvI bahAra nIkaLI jAya che ane niHsvAsa bahArathI aMdara jAya che. prANavAyu uSNu ane apAna zItala che. tene agnisvarUpa, semasvarUpa tathA sUryacaMdra paNa kahe che, te vyaSTimAMthI samaSTimAM tathA samaSTimAMthI vyaSTimAM, bhUtAkAzamAMthI sarvanA hadaya35 AkAzamAM ane sarvAnA hadayarUpa AkAzamAMthI vaLI pAcho bhatAkAzamAM, ema khepa (pherAo karyA ja kare che ane deharUpI moTA gharayaMtrane calAvyA kare che. tathA ema karavA chatAM paNa zramathI tana rahita rahe che, te kadI paNa thAkatuM nathI. virATamAM te kriyAzakti ane jJAnazaktirUpe haIbrahmAMDamAM te amisvarUpa ane somasvarUpa e be svarUpe vibhakata thayela che tathA aMtarikSamAM sUrya ane caMdrarUpe sthita che; tema ja vyaSTimAM akSipuruSanA devatA AdityarUpe netramAM, mananA devatA caMdra svarUpe hadayamAM, temaja mAre driyanA devatA prANApe tathA nAbhithI gudAmAM apAna25 yamadevatApe rahelo che. A sAM zarIranuM rakSaNa karavA A eka prANa ja pite upara batAvyA prasage judA judA daza vAyupe banelo che ane te ja A zarIrarapa rathamAM manapa piDAMpe che tathA tene ja ahaMkArarU5 rAja; ane jJAneMdri tathA kamaeNki tathA viSaya e sarve
Page #481
--------------------------------------------------------------------------
________________ 35ra]. nA vAstukya kutarA azvita che . [siddhAntakADa bha0 gIaha 6/14 yAdA (DAo) rUpe che. tAtparya ke, prANapAsanA karanAra A rIte A prANa apAnanuM sArI rIte jJAna meLavI, pApa ane AsaktithI rahita banI tamAma viSayomAMthI Asakitane kADhI nAkhavI ane huM prANapAnathI paNa para evo AtmA ja chuM, e rItenI dareka zvAsocchAsa letI vakhate dhAraNa karavI e ja mukhya prANapAsanA che, ema jANavuM. usa ane niHzvAsa nAmanA A be vAyuo zarIra rahe tyAMsudhIne mATe ekadhArI rIte rahelA che tathA te jAgrata, svapna ane suSuptamAM paNa sarvadA samarUpe ja rahe che; te ja samasta nADIomAM gati karyuM jAya che. A niraMtara cAlanArA prANavAyunI gati atyaMta sUma hovAne lIdhe te sAdhAraNa lokanA anubhavamAM AvatI nathI, paraMtu sUkSmadarzI abhyAsI yogI ja tene na gI zake che ane tenI dareka gati sAthe pote tadrupa athavA AtmarUpa che evI bhAvanA nityaprati te karato rahe che, jethI duHkhadAyaka evA mRtyunA pAzamAMthI te chUTI zake che ane nirvANurUpa paramapadane tathA zAMtinA sthAnane prApta kare che. kevaLakuMbhaka eTale zuM? aSTAMgayegA pikI (1) yama, (2) niyama, (3) Asana tathA (4) prANAyAma saMbaMdhamAM keTaluMka varNana upara ApavAmAM AveluM che. temAM kahevAmAM AveluM ja che ke, jemAM vAyune zvAsadhArA aMdarathI bahAra kADhavAmAM Ave che, tevA vAyunI je gati tene bAhyavRtti athavA recaka prANAyAma kahe che tathA jemAM vAyune zvAsadhArA bahArathI aMdara kheMcavAmAM Ave che eTale A pramANe vAyunI je gati tene pUraka prANAyAma kahe che. tema ja vAyane aMdara kheMcyA pachI ane punaH bahAra kADhavAmAM Ave te pahelAM arthAta e be kriyAonI varacenI saMdhi avasthAmAM tene je aMdara ne aMdara ja rokI rAkhavAmAM Ave che, tene staMbhatti athavA kuMbhaka prANAyAma kahe che. prANavAyuno A viloma prakAra hoI analema prakAra ethI viparIta hoya che (juo pRSTha 340-341 ). ghaDo jema pUrNa bharAI javAthI temAMnuM jaLa taddana nizcaLa rahe che ane bilakula revaM chela thatuM nathI, tema zarIra paNa vAyuthI pUrNa thavAthI temAMne vAyu pazu taddana nizcaLa thAya che; mAthI ja te staMbhatti athavA kuMbhaka kahevAya che. prANAyAmanA A mukhya traNa prakAre che. kuMbhakanA anulAma tathA viloma prakAre paNa (pRi 34 2-341) upara kahevAmAM AvelA che. A traNe prakArano prANAyAma jema jema yogIno abhyAsa vadhe tema tema deza, kALa tathA saMkhyAnA parimANathI sUkSma ane dIrdhA thatA jAya abhyAsa bhedavaDe prANAyAmamAM saghama, vidyama, sagarbha; agarbha, lakSya ane alakSya, evA che bhedo paDe che, je prathama kahevAmAM AvyuM che. (pRSTha 334 juo). A prANAyAmane krame abhyAsa karatAM karatAM sAdhakane prathama zarIramAM parasevo chUTavA mAMDe che; te adhama prANAyAma samajavo. tyArabAda vizeSa abhyAsa thatAM zarIramAM kaMpa chUTe che, te madhyama prANAyAma hoI atizaya abhyAsathakI jamInathI addhara thaI AkAzamAM UMce uDayana thavAne anubhava thAya che, te prANAyAmane uttama samaja. A mujaba uttama prANAyAmanI prApti thatAM sudhI sAdhake satata abhyAsa cAlu rAkhavo joIe. A pramANe prANAyAmanI abhyAsa vaDe siddhatA thayA pachI sthirakuMbhaka athavA kevaLakuMbhaka nAmano cotho sahaja prANAyAma sAdhya thayA che. te prANAyAmamAM niHzvAsa dvArA bahArathI aMdara lIdhelo vAyu nAsikAThArA uThThAsarUpe pharIthI bahAra nahIM nIkaLatAM aMdara ne aMdara ja mUlAdhAra, svAdhiSThAna, maNipUrakAdi cakromAM pravezI kuMDalinInu utthAna karI anAhata cakramAM thaI sIdho merudaMDanA mArge suSuNNA nADI dvArA krame zarIramAMnA mukhya evAM nuM bhedana karI ane brahAradhamAM jaI AtmasvarUpamAM sthita thAya che te mATe have Tacamedanavidhi saMbaMdhe vicAra karavo jarUrI che. paccakonA bhedananI vidhi yogAbhyAsa munie prathama te upara batAvyA pramANe Asana siddha karI pitAnuM mULa (gudA) dvArA paganI pAnI vaDe baMdha karavuM. je prANurUpa eka ja vAyu sthAnabheda vaDe apAnarUpe banelo hoya che, tene gudAdvAramAMthI bahAra nIkaLate rokI daI prathama mUlAdhAramAM laI javo. A mUlAdhAracakra gudA samIpa heI tene cAra daLo che. , , , e cAra tene bIjAkSa heI ogaLelA suvarNa jevuM che. tenI ati cANa
Page #482
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] tathA AnA jevo bIjo koI vara paNa nathI. [ 353 che ane AvatA gaNeza che. te sarvanA mUla AdhAra5 hevAthI tene mUlAdhAra kare che. te cakamAM jayAre A prANavAyunuM prasaraNa thAya che tyAre Asana DagamagatuM hoya tema lAge che, Asana uparathI UThI javAnuM mana thAya che tathA je yama niyamonuM pAlana barAbara na thayuM hoya ane peTamAM bhAra heya te kaI kaI vakhate julAba vagere thaI apAna vAyunuM prasaraNa thaI Ave che; mATe yogAbhyAsIe prathama te yamaniyamAdinuM saMpUrNa rIte pAlana karavuM atyaMta Avazyaka che. A mArgamAM te phakta vAyudvArA zarIrane zuddha karavAnuM che. zarIramAM jeTalo mela haze teTalI AsanasiddhinAM truTi raheze tathA AvI truTi silaka hovA chatAM je cakrabhedanano prayatna karavAmAM Avaze te tethI vadhu trAsa thavA saMbhava che; mATe yamaniyamAdinuM sArI rIte pAlana karI bAda Asanasiddhi karavI joIe. tyAra pachI je vAyune rokI tene cakrabhedananA mArge laI javAmAM Ave te pachI te thakI kAMI paNa bhaya rAkhavAnuM ke trAsa thavAnuM kAraNa rahetuM nathI. bane tyAM sudhI A abhyAsa ekalAe jAte kadI paNa kare nahi, paNa gurunI sAMnidhyamAM raDAne ja karavo. A rIte mUlAdhAracakramAM prANavAyuno saMcAra thAya eTale parA vANIrUpa kAranI araphuTa rakuraNanI zaruAta ApoApa thAya che pachI te vAyune thoDI haThavaDe uparanA svAdhiSThAna cakramAM caDhAvavo. svAdhiSThAnacAranuM bhedana svAdhikAnacAmAM vAyu AvyA pachI vaLI pAcho te mUlAdhAramAM UtarI javA prayatna kare che; mATe nimaka rAkhI, nahi gabharAtAM tene tyAM ja sthira karavo. A svAdhikAnacakra liMganI sAmI bAjue aMdaranA bhAge mUlAdhArathI taddana sIdhI devAmAM AveluM che. temAM cha daLo hoIne tenA devatA brahmA che tathA te ardha caMdranA AkAre che te ja sa , 2, 4, iM. A cha bIjAkSarothI yukta ane agni samuM hAI paralimanA adhikAne 25 che. kamabhedathI keTalAkanA mate mUlAdhAranA devatA gaNeza ane svAdhachAnanA devatA brahmA che. A vAdhidAnacakramAM jyAre prANavAyu Ave che tyAre peTamAM khaLabhaLATa thavA mAMDe che tathA gabharATa paNa karAve che, paraMtu tethI jarA paNa DagamagavuM nahi. kArane svayaMnAda vadhu spaSTa thate bhAse che tyAra bAda yuktio svAdhiSThAnacakamAMthI tene upara maNipuracakramAM caDhAva. maNipUracakranuM utthAna A cA nAbhinI sAmI bAju eDanI saraLa revAmAM ja che. temAM daza daLa he I , , , , , hiM haM, na, uM, va. A daza bIjAkSarothI yukta che. te meghanA jevuM bahu tejomaya che. te viSNudhI adhihita he viSNunA darzananuM kAraNa che. te tenA devatA viSNu kahevAya che. A mazara cakra trioNAkAra che. maNio jevuM vikasvara levAthI te maNipaddha kahevAya che. pazyanI vANInuM te sthAna hAIskAra pikI "akAra" mAtrAnI utpatti atrethI thAya che. A cakramAM jyAre prANavAyune saMcAra thAya che tyAre prathama te peTamAM gaDagaDATanuM jora vadhe che. AkhA zarIre pasIno pasIne thaI jAya che. gabharATa paNa vadhe che ane prathama AMTInuM gUMcaLuM vaLIne ane nIce moTuM karIne beThelI nAgaNanI sAthe tene prasaMgamAM AvavuM paDe che. te nAgaNa arthAta "kuMDalinI ' A prANAyunA tApane lIdhe saheja meTuM upara nIce Amatema kare che. bA zakti jevI rIte vIjaLInuM kuMDala heya ane temAM vacce vIjaLInI battIo hoya tevI jhagamagATavALuM dekhAya che. A daidipyamAna kuMDalinInuM darzana yogIne prathama ane je thAya che. mArI vAre nAgaNane palAmAMthI uThADe che tyAre te kaMphADA mArI pAcho gUMcaLuM vaLIne sUI jAya che tathA jyAre te tene punaH jamADe che tyAre punaH phulaDe mAre che. tevI rIte A kuMDalinI5 nAga paNa vAyunA upara caDhavAthI tene phADAe mArI vakhata : vakhata pharIthI nIce dhakelatI raDe che, paraMtu te vAyu nAgIne jaMpavA de nathI; AthI chaMcheDAyelI te nAgaNa UThI dedhe bharAI ne jIbha vaDe sarva mAMsa, majA, tvacA Adi vadhelo meda cATavA mAMDe che tathA te maLane sAcaTa karatI rahe che. A vakhate yogInI sthiti ghaNI ja kaDI bane che. tene becenI utpanna thAya che, * gudAcAranI nIcenA cakanA devatA gaNeza hoI mULAdhAranA devatA badhA che, e keTalAkane mata che,
Page #483
--------------------------------------------------------------------------
________________ 354 ] zatAyunaH putrapautrA - [ siddhAntakADa bha0 nI a0 6/14 AkhA zarIre pasIno chUTyA kare che, vIjaLInA tArane hAtha lagADavAthI jema kaM5 chUTe che athavA ekadama dha lAge che tema zarIramAM kaMpArI chUTe che ane bhUkha, tarasa lAgatI nathI. Ama thavAnuM kAraNa e che ke, A kuMDalinI zakti je ghaNA divasathI gUMcaLuM vaLIne baMdha meM e paDI rahelI hoya che, te ALasa choDI daI suSuSNu nADI dvArA zarIramAM sarvatra vyApI jaI temAM bacapaNathI ghara ghAlI beThelA melane bahAra kADhI nAkhe che. jeonA zarIramAM mela vadhu hoya temane trAsa vadhu thAya che tathA jemanAmAM mela kamI hoya temane trAsa ocho thAya che. jema gaTaranI aMdara pANI nAkhavAthI te pANInA jora vaDe kacaro ghasaDAI jAya che, tema A kuMDalinImAM pravezanAro vAyu suSumsa dvArA zarIramAM sarvatra prasarI jaI upara batAvelI nAnI moTI tamAma botera karoDa, bebhera lAkha, daza hajAra, baso ne eka nADIonA melane romAdi chidrodvArA bahAra kADhIne zarIranI kAMti divya, suMdara tathA sudaDha banAve che. te samaye upara batAvelI siddhio te tenI pAse Apa meLe Ave che, chatAM te niSkAma yogI temanI sAme karI to paNa nathI. A bAbatamAM vadhAre vivecananI jarUra jaNAtI nathI, kAraNa ke siddhio saMbaMdhamAM upara vivecana AveluM che (pR4 347 thI 350 sudhI juo. ). manapAsanA viA prANe pAsanA baMne vaDe kuMDalinI jAgrata thAya che zrIbhagavAna kahe cheH he arjuna ! kadAcita tuM kaheze ke, A mArgomAM jo AvI rIte zarIrane trAsa thato hoya te pachI bhAMjagaDamAM zA mATe paDavuM? paraMtu tevI zaMkA nirarthaka ja che; kemake kuMDalinInuM utthAna thatI vakhate vyAdhi zA mATe thAya che, tenuM kAraNa je jANavAmAM Ave to te mATe zaMkAne sthAna raheze nahi A kaMDalino kevaLa yogamArgathI ja jAmata thAya che ema nathI, paraMtu bhakita, jJAna ( sAMkhya ) vagere game te mArgathI paNa te jAge che; kema ke manano laya thatAM prANane laya anAyAse ja thAya che. tathA prANuno laya thavAthI manane laya paNa sahejamAM thaI jAya che. AthI A be pikI game te mArganI upAsanA karavAmAM Ave tepaNa kuMDalinInuM utthAna anAyAse ja thavA pAme che ane te vakhate baMne prakAranA sAdhakane duHkha thAya che. pharaka phakta eTalo ja ke, prANa pAsaka yogIne tenuM bhAna hoya che ke, A duHkha kuMDalinI jAgrata thavAthI thAya che tathA mane pAsaka te jAsu zakato nathI. jayAM sudhI kuMDalinI jAmata nahi thAya tyAMsudhI aparokSAnubhava (sAkSAtkAra) zI rIte thaI zake ? tAtparya ke, sAta kivA ajJAta rIte kuMDalinInuM utthAna te dareka AtmavettAne thayeluM ja hoya che. have kuMDalinonA utthAna vakhate duHkha thavAnuM zuM kAraNa che, tene saMkSepamAM vicAra karIzuM. kuMDalinI jAgrata thatAM duHkha thavAnuM kAraNa jevI rIte zarIramAM koI bhANa saDI gayo hoya to prathama te bhAgane kApIne sApha kare paDe che, tene khate ane kApyA pachI paNa rUjha AvatAM sudhI bhaya kara vedanAo saDana karavI paDe ane pAchaLathI jyAre saMpUrNa rUjha AvI jAya che tyAre ja zAMti thAya che. te pramANe Aja sudhI zarIranI nADIomAM saMcaya karI rahelA melanuM bhakSaNa karI tene A kuMDalinI sApha kare che ane ghaNA kALa sudho ekaThA thayelA melane sAcaTa karI zarIrane taddana pavitra ane zuddha banAve che. A kriyA cAlu hoya che te vakhate prakRtimAM asvAstha utpanna thavA pAme che. vicAra karo ke, jema ke jIvita bhAgane kApavAmAM Ave te keTalI vedanA thAya ? tema kuMDalinI ke je ghaNA samayathI meM baMdha karIne paDelI heya che, tenuM meM cIrAthI keTaluM badhuM duHkha thatuM haze? athota du:kha thavAnuM kAraNuM to ApaNI ajJAnatA ja hoya che. Ama kuMDali lInuM utthAna thatAM annamaya ane prANamaya baMne dezonuM ullaMghana karIne enI mamaya kAzamAM sthita thato hovAthI tene bhUkha tathA tRSAthI pIDA thatI nathI. A rIte zarIramAM tamAma mela sApha thatAM e kuMDalinI nAgaNanI jema sarasara karatI upara caDhe che ane suSuNNA dvArA sIdhI UbhI thaI moDuM upara karI mastaka sudhI pahoMcI jAya che. bIjI bAjue jema kuvArAmAMthI pANInuM sura thAya che tema te ni svataHsika rIte kAI paNa sAdhananI apekSA vagara purane pAme che. A vakhate prakAzAdi bIja paNa puSkaLa anubhava thAya che, paraMtu ane
Page #484
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana] (yama bolyA,) so varSanA AyuSyavALA putrapautro mAga, tathA- [ 355 teno vistAra vadhAravAnuM kAMI prayojana nathI; kema ke e anubhavo dareka sAdhakanA eka sarakhA ja hatA nathI saMkSepamAM jenI kuMDalinInuM utthAna thayeluM hoya che tevA yogIonAM netra taddana thira, mana zAMta, mukha haMmezAM praphullita tathA cahero sadA AnaMdita rahe che ane te jANe nazAnA ghenamAM na hoya ! te dekhAya che. bAhya viSayo pratye tene svAbhAvika rIte ja kaMTALo upaje che tathA sApati nAmanI caturthI gabhUmikA che, je sAkSAtkAranI kakSAnA AraMbharUpa che temAM te sthita thAya che. keTalAke A sthitine sAkSAtkAra vA pUrNa sthiti samajI atrethI aTakI jAya che, paraMtu te paNuM thi hetI nathI. bhagavAna kahe che, he arjuna ! vadhu zuM kahuM ? jene vyavahAranA viSayo upara svabhAvika rIte ja saMpUrNa vairAgya thayo che, je taddana nirogI bane che tathA jene jagatarUpa tamAma dazya jALa mithyA che evo aMtaramAM pAke daDha nizcaya thayelo che, tema ja jenI vRtti haMmezane mATe AtmAnA sAkSAtkAra tarapha ja lAgI rahelI hoya che, jene te karatAM bIjuM kAMI paNa vadhu priya lAgatuM nathI, evA sAdhakanI kuMDalinInuM utthAna thayuM che, ema samajavuM. AvI paristhiti thAya eTale te sAdhaka maTIne mumukSu bane che. A lakSaNa jenAmAM jaNAya tenA saMparkamAM rahenArA kivA tenA samAgamamAM AvanArA puruSonuM paNa dhanyabhAgya ja che, ema samajavuM. anAhatacakanuM bhedana A rIte mumukSa banelo yogI aMtaHkaraNamAM eka AtmabhAvanAne ja sthira karIne tathA prApta thanArI siddhio tarapha jarA paNa lakSya nahi ApatAM yukita vaDe maNipuracakramAM rahelA prANavAyune anAhata cakramAM lAve che. A cakra medamAM mULAdhArathI sIdhI ane sarala reSAmAM barAbara hRdayanI sAme AveluM che. te bAra daLavALuM che, 4, uM, 4, uM, , , ruM, , , jha, Ta, ke e bAra bIjAkSarothI yukta hoI ugatAM sUryAsamuM prakAzita che. tenI madhye dazahajAra sUryasamAna kAMtithI dedipyamAna evuM bANaliMga raheluM che. tenA devatA che. A cakra AnaMdanuM sthAnaka ane strathI adhiSThita DeI temanA darzananuM kAraNa che tethI tenA devatA 8 ke ziva mAnavAmAM AvyA che. tenI AkRti koNa hAI "u" kAranuM AraMbhasthAna tathA "akAranuM vilayasthAna che. A padmamAM zabdabrahma koIpaNa sAdhana vinA svAbhAvika rIte ja nityakati saMbhaLAyA kare che tethI tene anAhata padma kahyuM che. A anAhata cakramAM prANavAyunuM ArahaNa thatAM ja citravicitra prakAranA ciNa, ciMcaNa, kaMTA, zaMkha, taMtrI, tAla, veNa, mRdaMga, bherI ane megha ityAdinAdo ke je zrutimAM kahevAmAM AvelA che tene anubhava thAya che (juo hasepaniSada); pote AnaMdasAgaramAM DUbI javAthI mastImAM AvI jAya che tathA prakAzAdi itara paNa anekavidha dasyAdinA puSkaLa anubhavo thAya che. mana ekadama sthira thaI gayuM hoya ema bhAse che. paraMtu vAstavika tema thayeluM hotuM nathI, te dhyAnamAM rAkhavuM. tenA bharosA upara koI AgaLa javAnuM choDaze te te mehamAM phasAI punaH nIce paTakAI javA saMbhava che; kAraNa ke, haju sudhI temAM traNa gunuM sUkSmarUpe bIja raheluM hoya che. bAda atyaMta pavitra ane nirmaLa banelo te mumukSa da4 abhyAsa ane yukti vaDe prANavAyune anAhata cakramAMthI apAna mAge vA madhya mArge vizuddhicakramAM laI jAya che. vizuddhicakranuM bhedana A vizuddhicakra nIcenA mUlAdhArAdi cAra cakranI sIdhI reSAmAM kaMThanI sAme heI te seLa daLavALuM tathA gaLAkAra che. , mAM, ruM, , , 4, , , , ruM, 4 uM, 3, ai, , : A seLa bIjAkSarothI yuta, dhUmADA je AkAzI varNavALuM ane mahA tejasvI che. A mahAadabhUtapazva AkAzane nAme paNa kahevAya che. te sadAzivathI adhiSThata hoI temanAM darzana karAvI jIvAtmAne vizuddha kare che, eTale te chavarUpa maTI zivarUpa bane che tethI tene vizuddhipadma kahevAmAM Ave che. tenA devatA sadAziva heI te "u'kAra mAtrAnuM aMtima rathAna tathA "ma'kAranuM AraMbhasthAna che. A cakramAM AvatAM zarIra tada na nirmaLa, pavitra ane ekadama halaka thaI jAya che. atre AnaMdamaya kozano anubhava thaI te mumukSa egIne upara kahevAmAM AvelA svayaMnAda tathA bIjA paNa aneka vividha dazyo jovAmAM Ave che. koI koI vakhate sinAM tathA
Page #485
--------------------------------------------------------------------------
________________ zaktidiogzvara [ siddhAntakA bha0 gIva a0 6/14 detA no mAM darzanane anubhava paNa thavA mAMDe che te viSayanA pAzamAMthI taddana nirmoha thayelo hoya che. adha niyAmAM sUtelA bALakanI jenA thini hoya te rI A yogI nI sthiti che.ya che. paraMtu bALaka jema koI kaI vasate jhabakIne ekadama jAge che, tema A yogI ke koI samaye jhabakIne bhAnamAM paNa Ave che. A ye gI kaI vakhate pAMcamI ane kAI vakhate chaThThI bhUmikAmAM sthita rahe che. AjJAcakranuM bhedana uparanAM pAMca konuM bhedana thayA bAda AjJAcakrano bheda karavo paDe che. A cakrabhedana dhaNI ja kALajIpUrveka * ane yuktipUrvaka karavuM paDe che. A AjJAcaka bhrakuTI (bhUmadhya-be bhamaranI vacce)mAM ane pAMce cInI sIdhI ravAmAM AveluM heI temAM be daLe che A paDyuM ane kSe; e be bIjA akSarothI yukta hoI ati manohara ane divya che. AnA adhiSThAtA Izvara hoI te darzana thakI jIva traNa gugothI para, sarvane draSTA vA sAkSI banI A kAratvano adhikArI bane che, AthI Ane AjJAcakra kahe che. biMdu e ja enuM lakSya che. "ma" kArane aMta ane ardhamAtranuM A sthAnaka che. cakrabhedanamAM sarvathI chevaTanuM cakrabhedana A ja che. vizuddhicakramAMthI prANa vAyune ghaNuM sAvacetI rAkhI dhIme dhIme tALavAnA mULamAM jyAM paDajIbha hoya che tyAM lAvI, pachI te jImanuM bhedana karI tya thI ghaNI ja sAvacetIthI be bhrakuTIonI vacce AvelA AjJAcakramAM lAvo. A samaye nAkanAM be chidro, kAnamAM be cho, be netra ane eka meTuM ema sAte dhAne cokkasa rIte baMdha karavAM paDe che. taddana nirvAsana banela ane jene keIpaNa prakAranI eSaNA rahetI nathI tevo yogI ja A AjJAcaka parvata pahoMcI zake che. A cakramAM prANavAyu sthita thayA pachI kAIpaNa prakAranI kriyA karavAnI rahetI ja nathI. A sthAna e yiAnA aMtima sthiti darzAvanAruM che. bhakuTInA madhya bhAgamAM samAMtare pAMce cakranI sIdhI ane saraLa relImAM AlA A cakramAM sthiratA thaI aTale kRtakRva te ja prApta thaI ema samajavuM, prathama prathama te AmAM vAyu sthiratA abhyAsa vaDe kara che.paDe che, paraMtu pAchaLathI te svata:siddha ja thAya che. A pramANe mukhya cha cakro ; te upara kailAsa nAmanuM cakra che tenA upara rodhinI cakra AveluM hoI te upara eka hajAra AlApALa ane paramAtmAnA rathA-adhiSThAna saMsAra cakra che, A cakramAM cha zivanuM aikaya bo ogaLe to lakhanA jevuM amRta utpanna thaI te vaDe kuMDalinI zakita tRpta bane che. moDhuM phADIne ane ucuM joine lAnA jema meruda DanI ora vIMTAyelI phaDalinI nAmanI nAganA mukhamAM amRtanuM jharaNuM A sthAnamAthI Tapake che, te sevana vaDe ja te zarIranA sarva bhAgane poSaNa Ape che. A cakranA, vanane mATe te zuM karuM? tarapha tenA sAgaramAM DUbelA tathA karI ane sAtamI bhUmikAonI vacamAM ramamANa banelo A mahA bhego nitya cAnyasvarUpamAM ja tanmaya thaI raDe che. kadI kadI pUrvAbhAsane lIdhe saMka9pa thaI turata siddha thAya che. A thALI keka vakhate devatAo sAthe kAIka vakhate AkAzayArI siddhI sa the kiMvA aneka brahmAMDamAM potAnI marachara game tyAM ramaNa kare che. koI koI vakhate to svasvarUpamAM thila thaI nivikalpa nathatimAM thita thaI bese che. koI vakhate bAla, unmata kriyA pizAca avasthAomAM rahyA che, ema bAhya jagatanI daSTie te zarIranI sthiti dekhAya che kharI, paraMtu aMdara te tenAM satya saMkalanuM sAmarthya prApta thayeluM 3vAthI tamAma prakAranA riddhisiddhi e nirAza thaI tenI ajJAnI rAha jotI ubI Dema che, chaiAM A maDAge che to tenI sAme kaDI 5 gu je nathI. atre nI ardhAmAtrAno viSaya thaI te "ema" zabdanA nimAM sthita thAya che, eTale saMhima uccAraNanuM svAbhAvika prAkaTya thatuM rahe che. A "se hama", se hama enuM uccAraNabraTathI mADI brahmaraMdhra parvatanA bhAgamAM uparathI nIce ne nAcavA upara ema thatuM rahe che. te jema jema upara bradhara dhanA bhAga tarapha thira thatuM jAya che tema tema e mahAyogI samadra jevo zata ne vizvaLa banato jAya che. ta: mastaka phATI jaze ke zuM? evI rItane deDane asahya trAsa thavAnA anubhava kaTale ke samaya Ave che. li ya vaikuMTha ane kalAkAdinAM darzana, anakaviva cetanya, pratyakSa dayo, aMtarIkSamAM sarvatra viDara ityAdi vividha prakAranA anubhave tene thatA rahe che, paNa te
Page #486
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArAhana ] ghaNAM pazu, hAthI, dheDA, mRga, suvarNa vagere dravya mAga, [ 357 dehathI taddana alaga che evA ravAnubhava aMtara`gamAM pratyakSa thato hovAthI AMtarika zAMti ane Adra vatAM jAya che. dareka kriyA niSkAma bhAve thatI huM|vAnuM pratyakSa anubhavavAmAM Ave che. AmAM pazu sAkSa bhAva rahI jAya che. tyAra bAda gurukRpAthI vagara prayatne anAya.se ja sahasrAracakra ke je mUrdhA (kapAlanI madhyama thita hAI eka hajAra pAMkhaDIovALu che tathA kevaLa mahAzUnya kivA biMdurUSa ane jyAM TI sunI prabhA samA ane taryAMnu darzana thAya che, temAM sthiratA thaI AtmasAkSa kArUpa mahAsiddhina prApti thAya che. vacce vacce tene vaikuMTha tathA kailAsanAM darzana thAya che. AnaM kAI samaye A dazka pradezeAmAM AvelA eka pradezamAM devatAne pAMkhA DAya che evu dasta anubhavAmAM Ave che. e rItanA vividha prakAranA dezAnA dasthA ne bada dazyathI para bata che ane a te saccidAna-p paramAtmAmAM ekarUpa banIne te taddana nirvikalpa sthitimAM ja sthira thAya che. Ane parama sargAnanI sthiti paNa kahe che. paramapadaM paNa A ja che. Ama A kRtakRtya ane jJAtajJeya batale yAgI sAtamI bhUmikAmAM sthita thaI jAya che. A mujaba krame sAkSIbhAvatA paN saMpUjjU laya karIne te ye:gI brahmaraMdhramAM sthita thAya che, sakSIbhAtranA liyane mATe sadgurukRpAnI "rUra hAya che, te pAtAnI sUkSma zakti dvArA sAdhakane nirvikalpanAmAM sthita kare che. jena mATe zAstrakAro pAkAra karI karIne kahe che evuM prAptinuM je AkharanuM dhyeya kahevAya che, te A ja. A rIte prANavAyunuM brahmarakamAM ekaya thatAM ja sAkSIbhAva hu tamAmanuM vismaraNa anAyAse ja thaI jAya che. ane te kevaLa eka AtmAmAM ja tapa nirvikalpa samAdhimAM thita rahe che. prANApAsanAnuM dhyeya zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe che huM arjuna! A rIte *cakranuM bhedana kevI rIte karavuM, tenu saMkSepamAM tane phaLa sahita varSoMna karyu. A prANApAsanAnuM a|ma dhyeya paglR AtmaprApti e ja eka che. A aMge| paikI prathamanAM A cAra aMge ke jemAM harDa vaDe prANanA nirodha karavArUpa kRti kahevAma AvelI che, tenuM nirUpaNu atyArasudha karavAmAM AvyuM che. te vaSNunanA samAveza aSTAMgayoga paikI phakta (1) yama, (ra) niyama, (3) Asana ane (4) prANAyAma; e cAramAM ja thAya che. have kharu samajavAnuM te AgaLa ja che. haju huyeAgamAM pratyAhAranuM varguna bAkI che tathA tyAra bAda rAjayAma paikI dhArazuA, dhyAna ane samAdhi e je traNe age| bAkI rahyAM che te vicArIzuM. svAbhAvika sthitinI prApti mATe karavAmAM AvatA pratyAhAra hAyeAga vaDe prANa nare.dha karI *dana thayuM eTale te mahAtmA kRtakR ya banI jAya che paraMtu te nirvikalpa samAdhi choDIne krUrathI jyAre dehabhAna upara Ave che tyAre sarvatra AtmaravarUpanI bhAvanAnA dRDha abhyAsa karI sahajasamAdhimAM sthita nahi thAya tyAMsudhI tene sattAsAmAnyarUpa jIvanmuktanuM sukha prApta thatuM nathI; AthI svarUpamAM svAbhavika tanmayatA athavA sahuja samAdhi prApta thatAM sudhAne mATe temane te viruddhu eTale pratiabhyAsa karavAnI jarUra hoya che, jene pratyAhAra kahe che. tenA uddeza A mithyA jagatAdi dazyALa hatuM ane have brahmarUpa banyuM vagere prakAranI bhAvanAnA paNa leza mAtra aMza zeSa rahevA na pAme te saddhAvasthA prApta thAya e ja eka che. A rItanA pratyAhAra vA abhyAsanI paripakvatA karana ra nAnIemAM paNa buddhibhedane lIdhe ghaNA bhede tevAmAM Ave che. temAM bahumAnasa, namAnasa tathA samAska, evA traNa bhedo mukhya che; te sabadhe thADA vicAra karavA Avazyaka che. te mATe tripurAdevIe kaheluM vivecana kahuM chuM. A kaI kaI cegIne AjJa.cakrabhedana pachI turtamAM ja nirvikalpa thiM te prApta thaI jAya che AjJAcakrabhedana pachInI sthitimAM A batAveleA krama ja hoya che ema nathI paraMtu atre spaSTa samajUtI mATe A savastAra vivecana ApavAmAM Avela che.
Page #487
--------------------------------------------------------------------------
________________ 358 ] bhUmermahadAyatanaM vRNIdhdha jJAnanI paripakvatAmAM be kema ? parazurAma zrIdattAtreyane pUche che: he bhagavan! buddhibheda vaDe jJAnanI paripakavatA ochAvattA pramANamAM thAya che, e bAbata mane vadhu spaSTatAthI kahe. AtmasvarUpanuM bhAna thavuM tenuM nAma jJAna ane te te eka ja prakAranuM che, tema meAkSa pazu tapa hovAthI prApta karavAnuM sarvanuM dhyeya paNa eka ja che, te pachI buddhibheda vaDe jJAnanA paripakavapaNAmAM pharaka zAthI paDe che? tA kaDA ke jJAnanA sAdhanamAM kAMi bheda che ke kema ? jJAna e kadI sAdhya hAya kharuM ke ? [siddhAntakANDa bha. gI0 0 6/14 parazurAmane prazna sAMbhaLIne dayALu dattAtreye tatkALa e ja bAbata vadhAre vistArathI kahevAnA AraMbha karyAM. temaNe kahyuM: parazurAma ! te badhuM rahaya uN tane kahuM chuM, te tuM sAMbhaLa. kAinA ja sAdhanamAM bheda nathI, tema e jJAnaprAptinI bAyatamAM judAM judAM sAdhaneA paNa nathI, paraMtu sAdhananA echAvattApaNu!ne lIdhe ja phaLaprAptimAM pharaka paDelA jovAmAM Ave che, huM ke judApaNAne lIdhe. sAdhana pUrNAvasthAe paDe.cyuM eTale jJAna anAyAse ja paripakava thAya che, paNa te jayAre apUrNAvasthAmAM heAya che tyAre te jeTalA pramANamAM apUrNa` heAya che, teTalA pramANamAM pUrNatA thavAne mATe tene mahenata paNa vadhAre karavI paDe che. kharuM jotAM tA jJAnaprAptinI bAbatamAM sAdhanane kAMi ja upayeAga nathI. jJAna e kadApi sAdhya hetuM nathI, paraMtu te te| svataHsiddha ja che. caitanya eTale ja jJAna ane te te| svayaMprakAza ja che; te pachI jenuM nitya bhAna thAya che evA A jJAnane mATe upAya te vaLI ze! karavAne rahyo? para Mtu e jJAna hajArA vAsanArUpI kAdavamAM dabAyeluM heAvAthI taddana pAse hAvA chatAM paNa kAinAthI ekdama eLakhI zakAtuM nathI; mAthI prathama mananA nireAdharUpI jaLa vaDe A vAsanArUpI melane dheAI nAkhavAne mATe ja mAtra sAdhana karavuM paDe che arthAt cittazuddhi e ja sAdhananA uddeza che. cittarUpI takatA ghaNA divasathI DhAMka rAkhavAmAM AvyA che, tethI prayatna ane vicArarUpI tIvra yaMtra vaDe te ghaNI ja kALajIvI ughADavA paDe che, te brAhmA bAda nitya bhASamAna thanAruM caitanya ja dAbaDAmAM mUkelA ratnanI mAphaka anAyAse prApta thAya che; tethI he parazurAma ! cittamAM phelAyelI vAsanAnu nirasana karavAte arthAt cittazuddhine mATe ja zAstramAM sAdhatA kahevAmAM AvelAM che, nahi ke jJAnane mATe. vAsanAnA mukhya prakAra vAsanAnA ochAvattApaNuAne lIdhe sAdhakanI zuddhinI zuddhatA paNa AchovattI haiAya che. jenI buddhi vAsanArUpI mela vaDe jeTalA pramANamAM DhaMkAyelI hAya, teTalA pramANamAM tene sAdhaneAnI vadhu athavA echI apekSA hAya che. parazurAma! vAsanA aneka prakAranI hAya che temAMnA mukhya mukhya tane kahuM chuM; te tuM sAMbhaLa. pahelI aparAdhavAsanA, bIjI kavAsanA ane trIjI kAmyavAsanA; ama tenA mukhya traNu prakAra che. (1) aparAdhavAsanAH vedAdikamAM azraddhA e mukhya aparAdha; prathamaH teA e ja AtmavinAzI che ane viparItatrAtmaka e nAmanA aparAdhavAsanAmAM ja bIjo eka bheda paDe che. viparItamaha eTale mULa ravarUpane badale bIjA svarUpe jANavuM. jema derIne sarpa samajavuM; e puruSane bojo aparAdha. ghaNuM karIne aneka kalAomAM kuzaLa evA pusyA paNu aparAdha vaDe saMta mahAtmAoneA sahavAsa ane satzAstronA jJAnane yAga AvavA chatAM paNa te parama zreSTha sthAne paDeAMcI zakatA nathI. 'sara vizeSa bhAveAthI rahita evuM je paramatattva te bilakula nathI ane tevuM te saMbhavatuM nathI.' evI jAtanI temanI bhaLatI ja samaja thayelI DeAya che, eTaluM ja nahi paNa e tattva jANavAmAM Ave chatAM paNa e paramatattva na hoI zake! tene paramatattva mAnavAthI meAkSa kevI rIte maLe ?' vagere za'kAe te karI karIne karyAM kare che. pahele je azraddA nAmaka aparAdha e ja ADI AvanArI mukhya vAsanA che. zAstravidyAmAM kuzaLa, evA hajAre| puruSa tenA jhapATAmAM sapaDAI ne janmamaraNumAM ja vahyA kare che. A aparAdhavAsanA saMbaMdhamAM kahyuM, have kamavAsanA saMbaMdhamAM kahuM chuM; (2) ka`vAsanA upara je bIjI kamavAsanA che ema kahyuM che, te jemanAmAM hoya te leAkeAnI buddhimAM
Page #488
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] pRthvInuM vizALa rAja, ne mahele mAga, tathA [ 359 pUrvanA duSkatajanya saMskAra vaDe malinatA AvelI hoya che, tethI tapadeza vakhate te temane ghAta kare che. gurue ghaNI ghaNI vakhata yukti prayuktithI samajAvyA chatAM paNa temanuM tenAthI Akalana grahaNa) ja thaI zakatuM nathI, jethI teo Atmanizcaya karI zakatA nathI; e karmavAsanA kahevAya. A vAsanA te manano nirodha karavA chatAM paNa jItavI atyaMta kaThaNa che; te te aneka janma pachI jyAre IzvaranI kRpA thAya tyAre ja jItI zakAya che. te mATe game teTalA upAyo vyartha nIvaDe che. chatAM tenA nivAraNArthe atyaMta daDhatA ane nizcayathI lAMbo samaya nikAma bhAve upAsanA cAlu rAkhavI paDe che. have kAmavAsanA rahI. (3) kAmavAsanAH kAmya eTale kartavyazeSa. mAruM A amuka kata e che, te kartavya bAkI che tyAdi daDha bhAvanA hovI te kAmavAsanA che. tenI zAkhAo paNa ghaNI che, uparAMta tene vistAra paNa anaMta che. huM parazurAma! samudranAM mojAMnI gaNatarI thaI zake kharI ke? athavA to pR vImAnA paramANuo agara AkAzanA tArAonI gaNatarI kadI koInAthI thaI zake kharI ke? te mujaba A vyavahAramAM tRSNA evALA manuSyonAM kAmyakarmonI saMkhyA nakkI karavI azakya ja che. he parazurAma ! tane je kahI te A trIjI kAmyavAsanA kahevAya. e AkAza karatAM paNa vistIrNa (vizALa) ane parvate karatAM paNa atizaya daDha che. e kAmyavAsanAne AzApizAcikA paNa kahe che. tenA vaDe ja A tamAma loka gAMDA jevA thayelA che ane duHkhAgnithI baLyA jhaLyA "hAyahAya' karI bUmo pADe che. kAMI thoDA mahAtmAo ja mAtra eka mahAmaMtra (huM keNa evo suvicAra utpanna thavA e ja mahAmaMtra kahevAya che) ane vairAgya baLa vaDe A AzApizAcikArUpa kAmyavAsanAnA jaDabAmAMthI chUTIne sarvAga zItaLa thayelA jovAmAM Ave che. * vAsanAnI nivRttinA upAya he parazurAma! A traNa prakAranI vAsanAothI mana gherAI gayeluM hovAthI ja te citatva bhAsamAna ; tasmAta vAsanAno nAza e ja tamAma sAdhanonuM phaLa che. temAM pahelI aparAdhavAsanA vicArapUrvaka nizcaya karavAthI nivRtta thAya che, bIjI karmavAsanA eka janmamAM agara kadAca aneka janmo pachI jyAre paramezvaranI kRpA thAya che tyAre ja nivRtta thaI zake che. tene mATe bIjA sekaDeH upAyo paNa nakAmA che. chatAM mamakSa niHzaMka thaI daDha nizcaya pUrvaka zraddhAthI zravaNa, manana, nididhyAsana, satsaMga ane niSkAma upAsanA cAlu rAkhe che temAM lAMbe samaye phaLIbhUtatA meLavI zake che. trIjI kAmavAsanA to vairAgyAdi sAdhanothI nivRtta thAya che. e varAgya viSayamAM doSTi rAkhyA vinA prApta thato nathI. e kAmavAsanAo jeTalI vadhAre ochI haze teTalI dezadaSTi paNa ochIvattI rAkhavI paDe che; paraMtu A badhAnuM mukhya kAraNuM te mumukSatA che. tenA vinA zravaNa manana karyAno kharo phAyado kadI paNa thatuM nathI, paraMtu phakta bhAvaNuM karavAnI kalA ja AvaMDa che, paraMtu kevaLa evI bhASaNa karavAnI kalAthI kAMI paramapadanI prApti thatI nathI. | mumukSatA tIvra hevI joIe tIvra mumukSatA nahi hovA chatAM puSkaLa vicAra karelo haze athavA zravaNAdika kareluM haze; te tamAma mahAne paherAvelA alaMkAranI mAphaka taddana vyartha che. tema maMda mumukSu nA paNuM vyartha che. sAmAnya rIte ApaNe hAthe puNya te thAya che ne ? eTalI ja IcchA kaI kAmanI nathI. punI lAlasAthI thatuM karma mekSanuM phaLa ApI zakatuM nathI. kema ke tenI aMtaramAM lokeSaNAdi hoya che. sukhanI irachA kayA jIvane nathI? arthAta darekane che, to pachI tene mATe maMda evI mumukSatAne zo upaga ? mumukSatA atyaMta tIvra hovI joIe te ja jaladIthI mokSa5 phaLanI prApti thaI zake che. tIvra mumukSatA e ja ekalI dareka sAdhana samudAyamAM basa che: kAraNa ke, e ja darekane sAdhanAmAM pravRtta kare che; tethI evI pravRtti thavI tene ja tatparatA kahevAmAM Ave che. Akhe DIle dAjhelo mANasa jema eka zAMti vinA bIjA kazAnI paNa IcchA rAkhatA nathI, tema jyAre saMsAramAMthI mukta thavA sivAya bIjuM badhuM sUjhavAnuM baMdha thaze tyAre tevI utkRSTa mumukSatA ja mekSarUpI phaLa ApavA samartha nIvaDaze; paNa A sthiti te mekSa vinA bIjA tamAma prAptavyane ThekANe doSadaSTi karavAthI ja thatuM nathI; tamAta vAsanAne
Page #489
--------------------------------------------------------------------------
________________ 360 ] ja gIta zAho sAvariSTho Tha. [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 6/14 prApta thaI zake che. tIvra vairAgyAdi vaDe e mumukSatA krame krame tIvra thatI jAya che. viSaya uparanI prIti naSTa karanAre varAgya te viSayo para devadaSTi vaDe ja utpanna thAya che ane evA vairAgya vaDe ja puruSane atyaMta tatpara karanArI tIvra mumukSanA upana thAya che. he parazurAma! evI tIvra mumukSatAnI pravRtti vaDe ja AtmajJAnarUpa ghaNuM adabhuta phaLa maLI puru kRtakRtyatA prApta karI zake che. puna: saMzayo A sAMbhaLIne parazurAmanuM mana pharIthI saMzayamAM paDayuM. tethI teNe prazna pUchyoH "bhagavana ! satsaMga e mokSanuM mukhya sAdhana che, ema Ape pahelAM kahyuM ane have vaLI Izvarano anugraha jeTa e ema kahe che, sivAya dezadaSTi karavAnuM 5gu kaho cho, te pachI e traNe kAramAMthI mukhya ka6? ane te prApta kevI rIte thAya che potAnI meLe te kAMI paNa thavAnuM nathI, e vAta nizcita che; tethI te savitara kahe.' mekSanuM mukhya sAdhana dayALa zrI guru dattAtreya bolyA: parazurAma ! mokSanuM mukhya sAdhana kahuM chuM, te tuM zravaNa karu. je parama cita detA pinAnA sAmarthya vaDe potAnA svarUpamAM jagatarU5 citra bhAyamAna kare che e ja catanyarUpa evA parA prathama hiraNyagarbha nAmaka deha dhAraNa karIne anAdi avidyAthI malana thayelA chanA ka yANane mATe sarva manorathanI pUrNatA karanAro vedarUpa jJAnano mahAsAgara sauthI AraMbhamAM pragaTa karyo che. chAne svabhAvaH ja aneka prakAranI vicitra chAo eTale vAsanAo hoya che. temanuM hita zA uparathI thaze, e vicAra karIne teNe judAM judAM phaLa ApanArAM kAyameM nirmANa karelAM che. e pramANe dareka jIva sArAM athavA naThArAM kAMIne kAMI paNa karmo svabhAvathI ja karyA kare che, te pachI keTalAMka karmonA phaLa jyAre AgaLa upara pAke che tyAre aneka yoniomAM karatAM karatAM tene manuSyajanma prApta thAya che. pachI vAsanAne vaza thaIne te kAmakarmo karavA tarapha ja derAya che. bAda te kAmanA pUrNa rIte saphaLa thavAnI icchAe te Izvara bAbatanAM zAstronuM avalokana kare che ane kAmakarmonAM phaLo sAMbhaLIne tevA karmo karavA tarapha te pravRtta thAya che. temAM jyAre kavacita ekAda samadoSane lIdhe te phaLaprAptine khUbe che tyAre tene sakhata AghAta thAya che. e AghAta thayA pachI zuM karavuM e samajavAne mATe te koI paNa puruSano samAgama kare che. te vakhate samayAnusAra paramezvaranuM mAhAtamya sAMbhaLyAthI pUrva purya udaya pAmI tene paramezvarano prasAda prApta thAya che ane tyAra bAda mokSa meLavavA tarapha tenI pravRtti thAya che. sArAMza ke pUrva puNyanA baLa vaDe satsaMgati prApta karI levAthI puruSa mokSamArganI A ta durlabha enI sapAna paMkti saMpAdana kare che; tethI mekSaprAptine mATe saMga e ja mukhya che, ema siddha thayuM. kavayita utkRSTa puNyabaLa vaDe athavA utkRSTa tapazcaryA thavAthI paNa akasmAta AkAzamAMthI phaLa paDe tema ekAeka suvicAra utpanna thaI jJAnanI prApti thayelI jovAmAM Ave che. jJAnIonI judI judI rithatinA kAraNe he parazurAma! evAM judAM judAM aneka kAraNe ne lIdhe thanAra jJAnaprApti judI judI heya che. te ja pramANe ochIvattI buddhi, jUtAdhika vAsanA ane thoDuM ghaNuM sAdhana I-vadi vaDe 5 jJAnInI sthiti judI judI thAya che. jemanI buddhi upara vAsanAonAM paDaLa svabhAvathI ja AchAM hoya che, temane thoDAM sAdhana vaDe ja saMpUrNataH jJAnanI prApti thAya che. jemAM svabhAvathI ja AvI zuddha vAsanA (bhAvanA) hetI nathI, te pUrNa rIte jJAna prApta thavA sAru ghaNA vakhata sudhI sAdhana karavuM paDe che ane jemanuM mana svabhAvathI ja azuddha vAsanAothI taddana bharapUra hoya che, temane jJAta thavA chatAM paNa te DhaMkAI gayA pramANe ja thAya che, chatAM te che paNa je sAdhana cAlu rAkhe to vakhA jatAM temanuM te jJAna paripakava thAya che. A prakAra hovAthI jJAnonI sthiti judI judI hovAnuM vyavahAramAM jovAmAM Ave che,
Page #490
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] tu pote paNa jeTalAM varSa icche teTaluM jIva. (361 | vicitra jJAnIe he parazurAma! Ama nirvikalpanA thaI jJAna prApta thayA pachI paNa pratyAhAra kiMvA abhyAsanI paripakava dazAmAM bheda hevAne lIdhe ja sthitimAM bheda thAya che. buddhi upara vAsanAnuM AvaraNa nyU tAdhika pramANamAM heya te mujaba jJAnanA nizcayamAM bheda thathI sthiti badalAya che. Ama eka bIjA jJAnIonI sthitimAM be kevI rIte thAya che te jAo: brahmadeva, viSNu ane zaMkara janmathI ja jJAnI che. paNa temanA pratijanya svAbhAvika guNa vaDe temanAM kAryo judAM judAM che. chatAM temanA jJAnamAM malitatA che ema kAMI kahI zakAya nahi; kemake prakRtinA guNenuM svarUpa juduM juduM che. jJAnInuM zarIra jema kALAnuM geruM thaI zakatuM nathI, tema temanA cittane dharma paga palaTAto nathI. he parazurAma! amArI ja vAta che. atri RSinA amo traNa putraH huM. caMdra ane durvAsA. amo traNe putre je jJAnI chIe, topaNa e traNenA svabhAvamAM keTale phera che ke je paDelo huM tamAma saMgano tyAgI. bIjo caka rAta daDADe vilAsamAM cakacUra ane trIje duvAmAM to rAta dahADo krodhI. bIjo dAkha je. vasiSTha taddana karmaniSTha, sanakAdika saMnyAsI ane nArada te bhaktipremamAM ja mahAmUla; vaLI zukrAcArya kavi ane daityonuM saMrakSaNa karanAra che, guru baDaspati dakSanA che, vyAsa vAdamAM kuzaLa hoI A divaSa zAstro karavAmAM tanmaya raDe che, janaka rAjya kare che ane jaDabharata to lagAvI lagAvIne paDI rahe che, evA bIjA keTalAka jJAnI puruSo svabhAva vize judI judI sthitamAM 2 che. have A sarvenuM guma raha ya tane kahuM chuM, te tuM sAMbhaLa. bahumAna prathama je aparAdha, karma ane kAma ema tra prakAranI vAsanAo kahI, temAMnI bIjI je karma vAsanA che ane jenuM buddhimAM e lakSaNa che, te A traNamAM vadhu baLavAna che. tene jemane leza paNa sparza thayelo hoto nathI te ja kharA buddhizALI che. temanI aparAdhavAsanA 5gu pachI saDejamAM nAza pAme che. huM parazurAma! AvAnI kAmyavAsanA abhyAsa vaDe naSTa thaI na hoya, paNa te temanA jJAnane pratibaMdha karatI nathI; tethI temane vairAgya vagereno bahu upAya heto nathI. tevI ja rIte temane ghaNuM karIne manana, dhyAna agara samAdhinI paNa AvazyakatA hotI nathI. temaNe guru pAsethI eka vAra tanuM traNa karyuM eTale tarata ja temanuM manana, nididhyAsana thaI te 56 temane jJAta thatAM temanI tamAma zaMkAo dUra thAya che; pachI, teo janaka rAjAnI mAphaka jIvanmukta thaIne rahe che. temanI buddhi sUma ane nirmaLa hevAthI temane kAmyAdi vAsanAono nAza karavAne mATe tethI viruddha paddhatino abhyAsa karavo paDato nathI; kAraNa ke, eka vakhate tattanuM zravaNa thatAM ja tatkAla temane pitAmaha A sarva brahmasvarUpa che evA prakArane aparokSAnubhavathI . siddha e daDha nizcaya thayela hovAthI te vAsanAo temanA jJAnane pratibaMdha karanArI hotI nathI, tethI te nivRtta karavAnA abhyAsanA temane khAsa jarUra paDatI nathI. eTalA mATe ja temanAmAM paramapada jANyA pachI paNa potAnI pahelAMnI rahelI te vAsanAo prathamanI mAphaka ja niraMtara pravRtta rahelI hoya evuM vyavahAramAM jovAmAM Ave che, paraMtu te thakI temanI zuddha buddhi jarA paNa malita athavA lipta thatI nathI. evA jJAnI puruSone bahumAna" evuM nAma apAyeluM che. paraMtu jemanuM citta karmavAsanAothI atyaMta mUDha thayeluM hoya che, temane paramapadanuM jJAna pratyakSa mahAdeva samajAve tepaNa thatuM nathI. naSTamAnasa tathA samanaska jemanI aparAdhavAsanA ane karmavAsanA e baMne alpa ane kAmyavANanA puSkaLa hoya che temane ghaNI vakhata zravaNa karavAthI, puSkaLa manana karavAthI ane samAdhine puSkaLa abhyAsa karyA bAda ghaNuM kaSTa sahana karyA pachI ja ghaNA kALe snAna utpanna thAya che. emano lAMbA vakhatano abhyAsa hovAthI temane vyavahAra ghaNo ocho thaI jAya che. temanuM mana vAsanAkSaya vaDe naSTa thayA jevuM ja hoya che. evA jJAnI puruSo madhyama nAnImAM Ave che ane temane "naSTamAnasa kahe che. A naSTamAnasamAMnA keTalAkano abhyAsa joIe teTalo
Page #491
--------------------------------------------------------------------------
________________ 36ra ] itanuvaM ca macelai vara- [ siddhAntakADa bha0 gIva a7 64 pAke thayelo hoto nathI, tethI karIne vAsanAonA aMza temanAmAM zeSa rahevA pAmela hoya che, temanuM mana naSTa thayeluM hotuM nathI tethI teo maMda jJAnI hoI temane "samanaska' kahevAmAM Ave che; samanaska e mAtra jJAnI ja kahevAya che ane naSTamAnasa tathA bahumAnasa e be jIvanmukata hoya che. jJAnIne vyavahAra : jeo mAtra jJAnI hoya che teo prApta thayeluM sukhaduHkha bhogave che ane nitya prArabdhane AdhIna rahe che. temane dehAMte mokSanI prApti thaI videhamukti maLe che. naSTa mAnasane vyavahAra upara je naSTamAnasa kahevAmAM AvyA tevA loke e to prArabdhane paNa jIteluM hoya che. he parazurAma! jIvonI manarUpa bhUmimAM pUrva prArabdhanA bIjathI be ga35 aMkura utapanna thAya che paNa naSTamAnasa puruSone to te manAbhami ja nahi hovAthI saLanA bIjanI mAphaka temanA prArabdhanI tamAma zaktio nAza pAme che. have bahumAnasa rahyA. bahumAna jIvanmuktone vyavahAra jema kAI bahizALI manu, eka vakhata pAMca daza kAma koI paNa jAtanI aDacaNa vinA kare che ane tevA karmakuzaLa mANaso to vyavahAramAM paNa vAraMvAra jovAmAM Ave che, te ja prakAra A bahumAnasa nAnIno paNa che. sAdhAraNa mANasa paNa raste cAlane jAya che, meDhayI vAto karato jAya che ane hAtha vaDe kriyA kare che. evuM to haMmeza jovAmAM Ave che. mana eka ja hovA chatAM jema A traNe kriyAo ekI sAthe ja thAya che, tema ja A uttama jJAnIo svarUpAnusaMdhA thakI calita nahi thatAM pavahAramAM nirbhayatAthI varte che. ghaNA vidyArthIo ekI sAthe jyAre adhyayana karatA hoya che tyAre temAMthI kayo azuddha bole che, ka uracAra ja karato nathI, kayAnuM bolavuM barAbara che te tamAma eka ja zikSaka eka vakhate jue che, e vAta to darekanA anubhavanI che. agara che parazurAma ! te mArI nAkhe tAro hajAra hAthavALe zatra sahastrArjuna eTalA badhA hAthe vaDe aneka Ayu pakaDIne jarA paNa bhUla nahi karatAM tArI sAthe kevI rIte lAvyo, te te najaronajara ja joyuM che ne ? jema vyavahArI pusthAnuM mana bahuvidha thaIne krame krame AvanAra aneka kAryo kare che, tevI ja sthiti uttama jJAnIonI hoya che. temanuM AtmAkAra thayeluM mana bAhya viSayanA AkAra vaDe vyavahAramAM pariNAma pAmatuM jovAmAM Ave che chatAM temanI sthitimAM koI paNa jAtano virodha Avato nathI; tethI teo bahumAna kavAya che. temanuM prArabdha temanI manobhUmi upara jevuM aMkarita thAya ke turatAturata tevuM ne tevuM ja te jJAnAgnidhI baLI bhasma thaI jAya che. punaH aMkura phUTe che eTale pharI baLI jAya che. prArabdhabIjano aMkura eTale sukhaduHkhanI prApti ane tene arthe vicAra cAlu thavA e tenuM phaLa che, paNa jo aMkura ja baLI jAya to pachI phaLa ja kayAMthI thavAnuM? tethI evA bahumAnasa jJAnIno je vyavahAra cAle che te to kevaLa dRDha paricita e pAchalA anusaMdhAna vaDe athavA saMskAra prAbalyathI ja. jevI rIte koI prauDha mANasa che.karAMnI sAthe ramata ramata jovAmAM Ave che tyAre te koI kaI vAra kSudra nimitta vaDe AnaMdita thato dekhAya che ane vaLI pAcho ekAda pUtaLI khavAI ja pAmato jaNAya che. tevI ja rIte A bahumAnasa jJAnI puruSo vyavahAramAM vata tI vakhate AnaMda ane kheda pAmatA hoya ema jaNAya che. bIjA koInuM kArya karatI vakhate temAM thatI lAbhahAnithI UpajatA harSa ane kheda jevI rIte ApaNane bAhoddabhUta upalaka ja lAge che, paraMtu aMtaHkaraNapUrvaka thatAM nathI, tevI ja jAtano bahamAnasa jJAnIono vyavahAra hovAthI temanA hRdayamAM haMmezane mATe pUrNa zAMti hoya che. A na ja DAMgara khADayA bAda temAMthI nIkaLanI bArIka kusakI ke jemAM atyaMta jhI zuM kazuMkI " kaNe rahI javA pAmelA hoya che, tevI pharakIne phasaLa [saMskRtamAM kasUlI kahe che.
Page #492
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ]. AnA jevo bIjo koI vara jANato huM te te, athavA- [ 363 buddhimAna jJAnI puruSoe vAsanAne nAza karavAne mATe te viruddha bhAvanAone abhyAsa athavA te manane nirodha ItyAdi koIpaNa vizeSa kareluM hotuM nathI; tethI karIne te vAsanAo jJAnattara (jJAna pachI ) paNa jevI ne tevI ja prakaTa thAya che; tethI ja kaI karma mAM nimagna, kaI kAmI, te kaI kodhI ema uttama jJAnIo aneka jAtanAM AcaraNa kare che, evuM teonA vyavahAra uparathI joI zakAya che. tava jANyA pahelAM ane pachI vyavahAra upara je samanaka karIne maMdajJAnI kahevAmAM AvyA temane paNa akhila dazya jAta asatya che e nizcaya to thayela hoya che. samAdhimAM athavA svarUpAnusaMdhAnamAM jo ke temane bIjuM kAMI paNa bhAsamAna thatuM nathI, chatAM samAdhimAMthI utthAna thayA bAda temanuM e anusaMdhAna bhaMga pAme che. kharI rIte to svarUpanuM akhaMDa anusaMdhAna rahe, eTale ke te game teTalA vyavahAra vaDe paNa khaMDita na thAya, ene ja kharI (sahaja) samAdhi kahe che; kAraNa ke mULa je anirvacanIya evuM nirvikalpa svarUpa che, te ja A tamAmano AdhAra che ane te ja sarvamAM niraMtara rakure che, tenA sivAya juduM evuM kAMI ja nathI. pahelAM kahelI vyavahAramAMnI keTalIka avasthAmAM paNa tene ja nirvikalpatAthI anubhava thAya che (pAna 93-94 juo), eTaluM nahi paraMtu jIvone dareka vyavahAramAM nityaprati tene anubhava ajJAta rIte thato hoya che. chatAM paNa darekane thanArI e nirvikalpa samAdhio mokSadAyaka thatI nathI. paraMtu jemane jJAnayukta svarUpanuM anusaMdhAna akhaMDa siddha heya che, temanI ja samAdhi kharI kahevAya che. vyavahArakAryamAM paNa e zuddha cipa vedya padArthothI vivarjita che, tene potAne saheje paNa sparza nathI evo ja anubhava uttama jJAnIone niraMtara thAya che. AkAzane nIlavarNa e vastutaH temAM nathI, evuM jJAna thayA pachI paNa AMkho vaDe te te jene tevo ja dekhAya che. paraMtu eka vakhate tenuM asatyapaNuM jANyA pachI hRdayamAM anubhavamAtra badalAya che, tevI ja rIte tatva oLakhyA pahelAM thatA bhAsa ane oLakhyA pachI thanAre bhAsa emAM mAtra aMtaraMga vinA bIje koI A rIte tamAma vedha jAta asatya che, ema aparokSAnubhavathA nakkI thayA pachI teno saMvita eTalo zuddha cipa sAthe saMbaMdha kayAMthI thAya ? tethI uttama jJAnI puruSanI saMvata arthAta citkalA vyavahAra vakhate paNa haMmezA vedyanA saMbaMdha vinAnI hoya che. upara je naImAnasa kahevAmAM AvyA teo paNa hamezAM unmanI avasthAmAM ja rahe che. mananuM niHsaMka955NuM hovuM enuM nAma ja umanI avasthA. vedya padArthonuM satya svarUpe praNa karavuM e ja mananuM calana athavA saMkalpapaNuM kahevAya. uttama jJAnIne A baMne avasthAo ekI vakhate ja heya che, eTale teo bahArathI to samAdhimAM na hoya te ja vyavahAra kare che, paNa aMtaramAM to sadAya samAdhimAM ja magna rahe che; tethI karIne temanI e saMvita te haMmezane mATe taddana asaMga ja hoya che (datta parazurAma, prakaraNa 19 juo). pratyAhAra uparanA vivecana uparathI jANI zakAze ke, eka vakhate nirvikalpa samAdhi prApta thaI eTale te jJAnI samanaska thayo ema kahevAya. temAMthI jAgrata thayA pachI te sthitimAM sthira karavAne mATe tene cittane haTha vaDe pitAnA vimAMthI kheMcIne pratyAhAra karavo paDe che; kema ke pUrvane saMskArane sadaMtara vilaya thayelo nahi hovAthI pharIpharIthI tenuM maraNa thaI Ave che; eTalA mATe A svarU :vasthAmAM kevaLa ane svAbhAvika rIte sthira thavA mATe eka vakhate nirvikala5tAno anubhava laI temAMthI jyAre punaH utthAna thAya che tyAre tene sAmAnya caitanyanI sAthe ta6pa thavAne mATe eTale sahajasamAdhimAM sthiti thavAne sAru thoDA pratyAhAranI jarUra hoya che. pratyAhAramAM pratiAhAra eTale UlaTo AhAra, evI zabdaracanA che. dAbhyAsane lIdhe ikiyAne niya1i ba hya viSayone ja AhAra maLele huM ya che, tethI te karatAM UlaTo AhAra Apavo te * * pratyAhAranI vyAkhyA mATe ni pUsa. 126 tathA AgaLa pAna 274-25 IcchAnI utpatti thavA pAme tene upAya' e zIrSaka tema ja pRSTha 256 jue.
Page #493
--------------------------------------------------------------------------
________________ 364]. vRnISa vitta niveda jA [ siddhAntADa bha0 gIra a0 6/14 pratyAhAra. A UlaTo AhAra kayo? te iti ane tenA tamAma viyenuM utthAna thatAM ja te AtmasvarUpa che, evA prakAre sarva iMdriyone pota potAnA viSayomAMthI niruddha karavo ane aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjA koI paNa prakAranuM utthAna ja thavA naDi pAme evI dakSA rAkhavI tenuM nAma ja pratyAhAra Ama tamAma iMdriyo sahita pote paNa sAkSIbhAva cheDI daI ravAbhAvika rIte AtmasvarUpamAM sthita thavuM tenuM nAma ja indriyanuM adhInapaNuM samajavuM ane A sthitinI prApti thavI te ja kaivalyAvasthA, kevalyapada, hasamadhi, sattA sAmAnya viA sAmAnya caitanya sAthe tadrupatA thaI ema samajo. upara kahyuM che ke, eka vakhate nikipa samAdhi prApta thaI eTale te kRtakRtya thAya che e kharuM, paraMtu temAMthI utthAna thayA pachI sahajasamAdhimAM thira thavAne mATe pharIthI "tuM te che' evA abhyAsathI UlaTo eTale " te tuM che " evA abhyAsa to tene jarUra hoya che arthAta atyArasudhI "huM brahma chuM " evo abhyAsa hato tene badale navarane prApta thaze pachI have "brahma e ja tuM chuM' evo prati AhAra karavo paDe che. A mujabanA pratyAhArI tamAma I ka ghaNI ja sArI rIte adhIna thAya eTale te sajAvasthAnI prApti karI zake che. Ama karavAmAM thoDI haThanI jarUra hovAthI tenA samAveza paNa haThayogamAM thAya che; ema atre kahevAmAM AveluM che. dhAraNuM eka ja dezamAM eTale kevaLa eka AmasvarUpamAM ja cittane baddha karIne rAkhavuM tene zAstrakAro dhAraNA - kahe che. pratyAhAranI paripakala AsthA te ja dhAra 7. pratyAhAramAM cittane IdriyonA viSayomAMthI parAtta , karavAno abhyAsa karavo paDe che. jyAre te abhyAsanI pUrNatA thaI citta AtmavarUpamAMthI kiMcitmAtra paNa DolAyamAna thatuM nathI tyAre te sthitinuM nAma ja dhAraNA samaje. AmAM hajI draSTAbhAvanuM bIja sUkSama rIte rahevA pAmela hoya che. dhyAna ane samAdhi citanI AtmAmAM tanmayatA thI ane sAkSI kiMvA draSTAbhAvanuM bIja paNa zeSa na rahe tevI rIte naphana tadAkAra thaI javuM te dhyAna tathA dhyAnanI A mujabanI paripakavatA eTale dhyAnanI AtmAmAM hajabhAve ekAkAra sthiti thavI te ja samAvi che arthAta jyAre dhyAna kevaLa artha (ya) 21 banI zanya evA eka sattA sAmAnyapa thaI jAya che, eTale prayatna vagara ja sAmAnya caitanya sAthe ekarUpa banI jAya che tyAre tene ja samAdhi kahe che. sahajasamAdhi te A ja. A rIte sahajasamAdhinI prApti karanAro yogI bahumAna kahevAya che. samAdhi kone kahevI, te saMbaMdhe zAstramAM A mujabanuM spaSTIkaraNa cheH " draSTAdazya gera sarva cidra che, e jJAnane lIdhe akhaMDa anubhavI rahyA kare ene ja samAdhi zabda vaDe kahevAmAM Ave che, kema ke te vaDe citalikSiNa na raDatAM sa zAMta ja rahe che. draSTadA vagere sa eka ja che ane cipa che, evo jyAre apakSa anubhava thAya che tyAre te potAnI meLe ja eka akhaMDa samAdhinI aMdara rahe che" ( ni0 u0 0 45, 0 37) sahajasamAdhi dhAraNA, dhyAna ane samAdhi e kamekame eka karatAM eka evI paripakava dazAo ja kahevAya che. jevI rIte dUdhane cUlA upara rAkhIne ukALavAmAM Ave te Ate aMte te ghaTTa banatuM jAya che tathA Akhare teno mAvo banI jAya tema A traNe tame kame cittanI paripakava dazAo ja che. bhinabhAva choDIne A traNane ekatra thaI javuM te ja saMyama. A rIte AtmAnAtma bhAva tathA tene sAkSI e sarva bhedanuM nirasana thaIvabhAvasiha ekarUpatA thavI te ja sahajasamAdhi kahevAya. zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe che: he pArtha! meM tane prANa pAsatA paikI egamArganAM AThe aMganuM rahasya saMkSepamAM kahI saMbhaLAvyuM. te uparathI tuM jANuM zakIza ke, ATaluM badhuM
Page #494
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] dIrdhakALa pahecanAra upajIvikAnA sAdhanarUpa dhana mAga. [ 35 karIne paNa aMte aMtaHkaraNa jayAM sudhI AtmAkAravRttirUpa banatuM nathI tyAMsudhIne mATe te te sarva nirarthaka ja che; mATe prANa pAsanA, mane pAsanA athavA bIjA game te raste cittane AtmasvarUpamAM ja thita karavuM joIe. e ja eka sarva zAstranuM aMtima dhyeya che, ema tuM nizcayAtmaka samaja. koI paNa prakAranI upAsanAnuM aMtima dhyeya to A ja eka che, e vastusthiti sArI rIte jANavAmAM AvyA bAda huM tane je saraLa mArga batAvI rahyo chuM, tenuM zraddhA vaDe avalaMbana kara ke jethI te vadhu kaMI paNa khaTapaTomAM nahi UtaratAM saheje dhyeya prApta karI zakIza. atyArasudhI haThayoga dRSTinI prANapAsanA tane kahI have sAbhAvika prANe pAsanA kevI rIte karavI tene vidhi saMkSepamAM kahuM chuM. te pUrve A svAbhAvika prANa pAsanAnAM baLa vaDe jeNe mRtyune paNa vaza kareluM (jIteluM) che evA eka kAkabhuzuM na daSTAMtano saMkSepamAM prathama vicAra karIzuM ke jethI A prANa pAmanA tathA manapAsanA baMne bhinna bhinna phaLa ApanArI athavA nAnI moTI haze ityAdi prakAranI lokomAM rUDha thayelI gerasamaja dUra thavAmAM te madarUpa nIvaDaze; tema ja sarvasAmAnya loko je hagathI kare che temane paNa A prANopAsanAnI svAbhAvika tathA sulabha rItInuM jJAna thaze. paraMtu prathama ciraMjIvI kAkabhuzuMDanA paricaya saMbaMdhe saMkSepamAM vicAra karavAnI AvazyaktA UbhI thAya che. ciraMjIvIonI jarUra zA mATe che? zAstramAM sRSTipralanAM moTAM moTAM varNana Ave che, te vAMcI ajJAnI lo evI zaMkA kare che ke, Avo pralaya thAya che te joyuM ke moTA moTA vidvAna ane paMDita pazu A zaMkAmAM gothAM khAya che, te te saMbaMdhe ApaNe have saMkSepamAM vicAra karIzuM. A mithyA jagatamAM jyAM sudhI AmAnuM pratyakSa eTale aparokSa jJAna nahi thAya tyAMsudhIne mATe temAM je satyatA jovAmAM Ave che. temAM cokkasa niyamo hovAnuM mAlama paDe che; kemake sUrya, caMdra, vAyu, atuo vagere pota potAnuM kAma taddana niyamita rIte karatA hovAnuM darekanA anubhavamAM che, te badhAMne calAvanAra Idhara (vakSAMka 2) DeI te Izvara pote potA nI niyati, mAyA athavA prakRtizakti (vRkSAMka 3)no Azraya laI te dvArA potAnI IkSaNarUpa sattA vaDe ja A badhuM taMtra niyamita rIte calAvI rahela che. teNe A taMtranA saMcAlananane mATe je niyamo niyata karelA che, te niyatitaMtra kahevAya che. A niyatinA niyamo choDIne brahmAdi deva thakA paNa kiMcit AmathI tema thaI zakAtuM thI. te niyata thayelA niyamomAM prathama batAvelA nitya, naimittikAdi cAra prakAranA prala jenArAo paNa nizcita karelA che. purANomAM AvatAM varNane sAcAM che ke khoTAM? evI zaMkA thavAno saMbhava hoya che; kema ke mUDha loke bhUtakALanI vAtano vicAra prastuta samayanI sarakhAmaNI sAthe karavA mathe che. teone kalpanA nathI hatI ke A jagata to haMmeza parivartanazIla che. gaI kAlano divasa pharIthI Aje nathI Avato. vAstavamAM ajJAnI para tu manamAM potAne moTA jJAnI samawnAra mUDha ke je vyavahAramAM potAne meTA saMzodhaka gaNAve che. temanA mAnavIya svabhAvanI saMkucita dRSTine vicAra karIne vidhAtAe tevAonI khAtarI mATe dareka yugamAM azvatthAmA, bali, vyAsa, hanumAna, vibhISaNa, kRpAcArya ane parazurAma e sAta ciraMjIvIone rAkhelA che. teo yuga pUrNa thatAM sudhI svazarIre vata hoya che. purANAdimAM AvatAM varNananI khAtarI temane maLIne agara pUchIne karI zakAya che, paraMtu jema koI sAhebane maLavuM hoya to te che maLavAnA karelA niyamAnasa 2 ja ApaNe vartavuM paDe che, tema A ciraMjIvIone maLavAne mATe paNa zAstromAM batAvelA ja5 tapAdi tathA dhAraNAbhyAsanA mArge ja temanI sAthe ekatA karavI paDe che, te ja temane bheTo thaI zake che. azvatthAmA, vyAsa ane hanumAnajI to ghaNAne maLyAMnA udAharaNe Aje paNa mejUda che. uderA e ke, A sAta ciraMjIvIoe dareka yugamAM je je vAta banI te pratyakSa najare joyelI hovAthI kAIne saMzaya hoya te temane pUchavAthI tenuM nivAraNa thaI zake che. mArkaMDeya eka kapa sudhI ciraMjIvI hoya che. kalpamAM eka hajAra vakhata prazno pralaya thAya che, te sarva tenA jevAmAM Ave che; temaja kAkabhuzaMDa te dareka kalpane pralaya joI zake che. te mahAka5 paryata 'ciraMjIvI' hoya che; vaLI AvAM dhaNuM brahmAMDAnA prayo paNa tenA jovAmAM
Page #495
--------------------------------------------------------------------------
________________ 366 ] mAsUmau tAjetarapi- [ siddhAntakASTha bha0 gIta aha 6/14 AvelA hoya che. tevA ciraMjIvI kAkabhuzaMDa ane maharSi vasiddha thayela saMvAda saMkSepamAM A pramANe che, te tuM lakSyapUrvaka sAMbhaLe prANApAna vAyunI gati vasiijI pUche cheH prANavAyunI gati kevI hoya che? tenA uttaramAM kAkabhuzuM kahe che; he vasiSTha muni! tame jANe che chatAM mane lIlAthI pUchI rahyA cho, te huM tene uttara ApuM chuM; prANunI gatinA saMbaMdhamAM mAruM vacana sAMbhaLe. prANavAyu sarvadA calanazaktivALo ane haMmeza gati karanAra che. vyApAramAM A bahAra che tathA aMdara che. evA prakAranA vibhAge je vaDe thaI zake che te to phakta A eka deha che. dehane AdhAre ja A aMdara che ane A bahAra che evA bhedo paDI zake che. bahAra baMdaranA vibhAga pADanAra A dehamAMthI upara gati karanAra je u sa vAyu te prANa kahevAya ane bahArathI pAcho aMdara gati karanAro je niHzvAsa te apAna kahevAya che. A apAna vAyu paNa haMmeza calanazaktivALe ane sarvada gativALo che. jamata, svama ane suSuptimAM paNa A usa ane niHzvAsarUpI gatithI prANImAtranA svabhAve karIne harahaMmeza je uttama prANAyAma thatA rahe che, temAM je daza bhedo che te huM lekenA kalyANane mATe jaNAvuM chuM svAbhAvika rIte thatA prANAyAmanA daza prakAre (1) lema AMtara recaka kaI paNa prakArano yatna karyA vagara svAbhAvika rIte (pitAnI meLe)ja hadayakamaLAnI guhAone vAyu usarUpe aMdarathI bahAra nIkaLavA taiyAra thAya che ane tethI hadayanI aMdaranuM AkAza taddana khAlI thAya che, tene puruSa lema AMtara recaka prANAyAma kahe che eTale niHzvAsane sahAkuMbhakamAM vilaya thavo te ja AMtara recaka samaja. Ane sahajarecaka paNa kahe che. (2) lema bAhya pUraka: nAsikA tathA mukhAdi mArgathI usa bahAra nIkaLI nIcenA bAra AgaLanA pradezamAM eTale mukha athavA nAkanA amathI bAra AMgaLanA gelakamAM prathama jaI te pradezane saMkecI dabAvI nAkhe che ane AthI A bahAranA AkAzane sarva pradeza purAI jAya che, tethI tene dhIra puruSo lema bAhya pUraka prANAyAma kahe che. pUraka eTale pUrI karI bharI nAkhavuM tathA recaka eTale khAlI karI nAkhavuM, eve sAmAnya artha che. (3) bAha pUrakaH upara je bAra AgaLa pradezano prANAyAma kahyo te bAra AgaLano pradeza khAlI hoya che tyAre e kakSAnI bahAra je (bhUta) AkAza hoya che tenA vAyu vaDe te pradeza jyAre pharIthI pUrAI jAya che tyAre dhIra puruSo tene vilema bAhya pUraka prANAyAma kahe che. eTale bAhya pUrakanI sahajakuMbhamAM sthiratA thayA bAda te bhAga khAlI thaI jAya che ane niHzvAsarUpe udaya thanAra vAyuthI jyAre e bAra AMgaLane pradeza niHzvAsathI pUrAI jAya che te bAhya pUraka che, ema samaje. sahaja pUraka paNa AnuM ja nAma che. (4) sahajakuMbhaka: bahArathI aMdara Avelo niHzvAsa pUro thayA pachI ane hRdayamAM urasane udaya thavA pAmela na hoya tyAMsudhI eTale e be kriyAnI vaccenI saMdhinI avasthA te (vilama) sahajakuMbhaka kahevAya; je kevaLa yogIonA ja anubhavamAM Ave che. nAkanA agrathI bahAra bAra AMgaLanA pradezamAM paNa recaka, kuMbhaka tathA pUraka e rIte prANAyAmanA traNa avarathAo prayatna vinA ja thatI rahe che. nAkanI ToyathI bahAranI bAra AMgaLa sudhI nIceno pradeza ke je niHzvAsane AvavAnuM sthAna che, temAM paNa sarvadA yatna vagara ja pUraka, kuMbhaka tathA recaka nAmanA traNa prakAro svAbhAvika rIte thatA hovAnuM vidhAnae kahela che. te jaNAvuM chuM. te sAMbhaLo nAsikAnA agranI bahAra bAra AgaLanA pradezanA cheDAmAMthI je niHzvAsa nAmano vAyu udaya pAme che, te vAyunI A bahAranA pradezamAM thatI pUrA Adi avasthAone nIce pramANe ciMtana karavuM ? ( 5 ) bAhya kuMbhaka: nAsikanA agrathI bahAra bAra AgaLanA nIcenA khAlI AkAzanA bhAgamAM je bAramA AMgaLane che ke je nAsikAnI barAbara TocanI sAme hoya che, temAM mATInI aMdara rahelA paraMtu nahi utpanna thayelA ghaDAnI peThe niHzvAsane udaya thavA pUrvanI je rithati heya che, tene vidvAne sthira, bAtha athavA kevaLakuMbhaka kahe che. (6) pahele bAha pUrA hadayamAMthI
Page #496
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana] he naciketA! sAmrAjyamAM vRddhi pAmanAra (cakravartI) thA [367 bahAra nIkaLatA usanI hadayathI mAMDIne nAsikAnI Toca sudhInI je gati thAya che, tene megI loke pahele bAhya lema) pUraka kahe che. (7) bIje bAhya pUraka: nAsikAnI TocamAMthI nIkaLelA usanI nAkanA agrathI bahAranA bAra AMgaLa sudhInA pradezamAM je gati thAya che, tene yogI lake bIje bAhya pUraka kahe che. (8) pUrNa kuMbhaka: nAsikAnI TocamAMthI usa bahAra nIkaLIne nAsAgrathI bahAranA bAra AgaLanA pradezane che? arata pAmyA pachI jyAM sudhImAM niHzvAsa udaya pAmyo nahi hoya tyAM sudhImAM pUrNa sthitivALA (loma) kuMbhaka thAya che, ema yogI loka kahe che. (9) bAhya recaka : nAkanA agrathI te bAra AgaLanA cheDA sudhImAM nIcenA pradezamAM pahelI kSaNamAM jANI zakAya evI gatine mATe niHzvAsanI taiyArI thavI tene gI loke bAhya recaka kahe che. (10) bIje pUraka : niHzvAsanuM bAramA AgaLanA cheDAmAMthI UThIne nAsikAnA agra sudhInuM je puSTarU55NuM thAya che, tene yogI loka apa ne bIjA prakArano preraka kahe che. A uphAsa ane niHzvAsanA bahAra tathA aMdara je niraMtara kuMbhaka di bhAvo thayA kare che, teonI haMmezAM upAsanA karavAmAM Ave to paNa pharIvAra janma thato nathI. he moTI buddhivALA muni ! meM prANApAnanA je A daza svabhAva kahyA, teeAnuM rAtri divasa anusaMdhAna karavAthI mukti prApta thAya che (ya... ni. pU0 0 25). A svAbhAvika thatAdaza prANAyAmo sArI rIte samajavAmAM Ave eTalA mATe tenuM saMkSepamAM vivecana karavuM jarUrI che. prANAyAmamAM daza bhedo paDavAnuM kAraNa A daza prANAyAmanI svAbhAvika rIte thanArI kriyA prakriyA spaSTa rIte samajavAmAM Ave te rIte kahuM chuM. A samajavAne mATe prathama te nIcenA traNa vibhAgane barAbara lakSyamAM rAkhavAnI jarUra cheH (5) hadayathI nAkanA uparanA Toca eTale kuTinA bhAga sudhIno pradeza (mA) nAkanA uparanA Toca eTale bhrakuTinA bhAgathI te nAkanA agra sudhIno pradeza ane (6) nAkanA agrathI bahAranI nIceno bAra AMgaLano pradeza ane tyArapachI bahAranA mahAkAzano pradeza Ave che. A rIte mukhya traNa pradezomAM thatA pUraka tathA recaka maLI cha prakAro tathA cAra saMdhi vA kuMbhake e maLI kula daza prakAre che. eTale (1) hRdaya ane temAMthI sauthI prathama uchAsa dvArA dareka naLImAM vAyuno pracAra thAya te benI vacala sAMdhe kiMvA sthira kuMbhaka, arthAta u@Asa thavA pUrvanI sthiti. (2) hadayamAMthI urasa nIkaLIne nAkanA agra eTale bhrakuTi (kapALa) sudhInA bhAgamAM thanArI prANavAyunI je gati te recaka, (3) bhUkuTithI te hadaya sudhI thanArI prANavAyunI niHzvAsarUpa gati te apAna kiMvA pUraka, (4) nAkanI Toca bhrakuTithI te nAkanA agra sudhone pradeza A benI vacce kuMbhaka, (5) nAkanA uparanA bhAgathI nIcenA bhAga sudhImAM thanArI usarUpI prANanI gati eTale recaka tathA ) niHzvAsarUpa apAnanI gati eTale pUraka, (7) nAkanI ajhano bahAra bAra AMgaLa sudhIne pradeza ane nAkanI Toca e be vacceno sAMdho kiMvA bAhya kuMbhaka, (8) A nAkanI bahAranA bAra AgaLanA pradezamAMthI zvAsa upara kheMcavAmAM Ave te pUraka ane (9) nIce choDavAmAM Ave te recaka maLI kula nava prakAro thayA, temaja (10) A nAkanI bahAra bAra AMgaLane praderA ane tenI pachIno pradeza e ene joDanAro je saMdhine pradeza te paNa sthira vA sahajakuMbhaka kahevAya. A pramANe svAbhAvika rIte dareka manuSyonA zvAsanI daza prakAranI kriyA prakriyA nityaprati cAlu ja rahe che. zvAsosanA ravAbhAvika rIte thatA A daza svabhAva kiMvA bhedo che. tene hAlatAM, cAlatAM. UThatAM besatAM abhyAsa thAya to manuSyane haThAga vaDe je je prApta thAya che, te sarvanI prApti thaI aMte mekSarUpa puruSArthanI siddhi thAya che. prANaciMtanane abhyAsa karavAthI thatuM phaLa have kAkabhuzuMDanuM AgaLanuM kathana zuM che, te vicArIzuM. ravAbhAvika rIte atyaMta caMcaLatAvALA A daza svabhAvavALA vAyunA smaraNuno cAlatAM, besatAM, jAgatAM ane sUtAM paNa je abhyAsa karavAmAM Ave to abhyAsanI paripakavatA thatAM yathAsamaye vAyunI gati baMdha paNa karI zakAya che tathA A kuMbhanuM je sArI rIte satata smaraNa rAkhavAmAM Ave te je kAMI karavAmAM Ave kiMvA bhogavavAmAM Ave, temAM pitAne kazuM
Page #497
--------------------------------------------------------------------------
________________ 368] sAmAnat 1 rAmAnaM vana | jaTha. [ siddhAntakASTha bha0 gIe a0 6/14 kartA ke bhoktApaNuM prApta thatuM nathI. A prANaciMtananA kAmamAM vaLagI rahenAruM mana bahAranA viSayane potAnI meLe ja choDatuM jAya che, tethI keTaleka divase potAnI meLe ja kaivalyapadanI prApti thAya che. A prANaciMtanano abhyAsa karanArA puruSanuM mana bahAranA viSayamAM ruci karatuM nathI. je vidvAne A prA' abhyAsa rAkhIne rahe che teo zokathI rahita thaI cUkyA che ane teo je kAMI pAmavAnuM che tene saMpUrNa rIte 5 mI cukyA che, ema samajavuM. belatAM, cAlatAM, UDatAM, sUtAM ne jAgatAM A prAciMtanane je abhyAsa rAkhavAmAM Ave to baMdhana prApta thatuM nathI. Ama prANaciMtananA abhyAsa vaDe jeone bodha prApta thayo hoya tevA puruSanuM citta moha ane melathI rahita tathA svaccha thaIne nitya AtmAmAM ja rahe che tathA te yogI prANaciMtana karavAnA prabhAvathI sArI rIte svastha thaIne sukhI ane zAMta rahe che, prANu apAna eka ja vAyunA dharmo che. che vasiSTha mani! hadayamAM rahelA kamaLapatramAMthI prANanA usane udaya thAya che ane te prANa nAkanI bahAra na kaLIne bAra AMgaLInA pradezanA cheDAmAM astane pAme che. niHzvAsa kiMvA apAnano udaya nAkanI bahAranA bAramA AgaLanA cheDAmAMthI ja zarU thaI tene hadayamAM rahelA kamaLamAM asta thAya che. nAnI bahAra bAramA AgaLanA cheDA sudhInA AkAzamAM jyAM prANunA asta thAya che tyAMthI tarata ja apAna udaya pAme che. prANanI A gati agninI zikhAnI jema bahAranA AkAza tarapha ca lyA kare che ane pANI jema hameza nIcANavALA bhAga tarapha ja jAya che, tema apAnanI gati hRdayanA nIcANavALA AkAza tarapha ja jAya che. apAna caMdra peThe zIta hevAthI bahArathI aMdara AvIne zarIrane saMtoSa ane zAMti Ape che " ane prANa saryanI peThe uSNa heI prathama zarIranA aMdaranA bhAgane tapAve che tathA moDhA AgaLanA AkAzane tapAve che. apAnarUpa caMdranA chellA bhAgane pra gurUpI sUrya je hadayabrahmamAM eTale kevaLakuMbhaka prakAra 10 juo)mAM je raLe gaLI jAya che, te 5 nI prApti thavAthI manuSya janmamaraNamAMthI chUTI jAya che. varaMtunaH to prANa ja aMdara tathA bahAranA AkAzamAM sUrya paNAne pAmIne pAchA pote ja AnaMda AkhArA cakAne prApta thAya che ane e prANa ja zarIrane utsAha ApanAre caMdrapAne tyajI daI kSaNamAtramAM paNa karanArA sUrya paNAne prApta thAya che arthAta praNapaNuM athavA ApanaNuM e eka ja vAyunA be dhame prANu apAnanA adhiSThAnabhUta AtmAne ja jANu joIe prANa uSNupaNAne tyajIne jyAM sudhI zItalapaNAne pAmyo na hoya tyAM sudhI vacalI asthAmAM dehathI bahAra prANuno laya thato hovAne lIdhe AtmAne nirdehapaNuM, niSkriyapaNuM ane manarahitapaNuM ityAdi vAratavika vicArI zakAya che ane e vicArane lIdhe dezakALanI maryAdAthI rahita e ja AtmAmAM pratikA pAmelA eTale rathara thayelA gAne zeka karavo paDato nathI. hRdayanI aMdara sa dha kiMvA sahaja kuMbhakanA bhAgamAM prANu tathA apAnanA nitya udaya asta thayA kare che evuM je mananuM adhikAna AmA kiMvA brahma che. tene je jANamAM Ave to manano sadaMtara vilaya thaI jAya che. te pharI vAra kadI paNa utapanna thatuM nathI. hadayamAM prANanA, apAnanA, temaja udaya tathA aratonA ane temanA javA AvavAnA adhikAnabhAM je. svayaMprakAza AtmA che, tene tenArA puru ne ja kharo dekhate samajavo; bIjA puruSa te AMdhaLA ja che. ema jANavuM. bahArane aMdhakAra ochA thAya kiMvA nahi thAya te paNa tenuM kazuM prayojana nathI, mATe tene choDI I hAthanA aMdhArano ja nAza karavo joIeke je vaDe mukti prApta thAya che. vaLI bahArano adhakAra ocho thAya to te thakI kevaLa jagatane ja prakAza thAya che, paNa je hadayano adhikAra nAza pAme to AtmasvarUpano prakAza thAya che, mATe je vaDe hRdayanA aMdhakArane nAza thAya tevI vastune jANavAthI ja makti maLe che ane te vaDe ja kAyamI sukha ane zAMti prApta karI zakAya che.
Page #498
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] huM tane iSTa kAmanAothI icchita bhege bhogavanAre ka. sUrya tathA caMdranA udayAstanuM avalokana karavuM joIe prathama te yatnapUrvaka prANarUpI sUryanA udaya ane astanuM avalokana karavuM joIe. hadayakamaLanI phAmAM jyAM apAnarUpI caMdra astane pAme che, te ja sthAnamAMthI bahAra AvatA prANurUpa sUrya udaya pAme che. jema chAyA asta pAmatAM te ja sthaLamAM tarata taDake udaya pAme che, tema apAnane hRdayamAM je sthaLe asta thAya te ja sthaLamAMthI prANu udaya pAme che. jema cAre bAjuno taDake nAza pAmatAM chAyA udayane pAme che, tema prANu nAkanI bahAra bAra AgaLanA saMpUrNa thatA je pradezamAM asta pAme che te pradezamAMthI ja kSaNamAtramAM apAnano udaya thAya che. A benI vacce je sthiti te ja sthira, kevaLa yA sahajabhaka kahevAya che. he mahAmuni ! prANunI janmabhUmimAM apAna nAza pAme che tathA apAnanI janmabhUmimAM prANa nAza pAme che, ema samajavuM. sahaja kuMbhaka e ja brahma prANa asta pAmatAM ane apAnano udaya thatAM nAkanI bahAra bAra AMgaLanI maryAdA choDyA pachI je. kevaLakuMbhaka thAya che, tenuM je lAMbA kALa parvata avalaMbana karavAmAM Ave eTale A kuMbhakamAM je lAMbA kALa sudhI sthiratA thAya te tamAma duHkhanI nivRtti ApoApa ja thaI jAya che, tema ja hRdayamAM apAnane vilaya thavo ane prANanuM utthAna thavu e be vaccenI saMdhinuM je sthAna che, tene paNa kevaLa kiMvA sahajakuMbhaka kahe che. temAM je lAMbA kALa paryata sthiti thAya te paNa sarva duHkhonI nivRti anAyAse ja thaI jAya che. apAnanA udayasthAnathI eTale nAsAgraMthI bahAra bAra AMgaLa jeTalA dUranA bhAgamAM prANane je recaka thAya che, te sthAnane arthAta bANa ane apAnanI madha saMdhino AdhAra laI tyAM prANune saMpUrNa khAlI karI nAkhI zeSa rahenArA cha kiMvA sahakuMbhakano je abhyAsa karavAmAM Ave te paNa pharIvAra paritApa prApta thato nathI; tema ja bahAranA pradezane nidhAsa vaDe aMdara kheMcI laI te taddana khAlI thayA pachI ane prANanI gati ula utpatti pahelAM dehanI aMdara je pUraka thAya che, tenI upAsanA karavAthI paNa duHkhanivRtti sahaja thAya che. prANu ane apAna e baMne jenI aMdara laya pAme che, te zAMta AtmapadanuM avalaMbana karavAmAM Ave te pharIvAra paritApa thato nathI. prANano asta thayA pachI ane apAnanA udaya vagaranI je kSaNa rahe che te prayatna vinA ja maLe che te bahArane kevaLa kiMvA uttama kuMbhaka che tathA apAnane asta thayA pachI ane prANano udaya thatAM pUrve je kSaNa rahe che, te prayatna vinA ja maLe to te paNa aMdarano uttama (kevaLa)kabhaka che, ema bhegIoe nizcaya kare che. e kuMbhaka ja AtmAnuM rUpa che. e ja parama zaddha cAnya che. e ja sarvanA adhiSThAnarU5 che. ene pAmIne pharI vAra kadI paNa zoka karavo paDato nathI. mArI upAsanA kAkabhuzaMDI AgaLa kahe che: prANa apAnathI rahita cita ravarUpa evA A AtmAnI ja huM satata upAsanA karuM chuM. A cidAtmA prANanA ane apAnanA nAza pachI paNa rahe che tathA e benI sadhinA madhyamAM prANu apAnarUpe paNa te ja che. tenI upAsanA huM satata karuM chuM. A cidAtmA prANanA paNa prANarUpa, jIvananA paNuM jIvanarUpa ane dehAdikane potAnAmAM ja abhinna rIte rAkhanAro che, tenuM huM haMmezAM anusaMdhAna karuM chuM. A cidAtmA ja satya che. mananA paNa manarU5, buddhinI paNa buddhirUpa ane ahaMkAranA paNa ahaMkArarUpa che. jemAM saghaLuM rahyuM che, jethI saghaLuM thayuM che, je saghaLArUpa che, je sarva thaLamAM rahe che ane je sarvamaya tathA nitya che. te catanyatattvanuM ja huM nityaprati anasaMdhAna karuM chuM. je sarvottama pada saghaLI kalpanAo rUpI kalamathI tadana rahita che, AropanI daSTithI jotAM sarvadA sadhaLI kaDhanAothI vyApta che, yathArtho anubhava 25 tathA niratizaya aicaryavALuM che ane jene saghaLA devatAo paNa praNAma kare che, tenI he sarvadA upAsanA karuM chuM.
Page #499
--------------------------------------------------------------------------
________________ 370 ] che jAmA DumA mo- [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 615 mArI prANaciMtananI upAsanA karavAnI vidhi bhazaMDajI kahe che: he vasiSTha muni ! upara kahyuM te krame prANaciMtana karIne tenA prabhAvathI meM ApoApa nirmaLa AtmAmAM cittanI vizrAMti meLavI che. e vizrAMtine Azraya laIne huM rahyo chuM, tethI meru parvatanuM calana thAya te paNa "huM" kSaNa mAtra kadI calAyamAna thato nathI. jatAM, UThatAM, jAgatAM ane sUtAM paNa mArI A AtmAmAM cittanI vizrAMtirUpa samAdhi kadI paNa calita thatI nathI. caMcaLa ane ISTa aniSTarUpa jagatanI sthitio game tevI prApta thAya chatAM paNa huM vikSeparahita, aMtarmukha ane svataMtrapaNe pitAthI pitAmAM ja rahuM chuM. kaI kaI samaye jagatamAMnA tamAma vAyu rokAI jatA kivA gaMgA Adi mahAnadIonA pravAho aTakI jatAM, A mArI sahajasamAdhino bhaMga kadI thayo hoya tevuM mane smaraNa nathI. he mahAtapasvI! usa tathA ni:zvAsanI gatine anusaravAthI ane paramAtmAnA avalokanathI eTale A usa, niHzvAsa tathA te baMnenuM adhiSThAna kuMbhaka e sarva paramAtma svarUpa ja che, evA prakArano mAro svabhAvasiha, abhyAsa banI gayela hovAthI, huM zokathI rahita mavA Atmapadane pAmelo chuM. huM amara kevI rIte thaye? mahApralayathI mAMDIne prANIonI je je UthalapAthalo thayA ja kare che, tene dhIrajathI joyA karate huM Aja divasa sudhI jIvuM chuM. huM kadI bhUta bhaviSyanuM ciMtana karato nathI, ane vartamAnamAM sarvAne sAkSI hAI anirvacanIya evo AtmA chuM evuM aniza akhaMDa ciMtana karyA karuM chuM ane prasaMgavazAta AvI paDelAM kAryo koI paNa prakAranA phaLanI IcchA nahi rAkhatAM nirabhimAnapaNAne lIdhe kevaLa suSupta jevI buddhithI karuM chuM. udaya arothI bharelI tathA aneka kartavya ane akartAvyavALI A saMsAranI citAne tyAjya gaNIne ' huM nitya AtmAmAM ja tadAkAra rahuM chuM ane kaI paNa prakAranA vidhi vagara lAMbA kALa paryata jIvyA karuM chuM. " Aje mane A maLyuM ane have pachI huM amuka meLavIrA; A vastu utama che, A adhama che, evA prakAranI ciMtA mane kadI paNa thatI ja nathI. A pitAnuM che tathA A parAyuM che athavA A sAruM che kiMvA A naThAruM che evA prakAre koIne kadI huM vakhANatA paNa nathI ane niMdate paNa nathI; tethI huM amara thaye chuM. mAruM mana sarvadA samatAmAM ja rahenAruM he thI sukha prApta thavAthI kadI rAjI thatuM nathI ane duHkha prApta thavAthI kadI khedane paNa pAmatuM nathI; AthI huM lAMbA jIvanane pAmyo chu sarvadA saghaLI rIte parama tyAganuM avalaMbana karIne meM jIvananA Agraha vagerene paNa choDI dIdhela hovAthI huM ciraMjIvI thayo chuM. mAruM mana capaLatAthI rahita che, zeka vagaranuM raDe che, svastha che, samAdhivALuM ane zAMta che; tethI huM vinarahita thaIne javuM che. huM sarva sthaLamAM kASTane, strIne, parvatane, khaDane, amina, himana ane AkAzane brahmarU5 ja dekhuM chuM; tethI vinarahita thaIne jIvuM chu. Aja mane zuM maLyuM ane pAchuM kAle zuM maLaze evI rItane citArUpI javara mane bilakula nathI; tethI huM vitarahita thaIne jIvuM chuM he muni ! A baMdhu, A mitra, A zatra, A mAro che. A pArake che hatyadi kAI paNa huM jAte ja nathI; tema huM zarIra chuM evuM kadI svane paNa bhAna thatuM nahi he.vAthI mane regAdi jevuM kAMI che ja nahi. haMmezA AtmAnI daDha bhAvanA hevAthI ja huM lAMbo samaya thayo jIvuM chuM. huM vinarahita zI rIte jIvuM chuM? citanya ke je sarvarUpa che, sarva padArthonA adhiSThAna35 che, A atathI rahita che ane jemAM duHkhanuM nAma - nizAna paNa nathI, te huM chuM ema jANuM chuM; tethI huM nividane jIvuM chuM. huM ADAra ke vihAra karatAM, besavAM, UThatAM zvAsa letAM ke sUtA paNa bahu deha chuM' ema kadI jANa nathI; tevI ciraMjIvI chuM. aSAnI paThe rale huM A saMsAra saMbaMdhI tamAma kAryo jA ze hoya ja nahi! evuM jANuM chuM; tethI vikharahita thaIne rahuM chuM. pitapotAnA samaya pramANe prApta thayelA artha ane anarthone zarIramAM rahelA bane hAthanI jema samAna ja gaNuM chuM, eTale A DAbo hAtha gudAdvArAdi melane sApha kare che tathA jamaNe bhajananA
Page #500
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] mayaMkamAM je je viSaya durlabha che te- [ 371 ' kAmamAM Ave che, tethI eka tyAjaya che ane bIjo grAhya che ema gaNI tene kAMI leke kApI nAkhatA nathI, paraMtu samAna ja gaNe che; tema artha ane anartha baMne mArA hovAthI huM tene samAna ja gaNuM chuM; tethI nirvina jIvI rahyo chuM. kadI paNa calAyamAna thAya nahi evI mananI sthira zaktithI ane sarva prANIone pitA (AtmA) samAna jenArI evI sarvottama sanehadRSTithI sarva sthaLamAM samAna rIte ja joyA karuM chuM. mArAmAM ahaMkArarU5 kAdavanuM nAmanizAna paNa nathI, tema mane pagathI mAthA sudhI A dehamAM kicinmAtra paNa mamatA nathI; tethI lAMbo kALa thayAM huM AnaMdathI jIvuM chuM. jo ke zarIra vaDe huM amuka karuM chuM, amuka nathI karato, amuka bhogavuM chuM, amuka nathI bhogavato ityAdi lekadRSTie jovAmAM Ave che kharuM, paraMtu temAM mArI ahaMtA ane mamatA muddala nahi hovAne lIdhe mAruM mana akartA ane abhaktA che; tethI huM nizcitapaNe jIvuM chuM. he muni ! huM jyAre jyAre kAMI jANuM chuM, tyAre tyAre paNa nahi jANavA samAna ja rahuM chuM. huM uddhatapaNAne kadI prApta thatuM nathI. samartha hovA chatAM paNa kadI koIne dabAvato nathI. koI e paritApa karavA chatAM paNa huM sahanazIlatAne lIdhe zoka karato nathI ane daridvA chatAM paNa kazuM icchato nathI; tethI vinarAhata thaIne jIvuM chuM. A zarIra ke je cetana jevuM jaNAya che, temAM paNa che cidAtmadaSTi ja rAkhuM chuM. A cidAmAM sarva prANIomAM samAna hovAne lIdhe huM sarva prANIonA AtmarUpa thaIne sarva prANIone pitAnAM avayavo jevAM jouM chuM tethI vihnarahita thaIne jIvuM chuM. huM sahaja samAdhine laIne AzAo rUpI pAzAthI prerAyelI cittanI vRttine aMdara praveza ja thavA deto nathI; tethI nirvidane jIvuM chuM. huM bahAranA viSayomAM suSupta jevo rahIne, jagata te sAva mithyA che ema dhAryA karuM chuM. ane hadayamAM jAgrata rahIne AtmAnI sattAne hastAmalakanI peThe joyA karuM chuM. tethI ciraMjIva chuM. jINuM thayelA, taTelA, zithila, kSINa, kSobha pAmelA ane kSaya pAmelAne paNa huM nivikAra evA Atmatatva svarUpe ja dekhuM chuM; tethI vinarahita thaIne jIvuM chuM. lokone du:khI joI duHkhI tathA sukhI joIne sukhI thAuM chuM ane haMmezAM sarvanA priya mitra jevo thaIne rahuM chuM; tethI vinarahita thaIne jIvuM chuM. huM vipattine samaye acala dhairyavALo rahuM chuM, saMpattinA samayamAM saghaLAM jagatane mitra rahuM chuM ane game tevA udayAsta thAya te paNa AgrahathI rahita ja rahuM chuM; tethI nividane jIvI rahyo chuM. huM deha nathI, "bIje koI mAro nathI ane huM bIjA koI ne nathI" evA prakAranI bhAvanA mane na tare rahyA ja kare che; tethI huM vitarahita thaI jIvuM chuM. jagata, AkAza, deza, kALa ane kriyA paNa huM ja chuM, evA prakAranI mane sarva padArthomAM AtmapaNAnI buddhi raDe che; tethI huM vinarAhata thaIne jIvuM chuM. "ghaDA, vastra, AkAza, vana, gADuM ane A je je kAMI che te saghaLuM kevaLa eka ciMtanya ja che" evA prakArano mATe saMpUrNa nizcaya hovAthI huM lAMbA kALa paryata nividane jIvI rahyo chuM. he vasiSamuni! A zaileyarUpa kamaLamAM bhramara jevo kAkabhuzaMDa nAmathI oLakhAte huM upara kahelAM kAraNone lIdhe ciraMjIva thaI rahyo chuM. A brahmarUpa mahAsAgaramAM traNa jagatA5 taraMga che: te prakaTa thAya che, rahe che ane vaLI pAchAM temAM ja lIna thaI jAya che evA tenA vicitra svabhAva che. A taraMgo vAraMvAra moTA thaI layane pAme che ane pharI pAcho prakaTa thAya che. A rIte thatA jagatanA utthAna ane layarUpa mithyA kAryone huM upara kahI tevI sahajasamAdhimAM sthira thaIne joyA karuM chuM." (yo. ni. pU0 sa0 26 juo). yuagnevaM sadA''tmAnaM yogI niyatamAnasaH / sAtti nivAMLavAmAM guNasthApitarachati vA. AtmadaSTine gAbhyAsI ane AtmasvarUpane ja pAme che. bhagavAna zra kRSNa kahe che he arjuna! A rIte prANe pAsanAmAM (1) haDaga ane (2) svAbhAvika prAciMtana ema baMnenI tathA dhAraNAbhyAsa vaDe thatI prANapAsanAnI vidhi tane kahevAmAM AvelI che, te '
Page #501
--------------------------------------------------------------------------
________________ 37ra ] rAmA taH prArthaa. [ siddhAntADa bhara gIra a0 6/ra0 kara na kara - uparathI tuM jANI zakIza ke, temAM pagu pratyeka zvAsorasa vakhate AtmadaSTinuM avalaMbana rAkhavAnI khAsa AvazyaktA to hoya che ja; mATe A rIte haMmezAM cittane AtmAmAM sthira karIne vaza rAkhanAro gAbhyAsI aMte AtmasvarUpa e je huM (vRkSAMka 1) temAM arthAta AtmasvarUpa evA mArAmAM utkRSTa parama zAMtine pAme che, eTale ke te paramapadamAM laya karI ApanArI parama vizrAMtine prApta thAya che. yama niyamAdimAM bheda kema ? bhagavAna AgaLa kahe che huM ane ! AtmavarUpanI prAptine mATe prANapAsanA tathA manapAsanAnA je je mALe tane atyArasudhI kahevAmAM AvyA, te mArge prayatna karanArAone yama niyamAdinuM pAlana karavAnI AvazyaktA to hoya che ja. pataMjalie banAvelA aSTAMgaNamAM pAMca yama ane pAMca niyamo batAvelA che ane meM bAra yama ane bAra niyame kaDelA che (bhA sakaM0 11 a. 190 33 thI 45); A banemAM judApaNuM kema? evI zaMkA lAvavAnuM kAraNa nathI pUrve adhyAya 2 mAM ) jema tatvanI saMkhyAnA saMbaMdhamAM kahevAmAM AveluM che, te mujaba aSTAMgayogamAM batAvela A pAMcamAM ja bArane samAveza karavAmAM Avelo che tathA meM vistArathI peTA medo saha te bAra bAranI saMkhyAmAM kaDelA che; aDathI temAM virodhAbhAsa jevuM kAMI nathI. kahevAno uddeza e che ke kevaLa prApAsa tAmAM ja yama niyamonI jarUra che ema samajavAnuM nathI paratu manapAsanAmAM jeno samAveza thAya che evA bhaktijJAna, vazramAdi tamAma mArgomAM paNa A yama niyamonA pAlananI AvazyaktA hoya che. te badhAnuM pAlana thavuM Avazyaka che, temAM paNa khAsa karIne nIcenA niyamonuM pAlana te avazya karavuM ja joIe. nAtyaznata tu yogo'sti na cakAntamanaznataH / ja vAtathIae nA saijJa zAna 6 . aniyamita rahenArane yoga kadApi sAthe thatA nathI he arjuna ! viSayasukhopabhogamAM rogo thavAnI bIka rahetI hoya che, vAta, pitta ane kapha e tridoSathI banelA A zarIramAM vizvamAvasthAmAM roganI utpatti thAya che ane te ghaNuM karIne AkhA zarIramAM vyApIne rahelo hoya che. avyakta dazAmAM tenA e doSanuM viSama pa nAza karI zakAtuM nathI. aneka kArane lIdhe doSo viSama thAya che: anathI, vastrathI, bolavAthI, kAMI jevAthI, keI padArthonA sparzathI, kALanA vizeSapaNAthI, sthAnanA vizeSapaNuthI tathA keI paNa jAtanA pramANa karatAM (hada uparAMta) vadhu parizramo karavAmAM Ave te thakI, aneka prakAranI mAnasika ciMtAothI ityAdi aneka kAraNene lIdhe zarIramAM vaiSamya utpanna thAya che. niSkALajIne lIdhe AraMbhamAM avyakta dazAmAM utpanna thatA A de te samaye bilakula samajavAmAM AvatA nathI, mATe tevA prakAranA denuM viSama paNuM zarIramAM utpanna thavA nahi pAme eTalA mATe kALajI rAkhavI paDe che. je zarIra rogI hoya to tenI mAnasika sthiti atizaya caMcaLa bane che ane tevI rithatimAM te AtmasvarUpamRta evA yoganI prApti kevI rIte karI zake? AthI A yama niyamAdinuM pAlana karavAnI prathama AvazyaktA che. tenA pAlana vaDe zarIra nirogI rahe che. dharNa khAnAra athavA te bilakula ja nahi khAnAra, tema ja ghaNuM nidrA lenAra athavA bilakula ja nidrA nahi lenArAne A yoganI siddhatA kevI rIte thaI zake? kAraNa ke, zarIramAM doSa viSama thavAnAM je kAraNe batAvavAmAM AvelAM che, temAM A mukhya che; mATe aniyamitatAne tyAga karIne saMyamazIla thavAnI jarUra hoya che. yuktAhAravihArasya yuktaceSTasya karmasu / yuktasvamAvabodhasya yogo bhavati duHkhahA // 17 //
Page #502
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] sarva kAmo IcchA pramANe mAga. [ 303 niyamita rahenArane A yoga prApta thAya che. tamAma duHkhane haranAra A yoga jeno AhAravihAra yukta hoya te ja sAdhI zake che. bhUkha heya tenA traNa bhAga karIne be bhAga anna ane eka bhAga pANI pIvuM; A rItano je AhAra te yukta kahevAya. jenI ceSTA hadanI bahAra javA pAmatI nathI, eTale je maryAdA karatAM vadhu parizrama karato nathI, niyamita AhAravihAravALe che tathA jenI nidrA ane jAgRti parimita eTale pramANa kiMvA mApasara yA niyamita hoya che, tene ja A yoga sAdhya thAya che. yadA viniyataM cittamAtmanyevAvatiSThate / niHspRhaH sarvakAgebhyo yukta ityucyate tadA // 18 // yukta cittanI vyAkhyA jyAre citta sarva prakAranI kAmanAomAMthI pRhA eTale icchA rahita banI kevaLa eka AtmAne viSe ja atyaMta ekarUpapaNAne pAmeluM cheya che arthAta jenA citamAM AtmA sivAya bIjA keI prakAranuM karma kiMvA anya koIpaNa viSayanI IcchAne kiMcitmAtra paNa aMza udayane pAmato nathI, tyAre tenuM citta yukta thayeluM che, ema kahevAya che. yathA dIpo nivAtastho neGgate sopamA smRtA / yogIno yatacittasva yu to yogamAtmanaH // 19 // AtmAmAM sthira thayelAne upamA konA jema vAyuthI rahita evA ekAMta sthAnamAM rAkhavAmAM Avelo dIpaka (DIvAnI pota) taddana sthira ane nizcala ja rahe che arthAta te AmathI tema jarA paNa DolAyamAna thatuM nathI; te upamA jeNe potAnI cittanI tamAma vRttione kevaLa eka AtmAmAM ja parAyaNa karelI hoya che, tevA prakAranA yugamAM sthira thayelA joDAyela) legInI samajavI. eTale je yogInA cittamAM AtmA sivAya bIjA keI paNa prakAranA saMka95vikalpono talabhAra paNa sparza kadI thavA pAmatuM nathI ane jenI cittatti haMmeza kevaLa eka AtmAmAM ja parvatanI jema acala rahelI hoya che, AvA yogInI sthiti kevA prakAranI hoya che tenI ajJAnIone kalpanA Ave eTalA mATe jyAM pavanane bilakula 5zuM nathI tevA sthAnamAM rAkhelA dIvAnI jarA paNa DolAyamAna na thanArI jayetanI upamA tene ApelI che, evo bhagavAnane uddeza AmAM 25STa tarI Ave che; eTale te jota jema taddana sthira hoya che, tema aparokSAnubhavAM mahAtmA nityakati kevaLa eka AtmAmAM ja taddana sthira thayela hovAthI temAMthI AmathI tema saheja paNa DelAyamAna thatuM nathI. yatroparamate cittaM niruddhaM yogasevayA / yA vaivAramanA''tmAnaM pazyannAtmani tu yati // 20 // pagasevana vaDe cittanI upAmatA gayA eTale upara karelA AtmAmAM ja sthiratA thavArUpa yoganA sevana mA abhyAsa vaDe jenuM citta niruddha thaI te jyAre AtmA vaDe ja AtmAne, Atmani eTale pitAmAM ja dekhIne saMtoSane pAme che, tyAre tenI tamAma vRttiono vilaya thaIne te sarve kevaLa eka AtmAmAM ja uparAmane pAme che eTale zAMta
Page #503
--------------------------------------------------------------------------
________________ 374 ] mAM rAmA sarathAH satta- [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 6/23 thaI jAya che. sArAMza, A badhuM AtmasvarUpa heI te AtmA vaDe AtmAmAM ja bhAsI rahyuM che ane te AtmA eTale ja "he che arthAta AtmA te ja huM ane huM te ja AtmA che, e mujabanA nizcaya vaDe jenuM citta AtmasvarUpanA abhyAsane lIdhe taddana nizcaLa thaI zAMtine pAmeluM che, tenA cittane ja uparanA tanA udAharaNanI jema sthiratA prApta thayelI che. eTale te samAhitacittavALo che, ema jANavuM. sukhAtyantikaM yattadbuddhigrAhyamRtIndriyam / vetti yatra na caivA'yaM sthitazcalati tattvataH // 21 // AtyaMtika sukha kene kahevuM? sthULa kiMvA sUkSma indriyothI agocara (jANuM nahi zakAya) ane kevaLa buddhi vaDe ja jenuM Akalana (grahaNa) thaI zake evuM A AtyaMtika sukha eTale mokSasukha che (mekSane ja AtyaMtika sukha kahe che); ema je tattvadaSTi vaDe sArI rIte jANe che, te itara sarvane cheDI A AtyaMtika sukhamAM ja sthira thaI jAya che ane temAMthI kadI paNa calAyamAna thato nathI; eTale ke kameMdri, jJAneMdriyo ane tenA viSe vaDe anubhavAtAM A bAhya viSayasukho ke jene vyavahAramAM sukha kahevAmAM Ave che, te te vAstavika rIte ati turacha hAI AtmA (tata) vinA AtyaMtika sukhanuM bIjuM eke sthAna nathI ane te padamAM ekarUpa banI javuM e ja eka AtyaMtika sukha che, ema tattvadaSTie je jANe che te A bAhya viSayasukhonI pAchaLa kadI paNa lAgatuM nathI, paraMtu eka AtmAmAM ja tanmaya banI rahe che. te sthitinI prApti thaI eTale temAMthI te punaH kadI paNa calAyamAna thatuM nathI. aMtardaSTi kene kahevI ? bhagavAne atre aMtardaSTi kone kahevI, te saMbaMdhamAM spaSTIkaraNa kareluM che. jema vIjaLInA dIvAmAM prakAza Ave to te uparathI nirNaya thaI zake che ke, vighatAramAM vIjaLI che. je dIvo prakAzita ja nahi thAya te pachI vIjaLInA gharamAM vidyuta che ke nathI, te jANavAnuM bIjuM koI sAdhana ja nathI. samaje ke, temAM vidyutazaktino saMcAra heya, paraMtu je te dIvAmAM prakAzita (prakaTa) thaI na zake to tenuM hevApaNuM paNa nirarthaka ja che, athavA keIe manamAM mahAna addabhuta kArya karyuM hoya paNa je te bahAra lekanA jANavAmAM na Ave te te vyavahAramAM paNa nirupayogI ja gaNAya, athavA koI bhUkhyA manuSyane khAvA ApavAnI manamAM ghaNI ja IrachA hoya paraMtu jyAM sudhI te bahAra kriyAmAM AvIne tene anna maLe nahi tyAM sudhI tenI bhUkhanuM nivAraNa thaI zakatuM nathI, kema ke kevaLa mAnasika IcchA vaDe kAMI tenuM peTa bharAze nahi; tema AtmA svataHsiddha che e te taddana kharuM che, paraMtu te svataHsiddha che evA prakAranuM jJAna to tenA Azraya vaDe utpanna thayelI buddhi thakI ja thaI zake che. A rIte buddhine jJAna prApta thayuM eTale te sArI rIte jANI zake che ke A mana, citta, ahaMkAra, sthaLa, sUkSama zarIra, tenA viSe tathA tamAma prakAranA vyaSTi samaSTi25 sthaLa sUkSma kAryo tema ja tenA mahattAdi kAraNe e sarve to buddhi vaDe ja jANuvAmAM Ave che tathA te buddhine jANanAra to "ha" che; paraMtu jyAMthI buddhine paNa jANanArA evA A "huM nI utpatti thavA pAmelI che evuM sthAna prApta karavAnuM che ane tene mATe buddhi saha "huM" bhAvane vilaya karavA sivAya bIjo koI mArga nathI, tethI jyAre buddhi sahita "huM" bhAvano saMpUrNataH vilaya thAya che tyAre ja te pada anubhavI zakAya tevuM che. A rIte buddhi vaDe prathama te Atmapadane tattvadaSTie jANuM levuM tene ja aMtardaSTi kivA AtmAnuM parokSajJAna kahe che. Ama aMtardaSTi vaDe AtmAne jANI lIdhA pachI huMbhAva sahita buddhino viSaya karIne teno pratyakSa anubhava prApta karI AtmarUpa banI javuM tene ja zAstrakAro AtyaMtika sukha athavA mekSa kahe che. aparokSa anubhava kivA AtmasAkSAtkAra paNa AnuM ja nAma che.
Page #504
--------------------------------------------------------------------------
________________ rathA te DaMkA nizAna sahu A badhI ramaNIe ane-- svataHsiddha evA parama padamAM sthiti A Atmapada svayaMprakAza tathA svataHsiddha heI bIjA kazAnI apekSA vagara te peAte ja peAtAmAM peAtA vadhu bhAsamAna thAya che; kAraNa ke, A prakAza nathI paraMtu aMdhAruM che, evuM jJAna paNa tenA AdhAra vaDe ja jANI zakAya che. prakAzaneA abhAva che ema je zakti vaDe bhAsamAna thAya che te pote dekhAtI natha athavA bilakula nathI ema kema bane? have te dekhAya che te kevI dekhAya che, tene taddana sama dRSTi vaDe vicAra karavA paDe che. ghaNA kuzaLa paDitAnI buddhi paNa Aja sthaLe gothuM khAI jAya che, aMtardaSTi nahi hAvAne lIdhe ja tee! meAhamAM sapaDAI taNAI jAya che. jyAMsudhI daSTi bAhya pravRttine tyaga karIne zAMta na thAya tyAMsudhI aMtamu khapaNuM kadI prApta thatuM nathI ane jyAMsudhI daSTi aMtarmukha thaI zakatI nathI tyAMsudhI Atmadarzana thavu paNa zakaya nathI. vAstavika rIte mananuM sakalpa rahita thavuM enuM nAma ja aMtardaSTi samajo. teA pachI cittamAM jyAMsudhI sAMkalpa thatA hoya tyAMsudhI aMtardaSTi zI rIte thAya? teTalA mATe dareka sa'kalpane tyAga karIne eTale aMtaHkaraNamAM dhRttinuM utthAna thatAM ja tatkALa te AtmasvarUpa che evI athavA teA AtmAmAM saMkalpa kadI che ja nahi evI bhAvanA rAkhI dRDha nizcaya vaDe thama te tamAma saMkalpAne cheDI daI AtmasvarUpamAM ke jyAM buddhine pazu vilaya thaI jAya che, tevA paramapadanI sAthe ekarUpa thavu paDe che, te sthitine eka vakhate anubhava thaye! eTale mane AtmapadanI prApti thayelI che evA vicAra paNa cheADI daI ravata:siddha evA paramapadamAM ja nityaprati sthira rahe che; ane temAMthI te kadI paNu calAyamAna thatA natha. atyaMta sukhanuM sthAna te A ja che. gItAdAhana ] , cAparaM lAbha' ma'bhyate' nAdhi'kaM tataH / [ 395 yaM labdhvA yasminstha'to na' duHkha'na guruNA''pi vicAlyate // 22 // ma adhika adhika lAbha A rIte eka vakhata paramapadane anubhava thaye| eTale te karatAM bIje kAI zreSTha prakAranA lAbha Aka rahyo che evA meAha tene kadI paNa thatA nathI. te taddana zAMta ane tRpta banI jAya che. A rItanA paramapadamAM eka vakhata sthiratA thaI eTale game teTaluM mahAnamAM mahAna duHkha Ave tApaNu te A AtmasthitimAMthI dApi calAyamAna thatA nathI. ti' vidya'dduHkhasabha'yo'gavi'yoga' yoga'sa ~zitam / sa nikA'yena' yoyo yogo'nirviNNacetasA // 23 // jyAM du:khanA leza paNa nathI te ja yAga bhagavAna zrIkRSNa kahe che: huM pA! me' tane atyArasudhI "ceAga" "cega" evA zabdo vaDe ghaNI vakhate kahyuM te cega zabdane sAcA artha saMkSepamAM kahuM chuM te sAMbhaLa. are! jayAM du:khanA sayeAganA pazu viyeAga che eTale jemAM du:khanuM nAmanizAna paLu nathI evI AtyaMtika sukha(meAkSa)nI prApti karI ApanArI je avasthA te ja ceAga. tApaya ke, jyAM du:khate kiMcitmAtra paNa rapa nathI, du:kha eTale zuM haze, te kayAM harI, kevuM haze, zAthI utpanna thatuM haze vagere prakAranA vicAra je pradezamAM AzcayathI karavAmAM Ave che athavA prakAzane jema aMdhAruM' kevuM haze tevI kalpanA paNa kadI spazI zakatI nathI, tema jyA du:khatI kalpanA paNa sphurI zakatI nathI evA nizcaLa padamAM sthiti karAvI ApanAruM je sAdhana athavA yukti te ja mega zabdanA sAcA tAttvika artha che, ema jANu. tevuM padma tA anicanIya evA eka AtmA sivAya bIjuM
Page #505
--------------------------------------------------------------------------
________________ 376 ] nahIrA manIyA manubaiH [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 626 karyuM che eTalA mATe ja tane vakhatovakhata kahevAmAM AveluM che ke, aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI paNa vRttinuM utthAna thavA nahi pAme evA prakAre vRttine eka AtmAmAM tadAkAra karI rAkhavAne je abhyAsakrama te ja yoga che. A yoga daDha nizcayathI saheja paNa kaMTALA athavA durlakSa karyA vagara anuSThAna kivA abhyAsa karavA yogya che; eTale jarA paNa durlakSa nahi karatAM atyaMta sAvadhAnI rAkhI aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI paNa vRttinuM uthAna ja thavA nahi pAme e rItanI dakSA rAkhI saheja paNa kaMTALo lAvyA vagara tene abhyAsa karatAM rahevuM. he arjuna! A veganuM vagara kaMTALe ane daDha nizcaya vaDe satata anuSThAna karavuM joIe. A karatAM bIjo koI paNa prakArano zreya ema nathI. vizeSa zuM karyuM? yoga eTale anirvacanIya evA AtmAnuM ja eka nAma che, ema tuM nizcayapUrvaka jANuM. have A yogane abhyAsa kevI rIte kare, te punaH saMkSepathI kahuM chuM. saGkalpaprabhavAnkAmA5styavatvA sarvAnazeSataH / manahaiyelA niyastha vamanasa: ra4 , nAhama ane sahama he arjuna! prathama meM abhyAsakrama kahelo ja che, chatAM dAtAne mATe pharIthI kahuM chuM. A abhyAsakramanA mukhya be prakAro cheH (1) niHzeSa bhAva tathA (2) sarvAtmabhAva; Ane ja anukrame nirguNa ane saguNu ema paNa kahevAmAM Ave che. prathama prakAranA nAma vA anaDama bhAvanA abhyAsana niHzeSa vA azeSane tathA bIja prakAranA sarvAtmabhAvanA abhyAsakramane sehama nA sarvAtmabhAvano abhyAsa paNa kahe che. (1) aMtaHkaraNanI aMdara mananI irachAo vaDe je je saMka9pavikonI kuraNa thAya ke tene turata ja A huM nathI," "A huM nathI, " evA prakAre tamAma ahamAdi bhAvane sAkSA sahita tyAga karatAM karatAM taddana niHzeSa thaI javuM. A rIte sthaLa tathA sakSama idrionA je je viyenuM aMtaHkaraNamAM utthAna thAya ke, surata tene " A huM nathI" evA prakAre dAbI devuM arthAta saMkalponuM aMtaHkaraNamAM utthAna ja thavA nahi devuM. A rItanA abhyAsakrama vaDe iMdriAnA samudAyane saraLa rIte niyamamAM lAvI Ate Ate anirvacanIya evA paramapadamAM sthita thaI javuM te nAhama, anaDama kviA niHzeSabhAvane abhyAsakrama samajavo tathA (2) "huM AtmA chuM' ane A badhuM huM, tuM, te ityAdirUpe je je kAMI dekhAya che te sarSa paNa AtmarUpa che, evA prakAre aMtaHkaraNanI aMdara koI paNa vRttinuM utthAna thAya ke te tamAmane turata ja Ama25 che e rItanA eka pratisaMka95 vaDe AtmarUpa banAvI devA; A abhya sane eDama vA sarvAtmabhAvane abhyAsa kahe che. A je je kAMI che te huM chuM ane e huM anirvacanIya e AbarU5 che, evI rItano je A abhyAsakrama tene hamane" abhyAsakrama jANavo. nirguNa ane saguNa kivA nirAkAra ane sAkAra evI upAsanAnI vyavahAramAM je prathA che, teno mULa uddeza paNa vastutaH to A rItanA niHzeSa ane satmabhAvanA abhyAsakramamAM ja pariName che, paraMtu aA vIo tevuM samajavA zaktimAna nahi hevAne lIdhe mUtine sAkAra tathA mUrti rahitane nirAkAra kahI khoTA jhaghaDAo karyuM jAya che. A saMbaMdhe thoDe vadhu vicAra karavAnI AvazyaktA jaNAya che. saguNa nirguNa tathA sAkAra nirAkAra eTale zuM? guNa rahita te nirguNa ane guga sahita te saguNa kahevAya; tema ja AkAra sahita te sAkAra ane AkAra hita te nirAkAra; evA zabdonA artho sAmAnyataH vyavahAradaSTie paNa pracalita che. paramAtmA svatasiha ane svayaMprakAza che; temAM che, nathI kivA te baMnene sAkSIbhAva vagere kathAnuM paNa astitva * Atmapada vizrAMtinA abhyAamane mATe dhirAMza 22, tathA anyAya 2 oNka, 39 e.
Page #506
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] A badhuM manuSyane je aprApta che te, (temaja) [ 377 zakya nathI; A rItano nizcaya karI te abhyAsa karanArAo nirguNa athavA nirAkAranA upAsaka kahevAya. jema mRgajaLanI aMdara kiMcitmAtra paNa pANIne aMza che ja nahi, tema paramAtmAnI aMdara huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi rUpe bhAsanAruM tamAma dasthALa joke jovAmAM Ave che, paraMtu vAstavika rIte te temAM A dazyano lezamAtra aMza paNa nathI. A rIte jANIne ane buddhi vaDe tevo nizcaya karI tevA nizcaya pramANe "A nathI," "A nathI" evA prakAre abhyAsa kare tene ja nirguNa ke nirAkArano upAsaka samajavo. nirguNa eTale jemAM kaI paNa AkArane ke gugune lezamAtra aMza nathI te athavA e sarve AkArone nirAsa karIne je zeSa rahe te; tene ja nirAkAra paNa kahevAmAM Ave che; tema ja AkAra vA guNavALuM eTale A je je kAMI AkAravALuM athavA guNavALuM bhAse che te badhuM saguNa kahevAya. A je je kAMI guNavALuM athavA AkAravALuM hovAnuM dazyamAna thAya che, te sarva AtmasvarUpa che evo sarvAtmabhAva rAkhavo te sAkAra, sa eTale "aH va te", athata AtmA kivA brahma; ane AkAra eTale A je je kAMI AkAravALuM dasyAdi dekhAya che te badhuM AtmA ja che, ema nizcayapUrvaka jANavuM tenuM nAma ja kharo sAkArabhAva che. rAja=samAja, tema ja nA =ni:+mAzaida eTale jyAM AkAra che ja nahi evuM je niHzeSa5da te ja nirAkAra. TUMkamAM, je je kAMI AkAravALuM bhAse che, tene AtmarU5 banAvI pote paNa tapa ja che evI rIte tamAma dasthAdi AkArone vilaya karI pote paNa nirAkAra banI javuM te ja paramapada che athavA sarva AkArane tenA jANanArA sAkSI sahita vilaya karI bAda rahenArA taddana niHzeSapadane ja nirAkAra paramapada samajavuM. A rIte ja saguNa, nirguNa saMbaMdhamAM paNa samajavuM. Ama sAkAra, nirAkAra athavA saguNa, nirganuM sAcuM svarUpa jANavAmAM Ave te aMte upara batAvelI niHzeSabhAva tathA sarvAtmabhAva A be abhyAsayuktiomAM ja tene samAveza thaI jAya che. zanaiH zanaruparamebuddhayA dhRtigRhItayA / AtmasarasthaM manaH kRtvA na kiJcidapi cintayet // 25 // citta bedhane prApta thatAM tAdvaitanI buddhi naSTa thAya che. nAhama eTale A nathI, A nathI e rItanA nirAsano abhyAsakrama upara batAvavAmAM Ave che, te pramANe buddhimAM dhIraja rAkhIne dhIre dhIre abhyAsa karatA rahI vRttione zAMta (zunya) karavI ane manamAM AtmA sivAya bIjA kazAnuM kiMcitmAtra paNa kadI ciMtana thavA nahi devuM. he pArtha ! mAnI lIdhelA A isya jagatamAM satyapAna bhrAMtine lIdhe tArI buddhi tevA nizrayamAM ja sthira rahelI hovAthI hajIsadhI paramapadamAM vizrAMta thaI zakatI nathI; mATe jema mArI jayAMsudhI ghaDAne AkAranA parivartanane nahi pAme tyAM sudhI temAM jaLa rahI zakatuM nathI, tema be dha pazu jyAM sudhI abhyAsa vaDe parama utkRSTa evA aMtima beyane prApta nahi thAya tyAMsudhIne mATe sAcuM zreya kadI paNa prApta thaI zakatuM nathI. saguru tathA satazAstronuM niraMtara sevana karavAthI tathA daDha abhyAsathI ja citta bedhano aMdara vizrAMta thaI daita advaita saMbaMdhI sarva daSTi kSINa thaI jAya che ane aMte nirvANurUpa paramapadanI prApti thAya che; mATe atyAra badhane dhyAnamAM laI AtmasaMyama eTale A sarva AtmArUpa che, Atmazyatirikta bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranA ekadhArI buddhinA nizcaya vaDe, citamAM AtmA sivAya bIjA kazAnuM paNa ciMtana nahi karatAM dhIre dhIre abhyAsa karIne AtmapadamAM ja sthita thaI jA, he pArtha ! have sarvAtmabhAvano abhyAsakrama sAMbhaLa. yato yato niti manazcaJcalamasthiram / tatastato niyamyaitadAramanyeva vazaM nayeva // 26 //
Page #507
--------------------------------------------------------------------------
________________ 378 ] nAmibattamaH urivArathaa - [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 626 sarvAtmabhAvane abhyAsa caMcaLa ane asthira mana je je vRttio vaDe bahAra eTale bAhya viSayo tarapha nIkaLI jAya, te te viSayomAMthI tene pAchuM kheMcI laI kevaLa eka AtmAmAM ja vaza karI de, eTale aMta:karaNa mAMthI je je vRttionuM utthAna thAya ke turata ja AtmasvarUpa che evA prakAranI bhAvanA vaDe tene tatkALa dAbI devI; manamAM Atmavyatirita bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA nahi devuM; A rIte manane haMmezAM kevaLa eka AtmAmAM ja paravI rAkhavuM tenuM nAma ja sarvAtmabhAva yA soDamane abhyAsa che, ema jA. uddeza e ke "huM" AmarU5 chuM tathA A sarva je je kAMI dekhAya che te badhuM paNa AbharavarUpa ja che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranuM manamAM nitya ciMtana karavuM, manane AtmAne DhADI bIjA kaI tarapha rapharavA ja nahi devuM ane haMmezA AtmAmAM ja vaza karIne rAkhavuM. A abhyAsanI be yuktio vaDe ja iMdriyone vaza karI zakAya che. A sivAya bIjA koI upAyo thI citta zAMta thatuM nathI. iMdriyone jItavAnA abhyAsa saMbaMdhe maharSivarya zrIvasijInuM kathana sAMbhaLa ikiye kevI rIte chatAya? prazna : idriya jItyA vinA ajJAnapaNuM zAMta thatuM nathI, mATe indriyo zI rIte chatAya te kahe. uttara : jema saLagAvelo dI TUMkI najaravALA purUne dUranI sUrama vastu je vAmAM upayogI thato nathI. tema aneka bhAgane pratipAdana karavAmAM ane jIpano upAya che dhanAdi meLavavAmAM ja Asakta banI rahelA puruSane brahmajJAnamAM zAstra A da sAdhano upayogI nIvaDatAM nathI; vaLI te vaDe iMdriyo upara jaya paNa meLavI zakto nathI; mATe i ijItavAne mATe huM eka nibaMdha yukti kahuM chuM, te sAMbhaLo, A yukti vaDe thaDI paNa sAdhanasaMpatti pitAnA puruvapra patnanA baLa vaDe sukhathI mokSarUpa siddhine sAdhI Ape che. puruSa eTale AtmA e cita mAtra che, ema to prathama dRDha nizcayathI samaje. te pote ja jyAre cittane AdhIna thaI jAya che tyAre te jIva nAme kahevAya che. te jIva cittavRttio dvArA je tarapha kheMcAya che temAM te kSaNavAramAM ja Asakta banI jAya che. eTale kSaNavAramAM te tevA rUpe pratItimAM Ave che. dareka manuSya potAnA cittano pratyAhAra karavo joIe eTale tene viSayamAMthI kheMcIne AtmAmAM ja lagAvuM joIe. A pratyAhArarUpa prayatna karavo e cittane bahirmukha thavA nahi detAM aMtarmukha rAkhavA mATe jarUra che. e rItanA prayatnarUpI tI aMkazanA prahAra vaDe madonmatta evA manarUpI hAthIne jItI zakAya che. bAkI bIjA koIpaNa prakAre teno jaya kadApi thatuM nathI. A badhI iMdriya senArUpa hAI citta e ja teno mukhya nAyaka che ema nANIne je cittane AtmarU5 banAvI jItavAmAM Ave te tamAma iMdriya anAyAse ja chatAI jAya che. jema pagarakhAM paherelA puruSane kaMTakAdinI bAdhA thatI nathI paNa tene te AkhI pRthvI cAmaDAthI maDhelI hoya tevI bhAse che, tema potAnA jIvane AtmAnI sAthe hadayamAM eka karI daI sthira thaI rahenArA tattvajha paSana mana potAnI meLe ja zarada RtunA jhAkaLanI peThe zamI jAya che. indriya jItavA upAya cetanyane A rItanA ekadhArA abhyAsaga dvArA brahmamAM ja rekI rAkhavAthI jevuM citta zAMtine prApta thAya che, tevuM tapa, tIrtha, adhyayana vidyA athavA yajJa Adi kriyAonA samUha vaDe paNa te zAMtine pAmatuM nathI. je je kaMI viSaya smaraNapathamAM Ave ke turata baLAtkArathI tene A AtmarUpa che e mujaba adhikAna evA AtmacetanyamAM ja teno vilaya karI de. Ama patAsaha Atmanizcaya vaDe tarata ja tenuM vismaraNa karI devuM ane A rIte cittanA saMskArone jaDamULathI ukheDI nAkhI, phakta ATalA eka upAya vaDe ja bheganA heturUpa viSa upara jaya meLavI zakAya che. A pramANe potAnA puruSArtha vaDe je cittane viSayarU5 pralobhana(AmiSa)mAMthI niraMtara eka AtmAmAM ja rokI rAkhavAmAM Ave te tattvavettAonA anubhavathI siddha evuM svarAjya pada maLe che. svadharma eTale pote kANa? e rItanA AtmadharmanA vyavahAra
Page #508
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ]. A badhI dAsadAsIo huM tane ApuM chuM; mATe [ 378 * * * * * * vaDe je je kAMI prApta thAya te ja mane ruce che, bIjuM catuM nathI evA nizcaya upara tame vajanA jevA daDha thaIne rahe. AtmA sivAya bIjA niSiddha padArthomAM icchAone tyajIne je puruSa zama tathA saMtoSanuM saMpAdana kare che, te ja jiteMdriya kahevAya che. aMdara cidAtmAmAM rasikatAne viSe ane bahAra viSayAdimAM nIrasatAne viSe jenuM citta udvegane pAmatuM nathI, tenuM citta ja upazama eTale zAMtine pAme che. cittano bahirmukha thavAno je prayatna kare che tene rokI rAkhavAthI mana viSaya tarapha doDavArUpa potAnA durvyasano cheDI de che. Ama jyAre citta capaLatAthI rahita thaI jAya che eTale te ravAbhAvika rIte ja viveka tarapha vaLe che. vivekI ane udAra cittavALo puruSa ja jitendriya kahevAya che. te vAsanArUpI taraMgonA vega vaDe saMsArasamudramAM pharI pAcho kadI paNa taNAto nathI. satya avalehanathI saMsArabhrAMti zAMta thAya che satsaMgati tathA satazAstronA avalokana vaDe jitendriya puruSa niraMtara jagatane vAstavika evA brahmarUpe ja jue che. mithyA vastu tarapha doDAvanArI ane duHkha denArI evI nirjaLa pradezamAM thayelI mRgajaLanI bhrAMti jema satyanA avalokana vaDe nivRtta thaI jAya che, tema A saMsArabhrAMti paNa satyatatvanA avalokanathI zAMta thaI jAya che. dazyabhAvathI rahita evuM citmAtra tatva ja vivartabhAvathI A jagatAda dazyarUpe thaI raheluM bhAse che, evo jene ravAnubhavayukta ane satya bodha thayela hoya che tenI dRSTimAM baMdha ane mokSa e baMne kyAMthI saMbhave? zeSAI javAne lIdhe AkArathI rahita thaI gayeluM jaLa kSINatAne pAmI jatAM pAchuM pravAha rUpe vahetuM nathI, te ja pramANe kAraNathI rahita evuM A dRzya AtmAnA aparokSajJAna vaDe niLa thaI jatAM vaLI pAchuM kadApi aMkurita thatuM nathI. vAstavamAM te cidAkAzarUpa e potAno saMkalpa ja huM, tuM, te, A, ame, tame ityAdi tamAmane vivarUpa dhAraNa karI rahela che. mATe kevaLa mithyA prayAsa vaDe khaDuM thaI gayeluM "huM, tame" ityAdirUpa A jagata jJAna vaDe bAdhita thaI jAya to te kevaLa eka adhikAnacaitanyarUpe ja jaNAya che. huM, tuM, te, A ityAdirUpa jagata avidyA mAtra ja che, mithyA hevAthI zAMta che, za rUpa che ane haMmeza cidAkAzarUpI pitAnA sAttvika svarUpamAM ja raheluM che. cidAkAzanI aMdara tene pitAno je viva che te ja A jagatarUpe bhAse che. e caiitanyarUpa tatva jagatathI sAva zUnya che, evo nizcaya che. are ! juo ke, AmAM pramANabhUta evA ravamanA dRSTAMtanuM khaMDana koNa karI zake tema che? jema svapnasRSTi mithyA hovA chatAM teTalA vakhata pUratI te te sAcA jevI anubhavamAM Ave che, tema dazyaprapaMca paNa taddana mithyA hevA chatAM ajJAna avasthAmAM dIrghakALa ane dezAdi tema ja anekavidha kriyAprakriyAdirUpe jANe satya ja na hoya ! tevo anubhavamAM Ave che. svani tathA jagata ekasarakhuM ja che ravapnamAM rAjavaibhava Adipe je je kAMI pratItimAM Ave che, te badhA eka sAkSIta ne ja vivata che ane potAnA svapnano potAne anubhava thavo e ja tenuM svarUpa che. temAM tene pitAthI che. temAM tene pitAthI judA kAI kartA karaNa, karma Adi kArakanI kAMI apekSA hetI nathI te ja pramANe jAgrata jagatanuM paNa samajI levuM. je tava kartA, karma karaNa AdinI apekSAthI rahita che te sarva cighana che ane te mAruM pitAnuM ja svarUpa che. sRSTine AraMbha thayo te pahelAM A jagata kartA, karma, karaNa Adi sAdhanasaMpattivALuM hoya ema siddha thaI zakatuM nathI, tethI te mArA potAnA svayaMprakAza evA AtmarUpa ja che, te karatAM bhinna kAMI paNa nathI. jema ravapnanI aMdara pitAnuM maraNa anubhavamAM AvavA chatAM jAgIne joIe te te hetuM nathI, tema A avidyArUpa prapaMca dekhavAmAM AvatuM hovA chatAM paNa vastutaH te te muddala che ja nahi, sRSTinA AraMbhakALanI pUrve nirvikAra svarUpe rahenArA te badhA vA cidAkAze pote ja potAnA svarUpanI aMdara potAnA vilAsane vivartarUpe je kAMI vistArI dIdhA che, te ja vAstavamAM nirmaLa chatAM kAkatAlIya nyAyanI peThe potAnI meLe ja jagatarUpa thaI rahela che tathA nimLa evuM A jagata nahi hovA chatAM paNa jANe bhAsyA karatuM hoya tevuM thaI rahyuM
Page #509
--------------------------------------------------------------------------
________________ 380 ]. naktio mara mAnugAkSI Tha. [ siddhAntakADa bha0 gI- a0 6/29 che. je cidAkAzanA prakAza vaDe A sarva apakSa rIte bhAse che, te ja kharuM tattva che, ema vedamAM paNa kahyuM che. zUnyatA jema AkAzarUpa che ane cakarIono vyApAra jema jaLarUpa ja che, tema chava Adine je kAMI vilAsa ahIM adhikAnacaitanyanI aMdara bhAsI rahyo che, te sarva parabrahmarUpa ja che. jema keI eka avayavInuM eka svarUpa avaya vaDe yukta heya che, athavA sUryane tenA avayavapakiraNe hoya che tevuM ja chava Adi avayavovALuM A ahemamAdipe pratIta thatuM tamAma dastha anirvacanIya evA eka parabrahmanuM ja apara svarUpa che; tema chatAM vastutaH chava vA sUryakiraNe jema niravayavI che tema brahma paNa niravayava ja che. Ama kharI rIte jamatanuM svarUpa je vicAravAmAM Ave che te keLa AbhAsamAtra ja che. te zAMta, avinAzI ane citmAtrarU5 hoI haMmeza pitAnA svaccha caitanyasvarUpamAM ja rahela che, te pachI tenA A svaracha svabhAvanI aMdara zo vicAra karavAno che? A Atmacetanyaghana paramapadarUpa brahmanI aMdara Adi, madhya ke aMtanI kazI paNa kalpanA ja nathI. avidyA e paNa eka tenuM ja vivarUpa che, tenAthI judI evI bIjI avidyA nAmanI kaI vastu che ja nahi, A rIte avivAthI rahita thaI gayelA tatvajJa puruSamAM daita, advaita, huM, tuM, tame, ame ke A amuka padArtha che ityAdi keI kapanA paNa kayAMthI hoya? ane zanyabhAvanI te vaLI kalpanA paNa kevI rIte ane kone phAya? avivekI evA bALakabuddhivALAe ja bhrAMtine lIdhe daita atanA pakSathI utpanna thayelI vAkyaracanAnA vilAsa vaDe Apasa ApasamAM zAbdika kIDAo karatA raDe che, paraMtu temanI e krIDAe te hAsyAspada hevAthI jJAnaruddha kauDhapu tene upekSArUpa samajI A daita che, A advaita che ityAdi saMbaMdhe vivAdanI IcchA thavI e te hadayarUpI AkAzanI aMdara eka maMjarInA jevI ja che. aparokSajJAna vinA prabodharUpa AkAzanI barAbara zuddhi thatI nathI; mATe meM paNa e sadabhAvane svIkArI laI vivAda vaDe dvaitAdvaita saMbadhe carcA karelI che. teno uddeza phakta hadayarUpI gharanI aMdarathI avighArUpa bhramane dUra karI devAno ja che. ajJAnarUpa nidrAmAM sUtelA ane dastha viSayogamAM Asakta rahelA avivekI manuSyo jema dazyane ati AsaktithI jue che, tema zAMta evA tAraNa mahAtmAo dayamAM bilakula Asakti bAMdhatA nathI. teo te sumi jevI avasthAmAM rahIne prabodhane prApta thAya che ane niratizaya AnaMdarUpa evA paramapadane ja ati AsaktithI jue che. ( niH u0 sa. 163). abhyAsanI AvazyakatA bhagavAna kahe cheH he pArtha! atizaya yatna karyA vagara A durlabha ekSapada koI divasa keI ne kadI prApta thatuM nathI. A mahAna abhyAsa 25 vRkSanuM paramapada e ja eka phaLa che, ema tuM samaja. eTalA mATe meM tane abhyAsa nI davA karavA vAraMvAra kareluM che, to tAre te tarapha durlakSa nahi karatAM upara batAvelA nizeSa kivA sarvAtmabhAva e be pikI game te eka abhyAsamAM buddhine sthira karavI joIe; kema ke janakAdi jevA atyaMta kuzaLa ane tIkSaNa buddhimAnane ja abhyAsanI apekSA hetI nathI. tevA te kaI kavacita ja sAMpaDe che. bAkInA avivekI puruSonAM hadayamAM te A durbodha Atmata game teTalI vakhate vistArapUrvaka kahevAmAM Ave te paNa samajAtuM nathI, mATe upara kahelA abhyAsamArganuM apalabana kara. mArA A upadezanuM vAraMvAra nididhyAsa karavAthI tuM jarara tarAza banIche, paraMtu te tarapha je lakSa karI lo agatine pAmIza; mATe huM tane vAraMvAra kahI rahyo chuM tene aMtaHkaraNamAM abhyAsa karIne rajoguNathI utpanna thayelI aNAnarUpa mehamaMthine jabaLamAMthI ukheDI nAkha tathA kukRtya banI jA. he arjuna! hAyamAM adhama evA aneka prakAranA viSaya tathA kAmanAo vaDe vyApelA ane kartavya mithyA bejAne mAthe upADI laI nityaprati zokasAgaramAM DUbelA A duHkhamaya jagatamAMthI je vaDe duHkhanI atyaMta nivRtti thAya evI Atma25 uttama jJAnesthitino lAbha sarvasAmAnya lokone abhyAsa vinA kevI rIte thaI zake tamAta nizaMka banI nizcaya ane daDha abhyAsa5 puruSArtha vaDe ja AtmasvarUpanI prApti karI levI joIe, ema sita thAya che.
Page #510
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] [ 31 te naciketA! mRtyu pachInI gati) saMbadhamAM na pUcha. prazAmtamanasaM honaM yoginaM sukhamuttamam / kavi zAntayajJa pArAzaramajaNa . ra7 | uttama sukhanI prApti bhagavAna kahe cheH he arjuna! upara batAvelA abhyAsakrama vaDe zuM phaLa prApta thAya che, te kahuM chuM? mAruM A kartavya che, mAre amuka karavAnuM che, amuka mAre karavuM ja joIe, amuka nahi karavuM joIe ityAdi aneka prakAranI icchAo athavA vAsanAo to prakRti (kSAMka 3)nA rajogu vaDe utpanna thavA pAme che. paNa huM AtmA chuM" evA prakAranI kevaLa eka savaguNanI pratikRtti vaDe jene e rajoguNa taddana nivRtta thayA che tathA A rItanA abhyAsa vaDe jenuM mana atya ta zAMta thayeluM che evA brahmarU5 banelA ane akalmaSa eTale jemAM doSano lavaleza (aMza) paNa nathI evA pApapuNyAdi ThaMdhothI rahita baMnelA yogIne ja nizcaya uttamottama evA brahmasukhanI prApti thAya che. yuJjaneyaM sadA''tmAnaM yogI vigatakalmaSaH / sukhena brahmasamparzamRtyantaM sukhamaznute // 28 // vagara ka atyaMta sukhanI prApti keNa karI zake ? sadA AtmAmAM ja rata thayela tathA keI paNa prakArano deza kiMcitmAtra paNa jemAM nathI evo pA5puNyAdi ThothA rahita bane tema ja jemAM + kalmaSano saheja paNa aMza nathI e taddana zuddha thayelo yogI sukhathI eTale kaI paNa prakAranA kaSTa vagara brahmasaMparza arthAta jyAM brahma vagara bIjA kazAne paNa sparza thaI zakatA nathI evA atyaMta sukha(mokSa)ne pAme che eTale ke, tene brahmaprAptine mATe ghara tapazcaryAdi karavAM paDatAM nathI paraMtu vagara kaSTa sahejamAM brahmaprApti thaI zake che. sArAMza, tethI kaSTa vinA turata sAkSAtkAra thAya che. sarvabhUtasthamAtmAnaM sarvabhUtAni cAtmani / kSite yogayuktAtmA sarvatra samadarzanaH // 29 // samakazI AtmavidanI sthiti gayutAtmA eTale A sarva AtmarUpa che evA prakAre sarvatra AtmabhAvarUpa yoga (abhyAsa) karIne je kevaLa temAM ja yukta banI gayela che arthAta je nitya AtmAmAM ja parAyaNa ja banI gayela che, sarvatra samadarzI eTale jenI daSTi sarvatra kevaLa eka AtmAne ja nihALe che e AtmarUpa banele gI sarva bhUtane AtmAmAM ane AtmAne sarva bhUtemAM jue che, eTale A sarva bhUtAdi AtmarUpa che ane te AtmA eTale huM chuM evI AbharU5 nizcaLa sthitimAM sthita thayela yogI carAcara bhUtamAtrane Atma5 evA potAmAM ane Atma25 evA pitAne samarana bhUtomAM jue che. tAtparya ke, A saI bhUtAdi "huM" 25 heI te huM AtmarUpa che, e rIte huM eTale AtmA ane AtmA eTale hu ema baMne paraspara epa ja che, evuM nizcayapUrvaka jANanAre ja samarzI kahevAya che. jema atyaMta sapheda vastumAM kiMcitmAtra paNa je meghane aMza heya te te kahI zakatI nathI, tema brala sivAya bIjI koI paNa vRttinuM kiMcitmAtra utthAna thayuM te kamaSa kahevAya che,
Page #511
--------------------------------------------------------------------------
________________ 382 ] homAvA narcA cAnsakrata- [ siddhAntakASTha bha0 gIave 6/30 yo mAM pazyati sarvatra sarva ca mayi pshyti| tasyAhaM na praNazyAmi sa ca me na praNazyati // 30 // sarvane mArAmAM ane mane savamAM je bhagavAna zrIkRSNa AgaLa kahI rahyA che; he pArtha! huM kahuM chuM te barAbara dhyAna daIne sAMbhaLa. huM eTale mane dehadhArI evA kRSNanA zarIrarUpe nahi dekhatAM "huM" eTale te upara batAvyA pramANe carAcaramAM vyApaka evo AbhA (vRkSAMka 1) che, ema samajIne je sarvane AtmarUpa evA mArAmAM jue che tathA mane eTale AtmarUpa evA "hune sarvamAM jue che, te mArAthI vegaLo nathI ane huM tenAthI vegaLo nathI. huM keNa? tene vicAra udAharaNane mATe suvarNa ane tenA dAgInA laIzuM. je dAgInAne A suvarNa che ema jANato nathI, paraMtu dAgInA che evuM jANe che, te suvarNathI aMtarita thayela che tathA suvarNa tenAthI aMtarita thayeluM che, ema samaje; paraMtu A dAgInA nathI paNa suvarNa che ema aikyabhAve jANavAmAM AvatAM ja dAgInA e ja suvarNa ane suvarNa te ja dAgInA che, ema baMne paraspara ekarUpa ja che evuM bhAna thaI temAM dekhAtuM atara nIkaLI jAya che. tema vyavahAramAM juo to dareka potapotAne mATe "huM" tathA bIjAne mATe tuM. to, A ityAdi saMjJAo vApare che. have jene tuM, tamo, A, ityAdi kahevAmAM Ave che te pote jyAre vyavahAra kare che tyAre potAne mATe "huM" ane bIjAone "tuM" ema kahe che. Ama thoDo vicAra karIzuM to jaNAze ke, potAne huM kahe che tene tuM, tame, evI saMjJAo ApavAnuM zuM kAraNa? zuM e yogya kahevAya? vyavahAramAM paNa evo niyama jovAmAM Ave che ke, jenuM je nAma heya tene te te nAma vaDe je bolAvavAmAM Ave to ja te satya samajI tene uttara ApavAmAM Ave che ane nAma vaDe je bolAvavAmAM nahi Ave te bolanAra beTuM bolanAre che, ema kahevAya che. Ama che te pachI je pitAne "hu" kahe che tene mATe tuM tame, A, ityAdi saMjJAo vAparavI e zuM nyAyI gaNAze kharuM ke? A rIte satyatAnI daSTie je vicAra karavAmAM Ave to jaNAze ke, A sarve jagata vAstavika te "huM25 ja che. A "huM" e prakRti(vRkSAMka 3) samaje. A pramANe vicAra karavAthI prathama te tuM, tame, A, mAruM ityAdi sarva bhAvono eka "huM" rUpamAM ja samAveza thaI jAya che. Ama A sarve huM rUpa che, huM sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAre tuM, A mAruM, tAruM ityAdi sarva bhAvo mithyA kare che ane kevaLa eka huM bhAva ja zeSa rahe che. evuM daDha jJAna thayA pachI prazna e utpanna thAya che ke, A "huM" "huM evuM kahenAro ane tene jANanAra koNa haze? tathA tenI utpattinuM sthAna kayuM? A saMbaMdhe aMtardaSTi vaDe thoDo sUma vicAra karavo paDe che; te uparathI jANI zakAya che ke, "huM" "huM" ema kahenAra ane tene jANanAro te keI jarUra che, paraMtu tene mATe vANamAM kaI paNa zabda nahi hevAthI te vANIthI para heI kevaLa lakSyArtha vaDe ja jANI zakAya tevo che. jema manuSya ane tenI chAyA paraspara saMlama hoya che. te baMne paraspara eka bIjAne cheDIne kadI rahI zakatA nathI, tema A " huM " rU5 chAyA (vRkSAMka 3) tathA tene jANanAro tene sAkSI (vRkSAMka 2) paraspara saMlagna che. A baMne paraspara sApekSabhAve che. eka hoya te ja bIjAnuM hevuM tathA eka na hoya to baMne hotA nathI, e rIte bane paraspara eka bIjA para avalaMbI rahenArA hovAthI tene sApekSa kahe che. A mujaba "hu" (vRkSAMka 3) ke jene zAstramAM mAyA kivA prakRti vagere kahevAmAM Ave che tathA tene jANanAra sAkSI (vRkSAMka 2) jene Izvara, puruSa ityAdi saMjJAo zAstromAM ApavAmAM AvelI che, baMnenA Azraya vaDe ja A carAcara mithyA Arepita dazya bhAsamAna thAya che, evAM varNane purANudi zAstramAM Ave che tathA vedAMtazAstrakAre te A prakRtirU5 chuM (vRkSAMka 3) e kANuM? tene ja nirNaya batAve che.
Page #512
--------------------------------------------------------------------------
________________ tArohana] he yama! A badhA matyaMdharmonA bhAva kSaNabhaMgUra che, [383 - --- -- ---- - huM eTale AtmA ane AmAM eTale huM atyAra sudhInA vivecanathI ApaNe huM ane tene sAkSInA sAcA svarUpane jANI zakyA. have jema prakAza hoya te ja manuSyanI chAyA paDI zake che ane te chaDyA manuSyathI vegaLI hatI nathI, tema ja te manuSyanA AdhAra vagara kadI rahI zakatI nathI e vAta che ke satya che, te paNa chAyA te prakAza vaDe ja judI bhAse che. chAyAnuM kAraNa manuSya che, manuSyamAM ja chAyA saMkaLAyelI hoya che, paNa te pAtAmAM rahelI chAyAne prakAza vagara purI pADI zakato nathI; tema ja manuSya e kAMI prakAzane paNa utpanna karI zakato nathI. tema A citanyaghana AtmA(vRkSAMka 1)ne prakAza vagara Izvara kiMvA sAkSI(vRkSAMka 2)25 "huM" arthAta puruSa ane tenI chAyArUpa prakRti kiMvA mAyA(vRkSAMka 3)nuM astitva kahI saMbhavatuM nathI. chAyAnuM kAraNa jema manuSya che paNa prakAza nathI, kAraNa ke prakAzamAM manuSya ane chAyA he yA na che tethI tenuM kAMI hita ke ahita thatuM nathI, tema A mAyA kiMvA prakRtirUpa "huM" (2kSAMka 3)e chAyA samaje ane tenuM kAraNa manuSyanI jema zuddha bahu rUpa sAkSI vA Izvara (vRkSAMka 2) che, paraMtu AtmA kiMvA brahma(vakSAMka 1) nathI ane A zuddha "hu"rUpa manuSyanI ja A prakRtirUpa "huM" evI "hurUpa chAyA paDe che. ema samaje. sivAya AtmarUpa prakAzane te A chIyA ane manuSyanI peThe "huM rUpa AbhAsanI tathA tenA sAkSo zuddha harU5 Izvara vA kSara puruSanI saheja jarUra nathI. chatAM temAM teo che ema je kahevAmAM Ave to paNa jema kaDAM kuMDaLAdi alaMkAro suvarNathI bhinna nathI ane suvarNane jema kaDAM kuMDaLAdi hovAnI kiMcitmAtra paNa apekSA hetI nathI tema AtmA(vRkSAMka 1)ne paNa "huM rUpa prakRti samAna chAyA tathA tenA sAkSIrUpa-puruSa vA Izvara vRkSAMka 2)rUpa manuSyanI kiMvA tenA kAryanI kiMcitmAtra paNa apekSA hotI nathI ane heya ema kahevAmAM Ave to te A AtmAthI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI. jema dAgInAmAMthI suvarNa kADhI levAmAM Ave to dAgInAnuM kiMcitmAtra paNa atitva siddha thaI zakatuM nathI tema A "hu" prakRti (vRkSAMka 3) tathA tene sAkSI puruSa vA Izvara (vRkSAMka 2) ane tenA kAryamAMthI adhikAnarUpa evA AtmAne je kADhI levAmAM Ave te kazAnuM paNa astitva siddha thaI zakatuM nathI, eTale A "huM" prakRtinuM kAraNa sAkSI purava (vRkSAMka 2) che, paraMtu te AtmA(jhakSAka 1)nuM kAraNa nathI; eTaluM ja nahi paNa A kAryakAraNe bhAvo paNa AbhAnA adhikAna vaDe ja pratItimAM Ave che tathA te AtmA te svataHsiddha ane svayaMprakAza ja che. te ja sarvanuM adhikAna che. jyAre prakRtirU5 A "hu" (vRkSAMka 3)ne "huM" kANa? mAruM utpatti sthAna karyuM? te jANavAnI icchA thAya che tyAre te potAnA sAkSI puru kivA Izvara(kSAMka 2)ne pUche che ke, huM koNa? mAruM utpatti sthAna kayuM? te sAMbhaLIne A sAkSI puruSa kivA Izvara (vRkSAMka 2) kahe che ke, he prakRtirUpa "huM" (vRkSAMka 3)! "vama" eTale tuM "te' che. eTale tuM anirvacanIya evo AtmA (vRkSAMka 1) che. te ja tAruM kharuM svarUpa che. huM je ke tAre niyaMtA gaNAuM chuM kharo, paraMtu teno eTale anicanIya evA AmA(kSAMka 1)nA nathI; te te svatasiddha heI kaI paNa sahAyatA vinA pragaTa thanAre svayaMprakAza che. temAM "tuM"rUpa (vRkSAMka 3) kivA "hurUpa (kSAMka 2) ema ApaNuM baMnenuM astitva nathI, Ama chatAM tuM ane huM chIe evuM je kAMI A tane bhAse che te jema dAgInA ane suva mAM abhinapaNuM ja siddha thAya che tevA prakAranuM vivartarUpa che, eTale A "huM" ane "tuM" paNa "te" arthAta AtmA che ane "AtmA e ja huM ane tuM che' e rIte ApaNe baMne abhedarUpa chIe, ema samaja. mArAthI te bhinna nathI satya sthiti A pramANe hevAne lIdhe, he pArtha! AvI rItane svatasiddha ane svayaMprakAza AtmasvarUpa evo je "huM" (vRkSAMka 1) tevA mArAmAM A sarva che ane samAM AtmasvarUpa evo huM (vRkSAMka 1) che, ema je jue che te mArA eTale AtmA(vakSAMka 1)thI bhinna nathI ane AtmAthI huM vRkSAMka 3) bhinna nathI arthAta te suvarNa ane tenA dAgInA tathA pANI ane tenA taragAnI jema abhinna ja che,
Page #513
--------------------------------------------------------------------------
________________ 384] dizAno tegaMdA [siddhAntAka bha0 gIra aha 63pa ema jANa. A samajavAnI buddhi je na hoya te pachI prathama darzAvI gayA nema bahu' eTale kRSNa nahi, paraMtu AtmA chuM ema samajIne mArAmAM sarvane ane sarvamAM AtmasvarUpa pivA mane je, eTale tevuM jenAra tArAmAM ane mArAmAM paNa aMte abhinapaNuM ja siddha thaze. sarvabhRtasthita yo mAM bhajatyekAvamAsthitaH / sarvathA vartamAno'pi sa yogI mayi vartate // 31 // jIvatAM ja mukta sarva bhUtamAtramAM upara jaNAvyA pramANe kevaLa vA ekarUpe eTale huM, tuM, te, A ityAdi bhAsatuM dasya anirvacanIya evA eka AtmasvarUpa che, AtmA sivAya bIjuM kAI che ja nahi, evA prakAranI ekatvanI bhAvanAmAM rithata rahI mAm eTale AtmarUpa evA mane je bhaje che, te yogI vartamAnamAM arthAta jIvatAM ja mAya eTale AtmarUpa evA mArAmAM ja sarvathA rahe che. uddeza e ke, mArAmAM ekyabhAva karanAro mArAthI abhina che tathA huM tenAthI abhinna chuM ema je upara kaheluM che tenI puSTine arthe atre bhagavAna kahe che ke, A pramANe je ekatvanI bhAvanAmAM sthira thayela yogI chete zarIra chUTyA pachI AtmasvarUpa evA mArAmAM eka thavArUpa videDamuktine pAme che evuM samajIza nahi, paraMtu chata hevA chatAM paNa sarva rIte mArI eTale AtmAnI sAthe saMlagna thavArUpa mekSane eTale jIvanmuktine prApta thayele che, ema jANavuM. tAtparya ke, aparakSAnubhavarUpa vijJAna vaDe kevaLa eka AtmAmAM sthita thayele gI zarIra vaDe vartamAna rahI tevI avasthAmAM game tema vartato hovAnuM dekhAvA chatAM eTale vyavahAramAM game te Azrama vA varNamAM rahevA chatAM paNa te AtmarUpa evA mArI sAthe aikaya thavArUpa jIvanmuktine pAme che, ema jANa; eTale ke, tene muktine mATe maraNa sudhI rAha jovAnI jarUra hatI nathI, paraMtu A rIte ekatvanI bhAvanA karanAra to tatkALa eTale vartamAna sthitimAM jevI dazAmAM hoya tevI dazAmAM ja jIvanmukta bane che arthAta te dizAmAM tene pheraphAra karavAnI athavA amuka karavuM ane amuka na karavuM evA prakAranI koI paNa prakAranI bhAMjagaDa karavAnI jarUra rahetI nathI, paraMtu te game tevI dazAmAM hoya ane game te karate hoya to paNa A sarve eka AtmasvarU5 che evA eka da% ane taddana acaLa bhAvanA karavAnI ja mAtra AvazyaktA hoya che. tevA prakArano kadI paNa nahi bhUlAya tevI nizcaLa bhAvanA eka vakhate apakSa anubhavathI siddha thAya eTale te gI game te sthitimAM ane game tevI avasthAmAM sthita hoya te sthitimAM saheja paNa parivartana nahi thatAM tyAM ne tyAM ja turata jIvanmukta banI jAya che. Atmaupamyena sarvatra samaM pazyati yo'rjuna / sukhaM vA yadi vA duHkha sa yogo paramo ma.:: // 32 // je upamA AtmAne te ja pitAne | he arjuna! sukha che vA duHkha he, yA te itara koI paNa prakAranuM dUdha che, paraMtu je yogI taraphathI tene Abhaupamena eTale huM AtmA (vRkSAMka 1) che tathA AtmA eTale huM chuM ane A sarva sukhadu khAdi Ko paNa huM evA amarapa arthAta mAruM (AtmAnuM svarUpa ja che, e rIte je upamA AtmAnI te ja upamA te badhAne paNa ApavAmAM Ave che arthAta huM AtmA che tathA A sukhaduHkhAdi bhAvatA, tamAma hado paNa AtmasvarUpa che, evA prakAre sarvatra eka AtmAnI ja samabhAvanA rAkhI je sarvane samAna daSTie jue che, te pANIne ja parama utkRSTa mAnavAmAM Ave che.
Page #514
--------------------------------------------------------------------------
________________ - ' ' gItAhana ] je indrionA sarva baLIne nAza kare che, [ 385 ane - yojyaM yogastvayA proktaH sAmyena madhusUdana / etasyAhaM na pazyAmi aJcalatvAtsthiti sthirAm // 33 // jANe ji jana gA ikalAkanA saghADakuM miNe je rita dubai zakA caMcaLa manane nidhi kara zuM zakya che? bhagavAne atyAra sudhI kaheluM vivecana sAMbhaLI arjune kahyuM: he madhusUdana! ApanA kahevAno bhAvArtha mArA samajavAmAM Avyo ke, koI paNa manuSya game te avasthA, varNa, jJAti, jAti kivA AzramamAM heya, strI ke puruSa heya, chatAM te pitAnI vartamAna sthitimAM ja koI paNa prakArano tyAga athavA grahaNa karavAnI bhAvanA choDI daI buddhine je eka AtmAmAM ja nizcaLa rAkhe to basa che; vaLI tame mane A karma karavAne mATe kema Agraha karI rahyA che, te paNa mArA samajavAmAM AvyuM; paraMtu bhagavAna ! mane eka moTI zaMkA che ke Ape kahela eka AtmAmAM ja buddhine sthira karavArUpa ane kevaLa buddhinI samatA vaDe ja prApta thanAro A ga. mananA caMcaLapaNAne lIdhe kAyamane mATe Take e kAMI saMbhavita lAgatuM nathI; kAraNa huM mAnuM chuM ke, atizaya caMcaLa, sarvane vihavaLa karanArA, atyaMta baLavAna ane daDha eTale jaDamULa ghAlIne sthire thaI beThelA A manane vAravuM arthAta tene nirodha karavo e. te vAyunI jema ati duSkara che; eTale ke jema vAyune eka jagyAe rokavAmAM Ave to te bIjI jagyAethI kuTI nIkaLe che athavA to dehamAMnA vAyane rokavAmAM Ave to tethI jIva AkuLavyAkuLa banI jAya che, tema A manarUpI vAyune te AtmarUpa che evo viyakta vicAra karIne jyAM rokavAno prayatna karavAmAM Ave che tyAM tenI caMcaLatA ane daDhatA eTalI badhI prabaLa hoya che ke, eTalA samayamAM te te bIjI bAjuethI nIkaLI jaI viSayomAM cetarapha prasarI javA pAme che. ATaluM badhuM caMcaLapaNuM jemAM che evA A ati baLavattara manane mATe Apa kaho cho ke, aMtaHkaraNamAM saMka95 UThatAMnI sAthe ja te sarva AtmarU5 che evA prakAranI daDha bhAvanA vaDe tene vaza karo, eTaluM ja nahi, paraMtu vANI, mana, buddhi, jJAneMdriya ane kameM kiye tathA tenA viSaye e darekane te AtmarUpa che evI samabhAvanA, ega vaDe eka ja mArgamAM sthira karo, to tema thavuM e to mane lagabhaga azakya ja lAge che; vaLI bhUlecUke kadAca ekAda kSaNane mATe te sthira thayuM che ema lAge che, paNa eTalAmAM te vaLI pAchuM te AkaLavyAkaLa banIne jema cAmaDa kiMvA rabaranI kothaLImAM vegathI bharelI havA kulI javAthI kothaLIne kApIne temAMthI jema bahAra nIkaLI jAya che, tema A mana paNa bAhya viSayomAM cotarapha phelAI javA pAme che. tevA caMcaLa manane eka ja jagAe rekI rAkhavArUpa nigraha eTale nirodha karavAnuM je Apa batAvI rahyA che ke kevI rIte zakya bane? zrIbhagavAnuvAca masa zayaM mahAbAho mano dunigrahaM balam / abhyAsena tu kaunteya vairAgyeNa ca payate // 35 // .
Page #515
--------------------------------------------------------------------------
________________ 386 ] sarve nItima - [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 637 buddhigane adhikArI koNa? arjunane A sIdho prazna sAMbhaLIne zrIkRSNa AnaMdathI bolyAH he mahAbAhe ! tAruM kahevuM satya che. mana ati caMcaLa hovAthI tene nigraha karavo e atyaMta kaThaNa che, emAM to saMdeha nathI, paraMtu te kene mATe? abhyAsI mUDhone mATe. tevAone mATe A yoganuM AcaraNa karavAnuM huM kAMI kahetuM nathI. teone vAste te meM japa, tapa, navadhA bhakti, dhyAna, dhAraNuM vagere aneka prakAro anyatra varNavelA ja che tathA tenuM spaSTIkaraNa vakhatovakhata prasaMgavazAta tArI pAse karyuM che ane have pachI paNa karavAmAM Avaze, paraMtu A sarva upAyo to kevaLa cittazuddhine mATe ja karavAnA hoya che. eka janmamAM kiMvA hajAre janmomAM jyAre AvAM niSkAma karmo dvArA manuSyanI cittazuddhi thAya che, tyAre huM je A jJAna tane kahI rahyo chuM te grahaNa karavAnI temanAmAM yogyatA Ave che ane pachI Akhare to A ja mArganuM avalaMbana teone karavuM paDe che. A rIte AtmAnuM svarUpa jaNAyA pachI te sAdhaka melaprApti karI ApanAro A mArga ja satya che, evA prakArano nizcaya kare che. AthI kevaLa eka AtmA ja satya hoI AtmA sivAya bIjuM badhuM mithyA che, e rIte tamAma dasya jALa upara tene vairAgya utpanna thAya che. Ama jayAre jagatAdi sarva dazya jALa mithyA che e tene viveka thAya che eTale mana svAbhAvika rIte ja viSayomAMthI nivRtta thavA pAme che; kema ke manane svabhAva to viSayamAM ramamANa thavAno che ane viSayo taddana asAra hAI mithyA che, evuM te vicArane aMte vivekadraSTithI sArI rIte jANI zake che. mumukSunI sthiti A sarva dazya jALa te kevaLa mAyAnA traNa guNa tathA zabdAdi viSayenA vistArarUpa heI te sarva mithyA che, ema sArI rIte jANyA pachI tenA upara virAgya upaje che. vivekayukta vicAra vaDe vairAgya utpanna thavAthI manatA khorAka je viSayo che tenuM jaDamULamAMthI ja nikaMdana thaI jAya che. Ama jyAre tamAma viSayo mithyA che evA prakAre viSayonI nirasatA samajAya che, tyAre mumukSu tamAma viSayonI bAbatamAM udAsa thaI jAya che. paraMtu viSayonA saMskAro manamAM ghaNA lAMbA samayathI daDha thayelA hovAthI tene tyAga thaI zakato nathI ane te asAra che ema samajavAmAM AveluM hovAthI tene sahejamAM upabhoga laI zakAto nathI. te pUrvanA sarakAra tathA abhyAsaprAbalya vaDe vAsanAne vaza thaI viSayonuM sevana kare che ane pachI viveka jAgrata thatAM thaI gayelI bhUlane lIdhe vaLI pAcho potAne dhikkAre che. saMskAranI prabaLatAne lIdhe jo ke tenuM mana viSaya tarapha kheMcAya che, chatAM viSayone jotAM veMta ja temAMnA deSo tenA manamAM ekadama khaDA thaI jAya che; AthI tene aMta:karaNamAM duHkha thAya che tathA te haMmezAM udAsa rahe che. khAvuM, pIvuM, vastra, alaMkAra, suMdara strIo nAnA prakAranAM anekavidha aizva kivA vAhano vagere upabhoganAM koIpaNa sAdhano tene sukhadAyI thatAM nathI. jANe ke potAno priyamAM priya vastu ekAeka guma thaI gaI nahi hoya! tevA prakAre te haMmezAM khedamAM ja rahyA kare che; kAraNa ke pUrvavAsanAonuM jora prabaLa hovAne lIdhe tene tyAga paNa thaI zakato nathI ane bIjI bAjue te te asAra che evA prakArano doSa najara agiLa AvIne khaDo thaI jAya che tethI tene upabhoga paNa laI zakato nathI. A rIte tenI sthiti ardhadagdha jevI thaI jAya che. A pramANe dasyAdimAM jene saMpUrNa vairAgya utpanna thayelo hoya te samakSa ja meM kahelA A yogamArganA abhyAsane lAyaka hAI te ja kharo puruSAthI che. abhyAsa ane vairAgya vaDe manane nidhi thaI zake che he ajuna! jemanAmAM mekSaprAptinuM bIja hoya che. tevA musakSuone ja A AbhaanAtma25 vivekAtmaka jJAnano upayoga thAya che. paraMtu jeenI cittazuddhi thayelI hatI nathI eTale jeo mumukSu nathI vA jeomAM mekSaprAptinuM bIja hotuM nathI, tevAone A saMbaMdhe game teTale upadeza karavAmAM Ave chatAM teo eka ratIpUra paNa badalAtA nathI. pUrvajanmanA aneka satkRtyo vaDe niSkAmabhAve paramezvaranI ArAdhanA
Page #516
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana] vaLI A sarva jIvita paNa a5 che, temaja [ 387 karI jeee svAtmadevane prasanna karyA hoya teone ja viSayomAM vairAgya thavArUpa A avasthAnI prApti thAya che ane tevA ja huM kahI rahyo chuM te yoganA adhikArI che, ema jANuM; mATe tuM kahe che te pramANe je ke caMcaLa manano nirodha ke e atyaMta durghaTa che e kharuM, paraMtu A rItanI virAgyazIlatA tathA A sarve AtmasvarUpa che evA daDha nizcayathI upara batAvelA abhyAsanA avalaMbana vaDe, he kauteya? tene niSedha thaI zake che; tasmAta te tArA matAnusAra du:sAdhya haze, paraMtu asAdhya nathI, eTaluM ja nahi paraMtu vivekI te tene ramata samAna sAdhya karI zake che. asabhyatAtmanA yogo duSpApa iti me matiH / vasthAmunA nuM zAsana choDavukuttara rUA A yogamAM nAlAyaka keNu? asaMyatAtmA eTale upara kahelI rIte jeNe AtmAne vaza rAkhela nathI arthAt A sarva AtmasvarUpa che evI rItane viveka thaIne jene sarvatra AtmabhAvane daDha nizcaya thayela heta nathI; paraMtu mAyAnA traNa guNa tathA zabdAdi viSaye vaDe prasarelI miyA dakSyALamAM ja je phasAyelo hoya che ane huM eTale zarIra che ityAdi prakAranI bhAvanAvALo hoI aMtaHkaraNa jenA tAbAmAM nathI, evA saMkaHpavikalpAtmaka asaMyamazIla mATe te meM kahelo A yoga tuM kahe che tema sAdhya thavo taddana azakya ja che; ane te tArA kathana sAthe huM pUrepUro saMmata chuM, emAM te kiMcitmAtra paNa zaMkA nathI. gamAM lAyaka keNa? kevaLa moTethI vAta karIne kazuM paNa nahi karavA chatAM huM ghaNuM karuM chuM, evA prakAranA lokomAM DALa batAvanArA, nahi samajavA chatAM jANe ke saghaLuM sUmajuM chuM evA prakAranI jJAnabaMdhutAvALA (adhyAya 5. zlo8-9nuM vivecana juo) athavA te manamAM viSayAnI anekavidha lAlasA rAkhI loko pAsethI kevaLa pitAne svArtha sAdhI levAne mATe jJAnane vepAra karanArA mUDha athavA DhoMgIonuM A yugamAM amAre kazuM prayojana nathI. tevA adhamo te potAnA anuyAyI saha aMte dhera narakamAM ja paDe che; mATe he arjuna ! AvA dAMbhika kivA DoLadhAluo ane kAcApocA athavA azraddhALuonuM AmAM kAMI prayojana nathI. AmAM to tevA jAtavAnonuM ja kAma che ke jeo kharekhara jijJAsu che, buddhizALI che, puruSArthI che, zuddha hadayanA che tathA vivekI hoI tArI jema sarva bhAve saddagurunI saMpUrNa zaraNAgati lIdhelA ekaniSTha ananya bhakta che. evA vivekavAna tIvra jijJAsue te A yoga eka nAnA bALakanI ramatanI jema sahejamAM sAdhya karI zake che. tevA jijJAsunI yogyatA saMbaMdhe pharIthI kahuM chuM, A vega koNa sAdhya karI zake? A sarva AtmarUpa che, evA prakArane vivekasaha nizcaya karIne je aMtaHkaraNamAMthI e rItanA sarvAtmabhAva vo athavA AtmAmAM huM, tuM, te, A ityAdi kAMI che ja nahi, e mujaba niHzeSabhAvanA abhyAsa vI je AtmA vinA bIjI koI vRttinuM utpAna ja thavA deto nathI ane e rIte jeNe AtmAne vaza rAkhela che evA Atmavasya puruSane ja meM kahele A ekatvarU5 ga sulabha rIte sAdhya thAya che, bIjAone nahi. varNana kathA - ayatiH ajayopto yogAJcalitamAnasaH / anAjI vorANi i fsa ja jagari rUchA
Page #517
--------------------------------------------------------------------------
________________ 388 ]. tava vAdAstava grate che ja8. [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 641 kazcinnobhayavibhraSTadinnAbhramita nshyti| atiko vAro vipUrNa gaNuALaka rA etanme sazayaM kRSNa chettumarhasyazeSataH / tvadanyaH sazayasyAsya chettA na hyupapadyate // 39 // ayatinI gati zuM thAya? zrIkRSNa bhagavAnanuM bhASaNa sAMbhaLI ane temane Azaya jANI laI arjune namratApUrvaka pharIthI pUchyuM. bhagavana ! Ape je buddhinI samatArUpa yoganuM AcaraNa karavAnuM kahyuM te pramANe A sarva AtmasvarUpa che. evA prakAranA nizcayathI manamAM zraddhA vaDe yukta thaIne je prayatna kare che, chatAM mananI caMcaLatArUpa veganI AgaLa teno e prayatna TakI zakatA na hovAthI Ape batAvelo yogAbhyAsa karavA te asamartha nIvaDe, te A mujaba yogathI calAyamAna thayelo, jenI yogasiddhinI pUrNatA thayelI nathI evo AtmAbhyAsanI pUrNatA vagarano A ati kaI gatine pAme che? uddeza e che ke, bhagavAna ! Ape kahyuM tema keIe sarva AtmasvarUpa che evA prakArano Ape kahele gAbhyAsa karavAnI zarUAta karI hoya, paraMtu mananI caMcaLatAne lIdhe abhyAsanI pUrNatA thaI temAM tapatA thavA pahelAM ja tene deha paDe athavA to A sarva AtmasvarUpa che ane AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, evA prakAranuM zraddhAyukta aMtaHkaraNathI nizcayapUrvaka AtmAnuM parokSajJAna thayeluM hoya, paraMtu mananA tIvra vegane lIdhe abhyAsanA abhAve temAM jenI pUrNatA thavA pAmelI na hoya te calita mAnasavALA tathA yogasiddhine nahi pAmelo ayati eTale sAkSAtkAra thayA vagarano yati (gI) kaI gatine pAme che? te he zrIkRSNa ! mane kRpA karIne kahe. A "brahmaNa pathi' eTale ja brahmane mArge paDelo che paNa temAM hajI siddhatA meLavI zakyo nathI te, arthAta jene brahmanuM parokSajJAna thayuM che paraMtu aparokSajJAna thayuM nathI, paNa te prApta karavAne mATe te mArge kivA paMthe (raste) paDelo che, chatAM temAM haju apratika che eTale je brahmasvarUpamAM sthira thayelo nahi hovAthI ubhayamArgathI bhraSTa thayeluM che. e vimUDha arthAta jene A sarva brahma (Atma) rUpa che evuM niHzaMka ane zraddhAyukta parokSajJAna te thayuM che, paraMtu mananI caMcaLatA eTalI badhI che ke, temAM te sthira thaI zakato nathI; tema A badho jagatAdi dazya vyavahAra mithyA che evuM bhAna thayeluM hovAthI temAM paNa nirasatA lAge che ema baMne prakAranA mArgathI ubhaya rIte bhraSTa thayelo evo A atyaMta mUDha banele puruSa AkAzamAM vikhUTA paDelA vAdaLanI jema trizaMkuvata vacamAM ja laTakI jaIne nAza to pAmato nathI ne? A mArA saMzayane niHzaMka rIte chedIne nirmULa karavA Apa ja yogya che. nizcayapUrvaka A saMzayane chedanAra ApanA vinA bIje kaI saMbhava nathI. pIgaLAvAguvAra- pArtha naiveha nAmutra vinAzastasya vidyate / na ura paravALA visi tAta jIti bahaparalokamAM tenuM kalyANa ja thAya che arjunanI zaMkA sAMbhaLIne bhagavAna kahe cheH he pArtha! are ! tevAno A lekamAM paNa kadI vinAza saMbhavatA nathI, to pachI paralokamAM vinAza thavAnI vAta ja kayAMthI hoya? kemake he tAta (putra) ! kalyANa
Page #518
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] he yama! A che tathA nRtyagIte paNa kSaNika che. sivAya ! [ 389 karanArA A nizcayathI te kadI paNa durgatine pAmato nathI. he arjuna! tArI mAphaka rAmAvatAramAM mane paNa zaMkA thayelI hatI, te vakhate zrIvasiSTha maharSine prazna karatAM temaNe Apele uttara bedhanI puSTine arthe tane kahuM chuM. pUrNa sthitie pahoMcyA agAu mRtyu thAya che prazna: asata kuLamAM utpanna thayela ane pravRttimAM ja racyApao rahenAra tathA sAdhu pucchanA saMgane nahi pAmelo evo mUDha adhama puruSa A saMsArasAgarane zI rIte tarI jAya ? he mahArAja ! yoganI sAta bhUmikAo pachI pahelI, bIjI, trIjI ke te karatAM uparanI anya koI bhUmikAmAM gayela hoya, paraMtu pUrNa sthitie pahoMcyA pahelAM devayogathI te mRtyune pAme, te tevA yogabhraSTanI gati kevI thAya? apUrNAvasthAmAM maranAra pAcho cagI thAya che zrIvasiSThajIe kahyuM rAgadveSAdi dezamAM racyApacyA rahenArA mUkha pune tyAM sudhI janmamaraNAdirUpa saMsAra kAyama ja rahe che ke, jyAM sudhI seMkaDe janma vaDe kAI kAkatAlIya vegathI athavA te puruSonI saMgatithI vairAgyane udaya thato nathI. vairAgyane udaya thavAthI manuSyamAM avazya zubhecchA Adi bhUmikAno udaya thAya che. A pachI je vaDe saMsArane nAza thaI jAya evA satazAstronA arthonuM rahasaya te jANe che. Ama sAta paikI koI paNa gabhUmikAmAM rahyA chatAM TheTha sudhI pahoMcyA vinA vacamAM ja jenuM maraNa thAya che, tene pUrvanuM pApa pote je bhUmikAmAM hoya teTalA pramANamAM ochuM thAya che ane tenuM e pApa kSINa thayA pachI devatAonA vimAnamAM, kapALonA puramAM, meru parvatAdinA bagIcAomAM ane vananI vADIomAM cittane ramADanArI evI devAMganAo sAthe krIDA karanAra te devatA kiMvA gaMdharva thAya che. tyAra pachI aneka bhogo bhegavavAthI pitAne pUrve karela puNyasamUha tathA duHkhane ApanAruM evuM kaI pUrvanuM pApa e baMne ApoApa jyAre kSINa thaI jAya che, tyAre A yogI pRthvImAM pavitratAvALA samRddhivAna ane guNavAna tathA jene tyAM nokara cAkare bharapUra che tevA zrImAna ke sajajanane tyAM kiMvA AtmasvarUpa banelA gI gRhasthane tyAM janma le che. tyAM janma laI pUrvavAsanAne lIdhe te pharI pAcho bAkI rahelA yogano abhyAsa karavA mAMDe che. A yogIne abhyAsa karAvanArI prathamanI vAsanAo pUrvajanmanA saMskAra kiMvA mAnasika saMskAra vaDe kAkatAlIya | nyAya pramANe smaraNamAM AvI AgaLanA yugabhUmikAnA abhyAsakrame te krame krame upalI bhUmikAomAM caDe che. A rIte AryatA (adhyAya 2, zlo0 2, pAna 131 juo) eTale saddharmanA AcaraNamAM mRtyu pAmela yogI potAnAM satkarmo vaDe prApta thayelA svargAdi bhegone ghaNA kALa sudhI bhogavIne vaLI pAcho pogI ja thAya che arthAta tene vinAza kadI paNa saMbhavato nathI (yo. ni. pUsa. 126); mATe he arjuna ! khAtarIthI samaja ke, AvA puruSano A lokamAM ane paralokamAM kadI paNa vinAza thato nathI. are! kalyANa karanArA mArgane anusaranAro kadI durgatine pAmela hovAnuM sAMbhaLyuM che kharuM ke? yogathI calAyamAna thayela evo te pavitra yogI yoganI pUrNatA pUrve ja jo mRtyune pAme che, te puNya karanArA lokone je loka maLe che. tevA svargAdi lokone pAmIne tyAM ghaNo kALa rahI upabhoga bhogavI pachI A gabhraSTa puruSa, zaci eTale AcAravicArasaMpanna ane pavitra evA zrImaMtane tyAM janme che athavA to buddhimAna evA AtmaparAyaNa yegIne tyAM janme che. Avo janma te A lokamAM paNa ati durlabha hoya che. A pramANe prApta thayelA janmamAM tene pUrvajanmanA buddhimAM rahelA saMskArane udaya thato rahe che ane huM kurunaMdana ! tyAM te bhUyaH eTale te karatAM paNa ucca evI AgaLanI siddhinI prAptine mATe adhika adhika joradAra) prayatna kare che. prApya puNyakRtA 5 lokAnuSitvA zAzvatIH samAH / zucInAM bhImatAM gehe yogabhraSTo'bhijAyate // 4 // * saMsArano artha: jIvAtmA vAsanAvazAta aneka zarIra dhAraNa karatA rahe che, Ama mokSa thatAM sudhI tenI cAlatI kiyA te badhuM maLane saMsAra kahevAya che.
Page #519
--------------------------------------------------------------------------
________________ 30] na vizena tathaMno mALo- [ siddhAntakAraDa bha0 gI. aha 63 phakta A vegane jANanAranI ihaparalokamAM thatI gati zrIbhagavAna kahe cheH he arjuna! tane zaMkA thayelI che ke, Ape kahelI sarvatra samadaSTinI arthAta AtmadaSTinI bhAvanAne je zraddhA vaDe anusaranAro kiMvA sAMkhya, yoga vA bhaktimArganuM avalaMbana karanAro puruSa pUrNa sthitie pahoMcatAM pahelAM jo mRtyune zaraNa thAya to tenI trizaMkuvar addhara sthiti to thatI nathI ne? tenA uttaramAM kahevAnuM ke, tenI A lokamAM ke paralokamAM paNa adhogati thatI nathI. have paralokamAM adhogati kevI rIte thatI nathI te viSe kahevAnuM che, tevA yogamAM calAyamAna thayelA e yogIne ati utkRSTa evA lokanI prApti sahejamAM thaI zake che, kema ke jeo aneka prakAranA sakAma satkarmo karIne svargAdi lokanI prApti mahAna musIbate karI zake che tevA svargAdi lekanI prApti te A yoganuM jene sAdhAraNa jJAna thaI phakta tenuM AcaraNa karavAnI IcchA ja thayelI hoya tene anAyAse ja thAya che. teo te te lokamAM ghaNe vakhata sukhopabhoga bhogavI pharIthI pRthvImAM aizvaryavAna tema ja nIti, nyAya tathA AcAravicArasaMpanna evA mahArAjAe kiMvA zrImAna zeTha sAhakArone tyAM avatare che. A to jeNe A yogane phakta jAmyo che tathA AtmakalyANano A ja eka mArga che evI jenI daDha zraddhA thayelI che, chatAM mananI caMcaLatAne lIdhe tevA prakArano abhyAsa karavA je azaktimA che, tevAnI chaha tathA paralokamAM kevI gati thAya che, te saMbaMdhe kahevAmAM AvyuM; have jeNe abhyAsano prayatna zarU karyo che, tenI thanArI gati saMbaMdhe kahuM chuM. athavA yoginAmeva kule bhavati dhImatAm / etaddhi durlabhataraM loke janma yadIdRzam // 42 // tatra taM buddhisa yogaM labhate paurvadehikam / yatate ca tato bhuyaH sasiddhau kurunandana // 43 // A veganA abhyAsInI thatI ihaparalokamAM gati jeNe A veganA abhyAsane mATe prayatna zarU karelo che te yogI abhyAsanI pUrNatA thavA agAu je maya pAme to tevA yogIne paralokamAM upara kahelA atizaya satkarmAdi karanArA yogIne svargAdi je lokanI prApti thAya, tenA karatAM paNa ati ucca prakAranA brahmAdi lokanI prApti sahejamAM thAya che tathA tyAM aneka sukhopabhoga bhogavI te A pRthvI upara koI sArA kuLavAna, pavitra, buddhizALI ane haMmezAM AtmAmAM ja parAyaNa rahenArA brahmaniSTha evA yogIne ghera janma dhAraNa kare che tema ja AvA pavitra yogInA kuLamAM janma thavAthI zuddha vAtAvaraNane lIdhe tyAM tenA pUrvajanmanA saMskAre punaH jAgrata thAya che. ane tyAM te bAkI rahelI Atmasiddhi prApta karavAne mATe pharIthI joradAra prayatna zarU kare che. jayAre prathama je zrImaMta kuLamAM janmelA gI saMbaMdhe kahevAmAM AveluM che tene paNa tyAM aneka sukhopabhoga bhogavatAM bhogavata pUrvasaMskAranI prabaLatA vaDe vairAgya upajAve e keIka prasaMge upasthita thAya che kiMvA zrIrAmacaMdra athavA baddha ityAdinI mAphaka anAyAse ja suvicAra utpanna thAya che, tyAre A tamAma viSaya upara daDha vairAgya upaje che; AthI te kramekrame abhyAsamArganI zubhecchAdi sAta bhUmikAomAM caDe che ane aMte temAM pUrNatA SLavI zake che. A rIte eka jamamAM yA aneka janmomAM paNa ane eya prApta karI zake che, ema nizcita samaja. have AvA ja vyavahAramAM durlabha zA mATe che te kahuM chuM, te sAMbhaLa. vyavahAramAM durlabha janma jagatamAM jaDanA pramANamAM eka te cetana aMza ghaNe ja thoDe che; cetanamAM paNa vRkSAdi jevA sthAvarane tathA te karatAM jagamane aMza pramANamAM ghaNuM ja hoya che, te jatAM bAkI roSa rahenAramAM pazuM, ,
Page #520
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArAma 1 manuSya vittathakI (kadI paNa) vRddhi pAmatuM nathI, 391 pakSI, kITa, pataMgAdi aMza meTA pramANamAM hoya che ane te jatAM zeSa rahe temAM manuSya. A rIte cetanamAM paNa manuSyono aMza ghaNo ja ocho hoya che, temAM paNa aizvaryAsaMpanna, temAM paNa kevaLa viSayanI pAchaLa ja lAgelAnuM pramANa vadhu hovAthI temAM vivekI te kavacit ja jovA maLe che, tevAmAM paNa Atmasiddhine mATe prayatna karanArAe javalle ja hoya che ane A badhAne bAda karatAM je zeSa bace tevAomAM A prayatnane chevaTa sudhI nibhAvanArA te kaI bhAgye ja maLI Ave che. khAnAre jude ane peTa bIjAnuM bharAya ? bhagavAne kahyuM: manuSyanA je sthULa zarIra vaDe karmo thAya che, te zarIrane te e A lekamAM ja choDI hya che, to pachI tene bIjuM zarIra dhAraNa thAya tyAre pAchalA zarIramAM thayelA abhyAsanuM smaraNa kevI rIte thAya? khAnAre judo hoya ane peTa bIjAnuM bharAya e kathananI jema A kathana visaMgata lAge che, evI zaMkA thavA saMbhava che. Ano uttara prasaMgavazAta AgaLa (adhyAya 8)mAM ApavAmAM Avaze chatAM ahIM saMkSepamAM kahevAnI AvazyaktA che. karmonuM sAcuM bIjA koI dhULa karma karavuM heya tyAre prathamataH manamAM saMkalpa karI pachI buddhi vaDe tevo nizcaya karo paDe che. A ja karmanuM sukSma svarUpa che, ema samaje. ATaluM thayA bAda te karma sthULa kriyA dvArA prakaTa rIte karavAmAM Ave che; vaLI karma thaI gayA pachI paNa pAchuM te avyakta svarUpe rahe che; AthI spaSTa thAya che ke, karmo e kAMI phakta sthULa dehanI sAthe ja saMbaMdha dharAvatAM hatAM nathI, paNa sUma zarIra vA liMgadeha e ja karmonuM sAcuM bIja che. te jyAM sudhI hoya tyAM sudhI karmone nAza thaI zakato nathI. AtmA pote ja jyAre ajJAnayukta banI jIvAtmArUpe pariName che, tyAre tene punaH pitAnA ravaravarUpanuM sAcuM bhAna thatAM sudhI te vAsanAvazAta liMgazarIra dvArA aneka sthULa zarIrane grahaNa karato rahe che. eno A krama ajJAna naSTa thaI svasvarUpanuM jJAna thatAM sudhI haMmezane mATe cAlu hoya che. tene svasvarUpanuM jJAna thAya che tyAre jAgrata thatAM jema amano sadaMtara bAdha thaI jAya, tema A badhAM sthaLasanma tathA kArAdi zarIro dvArA anekavidha vAsanAone lIdhe jIvAtmAne anubhavamAM AvatA mithyA bhramAtmaka A dazya pasArAno sadaMtara vilaya thaI jAya che. AnI spaSTatAne mATe zrIvedavyAsAcAryajIe kaheluM zAstrakathana saMkSepamAM kahuM chuM. (bhA. skaM0 4 a. 29). prAcIna bahiSa rAjAne prazna eka samaye prAcIna hiMpa rAjAe devarSi nAradajIne AvA ja prazna karyo hato ke, puruSa je zarIrathI karmo kare che. te zarIra te A lokamAM ja choDI de che ane paralokamAM to bIjA zarIra vaDe te karmonAM phaLAne bhogave che; Ama vedattAoe sthaLe sthaLe kaheluM che; vaLI karmo thayAM eTale te turata ja adazya thaI jAya che (mahAkALa puruSa varNana kiraNa 31, 2, 34mAM A saMbaMdhe spaSTatA che te juo). te pachI pharI tenuM sthaLa phaLa zI rIte utpanna thAya che te kahe. sthaLa dehane karma sAthe karaze saMbaMdha nathI nAradajI bolyAH puruSa vastutaH sUkSma zarIrathI ja karma AraMbhe che ane tene te zarIrathI ja karmanA maLane paralokamAM bhogave che, kema ke vAsanAvazAta thatAM AtmA(jIvAtmA)nAM dareka karme prathama manaHpradhAna saMka9pAtmaka evA sakSama dehathI ja thAya che tathA vyavadhAnarahita sama deha ja paralokamAM paNa karmonI sAthe hAIte te karmonAM kaLAne bhegave che; AthI e nizcaya thAya che ke, sthULa deha e kAMI karma karavAmAM mukhya nathI, paraMtu manaHpradhAna sUmadeha ja karma karavAmAM mukhya sAdhanarUpa che (kAraNa tathA liMgadeha baMne sUkama che, ema jaNa); AthI sthaLa dehano nAza thAya te paNa sUkama dehane nAza kadApi thato nathI. teno nAza
Page #521
--------------------------------------------------------------------------
________________ 392 ] lapsyAmahe vittamadrAkSma cekhA / [siddhAntakASDa bha0 thI a0 6/43 tA kevaLa svarUpanA aparokSajJAnathI ja thaI zake tema che; jethI sthULa zarIra mRta thayA bAda pazu paraleAkamAM sUkSma deha te| jIvAtmAnI sAthe te sAthe ja heI te ja kaphaLa bhAgave che. Ama sUkSma vicAra karatAM eka ja zarIra vaDe ka`La bhegavAya che, nahi ke judAM judAM zarIra vaDe. jema eka ja jIvAtmA sthULa zarIra jIvatuM hovA chatAM tenuM vismaraNu thaI sUkSma zarIra dvArA svaprasRSTimAM khIjA zarIrathI mukta thaI anekavidha anubhava le che ane svapramAM kamaLane paNa bhogave che, tema A eka ja sUkSma jIvAtmA vAsanAvazAt sthULa sUkSma zarIrA dvArA Rtu ane paraleAkamAM te te zarIrA dvArA mananI aMdara saMskArarUpe rahelA ka`te bhogave che, AthI svaprAvasthAnI peThe sukSma dehayukta jIva katA karyAM che tathA e sUkSma dehayukta jIva ja te te kaphLanA bhoktA che. sthULa dehanI sAthe karmAMnA kAMI saMbaMdha nathI; mATe tameAe zaMkA karyAM pramANe doSaneA prasaMga ja AvatA nathI; vaLI jIvAtmA jAgrata svamAdi avasthAmAM A mArA putro che, huM amuka jAtine huM ityAdi kahI te te avasthAmAM teone mana vaDe ja peAtAnAM kalpI bane avasthAomAM thayelA karmAMte paNa manathI ja grahaNa kare che. A rIte baMdhana nahi hovA chatAM kevaLa ahaMkArathI grahaNa karAyelAM e mithyA karmIne lIdhe ja tene punarjanma prApta thAya che. punarjanmanuM kAraNa vicAra karatAM jaNAze ke, jJAneMdriyA ane kameAi pAtapeAtAnA viSayAmAM ekI sAthe ja kAMI pravRtta thaI zakatI nathI, paraMtu prathama jJAneMdriyA tathA pachI krame driyA e krame pravRtta thAya che. te uparathI nizcita anumAna thaI zake che ke, A sava iMdriyAnu niyamana karanArA citta nAme kAI eka judA ja che, tene ja mana paNa kahe che. A citta kivA mananI tamAma vRttie paNa ekI sAthe pAtapeAtAnuM kAya karavAne pravRtta thaI zakatI nathI, tethI evA nizcaya para AvavuM paDe che ke, A cittavRttionuM paNa niyamana karanArA te pUrve kAI hovA joIe, e ja pUrvajanmanA dehanuM ka che; vaLI jIve vartamAna zarIre je vastu kadI anubhavI, joI ke sAMbhaLI paNa na heAya te svapramAM ke maneArAjyamAM sphurI Ave che, te parathI nizrita siddha thAya che ke, vAsanAtmaka liMgadehadhArI jIvAtmAne e anubhava pUrve kAI samaye avazya thayelA hovA ja joIe; kAraNu jeneA kadI paNa anubhava thayA na hoya te kadI manamAM AvI zake ja nahi; AthI pUrva janmanI siddhatA thaI zake che. rAjana! Ama manuSyAnuM mana ja tenAM pUrva tathA bhaviSyajanmanAM svarUpAne tathA bhaviSyavANIne kahI zake che. vamAna janmamAM paNa svapna yA saMkalpAdi avasthAemAM pUrvajanmamAM paNa zakya nahi hAya evuM kAI kAI vakhate sUrI AveluM jovAmAM Ave che, tenuM kAraNa paNa kALa, deza ane kriyA che. tamAma iMdriyAnA sarva viSaye| anukrame yA samUharUpe mananI aMdara bhogyapaNe Ave che ane bhogavAI te vaLI pAchA cAlyA jAya che; kAraNu ke, tamAma manuSyA manavALA teA che ja. jIvane viSe huM ane mAruM" evA bhAva jyAMsudhI hAya che tyAMsudhI buddhi, mana, daza iMdriye! ane tenA viSayA tathA guNu kAya' Adi li'gadehAtmaka saMbaMdha tA jemanA tema ja rahe che, te kadI paNa naSTa thatA nathI. he arjuna ! A kama' ane avidyAnA kha'dhanane dUra karavA mATe sUkSma dehane nAza karAvanArA upara kahelA janmA A lAkamAM ati durlabha hoya che, te tuM sArI rIte jANu. have tane abhyAsayeAganI mukhya bhUmikAo keTalI che, te saMbaMdhe kahevAnu rahyuM. A AtmasiddhinA yAgamAgamAM abhyAsanI aneka bhUmikAo che, te paikI mukhya sAta che; (1) zubhecchA, (2) vicAraNA, (3) tanumAnasA, (4) sattvApatti, (5) saMsakti, (6) padArthobhAvinI ane (7) tu gA. ete jJAnabhUmikA paNa kahevAmAM Ave che. A bhUmikAomAM praveza zI rIte thAya tathA tenAM lakSaNe kramAM, te saMbaMdhe thADA vicAra karIzuM.
Page #522
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArahA ] je tArA darzana (tathA kRpA) thaze te vitta meLavI zakAze; [ 393 pravRtti kone kahevI ? vedamAM pravRtti ane nivRtti evA be prakAranA mArgo kahelA che. vyavahAramAMnA sarva loke A be paikI game te eka mArgane ja avalaMbana karatA hovAnuM jaNAI Ave che. pravRttimArga varga tarapha laI janAre hAI nivRttimArga zreSTha evA mekSasukhane ApanAra che. "sarva viSayothI rahita hovAthI mokSa zuM che?" "kAMI nathI." "mAre mATe to sArA narasA bhogothI bharelA A saMsAra ja ThIka che," evo nizcaya karIne teo cAra prakAranA karmo karyo jAya che. e cAra prakAranAM karmo A pramANenAM cheH (1) nitya eTale je karavAthI phaLa na maLe paNa na karavAthI pApa lAge, evAM roja karavAnAM karmo te nityakarmo; jemake saMdhyAvaMdanAdi; (2) naimittika eTale amuka amuka samaye karavAM ja paDe te naimittika karmo; jemake kuLAcAra, kuLadharmo, vrata, upavAsa, utsavAdi; (3) kAmya eTale zAstrane anusarIne IcchA ane phaLa meLavavAnAM uddezathI je karavAmAM AvyAM hoya te kAmyakarmo; jema ke putra, dhana vagere maLe evI irachAthI thatAM yajJa, vrata, tapa vagere sakAma karmo ane (4) tyAjya karmo eTale rAgathI prerAIne thatAM karmo; jemake mArA manamAM huM tethI huM kahuM chuM kiMvA karuM chuM ityAdi kahenArAonAM potAnA manamAM Ave tema phAve tema karavuM te zAstranA AdhAra viruddha thatAM karmo te tyAjaya karmo samajavAM. A rIte jagatamAMnA sarva loko nitya cAra prakAranAM karmo ja karyA kare che, tene pravRta karmo kahe che. A cAre mArgamAM vicaranArAone mATe A te pravRttivALA che, ema vyavahAramAM kahevAmAM Ave che. A pravRttimAM mukhya be prakAra cheH (1) rAga ane (2) zAstra. rAgakRtapravRtti vyasanarUpa hovAthI tyAjya hAI zAstrakatapravRtti dhyeyarUpa hAI kAhya gaNAya che. (1) zAstranA AdhAra vagara potAnA manamAM Ave tema bALakanI ramatanI mAphaka svachaMdatAthI je pravRtti thavI te rAgakRta kahevAya. uparanA cAra paikI cothA prakAranAM karmono samAveza AmAM ja thAya che tathA (2) zAstrakRta, Ama karavuM, Ama nahi karavuM ityAdi vedazAstranI AjJAnusAra hitAhitano vicAra karIne je pravRtti thAya che te zAstrakRta kahevAya che. AmAM prathamanA traNa prakArene samAveza thAya che, A rIte pravRtta saMbaMdhamAM tane kahyuM. have nivRtta kone kahe che, te sAMbhaLa. nivRtti eTale zuM? upara pramANe pravRtta karmo karIne aneka prakAranA sukhaduHkhAdi bhogo ane aneka janmamaraNarU5 duHkhanAM cakkaromAM pharIpharIne jyAre te jIva thAkI jAya che tyAre ghaNA lAMbA kALe tene viveka utpanna thAya che. evo viveka upaje tyAre A sarva saMsAra asAra che ema tene samajAya che tathA A kriyAo vaDe zAMti kevI rIte prApta thaze? vikArothI rahita paramazAMtinuM dhAma kayAM haze? ityAdi vicAro tene sUjhe che ane pachI e sthAnanI prApti mATe avazya karavAnI ja che; e aMtaramAM daDha nizcaya te bAMdhe che. te puruSa nivRtta kahevAya che. tevA puruSane viSayamAM vairAgya u5jI te niSkAma maMtra, japa, Izvara pUjana, bhakti, tapa vagere sAdhanA karavA mAMDe che tathA temAM ja nitya rAjI rahe che. A rIte pravRttimAMthI chUTele ane dhyeyarU5 nivRttine mArge vaLelo te puruSa prathamanI bhUmikAmAM praveza kare che. Ama prathama bhUmikAthI mAMDI sAtamI bhUmikA sudhInAM tenAM thanArA je karmo te sarva nivRttakarmo kahevAya che. vyavahAramAM tene ja khare nivRtta thayelo jANo. jJAnanI sAta bhUmikAnAM svarUpe (1) zubhecchAH jJAnanI prathama bhUmikA te zubhecchA che. nitya zuM che ane anitya zuM che? huM koNa? A jagatAdi kANe utpanna karyuM ane tenuM sAcuM svarUpa zuM che? ityAdi prakArano vicAra utpanna thaI jagatanA tamAma viSayo upara vairAgya thavo tathA kevaLa mekSaprApti e ja sukhanuM eka aMtima sthAna che, te sivAya anya kAMI che ja nahi evA prakArano nizcaya thaI zake tevI tIvra mumukSatA jAgavI te ja zubhechA che. 2) vicAraNA mumukSatA prApta thatAM brahmaniSTha evA zrIsadagurunI pAse jaI te kahe te upadeza vaDe tatvamasi'
Page #523
--------------------------------------------------------------------------
________________ 394 ] nIviSAne vAlI isthati vai- [ siddhAntakASTha bha0 mI. a0 644 ItyAdi mahAvAkayonAM vivaraNa darzAvanArAM zravaNu mananAdinI aMtaHkaraNamAM vivekayukta vicAraNuM utpanna thavI te vicAraNuM kahevAya. (3) tanamAnasaH gurue karelA Atmopadezane daDha nizcaya thavo; aMtaHkaraNamAM satata tenuM ja nididhyAsana karavAthI aMtardaSTi prApta thaI mumukSunI buddhi AtmanuM apakSajJAna prApta thavAne lAyaka bane che, te tanamAnasA. (4) sajvApattiH trIjI bhUmikAmAM thayelA parokSajJAnanA daDha abhyAsa vaDe sAkSIbhAvamAM sthita rahIne huM A sarvethI rahita e AtmasvarU5 chuM, A rIte ja aparAkSa sAkSAtakAra karI levo te ja sajvApati. A bhUmikAmAM kevaLa draSTAbhAva zeSa rahe che. AmAM rahenAra mahAtmAne brahmavidda kahe che. (5) asakitaH cothI bhUmikAmAM "huM AtmA chuM' evA prakAranA abhyAsanA paripAkathI utpanna thatI nirvikalpatA te ja asaMsakti. Ane suSupta paNa kahe che. AmAM sthita rahenArA mahAtmAne brahmavidvara kahe che. A bhUmikAmAM "huM' bhAvane tenA sAkSI sahita vilaya thayelo pratyakSa anubhavamAM Ave che. je sthiti prApta karavAne mATe zAstro pokAra karI karIne kahI rahyAM che, te sAkSAtkAranI sthiti atre mumukSanA pratyakSa anubhavamAM Ave che ane tema karavAthI "huM rahita avasthAmAM paNa vyavahAra thaI zake che, e vAta sArI rIte tenA anubhavamAM Ave che. zAstromAM huM karavA chatAM kAMI karato nathI, bolavA chatAM bolatA nathI ityAdi virodhAbhAsa jevAM je varNana Ave che, te gUMca A bhUmikAnI prApti thatAM ja takALa nIkaLI jAya che tathA anAsakta thaI vyavahAra kare evuM je sthaLe sthaLe zAstravido kahe che te sthiti kevI hoya che, tene sAkSAta anabhava thAya che. AthI tene asaMsakti kahevAmAM Ave che. A bhUmikAne prApta thayela yogI sukhaduHkhAdi hothI tadana rahita banI jAya che. tene haMmezAM nirvikapAvasthAmAM ja rahevAnuM mana thAya che. mane to sadaMtara vilaya thayelo hoya che, tethI jANe jabarAIthI koI tenI pAse vyavahAra karAvatA na hoya! tema tene parANe vyavahAra cAle che. te pharI pharI nivika5tAmAM ja paDI rahevAne icache che. (6) padArthobhAvinI: pAMcamI bhUmikAmAM prApta thayelI te nirvikalpa avasthA jhAjho vakhata TakatI nathI, tethI temAMthI jayAre utthAna thAya che tyAre pharIthI temAM besI rahevAnI IchA utpanna thAya che, paraMtu temAM besI nahi rahetAM je nirvika95 Atmapada te ja A savikalparUpe dekhAya che, nirvikalpa ane savikalpa e baMnemAM kiMcitmAtra paNa bheda nathI evA prakAre baMnemAM abhedabhAvano abhyAsa karavAthI A advaita paramAtmA eTale "huM ja chuM, evuM savikalpa jJAna tene pratyakSa anubhavamAM Ave che; te ja padArthobhAvinI kahevAya. A bhUmikA sahajasiddha thAya tyAre tene ja taryagA nAmanI sAtamI bhUmikA kahe che. A chaThThI bhUmikAmAM sthita rahenArane brahmaviharIyAna kahe che. A bhUmikAmAM sthira thavAne mATe thoDA pratyAhAranI jarUra che, eTale prathama huM AtmA chuM ane temAM huM, tuM, te A vagere bhAvono lezamAtra paNa aMza nathI, evA prakAranA daDha nizcaya ane abhyAsa vaDe tamAma bhAvone pitAsahita vilaya karIne nirvika5tAno anubhava karavAno hoya che. tevo anubhava thayA pachI jema dAgInA ane suvarNa baMne abhinna che tema nirvikalpa Atmapada te ja huM, tuM, te, A ityAdirUpe bhAsamAna thaI rahyuM che. A mujaba baMnemAM abhinnatAno ulaTasulaTa abhyAsa prayatna vaDe karavo paDe che. A bhUmikAmAM tamAma dasthAdi padArtho eTale ja bhAvono tadana abhAva pratIta thaI te kevaLa eka cetanarUpamAM ja pratyakSa rIte anabhavamAM Ave che; AthI tenuM padArthobhAvinI evuM nAma che. A bhUmikAne prApta thayela yogI tamAma Dho ane guNe vagere sarva pitA saha ekarUpe ja anubhave che. (7) turyagA: chaThThI bhUmikAnA abhyAsanI pUrNatA eTale sahaja samAdhi; te ja A turyAgA che. AmAM pahoMcele kRtakRtya tathA jJAtaya mahAtmA sAkSAta brahmarUpa ja banelo hoya che. zAstramAM jene mATe AmA, brahma, paramezvara, tatvajJAnI, mahApuruSa vagere saMjJA ApavAmAM Ave che te Ane mATe ja. Ane brahmavidvariSTha paNa kahevAmAM Ave che. A jJAnanI sAta bhUmikAo paikI prathamanI traNe bhUmikAomAM vyavahAranI sattAthI jAgradevasthAnI jema bhAna rahetuM hovAthI tene jAgrata kahe che tathA cothI bhUmikAmAM jagata svamavata pratibhAsika sattArUpa jaNAya che, tethI tene svapna evA nAmathI kahe che. pAMcamI bhUmikAmAM te tamAma vAsanAono vilaya thaI jato hovAthI tene suSati paNa kahe che. chaThThI bhUmikAmAM hadayanI sarva graMthio chedAI jAya che. sAtamI bhUmikAmAM
Page #524
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhama ] jyAM sudhI tAruM zAsana che (tArA adhikAranI vAta che, tyAM sudhI jIvI zakIzuM: [ 3ya te huM brahma chuM' evA bhAvane paNa vilaya anAyAse thaI jAya che ane tenI pUrNatA thaI eTale cothI avasthA ke jene turthI kahe che tenI prApti thAya che; arthAta sahajasamAdhimAM megInI sthiti thavI te ja turyanA kahevAya che. A rIte jJAnanI sAta mukhya bhUmikAmAM che te saMbaMdhe tane saMkSepamAM kahyuM che. samabuddhiga vaDe ekadama aMtima bhUmikA sAdhI zakAya che. he pArtha! meM tane A bhUmikAnA abhyAsano krama saMkSepamAM samajAvyA. tene uddeza e che, mekSaprAptinA mukhya traNa upAya cheH (1) haMmezAM kevaLa eka AtmAnuM ja zravaNa mananAdi anusaMdhAna rAkhavuM. aMtaHkaraNamAM AtmA vinA bIjA koipaNa prakArano saMkalpa utpanna ja thavA nahi devo ane sarvatra eka AtmAne ja jo athavA pitAsahita ahaM mamAdi tamAma bhAvono vilaya karI devo te buddhi, sAMkhya athavA jJAnaga; (2) prANe pAsanA (haThaga, svAbhAvika prANaciMtana ke sabIja dhAraNa vaDe prANune laya) tathA (3) kevaLa bhAvayukta dhAraNa vaDe thatI vA sarvatra potAnA iSTadevatArUpa bhAvanAvaDe bhaktimArganA avalaMbanathI karavAmAM Avato manano nigraha. A traNe upAya mananA nAza dvArA ja mokSanA kAraNarUpa thAya che. A traNe upAyomAM mananI zAMti e ja mukhya dhyeya che. buddhigane samAveza vastutaH mopAsanAmAM thAya che. jyAM sudhI manamAM koIpaNa prakArane saMkalpavikalpa utpanna thavA pAme che tyAMsudhIne mATe te AtyaMtika sukhadarzaka evA mokSanI AzA rAkhavI vyartha che. vaLI haThayoga vaDe prANopAsanA kare kivA zAstramAM batAvelA mArgo dvArA manano nigraha karavArUpa rAjaga vaDe manapAsanA karo, temAM krame krame A sAta jJAna bhUmikAono samAveza thaI jAya che, temAM paNa meM batAvelA samatArUpa buddhi vA jJAnayoganA Azraya vaDe to tatkALa aMtima bhUmikAmAM ja sthiti thAya che, jo ke Ano samAveza paNa manopAsanA35 rAjayoganI upAsanAmAM ja thAya che. chatAM manopAsanAnI aMtargata AvelI anya upAsanAomAM A buddhinI samatArUpa yoga ati zreSTha che. vaLI tenuM avalaMbana karanArA sAdhakanuM jo adhavacamAM ja mRtyu thAya te paNa iha ane paralokamAM kalyANa ja thAya che, je tane upara kaheluM ja che. tAtparya ke, je ghaNA prayatna sAdhya na thaI zake ane chevaTe jenI prApti sivAya bIjo eka paNa bhAga ja nathI, jene mATe rAtadina sarvA prayatno kare che evA paramapadanI prApti sahejamAM zI rIte thaI zake, tenI A cAvIrUpa yuktio meM tane batAvelI che te dhyAnamAM laI khoTI zaMkAo karavAnuM choDI de ane te mArganuM tuM avalaMbana kara, abhyAsanI pUrNatA thayA sivAya jo vacce ja keInuM mRtyu thAya te tenI gati zI thAya che? evo prazna karIne ADaktarI rIte arjunanI jANavAnI irachA hatI ke, bhagavAne kahelA A yogane pote Azraya kare, paraMtu tenI pUrNatA thayA pahelAM ja je yuddhamAM mRtyu thAya te mArI zI gati thaze? tenA uttaramAM bhagavAne tene A lokamAM sadAcArI ane nItisaMpanna evA zrImAna zeTha zAhukAra vAM rAjAmahArAjAone tyAM athavA to koI AtmajJAnI gInA kuLamAM janma thAya che ane sAthe sAthe teno pUrvAbhyAsa krame krame vadhate jachI aMte tenI pUrNatA thatAM sudhI potAnI IcchA ho yA na ho paNa A abhyAsamArgamAM AgaLa vadhatuM rahe che ema kahyuM che. tAtparya ke, je tAruM mRtyu vacce ja thAya che tane ucca evA zreSTha lokanI prApti thaze. sivAya te pUrvajanmano yogabhraSTa che tethI ja AvA pavitra kuLamAM utpanna thayo che tathA tArI irachA nahi hovA chatAM parANe A AtmajJAnarUpI amRta huM tane pAI rahyo chuM, ema kahe che. pUrvAbhyAsena tenaiva hiyate zavo'pi sH| jijJAsurapi yogasya zuddhabrahmAtivartate // 4 // gane jijJAsu paNa zabdaghAhAthI atIta thAya bhagavAna AgaLa kahe cheH e apUrNa yogI pUrvanA abhyAsa vaDe avaza thaIne eTale pitAnI icchA nahi hovA chatAM parANe ja AgaLanI bhUmikAomAM uttarottara kheMcAI jAya che. are! vadhu zuM kahuM? jene
Page #525
--------------------------------------------------------------------------
________________ 36 ] ratu ne raLIyaH sa Sa t 8. [ siddhAntakASTha bha0 mIla a 7/1 kevaLa A yoganI irachA thayelI hoya che e jijJAsa paNa vede kahelA zabdabrahmane eTale ke brahmapratipAdana karatAM karatAM veda jyAM neti neti kahI cUpa thayA che evA AtmAnA parokSajJAnane oLaMgI jAya che tathA uttarottara krame aMtima bhUmikAmAM praveze che, te pachI je prayatna karanAro che tene mATe te zuM kahevuM? gacaNAgharamAnatu thoLI sakazuziricaya | anekajanmasa siddhastato yAti purAM gatim // 45 // yogI krame krame kaivalyagatine pAme che A rIte prayatnathI paNa adhika prayatna karato eTale joradAra prayatna tathA udyoga vaDe eka pachI eka ema kame kame uttarottara gabhUmikAone vaTAvI ane jemAM kiMcitmAtra paNa mela nathI, jenA pApa puNyAdi tamAma karmo dhovAI gayAM che, evo e zuddha thayelo yogI aneka janmane aMte parAgati eTale he AtmAmAM takUpa thavArUpa eka evI kaivalyagatine arthAta mokSane pAme che. tapasvibhyodhiko yogI sAnibhyo'pi mRto'dhikaH / karmibhyazcAdhiko yogI tasmAdyogI bhavArjuna // 46 // yoginAmapi sarveSAM mRdgatenAntarAtmanA / zraddhAvAnbhajate yo mAM sa me yuktatamo mataH // 47 // buddhinI samatArUpa yoga ja sarvathI zreSTha kema? hai arjuna! meM tane je A AtmAnI ekatArUpe samatvabuddhiga kahyo che, tenuM AcaraNa karanArA yogIne to AtmaprAptine mATe je tapazcaryA karI rahela che tevA tapasvI karatAM jene AtmAnuM parokSajJAna che parata aparokSajJAna thayela nathI evA nAnI karatAM tathA je AtmaprAptine mATe nitya naimittikAdi niSkAma karmo karI rahelo che evA karmaTha karatAM paNa adhika zreSTha mAnavAmAM Ave che; kema ke prathama je tane sAMkhyayoga, yogayo ane mane AtmA samajIne tamAma karme arpaNa karavArUpa bhaktiyoga; ema traNa prakAranA yogo kahevAmAM AvelA che te paikI yoga yoga cheDI bIjA bene samAveza samabuddhiyogamAM ja thAya che (adhyAya 2-3 juo.) vAstavika rIte te A traNe mArgano samAveza mane pAsanA tathA prANa pAsanAnI aMtargata ja thAya che, eTaluM ja nahi paNa temAM prANopAsanAmAM batAvelA haThayogAdi karatAM bIjA be AcaraNa mATe ati sulabha hovAthI A mArganA abhyAsamAM sthira thayelA yogInI zreSThatA vizeSa mAnavAmAM AvelI che. mATe he arjuna! tuM tevA prakArano samabuddhimAna yogI ja thA; kAraNa ke AvI kaTokaTInI paLa tAre mATe prAge pAsanA karavAnuM zakaya nathI; vaLI te sarva karIne paNa aMte te je meM tane kahyo te buddhinI samatArUpa yogamAM sthira thavAnuM hoya che, mATe tevA prakAranA abhyAsamAM sthira thayela yogI ja sarva karatAM zreSTha che, ema nizcayapUrvaka jANa. zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna! atyAra sudhI meM samabuddhinI aMtargata AvelA sAMkhya, jJAna vA buddhiyoganuM vivaraNa karyuM; have A karatAM paNa atizaya sulabha, sauthI zreSTha tathA ati uttama upAya kahuM chuM, te tuM lakSapUrvaka sAMbhaLa. je zraddhAvAna sarva prakAre mAgatena eTale "AtmasvarU5 e huM" (vRkSAMka 1) tevA mArAmAM ja gata thayela che arthAta mArI sAthe ekarUpa banelo che tathA je aMtaramAM AtmarUpa evA mane ja niraMtara bhaje che, tene ja mArA sAcA AtmasvarUpa e huM (vRkSAMka 1)mAM yukta thayela uttama siddha jANuM.
Page #526
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana ] paNa mAre to te ja vara prAnIya che. (prema kempa) adhyAya 7 zrIbhagavAnuvAca - , mathyAsa'tame'nAH pA'Artha yogaM yuJjanmadAzrayaH / [ 397 asaza'yaM samagra' mA' ya'thA zA'sya'si' tacchRNu // 1 // mAruM nirdezaka jJAna thAya te prakAra kahuM chuM zrAbhagavAna kahe cheH huM ana! meM pAlA adhyAyanA aMtamAM zraddA vaDe je nira'tara mane ja bhaje che tathA mArAmAM ja ekarUpa baneleA che tene ja uttama siM, jANavA, ema kaheluM che; paraMtu A rIte mArAmAM Asakta manavALA, kevaLa eka mArA ja Azraye rahelA ane phakta mArA ja yAgane AcaranArA eTale aMtaHkaraNamAM "huM"ja sarva chuM, evA prakAranI dRDha bhAvanA rAkhIne abhyAsa karanArA arthAt je nityaprati mArAmAM ja tanmaya banelA che, tene huM eTale krANu? e jANavAnI jarUra che. A huM eTale vaLa A zarIradhArI kRSNe nahi, paraMtu mArAmAM ja cittane parAvavA mATe vAraMvAra je tane kahevAmAM AvyuM che te "hu" eTale te satra ane sa`mAM vyApaka evA AtmasvarUpa che, evuM yathA ane ni:saMzaya jJAna je vaDe thAya te prakAra have tane kahuM chuM. jJAna' te''GghaM sa'vijJAnami'daM va'kSyAmya' zeSa'taH / yajjJAtvA neha bhU'yo''nyajnA'Atavyamaba'ziSyate // 2 // je jANyA bAda bIjuM kAMI jANavAnuM raheze nahi je jANyA pachI khIjuM kAMI paNa jANavAnuM bAkI rahetuM nathI arthAt jANavApaNAnI eTale jJAnanI kakSA jyAM AgaLa saMpUrNa thAya che, je jANyA bAda A karatAM kAMI vizeSa jANavAnuM bAkI rahyuM che evA prakAranA meha pharIthI kadI paNa utpanna thatA ja nathI, tevuM vijJAnasahita jJAna eTale AtmasvarUpa evA mAru' parAkSa ane aparAkSa ema baMne prakAranuM jJAna bilakula zeSa rahevA nahi pAme e rIte sa'pU`paNe tane kahIza. jJAna vijJAnanI vyAkhyA jJAna ane vijJAna eTale zuM? tenI vyAkhyAe prathama ApelI che, chatAM atre prasa MgavazAt kheSanI dRDhatAne arthe punaH saMkSepamAM jaNuAvavAnI jarUra jaNAya che. advaita jJAnanuM ja mukhyatve jJAna e nAma che tathA je kevaLa svataHsiddha evuM parama caitanya kivA Atmatattva che, e ja advaita vijJAna che. AtmAnA sAkSAtkAra thavA enuM nAma ja vijJAna che. advaita evA AtmAnI zuddha avasthAnuM parAkSanAna tA jyAre dvaita bhAvanAnI nivRtti anAyAse ja thaI citta kevaLa eka AtmAbhimukha bane che, eTale jyAre mamAdi tamAma bhAvA sahu hu'nA paNa tenA sAkSIsahita saMpUNaeN vilaya thavA pAme che tyAre ja thAya che. Ama citta AtmAbhimukha banyuM eTale te temAM ja tadrupa banI jAya che. vedavAkayAnA AdhAre pratipAdana karelA sayuktika vicAra vaDe AtmasAkSAtkAra thaI deha je huM chuM" evI bhAvanAneA sadaMtara nAza thaI huM teA kevaLa eka AtmarUpa ja chuM evA prakAre bhAna thavuM tenuM nAma ja nAna tathA je jJAna vaDe A bhAsamAna thatuM dRzya kAI paNa jagyAe kiMcitmAtra paNa kadI surita thatuM nathI, je jJAna prApta thayA pachI kAI paNa jagyAe kAMI paNa jANavApaNuM ke karavApaNuM rahetuM ja nathI, jenA anubhava vaDe su jAtanA viSaye kevaLa
Page #527
--------------------------------------------------------------------------
________________ ' 398 ] manovaitAmagratAnAmu - [ siddhAntakAchaDa bha0 gIave 7/3 eka AtmasvarUpe ja anubhavavAmAM Ave che; e rItane apakSanubhava kiMvA AtmasAkSAtkAra thaze tenuM nAma ja vijJAna kahevAya. A rIte zAstramAM kaheluM che. manuSyANAM sahasreSu kazcidyatati siddhaye / yatatAmapi siddhAnAM kRzcinmA vetti tattvataH // 3 // mane tattvataH jANanAre te bhAgye ja koI nIkaLe che bhagavAna kahe che: he arjuna? hajAro manuSyo paikI kavacita kAIka ja A Atmasiddhine mATe yatna kare che. ane AvI rIte yatna karanArA hajAromAM cittazuddhi thaI kavacita ja kaI siddhi eTale aparokSAnubhava vA AtmasAkSAtkAra karI zake che. evA AtmasAkSAtkArarU5 siddhi prApta karelA aparokSAnubhavi mahAsiddhomAM paNa maMdamAnasa ane naSTamAnasanI kakSA vaTAvI AgaLa vadhI tatvataH mane eTale tasvarUpa evA AtmAne aparokSAnubhavathI paNu para jANanAro bahumAnasa jIvanmukta to kaI bhAgye ja maLI Ave che. arthAta "huM" eTale zarIra nahi paraMtu "tatarUpa evo AtmA(kSAMka 1) che, evI rItanA mArA kharA svarUpanuM svatasiddha jJAna te Atmasiddhine mATe prayatna karanArAo paikI paNa kavacit ja kaI prApta karI zake che siddhi eTale zuM? he arjuna! "hu" eTale kAMI deha nathI, paNa AtmA che' e svAnubhavathI nizcaya thI tenuM nAma ja siddhi. deha eTale ja huM chuM evA prakAre dehane ThekANe AtmAne thayelo bhrama saMpUrNa rIte nAza pAme eTale kharI siddhi prApta thaI ema jANavuM. te aparakSAnubhava vagara zakya nathI. kharI rIte te AtmA saMbaMdhe nizcaya te tamAmano hoya che, eTale "huM" chuM ema te badhA ja jANe che, paNa te nizcaya "huM eTale AtmA che' evA prakAranI kevaLa zuddha ane satya bhAvanArUpe nahi, paraMtu huM eTale zarIra ja chuM evA prakAranI dUSita mithyA vA asaMta bhAvanArUpe che; AthI dehAdikane bhAsamAna karanAruM je zuddha caitanyatattva e ja AtmA hoI te ja huM chuM, e mujabanI satya bhAvanA thavI jarUrI che. sArAMza, he eTale AtmA che, evA aparokSAnubhavahAra nizcaya thaI tamAma saMzayone laya thavo tene ja siddhi kahevAmAM Ave che. aNimAdi athavA becaratyAdi siddhio te AnI AgaLa eka taNakhalA samAna ja che. te badhI siddhio maryAdita hoI vyavahAradaSTie jo ke tene siddhio samajavAmAM Ave che kharI, paraMtu te te aMte duHkhadAyaka ja che. A siddhio AtmajJAnanA sAdhanamAM anAyAse ja prApta thAya che, paNa te badhI AtmajJAnanI prAptimAM vidhdha karanAro hovAthI nirarthaka ja che. madArInI jAduI 2matanI jevI A siddhio vaDe svahita kevI rIte sAdhI zakAya? AtmasiddhinI AgaLa brahmadevanA adhikAranuM sthAna paNa eka taNakhalA samAna ati tuccha che; mATe te sivAyanI itara koIpaNuM siddhione siddhi samajavI e te kevaLa eka bALakanI ramata samAna ja che; mATe eka AtmajJAna vinA bIjA kazAne siddhi kahI zakAya nahi. je vaDe du:khane AtyaMtika nAza thAya; paripUrNa ane akhaMDa evA AnaMdasvarUpamAM nimagna thaI javAya tathA aMte mRtyunA mukhamAMthI paNa kAyamI chuTakAro thAya, eTale je thakI atyaMta duHkharUpa evA A janmamaraNanA cakramAMthI chUTIne mokSanI prApti thAya, te ja kharI siddhi kahevAya. AvI siddhine prApta karAvI ApanAruM to kevaLa AtmajJAna vagara bIjuM kAI paNa sAdhana che ja nahi; mATe huM tathA A sarva AtmasvarUpa che evA prakAre sarvAtmabhAvano saMpUrNa nizcaya thaI advaitapadano svAnubhava levA e ja kharI Atmasiddhi che; mATe he pArtha! upara tane je siddhi saMbaMdhe kahevAmAM AvyuM che te A Atmasiddhine mATe che, ema jANu. tAtparya ke, "hu" eTale kAMI zarIrAdi nahi paraMtu tata divA kamaMdamAnasa, najhamAnasa ane mAnasa saMbaMdhanA vivecana mATe adhyAya 1 heka 14:54 31/12 jIe
Page #528
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] ajINu te amara(evA devA)nuM sAMnidhya maLyA chatAM paNu,-- [ 399 AtmA(vRkSAMka 1) che, evA prakAre tattvajJaSTie jANuvu e ja kharI jJAnasiddhi che ane AvA tattvadRSTinA zuddha vijJAna sudhI te| Atmasiddhine mATe prayatna karanArA paikI paNa bhAgye ja keAi pahoMce che, bAkI dhaNukharAe te adhavaca ja gAthAM khAdhA kare che. maharSi sAMkhyAyana tathA siddha kapila muni zrIbhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna ! mane tattvataH jANanArA kavacit ja kAI nIkaLe che, je upara jaNAvelu ja che. jenI prApti thavI atizaya duTa (dula bha) che evA huM te| tat kivA AtmavarUpa (vRkSAMka 1) chuM, tevA mArA sAcA aniva canIya svarUpanu vijJAna sahita jJAna thavAne mATe prathama teA prakRtipuruSane viveka karavA paDe che. tenA uddeza phakta eTale ja ke puru! eTale Izvare kivA sAkSI(vRkSAMka 2) teA prakRti krivA mAyA(vRkSAMka 3)thI taddana alipta che, A mujabanA viveka vaDe jyAre prakRtinA mithyAtvanuM bhAna thAya che tyAre puruSa e te nivikAra, avyaya, phUTastha, anirvAcanIya, advaita evA svatasiddha AtmarUpa che, ema svAbhAvika rIte ja jANavAmAM AvI tamAma dvaitabhAvAne vilaya anAyAse ja thaI jAya che. A prakRti ane puruSanA vivekanI samajUtInI saraLatAne mATe sRSTinA AdikALamAM maharSi sApyAyana munie saMkhyA dvArA ajJAnIete samaja paDe evI rIte tattvanI vibhAgaNI kivA pRthakkaraNa karI samAveluM che; AthI ja zAstrakAre tene "lacA miti sAtham|'' eTale sakhyA karanAra te ja sAMkhya kahevAya, ema kahe che. arthAt dvaitaneA aMgIkAra karI advaita evu' tattvajJAna samAvavAnI je yukti tene ja saMkhyA kivA sAMkhyayukti kahe che. A yuktinA AzrayI je zAstra te sAMkhya tathA tenA AzrayavaDe samajAvanArA te sAMkhyAcAryo kahevAya che. A sabaMdhe prathama vistRta vivecana kareluM ja che (a. 2, zlA039 ane a 5, zlA0 4 juo). eTale atre vadhu vistAra karavAnI jarUra nathI. paraMtu saMkSiptamAM eTaluM ja jANavuM basa che ke, AMdhaLAone hAthInuM svarUpa samajAvatI vakhate A paga, A sUMDha, A pUchaDI, A kAna che ema juduM juduM batAvI A badhuM maLIne ja eka hAthI kahevAya. e rIte samajAvavAmAM Ave che, tema ajJAnIone advaita evA paramatatttane huM, tuM, te, A vagere bhedo athavA tattvanI sa`khyA karIne samajAvavAnI je yukti te ja sa`khya kahevAya. A yuktinA kapArabhanA sauthI prathama ane Adya puruSa te maharSi sAMkhyAcAya hoI te yuktine lAMkhe| kALa vyatita thavAne lIdhe dareka yuga yugamAM thanArA pRthvIpralayAdine lIdhe jyAre tenA lApa thaI jAya che tyAre tene krIthI prakaTa karIne sajIvana karavAne mATe dareka mahAyuganA AraMbhamAM thanArA paramAtmAnA Adya avatAra te siddha evA A maharSi kapila muAna che; arthAt sAMkhyAcAya maharSiM tA kalpanA Adya puruSa che ane zrIkipala mahiSa yuganA Adya puruSa che, ema samaje. A sAMkhyayuktinA Azraya laI tyAra pachI bIjA paNa ghaNA RSioe bhinna bhinna evI tattvanI aneka sakhyAe karIne sAMkhyayuktidvArA Atmatattva samajAvavAnA prayatna karelA che, te saMbaMdhe prathama vistRta vivecana ApavAmAM AveluM che (juo a. 2, zlA 39 " uddhavajIneA prazna tathA tene| bhagavAne ApelA uttara e zIka ane a0 5, zlA0 4 ). tattvAnI bhinnatA saMbaMdhamAM virodhAbhAsa nathI he arjuna ! huM tane atre prakRtinA kAraNurUpa evAM ATha tattvAnA 'gIkAra karIne prakRti puruSanA viveka samajAvavAnA chuM; ke jethI tane mArA sAcA svarUpanuM jJAna thaze (bhinna bhinna tattvAnuM kAraNu a 2, zlA0 39nA vivaraNumAM jaNAvelu che te jue ). tattvAnA ekabIjAmAM aMtarbhAva thaI jatA heAvAthI kahenAranI praMcchA pramANe temAM nyUnAdhika sakhyAe thaI zake che. jema mATInA baDAmAM krAi mATI, pANI, thALI, cAka ane kuMbhAra ema judAM judAM gaNIne pAMca tattvA laI samajAvaze;tA keAI mATI, pANI ane kuMbhAra ema traNa tattve vaDe samajAve; yA kAI mATI ane kuMbhAra e e tattvAnA Azraya laI samajAve kivA krAI braDA tathA mATI eka ja che ema samajAve; teA A badhAnu tAtpaya` jema eka brAnA
Page #529
--------------------------------------------------------------------------
________________ 400 ] bIrya pAH pragAnanA [ siddhAtakADa bha0 mI. a0 7/4 sAcA svarUpanuM jJAna vA tattvanA nirNaya puratuM ja hoya che, tema A Atmatatva samajAvavAne mATe tattanI game teTalI saMkhyA vaDe samajAvavAmAM Ave to paNa te sarvane bhAvArtha aMte eka ja hovAthI badhuM sayuktika ja che; ema jANavuM. bhUmirApo'nalo vAyuH khaM mano buddhireva ca / ahaGkAra itIya me bhinnA prakRtiraSTadhA // 4 // ATha prakAranA bhedavALI prakRti zrIbhagavAna AgaLa kahe che: he pArtha! tuM buddhimAna havAthI vadhu vistAra nahi karatAM samayocita (1) bhUmi, (2) jaLa, (3) agni, (4) vAyu (5) AkAza, (6) mana, (7) buddhi, tathA (8) ahaMkAra maLI kla ATha kAraNutattvane aMgIkAra karIne huM tane prakRtinuM svarUpa samajAvuM chuM, kema ke jovAmAM AvatuM A samagra brahmAMDa e to eka kArya che, tenuM kAraNa to koI juduM ja che. te brahmAMDarUpa kArya upara kAraNarUpa aneka Avaro che (juo vRkSAMka 3thI 15 gha). A sarva maDAkAraNa (vRkSAMka 3 thI 5) ane kAraNa (vRkSAMka 6 thI 12 ) to kahevAya che. te sarve jagatanA upAdAne kAraNemAM gaNAya che. A badhA adhideva (vRkSAMka phI,. adhyAtma (vRkSAMka ), adhibhUta (rakSAMka 6) tema ja ahaMkAra ( kSAMka 8), citta (vRkSAMka 9). buddhi (vRkSAMka 10 ). mana (vRkSAMka 11), hiraNyagarbha (vRkSAMka 2 ), brahmadeva (vRkSAMka 13 ) tema ja avyakta (vRkSAMka 4)thI ahaMkAra (vRkSAMka 8) sudhInA tamAma tattave e badhAM sRSTinA upAdAnA kAraNe heI tene dravya paNa kahe che. A dravya vaDe prakRti e puruSanA opachInapaNu tathA kALazaktinA kSAbha vaDe ? vistArane pAme che, tethI A sarvanuM mULa kAraNa to A prakRti ja gaNAya che (juo vRkSAMka 3). meM atre tane samajAvavA mATe A mArI prakRti (kSAMka 3 thI 15 4) ne ATha prakAranA bhedamAM ja vaheMcI nAMkhI che. temAMnA sanma piTAbhedo kahetA nathI. vRkSamAM ApelA avyakta (vRkSAMka 4 )thI ahaMkAra (kSAMka 8). parvatanA sarvano samAveza bhagavAne atre eka ahaMkAramAM ja karelo che. citta (vRkSAMka 9) ne samAveza ahi (vRkSAMka 10)nI aMtargata karelo che. ahaMkAramAMthI utpanna thayela satva (vakArika) ane tenA peTAmAM AvelAM adhidevAdi tamAma kartA to (vRkSAMka 8/ 1, 4, 7, )no samAveza mana (rakSAMka 11)mAM karelo che tathA ahaMkAranA taijasa tathA tAmasa bhedonA peTamAM AvelA tamAmane aMtarbhAva pAMca mahAbhUtamAM kare che. ema samajavuM. A rIte bhagavAna zrIkRSNa ane A brahmAMDane veSTA karIne eTale vIMTaLAIne rahelA ATha kAraNatattavo ke jene zAstrakAre puryaSTaka paNa kahe che tene AdhAre prakRtinuM svarUpa samajAveluM che. pAMca mahAbhUto, mana ahaMkAra ane mahattattva; e AThane zAstramAM puryASTaka kahevAmAM Ave che. ane pAMca mahAbhUto, mana, buddhi ane ahaMkAra, e rIte kula AThane puryASTaka to kahelAM che. brahmAMDanI bahArathI A ATha AvaraNe vaDe vIMTAyeluM e badhuM maLIne AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM sthaLa kivA virATa svarUpa kahevAya che. A ja mArI aparAprakati che. A rIte anirvacanIya evA puruSa mAyA vaDe kevI rIte bhedane pAmo, te vivekanI puSTatAne arthe zAstra nirNaya kahuM chuMH aparAprakRtine vistAra brahmAMDanI utpatti pUrve eTale A sthUlasaSTinA AdikALamAM virATasvarUpa dhAraNa karanAra puruSa (kSAMka 2) aMDa eTale brahmAMDa(vakSAMka 14)ne bhedIne jyAre bahAra nIkaLyA tyAre tene sthAnanI icchA thavAthI pavitrae pote ja pavitra evuM jaLa utpanna karyuM ane pote pitAnA sUjelA A jaLanI aMdara hajAre varSo sudhI rahyA, tethI karI e puruSanuM ja nArAyaNa (kSAMka 9 juo) evuM nAma paDyuM. je nArAyaNa paNa Izvara vRkSAMka 2)nI sattA vaDe prakRti (vRkSAMka 3 )nA AzrayarUpa paMcamahAbhUto, karma, kALa, svabhAva ane chava vagere dvArA kriyA karAvavAmAM samartha thAya che, paNa IzvaranI sattA vinA svataMtra rIte thatA nathI.
Page #530
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ]. bhUlakamAM rahenAra mRtyavaza e ka mAnavI [ 402 evA e devarUpa samartha Izvara (vRkSAMka 2) "jeruM thaI gata " eka evo "hu" ja anekarUpe thAuM, ema jude jude rUpe thavAnI IcchAthI gazayAmAMthI bAhyavRtti lAvIne potAnA tejomaya (prakAzarUpa) dehane kALanA kSobha vaDe mAyA (vRkSAMka 3) e karIne prathama satva, raja, ane temanA mizraNarUpa avyakta (2kSAMka 4) tathA kriyAzakti ane jJAnazaktiyukta prakRtipuruSa (vRkSAMka 5) ane temAMthI mama evA jIve athavA mahAprANa (vRkSAMka-6,rUpe vikAsane pAmI krame krame mahattattva (kSAMka 7) ane pachI ahaMkAra (vRkSAMka 8)rUpa thayo ane tyArabAda ahaMkAra svarUpa banelo te Izvara ja anukrame adhideva (vRkSAMka 6), adhyAtma (vRkSAMka 6) tathA adhibhUta (kSAMka phra), ema ahaMkAranA traNa peTAbhede vaDe vibhAgAyo che. have eka e te puruSa(kSAMka 2)25 bhagavAnane A virATa deha traNa prakAre kSobhane zA mATe pAmyo te sAMbhaLo. kriyAzakti (rakSAMka zuM )e karIne nAnA prakAranI ceSTA karato evo te puruSa (vRkSAMka 2)ja jema pANIthI barAka bane, tema AtmA kiMvA cidAkAza evA pote potAnA mULa svarUpamAM pheraphAra nahi thatAM temAM ja iMdriyazakti, mananI zakti ane dehanI zaktirUpe vivartabhAve utpanna thayo che. te pachI A sarva zaktithI yukta evuM ardhanArInaTezvara nAmanuM sma svarUpa (kSAMka 5) thayuM. temAMthI mUtrAtmA nAmano mukhya ke mahAprANa (2kSAMka 6) utpanna thaze. te ja A sRSTimAM sarvane prANuM che. A badhA samaSTivyaSTi bhedo paNa ghaTAkAza mahAkAzanI jema tenA vaDe ja bhAsI rahyA che, jema rAjAnA cAkarano sarva vyavahAra rAjAne adhIna hoya che, tema sarva prANImAtramAM A mahAprANane lIdhe ja ikiya sarva prakAranI ceSTAo kare che ane tenA vinA iMdriyonI tamAma ceSTAo baMdha paDI jAya che. | sarvane calAvanArA A mahAprANa vA sUtrAtmAne lIdhe mULa virATa vA aparasvarU5 (AMka 7thI15 zomAM sudhA ane tRSA Adi utpanna thayAM, te pachI pipAsAvAna (tarasyA) ane sudhAvAna (bhUkhyA) te virATane prathama mukha utpanna thayuM, mukhathI tAlu, tAlune viSe ji iMdriya utpanna thaI te pachI jivAthI jANI zakAya evA nAnA prakAranA pArUpa viSaya utpanna thayA ane tenA devatA varuNa thayA, bolavAnI icchA thavAthI te virATanA mukhathI amideva, vANI nAmanI Idriya tathA belavuM e tene viSaya thayo. agnidevatA hoya to ja vANIthI zabdoccAra thAya che te vagara thato nathI. te saMbaMdhI vyavahAramAM darekane spaSTa anubhava che ke, je vakhate manuSya pANImAM DUbelo hoya che te vakhate aMdara vANI Ikiya hevA chatAM paNa ami ane pANI baMnenA vyavahAramAM paraspara viruddha dharma hovAthI zabdoccAra thaI zakato nathI. tyAra pachI virATa zarIramAM prANavAyu atizaya caMcaLa thavAthI bahAra nIkaLavAnI jagA zodhavA lAgyo, tethI be nAsikAnA gela thayA. gaMdhane grahaNa karavAnI icchAvALA virATa puruSanI nAsikAmAM gaMdhaviSaya sahita vAyu devatA ane prANa evA nAmanI Ikriya thaI jyAre dehane dekhAtuM na hatuM tyAre potAnA dehane tathA bIjA bahAranA padArthone jovAnI icchAthI te virATane be netrarU5 be golake utpanna thayA ane temAM sUryadevatA thayA, cakSara5 aMkiya ane teno 25 viSaya thayo. vedavAka vaDe potAnA bodhane zravaNa karavA icchatA evA virATa puruSane be kAnara5 golake utpanna thayA, temAM dizA nAmanI devatA, zrotra Idriya ane prahaNa thaI zake e zabda viSaya thayo. padArthanuM kamaLapaNuM, kaTherapaNuM, bhArepaNuM, uSNapaNuM ane ThaMDApaNuM vagere jANavAne icchatA evA te virATa puruSane tvacA pedA thaI, temAM loma (vapha) Idriya tathA vRkSa nAmano vAyu devatA thayA, te vAyu tvacAmAM aMdara ane bahAra rahela hevAthI tvacA dvArA sparza e guNane jANI zakAya che. virATa pune ane kema karavAnI icchA thaI tethI tenA be hAtha utpanna thayA ane baLa Idriya tathA aMdra e tenA devatA utpanna thayA. grahaNa karavuM e vyApAra iMdra devatAne Azraye che. tene abhiSTa saMcAranI eTale maracha anurUpa * atrethI je varNana zarU thAya che te sAva sAmAnya samane (1) mULa kAraNa35 virATamAM prathama devatA pachI zabdati tatmAvA, tenA vi ane Idriya e pramANe utpattino nyUma athata vaDe tema che ane (2) mULakAyaM5 jirAtamAM prathama idriya jaLa tene viSaya ane devatA e kame utpanna thAya che. vaNAMka 7 thI 12 maraNapa virATa tathA mAM 10 thI 15 che kAyApa viraha che.
Page #531
--------------------------------------------------------------------------
________________ - - w - - - - - - 402 ] amiSTAnDarSatimohana [ siddhAntakASTha bha0 gI. ave ha4 pitAnI irachA hoya tyAM saMcAra karavAnI IcchA thaI tyAre be paga utpanna thayA, te sAthe tenA adhiSThAtA devatA yajJasvarUpa evA viSNu pote ja rahyA. calanazaktirU5 iMdriya utpanna thaI ane je dravya manuSya cAlavAthI meLavI zake che evo huM te dravyarUpa viSaya utpanna thaye. cAlavAnI kriyA calanazaktirU5 iMdriya ( gati ) e tenA devatA viSNune Azraye che. tene pajA, prIti ane svarga AdinI icchA thatAM yAnisthAna sahita guhya ikiya utpanna thaI. tenA devatA prajApati thayA. te be vaDe kAma saMbaMdhI sukha thAya che, tethI rati e teno viSaya thayo. tene maLatyAganI irachA thatAM pAvuM ikiya sahita gudAsthAna utpanna thayuM ane tenA devatA mitra thayA. te baMnenA Azraya vaDe ja maLa tyAga thato hovAthI e ja teno viSaya kahevAya che. jyAre tene eka zarIra choDI bIjuM zarIra grahaNa karavAnI eTale maraNanI icchA thaI tyAre nAbhirUpa dhAra utpanna thayuM tathA apAna vAyu ane mRtyu e tenA devatA thayA. A virATa svarUpanA abhimAnI (sAkSI) bhagavAna vA Izvara(kSAMka 2 )ne apAnAdi grahaNa karavAnI IcchA thaI tyAre tene peTa, AMtaraDAM tathA nADIo utpanna thaI. te pachI nADInI devatA nadIo thaI ane peTa tathA AMtaraDAnA devatA samudrI utpanna thayA. jema nadIo ane samudrane maLe che tema tamAma nADIo aMte peTa ane AMtaraDAone ja maLe che ane e baMne vaDe bharaNapoSaNa thAya che (vRkSa A vRkSAMka 8 nA peTAnA tamAma bhAvo juo). virATa abhimAnI Izvara(vRkSAMka 2)ne pitAnI A virATa mAyAnuM dhyAna karavAnI eTale mAyAnA traNa guNo vaDe utpanna thayelI A pitAnI mAyAzakita vaDe pitAnuM ja virATa svarUpa jANavAnI IcchA thaI tyAre tene aMtaHkaraNa vA hadayakamaLa utpanna thayuM, jene mahattattva paNa kahe che (kSAMka 7 juo). te pachI ahaMkAra ane tenA devatA (vRkSAMka 8), bAda mana (vRkSAMka 1) tenA devatA caMdramA teno viSaya saMka95 tathA tajajanya aneka kAmanAo rUpa viSaya utpanna thayA. rasa, rakta, mAMsa, meda(carabI), asthi(hADakA), majjA ane zukra e sAta dhAtuo pRthvI, jaLa ane tejanAM kAryo che. prANa e AkAza, jaLa ane vAyuthI thayelo che. (vRkSAMka 14 thI 15ra sudhIno vistAra mAM AvI jAya che). Idriya viSaya tarapha doDanArI che tathA zabda spadi viSayanuM suMdarapaNuM vAstavika rIte tevuM nathI chatAM ahaMkAra vaDe ja kapeluM che. sarva vikAranuM AdikAraNa te phakta mana ja che. buddhine je vastu je je rUpe jaNAya teve teve rUpe te dareka vastune nizcaya karanArI hovAthI buddhi vastunA kharA svarUpane ja grahaNa karI zake che ema kahI zakAya nahi, paraMtu te to game tevuM svarUpa paNa kalpI le che. kAraNa tathA kAryarUpa virATa bhagavAna kahe che. A rIte pRthvI, jaLa, teja, vAyu, AkAza, mana, buddhi ane ahaMkAra maLI ATha kAraNarUpa AvaraNethI vIMTAyeluM mArA pUba virATa svarUpanuM varNana ja dareka zAstramAM che (bIjA kaM. 2, a0 10, zla0 15thI 49 jue). A ja mArI aparA prakRti kahevAya che (juo vRkSAMka thI 15). A aparA prakRtimAM be prakAre cheH (1) kAraNarUpa virATa tathA (2) kAryarU5 virATa jene samaSTi paNa kahe che. A pikI tane kAraNarUpa evA mArA virATa svarUpanI utpatti kevI rIte thAya che, te atyAra sudhI vistara samajAvavAmAM AvyuM. have huM tane mAruM kAryarUpa samaSTi virATa svarUpa samajAvuM chuM. te bIjo bheda vAstavika rIte to prathamanA bhedamAM ja aMtargata che, paraMtu tene sArI rIte samajavAmAM Ave eTalA mATe spaSTIkaraNa sahita samajAvIne kahuM chuM, te tuM have dhyAna daIne sAMbhaLa. chavabhUta prakRti kone kahevI ? A brahmAMDa e te eka kArya che; tethI tene karma, visargaSTi, samaSTi vA kAryarUpa virATa paNa kahevAmAM Ave che, te kArya je kAraNutonA Azraye baneluM che te kAraNutaronuM varNana upara ApavAmAM hAprANathI hiraNyagarbha vRkSAka thI 12) sudhInAM tattvo e kAraNavirATa ane prakRtithI ardhanArInaTezvara(vRkSAMka 3thI 5) sudhInAM tattvane mahAkAraNarUpa virATa evuM nAma ApeluM che. A kArya kivA - - - - - - ,
Page #532
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] viSayAbhilASanI icchA kare? ane tene-- [ 403 samaSTirUpa virATasvarUpanuM mULa khIja brahmadeva che. jema vRkSanI utpatti bIjathI mAMDIne kuLa sudhI pratyakSa rIte batAvI zakAya che, tema brahmadevathI mAMDIne te ke manuSya sudhI sa virATanA sthULa deha hoya te pratyakSa svarUpe pratItimAM AvI zake. have khIjanuM kAraNa pratyakSa dekhAtuM nathI, chatAM tenuM kAMi kAraNa nathI ema kahI zakAya nahi, paraMtu te kAraNu adRzya hoya che; tema brahmadevanuM kAraNa paNa keAI adRzya evuM tattva ja hovuM joIe, ema kalpI zakAya che. tevuM sUkSma kAraNu e ja A upara batAvelAM tattvAnA bhedavALI (kSAMka 3thI 12 sudhInI) kAraNuprakRti che, ema samajo. upara batAvI gayA tema A kAraNa ane kAya prakRti mALAmAMnA maNukAe jema derInA AdhAra upara ja avalakhIne hAya che tema mahAprANa (vRkSAMka 6)nA upara ja AdhAra rAkhanArI hovAthI tene jIvabhUtaprakRti paNa kahevAmAM Ave che. tAtparya e ke, virATa puruSane sthUladeha evuM A brahmAMDAdi e kArya prakRti (vrukSAMka 17thI 154) kahevAya che, ema samajo. temAMnAM tamAma prANIo prANurUpI sUtrAtmAnA audhAra vaDe ja rahI zakatAM hevAthI te tamAmanuM kAraNa mahAprANa(vRkSAMka 6) che. A kAraNu ane tenAM kArya (vRkSAMka 6thI 1pa4) maLIne ja jIvaprakRti kahevAya che; kemake samaSTi ane vyaSTinAM tamAma bhUtAne dhAraNa karavAnuM kAma virATapuruSanA A mahAprANanuM che; tethI tenI atata AvelA samaSTi ane vyaSTi (vrukSAMka 6thI 1pa4 sudhI)nA tamAma bhAvA e badhAnA jIvabhUta prakRtimAM samAveza thAya che. temAM brahmA (vRkSAMka 14 tathA tenI aMtargata AvelA vRkSAMka 1pa4) sudhInAM tamAma tattvo kAryaprakRti kahevAya che, tathA mahAprANu (vRkSAMka 6thI hiraNyagarbha vRkSAMka 12) sudhInAM tamAma tattvA e kAraNaprakRti che, ema samajavuM. A kAraNanAM paNa kAraNu arthAt mahAkAraNa evAM tattvAne mULaprakRti kahe che (vRkSAMka 3thI 5 ). A badhI maLA (vRkSAMka 3thI 156 sudhInI) aparAprakRti kahevAya che. jema zarIra kahetAMnI sAthe ja temAM hAthapagada tamAma avayavene samAveza thaI jAya che, eTale keAi manuSyane ApaNe tyAM AvavAnuM AmaMtraN Apyu hAya tyAre evI zaMkA rAkhavAnuM kAraNa hAtuM nathI ke ApaNe kAMi tene tamArA hAtha, paga, meDhu vagere sarva avayavAnA samudAya sAthe laI ne Avajo ema kahyuM naheAtuM. teA kadAca te hAtha paga vagere dhera mUkIne te nahiM Ave ne? tema aparAprakRti kahI eTale temAM A jIvabhUtaprakRti (vRkSAMka 6thI 12) tathA bhUta vA krAya prakRti (vRkSAMka 13thI 154) e teneA samAveza anAyAse ja thaI jAya che. spaSTatA mATe dRSTAta kahuM chuMH mArI aparAprakRti udAharaNa mATe umarAnuM jhADa leA. tene asaMkhya kaLA lAgelAM hAI te phaLAmAM asaMkhya kAMDA hoya che. A dRSTAMtamAM jaNAvelA auduMbaranuM vRkSa e prakRti (vRkSAMka 3) samajo. tenI zAkhA, pAMdaDAM tathA chevaTe kaLA e mahAprANa (vRkSAMka 6) sudhIteA vistAra samajo. A kaLAnI aMdara je asaMkhya jIve te dareka brahmadeve (vRkSAMka 12) samajo. te brahmadeva peAtAnA saMkalpabaLa vaDe bhAsamAna thatA caulAkathI vyApeluM A carAcara brahmAMDa devaLa peAtAmAM ja utpanna kare che, te ja A virATa brahmAMDa (vRkSAMka 13thI 1pa4) samaLe. auduMbara kahetAMnI sAthe ja temAM tenI sAkhAo, phaLA, tenI aMdaranA kIDAo tathA kaDAenA kAryo e tamAmanA samAveA thaI jAya che. tema aparAprakRti kahetAM tenAM aMtaramAM ja (vRkSAMka 3thI 156 sudhInA) tamAma dasyabhAvanA samAveza thaI jAya che. mArI aparAprakRti kAne kahevI e tane vistArathI kahyuM, have parAprakRti sabaMdhe kahuM chuM: mArI parAprakRti jema auduMbaranA jhADanI AjubAju satra eka AkArA ja vyApelu hAya che, tema A mArI aparAprakRtinI AgaLa pAchaLa, aMdara bahAra, Ama tema, savA~tra kevaLa eka caitanyasvarUpa AtmA ja vyApelA che. tenA AdhAre ja A aparAprakRtinuM astitva che. te sanA AdhAra hevA chatAM paNa pAte sadaMtara alipta ane taddana niOOka che; eTale jemAM guNa, kriyA, jAti, tene tema kahenArA huM (kSAMka 3) ane te kuMnA sAkSI, Izvara vA puruSa (dakSAMka 2) ityAdi kAMI paNa dharmAM nathI evA kevaLa utpattisthitithI rahita,
Page #533
--------------------------------------------------------------------------
________________ 404 ] gatirSi nAvihai jai ramata . 4. [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 7/5 sadA ekarasa, vRddhi kiMvA kSayathI paNa rahita; jene vANI, mana, buddhi pahecI zakatAM nathI evuM mAre A bIjuM anirvacanIya ane tadana zuddha parasvarU5 che, ema jANa. A rIte meM tane mArAM (1) apara ane (2para ema baMne svarUpo kahyAM. te baMne avayavI ane avayavanI jema saMlagna che, ema jANu. A sarvanuM guhya rahaya sAMbhaLa. para ane apara baMne prakRti mAyika che. zrIbhagavAna AgaLa kahe che: he arjune! upara meM mArI parA ane aparA ema baMne prakRtinuM varNana karyuM che, paraMtu vAstavika te baMne mAyika che. ajJAnIone potAnA svarUpanuM sAcuM jJAna thAya eTalA mATe A mAyika evI mithyA yukitano Azraya laI samajAvavAmAM Ave che, paraMtu paramArthadaSTie te A varNana vadhyAputra kiMvA zazAMgavata eTale ke jenuM kadI paNa astitva nathI evA prakAranA tattvanuM hoI taddana mithyA ja che, ema jANe. eTalA mATe vivekI puruSo AvAM vivecana paramAdaSTie kadI grAhya samajatA nathI. are! je ke manuSya kadI pitAne huM manuSya chuM ema kahe che kharo ke? pANI pitAne kadI huM pANI chuM ema kahe che kharuM ke? tema pitAmaha A sarva AtmasvarUpa ja che, ema kahevAmAM Ave te pachI tene AtmA che. e kahenAra bIjo kayAMthI Avyo ane te kayAM rahe che? are! A jANanAro che evI mRrtAi paNa jyAM AtmAnA AdhAra upara ja avalaMbana rAkhe che, te te jude kayAM rahe tema che arthAta 5ramAtmA eTale kevaLa anirvacanIya tatva ja che, ema tuM jANu, huM to A para apara baMnethI vegaLo ja chuM. svabhAve ja niSkriya chuM eTale jemAM kriyAno sparza nahi hovA chatAM mAyA vaDe jANe sakriya na houM, evA bhAvavAcaka zabdarUpa chuM. vAca eTale kriyA, jAti, guNa Adi jene zabda vaDe baMdha thaI zake te dhvanirUpe zabdajALane tathA avAya eTale jene zabda vaDe bAdha na thaI zake eve rUpe AkRti athavA kriyAne sujanAro chuM. A mArI mithyA mAyika sRSTinI utpatti, sthiti ane laya saMbaMdhe tane saMkSepamAM kahuM chuM.. kAryaprakRtinI racanA he arjuna! prajApati, manu, deva, RSi, pitRgaNe, siddha, cAraNa, gaMdharva, vidyAdhara, asura, yakSa, kinnara, (devatA jevI eka jAti), apsarAo, nAga, sarpa, piMpuruSa (rAkSasa jevI eka jAti), uraga (sarpanA va, mAtRkA (DAkinI, zAkinI), rAkSasa, pizAca, bhUta, vinAyaka, kUSmAMDa, unmAda, vetALa vagere bhUta pizAca, yAtudhAna, gRha, mRga, pazu, jhADa, parvata, piTa vaDe cAlanArA prANIo, tema ja sthaLacara, jaLacara, ane AkAzacara prANIo, A badhAM sthAvara ane jaMgama ema be prakAranAM che tathA (1) jarAyuja eTale oramAM vIMTAyelAM avatare che te (2) aMDaja eTale IDAmAMthI avatare che te, (3) vedaja eTale parasevAthI thanArAM tathA (4) udabhijaja eTale phaNago phuTIne thanArAM athavA anukrame (1) maithuna sRSTinAM yonija (2) aMDamAMthI avataranArAM aMja, (3) jaLamAMthI utpanna thatAM vedaja (4) jeno AhAra tathA saMcAra UMco thAya che te umijAja ema cAra prakAranAM prANIone Izvara (vRkSAMka 2) sUje che. A badhI niyAmAM deva Adi uttama ni kevaLa puNyakarmanA phaLarU5 che. manuSyAdi madhyamayoni puzaya ane pApa e baMnenA mizraNarUpa che tathA narakAdi adhama nio (nArakI zarIre) kevaLa pApakarmonA phaLarUpa che. deva, RSi Adi sAtvika ni che, manuSya rAjasa yoni che tathA nArakI zarIra e tAmasa yoni gaNAya che. zAstromAM paramAtmA kartAdi che evAM varNanenuM prayojana satva, raja ane tama e traNa guNomAM jyAre eka eka guNanI sAthe bIjA be be guNonuM mizraNa thAya che, tyAre ja dareka karma25 phaLagatinAM traNa, traNa bede paDe che. zuddha sAtvika ni, rajoguNa mizrita sAtvika yoni ane tamoguNa mizrita sAtvika yoni; ema zuddha rAja, rAjaya sAnika tathA rAjasa tAmasa ane zuddha tAmasa, tAmasa sAttvika, tAmasa rAjasa; e rIte niomAM mizraNa heya che. e mujaba jagatane utpanna karanAra bhagavAna vA Izvara( kSAMka 2) pite ja pazu, manuSya ane deva Adi jaDa cetana
Page #534
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] jhIlAvaNya, rati, viSayAnaMda ane dIrdha jIvitamAM kema Asakti thAya? | 405 avatArAdi vaDe jagatanI utpatti ane pAlana karavA sAthe dharmarUpe tenuM poSaNa kare che tathA kAlAgni evA sTarUpe poteja racelA A jagatane vAyu jema vAdaLAMnA samuhano nAza kare tema kALe karIne pote potAmAM ja saMhAra kare che, A rIte niratizaya aizvaryAsaMpanna bhagavAnanuM kAryarUpa virATaravarUpe jagatanA bhraSTA, pAlaka ane saMhArarUpe varNana karyuM, paraMtu A sarva mAyika hevAthI vivekI puruSoe, zuddha caitanyarUpane kartAkAraNAdi rUpe jANavuM yogya nathI. kRtyAdi zAstro, paramAtmAnA kartApaNuM AdinuM pratipAdana kare che te kAMI tAtparya ke siddhAMtanI daSTie karatAM nathI eTale jema mRgajaLa kiMvA vaMdhyAputranuM varNana karavAno uddeza tyAM jaLa athavA putra kadI heta nathI e bhAva batAvavA pUratuM ja hoya che tema kRti, smRti, purANo vagere zAstrakAro paramAtmAnuM kartA, kAraNa ane kAryAdirUpe mAyAno AdhAra laIne je pratipAdana kare che, te to phakta kartApaNuM Adina niSedha karavA sAru ja kare che; kAraNa ke Izvara( vRkSAMka 2 mAM) kartApaNA Adi dharmonA Aropa to sAva asata evI mAyAno aMgIkAra karIne ja kahevAmAM Avela che tathA te mAyA to mULamAM kadI utpanna thayelI nahi hovAthI taddana mithyA ja che. zrIkRSNabhagavAna kahe che: he pArtha! meM tane (1) mahAkAraprakRti (kSAMka 3 thI 5), (2) kAraNa prakRti (vRkSAMka 6 thI 12) tathA (3) kAryaprakRti (vRkSAMka 13 thI 15 gha) (A kArya ane kAraNa prakRti bhUtane dhAraNa karanArI hevAthI tene chavabhUtaprakRti kahe che.) ema traNe maLIne banelI mArI aparAprakRti (vRkSAMka 3 thI 156) tathA tethI para evI parAprakRti(vRkSAMka 1)ne kahI. e rIte para ane apara ema baMne prakRtionuM zAstranA AdhAra sahanuM varNana tArI AgaLa karyuM. aparAprakRti ane tenA abhimAnI Izvara (vRkSAMka 2)ne ja virATapuruSa kahevAmAM Ave che. temAM paNa anukrame mahAbhAraNuvirATa svarUpa (kSAMka 3 thI 5), kAraNavirATa svarUpa (vRkSAMka 6 thI 12) tathA kAryavirATa svarUpa samaSTi (kSAMka 13 thI 155) evA traNa bhedo paDe che. A traNa bheda e ja krame virATano kAraNu, sUma ane sthUla deha che. A mArA para ane aparasvarUpanuM je varNana tane kahevAmAM AvyuM che, te tatvadRSTie te vAstavika eka viMdhyAputra hato, teNe AkAzanI sAthe yuddha karyuM ane tene jItI laIne moTuM rAjya karyuM ityAdi prakAranAM je varNana kahevAmAM Ave tevA prakAranuM hoI sAva mithyA ja che. A badhuM paramAtmAmAM akartApaNuM siddha karavA pUratuM ja che. zAstromAM AvAM varNana A uddezathI ja ApavAmAM Ave che, ema nizcayapUrvaka jANu. tArI daDhatAne mATe A vAta meM tane pharI pharIne kahelI che. te uparathI paramAtmasvarUpane nizcaya sArI rIte lakSamAM Avaze. apareyamitastvanyAM prakRti viddhi me parAm / jIvabhutAM mahAbAho yayeda dhAryate jagat // 5 // para ane apara chavabhUtaprakRti he ana! upara kahevAmAM AveluM che ke, ahaMkAra, buddhi, mana, AkAza, vAyu, vahi, jaLa ane pRthvI e rItanA ATha AvaraNe vaDe bhedane pAmelI ane kAraNarUpe vistArane pAmelI evI A aSTadhA prakRti (vRkSAMka 3 thI 15 4) che, tathA te karatAM para evI je prakRti tene parAprakRti (vRkSAMka 1) kahe che, ema jANuM. he mahAbAhe! bhUtamAtranA samUhathI bhareluM A badhuM dayAdi kAryarUpa jagata, ke je te joI rahyo che te dhAraNa karanArI aparAprakRtinI aMtargata chavaprakRti che, temAM kAraNa ane kAryarUpa evI baMne prakRti(vRkSAMka 6 thI 1paNa) no samAveza thAya che. je A tamAma bhUtane sUtrAtmArUpe dhAraNa karIne rahelI che, tethI tene ja chavabhUtaprakRti kahe che ane te paNa vastutaH te AtmasvarUpa ja che. huM ane ! A sarva dazya jagata tenA vaDe ja dhAraNa karAyeluM che, ema tuM sArI rIte jANa; paraMtu dhyAnamAM rAkha ke, tane je A chavabhUtaprakRti kahI te kaI trIjI ja prakRti che ema samajIza nahi, paNa tene samAveza aparA
Page #535
--------------------------------------------------------------------------
________________ 406 ] miniTuM vinti mRtya- [ siddhAntakADa bha0 gI a0 7/7 prakRtinI aMtargata ja thaI jAya che, je saMbaMdhe upara vivecana karavAmAM AveluM che te have tene sArI rIte samajavAmAM AvyuM haze. A para, aparanI vadhu spaSTatA mATe tripurArahasyamAM gAyatrI(vidyA)devIe je varNana brahmA, viSNu, maheza tathA sarve RjiganI sabhAmAM kaheluM che, te atre ApavuM ISTa lAge che. sarva devatA ane maharSionA prazno sAMbhaLIne pote apauruSeya hovA chatAM AkAzamAMthI pauruSeya evA 32. vidyAdevI uttara Ape che ke, he devatA ane maharSio! sAMbhaLe. tamArA badhA praznonA javAba huM tamane krame krame kahuM chuM; je sAMbhaLI tame niHzaMka thaze. mAruM para rUpa prathama mAruM para rUpa kahuM chuM. jemAM A akhila jagata darpaNamAMnA pratibiMbanI jema utpanna thAya che, raDe che ane layane pAme che, evuM je haMmezAM sarvane bhAyamAna thAya che; jeone AtmajJAna nathI tevA ajJAnIo tane jagatanA AkAramAM jue che tathA AtmajJAnI yogIone je atyaMta zAMta tathA gaMbhIra sAgaranI mAphaka taddana nizcaLa evuM bhAse che ane kevaLa nirvikalpa svarUpe ja anubhavamAM Ave che; ekaniSTha bato prema vaDe tathA koI paNa prakAranI kAmanA nahi rAkhatAM jenuM nityaprati sevana kare che tema ja anirvacanIya evA addata padanuM jJAna thavA chatAM atyaMta tatparatAthI bhagavAna tathA bhakta e miyA bhedabhAva teo jenI aMdara kare che; evuM mAruM anirvacanIya 5ra kevaLa zAstra vaDe tatvArthathI ja sAmAnya rIte anubhavI rAkAya che. te eTale "tata " pada (kSAMka 1) e ja mArI zreSTha mUrti arthAta "para" rUpa che. Atma25 evA mane ja brahmavAdIo "brahma" kahe che. mAruM apara rUpa have mAruM apara rUpa kahuM chuM, te sAMbhaLe. samagra brahmAMDanI pAra AvelA amRta samudramAM eTale ciMtanyarUpa mahAsAgaramAM ratnonA dvIparUpa je mahAkAraNa, kAraNa tanuM AvaraNa(vRkSAMka 3 thI 12) che, temAMnA eka kadaMbanA upavanamAM arthata mahattattva ahaMkArAdi vRkSanA upavanamAM ciMtAmaNIe eTale chAmAtrathI sRSTine sarjanAra Izvara(vRkSAMka 2 e) banAveluM samaSTi brahmAMDa nAme eka sumanohara maMdira che temAM ka, viSNu, brahmA(krame vRkSAMka 8, 9, 10) tathA Izvara(vRkSAMka 2) e cAra pagane tathA sadAzivAtmaka lAMka 3 ) "'rU5 pRSThabhAgavALo je maMca che, te upara birAjelI, te karatAM paNa para ane AtmarUpa evI anAdi tripurAsuMdarInI anirvacanIya mUrti che. te ja prathama Izvara(vRkSAMka 2)rUpe thaI pitAnI mithyA mAyAvakSAMka 3 thI 15 )ne traNa guNa dvArA vistAre che. te Ama mAyAnA traNa guNo thakI vistAreluM A badhuM mAruM apara rUpa che, tevI ja rIte he deva ane RSio! IzAna, sadAziva, brahmadeva, viSNu, zaMkara, bapati, paDAnana, iMdrAdi dipAlo, lakSmI vagere zakitao, vasuo, svAdi gaNe, rAkSasa, devatAo, nAga thala, gaMdharvo, kiMguru ityAdi je je kahIe te te tamAma mArAM apara rUpe ja che (vRkSAMka 3 thI 154) e mujaba "huM" sarva hovA chatAM mArI mAyA vaDe mehita thayelA puruSo mane oLakhatA nathI, paraMtu ajANapaNe to teo niraMtara mArI(vRkSAMka 1nI) ja sevA kare che, teone potAnuM hita karI ApanAra kalyANakArI mArAthI juduM bIjuM kaI pUjanIya tema phaladAyI nathI. je jevI rIte mAruM sevana kare che, tene te mujaba mArI pAsethI phaLa maLe che (AgaLane mATe datta ane parazurAma pra0 20 juo.) yatadyonIni bhUtAni sarvANItyupadhAraya / . ahaM kRtsnasya jagataH prabhavaH pralayastathA // 6 // e prakRti vaDe ja bhUtamAtranuM dhAraNa thayeluM che bhagavAna AgaLa kahe che : he pArtha ! mArA para ane apara svarUpanuM jJAna tane have sArI rIte thayuM haze ja. A samasta bhUtamAtranI ni eTale utpattinuM kAraNa A be prakRtie ja che, eTale A sarva
Page #536
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana 1 mATe he yama ! jemAM devAdike paNuM zaMkA kare che, te [ 407 bhUtamAtranuM UpajavuM, dhAraNa, poSaNa ane laya thavuM vagere A be prakRtio vaMDa ja ; tathApi A be pikI parAprakRti te taddana nirlepa ane anirvacanIya heI te aparAmAM adhikAnarUpa che. tenA adhiSThAna vinA aparAprakRtinuM astitva kadApi zakya nathI, chatAM parAprakRti e kAMI tenuM kAraNa nathI; te to gharamAM rahenArA AkAzanI peThe taddana nirmaLa, svaccha ane asaMga haI anirvacanIya che. tene je parA, aparA, AtmA kivA akSarapuruSa vagere saMbodhanathI zabdoSa lagADavAmAM Ave che, te to kevaLa aparA prakRtinI apekSAe ja che. aparAprakRtino AraMbha "huM" evA bhAvathI thayelo che, tethI A "hune keAI sAkSI che ane te A va nahi jANe zakAya evo vAgyArthathI para che joIe, e paNa nirvivAda siddha thAya che, tethI tene ja kSarapuruSa kahe che. vaLI A sAkSI sahita bhAvanuM utpattisthAna vAstavika rIte to jyAM A "huM"bhAva ja nathI evuM taddana anirvacanIya hovuM joIe, ema phakta tattvArtha vaDe jANI zakAya tema che arthAt te pada taddana anirvacanIya che. A parAprakRti akSarapuruA vA AtmasvarUpa che, evuM depAropaNa paNa te upara na thAya, eTalA mATe e doSathI paNa rahita, te karatAM para evA anubhavagamya sthAnaka sudhI AgaLa javuM paDe che, jene zAstramAM uttamapuruSa kahe che (kSAMka >> juo). A mujaba para ane apara prakRti kone kahevI tene viveka jANI jijJAsu AtmAnubhava kare, evA uddezathI zAstramAM vivecana karavAmAM Ave che. A rIte hovAthI sarva deSAdi athavA kalaMkothI rahita evo "uttamapu' (pura+uttama pusapattima) prathama mArI prakRtimAM anirvacanIya adhaSThita thaI sAkSI sahita aparA prakRtimAM "" "" (prakSAMka 3) evA miththA skaraNane pAmelo che. A sarva jagatanI utpatti, sthiti ane layanuM kAraNa prakRtirUpa e A ja huM (vRkSAMka 3) che, ema jANa. mattaH parataraM nAnyatkiJcidasti dhanaJjaya / mayi sarvamidaM protaM sutre maNigaNA iva // 7 // parano avadhi saMpUrNa thaye he dhanaMjaya! tane atyArasudhI je be prakRtionuM vivecana karIne samajAvyuM tenuM kAraNa e ke, tane mArA sAcA svarUpane niHzaMka jJAna thAya, vaLI dhyAna daIne sAMbhaLa. mArA svarUpanuM sAcuM jJAna thavAne mATe meM A sAMkhya eTale jJAnayukitano Azraya laI tane samajAvyuM che. mArA sAcA svarUpanA jJAnano viveka thavAne mATe bIjI koI yukita maMdAdhikArI ajJAnIone mATe upayogI nathI. te yukita vaDe tane jyAre mArA (hanA) sAcA svarUpanuM jJAna thaze tyAre ja tuM sarva duHkhAthI rahita banI katArtha banIza. evuM mAruM sAcuM svarUpa kevuM che, teno krama sAMbhaLa. A brahmAMDAdi kAryarUpa prakRti(vRkSAMka 12 thI 15 g)thI para kAraNarU5 evI chavabhUtaprakRti (vRkSAMka 6 thI 12) che, te karatAM para mahAkAraNarUpa "huM" (vRkSAMka 3 thI 5) evI prakRti che, eTale A badhA maLIne aparA prakRti kahevAya che. aparAprakRtinI aMtargata AvelI mahAkAraNuprakRti (vRkSAMka 3 thI 5) e ja A dazyAdimAM sarvathI para che. atre dasyane avadhi saMpUrNa thAya che. A badhI maLIne (vRkSAMka 3 thI 15 6 sudhInI) aparAprakRti thayelI che. A aparAprakRtithI para evA kSarapuruSa kivA sAkSI (vRkSAMka 2) che, te karatAM para eTale zreSTha parAprakRti heI tene akSarapuruSa, AtmA, brahma ityAdi nAmonI miyA saMjJAo vyavahAramAM bodhane arthe ApelI che (vRkSAMka 1); vastutaH te te anirvacanIya che. have A sthAna anirvacanIya che evuM tattvArtha daSTi vaDe jANI zakAya che, teTale doSa paNa temAM na rahe tethI te karatAM para eTale ke jene meM AgaLa (adhyAya 15mAM) uttamapuruSa, puruSottama ema samajAvavAne mATe saMbaMdheluM che, evuM te sthAnaka che ke, jyAM paranI vyAkhyA saMpUrNa thAya che ane je kevaLa anubhava vaDe ja jANI zakAya tevuM che, te ja mAruM eTale hu rUpa AtmAnuM kharuM svarUpa che. have tuM kaheze ke Ama ekathI para bIjI ane bIjathI para trIjI ema ApaNe ahIM puruSottama sudhI te AvyA. have Atho para kaI haze? te
Page #537
--------------------------------------------------------------------------
________________ 408 ] sAthe ma i natata [ siddhAntakA bha0 gI0 a 7/12 tArI e zaMkA nirarthaka che. tethI para kAMI nathI. samaje ke ApaNe potAne gAma javA nIkaLyA, rastAmAM eka gAmathI para bIjuM gAma, bIjAthI para trIjuM, trIjAthI para cothuM ema karatAM karatAM jyAre potAne gAma pahoMcyA eTale tethI para koI rahetuM nathI; tyAM parane avadhi saMpUrNa thayo kahevAya, tema A sthAna e ja mAruM eTale "huM"5 evA AtmAnuM parama avadhinuM sthAnaka che. AthI para kAMI che ja nahi, e ja mAruM kharuM svarUpa che. eTalA mATe ja meM prathama kahyuM che ke je mArAmAM ekarUpa banelo che, je zraddhA vaDe niraMtara mane ja bhaje che, te ja samAhita cittavALa uttama siha jANo. huM eTale ke tenuM vijJAna sahita jJAna thAya te prakAra kahevAnuM meM A adhyAyanA AraMbhamAM tane kahyuM hatuM. te huM eTale A pAMca karme kiya, jJAneMdriya kivA sAta dhAtuo jemAM che evo pUla, sUkSama ane kAraNa dehadhArI tArA jovAmAM Avato A zarIradhArI kuNuM nathI, paraMtu jyAM paranI vyAkhyAne avadhi saMpUrNa thAya che ane jethI para kAMI silaka rahetuM nathI evo puruSottama saMjJAvALo kRSNa che, ema samaja. e ja mAruM eTale "hu'rUpa evA AtmAnuM sAcuM svarUpa heI tevA mane ja paramAtmA, parabrahma vagere kahe che. he dhanaMjaya ! A rItanuM mAruM sAcuM svarUpa tArA samajavAmAM AvyuM ke A karatAM 5ra (upara) bIjuM kAMI paNa che ja nahi, e vAta tuM have sArI rIte samajI zakIza. evA mArA svarUpamAM ja A sava otaprota parovAyeluM che. jema dorAmAM maNione samUha parovAyeluM hoya eTale maNionAM aneka prakAranAM toraNo, mALAo vagere je badhuM suzobhita dekhAya che te sarva dorAnA AdhAra upara avalaMbita hoya che, temAMthI dorI laI levAmAM Ave to maNinA samUhAnI tamAma zobhA nirarthaka nIvaDe che, tema A badhI prakRtinI zobhA vAstavika mizyA hovA chatAM mArA vaDe ja bhAse che. A prakAranuM mAruM yathArtha jJAna thavAne mATe puruSottamaravarUpa evA meM prathama brahAdevane je upadeza Apyo hato, tene sAra tane saMkSepamAM kahuM chuM mane AtmasvarUpe jANavuM e ja bhaktiganuM lakSaNa he brahmadeva! jevo huM chuM, jevI mArI sattA che ane mArAM rUpa, guNa tathA karma jevAM che, te badhAnuM jevuM ne tevuM yathArtha jJAna tamane mArA anugrahathI thAo. sRSTi pahelAM huM ja eka hatA. A sthULa kiMvA sakSama prapaMca ane tenuM kAraNa mAyA ItyAdi kAMI paNa na hatuM. vaLI suSTi thayA pachI paNa sarvarUpe "huM" eka chuM tathA aMta thayA pachI je zeSa rahe che te paNa huM ja eka chuM. vastutaH je satya hoya che te satyarUpe na dekhAya ane je satya na hoya te satyarUpe dekhAya enuM nAma ja mArI mAyA jANavI. jema AkAzamAM e caMdra che ja nahi, chatAM paNa AMkhano upalo bhAga dabAvyAthI be caMdra dekhAya che, tema A jagata vistutaH sAcuM na hovA chatAM jANe sAcuM ja hoya tema dekhAya che. jema grahomAM rAhu graha hovA chatAM te dekhavAmAM Avato nathI, tema vastutaH sarvane sAkSo ane sarvanuM adhiSThAna citanya, evo eka AtmA ja sarvatra vyApele hovA chatAM paNa te jaNAto nathI. A rIte AvaraNazakita eTale citanyane DhAMkI denArI zakti tathA vikSepazakti eTale caitanyamAM jagatano aMza nahi hovA chatAM jANe brahmAMDa sarajAyeluM hoya tevuM dekhAya te zakti, e ja mArI mAyA che ema jANavuM. jemAM uttama ane adhama zarIramAM paMcamahAbhUta sRSTi thayA pachI praveza karI rahyAM heya ema jaNAya che, paraMtu kharI rIte te te kAryanI utpatti pUrve kAraNarUpe prathamathI ja rahelAM hoya che, tema AtmasvarUpa evo bahu prathamathI ja sarvanA Adi kAraNurUpe chuM, pAchaLathI praveza karIne rahelo nathI. AtmasvarUpane jANavAnI icchAvALA puruSe mAtra eTaluM ja jANavAnuM che ke, anvayavyatireka vaDe je sadA sarvadA ane sarva sthaLe che, te ja AtmA che. kAryamAM kAraNarUpe anavRtti e anvaya, tathA kAraNa avasthA karmothI vyAvRtti te vyatireka samajavo. jema jAgratAdi avasthAmAM AtmAnI sAkSIrUpe pratIti thavI e AtmAno te te avasthAomAM anvaya, tathA samAdhi avasthAmAM AtmAnI pratIti ane jAgrata Adi avasthAonI apratIti te vyatireka samajavo. evI rIte anvaya vyatireka vaDe vicAra karatAM paNa sarva kALamAM sarvatra eka AtmA ja che. he brahmadeva ! cittane tadana ekAga
Page #538
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ). paralokanA viSayanuM (AtmAnuM vijJAna) amane kahe; [49 karIne AtmasvarUpa evo je hu tevA mane ja tamane anusare che jethI kalpamAM judI judI sRSTinI racanA karatI vakhate paNa bahu teone kartA chuM e meha tamane kadI paNa utpanna nahi thAya. A mujaba mAruM sAcuM svarUpa jANavuM te ja bhakitayoganuM lakSaNa che. Ama bhakita ane anubhava sahita mArA svarUpanuM jJAna tathA sAdhana tamane kahyuM, tenuM tamo sArI rIte grahaNa kare (zrI bhAve rakaM0 2, a8 9). raso'humapsu kaunteya prabhA'smi zazisUryayoH / praNavaH sarvavedeSu zabdaH khe pauruSa nUSu // 8 // puNyo gandhaH pRthivyAM ca tejazcAsmi vibhAvasau / jIvana sarvabhUteSu tapazcAsmi tapasviSu // 9 // bIjaM mAM sarvabhUtAnAM viddhi pArtha sanAtanam / buddhirbuddhimatAma'smi jastejasvinAmaham // 10 // balaM balavatAmasmi kaamraagvivrjitm| dharmAvirukho bhUteSu kAmo'smi bharatarSabha // 11 // badhA mArAmAM, mArA Azraye ane mArA vaDe ja che he kautiya! sarvathI para e je huM tenuM tane sArI rIte jJAna thayuM ke have huM eka hevA chatAM bahu rUpe sarvamAM otapreta kevI rIte rahyo chuM, te kahuM chuM, te sAMbhaLa. A puttamarUpa "huM" ja prANIomAM rasa rUpe, sUryacaMdramAM prakAza rUpe, sarva vedomAM praNava eTale kAra rUpe, AkAzamAM zabda rUpe ane sarva naremAM puruSatva rUpe che; vaLI A puruSottamarUpa e huM ja pRthvImAM gaMdha, agnimAM teja, sarva prANIomAM jIvana rUpe tathA tapasvIonA tapa rUpe che. he pArtha! sarva bhUtanuM je mULa anAdi bIja kahevAya che te paNa puruSottama evA mane ja jANe. eTaluM te zuM paraMtu buddhimAnanI buddhi, tapasvIonuM teja, IcchA tathA ThethI rahitapaNArUpa baLavAnuM baLa paNa he bharatabha (arjuna) huM ja che; prANIomAM dharmathI viruddha nahi e kAma paNa puttamarapa e huM ja che. ye va sAttvikA bhASA rAjasAstAmasAdha ye / mata puveti tAgviddhi na tvaha teSu te mayi // 12 // are! A mArI mAyA(vRkSAMka 3)nA satva, raja ane tama guNe vaDe upajelA je je kAMI sArika, rAjasa tathA tAmasa bhAvo kiMvA padArtho che te uttamapuruSa evA mArA A "huM vaDe ja che; eTale ke A badhA mArAmAM, mArA Azraye ane mArA vaDe ja che, ema jANu. A sarva bhAmAM huM nathI, bhagavAna AgaLa kahe cheH he pArtha! A badhA dehadhArI evA kRSNarUpamAM nahi, paraMtu puttama25 e je huM tevA mArAmAM ja che. teo je ke mArAmAM che, paNa huM kAMI teeAmAM nathI, ema jANa. jema
Page #539
--------------------------------------------------------------------------
________________ 410 ] | Da thasa jUhamAna- [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 7/15 mALAmAM maNinI aMdara dero heya che, paNa derAmAM maNi nathI kivA suvarNanA dAgInAmAMthI je senuM kADhI levAmAM Ave to dAgInAnuM astitva rahetuM nathI; AthI jema sonAnA dAgInA che, paNa dAgInAmAM sonuM nathI ema kahevAya. te pramANe bhagavAna ane kahI rahyA che ke, mALAmAM maNinA samUhamAM parovAyelA derAnI jema paramAtmA kiMvA puruSottama evA "huM" rU5 dorAnI aMdara ja A sarva dazya parovAyeluM che, ema samaje. te kevI rIte ? te daSTAMta sAthe samajAvIne kahuM chuM, te sAMbhaLa. jaLa e maNi tathA rasa e tene viSaya hoI te rasane 5Na rasa paNuM ApanAra huM tene doro chuM ema samaje. A rIte sUrya tathA caMdra e maNi ane teja athavA prakAza e teno svabhAva che, temAM prakAzanI preraNa karanAra A puruSottamarUpa huM darara5 samaje, tema ja sarva veda e maNi ane kAra e tenuM eTale akSara brahmanuM Adha sthAnaka hoI te ne preraNuM karanAra "huM" che. AkAzano guru zabda tathA naromAM puruSatva e baMnene preraNA karanAra bahu puruSottama ja che, tema ja pRthvImAM gaMdha, agnimAM teja, sarva prANIone jIvananI preraNA ApanAra dorI rUpe huM ja che, sarva bhUto e maNi samaje, temAM bIja e chidra samaje ane te bIjAne paNa poSanAra e dorArUpa sanAtana puruSottama huM ja che. buddhimAna e maNukA tathA temanI buddhi e chidra ane e buddhine preraNuM denAra derIrupa e huM puruSottama samaje. te ja pramANe tejasvIonA tejanuM paNa samaje. kAmarAvivarjita athata kAma eTale miththA vastu prApta karavAnI icchA tathA rAga eTale miyA vastumAM honArI tRSNa e bene nivRtta karavAne mATe prayatna karanArAo ja zAstranyAye kharA baLavAna gaNAya; tevA baLavAnomAM tene nivRtta karavAnuM je baLa athavA sAmarthya te ApanAra paNa puruSottamarUpa e huM ja dorI rUpe che. te ja pramANe dharmathI viruddha nahi janAro eTale potAnA manasvI rIte kAma paNa nahi karanAre, paraMtu zAstraniyamAnusAra kApabhoga karanAra arthAta saMyama karanAra evo kAma e maNi tathA tene te saMyamamAM baLa ApanAra puruSottamarUpa e hu" ja che, ema jANa. viSayamAM saMyama karanArAo zreSTha kema? atre evI zaMkA thavA saMbhava che ke, zuM tyAre jeo dharmathI viruddha kApabhoga karatA hoya eTale saMyama karatA na hoya athavA viSayomAMthI prItine kADhI levArUpa baLano saMyama karatA nahi hoya te kAma paramAtmA vinA bIjA koInI preraNA vaDe thAya che ke zuM? tenA javAbamAM chevaTe bhagavAna e samAropa kare che ke, he ana! A jagatamAM je je kAMI satva, raja ane tamoguNanA vistArarUpa prasRti pAmelA bhAvo ( vRkSAMka 3 thI 15 4 sudhInA) che te tamAma puruSottama evA mArA vaDe ja che, chatAM temAM paNa jeo saMyama pALanArA hoya tenI kImata vadhAre che; kema ke tema thavAthI te mArA sAcA svarUpane jANI zake che; parata jeo saMyama karanArA hotA nathI teo mArAmAM hovA chatAM paNa mane oLakhI zakatA nathI ane viSTAmAMnA kIDAnI jema viSTAmAM ja racyApacyA rahe che; AthI tevAonI kImata ochI gaNAya che. jema paththaro, kolasA, senuM ane hIrA e badhA jamInamAMthI nIkaLe che, chatAM temAM tenuM ane hIrA to kavacita maLI Ave che; AthI te vadhu kImatI gaNAya che; tema vyavahAramAM viSayalaMpaTa banelA ane viSayamAM ragadoLAtA te paththara ane kolasA pramANe dhaNuM maLI Ave che, paraMtu temAM saMyama karanArAo te hIrA ane sonAnI jema keIka viralA ja nIkaLe che, tethI temanuM mahatva vizeSa che. tribhirguNamayaivairebhiH sarvamidaM jagat / mohita nAbhijAnAti mAmebhyaH paramavyayam // 13 // A tamAma mAyA vaDe mohavaza thayelA che. bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna! mArI eTale "tata"25 evA AtmA (vRkSAMka 1)nI Izvara (vRkSAMka 2)nA IkSaNathI traNa guNa vaDe prasarelI mAyA(vRkSAMka 3)nA savAdi miyA bhAvonA moha vaDe ja A
Page #540
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] A vara gahana chatAM Ape vacana Apela hovAthI, teja kahe. [41 sarva jagata mohavaza thayeluM che, eTale ke mArI mithyA evI hu"rU5 mAyA (vRkSAMka 3) e prathamataH traNa gunA Azraya vaDe avyaktAdi rUpe banI iMdrajALavata A mithyA ADaMbara (kakSAMka 4thI 15 gha paryaMta) prasArelo che. teNe ja jagatamAM tamAmane meha vaDe vaza karI dIdhelA che; tethI te karatAM eTale mAyA karatAM para ane avyaya arthAta koI paNa prakArane vikAra jyAM nathI evA mane eTale tatarUpa AtmA(vRkSAMka 1) kaI jANatuM nathI. juo A mAyAne mahimA kevo addabhuta che! devI hyeSA guNamayI mama mAyA duratyayA / mAmeva ye prapadyante mAyAmetAM taranti te // 14 // mama mAyA duratyayA guNamayI eTale traNa guNa vaDe sarvatra vistAra pAmelI A mArI prasiddha enI devI mAyA duratyayA che arthAta pAra UtaravI ati dustara che. te duHkhanA ullaMghana vaDe ja tarI zakAya evI che, eTale ke jeo A mAyA sukharUpa che evI bhAvanA vaDe temAM ja phasAyelA rahe che, tevAone mATe te taravI atyaMta dustAra muzkela che; paraMtu jeo A sarva mithyA che, du:kharUpa che evA nizcayavALA hoya che tathA AtmarUpa evA mAre (kSAMka 1) zaraNe Ave che, teo ja A mithyA mAyAne tarI jAya che. tAtparya ke, mAyAne taravAne " to traNa gaNo vaDe prasarelI A tamAma dazya jALa duHkharUpa che evA prakArano tenA upara pUrNa vairAgyayukta nizcaya thavo joIe ane A sarvathI para evo eka AtmA, tata (vRkSAMka 1) e ja satya che. evA zraddhAyukta nizcaya vaDe tamAma bhAve aikya rUpe tene ja saMpUrNa rIte zaraNe rahevuM joIe. tene zaraNe rahevAno prakAra evo che ke, A sarva dazya jALa duHkhadAyaka evI mAyArUpa nahi paraMtu te karatAM para evA eka AtmarUpa che, te sivAya bIjuM kAMI paNa che ja nahi e rIte athavA A badhuM dazya jALa duHkharUpa evI mAyAnuM kArya che, paramAtmA che te karatAM para hAI te ja kharuM sukhanuM sthAnaka che, evI rIte daDha nizcayathI tana manAdi dvArA jeo mAruM zaraNu le che teo ja A mAyAne tarI zake che. Ano bhAvArtha e nIkaLe che ke, zrIkRSNa bhagavAna eTale zarIradhArI je dekhavAmAM Ave che tevA nathI, paraMtu Atma(vakSAMka 1) rU5 che e dRDha nizcaya karIne te ja carAcaramAM sarvatra vyApaka che, mAyA che ja nahi e pramANe mana, vANI ane zarIra vaDe eka tene ja zaraNe javuM arthAta sarvatra eka AtmAne ja jevo; aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjA koI saMka9panuM skaraNa ja thavA nahi pAme evI dakSatA rAkhavI ane kadAca raNu thAya to tarata ja te AtmasvarUpa evA eka bhagavAna ja che, evA prakAranA pratisaMkalpa vaDe tene takALa dAbI devuM. AnuM nAma ja bhagavAnanI saMpUrNa zaraNAgati che. na mAM duSkRtino muDhAH padyante narAdhamAH / / mAyayApaItabAnA Asurai bhAvamAzritAH // 15 // narAdhame mAre zaraNe AvatA nathI. mAyA vaDe mUDha banelA duSuti arthAta zarIra eTale ja huM ema mAnI karma karanArA mUDha ane nIca narAdhamo ke jeonuM jJAna haNAI gayeluM che evA AsurI svabhAvanA Azraye rahelAo AtmasvIpa evA mArA zaraNane kadI paNa pAmatA nathI. bhAvArtha e che ke, jeo huM eTale mane AtmIpe nahi samajatAM huM eTale "A zarIra chuM" ema mAne che. teo kadI paNa mArA sAcA ravApane pAmatA nathI ane haMmezA - kha ja bhagavyA kare che. mAyA vaDe jenuM jJAna naSTa thavA pAmele te evA A mUDha ane adhama narene AsurI svabhAvanA AzrayI samajavA, ema bhagavAna karI karIne kahe che,
Page #541
--------------------------------------------------------------------------
________________ kA2] tamArA jevA jIte che . (a. . a. 1) [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 7/19 caturvidhA bhajante mAM janAH sukRtinorjuna / / Ato jijJAsuroM hAnI ca bharatarSabha // 16 // cAra prakAranA bhajanArAe huM bharatarSabha (arbana) ! upara kahelA narAdhamone choDI nIcenA cAra prakAranA sukata karanArA eTale puNyazALI jane ja mane bhaje che. (1) Arta eTale mAnasika tathA zArIrika rogothI pIDAyele duHkhagrasta, (2) jijJAsu eTale Izvara zuM haze ? kevo haze? tenuM sAcuM svarUpa jANavAnI jenA manamAM tIvra icchA che evo mArA eTale AtmasvarUpane jANavA Icchato sAdhaka, (3) arthAthI eTale svargAdi payaMtanA aneka prakAranA viSayo saMpAdana karavAne mATe icchate tathA (4) jJAnI eTale jemane mAruM arthAta AtmAnuM parokSajJAna thayuM che, paraMtu aparokSajJAna arthAta AtmasAkSAtkAra thayela nathI paNa tene mATe je prayatna karI rahyo che e mAro eTale AtmAne niSkAma upAsaka. Ama cAra prakAranA puNyavAna ja mane bhaje che, kAraNa ke teo satyapaMthe paDelA che. teSAM jJAnI nityayukta ekabhaktirviziSyate / priyo hi jJAnino'tyarthamuhaM sa ca mama priyaH // 17 // jJAnI ane atyaMta priya che, A cAre pikI jJAnI eTale ke je pAchaLa abhyAsakramamAM batAvyA pramANe abhyAsa karanAra (abhyAsAmane mATe kiraNa 22, pAnA pa7 thI 59 tathA adhyAya 2. pAnA 167 thI 169 juo), nityaprati kevaLa eka AtmAmAM ja jenI buddhi parovAyelI che ane je niraMtara eka AtmarU5 evo mArI bhaktimAM ja ekAkAra thayela che. tevo aparokSane mATe prayatna karanAro eTale AtmasvarUpa evA mArAmAM ekarUpa thavAne mATe prayatna karatAM, niSkAma evo jJAnI ja sarvathI zreSTha che arthAta jJAnInI gyatA A badhAmAM vizeSa che, kemake tene AtmasvarUpa evo huM ja eka atyaMta priya che. kAraNa tenI amasvarUpa evA mArA vinA bIjA kazA para paNa prIti hatI nathI ane tethI AtmasvarUpa evA mane paNa te atyaMta priya che. udArAH sarva parvate hAnI tvAtmaiva me matam / bAiiH jumA gAmevAsuramAM tina tA. mArAmAM ane jJAnImAM bilakula bheda nathI. he ana! kharuM jotAM te A badhA cAre prakAranA upAsake udAra eTale uttama ja che. kAraNa ke, jagatamAMnA tamAma viSayAdi sukho, rAjapATa, saMpatti, saMtati kivA tRNathI idraloka paryaMtanA tamAma bhAge prApta thAya to paNa AtmasvarU5 e je huM tevA mArI prApti thayA sivAya sukha kivA zAMti kadI maLatI ja nathI ane aMte to AtmasvarUpa evA mArI prApti karI lIdhA sivAya chUTake ja thatuM nathI; sarve jIvonuM aMte Aja eka eya che, ema nizcita jANu moDA agara vahelA sarvene atre ja pahoMcavAnuM che. vAstavika rIte to A badhA A dhyeya prApta karavAne mATe ja prayatno karyo jAya che, paraMtu teo mArA A satya evA AtmasvarUpathI ajJAta hovAthI mArA svarUpa saMbaMdhamAM potapotAnI kalpanAnusAra game tevI kalpanAo karI paNa vastutaH to teo meDA vahelA A dhyeyamAM ja AvIne maLe che. je A rIte vyavahAramAM gaNAtAM
Page #542
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] (A sivAya) bIje kaI paNa vara naciketA mAgatA nathI. [413 tRNuthI brahmadeva sudhInA tamAma aizvaryo prApta karyA pachI paNa aMte to Aja eka dhyeya sAthe karavAnuM rahe che tathA moDA vahelA tene ja prApta karavAnuM rahe che, e vAta taddana nizcita che te pachI game te icchAthI jeo A mArge lAgelA hoya che teo sarva udAra hadayanA arthAta karavAnuM kArya karanArA athavA te je sAdhavAnuM te dhyeyane sAdhya karavAnA paMthe paDelA evA zreSTha keTInA che. tevA sarva bhajanikemAM (1) Arta, (2) jijJAsu, (3) arthAthI ane (4) jJAnI e cAra prakAranA mArA sarve bhajanike jo ke uttama ja che; chatAM temAM paNa jJAnInI yogyatA to ghaNI ja ucca keTImAM thAya che. he pArtha! vadhu zuM kahyuM? A yuktAtmA eTale je haMmezAM AtmAmAM ja yukata (rata) thayela che tathA sarvathI uttama gatirUpa e DuM (vRkSAMka 1)ja che tevA mArAmAM ja kAyamane mATe sthita eTale parvatanI jema taddana (acaLa) sthira thaIne rahelo che, te A jJAnI eTale te sAkSAta AtmasvarUpa evo huM (vRkSAMka 1)ja che ema nizcita samaja, tAtparya ke, AtmasvarUpa evo huM eTale ja jJAnI ane jJAnI eTale ja huM e rIte baMnemAM abhinapaNuM ja che, ema jANa. bahunA janmanAmante jJAnavAnmA prapadyate / vAsudevaH sarvamiti sa mahAtmA sudurlabhaH // 19 // . A sarva vAsudevarUpa che he vatsa! A sarva vAsudeva evA huM(rakSAMka 2) rUpa che tathA e vAsudeva eTale ja AtmA (vRkSAMka 1) che, evA prakAranuM jJAna thayuM e kAMI nAnIsUnI vAta nathI. aneka janmo pacho jeno A chello janma hoya, punaH janma AvavAno jene kadI saMbhava hoto nathI. tevA jJAnavAna ja A je je kAMI dekhAya che vANI, mana, buddhi ityAdi dvArA jANI zakAya che. te tamAma dazyajALa "vAsudeva 25 ja' che ane huM te te vAsudeva eTale AtmA (vRkSAMka 1) che ema samajI mane zaraNa thAya che, arthAta je sarvabhAve potAnI tamAma vRttione mArAmAM ja parovI rAkhe che athavA to vAsudeva eTale AtmA che ane te AtmA eTale huM pote ja chuM ema je samaje che evo mahAtmA atyaMta durlobha hoya che. he pArtha! AvA mahAtmAnuM darza kiMvA sevana e sAkSAta mAruM ja darzana athavA sevana che ema samaja. vAsudeva ja sarva rUpe che. he arjuna! sarvatra vAsudevarApa thayelo evo mahAtmA ati durlabha che. jema sUrya, ami, caMdra, nakSatra, graha tathA tArA citanyasvarUpa AtmA vaDe prakAzita thayelI vastuone ja prakAze che, tema svayaMprakAza e vAsudeva5 haja prathama IzvararUpa banI jagatane prakAza karuM chuM. IzvarI mAyAthI meha pAmelA tArA jevA puruSo mane eTale vAsudevapa ne jagatanuM kAraNu kahe che, paraMtu vastutaH tema nathI. UlaTuM A gAraDI khela karanArI miyA mAyAne vAsudevarUpa evA mArAmAM yatkiMcita paNa aMza nathI. A gADImAyA vaDe moha pAmelA ja puruSo ke A huM ane A mAruM" e rIte bakayA kare che. dravya eTale jemAM jagatanuM upAdAna kAraNa evAM paMcamahAbhUto, karma, kALa, svabhAva tathA jIva eTale mahAprANuM (vRkSAMka 2thI 154) sudhIno samAveza thAya che; te badhuM vAstavika rIte jotAM te vAsudevarUpa ja che, vAsudevathI kiMcitmAtra paNa kAMI bhinna nathI. tenuM kAraNa paNa vAsudeva evo huM ja che. devatAo paNa vAsudeva evA mArA aMgo ja che. svargAdi loka paNa vAsudevanA ja aMza che. yajJa, yoga, yoga, tapa, jJAna e vAsudevanI prAptinAM sAdhano kahevAya che te ane tenA phaLarUpa je je kAMI che te paNa vAstavika sarva vAsudeva5 ja che. te sarvanA draSTA, niyaMtA, Izvara (vRkSAMka 2)varUpe huM sarvotaryAmI ane phUTastha evA Izvara(vRkSAMka 2 esajelA A jagatane vAsudevarUpa e huM kevaLa tenI daSTinI preraNA vA IkSaNazaktivaDe sajuM chuM. A huMzapa e je vAsudeva te ja AtmA(2kSAMka 1) che, ema samaje. A rIte sarva vAsudeva2pa che tathA vAsudeva ja A savarapa che,
Page #543
--------------------------------------------------------------------------
________________ 414] macacoDara greca - [ siddhAntakASTha bha0 gI. ave 7/14 evuM jANanArA mahAtmA ati durlabha che, evo zAstrane paNa nizcaya che (juo bhA. 2 a 5 - 5 thI 10 ). kAmaistaistatajJAnAH pdynte'nydevtaaH| taM taM niyamamAsthAya prakRtyA niyatAH svayA // 20 // bhaktimArga te A ja zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna! atyAra sudhInA vivecana uparathI tuM sArI rIte jANI zakayo haze ke, "hu eTale A dehadhArI e kR che nahi, paraMtu carAcaramAM vyApaka ane sarvatra otapreta rahele, sarva dasyajALathI para, advaita evo eka AtmA(vRkSAMka 1) che. te kathana tArA lakSyamAM have sArI rIte AvI gayuM haze ja. bhaktimArga te A ja TUMkamAM A pramANe mane zarIradhArI nahi paNa ata e AtmasvarUpe jANavuM e ja kharo bhaktimArga kahevAya che. A rIte huM eTale khata evo AtmA che evuM jJAna jeonuM naSTa thayeluM che ane jemanI buddhi anekavidha viSaye vaDe anaMta prakAranI kAmanAo vALI banelI hoya che tevAo potapotAnI prakRti eTale ravabhAvAnusAra te te kAmanAo tarapha te te niyamane Azraya karIne bIjA bIjA devatAone bhaje che. jene brahmatejanI IcchA hoya che te brahmanuM yajana kare che, ikriyAnI zaktinI icchAvALAo iMdranuM; prajAnI icchAvALAo dakSAdi prajApationuM, lakSmInI icchAvALAo dargo devInuM tejanI IcchAvALAo agnine samRddhinI icchAvALAo aSTa vasuonuM; parAkramanI irachAvALAo agiyAra ddhonuM; anAdinI icchAvALAo aditinuM; svarganI IcchAvALAo AdityanuM; rAjyanI icchAvALAo vizvadevanuM; dezanuM kalyANa karavAnI IcchAvALAo sAdhya devanuM; AyuSyanI icchAvALAo baMne azvinIkumAranuM; puSTinI icchAvALAo pRthvI devInuM yajana kare che; pratiSThAnI icchAvALAo vAvApRthvI eTale pRthvI tathA aMtarikSanuM; sarvAnA adhipatipaNAnI icchAvALAo brahmAnuM; rU5nI icchAvALAo gaMdharvanuM; ratinI icchAvALAo urvazI asarAnuM; yazanI IcchAvALAo yajJapuruSa evA bhagavAnanuM; bhaMDAranI icchAvALAo varuNanuM; vivAnI icchAvALAo zivanuM; strI puruSomAM paraspara prItinI icchAvALAo pArvatInuM; dharmanI icchAvALAo niSkAma bhAve sarvAnA sAkSI IzvaranuM; vaMzavRddhinI IcchAvALAo pitRnuM; rakSAnI irachAvALAo yakSonuM; baLanI IcchAvALAo idra devatAnuM; sajyanA sArvabhaumapaNAnI icchAvALAo mananaM: zatruonA nAzanI icchAvALAe rAkSasonuM; vilAsanI icchAvALA caMdranuM; vairAgyanI IrachA karanArAo prakRtinA adhiSThAtA puruSa(vRkSAMka 2)nuM yajana kare che, tathA jeo niSkAma hoya athavA sarvanI IchAvALA hoya kivA phakta mekSanI ja IcchA hoya temaNe udAra buddhi eTale sarvatra AtmabhAvanA rAkhI tIvra bhaktithI pUrNa puruSa divA akSarapuruSa (vRkSAMka 1) evA AtmAnuM ja yajana karavuM joIe (bhA. khaMDa 2 a. 3 juo.) yo yo yAM yAM tanuM bhaktaH bhUyo'ciMtumicchati / sasya tasyAcalAM zraddhAM tAmeva viddhAmyaham // 21 // anya devatAonA vajanathI zuM lAbha? bhagavAna kahe che: he arjuna ! tane prathama kahevAmAM AvyuM che, (adhyAya 4 bleka 11 juo) chatAM | bedhanI paripakvatAne mATe pharIthI kahuM chuM ke, je je bhakta AtmasvarUpa evA mArA je je svarUpa vaDe mane zraddhAthI pUjavAne icche che tenI te te devatA viSenI zraddhA AtmarUpa e huM ja rithara karuM chuM. te te devatAonuM vajana karanArA bhaktone lAbha eTalo ja eka che ke, tevA bhaktA pitapotAnI kAmanA pUrNa thavAnI icchAthI mahAtmA
Page #544
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohA ] (yama belyA)keTalAke zreya yA mekSa, ane keTalAka preya yA viSayasukhane icche che. [ 15 puruSanI saMgatimAM vAraMvAra Ave che tathA prasaMgavazAta temanA mukhethI niSkAma bhaktinuM mAhAsya samajAI tene ane bhagavAnamAM acala bhakti utpanna thAya che, ane dhIre dhIre rAgadveSAdi doSonA samUDIne, nAza thaI zabda evuM jJAna prApta thAya che. tathA tenI prApti thatAM ja viSayo upara virAgya upaje che. tamAma viSayo asAra che, ema sArI rIte samajAyAthI citta prasanna rahe che, ane krame te saddagurunA bodha vaDe jethI mokSa sukhanI prApti thAya evA aparakSAnubhavarUpa advaita svarUpamAM sthira thaI kRtArtha bane che, Ama te dhyeyaprAptine paMthe heya che. sa tayA zraddhayA yuktastasyArAdhanamIhate / labhate ca tataH kAmAnmayaiva vihitAnhitAn // 22 // meM ja nirmANa karelA karmaphaLane pAme che pitA potAnA iSTa devatAmAM sthira thayelI e zraddhA vaDe yukata thaIne te sAdhaka pachI te te devatAonI ArAdhanA kare che, tathA AtmasvarUpa evA me' ja nirmANa karelAM e devatAo pAsethI mArI niyatinI sattA vaDe nirmANa thayelAM ichita phaLane pAme che. antavRttu phalaM teSAM tadbhavatyalpamedhasAm / devAgdevayajo yAnti madbhaktA yAnti mAmapi // 23 // devatAonuM yajana karanArA devatAone pAme che A alpabuddhivALAonuM te phaLa te nAzavaMta ja hoya che. A pramANe judA judA devatAonuM yajena karanArAo te te devatAne pAme che tathA tatarUpa evA mAruM(kSAMka 1nuM) yajana karanArA A maniSTha bhakato mane eTale AtmA(vRkSAMka 1)ne ja pAme che. tAtparya ke, teo AtmasvarUpa evo je huM tenI sAthe ja ekarUpa bane che. adhyaktaM vyaktimApannaM manyante mAmabuddhayaH / paraM bhAvamajAnanto mamAvyayamanuttamam // 24 // mUDha mane avyaktamAMthI vyakta banele mAne che. abuddhayaH eTale buddhihIna evA mUDho te mArA parama kAraNarUpa evA avyaya arthAta AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)ne nahi jANatAM jANe ke huM avyakata evA AtmA(mAMka 1)mAMthI vyakata thaye houM ema samaje che. tAtparya e ke, mUDha loko "huM" ke je tamAma vikArothI taddana rahita, avyaya evo AtmA (2kSAMka 1) che, e AtmarUpa huM koInuM kAraNa banatuM nathI, tema mAruM paNa kaI kAraNa nathI; jyAM mArAmAM kAraNa (avyaktanuM nAma ja kAraNa che) ja nathI te pachI kAraNanA AdhAre rahenAruM kArya te kayAMthI saMbhave? vaLI kArya kArAdi nathI to pachI tene jANanAro sAkSI paNa zI rIte hoI zake? chatAM paNa A mUDho AtmasvarUpa evA mane eTale "huM" ne avyaktamAMthI vyaktarU5 zarIrane pAme che ema mAne che. vAstavika rIte huM eTale kharekhara nirvikAra ane avyakta evo AtmA che, chatAM mane zarIradhArI ja samaje che. arthAta jeo "huM" ne avyakta hovA chatAM vyakta thayela che ema mAne che teo mArA sarvottama bhAvane kadI paNa prApta thatA nathI. mRgajaLanA pANIne nahi jANanAre mUDha pitAnI tarasa chIpAvavAne arthe
Page #545
--------------------------------------------------------------------------
________________ 416 ] te ume nAnAvuM purU vinItaH [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 7/rapa tenI pAchaLa paDI duHkha bhogave che, te pramANe maDhe A miyA dazyAbhAsanI pAchaLa paDI tene ja satya mAnI laI duHkha bhogave che, tathA svamavata dekhAtA mArA zarIrane ja kaSNurUpa mAnI le che. paraMtu vAstavika te sarvottama evA mArA AtmasvarUpa vRkSAMka 1 )ne teo oLakhatA nathI. bhagavAne AmAM bhaktimArgane AzrayIoe bhakita kevI rIte karavI te taddana spaSTa karyuM che. mArI vyaktirUpe nahi paNa avyakta evA anirvacanIya AtmasvarUpe bhakti karanArAo ja sAcA bhaktimArganA upAsaka tema nahi karanArA mUDha vA dAMbhike che, ema atre spaSTa karyuM che. sarvottama padanI prApti mATe avyakta bhakti e ja mukhya sAdhana che, ema je atre bhagavAne kahyuM che te khAsa dhyAnamAM rAkhavuM, nA prazaH sarNA thobhAyAtamAkRta mUDhoyaM nAbhijAnAti loko mAmajamavyayam // 25 // yogamAyAsamAMvRtaH jema vAdaLAM vaDe sUrya kAI javAthI pite svayaMprakAza hevA chatAM paNa tene prakAza dekhAto nathI athavA satradoSane lIdhe dhavaDa pakSI jema sUryanA prakAzane paNa aMdhakAra dekhe che, tema mAyA miyA yogamAM arthAta mithyAne satya samajavA5 adhyAsa dRDha thavAthI " kAMI nathI" eTale nAhama (vRkSAMka 4 evA prakAranA mithyA AbhAsa vaDa AvRta thavAne lIdhe moha pAmelA A mUDha lAke aja eTale janmarahita, jyAM huM evuM kuraNa (vRkSAMka 3) thavuM paNa zakaya nathI evo, avyaya eTale vyaya rahita ke jemAM bAje kaI paNa vikAra kadI paNa sparza karI zakatA nathI evA AtmasvarUpa mane (kSAMka 1)ne jANatA nathI. tAtparya e che ke, vastutaH tarUpa e "huM taddana anirvacanIya, nirlepa, vikAra nahi pAmela tathA asaMga evo che. mArAmAM bahu" bhAva (vRkSAMka 3)ne lezamAtra paNa saMbhava nathI, chatAM mithyA mAyA vaDe A "hu" bhAva (vRkSAMka 3) jANe ke mArA svasvarUpamAM utpanna thayo na hoya tema bhAse che. A rIte anirvacanIya evA mArA eTale AtmAmAM "huM" e bhAva paNa nahi hovA chatAM "huM" evA mithyA kuraNu 25 bhAsavuM e ja mArI miyA mAyAzakti che, ema samaja. A "hu" "huM" rU5 thanArA nitya skuraNane ja yogamAyA kiMvA adhyAsa kahe che. kAMI paNa nahi hovA chatAM pharI pharIne tenuM te ja bhAvuM tathA vAraMvAra tema thavAthI tenI daDhatA thavI tene adhyAsa kahe che. sArAMza, A rIte mAyA eTale je vastutaH kAMI che ja nahi chatAM AkAzanA nIlavarNanI peThe jANe satya hoya tema bhAse che, e ja huM, tuM, A, te ityAdi rUpe dazyamAna thayA jevI bhAse che. te ja A samAta eTale AtmAne Avrata karanArI yogamAyA che, ema samaja, avyakta ane avyaya tattvanI samaja sama vA AtmA te taddana anirvacanIya ane asaMga che, temAM A "huM" 15 phuraNa thavuM kadI paNa zakaya nathI chatAM A "huM evuM huraNuM te spaSTa rIte bhAyamAna thAya che, tyAre A "huM" "hu" kahenAra koNa haze enI zodha karatAM "huM" "huM" kahenAre te keI jarUra che, paraMtu te AtmA nathI, paNa bIje ja kaI che; kAraNa ke, AtmA te taddana nikiya che e nizcita che. tyAre A "huM" kahenAra koNa haze? evo vicAra A "huM"ne thayo tyAre tene jaNAvyuM ke, A "huM" "huM" 25 je miyA raharaNa thayuM tene jANanAro te koI avazya che, paraMtu lakSyArtha vaDe jANI zakAya tevo che. tene ja sAkSI, draSTA, Izvara, puruSa (mAM pratyAdi nAmo vaDe saMbodhavAmAM Ave che. ahIM khAsa lakSamAM rAkhavAnuM che ke, A sAkSI te mithyA mAyArUpa "huM" (vakSAMka 3)ne che, AtmA (vRkSAMka 1)ne nathI; kema ke tenuM astitva A miyA "huM" 25nuM skuraNa thAya te ja heya che ane A "huM" na hoya te tenA sAkSImAtrane vilaya vasvarUpamAM anAyAse ja thaI javA pAme che. jema manuSya ane tenI chAyA e baMne bhAva paraspara ekabIjAne cheDIne kadI paNa rahI zaktA nathI, tema A mithyA "huM" (vRkSAMka 3) ane tene sAkSI
Page #546
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana A paraspara vidhI mArga puruSane peAtAnA(nA Agraha)mAM Asakta kare che; 11 " [ sis (dakSAMka 2) e khate bAvA paraspara salama che. A dRSTAMta pramANe "huM" (vRkSAMka 3) e chAyA tathA tenA sAkSI Izvara (vrukSAMka 2)e manuSya samajo. A zuddha huM vA zvira e mithyA "huM" (vRkSAMka 3) tathA te vaDe bhAsatA tamAma dRzyatA sAkSI nA draSTA che e vAta kharI, paNa te kAMI huM' nuM sAcuM svarUpa nathI. A mithyA hu" ( vRkSAMka 3)ne teA peAtAnI utpattinuM mULa sAcuM sthAna kayuM? te jANavAnI icchAthI te peAtAnA sAkSI kivA draSTA (vRkSAMka 2)ne pUche che ke huM Izvara, sAkSI vA draSTA ! (vRkSAMka 2) "huM" kANu ? mAruM utpattinuM mULa sthAna kayuM? mAruM sAcuM svarUpa zuM che? tenA uttaramAM sAkSI ( vRkSAMka 2) kahe che ke, he "huM" (vRkSAMka 3)! vam eTale tu" "tat asi' arthAta te (vRkSAMka 1) che. eTale ke, he "huM" (vRkSAMka 3) ! tuM A "huM" "huM ema je kahe che te huM, huM evA bhAva jyAM nathI evuM je anivacanIya AtmasvarUpa che e ja tAruM' kharuM svarUpa heAi te ja tAruM' mULa sthAnaka che, te ja tuM che. uddeza e che ke, te 56 jyAM 'huM' evA bhAvanA paNa vilaya thaI jAya che, evu anivacanIya che. A sAMbhaLIne te " huM (vRkSAMka 3) samajyA ke, " jyAM huM evA bhAva nathI" evuM pada e ja mAruM sAcu svarUpa che. AthI teNe " huM nathI ' huM nathI '' evA prakAre "nAham" bhAvane adhyAsa karavA mAMDyo. tenuM pariNAma e AvyuM ke, anivarvAMcanIya AtmA upara mithyA "huM" (vRkSAMka 3) bhAvane khoTA Aropa te hatA ja, te upara vaLI pAche ' huM nathI " " huM nathI ' ema kahevArUpa khIjA adhyAmanA umeza thayA. Ane avyakta vA kAraNatattva (vRkSAMka 4) kahe che. jema ke keAI vastu ApaNI pAse hevA chatAM te mArI pAse nathI evuM jo kahevAmAM Ave te epa bane che ke eka te te vastu hatI ane tenA upara pAchA te mArI pAse nathI evA bIjo mithyA Arepa thayA athavA AkAza eTale je kAMI che ja nahu chatAM temAM mithyA bhrama vaDe nIlavaNuM bhAse che paraMtu te kAMi AkAzamAM hete nadhI, temAM vaLI khIjA vividha raMgAtA bhAsa thA, tema anivacanIya evA AtmA ( vrukSAMka 1)mAM prathama te ' huM" rUpa mAyA (vrukSAMka 3)nA bhAsa ( mithyA bhrama vaDe AkAzanA nIlavarNanI peThe bhAsatA hateA, temAM vaLI pAkkema huM nathI" huM nathI'' eve " nAham" (vRkSAMka 4) rU5 bIjA mithyAbhAsaneA umeza thayA. vAstavika rIte huM nathI'' 'huM nathI' ema meDhethI kahevAne badale A 'hu" evA bhAvane pratyakSa vilaya karIne ne te anivacanIya padamAM ja sthita thaI gayA Ata tA te peAtAnA sAcA, avyaya kiMvA AtmasvarUpamAM taddana ekarUpa banI svasvarUpane anubhara karI zakata, paraMtu tema thavAne badale UlaTuM " huM nathI " evA prakAranI jaMDa bhAvanA thavAthI te upara peAtAnA svasvarUpamAM javAne badale nIce sarI paDyo. A rIte utpanna thayelA jaDa bhAtra e ja A carAcara jagatAdinuM prathama kAraNu che. sa` brahmAMDAdinA vilaya thayA pachI te sarva A avyaktatattva (vrukSAMka 4)mAM ja layane pAme che. A tattvamAM ja sattva, raja ane tama e guNeAnuM tathA kriyA, spaMda ane jJAna ityAdi tamAma zaktionu` samizraNa che tethI tene "ceAgamAyA sama AvRtaH' ema kahevAmAM AveluM che. have AvRta eTale zuM! tene vicAra karIzuM. .. AvRta ane AvaraNunI vyAkhyA dRSTAMta mATe laDha ane temAMnuM AkAza lyA. temAM A baTa e AvaraNa tathA temAMnuM AkAza e Adata kahevAya che, tema mAtmaprakAzanI aMdara A "huM" (vrukSAMka 3)rUpa micchA dRzyAbhAsa e AvaraNu hAI vaDhanI aMdaranA AkAzano jema avyakta e temAM AvRtta thayela che, ema jANuvu. bhagavAna mAgaLa kahe cheH he pAtha ! A rIte AtmaprakAzarUpa evA hu' (vRkSaka 1) janmAdi vikArAthI taddana rahita ane abhyaya evA heAtrA chatAM mArI mithyA evI cegamAyA vaDe 'sama AvRta' thayeleA heAvAne lIdhe mAha pAmelA sava leAkeAne huM jANutA ke dekhAtA nathI; vaLI huM avyakta hatA ane pachI vyakta thayA ema paNu nathI, mArAmAM te avyakta ane vyakta ane bhAve| tathA te baMnenA sAkSane lavaleza paNa nathI, e rIte jANavAvALA ja mArA kharA svarUpane jANe che. e sivAya bIjA koI mUDha jANutA nathI, ema nizcayAtmaka samaja, mane yathA ha
Page #547
--------------------------------------------------------------------------
________________ 48 ] [ siddhAntADa bha. gI0 0 7/30 tayo. ma bhAdadAnasya sAdhurbhavati vedAra' sama'tItAni vartamAnAni vArjuna I ' bhaviSyANi ca bhUtAni mAM tu veda na kazcana // 21 // mAM tu veda na kacchana he arjuna! jema sutra mAM prathama thai gayelA, hAla mAM che tathA bhaviSyamAM thaze te tamAma dAgInAenuM astitva raheluM che, paraMtu dAgInAmAMthI jo suvaNa kADhI levAmAM Ave te temanu svataMtra astitva siddha thaI zakatuM nathI; tema tat kivA AtmaprakAza (vRkSAMka 1) evA anivaCnIya 'hu'mAM prathama thaI gayelAM, hAlamAM che tathA bhaviSyamAM thaze te tamAmane samAveza thAya che. A bhUtamAtramAMthI jo sanA adhiSThAna AtmarUpa evA huM (vRkSAMka 1)ne kADhI levAmAM Ave te te kazAnu paNa astitra rahetuM nathI, tethI hu te sarvane veda (jJAta) che, paraMtu mane eTale ' ne krAi kicitmAtra veda (jJAta) nathI. bhAvAya e ke, A bhUta, bhaviSya ane vamAnamAM mithyA evA bhUtamAtranA je je kAMI samUhanA thaI gayA, bhaviSyamAM thaze ane vamAnamAM che te tamAmane veda eTale jANavA jevA eka Atma kivA brahmasvarUpa evA "huM" (vRkSAMka 1) ja che, eTale ke A badhAne sauthI chevaTe huM' kANu ? arthAt potAnuM sAcuM svarUpa zuM che te jANyA vagara chUTake| ja nathI, paraMtu A rIte sarvanA jJeyarUpa vA AtmasvarUpa evA mane paNa vaLI pAchuM krAMika jANavA jevu silaka haze evI ne tuM zaMkA karaze aa tane kahuM chuM ke, A jANavApaNuArUpa jJAnanI maryAdA atre ja pUrNa thai jAya che. jema sUrya` jagatamAM bhUta, bhaviSya ane vamAnamAM aneka vastuonuM prAkama kare che, eTale aneka vastuone prakaTa thavA mATe sUryanI jarUra heAya che; tethI te vastuone jANavA jevA eka sU` ja hoya che paraMtu A sUryane prakAzavAne mATe bIjA kAIpaNa prakAzanI jarUra hatI nathI, te tA svataHsiddha ane svayaMprakAza che; tema AtmA svataHsiddha ane svayaM prakAza heAvAthI bhagavAna kahe che keH he pA! A sa bhUta, maSTi ane vamAna bhUtete jANuvAlAyaka, jJAnanI aMtima maryAdA samAna AtmasvarUpa ane anivaCcanIya evA " hu" ja eka che, paraMtu AtmasvarUpa evA mane jANavA jevuM A karatAM zreSTha evu khIjuM kAMI pazu che ja nahi, ema nizcayAtmaka jANu. " icchAdveSasamutye'na i'ndramohena bhArata / sarvabhUtAni sammeAhaM sarge yAnti parantapa // 27 // sarva bhUtA dvaMddothI ja samAhumAM paDelA che he bhArata ! vAstavika hai" tA AtmarUpa evA eka ja hoI aninIya che. huM' evA bhAtra temAM bilakula nathI chatAM mAhane lIdhe temAM 'hu' evA bhAva che, ema mAno lakhuM te huM' (vRkSAMka 3) eTale bIjo ja kAI che, ema mAnavuM e ja mithyA mAhamAM nAkhanArA krU samajavA. Ama icchA(prIti) ane deva eTale (aproti) vaDe upajanArA 6 (mepaNuA)nA meAha vaDe phasAI ne ke paraMtapa ! traNanIya tathA avinAzI evA A AtmA (vRkSAMka 1) aninIya hoI te jo ke taddana nilepa che, chatAM temAM jANe ke "huM" rUpa evA mithyA mAyA (vrukSAMka 3)nI utpatti thavA pAmelI che tathA temAM sattva, raja ane tama e guNA vitarUpe pariNAmane pAmI pAMca mahAbhUtA, pAMca tanmAtrA, daza iMdriyA, mana, mahattattva tathA ahaMkAra ityAdi sarve utpanna thayelAM heAI jene sama kahevAmAM Ave che temAM phsAI ne sarvabhUtA saMmeAhane pAme che, eTale tamAma bhUtA bhramamAM paDI A mithyA sa eTale sasArane ja mRtyu samajIne temAM ja racyApacyA hIne du:khabhAga bhogave che,
Page #548
--------------------------------------------------------------------------
________________ - gItAhana ] [ jAha - A pachI ene mANa karanAra sApha bane che, pa~ yeSAMtvantagataM pApaM janAnAM puNyakarmaNAm / te dvandvamohanirmukA bhajante mAM dRDhavatAH // 28 // puNyakarma karanArAe ja daDha vratathI mane bhaje che. he pArtha! paNa jeonA pApano aMta Ave che evA puNya karma karanArAo ja A mohamAMthI nivRttine pAme che, eTale beraNAnI bhAvanAone tyAga karIne daDha vrata vaDe AtmasvarUpa evA mane eTale anirvacanIya evA "hu"(vRkSAMka 1)ne bhaje che. tAtparya e ke, je janone A jagatAdi Thakko mAyAmaya hAI miyA che evo eka vakhata dara bodha thayo eTale temanAM tamAma pApano aMta AvI gayo che, ema jANa. kema ke je vaDe janmamaraNAdi thayA kare evI kriyAone duSkata vA pApa karma tathA je vaDe janmamaraNAdimAMthI mukti thAya evI kriyAone sukRta va puNyakama kahevuM evI zAkti che. saMkSepamAM kaMda vA bepaNanI bhAvanA e pApa tathA ekatva va advaitanI bhAvanA e puNya samaje; AthI jeonI daita bhAvanA naSTa thayelI che. evA puNyazALIo ja advaita ane AtmarUpa evA mane bhaje che arthAta jene AtmAnuM parokSajJAna thayuM hoya che te sukhaduHkhAdi ThaMdho athavA bapaNAnI bhAvanAmAMthI mukta thaI aparokSAnubhavane mATe aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI paNa vRttinuM utthAna ja thavA nahi devArUpa daDha vata vaDe kevaLa AtmasvarUpa evA ene mane (kSAMka 1ne) ja bhacha AtmasAkSAtkAra karI le che. mAruM sAcuM svarUpa bhagavAna zrIkRSNa kahe cheH he arjuna ! keNu? te meM tane atyAra sudhI vistArapUrvaka kahI saMbhaLAvyuM. kAraNake, bhaktane jyAM sudhI mArA sAcA svarUpanuM jJAna nahi thAya tyAM sudhI huM pAse hovA chatAM paNa tene mArI prApti thavI kadI zakya nathI tathA jyAM sudhI mArI prApti thatI nathI tyAM sudhI te duHkhamAMthI kadI paNa DhI zakato nathI. eTalA mATe me mArA sAcA svarUpanuM jJAna je rIte thAya e krama atyAra sudhI tene kaho; mATe huM AtmasvarU5 chuM, ema nizcayapUrvaka jANu. Ama mane AtmasvarUpe jANI je zraddhAthI saMpUrNa bhAve zaraNe Avele heya che te ja sarvottama bhakta che, ema samaja. jarAmaraNamokSAya mAmAzritya yatanti ye / te brahma tadviduH kRtsnamadhyAtma karmacAkhilam // 29 // sAdhibhUtAdhideva mAM sAdhiyazaM ca ye viduH / prayANakAle'pi ca mAM te viduryukavetasaH // 30 // adhibhUta, adhideva ane adhiyajJane ekarUpe jANavuM e ja sAcuM jJAna A huM eTale kevaLa zarIradhArI kRSNa nahi, paraMtu jene zAstramAM caitanya, brahma, AtmA, tata, mata ityAdi saMjJAo vaDe saMbodheluM che evo anirvacanIya Atma(vRkSAMka 1) che, ema nizcayapUrvaka jANuM mAre Azraya karIne je jarAmaraNamAMthI eTale ke duHkhadAyaka evA janmamaraNadirUpa sarmanA cakkaramAMthI pAne prayatna kare che, teo ja tarUpa evA brahmane, sarva adhyAtmane ane sarva karmone saMpUrNa rIte jANe che; tema ja teo ja adhibhUta, adhideva ane adhiyajJa saha mane jANe che, eTale ke A adhibhUta, adhideva tathA adhiyajha ityAdi sarva AtmasvarUpa ja che, AtmAmAMthI vicitmAtra bhinna kAMI paNa che ja nahi, evuM
Page #549
--------------------------------------------------------------------------
________________ hIyate'rthAya u preyo vRNIte // kala. [ siddhAntakADa bha0 gIva a0. 8 je jANe che te ja saMpUrNa karmone, adhyAtmane tathA taTavarUpa evA brahmane jANavAvALe che, ema samajavuM. arthAta A rIte sarva ekarUpa che evuM nahi jANatAM te bhinnabhinnarUpa che evuM je dekhe che te kharekhara ajJAnI ja che, ema jANavuM. jema senAnAM kaDAM, kuMDaLa, baMgaDI, vIMTI ragere alaMkAra bhinnabhinnarUpa nathI, paraMtu eka suvarNarUpe ja che, tema A sarva adhibhUta, adhideva tathA adhiyajJa rUpe je je kAMI bhAse che te sarva AtmarUpa ja che, tethI kiMcitmAtra paNa judu nathI, evA prakAre mane kevaLa eka AtmarUpe jANI je pite A rItanA mArA svarUpamAM ja nityaprati yukta thayelo che, te prayANakALe eTale chevaTe paNa mane ja jANe che; athata A zarIra, mana, buddhi, ahaMkAra, pAMca jJAneMdriyo, karmendri, tenAM kAryo ityAdine judAM judAM nahi dekhatAM sarvane je eka AtmabhAve ja dekhe che, te aMte tasvarUpa evo mArAmAM ja emabhAvarUpa vilayane pAme che, bhagavAna kahe cheH he arjuna! A pramANe meM tane mAruM vijJAna sahita nAna karyuM. je jANIne mAro Azraya karanAra bhakta A kha35 saMsAramAMthI bIjAM koI paNa sAdhane nahi karavA chatAM paNa sahejamAM tArI mArA AmabhAvane pAme che. adhyAya 8 bhaktimArganuM sAcuM rahasya arjune kahyuM ke te puruSottama! Ape je kahyuM te huM sArI rIte samajo. huM Apane kRSNa eTale A zarIradhArI evA mArA mAmAnA chokarA, mArA meTAmAI athavA sakhA che, ema nahi samajatAM apa anirvacanIya evA AtmA divA brahma (vRkSAMka 1) che ema nizcayapUrvaka jANa taddana niHzaMka thaI Apane zaraNe AvuM te tethI paNa aMte kRtArtha thAya che ema Ape kahyuM. eTaluM ja nahi paraMtu jeo pote potAne huM eTale zarIra nahi paraMtu AtmA che tathA A sa carAcara dasya paNu AtmasvarUpa ja che; tema ja tevuM jANanAra teno sAkSI vA draSTA paNa AtmA ja che, evI rIte sarvAtmabhAva prApta karavAne athavA to AtmAmAM huM vagere kAMI utpana ja thayeluM nathI evA prakAre "huM ane mAruM'' e baMne bhAvone ni:zeSa karavAne asamartha hoya che, teone mATe Ape je A sugama bhaktimArga batAve che, te mArga eTale ke je Apane A zarIradhArI kRSNa nahi, paraMtu sarvamAM, sarvatra, sadA vyApI rahela evA AtmArUpe jue che, te paNa sahajamAM kRtArtha thaI aMte AtmavarUpa evA Apane ja pAme che, te paNa mArA dhyAnamAM AvyuM. eTaluM ja nahi, paraMtu maDha buddhivALAo ke jeo Izvara ane huM be judA chIe, evA prakAre tane mAnanArA hoya che, temanI ajJAnatAnA nAzane mATe Ape je A nArAya gaya kiMvA bhAgavata dharma kahyo, ke jene vyavahAramAM loko bhaktimAmanA nAmathI saMbodhe che, te paNa ApanA atyAra sudhInA vivecana uparathI mArA jANavAmAM AvyA, vaLI sarvatra Apa ja bApelA che e rIte Apane Azraya karavAthI yaza, yAga, tapa, ga, sAMkhya ityAdi paramAtmaprAptinA je je mAgo mRtyAdi zAstramAM kahevAmAM AvelA che, te karavAnI khaTapaTAmAM paNa UtaravuM paDatuM nathI, e paNa huM sArI rIte jANI zako, paraMtu bhagavAna ! Ape atyAra sudhI kahelA sAMkhya, jJAna vA vedAMta, yoga (karma ane bhakti vagere mAge che ke nAmonI bhinnatA vaDe upara uparathI jonArane mATe kadAca bhinna bhinna bhale jaNAya, paraMtu navadaSTie te mane A badhAmAM kiMcitmAtra paNa bheda jaNAtuM nathI. (1) tame kRSNa nahi. paraMtu AtmasvarUpa che tathA A badhuM bhAga eTale ezvaryA, bhAgya, dasyabhAva virATapuruSanuM aparasvarUpa. (1) aizvarya (2) vIrya, [baLa] (3) yaza, (4) lakSamI, (5) jJAna ane (6) verAgya, A che ezvaryone bhaga kahe che. te che jemAM hoya te ja bhagavAna kiMvA bhagavata kahevAya. A SaDuMgaNezvayaMsaMpanna bhagavAnanI prApti karAvI ApanAra mAtra te ja bhAgavata dharma kahevAya. te dharmanuM punaH prAkaTaya karanAra bhagavAnane naranArAyaNa avatAra Ava hoI temaNe te dharma prathama sanakAdikane kahela hevAthI tene nArAyaNIya dhama paNa kahe che. vadhu mATe (a. 3, 0 35 tathA a0 , 0 15) nIcenuM vivaraNa che,
Page #550
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArahana] viSayarUpa preyane grahaNa karanAra kalyANamArgamAMthI patanane pAme che - [4rI AtmasvarUpa evA tamAruM ja rU5 che, tamArAthI kicitmAtra paNa bhinna kAMI nathI, evA nizcayavaDe potAne bhUlI javuM ane ahaMkArattine vilaya karI kevaLa eka tamAre zaraNe AvavuM te prakArano bhaktimArga kahe, yA (2) A sarva "huM" rU5 che tathA te huM eTale anirvacanIya e AtmA che, evA prakAranI sAMkhya kivA jJAnaniSThA ane evI jJAnaniSThA pramANe buddhine e ja mArgamAM sthira rAkhavA25 buddhiga kahe (sAMkhya ane buddhigamAM bilakula pharaka nathI) athavA (3)huM ane A sarva AtmarUpa che evA prakAranI sAMkhyanikA pramANe vedAMtanI vivartayukti kahe vA (4) AtmAmAM huM, tuM, te, A vagere kaI bhAve kadI paNa utpanna thavA pAmelA nathI, evA prakAranI ajAtayukti kahe kivA (5) dareka zvAsocchAsamAM AtmabhAva karI te vaDe prANu apAnane vilaya karavAnuM kahe che te (6) nI ja sarvatra bhAvanA karI temAM tapa thavAnuM kahe athavA to (7) A badhuM pota potAnA iSTadevarUpa che evI eka bhAvanA karavAne kahe; paraMtu te sarvane vAstavika artha che rakta potAsahita bepaNAnI bhAvanAno vilaya karIne manane eka ja rathAnamAM sthita karI anirvacanIya evuM ekameka paramapada ke je vANI, mana kivA buddhine viSaya paNa thatuM nathI, tenI ja prApti karI levI evo nIkaLe che. A ja sarva zAstranuM mULa rahasya che, te paNa mane sArI rIte samajAyuM. paNa te puruSottama! Ape pAchalA adhyAyane aMte je kahyuM te barAbara mArI samajamAM AvyuM nathI, mArA manamAM saMzaya utpana thayo che tenI nivRtti arthe huM Apane pUchuM chuM. ekaniSTha bhaktone mATe Apa svabhAve ja dayALu che, te te kRpA karIne Apa mane spaSTa rIte kaheze. yogya prazno pUchIne mananuM samAdhAna karI levuM namratAthI karelI arjunanI vinaMti sAMbhaLIne bhagavAne kahyuM: he vatsa! khuzIthI pUcha. tAre saMzaya che turata dUra karIza. kemake tuM have ajJAnI rahyo nathI, paraMtu prabodhane pAmela che. jyAM sudhI mananuM samAdhAna thaI tatvanizcaya tho na hoya tyAM sudhI vAraMvAra prazna karo e yogya che. mananI zaMkAo manamAM ja rAkhavAmAM Ave to te manane caMcaLa banAve che, ane jo prazna ja karavAmAM nahi Ave to tenA mananI zaMkAo game tevo samartha guru hoya te paNa te kema karIne jANI zake? kAraNa jIvanI buddhi bhinna bhinna hovAne lIdhe darekanA tarko (vicAro) judA judA hoya che, tethI pitAnA manane abhiprAya kahI saMbhaLAvyA vagara saMzayamAMthI koIpaNa kadI mukta thaI zake ja nahi. prazna pUchanArane ja daDha jJAna thAya che. prazna e ja niza5NunuM bIja che. je vidyArthI potAnI zaMkAo pUchato nathI tene kadI vidyA AvaDatI nathI; tethI ema prazno pUchIne tenuM rahasya samajI laI mananuM samAdhAna karI levuM joIe. pAMca prakAranA kaleze he ana! tuM je hadaya samaje che te barAbara che. keIpaNa mArgamAM bilakula bheda che ja nahi. eTaluM ja nahi paraMtu vedAMtI, sAMkhyavAdI, vijJAnavAdI, zunyavAdI, cAka, ahaMta, sugata, paramANavAdI, svabhAvavAdI IzvaravAdI, Astika, nAstika, nyAya, tarka ke aNuvAdI vagere sarvAnI paNa vAstavika ekavAkayatA ja che, ema tuM nizcayapUrvaka jANu. ajJAnIone samajAvavA mATe AtmA upara miyA evI avidyAnI kalpanA karI temAM pAMca bheda batAvavAmAM Ave che; (1) avivA, (2) asmitA, (3) rAga, (4) deva, ane (5) abhiniveza, Ane pAMca prakAranA kaleze kahevAmAM Ave che. stasvarU5nuM vismaraNa thavuM tene avilA kahe che: deha eTale ja huM ema mAnavuM te amitA kahevAya che; dehAbhimAnane lIdhe dehane anukULa padArthomAM prIti. thavI tenuM nAma rAga; pratikULa padArtho tarapha aprIti te deza ane anukULa padArthone nAza thatAM jANe pitAno ja nAza thaI gaye heya evuM je mithyA abhimAna vaDe mAnI levuM te abhiniveza kahevAya che. A rIte avilAnA pAMca prakAranA kaleza vaDe ajhAnoe nityaprati pIDAyA kare che teone temAMthI bacAvavAne mATe aneka prakAranI yuktione Azraya laI samajAvavAmAM Ave che. A saMbaMdhe zAstramAM paNa kahevAmAM AveluM che, te kathana A pramANenuM che.
Page #551
--------------------------------------------------------------------------
________________ 22] zreSaca preyazca manuSyamaitaH [siddhAntakADa bha0 gIa7 8 zAsAmAM traNa prakAranA daSTibhede jagatamAM prakaTa thatA miyA evA je A daitaprapaMco bhAsI rahyA che, te badhAMne dUra karavAne mATe ja vedAMta zAstranA siddhAMta laDAyelA che. te avidyA kivA ajJAnane dUra kare che arthAta tene upAya avivAdi kalezone dUra karavA pUrato ja che. jema pratibiMba jevAne mATe arIsAne sApha kare eTalI ja eka kriyA karavAnI jarUra heya che tema atyaMta zAMta evuM e parama svayaMprakAza che tene zAstra pratyakSa batAvI zakatAM nathI. kAraNa ke temAM mAyA athavA avilA jevuM kAMI che ja nahi . ni. 50 sa. 125 ka 1). A paramatatva batAvavAno ja anekavidha matamatAMtarone uddeza hevAthI te sarvamAM tatvataH bhinapaNuM che ja nahi. A saMsAramAM (1) pAmara daSTi, (ra) yauktika daSTi ane (3) tattvadaSTi ema traNa prakAranI daSTie che. te traNamAM eka karatAM eka ema krame uttarottara zreSTha che. tattvadaSTimAM pAchaLathI bane daSTine vyAghAta eTale samAveza kiMvA vilaya thaI jAya che. (1) pAmara daSTi e ajJAnI vA maDhanI che, (2) sAramAMthI paNa atyaMta sAranuM maMthana karI parama tattvane samajavAmAM zaktivALA tathA pramANu prameya ityAdinI parIkSA karavAmAM kuzaLa evA puruSonI capaLa vyApAravALI atyaMta tIvadaSTi te yauktika daSTi kahevAya che. jijJAsu athavA mumukSu ene svarUpanuM parokSajJAna thatAM sudhI A daSTi upayogI che ane prasiddha evI A (3) tattvadRSi jIvanmuktomAM hoya che. A daSTi sarva vicAra, satazAstranuM zravaNa, manana ane nididhyApana e sarvathA siddha thayelI paramatatvarUpa arthAta sAkSAtkAra divA apakSa anubhavavALI che. zAstrakAro A dRSTinuM avalaMbana karIne ja samajAve che. temAM prathama daSTinA avalaMbana karanArAM zAstrone mato vyavahAramAM ayuktika gaNAya che tathA bIjI be daSTine Azraya karanArA zAstra sayuktika gaNAya che. vAstavika rIte AtmAmAM to A traNa daSTie pachI kAMI paNa nathI. te te kta vyavahAramAM anAnIone samajAvavA pUratI yuktirUpe ja che; kemake vyavahAramAM game te dRSTinA Azraya vaDe samajAvavAmAM Ave te paNa te badhA Aropo te kevaLa dorI upara sarpanA karavAmAM AvatA AropanI jema anirvacanIya evA eka AtmA upara ja kapAelA che. AthI dareka zAstrakAronI ekatA ja siha thAya che. vastutaH badhA matamatAMtaromAM ekavAkayatA ja che. evuM dareka zAstro pokArI pokArIne kahe che temano kahele nirNaya A pramANe che. judA judA matamatAMtaronI ekavAkayatA A sarva dayALaa5 vizva eTale mAyA vaDe bhAsatuM tamAma kAryo (vRkSAMka 3thI 15 ) e eka jAtanuM paramAtmAnuM ravana ja che ema samaje. te cikUpa evA brahmathI kiMcitmAtra paNa juduM nahi hovAthI ja sarva brahmasvarUpa che evo anubhava thAya che. A jagatarUpa brahma ja pANInA baraphanI jema atyaMta daspape eTale anekarUpe thayuM hovAnuM bhAse che, chatAM mahAcetanyarUpa evuM e badhA te AkAzanI jema adazya che; AthI A dazyamAM paNa madhamAM rahelI mIThAza25 zaktinI peThe cidAtmA pote adazyape rahelo che e vAta tevuM jenArA adazya matavALAonI daSTimAM satya jaNAya che. sarva dazyanI zAMti thatAM prApta thanAra mekSa ajJAnane lIdhe maLatuM nathI ane te vinA advitIya evo cidAtmA alabhya che; vaLI mekSa samayamAM paNa tene anubhava karanAra koI judo heta nathI, AthI zunyavAdI paNa potAnA matAnusAra satya ja heya ema bhAse che. puruSa pate te citmAtra heya taddana artA che; pradhAnarUpI mULa kAraNamAMthI mahattatva, ahaMkAra ityAdi karma jagata AvirbhAvane pAme che, ema mAnanArAM sAMkhya matavALAone temanA mata pramANe te artha anubhavavAmAM AvatuM hovAthI te paNa satya ja lAge che. dazya e brahmano eka vivarta che, ema mAnanArA vedAMtIone te mata paNa satya ja jaNAya che; kAraNa, temane sarvatra AtmA ja evA prakAre daSTigocara thAya che. jagata paramANuonA samUharUpa che e gautama, kaNAda vigere vijJAna, nyAya tathA AvI . ene mata temanA vicArane anusAra satya ja che. kemake jene jevo daDha nizcaya thAya che, te te ja e
Page #552
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsahana ] zreya ane preya manuSyane puSAthathI ja sASya hovAthI [ 423 AtmA banyA che evA tene anubhava thatA rahe che. jevuM sava' ahIM dekhAya che tevuM ja te paraleAkamAM pazu che. jagata kharekhara anivacanIya che, paraMtu te sapa che ke asadrupa che te kahI zakAtuM nathI. jagatanI pratIti mananI prauDha kalpanAne anusAra thAya che, evA saMkalpa sRSTivAdIonA matanuM avalaMbana karanArAe paNa eka AtmA ja tevA prakAre anubhavavAmAM AvatA hovAthI te paNa satya ja jaNAya che. keTalAka cArvAka vagere bhautikavAdIo bAhya ja satya che, pRthvI Adi paMcamahAbhUta sivAya bIjo keAI aMtarAtmA che ja nahi ema kahe che. temanA A bhautika mata pramANe teone te vAta satya lAge che, kemake atIdriya evA AtmAne tee peAtAnA dehamAM vicAra karavA chatAM paNa joi ke jANI zakatA nathI. pratikSaNe vastumAtrane pheraphAra thatA jovAmAM Ave che, tethI kSaNikavAdIonI kSaNikatA viSenI buddhi pazu temanA peAtAno dRSTimAM | yukta ja bhAse che. kemake sanA Adipa anirvacanIya evuM A paramatattva ja sarvazaktimAna hAvAthI, temAM tamAma vikAnA samAveza saMbhave che. jema dhaDAmAM pUreluM kavika pakSI ghaDAnuM meDhuM khulluM catAM temAMthI UDI bahAra jatuM rahe che, tema dehamAM paricchinna AkAre rahelA jIva karmAMtA kSaya thaI jatAM dehamAMthI UDI jaI paralAkamAM jatA rahe che; AvA ArhutamatanA vicAra paNa tema mAnanAra enA anubhavane sAcA lAge che; vaLI yaMtranAdi matavALA enI jIva Adino kalpanA paNa temanI mAnyatA pramANe khATI kahI zakAtI nathI. chatranmukta evA satpuruSo vipra, agni, viSa, amRta ane marajI vagere pradArthomAM paNa samAna daSTi rAkhanArA hAya che, kema ke tevA tattvavettAonI dRSTimAM tA eka brahma ja sarUpa ane sarvanA AtmArUpa che, temAM tenA upara game tevA ne game teTalA AreApeA karavAmAM Ave te te paNa jANe tene teve rUpe banyuM na hoya tema anubhavAya che. A sava` jagata svAbhAvasiddha ja che evuM svabhAvavAdIonu kahevuM paNu te mata svIkAranArAone yukta ja jAya che, kema ke rodha karavA chatAM paNa temano buddhimAM A sarvanA kartA kAIka hovA joie ema AvatuM nathI. IzvaramAM Asakta cittavALA puruSA kahe che ke, satra eka Izvara ja karyAM che. A vAta paNa satya ja che; kema ke te bhakitamAnA upAsaka puruSane peAtAnA matAnusAra tevA dRDha nizcaya heAvAthI paramezvarane sakartApaNu jarUra prApta thAya, e vAta abAdhita che tethI A IzvaravAdIonA mata paNa temanA dheAraNe satya ja che. keTalAka AstikA tA A lAkanI peThe ja paraleAka che ema mAne che ane tItha thAna, agnihotra Adi khIjA krama paNa paraleAkamAM sukhasAdhaka hAvAthI te karavAM joIe ema kahe che; teA keTalAka) atrenAM karmo pramANe te badhAM karmo paNa aMte niSphaLa che evI bhAganA kare che. e rItanA matavALAone peAtAnI e pramaLa bhAvanA paNa satya haiAya ema lAge che. savAdIo potapAtAnI bhAvanAnusAra khe che. A badhuM je je kAMI dRzya ke sthULa dekhAya che te jJAna che, A sivAya sUkSma vagere bIjuM kAMI che ja nahi evuM jANanArA, kivA jJAna eTale ja buddhi, te peAtAnI anAdi vAsanAne lIdhe aneka rUpe dekhAya che, tethI A badhuM dRzya sAcuM nathI paNa buddhine AbhAsamAtra che, AvA prakAranA jaDabuddhivAdIo eTale ke jJAna sivAya bIjo koI Izvara ke AtmA vagere che ja nahi evA matanA 'gIkAra karanArA anAma krivA nirIzvaravAdI bauddho vA bhautikavAdIo tathA bIjA A sa` zUnya ja che evA zUnyavAdI bauhonA mata paNa teonA pAtapeAtAnA vicArane anusarI satya ja lAge che; kemake tenA vicAra pramANe paNa e zUnyavADhamAM chevaTe zuM avaroSa rahetuM nathI. AvI rIte savAdIonA icchita vicArAne kevaLa eka cidAtmA ja peAtAtAnA bhAvanAnusAra ciMtAmaNi (kavA dUpamanI peThe pAtAnI meLe ja tatkALa tevA tevA prakAra sapAdana karI Ape che; eTale savAdIone A anivacanIya evA cidAtmA ja potapeAtAnI kalpanAnusAra banelA hovAnu jovAmAM Ave che; bAkI te pAte tA ciraMtana cidAkAzarUpe peAtAnA svasvarUpa evA aniva canIya 56mAM ja sthita che.
Page #553
--------------------------------------------------------------------------
________________ kara4] sau jarA vivina ivadA [ siddhAntakADa bha0 gIva ava 8/3 AtmAnubhavI uttama siddhane Azraya le satakhyAti, asakhyAti ane anirvacanIyakhyAtivALAnA mato paNa tenI pitapotAnI daSTie satya ja che (khyAti mATe adhyAya 10 ju bA); kema ke brahma sarvazaktimAna heI tenI mAyAzakita anirvacanIya che. te zUnya nathI ane anya paNa nathI, tethI tene anirvacanIya kahevAmAM Ave che. je puruSa jevA nizrayamAM sthira thaI rahyo hoya che temAMthI je suvicAradvArA potAnA bALakabuddhithI pAcho na haDe te pitAnA nizcayAnusAra te sukharUpa kiMvA duHkha35 phaLa avazya meLave che; mATe buddhimAna puruSe anubhavasiddha evA tatvo sAthe vivekayukata vicAra karI tavarUpa vastu viSenA daDha nizcayanuM grahaNa karavuM joie, paraMtu manasvI durAgraha rAkhI game tevo siddhAMta grahaNa kare nahi joI e tatvazAstronuM * adhyayana tathA sadvyavahArathI manuSya uttama buddhimAna bane che; mATe je kaI tevo anubhavasiddha AtmAnubhavI buddhimAna mahApuruSa bhAgyane maLI jAya te game te bhoge teno Azraya levo. uttamazAstra pramANe vyavahAra karanArA aparokSAnubhavI zreSTha evA A jIvanmukata puruSonI sabhAmAM paNa devayoge vANI tathA manAdi devavazata AtmasvarUpanA nizcaya batAvanArI paddhatimAM kAMI vivAda upanna thAya che temAM paNa satya ane spaSTa kahenAra, nirbhaya, sonuM samAdhAna karI yogya uttara ApanAra tathA sarvane AnaMda upajAvanAra tema ja niSiddha AcaraNathI rahita hoya tevA puruSane ja zreSTha samajI jijJAsue game te mege tene ja Azraya karI beyanI prApta karI levI joI e. zreyane Azraya ja grahaNa kare jaLa jema haMmezA nIcANavALA pradeza tarapha ja gati kare che tema sarva prANImAtra paNa ahoniza preyano icchA manamAM evI te meLavavAnA mArga tarapha ja doDe che; mATe durAgraha cheDI nirabhimAnavRttithI sAcuM zreya zAmAM che tene saMpUrNa vicAra karIne zreyano ja Azraya grahaNa karavo. A saMsArarUpI sAgaramAM mane rathanI paraMparAo rUpI taraMge vaDe prANuo taNAyA kare che, temanA badhA divaso ghAsanI upara paDelA biMduonI piThe aNadekhyA vRthA ja cAlyA jAya che, potAnuM sAcuM hita zAmAM che te teo samajI zakatA nathI tethI teo upara batAvelI pAmara daSTine ja Azraya kare che; jyAre keTalAka vicArazIla puche yoktika ane tavaMdaSTinA Azraya vaDe sAcuM dhyeya sAdhya karI zake che; paraMtu vastutaH AtmA te taddana asaMga nirvikAra ane abheda hovAthI sarva prakAranI dRSTithI para che, tAtparya e ke, upara batAvelI prathamanI be daSTinA Azraya vaDe jonArAone AtmAmAM bhedo hovAnuM pratIta thAya che te kevaLa vyavahAra daSTie samajAvavA pUratuM ja che, paraMtu anirvacanIya AtmapadamAM vAstavika dRSTi jevuM kazuM ye nathI. sarva vAdIomAM zreSTha koNa? spaSTatA mATe daSTAMta kahuM chuM te sAMbhaLa. dhAro ke eka AMbAnuM phaLa che. tenI mAhitI jeone nathI tevAmAM tene keI lIMbu, keI saMta, kaI dADama, keI jAmaphaLa, keI mosaMbI, keI cika ityAdi bhinna bhinna aneka nAma vaDe oLakhe chatAM paNa vAstavika te te AMbAnuM ja phaLa che temAM kAMI pheraphAra thato nathI. temaja dareka kahenArAonA kathananuM mULa te AmraphaLa batAvavAnI ja sau saunI manISA (mananI iccha) hovAthI sarva je ke potapotAnI dRSTie sAcA ja che; paraMtu temAM ye A AmraphaLa che evuM jANanAro e ja khare anubhavI kahevAya; tema upara kahelA A sarva matamatAMtare che ke potapotAnI daSTimAM satya che, chatAM temAM parokSavAda karanArAo karatAM aparokSAnubhavIe ja zreSTha che, ema jANuM. he pArtha! A jagatamAM anata prANIonA samaDo jovAmAM Ave che kharA, paraMtu temAM jaMgalamAM jema phaLa ane palanA samAvALAM kSe ghaNAM hoya paNa kalpavRkSo te kavacita ja jovAmAM Ave che, tema A badhA prANImAtranA samayamAM "
Page #554
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] dhIra, te benuM sArAsAra vivekabuddhithI pRthakkaraNa kare che; tathA- [ 425 bodhavALA AtmA puruSo to virala ja saMbhave che. bhagavAna AgaLa kahe che: he arjuna ! A rIte AtmaprAptinA sarve mArgonI ekavAmatA kevI rIte saMbhave te meM tane zAstranA nizcaya sAthe kahI saMbhaLAvyuM, mATe have tArI je zaMkA haze, te khuzIthI pUcha (A saMbaMdhe vadhu spaSTatA mATe yoni u0 0 97 e.) arjuna uvAra kiM tadbrahma kimadhyAtma kiMma karma puruSottama / adhibhUtaM ca kiM proktamudhidaiva kimucyate // 1 // adhiyakSaH kathaM ko'tra dehe'sminmadhusUdana / / prayANakAle ca kathaM zeyo'si niyatAtmabhiH // 2 // arjunanA sAta prazno prasannacitavALA bhagavAne prazna pUchavAnuM anumodana ApavAthI ane ati namratAthI pUchyuM. huM puruSottama ! Ape pAchalA prakaraNanA aMte je karyuM te sArI rIte mArA lakSamAM AvyuM nathI, te kaDo ke, (1) tata (te) brahma eTale zuM kahevAya? (2) adhyAtma eTale zuM? (3) karma eTale zuM? (4) adhibhUta kone kahe che? (5) adhideva eTale zuM kahevAya ? (6) adhayag kevI rItano che? vaLI (7) he madhusUdana ! Ape je kahyuM ke adhiyajJa sahita je mane jANe che te prayANakALe eTale aMte paNa mane ja jANe che, te A dehamAM evA tame koNa cho ? ane tevA A5 AtmAne niyamamAM rAkhanArAone prayANakALe zI rIte jANavA yogya cho? he prabho! bodhano daDhatAne mATe A badhuM mane Apa kRpA karIne kahA. zrI bhagavAnuvAcaakSaraM brahma paramaM svabhAvo'dhyAtmamucyate / bhUtabhAvodbhavakaro visargaH karmasahitaH // 3 // . brahmanI vyAkhyA bhagavAna kahe cheH he arjuna sAMbhaLa. parama evuM je akSara te ja baddha che (vRkSAMka 1 juo) jeno kadI paNa nAza thatuM nathI kiMvA sarva nAzavAna padArthone nAza thayA pachI paNa je kevaLa svataHsiddha tathA anirvacanIya tatva zeSa rahe che te ja brahma kahevAya che. je tattva deha, Idriya, prANa, buddhi, ane ahaMkArathI vIMTaLAyeluM che, tema ja A badhA rathAvara jaMgamAdimAM aMtaryAmIrUpe bhinna bhinna AkAre pratyakSa anubhavamAM AvI rahyuM che te (vRkSAMka 2thI 15 zo; tathA je deza, kALa ane vastunA paricchedathI rahita anirvacanIya ane svayaMprakAza hAI kevaLa aMtardaSTi vaDe ja jANI zakAya tevuM che te ja brahma che (vRkSAMka 1) arthAta A badhuM maLIne zraddhA kahevAya che. adhyAtmanI yAkhyA svabhAva e ja adhyAtma kahevAya. svabhAvano artha IzvaranI IcchAzakti evI niyatinA niyamAnusAra jenA tenA nizcita thayelA je niyata dharmo te ja svabhAva e zabda vaDe kahevAya che. jema pANI pote ja
Page #555
--------------------------------------------------------------------------
________________ 426 ] zreyo hi dhIro'bhi preyaso vRNIte [ siddhAntakASDa bha. gI a0 8/4 peAtAne amuka samayane mATe bhamarI rUpe thayeluM heAya ema jovAmAM Ave che, Ama bhamarI rUpe dekhAI karIthI pAkuM potAnA asala svarUpamAM tene vilaya thavA tyAM sudhInI tenI je sthiti te tene svabhAva che. ema samajo. tema A jagatAdi tamAma dRzya AtmarUpa mahAsAgaranI eka bhamarI samAna che, te jyAM sudhI draSTA, darzana ane dRzyA, tripuTIrUpe bhAse che, teTalA samayane mATe te amuka maryAdita AvaraNavALuM banI Adi atarUpe pratItimAM Ave che. Ama te jyAM sudhI Ardri atavALuM arthAt maryAdita hAya che, te teTalA samayamAM te te rUpe bhAsavuM evA je tene svabhAvika dhama te ja tene svabhAva athavA adhyAtma kaherAya che. te te svabhAvane anusarIne ja te pravarte che. jema vAyutA spada, AkAzaneA zUnya, tejane prakAza, pANIneA tatathA pRthvInA jaDatva ityAdi svabhAvei che tema niyatinA niyamAnusAra ahaMkAranA rAjasa (vrukSAMka phra) aMzathI utpanna thanArA iMdriyAne samUha sama tanmAtrA tathA tenA sthAnA e badhA kAraNu tattvA e ja adhyAtma kivA ravabhAvarUpa kahevAya (vRkSAMka huM jue). (samAtra mATe adhyAya 5 zlAka 14, pRSTha 305 thI 312 jue) adhideva, adhyAtma ane adhibhUta niyati (zrRkSAMka 3)nA niyama pramANe izvaranA mULa saMkalpavazAt tetI AjJAnusAra A brahmAMDarUpa kA` utpanna karatAM pahelAM tenA kAraNusvarUpa ahaMkAra (vRkSAMka 8)mAMthI sattva (6), raja (r) ane tama (6) e traNa bhedeAmAMthI kartA, kAraNa ane kAya evA sUkSma tattvAnI je upitta thavI. tene ja krame adhidaiva (vRkSAMka ) adhyAtma (vRkSAMka 6) tathA adhibhUta (vRkSAMka ) kahevAmAM Ave che (A saMbaMdhe vadhu vivecana adhyAya 3, zlA 4, pRSTha 197 thI 202 jue). adhidevamAMthI puruSAMza evA RkriyAnA daza devatA tathA mana utpanna thAya che (mAMka 4 ) ane kAraNu vA adhyAtmamAMthI puruSAMza sahita sthAnakeA saha daza sUkSma IMdriye (vRkSAMka ma) utpanna thAya che; tathA kAya vA adhibhUtemAMthI tenI viSayarUpa sUkSma tanmAtrA tathA apaMcIkRta pAMca mahAbhUtonI utpatti thavA pAmelI che (vRkSAMka skrU 6). karmo eTale zu? bhagavAna AgaLa kahe cheH bhUtAdinI utpatti karanAra visanI ja ka evI sa'nA che. eTale ke A adhyAtma, adhibhUta ane avidaivarUpa sAdhana kivA kAraNatattvA vaDe je utpattinuM kAya' thAya che te visaga kahevAya che (vRkSAMka 13 jue). A visaCnuM ja bIjuM nAma krama che, ema samaja; kAraNa ke IzvaranI dakSiNazAkta vaDe mAyA (vRkSAMka 3) sattva, raja ane tama ema traNa guNA vaDe vRddhi pAmI te thakI krame avyakta (vRkSAMka 4), anArInaTezvara (vRkSAMka 5), mahAprANa(vRkSAMka 6), mahata(vRkSAMka 7) ahaMkAra (vRkSAMka 8) ema krame utpatti thayelI che. pachI te ahaMkAra (1) kartA kivA adhideva(vRkSAMka phreM), (2) kAraNakri'vA adhyama (vRkSAMka -) tathA kAya kivA adhisUta(kSAMka 6) ema peTA bhede traNa prakArane thayA; temAMthI krame manemaya yA devatA ( ) tathA iMdriya samuha (TTa jJA) ane pAMca mahAbhUta samUha (tlR !) utpanna thayA che tathA bIjI mukhya zAkhA vadhI mana(vRkSAMka 11), buddhi (vRkSAMka 10), citta(vRkSAMka 9) ane hiraNyagabha'(vrukSAMka 12) e pramANenI utpatti thavA pAmelI che (jIe vRkSAMka 3 thI 8 nA peTA bhera saha vRkSAMka 1ra sudhI); A mujaba mAyA (vRkSAMka 3)thI mAMDI thatI satranI utpattine ja sa` kahe che. visanI suSTi upara mujaba sama sRSTinI utpatti thayA pachI virATa zarIranA abhimAnI enA brahmadevanI utpatti thavA pAmelI che (vRkSAMka 17 jIe). A virATa zarIranA atrimAnI brahmadeve karelI sthAvara jaMgama sRSTine visa` sRSTi kaDe che (vRkSAMka 13 thI 15 ) A visaga eTale jama kahevAya che. brahmadeve vedanA AdhAra vaDe prAraMbhamAM prathama yajJAdi karmInI ja utpatti karelI heAvAthI A brahmAMDa madhye thanArA tamAma kAryo yajJa
Page #556
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] vidvAna preya karatAM eka evA amane ja pasaMda kare che, ane- [ 427 kahevAya che (A saMbaMdhe vadhu vivecana mATe adhyAya 4, bleka 25 thI 33 juo); tema ja brahmadeve nirmANa karelA A kAryaraSTino AraMbha visarga eTale karmo vaDe ja thayelo hovAthI tenA thanArA A tamAma yone paryAye karmo ja kahevAmAM Ave che. jema AkAzamAMthI utpanna thanArA AkAzaja kahevAya; aMDamAMthI aMDaja nI utpatti thAya che tema karmamAMthI utpanna thanArAM sarva kamaja kahevAya. e nyAyAnusAra brahmAMDa maLe thanArA tamAmane karma evI saMjJAthI saMbodhavAmAM Ave che, tathA A visarga (vRkSAMka 10 thI 15 4) ane te uparanI tenA sAkSI sahitanI sargaSTi (vRkSAMka 3 thI 12)nuM mULa bIja AtmA kivA brahma (vRkSAMka 1) hovAthI jevuM bI tevuM aMkura evA bIjAMkara nyAyAnusAra A sarva brahma ja che. brahma sivAya bIjuM kAMI che nahi, sarga ane visargaSTi rUpe je je kAMI bhAse che te paNa sarva zAMta ane cikarasa evuM abhinnarUpa brahma ja che ema jANavuM (vadhu mATe adhyAya 3, zveka, 8, 9 ane 1ra thI 15 jue.) adhibhUtaM bharo bhAvaH puruSazcAdhidaivatam / adhiya'jJo'hamevAna dehe dehabhRtAM vara // 4 // adhibhUta eTale zuM? kSara eTale nAzavAna e ja adhibhUta kahevAya. sargaSTinA niyama pramANe niyati niyamAnusAra alaMkAra (vRkSAMka 8)nA tAmasa (kSAMka ()mAMthI prAkRta trIjI sRSTirUpa pAMca mahAbhUtanA samUhanI utpatti thayelI che. (vRkSAMka 1) te ja adhibhUta kahevAya. tenI aMtargata pAMca mahAbhUta samUhane tathA temanI mAtrA5 zabdAra viSayano samAveza thAya che (juo vRkSAMka phra). A tanAM aMzonAM mizra vaDe ja visarga vA karmasRSTi utpanna karavAmAM Ave che tethI A sarva visargaSTinAM kAraNuta che, ema samajavuM. adhibhUtane kSara kahevAnuM kAraNa e che ke, kamarapa evI visarNasRSTikSAMka 13 thI 155)no jayAre nAza thAya che tyAre te tenA kAraNuM" evI samasRSTi (kSAMka 6 thI 12) sudhInA tomAM ja vilayane pAme che ane jyAre A kAraNarUpe sRSTine paNa nAza thAya che tyAre te tenA kAraNarUpa evI sargaSTi(vRkSAMka 3 thI 5)mAM vilayane pAme che ane tyAMthI ja tenI pharI utpatti thatI rahe che. bAda jyAre tene prAkRtika pralaya thAya che tyAre te samRSTine paNa tenA draSTA Izvara (vRkSAMka 2)mAM vilaya thaI jAya che, ane Ama upAdhino nAza thatAM Izvara te pitAnA zuddha AtmasvarUpa lakSAMka 1)mAM ja tanmaya banI rahe che, (pralaya mATe a040 7, 8 pAna 254 thI 261 jue). A mujaba visargaSTi(vRkSAMka 6 thI 154) sahita sargaSTi(kSAMka 3 thI 5)ne vilaya thatAM tenA puruSAM zarU5 sAkSI kiMvA draSTA evA Izvara (kSAMka 2)ne paNa svasva25 (vakSAMka 1)mAM vilaya thato hovAthI tene kSara kiMvA nAzavaMta evI saMjJA heI te ja adhibhUta che. adhideva keNa? uparanA vivecana uparathI jANI zakAyuM haze ke, adhibhUta e kArya, adhyAtma e tenuM kAraNa hoI adhiri e tene kartA kivA puSAMza evA devatApa che, eTale niyati kivA IzvaranI mAyAzakti (rakSAMka enA niyamAnusAra vivartabhAve utpanna thayelA ahaMkAra (kSAMka 8)ne sAtvika bhAgamAMthI bhinna bhinna bhAsatA darekamAM puruSAMzape devatA tathA mana e pramANe jene kartA kahI zakAya tevA A kAraNutonI utpatti thayelI ' - - - * adhideva, adhyAtma tathA adhibhUtanI utpatti kevI rIte thaI te saMbaMdhamAM etareya upaniSadanA varNanane mATe apAya che, paNa 209/210 "revatAonI utpatti tathA zarIranI mAgaNI" e mathALA nIcene majakura juo tema ja bahadArayaka 5/5/2 thI 27 cha gya //3 tathA 7/18 koSItika 4/22/13; aMtaraya 1/1/1/2 ItyAdi (paniSalAmAM paNa vahune Ave che te juo. -
Page #557
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4ra8] po mo yogakSemAne . [ siddhAntakADa bhara gIra a. 8/4 che, tene ja adhideva ema kahevAmAM Ave che(juo vRkSAMka chuM, zuM tathA tenA aMtargata AvelA e). A mujaba meM tane adhyAtma, adhibhUta ane adhideva eTale zuM, te saMbaMdhamAM samajAvyuM. A saMbaMdhe zAstramAM nIce pramANe kathana che, te jANavuM jarUrI che. adhibhUta, adhyAtma tathA adhidaiva paraspara eka bIjAthI siddha che. A cakSu Adi ioinA abhimAnI mahAprANa kiMvA jIvAtmA(vRkSAMka 6), prakRti ane puruSAMza ema baMne aMze vaDe yukata che; temAMne puruSAMza ja ahaMkArAdi tema ja tenI aMtargata AvelA adhyAtma tathA adhibhUtanA devatAo 25 rahelA che te ja cakSu Adi iMdriyonA adhiSThAtA evA A suryAdi devatAo rUpe banelo che. te ja adhideva kahevAya che. eka ja svarUpamAM adhyAtma ane adhideva ema be judA judA bhedo batAvanAra, cakSa zrotrAdi IdriyonAM golakavALo, netra kAna vagere zabdo vaDe oLakhAto e kAraNa sUkSma ane sthala dehAdinA nAmarUpa vaDe bhAmanAro je A dRzyAbhAsa che tenuM nAma ja Adhibhautika eTale pAMca mahAbhUtonA sUma samUharUpane adhibhUta vA kArya (vRkSAMka 6) tathA ikriyasamUhane adhyAtma che kAraNa vRkSAMka 8) tema ja temanI devatAo te adhideva vA kartA (rakSAMka phU) kahevAya che. udAharaNathe AMkha bhe, 5 e tene viSaya che. te Ane kAraNe vA adhyAma samaje tathA temAM dekhAtI A sthUla AMkha e golaka kahevAya, ane temAM sUkSma iMdriyarUpe rahela cakSu e iMdriya kahevAya, A golaka ne indriya e baMne maLIne kAraNa vA adhyAtma che tathA tenA devatA sUrya e puruSa kahevAya, te ja adhideva che; tema ja 25 e tene viSaya hoI te kArya vA adhibhUta che, ema samaje. e rIte dareka jJAneMdriyo, karmendriyo tathA tenA grahaNa thatA tamAma viSayo saMbaMdhamAM jANavuM; te ja krame adhyAtma, adhibhUta ane adhidaiva che, ema samaje: A dehAdinuM vivaraNa kevaLa vyaSTi ja pUratuM nahi paNa samaSTi ane virATa e badhAne mATe lAgu paDe che, ema jANavuM. golaka, Idriyo ane devatA tathA tanmAtrA yA viSaya e traNemAM ekano paNa jo abhAva hoya to bIjA baMne hotAM nathI, eTale ke kArya vA adhibhUta evA dehAdi dazya padArtho je nahi hoya te je dehAdi vaDe sUkSama idriyonI pratIti thAya che evI kAraNa vA adhyAtma rUpa sUma iMdriya paNa siddha thAya nahi tathA temane dava vA kato paNa siddha na thAya; tema ja dehAda dastha vinA iMdriyAnI pravRtti thakI jaNI zakAya che evA IdrinA adhiSThAtA adhidaivarUpa sUryAdinI paNa siddhi thAya nahi; tema ja sUryAdi vinA adhyAtmarUpa IdriyanI paNa pravRtti thatI nathI; tema adhyAmarUpa indriyo tathA adhideva sUryAdi na hoya te adhibhUta25 dehAdi dazya tema ja zabdatanmAtrA saha pAMca mahAbhUta che. ema paNa siddha thaI zake nahi. tAtparya che, e traNe paraspara ekabIjAthI siddha che tathA e ikiya, bhUtAdinA samUha5 dehAdi tathA tenA devatA surya ityAdika sarvane je sAkSIpaNAthI jue che te ja Izvara (vRkSAMka 2) heI tenA adhiSThAna vA AzayarUpa e brahma kiMvA AtmA (vRkSAMka 1)che. A brahma vA AtmAne bIje kaI Azraya nathI, te te svatasiha che. visargaSTinI pUrva brahmadeva IzvarasvarUpamAM lIna hatA sRSTinA AdikALamAM eTale visarga sRSTinI utpatti thaI te pUrve A virATapu (kSAMka 2) pote ja visargasRSTinA abhimAnI prathama nArAyaNa (kSAMka 11)25 banIne bAda jyAre brahmadeva (vRkSAMka 10) rUpe aMDane bhedIne bahAra nIkaLyA, te pUrve pote pitAnA zuddha citanya svarUpamAM eTale Izvara (vRkSAMka 2) 25mAM ja lIna hatA. te Izvarane jyAre sthAnanI IcchA thaI tyAre teNe pavitrarUpa pote pavitra evuM jaLa 5na tathA pote potAnA sUjelA jaLanI aMdara hajAro varSo sudhI rahyA, te uparathI temanuM nArAyaNa vRkSAMka 11)evuM nAma paDayuM che. je nArAyaNa (Izvara vRkSAMka 2)nI sattAthI ja A paMcamahAbhUta, karma, kALa, ravabhAva ane jIva vagere dvArA kriyA karavAmAM samartha thAya che ane tenI sattA na hoya to thaI zakatA nathI. te devapa samartha evA Izvare ja jude jude rUpe thavAnI icchAthI enazayAmAMthI vRttine "huM" "huM
Page #558
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] avivekI te pariNAme miyA evA yogakSemane arthe preyane ja pasaMda kare che. [429 (vakSAMka 3) svarU5 "gs rA" e nyAyAnusAra bahAra laI AvI pitAnA tejomaya dehane A "huM" "huM" rUpa mAya (vakSaka 3) e karIne prathama satva, raja ane tame e traNe guNe dvArA adhideva, adhyAtma ane adhibhUta ema traNa prakAre karyo ( bhA. kaM0 2 a. 10 le. 5 thI 15 bha0 gI" a0 7 laeN0 29 juo). vRkSa anA mizraNakamanI samajUtI paSTatAne mATe daSTAMta kahuM chuM. jemAM aneka jaLanA biMduo maLIne khAcivuM bane che, aneka khAciyAM maLIne taLAva, aneka taLAve maLIne samudra tathA aneka samudro maLI mahAsAgara bane che; tema brahmAMDa (vRkSAka 14 thI 15 ) nA cauda lokamAMnA aneka manuSyAdi vyaSTi cha maLIne samaSTi sahita teno abhimAnI brahmadeva (vRkSAMka 13) thAya che. jema kSa e vyaSTi tathA jaMgala e samaSTi tema manuSya e vyaSTi ane cauda lokamAMnA tamAma sthAvara, jaMgama, jaDacetana jIvo maLIne samaSTi brahmAMDa kahevAya che, tathA te samaSTinuM abhimAna dhAraNa karanAre brahmadeva kahevAya che (vRkSAMka 13 juo). brahmadevathI manuSyAdi (vRkSAMka 10 thI 15 4 jue) sudhInI saSTine visargaSTi kahevAmAM Ave che. A sRSTine kArya kiMvA karma paNa kahe che. have jema aneka khAbociyAM maLo taLAva bane che tema aneka brahmadeva maLIne nArAyaNa (vakSAMka 1 ) thAya che tathA aneka taLAvo banIne jema samudra tema aneka nArAyaNe maLIne mahAprANa (kSaka 6) bane che. jemAM aneka samudro maLIne thanAro jaLasamUha mahAsAgara kahevAya, tema aneka mahAprANo maLIne IzvaranI evI mAyAzakti athavA prakRti (vRkSAMka 3) kahevAya. A IzvaranI mAyAzakti vA izvaranI kALa25zakti IzvaranA IkSaNa dvArA lemane pAmI te ja prathama satva, raja ane tama e traNa guNo vaDe A sarva dazya jALa vistAreluM che. AthI tene sargaSTi kiMvA kAraNanuM paNa kAraNa evuM mahAkAraNa kahe che. A mahAkAraNa sRSTine vistAra uparanA krame prathamataH IzvaranI kALarUpa IkSabuzakti vaDe thavA pAmelo DeI tyArabAda prathama avyakta (vRkSaka 4), ardhanArIzvara (vRkSAMka 5) tathA satrAtmA kivA mahAprANa (vRkSAMka 6) rUpe vivartAne pAmela che; AthI prakRtithI te mahAprANa (vRkSAMka 3thI 5) sudhInAM tattvone mahAkAraNa prakRti athavA virATanA kAraNudeha kahevAmAM Ave che. upara mAyA zaktimAMthI prathama sattva, raja ane tama mugono vistAra thayele che, ema je kahevAmAM AvyuM che te ja mULa mahAkAraNa prakRti (vRkSAMka 3 thI 5) tattvamAMnA (1) adhideva (ka.) (2) adhyAtma (kAraNa) tathA (3) adhisUta (kArya) rUpa kahevAya che ema samaje; eTale ke A sthAna e adhyAtmAdi traNenuM ugama sthAnaka che, ema jANavuM. temAMthI kamekrame vistAra thaIne te jyAre mahAprANurUpe bane che tyAre temAMthI kAraNuprakRti kiMvA virATanA sumadeharUpa tattanuM mULa bIja evuM mahatta (vRkSAMka 7) tathA ahaMkAra (vRkSaka 8) pe vivartAne pAme che. atyAra sudhI thayelA A vistAramAM traNa gu sahita upara batAvelA tamA bhAvanuM mizraNa te hoya che, ema jANavuM. te mizraNane krama A pramANe che; vRkSAMka 3mAM ramuM; 4mAM 2, 3nuM; 5 mAM 2 thI 4 nuM; 6 mAM 2 thI 5 nuM; 7 mAM 2 thI 6 nuM; 8 mAM 2 thI 7nuM; 9 mAM 2 thI 8 nI aMtargata AvelA tamAma tavanuM mizraNa che, ema jANavuM; temaja 10 mAM 2 thI 9nuM; 11 mAM 2 thI 10 nuM;. 12 mAM 1thI 11nuM, 1mAM 2 thI 12 nuM; 14 mAM 2 thI 13 nuM tathA 15 mAM 2 thI 14 sudhInA tamAma bhAvanuM mizraNa che, ema samajavuM. satva, raja, tamA, e ja adhiva, adhyAtma ane adhibhUta che. A mizraNane kAma sArI rIte samajavAmAM AvavAthI jaNAze ke, ahaMkAra (kSAMka 8)mAM satva, raja ane temanuM mizraNa che, eTaluM ja nahi paraMtu IzvarathI mahatta (kSAMka 2 thI 7) sudhInA tamAma aMzanuM mizraNa paNa che; tethI A ahaMkAra (vakSAka 8) prathama satva, raja ane tama rUpa banyo, te ja krama vaikArika rajas ane tamajU 2pe kahevAya ane temAMthI kame adhideva (rakSAMka 6), adhyAtma(vakSAMka pho, ane adhibhUta(kSAMka6)nI
Page #559
--------------------------------------------------------------------------
________________ 430] kiyAtrinA rUtha jAmana- [ siddhAntakA bha0 gI- a7 84 utpatti thavA pAmelI che. A adhidevane kartA adhyAtmane kAraNe ane adhibhUtane kArya evI saMjJA vaDe zAstramAM saMbodhavAmAM AveluM che, A to samaSTinA abhimAnI brahmadeva ane tenI A pUla suSTinI utpatti pUrvenA hAI brahmAMDAdinA kAraNarUpa hovAthI te ja adhideva, adhyAtma ane adhikRta evA nAme zAstromAM prasiddha che, ema samaje. bhAvArtha e ke, prathama teone sattvAdi guNanuM nAma hatuM, paraMtu have ahaMkAramAMthI vistAra thatAM teo adhidevakiMvA kartA, AdhyAtmakiMvA kAraNa ane adhabhUta kiMvA kArya evA nAmane dhAraNa kare che. virATa puruSamAMthI thayele sthaLa vikAsakama purANo tathA upaniSadomAM varNana Ave che ke, puruSanI pAsethI indriyoe sthAnanI mAgaNI karI, tene bolavAnI IcchA thaI eTale tene mukha, tALavuM ane cha utpanna thayAM tathA nAnA prakArano rasa e teno viSaya thayo ane tenA adhipati varuNa devatA thayA ItyAdi (juo a0 0 0 9 pAna 209-210). A varNana te virATa pusana (vRkSAMka 2) nA kAraNu deha (sAMka 3 thI 5) tathA sUma (vRkSAMka 6 thI 12) jemAM A adhadevAdine paNa samAveza thAya che, te utpanna thayA pachI ane virATapuruSanA radhULa vA samaSTika (vRkSAMka 10 thI 15 5)nI utpatti thaI te pUrvenA che, ema samaje. samaSTinI utpatti thaI te pUrve eTale kAraNa ane sama e baMne dehanuM arthata prakRtithI hiraNyagarbha (lAMka 3 thI 12) sudhInA tamAma bhAvonuM prathama sUkSma rIte mizraNa thayeluM hoya che te vakhate eTale skUla suSTinI utpatti thavA pUrve A adhidevAdikee pitAnA sujanArA virATapuruSa (2kSAMka 2) nI pAse sthAnanI mAgaNI karI, tyAre te virATapuruSa (saM 2) pote ja prathama jaLa utpanna karI temAM nArAyaNa (kSAMka 11) rUpe banI pachI temAM divya eka hajAra varSe (aura varSe 3,4,000) sudhI rahI tapazcaryA karI tyAra pachI te nArAyaNasvarUpa evA Izvara pote ja potAnA nAbhikamaLamAMthI samaSTi abhimAnI brahmadeva (rakSAMka 13) rUpe utpanna thAya che, tyAra bAda e jaLamAMthI te prathama aMDanI utpatti kare che. e aMDa e A virATane vizvasaMsAtmaka sthULa kiMvA samaSTi (vRkSAMka 10 thI 15 gha) che; jene brahmAMDa kahe che. temAM A devatAone prathama (kiraNa 36 tathA adhyAya 3, bleka nA vivaraNamAM) kahevAmAM AvelA zrutinA kame praveza thavA pAme che ane pachI samaSTi abhimAnI banelo te virATapuruSa ja brahmadevarUpe banI A anaMta prakAranI citravicitratAthI yukta evuM caudalekavALuM brahmAMDa pote potAnA saMkalpa baLa vaDe utpanna kare che. eTale jema sarva jaLanAM biMduo eka khAbociyAmAM ekatra thAya tema jagatamAM jeTalA hAtha che te badhA maLIne A brahmAMDarUpa samaSTinA abhimAnI brahmadevano hAtha che tathA tamAma samaSTi hAthanuM mULa, hAthanA devatA IMdra (vRkSAMka 8/1/4/7) che, ema samaje te ja pramANe pAMca karmendriya tathA jJAneMdriyane mATe paNa samajavuM. jema zarIramAM ja hoya che tema brahmAMDamAM A zarIre che vANInA devatA agni che je upara kahyuM che tene artha tamAmano vANIne mULa ugama eka virATanA mukhamAMthI ja thatuM hovAthI virATanA mukhamAMthI nIkaLatI vANunA abhimAnI devatA paNa agni che. manuSyanuM zarIra aneka jaMtuo maLIne baneluM che. zarIramAM rahetA A dareka jaMtuo khAya che, pIe che, hare che, kare che tathA prajopatti vagere savA vyavahAra kare che. teone paNa meluM nAka, kAna vagere pAMca jJAnendriyA ane karmadriyo to hoya che ja, tenA mukhanA devatA paNa agni ja che. zarIramAMnA A asaMkhya cho ane tenA thatA sarva vyavahArano samAveza eka manuSya zarIranI aMtargata ja thAya che. te pramANe A carAcara bahAhamAM tRNathI te brahmadeva paryata caulokanI aMdara je je kAMI jIva che te tamAma jIvo tathA tenAthI thatAM sarva kAryone samAveza A virATanA aMtargata ja thaI jAya che. AvA asaMkhya samaSTine nArAyaNa (vakSAMka 11) nI aMdara tathA tevA aneka nArAyaNa tathA drAdino samAveza maThANa(vRkSAMka 6) ityAdi ulaTA kame mAyA divA prakRti (lakSAMka ) sudhI thAya che.
Page #560
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAna] te prAtirU5 ane priya kAmanAone ke naciketA! [431 adhivanuM mULa mULamAyA che. A vivecanano udeza e che ke, adhideva, adhyAtma ane adhibhUta eTale zuM tenI spaSTa rIte jijJAsuone samaja paDe. atyAra sudhInA vivecana uparathI ApaNe e jANI zakayA ke A adhidevAdinuM mULasthAna prakRti vA mULamAyA(vRkSAMka 3)nA traNa guNa che, tathA samaSTi zarIranA abhimAnI puruSa brahmadevamAM praveza thatAM agAunI tenI je sthiti tene krame adhideva, adhyAtma ane adhibhUta, e prakAranA nAme prApta thAya che, ane te samaSTinI aMdara rahelA cAlakane jIvomAM mizraNarUpe hoya che ja. A niyamAnusAra manuSya zarIranI aMdara paNa te traNa bhede che ja. jemake sthAna kAna, tenI iMdriya zotra tathA tene devatA dizA; AmAM zrotra adhyAtma, zabda e adhibhUta ane dizA yA phipALa e adhideva che, ema samaje. te pramANe itara Ikiyo mATe paNa samajavuM. A saMbaMdhe vizeSa khAtrIne mATe uddhava gItAmAM zrIkRSNa bhagavAne pote ja spaSTatA karelI che te ja atre ApuM chuM. jethI saMzayane sthAna raheze nahi. ahakAra vikAra ja adhidaivAdi rUpa bane che zrIkRSNa bhagavAna kahe eN he uddhava! mArI guNamaya evI mAyAe traNa guNanA Azraya vaDe aneka prakAranA citravicitra bhedo ane bhedanA jJAnane racyAM che, jo ke A dehAdika saMghAta aneka bhejavALe che. te paNa bhUla mArgathI tenA (1) adhideva (2) adhyAtma ane (3)adhibhUta evA mukhya traNa bhede gaNavAmAM Ave che. jemake netra gAlaka saha cakuM te adhAtma tene viSaya je 25 te adhibhUta tathA cakSanA netra gelakamAM rahI cakSuriMdriyadvArA prakAzita karI rahelo tene adhivAnarUpa devatA sarSa te adhideva kahevAya. tevI ja rIte tvacA, sparza ane vAyunuM zravaNa, zabda ane dizAo; cha rasa ane varuNa; nAsikA, gaMdha ane azvinIkumAra citta, cetacitavya ane cetana kivA vAsudeva; mana, maMtavya ane caMdra; buddhi, behavya ane brahmA tathA ahaMkAra, ahaMktavya ane ruddha e mujaba adhyAtma, adhibhUta ane adhideva evA traNa traNa bheda samajavA. A rIte hAdika sadhAta aneka bhedavALe che ane AmAM te kevaLa eka ja che. A mujaba de ane AtmA vacce atyaMta bheda che mATe eno prathama sArI rIte viveka karo. ha uhava! cakSu na hoya te 25 siha thatuM nathI, ane 25 na hoya te cakSu siddha thatAM nathI, tema ja tenA adhiSThAtA sUrya devatA na hoya te cakSanI pravRtti sita thatI nathI tathA cakSanI pravRtti na hoya to rUpanuM jJAna thatuM nathI. e ja rIte vayAdi traNa traNa padArtho mATe paNa jANavuM. Ama adhyAtma, adhibhUta ane adhidevanI siddhi parasparanA Azraya vo thAya che ane AtmA to AkAzamAM rahelAM sUryanI peThe koinA paNu AzrayanI apekSA nahi rAkhatAM svata:siddha che. mATe e adhyAtmAdika saMdhAtarU5 deha ane AtmA vacce mahA aMtara che. huM uddhA! AtmAmAMthI e amAtmAdi utpana thayAM che tathA teo bhinna bhinna pe bhAsI rahyAM che; paraMtu AmAM to koImAMthI upana thayo nathI ane ekarUpa che tethI paNa deha ane AtmA vacce atyaMta bheda siddha thAya che. he udava! AtmA potAnA svataHsiha jJAnathI e akhAtmAdika sarvene jANe che paNa adhyAtmAdika sarva AtmAne jANatA nathI; tethI deha ane AtmA vacce atyaMta bheda siddha thAya che. A rIte viveka karo. bhagavAna AgaLa kahe che ke, te uhava! AtmAnI prApti to jyAre dehAdikane ahaMbhAva maTe tyAre ja thAya che. kemake sArika, rAjasa ane tAmasa e traNa prakAranA ahaMkAra ke je guNene #bha karanArA zviranA prabhAva5 kALanA nimittakAraNane lIdhe abhyAkana kiva pradhAnamAMthI utpanna thayelA mahattava vaDe utpanna thaelo che te ahaMkAra te vikAra che. te ja A adhideva, adhyAtma ane adhibhUtapa mohamaya evA detAdikanA vikapanuM kAraNa che (mA aM0 11 a. 22 0 29 thI 32). jha, adhyAtma, adhibhata ane adhideva saMbaMdhamAM manuSpanI iMdriyAnAM udAharaNa sAthe mahAbhArata zAMtiSa ao 1. ane azvamedha parva a 42 mAM spaSTIkaraNa kareluM che te jovuM.
Page #561
--------------------------------------------------------------------------
________________ 412] adhyAyAritAryAlI [siddhAntakADa bha0 gI. a7 8/0 adhiyajJa kaNa? bhagavAna zrIkRSNa kahe che ke he arjuna! meM tane tata evuM brahma, adhyAtma, karma, adhibhUta ane adhideva eTalI bAbate spaSTa rIte samajAvIne kahI. have adhiyajJa kaNa te kahuM chuM(chAMdegya u50 prapA khaMDa 16). mananA kartA athavA adhideva viNa kahevAya che (vRkSAMka 9 juo). brahmAMDanI aMdara caudalekamAM je je karmo thAya che te te sarva paNa karmo hoI te sarvAne aMte viSNumAM ja laya thAya che. AthI viSNu e sarvayajJane adhideva thayo. A sthaLa vyavahAramAM karmanI prathama zarUAta yajJathI thayelI che tathA te yajJanA adhideva viSNu che; AthI bIjAMkara nyAyAnusAra sarva jagata vimaya che, ema zAstramAM kaheluM che (yajJa saMbaMdhe vivecana prathama adhyAya 3, 0 10 thI 16 tathA adhyAya 4 mAM ApeluM che, te juo. ahIM te ApaNe phakta eTaluM ja jANavAnuM che ke adhiyajJa keNu? Izvara e ja adhiyA che viSNu e samaSTi brahmAMDamAM cAlI rahelA tamAma yajJamAM adhidevatA che emAM te zaMkA nathI, paraMtu temane zAstraniyamAnusAra adhayajJa kahI zakAya nahi; kAraNa ke A viSNunuM paNa kaI adhiSThAna che. A rIte vicAra karatAM temanuM adhiSThAna Izvara (kSAMka 2) heI te ja adhiyajJa che. eTale carAcarane sAkSI zuddha hu" ke jene Izvara, puruSa yAdi (juo vRkSAMka 2) saMjJAo zAstramAM ApavAmAM AvelI che. te sarvayanano adhiSThAna hovAthI te ja adhiyajJa che. A upara "adhi' e saMjJA ApI zakAtI nathI, "adhi' e saMjJAnI kakSA atre ja pUrNa thAya che. jema khAbociyAMne taLAvamAM, taLAvano sarovaramAM ane sarovarano samudramAM ane samudrane mahAsAgaramAM samAveza thAya che. mahAsAgara e jema tenI aMtima kakSA che tema A yajJano prathama te te devatAomAM, tyAMthI visarga suSTikAra brahadevamAM, tene viSNamAM ane viSNune zuddha huM kivA Izvara (vRkSAMka 2)mAM vilaya thAya che. kALa, deza ane kriyA ItyAdi tamAma maryAdAone vilaya atre ja thAya che. A upara te kevaLa eka anirvacanIya Atmapada ke je mAruM eTale A huM nuM paNa sAcuM svarUpa che; tene ja AtmA, brahma, tata, sa; sata, citanya, cidAkAza ityAdi saMjJAo e ajJAnIone bodha thatAM sudhI samAvavA pUratI ApelI che. paraMtu vAstavika te te anirvacanIya che. bhagavAna kahe che ke arjuna! tuM have samajI zakyo haze ke ahi adhiyajJa keNu? te te carAcarane sAkSI Izvara kivA zuddha huM ( kSAMka 2) che. je A dehanI aMdara ja nityakati sarvane draSTA vA sAkSIrupe rahe che. A huM eTale ja upara mAyA kviA prakRtirUpa "huM" (kSAMka 3) e saMjJA vaDe kahelo che tene paNa sAkSI (rakSAMka 2che, ema je jANe che te ja adhiyAnuM kharuM rahasya samaje che. A rItane A adhiyA te sarvadA sarvatra akhaMDa cAlI rahelo che. amtakAle ca mAmeva smarambhuktvA kalevaram / kari la ma ta rasthA karAya ja A rahamAM evA, tame keNa che? tAre chevaTane prazna e che ke, adhiyA sahita mane je jANe che te pramANukALa eTale ane mane ja jANe che. "te A dehamAM evA tame koNa che ane AtmAne niyamanamAM rAkhanArAone pravAkALe zI rIte jANavA yogya che ' tene uttara kahuM chuM, te sAMbhaLa. jema gharamAM AkAza rahevuM hovA chatAM paNa te tadana asaMga hoya che, tema adhiyA 25 Izvara (vRkSAMka 2)thI paNa taddana asaMga ane Atmasvara: e tatApa " ja A dehanI aMdara AkAzanI jema rahelo che. tene ja parama akSara evuM brahma kahe che. A apiyA
Page #562
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ]. tuM anitya mAnIne teno tyAga kare che, [ 433 adhideva, adhibhUta, adhyAtma, karma vagere badhuM AtmasvarUpa evA mArA (vRkSAMka 1) rUpa ja che. e rIte mane eTale "huM" ne je AtmasvarUpe jANe che te prayANakArI eTale jyAM kALa, deza, kriyA ItyAdi tamAmane aMta thaI jAya che evA tata svarUpa mane (AmAne) ja jANe che. arthAt e pramANene jANanAro kALa, dezAdi paricchedathI eTale maryAdAthI para evA mArA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)ne ja pAme che ema samaje. udeza e ke ha. . te, A, mAruM, tAruM ityAdi anekarUpe bhAsanA tamAma daryA pachI te adhiyag, adhideva, adhibhUta, adhyAtma, karma ke bIjA koI paNa ho, te sarva eka AtmasvarUpa evA mAruM ja svarUpa che; A rIte mane dehAdirUpe nahi paraMtu AtmarUpe jANI AtmarUpa evA mane ja je haMmeza niyamamAM rAkhe che, eTale jyAre jyAre kRSNa eTale zarIradhArI che, ema lAge tyAre tyAre tatkALa te te brahma kivA AtmasvarU5 che e rIte AtmarUpe mane je niyamamAM rAkhe che te paNa aMte dezakALAdi maryAdAthI paNa para evA mArA svarUpane ja pAme che. he arjuna! A dehanI aMdara rahenAra "huM" te AvA prakArano anirvacanIya ane sarvane adhiSThAna e AtmA hoI te ja "huM" prayANakALe jANavA yogya che. mAruM smaraNa karato ane mane ja pAme che vyavahAramAM deha choDavo tene ja maraNa kivA aMtakALa kahe che. eTalA mATe maraNa samaye paNa "su" eTale dehadhArI kRSNa nahi paNa AtmA che; AvA prakAranA mArA sAcA AtmasvarUpane jANIne mAruM ja smaraNa karato karate je deha choDe che te paNa aMte AtmasvarU5 evA mane pAme che; emAM jarApaNuM saMdeha nathI. bhAvArtha e ke huM zarIradhArI A kRSNa kivA tArA mAmAne chokaro chuM ema nahi samajatAM mane AtmasvarUpa samaja ane tevA nizcaya vaDe yuddha karatAM kadAca tAruM maraNa thAya te paNa tuM aMte AtmasvarUpa evA mane ja pAmIza evuM bhagavAne arjunane atre sUcaveluM che. yaM yaM vApi smarambhAvaM tyajatyante kalevaram / taM tamepaiti kaunteya sadA tandrApabhAvitaH / // 6 // je jenuM smaraNa kare che tevA bhAvane pAme che he kaya! meM tane prathama heluM ja che ke, jeo A rIte tatarUpa evA mArA sAcA AtmasvarUpane jANatA nathI teo anya eTale bIjA devatAone bhaje che (a0 7 - 20, 21 juo). haMmezAM te te devatAonI bhAvanAomAM ja tanmaya thavAne lIdhe deha choDatI vakhate teo je je devatAonuM smaraNa kare che te te bhAvane ja pAme che. kahevAno bhAvArtha e che ke, jeo mane AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) evo nahi samajatAM anya anya devatAonI daSTi vaDe jue che, eTale ke teo kRSNa eTale A zarIradhArI nahi paNa potapotAnI upAsanAnusAra kaI viSNu, ziva, devI,. sUrya, gaNeza ityAdi bhinna bhinna rUpe dekhe che ane nityaprati tene ja bhaje che tathA aMtakALe paNa potapotAnA ISTa devatAonuM ptina karIne deha choDe che; teo 5Na jema nAnI nadInuM pANI moTI nadImAM ane moTI nadInuM pANI aMte samudramAM jaIne ja maLe che tema potapotAnI bhAvanAnusAra prathama to te te devatAnA rUpane prApta thaI aMte "tata bhAvabhAvitaH' eTale tatarUpa evA mArA AtmasvarUpa (kSAMka 1)ne ja pAme che. kAraNa ke, A sarva bhAve mArA tata evA eka AsamasvarUpa (vRkSAMka 1)nA ja che ema jANu. tasmAtsarveSu kAleSu mAmanusmara_yuddhagha c| masyarpitamanobuddhirmAmevaiSyasyasaraMzayam // 7 //
Page #563
--------------------------------------------------------------------------
________________ 434 ] tArAM viramacIvANo- [ siddhAntakADa bha0 gI. a0 8/10 aMte AtmasvarUpa evA mane ja pAmIza he pArtha! huM tane vAraMvAra kahI rahyuM che ke, te sarva kALamAM eTale haMmezAM tata kivA AtmasvarUpa evA mAruM (kSAMka 1nuM) smaraNa kara ane yuddha kara. A rIte mana, buddhine tata rUpa evA mArAmAM arpaNa karIza eTale tuM niHsaMdeha AtmarUpa evA mane ja pAmIza, arthAta AtmarUpa ja banI jaIza. uddeza e che ke, tuM je AtmasvarUpa evA mAruM smaraNa karatAM karatAM eTale ke mana, buddhine AtmasvarUpa evA mArAmAM ja nityaprati parovI rAkhI temAMthI kicinmAtra paNa DhaLavA nahi detAM yuddha karIza ane kadAca tema karatAM mRtyu thAya, te baMne bAjuethI bhraSTa te thaIza nahi ne? evI je tane zaMkA ( adhyAya 6 zloka 37 38mAM) thaI hatI te zaMkA taddana nirarthaka ja che, ema jANuM. tenuM nirasana te je ke meM prathama kareluM che chatAM atre pharIthI kahuM chuM ke, buddhiAgAdino Azraya nahi letAM kevaLa "huM zarIradhArI e kRSNa nahi paraMtu AtmA chuM" evA eka nizcaya vaDe tuM yuddha karIza ane temAM je tAruM mRtyu thAya to paNa tuM AtmasvarUpa evA mane ja pAmIza ane mRtyu nahi thAya to paNa aMte mArA AtmasvarUpamAM ja sthira thaI jIvanmukta banIza, emAM jarA paNa zaMkA nathI. sivAya prasaMga paNa ghaNe kaTokaTIne hovAthI bIjA badhA abhyAsane mATe tane avasara paNa nathI tethI A sahelAmAM sahelI yukti meM tane kahelI che. mATe tenA Azraya karIne have vAra nahi lagADatAM tuM yuddha kara; ema sUcavavAne AmAM bhagavAnano uddeza che. abhyAsayogayuktenacetasA nAnyugAminA / ja nu bdhi vAri zaNAtuvidAyana gAtA | divya evA parama puruSanI prApti he pArtha ! parama pujya eTale paramAtmA (rakSAMka ) vinA cittane bIje kaMI paNa sthaLe nahi javA devArUpa abhyAsarUpI vega vaDe yukta thayelo ane niraMtara AtmAnuM citana karanArA puruSa aMte divya evA parama puruSane ja pAme che. eTale ke cittamAM AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM kadI uthAna ja thavA nahi pAme ane je kadAca thAya to tarata te AtmaravarUpa ja che, evA prakAre tene tatkALa dAbI devAmAM Ave evA prakAranA abhyAsarUpI yoga vaDe yukta thayela ane "nA gAminA" eTale cittane bIje kaI sthaLe javA nahi detAM haMmeza eka AtmAmAM ja parovI rAkhanAra tathA te prakAranuM niraMtara citana karato paramAtmadhyAnamAM nimagna thayela divya evA parama puruSane ja pAme che. udeza e ke, yuddhamAM anya yukti karatAM Aja kti zreSTha che; e bhaktiyogano abhyAsakrama upara bhagavAne arjunane batAvyo hoI ane tevA abhyAsanuM pariNAma zuM Ave che te kahevAmAM AvyuM che. teno sAra e che ke, tuM mane zarIradhArI kRSNa evo puruSa nahi sa jatAM huM eTale AtmasvarUpa evo divya puruSa chuM ema samaja ane pachI temAM ja cittane ekarasa karIne parovI rAkha. AtmA sivAya bIjo koI paNa sthaLe daSTipAta paNa karIza nahi, Ama karavAthI tuM aMte mArA divya evA paramapuruSane ja prApta thaIza. A rIte mane pAsAne divya puruSanI prApti zI rIte thAya te saMbaMdhamAM varNana karyuM. have prApAsaka paNa te kevI rIte prApta kare che te kahuM chuM (sAMkhya, jJAna ane bhaktino samAveza manApAsanAmAM thAya che ). kavi purANamanuzAsitAra maLaeLIvAraNamakumAra !
Page #564
--------------------------------------------------------------------------
________________ * gautAhana ] A dhananI prAptivALA maDhanA mArgane prApta thaye nahi,- [ 435 sarvasya dhAtAramacintyarUpamAdityavarNa tamasaH parastAva // 9 // prayANakAle manasAcalena bhaktyA yukto yogabalena caiva / bhuvormadhye prANamAvezya samyak sa te paraM puruSamupaiti divyam // 10 // vAraMvAra AtmasvarUpanuM smaraNa karanAre divya puruSane pAme che sarvane dhAraNa karanAra tathA badhAna niyamamAM rAkhanAra aNu karatAM paNa aNuM arthAta sUkSmathI paNa ati sukSama eTale jenuM kadI citana paNa thaI zake nahi evA cittavALA, ajJAnathI paNa para, Aditya jevA varNavALa eTale svayaMprakAzamAna; purAtana ane kavi eTale sarvajJa arthAta Atmavi25 evA mAruM je prayANukALe acaLa bhakti sahita AtmasvarUpamAM yukta thaelA mana vaDe yogabaLathI prANane be bhakuTi arthAta be bhammaranI madhyamAM samyapha eTale yathArtha rIte sthApana karIne vAraMvAra tenuM yAne AtmasvarUpanuM ja. smaraNa kare che, te divya evA paramapuruSane pAme che. parama divyapuruSane te ja pAme che bhUta, bhaviSya ane vartamAnanA sarva bhUtAdika, teonA dharma, temanA karma ane te karmanA citravicitra po. A badhAne koI paNa jAtanA vyavadhAna eTale sAdhana athavA lakSya vinA svAbhAvika re te ja kavi eTale sarvajJa e AtmA (vRkSAMka 1) kahevAya che, ane te ja sarvane niyamamAM rAkhanAra che. te sarvanA hadayamAM sAkSIrupe sthita hevAthI te potAnI mAyAzaktinA AdhAre sarvanuM zAsana kare che eTale sarvane zistamAM rAkhe che. sarva prANImAtranA aneka kalpamAM karelAM karmo ane tenAM phaLane dhAraNa karato hevAthI te sarvane dhAtA kahevAya che. sarvathI sUma bhUtAka zaheI te karatAM samamAM sUkSma cittAkAza tathA tethI paNa para evuM cidAkAza eTale brahma che. A rIte sUkSmamAM sUkSmanuM paNa kAraNa heI ati sUkSma hovAthI te purANuM eTale anAdi che. mana vaDe paNa ciMtana na thaI zake evo acitya che Aditya varNano varNarUpa yAne svayaMprakAzamAna che. tame eTale moharU5 ajJAna tenuM kArya tathA te benA sAkSIbhAvathI paNu para evA parama puruSane je haMmezAM nizcaLa mana vaDe ananya bhaktithI smare kivA Asana, prANAyAma vagere yogamArgamAM batAvelI rIti pramANe yogabaLathI be bhammaranI madhyamAM prANune yathArtha rIte vidhipuraHsara sthApana kare che, te yogI divya tathA eka evA parama puruSane pAme che. A saMbaMdhe zAstramAM nIce pramANe kathana che. gIe deha tyAga zI rIte karavuM ? je karatAM brahmA, viSNu, mahezAdi paNa nIcI keTImAM che evA jaganniyaMtA, anirvacanIya tathA savanA draSTA caitanyadhana IzarU5 paramAtmAmAM daDha bhakti na thAya tyAM sudhI yogIoe paNa potAnA prANAyAmAdinA jALiyAmAMthI prasaranArA prakAzamAM je bArIka bArIka rajakaNa UDatAM jovAmAM Ave che te trasareNu kahevAya, tenA cha bhAga karavAthI paramANu thAya che tathA paramANunA be bhAgane reNu ane reNunA be bhAgane aNu. A reNune paNa aNu (vadhu mATe mahAkALa puruSa varNana bhAga 1 jIe). - - - - - -
Page #565
--------------------------------------------------------------------------
________________ 436 ] castha mannatti vo manuSya : A 4. [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 8/ abhyAsa vagere nityakarmamAMthI paravAryA pachI niyamita rIte bhagavAnanA pULa svarUpanuM dhyAna karavuM. A rIte jeNe manane nigraha karyo che e puu jyAre A loka tajavAnI IcchA kare che tyAre teNe anya koIpaNa jagAe manane nahi javA detAM pavitra deza ane kALa joI sthira ane sukhakArI Asana upara besI prANanI gati rokavI; prANa vaza thayo eTale potAnI nirmaLa buddhi vaDe manane vaza karIne buddhine tenA mAyA prAkRtika driSTA vA azuddha "huM" bhAva(vRkSAMka 3)mAM laya karo. draSTAne prAyaH zuddha huM varUpa(vRkSAMka 2)mAM laya kare; tathA A pratyagAtmA te huM eTale brahma (vRkSAMka 1)che, evA mahAvAkyanA vicArathI thayelA sAkSAtkAra vaDe zaddha brahmacetanya(vRkSAMka 1)mAM laya karavo. ATaluM thayA pachI yogIne kAMIpaNa kartavya bAkI rahetuM nathI. AtmavarUpamAM devatAono aMta ANanAro evo kALa paNa kAMI pheraphAra karI zakato nathI, to pachI A jagatane niyamamAM rAkhanArA bicArA devatAo thakI to zuM ja thaI zake? A parama evA divya puruSanI utpatti sattva, raja, tama, ahaMkAra tathA pradhAna Adi jagatanAM gaNAtAM upAdAne kAraNe karavA paNa samartha nathI. sarve mithyA AvI anAtma vastune neti neti e zrutimAM kahevA prakAra pramANe vicAra vaDe tajavAnI icchA rAkhanArA puruSo zarIrAdimAMthI Atmabuddhino arthAta deha eTale huM chuM evI buddhine sarvathA tyAga karI, viSNunA paNa zuddha ravarUpabhUta evA divya ane paramapunuM ja hRdayamAM kSaNe kSaNe ciMtana kare che, teo temAM ja ananya prItivALA hovAne lIdhe te viSNunA A nirguNa tathA anirvacanIya AtmarUpane pAmavuM yogya che ema mAne che, eTalA mATe jenI tamAma viSaya vAsanAo naSTa thavA pAmelI che evA brahmaniSa munie zAstrokta mArga vaDe uparAma pAmavuM joIe (bhAva 2 a0 2, zloka 12 thI 16). yegInuM Sacakra tathA brahmAMDabhedana prANane vaza karavAnA sagarbha tathA agarla ema be prakAro che. te paikI prathama tane agarbha prANAyAma vaDe dehatyAga zI rIte thAya, te zAstrokta rIte kahuM chuM. yogIe potAnuM mULadAra paganI pAnI vaDe baMdha karI zvAsane cha cakranA mArgo upara caDhAvo. e rIte prANane mULAdhAra cakramAMthI prathama liMganI sAmenA cha daLavALA svAdhiSThAna cakramAM lAvavo. tyAMthI nAbhi najIka ja maNipuraka cakra che temAM, tyAMthI hRdayamAM AvelA anAhata cakramAM lAvIne tyAMthI apAnanA mArge (pAchalA raste) vA maLamArge kaMTha nIcenA soLadaLavALA vizuddhicakramAM laI Avo ane tyAM thoDo samaya rokI rAkho. Ama vizuddhicakramAM AvyA bAda tyAMthI ghaNI dhIraja ane sAvacetIthI Ate Ate pitAnA tALavAnA mULamAM (paDachabhamAM) laI Ave ane tyAMthI thoDI Takora karIne eTale nIce utarI nahi jAya evI rIte thoDuMka dabANa karIne be bhrakuTI vacce AjJAcakramAM laI Ava. AjJAcakramAM prANavAyune caDhAvatI vakhate be kAnanAM, be nAkanAM, be netra tathA eka moTuM ema sAta dvAro baMdha karavAM. loka saMbaMdhI eSaNathI rahita taddana niSkAma banelA tathA kevaLa brahmamAM ja sthita thayelA yogIe AjJAcakramAM thoDo samaya sthira rahI pachI brahmaraMdhane bhedIne deha, iMdriya ityAdi sarvene tyajI devAM. Ama suSuNNa mArge deha vilaya karanAra ane kama muktivALa yogI vyaSTimAMthI prathama brahmAMDamAMnA agni athavA sUryalakamAM, tyAMthI pravAdinuM bhedana karI zizumAra cakrane oLaMgI kame maha, jana, tapa ane satyaloka ke jyAM kalpaparyata rahenAra siddho che, te sthaLaprati jAya che. tyAMthI parameSTi maMDaLa eTale brahmadevanA lekamAM, e krame samaSTinuM bhedana karI tyArabAda brahmAMDanA uparanA daza daza dhaNu pRthvI, jaLa, vahi, vAyunA je zuddha veSTa che tenuM bhedana karI bhUtAkAzanI parama mayadArUpa AkAzane prApta thAya che. A rIte paMcamahAbhUtasamUha (juo vRkSAMka da)nuM bhedana karIne pachI te IdriyasamUhanuM bhedana kare che (juo vRkSAMka 6 ). tyArabAda manamayanI aMtargata AvelA devatAo saha manamaya sAthe ekarUpa bane che (vakSAMka duSa), tyAMthI krame ahaMkAra (vRkSAMka 8), tyAMthI mahattattva (vRkSAMka 7) mahAprANa (vRkSAMka 6), ardhanArInaTezvara (vRkSAMka 5), avyakta kiMvA pradhAna (vRkSAMka 4) tyArabAda tene sarva tripuTIgAnA draSTA, tathA IzvarIya AjJAnusAra niyama karanArI mAyA kiMvA prakRti(vRkSAMka 3)mAM laya thAya che,
Page #566
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] ke jemAM ghaNuM mANase DUbI jAya che. [ 437 atyAra sudhI je layakrama kahyo te sarva aparA prakRti che ema samajavuM. A aparAprakRtine laya pitAnA sAkSI sahita parAmAM eTale AtmA(kSAMka 1)mAM thAya che. A rIte laya karanAra yogI sata, cita, AnaMdarUpa banI tenI tamAma upAdhine nAza thavAthI te zAMta ane divya evA paramAtmasvarUpane pAme che. A mujaba laya karIne je paramAtmasvarUpane pAmyo te pAcho A saMsAranA kAraNa evA janmamaraNAdine kadApi prApta thato nathI. A mArga sanAtana tathA vedagrAhya che (yogIe dehatyAga zI rIte karavo te saMbaMdhamAM bhA. 40 2, a0 2 juo). bhagavAna kahe che ke: he pArtha! tane atyAra sudhI je prANavilayane prakAra kahyo te agarbha kahevAya. have sagarbha prANAyAmano prakAra tathA te dvArA je rIte prANuvilaya thAya tenI thatI gati saMbaMdhamAM kahuM chuM, te sAMbhaLa. kAra sahita je prANAyAma te sagarbha kahevAya che. kAranuM svarUpa zuM che te sAMbhaLa. yadakSara vedavido vadanti vizanti yadyatayo vItarAgAH / yadicchanto brahmacarya canti tatte pada saGgraheNa pravakSye // 11 // vedattAe jene akSara kahe che jene vedattAo akSara eTale je kadI nAza thato nathI evuM brahma kahe che, rAga arthAta tamAma AsaktiothI rahita thayelA yationo ja jene viSe praveza eTale sparza thaI zake che, Itarone te jemAM caMcupraveza thavo paNa zakya nathI, jene icachanAra haMmeza brahmacaryanuM ja AcaraNa kare che; zarIra, vANI, mana, buddhi ityAdikArA je je kAMI dazya bhAse che te tamAma "tata kiMvA brahmarUpa che" evA prakAranA daDha nizcaya vaDe aMtaHkaraNamAM vRttionuM utthAna thatAMnI sAthe te brahmarUpa che evI prativRtti vaDe jee tene tatkALa dAbI de che; tevA prakAranA AcaraNa karanArAo ja kharA "brahmacarya caraMti' eTale brahAnuM AcaraNa karavAvALA kahevAya. AvA prakAranuM je tata vA Atmapada che te tane have saMkSepamAM kahuM chuM (A prakAranuM eka vAkya kaThopaniSad a0 1 10 2 maM0 15mAM che te juo). tAtparya ke, A anirvacanIya brahmapadamAMthI vyakta thaelo prathama brahmarUpa evo je akSara che tene ja zAstrakAro kahe che. tenI utpatti saMbaMdhe zAstramAM A mujaba vivecana Ave che. para, paryaMtI, madhyama ane vaikharI vANInI utpattinAM sthAnako aparokSa paramAtmA ke je sauthI prathama virATa tathA pachI samaSTi zarIramAMnA AdhArAdi comAM prathama nAdAdi rUpe janmyA kivA prakaTa thayA hoya ema jaNAya che, tyAM prathama te nAsikAThArA prANavAyune pUraka va aMdara laI prathama virATanA gudA samIpanA AdhAracakramAM praveza kare che, tyAM prathama nAdAdino AraMbha za3 thAya che tyAre te parAvANI e nAmathI kahevAya che. A mULAdhAracakramAM haMmezAM svAbhAvika rIte ja akhaMDa ane arakaTa akSaravALe je nAda cAlyA kare che te ja parAvANI che ema samajavuM. te nAda svataHsiddha ja che. e rIte A paramezvara prathama parAvANIrUpa nAdAtmaka banI pachI te jyAre virATanA nAbhi samIpanA maNipuraka cakamAM Ave che tyAre te payaMtI vANI evA nAmathI oLakhAya che. uccAraNa thatAM pahelAM jeno uccAra karavAno hoya te akSara prathama manathI joI levAmAM Ave che teTalA mATe tene payaMtI eTale jevAvALI vANI evuM nAma ApavAmAM AveluM che. A ja paramAtmA rUpe virATanA kak samIpanA vizaddhi cakamAM jyAre AgaLanA dAre praveze che tyAre te madhyamAvANI evA nAma vaDe kahevAya che. A vANI e payaMti eTale jovApaNAthI upara ane spaSTa zabdoccAravALI vikharInI nIce A benI madhyamAM
Page #567
--------------------------------------------------------------------------
________________ 438 ] dUramete viparIte viSUcI [siddhAntakASDa bha. gIra a0 8/1o joDANa karanArA sAMdhA che tethI tene madhyamA evuM nAma ApeluM che. tyAra pachI rUpa banelA e ja paramAtmA virATanA mukhamAM Ave che ane atisthULa thaIne bahAra paDe che tyAre te vaikharI vANI evA nAmathI kahevAya che. vikhara eTale atyaMta spaSTa vA vikharI javuM. te uparathI ja tene vakharI evuM nAma ApeluM che. A rIte krame te virATamAMthI samaSTi ane samaSTimAMthI pachI vyaSTimAM Ave che. OM para pA A mujaba virATamAM vaikharIne prathamAcAra che. te ja samaSTi tathA STityAdi sa carAcara Adi rUpa che. 1-3-6 ane amAtrA ema sADAtraNa mAtrAne te gaNAya che. te ja prathama tA zvarI zakti mAyA(vRkSAMka 3)nA krame tama, raja ane sattva e guNu vadhu prAna, taijasa ane vizvarUpe prasRtine pAmelA che. A amAtrA e teA Izvara (vRkSAMka 2) tathA biMdu eTale Atma(vRkSAMka 1) che ema samajo. A rIte paramAtmasvarUpa evA mULa tA kAra che. te prathama mAyAnA traNa guNA vaDe mahAkAraNu prakRtimAM prAna(vRkSAMka 3)rUpe banI, pachI kAraNa prakRti, mahAprANa vA taijasarUpa (vRkSAMka 6) bane che. bAda ahuMkArAdinA krame tAmasa, taijasa ane vaikArikarUpe tathA kAya prakRti eTale samaSTinA vizvasaka rUpe upara jaNAvyA pramANe mUlAdhArAdi sthAneAmAM parA, pazyaMtI, madhyamA ane vaikharI rUpe prakaTa thayA che. AmAM vaikharI te a, madhyamA te 3, pazyaMtI r ane parAvANI e a mAtrA tathA biTTu e sAkSAt anicanIya pada che ema samajo. vaikharI vANIrUpa cAsavarNa harava, dI, ane luta e traNa mAtrAe; udAtta, anuddAtta ane svarita ema traNa svarA; akArAdi tresaDa yA ceAsa: varNI; eTale hasta, dIdha ane khruta evA traNu traNa vaDe a-~~-~, e traNa traNa prakAranA maLI kula bAra thAya che, tathA 4-6-te-o-gau e pAMca dIdhuM ane khruta bheda vaDe e be prakAranA ane che maLI kula daza. 4 thI haiM sudhI tetrIza vyaMjana-svarA, cAra yama (yama vedamAM ja Ave che), anuvAra, visaga, jinhAmUlIya, uSmAnIya ane duHsRSTa ema maLI kula ceAsaDa (pANinIya zikSA anuvAk 1 jue) varNI e sava vaikharI vANInuM rUpa che, ane te sarve mULa OMkAramAMthI thavA pAmelAM che. A pramANe paramAtmA pAte ja vANIrUpe carAcaramAM vyApI rahelA bhAse che. AthI parA, pazyaMtI, madhyamA ane vaikharIrUpe je kAMI bhAse che te badhuM paramAtmArUpa ja che. A ceAsaTha varNInI spaSTatA kahuM chuM te sAMbhaLa. varNa zAstranI utpatti maharSi pANininA kathana pramANe "a" evI saMjJAmAM jeneA samAveza thAya che tevA a haiM, 3, , hyu, 6, maiM, zo,ane au e mujaba kula nava svarA che. A akAdi varNInA ja harava, dIdha ane pluta evA nIce pramANe aDhAra bhedA paDe che. JanA aDhAra bhedA hasyanA cha prakAro : 6, 6, 3, , ane haiM e pAMca hUvabhedavaDe (1) udAtta anunAsika, (2) udAtta niranunAsika, (3) anudAtta anunAsika, (4) anudAtta niranunAsika, (5) svarita anunAsika ane (6) svarita niranunAsika. e mujaba cha prakAranA che; dInA cha prakAro : 7, krU, 3, , pa, hai, o ane zai e ATha dI bhede (1) udAttAnunAsika, (2) udAtta niranunAsika, (3) anudAttAnunAsika, (4) anudAtta niranunAsika, (5) svaritAnunAsika, (6) varita niranunAsika e pramANe cha prakAranA che. plutanA cha prakAra : a, 6, 3,, haiM, ghe, o, au e nava pazu pluta bhede karIne (1) udAttAnunAsika, (2) udAtta niranunAsika, (3) anudAttAnunAsika, (4) anudAtta niranunAsika,(5)varitAnunAsika, ane (6) svarita niranunAsika, e rIte cha prakAranA che. A rIte kula bAvIza svarA harava, dI ane zruta bhede rIte che. te darekamAM cha cha vibhAge paDavAthI aDhAra bhedo bane che. temAM paNa uccAranA bhede vaDe 6, hai, o, ane nau dIdha` ane khruta bhedathI nIce mujaba bAra prakAranA bane che.
Page #568
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] ekabIjAthI taddana judA judA phaLavALI- [ 439 g, , , saunA bAra bhedo gImAM paDatA cAra bhedo : (1) 3 =aa dIrgha (2) 3++=53, luta, (3) +=g, dIrdha ane (4) jA+jarU, tuta. A pramANe emAM cAra bheda che. i dIrdhA ane bhuta ja rahe che. te kadApi harava thato nathI. jemAM paDatA be bhedo : (1) maw= dIrgha, tathA (2) mA+g=rU luta e mujaba emAM be bhedo paDe che. je e paNa dIrgha ane luta ja rahe che, te kadApi harava thato nathI. "omAM paDatA cAra bheda : (1) ma+=o dIrdha; (2) zA+==orU luta (3) +=ii dIdhuM ane (4) A+==ora luta e rIte emAM cAra bheda paDe che. A "onuM uccAraNa paNa dIdhuM ane huta ja hoya che, te kadApi hasva thato nathI. "ImAM paDatA be bhedo : (1) ma =dIrdha tathA (2) +=aurU luta e mujaba mAM be bhede paDe che. A paNa dIdhuM ane pazuta ja hoya che. hrasva kadI paNa thato nathI. A rIte "g ane mAM cAra cAra maLI ATha tathA "" ane "" mAM be be maLI cAra, dIrgha ane luta bhede karIne ekaMdare bAra vibhAgo che. kAraNa teonuM harava uccAraNa kadI paNa thatuM nathI, je upara kaheluM ja che. tema 1, 2, 3, 4 e cAra harava dIrgha ane pazuta bhede nIce pramANe bAra prakAranA bane che. sa, 6, 3, 4, ne bAra bheda mAM paDatA traNa bhedoH (1) anna, hUrva, (2) 19= dIrgha ane (3) akavA garU=rU kivA mArU, luta. "jumAM paDatA traNa bhedo : (1) dunna, hasya, (2) phut, dIrdha ane ha8) kivA jarU=rU kivA rU tuta. " mAM paDatA traNa bhedo : (1) 3-4 harava; (2) +4==dodha ane (3) 3 athavA ka+rU=ArU athavA karU luta. " mAM paDatA traNa bhedo : (1) = hasva; (2) [+Rtra dI; ane 5 athavA rU= vA sArU luta, e rIte a, 6, 3, 6, e cAra hava, dIrdha ane luta bhede karIne bAra thAya che. 2 nA be bheda sTa saMbaMdhe zAstrakAra judA mata dharAve che. maharSi pANini brune dIrgha svaravALo kadApi mAnatA nathI, te dharaNe hRmAM be bheda paDe che. (1) hR=, hava, ane (2) hR+=rU luta, A mujaba hRmAM mukhya be bhede gaNAya che. varNanI saMjJA vA saMketa varNanA bhedo : * hasva, a+==A dIrdhA ane A kAranI ja mAre evI lata saMjJA thAya che. eka mAtrAne varNa hoya te sva. be mAtrAno varNa dIrgha ane traNa mAtrAne varNa (svara) hoya te plata kahevAya. tAlu vagere sthAnomAM uparanA bhAgamAM je "a" Adi varNa (svaronuM) uccAraNa thAya te udAtta svara kahevAya tathA tAla Adi sthAnomAM nIcalA bhAgomAM je "a" Adi vara(vaNuM)nuM uccAraNa thAya te anudAtta svara kahevAya, tathA samAna bhAgamAM je "' Adi svaro(varNa)nuM uccAraNa thAya te svarita kahevAya che. A saMbaMdhamAM siddhAMtakaumudImAM nIce mujabanuM pramANa che. udAttAnudAtta svara pramANa vAttaH bhace ravara hoya to te udAra" jemake mA, banAnurAttA". nIce svara hoya te anudAtta. jemake AvA "samAH svaritaH" svara rahita te svarita jemake mAsa. "3AttAvAra varNadharmo samAhite smioDar ritasara sAta" (siddhAMtakaumudI, vedamaMtro tathA A gIta juo). za, 4, 3, ,e cAra harava, ane A, 2, 3, 4 e cAra dIrdha tathA Are, 3, 2, 3, e cAra stuta maLI kula bAra thayA; ates; sajja che a+3=o; gALo; e cAra dIdhuM ane jaa,, borU, rU, e rIte A cAra plata maLI ATha, Ama kula vIza tathA hasva suta bheda vaDe , , e be maLI kula bAvIza. ----
Page #569
--------------------------------------------------------------------------
________________ 440 ] avidyA yA ca vidyati jJAtA / [ siddhAntakADa bha0 gI0 a0 8/11 | sparza svara 4thIma sudhI pacIza, tathA 1thI8 sudhI ATha maLI kula tetrIza. ekaMdara paMcAvana. temaja ku khu; guDa, ghu; A cAra yama. A cAra yamavarNo te phakta vedamAM ja Ave che. (1) anusvAra (1) (2) visaga (9), (3) jilIya (>, (4) upamAnIya kivA parAzrita (4) eTale 4 ka. 4 kha tathA 4 5 ane x pahelAM belavAmAM Avato ardha visarga jevo uccAra, temaja duraskRSTa (1-; ; 3". duraskRSTa varSe paNa vedamAM ja maLI Ave che) maLI kula cosaTha svaravALuM vaikharI vANInuM rUpa che. A rIte vaikharI vANImAM a, , , , , e pAMca hava; A, I, uM, , e, ai, o, au, e ATha dIdhuM tathA ArU, I, Ura, jharU, dRDha, e3, ai3, 3, e nava stuta maLI kula ekavIsa vare che. udAtAnudANAdi svare ka, kha, ga, gha, S; ca, cha, ja, jha, ga; Ta, Tha, Da, Dha, Na, ta, tha, da, dha, na tathA pa, pha, ba, bha, ma maLI kula pacIsa sparza varSe arthAta sparza svaro vA sparzI kahevAya che. ya, ra, la, va e cAra aMtaHstha tathA za, Sa, sa, ha e cAra uSmAo maLI kula ATha tathA cAra yamo vagere je upara batAvelA che, te badhAM kharI vANInAM rUpo che. A gItA e upanighatuM hovAthI temAMnA maMtrIne udAtta, anudAnAdi svaro ApavAmAM AvelA che. A gItAnA maMtramAM je akSaranI nIce lITI hoya te anudAna svara samaja, upara lITI karI hoya te udAtta ane lITI vinAno svarita svara che ema jANavuM. anudAtta svara ni, svarita tethI jarA meretho tathA udAtta te karatAM ati ucca svare belavAmAM Ave che. | gItA maMtra ane svare gItA e upaniSad hovAthI temAM AvelA akSare maMtra kahevAya che tethI tene udAtta, anudAttAdi svara ApavAmAM AvelA che tene AdhArane mATe atre uccAra zAstra samajavAnI jarUra che. A saMbaMdhe prathama (kiraNAMza 33 pAna 89 upara ) vivecana AveluM che. pUrNa bhAvanAthI uccArazAstranA niyama pramANe je maMtra bolavAmAM Ave te ja te saMpUrNataH phaladAyI nIvaDe che. A saMbaMdhe zAstromAM nIce mujabane pramANa che. RSi zRMdAdi jANIne ja maMtra japa kare aviditvA RSicchando daivataM yoga (gotra) meva ca / yo'dhyApayejjapedvA'pi pApIyAAyate tu saH // (vekAnu manamAM anuvA1) RSi, daivata, chaMda, gotra ane viniyoga ityAdi jANyA vinA je koI paNa maMtra jape che athavA bIjAne zIkhave che te pApI bane che. ArSeya brAhmaNamAM paNa A rItanuM pramANa maLI Ave che. "yo ha vA aviditASa yacchandodaivata brAhmaNena mantreNa yAjayati vA'dhyApayati vA sthANuMvacchati gataM vA pratipadyate / (ArSeya brA. 1). koI paNa maMtranA RSi, chaMda, daivata ItyAdi je tenAM bahiraMga sAdhana che, tene jANyA sivAya maMtra bhaNavA nahi joI e." A maMtroccAra paddhatino nyAya gItA e upaniSada hovAthI tene paNa lAgu paDe che; e bhUlavuM nahi joIe. have zabdoccAra kevI rIte thAya che te saMbaMdhamAM vicAra karIzuM. | zabdo kevI rIte utpanna thAya che. zabda kevI rIte utpanna thAya che? spaSTa ane zuddha uccAra zI rIte karavo? hava, dIrdha tathA kuta tathA udAttAnudAtta svaritAdinI jarUra zA mATe? ityAdi saMbaMdhe apauruSeya evuM uccArazAstra ke je sAkSAta ziva eTale Izvare (vRkSAMka 2 e) pote satI eTale prakRti (vRkSAMka 3)ne kaheluM che ane je brahmAMDamAM manuSyonI Ava utpatti thaI tyAre sauthI AraMbhamAM dAkSI putra pANinie pragaTa karyuM che, te saMkSepamAM tamane kahuM chuM.
Page #570
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhanaJ] A vidyA che ane avidyA che ema jANanAra [ 441 pANinIya zikSA >> have pANininA matAnusAra zikSA eTale uccAra zAstra tamone kahIza. kema ke te mata ja vedazAstranI paraMparA anusArano hoI lekamAM ane vedamAM paNa grAhya hovAthI kahevAmAM Ave che. eTale te mata apauruSeya evA veda saMpradAya anusArane hAI lokamAM paNa te grAhya hoI te jagatamAM A pramANe ja prasUtine pAmelo che. A niyama pramANe ja vyavahAramAM pANInA uccAranI zarUAta thavA pAmelI che. zabdonA arthe te jo ke prasiddha che, chatAM maMda buddhivALAo te barAbara samajI zakatA nahi hovAthI vANI uccAra zI rIte karavo te rIta huM pharIthI vyakta karuM chuM. tresaTha vA cosaTha varSe bhagavAna zivanA matAnusAra varNonI saMkhyA tresaTha vA cosaTha che ane svaMyabhU aTale apasmaya hoI ajanmA evA brahmAe pote ja saMskRta ane prAkRtabhASA)mAM kahelA che. a, ba, u, jha, lU e pAMca hava; A, I U R e, ai, o, au; e ATha dIrgha tathA ArU, I, jIrU, sUra, era, aira, erU, aura, ema ATha tathA zUra sAthe nava luta; A rIte luta zUra sahita ekaMdare svare bAvIsa thAya che. ka, kha, ga, gha, Da; ca, cha, ja, jha, ; Ta, Tha, Da, Dha, Na, ta, tha, da, dha,ne; , pha, ba, bha, ma; e pacIsa sparzI (sparza ravaro) che. ya vagere ATha arthAta ya, ra, la, va e cAra aMtaHstha ane za, Sa, sa, ha e cAra umAo maLI kula ATha che. kuM, khuM, guM, zuM, e cAra yamo che, te uparAMta anusvAra () visarga (:) jillAmalIya (4) ane upamAnIya (), eTale 4 ka. 4 kha ane 45 x pha pahelAM belo ardha visarga (ka) jevA uccAra tathA duSkRSTa 1; 2; 3; maLIne tresaTha tathA stuta chUTa sAthe kula cosaTha thAya che. varNanI utpatti zI rIte thaI ? buddhi sAthe joDAIne anirvacanIya evo AtmA vANI dvArA zabdo belavAnI IcchAvaDe manane prere che. mana prathama virATa, pachI samaSTi ane pachI vyaSTi e rIte kAyA(deha)mAM rahelA jaTharanA vaizvAnara vagere agnine uttejita kare che. e agni prANudi vAyune prere che, Ama te vAyu ja mUlAdhArAdi cakromAM pravezIne bAda vakSasthaLa kiMvA hadaya samIpanA anAhata cakramAM AvIne maMdasvarane utpanna kare che. A maMdasvara prAtaHsavana eTale prAtaHkALa (prAtaH saMdhyA juo) sAthe yukta hoI te gAyatrI chaMdane Azraye rahelo hoya che. pachI e vAyu kaMThamAMnA vizuddhicakramAM AvIne madhyasvarane utpanna kare che, A madhyasvara mAdhyandina savana eTale madhyAhnakALa (madhyAhna saMdhyA juo) sAthe yukta hoI te triSTra, chaMdane AdhAre rahelo che tathA aMte A vAyu prathama virATa, tyAMthI samaSTi ane pachI vyaSTinA mastakamAM AvIne tAra svarane utpanna kare che. A tAra svara trIjA athavA sAyaMsavana arthAta sAyaMkALa (sAyaM saMdhyA juo) sAthe yukta hoI te jagatI chaMdane AdhAre rahe che. A vAyu UMce caDI mAthAmAM AjJAcakranI sAthe aphaLAI upara brahmaraMdhramAM nahi jatAM vaLI pAcho pharIthI mukhamAM AvIne varSo(akSara)ne utpanna kare che. A rIte A tresaTha vA cosaTha vargonI utpatti thavA pAmI che. varNonA pAMca vibhAge varNonA vibhAgo pAMca prakAranA gaNAya cheH (1) svarataH eTale udAtta anudAttAdi svaravaDe, (ra) kALa eTale hava, dIrgha, pazuta vagere mAtrAthI gaNAtA kALavaDe, (3) sthAna eTale kaMTha tAla Adi utpatti sthAna vaDe, (4) prayatna eTale sRSTAdi AtyaMtara prayatna vaDe ane (5) anupradAna eTale vivArasaMvArAdi agIAra bAhya prayatna vaDe. A rIte varNonA pAMca vibhAgo varNazAstranA jJAtA(maharSi)ee kahelAM che, tene tuM barAbara samajI le. A uparathI ja saMgItazAstramAM paNuM maMdra, madhya ane tAra e traNe prakAre lIdhelA che. te darekamAM vaLI pAchA SaDaja, RSabha, gAndhAra, madhyama, paMcama, paivata ane niSAda ema sAta sAta svarabheda che jene saptaka kahe che; tenI mULa utpatti paNa uccAra zAstramAMthI ja thavA pAmelI che.
Page #571
--------------------------------------------------------------------------
________________ jara ] virAmollina nA jetale mace- [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 8/11 svare ane tenAM uccAravAmAM sthAnake varNanA pAMca vibhAga upara kahyA che. te paikI prathama je svara vibhAga kahe te svaromAM paNa mukhyatve traNa prakAro che: (1) udAtta, (2) anudAtta ane (3) svarita, e mujaba temAM traNa bhedo paDe che. varSomAM kALa vaDe bIjo vibhAga paDe che. A " a, A " vagere voM kALabhedane lIdhe hasya, dIrgha ane luta evA traNa prakAranA thAya che. (pAna 438, 439 "vaikharI vANIrUpa cesaTha vargo tathA varNazAstranI utpatti" e zIrSaka nIcene majakUra jue )' upara je mandra, madhya ane tAra e traNa kaMThAdi sthAne lIdhe svara utpattine trIjo vibhAga kahyA, temAM paNa madra, madhya ane tAra ema mukhya bheda hoI te traNemAM pAchA vaja, RSabha, gAndhAra, madhyama, paMcama, daivata, ane niSAda ema sAta sAta peTA bhede paDe che. temAM niSAda ane gAndhAra udAra che, RSabha ane dhaivata anudAtta che. tema ja paja, madhyama ane paMcama e traNa svarita svare che. Ama svaritAdi vara utpanna thAya che. sivAya A vargonAM uccAravAnAM utpatti sthAno ATha che. te krame ura (vakSasthaLa, kaMda, zira, jIbhanuM mULa, dAMta, nAka, be eka ane tALavuM e pramANenA che. uSmAnI gati ATha prakAranI che, o bhAva, vivRtti, za, Sa, sa, repha, jimlIya ane upaSmAnIya. A "" bhAvAdi ATha uSmAe jyAre ukArAdi sAthe tAdazya thAya che, tyAre ja prakaTe che, Itara samaye avyakta ( aprakaTa) hoya che. AmAM avyakta varNoe Abhya tara prayatna ane vyakta e anupradAna samaje; , , Na, na, ma e pAMca anunAsika tathA ya, ra, la, va e cAra aMtaHstha sAthe joDAyela "ha"kAra ura(vakSasthaLa)mAMthI utpanna thayeluM gaNAya che. paraMtu asayata eTale teo sAthe joDAyelo hoya tyAre te kaMThamAMthI prakaTa thayela hoya che. kaMTha tAlakhyAdi sthAne a, A, ane ha kaMThamAMthI utpanna thatA heI kaya kahevAya che; I, I, ca, cha, ja, jha, ga (cavarga) ya ane za e tAlumAMthI utpanna thatA hoI tAlavya kahevAya che, u, U, 5, 6, ba, bha, ma, (5 varga ) e eka vaDe bolatA hoI ekaya kahevAya che; R, jha, Ta, Tha, Da, Dha, Na (Ta varga) 2 ane Sa e mAthAmAMthI utpanna thatA hoI mUrdhanya kahevAya che; , , , tha, da, dha, na (ta varga) la ane sa no dAMta sAthe saMbaMdha hoI daMtya kahevAya che. tathA ka, kha, ga, gha, Da, (ka varga)no jihAmUlIya (4) arthAta jIbhanA mala sAthe saMbaMdha che, e vidvAnone nizcaya che. "e" ane "e" no kaMTha tathA tAlu e baMne sthAne sAthe saMbaMdha che. "va"kAra dAMta ane emAMthI bolato hovAthI daMtyo kahevAya che. "e" ane "" kaMTha tathA eka e be sthAnamAMthI janme che.* ardha mAtrA kaMThamAMthI bolAya che. vaheMcAra kevI rIte karavA ? "e, e" A be rava ardhamAtrA darzaka hoI AkhI mAtrA ", one lAge che. saMvRta eTale sAMkaDo uccAra eka mAtrAno ane vikRta eTale paheLo uccAra be mAtrAne gaNAya che. sarve saMvRta ghoSavyaMjana hoI vikRta e aghoSa vyaMjano kahevAya che. svara ane umAo bolatI vakhate jeTaluM meM paheluM karavuM paDe che te karatAM e ane o belavAne mATe vadhu pahoLuM karavuM paDe che, ane e tathA ai mATe te te karatAM paNa vadhAre pahoLuM karavuM paDe che. phakta ekalo anusvAra ane cAra yamonuM ja jyAre ucAraNa karavAnuM hoya tyAre temanuM sthAna nAsikA kahevAya che. paNa anusvAra, visa, jimlIya ane upamAnIya e cArane jyAre bIjA keI vaNe sAthe saMga thAya che tyAre ka Adi vargonAM je Azraya sthAno hoya che te ja sthAno temAM paNa jANavAM. ar maLI tathA hR. 4 nuM sthAna kaMTha heI nuM tAlusthAna che, tethI te kaMThatAlavya che. tathA asva=tro ane +=o bane che. AmAM manuM sthAna kaMTha hAI 3nuM sthAna eka che tethI te baMne kaMThayayya tema ja 1 daMtyauSThaya kahevAya che.
Page #572
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana ] naciketAne huM vidyAnI icchAvALA mAnuM chuM; * 443 prathama kahevAmAM AvelA ekavIza svarA pachI AvatA datyavarNIne avAja tuMbaDInI banAvelI vINA eTale takhurAnA avAja jevA thAya che. temaja huM 2, za, Sa, sa pachI tA haMmeza anusvAra jeve avAja thAya che. anusvAranA uccAra vidyuta eTale paDALeA hoya te be mAtrAneA gaNAya che, ane te khaMne ekomAM grahaNa karIne "e" kAra ane "va" kAranI jema meAlAya che. jevI rIte patana ane bhedanA eTale paDI javAnA ane mA pamADavAnAM bhayavALI vANu peAtAnAM baccAMne sAvacetIthI dADhamAM pakaDIne tene sheja paNa pIDA na thAya tevI rIte ghaNIja sa MbhALapUrNAMka upADIne laI jAya che, tevI ja rIte patana (paDI javAneA) tathA bheda (tUTI paDavAne) bhaya rAkhIne ja vIcAra karavA joI e. kapanA uccAra zI rIte thAya che? jevI rIte saurASTra (sAraha) dezanI nArIe "" (Ane uccAra 'tatkrap'evA thAya che) ema khele che. te uccAra raMga (raGga) nA je karavAmAM Ave che. raDganA uccAra karatI vakhate pUnA rakArane rahyuM e pramANe dIrdhasvare melIne pachI 'ga'ne nAsikA vaDe khelavA eTale ragama evA uccAra thAya che, AnA uccAra (svarasahita) karatI vakhate hRdayamAM eka mAtrA, mUnyamAM amAtrA tathA nAsikAmAM paNa aradhI e pramANe maLI rajjJa" zabdano pUrNa uccAra kula be mAtrAnA thAya che, Araga zabdoccAra karatI vakhate te jyAre hradayamAMthI upalA bhAgamAM sthita thAya che eTale ucca stare khelAya che tyAre tene kAMsya (kAsya) samAna uccAra thAya che. tathA Ava ( mRdu ) vare khelavAmAM Ave che te samaye ivA evA uccAra thavA pAme che. ane A ragama 'nA uccAra vacce vacce jANe kapa thatA hAya tevA prakAre thavA pAme che. Ama tanA uccAra sabaMdhe jANavuM.* A pramANe avyakta eTale aspaSTa paNa nahiM ane pIAData eTale mAM dAkhIne paNa nahi e rIte varNI (akSarA)nA uccAra karavA pAkAnA guNa game tevA rAgaDAe kADhIne khelanArA, ati utAvaLathI khelavALe, mAthuM dhUNAvatA ane zarI halAvIne mAlanArA, mukhapADa nahi paNa lakheluM vAMcIne bhaNavAvALA eTale lakhanAra ane lakheluM vAMca bhagunAra, atha rahita ane jenuM melyuM bIjAe jANI nahi zake tevA taddana jhINA kaDavALe, e rI jAtanA pAThakA adhama kahevAya che. tema ja madhura svare, akSarA spaSTa ane sArI rIte samajI zakAya padacchedAda sahita, udAttAdi svarAnI zuddhatA sahita, suvare, dhaiya eTale utAvaLapaNe nahi temaja laya eTale je zabda uccAravAne jeTalA kALa jeIe te kALane jANavAnI AvaDatavALA, e rIte A cha pADakAnA guNe: kahevAya che ema samajavuM. meAlanAramAM vANInA DhASA zakAyukta, bhayayukta, uddhRtAIthI bhareluM, aspaSTa,, anunAsika eTale nAkamAMthI, kAganA jevA svare tathA mastakane ADI nAkhe evA UMcA avAje khelavuM, temaja kaMDhAdi je sthAnamAMthI uccAra karavA joI e te karatAM khIje sthAnethI khelavuM, sArI rIte sAMbhaLI nahi zakAya e rIte khelavuM, dAMta karaDI karaDIne khAtA hoya tevA zabdoccAra karavA, eka zabda kheAlyA pachI dhaNIvAre bIjo zabda uccAravA, dInatApUrvaka gadgad kaMThe ne marachamAM Ave tema ADA avaLA rAgaDAe tANutA javA, e badhA deASA heAvAthI e rIte elavuM nahiM joi e, temaja dInatA ane nAkamAMthI guMgaNApaNe paNa khelavuM nahiM, AvA prakAranA vANInA uccArA doSarUpa che. * aexi x+3=g; &+3=g; *+3=! ane tha+="; e mujaba cAra yama uccAra che tene ja gujarAtImAM kuM', khuM, gu, hyuM, e rIte khatAvelA che. A carmA jyAre vayukta thAya che tyAre tene uccAra karavAnI rIta samajI zakAya eTalA mATe tene krame (1)O,(2)17-3, (3) OM-re ane (4) 7-3, A pramANe nizAnIo lagADavAmAM Ave che. AmAM batAvyA pramANenI kiMvA itara prakAranI nizAnIe vA cihno je vedamAM tevAmAM Ave che teno uccAra karatI vakhate kaMpAdi karavAmAM Ave che. te sabaMdhamAM A vana che; ema samajavuM.
Page #573
--------------------------------------------------------------------------
________________ 44 ] na vA mA suparata che . [ siddhAntakAraDa bha0 gIra a. 8/11 sthAna, kaLA ane svarane paraspara saMbaMdha haMmeza savAre vakSa:sthaLe eTale uramAM rahelA svara sAthe siMhanI garjanA jevo avAja kADhIne maMdaravare paThana karavuM (prAtaHsaMdhyA juo); madhyAhe kaMThamAM rahelA svara sAthe sUryanI rAha joto cakravAphapakSI viyoga vaDe avAja kADhe che, te kUjana jevA madhya svara sahita pATha karavo (madhyAhana saMdhyA juo) ane tRtIya (sAya) savana ziramAM rahelA tAra svaravALuM hovAthI tathA te sAyaMkALa haMmeza ziramAM rahelA ravara sAthe nigaDita saMbaMdhavALo hovAthI mera, haMsa ane keyalanA jevA avAja sAthe pATha karavo. sArAMza prAta:kALano ravara maMdra hoI teno saMbaMdha vakSa:sthaLa (ura) sAthe, madhyAhanano svara madhya hoI teno kaMTha sAthe tathA tRtIyasavana arthAta sAyaMkALano svara tAra hoI tene saMbaMdha ziranI sAthe che. madrasvara siMha jevA nAdavALo. madhyasvara cakravApha pakSInA nAda jevo tathA tAra ravara mera, haMsa ane koyalanA nAda jevo hoya che; tethI pAThake te te samaye te pramANenA avAje pATha kare. prayatna ane anupradAna varNonA (1) svarathI, (2) kALathI (3) sthAnathI, (4) prayatnathI tathA (5) anudAna vaDe e rIte pAMca vibhAge havAnuM prathama kaheluM che. te paikI svara, kALa ane sthAna e traNe vibhAgonuM tenA peTA bhAgo sahitanuM varNana upara ApavAmAM AveluM che. have (4) prayatna tathA (5) anupradAnathI varNana paDatA vibhAganuM varNana kahuM chuM. prayatna vaDe varNomAM paDatA vibhAga prayatno be prakAranA che; (1) AtyaMtara kiMvA aMtara ane (2) bAhya kiMvA anupradAna. prathamanA eTale AtyaMtara prayatnanA pAMca bhede che; (1) spaSTa, (2) IskRSTa, (3) ISadvivata (4) vikRta ane (5) saMvata. temAM (1) pRSTa prayatna pA~no hoI temAM 4 thI 5 sudhInA pacIza svaro vA vargo (vyaMjano) ne samAveza thAya che. A prayatna vakhate jijJAdi svasva sthAnomAM saMpUrNataH sparza karIne vaheMcAra karAya che. (2) ISaskRSTa prayatna aMtaHsthAne hoI temAM( va eTale ya, ra, la ane va no samAveza thAya che. tene uccAra svasva sthAnone thoDo sparza karIne ja thaI zake che. (3) ISadvivRta kiMvA nemapRSTa prayatna umAkSarone hoI temAM phAsTa eTale za, Sa, sa ane ha no samAveza thAya che. tene jiphathI kiMcita sparza karI zuddha uccAra karAya che. (4) vidyuta kivA aspaSTa* prayatna svarone hAI temAM magna eTale e, I, u, *, , e, e, o ane au no samAveza thAya che, Ano uccAra karatI vakhate kaMThayAdi sthAne nahi aDatAM jine alaga rAkhI kaMThane khullo karI pachI ja uccAra karAya che. (5) saMvRta prayatana have e kAra ravara vA varNana tenA uccAra vakhate kaMThane saMkecIne bolavAno prayatna karavAmAM Ave che (prakAranA hasvabheda saMbaMdhamAM pR. 438 a, 6, 3, 4 nA bAra bheda e zIrSaka nIcenuM vivaraNa juo), paraMtu itara (kArya) saye vivRta eTale moDhAne pahoLuM karIne bolavAno prayatna thAya che. AMtara prayatna saMbaMdhamAM A saMkSepamAM kahevAmAM AvyuM. have anupradAna arthAta bAhya prayatna vaDe varSonA thatA vibhAgone saMkSepamAM vicAra karIzuM. te vibhAgo nIce mujaba che. anudAna vaDe varNomAM thatA vibhAge bAhya prayatnanA (1) vivAra, (2) saMvAra, (3) zvAsayukta, (4) nAyukta, (5) ghoSa, (6) azeSa, (7) apaprANa, (8) mahAprANu, (9) udAtta, (10) anudAtta, ane (11) svarita e mujaba agiyAra vibhAgo che. vargo eTale ku (ka varga), cu (ca varga), Tu (Ta varga), tu (ta vage) ane pu (5 varga); e vargonA tenA prathamanA be varNa eTale ke ka vargamAM ka, kha; ca vargamAM ca, cha, 2 vargamAM Ta, Tha; ta vargamAM ta, tha; 5 vargamAM pa, pha, za, Sa, sa, ha e cAra umAbo temaja jilIya (*), upappAnIya kiMvA parAzrita (2) tathA kuM, khuM, guM, zuM e cAra yame pikI paDela ne bIje yama 6 (cha) ane bIje DuM (-)e be yamo maLIne kula aDhAra varonA uccAra vivata kaMthI atyaMta kaMThane phelAvIne yAne pALe karIne zvAsAnapradAna yuktithI eTale ke uthAragu karyA pachI zvAsane mukta karI ane artha eTale sUma dhvanine Ajana25 kriyA karIne kara joIe. - pANinie vivRta prayatnanI be mAtrA ane saMskRta prayatnanI eka mAtrA kahelI che.
Page #574
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana ] kAraNake, tene anekavidha kAmanAe lalacAvI zakI nahi. alpaprANa ane mahAprANathI uccArAtA varSA upara batAvelA pAMca vargonA prathama, tRtIya ane paMcama varNo eTale ka va paikI ka, ga, 7, ca varDjhamAM ca, ja, Ja: 8 vargImAM Ta, Da, ; ta vaCmAM ta, 6, na; 5 va mAM 5, ba, ma, temaja thaLa eTale ya, ra, la, va ane cAra yame paikI pahelA ku (O) tathA tRtIya gu' (-k) e badhA alpaprANu arthAta ceDA alavaDe, ane bAkInA kha, dha che, jha, ThaM, Dhe, tha, dha, krU, bha, za, Sa, sa, ha, (:) visaga+, (x) upadhmAnIya vA parAzrina tathA (ka) jiGgAmUlIya tema ja dvitIya (P-1) ane caturthI (-3) e be yame* temaja kArAdi svare| mahAprANathI eTale adhikamaLathI bhArapUrvaka khelAya che. pAMce varganA trIjA ane ceAthA varNo eTale ga, dha, ja, jha, Da, 9, 6, dha, kha, bha tathA ya, ra, la, va e cAra aMtaHratha ane hu temaja () anusvAra tathA trIjo (2-2 ane cothA (-3) yama tathA sAnunAsika akArAdi svara eenuM saMskRta prayatna eTale karDane saprAca karIne nAdAnupradAna yukti ane cepathI arthAta avyani sAthe gaMbhIratApUrvaka uccAraNa karavuM joI e. vargonA trIjA varNo pramANe pacama varNI eTale Ga, Ja, Nu, na, ma e pAMca savrata karyuM, nAdAnupradAna yuktithI zreSayukta uccAra karavA. temAM paNu badhA anunAsikA pahelAM mAM vadhu mAlI pachI nAkathI khelavA e vadhu uttama che. za, Sa, sa ane huM e badhA uSmAne mahAprANathI kheAlavA ane vagenA bAkInA eTale kha, 7, 8, tha, ane k e badhA kAranI mAphka mahAprANa prayatnathI ja meAlavA joi e. vargonA ceAthA dha, jha, Dha, dha ane bha e pAMce varNonA uccAra va'kAra jevA mahAprANathI ja thAya che,x yamavo cAra hAI te phakta vedamAM ja Ave che. cAra yamenA uccAra kuM, khuM, gu, bru, e pramANenA hAI tenI nizAnIo anukrame (1) chuM, (2) P-4, (3) -ra ane (4) -3 xAbhyantara ane bAhya prayatnanA jJAnAthe kAThA vidyuta apole Ten vehK lslle reb prayatna | ca 1|4| da vivArA zvAsA adheASA spo kha cha . tha da ma Bh sparze ga OU ma s chu ' alpa mahA alpaprANa prANa prANa savAre nAdA zreSA ||* |lakalae:ple - m jha da dha bha mahAprANa savAza nAdA zreSa va 2 la * ISadvivRtA | e | sz | co alpaprANa savAza nAdA gheASA uSmAe huM A mujabanI che. mahAprANa vivArA zvAsA adheASA svA a, ; u R, lU, e e, ai, o mahAprANa [ 445 savAre nAya zreSa saMvRta llele lfhe beg udAtta anudAtta ane svaritA
Page #575
--------------------------------------------------------------------------
________________ avidyAyAmantare vartamAnA: [ siddhAntakANaDa bha0 gIva a0 8/11 A sarva vANInuM dhAma kahevAya che. je dhAma eTale vANIne sAThe kivA samUha dAkSInA putra pANini vaDe AkhA jagatamAM vistArane pAmela che. sArAMza vANIne uccAra kevI rIte karavo tene vistAra maharSi pANinie samasta jagatamAM sauthI prathama karelo che (vAkyanA racanAra AlapuruSa vararuci che tenuM bhASya karanAra pataMjali hoI pANini e sUtrakAra che ). zikSAdi che vedanA aMge che vedanAM cha aMgo paikI chaMda zAstra e vedanA paga, kalpa hAtha, jyotiSa AMkha, nikta kAna, zikSA nAka ane vyAkaraNa mULa che, ema samaje. A vedAMgo sahita vedano abhyAsa karelo manuSya brahAlokamAM pUjAya che. aMgulInirdeza tathA udAttAdi svare aMguThAnuM TeravuM pradezinI eTale tarjanI vA aMgUThA najIkanI AMgaLInA mUlamAM rAkhIne udAtta svara bolavAmAM Ave che, aMgUThAnuM TeravuM bIjI AMgaLI eTale madhyamAnA mUlamAM rAkhIne pracita svara belAya che. ane trIjI anAmikAnA mUlamAM aMgUThAnuM TeravuM rAkhIne svarita svara belAya che temaja cothI kaniSThikAnA malamAM aMgUThAnuM TeravuM rAkhIne anudAtta svara bAlavAmAM Ave che. aMgUThA najIkanI pahelI tarjanI AMgaLI te udAtta svaranI, bIjI madhyamAM te pracita svaranI, trIjI anAmikA e svaritanI ane cothI kaniSThikA e nihita eTale anudAtta svaranI che, ema samajavuM. varNonI nava zavyA (1) ane tAdAtta eTale chevaTanA vaNe udAtta, (2) AghudAtta eTale prathamanA vaNe udAra, (3) udAtta, (4) anudAtta, (5) nIca svarita, () madhye dAtta eTale vacalA varSomAM udAtta, (7) svarita, (8) dvayudAtta eTale be varNamAM udAtta ane (9) cuvAra eTale traNa varNamAM udAtta e rIte varNo (akSara)nI nava padavALI zA che, arthAta vargonI stara paddhatimAM A nava prakAranA bhede che. jema "nika zo thI viSai mtispatI" A maMtramAM "rimAM chelle varNa niH aMte udAra svara che eTale upara svara Avela che, tethI te atedAra kahevAya che. jona'mAM pahelo vaNa ja ne upara svara hovAthI te AghodAtta kahevAya che, "kamAM udAra, "jomAM anudAtta, "ImAM baMne varSo svarita che, kemake te baMnemAM svare nathI vaLI anudAttanI pachI AvatA hovAthI, te nIca svarita kahevAya, ji" paikI vacale "ji" udAtta svara che tethI te modAra kahevAya che. "a' vaNe e svarita hoI svara rahita che, tethI tene svaranI nizAnI ApavAmAM AvelI nathI, pata mAM chuM ane huM e baMnemAM udAtta svare hevAthI tene yudAra (jenA be akSara uparanA ravaravALA hoya che te dvayudAra che te) tathA rAkSarImAM ja ane " e traNe varSomAM ekI sAthe udAtta svare AvatA hovAthI ene cudAra kahe che; A rIte varNo (akSara) uccAranI nava prakAranI zayyA (varNa paddhati ) che, ema samaje.* udAttAdi svarenAM sthAnako anahAra svara hadayamAM, udAtta svara mAthAmAM ane svarita svara kAnanA mUlamAM rahelo che. tathA pracaya eTale pracita svara sarvamAM rahelo che. anudAtta svaranA uccAra vakhate mAthuM nIce hadaya tarapha, udAtta svaranA uccAra vakhate upara ane svarita ravaranA ucAra vakhate ADuM tathA pracita svaranA uccAra vakhate sAme meM rAkhIne bolavAmAM Ave che. daatinuM paThana pAThana karanArAone A jJAna sArI rIte hovuM joIe temaja sAmAnya vyavahAramAM paNa bhASAzuddhine mATe tenI jarUra che,
Page #576
--------------------------------------------------------------------------
________________ avidyAmAM rahetA chatAM [ 447 gItAdahana ] svarenI mAtrAnuM jJAna cApa pakSo eka mAtrAne sura kADhe che, kAgaDo be mAtrAnA, mera traNa mAtrAne, ane noLiyo a mAtrAne sUra eTale avAja kADhe che. azuddhoccArathI thatI hAni upara kahevAmAM AvyuM te sivAyanA anya katIrtha arthAta upara batAvelA kaMTAdi sthAnanA niyama sivAyanA apavitra sthAnamAMthI uccAravAmAM Avato avyakata ane aspaSTa varNavALA tathA aradhe akSara bahAra ane aradho aMdara e rIte khavAI gayelA varNavALe uccAra kivA paThana pAThana jema duSTa evA sarpane pApamAMthI mokSa thatuM nathI tema duHkhamAMthI chUTakAro karI sukha vA zAMti kadApi prApta karAvI ApatuM nathI. paraMtu upara batAvyA pramANe sutIrtha eTale yogya ane pavitra rathAnemAMthI paddhatisara paSTa, vyakata, zuddha svara sahita kaMTha mukhAdi sthAnoThArA karavAmAM AvatuM vyavasthita uccAra kiMvA paThana-pAThana ja zobhAyA che. TUMkamAM azuddha paThanapAna duHkharUpa hoI zuddha paThana pAThana sukha ane zAMti ApanAruM che. vara ke varNAdi uNapavALA athavA mithyA prayogavALA maMtra ucAra vagerethI hetu siddha to thato nathI. paraMtu UlaTuM tevI vANurUpa vaja thakI te yajamAna eTale belanArane nAza kare che, jevI rIte ja raz' zabdanA svara uccAramAM bhUla thaI jatAM vRtrAsurano pitAno ja nAza thavA pAmyuM tema svara varNAdithI rahita beTa uccAra potAnA ja AyuSyano nAza karanAra nIvaDe che, eTaluM ja nahi paraMtu UlaTA svara vyAdhi upajAvanAro che. varNa, ravara ane mAtrAdi rahita uccAra zastrarUpa hovAne lIdhe mAthAmAM vaja samAna ghAta kare che eTale te sarvasva nAza karanAra che. - hAthanI kriyA vinA tathA vara, varNa ane arthathI varjita (rahita) je veda pATha karavAmAM Ave che te pha, yaju ane sAma vaDe dagdha thaI nIca yonine prApta thAya che ane hAthanI kriyA sAthe tathA svara, vaNa tema ja artha sahita thatuM vedapaThana kiMvA vyavahAramAM karavAmAM AvatuM uccAraNa kapha, yaju ane sAmavaDe pavitra banIne brahmalokamAM pUjAya che. samasta zabdonA sAMThA 35 a pauruSeya evA mahAna samudramAMthI navanItarU5 A vADamayasvarU5 vAgrevIne prathama bhagavAna zrIzaMkare umAne ApI; temaNe te buddhimAna dAkSIputra pANinine ApI: e pramANenI paraMparA che, te nizcita jANavuM. Ama sAkSAt mahezvara zrI zaMkaraparaMparAthI akArAdi yukta samAjJA eTale saMpUrNa varNazAstra zIkhIne vyAkaraNanI racanA jese karI che te pANinine namaskAra ha nirmaLa evI zabdajALa vaDe samasta lokenI vANIne jeNe zuddha karI che, eTale kevI rIte bolavuM te - . A zAstra zrI zaMkara prathama mAne kaheluM hoI te dvArA pANinine prApta thayuM. e paraMparA batAvavAne zAstraudeza e che ke brahmA, viSNu ane zaMkara, sUrya, devI, gaNeza vagere svayaMbhU hoI mahAdeva to kevaLa jJAnasvarUpa evI svayaMbhU marti che, tethI teo Izvara (vRkSAMka 2) svarUpe potAnI prakRti zakita satI kiMvA umA (vRkSAMka 3)ne bAdha Ape che. ane te apIya mAdha je paraMparAe vyavahAramAM pragaTa thavA pAmyA hoya te paraMparA batAvavAmAM Ave che. kema ke pratyeka dazya vastu prathama avyakta svarUpamAM hoya che, tene tapazcayodi sAdhanadvArA prathama vyakta karavAnI jeNe zarUAta karI hoya tenI paraMparA batAvavAnI zAstramAM paddhati che. A mujaba dareka jJAna, sRSTi utpattinI pUrve avyakta' (aprakaTa) svarUpe hoya che, te jJAna sRSTi utpanna thayA pachI tapazcaryAdi dvArA jJAnasvarUpa svayaMbhU devone prakaTa karIne tenI pAsethI jANI laI te jagatamAM vyakata (prakaTa) karavAmAM Ave che. AthI je jJAna apauruSeya hoya tenA prakaTa kartAo to phakta maMtra draSTA ja kahevAya ane tethI ja vedAdi traSita nahi paNa gaSi prabhuta kahevAya che. A niyamAnusAra A uccAra zAstra ke je pUrve aprakaTa hatuM te sauthI prathama zrIzaMkare prasanna thaI potAnI zakita hamAne kaheluM hatuM ane teja jJAna A bahAMDamAM tapazcaryA vaDe sauthI prathama maharSi varacine prApta thaI tenuM bhASya tapazcaryAdi sAmarthyathI pataMjalie karyuM ane tene tapazcaryAthI jANI laI sUtra rUpe pANinie taiyAra karI lekemAM prakaTa karyuM ane pachI ziSya paraMparAthI te vANI rUpe jagatamAM sarvatra vistArane pAmeluM che. A rIte jagatamAM uccAra zAstra zI rIte prasutine pAmyuM tene krama kahevAmAM Avela che,
Page #577
--------------------------------------------------------------------------
________________ 448 ] svayaM dhIrAH paNDitaMmanyamAnAH / [ siddhAntakASDa bha. gI a0 8/11 mAlavAnI vidyA jeNe leAkAne zIkhavI che ane ajJAnajanya adhakAranA jeNe nAza karyo che te pANinine namaskAra / ! ajJAnavaDe AMdhaLA banelA leAkeAnI AMkha, jJAnarUpI AMjaNunI saLI vaDe jeNe udhADI che, te pANinine namaskAra hA ! je dvija ha MmezAM vinayapUrNAMka avidyAne nAza karanArI bhagavAna trileAcana rAkaranA mukhethI kahevAyelI A vidyAnuM paDhanapAdana kare che te chaha tathA paraleAkamAM sukha zAMtine prApta kare che. (vedAMga zikSA anuvAk 1 thI 4, siddhAMtakaumudI tathA degya upaniSad prapAThaka 2, khaMDa 22 juo). OM paramAtmA vAcaka kema ? A rItanuM akArAdi ceAsaTha varNIvALuM vaikharI vANInuM rUpa che. te mUla prathamataH virATa puruSa tathA pachI samaSTinA tathA tyAra qhAda carAcara vyaSTinA samudAyamAM prasarelu che. A virATAdi sarvanuM mUla khIja te anicanIya evA AtmA(vRkSAMka 1) ja che; AthI khIjAkura nyAyAnusAra A sarva paNa AtmarUpa ja che. anirvAMcanIya evA AtmAmAM sauthI prathama che, tethI te kAra ja aniva canIya evA paramAtmAne vAcakra gaNAya che. jema vyavahAramAM saguNa paramAtmAnAM nAmeA rAma, kRSNa, viSNu, ziva, devI vagere kahevAmAM Ave che tema nirguNuM paramAtmAnA anirvacanIyatAnA edhadaza ke nAmarUpAdi saMjJAethI paravarUpane dyotaka AdyAkSara e ja OM che ane te svataHsiddha ja che. jyAre sAdhaka tarUpa banI apareAkSAnubhavanA mAge vaLe che tyAre tene A svataHsiddha kAranA kAIpaNa sAdhana vagara aMdarathI nityaprati japa cAlu hovAnuM spaSTa anubhavamAM Ave che. A sthitinI khAtarI e che ke, jyAre tene A rIte anubhava thavA mAMDe che tyAre vyAvahArika badhA viSayA upara svabhAvika rIte ja aprIti utpanna thAya che, mana aMdarane aMdara DUbI rahelu hAvAthI te bAhya pravRttimAM rasahIna bane che, te nitya AnaMdamAM ja magna rahe che, kAI parANe khavarAvatA krivA pIvarAvatA DAya evI rItanI tenI sthiti bane che. uddeza e ke, A mujaba paramAtmA ja sauthI prathama rUpe banelA hoI te ja A sa` vaikharI vANInA vilAsa rUpe pratIta thayelA che. paramAtmA savarUpa zI rIte che? je agni AkAzamAM aphruTa garamI rUpe sadA rahyA che te agni baLathI cakamakanA patthara kravA kAmAM maMthana karatAM pavananI sahAyatAthI jhINA taNukhA rUpe prakaTa thAya che, pachI te ja agni chANAne bhUkA paDavAthI kAMI vizeSa rUpe prajvalita bane che tathA pachI ghInI Adbhuta paDavAthI te bhaDakArUpe vRddhine pAme che, Ama eka ja agni jema cAra rUpe prakaTa thAyache tema paramAtmArUpa eve eka huM ja parA patI, madhyamA te vaikharI e cAra rUpe prakaTa thAuM chuM. vANI jema atisUkSma, sUkSma, sthULa ane atisthULa e cAra rUpe prakaTa thayelI hAi te AtmArUpa evA mAruM (vRkSAMka 1nuM)ja rUpa che, tenA hAthanI vRttirUpa khaLa, paganI vRttirUpa gati, pAyu ane upasthanI vRttirUpa visaga; sUMdhavu, rasana, darzana, spena, zravaNu, mananI vRttirUpa saMkalpa, buddhi ane cittanI vRttirUpa vijJAna, ahaMkAranI vRttirUpa abhimAna, pradhAnanI vRttirUpa samaSTi prANa tathA sattva, raja, ane tamanA vikArarUpa sadhaLA prapaMca paNa atisUkSma (vRkSAMka 3), sUkSma (vRkSAMka 4thI 6), sthULa (vRkSAMka thI 12) ane atisthULa (vRkSAMka 17thI 15 5) e cAra rUpe prakaTa thayelA che te sarva Izvara ravarUpa evA mAruM (vRkSAMka ratu) ja rUpa che, ane te Izvara AtmA(vRkSAMka 1)thI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI. AtmasvarUpa zvara (vRkSAMka 2) ke je prathama bhinna bhinna rUpe prakaTa nahi thayela ane eka rUpa ja hatA te ja Izvara kALarUpa kSaNane lIdhe mAyA zaktinA mithyA AvaraNu vaDe jANe iMdriyAkrika rUpe dhaNA prakAre thayelA heAya evA jaNAya che. A zvira ja jANe guNeAnA AzrayarUpa leAkAtmaka kamaLanA bIjarUpa che. jema eka ja khojamAMthI aneka bIjanI uttpatti thAya che, tema A Adi Izvara (vrukSAMka 2) pazu kALa gatithI mAyAne pAmIne sadhaLA prapaMcarUpa thayelA bhAse che chatAM te AtmAthI jarA paNa bhinna nathI. A rIte samaSTi, vyaSTirUpa mithyA avidyA vaDe AtmAmAM abhyAsa karI rahelu` A prapaMcarUpa vRkSa vAstavika rIte AtmasvarUpaja che (bhA. ka0 11 a0 13 zloka 18 thI 20).
Page #578
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] pitAne dhIra ane pati mAnanArA e (avivekIo) [ 449 zabdabrahma e vedanuM svarUpa che. AtmavidyA zuddha aMta:karaNavALAo ja samajI zake che, paNa tevA adhikAra vagara samajavI zakaya nathI. kema ke AdhakAra vagaranA leke je e vAtamAM lAge che te zuSka vedAMDI banI. karmone vRthA tyAga karIne ubhayavidha bhraSTa thAya che. evA kAraNuthI vedamAM parokSavAda kahelo che ( parokSavAda mATe pAchalA a0 2, kaleka 39 tathA a. 4, zloka 17 juo). karma karo ema kahevAmAM karma choDAvavuM e uddeza jemAM hoya te parokSavAda che. jema bALakane ramatamAMthI nivRtta karavuM heya to tene evo niyama bAMdhI ApavAmAM Ave che ke, tAre amuka amuka vakhate ramavuM ane amuka amuka vakhate abhyAsa karavo. A uparathI tene ramatamAM lagADavAno uddeza temAM kAMI hotuM nathI paraMtu ramatamAMthI abhyAsamAM lagADavAne hetu samAyelo hoya che, tema vedamAM karma karavAnuM je kahevAmAM AvyuM che te saMbaMdhe paNa jANavuM. AnuM nAma ja pakSavAda che. je ke mImAMsakAnA AcArya jamini Adi RSio vedane yathArtha samajavAnuM abhimAna rAkhe che, paraMtu veda ane tenA arthane AbharavarUpa evA "ha" vinA bIjo koI yathArtha rIte jANato ja nathI. evo nizcaya - che. zabdabrahma e paNa vedanuM ja ravarUpa che, tathA teno artha jANa ati muzkela che. parA, paryaMtI, mayamAM nAmanI vANInA zabdanuM sukSma svarUpa deza ane kALathI aparichinna hovAne lIdhe te samajavuM ghaNuM ja kANuM che te pachI tene artha samajavo e ati muzkela hoya temAM navAI zI? kAraNa ke tene te artha ghaNo ja gaMbhIra hoI je samudrano aMta lAgato nathI tema temAM praveza thavo paNa taddana azakya che. te AtmavarUpa evo huM ke je aMtaryAmI hovA chatAM paNa vyApaka, vyApaka hovA chatAM paNa nirvikAra ane nirvikAra hovA chatAM paNa anaMtazaktimAna hovAne lIdhe sarvane niyaMtA chuM, tenI sAthe sattAthI raDeluM e zabdanuM sUma varUpa, sUma daSTivaDe aMtarmukha thaIne aMdara jevAthI kamaLanA nALanA taMtunI peThe te tamAma. prANIomAM nAdarUpe jovAmAM Ave che. e sUma svarUpamAMthI vaikharI nAmanuM sthULa svarUpa jema karoLiyo pitAnA hRdayamAMthI mukhadvArA lALanA taMtune bahAra prakaTa kare che, tema prANarUpa upAdhivALA hiraNyagarbha bhagavAna ke je vedamUrti ane svarUpe amRtamaya che, te sUma nAda rUpa upAdAna kAraNane lIdhe akSaranA saMkalpo karanAra manarUpa nimittakAraNathI potAnA hadayamAMthI mukhadvArA vaikharI vANIne bahAra prakaTa kare che. / 70 eja akSara che hadayamAM rahelA sUkSma "mAMthI chAtI ane kaMTha AdinA saMgathI spaSTa jaNAyelA sparza, svara, uSmA ane aMtaHsthathI zaNagArelI, citravicitra prakAranI laukika ane vaidika bhASAothI visatAra pAmelI. uttarottara ' cAracAra akSarothI vadhatAM jatAM, chedothI bharapUra, aMta ane pAra vagaranI vaikharI vANIne virATa zarIranA dhAraNakartA AtmavarUpa evA brahmadeve (vRkSAMka 12 e) sUjelI che tathA karoLiye jema potAnI lALane pAcho gaLI jaI pitAmAM ja lIna kare che tema A vistArelI vANI paNa te pote ja paDatAmAM sameTI le che. jema aMkuramAM je rasa hoya te ja aMkuranA vistArarUpa vRkSanI aneka zAkhAomAM paNa hoya che, tema hadayamAM rahelA sukSma 'AkArane eTale paramAtmAno je artha che, te ja saghaLA vedono kivA jJAnano artha che (bhA sakaM0 11 a0 21 10 30thI 41). e brahmane vAcaka che zrI bhagavAna kahe cheH he arjuna! AgaLa te spaSTa kahIza ja paraMtu atre eTaluM ja sUcavuM chuM ke vedavido jene akSara kahe che, jeo taddana Asakti rahita thayelA hoya temane ja jyAM sparza thaI zake che tathA brahmacaryanuM AcaraNa karanArAo aharniza je (brahmanuM) ja ciMtana karyA kare che evuM je pada te ja brahma kiMa AtmA hoI tene vAcaka akSara e ja % che, e ja eka akSara arthAta jeno kadI paNa nAza thato nathI evuM 56 che.
Page #579
--------------------------------------------------------------------------
________________ 450 ] dandramyamANAH pariyanti mahA [siddhAntakASTha bha. gIra a0 8/13 sarvadvArANi sa ya'sya mano hRdi niruya ca / mU'rvyAghrAyAtmanaH prA'NamA'sthito yogadhAraNAm // 12 // OM ityekAkSaraM vyA'hammAma'nusmaran / brahma yaH prayA'ti'i tyaja'nde'haM sa' yati' paramAM gatim // 13 // sa yAti paramAM gatim zrI bhagavAna AgaLa kahe che : he pA`! have tane sagabha prANatyAga karavAnA krama kahuM chuM te sAMbhaLa. prANa vaza karavAnA saga` ane aga' ema be prakArA che. A saMbaMdhe vivecana prathama tane kaheluM che te gheraNe sa dvArAnuM sayamana (badha) karIne mananeA hRdayamAM nirAdha karavA tathA upara batAvelA yAgamAganA gheAraNe paccakra bhedana karIne prANane AtmarUpa eTale A sa` peAtAnuM ja svarUpa che evA prakAranI sarvAtmabhAvarUpa ceAgadhAraNA vaDe brahAramAM dhAraNa karIne je natya A AtmarUpa dhAraguAmAM ja sthira thaI rahelA che te eTale sagabha prANAyAma karanArA kivA je AtmaravA5 evA mAM nityaprati smaraNu karanArA ane brahmarUpa kAra evA ekAkSarane japa karatA karatA je deha cheADI jAya che te eTale kAranA dhArazuAbhAsI 56 parama gatine pAme che. nuM dhyAna karavAnI rIti sagarbha prANAyAma sabave zastramAM paNa A pramANenuM kathana che. bhagavAna kahe cheH atiyA nahi ane nIcA paNa nahi evA kAmaLAdika sama arthAt peAtAne anukuLa Ave tevA game te eka Asana upara esI, kAyAne sarakhI rAkhatAM cittanI sthiratAne mATe nAsAgra dRSTi rAkhavI. pachA te hAtha kheALAmAM mUkIne pUraka, kuMbhaka ane recakanA kramathI athavA viparIta kramathI prANamAne zuddha kara. viyeAmAMthI indriyAne khecI laI ne dhIre dhIre e pramANe abhyAsa vadhAratA javA AthI eka sagabha tathA khIjo aga ema e prakArane prANAyAma thAya che. temAM sagala eTale OM sahita prANAyAma che te viSe kahuM chuM kAra ke je mULAdhArathI mAMDIne brahmaradhanA cheDA paryaMta kamaLanA nALanA ta urI peThe sUkSma ane avicchinna che, tene taHkaraNumAM mananI dRDhatAthI prANu rUpe prakaTa karIne pachI te kAranA ghaTAnA je. udAtta nAda thara karave; A pramANe dararoja traNa samaye sthira citta vaDe daza dazavAra kAra sahita prANAyAmane abhyAsa kare tA te puruSate eka mahinAnI aMdara prANavAyu vaza thAya che. A pramANe tu dhyAna karavAnI rIti che. (bhA. raka'- 11 a0 14, xAaa: 32, 33 jue, tema ja sagurudhyAna karavAnI rIti mATe mULa bhAgavata jue, je dhAraNAbhyAsanI kalpanAmAM upayegI thaze). A rIte samama prANAyAmanI paddhati pramANe prANuyAga karanArA paNa paramatine kevI rIte prApta karI zake che te jAvAmAM AvyuM, have kevaLa AtmarUpanI dhAraNA vaDe kAranA japa karatAM eTale yAgamAge naddhi paNa kevaLa dhAraNAbhyAsa vaDe kAranA japa sAhata je deha tyAga kare che tene paNa paramagatinI prApti anAyAse ja thAya che ema je bhagavAne upara sUcaveluM che te paikI agala ane sagarbha prANatyAga karanAranA sabaMdhamAM te upara vivecana ApavAmAM AvyuM che. have dhAraNAbhyAsathI prANatyAga }vI rIte thAya che tathA te vaDe paramatinI prApti zI rIte thaI zake che, te sabaMdhe vicAra karavAnA che. A saMbadhamAM prasiddha evA uddAlaka muninuM dRSTAMta zAstraprasiddha che te uparathI A dhAraNAbhyAsanI kalpanA Avaze. bhAra parabrahma svarUpa che uddAlaka muni prauDhatAvALI zud buddhi vaDe huM ane A su AtmasvarUpa che. evA niya karI padmAsana vALI, tAne ardhA udhADAM rAkhIne kheDA.
Page #580
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] mate vidhavidha prakAranI kuTila gati irachatA aneka anane pAme che. [ 351 *kAra e parabrahmanuM nAma tathA svarU5 che tathA tenuM uccAraNa kare tene parabrahmanI prApti avazya thAya che, evo nizcaya karIne jema ghaMTanuM mukha lelakarUpI jIbha vaDe me nAda kare tema vani UMce pahece evI rIte UMcA eTale udAtta svarathI' e muni kAranuM uccAraNa karavA lAgyA. uddAlakanuM kAranA AkAranI vRttimAM ja pratibiMbita thayeluM pratyaka citanya tathA kuTastha chavacetanya ema baMnene kAranI chellI ardha mAtrAnI upara AvelA nirmaLa brahmamAM jyAM sudhI tallIna thavAya tyAM sudhI teNe e kAranuM ucca svare uccAraNa karyA karyuM. nI prathama mAtrArUpa dhAraNa (r)kAra ke je akAra, kAra, AkAra ane chelI ardhamatrA e rIte sADAtraNa avayavavALe che, tene pahele bhAga "akAra" bahu ja ucca svarathI belA hevAne lIdhe nAka vaDe prANanI bahAra nIkaLavAnI taiyArI thavAthI gudA samIpanA mUlAdhAra cakrathI mAMDIne hoTha sudhI AkhA zarIramAM raNakAro vyApta thaI rahetAM jema agatya munie saghaLuM jaLa pI jaIne samudrane khAlI karI mUkyo hato, tema e nA uccAraNa vaDe prANunA bahAra nIkaLavAnA "recaka" nAmanA krame udAlaka muninA saghaLA zarIrane khAlI karI mUkyuM. jema pakSI pitAnuM zarIra chUTyA bAda prANarUpe AkAzamAM jaIne rahe tema uddAlakano prANa vAyu tenA zarIrano tyAga karIne caitanyarUpI rasa vaDe bharapUra thayelA bahAranA AkAzamAM jaIne rahyo. A samaye jema utpAtanA pavane uchALela dAvAnaLa sUkAyelA jhADane bALI nAMkhe che, tema prANanA bahAra nIkaLavAnA saMgharSaNathI hRdayamAM utpana thayelA prajajavalita javALAovALA agnie uddAlakanA saghaLA zarIrane bALI nAMkhyuM. kSAranA prathama bhAganuM uccAraNa *kAranA pahelA bhAganuM uccAraNa thatAM zarIranA zaNarUpa eTale khAlI thavArUpa, prANanI AkAzamAM sthitirUpa, hadayamAMthI agninI utpattirUpa ane te anithI zarIranA baLI javArUpa vagere A saghaLI dazAo uddAlake niyama mujaba samAdhinI dhAraNA pramANe kevaLa bhAvanA vaDe ja mAnI lIdhelI hatI, hadayegathI karelI nahotI; kema ke haiye.gathI prANune bahAra kADhavAmAM Ave to mUrachI tathA maraNAdi prasaMge nA duHkho thavAno saMbhava hoya che. haThayogamAM phakta parakAyAprazasiddhinI dhAraNA karavAmAM Ave tyAre ja prANavAyunuM bahAra gamana karI zakAya che, chatAM te vakhate potAnuM zarIra mUrNi thaI jAya che. gadhAraNanA abhyAsamAM satya evA eka brahma kivA AtmAnI ja bhAvanA sarvatra thavAthI temAM Avo prasaMga Avato nathI; AthI uddAlake A samAdhi vagerenA niyama pramANenI bhAvanA dhAraNAbhyAsa vaDe ja karelI hatI, nahi ke hoga vaDe. kAranI bIjI mAtrArUpa dhAraNA tyAra pachI kArane bIjo bhAga "ukAra" svarita svara vaDe belatAM, prANavAyuna nizcaya tathA bharapUra rahevArUpa "bhaka" nAmano bIjo krama thayo ke je kramamAM prANavAyu kuMbhamAM moDhA sudhI bharelA jaLanI peThe bahAra, vacamAM, UMce, nIce ke bIjA koI paNa bhAgomAM kSobha pAmatA nathI. e mujaba "ukAra"nI dhAraNA vaDe jeNe zarIrane bALI nAMkhyuM, te agni vIjaLInA agninI peThe kSaNamAtramAM zAMta thaI gayo ane saghaLA zarIranI himanA jevI joLI svaccha bhasma dekhAvA lAgI. A sthitimAM zarIranA asthio jANe kapUranA cUthI banAvelI zayAmAM sukhathI sUtA hoya evA ghaLAM ane gativinAnAM jovAmAM AvyAM. UMce cAlelA pracaMDa vALIyA vAyue UcI ANelI hADakAMvALI te bhasmane hADakAMnuM ane bharamanuM dhAraNa karavAnA niyamavALA ane tapa vaDe atyaMta kRza thayelA ane kaI bhakta potAnA avazeSa AkAramAM joDI dIdhI. Ama pracaMDa pavane uDADelI e hADakAMnI bhasma AkAzane gherI laIne kSaNamAtramAM jema zaradaRtu meghanuM jhAkaLa kayAMya jatuM rahe che tema ekadama kayAMya alepa thaI jatI rahI. ' gavAsiSTha u50 sa. 54. vizeSa jANavAnI icchA hoya temaNe pAchalA sarga 51 thI 53 sevA.
Page #581
--------------------------------------------------------------------------
________________ anea nIcanAnA thADavA . Tha. [ siddhAntADa bha0 gIra aka 8/13 kAranA A bIjA bhAgarUpa kramamAM agninA zAMta thavApa, bhamanA dekhAvarU5 ane vAyuthI bhasmanA UMce caDhavArUpa tathA UDI javArUpa je saghaLI dazAo joIne uddAlake samAdhinA niyama pramANe kevaLa dhAraNAbhyAsanI bhAvanAthI ja mAnI lIdhelI hatI, paraMtu havegathI karelI na hatI ema samajavuM. kemake have te atyaMta du:khadAyI che. nI trIjI mAtrArUpa dhAraNA vaDe thayelI divyakAMti (r)kAranA trIjA bhAgarUpe "me kAra" nuM anudAtta ravara vaDe thatuM uccAraNa ke je zAMti ApanAruM che temAM prANavAyuono "pUraka' nAmano trIjo krama thayo. e kramamAM hRdayamAMthI prANavAyuonuM pUraNa (pUrAI javuM ) thAya che, mATe te kama pUraka kahevAya che. e avasare jIve caitanyamAM bhAvanAthA dhArelA amRtanA madhyamAM rahelA prANavAyuo bahAranA AkAzamAM himanA darzana jevI suMdara zItaLatAne prApta thayA. jema AkAzanA madhyamAM rahelI varALA anukrame zItaLa meghapaNane prApta thAya che, tema AkAzanA madhyamAM rahelA te prANavAyu anukrame caMdranA maMDaLane prApta thayA. amRtamaya kaLAonA samUhothI saMpUrNa thayelA jANe ke rasAyane ja mahAsamudra heya evA ane jANe "dharmamegha" nAmanI samAdhi heya tema harSa vaDe bharapura thayelA te caMdramaMDaLamAM, jema caMdranA kiraNo jALiyAMomAM raphaTikanI lAkaDIo jevA thaI jAya che, tema te prAkRvAyuo amRtamaya kiraNanI dhArArUpa thaI gayA. jema gaMgA AkAzamAMthI sadAzivanA mastaka para paDI hatI tema A amRtamaya dhArA AkAzamAM zarIranI avazeSa rahelI bhasmanI upara paDI. e dhArA paDavAthI jema jenI AjubAju samudra viTAyo che evA maMdarAcalamAM "pArijAta' nAmanuM vRkSa prakaTa thayuM hatuM tema caMdranA biMba sarakhI zebhAvArtha, cAra hAthavALuM zarIra prakaTa thayuM. nArAyaNanA zarIrarUpe udaya pAmeluM, praphullita netrakamaLovALuM, prasanna mukhakamaLavAnuM ane suMdara kAMtivALuM e uddAlakanuM zarIra zobhavA lAgyuM. jema jaLanA samUDA sarovarane pUrNa kare che ane jema vasaMtanA raso vRkSane pUrNa kare che tema amRtamaya prANavAyuoe te zarIrane pUrNa karI dIdhuM. jema jaLa phelAelI cakarIovALI gaMgA nadIne pUrNa karI de, tema amRtamaya prANu-vAyuoe cakarIonA AkAravALI ane aMdara rahenArI kuMDalinI nAmanI zakitane pUrNa karI. A rIte uddAlakanuM zarIra nirmaLa thaI samAdhinA kAmamAM yogya thayuM. uddAlakane thayelA aneka anubhavo ane aMte nirvikalpa samAdhinI prApti nirmaLa thayelA e zarIra vaDe uddAlaka munie pachI nirvikalpa samAdhine udyoga (dhAraNA baLa vaDe) mAraMbho, tyAre tenA manane ghara, mitra, putra vagerenI ciMtA kheMcI javA lAgI. te sarvane baLAtkArathI rekIne rUpa banAvI dIdhuM, pitAnA ne amIlita karyo, tathA prANApAnanA vegane kSobhathI rahita karyo. sarva ikiyAne viSAthI judI karI sarva vRttiene pAtAmAM ja saMkocI lIdhI. ane savAre viyene potAnA Atma25 adhiSThAnamAM kheMcI laIne dUra karI nAkhyA. eTale tamAma viSayo AtmavarU 5 ja che evA nizcaya vaDe tene AtmavirU5 banAvI dIdhA. paganI pAnI vaDe gudAdvArane dabAvI dIdhuM tethI zarIranA vadhArAnA pavane rokAI gayA. Dokane akkaDa rAkhI ane AtmaciMtana vaDe manane hadayamAM ja pUrI rAkhyuM tathA vacce vacce temAM bhAsatA aneka vikalpone paNa dUra karI nAkhyA. viSayanA samUhe kapAI jatAM, uddAlake potAnA hadayAkAzamAM vikarUpI sUryane DhAMkI denAruM ane AjanA jevuM kALuM tamoguNatA aMdhArAthI thayeluM aMdhAruM chuM, tene uddAlake satvaguNurUpI sUrya vaDe tatkALa kApI nAMkhyuM. aMdhAruM zAMta thatAM satvaguNanI vRddhine lIdhe thayelo tejano paMja joye, tene paNa rajoguNunA vadhArAthI kApI nAkhyo. vetALa jemale mahInA pravAhane vegathI pI jAya tema te A tejanA puMjane vegathI pI gayo. teja puMja virAma pAmavAthI rajoguNanI vRddhine lIdhe ghumavA lAgeluM tenuM capaLa mana keI paNa viSaya nahi maLavAthI mAthI gherAyelA mANasanI peThe nidrAne prApta thayuM. te nidrAne paNa udAlake kApI nAMkhI. nidrA javAthI AkAza sAme dRSTi pheMkatA jema aneka AkArovALAM kuMDALAo dekhAya tema manane vAsanAthI kapAyelA rUpavALuM svaccha AkAza dekhAyuM. jema dIve aMdhArAne dUra kare tema
Page #582
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] jema AMdhaLA vaDe doravAtA AMdhaLA anarthane pAme che tema. [ 53 teNe e svaccha AkAzane paNa dUra karI nAkhyuM. AthI madirApAna karelo jema mUDha thaI jAya tema tenuM mane mUDha banI gayuM, prauDha vicAravALA uddAlake te mUDhapaNuM paNuM dUra karI nAkhyuM. A mujaba, aMdhakAra, teja, nidrA, mUDhapaNuM ityAdikathI rahita thayeluM uddAlakanuM mana vANIthI varNavI nahi zakAya evI nirvikapatAne prApta thaIne thoDIvAra zAMta thayuM. paNa pAchuM vikSepanA saMskAraprAbalyavaMDe turata ja jAgRta thayuM. uddAlakane parama svarUpanI prApti dhAnAdinA lAMbA anusaMdhAnane lIdhe ane nirvikalpa samAdhimAM maLelA ravataHsiddha ane anirvacanIya AnaMdanA anubhavanA saMskArane lIdhe, jagatanA dekhAvavALI vRttimAMthI pAchuM nirvikalpa samAdhimAM kheMcAvA lAgeluM e uddAlakanuM mana, vacamAM jema sonuM alaMkArone prApta thAya tema iSTa devAdi cetana padArthonA dekhAvavALI savikalpa samAdhine prApta thayuM, (nirvikalpa samAdhi pachI AtmasvarUpa banelAnI A prathamAvasthA samajavI). bAda te samAdhinA abhyAsanA paripAka vaDe manapaNAne choDI daI cAnyapaNAnI bIjI avarathAne prApta thayuM. tyArabAda sAkSI citanyapaNane prApta thaI pachI te mahAcaitanyanI sAthe ekarasa banI gayo ane pachI dazya, darzana, draSTAdi tripuTIothI rahita, dvatAbhAsathI paNa para, zuddha mahAtavamAM jANe amRtane mahAsAgara heya te, brahmAdi mahAtmAo jeno svAda le che evA niratizaya AnaMdane te prApta thayo. aneka siddhio, siddho, devatAo, sAthe, brahmA, viSNu, mahezAdi mahAdeve tenI pAse AvIne ubhelA jovAmAM AvyA, chatAM 5Nu kAI vaDe nahi lalacAtAM te to akhaMDa eka brahmarUpapaNAmAM ja rahyo. e ja brahmapada uttama che, zAMta che, kalyANaprada che, avicaLa ane sukharUpa che. e padamAM jene zAMti maLI hoya, tene saMsAra saMbaMdhI bhrama pharIvAra kadI paNa naDatA ja nathI. A rIte sAtamI bhUmikA vaTAvIne saghaLA vise pino uparAma thavAthI ane niratizaya AnaMdarUpa paramapadanI prAptithI, jenAM citta, janma tathA maraNa galita thaI gayAM che ane jeno sadeharUpI hiMcake kSINa thaI gaye che, evo te uddAlaka taddana zAMta, vyApaka cittathI rahI, nirmaLa ane AvaraNAdithI rahita, zuddha, parabrahmarUpa thayelA evA A avamukta dehane dharI rahyo. A brahmA, viSNu, mahezAdi paNa sattA sAmAnyamAM ja rahe che | sarva dazya padArthono saMpUrNa vilaya thaI potA sahita citta paNa svarUpamAM lIna thaI jAya ane kevaLa eka sAmAnya caitanya ja bAkI rahe tene sattA sAmAnya kahe che. citta jyAre caitanyanI sAthe tadAkAra thAya, caitanya vinA bIjuM kAMI rahe ja nahi ane te AkAza jevuM atyaMta nirmaLa thaI jAya tene sattA sAmAnya kahe che. pRthvImAM pharanArA jIvanmukta satapuruSo, RSio, AkAzamAM saMcAra karanAra nAradAdi tathA teothI paNa upara rahenArA brahmA, viSNu, mahezAdi mahAtmAo A sattA sAmAnyamAM ja rahelA che. udAlaka muni paNa A sattA sAmAnya padavIno Azraya karIne pitAnA prArabdhane kSaya thatAM sadhIne mATe A tirUpI gharamAM vamukta avasthAmAM rahyo. A pramANe sattA sAmAnyarUpa banelA uddAlakane ghaNA samaya pachI jIvanmukta avasthAmAMthI videhamukta thavAnI eTale ke huM deDane choDI daI videhamukta thaIne rahuM evo daDha vicAra thayo. videhamuktinA daDha vicArane lIdhe e uddAlaka parvatanI guphAmAM Asana upara padmAsana vALIne netrane aDadhAM ughADAM rAkhI tene sthira karI beThe. teNe paganI pAnI vaDe gudAne rekIne cittanA nave dvArane rekI dIdhAM. zadaraparNAdi vRttione hadayamAM homI dIdhI eTale temAM potAnA svarUpabhUta akhaMDa brahmathI ja ekasarakhApaNAnI bhAvanA karIne prAguvAyune rekI dIdhe, tathA Dokane sthira rAkhI jamanA mULAne kaMThanA chidramAM kamADanI peThe khosI dIdhuM. manane ke daSTine bahAra, aMdara, UMce, nIce, viSayamAM ke zUnyamAM koI paNa jagAe jaDyAM nahi, ane uparanA tathA nIcenAM dAMta paraspara aDe nahi evI rIte mukha rAkhyuM, prAgunA pravAhane rokavAne lIdhe mana AdinI caMcaLatAthI rahita thayela, prasanna tathA suzobhita mukhavALo ane brahmAnaMdanA anubhavane lIdhe romAMcita thayelA zarIravALe e uddAlaka muni, matanI saghaLI vRttionA laya karavAnA abhyAsa vaDe mananuM manapaNuM TALIne pratibiMba caitanyathI biMbacatanyamAM eka rasa thaI gayo
Page #583
--------------------------------------------------------------------------
________________ 454 ] ' na sAparAgaH pratimAti vA - [ siddhAntakADa bha0 gIva a 8/16 uddAlakanI vaidehAvasthA tyAra pachI te bibabhUta mahAcetanyanuM ja anusaMdhAna karavAnA abhyAsathI hRdayamAM sarvotkRSTa AnaMdanA jharAne prApta thayo, tenA svAdanA lIdhe do ane dAnA saMskArone paNa sarvazaH nAza thaI jatAM, done prakAza ApanArA mahAcatanyapaNAnA vyavahArathI paNa chUTI jaIne te sarvamAM ekarasa tathA aMtathI rahita evA zvasvarUpavALe parama zAMtine prApta thayo. jenA samAna bIje kaMI paNa AnaMda nathI evA AnaMdane lIdhe suzobhita lAgatA mukhavALo, aMte jenA AnaMdanA bhAvo sUcavanArA romAMco paNa zAMta thaI gayelA che evA te uddAlakane jIvanmuktinI prApti thayA pachI prArabdhane bhogano nAza thatAM avidyAnA AbhAsathI paNa rahita thayela ane jeno donA manana Adi saMsAra saMbaMdhI bhrama to ghaNuM kALathI nAza pAmelo hato e e maDAdhIra udAlaka muni, citramAM AlekhelA jevo nizcaLa tathA zaraRtunA svaccha AkAzamAM saghaLI kaLAothI pUrNa thaI rahelA caMdra jevo bharapUra thaIne rahyo. jema hemaMtaRtumAM vRkSano rasa sUryanAM kiraNonAM nirmaLa tejamAM zAMta thAya che, tema janmano dazAmAMthI nIkaLI gayele e uddAlaka muni dhIre dhIre keTalAka divase potAnA nirmaLa svarUpamAM zAMta thaze eTale videhamuktine pAmyo. ajJAnanA vilAsarUpI saghaLI upAdhiothI tathA kalpanAothI rahita thayela, nivikAra zuddha svarUpa e udde laka bramane aizvarya sudhInAM saghaLAM su nAM mULabhUta evA Adya sukhane prApta thaye ke je sukhamAM idranuM rAjya tathA lakamI saMbaMdhI sukha to jaLa nA pUramAM khaDanI peThe taNAI jAya che. e brAhmaNa aMtathI rahita evo paramasukharUpa thaze ke je sukha anaMta brahmAMDanI aparimita AkAzamAM vyApta thayelI saghaLI dizAomAM bhareluM che, saghaLI vastuomAM bharapUra che, saghaLA brahmAMDamAM adhiSThAnarUpa che, ghaNuM ghaNA maThAmAM puruSo vaDe sevAya che, je varNana karI zakAya evA guNethI para che, satya che, AnaMdarUpa che ane kALanI maryAdAthI paNa para che. sAMkhya, bhakti ane gadvArA dehatyAga karavAthI maLanArI paramagati bhagavAna kahe che: he arjuna ! A rIte meM tane garbha tathA sagarbha prANAyAma vaDe temaja dhAraNAbhyAsa vaDe dehatyAga karI paramapadanI prApti zI rIte thAya che te krama kahI saMbhaLAvyo. eTaluM ja nahi paratu jJAnayoga (sAMkhya) tathA bhakita gadvArA detyAga thavAthI eTale nityaprati "huM kazuM nahi paNa AtmA (vRkSAMka 1) chuM' evA prakAranI bhAvanA vaDe mAruM smaraNa karI dehatyAga karanAra paNa aMte paramapadane ja ( divya puruSane ja) prApta thAya che ema jaNAvyuM che. ananyacetAH satataM yo mAM smarati nityazaH / tasyAhaM sulabhaH pArtha nityayuktasya yoginaH // 14 // paramapadaprAptine sulabha upAya je, huM zarIradhArI kRSNa nahi paNa AtmA(vRkSAMka 1) chuM evo da nizcaya vaDe ananya (ana= hi+ =mIje) eTale AtmasvarUpa evA mArAthI bIje kaMI che ja nahi e prakAre cittane kevaLa eka AtmarUpa evA mArAmAM ja parovIne je AtmasvarU5 mAruM ja nityaprata smarazuM kare che, zarIra, vANI, buddhi vagere dvArA je je kAMI viSayAdika saMka9pa aMtaHkaraNamAM skare te tamAmane tarata ja A sarva AtmasvarUpa che evI rItanA daDha nizcaya vaDe dAbI de che ane aMta:karaNamAMthI AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA nahi pAme evI rIte nitya AtmasvarUpa evA mArA(kSAMka 1)mAM ja cinane jeNe yukata kareluM che tevA yogIne huM(AtmA) sulabha chuM. upara banAvelA upAyo pichI A ja upAya vagara kare paramAdanI prApti karAvanAra ane atyaMta sulabha che.
Page #584
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] AgaLa kAMI paNa che, tenuM bhAna vinAnA ajJAnI - [ 455 mAmupetya punarjanma duHkhAlayamazAzvatam / nApnuvanti mahAtmAna sasiddhi paramAM gatAH // 15 // parama siddhine pAmele mahAtmA bhagavAna kahe cheH arjuna ! A pramANe mane AtmasvarUpa samajIne nitya mA smaraNuM karavA thakI teone koI bIjI ja gati maLaze ema samajIza nahi paraMtu teo AtmasvarUpa evA mane pAmIne azAzvata evA A duHkhanA gharane punaH kadi paNa pAmatA nathI. teo te parama kalyarU5 saMsiddhine pAmelA hoya che. tAtparya ke, mane pAmIne parama siddhine prApta thayelA mahAtmAone punaH kadi azAzvata evA duHkha35 saMsAramAM eTale janmamaraNAdinA cakkaramAM AvavuM paDatuM nathI, paraMtu teo paNa mokSane ja pAme che. ekalI buddhi ja avicaLa padamAM pahoMcADe che. bhagavAna kahe che ke he arjuna! e mujaba vicAra, vairAgya tathA samAdhatA abhyAsakramathI vihAra karatAM, pitAthI pitAne AtmAno anubhava karIne te atyaMta zuddha evA AbhapadamAM sthira thA. adhyAtmazAstranA zravaNathI, zAstramAMnA arthanI daSTie parIkSA karavAthI, tarava7 evA para dAnubhavathI saburI upadezathI ane pote koNa che? tenI citta vaDe zodha karI sarve dayone abhyAsa vaDe kSaya karIne. jayAM sudhI te (dasya vaDe) thayela sarva daitAda dono bAdha thaI paramapadamAM vizrAMti maLe nahi tyAM sudhI vicAra karyA. karo. upara kahelA vairAgyathI, abhyAsathI, zAstranA zravaNathI, zAstranA arthanI parIkSAyI, buddhithI, AtmaparAyaNa evA sadaganI kapAthI tathA mananA nigraDa ityAdi sAdhana vaDe e parama pavitra padanI prApti thAya che. kalaMkathI rahita, jJAnayukta ane sUmathI pazu sUkSma evA tatvaSTinI parIkSAnA arthamAM praveza karAvavAnI zaktivALI buddhi jemAM che teone mATe to bIjA koI pazu sAdhanonI savaDa na hoya to paNa phakta te ja eka manuSyane avicaLa padamAM pahoMcADe che. Aya sabhuvanAllokAH punarAvatino'rjuna / mAmupetya tu kaunteya punarjanma na vidyate // 16 // brahmaloka sudhInA sarve punarAvartanane pAme che zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe che ke, he arjuna! vadhu zuM kahuM? brahmaloka sudhInA je loke che te sarve punarAvartanane pAmanArA che; eTale jeo atyaMta kaSTaprada tapazcaryAdi athavA te yajJayAgAdi karI brahmAMDanI aMdara AvelA svargAdileka kidhA chevaTe bAlakanI prApti kare che, tevA atyaMta tapasvine paNa kAMImekSa maLI zakato nathI. paNa te karelI tapazcaryAnuM phaLa bhogavIne pAcho janmamaraNAdina: cakkaramAM ja paDe che; paraMtu AtmasvarUpa (vakSAMka 1) evA mane pAmanArane mATe te punarjanma ja nathI. arthAta te te paramapadane prApta thAya che. tAtparya, brahmAdi leAka sudhI pacelA sakAmIo paNa punarAvartanane pAme che; paraMtu mane eTale tarUpa evA Atma (vRkSAMka 1) ne prApta thayelAne te mokSapada ja maLe che. brahmalAmAM janArAo punarAvartanane kema pAme che? A vivecanane uddeza evo che ke, A brahmAMDanI aMdara vAsanAvazAta aneka nine prApta thayelA anekavidha prakAranA citravicitra prANIo che. keI svargAdi lokanI prApti mATe ja prayatna kare che, te koI te uparanA manvAdi lekanI prAptinI IcchA dharAve che, te kaI satyAdi lekanI prAptinI IcchA rAkhe che. tathA koI koI to brahmalokanI prAptinI IcchA dharAve che. A rIte teo potapotAnI IcchAnusAra te te 1
Page #585
--------------------------------------------------------------------------
________________ 458 ] ayaM loko nAsti para iti [siddhAntakASDa bha0 gI0 0 8/17 mAna uparathI tithi, karaNu, vAstu ane vivAhAdi karyAM, teA, tIrthayAtrA, prayANa tathA o garbha dhAraNAnI gaNutarI ityAdi bhAmatane vicAra karavAmAM Ave che. A mahinAnI gagutarI sudI 1 thI 0)) amAvAsyA pa"tanI gaNAya che. (9) nAkSatra kiMvA Ahla: je nakSatrane pUrva kSitijamAM eka vakhata udaya thayA pachI tenA ja punaH pUrva kSitijamAM uddaya thatAM sudhIteA je kALa tene AkSa, nakSatra, nAkSatra kidhA bhabhrama kahe che, eTale dainika bhacakranA paribhramaNune ja nAkSatra divasa huM Ane pUrNAMtakALa paNa kahe che. pUrNimAne divase je nakSatra hAya te uparathI kArtikAdi mahinAekanAM nAmA paDelAM che. jema kArtikI pUrNimAe kRtikA, mAgazara pUname mRgazIya, pASe puSya, mAthe madhA, phAgaNe uttarA phAnUna, caitre citrA, vaizAkhe vizAkhA, jeThe jayeSTha, aSADha pUrvASADhA, zravaNe zravaNu, bhAdrapade pUrvAbhAdrapadA, Asee azvinI ityAdi; A mAta uparatho nAkSatra divasa, nAkSatra masa, nAkSatra va, meghanI garbhadhAraNA, vanuM pramANa ane upara batAvyA pramANe kAti kArdi mahinAonAM nAmeA ityAdi bAbatanA niya karavAmAM Ave che. A mAsanI gaNutarI kRSNa 1 thI zukala 15 pUrNimA mata gaNAya. vyavahAropayAgI mAnacatuSTaya kALamAna mApavAnA nava prakArA upara pramANe che. te paikI bhUlekamAM arthAt pRthvI upara rahenArA manuSyadi leAkeAnA vaDAramAM (1) saura (2) sAta (3) cAM ane (4) AkSe, e mujama cAra prakAranAM kALamApeAnA sAdhanane ja nityapati upayAga karavAmAM Ave che eTale ke A cAra prakAranAM mizra kALamAAM rI ja carAcara manuSyAdinA vyavahAra cAle haiM. AthI Ane vyavahArApayeAgI mAnacatuSTaya pazu kahe che. A spatyamAnathI saMvatsara vagere jANavAmAM Ave chetathA prajApatya, pigya, divya ane brAhma e cAra mAtA vaDAra maLye nityaprati upayeAgamAM AvatAM nathI. "keTalAkAne evI zaMkA thavA sabhava che ke prastuta samaye vyavahAramAM tArIkho pracalita hovA chatAM paNa vyavahAramAM nityopayogI A cAra prakAranAM kALamApeA che ema atre kema kaheluM che ? te sa`baMdhamAM vicAra karatAM buddhimAnA nagI zakaro ke, A tArIkhAnI gaNatarI nisagasiddha ane saprANa nathI. Aje amuka tArIkha che ema jagatamAM pratyakSa khatAvI zakAya tevuM pramANa kAI paNa ApI zake tema nathI. keAI zaMkA kare ke Aje pahelI jAnevArI ja kema gaNavI ? cha kAI tArIkha ane mahinA kahevAmAM Ave te! zI harakata che ? teA tenu samAdhAna sASakAraka ane nisasiddha sAdhanadvArA pratyakSa rIte thaI zake nahi, pachI niruttara thavAne lIdhe bhale tene pAgala athavA mUrkha samajavAmAM Ave; paraMtu kharI rIte te! te prazna karanAranI sapramANa khAtarI karAvI ApavAnI ApaNI azakti eTale ke ApaNI peAtAnI ajJAnatA kivA mUDhatA che, ema bahArathI nahi te aMdarakhAnethI teA kabUla karavuM ja paDaro. vA, prAcInakALa patine mATe paNa A prazna upasthita karI leAke! kaheze ke tamA je poMcAMganA AdhAre Aje amuka tithi che te kahe che, tenI sapramANa ane nisasiddha sAdhanadvArA khAtarI karAvI zakA che ? tenA uttaramAM samudranI bharatI ane caMdranI kSaya vRddhi e naisargika sAdhanA pratyakSa hoI te pramANarUpa che. eka tithino kSaya hoya te turata be divasanI bharatI eka sAthe Ave che, e vAta teA samudra kAMThe rahenArA sAdhAraNa mAchImArezane paNa khabara hoya che. vaLI ntanevArI Adi mahinAnA nAmanI paNa nisasiddha khAtarI karAvI zakAya tema nathI. A tA aMdha para parAnyAye cAlatuM AveluM ane sattA vadhu dRDha thavA pAmeluM naLu che eTaluM ja. vaLI Azcarya tA e che ke mahinAnA atha trIsa tithi, trIsa divase kivA trIsa aMze| evA nizcita siddhAMta TharelA che. pachI te sAvananA trIsa sUryodaya, caMdramAnanI trIsa tithi, tathA sauramAna pramANe trIsa aro gaNAya. tApa mahinAnA artha trIsanI saMkhyA darzAvavI tathA varSoMnA atha 360 divase, a kivA tithionI saMkhyA darzAvavI evA siddhAMta che. chatAM A pAzcAtyAmAM keTalAka mahinA 28 divasanA teA keTalAka 31nA, keTalAka 2nA, e pramANe 365 divasenlR varSa' gaNIne game tema kheMcatANa karIne meLa besADavA prayatna karelA che, je kharekhara hAsyAspada jaNAro. vAru, tenA paMcAMganI sthiti paNa evI ja tithi, vAra, nakSatra, yega ane karaNa, e pAMca ageA jemAM heAya tene paMcAMga kahe che, paraMtu A pAzcAtyA teA tArIkho ane aze| vaDe paMcAMgA karI leAkeAne slaTA mArge laI jAya che. azA teA gaNita sidhdha hAvAthI te vidvAnanA ja viSaya che. satra sAmAnya lokone
Page #586
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ) A lokathI para kAMI che ja nahi ema mAne che hAvAthI e - [ 450 mAnavI ane divya varSomAM traNa sAThagaNuM aMtara che. A mAnavIonA vyavahAramAM cAlatAM cAra kALamApo paikI sIramAnanuM je varNana upara kareluM che te eTale sUryane eka aMza cAlavAne mATe jeTalo samaya lAge che te eka aMza kivA divasa. trIsa aMza kivA divasanI eka rAzi kivA mahine. sUryanA karkathI dhanasaMkrAMti paryata cha rAzimAM paribhramaNa thatAM sudhI kALa te dakSiNAyana tathA makarathI mithunanA aMta sudhInA cha rAzi paryaMtanA thatA paribhramaNanA kALane uttarAyaNa ema kahevAmAM Ave che. A ja devono rAtridivasa (ahorAtra) kahevAya che. Ane saura kiMvA bhauma varSa paNa kahe che. A rIte sauranuM eka varSa eTale devatAnuM eka ahorAtra gaNAya. arthAta mAnavIonuM sauramAna pramANenuM eka varSa eTale devatAonuM eka ahorAtra e pramANe thayuM. mahAyuga tathA tenAM varSo (1) kRtayuga kivA satyayuga: divya varSo 4800 tene mAnavIya (sara) varSa 17,28,000 (2) tAyuga: divya varSo 3600 tenAM mAnavIya (saura) varSo 12,96,000 (7) dvAparayuga: divya varSo 2400 kiMvA manuSyonAM (saura) varSo 8,64,000 tathA (4) kaliyugaH divya va 1200 kiMdhA manuSyonA (saura) varSo 4,32,000 no thAya che. A cAre yugo maLIne eka mahAyuga kahevAya che. jemAM divya varSo 12000 ane manunAM (ra) va 43,20,000 thAya che. ka5 tathA mahAkalpa eTale zuM ? 71 mahAyugo (saMyazasaha) 851423 divya varSo athavA mAnavIya (sara) va 308571428 eTale eka mavaMtara thAya che. AvA cauda manaMtara kiMvA 1000 eka hajAra mahAyugo eTale eka kalpa thAya che. ahIM kapano artha brahmadevane eka divasa evo che. A brahmadevanA eka divasamAM divya varSo 1 20,00,000 eka karoDa vIsa lAkha athavA mAnavIya saura (bhauma) varSo 4,32,00,00,000 cAra abaja batrIsa karoDa thAya che. A to brahmadevano phakata eka divasa thayo, teTalo ja vakhata tenI rAtri hoya che. A rIte 2000 mahAyugo, 2,40,00,000 divya va tathA 8,64,00,00,000 mAnavIya saura varSe maLI jaladevanI eka ahorAtra thAya che. brahmadevano divasa uge tyAre te A carAyara brahmAMDane utpanna kare che tathA rAtri thAya tyAre cauda loka saha tene vilaya kare che. Ama brahmadevanuM AyuSya tenAM so varSanuM ja hovuM joIe e paNa taddana nizcita ThareluM che. AyuSya saMpUrNa thatAM sudhI A pramANe tene sRSTinI utpatti tathA layane krama cAlu ja hoya che. Ama brahmadevanAM pitAnA so varSanA AyuyamAM kara,00 tera hajAra ka, 14.40,00,000 cauda karo cAlIza lAkha mahAyuga. 864,00,00,00,000 ATha nikharva, cha kharca, cAra abaja divya varSo tathA 31,1040,0,00,00,000 (daza zanya) traNa jaladhi, eka zaMku, eka mahApa. zanya nikharva, cAra kharva temAM AMjI nAkhI tenI ajJAnatAne lAbha levAnI A eka mUDhatA ja kahevAze. A pramANe vyavahAramAM lekane sargika rIte pratyakSa sapramANa khAtarI karAvI Ape evuM eka pramANa teo ApI zake tema nathI tethI tithio ja pramANabhUta che. sivAya ATaluM ATaluM karavA chatAM paNa teo pRthvInI utpatti kayAre thaI te vizvasanIya rIte batAvI zakatA nathI. arthAta A tArIkhI kALa nisargasiddha nathI ane tenI pratIti to hAlamAM darekane pratyakSa AvelI che. eka kalAka ghaDiyALa AgaLa karavAne hAsyAspada kise to tAjo ja che. kAraNa ke A kALa nisargasiddha nahi hovAthI temAM mananI IcchA pramANe phAve tema pheraphAra karI zakAya che, paraMtu sUryacaMdranI gatine kAMI badalI zakAya che kharI ke ? vaLI tArIkhe rAtre bAra vAge ja kema badalavI ? tene mATe paNa kAMI sapramANe uttara nathI. samajo ke kadAca ghaDiyALone badale bhaviSyamAM bIjA koI sAdhananI zodha thAya te A ghaDiyALI (tArIkha) kALane aMta paNa te ja divase AvI jAya. A rIte bALakanI ramata jevuM A Adhunika vijJAnane nAme gaNAtuM Adhunika kALanuM aMdhaparaMparA nyAye cAlatuM AveluM A kALarUpI nATaka kevaLa hAsyAspada ja che ema lAgyA sivAya raheze nahi-(kALanI utpatti vagere saMbaMdhamAM mahAkALa puruSavarNana bhAga 1 prakAzana 4 jue).
Page #587
--------------------------------------------------------------------------
________________ 462]. chavAyAvi ma - siddhAntakASTha bha0 gIra aka tA26 yatra kAle tvanAvRttimAvRtti caiva yAginaH / prayAtA yAnti taM kAlaM vakSyAmi bharatarSabha // 23 // he bharatafbha! je kALamAM prayANa thavAthI yogI punarAvRttine pAmato nathI eTale je thakI nirutta thaI pharIthI janmanA cakkaramAM karI ApatA nathI, tathA je kALamAM prayANa thavAthI AvRtti- arthAta janmane cakkaramAM ja AvyA kare che, te kALa ane te mArga huM tane kahuM chuM te tuM sAMbhaLa. agnijyotirahaH zuklaH pRNmAsA utarAyaNam / tatra prayAtA gacchanti brahma brahmayadA janAH // 24 // gIone uttarAyaNa yA devayAna patha A brahmAMDa maLe vihAra karavAnA mukhya be mANe che (1) devayAna, arthirAdi aya uttara mArga ane (2) pitRyANa, dhUmAdi athavA dakSiNa mArga. Ane ja krame prakAza ane aMdhakAra evAM paNa nAma ApelAM che. brahmane jANutArA eTale ke A sarva brahmarUpa che, te sivAya bIjuM kAMI paNa che ja nahi evuM jANavAvALA brahmavida prayANa pachI ami, joti (javALA), divasa, zukala pakSa eTale (pitRone divasa) ane divya divasa eTale cha mAsano devatAone divasa athavA uttarAyaNu e mAge ja chebrahmane pAme che. eTale teo punarAvRttine pAmatA nathI. dhamo rAtristathA kR NaH SaNmAsA dakSiNAyanam / tatra cAndramasaM jyotiyogI prAjya nivartate // 25 // zuklakRSNe gatI hyete jagataH zAzvate mate / tathA rAjyanAjumAvIse jarA gIone dakSiNAyana thA pitRyANa mAga punarAvRtti pAmanArA eTale ke pharI pharIthI janmamAM AvanArA prathama agninA dhUmADAmAM tyAMthI rAtri, kRSNapakSa, cha mAsa dakSiAyane mArge caMdramAnI tine pAmIne vaLI pAchI ahIM Ave che eTale vivaloka sudhI jaIne tyAMthI upara brahmalokamAM nahi jatAM pharI pAchA A lokamAM janmane pAme che. vRitta karma karyuM? A uttarAyaNa tathA dakSiNAyana mArga saMbaMdhamAM zAstramAM nIce pramANenuM kathana che, te jovAthI vadhu spaSTatA thaze, pravRtta ane nivRtta (pravRta karma ane nivRta karma mATe adhyAya 7mo juo) ema baMne prakAranuM karma vedamAM kahevuM che. te pachI prazta karma vaDe saMsAramAM phero thAya che, ane nita karmathI mokSa maLe che. spena yAgAdi, agnihotra, darza, pUrNamAsa, cAturmA ya, pazuyag, samayANa, vaide ane baliMDara IyAdi karmo ke je anna, vRta, tala, pazu IyAdi padArthone upaNa karavAthI thakI zake e huM heya che te ira karmo kahevAya che; ane devAlaya, bagIcA, kUvA, dharmazALA tathA paraba baMdhAvavAM vagere karmo pUrtakarmo kahevAya che, A iSTa ane pUrtakarmo je sakAma ane atyaMta Asakti saDakara (AmAM Ave che te prazta karma kahevAya che.
Page #588
--------------------------------------------------------------------------
________________ jItahAna eko'haM bahu syAm [462-4 OM tatsat jagatanI zukla ane kRSNa gatino spaSTatAdarzaka vRkSa A vitayANa (kRSNa) bhAgAMnI gatinI samajUtI vRkSa A devayAna ( zukla) ane (17-A, brahma, AtmA, tat ityAdi / (vRkSa a aMka 1 juo) (16-A) sAkSI, Izvara, draSTA (vRkSa a aMka 2 juo) ikSaNa vA kALazakti - (15-A) prakRti, mAyA (vakSa a aMka 3) athavA aparA prakRti / prAjJa abhimAnI Izvara (vRkSa a aMka 2 thI 5 juo) (14 A) tejas abhimAnI hiraNyagarbha (vRkSa a aMka : thI 12 juo) (13-A) vizva kiMvA virATanA abhimAnI brahmadeva / (vRkSa a aMka 13) tathA(12-A) samaSTi. brahmANDa, virATano sthUladeha (vRkSa a aMka 14 thI 15 gha) / (11-A) brahmaloka vA parameSThImaNDala
Page #589
--------------------------------------------------------------------------
________________ ka62-A ] eka evo) huM aneka(rUpe) thAuM. [ siddhAntakASTha bhara gIra aka 8/26 devayAnapatha vRkSa A vAsu (22 ) graho zA chImAra di vuiM, (6SNane uttaramAd cana mA mAMka 8 yajJakuMDamAMthI nIkaLatI vALA vA agni 1 sUI jAti pradeza 3 ahara athavA divasano pradeza 5 zukla pakSa pradeza 7 uttarAyaNano pradeza 9 ati svarUpa athavA uSA taja 11 brahmaloka athavA paraeDI maMDaLa (A sAthe janArAo uttarettara AgaLa jaI chevaTe AbhAmAM tanmaya bane che. teonuM punarAgamana thatuM nathI). ke (A 9) (uSaNateja) (agni teja) A mArge janArAone janma maraNa nathI. uttarAyaNa > A mAkane aDa, vakti svarU5 , kahe che. kahe che.< 6 kivA devayAna paya. / Sa7). - * A pa)" hRhasanA mahera devapradeza, pitRpradeza (ka deva pradeza sAvana divasa 8thAna para *(A 1) karI rAtrasAvana dika pritarAnI dilaka sudi pakSa < ) jvAlA Ta prajA to divasa jaDyoti vAlA divasa" ka. - -- X X X X X X . - : Lorei cicho igre?! FIE tta ' " - sAvana thAkI - ki thatuM rahe che). che. A mujaba teonuM vaLI pAchA nIce paDe ahIM sudhI AvIne &AssAvana , ( ) clirebon pitra (vyAsa) pizradazAha vApare pitarAnI ronI ara ke Ihaleine ferre ine) necht reint inrare le PUG 'NAyaue os (dA . hama che (4te), nicks DI lorena34 asura pradeza, 2. u16-17 8 dakSiNAyanano 6 uSNa pakSanI pradeza 4 rAtrIno pradeza 2 phrema pradeza pAchA nIce paDe che. * ahIM sudhI AvIne vaLI A mA janArA (cArjamasa jyoti) 0 (zIta teja) % (A 100 3 alNa kahe che. <_ 6kiMvA pitRyANa paNa isireh musue Vaires gusta o Sires Irci izhidirbny - sAma svarupa > A mAne .
Page #590
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana ] je ghaNuM prakAre zravaNu vaDe pazu meLavI zakAya tevA nathI. dakSiNa 'ivA pitRyANa mA pravRtta kama karanArA yajJamAMnA puruSa, caru kivA purADAzAdikanA sUkSma bhAgathI banelA deha dhAraNa karIne prathama dhUmanA deva pAse jAya che; te dhUma!DAdrArA rAtrinA deva pAse jAya che, tyAMthI kRSNupakSanA deva pAse jAya che, tyAMthI dakSiAyananA deva pAse jAya che tathA tyAMthI caMdraleAkamAM jAya che. ATale sudhI caDhIne vaLI pAchA bhAganA kSaya vaDe utpanna thayelA zAkAgnithI dubaLA thai vRSTirUpa dvArathI auSadhi, lattA, anna ane vImAM ema anukrame A sa'sAramAM janme che. pravRtta karmanA mArga A rAtane hAI te punarjanma ApanAre che. garbhAdhAnathI mAMDIne maraNu paryaMta kheADaza (seALa) saMskArA (SoDaza saMskArane mATe vedAMga kalpasUtra hue) jene thayA hoya evA bhrAhmaNu, kSatriya ane vaizya e pravrutta karmanA adhikArI che. A pravRtta ka sabadhamAM kahyuM. have nivRtta karma viSe kahuM chuM te sAMbhaLa. nivRtta karma tathA devayAna mA [ 43 jJAnI puruSA iMdriyAnA vyApArarUpa ISTa tathA pUta vagere tamAma karmone ikriyAmAMja DAme che. eTale e iSTa vagere dharmAM kriyAthI judA nathI, ema jANe che. iMdriyAne tenA saMkalpa vikalparUpa enA manamAM haMme che, sa'kalpa vikalpAdi vikAravALA manane vedavANImAM ane vANIne akSareAtA samudAyamAM huMke che. akSare nA samUhone akarAdi traNa vaNuM (4, 3, maiM)vALA kAramAM heme che. kArane biMdumAM, biMdune nAdamAM, nAdane prANamAM eTale sutrAtmAmAM ane prANane brahmamAM hAme che. A rIte nivRtta ka' karI jJAnamAM niA rAkhanAra puruSa prathama agnidevanI pAse jAya che, tyAMthI sUryadevanI pAse, tyAMthI divasanA devanI pAse, tyAMthI vinA aMtamAM thaI zuklapakSanA devanI pAse jAya che, zukalapakSanA aMtamAM thaI uttarAyaNunA devanI pAse, tyAMthI brahmAnI pAse, brahmaleAkamAM rahI tyAMnA bhAga bhegavyA pachI pote ke je sthULa zarIranI upAdhivALA vizva, vizvAtmA kaMvA virATasanaka che, (vRkSAMka a) te virATa ja sthUla kahevAya che, te sthULatA sUkSmamAM laya karI sama upAdhivALA taijasa bane che (vRkSAMka 6). pachI A sUkSma taijasane krame kAraNamAM laya karI kAraNa zarIranI upAdhivALe prAna thAya che. kAraNa zarIraneA (vRkSAMka 3) A traNemAM vyApaka evA sAkSI ravarUpa (vRkSAMka 2)mAM laya karI te ceAthe! eTale sauthI judo paDe che eTale ke sadasya padArtho laya thatAM te zuddha AtmarUpabhUta mukti(vRkSAMka 1)ne pAme che. A mArga ke jemAM A krama pramaNe AtmaprApti thAya che te mAtai devayAna kivA acirAdi mA kahe che. A mujaba AtmAnuM ja nitya yajjana karanArA, AtmAmAMja rahele ane paramazAMtine pAmelA puruSa, A mAge jaI pAche! sasAramAM janmatA nathI, arthAt meAkSane pAme che. devayAna piyANa mAne jANanArA mehune pAmatA nathI vede pratipAdana karelA A yiALu ane devayAna nAmanA be mArgA sAkSIrUpa dRSTithI eTale dhruvaLa draSTAbhAvathI je jANe che te puruSa dehamAM rahyA chatAM paNa meAhane pAmatA nathI, kemake aniva canIya evI e sat vastu ja dazyAdinA AdimAM kAraNu re, kAraNu pUrve draSTA vA sAkSIrUpe. aMtamAM arudhirUpe, bahAra bhAgyarUpe aMdara bhAktArUpe DeTa brahmavidrIya mati" e zruti siddhAMtAnusAra nAnI pAte paNa sat evA brahmarUpa anelA hAya che eTale jJAtImAM ane brahmama kiMcitmAtra paNa bhedra hete| nathI. AthI U~ca, nIca, nu!na, ajJAna, ANavAyeAgya zabda, artha, aprakAza ane prakAza tyAdi sarva jJAnI peAte ja che eTale jJAnI puruSa peAtAthI eTale AtmasvarUpathI juduM mIjuM kAMI pappu dekhatA ja nathI ke jethI tene meDa thAya (bhA. raka 7 a. 15 Aaa 47 thI 56 ). zrI bhagavAna kahe che ku: he pArtha A devayAna tathA pitRyALu mAtra samajavAne mATe brahmAMDanI racanA kevA prakAranI che te jANuvAnI khAsa jarUra che.
Page #591
--------------------------------------------------------------------------
________________ 464 ] zuvaso'Si yaOA yajJa vidyuH / [siddhAntakASDa bha. gI0 a0 8/26 pretane agnidAha kema karavA ? ( A brahmAMDanI utpatti karanAra brahmadeva ke jene abhimAnI devatA vizvasattuka kahevAya che ( vRkSAMka A 13), teNe ja A virATa puruSanA sthUla deharUpa samaSTi brahmAMDa ( vRkSAMka 6 13. tho 15 6) nI utpatti karelI che (vrukSAMka A 12) ane A brahmAMDane peAtAnA saMkalpa maLavaDe prathama (1) agnisvarUpa eTale uSNu teja tathA (2) seAma ravarUpa eTale zIta ema be prakAramAM vaheMcI nAkhyuM (jIe vRkSAMka A huM tathA A 10) A samaSTi brahmAMDanI aMdara prathama sauthI upara zreSTha evA brahmoka AvelA che (jIe vRkSAMka A 1) tathA agni svarUpanI aMtata devayAna mAtra heAI temAM uparathI nIce krame uttarAyaNa ( vrukSAMka tra 7), zukala pakSa ( vRkSAMka A 5), divasa( sAvana divasa ) / pradeza( vRkSAMka A 3 ), sUrya, jyaMti kavA vALA pradeza ( vRkSAMka A 1) tathA ami(vRkSAMka jJA . ) e pramANete samAveza thAya che tathA zIta tejanI aMtargata pitRyALu mArga Avela hoI temAM krameyanakuDa(vRkSAMka A . ), dhUmADAonA pradeza (vRkSAMka rU 2), rAtrine pradeza (vRkSAMka tra 4) kRSNapakSane pradeza(vRkSAMka trA 6), dakSiNAyana(vRkSAMka vrar 8) tathA caMdranI yeti ( cAMdrajyAti ) nA pradeza (vRkSAMka A 10 )ne samAveza thAya che. pitRyALu mAge janAre, ATale badhe UMce jaIne vaLI pA| nIce Ave che tathA deyAna mAge janArA krame krame upara jaI brahmasvarUpamAM lIna thaI jAya che. sArAMza e ke, vAtmA devayAna mArge lai janArAM thatAM tamAma nivRtta karmI agninI jvALA athavA sUryakiraNAdri dvArA A mArge gamana kare che tathA pitRSANu mAge lai janArAM thatAM tamAma pravRtta karmI agninA dhUmADA kivA caMdranA kiraNeArA dakSiNuAyanamArge cAMdrajyeAti sudhI jai karI pharIthI nIce Ave che. A rItane kramanityaprati cAlatA hovAthI jyAre mRta jIvAtmAnA zabanuM IMDuna kara!mAM Ave che tyAre zAstramAM atyeSTi vidhi karavAnI AjJA che ( AzvalAyana gRsUtra a0 4 tathA pArarakara Adi gRhyasUtra jIe). te vidhine zabane agnidAha karavAne vidhi evA prakAre vyavaDhAramAM kahevAmAM Ave che; paraMtu vAstavika tA te pretayajJa che. vidhi anusAra rAjyanA dAha karyAM pachI maMtra sAmarthya dvArA temAMne vAsanAtmaka jIva upara bhatAvyA pramANe jo brahmanI bhAvanAvALA arthAt nivRtta kama karI taddana niSkAma thayelA hoya te te krame prathama agnimAMthI javALA dvArA je adhidevatAnI zaktivaDe vALA prajvalita thAya che te devatAnA zarIramAM praveza kare che. agnimAMthI dhUmADA ane jvALA ema be prakAro haMmezAM nIkaLe che te te darekanA anubhavanI vAta che. temAM je devatAnI zakti vaDe jvALA prakaTa thAya che te devanA tathA je devanAnI raktivaDe dhUmADA prakaTa thAya che te be juThThA judA hoya che. A tenA adhidenAe bhinna bhinna che. te paikI nivRttakama karanAre niSkAma upAsaka prathama agnidAha thayA pachI temAMthI nokaLanArI vALAenA adhidevanA (vRkSAMka A 1)nA sUkSma zarIramAM praveza karIne tyAMthI A sAvana divasa eTale sUryodayathI sUryAstasudhI kALa( vRkSAMka 7)nA adhidevatAmAM. tyAMthI pitRdezamAMnA zukalapakSanA adhidevatA( vRkSAMka ( 5 ) mAM; tyAMthI devalAkamAMnA pradezamAMnAM uttarAyaNunA adhidevatA( vRkSAMka A cha)mAM, tyAMthI brahmAMDamAMnA uSNu pradeza vRkSAMka A 9 )mAM, tyAMthI brahmaleAka(vRkSAMka AA 11)mAM e mujaba A jIvAtmA brahmAMDa madhye uttara mAge prayANa kare che. tyAM brahmaleAkamAM adhidevatAnI sAthe keTalAka DALa upabhAga la pachI brahmAMDane bhedIne te jIva upara vizva kivA samaSTinA abhimAnI devatA brahmade( vRkSAMka A 13)mAM, tyAMthI upara krame virATane sUkSmadeha taijasarUpa hiraNyagarbha (vRkSAMka 6 6 thI 11 ) heI tenuM mULa mahAprANa (vRkSAMka a 6 ) kahe che pretane agnidAha zA mATe karavA ? ane pretayajJa thayA bAda tenI gati thAyache te saMbadhamAM AdhArane mATe jIe bRhadAraNyaka upaniSad a0 5 zrA0 9, 10, x mAruta, pavamAna, zeAlana, mAMgala, prabala, pArthiva, zuci, sabhya, samudbhava, sUrya, yAjaka, dvija, kamaka, viTa, pAvaka, havya, kavya, vara, khalavana, mUDa, krodha, kAmada, turUSaka, nara, kranyAda, vahni, hutAzana, avarA, brAhmaNa, vADave, saMvataka, brahmA ( gArhaspatya ), Izvara (dakSiNAgni ), viSNu (AhavanIya ) ityAdi cotrIsa prakAranA agnideva hoI dareka kAmAM judA judA nAmavALA agnidevatAnuM AvAhana karavAmAM Ave che. vedAMta kasutra jIe.
Page #592
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] (kema ke) ghaNA sAMbhaLyA chatAM paNa tane jANI zakatA nathI. [ 65 temAM(juo vRkSAMka A 14 ); tyAMthI sammanA kAraNa tathA virATa puruSanA kAraNe deha evA prajJa ke jenA abhimAnI devatA Izvara heI jene sadAziva yA vAsudeva e nAme vaDe paNa zAstramAM saMbaMdhe che (vRkSAMka A 15 juo) temAM temAMthI pachI vizva, tejasa ane prAjJa e traNenA tathA tenI aMdara AvelA carAcaranA draSTA kivA sAkSI Izvara( vRkSAMka : 16 )mAM vilaya thAya che. sAkSImAM vilaya thayo ke te anAyAse ja anirvacanIya evo "tata' vA Atma (vRkSa A vRkSAMka 1 tathA vRkSa A vRkSAMka 17) svarUpe bane che. e kame uttarAyaNa gativALe aMte paramagatine prApta thAya che. jyAM gayA pachI tene pharIthI punarAvRtti eTale janmamaraNanA duHkharU 5 cakkaramAM AvavuM paDatuM nathI. Ane ja acirAdi kivA devayAna patha vA mArga kahe che. zAstramAM yajJAdi kAryo karavAnI je AjJA che tenuM kAraNa paNa A ja che. Ama yajJa sudhInA niSkAma yajJAdi karmo karavAthI temAM je jevI vAsanA karIne yajJa kare che te teno ghanIbhAva banI te A aMtarALamAM jaI upara batAvelA mArge brahmasvarUpa ja bane che.* A pramANe vedamAM batAvelA nivRtti mArganuM avalaMbana karanArane ganI pUrNatA pahelAM ja je aMta thAya che te durgatie nahi jatAM A krame muktine pAme che athavA te prathama batAvI gayA tema te zrImAnane tyAM janma laI potAne pAchale abhyAsa saMpUrNa karI aMte mokSanI prApti karI le che. A nivRttimArge janArAo saMbaMdhe kahyuM. have eka yA aneka bane janmanArA eTale Ava tane pAmanArAo pitRmArge prayANa karanArA kahevAya che, te saMbaMdhe paNa saMkSepamAM vicAra karIzuM. dhUmAdi kivA pitayANa mArga vedamAM batAvyA pramANe pravRttimArganuM avalaMbana karanArA arthAta sakAma kamI karanAra temanA janma maraNane kere pUro thayo nathI evAonuM jyAre mRtyu thAya che tyAre teo prathama aMtya kriyAmAM malA pretayajJa vidhinA maMtra sAmarthyadhArA dhUmADAnI sAthe ekyarUpa thaI te dhUmADAno je adhidevatA cheDA : che sAthe ekarUpa thaI jAya che (vRkSAMka A 2); tyAMthI sAvana pradezanI aMtargata AvelA rAtrinA devanA(vRkSAMka 3 )mAM; tyAMthI pitaranA pradezamAMnA vadI kiMvA kRSNapakSanA devatA( vRkSAMka 6 juo )mAM; tyAMthI asura pradezamAMnA dakSiNAyana vRkSAMka A 8 )nA mArge thaI aMte sema svarUpa kiMvA zIta teja evA caMdranI jyotinA pradeza(vRkSAMka A 10)mAM jAya che ane ATale badhe UMce jaIne vaLI pAcho A bhUlakamAM le che. vacce tene yamAdi zikSAo bhegavavI paDe che. Ane dakSiNa gati, dhUmAdi athavA pitRyANanAga kahe che. A mArge gayelA pharI pharIthI janmanA cakkaramAM ja paDyA kare che, upara devayAna ane pitRyANa mAgaMnA mukhya mukhya bheda batAvelA che. A darekanI aMtargata ghaNuM sUkSma bheda che, te viratArabhaye ane batAvavAmAM AvelA nathI. mRtyu pachI jIvAtmAnI kevI gatie thAya che tathA temAM mukhya mukhya keTalA bhedo paDI zake che. te saMbaMdhe nIce zAstrIya kathana ApavAmAM Ave che ke je uparathI buddhimAnAne tenI sAmAnyataH kalpanA thaI zakaze. AmAM zrI sarasvatI devI tathA prabuddhalIlAno saMvAda che. maraNa pachI jIvanI thatI sthiti prabuddhalIlAne praznaH he devezvarI ! jevI rIte prANInuM maraNa thAya che tathA janma thAya che te vize bedha thavA mATe karIthI vistArapUrvaka kaho. lIlAno prazna sAMbhaLIne vidyAdevI sarasvatI kahe che. sAMbhaLa. nADInA pravAha baMdha thavAthI zarIramAM vAyu zAMta thaI jAya che tethI prANImAM halana calanAdi karanAre je cetana hoya che te taddana zAMta banI jAya che paNa je zuddha cetana(2kSAMka 1) che te to nizcala ja hoya che. te kadI paNa zAMta thatuM nathI eTale maraNa pAmatuM nathI tema teno kadI udaya eTale janma paNa thato nathI. te sthAvaramAM, jaMgamamAM, AkAzamAM, parvatamAM, agnimAM tathA pavanamAM IyAdi tamAma jagA upara raheluM che. zarIramAMthI kevaLa prANavAyuno nirodha thavAthI jyAre phuraNA thatI baMdha thAya che tyAre te jaDa thayelA zarIrane puruSa marI - yajJAdi tathA brahmAMDanI racanA saMbaMdhe vadhu vivecana mATe zrI kRSNAtmaka vAkasudhA prakAzana 4 mahAkALapuruSa varNana bhAga 1 kiraNuza 31 tathA prakAzana 3, kiraNAMza 1 jue, 30.
Page #593
--------------------------------------------------------------------------
________________ 466 ] Azcaryo vaktA kuzaleo 'syalabdhA [ siddhAntakANa bha. gI0 0 8/26 gayA ema vyavahAramAM kahevAmAM Ave che. A mujaba deha jyAre zArUpa thaI jAya che, tathA temAMthI vAsanAtmaka prANavAyunA A paMcabhUtAnA mahAvAyumAM liMga zarIrarUpe laya thaI jAya che tyAre paNa vAsanArahita evuM cetana te| AtmatattvamAM jemanuM tema ja rahe che tathA punarjanmanA bIjanI vAsanAvALu' je aNu caitanya ke jene mahAprANa kivA jIva kahevAmAM Ave che, te peAtAnA saMkalpavazAt ravamanI jema tenA te ja sthaLe zabdanA gRhAkAzamAM ja rahe che. A rIte vAsanAyukta jIvAtmAmAMthI deha chUTA thaI gayA pachI vyavahAramAM leAkA te dehane kheta evA nAmathI kahe che. puSpanA parAgamAM rahelI sugaMdhane viSe jema vAyu rahelA heAya che tema te cetanamAM vAsanA rahelI hAya che. tene jIva kivA mahAprANa vRkSAMka 6 ) kahe che. je atisUkSma hAya che, te upara jaNAveluM ja che. te jyAre jyAre A dRzya evA sthUla dehane tyAga karIne bIjA sUkSma evA adRzya dehane prApta thAya che tyAre tyAre te svapna peThe paraleAkamAM bhAgavavA yeAgya aneka prakAranI AkRtie dhAraNa kare che. te pradezamAM paNa tene pUrvanA janmanI peThe smRti thAya che. pachI jyAre tenI maraNanI mUrchA maTI jAya che, tyAre te potAnuM bIjuM zarIra jue che. te maranAra prANI peAtAnA AtmAmAM ja AkAzamAM rahelI medhadhaTAnI peThe AkAza, bhUtaLa tathA AkhuM brahmAMDa jue che; paraMtu te sthaLa patarAnI STie te mAtra gRhAkAza ja hoya ema jovAmAM Ave che. pretamAM mukhya cha bhedo che upara jaNAvelA pretamAM mukhya cha bhedo hoya che (1) mahApApI, (2) madhyama pApI, (3) sAmAnya pANI, (4) uttama dharma karanAra, (5) madhyama dha karanAra ane (6) sAmAnya dharma karanAra. A mAM paNu pAchA koI kAImAM eka, be, ane sudhI bhedo paDe che paraMtu ApaNe teA mukhya evA cha bhedene ja vicAra karIzuM. traNa mahApApInI gati (1) pahelA prakAra : mahApApIne jIva mRtyu pachI eka varSa sudhI mUDha thaI te mUrchA anubhava kare che. tenuM hRdaya paththara jevuM taddana jaDa thaI jAya che, tyAra pachI kALe karIne te pApI jAgrata thAya che ane te ghaNA divasa sudhI vAsanAnusAra hradayamAM uThelA narakamAM te akSamya du.khate anubhava kare che. hajArA cenimAM janma laIne te eka duHkha bhAgavyA pachI khIjuM duHkha bhagave che ane pUNu thayA pachI trIjuM, ema aneka du:khA te bhAgavatA rahe che. maratA meha TaLyA pachI A mahApApI kAI samaye sa'sArarUpI svapna sabhramamAM zAMti pAme che kivA jaDatAnAM hajArA du:khAthI vyAkuLa thAya che. A pramANe peAtAnA hRdayAkAzamAM ja vRkSapASANAdithI mAMDIne manuSyaparyata aneka sthAvara jaMgamapaNAnA aneka janmAne te anubhava kare che. eTale vAsanAtmaka jIva manuSyathI vRkSAdi yAnine prApta thAya che. Ama vAsanA anusAra narakamAM hajAre| du:khAne anubhava karyA pachI te punaH pRthvImAM manuSyAdinA janma dhAraNa kare che. madhyama pApInI gati (2) bIjo prakAra : madhyama pApInA deha peAtAnA sthUla dehanA maraNu pachI keTalAka kALa sudhI paththaranI paDe jAranI jaDatAnA anubhava kare che. pachI te kALe karIne jAgrata thAya che. tyAra bAda te pazu, pakSInI cenimAM avatAra dhAraNa karIne pharIthI sasAramAM Ave che. sAmAnya pApInI gati (3) trIjo prakAra : sAmAnya pApI marI gayA pachI tarata ja pAtAnI vAsanAnusAra prApta thayelA akSata dehane| anubhava kare che eTale ke te jIvanI maraNu mUrchA turata ja zamI jAya che ane peAtAne jANe prathamanI mAphaka deha ja hoya evA tene anubhava thAya che. tene svapnamAMnA dehanI peThe peAtAnA saMkalpavazAt te anubhava kare che ane pachI turata ja tene te ja kSaNe prathamanI peThe smRti utpanna thAya che.
Page #594
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] A (AtmA) nA nipuNa (aparakSAnubhavI jIvanmukta) vaktAnI prApti durlabha che. [ 467 zreSTha yAne uttama dharma karanAranI gati (4) ceAthe prakAraH je mahApuNya karanAra hoya che te maraNane meha maTyA pachI puNyarUpI vAsanAnI jAgRtithI svargamAM vidyAdharanAM nagarano anubhava kare che. Ama puNya bhogavyA pachI te lAvRta kiMvA kipuruSa khaMDamAM karmanuM phaLa bhogave che ane tyAra pachI manuSyalekamAM lakSmIvAna evA sajajana manuSyane ghera janma dhAraNa kare che, athavA yogIne tyAM janme che (zuvana zrImati he a 6 zla0 40thI 45 juo). sAmAnya tathA madhyama dharma karanAranI sthiti ( pa-6) pAMcama ane chako prakAra : madhyama ane sAmAnya dharma karanAra puruSano jIva maraNano moha chUTyA bAda te auSadhio tathA palathI bharelA naMdana ane citrarathAdi vanamAM kinnara tathA kipuruSanA zarIra thakI jAya che. tyAM potAnuM karma bhogavyA pachI te vAyu ane varasAda dvArA pRthvImAM zAla, java vagere auSadhimAM praveza kare che ane te dvArA puruSanA vIryane mAge te strInA garbhamAM praveza kare che. *sAmAnya dharma karanAranI gati paNa thoDA ghaNA pheraphAre ghaNe bhAge A mujabanI ja che. A rIte upara kahelA cha jAtanA pratAnI maraNamUcha maTyA pachI krame karIne upara pramANenI gati thAya che. maraNa pachI sAmAnya sthiti maraNa pAmanAra puruSa (jIva)ne prathama mAruM maraNa thayuM evuM jJAna thAya che. pachI baMdhuoe ApelA piMDadAna kiMvA dareka dharmamAM te prItyarthe je kriyA karavAmAM AvelI hoya te vaDe mAruM zarIra utpanna thayuM evuM jJAna tene thAya che. jIve aneka janmamAM yajJAdi tathA A zrAddhAdi kriyAono anubhava lIdhelo hovAthI maraNa pachI tene e daDha saMskAronuM ja smaraNa thAya e niyatino niyama che. maraNa bAda prathama to kALapAzane dhAraNa karanAra yamanA anucaro AvIne mane laI jAya che ane huM temanI sAthe yamapurImAM jAuM che, evuM jJAna tene thAya che. uttama puNyavAna to mRtyu pachI potAnA puNyakarmAthI prApta thayeluM divya udyAna tathA zebhitAM vimAna potAnI pAse dekhe che tathA temAM besIne vihAra kare che. pApI mANasa potAnA pApa karma vaDe hima (barapha), kAMTA ane asipatra vanane jue che, madhyama puNya karanAra te A pagadaMDI rasto sukhethI jaI zakAya te che, A zItaLa lIlAM khaDa cAre bAjue ugyAM che, A ghATI chAyAvALI suMdara vAva che ema anubhave che. A badhuM mRtyu pachI mananA saMka95 vaDe prathamanA anubhava pramANe tene pratyakSa anubhavamAM Ave che. huM have yamapurImAM Avyo chuM. A prANione zAsana karanAra yamarAjA che. A sabhA citragupta vagere badhA mArAM karmono vicAra kare che. A rIte A dazya sa sAra jevI rIte hAlamAM sarvane satyarUpe dekhAya che, tevI ja rIte jema svamAmAMno sarve saMsAra te vakhate satya hoya che tema A maraNa pachIno saMsAra paNa samagra padArtha tathA tenI kriyA vaDe zobhate pratyeka puruSa (jIva)ne anabhavavo paDe che; paraMtu kharI rIte vicAra karatAM svarUpathI rahita evo A jAgRti ane ? khAdimAMno jIvita avasthAno tathA maraNa pachIno anubhavAte dasya prapaMca je ke deza, kALa ane kriyAnI dIrdhatA vaDe bhAsamAna thAya che te paNa te sAva zUnyarUpa che. eTaluM ja nahi paraMtu vAstavika te te sarve vizeSa bedhavALA anirvacanIya evA AtmarUpa ja che. svasaMkalpathI ja jIva vAsanAvazAta anubhava le che yamarAje karmaphaLa bhogavavA mATe mane A dizAmAM javA mATe AjJA karI che. huM svargamAM jAuM chuM tathA A bAjue narakano pradeza che. meM A varga kiMvA naraka bhagavyuM. meM A aneka prakAranI yonio bhegavI ane huM saMsAramAM utpanna thayo chuM. have zAla (DAMgara kiMvA dhAna)mAM janmI aMte kaLarUpe thayo chuM. AvA krame manuSyanuM zarIra utpanna thayA pachI A utpattinI te jIvane zAstra ane che zarIramAM mAMsa rudhira e mAtAne retasa aMza kiMvA bhAga che, eTale te retasathI baneluM hoI asthi Adi Itara pAMca dhAtuo e pitAno aMza che. eTale A pAMca pitAnA vIrya vaDe bane che. + - + + - - e* - : - - Re -
Page #595
--------------------------------------------------------------------------
________________ 468 ] nA jJAtA yurAnuTi: I . [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 8.26 purANathI utpanna thayela bodha vaDe khabara paDe che; paraMtu te jyAre zAla ane phaLarUpa janmamAM hoya che tyAre tene aMtakaraNanI vicArazakti hotI nathI, tethI te avasthAmAM tene potAnA janmanI khabara paDatI nathI; paraMtu jyAre tene puruSa khAya che tyAre te prathama puruSanA zarIramAM bIjarUpe bane che tathA te bIja vidvArA mAtAnI yonimAM paDavAthI mAtAnA udaramAM garbha baMdhAya che. te garbha jyAre lokamAM janma dhAraNa kare che tyAre te bALaka pUrvajanmanA karmAnusAra sArI athavA te vikRta AkRtivALo bane che. tyAra pachI tene caMdramAnI kaLAnI jema vRddhi ane kSayavALI balya, yuvA ane vRddhAdi avasthAo Ave che. te paikI jyAre yuvAvasthA Ave che tyAre te kAmAdi vaDe ati vyAkaLa bane che ane viSayabhegamAM ja laMpaTa rahevAthI himarUpI vajana jevI duHkhada jarA avasthA AvI paDe che ane e vRddhAvasthAmAM tene aneka prakAranA vyAdhio thAya che tethI tene maraNamUccha prApta thAya che. Ane ja vyavahAramAM marI gayo ema kahe che. Ama marI gayA pachI pUrva deha tathA tenA saMbaMdhIothI te chava judo paDe che pachI pharIthI prathamanI peThe baMdhuoe ApelA piMDadAnAdithI tene deha baMdhAya che. tyAra pachI pAchuM tene yamalekamAM javuM paDe che ane tyAM aneka prakAranI yoniomAM avatArano tene anubhava karavo paDe che. A mujaba mokSa thatAM sudhI ghaTAkAzamAMthI mahAkAzamAM ane maThAkAzamAMthI ghaTAkAzamAM e rIte tene vAraMvAra janmamaraNa thayA ja kare che ( u50 sa. 55 zla0 1 thI 43; vadhu mATe mULamAM sarga 54-55-56 juo). jeo piMDadAna karatA nathI teonuM zuM? A vivecana uparathI zaMkA thavA saMbhava che ke, je piMDadAna vaDe ja mRta jIvane deha baMdhAtA heya te pachI cAlu yugamAM tevA prakAranA jIvo paNa thoDA maLI Avaze. jagatamAM ghaNokhare bhAga to piMDakiyA jANato paNa nathI. ane teo potapotAnA dharmane anusAra AvI kriyAo hevAnuM mAnatA paNa nathI. te tevAonuM zuM thAya ? A zaMkAno vicAra karatAM ghaNuM laMbANa thAya tevuM che, vaLI te prastuta viSaya sAthe susaMgata paNa nathI, sivAya A saMbaMdhe anyatra (mahAkALa puSpa varNana bhAga 1 mAM kiraNAMza 29-30-31-32-34 juo) vivecana karavAmAM AveluM che, jijJAsuone te tyAM joI levuM; atre saMkSepamAM teno vicAra karIzuM. pRthvI ane bhUgoLa eTale zuM ? A zaMkA karanArAonI vRtti vAstavika ghaNI ja saMkucita hoya che. teo dIrgha ane vizALa daSTinA hetA nathI. tema teone zAstrAbhyAsa paNa hoto nathI. tethI vastutaH temanI A zaMkA ja taddana nirarthaka hAI pAyA vagaranI ane buddhinI maMdatA darzAvanArI che, AthI ja teonI dizAbhUla thavA pAmelI che. prastuta samaye je A (eziyA, yuropa, amerikA, AphrikA tathA eraTreliyA evA nAmathI) pAMca khaMDo kiMvA bheda pADIne jene pRthvI ema kahevAmAM Ave che te vAstavika zAstradaSTie kahevAmAM AvelI pRthvI nathI, paraMtu zAstramAM batAvelI pRthvI paikI phakta eka jaMbadvIpa che. zAstramAM jene pRthvI kahevAmAM Ave che te pRthavI eTale te sarvanI madhyamAM merU hoI tenI cAre bAju (1) A jaMbudvIpa Avelo che tenI cAre bAju khAro samudra vIMTAyelo che; te pachI (2) plakSadvIpa Avela che tenI cAre bAju madhu zeraDInA rasano samudra vIMTAyelo che; tenI cAre bAjI (3) zAmaladIpa Ave che, tenI sarva bAjue mane samudra che tenI cAre kora (8) kuzadvIpa hoI te cAre bAjuthI dhRtanA samudra vaDe vIMTAyela che; tyAra pachI (5) kaucadvIpa heI tenI cAre tarapha dugdha samudranuM veNana che; tyAra pachI (6) zAkadIpa heI tenI tarapha dahIMnA samudranuM veina che tathA chevaTe (7) puSkaradvIpa heI, tenI AjubAju tarapha zuddha jaLano mahAsAgara vA kSIrasAgara vIMTAyelo che. A badho bhAga pRthvI golakamAM gaNAya che. eTale A badhuM maLIne pRthvI kahevAya che. mIThA samudra pachI sumAre doDha karoDa sADAsAta lAkha yojananI bhUmi AvelI che tyAM sudhI jIvo rahI zake che. paraMtu tyAra pachI ATha karoDa ogaNacAlIsa lAkha yojananI bIjI eka dharatI Ave che tyAM to pRthvI paikI koI paNa padArtha gayo eTale
Page #596
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] tema ja Ane jANavAvALe nipuNa (anubhavI) jJAtA maLa paNa durlana che [ 69 jema pAro darekane ogALI nAkhe che tema te sarvane ogALI nAkhe che. te pharIthI hAtha lAgato nathI. tethI tyAM prANIo rahI zakatAM nathI. tyAra pachI lokAloka parvata Ave che. A sUrya je ApaNe joIe chIe, te te arthe golaka che. tene prakAza nIce jema jaMbUdIpa sudhI prasarela che tema bIjA aDadhA goLAne prakAza A lokAloka parvata sudhI pahoMce che. atre bhUgoLanI maryAdA pUrNa thAya che. lokAloka parvata pUrvanI A badhI te lokabhUmi kahevAya che. A lokAloka parvata pachI eTalI ja alokanI bhUmi che ane A alokanI pelI tarapha zuddha yogezvaranI gati che. je gati zrIkRSNa bhagavAne arjunane brAhmaNanA mRta putrone lAvatI vakhate batAvelI hatI, jabUdIpa sivAya bIjA dvIpa kema jANI zakAtA nathI uparanA vivecana uparathI jANI zakAze ke, pRthvI eTale sAtaddIpa ane tenI AjubAjue ekathI bamaNuM evA sAta samudro vaDe viMTAyelA brahmAMDano jeTalo bhAga che te sarSa maLIne pRtha ii kahevAya che(bAjunuM vRkSa 4 juo). uddeza e ke, pRthvI tathA bhUgoLa saMbaMdhI zAstramAM je varNano Ave che te A kakSAnAM samajavAM. Adhunika loko jaDavAdI hovAthI kSAra samudrathI upara AvelA anya dvApothI teo ajJAta hoya che. juo ke Adhunika ItihAsakAro amoe amuka (amerikA) khaMDa zodhI kADhyo ema gauravathI kahe che paraMtu vAstavika rIte to e eka pracAra kahevAya, kema ke khaMDa te tyAMne tyAM ja hato. mAtra amo tethI ajJAta hatA eTaluM ja. manuSyane evA svabhAve che ke te potAnuM ajJAna kadI paNa kabUla karate nathI; 52 tu potAnI ajJAnatAne chupAvavAno prayatna kare che. evo mAnavIya svabhAva che e siddhAMta che. te mujaba jaMbudvIpa sivAyanA itara khaMDo nahi samajI zakavAnuM kAraNa AjakAla amArI ajJAnatA hovAnuM ja jaNAI Avaze. paNa je ame zAstramAM batAvyA pramANe sUkSma dRSTa prApta karIzuM to zAstramAM kahevAmAM AvelA itara dvIpo ane temAM cAlanAro tamAma vyavahAra jevo che te pratyakSa sArI rIte anubhavI zakIzuM, emAM jarA paNa zaMkA nathI, paraMtu AjakAla te mAge nahi jatAM ziyALanI " drAkSa khATI che' e prasiddha kahevata pramANe amArI ardhadagdha jevI sthiti thavA pAmelI che. zAstromAMnAM varNane na samajavAnuM kAraNa vAstavika mUDha chatAM potAne vidvAna samajanArA AcAravicAravihIna, pArakAMnuM AMdhaLuM anukaraNa karyA karavuM e ja dhyeya mAnI beThelA, maMdabuddhinA Adhunika yuganA jaDavAdIo, maharSionA aMtarnAnAdi vaDe nizcita thayelA zAstra siddhAMto samajavAne zaktimAna hetA nathI. teo sUkSmadarzI ane dUraMdezI nahi hovAne lIdhe aMtardaSTithI lakhAyelAM sahamato kevI rIte samajI zake? paNa mithyA abhimAnane lIdhe tema kabUla karavA taiyAra hotA nathI, AthI ja tevAonI rithati ardhadagdha jevI thavA pAme che. tevA zAstramAM AvelA A dUdha, dahIM, ghI, madha, zeraDInA rasanA vagerenA samudronA AvatA varNana vAMcIne bhramamAM paDI jAya che. temanI A zAstranI ajJAnatA naSTa thavAne mATe kicita aMze paNa upayogI thAya eTalA mATe teno saMkSepamAM thoDo vicAra karavo paDaze kema ke A viSaye ghaNo ja lAMbo thAya tema hovAthI vistArabhaye teno atre TUMka sAra ApavAmAM Avelo che ema jANavuM. dUdha dahIMnA samudronuM rahasya vicAra karatAM jaNAze ke vyavahAramAM jema gAya, bheMza vagere prANIo dUdha Ape che te kAMI temanA peTamAM bhareluM hotuM nathI, paraMtu teo je ghAsacAro vagere khAdya padArtho khAya che temAMthI keTalAka bhAganuM rakta, keTalAkanuM mAMsa, keTalAkanI majA vagere bane che tema keTalAka aMzanuM dUdha bane che. te uparathI ema spaSTa jANI zakAya tema che ke teo je padArtho khAya che te padArthomAM sUkSmarUpe A aMze hovA ja je Ie kiMvA dUdhamAM jema sUkSmarUpe mAkhaNa hoya che tema A pRthvI tattvamAM utpanna thatA dareka khAdyAdi padArthomAM dUdha, dahIM vagere padArthonA aMzo sUkSmarUpe hoya che. te sUkSma aMzano sAMThe brahmAMDa madhyenA je bhAgamAM hoya che te bhAgo e ja upara kahevAmAM AvelA dUdha, dahIM, ghI vagere samudro jANavA.
Page #597
--------------------------------------------------------------------------
________________ 470 ] na naregAna go - [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 8)ra6 dUdha dahIMnA samudro kayAM che? A pRthvImAM jovAmAM AvatA sthAvarajaMgamAdi anekavidha padArtho paramANunA samudAya thakI banelA che. te paramANuonuM mizraNa dareka padArthomAM paMcamahAbhUtavazAta bhinna bhinna hovAthI te prakAranA padArtho daggocara thAya che. Ama hovAthI jyAre te padArthonuM sAcuM svarUpe jovAnI icchAe pRthakkaraNa karavAmAM Ave che, tyAre eka ja padArthanA aneka rUpAMtaro thatA bhAse che. jema ke ghara lyo. temAM mATI, cUno, iMTa, lokhaMDa, lAkaDuM vagere bhAge no samAveza thAya che. temAM AvelA sAdhanone je vegaLAM gaLAM karI nAkhavAmAM Ave to gharanuM astitva ja silaka rahevA pAmatuM nathI. tethI ghara banAvavAnA kAraNabhUta evAM A mATI, IMTa, cune, lAkaDAM vagereno sa che jemAMthI maLI zake che. te te bhAgo sAMThA kivA samudrarUpa samajavA. tema A pRthvI e ghararUpa samaje. temAM A dUdha, dahIM, dhata vagere tamAma aMzonA mizraNa hoya che, bAju(vRkSa phu)mAM batAvyA pramANe sAtakIpa ane tene vIMTaLAyelA sAta samudro maLIne ja A sthUla pRthvI bane che. A badhAnA aMzo temAM hovAthI te paramANuo brahmAMDanA jeTalA bhAgamAM prasarelA ya che teTalA bhAgo sudhI pRthvInI maryAdA che ema zAstromAM kahevAmAM AveluM che. A vivecana uparathI jANI zakAze ke A dUdha, dahIM, ghI, madhu ane madyAdinA samudronuM varNana zAstramAM Ave che te aMzane sAMThe A pUla ane jaDa dekhAtA pRthvInA brahmAMDanA je bhAgamAMthI pUro pADavAmAM Ave che te pradeza che ema samajavuM. A rIte kSIra samudranI maryAdA jyAM saMpUrNa thAya che teTale bhUpradeza e pRthvI kahevAya tathA lokAlokanI maryAdA jyAM saMpUrNa thAya che te pradeza e ja bhUgoLanI maryAdA che; ema zAstromAM AvelAM varNano saMbaMdhamAM samajavuM. lakSa zAmelAdi dvIpamAM cAlatA vyavahAra kadAca koI kaheze ke jaMbUdIpa sivAyanA DIpomAM paNa lokono vyavahAra to cAle che evAM purANamAM varNana Ave che, te saMbaMdhe sarga paraMparAnI kalpanA mATe prasaMgavazAta yogya vivecana ApavAmAM AvyuM che, chatAM atre saMkSepamAM eTaluM jANavuM jarUranuM che ke A brahmAMDanI aMdara bahAra sarvatra anaMta jIvonuM naLe patharAyeluM che. eka paramANunA paNa karoDamAM bhAgamAM vAsanAvazAta lAkho jIvonA samUhe rahelA che. A brahmAMDamAM je paramANuM che te temAM rahelA chanI dRSTie to pacAsa karoDa yojanavALuM brahmAMDa che. vaLI te brahmAMDamAM paNa paramANuM che. A pramANe sarNa paraMparAono te aMta ja nathI. tema jovAmAM AvatuM A cauda leka vaDe vyApeluM moTuM namra brahmAMDa e paNa eka brahmAMDa madhye AveluM paramANuM che. A rItanI agaNita saparaMparAno te pAra nathI. temAM rahelAM tamAma prANIonA samudAyo potapotAnI vAsanAvazAta ke pRthvI, keAI jaLa, kaI vahi, kaI vAyu to kaI AkAza ane temAM AvelA aneka citravicitra bhAsone ravamamAMnA lokone mAvatA anubhava pramANe jANe pratyakSa anubhavatA na hoya ema anubhave che, paraMtu vAstavamAM to te dareka jUthanI potapotAnI vAsanAnuM ja pratibiMba hoya che. A pratyeka jUthanI vAsanA bhinna bhinna hovAthI pAse sUtelAnuM . svama jema bIjAnA anubhavamAM AvatuM nathI tema eka jUthano anubhava bIjAne AvI zakato nathI. jema jamIna khodatAM temAM keTalAka paMTo kALI mATe nA, keTalAka lala, keTalAka pILI ema anekavidha raMgonI mATInA hevAnuM jaNAI Ave che. te darekamAM judA judA prANIonA samUDo I te paraspara eka bIjAne jANatA kivA oLakhatA nathI; tema A brahmAMDa madhye AvelA A pRthvI, jaLa, vahni, vAyu ane AkAzAdi pAMca mahAbhUto ane tenA aMtargata AvelA peTA bhUtasamudAyamAM anekavidha prANImAtrono samUhe hAI teo dareka potapotAnI vAsanAvazAta te te sRSTino anubhava laI Apa ApasamAM vyavahAra karatA rahe che. tevA jUthane pitAthI bhinna jUthanA chevAne cAlatA vyavahAranI kalpanA hotI nathI. tema A plekSa zAmalAdi sAtakIpanA pradeza brahmAMDamAM jyAM AvelA che te te sthAnamAM rahelA chevo vAsanAvazAta pitapotAnA pradezanA vyavahArane sArI rIte anubhave che. vizeSatA e che ke, A pradezamAM rahelA jIvo prathama manuSya yonimAM AvI
Page #598
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ]' satyameva jayate [ 470 71 OM tatsat zAstrakAzanI pRthvI ane bhoLanI maryAdA darzaka*vyAkhyAnI samajUtI mATe vRkSa i. vRkSa ka6:0 - A yojana 8.29,000 60,000 muva bhaTTa phae e 5 rAma:cIta . saMpUrNa thAya che. - - - --------- ya - - 0000 -- - ---ma ke - 001 00' 25 yo kana 2hI sare. ----- loka ane alA lokAloka parvata' che . ' ja na ooooos , // * zAka rIpa -- ' 16,00,000 phara che lokAlo pavato - 64, 00, 002 3 alakana judA - 2) kSIra jJamudde ne ? (i 6) daka * yojana 34 IdliphAranI maryAdA ) kAca dvIpa - - : 70,000 . ja * yojana 3) dadhi samu ke o o o oche? yo Aipa) 60iTa ja heza dvIpa :: CR - batAvato A sA" _ (7) pra ooo 00deg5) thI va jJamudra -- 'S Pra (63) e P | nueres kATa ---- che ------- : me ---> yoja 9 T ' che 00000 C. 00,000 samudra ---- ahI pRthvInA ? blo 00/// zA ' vajana 22 (3) - - - jAdho che. yo - jikara (3) dvIpa '(2) jana 4,000 ahI ' -> yojana - --> - / -------- - - - --> - /41)pha che [, . / @B) -- --ahI pR* nAra.------ yojana ne yojanA roja ne .00 00 1 000 -- 2es ---* . ja (3) phAlma ahI pRthvInA goLa . *.00000 - - (4) kuphA che '0 000 ( udvIpa ..-- * (5) 6 (i) as Rs. jana 4 oops 9.ooo Wpa - - - - - 00 000 samudra------ 6 , 00000 'ta: to A sAMdho che. 3yojana 40 A ( 3) mau t 1 -- - - - ja 3,00,000 . >> Te () pAka ke kIpa ---- na ''ka dIpa - - vajana 16,00,00 -yojana 8 12h VPCISIUNIIS ka2R (R ke 32,00,000 . dha samudra - 32,00000 (i ) itaka - - - - - - 1 1, 00,000 "te saMpUrNa thAya che - - - - - lokAloka pac - - - - ', 000002 sAgara -- - . - - " adA karI bata:vata' -> yo jana 16 | (I pa) dura -> yo ja na * / hA? - - - - 5) dadhi sA. - - - - - ? vA ja na uke le che. leka rehA - ---nA cAnana 8.3976 ervo ake evI - 77004 " pa00 : ( i 7) kSIra eripha ane alokana Da6 -lAujha hI sala----- lakAtAka parvatAM 1:4
Page #599
--------------------------------------------------------------------------
Page #600
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] A (AtmajJAna) vararahita evA prAkRta buddhine naravaDe tene kahyA chatAM- [ 471 gayA bAda vAsanAvazAta karma dvArA brahmaleka sudhInAM te te lekane prApta thAya che. sivAya, manuSyayonimAM brahmAMDa madhye AvelA tamAma tattvonAM saMpUrNa mizraNa hoya che, tethI te dhAre te abhyAsa vaDe brahmAMDanI aMdara ane bahAra AvelA game te pradeza kivA tana TharelA abhyAsa vaDe jJAna prApta karI anubhava laI zake che. A anubhava prApta karavAne IrachanArAo te te prakAranA siddhionI prA (siddhi saMbaMdhamAM adhyAya 6 juo). A badhA cho ghaNI vakhate pazupakSI banIne manuSya banelA che pRthvI tathA bhUgoLa saMbaMdhI zAstramAM kone mATe kahevAmAM AveluM che te pradezanI ka95nA pUratuM ja upara varNana ApavAmAM AveluM che. kALa ane yojana vagere sUkSma bhedabheda jovAnI irachA haze temaNe te zAstromAM joI levA. ane te ApaNane A badhuM jANavAnuM kAraNa eTalA pUratuM ja che ke, zAstramAM jIvAtmA aneka niomAM vAsanAvazAta janma le che ema je kahevAmAM AvyuM che teno artha ema samajo ke jIva nAmanuM eka ati sUkSma tattva che. teno vyavahAra be prakAra che. (1) eka zarIra choDI vAsanAvazAta bIjAM zarIro dhAraNa karatA rahevuM. pachI te pazu, pakSI, pASANu ityAdi game te ho tathA (2) zarIra dhAraNa karyA pachI teno janmathI maraNa paryaMtane cAlate vyavahAra. A rIte be prakArano vyavahAra maLIne ja jIvAtmAno saMsAra kahevAya che. A badhA vyavahAra prapaMca je jIvAtmAnI anekavidha vAsanAo vazAta cAlI rahyo che te jIvatatva ghaNuM ja sUkSama che. A rIte te jIva aneka zarIro le che. eka naSTa thAya tyAre bIjuM ane bIjuM naSTa thaye trIjuM; e mujaba teno krama tene AtmasvarUpanuM pUrNa jJAna thaI temAM ekarUpa thatAM sadhIne mATe cAlu ja hoya che. ATaluM jANyA pachI durAgraha chADIne zuddha daSTie vicAra karavAthI buddhimAnanA lakSyamAM AvyuM haze ke A je pRthvI upara manuSyo kivA vRkSa pASANAdi je je asaMkhya jIvo jovAmAM Ave che te badhA Aja sudhI ghaNI vakhate koI janmamAM pazu, te keAI janme pakSI, to koI janma vRkSo vA patharo, to koI jame manuSya to vaLI pAchA temAMthI pahADa, jhADa, pazu, pakSI, kITa, pataMgAda e rIte ghaNI vakhate asaMkhya pherAo khAIne AvelA che. teno pAra nathI; ane vaLI pAchA te te yonimAM keTalI vakhate janma leze teno paNa pAra nathI. zAstrano niyama to evo che ke, corAzI lAkha yonio kramathI bhogavyA pachI jIva jyAre chelle manuSya yonimAM janme che tyAre te puruSArtha vaDe AtmajJAna meLavIne kRtArtha banI zake che ane A ja tenuM sAcuM kartavya che. paraMtu tene aneka yonionA pUrva abhyAsathI viSapabhoganI vAsanA ja daDha hovAthI te potAnuM A kharuM kartavya kivA puruSArtha bhUlI javA pAmelA hovAthI vAsanAvazAta pharI pharI upara nIcenI yoniomAM bhaTakyA kare che. prastuta A badhuM jagata A rIte manuSya yonimAM AvIne pharI pAchuM sthAvara jaMgamAdi ni kivA Akatio rUpe thayeluM pratItimAM Ave che, e bhUlavuM nahi. mahAka95, ka95 ane A cAlu pRthvInI utpatti thavAne kALa upara mujabanI anekavidha vAsanAvazAta jIvAtmAnI thatI sthiti jAyA pachI sArI rIte jANI zakAya tema che ke, jyAM kALanI maryAdA paNa karavI zakya nathI teTalA samayathI jIvane A krama cAlu che, chatAM jyAre te brahmAMDano kapa pUro thAya tyAre te te brahmAMDamAMnA tamAmane avyakta(kSAMka 4)mAM eka rUpe vA eka sAthe vilaya thaI jAya che tathA pAcho kapanA AraMbhamAM temanA vyavahAra pUrvanI jema zara thAya che. te nyAyAnusAra cAlu mahAkapano AraMbha thayAne sauramAna pramANe 15,55,21,97,29,49,0441 varSa thayAM che, tathA cAlu brahmadevanA * zrI bhA 0 5, a0 16 thI 26 tathA itara purANamAM paNa A vaNane AvelAM che te juo. 1 A varSa gaNatrI zAlivAhana zaka 1866 nA pUrNa mAse pUrNa thatA mAsa pramANe caitra kRSNa 0)) kivA cAMdramAna pramANe phALuna kRSNa 0)) sunI che, gujarAta tathA dakSiNa pradezamAM cAMdramAsa cAle che tathA mAravADathI upara uttara pradezamAM pUrNimAMta mAsa cAle che.
Page #601
--------------------------------------------------------------------------
________________ 432 ] suvijJeyo bahudhA cintyamAnaH / [ siddhAntakASTha bha0 gI- a. 8)28 kalpa(divasa)nA AraMbhane 1,97,29,48,044 saura varSo thayAM che, tathA sAMprata pRthvIno AraMbha thayAne A sattAvIzanA mahAyuga paikI 4, 31, 183 saura varSo vitelAM che, e vAta gaNitathI siddha che (vadhu mATe prakAzana 4 mahAkALa puruSa vana juo). A kALa batAvavAnuM prayojana e che ke, jagatamAM cAlu je je dharmonuM astitva jaNAya che te paikI kaI pAMcazo, to koI hajAra, kaI be kivA aDhI hajAra vadhumAM vadhu aDhIthI traNa hajAra varSonuM che. te pahelAMnuM astitva hovAnuM te koI paNa batAvI zakatA nathI, jyAre jagata te lAMbA samayathI astitva dharAve che. te pahelAMnA jagatamAM A badhA cho kaIne kaIrUpe hatA ja ane te vakhate te te dharmanuM pAlana paNa karatA ja hatA. te Ava dharma e ja vedadharma che. tene apauruSeya kahevAmAM Ave che. A jagatane tamAma vyavaDAra AraMbhathI vedadharma vaDe ja zarU thayo che. te pikI A jaMbudvIpa madhye AvelA bharatakhaMDamAM AraMbhathI aMta thatAM sudhI te dharmanuM astitva rahe che. veda e ja dharmanuM sauthI agresara athavA AdirathAna che. A vedadharma vaDe ja carAcarano vyavahAra anaMta kALa thayA cAlato Avele hevAthI te cho jyAre maraNane pAme che; tyAre teo A jaMbudvIpamAMnA te zuM paNa sakhI pRthvInA game te bhAgamAM che te jIva jhADa, pathara jevA jaDa athavA pazu, pakSI, kivA manuSyAdi cetanayonirUpe hoya! chatAM pUrve lAMbA kALa paryata A piDAda kriyAono teone anAdikALathI daDha anubhava thayela hovAthI maraNa pachI te potAne piDa maLyAM che ema mA ii le che ane bhAvanA tathA vAsanAvazAta upara batAvelA cha prakAro pakI game teno anubhava le che. kema ke jIva potAnI vAsanA tathA saMka95 pramANe ja jagatamAM phaLane pAme che. Ama thavAnuM kAraNa e ke, koI paNa bhAvanA deza, kALa kriyA, dravya ane saMpatti e pAMca vaDe ja utpanna thAya che. temAM je jIvanI jevI prabaLa bhAvanA hoya che tevA prakAre te sthUla anubhava le che. AthI piMDAdika kriyAonI AvazyakatA vyavahAramAM keTalI hoya che, te samajAze, eTaluM ja nahi paraMtu tevI kriyAo AjakAla lupta thayelI hovA chatAM te pUrva saMrakAravazAta pRthvI upara maranAra game te jIvAtmAne zarIra dhAraNa karIne sukhaduHkhadarUpe kevI rIte anubhavamAM Ave che te saMbaMdhamAM lokone saraLatAthI samajI zakAya eTalA mATe A vivecana karavAmAM AvyuM che, te uparathI buddhimAna satya paristhiti jANI zakaze. A mithyA bhrama vaDe bhAsanArA jagatamAM tyAM sudhI AtmasvarUpanI prApti thatI nathI, tyAM sudhIne mATe kevA mithyA camatkAra pratyakSarUpe thatA hoya tathA anubhavavAmAM AvatA hoya ane te taddana satya che evA svarUpe thatA hovAnuM pratyakSa jovAmAM Ave che. cita camatkAra | A ja. Ama maraNa pachI jIvanI gati kevI thAya che te saMbaMdhamAM buddhimAnane atyAra sudhInA vivecana uparathI kAMIka aMze kalpanA AvI zakaze. zrutimAM kahevAyelA deva pitRyANa mArgo acirAdi tathA dhUmAdi mArga saMbaMdhe upaniSadAdi zrati zAstramAM paNa ghaNe ThekANe vivecane AvelAM che. te varNana A pramANenuM che. (chAMdogya prapAThaka 4 khaMDa 15 maMtra 1-5 ane prapAThaka 5 khaMDa 10 maMtra ) 34 acirAdi mArga: (1) acirAdi leka, tyAMthI (2) ahara-divasa loka, tyAMthI (3) pitalaka zuklapakSa, tyAMthI (4) vaNamAsano (uttarAyaNa) leka, tyAMthI (5) varSaloka, tyAMthI (6) Aditya leka tyAMthI (7) caMdraka, tyAMthI (9) vidyuta leka, tyAMthI tene (9) amAnava puSabrahmalekane viSe laI jAya che. A mArga devAyana kahevAya che. A dhUmAdi mArga: (1) dhUmaleka, (2) rAtrileka, (3) kRSNa pakSa leka, (4) mAsika dakSiNAyana kivA sUryalakane (pAchale mArga), tyAMthI (5) aMtarikSa leka, (6) aMkaleka, A caMdrane rAjA soma che. tyAM antarUpe banI prathama te devonuM bhakSya bane che. bAda yathA samaye prArabdhakarma vaDe tyAM caMdralokamAM 1 veda prAcIna kema ? te apauruSeya kema kahevAya ? te saMbaMdhe varNana zAstromAM Ave che. chatAM vadhu jANavAnI IcchA hoya to zrIkRSNAtmaka vAkasudhA prakAzana 4 mahAkALapuruSavarNana bhAga 1 Amukha tathA kiraNAMza 11-34 adhyAya 2, vagere jue. 2 dAna kivA dravya eTale jemAM jagatanA upAdAna kAraNe evA paMcamahAbha, karma kALa vagereno samAveza thAya che te
Page #602
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ane tenu bahu bahu manana karavA chatAMe te jANI zakAya tevuM nathI, [ 473 rahI nIcenA (dakSiNa) mAge te pAchA Ave che, (1) AkAzamAMnA abhra (vAdaLAM)ne prApta thaI khAda (2) metrarUpa, pachI (3) varasAdarUpe varase che, tyAra bAda (4) vrIhi (cekhA vagere), java, tala, mASa (aDada vagere kaThoLa), auSadhi, vanaspati ityAdimAMthI a Mte (5) vI` ane retarUpe banI pharIthI janmanA cakkaramAM Ave che ' naite srutI pArtha jAnanyogI muhyati' kazcana / tasmAtsarveSu kAleSu yogayukto bhavArjuna // 27 // ' vedeSu ya'jJeSu tapa'su caiva dAneSu ya'tpuNya'phala' praddSTam / , atyeti ta'tsarva'midaM vida'tvA yoga parM sthAna'mupaiti cA'dyam // 28 // ane mArganuM rahasya jANanAro mAha pAmatA nathI zrIkRSNa bhagavAna kahe cheH arjuna! eka phrI pharIthI janmamAM lAvanAra tathA bIjo meAkSamAM laI janAra A rIte bane sutI mArgonuM raharaya jANanArA yeAgI kadI paNa meAhu pAmatA nathI. eTale je A baMne mArga AtmArUpa che, e rItanuM sAcuM rahasya sArI rIte jANe che te pharI pharIthI janmamAM nAkhanArA mAnuM avalaMbana kadI paNa karatA nathI. mATe tane vAraMvAra kahI rahyo chuM ke, tuM A prakArane cegayukta thA, eTale ke tu pe|te AtmasvarUpa che tathA A sa`paNu AtmarUpa che evA prakAranA. yAgamAM kivA teA huM kRSNe nahi paraMtu AtmA (vRkSAMka 1) chuM tathA A sarva AtmarUpa evA mAruM ja svarUpa che evA prakAranA yAgamAM sarvAMkALamAM ( nityaprati ) sthita thaI jA. huM pAtha ! tArA prazna pramANe tane tat brahma eTale zuM? adhyAtma, krama, adhibhUta, adhideva, adhiyajJa, A dehamAM tame! evA krANu che| tathA maraNa samaye cittane niyamamAM rAkhanArAone tevA sarvAtmabhAvarUpa tamA zI rIte jANuvA yAga che. pratyAdi sa` kahI saMbhaLAvyuM, bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna ! meM tArA praznonA uttarA kahyA. te uparathI tenuM sAcuM rahasya tArA jANavAmAM AvyuM te? kemake A sarva jANIne vedomAM, yajJAmAM, tapamAM tathA dAneAmAM je phaLa mULavAnuM zAstramAM nirdiSTa thayeluM che, arthAt zrutizAstramAM kahyuM che ke dharmanA mukhya traNa vibhAge che. A dareka vibhAgane kadha kahe che. prathama ska Mdha ke jemAM (1) yajJa (ra) adhyayana (vaividyA) ane (3) dAnaneA samAveza thAya che. bIjA kaMdhamAM tapa tathA tRtIyaska dhamAM brahmacArIe gurune ghera vidyAbhyAsane mATe rahevuM; A mujaba dhanA je traNa vibhAge che, tenuM AcaraNa karavAthI je puNyadmaLanI prApti thavA saMbadhamAM zAstramAM kahevAmAM AveluM che te tamAma phaLane A sarvane eka AtmarUpe jANnArA yeAgI tatkALa oLaMgI jAya che. eTale keM te AtmaprApti sivAya bIjA kAI paNa phaLaprAptinI kadI icchA ja karatA nathI, kemake te karatAM zreSTha evuM prApta karavA yAgya khIjuM kAMI paNu nathI. A rIte tamAma kAmya karmAMnA pAzamAMthI chUTelA yeAgI sathI para AveluM Atma kivA tat (vRkSAMka 1) ravarUpa evA AdyasthAnane pAme che. tApa, AtmasvarUpane jANanArAM zreSTha evA parama sthAnane cheADI bIjA kAI sthAnanI prAptinI IcchA zI rIte dharAvI zake ? zuddha ane svaccha pANInuM sarAvara joyA pachI mAlana evA khAmeciyAnuM pANI pIvAnI khrucchA kAne thAya? paca pakavAnatA thALa pAse AvyA pachI khIcaDInuM sevana kANu karaze ? 1 jue chAMdAgya upaniSad dvitIya prapAThaka khaMDa 23,
Page #603
--------------------------------------------------------------------------
________________ 474 ] [ siddhAntakAra bha0 gI. ave lera anAyAje tira nAsti- adhyAya 9 mAM zrIbhagavAnuvAca / evaM tu te guhAtamaM pravakSyAmyanasyave / jJAna vijJAnasahita ya'jjJAtvA motyase'zubhAta // 1 // azubhathI mukta thaIza bhagavAna zrIkRSNa kahe cheH he asUyA eTale guNamAM doSadaSTi karavArUpa doSathI rahita arthAta nirmaLa ane zraddhAyukta aMta:karaNavALA ana! hajI paNa sAMbhaLa. atyaMta gadyamAM gadya evuM A eTale sAkSAtkAra kivA aparokSa anubhava sahitanuM jJAna, have huM tane kahuM chuM, te sAMbhaLavAthI tuM A sarva azubhamAMthI mukta thaIzakra ane zubha evA mokSapadane prApta karIza. A jJAna atyaMta goya che; ema kahevAnuM kAraNa e che ke, vedAdi tamAma zAstroe te kahevAno upakrama AraMbhyo paraMtu teoe to phakta parokSa jJAna batAvI aMte neti neti eTale Iti thaI nathI, pUrNatA thaI nathI ema kahIne mauna dhAraNa karyuM che. teno udeza eTalo ja che ke, te pada te pratyakSa anubhavagamya hovAthI mana, vANI buddhi ityAdi tamAmane tyAM vilaya thaI jAya che. eTalA mATe tamane teno pratyakSa anubhava karo. A mujaba jyAM sudhI aparokSa anabhava eTale AtmasAkSAtkAra karavAmAM nahi Ave tyAM sudhI te padanI prApti kadI paNa thaze nahi. ema kahI tamAma zAstrakAro mauna banI gayA che. tevuM A vijJAna avarNanIya hovAthI je atyaMta guhya (geya) che, tevuM meM pratyakSa anubhaveluM A vijJAnayukta jJAna huM tane kahuM chuM. vaLI A vijJAna jeo guNane deSarUpe jonArA eTale satyane asatya mAnanArA tathA asatyane mATe satyane nizcaya karanArA arthAta asatamAM ja sata hovAne durAgraha rAkhanArA mUDhane kadI paNa kahevA yogya nathI. kAraNa ke teo asatanA AgrahI hovAthI tamane A vijJAna kahevuM e to paththarane pANI vaDe bhIMjavavA samAna che. he arjuna ! tuM to tane AgrahI che mATe meM pratyakSa anubhaveluM evuM A vijJAna huM tane have spaSTa karIne kahuM chuM te tuM sAMbhaLa. je jANavAthI tuM mekSarUpa zreSTha phaLane prApta thaIza. rAjavidyA rAjaguhyaM pavitramidamuttamam / pratyakSAvagamaM dharmya susukhaM kartumavyayam // 2 // rAjavidyA rAjaguhA zrIbhagavAna AgaLa kahe che: Ane rAjavidyA eTale sarva vidyAono rAjA ane rAjaguhya eTale vyavahAramAM je je vastu ati gopya che te sarva gomAM paNa atyaMta geya arthAta sarva guthono rAjA ane kahe che. ati uttama ane pavitra evA veda, yajJa, tapa, dAna ityAdi zAstramAM batAvelA dharmo AtmasvarU5bhUta aMtima dhyeyanI prApti karavAne mATe pokAra karI karIne kahI rahyA che te sukhapUrvaka ane sArI rIte prApta thaI zake evuM dharmanA phaLarUpa e AtmasvarUpa avyaya eTale nAza rahita che, je avagama arthAta pratyakSa anu.va vaDe ja jANI zakAya tevuM hovAthI tene rAjavidyA rAjaguhya kaheluM che. paraMtu A te rAjavidyA ane rAjaguhyano sAmAnya artha thayo; tene rAjavidyA ane rAjaguhya kahevAnuM bIjuM paNuM kAraNa che. sAmAnyataH vyavahAramAM ajJAnI loko jeone zreSTha mAnatA hoya temanA mArganuM ja anukaraNa teo kare che. - janmamaraNAdi cakkaramAM phasAvuM tene azubha tathA mekSanI prAptine zubha evI saMjJAothI zAstromAM saMbedhAyeluM che. " je.
Page #604
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] tene aneka prakAre kahevAmAM Ave teA pazu [ 75 A nyAyAnusAra rAjA e leAkeAmAM sauthI zreSTha gaNAya che. tethI maharSiee A atyaMta guhyu evI brahmavidyAne pracAra sauthI prathama rAjAmAM karyAM. AI vyavahAramAM A jJAna rAjavidyA rAjaguhya nAme prasiddha che- zrutizAstrakAro Ane madhuvidyA paNa kahe che (juo bR. a. 2/1/15 ane 2/5/16 thI 18 tathA chAMdogya pra0 7/11/3 tema ja pAchaLa a0 4 zloka !). A jJAna jagatamAM kevI rIte annatINuM thayuM te saMbadhe zAstrAmAMne Rtaratra thayela niSNuya jANavAthI Ane rAjavidyArAjaguhya kema kahevAmAM Ave che te sArI rIte samajI zakAze. pRthvImAM thayelA karmakAMDa tathA yajJanA vistAra zrIrAma pUche che ke : mahAtmA brahmAnI buddhi, sRSTi utpanna karyAM pachI jagatamAM jJAna utAravAne mATe kayA prakArathI pravartI ? zrI vasiSTha melyA jema samudhmAM calanAtmaka mArjA utpanna thAya tema brahmamAM vAsanAne lIdhe nira Mtara kriyAzaktinA azavALA brahmA pAte utpanna thayA. temaNe kevaLa peAtAnA mananA saMkalpa vaDe ja cauda leAkanA vistAravALI A badhI sRSTie utpanna karI. tyArabAda brahmAe teonuM avaleAkana karyuM. te A tamAma sRSTie atizaya duHkhI che ema tene jaNAyuM, vaLI bIjI sRSTi utpanna kare teA paNa bhUta, vartamAna ane bhaviSya e traNe kALanI sabaLA sRSTinI sthiti paNa A pramANe ja du:khI hovAnuM tene jaNAyuM, tethI tene sukhI zI rIte karavI te saMbaMdhe teNe vicAra karyAM; te uparathI tene jaNAyuM ke zubha sAdhane karavAne cAgya evA A satya(kRta)yugAdi jevA A kALA aMta jyAre Avaze tyAra pachI lokone bhaviSya kALamAM uttarAttara vadhu meha thaze. AthI temanI brahmAne dayA utpanna thaI, te uparathI brahmAe saMkalpa vaDe tarata ja mane sarjyo tathA vAraMvAra jJAna ApIne A leAkanuM ajJAna maTADavAne mATe mane pRthvInI pITha upara mekalyA che. jema temaNe mane mekalyA tema sanakumAre| tathA nAradAdi bIjA dhaNA dhaNA maharSione pazu meAkalyA. A pramANe brahmAMDeAmAM mAnasika tathA ajJAnarUpI roga vaDe pIDAtA leAkeAnuM ajJAna naSTa karavAnA uddezathI brahmAe pavitra evA karmAMkAMDAdinA krama vaDe jene aMta chevaTe AtmajJAnamAM ja thAya che e rItanA jJAnanA kramanA vistAra mATe ane ajJAnIone uddAra karavA sAru amane sane mekalyA che. jee karmakAMDAdimAM AsaktivALA hoya temane kama kAMDamAM kramathI tathA sUkSma buddhizALIone AnaMda ApanArA jJAnanA kramathI bedha ApavAmAM Ave che. A mujaba sauthI pahelA satyayuga 1728000 saura varSonA hAI jene prathama vA kRtayuga paNa kahe che te sapUrNa thayA pachI pRthvImAM kALakramane lIdhe zuddha karmakAMDa saaAca pAmI gayA. tethI brahmadevanI AjJA mujaba manvAdiSThAe jagata madhye maryAdAnI sthApanAne mATe dezeAnA judA judA vibhAgA karyAM ane temAM rAjAonI sthApanA karI ( A pRthvI upara suvyavasthita rAjyanI sthApanA karanArA sauthI pahelA rAjA pRthu che, te uparathI ja AnuM pRthvI evuM nAma paDyu che ); tyAre te dareka mantrAdikA tathA maharSioe te te kriyAkramanA vidhAna mATe tema ja pRthvImAM dharma, kAma ane anI siddhione mATe ceAgya dharma zAstrA tathA vidhavidha yajJakriyAe saMbadhI zAsrAtI racanA karI Ane rAjavidyA rAjaguhya kema kahe che ? keTalAka kALa te| A krama cAlyA. para'tu jema jema samaya vyatIta thavA lAgyA tema tema vaLI pAche dharmAdikanA A krama tUTI gaye; tamAma leDhA mAtra viSayamAM ja lapaTa thaI nitya aihika evA bhAgya padArthone meLavavAmAM ja racyA pacyA rahevA lAgyA. rAjAomAM dharmAMnuM rakSaNa ane prajApAlanano bhAvanA nahi rahetAM mAlikapaNAnA bhAva utpanna thayeA. tethI teemAM ekabIjAnA dezA paDAvI levAne mATe paraspara dveSa ane verabhAvA utpanna thayA- A rIte pRthvImAM ghaNAM mANase zikSAne yAgya thayAM. Ama thatAM je rAjAe prathama dharma pAlana tathA prArakSaNanI dRSTi rAkhI pRthvInuM pAlana karavAne samaryAM hatA teo yuddha karyAM vinA pRthvInuM pAlana karavAne mATe asamartha banyA. eTaluM ja nahi paraMtu pariNAme rAjA ane prajA ane atyaMta kaMgAla thaI gayAM. teonI A dInatA maTADavAne mATe ane leAkeAmAM mAtmajJAnanA pracArane mATe meM tathA
Page #605
--------------------------------------------------------------------------
________________ 476 ]. maLIyAnayatAmag mAjAnuM | i. [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 4 bIjA maharSioe AtmajJAna saMbaMdhInA guhya ane zreSTha evA vicAre kemAM prakaTa karyA ane te jJAna prathama rAjAone ApyuM. A mujaba A guhya evI AtmavidyAno pracAra prathama rAjAomAM thaye ane pachI te vidyA lokomAM vistArane pAmI, AthI A uttama evuM AtmajJAna rAjavidyA ane rAjaguhya kahevAvA lAgyuM ( mu. sa. 11 0 3thI 18). jANyA pachI AcaraNamAM Ave te ja kharuM jJAna bhagavAna kahe cheH he arjuna ! jagatamAM upara mujabanI paristhiti jyAre jyAre thAya che tyAre tyAre mahApu dvArA jagatamAM AtmajJAnane pracAra thavA pAme che. Aje pUrva puNyano moTo udaya thavAne lIdhe e uttama jJAna sAMbhaLavA mATe tuM adhikArI banyo chuM. tamAma vAsanAone vilaya thaI prayatna vagara ja AtmA sivAya bIjuM badhuM sUjhavAnuM taddana baMdha thavuM, te ja aparokSajJAna athavA mokSa che. he arjuna ! AtmAnuM upalakiyuM jJAna athavA zAbdika vA zuSka jJAna to thoDA parizrama vaDe paNa thAya che; paraMtu viSayo upara virAgya thaI vRttinuM AtmAmAM tadAkAra thayuM eTale sAkSAtkArayukta aparokSa anubhava prApta thavo, e te ghaNA parizramathI ja thaI zake che. paramatatvanuM satya svarUpa jANavAmAM jeTalI nyUnatA hoya teTalI vairAgya nyUnatA rahe che. paramatattvanuM sAcuM jJAna prApta karanAre to te ja kahevAya che, je jANyA pachI teno aparokSa anubhava eTale sAkSAtkAra kare, A pramANe jenI buddhi aparokSaanubhava levA tarapha kadI paNa pravRtta thatI nathI tevAe mane AtmAnuM jJAna thayuM che tevA mAtmavarUpa samajAyuM che ema kahe to tema karanAranI sthiti gadheDAnI pITha upara jema hAthInI aMbADI mUkavAmAM Ave te pramANenI ja samajavI. AthI huM pathiI ! nArAmAM mane have jJAna thayuM che evI rItanuM khoTuM abhimAna ghUsI javA nahi pAme eTalA mATe tathA tuM asUvA arthAt daSTi eTale ni:zaMka ane durAgraha vinAne hovAthI A paramaguhya vijJAna(anubhava)yukta jJAna tane kahI rahyo chuM, te tuM lakSya pUrvaka sAMbhaLa. sajajananA zabadamAM avizvAsa rAkhavo e mahAna zatru samAna che. tevA mukhoeAne lemI, kIta tathA sukha vagere tamAma choDIne cAlyo jAya che. zraddhA e ja jagatano AdhAra che. zraddhA vagara je kAMI sAMbhaLavAmAM Ave che te sarva nirarthaka ja che. vaLI sAMbhaLyA pachI te vartanamAM nahi Ave to paNa vyartha ja gaNAya. mATe have huM tane A je guhya vijJAna sahita jJAne kahuM chuM te tuM dhaNI ja dakSatAthI sAMbhaLa. vAraMvAra bodha kema kare paDe che? he pArtha! huM tane vAraMvAra eno e ja upadeza yukti prayukti vaDe ApuM chuM ema samajIne tuM te tarapha anAsthA kivA durlakSa nahi kara, kAraNa ke huM tane je vAraMvAra kahI rahyo chuM te tArA bodhanI daDhatAne mATe ja che. devatAone phakta eka ja vakhata AtmajJAnano upadeza karavAmAM Ave te paNa basa thAya che; paraMtu manone te vAraMvAra (nityaprati) abhyAsa vinA AtmasvarU5nI bhAvanA khIlatI nathI. jenuM avidyA evuM bIjuM nAma che te ajJAnane lIdhe ati baLavattara baneluM hoI hajAro janmathI sarvatra dazyasvarUpe otaprota prasareluM hovAne lIdhe bahu ja ghATuM thaI gayeluM che. tenA nAza kiMvA nivAraNa mATe ekavAranA upadezathI manuSyone bodha thato nathI. are ! manuSyomAM paNa janakAdi je kavacita kaI aMta sUma buddhizALI maLI Ave che ke je eka vakhata sAMbhaLatAnI sAthe ja AtmasvarUpano nizcaya karI aparokSaanubhava prApta karI kRtArtha bane che; paraMtu evA udAharaNe to apavAdAtmaka kavacita ja jovA maLe che, te tuM dhyAnamAM rAkha. tane A jJAnano upadeza karavAnuM kAraNa tuM nirdoSa, pavitra ane nirmaLa aMta:karaNavALa hoI mane atyaMta priya che, mATe huM tane te vAraMvAra samajAvIne kahI rahyo chuM. tamArA have niHzaMka thaI taddana ekAgracitta vaDe huM kahuM chuM te anubhavayukta jJAna tuM sAMbhaLa, tathA anAtmadaSTine tyAga karI AtmadaSTimAM ja sthira thA. vaLI huM A zarIradhArI kRSNa nahi paraMtu AtmA chuM, evuM je tane vakhate vakhata kahevAmAM AveluM che, te uparathI tane zaMkA thaI hatI ke kadAca zraddhAthI tema mAnavAmAM Ave to adhaHpatana te thatuM nathIne? tArI
Page #606
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana] ati sUkSma ane tarkathI paNa para evuM e AtmAnuM jJAna paNa zakAtuM nathI. [ 77 e zaMkAnuM samAdhAna prathama karavAmAM AvyuM che, temaja aMtakALanA samaye AtmasvarU5 evA mane jANavA thakI manuSya parama gatine ja pAme che ema paNa kahevAmAM AvyuM che; to tevuM mAruM vijJAna eTale aparokSa anubhava sahitanuM jJAna tane kahuM chuM. te uparathI tArI khAtarI thaze ke huM eTale kevaLa A zarIradhArI kRSNa nahi paraMtu AtmA che (adhyAya 3 zla0 30 thI 3ra mAM A viSaya upara vivecana che te juo) azradhAnAH puruSA dharmasyAsya purantapa / aprApya mAM nivartante mRtyusa5sAvartmani // 3 // azraddhALuo mRtyu vALA saMsAranA mArgamAM ja bhaTake che - he paraMtapa! eTaluM te khAsa dhyAnamAM rAkha ke jeo huM zarIradhArI kRSNa nahi paraMtu AtmA chuM evA prakAranI manamAM dara zraddhA vagara huM eTale A dehadhArI ja chuM ema samajI kevaLa meDhethI tevuM kahI mane bhaje te te vaDe kAMI teo mokSane mArge jaI zakatA nathI. e to zuM paraMtu A tema ja prathama batAvelA mane pAsanA kivA prANopAsanArUpa dhama (mArga) upara zraddhA nahi rAkhanArA puruSo AtmA arthAta AtmasvarUpa evA mane (tata vRkSAMka 1 ne) nahi pAmatAM saMsAramAM janmamaraNanA mArgamAM ja bhaTake che eTale haMmezAM parivartanane ja pAmyA kare che.. mayA tatamidaM sarva jgdvyktmuurtinaa|| matsthAni sarvabhUtAni na cAhaM teSvavasthitaH // 4 // mArAmAM sarvabhUta che paraMtu temAM huM nathI zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahI rahyA che ke he pArtha ! AtmasvarUpa evA meM (vRkSAMka 1 jue) mArA (vRkSAMka 3 nA) avyakta svarUpa (vRkSAMka 4 juo) vaDe A sarva jagata vistAreluM athavA prasareluM che. huM rU5 (vRkSAMka 3) evA mAre ThekANe A sarva bhUta ( vRkSAMka 4 thI 15 sudhInAM) rahelAM che, paraMtu te huM (vRkSAMka 3) teomAM (vRkSAMka 4 thI 15 mAM) rahela nathI. AnI spaSTatA mATe prathama suvarNanuM daSTAMta ApavAmAM AveluM che (adhyAya ? juo) chatAM ane saMkSepamAM vicAra karIzuM. mAruM avyakta zarIra kayuM? zrIkRSNa bhagavAna ane ghaNuM ja yukti vaDe samajAvI rahyA che te rahasya samajavAne mATe prathama te vRkSa manuM sAruM jJAna hovuM joIe. AmAM prathama bhagavAne sAkSIbhAva(vRkSAMka 2)mAM sthita rahIne ajunane samajAveluM che ke A sarva jagatAdi dazya (vRkSAMka 3 thI 15gha) mArA AmA( vRkSAMka 1)nA avyakta bhUtinA eTale AtmAnA avyakta svarUpa (vRkSAMka 4 juo) vaDe sujAyeluM che. jema suvarNa e A mA (vRkSAMka 1) che. tene A suvarNa che ema kahevuM te "huM" (vRkSAMka 3) samajo tathA te "huM"ne preraNAtmaka aprakaTa ane sUkSma sAkSIrapa zuddha "huM." te Izvara (vRkSAMka 2) samaje. have te suvarNa pakI jeTalA bhAganA dAgInA banAvavAnA hoya teno eka goLa kivA lagaDI judI kADhavAmAM Ave te avyakta ( kSAMka 4) samaje. A gALAmAMthI ja aneka prakAranA citravicitra dAgInAo kArIgara (sonI) pAse banAvI levAmAM Ave che. te kArIgaranI pAse besIne banAvarAvI lenAra te kriyA jJAnazaktiyukta evuM ardhanArInaTezvara kinA prakRtipuruSa (vRkSAMka 5)nuM mizraNAtmaka tattva che, ema samaje, Ane zivazakti paNa kahevAmAM Ave che. ane kArIgara nI e te jIva kiMvA mahAprANu (vRkSAMka 6) che, ema samaje. A jIva vAsanAvazAta, aneka citravicitra ghATo paDe che, paraMtu A sarvakArya te pitAnI aMdara vaselA jJAnazakti ane kriyAzaktinA baLavaDe arthAta puruSa ane prakRtinA mizraNAtmaka aMzanI preraNA anusAra kare jAya che. mAyA prakRti
Page #607
--------------------------------------------------------------------------
________________ 478 ] naiSA tarkeNa matirApaneyA [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 lepa (vRkSAMka 3 )thI mAMDI brahmAMDa (vRkSAMka 4 thI 1pa6 ) sudhI tamAma dRzyano samAveza jagatamAM ja thAya che. ATalI bAbato sArI rIte samajAyA pachI uparanuM kathana samajavAne mATe saraLatA thaze. jema suvarNanA goLA athavA lagaDImAM sUvarNanA aneka dAgInAo thAya che tema AtmasvarUpa bhagavAna evA sAkSIbhAva (vRkSAMka 2 mAM sthita thaIne kahe che ke, A sarva jagata meM mArA avyakta (vRkSAMka 4) svarUpamAMthI vistAreluM che. uparanA dabrAMtamAM jema suvarNane suvarNa kahevAnI jarUra nathI te te svataHsiddha che, tema AtmA (vRkSAMka 1) ati:siddha ja che. tene huM AtmA chuM kiMvA koI mane AmA kahenAro athavA jANanAro che tenI kiMcitmAtra paNa kapanA hetI nathI, tethI te svataHsiddha kahevAya che. A "" "huM" evA thatA kuraNane lIdhe ja AtmA jevuM kAMIka anirvacanIya tattva che ema ka9pI zakAya che. arthAta AtmAmAM huMrUpa kuraNa vRkSAMka 3 ) che ema kahevuM te ja suvarNane suvarNa kahevA samAna che ema sUmaje. lagaDI kiMvA gaLe e jema tamAma dAgInAonuM AdhakAraNa kahevAya ane tene tenuM kahevuM te gALAnuM paNa mahAkAraNu thayuM tema A avya kta (kSAMka 4)nuM mahAkAraNuM "huM" evuM kuraNa (vRkSAMka 3) che. AthI bhagavAna kahe che ke AtmasvarUpa evo je huM vRkSAMka 1) te to anirvacanIya che. mArA A AtmasvarUpamAM to A "hu" hu" (vRkSAMka 3) rU5 skaraNano kiMcitmAtra paNa aMza nathI. evA mArA ( AtmA )mAM mithyA " huM' evA thanAra kuraNarUpa sthAna vRkSAMka 3)mAM sarva bhUtanA Adi kAraNa avyaktathI mAMDIne tamAma bhUto (vRkSAMka 4 thI 15 sudhI rahelAM che paraMtu A kuraNarUpa e huM ( kSAMka 3 ) temAM nathI. dAgInAmAMthI suvarNa kADhI levAmAM Ave te zuM rahe? jema pRthvI Adi tamAma vastuo AkAzamAM rahelI che paraMtu AkAza temAM nathI athavA to tapAvelA lAla lekhaMDanI aMdara agni hoya che paraMtu te agnimAM lokhaMDane aMza paNa hoto nathI. dAgInAmAMthI suvarNana aMza kADhI levAmAM Ave to zuM rahe ? e nyAye suvarNamAM dAgInA rahelA che paraMtu dAgInAomAM suvarNane aMza paNa nathI. temaja A sarva bhUtAdi tathA tenuM AdhakAraNa avyakata (vRkSAMka 4 thI 15 gha) sudhInuM tamAma, AtmasvarUpa evAM mArAM bahu" "huM" rU5 phuraNa (vRkSAMka 3)nA ThekANe sarva bhUtamAtra rahelAM che paraMtu mArA eTale AtmA (vRkSAMka 1)nA skaraNarUpa e huM (vRkSAMka :) teomAM rahela nathI. na ca matsthAni bhUtAni pazya me yogamaizvaram / bhUtabhunna ca bhUtastho mamAtmA bhUtabhAvanaH // 5 // mArAmAM bhUta che ane nathI ema vidhI vidhAne kema saMbhave? bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna ! vaLI tane Azcaryajanaka rahasya kahuM chuM te tuM sAMbhaLa. jema mRgajaLa dekhAtuM hovA chatAM temAM pANIno kiMcitmAtra paNa aMza hoto nathI kiMvA svapnAmAM moTAM moTAM vizALa nagarAdi dekhavAmAM AvatAM hovA chatAM paNa temAM jaDAMzane leza heta nathI. tema A daspAdirUpe (vRkSAMka 3 thI 15 za sudhInAM) bhAsatAM tamAma bhUte mArAmAM rahelAM che ema paNa nathI. jo A mArA bheganuM eizvaryA kivA abhuta prabhAva ke vicitra che? are, tuM kadAca atre evI zaMkA karIza. ke upara to Ape kahyuM che ke mArAmAM bhUta che ane vaLI Apa kahe che ke mA AmAM bhUte paNa rahelAM nathI. A baMne pararapara virodhI kathane eka sAthe ja ane eka ja vakhate kahI rahyA che to te amAre kevI rIte satya samajavAM? sivAya Ape zraddhA rAkhavAnuM kahyuM paraMtu Ama eka ja vakhate eka bIjAthI taddana viruddha evuM vidhAna apa kahI rahyA che te ApanuM kahevAnuM sAcuM rahasya zuM che te amoe kevI rIte samajavuM? tenA uttaramAM have tane kahuM chuM te tuM lakSapUrvaka sAMbhaLa.
Page #608
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] kema ke) A jJAna buddhinA tarka vo prApta thavuM kadI zakya nathI. [479 mArAmAM bhUta che ema kahevAnuM kAraNa he vatsa! meM upara kaheluM ja che ke A sarva jagata mArA avyakta (vRkSAMka 4) rU5 vaDe vyApeluM che. tethI avyakta (vRkSAMka 4) e ja A jagatAdi tathA temAMnAM tamAma bhUta (kSAMka 5 thI 15 4) nuM Adi kAraNuM gaNAya che ane tenuM paNa mULa "huM" (vRkSAMka 3) hevAthI tene mahAkAraNa ema kahe che. A rIte A kAraNurUpa avyakta (vRkSAMka 4 tathA te vaDe vyakta thanAra kAryakAraNubhAvavALI jagatAdi tamAma dazya jALa (vRkSAMka 5 thI 15 4) A "huM" rU5 phuraNa (vRkSAMka 3)nA AdhAra upara ja astitva dharAvI zake che, eTale ke A "huM" (vRkSAMka 3) je nA hoya te avyaktAdi kazAnuM paNa astitva saMbhavatuM nathI. tethI upara meM sAkSIbhAva (vRkSAMka 2)mAM sthira rahIne tane samajAveluM che ke, A badhI mithyA dazya jALanuM kAraNa avyakta ( vRkSAMka 4 ) hoI te avyakta paNa "huM" rU5 raphuraNa (vRkSAMka 3)nA AdhAra vaDe ja astitva dharAve che. evA mithyA huM (vRkSAMka 3) rU5 mArAmAM A sarva bhUte rahelAM che, paraMtu te bhUtAdimAM "hu" rahelo nathI, kemake temAMthI je huM (vRkSAMka 3)ne kADhI levAmAM Ave to avyaktadi tamAma bhAvone vilaya anAyAse ja thaI jAya che. ATale sudhI meM tane sAkSIbhAva (rakSAMka 2)no Azraya laIne ame samajAvyuM hatuM, have AgaLa samajAvuM chuM. kAraNa ke jene meM mArAmAM bhUta che ema kahetI vakhate "huM" evI saMjJAthI sAdhyuM hatuM te huM eTale (vRkSAMka 3) che te have tArA lakSyamAM sArI rIte AvyuM haze. A bahu" 25 mithyA kuraNa thavuM ene ja mAyA, prakRti, avivA, ajJAna ityAdi nAme zAstrakAroe ApelAM che ( rakSa mAM vRkSAMka 3 jue). AtmAne mArAmAM kAMI che evI kalpanA paNa nathI he pArtha! meM sAkSIbhAva (vRkSAMka 2)mAM sthita rahI jene "hu" "huM" evI saMjJAthI saMbaMdheluM che tenuM sAcuM rahasya tane samajAvyuM. have, mAruM sAcuM svarUpa te zAstrakAro AtmA, tata athavA brahma (vRkSAMka 1) ityAdi saMjJAo jenuM bhAna karAve che tevuM anirvacanIya che. te padanI aMdara te A hu" "huM" rU5 phuraNa (vRkSAMka 3) tathA tenA sAkSIbhAva zuddha "hu" (vRkSAMka 2) ne kiMcitmAtra paNa kadI sparza ja thato nathI. te pada to svataHsiddha, koInI apekSA vagaranuM, phUTastha, AkAzanI peThe sarvamAM hovA chatAM paNa nirlepa, taddana asaMga, nirAmaya, zuddha, zAMta, aja (janmarahita), avikArI (vikArAdithI taddana rahita), avyaya ane avinAzI jevuM che. jema suvarNane suvarNa kahevAnI jarUra hatI nathI tema ja vyavahAra karatI vakhate huM manuSya hoIza ke nahi evI keIna kadI paNa zaMkA hotI nathI tema AtmA svataHsiddha hovAthI tene keI AtmA che ema kahe to ja tenI siddhatA thAya che evuM nathI, kemake tene koI AmAM kahe che. anAbhAM kahuM to paNa te te potAnA asala svarUpamAM ja sthita 2he che. tene kalpanA paNa hetI nathI ke mane koI AtmA kahe che, yA anAtmA kahe che athavA to tevuM kahenArA tene koI sAkSI che, jemAM pANIne samudra, taraMga, phINa, parapoTA kivA hima kahevAmAM Ave che tenI tene khabara hotI nathI eTaluM ja nahi paraMtu tevuM kahenAra keIka haze evI kalpanA paNa kadApi heI zake nahi tema A AtmA (vRkSAMka 1) nuM samaje. tene pitAmAM A "huM" rU5 phuraNa (vRkSAMka 3) tathA tenA sAkSI (vRkSAMka 2)nuM astitva che ke nathI tenI paNa ka95nA nathI. A pada e ja mAruM eTale "huM" nuM sAcuM svarUpa che. he pAMDava. A ghoraNe meM tane mAruM sAcuM AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) samajAvavAno prayatna karyo che. aMdhapara paNa nyAya eTale zuM ? jema eka AMdhaLAe sAMbhaLyuM ke ahIM A jhADamAM bhUta che, te ghaNuM kharAba che tathA badhAne khAI jAya che teNe te vAta pitAnA bIjA bhAIne kahI, bIjAe trIjAne kahI, A rIte vAta sadhaLA AMdhaLAone kAne pahoMcI gaI te sAMbhaLI badhA dhaNA ja bhayabhIta banI Akroza karavA lAgyA. temane
Page #609
--------------------------------------------------------------------------
________________ 480 ] proIScenaiva surAnA [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 kapa Akroza sAMbhaLIne eka dekhatA buddhizALIe teonuM sAMtvana karIne kahyuM ke bhAIo AmAM bhUta rahe che te tamArA pikI keNe joyuM ? te uparathI AsapAsamAM ja eka jaNe kahyuM ke mane te AmaNe kahyuM, bIjAe kahyuM mane te A trIjAe kahyuM, ema karatAM karatAM jeNe prathama A vAta karI hatI tene vAre AvyuM, teNe kahyuM ke meM joyuM to nathI kemake mane AMkho nathI. paraMtu eka roja saMdhyAkALe huM A jhADa nIce vizrAMti mATe beTho hato, te vakhate aMdhAruM thayeluM hatuM tyAre keTalAka chokarAo are jaldI nAso nahI te ahIM A jhADa nIce bhUta beThuM che, te badhAne pakaDIne khAya jAya che. ema kahI teo doDI gayA. temanuM sAMbhaLI meM paNa hAMphatAM hAMphatAM temanI pachavADe pachavADe nAsavA mAMDyuM. chokarAo to are A bhUta AvyuM ema kahI pAchaLa paththaro pheMkatA jAya ane nAsatA jAya. saddabhAgye e paththaro mane vAgyA nahI. A rIte huM mahAmuzIbate e bhUtanA paMjAmAMthI bacIne mArA sthAna upara AvI pahoMcyo tathA mArA mitrone e saMbaMdhI vAta karI. tenI A vAta sAMbhaLIne A aMdhaparaMparA nyAya saMbaMdhI tene hasavuM AvyuM ane teNe kahyuM ke tyAM bhUta vagere kAMI hatuM ja nahi, paraMtu te chekarAo tane ja bhUta samajyA ane te bIjuM ke bhUta beThuM haze ema mAnI lIdhuM. vAstavika tamo paikI keAI e bhUta dIThuM nathI ane tamArI bhUtanI e vAta paNa sAva khoTI che, ema kahI teono saMzaya naSTa karyo. mArAmAM bhUto nathI ema kahevAnuM kAraNa A aMdhaparaMparA nyAyanA daSTAMta mujaba A sarva jagata zuddha hu" (vRkSAMka 2)nA azuddha bahu" (vRkSAMka 3)25 phuraNanA AdhAre mArI avyakta prakRti (vRkSAMka 4) vaDe vyApeluM che paraMtu uparanA dRSTAMtamAM mULamAM jema bhUta ja na hatuM tema mAruM sAcuM svarUpa to "tata' rUpe evo AtmA kiMvA brahma (vRkSAMka 1) hoI te tadana anirvacanIya che temAM A huM rU5 raNa (vRkSAMka 3)nuM kadI astitva ja nathI. Ama A huM rUpa araNanuM ja jyAM astitva nathI to pachI tenA sAkSI (vRkSAMka 2)nuM astitva paNa kayAMthI hoya ? dasya ja nA hoya te draSTA kyAMthI saMbhave? dazya vagara draSTAnuM astitva hoI zake ja nahi kema ke te paraspara sApekSA bhAve che. eka hoya te ja baMne hoya che ane jo eka nA hoya to baMne mithyA kare che tema A huM 25 phuraNa (vRkSAMka 3)nA astitvanA abhAve tenA sAkSI (vRkSAMka 2) bhAvano to anAyAse ja vilaya thaI jAya che. A rIte mArA svarUpa (vRkSAMka 1)mAM to jyAM A bahu rU5 phuraNa (vRkSAMka 3) tathA tene sAkSI (vRkSAMka 2) nathI te pachI tenA AdhAra vaDe rahenArA avyakatAdi kiMvA bhUtAdi bhAva (vRkSAMka thI 15 4) sudhInAM astitvanI to vAta kyAM rahI? ATalA mATe he arjuna ! huM tane kahI rahyo chuM ke AtmasvarUpa anirvacanIya evA mArA (vRkSAMka 1)mAM bhUto rahelAM nathI ane ahaM rahita evuM A anirvacanIya pada te ja mAruM kharuM svarUpa che. huM eTale A zarIradhArI kRSNa nahi paraMtu anirvacanIya evo te (Atma) svarUpa (vakSAMka 1) che, ema jANa. veda Ane ja "taravamasi' tuM ( kSAMka 3) te (vRkSAMka 1) che ema kahe che. "ahaM brahmAjIne uddeza paNa A huM (vRkSAMka 3) brahma (rakSAMka 1) che, ema kahevAnuM ja che. anAranA traNa e AtmA (vRkSAMka 1) ja brahma che. "ghaNAne brahma jJAna e ja brahma che arthAt jJAna e svataHsiddha che mATe jJAna eTale ja AtmA kiMvA brahma (vRkSAMka 1) che. e rIte mahAvAkyo vaDe samajAve che. A vivecana uparathI tuM samajI zakyA haze ke mArAmAM bhUta che ane bhUto nathI ema je upara kahevAmAM AvyuM che te paraspara virodhI nathI paraMtu tema kahevAmAM ghaNuM ja gUDha rahasya haiI te meM tane yukita vaDe samajAveluM che. te paNa tArA dhyAnamAM AvyuM haze. bhaktimArga kene kahe che? he pArtha ! vaLI paNa guza rahasya tane kahuM chuM te sAbhaLa. jeo upara kahyA mujaba jJAnadaSTa vaDe potAnA svarUpa (vRkSAMka 1)ne jANavA zaktimAna hotA nathI tevAo potAne huM to zarIradhArI chuM tathA AtmA mArAthI koI judo ja che evI rItanA daita bhAvane ja vaLagI rahe che tevAone samajAvavAne mATe teonI samaja pramANe huM A zarIradhArI kaNa kiMvA je devatAno je upAsaka hoya te deva eTale ke
Page #610
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] chatAM te AtmasvarUpa priya tathA tIvra jijJAsu ziSyane sArI rIte jaNAvavA mATe[ 481 zarIradhArI athavA AkRtivALA che ema nahi samajatAM te AtmasvarUpa che ema samajIne tenI niSkAmabhAve upAsanA karavI ane tana, mana, dhanAdi sahita sarvasva rIte tene ja zaraNe javuM joIe, evA prakArane bhAva rAkhavA mATe A kathana kahevAmAM AveluM che. A rItanA bhAvane ja bhakti kahe che. bhaktanA artha te jyAM judApaNAne lavaleza paNa nathI te ja kharA bhaktabhAva kahevAya. evA bhakta zabdonA artha vyavahAramAM spaSTa che. zaktimArgInI abhyAsa rIti bhaktimAga nI racanA zAstrakAroe evA uddeza vaDe karelI che ke vAstavika rIte te paramAtmA carAcaramAM vyApaka che. A brahmAMDamAM sthULa vA sUkSma kAI paNa kALa, deza, kriyA ke vastu evI nathI ke je paramAtmasvarUpa na hAya eTale ke sa`paramAtmA svarUpa ja che, evA nizcita siddhAMta che. chatAM jeenI A zraddhAmAM bhinna(dvaita)pAnI dRSTi heAya che. teonA dvaita bhramanA nivAraNa arthe ja vedAdi tamAma zAstronuM prAkaTya thayeluM che. zAstrane abhyAsa karanArAe te| A vAta sArI rIte jANI zake che paraM tu A dvaita vyavahAramAM strI, zraddhAdike ke jeone brAhmAdi varganI jema zAstra abhyAsa karavAne avasarAtA nathI, tevAone mATe prathama AtmAnuM parAkSanAna meLavI pachI vicAra dvArA tenA aparAkSa sAkSAtkAra karavA, e rItanI zAstrapaddhatinuM avalaMbana azakya hAya che, tevAone paramAtmaprAptine mATe A badhI khaTapaTo kivA parizramete cheADI daI kevaLa zraddA vaDe jeo AtmaniSTha banyA hAya evA mahAtmAe yA rAmakRSNuAdi devatA kivA kAra ityAdi pAtapeAtAnA upAsyA ja sarvAMtra vyApaka che, e mujabanA dRDha nizcaya vaDe upAsanA karavAnu kahevAmAM AvyuM che ane tane tuM ja sanA kartA che, tuM ja hartA che, tuM ja OM che, saguNa tuM ja che, nirguNu paNa tuM ja che, huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi rUpe je je kAMI bhAse che te sarva pazu tuM ja che, e rIte pAtA sahita sane bhUlI javuM kivA A badhuM tenI preraNAthI ja huM kahI rahyo chuM; e pramANe kAyA, vAcA ane mana vaDe thatAM tamAma karmo pAtapeAtAnA iSTadevanAM heya te rUpa ja satra vyApeluM che e rItanI samarpaNu buddhi vaDe karavAM, taddana niHzaMka thaI dRDha niSThA vaDe ahaMbhAva kADhI eTaluM ja eka kAryAM karavAnuM heAya che ke jethI teone kAI paNa prakAranI khaTapaTA noMDhuM karatAM jJAna, krama, yAga vagere karanAra yAgIe je sthAnanI prApti karI zake che te sthAnanI prApti sahejamAM thaI zake che. e te zuM paraMtu sa` paramAtmAnuM ja svarUpa hovAthI jagatamAMnI kAIpaNa vastunI upAsanA dRDha nizcaya vaDe tanmayatA prApta thatAM sudhI A mujabanI ekatvanI bhAvanAthI karavAmAM Ave teA paNa tevI bhAvanA siddha thatAM tatkSaNe ja dhyeyanI prApti thaI manuSya kRtArtha bane che. A rIte aikayabhAva karanArA ja kharA bhakta kahevAya che. tasmAt bhakta bananAre teA phakta huM ane mAruM' evA bhAvAne aMtaHkaraNamAM kadI UThavA ja nahi devA joIe ane jo kadAca UThavA pAme tA te peAtAnA upAsya RSTadeva bhagavAnarUpa ja che, ema jANavuM. e pramANenA dRDha nizcaya vaDe tene apaNu karavA. eTalI ja eka parejI AmAM pALavAnI hAya che. jema pArakAnI vastu pratye krAi Asakti rAkhatA nathI tema jenA para mAruM' mAruM' evA bhAva hoya te tamAma mAM nahi paraMtu bhagavAnanuM ja che ema samajIne ahaMkAra rahita thaI pachI je kAyika, vAcika ane mAnasika vyavahAra karavAmAM Ave che tene bhakatabhAva kahe che, ane A mAganuM avalaMbana karanAra bhaktimArgavALA gaNAya che. A mAmAM jyAM sudhI peAtAsaha sabhAve mane aNu nahi thAya tyAM sudhIte mATe tene mArA sAcA svarUpanI prApti kadApi thatI nathI, te dhyAnamAM rAkhavuM. jee A sarva bhagavAnanuM ja che ema kahI pe|te te| bhagavAnathI judA te judA ja rahe che te sAcA bhakta nathI. sAcA bhakta te| te ja che ke je peAtAsaha mAruM mAruM' evA savabhAvane bhagavAnarUpa samaje che tathA samajanArA pAte paNa tethI aLagA na rahe. AthI ja me tane aneka prakAranI yuktie kahI te sa`ne aMte mane A zarIradhArI kRSNa che athavA te| A mArA, mAmAnA chekarA che ema nahi samajatAM huM eTale anivacanIya evA AtmA che, evA nizcaya vaDe dRDha bhAvanAthI samajapUrvaka sabhAve AtmasvarUpa evA mAre zaraNe AvavAne mATe meM tane kaheluM che. bhaktimArga te A ja. nArAyaNIya dharma paNa Aja che ema samajo. 1
Page #611
--------------------------------------------------------------------------
________________ 482 ] yAM tvamApaH satyadhRtirbatAsi bhaktimArga vedanA siddhAMtAthI yakacita paNa bhinna nathI vicAra karavAthI jaNAze ke, bhaktimA` e vedanA siddhAMtAthI yatakiMcit paNa bhinna nathI. gaNitazAstramAM tALA meLavavA niyama che. jevI rIte ekamAM e umerIye te traNa thAya tema traNamAMthI e kADhI levAmAM lAve teA eka rahe. Ama baMne rIte jyAre kharAkhara tALA maLe teA ja udAharaNa barAbara gaNuAya. tema huM ane mAruM A bate bhAvAtA vilaya prathama huM (vRkSAMka 3)mAM kraravA ane e huM (vRkSAMka 3) eTale anivacanIya evA AtmA (vRkSAMka 1) che ema jANavuM te. huM AtmA chuM, brahma chuM. jJAnasvarUpa chuM, tata(te)rUpa chuM, evA prakAranA bhAvaneA A abhyAsakramamAM samAveza thAya che. have tethI viparIta abhyAsa eTale jyAre huM (vRkSAMka 3) AtmA (vRkSAMka 1) che teA AtmA (vRkSAMka 1) paNa huM (vRkSAMka 3) che. A mujaba 'huM AtmA' ane 'AtmA huM' ema paraspara bane bhAvAtA anubhava thAya tyAre ja pUrNatA thaI ema kahevAya che; paraMtu sAdhake prathama A be paikI kAIpaNa eka bhAvanA abhyAsa karI tene aparAkSAnubhava karI levA paDe che, jyAM sudhI tevA anubhava nA thAya tyAM sudho ane mArgAvALA daMbhI ja gaNAya che. jJAnamArganI siddhinAM lakSaNA prathama mArgAmAM huM AtmA (bhagavAna) chuM evA prakAranI bhAvanA vadhu huM bhAvaneA paNa vilaya karIne nirvikalpatAnA anubhava karI laI temAM tadAkAratA prApta karI levI joIe, A rItanI tadAkAratA thaI tene jyAM sudhI aparekSAnubhava nA thAya tyAM sudhIne mATe te vyavahAraSTie game teTalA nAnI gaNAtA hoya yA te meDhA mahAtmA tarIke pUjAtA hoya teA paNa kevaLa DhAMga che ema jAvuM. temAM zuSka vedAMta vagara khIjAM kAMI paNa che ja nahi, paraMtu jeNa huM bhAvanA saMpUrNa vilaya karI nirvikalpatAne anubhava lIdheA hoya che ane temAMthI pharIthuM utthAna thaI je nirvikalpa Atma(vrukSAMka 1) sthiti te ja A vikalpa (vRkSAMka 3thI 1pa4) che e pramANe temAM abheda daSTi thatAM sudhI dRDha abhyAsa karI sahajasamAdhimAM sthita rahevuM joI e. Ama thAya tyAre ja te pUNa sthitie paheAMcyA che ema samajavuM. A abhyAsa ' huM AtmA chuM' tathA AtmA huM che' evA prakAraneA eTale ke prathama mArI mArI karIne kahevAtI tamAma vastuothI huM bhinna chuM evA nizcaya karI tyAra pachI evA 'huM' bhAva paNa jyAM nathI e ja Atmapada che, e rIte jANI puruSA vaDe huM bhAvane paNu vilaya karI nAkhavA tene nirAsabhAvane abhyAsa paNa kahe che. Ane ja vyavahAramAM nirguNa kahe che, je upara kahevAmAM AvyuM che. Ama dhyeyaprApti thatAM sudho e paikI game te eka bhAvanA abhyAsane Azraya laI tyArabAda pote peAtAne paNa bhUlI javuM eTale peAtAsaha ahaMmamAdi bhAvAnA vilaya thatAM je kavalAvasthA zeSa rahe che tevI sthitimAM ja sthita thaI rahevuM joI e. [ siddhAntakASDa bha0 gI0 0 9/pa bhakitamArgonI siddhinAM lakSA jee peAtAne bhaktimAvALA samaje che, teoe paNa je je kAMI A sava dRzya dekhAya che te tathA kAyika, vAcika ane mAnasika je je karmAM thAya che te sarva (vRkSAMka 3thI 1pa4) bhagavAnanuM ja rUpa che, te sivAya bIjuM kAMI paNa che nahi, evA prakAranI dRDha niSThA rAkhI tenA sAkSAt anubhava nahi thAya eTale jee jenA upAsaka heAya te bhagavAnanAM tene saguNarUpe pratyakSa darzIna jyAM sudhI nahi thAya ane tyArabAda sarvatra bhagavAna hovAne ja pratyakSa anubhava nahi Ave tyAM sudhI A bhaktimArgInI siddhatA thaI ema kahI zakAya niha. Ama tamAma dazya vastumAM bhagavAna kivA AtmAnAM darzana thAya te| ja manuSya kRtakRtya thAya che. jyAM sudhI AvI rItanA tene pratyakSa anubhava thatA nathI tyAM sudhIne mATe te te pUNa daMbhI che, emaja jANavuM. mane svamAmAM darzIna thayAM, prakAza dekhAyA, jAgRtimAM amuka prakAranA bhAsa thaye| ityAdi * arjunane virATa svarUpanuM darzana thayuM te bAga AgaLa adhyAya 11 mAM jue. bhaktimAnI pUrNAhUti A sthiti thAya tyAre thaI zake che ema navuM.
Page #612
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ]. tene ja anyapaNAne bhAva grahaNa karIne [ 483 kahenArA sthaLe sthaLe najare paDe che ane tevA ardhadagdha paikI keTalAke to jANe moTA mahAtmA banI gayA hoya ema lokomAM bhakta kahevarAvI nazAnA dhenamAM cakacUra thaelAonI jema vicaratA jovAmAM Ave che paraMtu te te eka prakAranuM pAkhaMDa gaNAya. vAstavika te A pramANenI pratyakSa sthiti svabhAvasiddha rIte jyAM sudhI thatI nathI tyAM sudhIne mATe te nirarthaka ja che A rIte sarvatra bhagavAna(AtmA)no sAkSAtkAra eTale pachI pharIthI pate te thakI alaga nahi rahetAM eTale sAkSIbhAvamAM sthita nahi rahetAM tenI sAthe ekarUpa thatAM sudhI tene abhyAsa karavo paDe che ane jyAre Ama potAno bhagavAnamAM pUrNa tAdAmyabhAva siddha thAya tyAre ja te katakaryo ane jJAtaya bane che AnuM nAma ja bhakta. zAstramAM jene jIvanmukata kaDe che tene ja bhaktimArgamAM bhakta kahe che; paraMtu ghaNAkharA mUDho te bhakta banavAne badale abhakta bane - che tathA tene ja bhakta ema samaje che. tevAmAM to kevaLa dayAne pAtra ja gaNAya. saguNa sAkSAtkAranI paddhati vedanI paribhASAnI dRSTie vicAra karIzuM to paNa jaNAze ke A bhaktimArgano samAveza prathama je sarvAtmabhAva ane niHzeSabhAva evA be abhyAsamArgo batAvelA che, te pikI sehama' eTale sarvAtmabhAva arthAta huM, tuM, A, te chatya di sarva AtmasvarUpa che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranA abhyAsakramanA peTAmAM thAya che. A "sohama' vA sarvAtmabhAvano abhyAsa tathA bhaktimArgane abhyAsa e baMnemAM bheda phakta eTalo ja che ke A "huM, tuM, A, te ItyAdirUpe bhAsatuM carAcaradaya tathA tenA sAkSI ityAdi tamAma AmarU5 che, AvA prakAranA daDha nizcaya vaDe niHzaMka banI abhyAsa karavA paDe che; tyAre bhaktimAga vALAonI daSTie potapotAnA iSTa jemake rAma, kRSNa, viSNu, ziva, devI, gaNeza, sUrya ityAdi pikI nA je priya devatA hoya te ja A huM, tuM, te, A ityAdi sarvArUpe che, evA prakAranA daDha nizcaya vaDe taddana niHzaMka banI jaI temAM ekAgratA thatAM sudhI abhyAsa karavo paDe che. AthI pariNAma e Ave che ke jemanA je upAsya devatA hoya te devatA upAsakanI dRSTie to upAsakane saguNarUpa che. ema jaNAya che paraMtu te te devatA pitAne mATe te huM pote dehadhArI kivA guNovALo nahi paNa AtmarUpa chuM evA da nizcayavALA hoya che, eTale ke te te devatAo pote to AtmasvarUpa ja hoya che, tethI teonI sAthe ta85 thavAthI bhakta prathama te te devatArUpa bane che, ane temAM pUrNa tadrupatA thavAthI tenA sAcA anirvacanIya evA AtmavarUpamAM ja te vilayane pAme che. jyAre sAdhakane AkAza, pAtALa, pRthvI, vageremAM huM, tuM, te, A ityAdi tamAma bhAvone pitAmaha vilaya thaI sarvatra eka pitAno ISTa devatA ja jovAmAM Ave che, tenA sivAya bIjo koI paNa bhAva dekhavAmAM Avato nathI, ane A rItano jyAre tene pratyakSa anubhava. thAya che. tyAre ja te upAsaka bhakata thaye ema jANavuM. tyArabAda pote te devatAne sAkSIbhAva vaDe potAnAthI alaga joto hato te sAkSIbhAvano paNa vilaya karI jyAre te pUrNa ekAkAra banI jAya che, tyAre tene potAnA ISTa deva, A badhuM dazya ane pote, e traNemAM bhinnatA che e svapnamAM paNa kadI khyAla Avato nathI. eTale A badhuM dazya, pote ane devatA ema traNe bhAvanA vilaya koI paNa prayatna vagara sahajabhAve jayAre siddha thAya che, tyAre ja A bhaktiyoganI samApti thaI ema jANavuM. Avo upAsaka e ja kharo bhakta kahevAya. jene saguNa upAsanA kivA bhaktimArga kahe che, te dvArA sAkSAtkAra karavAnI A mujabanI paddhati che. sarvAtmabhAva vaDe sAkSAtkAra jeo A, huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi bhinna bhinna rUpe je je kAMI bhAse che te tamAma AtmasvarU5 che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, evI rIte daDha nizcaya karI niHzaMka banIne abhyAsa kare che tathA te pratyakSa anubhava laI bAda sAkSIbhAvano paNa vilaya karIne svAbhAvika rIte eTale vagara abhyAsakramane mATe kiraNAMza 22 pRSTha 57 thI 59 tathA adhyAya 2 zloka 39 pAna 167 thI 169 jue.
Page #613
--------------------------------------------------------------------------
________________ I 484] svAda mujAjitaH kA I. [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 95 prayane jyAre temAM siddhatA meLave che tyAre ja te pUrNa sthiti prApta karI zake che. sahajasamAdhi te A ja. A sthiti prApta karanAro jIvabhuta gaNAya che. upara batAvelo bhakitamArga ane A sarvatra AtmabhAva jovAno jJAnamArga (sahamano abhyAsa) e bemAM A mujabano bheda che. jJAnamArgamAM potAha sarva AtmabhAva dekho ane bhaktimArgamAM pitAmaha sarvatra potAnA ISTadevane dekhavA, e rIte nAmano ja bheda che ane A bheda kevaLa nAmamAtra ja che. baMnenuM paryavasAna to hu'nA vilayamAM ja thAya che. je sArI rIte dhyAnamAM AvavAthI A baMne mArge aMte eka ja che eTaluM ja nahi paraMtu vedagrAhya che, ema jANI zakAze, tema ja bhagavAna tathA AtmA e baMnemAM ajJAnadaSTie jovAmAM Avato bhedabhrama nimULa thaI jaze, AthI ja sarvAtmabhAva (sehama)nA abhyAsano samAveza sagaNopAsanAmAM thaI jAya che. ema prathama kahevAmAM AveluM che. niHzeSa kiMvA niNabhAva vaDe sAkSAtkAra saguNa upAsanA saMbaMdhI bhrama nIkaLI gayA pachI nirguNa saMbaMmAM thoDe vicAra karIzuM. jemAM guNa nathI te nirguNa tathA guNusaha te saguNa, evo artha vyavahAramAM pracalita che; je prathama jaNAveluM ja che. saguNa abhyAsamAM je je kAMI guNavALuM dekhAya che, te sarva AtmasvarUpa che athavA potapotAnA iSTa devatAnuM rUpa che, evA prakAranA abhyAsa karavAmAM Ave che, jenuM vivecana upara AveluM ja nirmANano samAveza niHzeSa kiMvA nAhamanA abhyAsakramamAM thAya che. je je kAMI huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdirUpe bhAse che, te sarvathI huM jIdo chuM, e mujaba niHzeSabhAvano abhyAsa karIne ane huM bhAvano paNa vilaya karI nivika95tA prApta karI levI. A rIte temAM aparokSa anubhava levo paDe che. upara batAvelA bhakita kivA sarvAtmabhAvanA abhyAsamAM paNa aparokSAnubhava thAya che ane apakSAnubhava pachI sahajasamAdhimAM sthiratA thavA mATe AgaLano je abhyAsakrama che te paNa badhA mArgamAM ulaTasUlaTa eka sarakho ja karavo paDe che. uddeza e ke aparokSAnubhava thatAM sudhIno abhyAsa kivA yogane mATe je mArga aMgIkAra karavAmAM Ave che tenI pUrNatA thayA pachI tethI viparIta (UlaTA) mAno pharIthI dRDha abhyAsa karavo paDe che ane A rIte baMne abhyAsanI jyAre pUrNatA thAya tyAre ja kRtakRtyatA thaI zake che. jJAna vinAnI samAdhi paNa nirarthaka che he ane ! bhUlIza nahi ke aparokSa jJAnano udaya thayA vinAnI nirvikalpa samAdhi suSuptinI jema jaDatArUpa che tathA apakSajJAna vinAnI savikalpa sthiti e ja jAgRti rU5 evo A saMsAra che, tethI kadAca koIne dhyAna kivA samAdhino lAbha thAya te paNa jJAna thayA vinA te mokSarUpa zakatuM nathI. jJAna thayA vagaranI je nirvikapa samAdhi thAya to te pASANunA jevI ja tArUpe ja che, ema samajavuM. kema ke mokSa e kAMI pASANunI jema jaDa kivA vikalpAtmaka saMbhava nathI. jema nidrA thakI parama zreya prApta thaI zakatuM nathI tema pASANuvata jaDa evI nirvikalpa samAdhithI paNa kAMI vaLe tema nathI. vAstavika rIte te tamAma dasyajALarUpa evI A sRSTine atyaMta asaMbhava che tethI sArI rIte jJAnano udaya thayelA vivekI puruSanI dRSTimAM A sarva dazya bhrAMtimAtra ja bhAse che. jIvanmuktapaNAne udaya thavo enuM nAma ja vAratavika rIte nirvikapa samAdhi kahevAya. te ja anaMta evA nivaNarUpa che. mokSa paNa te ja kahevAya. turIya avasthA paNa tene ja kahe che. temAM kevaLa yathAsthitapaNe rahI saheja paNa kSobhane nahi pAmatAM sarvanA prakAzaka evA AtmarUpamAM sthitine nizcaLa rAkhavAmAM Ave che. A mujaba jJAnamAM sArI rIte ekarasa thaI svAbhAvika sthitimAM tanmaya banI javuM te dhyAna kahevAya. vaLI A dazyAdino to vAstavika atyaMta asaMbhava che tethI AtmasvarUpane yathArtha eALakhavuM tene ja kRtio tathA tatvavettAo paramapada kivA paramapuruSArtha kahe che. te sthiti kAMI pASANunA jevI jaDa nathI, tema suSuptinA jevI mUDhatAvALI paNa nathI, te nirvikalpa kiMvA savikalpa paNa nathI, tema taddana zunya paNa nathI, paraMtu te A daspAditA atyaMta
Page #614
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] zAstromAM kahevAyeluM che, eTale kahevAmAM AveluM che. [ 485 asaMbhavarUpa hoI anabhavajanya che. adhyAropa dRSTie joIe te te brahma ja sarvarU5 che tathA Arepita daSTivaDe joIe to te kazArUpa che ja nahi. je brahmanA je nirvikAra hoya te ja teno anubhava karI zake che. A pramANe jyAre sArI rIte prabodhano udaya thAya tyAre ja A parama nirvANapadanI prApti thaI ema kahI zakAya. A dazAmAM jagata yathAsthitapaNe jemanuM tema rahyA chatAM paNa pralayana jevI taddana abhAva sthitine prApta thayA jevuM anubhavamAM Ave che. temAM ekatA kiMvA anekatAnI saheja paNa kalpanA nathI. temAM kazuM paNa nathI ane kazAno saMbhava paNa nathI. sarva sata, asata vastuonI sImA kiMvA aMtarUpa tattva te A ja che. dazyane atyaMta abhAva che ema mAnavAthI zuddha bodhano udaya thAya che ane tethI sarva vikSepathI rahita thavAya che. tyAra pachI zAMtapaNe je kAMI niratizaya AnaMdarUpe sthiti rAkhIne rahevuM te ja paramapadarUpa che, ema tame samajo. A zuddha bodha sarvottama dhyAnarUpa che. zAstraparicayathI pada ane padanA arthane eTale vedanA mahAvA ane tenA anubhavasiddha arthane jANI zakanAra buddhimAna ane niraMtara mokSanA upAyarUpa satazAstranuM adhyayana karanAra zuddha adhikArI puruSa A paramapadane adhyAtmazAstranA vicArathI thaelA jJAnarU5 upAya vaDe meLavI zake che, bIjA koI upAyathI te padanI prApti thaI zakatI nathI. tIrthATana, dAna, snAna, adhyAtma vinA bIjI koI vidyA, dhyAna, tapa, yoga ke yajJa ityAdi vaDe tenI prApti thaI zakatI nathI. satyarUpe bhAsatuM A dazya vAstavika to anirvacanIya ImidhyArUpa hovA chatAM bhrAMtine lIdhe satya jevuM bhAse che. eka ja Atmatatva anaMtarUpe zI rIte thavA pAme? bhagavAna kahe cheH he arjuna ! jema vakhanI aMdara jovAmAM AvatI tamAma dazya jALa vAstavika mithyA che chatAM e jANe satya ja nA hoya tema anubhavavAmAM Ave che, e to darekanA anubhavanI vAta che. te mujaba A jagata AtmAnI aMdara mithyA hovA chatAM mRgajaLanI jema pratItimAM Ave che. stananA dazyamAM koI paNa vastuo nahi hovA chatAM svapna vakhate e vakhatanya ja jANe ke bhokatA bhagyAdi tripuTIrUpe banyuM hoya ema jovAmAM Ave che tathA jAgrata thatAM ja vaLI pAchA bhokatA bhogyAdi tamAma svakhacaitanyano eka rUpamAM ja vilaya thaI jAya che. tema A eka AtmA (vRkSAMka 1)ja ajJAna avasthAmAM jANe anaMtarUpe bhAsamAna thato hoya tema bhAse che tathA jJAna thatAM kAcabAnI jema vaLI pAcho A anaMta dakSyane pAtAmAM eTale eka AtmasvarUpamAM ja sameTI le che. A rIte AtmAnA nirNaya saMbaMdhe zAstramAM kathana che. yajJa, japa, tapAdi cittazuddhinA upAme che. he arjuna! eka ja AtmA anaMtarUpe kema bhAse, che, te tArA lakSamAM AvyuM ne? tenI prApti yajJa, yAga, japa, tIrtha, tapa, dAna, snAna, adhyAtma vinAnI bIjI kaI vidyA, dhyAna, tapa ke yoga ityAdi koI paNa sAdhanathI thavI saMbhavatI nathI. A badhAM sAdhane cittazuddhi mATenAM che. te badhAM kAMI pratyakSa paramAtmAnI prAptirU5 phaLanA kAraNabhUta thatAM nathI. paramAtmaprAptine mATe te kevaLa eka AtmajJAnanI ja jarUra che. e to che paNa jJAna vagaranI samAdhi paNa pASANunI mAphaka vyartha ja che. eTalA mATe ja huM tane sarvAnA paramAvadhirUpa evuM mAruM anubhavasiddha jJAna ApI rahyo chuM, ke je jANyA pachI te karatAM bIjuM kAMI paNa jANavApaNuM rahetuM ja nathI. huM kAMI zarIrI nahIM paraMtu AtmanizcayavALe che bhagavAne ajuna prati atyAra sudhI kahelA vivecanano uddeza e che ke, meM tane sarva bhAve mAre zaraNe Ava, nityaprati mAruM smaraNa kara, ema je vAraMvAra kahyuM che, te huM eTale zarIradhArIkRSNa nahi parata carAcaramAM vyApI pahelo AtmanizcayavALo ane te pratyakSa anubhava lIdhelA anirvacanIya evo Atma svarUpa ja chuM. jethI sarva bhAve AtmasvarUpa evA mArI upAsanA karIza athavA sarvakALamAM mAruM smaraNa karIne tuM yuddha karIza, te tethI huM eTale A zarIrAdivALe nahi paraMtu AtmasvarUpanA anubhavasiddha
Page #615
--------------------------------------------------------------------------
________________ 486] gAnAkhyA vina- [ siddhAntakASTha bha0 gIta aha ha7 evA nizcayavALo hovAthI paNa aMte AtmasvarUpa evA mane ja prApta thaIza ane te vAta huM tane pratyakSA anubhavamAM lAvI ApIza, eTalA mATe A svAnubhava karAvI ApanAruM vijJAna(aparokSa) sahita jJAna (parokSajJAna) huM tane kahI rahyo chuM. have tuM khAtarIthI pUrNa rIte samaja ke mane bhaja, mAre zaraNe Ava, mAruM smaraNa kara, mAruM aizvaryA je ItyAdi zabdaprayoga vaDe tane huM vakhato vakhata je samajAvI rahyo chuM te huM eTale A zarIra nahIM paraMtu AtmA kilA brahma che, ema nizcita jANa. mArAmAM bhUte che ane nathInuM kAraNa bhagavAna kahe cheH he pArtha! have tene sArI rIte samajAyuM haze ke mArAmAM bhUto rahelAM che paNa huM temAM nathI tema ja mArAmAM bhUta paNa rahelAM nathI. are ! mArA A yuganuM adbhuta aizvaryA te je ke to camatkAra che? avyakta svarU5 (vRkSAMka 4)mAMthI bhUtane utpanna karato tathA "huM" "huM" evA skuraNa (vRkSAMka 3)rUpe sarva bhUtene dhAraNa karato hovA chatAM mAro sAkSI (vRkSAMka rano) AtmA(vRkSAMka 1) bhUtomAM rahelo nathI, te to taddana asaMga tathA nirlepa ja che. cita camatkAra te AnuM nAma ja.. yathAkAzasthito nityaM vAyuH sarvatrago mahAn / tathA sarvANi bhUtAni matsthAnItyupadhAraya // 6 // mArAmAM bhUtonuM dhAraNa kevI rIte thayeluM che? jema haMmezAM sarvatra gati karanAro mahAna vAyu AkAzamAM sthita che arthAta vAyu jema AkAza vaDe dhAraNa karAyela ja hoya che te pramANe A sarva bhUto AtmasvarUpa evA mArA(vRkSAMka 1)mAM sthita che, ema samaja. arthAta vAyu ane tenuM calanAdi kArya AkAza vagara hoI zake nahi. eTaluM ja nahi paraMtu AkAza vinA vAyanI utpatti, sthiti ane laya kadI paNa saMbhavato nathI, chatAM AkAza te taddana asaMga, avikArI tathA nizcaLa hoya che. tema A sarva bhUtamAtrarUpa kArya (vRkSAMka 5 thI 15 gha) ane tenuM Adi kAraNa avyakta (vRkSAMka 8), tenuM mULa kAraNa mAyArUpa mithyA ahaM(vRkSAMka 3) tathA tene sAkSI zuddha "huM" kivA Izvara (vRkSAMka 2) ityAdi sarva mArA eTale AtmA(vRkSAMka 1)mAM ja sthita raheluM che, chatAM AtmA te taddana nirvikAra, asaMga ane nizcaLa ja che. A mujaba asaMga AtmasvarUpa evA mArA (vRkSAMka 1)mAM A sarva dhAraNa karAyeluM che, ema samaje. sarvabhUtAni kaunteya prakRti yAnti mAmikAm / kalpakSaye punastAni kalpAdau visRjAmyaham // 7 // A sarva bhUtasamudAya kalpane aMte prakRtimAM ja vilaya pAme che. bhagavAna kahe cheH jema svapnAmAM dekhAtA moTA moTA pahADa, samudro, nagara, aro, nAnAvidha prakAranAM prANIonA samUha, manuSyo tathA kALa ityAdi anaMta svarUpe pratIta thanAruM svapnacaitanya jAgRta thatAMnI sAthe ja koNa jANe kayAM adazya thaI jAya che, tene leza paNa kaI jagAe maLato nathI. chatAM pharI pAchA svapna paDatAM ja te ekadama khaDe thaI jAya che, tema he kauteya ! A sarva bhUtane samudAya kapane aMte eTale brahmadevane divasa pUro thAya tyAre mArI avyakta prakRtine pAme che tathA kapanA AraMbhamAM eTale brahmadevanA divasanA AraMbhamAM pharI pAche huM(vRkSAMka 3) tene sajuM chuM. tAtparya, kalpa be prakAranA che te prathama (adhyAya 2, 4 ane 8mAM) kahevAmAM AveluM che.
Page #616
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] A badhe dazyarUpa khajAne anitya che, ema huM sArI rIte jANuM chuM. [ 487 (1) brahmadevanA divasane kalpa kahe che, tathA (2) brahmadevanuM potAnI gaNatrI mujaba se varSanuM AyuSya pUrNa thAya tene paNa kalpa kahe che. saraLa ane spaSTa rIte samajI zakAya eTalA mATe brahmadevano ahorAtra te kalpa ane tenuM pitAnA kALanI dRSTie so varSonuM AyuSya pUrNa thAya tene mahAkalpa kahevAmAM Ave che. jyAre brahmadevanA ka95nI pUrNatA thAya che tyAre eTale brahmadevanI rAtrIe brahmadeva viSNunI nAbhi (vRkSAMka 12)mAM lIna thAya che tathA cauda-loke saha A samagra brahmAMDamAMnA cho ane A badhuM sthAvara jaMgamAdi sarva, avyakata (vRkSAMka 4)mAM lIna thaI rahe che ane jyAre tenA divasanI zarUAta thAya che tyAre brahmadeva A avyakatamAM lIna thayelA jIvone prathamanA ka95nI jema pharIthI potAnA saMkalpabaLe nirmANa kare che. A rItano teno kAryakrama tenAM so varSono AyuSyakALa pUrNa thatAM sudhI cAlyA ja kare che tene dainaMdina, nitya kivA ka5pralaya kahe che. Ama jyAre brahmadevanAM so varSo pUrNa thAya che tyAre mahApralaya thAya che te samaye brahmadeva pote to AtmA(vRkSAMka 1)mAM ekarUpane pAme che tathA samagra brahmAMDa temAMnA tamAma saha svapnanI jema avyakataprakRti (vRkSAMka 4)mAM lIna thaI raDe che. avyakatamAM lIna thaI rahelA te cho thakI jemanI huM brahmadeva thAuM evA prakAranI daDha vAsanA hoya che te jIve vAstavika anirvacanIya evo AtmA hovA chatAM mithyA vAsanAvazAta huM(vRkSAMka 3)nA rU5 niyati varUpe banI teNe niyata karelA niyamAnusAra ja brahmadeva(vRkSAMka 13) rUpe banI ka95nA (brahmadevanA prathama divasanA) AraMbhamAM pharIthI avyakata (laka ka)mAM rahelA tamAma jIvone jemanI temanI vAsanAvazAta saMkalparUpe saLuM chuM. A rIte A mArI saMka9pata yA mAnasika sRSTi vAstavika mithyA hovA chatAM jANe satya ja na hoya e mujaba te suSTimAM rahenArA jIne bhAse che. bAkI vAstavika rIte te jema svapnasRSTi svapnacaitanyathI bhinna nathI tema A dasyaraSTi paNa AtmacetanyathI taddana abhinna ja che. kalpanA AraMbhamAM pharIthI huM A bhUtasamudAyane sarjI chuM. brahmadevanuM tenA potAnA so varSanuM AyuSya pUrNa thAya che eTale te pote AtmasvarUpamAM lIna thaI videha kevalyane pAme che, paraMtu sava ajJAnI chono jyAM sudhI dasyarUpI mithyA bhrama naSTa thato nathI tyAM sudhIne mATe teo aneka prakAranI vAsanAo manamAM rAkhyA kare che. Ama jyAM sudhI vAsanAo zeSa DAya tyAM sudhI teone mokSa kadI paNa thatA nathI. athota tevAone A mithyA mAha bhrama karI paNa maTato nathI. tevA asaMkhya vAsanAtmaka jIvo brahmadevano svaravarUpamAM vilaya thatAM A avyakata prakRti (vRkSAMka 4)mAM rahe che. te paikI je jIvanI vAsanA huM brahmadeva thAuM evA prakAranI daDha ane tIvratara bhAvanAvALI hoya te dvArA tenI tevI vAsanAvazAta huM vAstavika rIte to anirvacanIya evo AbharavarUpa hovA chatAM paNa "huM" "huM" evA prakRti(vRkSAMka 3)rUpa kuraNuM tathA tenA sAkSI vA Izvara(vRkSAMka 2)rUpa banI pachI te IzvarAMza vaDe prathama brahmadeva rUpe prakaTa thayo houM tema te te sRSTimAMnA chAne bhAse che, tathA avyakata(vRkSAMka 4)nI aMdara rahelA anaMta jIvo paikI je jIvAtmAnA A brahmadeva banelA jIvAtmAne anurUpa saMka hoya, te tamAmanA saMkalpa samUha vizAta brahmadevarUpe pragaTele sarvano sAkSI Izvara(vRkSAMka 2)nA aMzayukata anirvacanIya evo huM ja prathama sarvAtmarUpa saMkalpa karuM chuM tathA te saMkalpa pramANe mArI avyakataprakati (vRkSAMka 4)mAM vAsanArUpe rahelA tamAma jIvone potapotAnI vAsanAvazAt pharIthI jANe pote utpanna thayA hoya evA vyaSTi bhAvane anubhava karAvuM chuM. A mujaba A svapnavat dALano vAstavamAM AtmarUpa evA mArA(vRkSAMka 1)mAM kiMcitmAtra paNa aMza nahi hovA chatAM mithyAbhAsa khaDo thaI jAya che ane jema svapnamAM jaNAtuM potAnuM zarIra tathA pArakAnAM zarIro tema ja sthAvara jaMgamAdi tamAma do svapnanuM caitanya ke jene svatanya kahevAmAM Ave che, te thakI kiMcitmAtra paNa bhinna hatAM nathI tema A tamAma dazya jALa vAstavika rIte to caitanya kivA AtmarUpa hoI tethI jarA paNa bhinna nathI. svapna jema svamadaSTie satya tathA jAgRtadaSTie miyA bhAse che, tema A tamAma dazyajALa ajJAna daSTie
Page #617
--------------------------------------------------------------------------
________________ 488 ]. na haveH prAthate hi dhruvaM tannA [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 18 anaMta svarUpavALuM tathA ajJAna samaya pUratuM te taddana satya hoya ema bhAse che, paraMtu prabodhane udaya thatAM ja te asatya hoI kevaLa eka AtmasvarUpe ja anubhavamAM Ave che. AthI ja he kauteya! A sarva vAsanAtmaka bhUte ka95nA aMte nadI jema aMte samudrane ja maLe che tema mArI avyakta prakRtine AvIne maLe che; tathA ka95nA AraMbhamAM prakRti, tathA tenA sAkSI Izvara(vRkSAMka 2)nA aMzavaDe brahmadeva svarUpa banIne huM ja temane eTale avyaktamAM rahelA badhA jIvone saju chuM, ema kahevAmAM AvyuM che. eTale ke kapamAM avyaktavRkSAMka 4)mAMthI A brahmAMDArirUpe sRSTi racavAnuM kArya AtmasvarUpa evA haM(vRkSAMka 1) ja brahmadevarUpa vivartArUpe banIne karuM chuM tathA mahAkalpa saMpUrNa thayA pachI mArI avyakta zakti(vRkSAMka 4)mAMthI punaH brahmadevAdinI utpatti karavAnuM kArya Izvara(vRkSAMka 2)svarUpe kALanI preraNA vaDe mArI mAyAzaktinA AdhAre AtmavarUpa evo "huM" ja karuM chuM. A rIte huM pote AtmasvarUpa hovAthI te tamAma kAryo mArAthI yakicita paNa bhinna nathI. prakRti svAmavaSTabhya visRjAmi punaH punH| bhUtagrAmamimaM kRtsnamavazaM prakRtervazAt // 8 // prakRtinA pAzamAM parataMtra banele bhUtasamudAya A rIte sarve prakRtivazya eTale prakRtinA pAzamAM sapaDAIne avaza(parataMtra) banelA bhUtasamudAyane AtmasvarUpa evo huM(vRkSAMka 1) anirvacanIya tathA niHsaMga hovA chatAM paNa potAnI prakRtinA Azraye pharI pharIthI sanma chuM. bhagavAna kahe che ke, jeyuM A mAruM yogasAmarthya ? taddana asaMga, nirvikAra, nirAmaya, avyaya ane anirvacanIya evo AtmasvarUpa "huM" guNAtIta hovA chatAM paNa jANe ke, mithyA mAyA kivA prakRtinA Azraye A sarva bhUtonA samudAyane punaH punaH sajuM chuM. jema ke vananI aMdara jovAmAM Avato tamAma bhAsa ravapna paDanAranI mAnasika kalpanAzakti mujaba khaDo thaI jAya che chatAM jene svapna thayuM hoya te manuSya kAMI svapnane kartA thaI zakato nathI, tema A badhuM dazya jALa Atma kivA caitanyasvarUpa evA mArA adhikAna upara mArI mAyAzakitanA AdhAra vaDe ja racAyeluM hovA chatAM paNa gharamAM rahelA AkAzanI peThe huM te taddana alipta ja chuM, ema nizcita samaja. mArA yuganuM abhutapaNuM kivA karmakuzaLatA te A ja. prakRti tamAre Ave che ke tamArAmAM nathI ? zrIkRSNa bhagavAne AgaLa kahe cheH he dhanaMjaya ! tuM kadAca ema kaheze ke tamo eka bAju kahe che ke mArI prakRtino Azraya karIne huM A sarva parataMtra evA bhUta samudAyane saLuM chuM tathA bIjI bAju kaho che ke mAre tenI sAthe yukicita paNa saMbaMdha nathI. A baMne paraspara virodhI vidhAne (kathAno) zI rIte saMbhave? kAM te kaho ke huM anirvacanIya AtmA hovAthI kAMI nirmANa karato ja nathI, mArA (Atma)svarUpamAM prakRti kivA tenuM kArya vagere kAMI hoI zake ja nahi, athavA to kahe ke "huM A prakRtine nirmANa karIne tenA Azraye A badhuM saju chuM. paNa prakRtinA AzrayavaDe huM A badhuM sajuM chuM, chatAM tenI sAthe mAro patakicita paNa saMbaMdha nathI, Ama kahevuM e kAMI barobara baMdhabesatuM nathI. te.A zaMkAnA saMbaMdhamAM mAruM kahevuM have tuM sAMbhaLa, ke jethI mAruM vidhAna paraspara virodhI nathI, paraMtu atizaya gahana ane sUkSama arthavALuM che, ema tArA dhyAnamAM Avaze. jIvanmuktapaNuM prApta thatAM ja karmo bAbatanuM kharuM rahasya sArI rIte samajavAmAM Ave che ane pachI AvA saMzayane sthAna rahetuM nathI, - ahevaka kiMvA anAsakta karmo e akarmo che pArtha! tuM pote buddhimAna che; mATe thoDo vicAra karIne je ke pANInI aMdara A nadI che, A taLAva che, A sarovara che, A samudra che; temAM paNa vaLI pAchAM phINa, parA , taraMge; A rAtuM, pILuM,
Page #618
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] e Atmatattva sthira vA nitya heI te anityathI kadApi prApta nahi thAya [489 ghaLuM, kALuM vagere aMge temaja mIThuM, khAra, tUruM, (kaSAya) ityAdi ghaDaraso; A kharAba, A cAkhyuM che vagere anekavidha bheda jovAmAM Ave che; to te badhA bhedo zuM pANIe utpanna karelA che? athavA to mArAmAM A aneka prakAranA bhedo paDelA che kivA te bhedanAM amuka nAmo yA rUpa che athavA to tene jANanAro vA bheda pADanAra koIka haze evI tene eTale pANIne te talabhAra paNa kalpanA hoya che kharI ke? temaja suvarNa ane tenA alaMkAro saMbaMdhamAM paNa kahI zakAya. vaLI pANI pote A bhedabhedone jANatuM nathI tethI kAMI ema na kahI zakAya ke A badhA bheda pANInA nathI. are ! jo ke, AkAza sarvatra vyApaka heIcarAcarane AdhAra che, je AkAza nA hoya te pRthyAdinuM astitva kadI paNa saMbhavatuM nathI chatAM paNa tene A jaDAdi sAthe talamAtra paNa saMbaMdha nathI. te te taddana asaMga, sarvavyApaka ane sarvane AdhAra hoI jaDAdinI utpatti kivA nAza thavA chatAM paNa tene to kadI nAza thato nathI. tema temAM kiMcitmAtra paNa vikAra saMbhavato nathI. tema ja mATI meM ghaDA banAvelA che ema kadI paNa kahetI nathI athavA tevuM kAMI jANatI paNa nathI, te mujaba ja A AtmAnuM paNa samaja. AtmasvarUpa evo huM taddana asaMga chuM AtmAmAM che, nathI ane te baMnenA sAkSI ItyAdi kazuM paNa nathI ane hoya to te kadI AtmAthI bhinna hotuM nathI, tema ja te badhAno sAkSI paNa AtmasvarUpa ja che. A rIte AbharavarUpanI anirvacanIyatAnuM sArI rIte jJAna thavAthI samajI zakAze ke "cha" rUpe AtmA che, "nathI' rUpe paNa AtmA che, tema ja che ane nathIne jANanArA sAkSIrUpe paNa AtmA ja che. utpanna thayuM che evI samaja hoya to nizcita jANa ke AtmA ja AtmAne AtmAmAMthI utpanna kare che, eTaluM ja nahi paNa te pote ja sAkSI, huM, tuM, te, A, mArA tArA ItyAdi nAmarUpe pratIta thayelo heI vaLI pAcho AkAzanI jema nisaMgarUpe paNa te ja rahelo che. A sivAya para eTale upara jaNAvyA paikInuM kAMI che ja nahi evA prakArane te AkAzanI jema taddana asaMga, nirAmaya, zuddha, zAMta, avyaya, phaTastha ane nivikAra che. A ja tenuM sarva dasyanA nirAsa pachI avazeSa rahenAruM sarvanA adhiSThAnarUpa asalI ane mULa svarUpa che. A che nathI tathA te baMnene sAkSI ityAdi tamAmano temAM ane tenA vaDe ja bhAsa thAya che, e ja moTuM gUDha vA vicitratA che. TUMkamAM zarIra kahetAMnI sAthe jema hAtha, paga vagere tamAma IMdriyono temAM samAveza thaI jAya che tema AtmA kahetAMnI sAthe ja tenuM zuddha svarUpa ane temAM thatA mithyA bhAso vagere tamAmano samAveza thaI jAya che, ema jANavuM. are ! jo ke, vyavahAramAM paNa bALake vagara samaye ane koI paNa prakAranA hetu sivAya karmo kare che, te karme zuM temane moTA puruSonI jema bAdhaka thAya che ke ? bALake potAnI ramatamAM ghare banAve che, teDI pADe che tema ja teo aneka prakAranI khAvAnI vastuonI kalpanA karIne jANe peTa bharAyuM hoya evo dekhAva kare che, to tethI zuM tene ajIrNa thavAno saMbhava hoya che kharo ke? kivAM dharo banAvavAthI kiMvA teDavAthI tenI kAMI hAni thAya che kharI ke ? tAtparya, ahetuka kiMvA Asakti sivAya thanArAM karmone vAstavamAM karmo evI saMjJA ApI zakAtI nathI. mATe tane huM vAraMvAra kahI rahyo chuM ke AtmasvarUpa evo huM taddana alaga ane Asakti vagarano hAI kameM, tene kartA, tenAM phaLe tathA te sarvane sAkSI datyAdi sarva che ke nathI tenI mane kadI kalpanA paNa nathI. eTaluM ja nahi paNa taraMgAdi jema pANIthI bhinna nathI ane pANu kAMI tene utpanna karatuM nathI, AthI pANImAM taraMgAdi che yA nathI ane tema kahevuM, yukta vA ayukta che, e beu kathana anirvacanIyatA ja mAgI le che tema A sarva AmAthI saheja paNa bhinna nathI ane te tene utpannakartA paNa nathI. A rIte AtmAnA paraapara svarUpanuM aparokSajJAna prApta karelA jIvanmukta puruSa karmo karavA chatAM paNa temAM kiMcitmAtra paNa kadI Asakta thato nathI. jagatAdi dazya jALane mAlikI haka dhAraNa karanAra te Izvara (kSAMka 2) heI te A dazya adazyAdi sarva mithyAtaMtra traNa guNa dhAraNa karIne prakRti ke mA mAyA (vakSAMka 3)nA AdhAre calAve che, ema tatvanizcaya karavAne mATe tane yuktivaDe kahevAmAM Avela
Page #619
--------------------------------------------------------------------------
________________ 490 ]. to mA nAvitA - [ siddhAntakASTha bha0 ga. aha che, tene uddeza AtmA svataHsiddha ane anirvacanIya che e kathana sArI rIte tArA dhyAnamAM AvI zake eTalA pUratuM ja che, ema samaja. AtmA, mana, vANI ke buddhine viSaya nathI bhagavAna AgaLa kahe cheH he pArtha ! AtmA to vANI, mana ke buddhine viSaya nathI. saMkalpane aMza paNa jemAM nathI, evA prakAranA jJAnane lIdhe cittane kSaya thaI udaya pAmelI nirmaLa ane zuddha evI AtmasattAmAM sthira rahIne tuM kArya kare kiMvA nahi kare e baMne sarakhuM ja che. tuM jAgratAvasthAmAM paNa suSupta jevo rahI prApta vyavahAra kara. A rIte jAgrata tathA suSuptAdi bhedane judA pADanArAM ajJAna tathA tenA kAryono jJAna vaDe bAdha thatAM A baMne avasthAnuM kevaLa eka AtmapaNAmAM ja akya thavA pAme che tathA sarvanA avadhirUpa je citmAtra parama tatva avazeSa rahe che te ja kharuM svarUpa kiMvA AtmasvarUpa hoI te tuM piote ja che. A rIte viveka daSTie vicAra karIne abhyAsa dvArA anaMta evA advitIya paramapadamAM ritharatA karI levI joIe. A paramapada sarva vastumAtrathI vilakSaNa tathA lokottara che. jagatanuM avastupaNuM hovAthI tattvadaSTie jotAM jagata ane paramAtmA e baMnemAM daita kiMvA advaitapaNuM eke saMbhavatuM nathI paraMtu anirvacanIyapaNuM ja siddha che. Avo daDha nizcaya karI tuM AkAzanI peThe vizALa ane nirvikAra hadaya rAkhI parama zAMtinI prApti karI le. ajJAnI tathA jJAnIne uttara ApavAnI paddhati ajuna ! vaLI paNa sAMbhaLa. prazna karanArA purUSo be prakAranA hoya che (1) jJAnI ane (2) ajJAnI. temAM ajJAnIne ajJAna keTImAM rahIne yuktiodvArA uttara Apavo paDe che tathA jJAnIone jJAnanI koTImAM rahIne uttara Apavo paDe che. kema ke jJAnIone vikalpAtmaka uttara Apo ThIka nathI. jema jALiyAmAMthI paDanAra taDake sUma evA trasareNu vaDe vIMTAyelo hoya che, tema vANIno viSaya pachI te sUkSma arthavALo hoya ke vizeSa arthavALA hoya, gheDa hoya ke adhika hoya, paraMtu AtmAmAM (1) A sarvano abhAva hovA chatAM te che evA bhAvane grahaNa karavApaNuM; (2) asAdhAraNa dharmane lIdhe AtmAmAM pariccheda eTale dezAdirUpa maryAditapaNuM nahi hovA chatAM paricchedapaNuM; (3) daita eTale AtmAmAM daita vA judApaNuM bilakula nahi hovA chatAM te che ema paraspara potAnuM eka bIjAthI bhinnapaNuM; (4) AtmAmAM saMkhyApaNuM nahi hovA chatAM zanya eka, be ityAdi saMkhyA paNuM tema ja (5) AtmAmAM kALapaNuM nahi hovA chatAM bhUta, bhaviSya ane vartamAna Adi kALapaNuM vagere prakAranA doSo vaDe te vIMTAyelo hoya che. tattvavidone kalaMkavALA uttara Apo ucita nathI. vaLI upara kahyA mujaba buddhi, mana ane vANIno sarva vyavahAra to kalaMkavALo hovAne lIdhe kalaMka vagaranI vANI to che ja nahi. tatvavita ane vivekIeAne te yathArtha kahevuM joIe ane yathArtha vAta to phakta eka suSuptamauna ja che (mauna mATe a0 10, glaeNka 38 tathA a0 13, zleka 12 nuM vivaraNa juo). vANI vaDe karavAmAM AvatA upadezane hetu che ? brahmatattva yA paramapada anirvacanIyarUpa che ane tattvajJAna eTale aparokSa anubhava thatAM sudhI ziSyone bodha karavAne mATe ajJAnatAno mithyA Aropa karI guruziSyAdi paraMparA dvArA satyabAdha arthe tene vANInA viSayarUpe ka9pI levAmAM Ave che. bAkI eka vakhata vicAra vaDe e paramatatva sArI rIte oLakhavAmAM Ave arthAta AtmAnuM parokSajJAna sArI rIte thAya eTale to te tatva vANIno viSaya ja nathI ema vivekIone sArI rIte samajAya che, AthI temAM suSupta mauna e ja zreSTha che, ema samaja (suSupta mauna saMbaMdhamAM a0 13, zloka 12 juo). he pArtha! puSpa aherAtra cittanA anusaMdhAnane lIdhe pote je je rUpe thaI rahyo hoya tevuM ja te bole che, te je pada tasvasAkSAtkAra eTale aparakSAnubhava vaDe ja anubhavamAM Ave che ane je nirvikalpa yA anirvacanIya hoIvANI vaDe agama che, evA paramapadamAM sthira thayelo te
Page #620
--------------------------------------------------------------------------
________________ gI dohana AthI meM anitya dravya vaDe meLavI zakAya evA nAciketa nAmanA agnine-- [41 jIvanmukta puruSa vANI vagerenA melane zI rIte grahaNa kare eTale Atmavit evA prakAranI paramapadanI sthitimAM sthita rahelA heAvAne lIdhe tene doSayukta evI vANI vaDe uttara ApavA yAgya gaNAtA nathI. huM tame je upadeza ApI rahyo chuM te tA vANIneA abhAva, ekabIjAthI bhinnapaNuM, saMkhyA, kALa, pariccheda tyAdi je je deSA upara kahyA che, teneA Azraya laI te ja samajAvI rahyo chuM, mATe tevI kalaMkayukta vANIne vicAra nahi karatAM temAMthI grahaNa karavA yegya dhyeya zuM che te jANavA pUratA ja tenA upayAga che. evA prakArane stutya uddeza dhyAnamAM rAkhIne huM tane kahuM chuM, te tuM sArI rIte lakSamAM rAkha. Ama tattvadaSTi vaDe vicAra karavAthI tane jaNAze ke "huM" peAte tA A dehAdi dazya vagathI rahita, sa` kalpanAvaDe agamya, ageAcara, nivikAra, nirAkAra ane taddana zuddha evA AtmA che ane paramAtma paNa huM ja che. are ! hu ekalA ja AtmarUpa chuM ema nathI paraMtu tuM paNa svaccha ane nirmaLa evA AtmasvarUpa che tema A AkhuM jagata paNa ravaccha, nima La, pavitra evA caitanya ( Ama )svarUpa che. eTaluM ja nahi paraMtu je je kAMI che te tamAma AtmasvarUpa ja che. huM zuddha jJAnasvarUpa chuM ane evA mArA zuddha jJAna(Atma)svarUpamAM AtmAthI huM eka aNumAtra paNa kAMI bIjAM che ema huM kahI zakatA nathI, kemake huM' teA taddana bhedaSTithI rahita chuM. evA mArAmAM che kiMvA nathI tathA tenA sAkSIpaNAne aza paNa kevI rIte sparzI zake? A siddhAMtane sArI rIte dhyAnamAM rAkhIne mArA AgaLanA kathanane! tuM sArI rIte vicAra kara. zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe che : he arjuna! me tane pahelA kahyuM che ke mArI prakRtine Azraya karIne hu paNa jANe prakRtinA svabhAva anurUpa banI jaI A samagra avaza evA bhUta samudAyane pharI pharIne utpanna karu' hyuM. te uparathI tane kadAca zaMkA thaze ke Ama haze, teA pachI tame| huM akartA chuM' ema kaho che te siddha thatuM nathI. te zaMkAnA nivAraNate mATe meM tane atyAra sudhI sArI rIte samajAveluM che, te uparathI tArA khyAlamAM AvyuM teA haze ja, chatAM medhanI paripakavatA arthe karIthI kahuM chuM, te sAMbhaLa. mA'tAni' karmANi nibadhnanti dhanaJjaya / udAsa'nava'dAsI'nama'sata' teSu karmasu // 9 // te karmA mane dhanakAraka nathI huM dhana'jaya ! upara jaNAvyA pramANe A sarvAM dRzyAdi vivarUpa evuM mithyA jagata nirmAMNu karavAnA kAmAM Asakita rahita evA je 'tat' rUpa hu" (vRkSAMka 1 ) tevA mane te karmAM saheja paNa baMdhana kartA nathI; eTaluM ja nahi paraMtu mArAmAM tene kadI spa paNa thatA nathI, kAraNa ke huM te karmomAM Asakita vinAnA hAI dharamAM jema AkAza rahe te pramANe udAsInanI peThe rahelA chuM, Ama kahevAnA uddeza tA e che ke tat (AtmA vRkSAMka 1)mAM tattvataH "huM" e zabda (vRkSAMka 3) tathA tenA lakSyAne je hetu kivA sAkSAbhAva(vRkSAMka 2) che e mane che ja nahi, eTale A '"huM" temAM che ja nahi. A hu"nuM prAkaTaya tA kharekharI rIte hu"" "huM"' evI sphuraNA(vRkSAMka 3)thI ja zarU thAya che ane "mAruM" "mAruM" evA zabdo vaDe kahevAmAM AvatA tamAma mamAdi bhAvA (vrukSAMka 4thI 1paghasudhI)ne A hu" (vRkSAMka 3)nA ja AdhAra che. jema kaDAM, kuMDaLa, baMgaDI tyAdi alaMkArA suvarNa vinA hAtA nathI tema mamAdi sa` bhAvenu astitva A 'huM' (vRkSAMka 3)rUpa sAmAnya bhAva vinA kadI paNa hotuM nathI. Ama samamAdi bhAvezane jANanArA jema A hu" (vRkSAMka 3) maLI zake che, tema A "huM" (vRkSAMka 3)ne jANanArA hu" vinA khIje kAI maLI zakatA nathI eTale ke "mAruM" "mAruM' kahenArA kANu ? te hu" chuM, ema mAruM kahenAranuM astitva te ApaNane maLI zake tema che paraMtu A hu" hu' (vRkSAMka 3) evuM kahenArA kANu ? tenuM juduM astitva maLI zakatuM nathI. te uparathI ema grAhya karavuM paDe che ke eka "huM" hu" evI sphuraNA karanArA
Page #621
--------------------------------------------------------------------------
________________ 491 anityadravyaiH prAptavAnasmi nityam // kaTha. [ siddhAntakASDa bha. gI0 0 9/10 hu" (vRkSAMka 3)che tathA tene jANanArA khIjo keAI zuddha hu""(vRkSAMka 2) heAvA ja joI e ane e zuddha "huM" (vRkSAMka 2) tA kevaLa lakSyAM vaDe ja jANI zakAya tevA che. arthAt A hu" huM' rUpe sphuraNA pAmanArA A mithyA hu" (vRkSAMka 3) e sAkSo kivA draSTA evA zuddha hu" (vRkSAMka 2)nA vivata, Adi sphuraNa krivA sAmAnya hu'' (vRkSAMka 3) kahevAya che, tathA tene jANanArA sanA adhiSThAna kivA sAkSIrUpa evA zuddha hu"" (vRkSAMka 2) che, ema phakata lakSyAM vaDe ja samajI zakAya che. tene ja zuddha hu', 'zvira, puruSa draSTA kivA sAkSI RtyAdi nAmeAnI saMjJAo vaDe zAsrakArA samedhe che. A sAkSIbhAvarUpa Izvara kavA zuddha hu" (vRkSAMka 2)ne lIdhe ja hu" rUpa sphuraNa (vRkSAMka 3)te pote tat pada arthAt aniva+canIya evA Atma(vRkSAMka 1)che evuM bhAna thAya che eTale ke A Izvara ja tene bhAna karAvI Ape che ke huM huM' ! (vRkSAMka 3) tuM je A 'hu" 'hu' ama sphuraNa kare che te tAruM satya svarUpa nathI para Mtu tuM te| jyAM A hu" hu" evA sphuraNanA lavaleza paNu nathI, evA anicatIya tat kivA AtmA(vRkSAMka 1) che." e rIte tene lakSyA`thI paNa para ane kevaLa tattvAtha vaDe ja jANI zakAya evA peAtAnA sAcA svarUpanuM bhAna thatAM ja te potAnA A hu"paNArUpa sphuraNune cheADI daI peAtAnA aniva canIya evA svasvarUpamAM ja lIna banI jAya che. jyAM sudhI A rIte aikayabhAvane anubhava tene thatA nathI tyAM sudhIne mATe te pAte peAtAne maryAdita kiyA traNa guNAnu` dhAraNa karanArI hu" rUpa mithyA mAyArUpe samaje che. mane krama dhUna kema nathI ? satya paristhiti A mujabanI hovAne lIdhe bhagavAna zrIkRSNa kahe che : he bhArata! zuddha hu" eTale sAkSI kivA zvara (vRkSAMka 2)nuM prathamanuM sphuraNu athavA vivarUpa je A azuddha hu" (vRkSAMka 3) che te ja A sarva dazyAdi bhAvAnI utpatti, sthiti tathA layAdi karanAranuM paNa AdikAraNa che. Ane ja prakRti, mAyA, niyati, Adyazakita, mULa avidyA ityAdi saMjJAo vaDe zAstramAM sabAdhavAmAM AveluM che. A Adyazakita e ja IzvaranA kALarUpa kSiNa eTale preraNAzaktine lIdhe kSeAbhane pAmI, satva, raja ane tama e traNa guNeAnA Azraya vaDe mithyA evI A vicitra ane atita mAyA ke jene kadI paNa pAra nahi Ave evI svapnavat vilakSaNu dRzyALa khaDI karI dIdhI che ane te jANe taddana sAcI ja na heAya ema bhAse che. tevA AdyazaktirUpa mithyA hu" rUpa sphuraNa (vRkSAMka 7) mArAmAM eTale AtmA (vRkSAMka 1)mAM nathI. AthI Ati rahita, udAsIna ane anicanIya evA tapa mane arthAt AtmA (vRkSAMka 1)ne dRzyAdi sarva karmI (vrukSAMka 3thI 15 ghasudhI) mAM mArI eTale huM rUpa AtmA (vRkSAMka 1)nI jarApaNu Asakti nahiM DhAvAthI AtmasvarUpa(vRkSAMka 1) evA mate te prakRtirUpa huM (vRkSAMka 3)nA traNa guNAnA vistAra vaDe thaelA A kaunuM baMdhana bilakula nathI eTale A tat pada eveA hu' (AtmA vRkSAMka 1) te| tadna aniva canIya, asaMga tathA nirlepa ja che, kAraNa ke ka`baMdhanane kAraNubhUta evA huM tA upara jaNAvyA pramANe mAyA kivA prakRtivALA azuddha hu" (vRkSAMka 3) che ane te hu" (vRkSAMka 3)nuM teA tatvarUpa evA mArA (vRkSAMka 1)mAM nAma nizAna paNa nathI, A rIte karmanA baMdhananA mULa kAraNeAne ja AtmasvarUpa evA mArA (vRkSAMka 1)mAM jyAM ga'dha nathI teA pachI karmanA lepanI teA vAta ja zI karavI ? jIvanmuktAnA cittane sattva te kamane sat kahe che are ! jarA vicAra karIne jo ke, vyavahAramAM paNa evA niyama che ke jeNegunA karyAM hAya te ja zikSAne pAtra Thare che paraMtu jeNe kadI gune teA karavAnI vAta dUra rahI paraMtu gunA e zuM vastu che te paNu je jANatA na hoya tenA upara sutA karyAnA AreApa karavA ceAgya gaNAze kharA ke ? tA pachI AtmasvarUpa evA mArAmAM jyAM prakRtinA ja lavaleza nathI tyAM tenA kAryo sabaMdhanI vAta ja kayAM rahI? A rIte te krauM mane baMdhanakartA prema nathI, e tane have sArI rIte samajAyuM ne? zAstramAM A gUDha rahasya te| zreNI
Page #622
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] prApta karyo che; paNa huM te nitya chuM. [ 493 ja yukti vaDe samajAveluM che. jyAM sudhI vidyAbhyAsa karavAmAM AvatuM hoya tyAM sudhI tene vidyArthI evI saMjJA hoya che tathA jyAre vidyAbhyAsa saMpUrNa thAya tyAre tene pote vilAthI avasthAmAM abhyAsa karelA pustakono ja vidyArthIone abhyAsa karAvavAmAM upaga thAya che. je pustakanuM vidyArthI avasthAmAM paNa vAcana thAya che te ja puratonuM zikSakane paNa potAnA vidyArthIone samajAvavAne mATe pharIthI vAcana karavuM paDe che. baMne vAcana kare ema kahevAmAM Ave che. chatAM te baMnenI kriyAmAM sAmya ja che ema na kahI zakAya, tema jIva-mukti prApta thatAM agAu thanArI kriyAone karma kahevAmAM Ave che. visargasRSTino mULa utpAdaka brahmadeva sauthI prathama karma karanAro kahevAya che kemake ajJAnIo tenA saMkalparUpa karmane vaza thaIne ja karma kare jAya che. AthI tenuM nAma ja karma che. kema ke niyatitaMtramAM paravaza hevAthI tenA niyamamAM rahenArA tamAmanA thatA kAyika, vAcika ane mAnasika karmone te karmo kare che ema kahevAmAM Ave che, paraMtu jeo te pAzamAMthI chUTI - jIvanmukta banelA che tathA deha chUTyA bAda pharIthI jeone janmamaraNanA cakkaramAM phasAvAno prasaMga Avato nathI; tevA aparokSAnubhavIo to deha hovAM chatAM paNa AmasvarUpane pAmI katArtha thaelA hoya che, tethI teone jIvanmukta kahevAmAM Ave che. teonuM citta vAsanArahita baneluM hoya che. chatAM karmomAM to saMsArI tathA jIvanmukata banenuM jANe sAmya hoya ema jovAmAM Ave che. tethI ja vAsanArahita evA jIvanmukatonA cittane citta nahi paraMtu sarva kahe che ane temanA karmone paNa kama nahi, paraMtu "saMta" evI saMjJA che. tathA vAsanAyukta cittavALAonAM thatAM karmone karma evI saMjJA ApelI che. A mujabanI yuti vaDe zAstrakAroe samajAveluM che. mATe mArAmAM karmono aMza paNa nathI ema je kahevAmAM AvyuM che, te tane have sArI rIte samajAyuM haze. mayA'dhyakSeNa prakRtiH sUyate sacarAcaram / hetunA'nena kaunteya jagadviparivartate // 10 // A jagata mArI adhyakSatA nIce che. draSTA, izvara kiMvA sAkSI(vRkSAMka 2)nI adhyakSatA nIce tathA tenA hetu, preraNA vA IkSaNane lIdhe A carAcara jagata(vRkSAMka 4thI 15 sudhI)ne te prakRti athavA mAyA (vRkSAMka ka) rUpe upajAve che. he kauteya ! A sAkSIrUpa Izvara (vRkSAMka 2)nA nimittane lIdhe ja A jagatAdi tamAma dasya pravartI rahyuM che, ema nakakI samaja. uddeza e ke tat kivA AtmasvarUpa evo huM (vRkSAMka 1) to taddana anirvacanIya hoI nileMpa che, te jagatanA hetu athavA nimittarUpa kadI paNa banato nathI, e e taddana asaMga che. kema ke vyavahAramAM paNa e niyama jovAmAM Ave che ke kaI paNa kArya karatAM pahelAM te karavA viSe prathama manamAM hetu utpanna thAya che. pachI te hetunA dhoraNe kArya karavAnI smRti jAgrata thavA pAme che, ane tyArabAda sthaLa zarIrAdi dvArA kArya thAya che, tema ja kArya thayA pachI tenuM phaLa utpanna thavA pAme che, evo niyama che. te dhoraNe kaI zaMkA kare ke AtmA kAryathI rahita bhale hoya, paraMtu tenA nimitta kivA hetu vaDe te A sarva kArya thatuM haze ane Ama je te prakRtinA kAryanA hetu rUpa bane te pachI te prakRtivaDe thatAM sukhaduHkhAdi dhaMdhonA pAzamAMthI kadApi chUTI zake nahi ane pachI AtmAne mATe te taddana asaMga che evuM je kahevAmAM Ave che te kathana TakI zakatuM nathI. bhagavAne arjunane prathama kahyuM ke AtmasvarUpa evo huM(vRkSAMka 1) te taddana nileMpa che. mArAmAM prakRti, tenuM kArya ane teno hetu ityAdi kazAne paNa saMbaMdha nathI, A kathananI siddhatA atre bhagavAna A rIte kahI rahyA che ke, he pArtha! AtmasvarUpa evo huM (vRkSAMka 1) te anirvacanIya hoI asaMga ane taddana nirlepa che, paraMtu sAkSI athavA Izvara (vRkSAMka 2) rUpa je zuddha huM tenI adhyakSatAne lIdhe prakRti athavA mAyArUpa bahu" (vRkSAMka 3) A sAkSInA nimitta kivA preraNA vaDe ja A carAcara zyAdi jagata prakaTa kare che ane temAM nityaprati uthalapAthale thatI hovAnuM jovAmAM Ave che.
Page #623
--------------------------------------------------------------------------
________________ 494 ] jAma jharata pratiel - [ siddhAntakASTha bha0 gI aha ha14 avajAnanti mAM muDhA mAnuSI tanumAzritam / paraM bhAvamajAnanto mama bhUtamahezvaram // 11 // rAkSasI tathA AsurI prakRtivALA mUDha keNa? bhagavAna AgaLa kahe cheH he pArtha! upara kahyA pramANe huM sarvabhUtone mahezvara vA parama Izvara eTale taddana asaMga tathA nirlepa evo AtmA(vRkSAMka 1) hovA chatAM mArA A paramabhAvane nahi jANatAM mUDha huM manuSya zarIrane ja AzrayI chuM ema samajI avajAti arthAta UlaTI rIte ja pichAne che. eTale mArA sAcA svarUpane nahi oLakhatAM khoTA ane mithyA mAyAvI svarUpe ja oLakhe che. jema hIrAne nahi oLakhanArA tene A kAca che ema jANe che, tema bhagavAna AmAM ghaNuM ja gUDha rahasya samajAvI rahyA che. bhagavAna kahe che ke he arjuna sAMbhaLa! taddana nilepa ane asaMga e huM AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) che chatAM sarva bhUtenA parama Izvara ravarUpa evA mArA A parama svarUpa (vRkSAMka 1)ne nahi jANavAvALA mUDha puruSa ane eTale tarUpa kivA AtmasvarUpa athavA anirvacanIya evA huM (vRkSAMka 1)ne mAnuSI zarIrano AzrayI samaje che eTale mane AtmasvarUpe nahi jANatAM huM eTale zarIra ja chuM ema dehabhAvathI jANe che. A kathanamAM bhagavAne AsurI svabhAvavALA kone kahevA tenI spaSTatA karI samajAveluM che. temane Azaya evo che ke jeo mane eTale tatarUpa vA AtmarUpa evA huM (vRkSAMka 1)nuM sAcuM svarUpa jANatA. arthAta dareka manuSya je pote potAne mATe "huM', "huM' ema je kahe che te huM koNa che? tenuM sAcuM svarUpa samajato nathI ane vAstavika rIte pote tatarUpa eTale AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) hevA chatAM paNa pitAne AtmasvarUpe nahi jANatAM huM eTale te A zarIra ja che ema samaje che arthAta pote potAne huM eTale anirvacanIya evo mahezvara kiMvA AtmarUpa che ema nahi jANatAM huM eTale te A sAta dhAtunuM baneluM zarIra chuM ema mAnI laI tene ja game te prakAre sukhI karavuM ema samajIne tenI pAchaLa ja haMmezAM rApo rahe che, tathA pitAnA sAcA AtmasvarUpane bhUlI jAya che. e rIte huM ne avajAnanti eTale avamAne che. avamAnavuM eTale asala AtmarUpe mAnavAne badale tene bIjI rIte eTale deharUpe mAnanArA kharekhara rAkSasI ane AsarI saMpattivALA mUDho ja che ema jANa. moghAzA modhakarmANo moghazAnA vicetasaH / rAkSasImAsurIM caiva prakRti mohinI zritAH // 12 // rAkSasI ane AsurI saMpattivALAnI AzA ane karmo vyartha che AtmasvarUpa evA mArI avajJA karanArA ane mithyA evI A prakRti(vRkSAMka 3)nA mohapAzamAM sapaDAyelA rAkSasI tathA AsurI vRttivALA mUDha ane avicArI purUnI AzAo vyartha che, ane temanAM thatAM tamAma karmo nirarthaka che. huM samaju chuM ema je je kAMI teo mAnatA hoya teonuM te te tamAma jANavApaNuM kivA jJAna vAMjhaNInA putranI jema sAva mithyA che. A avicArIonuM citta mohane lIdhe bhramita thayeluM hoya che. kema ke teo rAkSasI tathA AsurI svabhAvanA Azraya karanArA che ema jANa. tAtparya ke, je huM (vRkSAMka 3)ne AtmA (vakSAMka 1)rUpe nahi samajatAM zarIrarUpe samaje che eTale dareka manuSya pote pitAne haMmeza huM huM ema je kahe che te huM eTale vAstavika AtmA hovA chatAM huM eTale zarIra ja chuM ema samaje che tevA avicArI mUDhone bhagavAne rAkSasI kivA AsurI kahelA che. vyavahAramAM paNa e niyama che ke iSTa sthaLe pahoMcavAnA uddezathI te karatAM UlaTI dizAmAM game teTaluM dUra javAmAM Ave athavA te
Page #624
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana ] A sadhaLuM jagata aneka prakAranI kAmanAonI prApti athe ja sthita hAI-- [ 495 UlaTI samaja vaDe game teTalI mahenata karI hoya chatAM paNa te saMnika ja gaNAya che; teA pachI mULamAM ja jyAM huM ane AtmAne badale zarIra samajavAmAM Ave ane pachI game teTalI AzAe prayatne kivA jANavApaNAnuM abhimAna sevavAmAM Ave te satya kevI rIte nIvaDe ? AthI AvA prakAranA leAkA AsurI tathA rAkSasI svabhAvavALA che. kAraNu ke avicArI ane mUDhatA e ja A svabhAvavALAnuM lakSaNa che. A mujaba AsurI prakRtivALAjhmAnuM lakSaNu tane kahyuM, have daivI prakRtivALAonuM lakSaNa kahuM chuM te sAMbhaLa (zlAka 11 ane 12mAM AsurI kivA rAkSasI sapattivALA kAne kahevA tenAM lakSaNA kahyAM che). mahAtmA'nastu' mA' pA'rtha de'va pra'kR'ti'mAbhi'tAH 1 bhajabhtya'nanyamana'so za'tvA bhUtAdi'mavyayam // 13 // daivI prakRtivALA mahAtmA koNa ? huM pAtha! je mahAtmA mane A zarIradhArI zrIkRSNe nahi paraMtu aniva canIya evA AtmA samaje che arthAt "huM" eTale zarIradhArI nahi paraMtu saMbhUtAnA AdikAraNarUpa AkAza samAna avyaya eveA AtmA (vRkSAMka 1) che ema-samaje che, tene daivI prakRtinA AzrayI samajavA. A rIte daivI prakRtine Azraya karIne je ananyabhAve arthAta A zrIkRSNa eTale AtmA che ane te AtmA eTale ja huM che e mujaba memAM kiMcitmAtra paNa bhedabhAva nahi rAkhatAM aikayarUpa evA manavALA thaI te mane bhaje che eTale ke huM vaDe nirde zAyelA brahma, AtmA tat kivA caitanya (vRkSAMka 1) evI sattAovALA avyaya eTale nAzarahita, Adi athavA avinAzI ane aniva canIya evA padanuM arthAt " u"nA sAcA svarUpanuM jJAna prApta karI laI ne je mahAtmA jarApaNu manane bIjI taraph DhaLavA nahi detAM AtmasvarUpa evA mane ekaniSThAthI ananyabhAve bhaje che te daivI prakRtine AzrayI kiMvA avalaMbI kahevAya che. A mujaba bhagavAne manuSyA pAte pAtAne huM hu" ema je nityaprati kahe che te huM eTale zarIra che evA nizcayavALA jeo hAya tene rAkSasa, asura, avicArI mUDha ityAdi saMjJAo vaDe sa>>AdhelA hAI jee huM eTale AtmA che arthAt |te peAtAne zarIra rUpe nahi samajatAM AtmasvarUpa samaje che, tevA AtmanizcayavALAone daivIprakRtinA tathA mahAtmA kahIne saMbedhelA che. TUMkamAM huM eTale zarIra chuM, ema samajanArA mUDhA, asura kivA rAkSasa che tathA huM eTale AtmA che . ema samajanArA daivI saMpattimAna mahAtmA che, ema jANavu, ' satataM' kIrtayanto' mA' ya'tanta'zca dRDhavratAH / namasya'ntazca' mA' a'ktyA ni'tyayuktA upAsate // 14 // satata kIrtana kAnu karavu zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe cheH he dhanajaya! sAMbhaLa. upara kahyA mujaba AtmasvarUpanA nizcayavALA daivI prakRtinA mahAtmAe AtmasvarUpa esa mAM nityaprati kItana karatA rahIne dRDha bhaktivaDe A AtmarUpa vratane satata yatnapUrvaka Acare che, te nityayukta eTale haMmezA yukta thayelA AtmasvarUpa evA mate ja upAse che. arthAt je satata mAruM eTale tasvarUpa evA AtmA (vRkSAMka 1)nuM ja haMmezAM kana kare che, tathA svIkArelA A vratanu aheniza ekaniSThA vaDe bhaktiyukta aMtaHkaraNathI dRDha rIte pAlana kare che te upAsaka taraphathI AtmAmAM ekarUpa thatAM sudhI arthAt akmabhAvanA prApta thatAM sudhIne mATe namaskArAdi je je yatna karavAmAM Ave che te sarva kriyAo dvArA te mArI eTale tat svarUpa evA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)nI ja upAsanA kare che. tAtparyaM` e ke, tevI upAsanA karanAra kAyA, vAcA, ane mana vaDe je je karmo A tatpadanI ddaDhatAne mATe kare che, te tamAma karyAM sahu te pAte AtmasvarUpabhUta hAvAthI tenAM
Page #625
--------------------------------------------------------------------------
________________ 496 ] toganacamamaya vaEA [ siddhAntakASTha bha0 gIa. 16 tamAma karmone karmo evI saMjJA nahi jANatAM AtmasvarUpabhUta ja jANavAM eTale te kAyika, vAcika ane mAnasika thatAM tamAma kamIne potAha sarvabhAve AtmasvarUpe joto hovAthI arthAta aMtaHkaraNamAM AtmA vinA bIjI koI vRttinuM utthAna thavA nahi denAre ja khare AtmasvarUpano upAsaka che ema jANavuM. ekatvanI bhAvanAthI thatAM karmonI sthiti he arjuna ! deha eTale ja pote che ema mAnanArA AsurI kiMvA rAkSasI prakRtivALA upAsakenA sarva karmo, AzA athavA jJAna ityAdi tamAma vyartha hoya che ema upara kahevAmAM AvyuM che, tethI UlaTuM devI saMpattimAna mahAtmAnAM tamAma karmo, sadhaLI AzAo ane jJAna ityAdi sahita sarva AtmasvarUpa hevAne lIdhe vyartha hatAM nathI. sArAMza e che ke, daivI saMpattimAnanAM zarIra, vANI ane manavaDe thatAM tamAma karmo, te karanAra ane tene jANanAro ItyAdi sarva kevaLa eka AtmasvarUpa ja hoya che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, evA prakAranI eka AtmAnI ja daDha bhAvanA rAkhI aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM utthAna:ja thavA nahi pAme evI rIte daDha vrata dhAraNa karIra ananyabhAve eTale judApaNAnI bhAvanAne tyAga karIne prayatna karanArA daivI saMpattimAnanA tevA uddeza vaDe thatAM namakArAdi tamAma skUla kivA sakSama karmo paNa AtmasvarUpa banelA hoya che. tenuM halana, calana, prasAraNa, zvAsocchAsa athavA saMkalpa vikalpa ityAdi tamAma kAyika, vAcika ane mAnasika karmo AtmasvarUpa hevAne lIdhe sArthakarUpa ja che. A rIte daivI prakRtinA Azrita mahAtmAnI ekatvathI thatI AtmopAsanAnI zreSThatA bhagavAne ane darzAvelI che. have pRthabhAvathI yajana karanArAo saMbaMdhe kahuM chuM, te tuM sAMbhaLa. zAnayakSena cApyanye yajanto mAmupAsate / ekatvena pRthaktvena bahudhA vizvatomukham // 15 // mArI eka rUpe, judAjudA rUpe kivA aneka rUpe thatI upAsanA zrIkRSNa kahe che he kauteya ! eTale kRSNa nahi paraMtu AtmA che, evA prakAranI daDha bhakti vaDe ananya eTale ekatvanI bhAvanAthI mAruM satata kIrtana karanArA bhakta viSe kahyuM. have keTalAke jJAnayajJa vaDe eTale pote potAne huM chuM ema je kahe che te huM eTale AtmA che evA prakAranI jJAnadaSTi vaDe aMtaHkaraNamAM bIjI koI vRttinuM utthAna thavA detA nathI, athavA te utthAna thatAMnI sAthe ja te AtmasvarUpa che, evA prakAranI ekatvanI bhAvanA vaDe AtmasvarUpa evA mane ja bhaje che vaLI keTalAke te bhinnapaNanI bhAvanA vaDe eTale huM AtmAthI judo ja kaI chuM evA prakAranI bhAvanA vaDe tathA keTalAka carAcara vizvanA mukhe aneka prakAre AtmasvarUpa evA mane ja upAse che. sArAMza e ke, keTalAka upAsaka huM ane bhagavAna judA | che ema samajIne upAsanA kare che tathA te sivAyanA bIjA keTalAke to vaLI vizvamAM aneka prakAranA mukhethI je "huM" "huM" ema kahevAmAM Ave che arthAta dareka manuSyo je pitAne "huM huM' evA prakAre kahe che te huM AtmabhAve ekarUpa hovA chatAM paNa darekanA "huM' judA judA che ema samajIne upAse che. koIne "huM" kALe kiMvA dhaLa che kharo ke? vicAra kare ke, dareka manuSya potapotAne mATe "huM e zabdaprayoga kare che. te "6 vAstavamAM te eka rUpa ja che. kemake vyavahAramAM paNa kAMI ema jovAmAM nathI AvatuM ke koIne huM lAla raMgavALA, te keIne pILe, kaI dhoLA raMgane; athavA keIne huM corasa, keIne trikoNa, keIne goLa kiMvA keIna ardhagoLa ItyAdi bhinna bhinna AkRtivALA; kiMvA keAIno huM nAne, to koIno moTo, to koIno huM bALaka, te kaIne juvAna ane koIne vRddha avasthAno. A rIte huMmAM jAti, varNa, raMga, Azcara ityAdi judApaNAne lavaleza paNa heta nathI. vRddha paNa belaze , juvAna paNa huM ane bALaka paNa huM chuM,
Page #626
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana yajJanA anaMtapaNAne lIdhe tethI para rahela ayitvane prApta karI zakAtuM nathI. [ 7] ema ja badhA beTho che. arthAta badhAmAM rahele A bahu te kevaLa ekarUpa ja che, chatAM dareka te huM ne judo judo samajI vizvamAM aneka mukhathI huM, huM' ema kahIne tene ja bhinna bhinna rUpe upAse che kharA, paraMtu vAstavika rIte jJAnayajJa vaDe athata jJAnadaSTithI vicAra karavAmAM Ave to te paryAye ekatva athavA ekabhAva vaDe sthita evA mAruM eTale tarUpa huM ( kSAMka 1)nuM ja yajana kare che. kAraNa A huM eTale ja AtmA che. A mujaba eka rUpanI athavA judA rUpanI athavA to aneka rUponI kalpanA karIne je je kaI karavAmAM Ave che te tavataH tatarUpa evA "huM (vekSAMka 1)nI ja upAsanA thAya che ema samajavuM. jevI rIte nadI, nALAM, khAbociyAM vagere tamAmanuM jaLa aMte to eka samudramAM ja ekatra thAya che tema ekatva, pRthakatva kivA bahurUpavavaDe jagatamAM je je kAMI karavAmAM Ave che, te tamAma vastutaH AtmarUpa evA huM vA mArAthI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI. ajJAne pAsanA athavA jJAne pAsanA " suvarNanAM kaDAM, kuMDaLa, baMgaDI, vIMTI ityAdi AbhUSaNonAM nAmo athavA vizeSa bhAvo jema sAmAnyabhAva evA suvarNarUpa ja che, sAmAnya(adhikAna)bhAva vinA vizeSa bhAvanuM astitva kadI hetuM nathI tema tatarUpa "huM' (vRkSAMka 1) e sAmAnya(adhikAna) bhAva hoI te vinA dareka manuSya potAne "huM, huM ema je kahe che tenuM astitva kadI paNa saMbhavatuM nathI. tAtparya e ke, tatarUpa "huM" (vRkSAMka 1) e ja lArthathI para hAI tavAI kiMvA dhyeyabiMdu che ema dhyAnamAM rAkhIne tevA nizcayavaDe kevaLa tenI ja abhinna bhAve upAsanA karavAmAM Ave tene ja jJAnayajJa athavA vadhasaranI upAsanA kahe che tathA huM, tuM, te, A, mAruM, tAru ityAdi bhAvo vaDe je upAsanA karavAmAM Ave che tene bhinnarUpa tathA ajJAnayukata athavA avidhisaranI upAsanA ema kahevAmAM Ave che. keIpaNa upAsanA paryAye te AtmAnI ja upAsanA che jema prathama dorImAM sa5no AbhAsa thAya che paNa jemane dorInuM sAcuM bhAna thAya te to tene dorIrUpe ja samaje che tema AtmAne A AmAM che, e rIte jJAna paripakava thatAM sudhInA kALamAM thatI upAsanA te jJAnopAsanA samaje, tathA jeo te dorIne sarSarUpathI ja jue che te ajJAnopAsanA samajavI. have dorIne sapa kahevAthI te sarSa banI jatI nathI, tema sarpa nathI paraMtu dorI che ema kahevAthI kAMI punaH dorI banI gaI ema paNa nathI. tene sarpa kahe yA dorI kahe, te to jemanI tema derInI derI ja che. te pramANe A tarUpa AtmA(vRkSAMka 1)ne, mArAmAM bahu bhAvanI utpatti ja kadI thayelI nathI ema samajIne athavA A "ha "huM rU5 thanAruM kuraNa e AtmA ja che evA prakAre jJAnayukta upAsanA kare athavA te huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, ItyAdi vivartabhAve aneka nAmarUpo vaDe samajIne anAtmabhAve upAsanA kare; paraMtu paryAye te te baMne eka AtmAnI ja upAsanA thAya che. A dauM : chUpAnANI mantro'hamahamevAjyamahamagnirahaM hutam // 16 // kata tathA yajJAdi paNa huM ja chuM zrIkRSNa bhagavAna kahe cheH he arjuna! tu eTale zratinI AjJAnusAra amiSTomamAM athavA samayAgAdi zrauta yajJarUpa paNa huM ja chuM; tema yajJa eTale smRtimAM batAvelA smArta ke jemAM paMcamahAya (deva, RSi yA brahma, pita, bhUta ane manuSya yA) paNa huM ja chuM. thara
Page #627
--------------------------------------------------------------------------
________________ rasaMgamAM pratiSTA - [ siddhAntakADa bha0 ga0i a 9/16 zrata ane smAta thaze he pArtha ! A vanakarmanA mukhyatve be prakAre cheH (1) zrauta ane (2) smArtA. vedajJAnusAra zratimAM kahelA amitrAdi karmo e zrauta karmo kahevAya (zrauta sUtra juo) tathA vedajJAnusAra ramRtimAM kahelA karmo te smArtA karmo kahevAya (gRhya sUtra juo). ahIM karma zabda e yajJanI bIjI saMjJA samajavI. zrauta karmonA mukhya be prakAre che : (1) haviryajJa ane (2) samayANa. havirya sAdA ane gharamAM thaI zake tevA heya che; temAM ghI, dUdha, dahIM, dhAnya, tala ityAdi vidronI jarUra hoya che. jema ke utsarjana, upAkarma. grahayajJa, agnihotra vagere; (2) samayAga moTA hoI temAM rAjaya, azvamedha ityAdino samAveza thAya che. (yonA keTalAka nAmo mATe adhyAya 4/31 nIcenuM vivaraNa juo. pRDha 278). azvamedha sivAyanA bIjA yajJomAM devatAone uddezIne ApavAnuM hutadravyapAtra ke jene haripatra kahe che te temaja suphasuvAdi nAmanA pAtro paNa lakSa nAmanA vRkSanI zAkhAnA ja banAvelA hoya che, jyAre azvameghayajJamAM huta dravya eTale agnimAM hemavAnA pAtro netaranA pAtramAM rAkhIne apAya che; azvamedha yajJamAM satata traNa divasa karavAmAM Ave che; temAM (1) amiSTamayAga, (2) uthayAga, (3) atirAtrayAga e krama hoya che. (1) jyotiSThoma, (2) aziSToma, (3-4) be vAra karavAmAM Avato atirAtra, (5) abhijita (6) vizvajita (7-8) be vAra thata AptaryAma; e ATha mahAtu kahevAya che. A badhA zrauta ya che. smAta yajJamAM upara kahevAmAM AvelA deva, brahma, pita, manuSya ane bhUta, e pramANe mukhya pAMca prakAro che. A pAMca yajJo brAhmaNAdi dinee nityaprati karavAnI zAstrajJA che(kalpa sUtra juo). A rIte katu ane yajJanA mukhya bhede che. A badhA vaidikakarmo kahevAya ane te jagatazAMti uparAMta cittanI zuddhi karanArA che. cittazuddhi ka--ArA niSkAma karma vaDe jJAna ane jJAna vaDe ekSaprApti thaI zake che. svasvarUpanuM zudavAna eTale ja AtmasAkSAtkAra, AtmasAkSAtkAra e ja tamAma jenuM aMtima dhyeya che. he arjuna ! A badhA yajJa ane kratu paNa vAstavika AtmavarUpa evA huM rUpa ja che. mArAthI bina nathI. vaLI svadhA eTale pitarane nimitte arpaNa karavAmAM AvatuM, tema ja auSadha eTale devatAone arpaNa karavAmAM AvatAM aAdika dravyo ke je arpaNa karatI vakhate svAhA evo uccAra karavAmAM Ave che te, temaja pitarane nimitte arpaNa karavAmAM AvatA annane svadhA zabda vaDe kahevAmAM Ave che te, svAhA (auSadhi) tema ja svadhA paNa huM ja chuM; yajJanI aMdara havana karatI vakhate belavAmAM AvatA maMge paNa huM ja chuM; homavAmAM AvatAM dravya ke jene hutadravya kare che te sarvemAM mukhya evuM ghI paNa huM ja chuM; ami paNa huM ja chuM tathA havana paNa huM ja chuM; yanI aMdara dravya maMtra, vidhi, yajJa, yajamAna, Rtvija, dharma, deza ane kALa tathA dakSiNAno samAveza thAya che, te sarva paNa huM ja chuM; ema bhagavAna atre kahe che. Ama kahevAnuM prayojana zuM che tene have ApaNe saMkSepamAM vicAra karIzuM. yajJapuruSa, viSNu tathA Rtvija brahmadeva upaniSadAdi zAstrakAro Izvara(vRkSAMka ra)ne ja yajJapu kahe che (chAMtu prapAThaka, khaMDa 17, maMtra 5) te ja A carAcara zyAdinuM mULa che. sAMkhya zAstrakAro Ane ja puruSa tathA mAyAvAdIo Izvara kahe che. A yajJapuruSa ja samasta dazyAdinuM AraMbharathAna hovAthI bIjAMkura nyAyAnusAra te ja sarvarUpa che, evo bhAva AmAM batAvavAmAM Avela che. jema ke vaDanuM bIja ropavAmAM Ave to temAMthI utpanna thatAM aMkura, mULa, thaDa, zAkhA, pratizAkhA, pAna, phaLa ane phUla e tamAmane samAveza vaDanuM jhADa ema kahetAMnI sAthe ja thaI jAya che tema A yajJa kahetAMnI sAthe ja kag, yajJa, svadhA, auSadha, maMtra, ghI, agni ane havanakarma ityAdi tamAmano samAveza thaI jAya che. ane te sarve 5Na AtmasvarU5(vRkSAMka 1) e huMrUpa ja che. mArAthI ka, AtmasvarUpathI kicitmAtra paNa bhinna kAMI nathI. e zrIkRSNa bhagavAnane kahevA Azaya che A AtmAnA adhiSThAna vaDe ja yajJapuruSa(vRkSAMka 2) carAcaranA hRdayamAM nityaprati sAkSI svarUpe rahelo he pitAnI
Page #628
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] ane hAthI ane kyA gavAyelA viSaya trirU5 A jagatane jANI laI- [ 49 IkSiNa zakita eTale preraNA zakitanA prabhAvathaDe pitAnI mAyA (vakSAMka 3)mAM satva, raja ane tama guNomAM kSobha kiMvA gati (spada) utpanna kare che tathA te dvArA prathama mahAkAraNa to (kSAMka 3 thI 5 sudhI) ane tyArabAda kAraNa to (vRkSAMka 6 thI 12) utpanna thaI, pachI kArya kiMvA karma sRSTi (kSAMka 23 thI 15 va)nI racanA thavA pAmelI che. A rIte AtmAnA adhiSThAna vaDe A yajJapuruSa (kakSAMka 2)ja carAcara rUpe jalataraMga vAyAnusAra vivakramane pAmelo che. vaLI kArya kivA karmasRSTinI utpatti thaI te pUrve te raDyUlasRSTi kAraNarUpa evAM mana (vekSAMka 11) svarUpe sUma boja rUpe hatI, Ama A yajJapuru Izvare ja vivata bhAve mana svarUpe (kSAMka 11), ane pachI hiraNyagarbha (kSAMka 12) rU5 banelo hovAthI tene paNa yajJa ja kahe che. A hiraNyagarbhanuM utpattithA citta(lAMka 9) heI tenA detA kSetrajJa kivA viSNu che. A viSNu ja krame krame rapUla utpattinA pratyakSa kAraNarU5 gaNAya che ane te ja A kArya sRSTinA Adi bIjarUpa che. jevI rIte bIjAne jamInamAM ropavAmAM Ave to temAMthI krame aMkura, thaDa, zAkhA, 59lave vagere Te che tema A pratyakSa kArya35 sRSTinuM mULabIja hiraNyagarbharUpa mana:zakita(vRkSAMka 12) che. tathA tene aMkura viSNu (vRkSAMka 8)nA nAbhikamaLamAMthI brahmadeva (vRkSAMka 13) rUpe prakaTa thavA pAmela che, AthI jema bhaDAkAraNa (vRkSAMka 3) nI utpatti pUrve sarvane adhiSThAtA e AtmA (vRkSAMka 1) sauthI prathama yajJapuru kivA Izvara (vRkSAMka 2) svarUpe vivartAbhAvane pAmele bhAse che, teja krame kAraNa prakRtinA AraMbha pUrve sUtrAtmA (mahAprANu vRkSAMka 6)varUpe banelo hoya che. tyAra pachI krame krame teja mahattatta, ahaMkAra, cita, buddhi, mana(vRkSAMka 7 thI 11) ane chevaTe hiraNyagarbharUpe (vRkSAMka 12) banI ane te kArya kiMvA karma sRSTinI pratyakSa utpatti karanArA brahmadeva (vRkSAMka 13) ravarUpe prakaTa thAya che. ane tyAra pachI te samaSTinI racanA kare che. A vivecana uparathI paNa samajI zakAze ke, jenuM adhiSThAna AtmA (vRkSAMka 1) che evo yajJapu, Izvara (kSAMka 2) ja prathama mahAkAraNuM athavA karaNa (vRkSAMka 3 thI 5) tathA bAda kAraNa(vRkSAMka 6 thI 12) ane pachI kArya kiMvA karma (vakAAMka 13 thI 15) ema krame krame vivartabhAvane prApta thayela che. mahAkAraNa pUrve te Izvara ja yajJapuruSa kahevAya che, kAraNa pUrve te yajJapuruSa sUtrAtmA ane kArya pUrve te yajJapuruSa kSetrajJa eTale viSNu svarUpe kahevAya che. AthI viSNu eja yajJa devatA che, evuM purANadimAM varNana AveluM che. tyArabAda tenA aMzanA mizraNa sahita utpanna thanArA citta, mana, hiraNyagarbha ityAdi tattavo sUma hoI A visarga sRSTirUpa pratyakSa kAryanI racanA karanArA brahmadeva hovAthI te Rtvija kahevAya che. yajJanI aMdara kArya karAvanArA cAra mukhya brAhmaNane Rtvije kahe che, tema A brahmAMDarUpa vedImAM cauda loka sRjavAnuM vizALa kArya brahmadevane hAtha karAtuM hovAthI tene zAstrajJAnusAra Rtvija kahevAmAM Avela che. jema A mahAkAraNa tathA kAraNa sUSTi e sarva yajJa svarUpa ja che ema upara kahevAmAM AvyuM che tema A kAraNu sRSTinA Adya praNetA brahmadeva tathA temanuM A badhuM virATa kArya e tamAma yajJarU5 ja che tathA e yajJa to AtmarUpa ja che, evA prakArane sarvAtmabhAva AmAM bhagavAne kahelo che. brahmA vagere sarve ya35 hevA saMbaMdhI yutizAstramAM nIce mujaba kahevAmAM AveluM che. yajJapuruSanI mAtA koNa? brahmArUpa Rtvija svarUpe tathA caMdrarUpa mane karI manuSya svargalene viSe caDI zake che. yajJa(vRkSAMka 2) brahmArUpa che, mana (rakSAMka 11) brahmArUpa che, temaja mananA devatA caMdra (rakSAMka 11) paNa brahma rUpa che. brahmA (vRkSAMka 12) to atimukta vA AtmA (kSAMka 1) rU5 che, A atimukita eTale atimokSa yA AtmA vRkSAMka 1) saMbaMdhe kahevAmAM AvyuM" (azvala tathA yAjJavalkayane saMvAda ba0 u50 a03, brA, 1 maM06) puruSa (vRkSAMka 2) yajJarUpa hovAthI mAtA (prakRti kSAMka 7) te bALaka25 yajJane janma Apaze, Ama zratimAM kahevAmAM AvyuM che. teno bhAvArtha e che ke prakRti kiMvA mAyArUpa huM (vRkSAMka 3)nI utpatti thavAthI ja ema jANI zakAya che ke, A baMne jANanAro tene kaI gupta sAkSI hevo joie ane te kevaLa lakSyArthathI ja jANI zakAya tevo che. jema dIvAmAMthI prakAza prakaTa thayA pachI ja jANI zakAya che ke dIvAmAM prakAza che,
Page #629
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa00 ] pRcA pIza naDiyaal a b. [ siddhAntakASTha bha0 gIta a 16 jyAM sudhI tene prakAza na thAya tyAM sudhI te prakAzamAna che ema jANI zakAtuM nathI, tema A mAyA athavA prakRtirUpa huM (vRkSAMka 3)nA prAkaTya uparathI jANI zakAya che ke A huM ne koI sAkSI he joIe. A sAkSI eja yajJapuruSa (vRkSAMka 2) DeI mAtA yA prakRtirUpa "huM" (vRkSAMka 3) A yajJarUpa bALakane janma Apaze ema kahevAmAM AveluM che tathA AgaLa jyAre mAtA (vRkSAMka 3 rU5 huM) prasUtA thAya che tyAre kahe che ke teNe yArUpa bALakane janma Apyo. A pramANe A yajJarUpa pu (vRkSAMka 2)nuM pharIthI utpanna thavuM te maraNarUpa che tathA teja avabhUtharUpe arthAt yajJanI samAptirUpe che, ema kahevAmAM AveluM che. ene uddeza e che ke jema manuSya ane tenI chAyA e baMne paraspara sApekSa hovAthI eka bIjAne choDIne kadI rahI zakatAM nathI tema A huM (vRkSAMka 3) evA bhAvanI utpatti thavAthI te parathI jANI zakAya che ke A huM kahevAnI preraNA karanAro kAIka hovo joIe e spaSTa thAya che. have vAstavika rIte A huM ne preraNa karanAre svataHsiddha che, chatAM jyAM sudhI A DuMrUpa prakRti (vRkSAMka 3)nuM astitva hetuM nathI tyAM sudhI tene preraNuM karanAro ke sAkSI che, evI siddhi paNa thatI nathI. A nyAyAnusAra upara kahevAmAM AveluM che ke jyAre mAtA (vakSaka 3)huM rUpe pratA (prakaTa) thAya che tyAre teNe yajJarUpa bALaka (vakSAMka 2)ne janma Apyo ema kahevAya che. have jyAre A huMrUpa prakRti (vRkSAMka 3)ne pote AtmA (vakSAMka 1) che evI rIte pitAnA sAyA svarUpanuM bhAna thAya che tyAre A sAlI kiMvA yajJarU5 bALakane vilaya anAyAse ja thaI jAya che. AnuM nAma ja A yajJa purAnuM pharIthI utpanna thayuM. eTale AtmA(vRkSAMka 1)mAM huM bhAva (vRkSAMka 3) varatutaH nahi hovA chatAM paNa temAM huM bhAvano bhAsa thavo ane te uparathI teno koI preraNAtmaka sAkSI zuddha ha hovo joIe evA bhAvanI utpatti thatI tathA teno viSaya to jyAre A huM (prakRti vRkSAMka 3)ne pote AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) che, evuM jJAna thAya tyAre ja thAya che. Ama tema vilaya he e ja tenA maraNarUpa heI te ja avatha arthAta yajJanI samAptirUpe che. eTale huM e AtmA che ema jANuM tene svarUpamAM vilayA karavo. Ama aparokSAnubhava eja yajJanI sama:tirU5 che. (maMtra 5) A yajJarUpI jJAna tathA tenuM phaLa aMgirasanA putra ghore devakInA putra zrIkRSNane kahyuM tathA teo A sAMbhaLIne tRSNA rahita thayA evI zratiparaMparA che (maMtra 6, juo chAMdo u50tRprakhaM017, maMtra 5, 6 zAMkarabhASya). A vivecanathI khAtrI thaze ke sAkSI, Izvara, puruSa ItyAdi nAmonI saMjJAothI samajAvavAmAM AvelA Izvara(vakSAMka 2)neja yajJapuruSa kahevAmAM Ave che. teno prakRti (vRkSAMka 3)rUpa dunA vilayanI sAthe ja vilaya thato hovAthI tene bhagavAna zrIkRSNa kSara pue kahelo che. sivAya A badhuM yajJa ravarUpa ja che evo sthaLe sthaLe bhagavAne je ullekha karelo jovAmAM Ave che. tenuM mULa kAraNa paNa A uparathI samajI zakAze. chatAM vadhu spaSTatA mATe purANuM zAstrakAre A yajJapune ja vAsudevarUpe varNave che tathA yajJanA tamAma kAryono eka vAsudevamAM ja aMtarbhAva kare che, tenuM sAdhAra vivecana jANavAthI samajI zakAze ke jene zAstromAM vAsudeva, sadAziva, yajJapu, kSarapurU, sAkSI, Izvara, puruSa vagere saMjJAo vaDe samajAvavAmAM Ave che te tattva bhinnabhinna nathI paraMtu eka ja che (vRkSAMka 2 juo). bharata rAjAne yajJa tathA kRSNArpaNa - A khaMDa pUrve ajanAbha nAma vaDe oLakhAtuM hatuM teja A bharata rAjAnA vakhatathI bharatakhaMDa evA nAmathI oLakhAya che. sarvajJa ane svadharmane anusaratA A bharata rAjAe potAnA vaDIlonI peThe svadharmathI cAlanArI prajAonuM pAlana karyuM temaja vakhato vakhata nAnA moTA aneka yo jevA ke amitra, darzapUrNamAsa, cAturmAsya, pazuyAga tathA somayAga ityAdinuM prakRti eTale samagra aMge sahita tathA vikRti eTale kamI aMgavALA tathA yajJa-yajJa eTale smRtivarmAnusAra thatA yajJo tathA kratu eTale zrI dharmAnusAra thatA yo-De bhagavAna yajJapuruSa, Izvara(vRkSAMka 2)nuM haMmezAM (1) hatA, (2) uddagAtA, (3) adhvaryuM ane (4) brahmA, e - jema chAyA heya te manuSya have joIe tema A huM kahetAM ja tene preraNAtmaka keI hovo ja joIe e spaSTa thAya che,
Page #630
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] he naciketA! buddhimAnee pairyathI tene tyAga karyo che. [ 501 cAra Rtvije vaDe karAtuM cAtuhIMtrarU5 yajanakarma barAbara zAstravidhi anusAra bharata rAjAe karyuM hatuM. yajJamAM hatAnuM karma te zastrakama kahevAya che, je svarAnupUrva rahita maMge vaDe stutikaravArUpa hoya che; iyA karma e adhvaryunuM hoI te devatAone uddezI dravyayAga rUpa hoya che; stutioNma e ujJAtAnuM karma che je varAnupUrvI sahita maMtro vaDe rastutirUpa hoya che, Ane sAmAna paNa kahe che; ane prAyazcita te brahmAnuM karma che. A rIte yajJomAM cAturtotra karma karavAmAM Ave che. e pramANe kriyAnuSThAnathI jeonI aMgakriyA saMpAdana karavAmAM AvI hatI evA aneka yajJo jyAre cAlI rahyA hatA tyAre yajamAna bharata rAjA te te yajJone je je kriyAkaLa tathA dharma nAmanuM phaLa utpanna thatuM hatuM, tenuM yajJapuruSa vAsudeva bhagavAna viSe ja ciMtana arthAta arpaNa karatA hatA. A vAsudeva bhagavAna sarva devatAonA prakAzaka, vedamaMtrono iMdrAdi devatAorUpa je artha che tenA niyAmaka hoI sarvAnA sAkSAta kartA ane paramadeva che. A mujaba carAcaramAM rahelA AtmasvarU5 evA vAsudevanA ciMtanamAM ja jeo niyaMti nimama che tathA ciMtana karavArUpI potAnI nipuNatAthI jemanA rAgAdi kaSAya (mela) nAza pAmelA che evA A bharata rAjA je veLA adhvaryuM eTale yajJa karAvanArA yAjJika hAthamAM hemanA dravyo grahaNa karatA tyAre te hemakAvyo (huta dravyo) tathA yanabhogano upayoga karanArA sUryAdi devatAone paNa yajJapu, Izvara(kSAMka 2)nA netrAdi avayavomAM ja ciMtatA hatA. upara je yajJo vaDe kriyAphaLa tathA dharma phaLa utpanna thAya che ema jaNAvyuM, te yAkaLone pUrvamImAMsakA(zAsakAro) apUrva kahe che ane tenA be bheda pADe che: (1) je phaLa sama svarUpe yajJa karatI vakhate ja utpanna thAya che tene kriya phaLa kahe che tathA (2) je kALAMtare utpanna thAya che tene dharmAdaLa kahe che. jema ke yajJakiyAe thavAthI tenA havirbhAge devatAone maLe che ane te thakI yajJa karanArane zubha gatirU5 kaLanI utpatti thAya che tema ja yajJathI varasAda paDI lokomAM sukhazAMti pravarte che. Ama lokomAM je thakI sukhazAMti utpana thAya tevuM karma ja dharmarUpa kahevAya ane AvuM niSkAma karma ja aMte cittazuddhiArA paramazreyanI prApti karAvI Ape che. tAtparya e ke, bhArata rAjA pote A rIte yajJanI tamAma kriyAo karAvanArA Rtvijo, tene lAganArA havya tathA kavya dravyo, tene bhAga grahaNa karanArA devatA tathA pitaro ityAdi tamAmane yajJapuruSa, Izvara(vRkSAMka 2)nuM vAsudevarUpe ciMtana karIne temanAmAM ja arpaNa karatA hatA. A mujaba karmanI vizuddhine lIdhe eTale IzvarArpaNa buddhine lIdhe jemanuM aMtaHkaraNa taddana zuddha thayeluM che te bharatarAjAne potAnA hadayAkAzarUpI sthAnamAM prakaTa thanArA AtmasvarUpa evA vAsudeva viSe dinapratidina vadhatI jatI ati utkRSTa evI parama bhakita utpanna thaI ( bhAi &0 5 a0 7 zloka 2 thI 7). yajJapuruSa AtmarUpa ja che. A vivecana uparathI samajI zakAze ke, sarvanA mULa yajJapurA heI te vyavahAra eTale kArya AraMbha paNa brahmadeve prathama yajJa vaDe ja karela che. yajJanI aMdara kaMtu, yajJa, svadhA, auSadha(svAhA), maMtra, ghI, agni ane Ahuti(havana karma) ityAdi kriyAonI jarUra hoya che, te prathama jaNAveluM che. devatAone arpaNa karatI vakhate svAhA bolAya che tathA te yajJa dvArA krame vRSTi, auSadhi, reta ane asaMkhya manuSya utpanna thAya che tema pitarone arpaNa karatI vakhate svadhA kahevAmAM Ave che. devatAo prItyartha havana thanArA dravyone hapta dravya tathA pitaro prItyartha thatA havanadravyone kavya kahe che. tAtparya e ke, pratyeka prANImAtranI thatI tamAma kriyAo pachI te kAyika, vAcika kivA mAnasika he paraMtu te tamAma yajJarUpa che, e dabhAvanA karavI ke jethI tene prathama vilaya yajJapuruSamAM thaze tathA A yajJapuruSa AtmasvarUpa(vRkSAMka 1)evA huM 25 hevAthI tene vilaya AtmAmAM thaze. TUMkamAM A sarva anirvacanIya evA AtmasvarUpa ja che, te sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, ema bhagavAna ane pratye atre kahI rahyA che AnI vadhu spaSTatA AgaLa karavAmAM AvI che.
Page #631
--------------------------------------------------------------------------
________________ 502 1 te duza qzmanugravi-- [ siddhAntakAha bha0 gI. ave hari pitAhamasya jagato mAtA dhAtA pitAmahaH / vedyaM pavitramoGkAra RksAma yajureva ca // 17 // pitA, mAtAdi paNa huM ja chuM he pArtha ! vizeSa zuM kahuM? A samata jagata pitA, mAtA, ghAtA(dhAraNa karavAvALA), pitAne paNa pitA ane pitAmaha tathA sarvaya (jANavAnI vastuomAM jANavA jevo) eka huM ja chuM ane e huM eTale AtmA(vRkSAMka 1) che. eTale AtmasvarUpa evA mane jANyA pachI bIjuM kAMI paNa jANavAnuM bAkI rahetuM ja nathI evo eka huM ja che, mArAthI bIje kaI pavitra nathI. kAra, Rk, yajusa ane sAmaveda paNa huM ja che, ane tevo huM to anirvacanIya evA AtmA(vRkSAMka 1)rUpa che. tAtparya e ke, sarva brahmAdi jagatAdi kArya prakRtine utpanna karanAro brahmadeva (vRkSAMka 13) hovAthI te sarvano pitA kahevAya che, paraMtu huM to kArya prakRtine sRjanAra kAraprakRti(kSAMka 6 thI 12) tathA A kAraNe prakRtinI paNa sarjaka evI mahAkAraNa prakRti(vRkSAMka 3thI 5)ne paNa sRjanAra sarva pitAono paNa pitAmaha arthAta AtmasvarUpa(kakSAMka 1)che. A AtmasvarUpa evA mane sRjanAra bIjo koI nathI tethI huM ja sarvane pitAmaDa chuM. vaLI mahAkAraNarUpa prakRti athavA mAyA (kSAMka 3) e sarva jagatane traNa guga vaDe saje che, tethI te sarvanI mAtA gaNAya che tathA IkSaNa zaktirU5 kALasvarUpe tene preraka Izvara (kSAMka 2). hevAthI te samastano pitA gaNAya che temaja A prakRti eTale mAtA ane puruSa eTale pitA e rItanA viveka vaDe jANavAmAM AvatuM tatva vAstavika rIte to amasvarUpa evA huM (vRkSAMka 1 )rUpa ja che; ane je badhAM karatAM pavitramAM ati pavitra gaNAya che e ja akSaranuM paNa Adya bIja e kAra che. te akSara che tema ja te sarvajJAnasamUha ane yajJanA mULa bIja 25 kapha, yeLa tathA sAmaveda Adi sarva paNa AtmasvarUpa evA huM(kSAMka 1)25 ja che. gati rtA prabhuH sAkSI nivAsaH zaraNaM suhRt / jamavaprAH rathAne navA vInavam 28 gati, bhartA vagere paNa huM ja chuM gati, bhartA (poSaka), prabhu, sAkSI, nivAsa, zaraNa, suhA (akAraNa upakAra karanAro sakhA, prabhAva (utpatti), pralaya (nAza), rathAna eTale sthiti, nidhAna eTale aMtima sthAna tathA sarvanA bIja rU5 avyaya eTale nAza rahita evo AtmasvarUpa huM(kSAMka 1) ja che. tAtparya e ke, Izvara (vRkSAMka 2) potAnI kALarUpa Iga zakitavaDe prakRti vA mAyAvRkSAMka 3)nA traNa guNomAM bha kare che. IzvaranI preraNAtmaka evI je A kALazakita te ja gati kahevAya, arthAta sarvanI gata A Izvara (vakSAMka 2) che. bhartA eTale sarvene poSaNakartA, sarvene prabhu, carAcarane sAkSI, vAtavyathAna, sarvenuM zaraNa; samarata upara akAraNe upakAra karanAra suda, utpatti, sthiti ane layanuM paNa nidhAna arthAt aMtima sthAnaka; samasta dazyanuM bIjamAtra, nAzarahita eTale avyaya evo AtmarUpa (vAMka 1) ja che, ema jANu tapAmyahamahaM varSa nigRzAmyutsujAmi ca / amRtaM caiva mRtyuzca sadasaccAhamarjuna // 19 // zrIkRSNa bhagavAna AgaLa nizcayapUrvaka kahe che ke he arjuna! tuM mane huM A zarIradhArI e kRSNa kiMvA tArA mAmAno chokaro chuM ema nahi samaja. tArI tevI samaja dUra karavAne mATe huM kANuM
Page #632
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] atyaMta durdaza` evA te AtmA, atyaMta gupta purANA ane | 503 te tane kahI rahyo chuM ke je jANI tevA mArA svarUpanA nizcaya karIne tuM yudda karIza te paNa tuM mArA AtmasvarUpamAM ja maLI jaIza. emAM kicitmAtra paNa zaMkA nathI. Atmarava5 evA huM ja tapI rahyo chuM, huM ja jaLane AkaSu chuM tathA cheDu chuM, eTalu ja nahi paraMtu amRta tathA mRta (mRtyu), sat ane asat pazu huM ja chuM, bhAvA e ke sUrya, viddha vagere rUpe hu N ja tavuM chuM. mArA A tapavAthI jaLamAMthI sUryakiraNa dvArA pANInuM AkaSaNu thaI (tenA) aMtarALamAM vAdaLAM baMdhAya che tathA tene pharIthI nRSTirUpe huM che|Du' chuM. sakSepamAM eTaluM ja ke, A carAcaramAM je je kAMI amRta (amara) kivA mRta (mRtyu)rUpe kivA sat yA asat rUpe bhAse che te tamAma AtmasvarUpa evA huMrUpa ja che, ema nizcayapUrNAMka samaja. traivi'dyA mA' soma'pAH pU'tapA'pA , , yajJeriSTrA syarya'ti'i prArthaya'nte / te' puNyamAsAdya surendraloka maznanti di'vyAndavi devabhA'gAn // 20 // Rk, yajI ane sAma e traNa vedomAM batAvelA agniSTAmAdi yajJo vaDe vAstavika tA AtmasvarUpa evA mAruM (krmAMka 1)nuM pUjana thAya che, tathA tevA prakAre pUjana karIne manuSya peAtAnA iSTa dhyeyane emle ravargAdi leAkanI prAptine ja cche che, tethI tevA pAparahita thayelA sakAma pUjaka bhAvanAvazAt peAtapAtAnA pRSTa dhyeya arthAt ravargAdika lAkane ja prApta thAya che tathA pUrNarUpa evA diva(sva`lAka)ne pAmIne tyAM divya devatAonA vividha begane bhAgave che. uddeza e ke, jema rUpiyAnI prApti thatAM temAM pAI, paiseA, Ane, be AnI, cAra AnI vagere tamAmane| samAveza thaI jAya che tema aneka prakAranI vAsanAo rAkhI upAsanA karana.rA upAsane zreSDa evuM meLavavAnu sthAnaka te kevaLa leka ja che. te sakAmIenI aMtima kakSA gaNAya che. A kathananeA bhAvArtha evA che ke sakAmIe ke jee AtmavarUpanI prApti karavAne zaktimAna heAtA nathI tevAe peAtapeAtAnI icchAvazAt upAsanAdvArA eka taraNAthI mAMDIne TheTha indraleAka sudhInA bhAgane ja prApta kare che, eTale ke te azAzvata evA sthAnane ja meLave che, ke je pariNAme nAzavaMta che. re ra bhuktvA svargalokaM vizAla kSINa' du'Nye' marya'loka' viza'nti / pava' zrIdharma'manu'praya'nna gatAgataM' kAma'kAmA la'na'nte // 21 // saTTAmIonI gati vividha prakAranI kAmanAevazAt ati vizALa khamelA svargAdi patinA jemanA aMta nathI evA leAkAnI prApti icchanArA sakAmIe peAtapeAtAnI kAmanAvazAt svagRi leAka sudhInA te te bAgAne bhAgavIne jyAre teonA puNyanA kSaya thAya che tyAre pharIthI A mRtyuleAkamAM Ave (praveze) che. A rIte vedAnuM kharu tapa nahi samajanArA ane phakta bALakane AmiSa batAvanArA vedomAM kahevAmAM AvelA dhama, atha ane kAma e traNa kAmya karmonA bhAganeA ja aMgIkAra kare che. tevAone pAtaSAtAnI kAmanAvazAt te te lAkanI prApti thaI puNya kSINu thatAM vaLI pAchA manuSya lekamAM AvavuM paDe che. A rIte sakrAmIonuM upara
Page #633
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14 ] guhAhitaM gahvareSThaM purANam / [ siddhAntakA bha0 gI0 0 9/21 guNadeASAnu nirUpaNa javuM tathA nIce AvavuM e mujabanu gamanAgamana cAlu ja heAya che. tAtparya e ke, jyAM sudhI te vedanuM kharuM tAtpa samajIne niSkAmabhAve AtmasvarUpa evA mArI upAsanA karatA nathI, tyAM sudhI te A duHkharUpa evA saMsAranA pAzamAMthI kadI paNa mukta thatA nathI. teo kadI sva`lAkamAM te vaLI pAchA mRtyuleAkamAM, e pramANe uparathI nIce, ane nIcethI upara ema pherA khAtA ja rahe che. vAratavika rIte vedanA kharA uddeza tA AtmasvarUpa evA mAruM jJAna prApta thatuM e ja eka che. A saMbaMdhamAM AdhArane mATe nIce mujaba zAstrIya kathana ApavuM yeAgya lAge che. zAstrAmAM Avatu. gudoSo pratipAdana karanArAM zAstravacaneAnuM tAtpa / pravRttine ochI karAvIne nivRttimAM laI javA upara ja hAya che. manuSya jema jema nivRtti tarapha DhaLatA jAya che tema tema te adhatemAMthI mukta thatA jAya che. ekadama saghaLI vastuonA tyAga thachtA zakya nathI mATe jeTalu` mUkAya teTaluM sAruM' evu valaNu rAkhI aneka yukti prayukti vaDe vaida zAstrAmAM gudoSanu nirUpaNa karelu che eTale zAstronuM aMtima lakSya te nivRtti upara ja che. A nivruttirUpa mekSa dhama ja manuSyAne parama kalyANurUpa hAI zAka, meha tathA bhayane maTADanArA che. viye| sArA che evI bhAvanA vaDe temAM adhyAsa thavAthI puruSane te pratye Asakti thAya che Ama viyAmAM Asakti thatAM kAmanA utpanna thAya che, kAmanA utpanna thatAM ja tenI pUrNutA thavAmAM aDacaNa karanArAo pratye dveSa (aprIti) utpanna thaI jhaghaDA thAya che; kayA thavAthI tIvra krAdha utpanna thAya che, kreAdhathI sameADa thaI turata ja buddhimAM vyApI rahelI kAryo akAryanI smRti naSTa thAya che, smRti naSTa thavAthI buddhine nAza thAya che, Ama buddhibhramane lIdhe smRti rahita thayelA puruSa pAte peAtAne sarasva ghAta karI le che, eTale pote nahi levA jevA banI jAya che. Ama sUcchitapaNuM kiMvA mRtatulya avasthA prApta thatAM tene badhI rIte vinAza thAya che. tenA tamAma puruSArthanI hAni thAya che. viyeAmAM abhiniveza thavAthI eTale viSaye nahi che|DavAnA durAgrahane lIdhe puruSane peAtAnuM ke bIjA kANu che tenuM sAcuM bhAna rahetuM nathI, eTale te manuSyeAnu jIvana vRkSamAM rahelA jIvAtmA jevuM banI javAne lIdhe mUcchita jevA ja hoya che ane dhamaNunI peThe vyartha zvAsa levAthI mUvA jevA thaI jatAM tenA sarva prakAranA puruSA nAza thAya che. svargAdi phaLanI prApti sabaMdhe vedanu lakSyabiMdu "pravRtta karma karanArane ravargAdika phaLa prApta thAya che, evuM veDhamAM kahevAmAM AvyuM che; mATe tenA puSAnI hAni kema thAya?' evI zaMkA rAkhavI nahiM, kemake svargAdi phaLa meLavavA e ja parama puruSA che evA vedane abhiprAya bilakula nathI. paraMtu bahirmukha manuSyeAne mekSate mAge laI javA sAru vede A ravargAdi pa tanA vacalA kLAnI lAlaca dekhADIne mAtra karmAMmAM ruci utpanna karAvI che, jema ke rega maTADavAne mATe bALakane esaDa pAtAM temAM ruci utpanna karAvavA sAru khAMDanA lADu devAnI lAlaca ApavAmAM Ave tema svargAdi phaLanI prApti saMbaMdhamAM veTTanuM kathana che (vadhu mATe adhyAya 2 zlAka 39 tathA adhyAya zleka 35 juo ). 3 vedanA sAcA artha ghaNA gUDha che ? ' " kama kAMDamAM meAkSanuM teA nAma paNa sAMbhaLavAmAM AvatuM nathI, te chatAM Apa Ama zA mATe kahe che ? ema tuM kaheze teA tenuM kAraNa e che ke karmAMkAMDanA ma MtrA kAne paDatAM turata tenA jevA a samajavAmAM AvyA che ema je mAnavAmAM Ave che tevA teneA atha dhaTatA nathI. arthAt vedanA zabdArthAdi je a vyavahAramAM samajavAmAM Ave che te kharA a` heAtA nathI. vedanA sAce! a tA dhaNA gUDha che. viyeA, prANAdika ane putrAdika spaMjatA ke jeo aMte peAtAne duHkhanA ja kAraNarUpa che teomAM tA manuSyA janmathI ja Asakta hAya che, tevA paramasvarUpane nahi jANutAM devAdikanA avatAramAM bhaTakI bhaTakIne puNya kSaya thaye
Page #634
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] te jyAM atizaya saMkaTo che tethI mukta evA gusthasthAnamAM praveza karAyele che; [ pa05 vaLI pAchA manuSyAdi tathA temAMthI punaH vRkSAdikanA avatAramAM paDatA ane vaida je samajAvaze te ja kharaM kalyANakArI che, e vizvAsa rAkhIne rahenArA manuSyone vedarU5 mahApaMDita pAchI te ja viSaya, jIvana ane putrAdika padArthomAM phasAve e vedane chAje kharuM ke? mATe vedane abhiprAya kiMvA sAco artha to nivRtti mArga upara ja che, ema siddha thAya che. kevaLa karma karanArAo A rIta vedanA sAcA abhiprAyane nahi jANatA jeo karma (mImAMsake) mAtra uparathI sArA jaNAtAM ane aMdarathI sAra vagaranA sakAmIone mATe vede kahelA AmirU5 phaLAne ja parama pusnArtharUpa mAne che teo kharekhara kubuddhimAna che. kAraNa ke vedane yathArtha rIte jANanAra vyAsAdike te pramANe kahetA nathI. kAmI. kaMgALa, tRSNAothI vyAkuLa ane upara uparathI sArA lAge paraMtu aMdarakhAne niHsAra phaLAne parama phaLarUpa samajanArA agnithI thatAM yajJAdika karmo karavAnA durAgrahathI vivekabhraSTa thayelA ane pariNAme dhUmamArgane ja prApta karanArA karmakAMDI mImAMsako Atmatattavane kadI paNa jANatA nathI. jeonA karmo pazuonI hiMsA karavAmAM ja sAdhanarU5 che evA e peTabharA loke jhAkaLanA aMdhArAthI vyApta thayelI AMkhevALA mana jema samI nI vastune paNa jANatA nathI, tema hRdayamAM AtmAnA svarU 5bhUta "huM" ke jemAMthI A sarva jagata utpanna thayeluM che. ema bhAse che tathA je vAstavika AmAthI saheja paNa bhinna nathI tene jANatA nathI. vedanA tAtparyarUpa gaMbhIra artha vA parisaMkhyA mAMsanuM bhakSaNa karavAmAM ane tenA phaLamAM je prIti hoya te te phakta yajJamAM ja karavuM evI anunA (AkhA) ApIne vede A parisaMkhyA karelI che. parisaMkhyA vidhinA saMbaMdhamAM AgaLa zAstrIya vivecana Avaze te jovuM. atre saMkSepamAM eTaluM ja jANavAnI jarUra che ke jyAre baMne kriyAnI eka sAmaTI prApti thatI hoya tyAre te paikI ekanI nivRtti karavA upara ja jenuM tAtparya heya tene parisaMkhyA vAkaya kahe che. AthI yajJa karIne bAkI silaka rahe te mAMsAdinuM bhakSaNa karavuM ema kaheluM che, paraMtu teno artha te avazya kartavya che eTale karavuM ja joIe evuM vidhavAkya nathI. A mujabanI vedanA tAtparyarU5 mArA gaMbhIra matane nahi jANatA viSayamAM ja lAgI rahelA tathA hiMsAne eka jAtanA vikArarU5 mAnatA e khela loke pazuone mArI nAkhIne pote sukha meLavavAnI IcchAthI devatA, pitR ane bhUtapationuM yothI pUjana kare che. jema keI vANiyo dutara samudrAdinuM ullaMghana karIne ghaNuM dhana meLavavAnI lAlacathI potAnI pAsenI mUDIne paNa I bese che, tema karmakAMDIo mAtra kAnane hAlA lAge eTale potAne pasaMda paDe evA ane vAratavika rIte svananI peThe mithyAbhUta paralokanA tathA IhalokanA sukha nI abhilASA sevI tevA prakAranA vyartha kAryamAM dravya ane tapazcaryAdi gumAvI bese che. veda pravRttiparAyaNa nathI? satva, raja ane tamoguNanI niSThAvALA A lake sattvAdi guNo ja jemAM mukhyatve karIne heya che evA iMdrAdi devonI ja upAsanA kare che, paraMtu guNAtIta evA mArI eTale AtmAnI upAsanA nathI. A karmakAMDIo (mImAMsake) A pramANe saMkalpa kare che ke ame A lokamAM yajJAdiThArA devatAonuM yajana karIne svargamAM jaIzuM ane tyAM AnaMda karIzuM, tathA puNyabhogane aMte pAchA A lokamAM moTA kuLavAna ane saMpattimAna gRhastha thaIzuM. AvI rIte vedanI puSpa jevI phaLa darzAvanArI vANIthI lalacAI paDelA manavALA abhimAnI ane atyaMta akkaDa evA karmakAMDIone mArI eTale (huM rU5) AtmAnI vAta paNu gamatI nathI. tethI teo mAre parAyaNa nahi thatAM saMsAramAM bhaTakI janmamaraNanA pherAo pharyA ja kare che. A rIte veda pravRttiparAya nathI paraMtu nivRttiparAyaNa ja che. karmakAMDa, jJAnakAMDa ane kapAsanAkAMDarUpa saghaLA vedo "jIva brahmarUpa che, saMsArI nathI" e ja pitAno vAstavika ane kharo abhiprAya dharAve
Page #635
--------------------------------------------------------------------------
________________ 506 ] adhyAtmanA vimena re vA- [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 2. che. paraMtu e abhiprAya leke nA samajavAmAM Avato nathI. tenuM kAraNa e che ke, AtmA AnarvacanIya hevAthI tenuM jJAna pakSavAda vaDe samajAvyA sivAya vedane mATe bIjo koI upAya ja nathI tethI mane pakSavAda ja atyaMta priya che. A pakSavAda vaDe AtmAnuM parokSajJAna prApta karI laI aparokSa mATe puruSArtha karavAno hoya che. parokSavAda eTale vedamAM je karma karavAnuM kahyuM che te karma choDAvavAne mATe ja che jema ke nAnA bALakane roga maTADavAnA uddezathI davA pIvI hoya to sAkara maLaze evI lAlaca ApavI paDe che tema A parokSavAda saMbaMdhamAM paNa samaje (AgaLane mATe adhyAya 2, pRSTha 155/156 tathA zrI bhAi kuM. 11 a21 0 18 thI 35 uddhavagItA juo). varNo, Azramadharmo tathA guNanI utpatti pururUpa IzvaranA mukha, bAhu, sAthaLa tathA pagamAMthI, brahmacarya, gRhastha, vAnaprastha ane saMnyAsa e cAra Azrame sahu brAhmaNa, kSatriya, vaizya ane zaka, e cAra varSe utpanna thayA che. A varSe guNavizAta judAjudA che, sattvaguNathI brAhmaNa, sarva rajanA mizraNa vaDe kSatriya, raja tamanA mizraNa vaDe vaizya ane tamamAMthI zuddha utpanna thayA. temaja mukhamAMthI brAhmaNo, bAhuthI kSatriya, ura (sAthaLa)mAMthI vaizya tathA pagathI zuddha utpanna thayA. gRhasthAzrama jAMghamAMthI, brahmacarya hRdayamAMthI, vAnaprastha chAtImAMthI, saMnyasta mastakamAMthI utpana thayo. AvI rIte A Azramo tema ja varSo puruSarU5 evA bhagavAnamAMthI ja utpanna thayelA che. A vargomAMthI jee pitAne utpana karanAra puruSa(bhagavAna)ne nahi jANatA tenuM bhajana karatA nathI ane jeo jANavA chatAM tenuM apamAna kare che teo potAnA Azrama ane varUpa sthAnamAMthI bhraSTa thaI agatimAM paDe che. keTalAka dijAdika, strIo tathA zAdika to ajJAnane lIdhe AtmasvarUpa evA bhagavAnane jANatA nahi hovAne lIdhe bhajatA ja nathI; teonI upara rAjAoe kRpA karIne temane sAma, dAma, daMDa, bheda Adi nIti anusAra sudhArI samAge deravA joIe vaLI keTalAka dvijo eTale brAhmaNa, kSatriya ane vaio jo ke upanayana saMskArathI ane vedAdhyayanathI uttama adhikArane pAmelA hoya che, te paNa vedane phaLastutinA vacanomAM meha pAmIne jANatA chatAM AtmasvarUpa bhagavAnane bhajatA nathI ane aneka kAmanAo vaDe sakAma karmo karavAmAM ja Asakta thaI rahelA hoya che. tevA ardhadagdhane sudhAravAne kazo paNa upAya ja nahi hovAthI tevAo te upekSAne ja pAtra che. madAMdha paramezvaranA svarUpane oLakhatA nathI karma karavA chatAM paNa te baMdhana karanAra thAya nahi evA prakArane nahi jANatArA tema ja namrapaNAthI vidvAnone paNa nahi pUchanArA ane mUrkha chatAM paNa paMDitAInuM abhimAna dharAvanArA A ardhadagdha leke dinA phaLathatinAM mIThAM vacanethI usuka banIne "ame apsarAo sAthe vihAra karIzuM" ityAdika mIThI mIThI vAta kevaLa mUkhapaNuthI kahe che. rajoguNanI buddhine lIdhe AvA karmacaMDa puruSo abhicArAdika nahi karavA gya bhayaMkara saMkalpa karavAvALA bhAre tRSNAvALA, sarpa je dhavALA, DhegI, abhimAnI ane daka svabhAvavALA ane ardhadagdha karmakAMDIo kevaLa karmane ja pradhAna mAnanArA leke Atmarava5 evA bhagavAnanI hAMsI kare che. vRddho kiMvA pUnI nahi paraMtu strIonI upAsanA karanArA A loko ke jeo mithananA sukhane ja mukhya mAne che. teo gharamAM rahIne "Aja meM ATaluM te meLavyuM, A mAro manoratha pUrNa thaze, mArI pAse ATaluM dhana che ane ane pharI ATaluM thaze" ityAdi prakAromAM ja sukha mAnI laI tevI vAte ja ApasaApasamAM kare che. pUrepUrI dakSiNa kiMvA annadAna nahi ApatAM daMbhane mATe yajJa kare che ane hiMsAnA dezane nahi jANIne kevaLa AjIvikAne mATe ja pazuo mArI nAkhe che. saMpatti, aizvaryA, uttama kuLamAM janma, vidyA, dAna, 2pa, baLa ane karmathI thayelA abhimAnane lIdhe AMdhaLAM banelA A khala (64) lake Izvara tathA IzvaranA ananya bhakato aparokSAnubhavI evA satpanuM apamAna kare che. .
Page #636
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] A badhuM AtmasvarUpa che" evA adhyAtmayeAgathI prApta thanArA te-- [ 507 je paramezvara sarvAM prANImAtranA AtmArUpe ane zvararUpe rahelA che, chatAM AkAzanI peThe taddana ni:saMga che, priya evA puruSArtharUpa che ane veTTe paNa e rIte ja gAyelA che. paramezvaranA AvA svarUpane abhimAna ane madamAM sapaDAyelA maDhe sAMbhaLatA nathI. maithuna, mAMsa, madirAnuM sevana tathA viyepabhegAnA sevananA maneAthAnI ja vAteA karIne veda nivRttiparAyaNu hAvA chatAM te te pravRttiparAyaNa che eza khayA kare che. maithuna karavAnI, mAMsa khAvAnI ane madya pIvAnI rucivALA hAI tee veda pravRttinuM ja nirUpaNa kare che' ema kahe che. vidhi ane niyamavAya RtumAM ravastrInA saMga karavA, haeNkramamAMthI bAkI rahelA mAMsanu bhakSaNa karavuM tathA sautrAmaNanAmanA yajJamAM madyapAna karavuM " AvA vacanA hevA chatAM tameA maithunAdi vagerenI niMdA zA mATe karA che? to te prazna sabaMdhamAM kahevAnuM ke AvA avALA vedanA vacaneAmAM jo ke maithuna, mAMsabhakSaNu ane madyapAna karavAnuM kaheluM che ema upara uparathI tA jaNAya che paraMtu kharI rIte te tee thakI nivRtti karAvavI e vedanA abhiprAya che, ema siddha thAya che. AvA vAkayeA e vidhivAyeA che ema kahI zakAya nahi. je vastu atyaMta aprApta hAya tene prApta karAvanArA je vAyeA heAya te vidhilAkayA kahevAya. jema ke saMdhyA karavI, agniheAtra hemavuM tyAdi kriyAo ke jeo bIjI kAI rIte prApta thatI nathI te prApta karavA mATenAM je vedanAM vAyA te vidhivAkayeA kahevAya. maithuna, mAMsabhakSaNa ane surApAna te vedanAM vayane vinA paNa manuSyane svAbhAvika prItithI ja prApta che, eTale ke vedamAM lakhyuM che tethI ja te karavA manuSya prerAya che ema nathI. te upara tA ke.InA paNa kahevA sivAya svAbhAvaka rIte ja prIti thAya che tevI saMdhyAvaMdanAdi (nityakarmI) karmomAM thatI nathI. AthI sUrApAna tathA mAMsAdibhakSaNavALA je vAkyA vedamAM AvelAM DrAya che te vidhivAya kahI zakAya nahi, A vAyA jema vidhivAyA nathI tema niyamavAyarUpa paNa nathI. je kriyA eka pakSamAM aprApta hAya tene prApta karavAnA je vAkayeA te niyamavAkaya kahevAya. jema yajJamAM upayegI trIhi(zALa)ne chaDavI evA aMnuM je vedamAM vacana che te niyamavAya che; kema ke phAtarAM kADhI nAMkhavAne mATe prathama trAhine nakhavaDe phAlavI e prathama pakSa hoI temAM chaDavAnI kriyA aprApta che, eTale ke vedamAM trahine chaDavA kahyuM che pazu phAlavA !hyuM nathI mATe cheAtarAM sAthe chaDavI evA Ane a thatA nathI paraMtu trahine cheAlIne ja chaDavI joie. A rIte e vAkyamAMthI chelavAnI aprApta kriyAne prApta karI ke trIhine cheAlIte ja chaDavI joI e;' mATe A niyamavAkya kahevAya. tema maithuna, mAMsabhakSaNa, surApAna upara teA svAbhAvika rIte ja prIti hAya che tethI te sarvAMdA prApta che. Ama tee eka pakSamAM aprApta nahi heAvAne lIdhe maithuna, mAMsabhakSaNuAdi karavAnuM kahenArA vAyeAne niyamavAkayA paNa kahI zakAya nahi; te| pachI tene vidhivAye! te| kayAMthI kahevAya ? parisakhyA vAkyanA artha maithuna, mAMsabhakSaNu tathA surApAnAdi vAkayeAnA samAveza vidhivAya athavA niyamavAkayeAmAM thaI zakatA nathI tema parisaMkhyA vAkyamAM karavA paNa ayeAgya che. ane kriyAnI eka sAmaTI prApti thatI hoya tyAre te paikI ekanI nivRtti karavA upara ja jenuM tAtparya haiAya te parisa khyA vAkya kahevAya. jema ke svAbhAvika prItithI sadhaLAM pAMca nakhavALAM jaMtuonu bhakSaNa karanArAone temAMthI nivRtta karavAne mATe roDhA, zeLA, dhe!, sasalA ane kAmeA, e pAMca vinA khIjAonu bhakSaNu na je karavuM athavA dAI kAma khIjo kare evI aMtaranI dacchAthI te kAma karanAra manuSyane ema kahevAmAM Ave ke A kAma amuka karaze. AmAM kAma karavAnI tathA ekanI nivRttinI ema bane kriyAo eka sAthe ja sAdhya thatI hovAthI te parisaMkhyA thaI kahevAya. evA abhiprAyavALAM je vAye vedamAM AvelAM hoya che te ja parisakhyA vAyA kahevAya. A mujaba jo ke " RtukALe ravastrInA saMga karavA, hAmAI te avazeSa raheluM mAMsa khAvuM tathA sautrANi yajJamAM madyanA pyAlA pIvA' evA arthenAM vAkayAne parisa khyA vAkya kahevAmAM paNu aDacaN rr
Page #637
--------------------------------------------------------------------------
________________ 508 ] thI jau jJAti . Tha. [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 9rA Ave che. kema ke RtumAM ane Rtu vagara paNa strI saMga svAbhAvika prItithI ja prApta ja che, tema tema karIne tathA hema karyA vagara paNa mAMsabhakSaNa te svAbhAvika rIte ja thaI zake tema che ane yajJa vagara paNa surApAna prApta che. AthI RtukALe ja strIsaMga, hemamAMthI avazeSa rahenAra mAMsanuM ja bhakSaNa tathA yajJa kALe ja sarApAna karavuM ItyAdi niyamothI tema karavAmAM aMtarAyo nAMkhavAne vedane hetu te thakI dhIre dhIre nivRtti tarapha ja laI javAnuM che e spaSTa thAya che. vaLI Rtu vagara strI saMga, hAma vagara mAMsabhakSaNa ane yajJa vagara surApAna kadI thaI zakatuM ja nathI ema nathI tethI tema karyA sivAya kadI paNa karavuM ja nahi evo artha karavAmAM Ave to paNa te ayogya kahI zakAze nahi, svArtha tyAga, parArthakalpanA ane prAptabAdha eTale zuM ? uparanA vedamAM kahevAyelA A vAkyamAM parisaMkhyA mAnIe te teonuM nirdoSapaNuM maTI jAya che. ane temAM svArthayAga, parArthakatapanA ane prAptabAdha evA traNa doSa AvI paDe che. kema ke "RtumAM strI saMga karavo," e vAkayone vyavahAramAM potAne je pracalita artha che tene tyAga thaze e svArthatyAgane deSa Avyo. "Rtu vagara strI saMga na karo" evo je bIjo artha thayo temAM parArthadeva eTale vAstavika artha nahi nIkaLatAM lakSyArthathI bhinna prakAre artha karavAmAM Avyo, evA prakArano deva temAM Avyo ane Rtu vagara strIne saMga na karavo" evA veda vAkyane lIdhe Rtu vagara paNa saMga thaI zake che evo svAbhAvika rIta je prApta che teno bAdha thayo, mATe prAptabAdha nAmano doSa Avyo. "homa karIne zeSa rahelA mAMsanuM bhakSaNa karavuM tathA yajJa karI surApAna karavuM," e be vAkyomAM paNa A mujaba ja traNa traNa doSo utpanna thAya che. A kAraNane lIdhe tevAM vAkayone parisaMkhyA vAyarUpa kahevAM paNa ayogya che. A pramANe e vAkAne vedamAM kahelAM vidhirUpa, niyamarUpa ke parisaMkhyArUpa kAMI paNa kahI zakAtAM nathI, mATe te vAnI vyavasthA A pramANe thAya che. e vAyo niyamarUpa che paNa temAM eka pakSamAM aprAptanI prApti karavArUpa phaLa nahi hevAthI te niyamaThAra phalitArtha parisaMkhyA thAya che. AthI ema siddha thayuM ke RtumAM paNa strI saMga kare ja nahi, hemavAthI avazeSa raheluM mAMsa khAya ja nahi tathA sautrAmaNi yajJa karIne paNa surApAna je kare ja nahi to doSa lAge che; evI daDha AjJA rUpa kAMI A vAkya vedamAM AvelAM nathI. paraMtu te kAMIka aMze chUTa ApI temAMthI dhIre dhIre yutiprayukti dvArA nivRtta karAvavA mATe che. vedomAM zuM mAMsAdikanI chUTa che? je purUne mithuna vagara cAlatuM ja nA hoya tene potAnI strImAM maithuna karavAnI ane te paNa RtukALamAM ja karavAnI chUTa che; je purUne mAMsa khAdhA vagara cAlatuM ja na hoya tene devanA hema(yajJa) karyA pachI avazeSa raheluM mAMsa khAvAnI chUTa che ane jene surApAna karyA vagara cAlatuM ja nA hoya tene sautrAmaNi yajJa karIne temAM ja surApAna karavAnI chUTa che. AvI rItanA nibaMdha rAkhIne kahevAne vedane AMtarika udeza te banI zake tyAM sudhI mithuna, mAMsabhakSaNa ane surApAna choDI ja devAM joIe evo che. A mujaba vedamAM AvelAM A vAkane abhiprAya che ema spaSTa thAya che. jema ke koI chokaro ghaNe ramatiyALa hoI bhaNavAmAM lakSa Apato na hoya tene teno bApa kahe ke "tAre dararoja amuka vakhata ja ramavuM" e vAkyano artha "jo tuM dararoja tane karAvI ApelA vakhate ramIza nahi to huM tane mArIza," evo thato nathI paraMtu tAre je ramata karyA vagara na ja cAlatuM hoya te pachI meM TharAvI ApelA vakhata pUratI tane ramavAnI chUTa che mATe banI zake te ramata choDI devI joIe; evo artha ja temAMthI nIkaLI zake che. arthAta A vAkya jema nivRttinuM nirUpaNa kare che tema veda paNa nivRttinuM nirUpaNa kare che paraMtu pravRttinuM nirUpaNa karatAM nathI. ema jANavuM; "je puruSa pote pAse chatAM paNa RtumAM ramAna karelI bhAryAne saMga karato nathI tene garbhahatyA jeTaluM bhayaMkara pApa lAge che." ityAdi smRtimAM AvelAM vacane te je puruSa manamAM kAmanA hovA chatAM paNa strI upara aca kivA TheSAdikathI teno saMga na kare te tene lAgu paDe che, ema samajavuM. purANa karatAM smRti ane samRtithI kRti vadhu pramANabhUta che. .
Page #638
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] AtmarUpa devane meLavI dhIre (tattvo) hazekane taje che. [ 59 dharmane mATe ja dhananI jarUra hoya che mithuna, mAMsabhakSaNa, supAnAdi manera vaDe vyAkuLa thayelA loko priya evA AtmAnuM zravaNa karatA nathI tathA dhanane ayogya upaga kare che. dharma kare e ja dhananuM kharuM phaLa che kAraNa ke dharma karavAthI parokSajJAna IbAda me turata zAMti Ape evuM aparokSajJAna (sAkSAtkAra) thAya che. A rIte dhana kamAvavAnA mULa uddezane bhUlI jaI A lAke dhanane potAnA dehAdikanA sukhanuM sAdhana samajIne tene dehanA piSaNanA kAmo mATe ja vAparI nAkhe che, tathA dehAdikane mAthe pharyA karatA prabaLa evA mRtyune dhyAnamAM paNa letA nathI. jANe deha amara ja che evI mAnyatA teeAnI hoya che. vedamAM hiMsAnI chUTa nathI vedamAM je surApAna AdinI yajJAdikamAM chUTa ApelI che te upara kahelA dharmanA prakAre pachI bIjA eTale ke va dhama thAya ane tame AtmasAkSAtkAra thAya te prakAranI che ema samajavuM. sarApAna karavuM eTale nAka vaDe sarAne saMghavI eTalI ja vedanI AjJA che nahi ke pIvAnI. temaja yajJamAM pazunuM paNa mAtra Alabhana (AlaMbana eTale devatAone udezIne yajJamAM pazano vadha karavAmAM Ave che te) ja karavAnuM kahyuM che. AvI hiMsA te hiMsA nathI kAraNa te hiMsAvaMDe maranAra pazune sUryAdi zreSTha lekanI prApti thAya che, je janma te manuSyAdi zreSTha yonine mATe paNa atyaMta durlabha hoya che. tAtparya e ke, devatAone udezIne yajJamAM hiMsA karavA mATe je kahevAmAM AveluM che te hiMsA nathI paraMtu potAnA mATe mAMsabhakSaNuM karavAnI uMsA karavAmAM Ave che te ja hiMsA kahevAya che ane tevA prakAranI hiMsAnI vedamAM chUTa nathI. maithuna karavAnI kTa ApI che te paNa prajA utapanna karavA pUratI ja; nahi ke iMdriyane tRta karavA mATe. A rIte manorathavAdIo eTale potAnA manane anukULa e vedano artha mAnI lenArA athavA sagavaDiyo dhama mAnanArA tema ja potAne karmakAMDI kiMvA vedavAdI samajanArAo, pavitra ane atyaMta zuddha evA A dharmane nahi jANavA chatAM uddhatapaNAthI potAmAM sapuSapaNAnuM abhimAna dharAvanArA hAI pApAdine nahi mAnatA je loko niHzaMka rahIne Ama karavAthI amArA manoratha pUrNa thaze evo vizvAsa rAkhIne pazaono - droha karI tenI hiMsA kare che, te lokeAnA maraNa pachI temane te pazuo ja khAya che. "eTale khAnAre chuM tene "NaH" eTale jenuM mAMsa khAdhuM che te (pazu) paralokamAM khAze, evo A mAMsa" zabdano artha che, ema vidvAno kahe che. potAnA AtmasvarUpa evA bhagavAna ke jeo pazupakSyAdinA zarIramAM paNa vAstavya karIne rahelA che teno TheSa karanAra tathA potAnA zabatulya zarIramAM ane tenA putrAdika parivAramAM ja neha bAMdhanArA e mUkha loke kharekhara aMte durgatimAM ja paDe che. ardhadagdhonI sthiti ajJAnIe tatvajJAnIonA anugraha vaDe tarI jAya che tathA tatvajJAnIo to pitAthI ja tare che: paraMtu adhavaca laTakatA eTale jeo atyaMta ajJAnI paNa nathI ane tattvajJAnI paNa nathI evA ardhadagdha loka dharma, artha ane kAmane ja mukhya mAne che tathA upazama eTale zAMtinuM kSaNamAtra paNa avalaMbana nahi levAthI potAnA hAthe ja pitAne vinAza kare che arthAta svasvarUpane nahi jANavAthI janmamaraNane ja pAmyA kare che. A rItanA AtmavinAzake zAMti rahita karmane ja jJAnarU5 mAnanArA ane jeonA nazvara manoratha prApta thayA pachI paNa kALathI nAza pAmanArA hoI evA leke pitAnuM je avazyameva kartavya hoya che tene karyA vinA ja marI jAya che. A rIte AtmasvarUpa evA bhagavAnathI vimukha rahenArA A lokone pote Akho janmAro parizrama karIne meLavelA ghara, saMtAna, saMbaMdhIo vagere potAnI IcchA nahi hovA chatAM paNa choDavA paDe che tathA tevAo aMte adhama yonimAM paDe che(bhA rakaM0 11 a0 5 zloka 2 thI 18). sakAmIe gamanAgamanane pAmatA rahe che Atmarava5 evA bhagavAna zrIkRSNa kahI rahyA che ke ane ! Ama vedanuM kharuM tAtparya nahi samajanArA tathA dharma, artha ane kAma, e traNa puruSArthonI siddhi batAvI AmiSa eTale pralobhana
Page #639
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10 ] etacchutvA samparigRtya matyaH -[ siddhAntakASDa bha. gau0 0 9/22 dekhADanArA A traNa vedezanAM vAyeAmAM bhUlA paDelA sakAma puruSA peAtapeAtAnI icchAzAt svargAdi pa"tanA vizALa vistAravALA te te leAkeAne pAmI puNya kSINa thaye vaLI pAchA manuSya leAkamAM Ave che. A rIte teo nityaprati gamanAgamanane pAmatA rahe che. ananyA'zcintayanto' mA' ya' janaH tethA' ni'tyAbhi'yu'ktAnAM yogakSemaM vahAmyaham // 22 // ananya bhaktanuM yogakSema huM ja calAvuM chuM kevaLa 46 zrIkRSNubhagavAna AgaLa kahe che : he arjuna ! upara tane dharma, artha ane kAma e traNa puruSArthI sAdhya karanAra sakAmIonI cAlatI upAsanA saMbaMdhe kahevAmAM mAnyuM che; have je me kSarUpI puruSArtha ke je samasta javAnuM a Mtima dhyeya che tenA upAsakeAnA sabaMdhamAM kahuM chuM te sAMbhaLa. je jatA ananyabhAve AtmasvarUpa evA mAruM ciMtana karatA rahI kAi paNa rIte tUTa paDyA sivAya pari arthAt akhaMDa ane sarva rIte AtmavarUpa evA eka mate ja nityaprati upAse che, evA haMmeza mArA (AtmA)mAM ja yukta thayelA (joDAyalA) samAhita cittavALA niSkAma bhakatAnA yAgakSema ' N u' eTale AtmA (vRkSAMka 1) ja vahuM chuM. Ama kahevAmAM bhagavAnane uddeza evA che ke, prathama zrImagavAne vakhate| vakhata kaheluM che ke, huM eTale A zarIradhArI kRSNe nahi paraMtu carAcaramAM vyApaka ane avyaya evA AtmA(vRkSAMka 1) che. tevA AtmarUpa huM tu' eTale mAruM' (brahmAMka 1 tu) je jane ananya(an=nahi, anya=mIjo)arthAt AtmarUpa evA huM (mArA) vinA khInne kaMI che ja nahiM, evAM prakAranA aikaya kravA ekatvanI bhAvanA rAkhIne athavA judApaNAnA bhAva vIsarI jaI A tamAma dazyALa (vRkSAMka 3 thI 15 = paMta) AtmasvarUpa evA eka mAru' (vRkSAMka 1 tu) svarUpa che ema samajIte kevaLa eka mArA AtmasvarUpanu ja aniza ciMtana kare che, tevA tat ravarUpa "huM" (vRkSAMka 1)rUpa thayelA niSkAma bhakatAnA yegakSema AtmarUpa evA huM (zrRkSaka 1) 4 vahuM chuM. eTale ke ekinA vaDe je kevaLa A pramANe nityaprati AtmarUpa huM(vrukSAMka 1)nI ja upAsanA pharatA hoya che; te upAsaka pAte paNa AtmAthI bhinna nahi hAvAne lIdhe temanA mithyArakuraNathI dRzyamAna thatA vivaCrUpa dareka mamadi dvaita bhAve(vRkSAMka 3 thI 15 gha) arthAt kAyika vAcika ane mAnasika tamAma ** AtmasvarUpa ja banI jAya che. A rIte teneA yAga eTale epaNAmAMthI ekapaNA rUpe thavuM arthAt aMtaHkaraNamAM vruttinuM utthAna thatAMnI sAthe turata ja te ' AtmasvarUpa" che evA prakAranA eka bhAvamAM ja tene vilaya karavA. A muLa AtmAkAra vRttimAMthI jarA paNa calAyamAna na thavu te yega kahevAya. AtmAnuM parAkSajJAna thayA pachI aparekSa anubhavanI paripakavatA thatAM sudhI A sa` AtmarUpa che, AtmAthI bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranA abhyAsa vaDe AtmasvarUpamAM eka thavA rUpa yAga tathA A mujaba ekatA thaI temAM tanmayatA athavA sthiratA thavI te kSema; A rIte AtmasvarUpa evA mane(vRkSAMka 1ne)ananyabhAve bhajanArA niSkAma bhakatA mArA anirvacanIya AtmasvarUpathI kicitmAtra paNa bhinna nahi heAvAne lIdhe teonA mArAmAM pUrNa tadAkAra thatAM sudhInA yAgarUpa abhyAsate| tathA AtmarUpa evA mArAmAM tadAkAra thavArUpa kSemanu tat rUpa evA huM(vrukSAMka 1) ja vahana karuM chuM. eTale A tarUpa huM ja vivarUpe mithyA mamAdi dRzyabhAva(vrukSAMka 2 thI 15 gha)nuM vahana kare che, ema kahevAtA AmAM uddeza samAyelA che. yogakSema eTle zuM ? A pramANe satra eka AtmadevatA kivA tatarUpa evA huM(kSAMka 1) ja heAI tenAthI anya bIjuM kaMI che ja nahi evI rIte athavA tA tene badale je jene upAsya de| hoya te upAraya deva eTale zarIradhArI evA maryAdita nahi paraMtu amaryAdita evA AtmavarUpa che, evA prakAranI dRDha bhAvanA varDa pe:tAnA
Page #640
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] A rItanuM AtmAnuM svarUpa sAMbhaLI tene suviveka vaDe grahaNa karIne-- [ 511 upAyanI ja satra ananya bhAvavaDe bhAvanA kare eTale vastutaH anya nahi evuM A sarva ekarUpa ja che, evuM AtmasvarUpanuM parAkSanAna thavA chatAM paNa tevA prakArane pratyakSa anubhava lai aiya kivA tanmayatA prApta thAya te daramiyAnanI sAdhakAvasthAmAM tamAma dvaita bhAvAne aMtaHkaraNamAMthI udaya thAya ke turata ja te AmaravApa che evA prakAranI prativRtti vaDe tene tatkALa dAbI deve, A mujabanI je sAdhanA athavA abhyAsa te ja ceAga kahevAya. A rItanI advaita sAdhanA cAlu rAkhI tenA dRDha abhyAsa vaDe niHsa zaya banI aMte advaita evA parama padanI anubhavayukta prApti jyAre tene thAya che. tyAre te sAdhaka maTI siddha thayA ema jANavuM. A pramANe sAkSAtkAra thatAM sudhInA je abhyAsakrama te yega tathA sAkSAtkAra thatAM advaita bhAvanI prApti thaI temAM ekarUpe tadAkAra banI javuM te kSema kahevAya. jyAM sudhI sAdhaka siddha avasthA prApta na karI le eTale saMpUrNa rIte tAdAtmya bhAvane prApta thayA na hoya tyAM sudhI te nityaprati ananyabhAve devaLa eka tarUpa evA huM (vRkSAMka 1)nI arthAt AtmAnI ja advitIya bhAve upAsanA karatA hovAthI tene krAyika, vAcika, mAnasika tyAdi tamAma vyavahAra pazu tat evA huM (Atma)rUpa ja banI jAya che ane A rIte abhyAsanI pUrNutA thatAM ja aMte te parama advaita padamAM sthira kivA ekrAkAra thAya che. A mujaba tenA yAga ane kSemanuM vahana AtmasvarUpa evA huM(vrukSAMka 1) ja karuM chuM, ema zrIkRSNa bhagavAne atre spaSTapaNe kahyuM che. vahAmyahama zrIkRSNa bhagavAne atre vahAmyaham eTale huM vahana karuM chuM ema kaheluM che. vahanane mATe vahevuM, bhAra vahevA evA arthe vyavahAramAM pracalita che. jema bharelA gADAnI nIce cAlanArA kUtarA mithyA ahu bhAva (abhimAna)vaDe A gADAneA sa` kheLe huM ja vahana karI rahyo hyu, ema pote manamAM mAnI laI gADAnI nIce nIce cAlyA ja kare che; paraMtu jyAre cAlatAM cAlatAM thAkI jaI eka jagAe sthira thaI bese che tyAre ja samajI zake che ke huM tA mithyA abhimAnamAM sapaDAine thAkI gayA paNa bhAra vahenArA tA kAI judo che; tema A sa'sArarUpa zakaTanA meAmAM sapaDAIne chuM, tuM, mAruM, tAruM yAdi karIne mithyA bhAra vahana karanArA tamAma dvaita bhAvAnA tyAga karIne pAte pAtAne hu(vRkSAMka 3) nathI eTale mithyAbhAra vahenArA evA huM nathI; paraMtu huM tA tapa evA AtmA(vRkSaka 1)che. e pramANe te padamAM sthita thatAM sudhI judApaNAnI bhAvanAnA tyAga karI daI peAtAnA sAcA AtmasvarUpanuM ja ananyabhAve je aharniza ciMtana karyAM kare che tevA sAdhakanA A mithyA ahaMbhAvavaDe mAnele mithyAbhAra athavA sAdhakane sid avasthAnI prApti thatAM sudhI je dvaitabhAvanI pratIti thAya che te saMtu' vahana tat vA AtmasvarUpa evA huM(vRkSAMka 1) ja karuM chuM; evu kahevAneA bhagavAna zrIkRSNane Azaya spaSTa rIte jaNAI Ave che, AthI ja vyavahAramAM pazu saMsArarUpa zakaTa calAvavAne mATe e ja dhyeAgakSema" zabdanI prathA pracalita che. yegakSemanA vyavahAramAM thatA a zrIkRSNa bhagavAne huM bhakatAne yAgakSema vAma eTale vaDu chuM ema karyu che nahi ke calAvuM chuM. AnA a` keTalAka taraphathI sAmAnyataH leAkavyavahAramAM evA prakAre pracalita hovAnuM jaNAya che ke; bhagavAna pAtAnA bhaktonA khAvApIvAneA tathA tenA saMsAra prapaca calAvavAne kheAjo ja phakta upADI le che, paraMtu vicAra karatAM jaNAze ke A atha te| dhaNuMA ja saMkucita heAI kSudra che. AmAM evA sazaya utpanna thavA sabhava che ke zuM bhagavAna paNa evA svAthI haze ke jee temanI bhakita kahyA hoya temane ja khAvApIvA vagererUpa yAgakSema te calAve che? teA pachI vyavahAramAM jemA bhakata gaLuAtA nathI te sane khAvApIvAne tathA sa`sAraprapacanA krama paNa cAlu ja hAya che, tA pachI te krANu bhagavAna sivAya kho *prAsabya dhyeyanI prApti thatAM sudhI prayatna karI je sAdhya karavAmAM Ave che tene yAga tathA dhyeya prApta karI lIdhA pachI tenuM rakSaNa karavuM athavA temAM sthira rahevuM te kSema. na maLelI vastu meLavavI te yAga tathA maLelAnu saMrakSaNa te kSema; yAgakSemane vyavahAramAM AvA apracalita che, je tattvadRSTie yeAgya nathI.
Page #641
--------------------------------------------------------------------------
________________ para ] pravRhya dharmya maNumetamAgya / [ siddhAntakASTha bhara gIra a0 24 ja koI calAve che ke zuM? vAru, vyavahAramAM jaIzuM te jene bhakta kahe che tenI aihika sthiti mATe bhAge to ghaNI ja nabaLI hovAnuM jaNAya che, jema ke narasiMha mahetA, tukArAma, suradAsajI vagere jeo kharekhara sAcA bhakata hatA teo vyavahAra dRSTie zuM kadI karoDapati banyA che ke teone je ke kadI tevI IcchA paNa hotI nathI. karoDapatinI vAta to javA do paraMtu UlaTuM kaI kaI samaye to teone eka TaMka khAvAnA paNa sAMsAM hatAM. A parathI jANI zakAze ke A yogakSemano vyavahAramAM je saMkucita arthe karavAmAM Ave te te vyavahAra dRSTie paNa anubhavamAM AvI zakato nathI; paraMtu tattvaSTie jotAM jaNAze ke je kharekhara vibhakta(abhakata) nahi tevo bhakata ja AtmasvarUpa evA bhagavAna (kakSAMka 1)nI sAthe ekarUpa thaze pAmelo che; A rIte je AtmasvarUpa evA huM (vRkSAMka 1)nI sAthe taddana ekAkAra thayelo che, tethI kiMcitmAtra paNa judo nathI, evo je bhagavAnanI sAthe ekarUpa thayela hoya te ja kharo bhakta kahevAya. vyavahAramAM paNa bhakatano artha mAM judApaNuM kiMvA be paNuM nathI te, evo karavAmAM Ave che. tevo bhakata AtmasvarUpa evA bhagavAna (vRkSAMka 1)nI sAthe ekarUpa thayela hovAthI tenA ekalAnA khAvApIvAne to zuM paNa tamAma kAryano eTale anaMta brahmAMDe utpanna thavA tathA tene nAza karavo ityAdi vizALakAya ke je Izvara(vakSAMka 2)ne IkSaNa (preraNazakita vaDe potAnI mAyA kiMvA prakRti(vRkSAMka 3)dvArA satyAdi guNe vaDe thaI raheluM che te (kSAMka 3 thI 15 5 sudhI) tamAmanuM vahana AtmasvarUpa evA bhagavAna(vRkSAMka 1) ja kare che. Ama abhinnatAne lIdhe je bhagavAnanuM kArya te ja bhakatanuM bane che tathA bhakatanuM kArya te ja bhagavAna (vRkSAMka 1)nuM che, ema samajavuM. suvarNa ane tenA alaMkAranuM daSTAMta lo. jyAM sudhI alaMkAre potAne alaMkArarUpe samaje che tyAM sudhI vAstavika suvarNathI bhinna nahi hovA chatAM paNa bhinnarUpe ane maryAdita thayAnuM mAne che paraMtu te jyAre pote suvarNa che evuM jANe che tyAre suvarNarUpa banI jaI anaMta prakAranA dAgInArUpe pite ja banyA che ema jANI zake che. A dAgInA suvarNarUpe abhAve banelA hovAthI je suvarNanuM kArya te ja dAgInAnuM bane che tema ja AtmarUpamAM aiyarUpa banelA bhaktanuM paNa samaje. ye'pyanyadevatAbhaktA yajante zraddhayAnvitAH / te'pi mAmeva koya ya'jantyavidhipUrvakam // 23 // mArI vidhisaranI upAsanA bhagavAna AgaLa kahe cheH he pArtha! tane atyAra sudhI huM eTale AtmA che, evA prakAranA nivaDe mAruM vajana karanArA bhakata saMbaMdhamAM kahevAmAM AvyuM. A rIte upAsanA karanArAo ja vidhipura sara eTale paddhatisara mArI upAsanA karI rahyA che ema nizcayAtmaka samaja. kAraNa ke AtmasvarUpa e ja mAruM sAcuM svarUpa hoI te ja khare deva che. tenI upAsanA e ja sAcI upAsanA hoI tene vidhisaranI upAsanA kahe che (vidhisaranI upAsanA mATe Atmapada vizrAMtine abhyAsakrama kiraNAMza 22 tathA adhyAya 2, zloka 39 juo). sAMkhya(jJAna)oga mArga dvArA thatI tamAma upAsanAo ke jenuM varNana prathama vistArapUrvaka karavAmAM AveluM che te daDhatA mATe saMkSepamAM pharIthI kahuM chuM. (1) A sarva AtmasvarUpa che evA sarvAtmabhAva vaDe kiMvA (2) AtmAmAM nAmarUpAdinuM nAmanizAna paNa nathI tethI tamAma nAmarUpAdine pitAsahita vilaya karI rahenArI niHzeSa avarathA "A huM nathI " " A huM nathI' evA prakAranA niHzeSa bhAva vaDe athavA (3) prAgapAsanAmAM batAvelA vidhi anusAra thatI upAsanA agara (4) huM eTale A zarIradhArI kRSNa, rAma, zaMkara, viSNu ityAdirUpavALo nahi paraMtu te te zarIrane badale amaryAdita evo AtmA chuM ema samajIne tenI upAsanA karavI te bhakitamArganI sAcI upAsanA che. A upAsanA e ja vidhisaranI upAsanA kahevAya.
Page #642
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] ati sUkSamadharmavALA AtmAne mAnavI nididhyAsathI ja meLave che; [ 53 mArI avidhithI thatI upAsanA A anekarUpe bhAsanA tamAma dasya varatu te eka AtmasvarUpe ja che, AtmAthI kiMcitmAtra pazu bhinna nathI, evuM ekarasAtmaka AtmasvarUpa e ja mAruM sAcuM svarUpa che, tene ja leka aneka prakAranAM kalpanA vaDe vAstavamAM eka hovA chatAM asaMkhyarUpe kalpI le che; paraMtu sAcI paristhiti to te kevaLa eka atarUpa ja che. Ama hovAne lIdhe jeo zraddhAthI yukta thaIne mane AtmasvarUpa samajavAne badale anya eTale bIjA keI rUpavALe jema ke rAma, kRSNa, viSNu, zaMkara, devI ityAdi devatArUpe athavA huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane, amo, tamo datyAdi svarUpavALe samajIne je che yA upAse che, te tevA upAsake (pUjake) paNa vAratavika rIte te AtmasvarUpa evI mArI (vakSAMka 1 nI)ja upAsanA kare che, ema samajavuM. paraMtu A prakAranI temanA taraphathI thatI upAsanA kivA pUja avidhisaranI hoya che, eTaluM ja. jema samudrane maLavAnI chatra chAvALe zraddhApUrvaka nadIne samudra samajIne tenA vaheNanI dizAmAM kAMThe kAMThe cAlyo jAya te aMte te samudrane maLI zake che, tema bhagavAnane AtmasvarUpe nahi jANatAM potapotAnA iSTadevarUpe mAnIne mUrtidvArA je tenI upAsanA kare che, tevA upAsake pazu nadI aMte jema samudrane ja maLe che tema upAsaka bhale ajJAnI hoya paNa upAsya pote te AmasvarUpa ja hovAne lIdhe te upAsaka paNa aMte to potAnA upAya evA iSTadevatAnA mULa AtmasvarUpane ja pAme che, emAM zaMkA nathI. tAtparya e ke, jeo A, huM, tuM, mAruM, tAruM, mane, tane ityAdi daitabhAva vaDe mane eTale AtmA(vRkSAMka 1)ne ja bIjo eTalo mUrti Adi iSTarUpe samajIne zraddhAyukta aMta:karaNathI upAse che te paNa he kuMtIputra! paryAye to mAruM eTale AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)nuM ja pUjana kare che, paraMtu temanuM pUjana kivA upAsanA ajJAnayukata hevAthI te avidhisaranuM kahevAya che (avidhisaranI upAsanA saMbaMdhe loka 15 pRSTha 496 juo). he kauteya ! temanuM A pUjana vidhipuraHsaranuM bhale na hoya paraMtu paryAye te te AtmasvarUpa evA mAruM(rakSAMka 1)nuM ja yajana kare che; ema nizcayapUrvaka jANuM. eTaluM ja nahi paraMtu A samasta brahmAMDamAM huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi tamAma vyavahAra jema suvarNane kaDAM, kaMDala, baMgaDI, vIMTI ityAdi aneka nAmarUpa vaDe bhAsanArA dAgInAo kaho chatAM te sarva eka senAnA ja paryAya che. dAgInA kahevAthI temAMthI suvarNabhAva jarA paNa ocho thato nathI paNa suvarNane ja dAgInA kahevAmAM Ave che tema samarata vizvamAM huM, tuM, te, A, tAruM, mAruM ityAdi bhinna bhinna aneka nAmarUpa vaDe cAlI rahele tamAma vyavahAra ajJAta rIte to brahma kivA AtmAne uddezIne ja karAto hovAthI te avidhisara evI AtmAnI ja upAsanA thaI rahI che, ema jANatuM. ahaM hi sarvayajJAnAM bhokA ca prabhureva ca / na tu mAmabhijAnanti tattvenAtazcayavanti te // 24 // mane tattvataH nahi jANanAra patita thAya che he pArtha! meM tane vakhatovakhata jaNAveluM che ke A dayAbhAsa(vRkSAMka 3thI 154) rUpI cAlanAra tamAma yajJano bhaktA IzvarasvarU5(vRkSAMka 2) e huM ja hoI te huM prabhu eTale tatarU5 evo anirvacanIya AtmA(vRkSAMka 1) che, chatAM paNa ajJAnadaSTivALA mane tattvataH jANatA nahi hovAthI teo svarUpamAMthI DhaLI paDe che eTale mane AtmasvarUpa samajavAne badale anyarUpe samaje che. A AtmasvarUpane badale bIjuM ja kAMI che evA prakAre AtmaniSThAmAMthI buddhinuM calAyamAna thayuM te ja AtmAmAMthI vayavaMti eTale patana thayuM ema jANavuM. tAtparya e ke, upara jaNAvyA pramANenA avidhisaranA upAsake, anirvacanIya AtmasvarUpa evo huM(kSAMka 1) ja A sarva dazyAdi yAne bhoktA, yajJapuruSa kivA Izvara, prabhu tathA AtmA(kSAMka 1)
Page #643
--------------------------------------------------------------------------
________________ 514 ] sa modate modanIya hi labdhvA - [ siddhAntakArDa bha. gI a0 9/26 svarUpe chuM; A carAcara dRzya aniCcanIya tat svarUpa evA mArA eka AtmasvarUpa ja che, AtmAthI bhinna sAMI che ja nahi, evA prakAre mane tattvataH jANutA nahi heAvAthI khIte ja kAI mAnI laI svasvarUpamAMthI sarI paDe che. , yAnta de'vava'tA de'yAmpi'tR'nya'nti pi'tRvratAH / bhUtAni yAnti bhRte'jyA yA'nti ma'dAja'no'va' mAm ||25|| je jene pUje te tene pAme upara pramANenA pUjakaiAthI ema bane che ke, devAne pUjanArA devA prati gamana kare che. pitRone pUjanArA pitAne, bhUtete pUjanArA bhUtAne tathA mane eTale AtmA(vRkSAMka 1) te pUjanArA mane yAne AtmAne pAme che, arthAt AtmasvarUpa ane che. eTale jema meArInAM pANI khALakuMDImAM maLe che, khALakuMDInAM pANI jharaNuAMAne maLe che, jharaNAM khAAciyAne maLe che, meTAM jharaNAMe nAnI nadIene maLI taLAva ciMtrA sarAvarane maLe che tathA meATI nadIe nAnI zAkhA ane pratizAkhAe sahu te samudramAM maLe che; te pramANe bhUtAne pUjanArA merInA gaMdA pANInI jema khALaku'DImAM bhaTakI bhaTakIne aMte na!nI nadIe tathA chevaTe meTI nadIe dvArA lAMbA kALe samudrane ja maLe che; tema teo bhUtAdika yAnine prApta thai aneka janme sudhI bhaTakI bhaTakIne mahAna du:khabhega bhAgave che ane 'te / AtmasvarUpa evA mate ja pAme che. tema ja pitRone bhajanArA pitRlAkane pAmI vaLI pAchA saMsAracakramAM bhaTake che tathA devatAone bhajanArA moTI nadInI jema prathama te te devatAomAM eka 35 thaI pacho chevaTe AtmasvarUpa evA mArAmAM ja layane pAme che; paraMtu tenA A mArgo ekadama sIdhA athavA saphaLa nahi heAvAthI teo tA krame krame lAMbA kALe asaMkhya janmA sudhI aneka prakAranA atizaya kaSTa ane duHkhe| bhegavyA pachI ja AtmasvarUpa evA mane pAme che; paNu AtmaravarUpa evA mAruM eTale tat (vRkSAMka 1) nuM sIdhuM pUjana karanArAe tA vakhata nahi gumAvatAM tatkALa mArA AtmasvarUpane pAme che. upAsakeAne pAtapeAtAnI upAsanA pramANe phaLa prApta thAya che. te saMbadhe zAstramAM A mujabanuM vivecana che. mArA pUjA mane ja pAme che jema mAghyApanuM AvavuM bALakAnA zubhane mATe ja heAya che tema AtmasvarUpa evA bhagavAna (vRkSAMka 1)tA mArUpa mahAtmAonuM AvavuM dIna lerkAnA zubhane mATe ja che. te mujaba Apa eTale nAradajI ke je sAkSAt nArAyaNuM svarUpa ja che. temanu AvavuM saM prAg2IenA kANu mATe ja che. deza paNa mahApuruSenI upamAne megya nathI, kema ke devatAonI vaMNuMka tA prANIone mATe kadI sukhakAraka pazu hoya che, teA krAI DhAI vakhate duHkhakAraka paNa nIvaDe che; paraMtu bhagavAna eTale amA(vRkSAMka 1)mAM nityaprati citta rAkhanArA Apa jevA mahAtmAonI va'ka tA kevaLa sukhane ja Ape che. devatAe sukha Ape te pazu jeNe jeTaluM bhajana karyuM hoya tene tenA bhananA pramANamAM ja ApI zake che, kema ke puruSa jeTaluM kAma kare teTaluM ja tenA paDachAyA paNa kare che; tema manuSya jevAM jevAM karmo kare tevAM tevAM krUDa ja devatAo ApI zake che paraMtu AtmasvarUpa evA mahAtmA teA sevA vagara sarvottama phaLa Ape che. tAtparyaM` e ke, je jenI jevI upAsanA kare che te tevA svarUpe ja mane che paraMtu AtmarUpe bhagavAnanI upAsanA karanArAe te| AtmasvarUpa ja bane che. AthI devatAnuM vrata dhAraNu karanArA devAte, pitAnA vratI pitAne ane bhUtanA pUjA bhUtane pAme che tathA AtmasvarUpa evA mArA pUjA tA mane ja pAme che, ema zrIkRSNu bhagavAne kahyuM che. * huM eTale tapa evA AtmA (vRkSAMka 1) 7 ema navuM te ja kharA tattvane javAvALe che.
Page #644
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] A naciketAne huM ati AnaMda ApanAra ne harSa upajAve- [ 515 patraM puSpaM phalaM toyaM yo me bhaktyA prayacchati / tadahaM bhakyupahRtamannAmi praya'tAHmanaH // 26 // patra puSpa phalaM teya zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe cheH he pArtha! huM AtmasvarUpa hovA chatAM mane te rUpe nahi jANanArA ane anya devatArUpa samajIne kAM na che, paraMtu je bhakti vaDe upAsanA kare to tevA upAsakonI zI gatI thAya che, te tane kahI saMbhaLAvI. have teo je sAdhana thakI mAruM pUjana, arcana kare che te sAdhana saMbaMdhamAM kahuM chuM te sAMbhaLa. prayatAtmA eTale jenuM citta nityaprati eka AtmAmAM ja niyata thayeluM che, satata AtmaniSkAmAM ja jenI buddhi nityaprati parovAyelI che, evA prakAranI bhakti vaDe je mane patra, puSpa, phaLa ke jaLa ityAdi Ape che te amApaMgu buddhio 5 bhakti vaDe arpaNa thayeno paga AtmasvarUpa evo huM(vRkSAMka 1) ja aMgIkAra kare che. A saMbaMdhe zAstramAM paNa Ama kahevAmAM AvyuM che. mA bhakate arpaNa kareluM bhAvathI huM grahaNa karuM chuM mArA bhaktoe AbharavarUpa evA mane prema vaDe theDuM paNa arpaNa karyuM hoya to te mane ghaNuM thaI paDe che paraMtu abhakta puruSoe mane game teTaluM arpaNa karyuM hoya chatAM paNa teo mane prasanna karI zakatA nathI. je puruSa patra, puSpa, phaLa ke jaLa mane bhaktithI arpaNa kare che, to bhakitathI arpaNa karelI tenI e vastuo ravIkArI lauM chuM. kAraNa ke tevA bhaktanuM mana ati zuddha hoya che (bhA ska- 10, a. 81, zloka 3, 4. ) ADaMbara rahita pUjana ja mane priya che. tAtparya e ke, bhakta eTale je mArAthI vibhakata athavA judo nathI te. A mujaba mArI sAthe aiyarUpa banI jaI bhakita karanAro bhakata mAruM pUjana yajana karavAnA uddezathI patra, puSpa, phaLa ke pANI vagere je je kaMI mane arpaNa kare che, te tamAma AtmarUpa ja banI jAya che. eTale jema amimAM ghI, tala vagere game te havidravya nAkhavAthI tamAma eka amirUpa ja banI jAya che, tema AtmasvarUpa e che mArI sAthe aiyarUpa banelo bhakta tenI zArIrika, vAcika, mAnasika yiAo tathA tenuM thatuM paNa AtmasvarUpa ja banI jAya che. kema ke tevo bhaka- te AtmasvarUpa evA eka bhagavAna vinA bIjuM kAMI paNa dekhate ja nathI. aMtaHkaraNamAM vRttionuM utthAna thAya ke tarata ja te bhagavAna svarUpa ja che evA prakAranI arpaNa buddhi vaDe tamAmane bhagavAna(vRkSAMka 1) mAM ja arpaNa karI de che. AthI amimAM lAkaDAM nAkhavAthI te amira5 ja banI jAya che tema A bhakta pote tathA tenAM tamAma kAryo eka evA bhagavAna arthAta AtmA(vRkSAMka 1)rUpa ja banI jAya che; paraMtu je A pramANe bhaktibhAvanA rAkhyA vinA vibhakata eTale daitapaNAnI bhAvanAnuM sevana karI game teTalA upacAro kiMvA sAmagrIo arpaNa karavAno prayatna kare che teo jema tela ane pANInuM mizraNa thaI te ekarasa thaI zakatuM nathI kiMvA prakAza ane aMdhakAranuM aikya kadI paNa thavuM zakaya hotuM nathI tema aMtara eTale judApaNAno bhAva rAkhIne bhakita karanAranI tamAma kriyAo tathA game teTalA upacAro AtmasvarUpa evA mane kadI paNa spazI zakatAM nathI. udeza e ke, AtmasvarUpa bhagavAna(vRkSAMka 1) nI abhinna bhAve upAsanA karanAra eTale ke je potAnI buddhane AtmararUpa evA bhagavAnamAMthI bIjI koI tarapha kiMcitmAtra 5NuM calAyamAna thavA detA nathI, te ja kharo bhakata hoI tevA bhakatonI tamAma kriyAo AtmasvarUpa ja hoya che. eTaluM ja nahi paraMtu tenI pAse upAsanAdine mATe bIjI koI bAya sAmagrI na hoya athavA to ekAda pAna, dha, phaLa ke pANI ityAdi game te hoya te paNa mane svIkArya che. paraMtu daitanI bhAvanAvaDe game teTalA bAhya upacArothI pUjana karavAmAM
Page #645
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa6 ] vitaruM sagha gati maLe che . [ siddhAntakASTha bhara gIra ane Ave to paNa te ADaMbararUpa hovAthI mane svIkArya nathI; A mujaba zrIkRSNa bhagavAnanuM atre kathana che. sAMkhya athavA jJAnayogamAM buddhine eka AtmaniSThAmAM ja acaLa rAkhavI evo abhyAsakrama batAvela che ( juo adhyAya 2 zloka 30 tathA a0 3, 4 vagere) te pramANe bhaktiyogamAM buddhine eka bhagavAnamAM ja acaLa rAkhavI evuM darzAvavAne bhagavAnane uddeza che, e khAsa dhyAnamAM rAkhavuM, yatkaroSi yadanAsi yajjudoSi dadAsi yat / yattapasyasi kaunteya tatkuruSva madarpaNam // 27 // tuM je je kare che te mane arpaNa karI he ke teya ! tane je bhaktimArganuM rahasya upara kahyuM te tuM sArI rIte samone eTalA mATe ja tane huM kahuM chuM ke tuM je kare che, je khAya che, je hame che, je dAna kare che, je tapa kare che, te sarva Atmasva25 evA manovRkSAMka 1 ne arpaNa kara. AmAM bhakti kevI hovI joIe tathA kevI rIte karavI joIe e saMbaMdhe vivecana che. bhakitamArganI spaSTatAne mATe mukhya je bhAgavata dharma upara AdhAra rAkhavAmAM Ave che te bhAgavata dharma bAbatane zAstramAM batAvele nirNaya nIce mujaba cheH bhAgavata dharmane mukhya siddhAMta nimirAjA pUche che: AyuSyamAM aDadhI kSaNane satsaMga paNa manuSyone mATe me khajAnAne bhaMDAra prApta thavAnI barAbara AnaMdarU5 thaI paDe che. mATe amo je sAMbhaLavAne adhikArI chIe ema Apane lAge te sarvanuM kalyANa karanArA bhagavat saMbaMdhI dharmo kahe. kaviyogezvara kahe che. A saMsAramAM dehAdikanA upara AtmabhAvanA arthAta deha eTale ja AtmA che evI buddhi thavAne lIdhe nitya bhaya vaDe vyApelA puruSone mATe AtmasvarUpa evA bhagavAnanAM caraNAraviMdanI upAsanA e ja sarva prakAranA bhayanI nivRtti karanAruM sarvottama kalyANakArI sAdhana che, ema huM mAnuM chuM. ajJAnI puone paNa anAyAse AtmavastunI prApti thAya te mATe bhagavAne manu tathA yAjJavalakayAdi atA dvArA atirasyarUpa varNAzrama vagere je dharmo svamukhe pote ja kaDelA che tene tamAre bhAgavata dharma na vA. he rAjana! bhAgavata dharmone Azraya karanAro puruSa kadI paNa pramAdI thato nathI. yogasAdhane ityAdimAM jevAM vido naDe che tevAM bhAgavata dharmamAM kadI paNa naDatAM nathI. A bhAgavata dharma mAM koI AMkha mIMcIne deDI jAya chatAM paDatoe nathI ane Thokara paNa khAtA nathI. uddeza e ke, zruti tathA ramRtio e be netro kahevAya ane te paikI ekane na jANanAro kANe tathA bene na jANanAro AMdhaLo kahevAya; jethI jeone veda tathA dharmazAstranuM arthata zruti, ramRti zAstranuM jJAna na hoya tevAone mATe A bhAgavata dharmanuM pAlana karavAthI paNa AtmasvarUpanI prApti thaI zake che. manu tathA yAjJavajyAdi dvArA kahevAyelA varNAzramAdi dharmo ke je bhagavAne pote ja kahelA che(uddhavagItA bhA. kaM0 11, a0 7) te sarva bhAgavata dharmo che, ema meM prathama kahyuM che. paraMtu bhAgavata dharmanuM sArarUpa rahasya saMkSepamAM huM tane kahuM chuM te sAMbhaLa. "tamAma karmo paramezvara eTale amasvarUpa evA bhagavAna(kSAMka 1)ne samarpita karavAM." te ja mukhya bhAgavata dharma che. kevaLa zAstravidhi anusAra karavAmAM AvatAM kameM jevAM saMsthA, pAna. vaizvadevApha yA to nitya naimittikAdi karmo ja paramezvarane samarpaNa karavAM ema nahi paraMtu kAyAthI, vANIthI, manathI, divaDe, ahaMkArathI tathA adhyAMthI mAnI lIdhelA jema ke huM brahmAdi varNavALo athavA brahmacaryAdi AzramavALo chuM ityAdi ravabhAvAnusAra je je kAMI karma karavAmAM Ave che te savaLuM AtmA kiMvA paramezvarane arpaNa karI devuM, e ja parama bhAgavata dharma che. A pramANe bhAgavata dharmanuM AcaraNa karanAranI sarva prakAranI kAyika, vAcika ane mAnasika Adi tamAma kriyA paNa bhagavata saMbaMdhI dharmarUpa ja
Page #646
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] evA te AtmAnI prApti karI lenAre uttama adhikArI mAnuM chuM [ 517 thAya che. jo ke ajJAnathI kalpelo bhaya te jJAnavaDe ja maTe che te paNa IzvarathI vimukha eTale Izvarane nahi jANanAra puruSane IzvaranA jJAnanA abhAve tenI ja mAyAthI A ajJAna thayeluM hoI ajJAna va "huM deha chuM" evI buddhi thaI che ane evI dehabuddhi thavAthI ja bhaya utpanna thayelo che. mATe gurumAM Izvara ane AtmAnI daDha bhAvanA rAkhI bhayanA mULa kAraNarUpe mAyAnA niyaMtA IzvaranuM ananya bhaktithI samaju mukhe bhajana karavuM joIe. A ta prapaMca vastuta: avidyamAna che. viSe vaDe cittamAM vikSepa thato hovAthI ananya bhakti zI rIte thaI zake tathA anya bhakti na thAya to pachI abhaya thavAnI to vAta ja kayAMthI? evI zaMkA thavA saMbhava che, paraMtu tevI zaMkA karavAnuM prayojana nathI. kAraNa ke A viSayavALe dazya vA dvaita prapaMca vAstavika rIte te avidyamAna che eTale vastutaH che ja nahi. chatAM paNa ciMtana karanArA puruSane svapna kivA manorAjyanI peThe to jANe te satya ja heya ema mana vaDe bhAse che. mATe buddhimAna puruSe mithyA karmonA saMkalpavikalpa karanArA manane rokavuM joI e eTale manamAM utpanna thatA dareka saMkalpa AtmasvarUpa evA bhagavAnarUpa che e rIte aMtaHkaraNamAMthI saMka95 UThatAMnI sAthe ja tene turata dAbI de joIe. A mujaba manane rokavArUpa ananya (ana nahi+ anyatrIjo; bIje noMha e ananya) bhaktithI nityaprati bhagavAnanuM bhajana thatAM abhayatA prApta thAya che. avicchinna bhagavAnanI ja bhakti karavI AkAza, vAyu, agni, jaLa, pRI, nakSatrAdika, teja, samasta prANIo, dizAo, samudra tathA je je kAMI dekhAya che te tamAma padArtho e saghaLuM bhagavAnanuM ja rUpa che ema samajIne te sarvane joIe. AvI gati yogIone mATe paNa ghaNuM jamo thavA chatAM durlabha che to pachI kevaLa A rIte ananya bhAve kIrtanamAtrathI ane eka ja janmamAM te zI rIte prApta thAya? evI zaMkA rAkhavI nahi; kema ke jema bhojana karanAra puruSane kaLiye kaLiye nahi paraMtu karNae kaNIe udara poSaNa thaI te sudhAnI nivRtti kare che tathA sukha Ape che tema AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM bhajana karanArA puruSane nityaprati bhagavata premamAM nimama banavArUpa bhakita, bhagavata svarUpanI kRrti tathA gRhAdi pratye vairAgya e traNe bAbato eka sAthe ja 1 che. jema vaNA keLiyA jamavA thakI sukhAdika vadhatAM jatAM aMte parama sukhAdika thAya tema nityaprati dareka dasyAdimAM bhagavAnanI bhAvanA karI tenuM ja satata bhajana karavAthI bhakita vagere vadhatAM paramapadanI prApti thAya che. A pramANe avicchinna eTale ja paNa khaMDa paDyA sivAya acuta arthAta je kadI AtmasvarUpa vRkSAMka 1) sthAnethI cusa thato nathI arthAta nIce paDatuM nathI, tevA bhagavAnanuM bhajana karanArA bhaktane bhakita, jJAna ane vairAgya prabaLa thatAM aMte sAkSAta parama zAMti prApta thAya che (bhA rakaM0 11 a. 2 0 29thI43). zubhAzubhaphalaireva motyasai krmbndhnaiH| sanyAsayogayuktAtmA vimukto mAmupaiyasi // 28 // karmabaMdhanamAMthI chUTI mokSane pAmIza bhagavAna AgaLa kahe che: he pArtha! tane upara dareka karmone AtmasvarUpa evA bhagavAnamAM arpaNuM karavArUpa saMnyAsayoga kahyo. te pramANe tamAma karmone AtmArpaNa karanAra eTale aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thatAMnI sAthe turata ja te AtmasvarUpa che evA prakAranA pratisaMka9pa vaDe tene dAbI denAro je haMmeza AtmAmAM ja yukata che evo yukatAtmA; karma thatAM rahevA chatAM paNa te karma ane tenAM zubhAzubha 1LAnA baMdhanathI haMmeza mukata ja rahe che mATe te paNa je A pramANe AcaraNa karIza te tethI vimukta
Page #647
--------------------------------------------------------------------------
________________ 118] anyatra mAtrAma- [ siddhAntakASTha bha0 gIave 9/30 eTale tamAma pAzamAMthI sarva rIte chUTI aMte AtmasvarUpa evA mane ja pAmIza arthAta mArA sAcA Atmarava5 sAthe ekarUpa banI jaIza. samo'haM sarvabhUteSu na me dvebhyo'sti na priyaH / ye bhajanti tu mAM bhaktyA muyi te teSu cApyaham // 29 // mane kaI dviSya kiMva priya nathI AtmasvarUpa e huM(vRkSAMka 1) sarva bhUtomAM samAna chuM. mAre kaI Theba eTale apriya nathI ke koI priya nathI, chatAM jeo mane eTale AtmA (vRkSAMka 1)ne ekanika bhakita vaDe bhaje che teo mArAmAM che ane huM paNa teomAM chuM. uddeza e ke, AtmasvarU5 evo (vRkSAMka 1) sarva bhUtamAtramAM samAna eTale sarakho ja che. jema ghara kivA maThanI aMdara raheluM AkAza to eka sarakhuM ja hoya che. ghaDAmAM raheluM AkAza eka prakAranuM tathA dharamAM raDeluM bIja prakAranuM hoya che ema banatuM nathI. AkArAne ghaTa nAnI hevAthI apriya ane maDa moTo hovAthI priya che ema hotuM nathI. tema AtmasvarUpa evA mArAmAM A TreSa karavA yogya athavA A prIti karavA yogya evA prakAranA baMne bhAvo kadIpaNa hotA nathI. chatAM upara jaNAvyA pramANe je AtmasvarU5 ene mArAmAM ja vRttine sarva rIte rokI rAkhI AtmasvarUpamAMthI anya koIpaNa jagAe saheje calAyamAna thavA nahi denArA ekanimakane mane bhakitathI bhaje che, teo te eTale AtmasvarUpa evA huM (kSAMka 1) viSe che tathA temAM lakSAMka 2thI 15 gha)nA vize AtmasvarUpa evo huM (rakSAMka 1) che, ema samaje. spaSTatA mATe daSTAMta kahuM chuM. paraspara eka bIjAnI oLakhanuM daSTAMta eka saMgrahastha saMsArathI kaMTALIne potAnI strI tathA eka varSanA putrane choDIne nAsI gayA. Ama ghaNuM varSo sudhI bhikSAvRtti karI vicaratA hatA tyAre pharatA pharatA eka vakhate kaI moTA zaheramAM AvI caDyA. tyAM temane dravya prApta karavAnI IcchA thaI Izvara kRpAthI teo sArA zrImaMta banyA. A mujaba paMdara, sattara varSano lAMbo kALa vahI gayo. te pachI temane putra ane strIne maLavAnI utkaMThA thaI. tethI teo potAnA deza tarapha javA nIkaLyA. A tarapha teo saMsAra choDI gayA pachI temanI strI ane putra nirAdhAra banyAM tathA gAmamAM bhikSAvRtti karIne ja peTa bharavA lAgyAM. chokaro dhIre dhIre moTo thayo ane sa, bAra varSanI uMmare nokarI karavA lAgyo. te je gRhasthane tyAM nokarIe rahyo hato te gRharatha vepArane aMge A zaheramAM ja rahetA hatA tethI teo potAnI sAthe A chokarAne paNa tyAM lAgyA. keTalAeka varSo pachI zeThanI sthiti taMga banavAthI temane nokarone rajA ApavI paDI. pachI te chokarA nekarInI zodha karavA lAgyo ane keIkanI bhalAmaNathI chevaTe A zrImaMta gRhastha ke je tenA pitA hatA temane tyAM nokarImAM raho. keTaloka samaya vityA bAda zeTha jyAre potAnA deza tarapha javA nIkaLyA tyAre pitAnI sAthe A navA nokarane paNa lIdho hato. gAmamAM pahecyA pachI tapAsa karatAM strI putranA bUrA hAla thayelA jANI tene ghaNuM duHkha thayuM. temaNe pitAnI strInI zodha karAvI ane potAnI pAse bolAvI maMgAvI, tene jotAM ja zeDanI sAthe Avelo chokare e mArI mA' ema kahIne tene vahAlathI bheTI paDyo, zeTha vastusthiti tarata ja samajI gayA. temaNe potAnA putrane oLakho tathA putre pitAne oLakhyA. A rIte paraspara ekabIjAnI oLakhANa thaI A che eTale zarIra ja bhagavAna kahe che ke: he arjuna! A pramANe huM eTale A zarIradhArI kiMvA maryAdita e kRSNa nahi paraMtu carAcaramAM vyApaka e AtmA(vRkSAMka 1che; evA prakAranA jJAna vaDe je bhakata mate bhaje
Page #648
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItohana ] A AtmAne ja keTalAka dharmarUpe, keTalAka adharmarUpe- 519 che tevA ekaniSTha bhaktamAM AtmasvarUpa evo huM chuM tathA mArAmAM te che. tAtparya e ke, dareke dareka bhUtabhAva potAne mATe huM chuM ema kahe che. paNa A huM, huM evuM kahenAra koNa che, tene nahi oLakhatAM A huM eTale zarIra ja ema kalpI laI tevo adhyAsa daDha kare che. A mujaba jagatamAM sarvotra nA sAcA ravarUpanI oLakhANuM thayA vagara mithyA adhyAsa vaDe huM eTale deha ja ema mAnI laI vyavahAra cAlI rahelo jovAmAM Ave che. A sarvanA hRdayamAM skaraNa pAmanAro e A brahmAMka 3) che e have A huM koNa? e vicAra karI te huM eTale zarIra nahi paraMtu AtmA kiMvA bhagavAna(vRkSAMka 1). che ema samajIne je bhakta AtmasvarUpa evA mArI(vRkSAMka 1)nI upAsanA kare che, tevA bhaktarUpa huM (rakSAMka 3)ne pitAnA svarUpanuM sAcuM jJAna thavAthI te bhaktarU5 chuM ( kSAMka 3) AtmAne tathA bhagavata svarUpa AtmA (vRkSAMka 1), A bhakatarU5 che (vRkSAMka 3)ne oLakhe che, ema jaNavuM. A rIte jJAna thavAthI te parara5ra eka bIjAne oLakhI zake che, paraMtu hIrAnI parIkSA nahIM hovAne lIdhe te pAse paDelo hovA chatAM paNa kAca che ema mAnavAmAM Ave che te pramANe svarUpanA jJAnanA abhAvathI AtmA sarvatra vyApaka hevA chatAM paNa tene AtmasvarUpe nahIM oLakhatAM huM, tuM, A, te ItyAdi maryAdita evA aneka AkAre vaDe pratIta thanArA dazya jagatadirUpe jue che. huM" mAM te? ane te mAM huM udeza e che. koIpaNa vastunuM astitva hovA chatAM tene je jJAna na hoya to te nirarthaka ja che. tema AtmA carAcaramAM vyApaka hovA chatAM paNa tenuM jJAna nahi hovAne lIdhe A miyA saMsArarUpa moha tathA temAMnA sukhaduHkhAdinI nivRtti thatI nathI. AthI bhagavAne atre kahyuM che ke je bhakta mane bhaje che eTale AtmAne jANe che, temAM bahu tathA huM' mAM te che, ema bhagavAne ahIM sApekSa bhAve kaheluM che. arthAta ajJAnIo A sarva dazya AtmasvarUpa hovA chatAM tene AtmasvarUpe nahi eALakhatAM jagatarUpe samaje che, paraMtu jJAnIe to tattathI jANavA yogya evuM AtmasvarUpa eTale tata rUpa "huM"(vekSAMka 1) sarvamAM samabhAva rahelo che, tene to koI priya athavA duSya nathI ema jAge che. A mujaba AtmAnI sthiti hovA chatAM paNa je bhakto mane eTale AtmAne "huM" (vRkSAMka 1)ne jJAnayukta bhaktithI bhaje che teo(vRkSAMka 3 thI 15 ja) te tata 25 "hu"(vakSAMka 1)mAM heya che ane huM arthAta tatakSAMka 1) teo (vRkSAMka 3 thI 15 gha)mAM hoya che, ema samaja. api cetsudurAcAro bhajate mAmananyabhAk / sAdhureva sa mantakhyaH samyavyavasito hi saH // 30 // durAcArI ke sAdhu bhagavAna kahe che ke he pArtha ! je mane eTale AtmAne ananya arthAta dvaitabhAve chaDI ekaya bhAvathI bhaje che te game tevo durAcArI paNu kAM na hoya, chatAM paNa tene sAdhu ja samajavo joIe. kema ke te samyaka eTale AtmasvarUpanA uttama prakAranA nizcayavALe che. tAtparya e ke, vyavahAradraSTimAM atiniMdita dhaMdho karanAro atizaya, cAMDALa kiMvA jeno AcAra atyaMta kharAba che te durAcArI kema na hoya paraMtu je te upara batAvI gayA tema ananya eTale judApaNAnI bhAvanA nahi rAkhatA ekaya bhAvavaDe AtmasvarUpa evA mane bhaje, to tene paNa mahAna sAdhu jANo kema ke te AtmasvarUpanA uttama nizcayavALe che. sArAMza vyavahAramAM koI game te dhaMdho karanAre hoya, pUrva prArabdha anusAra yathAprApta je karma karavAnuM mAthe mAvI paDyuM hoya te karavA chatAM buddhine bhagavAnamAM joDIne tevA eka nizcaya vaDe tamAma kAryo AtmArpaNa daSTie je karavAmAM Ave te nyAti, jAti kuLa, uMca nIca karma ityAdi kalAne paNa bAdha
Page #649
--------------------------------------------------------------------------
________________ dhara0 ] anyatrAsmAtkRtAkRtAt [siddhAntakASpa bha0 gI0 0 9 33 AvatA nathI. bhAgavat dharmAMmAM dareka kAzvarArpaNu karavu' ema je upara kahevAmAM AvyuM che tenI siddhi eTale ke bhaktimAtuM mukhya lakSaNu bhagavAna atre batAvI rahyA che. A bhaktimArgamAM huM tathA mA ityAdi tamAma bhAvanA tyAga karI devA joIe tathA A deDa, vANI, mana, buddhi tyAdi vaDe bhAsatu tamAma dazyALa(jagata) AtmasvarUpa evA bhagavAnanu ja rUpa che, bhagavAna sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evA prakArane dRDha nizcaya karI aMtaHkaraNamAM bhagavAna vagara khIjI keAI vRttinuM utthAna thavA nahi pAme krivA je je saMkalpa vikalpAnI sphuraNA thAya tenI utpatti thatAMnI sAthe tarata te atmasvarUpa evA bhagavAnanuM ja rUpa che, e rItanI prativrutti vaDe tene tatkALa dAkhI devI joI e. ATalu` ja eka kArya karavAnu hoya che. AnuM ja nAma IzvarANu. bhakti mArga te A ja. A bhaktimAMnu avalaMbata karanArane jAti, kuLa, vaNu, nIcIMcapaNuM kivA U~cAprakAranA dhaMdhA ityAdi kazAnI paNu aDacaNa AvatI nathI. kSipraM bhavati dharmAtmA zazvacchAnti nigacchati / , kaunteya' prati'jAnIhi na me bhaktaH praNazyati ||31|| mAza bhakta kadI paNa vinAzane pAmatA nathI upara batAvyA pramANe eka bhagavAnanA ja nizcaSamAM sthira thayele tatkALa dharmAMtmA eTale Atmadhama vALe thAya che. arthAt jema agnimAM nAkhavAmAM AvelAM lAkaDAM jema agnirUpa bane che tema AtmAne dhAraNa karavAvALA te dharmAtmAnAM zarIra, vANI, mana ane buddhi vagere dvArA thatAM tamAma karmo Atmavapa ja banI jAya che, AthI te ha Mmezane mATe eTale kAyamI zAMtine pAme che. huM kuMtiputra! huM tane pratijJAthI kahuM chuM ke AtmasvarUpa banele evA mArA ekaniSTha bhakta kadI paNa vinAzane pAmate nathI; pachI te vyavahAradaSTie game tevuM halakuM yA zreSTha kArya karanArA hoya. mAM hi pA'rtha vya'pAtra'tya ye'pi syuH pAyonayaH / Jjiyo vaizyAstathA zu'drAste''pi yanti pu'rAM gatim // 32 // mArI bhakti karavA mATe jJAtivarNAdinI aDacaNo nathI huM pAM ! karIthI kahuM chuM te sAMbhaLa. dRDha nizcaya vaDe AtmasvarUpa evA mArA Azraya karIne rahenAra pachI te pApayeAnimAM janmelA mahAna nIca kiMvA caDALa ho, strI hai, vaizya eTale vyavahAra dRSTie halakA athavA teA uttama prakAranA game tevA dhaMdhA karanArA hA, bALaka hA, athavA vRddha hai| athavA zudra hai| arthAt zAstra vagere kAMI jANutA na hA, te paNa paramagatine pAme che. uddeza e ke, A bhakti mAmAM kAMI bhaNavAnI, jANavAnI, kAMI cheADavAnI, amuka karavAnI kivA amuka nahiM karavAnI ityAdi kazAnI jarUra nathI tema ja temAM jJAti, jAti, vaNu, dhaMdhA ityAdi kazA bhedabhAvanI aDacaNu paNa AvatI nathI. vaLI temAM amuka adhikArI che ane amuka adhikArI nathI vagerenA bhedabhAva paNu nathI tema ja temAM zAstranA abhyAsanI kivA jaMtara krAI` paNu prakAranI kiMcimmAtra aDacaNA AvI zakatI nathI. I kiM punarbrAhmaNAH puNyA muktA rAjayastathA / anitya'masu'khaM lo'kami'maM prApya bhUjasva mAm // 33 // mane bhajavAmAM koIne paNa pratimadha nathI A mujabanA game teve adhamamAM adhama ane nIcamAM nIca yAnimAM janmele manuSya pazu A ekaniSThAyukta bhaktimArganuM avalaMbana karavAthI paramagatine pAme che. te pachI brAhmaNeA tathA jeenuM AcaraNu
Page #650
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana 3 keTalAka kArya ane akArya rUpe tathA ene ja [ 521 AtmarU5 banelA tattvavidda RSio samAna che evA rAjarSio tathA parama pavitra bhakato mATe te zuM kahevuM arthAta teo parama pavitra gatine pAme temAM zI navAI? anitya ne duHkhavaDe vyApI rahelA evA A lokane pAmelA koI paNa jIvo AtmarUpa evA mane bhajI zake che. tatparya e ke, jeo anitya eTale kAyama nahi rahenArA, asukha eTale sarvatra duHkha ja vyApeluM che evA A mRtyulokamAM janmelA kaI paNa manuSya AtmasvarUpa mane eTale ke bhagavAna (rakSAMka 1)ne bhajIne paramapadanI prApti karI zake che. uddeza e ke, mane bhajavAmAM koI paNa manuSyane pratibaMdha nathI. ajJAnatAthI paNa AtmasvarUpa evA nArAyaNanuM nAma lenAra ajAmila jevA mahApApIno uddhAra nityaprati putrane udezI kAM na ho, paraMtu nArAyaNa nAmamAM ja parAyaNa thavAthI kevI rIte thayo te saMbaMdhamAM yamadUta pratye viSNuddatae kaheluM bhakitanuM rahasya saMkSepamAM nIce ApavAmAM Ave to te ayogya gaNAze nahi. AtmasvarUpa bhagavAnanA nAmane mahimA vizudUta belyAH aho! maTe khedanI vAta che ke dharmarAjAnI sabhAmAM paNa adharma jovAmAM Ave che, kema ke jyAM pAparahita ane zikSApAtra nathI evA lokone paNa vRthA zikSA karavAmAM Ave che. je dharmane nyAya karanArA nyAyAdhIro prajAonA pitA gaNAya che teo te zikSApAtrane ja rikSA kare che ane sarvatra samAna daSTivALA hAya che, temAM paNa jo A rIte vidhamatA thAya te pachI prajA kone zaraNe jAya ? A jagatamAM je koI zreSTha purUSa hoya che te je je AcaraNa kare che tenuM anukaraNa bIjA sAmAnya loke paNa kare che tathA zreSTha puruSa je vastune mAnya kare che tene ja bIja pramANabhUta gaNIne mAnya kare che. A ajAmile to potAnA karoDo janmanuM prAyazcita karI nAMkhyuM che. kAraNa ke teNe parAdhina avasthAmAM (vagara samaje) paNa sarva kalyANonA AdhAra ane AtmasvarUpa evA zrIharinA nAmanuM uccAraNa karyuM che. A ajAmile putrane uddezIne mAtra AbhAsathI kAM na ha paNa "nAdAna zAyA' he nArAyaNa ! tuM Ama Ava' ema kahI cAra akSaravALuM AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM nAma aMtakALanA samaye ucAyuM che te samayanA nAmoccAraNathI pApInA tamAma pApanuM prAyazcita thaI cUkyuM che. pApakarmono samULago vinAza IcchatA purue te zrIharinA guNAnuvAdarUpe prAyazcita ja karavuM joIe, kAraNa ke e prAyazcita cittanI zuddhi karanAruM che. mATe jeNe A pramANe sarva pApanuM prAyazcita karyuM che evA A ajAmilane he yamadUta! tamoe yamadeva pAse laI javuM joIe nahi. ANe maratAM maratAM aMte bhagavAnanuM nAma lIdhuM che. vidvAno kahe che ke putrAdikanA nAma uparathI, mazkarIthI, gAvAno AlApa karavA sAru, gALa daIne athavA game te nimittathI aMtakALe je AtmAthI abhinna bhAve bhagavAnanuM nAma levAya to kevaLa tevA eka nAma vaDe ja sarva pApa baLIne bhasma thaI jAya che, evo siddhAMta che. paDatAM, Thesa vAgatAM, hADakAM bhAMgatAM, sarpadaMza thato hoya te vakhate, tAva vagerenI pIDA thatI hoya tyAre athavA lAkaDI vagerenA mAra vakhate, A rIte je manuSya hatAza thaIne paravaza avasthAmAM paNa AtmAthI judA nathI evA bhagavAnanuM ayabhAve nAma le te tene yamapurInAM kaSTa bhogavavAM paDatAM nathI. aMtakALe jJAnathI kiMvA ajJAnathI koI paNa vyAvahArika kAmanA sivAya levAyela bhagavAnanuM nAma jema bALake ajJAnathI nAkhelo agni paNa ghAsanA gaMjane bALI nAMkhe che tema manuSyanAM saghaLAM pApone bALIne bhasma karI nAkhe che. jema keI divya auSadhine ajANatAM ane azraddhAe paNa upayoga karyo hoya te paNa te pitAne guru dekhADyA vagara rahetI nathI tema AmeyarUpa evA bhagavAnanA tra, aMtakALe koIne upadeza vagara ane zraddhA vagara bolAI jAya te paNa te pitAnuM kArya karyA vagara raheto nathI. he yamadUta! amee kahelA nAmanI mahattArUpe dharma viSayamAM je tamone kAMI zaMkA haze te te tamArA svAmI yamadeva(dharmarAjA)ne pUchI joje; kema ke te dharmarAja yamadeva dharmanAM parama gA rahasyone jANe che (zrI bhAi kaM0 6 a0 2).
Page #651
--------------------------------------------------------------------------
________________ parara ] anyatra bhUtAca bhavyAcca [ siddhAntakANaka bha0 gIa01/ IdriyAne viSayamAMthI parAvRtta karI IzvaraparAyaNa karavI bhagavAna zrIkRSNa kahe che : he arjuna ! jyAre Ama ajJAnatAthI AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM nAma aMtakALe levAmAM Ave te paNa tenAM tamAma pApa naSTa thAya che te pachI samajapUrvaka ane buddhine bIje kayAMya paNa nahi javA detAM nityaprati kevaLa eka AtmasvarUpa evA mArAmAM ja parovavAmAM Ave tathA yathAprApta vyavahAra karavAmAM Ave to te paramagatine prApta thAya temAM to zaMkA ja zI? mana, vacana, daSTi tathA bIjA sarva IdriyonA vyApAronuM sAkSAta phaLa to e ja che ke, tevA thatA tamAma vyApAro thakI kevaLa eka ciMEkarasa evA mA(AtmAnuM) ja ArAdhana thatuM hovuM joIe. kema ke e rIte sarva vyApArane temanA viSamAMthI parAvara karIne AtmaravarUpa evA mArAmAM ja arpaNa karavArUpa mAruM(AtmA) maraNa karyA vinA puruSa mahAmoharUpI A kALanA pAzamAMthI mukta thavAne samartha thato nathI evo zAstrasiddhAMta che (bhA. rakaM. 5 a 5 lo. ). manmanA bhava madbhukto mudyAjI mAM nmskuru| mAmeSyasi yuktvaivAtmAnaM matparAyaNaH // 34 // mArA vaDe yukta thayele aMte tuM mane ja pAmIza bhagavAna AgaLa kahe che: he mahAbAhe ! huM tane je vAraMvAra kahI rahyo chuM te tuM lakSya pUrvaka sAMbhaLa. AtmasvarUpa evA mArAmAM ja manavALe thA, mArAthI kiMcitmAtra paNa judo nahi e akayarUpa mAro bhakta thA. mAruM ja yajana kara ane mane ja namaskAra kara. A rIte haMmezAM AtmarUpa evA mArA vaDe yukta thaI mAre parAyaNa thayela tuM aMte mane (AtmAne ja pAmIza. kahevAno Azaya e che ke, ? saMka9pa utpanna thAya te tamAmane aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thatAMnI sAthe tarata ja te amasvarUpa che evI rIte samajI mArAmAM ja arpaNa kara, AtmasvarUpa evA mArAthI judo nahi evo mArAmAM ja akaya pAmelo mAro bhakta thA, AtmavarUpa evA mAruM vajana pujana kara ane AtmAthI abhinna evA mane ja praNAma kara, saMkSepamAM eTaluM kahevAnuM ke tuM je je kriyA zarIra, vANI, mana ke buddhi vaDe kare te tamAma mata parAyaNa eTale AtmasvarUpa evA mArAmAM ja ekarUpa thaIne kara, tathA tevo huM eTale AmA che, AmAthI ki citmAtra paNa kAMI bhinna nathI evA prakAre tuM jyAre AtmAnI sAthe yukta arthAta joDAI vA taka5 thaIne karIza eTale aMte AtmasvarUpa evA mane ja pAmIza. arthAta tuM AtmasvarUpanI sAthe ja tadAkAra thaI jaIza. jema nadI samudrane maLavAthI samudrarUpa thaI jAya che tema tuM paNa AtmasvarUpa evA huM(vRkSAMka 1)rUpamAM ja ayane pAmIza.. atyAra sudhI batAvI gayA te sarva kathanane bhAvArtha bhagavAne A lokamAM spaSTa kare che. mArAmAM eTale tatarU5 evA huM (vakSAMka 1)mAM mane sthira rAkha. mAro eTale tatarU5 uM(kSAMka 1)ne ja bhakta thA. je tatarU5 evA AtmapadathI vibhakta nathI te ja bhakata kahevAya; e vyavahAranA pracalita arthAnusAra paNa huM 35 eTale tata kivA AtmasvarUpa ja thA. mAruM eTale tatanuM ja yajanapUjana kara tathA AtmasvarUpa evA mane (kSAMka 1 ne) ja namaskAra kara. A pramANe tata parAyaNa eTale tarUpa evA huM(kSAMka 1)25 thavAthI tuM (va rakSAMka ne huM ane mane arthAta) tatae5 huM(AtmA vRkSAMka 1) ne ja prApta thaIza. A mujaba zrIkRSNa bhagavAne sAkSI kiMvA Izvara (kSAMka 2 bhAvamAM sthira rahIne tathA arjunane tvama tuM) eTale huM(rakSAMka 3)nA bhAvamAM sthita karIne AtmasvarUpa(vRkSAMka 1 tata25) thavAne mATe sthaLe sthaLe upadeza Apelo che.
Page #652
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] . keTalAka bhUtakALane bhaviSya ityAdi rUpe jue che- [ para3 adhyAya 10 zrI bhagavAnuvAcabhUya eva mahAbAho zRNu me paramaM vcH| yatte haM prIyamANAya vakSyAmi hitakAmyayA ,1 // parama ane hitakArI vacana sAMbhaLa bhagavAna zrIkRSNa kahe cheH he mahAbAhe ! atyAra sudhI tane je kahevAmAM AvyuM te tArI samajamAM AvyuM ke? vaLI bIjA paNa parama uttama bodharUpa vacana kahuM chuM te layapUrvaka saMbhALa, kema ke tuM mane atyaMta priya hovAthI tArA hitanI IrachAthI huM tane te kahI rahyo chuM. A viSaya che ke atyaMta gUDha che eTale ke samajI na zakAya evo atyaMta gahana che chatAM tArA upara mane atyaMta prIti hovAthI huM tane te samajAvI rahyo chuM, mATe tuM tenuM atyaMta kALajIthI ane lakSya pUrvaka zravaNa kara. jemanI buddhi taddana nirmaLa ane zuddha heya te ja mAruM A vacana samajI zakaze. are AtmasvarUpa evA mArA svarUpano upadeza to kaI thakI paNa thaI zake tema nathI, evuM te anirvacanIya che, chatAM huM pote ja tane te kahI rahyo chuM. mATe mAruM A parama hitakAraka vacana nuM dhyAna daI sAMbhaLa. na me viduH suragaNAH prabhavaM na maharSayaH / ahamAdihiM devAnAM maharSINAM ca sarvazaH // 2 // devatA ane maharSie paNa mArA mULane jANatA nathI mArA prabhava eTale mULane devatAonA gaNo athavA maharSie paNa jANatA nathI. kema ke A devatAo ane maharSionA Adi te sarva prakAre AtmavirU5 arthAta anirvacanIya evo huM ja che. sUryano prakAza jevAne mATe zuM mazAlano upayoga thaI zake kharo ke? kiMvA pratibiMbo zuM biMbane joI zake che kharAM ke ? tema sarva rIte Adi evo huM(vRkSAMka 2) A samayanA kevaLa eka sAkSIrupa chuM tathA te huM eTale tata kiMvA AtmA (vRkSAMka 1) che. bahuM ja sarvanuM AdikAraNa hoI mAru keI kAraNa che ja nahi. huM to svataHsiddha ja che. A devatAonA samUho yA to maharSio vagere sarva AtmasvarUpa evA mAruM kArya hovAthI pratibiMba jema biMbane joI zake nahi tema teo mArA AdisthAnane kevI rIte jANI zake ? zuM ramakaDAMo tenA banAvanArane kadI oLakhI zake kharAM ke ? tAtparya e ke, mAruM A AtmasvarUpa samastanuM baLa hoI tene Adi, madhya ane aMta ityAdi kAMI nathI tema ja tene kALa tathA dezAdinI maryAdA paNa nathI. te zuddha ane akhaMDa ekarasa che. arasAmAMnA pratibibanI jema A jagata jenA upara bhAsamAna thayeluM che evuM te Atmatatva jJAtA, jJAna, yAdi tripuTIothI tathA te sarvanA sAkSIbhAvathI paNa para heI taddana asaMga, nileM5, svatasiddha ane anirvacanIya che; mAruM AtmasvarUpa e cakSano viSaya nathI, vANIne viSaya nathI tema bIjI koI IkriyAne paNa viSaya nathI, tema ja te tapAdi kiMvA karmAdino paNa viSaya nathI paraMtu jenuM cita AtmAkAra baneluM hoya evA brahmavido AtmA vaDe ja AtmAne joI zake che. bAkI pravacana dvArA kiMvA baLavaDe te labhya nathI. A rIte upaniSadomAM paNa mAruM eTale AtmasvarUpanuM varNana che (muMDaka 3, khaMDa 1, maMtra 8). sArAMza e ke, AtmA anirvacanIya heI draSTA, darzana ane dazya tathA jJAtA, jJAnAdi tripuTIthI paNa para hovAthI maharSio athavA devatAo amo te tene samajIe chIe e
Page #653
--------------------------------------------------------------------------
________________ 524] vAraMvAra tattara . [ siddhAntakASTha bha0 gIa. 106 pramANe samajavAno dAvo kare to te zI rIte zakaya che? mATe bhagavAne ane AtmasvarU5(vRkSAMka 1)mAM sthita rahIne kahyuM che ke mArA mULa sthAnane devatAonA gaNe yA te maharSie paNa jANI zakatA nathI, kema ke te jANavA paNAthI para che, eTaluM ja nahi paraMtu temanuM sarva prakAranuM Adi mULa huM ja hovAthI teo mane kevI rIte jANI zake ? yo mAma jamanAdi ca vetti lokamahezvaram / asammuDhaH sa matryeSu sarvapApaiH pramucyate // 3 // mArA sAcA svarUpanI oLakha huM ajanmA eTale jeno kadI janma ja thayo nathI arthAta vaMdhyAputra je anAdi eTale jyAM AdinA paNuM saMbhava nathI, sarva lokena mahezvara arthAta sAkSIrU5 Izvara(kakSAMka 2) bhAvathI paNa para e paramezvara kivA AtmA(kSAMka 1) che. evA prakAre je mane arthAta mArA sAcA AtmasvarUpane jANe che te amUDha kivA mohapaNAthI rahita banI sarva pApo thakI chUTI jaI mayaMkamAMthI atyaMta mukata thAya che. sArAMza e ke, jeo mane A kRSNa eTale zarIradhArI dekhAya che evo nahi paNa jeno kadI janma ja thayo nathI tathA jemAM AdipaNAno paNa kiMcitmAtra aMza nathI, je anirvacanIya ane sarva kena mahezvara che (mahezvara e AtmAnI saMjJA che vRkSAMka 1 juo), ema je jANe che te ja sarva prakAranAM pApathI mukta thaI A maryalokamAMthI moha rahita thaI zake che. AmAM bhagavAne jeo potAne AtmasvarUpe nahi jANutAM AkRtidhArI kRSNarUpe jANe che tevA ati mUDha tathA pApIo heI janmamaraNanAM pAzamAM baMdhAyelAM che ema kaheluM che ane jeo mane ajanmA, Adine paNa jyAM abhAva che evA, sarva lokena mahezvara arthAta anirvacanIya AtmA(vRkSAMka 1)rUpe jANe che teo pApa tathA mehathI rahita banI janmamaraNanA pAzamAMthI chUTI jIvanmukta thaI zake che, ema jaNAvI potAnuM sAcuM ravarUpa AtmA che evuM spaSTa rIte kaheluM che. buddhinimasammohaH jhumA satyai damaH zamaH / sukhaM duHkhaM bhavo'bhAvo bhayaM cAbhayameva ca // 4 // bhahisA samatA tuSTistapo dAnaM yazo'yazaH / bhavanti bhAvA bhUtAnA mRtta 'eva pRthagvidhAH // 5 // tamAma bhAve mArAthI ja thayA che buddhi, jJAna, asameha eTale mUDhatArahitapaNuM, kSamA, satya, dama, zama, sukha, duHkha, bhava eTale utpatti, abhAva eTale nAza, bhaya, amaya, ahiMsA, samatA, tuSTi eTale teNa, tapa, dAna, kaccha, avaza tyAdi bhinna bhinna prakAranA bhAvo prANImAtrane mArAthI ja thAya che. bhAve eTale avasthA, sthiti athavA vRtti. sAMkhya zAstrakAra brahmanuM svarUpa batAvavAne mATe prakRti purUnA vivekano Azraya kare che tathA saMkhyAThA samajAve che (A mATe adhyAya 2 tathA 5 mAM vistRta vivecana ApeluM che). bhAmAM buddhinA ane - buddhi, jJAna ityAdinA artho itaratra ApelA che tathA AmAM kahelA ghaNAkharA artho te vyavahAramAM prasiddha hevAthI atre ApavAmAM AvyA nathI. jijJAsue te anyatra jevA.
Page #654
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana] evA te AtmAnuM svarUpa kahe. [para5 zarIranA evA be prakAranA bhedo kahelA che kema ke brahmanuM sAcuM svarUpa, samajAvavAne mATe sAMkhya vA saMkhyA yutino Azraya laI teoe puruSa(vRkSAMka 2)ne akatI tathA buddhi(avyakata vRkSAMka 4 ne buddhi kahevAmAM AvelI che)ne prakRti(vakSAMka 3)ne eka vikAra mAne che. AthI avyakta(vRkSAMka )thI, hiraNyagarbha (vakSAMka 12) sudhInAM kAraNa tatva e avyakta evA buddhitattva(vRkSAMka 4)nA ja vikAro kivA bhAvarUpe prakRtine pAmelAM che. arthAta acakArUpa baddhitA(vRkSAMka 4)thI hiraNyagarbha(vRkSAMka 12 ) sudhInA tamAma vikAro yA bhAve buddhinA ja gaNAya che tathA brahmadeva(vRkSAMka 12)thI mAMDIne cauda lekavALuM carAcara brahmAMDa(vRkSAMka 13 thI 15 ghara sudhInuM) te sarva kArya kivA karmasRSTi kahevAya che. Aja brahmadevanuM samaSTirUpe zarIra che ema samajavuM. A virATa kiMvA samaSTi zarIrane vikAsa prathamataH brahmadeve bhAva eTale vRtti kivA saMkalpa vaDe karela che, pachI te bhAva(saMkalpa) vRddhine pAmIne krame prathama mAnasika sRSTi utpanna karanArA maharSi sanakumAra, prajApatio, manuo utpanna thayA che tathA manuonI utpatti bAda mithunI sRSTinI utpatti thavA pAmelI che. A rIte buddhinA bhAvavALI mahAkAraNa tathA kAraNarUpa sUkSma sRSTi(vRkSAMka 3 thI 12 juo) tathA zarIrabhAvavALI kAryasUSTi(vRkSAMka 13thI 15 )nI utpatti AtmasvarUpa evA mArAmAMthI ja thavA pAmelI che; ema sucavavAne bhagavAnano hetu AmAM spaSTa jaNAya che. arthAta Izvara(vRkSAMka 2) svarUpa thakI pratibiMbita thayela prakRti(vRkSAMka 3)mAMthI avyakta kivA buddhi (kSAMka 4)nA bhAva yA vikAra ja krame kAraNa tathA kAryarUpe (vRkSAMka 5 thI 15 6 sudhI) banelA che. A buddhinA bhAva (vikAra)mAM jene samAveza thAya che evAM sUkSma tatvonuM varNana bhagavAne ave (leka 4 thI 6 sudhI) kareluM che. A varNana temaNe pitAnI sUkSma vibhUtionuM kareluM che. AthI bhagavAna kahI rahyA che ke buddhi, jJAnAdi upara kahevAmAM AvelA mukhya visa bhAva tathA bIjA paNa bhinna bhinna evA aneka je bhAvo prANImAtrane thAya che te tamAma AtmasvarUpa evA mArAthI ja thAya che. tAtparya, A brahmAMDamAMnA samagra prANImAtranA vyavahArano AraMbha brahmadevanA bhAva eTale saMka95 vaDe ja zarU thayelo hoI te vyavahAra kevaLa pota potAnI bhAvanA anusAra ja cAlI rahyo che, eTale jIvone IpaNa kArya karatAM pahelAM prathama manamAM saMkalpa kare paDe che. manamAM je saMka95 eTale bhAvanA ja na thAya to pachI vyavahAra thavo kadI paNa zakaya nathI tethI bhAvanA e ja jagatanuM mULa che. A bhAvanAomAM aneka bhedo che paraMtu temAM paNa mukhya vIsa che, je upara jaNAvelA che. bhagavAna AgaLa kahe che, he bhArata! atyAra sudhI tane buddhinA sUkSma nA kahyA ke je AdhakAraNarUpa che. have mArA kAryarUpa evA zarIranA mukhya bhAva kahuM chuM, eTale ke A sthala zarIrAdi mArA prakRtinA vikArarUpa ja che te sAMbhaLa. maharSayaH sapta pUrve catvAro mnvstthaa| madbhAvA mAnasA jAtA yeSAM loka hamAH prajAH // 6 // maharSaya: satapUrve AtmavarUpa evA meM jyAre vivartabhAve virATapuruSanA kArya evA brahmAMDanA abhimAnI brahmadevarUpa thaI sari racavAne AraMbha karyo eTale jema manuSya mAruM zarIra ema kahI deha upara mArApaNAnuM abhimAna rAkhe che, jene zAstramAM vyaSTi abhimAnI kahe che tema brahmAMDarUpa virATanA kAryarUpa evuM caudalokavALuM A brahmAMDa e te mAruM che evuM abhimAna dhAraNuM karanAra brahmadeva hovAthI te samaSTino abhimAnI che, ema zAstramAM kahevAmAM AvyuM che A brahmadeve pUrve eTale sRSTi racavAne AraMbha karyo tenA pahelA ja divase ke jene kalpa evuM nAma che temAM; (1) mahA (2) kumAra (3) prajApati ane (4) manuo ke jemanAthI A carAcara lokaprajAnI vRddhi thavA pAmelI che teone utpanna karyA; te tamAma mArA mAnasa
Page #655
--------------------------------------------------------------------------
________________ para6] yasadamAmananti [ siddhAntakASTha bha0 gIra a 10/10 arthAta mananA saMkalpa vaDe utpanna thayelA bhAvo che. tAtparya e ke, vedanuM sAcuM svarUpa jANanAra (1) bhagu (2) marIci (3) atri (4) pularatya (5) pula (%) kratu ane (7) vasiSTa e sAta sarvajJa ane vidyA saMpradAyanA pravartake mukhya maharSie; (1) sanakumAra (2) sanaka (3) sanaMdana ane (4) sanAtana e cAra kumAre; (1) (2) vasiSTha (3) kratu (4) aMgirA (5) manu (svAyaMbhu5) (6) pularatya (7) pulaha (8) gautama (9) relpa (10) marIci (11) vana ane (12) dakSa, e bAra prajApati che. A prajApati pikI jeonAM nAma saptarSiomAM tathA prajApati ema baMnemAM che, teo baMne adhikAra bhogavanArA che, ema jANavuM. tathA cauda manuo (3) vAyaMbhuva (2) svArociya (3) tami (4) tAmasa (5) revata (6) cAla (7) vaivasvata (8) sAvaNi (9) dakSasAvarNi (10) brahma sAvarNi (11) dharma sAvarNi (12) sAvarNi (13) rauca kiMvA devasAvarNi ane (14) InDasAvaNi A badhA mArA sAyA AtmasvarUpanuM jJAna karAvI ApanAruM ekameva evuM sAdhana je ve ja che, teno artha sArI rIte jANunAra ane vidyAnA cauDha prathAnonA nAnavALA tathA veda saMpradAyanI pravRtti karanArA che. brahmAMDa madhye AvelI A baMdhI teonI ja praLa che. te badhA AtmasvarUpa evA mArA(vRkSAMka 1)nA manane saMkaHpavaDe utpanna thayelA bhAvo kiche mArI vRttio 35 hevAthI vAstavamAM mArA ravarUpabhUta ja che. etAM vibhUti yogaM ca mapra yo veti tasvataH / sozina yona zukya rAtra zazaza: IchA mArI vibhUtine AtmarUpe jANanAre ja khare jJAnI che che. eTale A badhuM AtmasvarUpa che. AtmA sivAya bIjuM kaMI che ja nahi evA prakAre mane jANanArI mArI A vibhUtione tadaSTae arthAta A badhuM tata evA AtmA vA brahmasvarUpa che evA prakAranI daSTi vaDe je jANe che te avakaMpa yoga sAthe eTale AtmA sAthe ekya thavArUpa acala bega sAthe joDAyeluM che, ema niHzaMka jANavuM, tAtparya e ke, upara je maharSi, kumAra, prajApati tathA mana vagere kahevAmAM AvyA che, temAM eTale AtmA hoI aDatmAthI bhinna kAMI che ja nahi evI rIte mAre yathArtha svarUpane jANatA hovAthI mArAthI abhinna che. e rIte jeo mArI vitine yathArtha rIte jANe che teo huM eTale AtmA che ema sArI rIte anubhave che. arthAta te pitAne zarIradhArI nahi samajatAM AtmasvarUpe jANe che te ja yathArtha jJAnavALA che ema samajavuM. A pramANe AtmasvarUpa yogane viSe te acala eTale jarA paNa calAyamAna na thatAM pitAsaha A badhuM AtmasvarUpa che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi evA prakAre AtmA sAthe ja nityaprati tadAkAra thavA pAmele chete ja mArI A badhI vibhUtio AtmAthI abhina che ema yathArtha rIte jANI zake che. sArAMza e ke, je pote pitAne, mane tathA A jagatAdi tamAma dasya AtmarUpa che, te karatAM bhine kAMI che ja nahi e pramANe mArA AtmasvarUpanA vistAra tathA te vistAra karavAnA yoga arthAta vANI, mana ane addhi vaDa je je skaraNa thAya te tamAmane A AtmasvarUpa hAI AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi evA prakAranI yuti vaDe ekatra karavArUpa mane yathArtha rIte jANe che te ja kharo jANakAra kahevAya tathA je te pramANe jANatA nathI te ajJAnI kiMvA mUDha kahevAya. A rIte mArI vibhUtine jANanAre ja mane yathArtha jANe che ema samajavuM. ahaM sarvasya prabhavo muttaH sarva pravartate / iti mRtvA bhajante mA budhA bhAvasamandhitAH // 8 //
Page #656
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ]. je padanuM sadhaLA vede ekavAkyatA vaDe pratipAdana kare che, [ para7 A sarvanuM prabhavasthAna huM ja chuM bhagavAna AgaLa kahe che ke H have huM tane uparanA vidhAnanI spaSTatA kahuM chuM. huM je ke ajanmA chuM ema prathama vakhata vakhata kaheluM ja che chatAM mane AtmasvarUpe jANanAro bhakata A badhuM utpanna thayeluM mAnIne AtmaravarUpa evo huM ja te sarvane prabhava arthAta mULa kiMvA utpattinuM sthAnaka chuM, AtmasvarU5 evA mArAthI ja A badhuM pravarte che, ema mAnI buddhiyukata bhAvanA vaDe zraddhAthI AtmasvarUpa evA mane ja haMmeza bhaje che. tAtparya e ke, te sarvatra kevaLa eka AtmasvarUpanI ja bhAvanA rAkhe che. mArA mAtAnA gujarAtaH puravadana kathayantadha mAM nityaM tuSyanti ca ramanti ca // 9 // mArAmAM citta parevI saMtuSTa rahelA bhakto A pramANe mazcitta eTale AtmaravarUpa evo je huM temAM ja cittane haMmezAM parovanArA, mAtAne jIva hamezAM jema potAnA bALakamAM ja hoya che tema mArAmAM ja nityaprati jIpane rAkhanArA, jarAkavAra paNa bALaka najare nahi paDanAM mAtAno jIva AkuLavyAkuLa thaI jAya che tema vyavahAramAM zarIra, vANI ane manavaDe kAma karatI vakhate mArAmAMthI mana jarA paNa haThe to jene prANu AkuLavyAkuLa thaI jAya che tevA mArAmAM ja gataprANa thayelA arthAta prANune mArAmAM ja gata karelA eTale jeNe AtmasvarUpa evA mArAmAM ja prANane laya kare che evA, dareka zvAsocchAsamAM nityaprati mAruM ja raTaNa karanArA bhakto paraspara vAta karatI vakhate paNa mAruM (AtmAnuM) ja kathana karatA hoI tevA prakAranA nizcayavaDe ramamANa thaI saMtuSTa thayelA hoya che. udeza e ke, vaM, te. A, mAruM, tAruM vagere anekavidha prakAranA bheda vaDe pratIta thanAruM dazyajALa kevaLa eka AtmasvarUpa ja che. AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi, ane te AtmA eTale huM che evA prakAre mAruM eTale pitAnuM sAcuM rava5 jANI laI tevA nizcaya vaDe kAyA, vAyA, mana kiMvA buddhi vaDe je je kAMI kArya karavAmAM, sAMbhaLavAmAM, jovAmAM, ciMtavavAmAM athavA te buddhi vaDe nizcaya karavAmAM Ave te tamAma AtmasvarUpa evA mArAthI bhinna nathI tathA e atmA eTale huM ja che. evA prakAre je nitya AtmAmAM ja ramamANa thaIne rahe che, tene have A karatAM bIjuM kAMI prApta karavAnuM, dhyAna karavAnuM ke jANavAnuM bAkI haze e rItane asaMtoSa kadI rahe ja nathI. AthI te kevaLa eka AtmanizcayavaDe ja saMtoSane pAmele heya che. teSAM satatayuktAnAM bhajatAM prItipUrvakam / dadAmi buddhiyoga taM yena mAmupayAnti te // 10 // - huM buddhiga ApuM chuM he pArtha! upara mujaba AtmasvarUpa evA mArAmAM ja nitya ramamANa thaI saMtuSTa thayelA ane prItipUrvaka mane(AtmAne) bhajanArA teo aMte mane ja pAme che, eTale AtmasvarUpa evA mArAmAM ja ekarUpa thaI jAya che, temane e prakArane buddhiyoga paNa huM ja ApuM chuM. bhagavAna kahe che ke, meM tane . buddhiyoga saMbaMdhamAM prathama kaheluM ja che. ("buddhigatA AzrayanuM prajana" e mathALAno majakura juo a0 2 0 39) mATe teno vadhu vistAra nahi karatAM ane phakta saMkSepamAM eTaluM ja kahevAnuM ke, sarvatra eka atmA che ane te AtmA eTale pote ja huM che, AtmasvarUpa evA mArAthI bhina kAMI che ja nahi, evA prakAre buddhine daDha nizcaya karIne tene temAMthI jarApaNuM calAyamAna thavA nahIM devI e ja buddhiyoganuM mukhya lakSaNa che.
Page #657
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa28] ' tArUti ni cantiA [ siddhAntakADa bha0 gIta aha 10/11 prItipUrvaka bhajanArAo ane mane ja pAme che A buddhigane Azraya karanArane mATe karmane AraMbha, sthiti kviA aMta ityAdi kAMI paNa che ja nahi vaLI tene karma karavAthI kAMI lAbha nathI ane nahi karavAthI kAMI hAni paNa nathI tema ja temAM kAI paNa prakArano doSa kivA bhaya paNuM heta nathI. A rItanA buddhiyogarUpa karma vaDe paramazreya prApta thaI zake evA zreya35 dharmanuM (buddhiyoganuM) kiMcitmAtra paNa je avalokana thAya te te vaDe mahAna bhaya thakI paNa rakSaNa thAya che. jeo niraMtara mArAmAM ja joDAyelA ane prItipUrvaka mane ja bhajanArA che, teone A mujabano buddhiyoga paNa huM ja ApuM chuM ke je vaDe teo mane ja pAme, eTale ke mArAthI saheja paNa judA nahi rahetAM mArA AtmasvarUpamAM eya thavArUpa avinAzI bhAvane prApta thAya. A vivecananI puSTi arthe zAstramAM AveluM varNana nIce pramANenuM che. ikiyenuM I dharArpaNa kevI rIte karavuM jema hAthamAM dI hevA chatAM jemanI najara bagaDelI hoya che temane pAse paDelI vastu jovAmAM paNa te upayogI thaI zakato nathI, tema aneka viSayabhogo vaDe ja pitAne utkarSa thaze ema mAnI tenuM ja pratipAdana karanArA ane jIvananA upAya25 dhana Adi meLavavAmAM ja Asakata rahenArA puruSane brahmajJAna thavAmAM zAstra Adi sAdhano upayogI thatAM nathI. vaLI e thakI iMdrio upara paNa jaya meLavI zakAte nathI, mATe iddhi jItavAnI eka nibaMdha yukti kahuM chuM, te sAMbhaLa. A yuti vaDe thoDI paNa sAdhanasaMpatti pitAnA puruSArthanA baLa vaDe sukhathI mekSa5 siddhine sAdhI Ape che. vAstavika rIte te puruSa pote ja citmAtra che ema tamo nizcayAtmaka samaje. te jyAre cittane Adhina thaI naya che tyAre "cha" nAmane dhAraNa kare che. A jIva cittavRttio dvArA je je tarapha kheMcAya che te rUpe takALa thaI jAya che (vRttivAhagitaratra pADa yora sa0 sUtra 4). A rIte asakta thayelA jIvane cittanA pAzamAM sapaDAIne bahirmukha thavA nahi detAM aMtarmukha rAkhavA mATe pratyAhAra karavAnI jarUra che. A tyAhAra viSayAsa chone vittara pInAra rUriyALa zAkuba pAtra che. sAva saha 54) eTale citta je je viSayamAM jAya che te viSaya AtmasvarU5 che, evA prakAre nizcaya karI tene bAhya viSayomAMthI pavRtta karI aMtarmukha karatA rahevuM eTale AtmasvarUpamAM ja kheMcI levuM. A rIte pratyAhAra karavo e ja puruSArtha kahevAya. A prakAranA puruSArtharUpa tIkSNa aMkuzanA prahAra vaDe ja madonmata evA cittarUpe hAthIne jItI zakAya che, chatara kaI paNa prakAre tene ja thaI zakatA nathI. Ama chava caitanyane puruSArtha vaDe gadvArA brahA(AtmA)mAM rokI rAkhavAthI citta jevuM zAMtine prApta thAya che tevuM tapa, tIrtha, vidyA ane yajJa adi kriyAonA samUha vaDe te zAMtine prApta thatuM nathI. je je kAMI viSaya maraNapathamAM Ave eTale ke aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thAya ke turata ja te caitanya, AtmA kiMvA brahma che evA prakAre teno adhiSThAne cetanyamAM ja laya karI de. pitAnA AvA Atmanizcaya vaDe tenuM vismaraNa karI devuM tathA jaDamULathI tenA saMskArane ukheDI nAkhavA; ekalA A upAya vaDe ja bheganA heturUpa evA viSayono jaya karI zakAya che. pitAnA puruSaprayatna vaDe ja je cittane viSayarUpa AmiSalAlaca)mAMthI niraMtara AtmAmAM ja rokI rAkhavAmAM Ave to tatvavettAonA anubhavathI siddha evuM svArAjyapada eTale paramapada maLe che. mATe AvA svadharmarU5 nizcayamAM tame vajanA jevA daDha thaIne rahe. A mujaba niSiddha padArthonI IcchAne tyajIne je puruSa zama eTale manane AtmAmAM joDavuM tathA saMteSa eTale AtmA sivAya bIjuM kAMI saMpAdana karavA lAyaka che ja nahi ema jANI temAM ja saMtuSTa rahevuM. tenuM saMpAdana karI rahyo chete teMdriva kahevAya che. citane bahirmukha thavAne je svabhAva che tene rikI rAkhavAthI mana viSaya tarapha davArUpa pitAnA durvyasanane choDI de che. A pramANe jayAre citta capaLatAthI rahita thaI jAya che tyAre te viveka taraha vaLe che. vivekI ane udAra cittavALo puru jiteMdriya
Page #658
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] ane jene mATe saghaLAM tapa karavAnuM kahevAmAM Ave che; [ parala kahevAya che. te vAsanA 5 taraMgonA vega vaDe saMsAramAM taNAtuM nathI. satsaMga ane sata zAstronA avalokana vaDe jikiya puruSa niraMtara jagatane pitAnA vAstavika evA brahma vA AtmasvarUpe dekhe che. cidAkAzarUpa evA pitAne saMkalpa ja bahu', "tameM, datyAdi rUpane dhAraNa karI rahela che. mATe adhyAsa vaDe jAMtithI khaDuM thaI gayeluM "hu, tame, ityAdi rUpe bhAsatuM A jagata avidyA mAtra ja che, mithA hovAthI zAMta che, zaya mAtra che ane cidAkAza eTale AtmarUpa(vRkSAMka 1) che. te cidAkAza ja pitAnA tAtvika svarUpamAM nizcala raheluM che. A cidAkAzanI aMdara tene potAne ja je vivarta che te ja A jagatarUpe bhAse che. e rIte cittanI tamAma vRttione kevaLa eka AtmAmAM arpaNa karatA rahevuM tene ja IzcarApaNa, AtmArpaNa kivA samarpaNa kahe che. dvata advaitavAda ajJAnIone mATe che. A sarva AtmasvarUpa ja che, AtmAthI bIjuM kAMI che ja nahi, paramezvara te A ja kahevAya; temAM Adi, madhya, aMta, jagata, avidyA, huM, tuM, A, mAruM, tAruM, mane, tane, indriyo, tenA viSayo ke devatAo ityAdi kAMI che ja nahi. pramANe tatvabodha thayelA puruSanI draSTimAM avidyA che ja nahi, te dvaita prapaMcamAM rahyo che ema lAge che chatAM nitya advaitamAM ja rahe che. advaitathI rahita thaI gayelA taravajJa puruSamAM daita, advaita, huM, tame, ane A amuka padArtha evI koI kalpanA paNa kayAMthI uddabhave? tema ja atyaMta zUnyanI paNa ka95nA zI rIte udabhave? daita advaita pakSathI utpanna thayelI vAkyaracanAnA vilAsa vaDe viA bhAMti vaDe to avivekI bALako ja kIDA kare che paraMtu jJAnavRddha prauDha te tene hase che. A dUta atarUpa vivAda te hRdayanI eka vRttirUpa che sArI rIte samajavAmAM AvyA sivAya prabodha(jJAna)nI zuddhi thatI nathI, mATe meM paNa suhabhAve te daitAdvaitarU5 mithyA vivAdane svIkAra karI ane carcA karelI che. te hRdayanI aMdara rahelA avidyArUpa bhramane sAvaraNanI peThe jhADIne dUra karI de che. buddhiga vaDe avinAzI padanI prApti adhikArI puruSo aMvidyArUpI kacare nIkaLI gayA pachI brahmamAM cittane parovIne rahe che. prANune paNuM brahmamAM ja dhAraNa karI rahe che. brahmasvarUpa bhagavAnano paraspara bodha kare che, brahmasvarUpa evA bhagavata guNanuM ja varNana kare che, vArtAlApa paNa tene ja kare che ane prasanna thaI haMmeza temAM ja saMtuSTa thaIne rahe che. AvI rIte avicchinna bhakita vaDe prIti pUrvaka bhajanArA ane niraMtara brahmasvarUpa bhagavAnanA vicAramAM ja yukta evA vivekI adhikArIone huM evI uttama buddhine vega ApuM chuM ke jethI teo brahmasvarUpa evA mArA avinAzI padane prApta thAya che. ni. u0 0 136 juo). teSAmevAnukampArthamuhamamAnajaM tamaH / nAzAmyAtmabhAvastho jJAnadIpena bhAsvatA // 11 // huM nitya AtmabhAvamAM sthita evo che zrIbhagavAna kahe che ke; upara jaNAvI gayA tema prItipUrvaka satata mAruM ciMtana karanArAone . avinAzI padanI prApti karAvI ApanAra e buddhiga huM ApuM chuM, ema je meM kahyuM te teonI upara kRpA karavAne mATe ja. AtmabhAvastha arthAta huM eTale AtmA che evA prakAranA AtmabhAvamAM sthira thayele huM A sarva AtmA ja che; huM, tuM, te, A, mAru, tAruM ityAdi carAcara AtmasvarUpa ja che; AtmAdhyatirita kAMI che ja nahi, e rIte prakAzanArA jJAnarUpI dIpaka vaDe tene ajJAnarUpI tama arthAta aMdhakArano nAza paNa AtmasvarUpa e huM ja karuM chuM. AmAM zrIkRSNa pote keNu che te AtmabhAvastha eTale huM nityaprati AtmabhAvamAM sthita thayelo AtmA che evA prakAranA zabda vaDe kaheluM che tathA
Page #659
--------------------------------------------------------------------------
________________ 530 ]. chinne prArca rAnti- [ siddhAntakASTha bha0 gIa. 10/10 "kSAnahIna mAravatA' eTale A rItanA jJAnarUpI prakAzamAna dIpaka vaDe huM, tuM, te, A, mA, tAruM ItyAdi anaMtarUpe bhAsatuM tamAma dasya AtmasvarUpa che, A prakAre sarvAtmabhAvanA abhyAsa vaDe ahamane vilaya karI ravAnubhavathI jANavuM te ja aparokSajJAna che, A mujabanA aparokSajJAnarUpa dIpavaDe nityaprati AtmasvarUpamAM sthita thayelo evo je huM tevA mArAmAM ja haMmeza yukta thayelAone temanI upara apraha karIne teonA ajJAnajanya tama vA aMdhakArane nAza huM karuM chuM, ema samajAveluM che. arjuna uvAca / paraM brahma paraM dhAma pavitra parma bhavAna / puruSa zAzvataM divyamAdidevamajaM vibhum // 12 // AhustvAmRSayaH sarve devarSi dastathA / asino devalo vyAsaH svayaM caitra vISi me // 13 // sarvametadRtaM manye yanmAM vadasi keshv| na hi te bhagavamvyaktiM vidurdevA na dAnavAH // 14 // ApanA svarUpane deva ke dAnava jANI zakatA nathI zrIkRSNa bhagavAnanuM atyAra sudhInuM sthAna sAMbhaLIne arjune ati AnaMdapUrvaka kahyuM H bhagavana Apa A zarIradhArI athavA maryAdita evA kRSNa nahi paraMtu brahmathI paNa para evA parabrahama paramadhAma (zreSTha sthAna) tathA je atyaMta parama pavitra vastu kahevAya che, evA amaryAdita che temaja divya eTale caiitanyarU5 ane zAzvata arthAta kAyamanA Adideva, ajanmA eTale jene kadI janma ja thayo nathI tathA vibhu arthAta sarvavyApI evA prakAranA che. sarve RSio (mapie), darSi nArada, asita, devala, vyAsa, ityAdi sarva paNa Apane ema ja kahe che, arthAta A5 zarIradhArI ! nahi paraMtu upara jaNAvyA pramANe sarvAnA AdikAraNurU5 ajanmA evA che. Apa evA prakAranA che ema teo paNa sarva jaNAve che. vaLI Apa pote paNa mane tema ja kahe che, to he keza! Apa mane je kaho cho te sarve huM niHzaMka rIte tadana satya che ema mAnuM chuM. kAraNa ke mane ApanA pAye pUrNa zraddhA tathA prema che. vaLI ApanI vyakti eTale ekameva sarvatra vyApelA svarUpane devo ke dAna paNa jANI zaktA nathI, te pachI mArA jevA pAmaranI vAta ja zI?. rAthamevAramanAranAne veraNa nukazorana bhUtabhAvana neza devadeva jagatpate // 15 // vakumarhasyazeSeNa divyA hyAtmavibhUtayaH / yAmivibhUtimirlokAnimAstvaM vyApya tiSThasi // 16 //
Page #660
--------------------------------------------------------------------------
________________ zItAdahana ] jenI prAptinI icchAthI ja brahmacaryanuM AcaraNa karavAmAM Ave che, [ 531 ApanI divya vibhUtio kahe - he puruSottama! he bhUtabhAvana! he bhUteza! he devadeva! he jagatpata ! AtmasvarUpa evA Apa pita, AtmA(potA) vaDe, AtmA(potA)ne jANe che. uddeza e ke, AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM svarUpa jANavAnI IrachA hoya temaNe prathama te bhagavAnanA AtmasvarUpa sAthe tAdAmya karavuM joIe. eTale pUrNa rIte aikya karIne ja arthAta AtmA vaDe ja AtmAne oLakhI zakAya che. AthI ane atre bhagavAnane kahyuM che ke Apa pote, potA vaDe ja potAne pitAmAM ja (aikyabhAva vaDe) eLakhI zake che, nahi ke bIjA paNAthI eTale daitanI bhAvanA vaDe; mATe bhagavana! mArI namrabhAve evI prArthanA che ke je vAstavika divya eTale citanya kiMvA AtmasvarUpa ja che evI ApanI vibhUtio bilakula zeSa nahi rahe evA prakAre kahevAne Apa ja yogya Do. ke je vibhUtio vaDe tame A lokane vyApIne rahelA che. A pramANe ApanI AtmasvarUpa evI A vibhUti jANavAnuM prayojana eTalA mATe che ke Apa te ajanmA, aciMtya, anirvacanIya, mana, vANI, tathA buddhithI paNa para evA . AtmasvarUpa evA ApanA svarUpano pAra te mArA je pAmara zI rIte pAme? paraMtu Apa A lokanI aMdara, AtmasvarUpe ja birAjelA che. arthAta jemAM Apane (AtmA) aMza che evI sarva vibhUtio azeSaNa eTale bilakula zeSa nahi rahe e prakAre kahe. ApanI AvI divya arthAta caitanya kiMvA AtmasvarUpa vibhUtio ApanA sivAya bIjo keNa kahI zake tema che ? kathaM vidhAmahaM yogirastvAM sadA paricintayan / keSu keSu ca bhAveSu cintyo'si bhagavanmayA // 17 // vistareNAtmano yoga vibhUtiM ca janArdana / bhUyaH kathaya tRptihiM zRNvato nAsti me'mRtam // 18 // ga tathA vibhUtie vistArapUrvaka kahe ajuna namrabhAve kahI rahyo che ke he gina ! ApanA nirguNa kivA anirvacanIya svarUpanuM dhyAna karavA azakta evA mArA jevA pAmarane mATe A jagatanI aMdara kaI kaI saguNa vibhUtiomAM ApanuM dhyAna karavuM iSTa che ke je dhyAna karavAthI paNa paryAye ApanA anirvacanIya evA sAcA svarUpane jANI zakAze? mATe Ape prathama kahyA pramANe ApanuM nityaprati ciMtana karI hu ApanA. sAcA svarUpane zI rIte jANI zake tasmAta che bhagavAna ! kayA kayA sthaLe Apa ciMtana karavA yogya che, te badhI AtmasvarUpa evI tamAma vibhUtio mane vistArapUrvaka kaho. kema ke he janArdana! Ape prathama (adhyAya 9, zla0 16 thI 19)mAM ApanI AtmasvarUpa evI keTalIka sUkSma vibhUtio ghaNuM saMkSepamAM kahelI che. sivAya te tamAma vibhUtio AtmasvarUpa ja che evA prakAre je jANe che te ja tattva dRSTie kharo jANanAro che, evA prakAre jANunA ja vAstavika mArA yogane jANavAvALo che ema Ape prathama kahyuM che; te Apa ApanA AtmasvarUpamata yoga ane sarva vibhUtione pA karIne vistArapUrvaka kahe. kema ke ApanAM amRta jevAM A vacano sAMbhaLatAM mane tRpti thatI nathI. bhAvAnuvAdahnt te kathayiSyAmi divyA hyAtmavibhUtayaH / bApAnthasa eka sAco viraha je ja che
Page #661
--------------------------------------------------------------------------
________________ 532 ] tatte pada saMpraheNa bravImyomityetat // kaTha. [siddhAntakASDa bhagI0 0 10/19 mArA vistAranA tA aMta nathI arjunanA upara pramANenA prazna sAMbhaLIne bhagavAna zrIkRSNe kheAlyA he vatsa! teM ghaNA sArA prazna karyAM. AtmasvarUpa evI mArI divya vibhUtie jANavAnI tArI icchA che, paraMtu hanta' eTale are! AvA kaTokaTInA vakhate huM mArI sa` vibhUtie tane zI rIte kahuM? chatAM paNa tArI icchA che tethI hamaNAM te mArI mukhya mukhya prasiddha evI divya eTale prakAza kivA caitanyarUpa vibhUti ja huM tane kahIza. kema ke huM kuzreSTha ! mArA vistArane te| aMta ja nathI, te| pachI razULa vANI vaDe huM pAte paNa tenuM vana zI rIte karI zakuM? virATa puruSa DI vibhUti saMbaMdhamAM pratyakSa mahmAjIe zrInAradane kaheluM zAstrakathana nIce pramANe che, te uparathI virATa puruSa kAne kahe che te sArI rIte samajI zakAro. virATa puruSanA mahimA e virATa puruSa(vRkSAMka 2)nuM mukha sarva vyaSTi tathA samiSTa vAnI vAk iMdriya(vRkSAMka 8/2/mA-6)nuM tathA te iMdriyanA devatA agni (vRkSAMka 8/1/4-6)nuM utpattisthAna che; temaja temanI rasa, rakata, mAMsa, meda, asthi, majjA, zukra e sAta dhAtuo; gAyatrI, uSNuka, bRhatI, paMkita, jagatI, triSTupa ane anuSTupa ema sAta chaMdonuM utpattisthAna che; (A saMbaMdhamAM adhyAya 2 mAM varNana Avelu che te juo). temanI jIbha (vRkSAMka 8/2/ma-4) pitRenA ane manuSyAnA annatA madhura, tIkhA, khATA, kaDavA, tUrA, ane khArA e cha raseAnI utpattinuM sthAna che. temanI ghrANendriya (vRkSAMka 8/2/mA-5) e azvinIkumArAnu, sava auSadhionu tathA sAmAnya ane vizeSAdi sarva gaMdhanu utpattisthAna che. temanA be netra geAlaka (vRkSAMka 8/2/- 3) sUnuM tathA sa yeAtizcakranuM utpattisthAna che. temanA e kAna (vRkSAMka 8/2/ga-1) dizAo tathA tIrthonu tathA zrotrakriya AkAza tathA zabdanI utpattinuM kSetra che. virATa puruSa brahmAMka 2)nu zarIra dareka vastuonA sArAMza (bhAvA)nu tathA sauMdaryanuM eka utpattisthAna che tathA temanI tvacA (nRkSAMka 8/2/bA-2) pa guNunuM, vAyunuM tathA yajJanu utpattisthAnaka che. temanAM ruMvATAM sa vRkSenI utpattinuM sthAnaka che, ke je vRkSA vaDe yajJa thaI zake che; tene auSadhi nAmanA vAyu paNa kahe che tathA temanA keza, mezveAnuM; dADhI, mUcha, vIjaLIonu tathA hAthapaganA nakha e patthare tathA tamAma prakAranA lAkhaDanI utpattinuM sthAna che. temanA bAhue e lagabhaga saghaLAonuM pAlana karanArA leAkapAleAnuM sthAna che. temanA paga laTaka, bhuvalAka tathA svarNAMkanu thAna che. temanA caraNu (pama) kSema arthAta utpanna thayelI tamAma vastunI sabhALa tathA zaraNu eTale bhaya thakI tenuM rakSaNu karavuM te tema ja sarva icchita padArthInAM varadAneAnu sthAna che. e virATa puruSanuM liMga pANI, vIya, utpatti, varasAda tathA prajApatinuM sthAna che. emanI upastha iMdriya saMtAnane mATe karavAmAM AvatA sabhAga dvArA thatI zAMtinuM sthAna che. puruSanI pappu iMdriya yamanu (mitratu) tathA maLatyAganuM sthAna che. virATa paruSanuM gudArathAna hiMsA, alakSmI (daridratA), mRtyu tathA narakanuM sthAna che. temanA vAMseA parAbhava, adhama tathA ajJAnanuM sthAna che. tematI nADIe na ane nadIonuM sthAna che. hADakAM e pavartInu sthAna che. uttara (peTa) prakRti (mAyA)nuM, aAdi rasenuM, samudro tathA prANIonA layanuM sthAna che, temanuM hRdaya e sarra sRSTi jIveAnA siMMga (ma) zarIranuM sthAna che; e virATa puruSanuM citta dhamanuM, tAruM, mAruM, sanakumAranuM, zaMkaranu, buddhinuM tathA sattvagugunuM zreSTha sthAna che. huM, tuM, viSNu, mahAdeva tathA A marIthyAdi muni, sanakAdika kumAra, devA, asurA, manuSyA, hAthI, pakSIo, mRgA, pApaTA, sarakIne cAlanArAM prANIe, gaMdhA~, apsarAe, yakSA, rAkSaseA, bhUtagaNe, sau pazu, pitR, siddho, vidyAdharA, cAraNeA, dakSA tathA jaLacara (jaLamAM rahenArAM), sthaLacara (pRthvI upara rahenArAM), agnicara (agnimAM rahenArAM), vAyucara (vAyumAM rahenArAM) ane kheyara (AkAzamAM rahenAAM) * A virATa puruSanuM varNana vedamAM AvelA puruSasUktanA AdhAranuM che. A majakuranA vivecana mATe upAsanA kANDa kiraNAMza 36, pRSTha 97 jIma,
Page #662
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] te pada grahaNArthe kahuM chuM; A badhuM che evA AtmasvarUpa ja che. [533 aneka jAtanAM prANIo, graha, nakSatro, dhUmaketuo, tArAo, vIjaLI, megha tathA je je kAMI A bhUta, vartamAna, ane bhaviSyamAM jovAmAM Ave che te sarva e virATa pururUpa ja che. virATa puruSathI bhinna kAMI nathI. A virATa puruSa AkhA jagata(kSAMka 2 thI 15 za sudhI)ne vyApIne te karatAM paNa 5ra (kSAMka 1), e rIte sarvatra rahe che. jema sUrya potAnA maMDaLane (sUryamaMDaLane) paNa prakAzita kare che tathA te maMDaLanI bahAranI vastuone paNa prakAzamAna kare che tema e virATapuruSa (kakSAMka 2) paNa A virATa zarIrarU5 brahmAMDa (vRkSAMka 14 thI 15 gha)ne tathA tenI bahAra (vRkSAMka 3thI 13 sudhI) sarvane prakAzita kare che. vaLI e virATa puruSa nAzavaMta evA karmaphaLarUpe tathA te karatAMe para evA avinAzI karmaphaLarUpe paNa pote ja vyApelA hovAthI te kevaLa sarvAtmA che eTaluM ja nahi paraMtu amRtarU5 AtmAnaMda arthAta mokSanA paNa adhiSThAtA (vRkSAMka 1) che. huM brahmana ! e virATa puruSano mahimA agAdha che (juo puruSasUkata maMtra 1thI 16). brahmadeve brahmAMDa kevI rIte sajaryuM? A virATapuruSa (vRkSAMka 2)nA aMtaryAmI mahAna AtmarUpa evA nArAyaNa (vRkSAMka 11)nI nAbhimAM prathama hiraNyagarbha (vRkSAMka 12) rUpe rahelo huM eTale brahmadeva (vRkSAMka 13) utpanna thayo, tyAre A parama puruSanA upara batAvelA) avayava sivAya bIjI koI paNa yajJanI sAmagrI mArA jovAmAM AvI na hatI (brahmadeve A brahmAMDa nirmANa karavAnI zarUAta karI te kama kiMvA kriyAne yajJa kahe che. A brahmAMDa maLe thatAM kAyika, vAcika athavA mAnasika tamAma prakAranAM kamane yajJakarmo kahevAmAM Ave che. vadhu mATe adhyAya 3 tathA 4 juo), pachI yajJanI sAmagrIo to mAre taiyAra karavAnI hatI tethI pazuo, vanaspatio sahita darzo, yajJabhUmi yonisaha kuMDa), ghaNuM guNavALo vasaMtadika kALa, saphasvAdi pAtro, DAMgara vagere dhAnyo, auSadhi ityAdi hemavAnAM draya, ghI vagere rinagdha padArtho, madhura rasAdika, lokhaMDAdi dhAtuo; mArI, jaLa, Rk, yaju, sAmavede, cAtuhautra, jyotiSTomAdiyAnAM nAme; svAhAkAra vagere maMtro, dakSiNAo, devatAo, vrata, udethI, kapAdi vedAMga, ke je AdhAre zrauta tathA bodhAyana ane AzvalAyana RSioe karmakAMDanI paddhati batAvelI che te; huM AnA vaDe yajJa karIza evo saMka95; yajJa karavAnA prakAzarUpa taMtra; viSNukramAdi gatio: devatAnuM dhyAnAdi karavAnI matio; prAyazcita ane yajJanuM samarpaNa ityAdi ya joItI tamAma sAmagrI ane e parama puruSa(vRkSAMka )nA avayavothI ja taiyAra karI. A rIte parama puruSanA avayavothI ja sarva sAmagrI ekaThI karIne meM sarvane Izvara evA te ja yajJapuruSanuM tenA vaDe ja yajana karyuM. te pachI marIcyAdi nava prajApatioe manane ekAgra karIne indrAdika svarUpe prakaTa tathA pote aprakaTa evA te bhagavAna(kSAMka (r))nuM yajana karyuM. tyAra pachI manuo, RSio, pitRo, deva, daitya tathA manuSyoe potAnA samayamAM te bhagavAnanuM yajJavaDe pUjana karyuM. A rIte A jagata bhagavAna nArAyaNavRkSAMka 11) viSe raheluM che. paraMtu te mULa paramapuruSa (vRkSAMka ) to pote nirguNa che chatAM te ja Izvara(vRkSAMka 2) ravarUpe banI mithyA mAyA(vRkSAMka 3) zakti dvArA aneka guNe dhAraNa kare che. huM eTale brahmadeva vRkSAMka 13) temanI arthAta Izvara(vRkSAMka 2nI AjJAthI ja A jagatane utpanna karuM chuM. ruddha temanI AjJAne vaza rahIne ja jagatano saMhAra kare che tathA mAyAzaktine dhAraNa karanAra te Izvara (vRkSAMka 2)nI AjJAnusAra viSNu jagatanuM rakSaNa kare che. paraMtu huM, viSNu agara rudra te vAstavika tenAM ja abhinna svarUpa heI A kAraNAtmaka je je kAMI bhAvo che te tamAma virATa puruSathI bhinna nathI. huM vedamaya chuM, tapamaya chuM, prajApatie mane vaMdana kare che ane huM sarvane svAmI chuM chatAM aMgasahita yogane - 1 vRkSAMka rane sAkSI kivA kSara puruSa; vRkSAMka 1ne AtmA kiyA akSara puruSa tathA te uparanA puruSane parama kivA uttama puruSa kahe che. vRkSAMka che jue, atre kahele parama puruSa eTale te ja samaja. 24 atyAra sudhI parama puruSamAMthI thayelI utpatti mahAkAraNa ta(vRkSAMka 3thI 5) tathA kAraNa to (vRkSAMka 6thI 12) sudhInI samajavI. tethI tene paramAtmAnA sUma avayavo cA bhAva kahyA che. kAraNa virATamAM paNa prathama khA kAraNu ta utpanna thaI ane tyAraMbAda ja kAryasRSTinI utpatti thAya che.
Page #663
--------------------------------------------------------------------------
________________ 534 ] etaddhyevAkSaraM brahma [ siddhAntakASTha bha0 gITha a0 10/21 ekAtracitta Azraya karavA chatAM tema ja aSTAMgayega vaDe pazu je thakI mArI utpatti thavA pAmelI che enA mArA svarUpabhUta paramapuruSa bhagavAnane huM jANI zakyA nathI. kAraNu !, temane jANavA jatAM ja mArA huM bhAvane vilaya thaI te tadrupa banI jAya che teA pachI bIjAnI vAta te zuM kahuM? jema AkAza te paNa potAnA aMtane jANatu nathI tema ja bhagavAna pAte potAnI mAyAnA vistArane pUNa pramANamAM jANatA nathI te| pachI bIjA kayAMthI jANe? kAraNa ke te mithyA hovAthI aniCcanIya che. Ama temanA mAyika svarUpane jANavuM e paNa jyAM dudhaTa che tyAM temanA pAramArthika svarUpanI tA vAta ja zI ? huM, tame tathA meTAmeTA devA pazu temanA paramArtha svarUpane jANutA nathI, temanI mAyA vaDe meAhita thayelA heAvAthI ApaNe ApaNA jJAnanA pramANumAM eTaluM ja jANIe chIe ke A prapa`carUpa jagata bhagavAnanI mithyA mAyAthI ja baneluM hoI te anicanIya che. basa, ATaluM ja ApaNe jANIe chIe ethI vadhu ApaNe kAMI jANI zakatA nathI. te Adya puruSa bhagavAna ajanmA hai|vA chatAM paNuM dareka sRSTi samaye pote potAnA viSe, potA vaDe, potAne sarje che, pALe che tathA sahAre che. te bhagavAna ja kevaLa jJAnarUpa satya tattva che, viSayAkArathI rahita che, sanA aMtaryAmI che, saMdehathI rahita che, sthira che, satyasvarUpa pUNuM che, janma ane maraNuthI rahita che, nirguNu che ane sarvAMkALe aya che, je A badhuM dvaita che ema bhAse che te mithyA ha|I vAstavika tA A sa` advaita che. mAyAthI te brahmAMDa(vRkSAMka 3 thI 15 gha) tathA tenI aMdara AveluM je je kAMI mana, vANI kivA zuddhivaDe bhAse che te temaja je je kAMI aizvayavALuM, tejavALuM', iMdriyazaktivALuM, baLavALuM, kSamAvALuM, zaiAbhAvALuM, lajjAvALu, saMpattivALuM, buddhivALu, adbhutava vALu, rUpavALuM athavA rUpe vagaranuM zreSTha tattva che, te sarvo paNa A paramAtmAnI vibhUti che (bhA raka. 2, 06), aha'mA'tmA guddaakesh sa'rvabhUtAza'yasthitaH / ahamA'dizca' madhya' ca bhU'tAnAmanta' eva ca // 20 // AdityA'nAmahaM vi'SNuJjyo'tiSAM ravara zumAn / marIcirmarutAma'smi nakSatrANAmahaM zazI // 21 // huM AtmA che bhagavAna zrIkRSNa kahe che keH he guDAkeza arthAt ALasane jItanAra arjuna ! AtmA( vRkSAMka 1) huM ja che. sa` bhUtanA AzayarUpe sthita rahelA arthAt sarvAMte huM huM evI je sphUrti thAya che te skrRtine preraNA karanAra eTale Izvara, draSTA kivA sAkSI(vrukSAMka 2) paNa huM ja che; sarva bhUtamAtrane Adi, madhya tathA aMta evA mAyA prakRti kivA prathama sphuraNurUpa prakRti hu(vRkSAMka 3) paNa huM ja che. eTale je sarva potapotAne hu" hu" ema kahe che te huM ja Adita, madhyane tathA aMtane paNa jANe che e pramANe traNe bhAvenA sAkSIsvarUpe kevaLa hu" hu" evA bhAvanu' je sphuraNu thavA pAme che te .bhAvanA paNa sAkSI Izvara vA zuddha u"(vRkSAMka 2) ke je kevaLa lakSyAthI ja jANI zakAya che te 'hu" paNu AtmasvarUpa evA hu" ja che. temAMthI Adi sphuraNurUpa evA vAcyA daka hu(dakSAMka 7) ke je Adi sphuraNurUpa kahevAya che te huM paNu anirvacanIya evA AtmA ja che. brahmAMDa madhye Adi evA aditithI utpanna thayelA te Aditya kahevAya che. e Aditya bAra cheH (1) dhAtA, (2) a`mA, (3) mitra, (4) varuNu, (rudra) (5) indra, (zakra) (6) vivasvAna, (7) tvaSTA, (8) viSNu,(urutkrama) (9) aMzu (vidhAtA, sUrya) (10) bhaga, (11) pUSA, ane (12) parjanya kivA savitA, A bAra AdityA krame meSAdri rAzionA adhipati che. te meSAditA krama cAMdramAsamAM caitra vaizAkhAdinA krame haiAya che. te dheAraNe kArtikanA zvetamAM tathA mAzISanA AraMbhamAM vRzcikanA sUrya hAI
Page #664
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] akSara paNa e ja heI- [ 535 tene aditya viSNu che ane A sarva AdityomAM viSNu nAmano Aditya zreSTha hoI te huM che tema ja te Aditya saMkramaNa nAkSatrikamAna pramANe mArgazIrSa mAsanA AraMbhamAM rahevAthI te mAsa paNa zrejha che. ema bhagavAne atre kaheluM che "mAsAnAM mAzI ' (AgaLa zloka 35, pRSTha 54 juo). sarva prakAzamAnamAM prakAzarU5 kiraNavALo ati daidipyamAna ane teja:puMja sUrya huM ja che.datinA ogaNapacAsa putra ke je IndranA magaNo thaI somarasanuM pAna karanArA yananA vAyudevo thayA te pikI marIci nAmano zreSTha masta huM ja che. A ogaNapacAsa matonI utpatti zI rIte thavA pAmI te saMbaMdhamAM zrI vyAsAcAryajIe kahelA varNanane sAra nIce pramANe che. ogaNapacAsa matanI utpatti ditinA putro ne I mArI nAkhavAthI ditie kazyapamunine prArthanA karI. idrane mAranAra putra thAya tevA prakAranA vatanI mAgaNI karI. te uparathI tene vratane vidhi samajAvI kazyape kahyuM ke, je A vratanuM barAbara pAlana thaze te iMdrano zatru ane tene mAranAra evo putra thaze; paraMtu temAM jarA paNa truTI raheze to indrano mitra evo eka putra thaze. te pramANe vratanI zarUAta ditie karI, paraMtu eka divase kALa gatinA baLe daivavazAta zucibhUtapaNAne vAga thaI tene saMdhyA samaye nidrA AvI. Ane lAbha laI indra yoga vaDe ditinA peTamAM praveza karyo ane temAM je garbha hato tenA prathama sAta TukaDA karyA chatAM te jyAre maryA nahi tyAre vaLI pAchA dareka TukaDAnA sAta sAta TukaDA karyA chatAM paNa teo nahi maryA tyAre te kumAro indrane kahevA lAgyA ke "amane zA mATe mAre che? mAtAnA vratamAM apUrNatA thavAthI have ame tamArA bhAI e chIe," AthI inke teono bhAIo tarIke svIkAra karyo tathA temane potAnI sAthe yajJamAM samarasanuM pAna karanArA pAMde-maragaNo karyA. nidrAmAMthI UThyA pachI A vAta mAtA ditinA jANavAmAM AvI. A pramANe ogaNapacAsa mANe utpanna thayA; temanAM nAmaH (1) ekati, (2) dviti, (3) triAti, (4) jyoti, (5) ezaka, () dizakra, (7) triza4 (8) mahAbaLa, (9) Indra, (1) gayadazya, (1) patisakRta, (12) para, (13) mita, (14) saMmita, (15) sumita, (16) Rtajita, (17) satyajita, (18) suSeNa, (19) senajita, (20) aMtimitra, (24) anamitra, (2) pumitra, (23) aparAjita, ta, (25) RtavAha, (26) dhartA, (27) dharuSNa, (28) dhruva, (29) vivAraNa, (30) devadeva, (31) IdakSa, (32) adakSa, (33) vratina, (3) prasada (35) sabhara, (36) dhAtA, (37) durga, (38) dhiti, (39) bhIma, (40) abhiyukta, (41) apAta, (42) saha, (43) ghuti, (44) dhapura, (45) annAya, (46) kAma, (47) vAsa, (48) jaya ane (49) virA e pramANenA che. te paikI keTalAke dhruvane keTalAke jayane tathA keTalAke virATane marIci kahe che; paraMtu jema nAgALAmAM rA' e vAkayamAM sattAvIsa nakSatromAM caMdranuM nAma nathI paraMtu te sarvAno adhikAtA che tema A ogaNapacAsa marugaNe mULa ekamAMthI ja thayelA hovAthI te eka ditinA piTamAM prathama garbha ke jenA inDe TukaDA karyA te pUrve je prathama ekarUpe hato tene ja marIci kahevuM che, AthI bhagavAna kahe che ke marudgaNamAM marIci huM ja che. caMdra huM ja che tArAgaNe pikI mukhya evA (1) azvinI, (ra) bharaNa, (3) kRtikA, (4) rohiNI, (5) mRga, (1) AdrI, (7) punarvasu, (8) puSya, (9) AzleSA, (10) madhA, (11) pUrvAphAguni, (12) uttarAphAguni, (13) hasta, (14) citrA,(15) svAti, (16) vizAkhA, (17) anurAdhA, (18) jyeSThA, (19) mULa (ra0) pUrvASADhA (21) uttarASADhA (22) Abhajita, (23) zravaNa, (24) dhaniSThA, (25) zatatArakA, (26) pUrvA bhAdrapadA, (27) uttarA bhAdrapada, (28) revati (abhijita, uttarASADhAne aMta caraNa tathA zravaNanI prathama paMdara ghaTI eTalo bhAga maLIne thAya che te svataMtra nathI tethI kula nakSatro sattAvIza gaNAya che.) A nakSatrone adhipati che. caMdramAM che te ja che.
Page #665
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa36 ] jItavAre 6 [ siddhAntakANa bha0 gI. ave 1000 vedAnAM sAmavedo'smi devAnAmasmi vAsavaH / indriyANAM manazcAsmi bhutAnAmasmi cetanA // 22 // devatAone indra huM ja che apha, yaju, sAma ane atharva e cAra veda pikI mahattvane sAmaveda huM che. devatAomAM zreSTha Ika huM che. indriyomAM baLavAna evuM mana huM ja che. sarva bhUtamAtrane cetanA ApanAra mahAprANa (rakSAMka 6) paNa huM ja che. rudrANAM zaGkarazvAsmi vittezA yakSarakSasAm / vasUnAM pAvakAsmi meruH zikhariNAmaham // 23 // rudra, kubera paNa huM ja che agIAra radromAM zreSTha evA zaMkara huM ja che; (1) ajaikapAta, () virUpAkSa, (3) ahibu, (4) pinAkI, (5) aparAjita, (6) caMbaka, (7) mahezvara (surezvara), (8) vRSAkapi (jayaMta), (9) zaMbhu (bahurUpa) (10) hara zaMkara (haraNa) ane (11) Izvara (sAvitra). AmAM hara kivA zaMkara nAmane mukhya ddha te huM ja che (ddhanAM nAmo saMbaMdhe keTalAka sthaLoe bhinnatA jovAmAM Ave che. atre khAsa karIne mahAbhArata ane matsyapurANamAMnA nAma lIdhAM che) yakSa rAkSasomAM dhana bhaMDArane pati kubera huM ja che. A yakSa rAkSanuM nAma paDavAnuM kAraNa evuM che ke brahmAe jyAre prathama sRSTi racanAnI zarUAta karI ane A kesa, rAkSaso. utpanna thayA tyAre teoe rAtrinuM adhipatya meLavyuM hatuM. teo bhUkha tarasa vaDe pIDAvA lAgyA ane brahmAne ja khAvA mATe deDyA. teoe kahyuM ke A brahmAne ja "khAI jAo" temAM jeoe khAI jAo ema kahyuM te yakSa tathA "rakSaNa kare mA' ema kahenArA rAkSaso evA nAmathI kahevAyA. te paikI sarvamAM zreSTha alakApurI nivAsI kubera huM ja che. dhara, dhruva, soma, (caMdramA) aha (Apa, sAvitra, viSNu), anala (hutAzana), anila(zvasana), kaSa, ane prabhAsa e ATha vasuomAM zreSTha e anala eTale hutAzana kivA pAvaka te huM che. sarva parvatemAM UMcAmAM UMcA zikharavALe bhUgoLanI madhyamAM Avela ane jIpa vaDe viTAyela je mukhya meru te huM ja che. purodhasAM ca mukhya mAM viddhi pArtha bRhaspatim / senAnImAmahaM skandaH sarasAmasmi sAgaraH // 24 // sAgara paNa huM ja che. he pArtha! mane ja purohitimAM mukhya ane sarvathI zreSTha evo mukhya purohita bRhaspati jANa senApatiomAM kArtikasvAmI ke jeo devatAonA mukhya senAnI che te huM ja che. sagara rAjAe azvamedha mananA cheDAnI zodhane mATe pRthvIne sthaLe sthaLe khodelA tethI tenA nAma uparathI je sAgara kahevAya che evAM sarva saviromAM zreSTha e sAgara huM ja che. maharSINAM bhRgurahaM girAmasyekamakSaram / pamAnAM japayo'smi sthAvarANAM himAlayaH // 25 //
Page #666
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] akSarathI para evuM saghaLuM paNa A brahma ja che; [ 537 sarvathAmAM japayajJa huM ja che maharSiomAM atyaMta tejasvI evA bhUguRSi huM ja che. vANuonuM mULa sthAnaka ane paramAtmAno vAcaka evo ekAkSara 8 (adhyAya 8 zloka 11 pRSTha 448 juo) huM ja che. yajJa, havi, agni, maMtra, samidha, dabaM, pAtra, sabhAsada, Rtvija, yajamAnadaMpatI, devatA, atri , svadhA, samarasa, dhI, pazu ityAdi tema ja kALa, deza, anudAna, yajamAna, suphasuvAdi sAdhana, yajJAdi kriyA, maMtrAdika, vIhi Adi dhAnya tathA teo vaDe thatAM svargAdi phaLo e mujaba nava prakAranAM karmo vaDe thatAM amitra, darzapUrNamAsa, cAturmAsya, pazuyAga ane somayAga e pAMca prakAranA yajJa tathA roDa, kAvaca, atu, saura, ca, anAma ane vaSar e pAMca maMtro vaDe pUjA tathA agnimAM nAMkhelA ghI vaDe bhIMjAyeluM tamAma havidravya devatAone maLe che; evA tamAma yajJo karatAM kaliyugamAM japayajJa ja vizeSa che, kema ke temAM koI sAmagrInI kiMvA dezakALa ItyAdi kazAnI jarUra hatI nathI. vaLI bIjA koInA upara AdhAra paNa rAkhavo paDato nathI. vaLI temAM hiMsAdi doSa thavAne saheja paNa saMbhava heta nathI. tevo kaliyugamAM sarvathI eNe e japayajJa paNa huM ja che. sarva sthAvara eTale jagatamAMnA sthira rahenArA tamAma bhAvomAM acaLa ane yuganI pUrNatA sudhI rahevAze evo himAlaya parvata huM ja che. azvAH sarvavRkSANAM devarSINAM ca nAradaH / gandharvANAM citraratha: siddhAnAM kapilo muniH // 26 // siddhomAM kapilamuni paNa huM ja che sarva vRkSo mAM azvattha (pIpaLo, vaDa, AMbo, umara, ityAdi mahAvRkSo kavAya che. temAM paNa pIpaLA vizeSa zreSTha che te ja che. devarSiomAM nArada huM che. RSio maMtradarzI heI temanuM e AptavAkya che. tevA maMtradraSTA maharSi (AI), rAjA chatAM RSipaNAne pAmelA eTale AtmasAkSAtkArI te rAjarSi tathA devatA chatAM RSipaNune pAmelA te devarSi kahevAya. A mujaba janakAdi rAjarSi tathA nArada devarSi che, rAjAo karatAM paNa zreSTha yonivALA evA gaMdhamAM citraratha nAmane gaMdharva, siddhamAM jemaNe strI zuddha paNa samajI zake evA prakAre saMkhyAo dvArA Atmatatva samajAvyuM tenA Adya pravartaka, mavaMtaramAM thatA avatArika evA siddha kapilamaharSi mukhya hoI A sarva paNa huM ja che. ucaiHzravasamazvAnAM viddhi mAmamutodbhavam / airAvRtaM gajendrANAM narANAM ca narAdhipam // 27 // AyudhAnAmahaM vajra dhenUnAmasmi kAmadhuk / prajanazcAsmi kandarpaH sapANAmasmi ghAsukiH // 28 // anantazcAsmi nAganAM varuNo pAsAmaham / / pitRNAmarthamA cAsmi yamaH saMyamatAmaham // 29 // magrgrNA jUinAM phAsTa chavAmAna mRgANAM ca mRgendro'dha vainateyaca pakSiNAm // 30 //
Page #667
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa38 1 taDhavANa zAstrA- [ siddhAntakASTha bha0 gIra a. 10/33 dAmAM parama bhakta prakSara huM ja che devoe samudramaMthana karyuM temAMthI nIkaLela badhA azvothI zreSTha ucazravA nAmane aghoDe); hAthIomAM mukhya puNayazALo e je gajendra hAthI ke jenI stuti parathI meM avatAra dhAraNa karyo che te tathA naro(manuSyo)mAM zreSTha, svadharmI, sarvasaMpanna ane prajApAlaka evo rAjA paNa mane ja jANu. AyudhomAM iMdranuM vajI mukhya che te; gAyAmAM vAcharaDA vagara game tyAre dUdha de evI kAmadhenu gAya mukhya che te; iMdriyonI tRptinI icchAvALA kAma nahi paraMtu jagatamAM satasaMtati nirmANa karavAnA uddezathI tapazcaryAdi karIne putra utpanna karavAnI icchAvALA kAma ke jene kaMdarpa kahe che te tathA sarvemAM mukhya e sarvene rAjA vAsuki paNa huM ja che. pAtALanivAsI nava nAgomAM anaMta nAmane zreSTha nAga ke jenA upara nArAyaNa (viSNu) virAjamAna thaelA che te; sarva jala detAomAM mukhya evA varaNudeva paNa huM ja che. saMmata pitRomAM zreSTha e "aryamA' nAmano pitRono rAjA tema ja saMyamana karanArAomAM eTale nyAya karavAmAM pakSapAta rahita evo nyAyAdhIza ane dareka jIvonAM karmo pramANe barobara rIte phaLa ApanAro tathA sarva zAsana karanArAomAM zreSTha evo je jIvanmukta samadarzI yamarAja te paNa huM ja che. detyomAM mAro parama bhakta evo prahalAda sarvane saphAcaTa karI nAkhanAro evo akhaMDa ' eTale je gaNanAtho para che tathA khaMDa eTale jenI gaNanA thaI zake che te A baMne rItano je kALa te paNa huM ja che. mRmamAM mRgendra arthAta vananA pazuomAM vanarAja evo siMha ane pakSIomAM sarvano rAjA, sarvathI atyaMta vegavALA tathA vaidha loka sudhI gamana karI zake tema ja viSNunA vAhanarUpa e garuDa pakSI paNa huM ja che. vajana: varAtri : zamRtAmaF I jhaSANAM makaracAsmisrotasAmahima jAhnavI // 31 // zastradhArIomAM zreSTha e rAma paNa huM ja che sarvane pavitra karanAre jene vega karI paNa rokI na zakAya evo vegavAnamAM zreSTha pavana huM ja che. sarve zastradhArIomAM jenuM bANa kadIpaNa niSphaLa nahi jAya evo ekabANa zrIrAmAvatAra ke jeNe nIti zAstrAdinuM pratyakSa AcaraNa karIne jagatamAM maryAdAnI punaH sthApanA karI che e pUrNAvatArI rAma huM ja che. jaLamAM rahenArAM mAchalAo vagere jaLacaromAM zreSTha evo je garama te 5Nu huM ja che, tema ja vahenArI nadIomAM parama pavitra tathA atyaMta vepavALI jAhavI eTale jalaMRSie prAzana karelI ane bhagIratha rAjAnA tapa vaDe prasanna thaI punaH pa nI jAMgha cIrIne temAMthI kADhelI tathA sagara rAjAnA putronA uddhAra mATe ravargamAMthI AvelI te zrI gaMgA nadI paNa huM ja che. sargANAmAdirantazca madhyaM caivAhamarjuna / adhyAtmavidyA vidyAnAM dhA : pravadatAmaham // 32 // vidyAone rAjA evI adhyAtmavidyA huM ja che he arjuna ! tuM je je kAryonI utti thayelI che arthAta A sarva sarga kiMdhA dastha sRSTi (vRkSaka 3 thI 15) che tene Adi, madhya ane aMta eTale utpatti, sthiti ane laya paNa huM ja che. vivAnI prApti jJAna meLavavAnA hetupa che arthAta jJAnanI prApti mATe vidyA bhaNavAmAM Ave che ane duHkhanI atyaMta nivRtti thavI e ja tene hetu che; AvI rIte duHkhanivRtti karanAra vidyAnA cauda prasthAne
Page #668
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAha ] temaja "A badhuM brahma ja che' evA akSara svarUpa brahmane jANIne - [ 539 che, eTale jene vidyA e nAma vaDe kahI zakAya evA A cauda sAdhana bAkInI badhI avidyA che. cAra vedaH (1) Rk, (2) yaju, (3) sAma, (4) atharvaveda; AmAM me Ayurveda, dhanurveda, gaMdharvaveda tathA arthaveda e cAre upaveda tathA sarva upaniSadono samAveza thaI jAya che; cha vedAga (1) zikSA (uccArazAstra) (2) jyotiSa, (3) chaMda, (4) nighaMTu, (5) ka95 (karmakAMDanI vidhi batAvanAruM zAstra) ane (6) vyAkaraNa tema ja cAra upAMgo; (1) nyAya, (2) mImAMsA, (3) dharmazAstra, ane (4) purANa. dharmazAstromAM sAMkhya gAdi SaDudarzana tathA smRtizAstra tema ja zAkata patha (dakSiNamA), paMcarAtrataMtra, pAzupata taMtra vagerene samAveza thAya che ane purANomAM zrI vyAsAcAyaeN banAvelAM aDhAra mukhya purANe, aDhAra upapurANa, pauruSeya rAmAyaNuM, mahAbhAratAdi ItihAsa, capu, pauruSeya upaniSado arthAta gItA vagerene samAveza A purANanI aMtargata ja thaI jAya che. A rIte mukhya cauda evAM vidyAnAM prasthAna che. A badhI vidyAono aMtima uddeza AtmajJAna karI ApavAno che. evI sarva vidyAmAM che ke jene vidyAone rAja kahevAmAM Ave che, te adhyAtmavidyA huM ja che, ema bhagavAna kahe che. jalpa, vitaMDA ane vAdamAM vAda huM ja che. | vivAda karanArAomAM zreSTha e vAda huM ja che. vidyA e jJAnane hetu che tathA jJAna e AtyaMtika sukha prApta karI ApanAruM mokSanuM sAdhana hovAthI tevA tatvanA nizcayane mATe aparokSajJAna(sAkSAtkAra) thatAM sudhI parokSajJAnIo ApasaApasamAM sabhAomAM carcAo karI yogya tarka, nyAya ityAdi upara batAvelA : | vidyAnAM cauda prarathAnanA AdhAre vivAdo kare che tathA temAMthI tatvabodhanI prApti thAya . Ama tatvano nirNaya e ja vAdanuM vAstavika phaLa che. A vivAdamAM traNa prakAro che, (1) vAda, (2) jalpa ane (3) vitaMDA. rAgadveSa vinA tathA jaya parAjayanI IcchA vinA kevaLa satya tattvanA nirNayane mATe ja zuddha aMtaHkaraNapUrvaka paraspara je tasvanirNayaparyata sAmasAmAM praznottare karavAmAM Ave tene vAda kahe che. baMne vivAda karanArAo jemAM potapotAnA pakSanuM sthApana karI eka bIjAnA pakSanA phakata dUSaNa batAve che te ja5tavAda) kahevAya tathA jemAM eka kevaLa potAnA pakSanuM ja sthApana kare che, sAmAnA pakSamAM dUSaNa kayAM ane zA mATe che te sayuktika batAvato nathI ane bIjo to sAmAnA pakSanA kevaLa dUSaNa ja batAve che tathA pitAnA matanuM sthApana paNa yogya rIte karato nathI tene vitaMDAvAda) kahe che. ja5 ane vitaMDAvAda karanArAo durAgrahI tathA mUDha hoya che. ane temanI IcchA paraspara eka bIjAne jItavA kiMvA game te rIte sAmA pakSavALAne cUpa karavA evI hoya che. teo tatvane kadI paNa jANatA nathI. jaya kiMvA parAjaya mAnI levo e ja tenuM aMtima phaLa teo prApta kare che, paraMtu vAdamAM tattvajJAnane nizcaya thato hovAthI tevA prakAranA je vAda te huM ja che ema bhagavAne kahyuM che. akSarANAmakAro'smi dvandvaH sAmAsikasya ca / ahamevAkSayaH kAlo dhAtA'haM vizvatomukhaH // 33 // vaMdva samAsa huM che AkAza jemAM sarvatra vyApaka che tema akAra e varNa zAstramAM AkAzanI jema sarvavyApaka che. akAra vinA koI paNa svara, vyaMjanAdi varNamAlAnuM astitva heI zake ja nahi, AthI sarvane Adi evo je akAra jene kadI kSara thatuM nathI evo "a" huM ja che. "mArA sarva vAi' AkAra e ja sarvavAnuM che" ema kRtimAM paNa kaheluM che. vyAkaraNanA niyamane mukhya AdhAra samAsa che. ThaM, bahuvIhi avyayI, tapuruSa ityAdi samAsomAM mukhya evo kaMTha samAsa huM ja che. . samAsa ubhayapapradhAna che, samAsanA samUhamAM pUrvapadapradhAna avyayIbhAva tathA uttara padapradhAna tapuruSa che tathA anya padapradhAna
Page #669
--------------------------------------------------------------------------
________________ 540 ] chiti taraya tata / 8. [ siddhAntakADa bhava a. 10/35 bahuvIhi samAsa kahevAya che te sarvamAM je ubhayapadapradhAna arthAta samAna bhAvavALa samAsa & kahevAya che te huM ja che. ema bhagavAna kahe che. tAtparya ke, sama avasthA e ja mAruM svarUpa che. akSayakALa paNa huM ja che akSaya e je kALa te paNa huM ja che. kALanA be prakAra che (1) aMtakArI eTale anAdi jene akhaMDa athavA avinAzI kivA akSaya kALa kahe che te tathA (2) kala nAmane eTale ke jenI gaNatrI thaI zake che te tene khaMDa kiMvA nAza pAmanAre kALa kahe che. A khaMDa kALamAM mUrta ane amUrta evA be prakAre che, temAM zvAsocchAsa (prANadi) dvArA nizcita thayelA kALane mUrta tathA netranI pAMpaNa parathI truTitatparAdi dvArA nizcita thayelA kALane amUrta evI saMjJAo che. mUrtAkALa sarvasAmAnya lake paNa jANI zake che te gaNitagamya che tathA traTitatparAdi nimeSAtmaka kALa kevaLa yogIo ja jANI zake che. te gaNatrIthI para che. A khaMDa kALa (kSAMka 3thI 15 4 sudhI) tamAmano nAza karanAra che. A rIte savano nAza thayA pachI je zeSa rahe che te kALane akhaMDa kiMvA akSayakALa kahe che. A kALa e ja Izvara(vRkSAMka 2)nI IkSaNazaktirUpe prakRti yA mAyA(rakSAMka 3 )nA sAdi guNamAM kSobha karanAro kALa samajavo. mAyAno vilaya arthAta AtyaMtika pralaya(mokSa) thaye ke A kALa paNa bhagavAnaravarUpa(vRkSAMka 1)mAM ja lIna bane che. AthI A je akSayakALa te huM ja che, ema bhagavAne kahyuM che. dhAtAjuM vizvamuaH zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe ke, he pArtha! sArI rIte sAMbhaLa kera -vizva mukhaH eTale A vizvanI aMdara tamAma prANIo pote potAne mATe huM huM ema je kahe che. jema ke tuM tAre potAne mATe huM ema kahe che, vaLI A bhISma, droNa, bhIma, dharma ityAdi tamAma yoddhAo paNa pote potAne mATe huM chuM ema ja kahe che. sivAya tArI mAtA kuMti, dhRtarASTra, gAMdhArI, vidura, ane huM paNa pitAne huM huM ema ja kahe che. A uparathI jagatamAM tamAma loke pote potAne te huM huM ema kahe che e siddha thayuM, eTaluM ja nahi paraMtu A hAthI, gheDa ityAdi pazu pakSIo paNa jyAre Apa ApasamAM vyavahAra karatAM hoya tyAre potapotAnI bhASAmAM potAne mATe hu" "huM" ema ja kahetA haze, e paNa tArA dhyAnamAM AvI zake tema che, e to zuM paraMtu A jaDAdi bhAvo paNa jo temAM kaI prakAranI vANI kivA saMketa karavAnI zakita hota to teo paNa potAne mATe huM huM ema ja kaheta; emAM to jarApaNuM zaMkA nathI. A uparathI nizcita siddha thAya che ke vizvanAM aMdara sarva "Du" rUpa ja che. tenA upara tuM, tamo, nAmarUpadi Aropo vyavahAranI saraLatAne mATe bhale kalpavAmAM AvyA hoya paraMtu te tamAma vAstavika te sAva mithyA ja kare che. kema ke vyavAramAM tArAM nAme arjuna, pArtha vagere chatAM tane tArA A TharAvelA nAmo sivAya bhIma kiMvA duryodhana ItyAdi game te nAma vaDe kAI belAve te tuM tene uttara Apaze kharo ke? athata vyavahAranI vyAkhyA pramANe paNa te asatya kahevAya che te pachI have tuM vicArI je ke tuM tathA A bIjAo pote pitAne mATe je "huM" "huM" ema kahetA hoya to teone tuM, tame arjuna ityAdi nAmo vaDe belAvavAnuM zuM prajana? bhagavAna kahe che, he kau teya ! mAruM kathana tArA dhyAnamAM AvyuM ne ? A uparatho tuM jANI zakIza ke A tamAma loka vyavahAra kevo miyA ane nirarthaka kare che. tAtparya e ke, jagatamAM tamAma nAmarUpAdi mithyA karatA hoI kevaLa eka huM ja satya che. te pachI A "huM" ne "huM chuM" evI preraNA karanAro kevuM? evo prazna svAbhAvika rIte utpanna thAya e zakya che. tenA uttaramAM have kahuM chuM te tuM lakSyapUrvaka sAMbhaLa. A sarva vizvamAM Du" "huM" e kahenAro ghoDa6 thag1' eka huM ja bahupe thAuM ema je kRtimAM kahevAmAM AvyuM che te "huM" che. A "huM"ne huM evI preraNA karanAro bIje kaI tene sAkSI kiMvA draSTA kahevA zuddha "huM"(vRkSAMka 2) che ane te lakSyArtha vaDe ja jANI zakAya te gupta che ane te ja vizvamAM badhAnA mukhamAM huM(vRkSAMka 3) evA skaraNane pAmela che. have teno
Page #670
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA Ahana ] je tene icche te pote paNu tadrupa ja khate che [ 51 dhAtA kivA dhAraNa karanArA tA anivacanIya AtmasvarUpa huM(vRkSAMka 1) che. tasmAt A jagatamAM huM' ne dhAtA kivA dhAraNa karanArA AtmA che ane huM tane je A vibhUtie kahI rahyo chuM, te sava A AtmasvarUpa evA huM(vrukSAMka 1)nI ja heAI te tamAma AtmarUpa ja che, ema samaja. have tane sArI rIte samajAyuM haze ke vizvanI aMdara badhAnAM mukhethI nIkaLanArA je 'huM' te A arjuna, kRSNe yAdi nAmadhArI huM' nahi paraMtu jyAM huM' evA bhAva che ja niha evA anirvacanIya AtmA(vRkSAMka 1) che. te ja dhAtA che ane A dhAtA te ja huM' che. mRtyuH sa'rvaddarazvA'hama'dbhava'ndha ma'ddiSyatAm / kIrtiH zrIrvAkca nArINAM smRtirmedhA dhRtiH kSamA // 34 // je che te, tenA nAza tathA bhaviSyamAM thaze te sa huM ja che bhagavAna ayuta kahe che ke he bharatazreSTa ! atyAra sudhI te meM tane A vizvamAM je che te sarva AtmasvarUpa evA mAruM' svarUpa che ema kahyuM, paraMtu uparanA kathana uparathI tuM sArI rIte jANI zakIza ke A vizvamAM je je kAMI sthita che te sarva AtmasvarUpa evA 'huM' rUpa che emAM te zaMkA nathI paraMtu A sate haranAra evA mRtyu tathA bhaviSyamAM jeeneA uddabhava yaze eTale jenI utpatti thavAnI che te tamAma paNa 'huM' rUpa ja che. tAtpa` ke, je je kAMI Aja sudhI thaI gayA, bhaviSyamAM thaze ane Aje che te tamAma AtmasvarUpa evA 'huM' ja che. mArAthI raheje paNa kAMI bhinna nathI. eTaluM ja nahi paraMtu jagatamAM zreSTha gaNAmAM AvatA kIrti, zrI, vANI, smRti, medhA, dhRti ane kSamA ityAdi guglRA tathA aizvaryAdikA je je A pustrAmAM jovAmAM Ave che te tamAma anivacanIya evA 'huM' rUpa ja che. uddeza e ke, jagatamAM jene jene sadguNNA eTale aizvaya` kiMvA zreSTha prakAranA guNe| mAnavAmAM Ave che te je je strI kivA puruSAmAM hoya te tamAma sadguNe! AtmasvarUpa evA 'hu' rUpa ja che. kIrti, zrI yAdi zabdo strI vAcaka che. tenuM kAraNa e ke bhagavAnanuM para eTale AtmasvarUpa te taddana anicatIya hAI guNNA e prakRtinA vistArarUpa DeI A badhuM dRzya je vistArane pAmeluM che tene bhagavAnanuM virATa kavA apara ravarUpa kahe che, vaLI bhagavAnanuM para eTale AtmasvarUpa(vRkSAMka 1) teA.taddana anicatIya che, mATe aparasvarUpa ( vRkSAMka 2 thI 15 va sudhI)ne bhAva darzAvavAne arthe atre prakRtirUpa strI vAcaka zabdo yeAjelA che. vyavahAramAM zatrubhAvathI rahita evA A kIrti, zrI, vAk, smRti, medhA, dhRti ane kSamA ityAdi sadguNNA AtmasvarUpa evA ' rUpa ja che ane tevA zatru rahita bhAva te kevaLa eka AtmapadamAM ja hoI zake. sArAMza, A badhuM huM ' rUpa ja hAi tevA huM te| AtmA(vRkSAMka 1) che, evA hetu ja AmAM samAyele che ( A badhA zabdo pracalita hovAthI tene judA judA artha karIne vistAra vadhAryo nathI. jemane tenA artha jANavAnI pachA thaI hoya temaNe te anyatra joI levA). " bRddatsa'Ama tathA sA'mnAM gAyatrI chandasAmaham mAlanA' mArgazIrSo'hammR'tUrdhnA kusumAkaraH // 35 // bRhatsAma huM kema ? sAmAmAM bRhatsAma tathA dezamAM gAyatrI huM che. sAma e zabdamAM vANI tathA prANu ema baMnene samAveza thAya che, AthI zabdo tathA vAyeAmAM rahelA varNInA samudAyarUpa gAnane ja sAma kahe che ane te prANane adhIna che, kAraNu dareka svaranA udbhava prANathI ja thaI zake che (adhyAya 8 zlAka 11 jue) tethI te prALune adhona che. jema prANu sAmarUpa che tema vANI paNa sAmarUpa che, kAraNu te sAmanI punarAvRtti I
Page #671
--------------------------------------------------------------------------
________________ 542 ] UtaphAvatta imetAvane vara - [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 10 36 darzAve che. (bU. 1/22 zAMkarabhASya juo). yajJanI aMdara zAstranA kArya pahelAM A sAmanuM gAna kare che te zuddha ane spaSTa svaravALuM hovuM joIe. sAmavedanA maMtra e sAmarUpa che. itara vedanA maMtro paNa sAmarUpa ja che. sAmanuM gAna ugatAnuM che. gAna zI rIte karavuM te saMbaMdhamAM zAstramAM (chAMdogya upaniSada dvitIya prapAThaka khaMDa 22 anuvApha 1 mAM) A pramANe kahyuM che; "ugAtAe kahyuM ke vinardi eTale ravara vizeSavALA sAmanI huM icchA karuM chuM. je pazune mATe hitakArI gaNAya che. (yajJIya pazu sAmanA gAnathI saryalokamAM pahoMcI zakatAM hatAM. je loka manuSyone maLavo paNa muzkela che.) amitA devatarUpe, prajApatinA anirukta (aspaSTa) rUpe, somanA nirukta (spaSTa) rUpe, je sAmAna vAyune narama tathA avadathI rahita eTale kaMpa vagaranuM, je indranA madhura tathA ucca svaravALA rUpe tathA je bRhaspatine keca pakSInA nAda sarakhuM tema ja varuNane apappAMta (kurelA kAMsyamAMthI nIkaLatA) svaravALuM che, tevA sAmanuM sevana karavuM joIe. arthAta sarvatra zuddha sAmanuM ja sevana karavuM, paraMtu khAkharA svaravALA sAmano hameza tyAga karavo." sAmonI saMkhyA 89 14 ATha hajAra cauda hoI te paikI keTalAka IzvaranuM stavana kare che ane keTalAka citta prasAdana kare che. sAmopAsanA ghaNI rIte karavAmAM Ave che. (juo chAMdogya upaniSada dvitIya prapAThaka). te paikI bahatyAma Adityane viSe preta che (chAMdogya upaniSada dvitIya prapAThaka khaMDa 14 juo). bRhasAma eTale zuM? savAranA yajJakriyA vasuone, madhyano ane ane aparANa kALanI kriyA vizvadeva tathA Adityane lAgu paDe che. te ja bRhatsAma che. agni pRthvIrUpa heI Rda che. varuNa yajurveda hoI aMtarikSarUpa che tathA sAmaveda Aditya35 hAI sarSa yA vikarUpa che, AthI Aditya e bahatyAma che. RcAonA akSaramAM ArUDha je gItivizeSarU5 RcAo che te sAma che. e sAmomAM paNa vA idavAne A RcAmAM gativizeSarUpa tathA sarvanA Izvara-ItanI stutirU5 je A svarlokarUpa RcAo te bahatyAma kahevAya che (chAM prapALa 2 zAMkarabhASya tathA kiraNAMza 33 pRSTha 89 juo). gAyatrI Ida huM ja che sarva mAM zreSTha evo gAyatrI chaMda huM che (juo vedAMga pANinIya zikSA anu. 3). jenAM akSaro 'tathA pado niyamita hoya che te chaMda kahevAya. teomAM gAyatrI Ida mukhya hete huM ja che. kema ke te dvijonA bIjA janmanA heturUpa che. prAta, madhyAhna ane sAyaM ema trazu saMvAdimAM te vyApela che. vaLI triprupa, gatI pratyAdi ide sAmane lAvI zakyA nathI paNa gAyatrIe te saMpAdana karyo che mATe te huM ja che (juo zatapatha brAhmaNa). " jAthI vA A sarva gAyatrI che" evI zrati paNa che. sarva Idano pAyo gAyatrI che. (a) 30 35 pRSTha 26 TippaNa sahita juo) AthI gAyatrI chaMda huM che, ema atre kahyuM che. mArgazIrSa mahinAomAM mArgazIrSa mAsa huM che. AmAM Apela mArgazIrSa mAsa nAkSatrika kivA pUrNimAMta che. mahinAo be prakAranA che (1) pUrNimAMta ane (2) amAMta, vadi 1 thI sudi 15 punama sudhI je mAsa te pUrNimAMta heI Ane ja nAkSatrika mAsa paNa kahe che tathA suda 1 thI vadi 0)) amAvAsyA sudhIno je mAsa te amAMta kahevAya. Ane cAMdramAsa paNa kahe che. gujarAta, mahArASTra tathA dakSiNa bhAgamAM amAMta mAsa cAle che tathA kurukSetra, mAravADa, mevADa, naimiSAraNya vagere uttara bhAgamAM pUrNimAMta mAsa cAle che. pUrNimAMta ane amAMta sudi 1 thI AraMbha thaI ) amAse pUrNa thato je mAsa te amAMta kivA cAndramAsa kahevAya che tathA vadi 1 thI AraMbha thaI sudi 15) pUrNimAe pUrNa thanAre mahine te pUrNimAMta kivA nAkSanika mAsa kahevAya che. A baMne mahinAo je ke sarakhA che chatAM paNa temAM bheda eTale ja che ke amAMta
Page #672
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAna 1 AvA carAcaramAM vyApaka akSarabrahmanuM AlaMbana ja zreSTha ane eyarUpa che. [ 543 mAsamAM prathama sudi pakSa ane pachI vadi pakSa Ave che tathA pUrNimAMta mAsamAM prathama vadi pakSa ane pachI sudi pakSa e krama che. A bemAM nIce pramANe bheda che. baMne mahinAo sudi pakSa eka sarakho ja hoya che paraMtu vadi pakSamAM eTale bheda che ke jyAre amAMta eTale cAndra mahinAnI gaNatrIne phAguna kRSNapakSa kahevAya che tene ja pUrNimAMta eTale nAkSatra mAsanI gaNatrIvALAo citra kRSNapakSa kahe che. A rIte cAdramAsanA caitra, vaizAkha, jayeSTha, aSADha, zrAvaNa, bhAdrapada, Ase, kArtika, mArgazI, pauSa, mAgha, phAguna e bAre mAsanA vadi pakSone pUrNimAMta eTale nAkSatrika gaNatrIvALA lo ke krame vaizAkha, jeSTha, aSADha, zrAvaNa, bhAdrapada, Ase, kArtika, mArgazIrSa, pauSa, madha, phAlgana ane caitra vadi pakSe kaheze. eTale cAMdra mahinAnI gaNatrI pramANe je citra vada haze te nAkSatramAsavALAnI gaNatrI pramANe vaizAkha vada kahevAze. A mujaba cAndranA caitra mahinAmAM prathama caitra zukala pakSa ane pachI citra kRSNapakSa e krama Avaze, tyAre pUrNimAMta mAsavALAnI gaNatrI pramANe cAndramAsavALA jeone phAguna kRSNapakSa kaheze tene pUrNimAMta mAsavALA citra kRSNa pakSa kaheze. te tame prathama citra zukalapakSa ane pachI citra kRSNa pakSa e pramANe amAMta mahinAvALAnI gaNatrAmAM kema raheze, jyAre tene ja pUrNimAMta gaNatrIvALAonA krame prathama citra zukalapakSa tathA pachI vaizAkha karuNa pakSa ema kahevAmAM Avaze. zukala pakSe to baMnenA ekasarakhA ja raheze je upara batAvyuM ja che A rIte dareka mahinA mATe samajavuM. AthI AmAM bhagavAne "mAsAnAM mArgazIrSohama' ema je kahyuM che te kurukSetranI raNabhUmi upara cAlatA nakSatrika kALane anusarIne kaheluM che, eTale tenI amAMta (cArja) , mAsa pramANe je gaNatrI karavAmAM Ave to cA mAsamAM je kArtika vada gaNAze te ja pUrNimAMtavALAnI gaNatrI pramANe mArgazIrSa mahinAne vadipakSa kahevAze, ane te mahinAmAM nizcita vRzcika rAzino sUrya hoya che. tene adhipati vipaNuM Aditya hoI te sarva AdityomAM zreSTha che, je prathama kaheluM ja che. AthI bAra mahinAmAM zreSTha e mArgazIrSa mahine huM ja che. RtuomAM yajJakALane anukULa evI vasaMtaRtu ke jemAM nutana palavAdi phUTe che tathAM je pratimAnya che, te vasaMta Rtu paNa huM ja che. dyUtaM chalayatAmasmi tejastejasvinAmaham / zani thavAyoDarika sura racavatAnAm ya 26 . ghata eTale zuM ? chaLa karanArAomAM chUta jUgaTuM huM ja che eTale amukanI sAthe meM chaLakapaTa karyuM ema je vyavahAramAM kahevAmAM Ave che teno preraka paNa huM ja che, kema ke zuddha aMtaHkaraNathI karavAmAM AvatA vRtano uddeza vyavahAra artha sAdhI laIne adha:patanamAM pADavAne heta nathI, paraMtu prAmANikapaNe pAramArthika mArga tarapha laI jaI aMte AtmasAkSAtkAramAM ja tenuM paryAvasAna thAya evo hovo joIe, ane eTalA mAMTe ja bahujana samAja ajJAnI hovAthI teonA hitanI dRSTino vicAra karIne pUrve maharSie rAjanItinI sthApanA karelI che tathA temAM sAma, dAma, daMDa ane bheda e cAre nItine Azraya levAnuM kahevAmAM AveluM che. A nIti eTale ja dUta vA chaLakapaTa che ema jANavuM.. jagatamAM sattvavALuM sarva huM ja che amuka prabhAvazALI che, baLavAna che, tejasvI che, ema je kahevAmAM Ave che te sarva tejasvIomAM je teja che te huM che. amuke jaya meLavyo, ema je vyavahAramAM kahevAmAM Ave che te jaya huM ja che. amuka moTo vyavasAyI-udyamI che evuM je vyavahAramAM leke kahe che te uttama huM ja che. savavALAonuM satva huM ja che. vAsanA rahita cittane satva kahe che kiMvA dUdhanuM sarva jema mAkhaNuM che tema A jagatanI aMdara je je kAMI satvarUpe che te badhuM huM ja che.
Page #673
--------------------------------------------------------------------------
________________ 544] itarAvane jJAvA trAde marIte | Tha | [ siddhAntakASTha bha0 gIva a 1/4ra. vRSNInAM vAsudevo'smi pANDavAnAM dhanaJjayaH / munInAmadhyahaM vyAsaH kavInAmuzanA kaviH // 37 // pAMDamAM dhanaMjaya paNa huM ja che yAdavomAM vRSNikuLamAM vasudevane tyAM utpanna thaelo vAsudeva eTale zrIkRSNanA nAmathI tArI sAme je beThele che te paNa huM che kiMvA atizaya zuddha evuM je aMtaHkaraNa te vasudeva kahevAya che kema ke te zuddha aMta:karaNarUpI vasadevamAM iMdriyothI agocara evA vAsudeva prakaTapaNe prakAze che, AthI ja te vasudeva uparathI vAsudeva kahevAya che (bhAva 0 3-3-23). A vAsudeva te huM che. are! eTaluM to zuM paraMtu pAMDamAM mukhya evo dhanaMjaya eTale ane te paNa huM ja che kAraNa ke, ane pote potAne mATe to huM huM ema ja kahe che. te huM huM kahenAra AtmA hoI te huM eTale te AtmasvarUpa eve che. muniomAM zreSTha evA vyAsAcArya tathA kaviomAM zreSTha evA zukrAcArya paNa huM ja che. daNDo damayatAmarima nItirasmi jigISatAm // maunaM vaivAri gRhyAnAM jJAna jJAnavatAmaham // 34 // zAsana karanArAomAM daMDa eTale zikSA huM ja che. jayanI icchAvALAmAM je nIti arthAta salAha masalata tathA sAmadAmAdi paNa huM ja che. sarva guhyamAM guhyuM evuM je mauna te huM ja che eTale amuka varaMtu atyaMta gupta rAkhavI ema je mAnavAmAM Ave che tene bahAra pragaTa nahi karavA rUpa mauna zakita te huM ja che kiMvA jIvanmuktonuM suptamauna huM ja che. sarve jJAnIo mane jJAna che evuM je samaje che te jJAna paNa huM ja che. veda ane taMtrazAstra pramANe bhagavAnanI je je vibhUtio kaDelI che te badhI paNa huM ja che(jeone A saMbaMdhe vizeSa jANavAnI IcchA hoya temaNe zrI bhAi &0 12 a0 11 mAM jova). yaccApi sarvabhUtAnAM bIjaM tadahamarjuna / na tadasti vinA yatsyAnmayA bhUta carAcaram // 39 // mArA vinA bIjuM kaMI che ja nahi. he ana! sarva bhUtanuM je bIja te paNa huM ja che. je carAcara bhUta mAtra che te badhA mArA (huM) vinA nathI. uddeza e ke, A carAcara bhUta mAtranuM bIja tata kiMvA AtmA (vRkSAMka 1) heI te ja huM che. A carAcara bhUta mArA te eTale tat evA AtmavirU5thI abhinna che. eTale ke, A carAcaramAM mArA-AtmasvarUpa vinA bIjI koIpaNa vastu che ja nahi. nAnto'sti mama divyAnAM vibhUtInAM parantapa / eSa tuddezataH proko vibhUtevistaro mayA // 40 // mArI divya vibhatione aMta nathI he paraMtapa ! mArI divya eTale caitanya svarUpa vibhUtiono aMta nathI. chatAM vibhUtione A vistAra te meM kevaLa ekadezIya arthAta sAdhAraNa rIte tArA lakSyamAM Ave eTalA pUratuM ja kahe che. sArAMza e che, jema koI manuSya dvArakA naMgara joI Avyo tene itara ke pUche che ke dvArakAmAM zuM
Page #674
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] AvA akSara brahmanuM AlaMbana karanAra brahmalakamAM paNa pUjAya che. [ 545 hatuM ane tuM zuM zuM joI Avyo? tenA uttaramAM te beTa, zaMkhehAra, gepalAva, nAganAtha, gomatI, siddhanAtha, zrIdvArakAdhIzanuM maMdira, zAradApITha, zaMkarAcAryanI gAdI, baMdara vagere hatuM ane te meM joyuM ema kaheze. te te uparathI ema samajavAnuM nathI ke ATaluM jotI vakhate ja teNe AMkho ughADI rAkhelI hatI ane bIjI vakhate baMdha karI dIdhI hatI eTale A sivAya rastAmAM bIjuM badhuM kAMI tenA jovAmAM AvyuM nahi, ema kAMI kahI zakAya nahi; paraMtu Ama kahevAmAM tene uddeza teNe tamAma joyuM eTale ja samajavAne che. teNe te te pikI mukhya mukhyanuM ja varNana karyuM eTale ja bhAva temAM hoya che tema A vibhUtine artha phakta vibhUtiomAM kahyuM teTaluM ja bhagavAnanuM svarUpa che ema nahi samajatAM carAcaramAM je je kAMI dazya adazya rUpe vyApeluM che. je bhUta bhaviSya ane vartamAnakALamAM tathA je je kAMI zara mana, buddhi ityAdi dvArA jANI zakAya che te tamAma AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM svarUpa hoI tene jANanAro pote paNa tenAthI kiMcitmAtra bhinna nathI. Ama AtmasvarU5 vinA bIjuM kAMI che ja nahi, e rItano sarvAtmabhAva batAvavo e ja A vibhUtio kahevAnuM mukhya Azaya che. yadyadvibhUtimatsattvaM zrImadUjitameva vaa| tattadevAvagaccha svaM mama tejozasambhaSam // 41 // A bahuM mArA tejathI ja pragaTeluM che bhagavAna AgaLa kahe che : he pArtha! TUMkAmAM eTaluM ja jANa ke A sarva dazyAdimAM je je vaibhava kiMvA eizvarya, lakSmI, baLa athavA satva eTale sArA ane asArarU5 evuM hoya te te sarva mArA tejanA aMzathI ja upajeluM vA prakaTeluM che, ema jANa. eTale ke sUrya jema potAnA aMzone kiraNeArA prakaTa karIne te vaDe jagatane prakAzamAna kare che tema AtmA kiMvA caiitanyasvarUpa evo je huM te caitanyanA prakAzavaDe ja A sarva prakAzita thayeluM che ema samaja. athavA bahunatena kiM jJAtena tavArjuna / viSTabhyAhamidaM kRtsnamekAzena sthito jagat // 42 // A badhuM mArA eka aMzamAM ja sthita che athavA he arjuna ! A badho lAMbo pasAre jANIne tAre zuM prayojana che? saMkSepamAM eTaluM ja samaja ke A badhuM jagatadirUpa je dakSyAdi pasAra (vRkSAMka 3 thI 15 4 sudhIne) che te sarvane "huM" rUpa evA eka aMza athavA rUrti (vRkSAMka 3) vaDe ja AtmasvarUpa (kSAMka 1) evo huM dhAraNa karI rahyo che. tAtparya ke, mArI (AtmA vRkSAMka 1nI) huM evI smRti kiMvA huM evA eka aMza (vRkSAMka 3) vaDe ja A sarvanuM dhAraNa thayeluM che. A huM 25 evA eka aMza vaDe vistArelI dazya jALane zAstramAM aparAprakRti (vRkSAMka 3 thI 15 g) kahe che. tene ja A sarva vistAra che. mArI A aparAprakRti paNa vAstavika anirvacanIya che, tenuM varNana thavuM paNa jyAM zakaya nathI te pachI aparA tathA parA prakRtithI paNa para evA mArA varNananI to vAta ja zI karavI. A vibhUtionA saMbaMdhamAM uhave zrIkRSNa bhagavAnane AvI rIte ja prazna karyo hato te uparathI bhagavAne tene potAnI vibhUtinuM varNana tyAM paNa kahevuM che te AnI sAthe saMbaddha tathA baMdha besatuM hovAthI nIce ApavAmAM Ave che. 35
Page #675
--------------------------------------------------------------------------
________________ 546 ] gAyate trivate vA vidyA - [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 104ra ApanI vizeSa zaktivALI vibhUtio kahe , zrIuddhava kahe cheH bhagavana! pRthvI para, AkAzamAM, vargamAM, rasAtaLamAM ane dizAomAM je kaMI vibhUtione Ape koI vizeSa zaktivaDe yojI heya te sarva Apa kRpA karIne mane kahe. ApanI e tamAma vibhUtio jANavAnI mArI icchA che. A ja prazna raNabhUmi para mane arjune karyo hato zrIbhagavAna bolyAH he uddhava ! kukSetranI aMdara zatruo sAthe yuddha karavA icchatA ane mane A pramANe ja prazna pUchaLyo hato. tAre A prazna naranA avatArarUpa ajunanA prazna sAthe maLato hoI te ghaNo uttama che. rAjayanA kAraNe potAnA jJAti lAone vadha karavo e adharma che ema jANIne arjuna jJAtilAone vadha karatAM aTakI paDyo hato ane " A lokone huM mArIza to teo mAryA jaze," evI prAkRta buddhivaDe te yukta banyA hatA. te veLA puruSavyAdhra arjunane meM aneka yuktithI samajAvyo hato ane jema teM hamaNuM prazna karyo che tema ajune paNa te vakhate yuddhabhUmi upara mane prazna karyo hato. te veLA meM arjunane jevA arthavALa uttara Apyo hato te huM tane kahuM chuM te sAMbhaLa. rAjarSiomAM manu huM chuM he uddhava! huM A sarva prANIone AtmA chuM, sAkSI chuM ane Izvara chuM eTaluM ja nahi paNa A sarva prANImAtra te huM ja chuM. A sarva prANIonI utpatti, rithati ane nAza huM rUpa evA mArAthA ja thAya che. huM gativALAonI gati tathA vaza karanArAomAM kALa chuM. gunI samAna sthiti huM chuM. tathA guNavAna padArthomAM rahelA ravAbhAvika guNo paNa huM ja chuM. guguvALA padArthonuM prathama kArya paNa huM chuM sathI moTAmAM meNuM mahattava huM chuM. sUkSma padArthomAM sUkSma jIva huM chuM, dujeya padArthomAM mana huM chuM. vedanA mukhya adhyApaka brahmA huM chuM. maMtromAM zreSTha traNa akSaravALo maMtra che huM chuM. akSaromAM akAra huM chuM. chaMdamAM gAyatrI huM chuM. sarva devomAM indra, vasuemAM havyavAha, AdimAM viSNu, stromAM nIlahita, brahmarSiomAM gu, rAjarSiomAM mana, devarSiomAM nArada, gAyomAM kAmadhenuM, siddhomAM kapiladeva pakSAomAM garuDa, prajApatiomAM dakSa tathA pitaromAM aryamA DuM chuM. manuSyamAM dhamI rAjA huM chuM he uddhava! jemAM pralAda, nakSatro tathA auSadhimAM caMdra, yakSa tathA rAkSamAM kubera, hAthIomAM zreSTha airAvata, jaLamAM varuNadeva, tApanArA ane tejasvI padArthomAM sUrya, manuSyamAM dhamAM rAjA, ghoDAomAM uzravA, dhAtuomAM suvarNa, zikSA karavAmAM yamadeva temaja sarvemAM vAsuki huM chuM. he nirdoSa ! nAgamAM zreSTha zeSanAga huM chuM. vanamAM siMha, AzramamAM zreSTha evo saMnyAsa, varSomAM brAhmaNa, pravAharUpa tIrthomAM gaMgA, sthira jaLAzayamAM samudra, AyudhomAM dhanuSya, dhanurdhArIomAM tripurane nAza karanAra zaMkara, sauthI UMcAmAM UMcA zikhara mesa, parvatAmAM himAlaya, vRkSomAM pIpaLA, auSadhiomAM java (sALI. purohitemAM vasiSTha, vedArtha niSThomAM bahaspati, sarva senAnIomAM devasenA ne agraNI evA kArtikasvAmI ane sanmAgane pravRtta karanAra brahmA huM chuM. yajJamAM brahmayajJa (sarva brahmarUpa che evI bhAvanA karavI te) vratamAM ahiMsA, zuddha padArthomAM vAyu, agni, jaLa, sUrya tathA vANIrUpa huM chuM. aSTAMga yugamAM samAdhi, chatavAnI IcchA rAkhanArAomAM gupta masalata(vicAra), vidyAomAM adhyAtmavidyA huM chuM. akhyAti, anyathAkhyAti, zanya khyAti, asakhyAti, tathA anirvacanIya khyAti A pAMca prakAranI khyAti temaja videzamAM vikalpa AtmAne mATe huM che e narannatine pravega itaratra karyo che. A varNanamAM paNa haMthI AtmA darzAvavAne ja uza che, eTale huM che e prayoga he joI e paraMtu A varNana bhAgavatamAMnuM hovAthI tyAM jevuM varNana che temAM * pheraphAra nahi karatAM jevuM ne tevuM ja ame rAkhyuM che; AthI huM chuM evo prayoga ane Avaze.
Page #676
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana | ravataHsiddha, svayaMzAna, caitanyarUpa A AtmA kadApi janmato yA marato nathI. [ 547 vAda huM ja chuM. have thoDuM viSayAMtara karIne vacce ApaNane khyAti eTale zuM teno vicAra karavo paDaze. kAraNa khyAtio kene kahe che, te jANyA sivAya kevaLa khyAti nAma mAtrathI ja samajI zakAze nahi ane khyAti samajavAthI tattvabodhamAM vRddhi thaze, pAMca prakAranI khyAtio zAstravettA vidvAnomAM jyAre jyAre paramAtmatatvanA nizcayamAM bhrama thAya che tyAre vAde utpanna thaI tenuM nivAraNa thavAmAM nIce pramANe mukhya pAMca bheda nIkaLI zake che. (1)akhyAti: jema derImAM sarpane bhrama thaze kahevAya che, temAM derInuM sAmAnyataH pratyakSajJAna tathA sarpanuM smRtijJAna hoya che. eTale A bhramamAM dekhavAmAM te dorIja hoya che chatAM tevA AkAravALe sarpa smRtimAM AvI te uparathI e sarpa che evAM prakAranuM smRtijJAna hoya che. A baMne prakAranuM miyAjJAna thavAnuM kAraNa aMdhakAra hAI sarpanA smRtijJAnane lIdhe dorImAM sarpabhramathI bhaya utpanna thAya che. Ama bhayane lIdhe te pratyakSa sarSa che evI smRti thaI tevA prakAranuM bhramAtmaka jJAna thavAthI te saMbaMdhe anubhavayukta evo sAro viveka thato nathI; AthI ja dorI hovA chatAM te upara sapabhrama thAya che. A baMne jJAna te samayane mATe te bhramarUpa nathI paNa yathArtha che evA prakAranI A bhrama saMbaMdhe je mAnyatA te akhyAti kahevAya. sAMkhya ane prabhAkaravAdI mImAMsAnA matamAM A akhyAtinA dhoraNe mAyA ane brahma baMne anAdi che ema je mAnavAmAM Ave che tenuM kAraNa A ja che. (2) anyathAkhyAtiH jema ke chIpamAM cAMdIno bhAsa the. temAM pahelAM kayAMka jovAmAM AvelI cAMdIno anubhava lIdhela evA sarakArI puruSane doSayukta netrano camakatA chIpanA TUkaDAnI sAthe saMbaMdha thatAM pAchalA anubhavarU5 cAMdInuM smaraNa thaI AvavAthI sAme rahelI chIpamAM chIpane badale cAMdI5NAnuM bhAna thAya che. A rIte taiyAya tathA vaizeSikAe A bhramasthAnamAM anyathA khyAtine svIkAra karelo che. (3) zunyakhyAtiH jJAtA, jJAna, ane zeyarU5 sRSTi bilakula asata che, jethI viSayadarzanarUpa je A badho bhrama thAya che te paNa sarva sAva zapa che; A mujaba mAnavuM te zUnyakhyAti kahevAya. zunyavAdI bauddhoe A zUnyakhyAtine mAnya karelI che. (4) asakhyAtiH derImAM sarpane bhAsane asatya kahe che. eTale saMsAramAM je je bhramamUlaka jJAna che te badhA viSayo jema ke mRgajaLa, rajaju, sarpa, chIpamAM cAMdI vagerene sasalAMnA ziMgaDA pramANe tuccha mAne che te asatakhyAti che, ema jANavuM. (5) AtmakhyAtiH vAstavika khyAti zabda pratyayavALo hoI te zabadathI rahita evA svayaMprakAza AtmAne saMbodhIne kahevAyele che, tene ja vidvAne AtmakhyAti kiMvA anirvacanIya khyAti e zabda vaDe kahe che. khyAti eTale bhAna kivA kathana tathA anirvacanIya eTale sat ane asatathI vilakSaNa, traNe kALamAM je ekaja samAna sthitimAM rahe che te sata tathA je traNe kALamAM nathI te asat jema ke vaMdhyAputra, zazazuga vagere. ethI vilakSaNa che ane nathI" evA utpatti nAzavALA tamAma saMsAranA padArtho paNa anirvacanIya kahevAya. asata padArtho kadI anubhavamAM AvatAM ja nathI ane je je Idriyo vaDe anubhavavAmAM Ave che te sarva mithyA ja hoya che. jyAM dorImAM sarpane bhrama thAya che tyAM sarpanI pratIti ane jJAna thAya che paNa te sarpa satya nathI, jethI mAnavuM paDe che ke avidyA ja sapanA AkArapaNAne pAme che. AthI te ja samaye sAkSI svarUpe rahelI avidhA maTI jaI A prakAre satyajJAnarU5 bodha thAya che ke, A sarpa nahi paNa rajaju che. A rIte rajajIrU5 sarpa ane sAcA sarpanuM jJAna thatAM e baMne anirvacanIya bane che. sArAMza e ke, A jagata avidyA (ajJAna)thI jagatarUpe bhAse che tathA jJAna thatAM te ja AtmAkAra hevAne anubhava Ave che ane tevuM jJAna sAkSI bhAva vaDe ja thaI zake che tathA te sAkSI paNa A baMne prakAranA jJAna pachI aMte ravaravarUpamAM ja rithara thaI rahe che ane A prakAranA jJAnanI pUrve paNa te pitAnA mULa AtmasvarUpamAM ja hoya che; AthI jagatAdine paNa aMte anirvacanIya kahevuM paDe che. A rItanI kathAtmaka khyAti te ja anirvacanIya kiMvA AtmakhyAti kahevAya. vasiSThAdi maharSio tathA zrI zaMkarAcArya A
Page #677
--------------------------------------------------------------------------
________________ 548 ] nAya sutA ramUva thatA [ siddhAntakASTha bha0 gIra a. 10/4ra AtmakhyAtine Azraya laI AtmasvarUpa samajAve che. A saMbaMdhe maharSi vasiSThajInA kathanane sArAMza nIce pramANe che ( niH u0 sa. 166, 167 juo). sarva khyAtio AtmasvarUpa ja che sArthaka e Atma zabda tathA khyAti zabda baMnethI rahita evI A anirvacanIya kiMvA AtmakhyAti che, ema tamo samajo. te zilAnA aMdaranA garbha jevI ekarasAtmaka che. brahma vA cidAkAza ja Ave rUpe prasarI rahela che. khyAti ane te zabdanA arthathI rahita evA svayaMprakAza AtmAne ja vidvAne AtmarUpa samaje che. A AtmA ja sarva jagatAdi rUpa hoI tene viSe kazI paNa khyAti rahelI nathI. vaLI koIpaNa khyAti tene deza, kALAdinI maryAdAmAM laI zakatI nathI tethI tene akhyAti (khyAtithI para) evuM pada ja ghaTI zake che. brahmamAM khyAti kiMvA akhyAti e baMne pade ghaTI zakatAM nathI. A baMne prakAranI vANIvALI yukti kharI nathI. kAraNa ke A aditIya varatunI aMdara khyAti ke akhyAti kayAMthI hoya? akhyAti. anyathAkhyAti, asakhyAti (zanyakhyAti) ane AtmakhyAti e sarva citmAtrarUpa prakAzanI cetana sattAvaDe pratItimAM Avato eka cita camatkAra hoI te AtmasattA vaDe ja anubhavavAmAM Ave che. A sarva khyAtie AtmAno vivata che. te cidAkAza, brahma vA AtmAnA camakAra rU5 ane ramAtmasvarUpa evA tenI ja vibhUtio che. AtmakhyAti evA aMtima nAmanA padane paNa choDI daI tene je mULa artha che ke je chevaTe anAdi ane anaMta evA niprapaMca brahmanI aMdara paryAvasAnane prApta thAya che te huM rUpa AtmA kiMvA brahma ja ahIM abhinna evA ekarasarUpe raheluM che ane e mULa artha paNa chevaTe niprapaMca brahmanI aMdara ja vilayane pAme che. AtmakhyAti, asakhyAti, khyAti, akhyAti ane anyathAkhyAti, e sarva zabda tathA tenA artha saMbaMdhI daSTie, tattvajJa puruSanI dRSTie to kevaLa sasalAnAM ziMgaDAM kiMvA vaMdhyApatranI jema mithyA ja bhAse che. nivikaDha5 cidAkAza, AtmA kiMva brahmanI aMdara kadI e kalpanA paNa saMbhavatI nathI. advitIya evA cidAkAzanI aMdara A AtmA che ane A khyAti che, evI kalpanAno bhrama kadI paNa saMbhavato nathI, mATe e zabdone choDI daI kevaLa paramArtha parAyaNa thaIne rahevuM. AvA prakAranA nizcaya para AvI jatAM gati, sthiratA ane bhakSaNa ityAdi tamAma kriyA, tene karanAra ane A sarva jagata paNa pravRttithI taddana rahita evA AkAzanA jevuM niHsaMkalpa, svaccha ane avicchinna ja bhAse che. A mujaba sarva khyAtio AtmasvarUpa ja che, te thakI saheja paNa bhinna nathI, e vAta paSTa rIte jANI zakyA. have ApaNe virATa vibhUtionAM cAlu viSaya saMbaMdhe bhagavAnanA kathanane AgaLa vicAra karIzuM. | sarva indriyanI te te viSaya grahaNa karavAnI zakti huM ja che bhagavAna kahe che: he uddhava! strIomAM zatarUpA strI tathA puruSomAM svAyaMbhuva manuM ke je jeDalAnI sarva mathanI sRSTimAM sauthI prathama utpatti thavA pAmelI che te huM che. muniomAM nArAyaNa, brahmacArIomAM sanakumAra, dharmomAM sarva prANImAtrane abhaya ApanAro Atmadharma, nibhayasthAnamAM AtmaniSThA, abhiprAyane gupta rAkhavAmAM priya vacana ane mauna, jelamAM prajApati, kadI paNa pramAda(Alasya) nahi karato ane thAkyA vagara nityaprati potAnuM kArya karI rahela kALa, RtuomAM vasaMta, mahinAomAM mArgazIrSa, nakSatromAM abhijita, yugamAM satyayuga, dhIra puruSomAM devala ane ati muni huM chuM, vedonA vibhAga karanArAomAM vedavyAsa, vidvAnamAM buddhizALI bhUgu RSi, bhagavAna rU5 vAsudeva tathA bhakatamAM to uddhava paNa huM ja chuM. vAnaramAM zreSTha evA hanumAna, vidyAdharamAM sudarzana vidyAdhara, ratnomAM padmarANa maNa-mANeka, suMdara vastuomAM kamaLadoDe, darbhanI jAtiomAM kuzadarbha, haviSa padArthomAM gAyanuM ghI, udyamIomAM lamI, jugArIomAM chaLa, kSamAvALAemAM kSamA, sAtvikemAM sara1, baLavAnomAM baLa(zakti) eTale zArIrika, vAcika, mAnasika tathA AdhyAtmika baLa, bhakata puruSanuM bhakitayukta thatuM karma, vAsudeva, saMkarSaNa
Page #678
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] tema te kaI paNa vakhate utpanna ja thayelo nathI. [ 59 pradyumra, aniruddha, nArAyaNa, hayagrIva, varAha, narasiMha tathA brahmAe zreSTha nava mUrtiomAM prathamanI vAsudeva e mUrti huM che, gaMdhamAM vizvAvasu, apsarAomAM pUrvaciti nAmanI apsarA, parvatemAM sthiratA, pRthvonI tanmAtrA gaMdha, jaLanI rasa, tejanI rUpa, vAyunI sparza tathA AkAza nI zabda, tejasvI padArthomAM agni, surya, caMdra ane tArAmAM je kAMti che te, dAtAomAM zreSTha evo bali, vIra puruSomAM arjuna, dareka padArthonI utpatti, sthiti ane nAza; javuM, belavuM, tyAga kara, praha karavuM ane AnaMda levo, e pAMca kamendriyono tathA sparza karavo, jevuM, vAda levo, sAMbhaLavuM ane sUMdhavuM, e pAMca jJAneMdriyono vyApAra paNa huM che tathA sarva iMdriyanI te te viSaya grahaNa karavAnI zakti paNa huM ja che.. | sarva zreSTha brahma paNa huM ja che. mahattatva, ahaMkAra, pRthvI, jaLa, vahni, vAyu ane AkAzanI tanmAtrAmAM pAMca mahAbhUte, pAMca karme kiyo, pAMca jJAneMdriyo ane mane maLI agiyAra idrio, jIva, prakRti, savaguNa, rajoguNa, tamoguNa ane te sauthI para evuM je "brahma' te paNa huM ja che, tema ja A sarva tattanI gaNatro (sAMkhyatarava), teonuM lakSaNapUrvaka jJAna tathA phaLa rU5 je tattvano nizcaya te paNa huM ja che, vaLI cha-Izvara, guNa-guNI tathA kSetra-kSetrajJa ema je je kAMI dUtAdipa padArtha che te sarva Izvara, sarvAtmA ane sarva rU5 evA mArAthI koIpaNa sthaLe pinna nathI arthAta sarva kAMI huM eTale AtmasvarUpa evA mArA 25 ja che. kALe karIne kadAca paramANunI gaNatarI karI zakAya paraMtu huM pote ja asaMkhya brahmAMDane sujatA hovA chatAM tenI gaNatarI mArAthI paNa karI zakAya tema nathI. TUMkamAM e ja ke jyAM jyAM prabhAva, saMpatti, kIrti, aizvaryA. lajajA, dAna, sauMdarya, bhAgya, baLa, kSamA, tathA vijJAna hoya te te sarva AtmasvarUpa evA mArI rvibhUti che. mArI mukhya vibhUtio tane saMkSepamAM kahI A sarva mArI mukhya mukhya vibhUtio meM tane saMkSepamAM kahI. te sarva mananA vikAra 25 ja che, eTale jema svAna e manane eka vikAra che tevA prakAranI ja che ema jANavuM. jema AkAzapuSpAdi e mAtra kahevA puratAM hoya che paNa vAstavika hetAM nathI tema A sarva vibhUtio kahevA mAtra ja che. mATe tamo vANu, mana, prANa, iMdriya tathA buddhine satvagurusaMpanna evA eka nizcaya vaDe ja vaza kare ke jethI tamo pharI saMsAra karavA chatAM paNa alipta raheze arthAta jIvanmukta banI raheze. je yegI vANu tathA manane AtmarUpa buddhivaDe vaza karatA nathI tenAM vrata, tapa ane dAna ityAdi tamAma kAcI mATInA ghaDAmAMthI jema pANI savI jAya che tema nAza pAme che. mATe haMmezAM niHsaMga, niSkriya tathA niSkrapaMca ane AtmasvarUpa evA mArAmAM ja parAyaNa rahI buddhi, mana, vANI tathA prANa vaDe nityaprati AtmarUpa evA mAruM ja ciMtana karI tene vaza karavAM joIe. tAtparya e ke A sarva Atmasva25 evA mAruM ja rU5 che, mArAthI bhinna kAMI che ja nahi; evA prakAre mana, vANI, buddhi tathA prANane temAM ja vaza karI rAkhavA5 ane temAMthI kici mAtra paNa anya sthaLe haThavA nahi devArUpa sAdhana vaDe ja kRtakRtya thavAya che (bhA0 0 11 ae 16, 17 jue). upara kahevAmAM Avela baMne vibhUtionAM varNanamAM keTaleka sthaLe thaDe pheraphAra che, vaLI A uddhavane kahevAmAM AvelI vibhUtiomAM keTalIka mahatvanI vibhUtio 5NuM che paraMtu A sarvane aMta to A badhuM AtmasvarUpa che evA prakAranA sarvAtmabhAvarUpa jJAnamAM ja thato hovAthI A vibhUtio paNa anAna naSTa thatAM sudhI phakta kahevA puratI ja che. arthAta advaita sthitimAM mumukSunI sthiratA thaI nA hoya tyAM sudhI mATe te abhyAsamAM upayogI che. tethI aparokSAnubhava thayA pachI te te AkAzanA puSpa tathA svapnanI mAphaka ja mithyA kare che, ema kahevAmAM AveluM che. e rItanuM A vibhUti yuganA aMte je vivecana che. tene bArIkAIthI vicAra karavAthI A sarva vivecanane uddeza spaSTa rIte jaNAI Avaze,
Page #679
--------------------------------------------------------------------------
________________ umaNo niH zAzvatoDaa gu- [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 11 adhyAya 11 bhaktimArga ane cittazuddhi bhagavAne pAchalA adhyAyamAM arjunanA prazna uparathI pitAnI vibhUtione viratAra kahI saMbhaLAvyo te uparathI arjunano ghaNo kharo meha te nivRtta thayo. tene bhagavAna upara pUrNa zraddhA utpanna thaI ane A sarve jagata temano ja vistAra che evuM niHzaMka jJAna thayuM. A mujaba niHzaMka jJAna thavuM e je bhaktimArga dvArA cittazuddhi thayAnuM mukhya lakSaNa samajavuM. jevI rIte aSTAMga yoga sAdhanArA haThayogIonI kuMDalinInuM utthAna thAya tyAre ja tenI cittazuddhi thayelI gaNAya ane cittazuddhi thayA pachI te jyAre nirvikalpa samAdhimAM sthita thAya tyAre tenI sAdhanA pUrNa thaI ema kahI zakAya. A mujaba sAdhanA pUrNa thayelA sAdhakanuM jyAre pharI pAchuM samAdhimAMthI utthAna thAya che tyAre tene pharIthI jAmadavasthAmAM bhAsanA A tamAma dasyajALa paNa niki95 evA apakSa AmAthI abhinna evuM parama tatve ja che; e rItanuM samyapha jJAna prApta thaI sahaja samAdhinI prApti thatAM sudhI tene A rIte pratyAhArarU5 abhyAsa karavo paDe che ane temAM jyAre sahaja rIte sthiratA thAya che eTale te kRtakRtya ane jJAtaneya evo jIvamukta banI jAya che, A mujabanI tadAkAratA prApta thaI hoya te ja kharo parama bhakta samajavo. brahmatA upAsakane paNa jyAre A sarva dazya pratyakSa brahmarUpe ja daggocara thAya che tyAre ja tenI cittazuddhi thayelI gaNAya. khAlI A badhuM brahma che evuM meM vo gokhavA thakI kAMI vaLatuM nathI tema bhaktimArgavALAo A badhuM bhagavAnanuM svarUpa che ema kevaLa moDhethI bole te nirupayogI che, paraMtu jyAre te pramANe tene A badhuM pitAnA iSTadevanuM ja svarUpa che ema pratyakSa anubhavamAM Ave che ane tenI ejyabhAvarU5 mastImAM ja te tanmaya banI jANe ke pitAne ISTadeva ja pitAne pitAnuM draSTAbhAva vaDe joI zakAya evA prakAranuM mAyAnA traNa guNavALuM virATa kiMvA apara svarUpa batAve che ane pote te svarUpane jonAra draSTA arthAta Izvara(vRkSAMka 2 ) bane che. AvI daSTi prApta thavI e divyadRSTi kahevAya, kAraNa ke bhagavAnanAM be svarUpa che (1) para ane (2) apara. divyadRSTivA caitanya bhagavAnanAM kahelAM A be svarUpo paikI para svarUpa te jyAre bhagavAnanI sAthe taddana ektA prApta thAya tyAre ja anubhavamAM Ave che, temAM draSTAbhAva paNa zeSa rahetuM nathI. A pramANenuM bhagavAnanuM para svarUpa che ( vRkSAMka 1 ). have bhagavAnanuM apara svarUpa ke je mAyAnA traNa guNenA vistAravALuM heI je A samagra brahmAMDa ane tenI aMdara AvelA cauda lokamAM carAcara vyApeluM che te ( vRkSAMka 3 thI 15 5 ) jevAne mATe divyadaSTinI jarUra hoya che. divya eTale prakAza, cetanA kiMvA caitanya. Ane pratyagAmA paNa kahe che. A rIte sAkSI bhAvamAM sthita thaI janAre bhakta jyAre pratyagAtmasvarUpa evA sarva dasyanA draSTA( vRkSAMka 2 ) bhAvamAM sthita thAya che tyAre ja nirvikAra bhagavAnanuM mAyAvaDe dhAraNa karAyeluM (vRkSAMka 3 thI 15 5 sudhInuM) apara svarUpa tene dazyamAna thaI zake che. A rIte draSTA, sAkSI pratyagAtmA athavA IzvarabhAvamAM sthita thavuM eTale huM A zarIrAdi rUpavALe nathI paraMtu sarvadasyadine draSTA kiMvA Izvara(vRkSAMka 2) chuM, evA prakAranI satyabhAvanAmAM jyAre bhakta sthira thAya che tyAre ja tene mAyAnA traNe guNe vaDe dhAraNa karAyeluM evuM bhagavAnanuM apara virATa svarUpe (vRkSAMka 7 thI 15 6 sudhInuM) anubhavamAM Ave che. A virATa svarUpe vAstavamAM miyA hoI temAM aneka brahmAMDanI utpatti, sthiti ane saMhAranAM kAryo thatAM ja rahe che, eTaluM ja nahi paraMtu A virATa svarUpa kiMvA aparA prakRti(vakSAMka 3 thI 15 va)ne paNa aMte draSTA ( vRkSAMka 2)mAM ja vilaya thaI jAya che ane tyAra pachI je niHzeSa pratyapha AtmasvarUpa rahe che te ja kharuM svasvarUpa che (kSAMka 1). saccidAnaMda svarUpa te A ja,
Page #680
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ]. janmarahita, nitya, zAzvata ane purANe evA A AtmA- [ papa1 bhagavAnanuM virATa svarUpa bhayaMkara kema? vicAra karI juo te jaNAze ke virATa svarUpa joIne arjuna gabharAI gaye. dareka zAstro te pikArI pokArIne kahe che ke bhagavAnanuM svarUpa te aMta AnaMdadAyaka che, bhayAnaka nathI. rAkSase tathA asurAdinAM svarUpa bhayaMkara hoya che paraMtu bhagavAnanuM virATa svarUpa jotAM ja je arjunane gabharATa utpanna thayo to te uparathI zuM samajavuM? A uparathI siddha thAya che ke bhagavAnanuM sAcuM svarUpa jevuM hoya teNe bhagavAnanI sAthe aikayatAne anubhava levo joIe, arthAta bhagavAnanI sAthe eka thavArUpa anubhava vaDe ja bhagavAnanA sAcA sacidAnaMda svarUpano anubhava thaI zake che ane tevo anubhava karanAro te ja kharo bhakta kahevAya. paraMtu jyAM sudhI bhagavAnane bheda daSTi rAkhI jovAnI IcchA karavAmAM Ave che tyAM sudhI tenuM sAcuM saccidAnaMda svarUpa nahi paraMtu mithyA evuM mAyAvI svarUpe ja jovA maLe che ke je ati bhayaMkara che. temAM asaMkhya brahmAMDanI utpatti, sthiti ane laya ityAdi anekavidha uthalapAthala nityaprati thayA ja kare che. vastutaH bhagavAnanuM kharuM svarUpa anirvacanIya, nirguNa, nirAkAra ane avarNanIya che. tenuM varNana ja thaI zakatuM nathI. AthI virUddha vacanIya, guNavALuM, AkAravALuM ane varNana thaI zake evuM je ravarUpa che te te tenI mithyA mAyAnuM ja ghAtaka hovAthI mahAnayaMkara, kara ane paritApa utpanna karanAruM che, mATe tevA mAyAvI svarUpane choDI haMmeza bhagavAnanA sAcA svarUpamAM ja tamaya banI javuM joIe, evo Atmabodha AmAMthI maLe che. have AvI pUrNatA thatAM sudhI bhakta AraMbhamAM bhagavAnane bhinna bhAvathI dekhe che eTale pite tamAma dasyano draSTA(jonAro) bane che ane samasta dasyajagata e bhagavAnanuM apara vA virATa svarUpa che, e rItanA bhAvamAM abhyAsa vaDe sthira thaI tevo anubhava le che. Ama jyAre te taddana niHzaMka banI draSTAbhAvamAM ja sthira bane che tyAre tene sarvano nAza karanAro, upanna karanAro, karoDo brahmAMDa jenA peTamAM samAI rahyAM che e A cAlatA sarve vyavahAra bhagavAnane ja khela vA lIlArUpa che, evA anubhava Ave che. pAtaMjala yogAdinA abhyAsakenI cittazuddhinuM lakSaNa jema kuMDalinInuM utthAna gaNAya che tema bhaktimArgavALAone potAnI bhAvanA pramANe jyAre A badhuM bhagavAnanuM ja svarUpa che evuM kevaLa moDhe bolavA mAtra ja nahi paNa pratyakSa rIte anubhavamAM Ave che tyAre ja tenI cittazuddhi thaI ema jANavuM. tyAM sudhIne mATe te tenI japatapAdi sarva kriyA nirarthaka che. A rIte jyAre tene draSTAbhAvamAM rahIne sarvatra bhagavAnanA virATa svarUpano anubhava Ave che, tyAre te potAnA A draSTAbhAvane choDI de che ane pachI A rItanI bhedadaSTi choDIne bhagavAnanI sAthe ayarUpa banI jaI tenA nirvikalpa ane anirvacanIya evA saccidAnaMda svarUpamAM ekarUpa thaI rahe che; ke jenI prApti thavAthI keIpaNa prakArane bhaya rahevA pAmate nathI tema pAchuM kaMI karavApaNuM ke jANuvApaNuM silaka paNa rahetuM nathI. A pramANe bhaktimArgane uddeza che. have ApaNe jJAnamArga tathA bhaktimArgamAM keTale bheda che te saMbaMdhamAM thoDe saMkSepamAM vicAra karIzuM. bhakti ane jJAnamArgamAM bheda nathI bhagavAnanA sAcA svarUpanI prApti karAvI ApanAra (1) sAMkhya kivA jJAna (2) yoga (mANe pAsanA) tathA (3) bhakti ema mukhya traNa ja mArgo che. bIjA badhA mArgono samAveza A traNamAM ja thaI jAya che. te paikI dhogamArgamAM to prANapAsanA dvArA manano vilaya karavo paDe che. te kriyAtmaka hovAthI bAkInA be mArgethI bhinna paDe che. paraMtu jJAna ane bhaktimArgamAM to najIvo bheda che. te evo ke jJAna mArga buddhigamya hovAthI temAM prathama AtmAnuM parAkSa jJAna prApta karI laI pachI aparokSa anubhavavaDe AtmA vRkSAMka (1)nA zuddha svarUpanI prApti karI levI paDe che ane teno anubhava thayA pachI A jagata paNa tethI abhinna che evA pratyAhAra vaDe tanmayatA prApta karavI joIe e krama che; eTale jema prathama samudra, taraMga, phINa, parapa vagere kazuM che ja nahi, paraMtu pANI che ane tene jANanAra pote paNa pANIrUpa che. e rItanA jJAna vaDe prathama pANInuM sAcuM svarUpa jANI laI tevA abhyAsathI pANuM bhAvamAM taddana sthiratA thaI eTale pachI A samudra, taraMga, phINa,
Page #681
--------------------------------------------------------------------------
________________ papara ] na hanyate mAne re I J. [ sintakANaDa bha0 gIra a0 11/8 parapoTA, yAdi sarva pANIthI abhinna che evA prakArano abhyAsakrama karavAnI AvazyakatA hoya che. ane bhaktimArga zraddhagamya che. temAM prathama, taraMga, phINa, parapoTA, samudra pANI ja che ane tene draSTA tuM te sarvathI taddana bhinna che evA prakArane bhAva daDha karavo paDe che ane te daDha bhAva thAya ke pachI tuM pite paNa te thakI jIda nathI, paNa pANIrUpa che evA prakAre kame krame ekayabhAva karavA jaNAveluM che. arthAt yuga eTale karmagamya, sAMkhya eTale jJAna kivA buddhigamya ane bhakti eTale zraddhA kivA bhAvanA gamya che. A traNe mArgomAM vAstavika rIte tAvika bhinnatA nathI. kema ke te badhAmAM manane vilaya kare eja eka hetu samAyela che. A kathana uparathI buddhimAna jANI zakaze ke je virATa svarU5 arjunanA jovAmAM AvyuM te tenI tevA prakAranI siha bhAvanAnuM ja ghAtaka hatuM. teno daitabhAva naSTa thayuM na hatuM tethI te A bhayaMkara svarUpa joI gabharATamAM paDI gayo. teNe bhagavAnanI A aparA prakRtimAM je je kAMI joyuM te sarve bhagavAnanuM apara 35 ja che ema tenA jaNavAmAM AvatAM ja teNe tenA bhAva vaDe bhagavAnanI prArthanA karelI che. A badhuM to tenI mAnasika siha bhAvanAnuM ghAtaka hovAne lIdhe tenI daita bhAvanAno vilaya thatAM sudhI te niHzaMka banyo na hato. AthI vizvarUpa joyA pachI paNa teNe prazno karelA che, te uparathI A vAta spaSTa jaNAI Ave che. sivAya atyAra sudhInA vivecana uparathI arjunanI bhagavAna upara acaLa zraddhA beThI hatI. te atyAra sudhI A kuSNa eTale mArA mAmAno dikaro kivA zarIradhArI AkRtivALo mAro sakhA che ema mAnate hate. tene e bhrama nIkaLI gayo ane niHzaMka rIte te jANI zako ke A kRSNa eTale dehadhArI sAmAnya vyakti nahi paraMtu jenuM sarva veda, RSi, devatA vagere varNana kare che evA parama svarUpa che. paraMtu te bhagavAnanA aMta ravarUpanI sAthe tAdAmyabhAvanI arthAta pUrNa ejyabhAva karavAnI kalpanAthI ajJAta hovAthI, tene tenA virATa svarUpa eTale bhagavAne varNavelI vANI dvArA varNavI zakAya evI potAnI "huM' evA eka aMza vaDe vistArane pAmelI aparA prakRti ke je bhagavAnanA mAyAnA traNa guNo vaDe ja vistArane pAmelI che te jovAnI ja IcchA vyakta karI hatI. AthI tene divya cakSu ApIne eTale draSTAbhAva(vRkSAMka 2)mAM sthita karIne pote mAyAnA guNo vaDe dhAraNa karelI tamAma aparA prakRtirakSAMka 3 thI 15g) ke je jovAmAM aMtima che eTale te svarUpathI AgaLa draSTA bhAvano avadhi saMpUrNa thAya che tethI draSTAbhAva vaDe joI zakAya evA A mAyAvI svarUpanuM darzana arjunane karAvyuM che, paNa vastutaH te te arjunanI satya bhAvanAnuM dyotaka hatuM ema jANavuM. jema asata svarUpanI bhAvanAno sata ravarUpanI bhAvanAmAM vilaya thatAM satya bhAvanA pariName che tema jyAre A baMne bhAvAno tenA sAkSI saha vilaya thaI Atmarava5mAM ja sthiratA thAya tyAre ja vAstavika evuM kharuM svarUpa anubhavamAM AvI zake che, (satya vA siddha bhAvanA kone kahevI te mATe dara parazurAma khaMDa 2 prakaraNa 14mAM varNana che te juo). jyAM sudhI ta che tyAM sudhI kadApi nirbhaya thavAtuM nathI e zrutine paNa siddhAMta che. mATe A virATa svarUpathI arjunane bhAti kema utpanna thaI te bAbata have jijJAsuonA layamAM sArI rIte AvI zakaze. arjuna uvAca madalanahAya paramaM gRhyamadhyAtmusajjitam / .. yatvayoktaM vacastena moho'yaM vigato mama // 1 // bhavApyayau hi bhUtAnAM zrutau vistara zo mayA / sA: garavA gAbhyA zALA 2 /
Page #682
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] [ 553 zarIra haNavA chatAM kadI haNAto nathI. evametadyathA'nya tvamAtmAnaM paramezvara / draSTumicchAmi te rUpamezvaraM puruSottama // 3 // manyase yadi tacchakyaM mayA draSTamiti prabho / yogezvara tato me tvaM darzayAtmAnamavyayam // 4 // ApanA virATa svarUpanuM darzana karavAnI mArI icchA che. zrIbhagavAnanA mukhethI vibhUti yoga sAMbhaLyA pachI bhagavAnanuM tevuM svarUpa ApaNane jovA maLe te kevuM sAruM ! evI rIte arjunanA manamAM bhAvanA utpanna thavAthI te bolyo ke bhagavana ! mArA upara anugraha(kapA) karavAnA hetuthI Ape parama guhya arthAta anirvacanIya kiMvA avarNanIya ke jene AtmarUpasaMjJAvaDe saMbodhavAmAM Ave che evuM atyaMta gUDha vacana (jJAna) atyArasudhI kahyuM te vaDe mArA A mohane nizcita nAza thayo che eTale mArA mohane saMpUrNa rIte nivAraNa thayuM che; vaLI he kamalAkSa! bhUtanI utpatti tathA pralayanAza e baMnene nizcaya paNa meM vistArapUrvaka ApanI pAsethI sAMbhaLe che; sivAya ApanuM mahAmya eTale varNavI zakAya evuM ane aMte mizyA bhAvavALa apara svarUpa tathA avyaya eTale avarNanIya, nAzahita evuM parasvarUpa e baMnene nizcaya paNa vistArapUrvaka sAMbhaLyo. he paramezvara ! Apa jevI rIte pitAne kahe che e pramANe te puruSottama ! ApanA aizvaryarUpane arthAta aparapane huM jovAne icchuM chuM; eTale ApanA eka aMzamAMthI sthita thayelA A Izvara eTale draSTA kiMvA sAkSI bhAvavaDe joI zakAya evuM je 25 te kiMvA virATa vibhUtiovALa apararU5 (vRkSAMka 2thI 15 sudhInuM) jevAnI mArI icchA che; to he prabho! te je mArAthI eTale mamabhAvavaDe jevAne zakya heya arthAta te jovAnI mArI lAyakAta che ema je A5 mAnatA he te he yogezvara ! A vyaya arthata nArahita evA AtmAnuM te rU5 eTale je tattvataH to avyaya evo AtmA hovA chatAM ahaM (ha) evA eka aMza vaDe sthita hoI darzAya eTale draSTAbhAva vaDe ja joI zakAya evuM je ApanuM apara25 (vRkSAMka 2thI 15 gha) che tenuM mane Apa darzana karAvo. zrIbhagavAnuvAcapazya me pArtha rUpANi zatazo'tha sahasrazaH / nAnAvidhAni divyAni nAnAvarNAkRtIni ca // 5 // pazyAdityAnvasundrAzvinau marutastathA / bahUnyadRSTapUrvANi pazyAzcaryANi bhArata // 6 // ihaikasthaM jagatkRtsnaM pazyAya sacarAcaram / mama dehe guDAkeza yaccAnyadRSTumicchasi // 7 // na tu mAM zakyase draSTumanenaiva svacakSuSA / divyaM dadAmi te cakSuH pazya me yogamaizvaram // 8 //
Page #683
--------------------------------------------------------------------------
________________ 554 ] TranA mate - [ siddhAntakASTha bha0 gIave 11/8 virATa svarUpe jovAne adhikArI keNa? A pramANe ajunane prazna sAMbhaLIne tathA tenA manane bhAva oLakhIne bhagavAne vicAra karyo ke arjuna pUrNa zraddhALu heI taddana niHzaMka thayeluM che. mAruM A apara svarUpa te je bhaktimArgane abhyAsaka bhakta pote kevaLa draSNA bhAvamAM sthita rahI zarIra, mana, vANIvaDe je je kAMI karma thAya che te tamAma karma temaja buddhi vaDe thato tamAma nizcaya eTale ke aMtaHkaraNamAM je je vRttinuM utthAna thAya te sarvamAM kevaLa AtmasvarUpa evA eka mArI ja bhAvanA nityaprati kare che, A pramANe sAkSI bhAvamAM rahI je tanmaya thayelo hoya che, te bhakta ja mArA apara svarUpane jovAne mATe samartha che, bAkI bIjA keIpaNa joI zakatA nathI. A arjuna A rItanI saMpUrNa ekaniSThAvaDe mAre zaraNe Avela sAco bhakA che. vaLI saguNa upAsake jyAre vAstavika rIte saMpUrNa rIte sarvatra mane ja dekhe ane jyAre teone tevo pratyakSa sAkSAtkAra thAya tyAre ja teo bhaktimArgamAM sAcA rithara thayA ema kahI zakAya, tyAM sudhI te game te hoya paNa tene mAro sAco bhakta te kahI zakAto ja nathI. jyAre bhakti karatAM karatAM bhaktanI cittazuddhi thaI tenI A mujabanI sthiti thAya che eTale pote draSNA bhAvamAM rahI tamAma dayabhAvamAM te eka mane ja jue che ane e mujabanI tenI bhAvanA jyAre siddha thAya che arthAta kharekhara tene mArA sivAya bIjuM badhuM dekhAtuM baMdha thaI jAya che, jayAM juo tyAM huM ja eka tene jovAmAM AvuM chuM, jyAre tenI AvI sthiti thAya che tyAre ja bhaktimArganI pUrNatA thaI ema samajavuM. A rIte bhaktanI sthiti thayA pachI te draSTAbhAvano pavilaya karI mArAmAM ja ekarUpa thaI jAya che. Ane rAjayoga paNa kahe che. A pramANe ekarUpa thaye ke te katakaya bane che, pachI tene vailokyamAM kAMI karavAnuM ke jANavAnuM ke meLavavAnuM bAkI rahetuM nathI. zAstramAM kahelI saDaja samAdhi te A ja. ajunanI cittazuddhi te thayelI che mATe tene divya netra ApI eTale draSTAbhAvamAM sthita rahIne mAruM virATa ravarUpa jovAnuM kahevAmAM Avaze to ja te joI zakaze, nahi te joI zakaze nahi. e mujaba manamAM vicAra karIne bhagavAne nIce pramANe kahyuM A mAruM virATa svarUpe jo he pArtha ! mArA judI judI jAtanA tathA nAnA prakAranAM viSNu ane AkRtiovALA seMkaDo hajAro divya eTale caitanya athavA AtmasvarUpa evAM rUpane je. he bhArata ! A bAra Adityane je. dhara, dhruva, soma, aha yA viSNu, anila, anala, pratyuSa, ane prabhAsa, e ATha vasuone, agiyAra ruddhone, be azvinIkumArone ane ogaNapacAsa mane je; tathA pUrve kadI nahIM joyelA ghaNuM Azcaryane paNa joI le. (Aditya, stra, matanA nAmo mATe adhyAya 10 zloka 21 thI 23 pRSTha 53 thI 576 juo.) he guDAkeza (ajuna) ! A mArA dehamAM sacarAcara eTale sthAvara jaMgamamAM vyApelA badhA anaMta jagatanA samAne hamaNuM ekastha eTale mAre A dehamAM eka jagAe ja joI le ane vaLI tAre bIjuM je je kaMI jovAnI icchA hoya te tamAma joI le. are! huM te tArI sAme virATa svarUpe ja ubhela . paraMtu tuM tArA A vyaSTigata bAhya cakSuvaDe mane jevAne kadI paNa zaktimAna thaIza naki. mATe tene divyadaSTi eTale prakAza kivA citanyarUpa evI draSTA bhAvamAM sthita rahevArUpa daSTi ApuM chuM. arthAta sarvanA sAkSI siMhA kaSTa bhAvamAM sthita rahIne jovAnI dRSTivaDe ja tuM mArA A aizvaryarUpa yogane joI zakIza. mATe draSTAbhAvamAM sthita rahI A badhuM izvara svarUpe ja che, tethI bhinna nathI evA prakAranA yogane eTale mArA aparasvarUpane je. divyadaSTi saMbaMdhe lekamAM pracalita mAnyatA bhagavAne arjunane jayAre divyadRSTi ApI tyAre te A parama ezvara evA rUpane joI zakayo. A saMbaMdhe lokomAM ghaNA prakAranA prasarelA jovAmAM Ave che. keTalAkenI mAnyatA evA prakAranI hoya che ke bhagavAnanI pAse AvI koI prakAranI dapi hatI ane temaNe te arjunane ApI. arthAta camA vagere jevI keI daSTi
Page #684
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] haNanAre je ema mAne ke huM ene haNIza ane [ papapa bhagavAna potAnI pAse rAkhe che tathA bhaktane jyAre pitAnuM apara svarUpa batAvavAnuM hoya tyAre te tene Ape che evuM mAnI le che, keTalAke Ane rUpaka che ema kahe che, keTalAke te lokone vizvarU5nI kalpanA Ave eTalA mATe kavioe A varNana ghusADeluM che ema kahe che. ityAdi prakAre lokomAM vizvarUpa saMbaMdhamAM aneka tarkavitarko pracalita hovAnuM SNAI Ave che. bhAvikonI mAnyatA choDI potAne nAstika mAnanArAo to A vizvarUpano AdhAra laI ema kahevA saheja paNa acakAtA nathI ke A prakAranA bhagavAnane te eka mahAna rAkSasathI 5NuM rAkSasa kema nahi kahevA? A saMbaMdhe A.prakaraNane AraMbhamAM paNa vivecana kareluM che. (58 550 thI 51ra juo) chatAM ane saMkSepamAM te saMbaMdhe thoDo vicAra karavo Avazyaka che. divyadaSTi kone kahevI zAstramAM aMtardaSTi kiMvA sUkSamadaSTi, divyadRSTi, jJAnadaSTi tathA akhi vA tattvadaSTi evA prakAre daSTio saMbaMdhamAM ullekha hovAnuM jaNAI Ave che. aMtardaSTi samajavAne mATe dIvAnuM udAharaNa laIzuM. dIvo, teno prakAza tathA te prakAzamAM prakAzita thatA padArtho, e pramANe AmAM A traNano saMbaMdha hoya che. temAM dIvo e svataHsiddha che, tene bIjA koI dIyA taraphathI prakAza maLato nathI, e vAta tenA prakAzamAM prakAzita thanArA pakAzya padArthone siddha karavAnI hoya che. te prakAzya padArtho dIvo ravayaMprakAza zI rIte che ema je vicAranI daSTie jANe che te vicAradAbdane ja aMtardaSTa kahe che; tathA dIva pote to ravayaMprakAza che, evo draDha nizcaya thaI te vaDe ja A sarva prakAzita thayeluM che ema jyAre nizcayapUrvaka samajavAmAM Ave che tyAre tene jJAnadaSTi prApta thaI ema samajavuM tathA A dIvAne teja ApanAro te bIje ja kAI che ane A prakAzaka, prakAza ane prakAzya vastuono vistAra paNa te rUpa ja che; A sarva draSTA, darzana, datya35 pasAro dIvAne prakAzita karanAra anicanIya tathA avarNanIya evA tatvano ja che; e mujaba draSTA vA sAkSIbhAvamAM sthita rahI A tripuTIno tamAma khela draSTArUpe jevo te daSTi e divyadaSyi kahevAya. tema ja dIpakane prakAzita karavAmAM A prakAzAdi tripuTIe athavA tene jANanAre divyadaSTivAna draSTA ItyAdi kazuM paNa che ja nahi athavA to te tamAma nirvAcanIya evA paramapadarU5 heI tethI abhinna che ema samajavuM; te ja Atma vA tattvadaSTi che ema samaje. udeza e ke AtmA pote svayaMprakAza che, temAM draSTA, darzana tathA dasyAdi tripuTIonuM tema ja tene jANanArA sAkSI athavA draSTAbhAvanuM kiMcitmAtra paNa astitva saMbhavatuM nathI e pramANe huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, mane, tane ItyAdi bhinna bhinna rUpe bhAsatA tamAma dakSyAdine tene jANanArA sAkSI (draSTA)saha vilaya karI AtmAmAM draSTA, darzana ane dakSyAdine kiMcitmAtra paNa aMza nathI evuM te pada anirvacanIya che kiMvA tene jANanArA sAkSI saha A badhuM AtmaravarUpathI abhinna ane ekarasAtmaka anirvacanIya evuM amarUpa ja che. e rIte AtmA ja AtmAmAM AtmAne AtmarUpe AtmAdvArA bhAsI rahyo che. tasmAta AtmAthI bhinna kaMI che ja nahi. e rIte tadana daDha ane eka nizcayavaDe jANavuM, tevI dRSTi e ja Ama vA tavadapti samajavI. A dRSTi AtmAnubhavI jIvanmuktomAM ja maLI zake che. AtmA(vRkSAMka 1) pote to anirvacanIya che chatAM potAnI mAyAzaktirUpa huM(vRkSAMka 3) vaDe traNa guNone dhAraNa karI A sarva mithyA mohajALa (vRkSAMka 3 thI 15 5 sudhI)nI utpatti, sthiti ane laya karyA ja kare che. e rIte draSTA kiMvA sAkSIbhAva (vakSAMka 2)mAM rithata raho te sarvane daita(bepaNAnI) bhAvanA vaDe pratyakSa anubhava levo te daSTine divyadRSTi, kahe che; tema ja A sarva damyAdi prakAzanuM mULa te huMrU5 mAyA(vRkSAMka 3) heItenI utpattinuM mULa sthAna kayuM ? te sUma vicAra vaDe jANI levuM ke A hunI utpatti te jayAM huM evA bhAvanuM astitva ja kadI saMbhavatuM nathI evA anirvacanIya sthAnamAMthI thayelI che. evI rIte zuddha "huM'(vRkSAMka 2) bhAvamAM sthira rahIne kevaLa vicAra dvArA jANavuM te sUma daSTi heI tevA prakAre jANyA pachI te ja A huM ( kSAMka 3)nuM kharuM svarUpa che, tene jANanAra draSTA(vRkSAMka 2) evA mAruM paNa te ja mULa sthAnaka che; e rIte nizcayapUrvaka
Page #685
--------------------------------------------------------------------------
________________ 556 ] tanmacaMte tana I [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 11/12 jAvuM te jJAnadaSTi kahevAya. A baMne dRSTione yauktika daSTi paNa kahe che. A rIte jJAnadRSTi thayA pachI A sarva AtmasvarUpa che evA prakAranA dRDha nizcayane lIdhe abhyAsavaDe tamAma dazya, tenA draSTA evA IzvarasvarUpamAM ja lIna banI jAya che. AthI tevA prakAre anubhavamAM AvanAruM tamAma dazya e draSTAnuM ezvarya kahevAya che. AmAM batAvelI cAra da2i paikI aMtardeTa ane jJAnadaSTi e be parokSajJAnane mATe upayogI hoI divyadraSTi e aparokSajJAna paikI bhagavAnanA apara svarUpanA sAkSAtakAranI darzaka che. paNa AmAM draSTAbhAva silaka raheto hovAthI te pUrNa avasthA kahI zakAtI nathI tethI te apara svarUpano sAkSAtkAra thayA pachI paNa parasvarUpa eTale bhagavAnamAM aikaya thavArUpa aparokSAnubhava vA sAkSAtkAra karavAnI jarUra hoya che. A pramANe baMne rIte jyAre mumukSunI pUrNatA thavA pAme che tyAre ja te pUrNabhakta thayo ema samajavuM. je A mujaba nA heta to arjunane virATa svarUpa joyA pachI paNa zAMti kema prApta thaI nahi ? te niHzaMka kema na banyo? tene pharIthI praznottara pUchavAnI zI jarUra paDI? paraMtu A daita kiMvA draSTAbhAva vo joyeluM bhagavAnanuM aparasvarUpe vAstavika mAyAvI hoI ati bhayAnaka hoya che jyAre draSTAbhAvane paNa vilaya thaI jAya che tyAre ja bhagavAnanA kharA saccidAnaMda evA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)no tene anubhava thAya che; ane te puruSa ja kRtakRtya thayelo gaNAya. A sthitie pahoMce te ja kharo bhakata kahevAya. je bhagavAnathI jarApaNa vibhakata nathI, bhagavAnanI sAthe ja saMpUrNa rIte tAdAmya pAmela che, te ja kharo bhakta che. A sivAyanA bIjA badhA abhata che ema jANavuM. kevaLa mATe bAlavAthI kAMI bhakta banI zakAtuM nathI paraMtu bhagavAnanI sAthe A rItanI ekatA thavAthI ja bhaktapaNuM prApta karI zakAya che. AvA bhakto e ja paramabhakate hAI bhagavAnane atyaMta priya che. bhagavAnanuM virATa svarUpa gupta che? A vivecana uparathI buddhimAnane kalpanA AvI haze ke bhagavAnanuM virATa svarUpa kAMI bhagavAne chapAvI rAkheluM nathI paraMtu te jovAnI yogyatA dharAvanAra koIpaNa bhakta divyacakSa dvArA ja tene joI zake che. vyavahAramAM paNa jene kamaLo thayo hoya tene tamAma vastuo pILI ja dekhAya che. vastutaH vastuo kAMI pILI hotI nathI paraMtu jenAranA netradoSane lIdhe ja te pILI dekhAya che. je netradeva maTI jAya che te vastu e potAnA asala svarUpamAM jevI ne tevI ja jovAmAM Ave che. te pramANe ajJAnIone viSaya vAsanArUpa doSane lIdhe yA asaMta saMkalpane lIdhe A tamAma vastu e jagatasvarUpe eTale ke asala svarUpane bada UlaTApe jovAmAM Ave che, paraMtu jayAre tene A ajJAnarUpa doSa maTI jAya che arthAta pote potAne deha nahi paraMtu huM te sarvane draSTA kiMvA sAkSI(vRkSAMka 2) chuM, evI rIte te potAha sarvane jyAre sAkSIbhAve dekhe che tyAre tevA nizcayavALe puruSa satya saMkalparUpa banI jAya che. ane te divya cakSuvALA puruSa prathama pratyagAtmA, zabalabrahma kiMvA bhagavAnanA mithyA mAyAvI evA mahAna virATa a5ra svarUpane jue che tathA pachI pote draSTAbhAvane paNa tyAga karIne aMte AtmasvarUpa evA bhagavAnanI sAthe aikayarUpa banI kAyamane mATe sukha ane zAMtinA sthAnamAM nivAsa kare che, ke je sthAna atyaMta nirbhaya hoI jyAM gayA pachI pharI pAchuM AvavAnuM, javAnuM ke duHkhanuM prayojana rahetuM ja nathI. A mujaba hovAthI bhagavAne amane prathama divyadRSTi ApI pitAnuM apara svarUpa dekhADyuM che, e sArI rIte samajI zakAze ke jethI A saMbaMdhamAM have bhagavAna AgaLa zuM kahe che te vicAra karo ApaNane anukuLa thaI paDaze. evamuktvA tato rAjanmahAyogezvaro hariH / darzayAmAsa pArthAya purama rUpamaizvaram // 9 //
Page #686
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] haNAyela je "huM haNA chuM' ema mAne che [ 557 anekavaktranayanamanekAdbhutadarzanam / anekadivyAbharaNaM divyAnekodyatAyudham // 10 // divyAlyAmbaradharaM divyagandhAnulepanam / sarvAvaryamayaM devamanantaM vizvatomukham // 11 // dighi suryasahasrasya bhveyugptthitaa| yadi bhAH sadRzI sA syAdAsastasya mahAtmanaH // 12 // virATa svarUpa saMjaya kahe che ke he rAjA dhRtarASTra ! mahAyogezvara hari arthata zrIkRSNa bhagavAne arjunane parama ezvararUpa athata pitAnuM apara kaMvA pazvarya vaDe saMpanna evuM svarUpa batAvyuM. aneka mukho, aneka ne tathA aneka adabhata darzanavALa, ane divya AyudhovALuM tathA aneka divya alaMkAra (AbhUSaNe) vALuM, divyamALA tathA divya vastra dhAraNa kareluM, divya gaMdhanuM lepana kareluM, sarva Azcaryo vaDe bharapUra, prakAzarUpa, anaMta vizvarUpI mukhavALuM evuM te svarUpa hatuM. AkAzamAM eka sAthe hajAro sUryanI prabhA prakaTa thAya to te kadAca A mahAtmAnA tejanI prabhAnI kAMIka barAbarI karI zake evuM e divya eTale citaya kiMvA prakAzarUpa zarIra hatuM devatAonA zarIro je ke dekhavAmAM to manuSyAdinA AkAra jevAM ja jaNAya che, paraMtu teo to kevaLa citanya vA prakAzanA aMzathI ja otaprota hoya che. manuSyonAM zarIramAM pRthvI tatvane aMza vadhu pramANumAM hoya che tethI temAM chAyA tema ja pasIna vagere durgadhayukta padArtho anubhavAya che paraMtu A pAMca mahAbhUtamAM manuSyanI upara gaMdharva, siha, devatAo vagere lokonI bhinna bhinna svarUpe anaMta prakAranI vistArelI je je sRSTio che te sarva sRSTiomAM ghaNI vicitratA che. te darekamAM zarIro te AvAM ja heya che. jhADa, pAna, pazu, pakSI vagere badhI sRSTimAM ghaNe bhAge A sRSTi jevI ja sAmyatA hoya che, te keTalIkamAM AnAthI taddana viruddha prakAranAM hovAnuM jovAmAM Ave che. A viSaya ghaNe gahana, phUTa tathA vicitra che. Adhunika vidvAne jaNe bhAge te thakI ajJAta che, mATe tene saMkSepamAM vicAra karIzuM (adhyAya 8 zleka 25, 26, pR4 467 thI 472 jue). virATa svarUpanI aMdara anaMta brahmAMDanA vicitra samUha bhagavAnanA apara svarU5 kiMvA virATa svarUpanI aMdara A brahmAMDamAMnI tamAma cauda lokavALI kAryasRSTi (kSAMka 10 thI 15 4 juo) tathA te uparanI kAraNa sRSTi (dakSAMka 6 thI 12 sudhInI ) ane te uparanI mahAkAraNa sRSTi (kSAMka 3 thI 5 sudhI); e rIte mahAkAraNa, kAraNa tathA kAryAdi sarve sRSTione samAveza thaI jAya che. mahAkAraNa sRSTio zanyape che. jema ke aMka zAstramAM prathama zanyanI utpatti thaI, te zanyarUpe bahAra pragaTa thAya te pahelAMnI tenI sthiti jANI zakAtI nathI paNa pragaTa thayA pachI te zUnya che eTalo ja bodha thAya che, tema A mahAkAraNe prakRti prathama sakSama svarUpamAMthI dhanarUpe banavAnI zarUAta thatAM prathama zUnya evA ardhanArInaTezvara svarUpe prakaTa thayelI che, tethI te zUnya thayuM; pachI zUnyathI eka banyo te varacenI kriyA aprakaTa hoya che. ekanuM prAkaTya thayuM eTale jANI zakAya ke A zunya ane A eka che tema mahAprANa kiMvA sUtrAtmAthI te viSNunA nAbhikamaLa hiraNyagarbha (rakSAMka 6 thI 12) sudhIne mATe samajavuM. tema ja eka ane eka maLI be thAya ane
Page #687
--------------------------------------------------------------------------
________________ 558] ubhau tau na vijAnIto [ siddhAntakADa bha0 gItA a011/14 tyAra pachI tamAma saMkhyAzAe parArdha saMkhyA sudhInuM utpanna thAya che tema brahmadeva (vRkSAMka 13)thI mAMDIne brahmAMDa ane temAM AvelA carAcara loko (vRkSAMka 14 thI 15Na)mavI tamAma brahmAMDa kAryane mATe samajavuM. brahmAMDanI aMdara mizraNAtmaka pAMca mahAbhUto che eTale te darekamAM pAMce mahAbhUtanuM mizraNa che. jema AkAza vAyu, teja, jaLa ane pRthvI e mULa zuddha mahAbhUta pikI kame AkAzamAM pAMca, vAyumAM, teja mAM, jaLamAM ane pRthvImAM ema badhAmAM pAMca pAMca maLI pacIza to thAya che te paikI A sthaLa dekhavAmAM AvatI sRSTi te pRthvInI aMdara je vIza tonA mizraNa sahita pRthvI tatva che teno aMza che. te ja pramANe pRthvInA peTAnAM jaLAzamAM, tejazamAM tathA vAyu ane AkAzAMzamAM alaga alaga aneka sRSTio che. tyArabAda jaLanA peTAmAM AvelAM pRthvI, jaLa, teja, vAyu, ane AkAza e pAMcamAM, tyAra pachI e tejanA peTAmAM AvelAM pAMca mAM, bAda vAyunA peTAnA pAMcamAM ane AkAzanA peTamAM AvelA pAMcamAM. A pramANe dareka pAMca pAMca bhAgomAM judI judI anaMta sRSTio che, teno pAra nathI. jema jeNe kadI zahera kiMvA samudra joyo na hoya tene tenI kalpanA paNa hetI nathI tema pRthvImAM e pacIze tonA mizraNa che. pRthvImAM pRthvI tatvane choDI bAkI rahelA covIza tane A pacIzamAM tattvanI kalpanA paNa hotI nathI, te pramANe ekathI tevIza tara sudhIne mATe paNuM samajavuM, A jagata kevaLa bhAvanAmaya che. mana e ja tenuM svarUpa che. evA prakAre je kahevAmAM Ave che tenI satyatA A sarganI paraMparA je jANe che te ja sArI rIte samajI zake che. pacIza tAyukta je sRSTi che temAM AvelA sarvenI kalpanA paNa A badhuM pote jue che te pramANe je jaDa ane dhana rU5 haze evI ja hoya che; teo buddhi vaDe vicAra na kare to teone e sivAya bIjuM kAMI paNa dekhAya ja nahi. covIza tattAnA mizraNAtmaka sRSTivALAone to temAM A jaDa ane dhanabhAvavALuM koIka pacIsamuM tava haze evI svapna paNa kalpanA AvI zakatI nathI, te pramANe ja tevIza tattavALAne covIza ane pacIza tattanI kadI kalpanA hetI nathI, te te badhuM tevIza tanvethI ja baneluM che ema anabhave che. A mujaba ekathI bAvIza tovALAne paNa samajavuM. AthI ja zAstromAM varNana Ave che ke gaMdharvo, siddho, AkAzacArIo, kinnaro, liMde, svargAdinivAsI devatA ane devIo vagere vimAnamAM besI UDe che. te pachI te ApaNA jovAmAM kema AvatA nathI evo prazna svAbhAvika UThe che; tenuM kAraNa teo pAMca AkAza, pAMca vAyu ane traNa tejanAM maLI tera tonA mizraNathI banelA hovAthI teone A sivAya bIjA keI taravo haze enI kadI kalapanA paNa hatI nathI teo potAnA vimAno sAthe pRthvI upara pahADa tathA gharonI aMdarathI paNa cAlyA jAya che chatAM temanuM vimAna kadI bhaTakAtuM nathI ke bhAMgatuM paNa nathI. kema ke teonA saMkapamAM te A ghara nAmano kAIka padArtha haze enI kadI ne paNa kapana hotI nathI. A badhuM ghana kiMvA jaDa che evI jene bhAvanA thaelI hoya tevAone ja te tevA rUpe anubhavamAM AvIne pratibaMdha utpanna kare che. tethI ja bhIMta e chatara lekene mATe pratibaMdha karanArI che, paraMtu satya saMkaHpavAna gughakAdi yogI atha jeo cAnyapanI dhAraNAmAM ja sthira thayelA hoya che teone te pratibaMdha karI zakatI nathI; eTale tevI dhAraNAvALe kiMvA guhyakAdi yogI bhIMtamAMthI vagara AgaNe vicArI zake che. A saMbaMdhe eka anumavika prasaMga yAda Ave che. mahAtmAne bhItamAM praveza himAlayanI taLeTInA eka bhAgamAM prAcIna samaye koI moTuM zahera hatuM. hAlamAM te te taddana paDI gayuM hoI tyAMnA purANA rAjamahela paikI kALA paththaranI ghaNuM ja majabUta eka bhIMta je sumAre tragu cAra hAtha U cI ane doDha be hAtha pALI tathA traNa cAra hAtha lAMbI che tenA aMDI era rahI ja pAmelA hatA. te bhIMtanI sAthe eka tapasvI dararoja mAthuM phoDatA, mukIe mArato tathA hAthano daMDa 5NuM mArate. thAke tyAre tyAM ja ITA upara sUI jato, bhUkha lAge tyAre tyAMthI ArAre aDadhe gAu dUra eka nAnuM gAma hatuM tyAM jaI bhikSA mAgI lAvato ane pAcho atre AvIne bhIMtanI sAthe jhagaDavAno potAno A kama
Page #688
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] teo baMne AtmAnuM sAcuM svarUpa samajatA ja nathI; [559 ahorAtra calAvato. loko pUchatA tyAre teo kahetA ke mAre te A bhIMtanI pele pAra javuM che. jyAre loko darIne jAva, Ama bhIMtanI sAthe nAhakanI mAthAphoDa zA mATe kare che?" ema kahetA eTale pattharo mArI tathA gALa daI teone hAMkI mUkato. sarve tene gAMDe samajatA. thoDA ghaNu tene A mahAmAM che ema mAnatA ane roja darzanArthe AvatA hatA. Ama sattara aDhAra varSane samaya vyatIta thaI gayo tyAre eka divase darzanArthe AvelA lokonI samakSa pelo yogI bhIMtamAM pesI gayo ane pelI bAjI jaI nirvikalpa samAdhimAM beThA. A vAta gAmamAM sarvatra phelAI ane A mahAna yemI che evI lokone khAtrI thaI tAtparya ke, jIvuM jevo jevo Aropa hata kare tevuM tevuM jagata tene pitAnA saMka95vazAta anubhavamAM Ave evo niyati niyama che. AthI ja jagata saMka9pamaya che, ema zAstromAM kareluM che. virATamAM anaMta brahmAMDane thato vistAra udeza e ke, A rIte dareka tattvamAM bhinna bhinna prakAranA aneka citravicitratAvALA asaMkhya cita camatkArarUpa jagato che. A to A kAryasRSTirU5 brahmAMDanuM thayuM, paraMtu kAraNasRSTimAM to AvAM aneka brahmAMDenA samUhe AkAzanA paramANuonI mAphaka UDI rahyAM che tene to pAra nathI. te darekanA brahmadeva, viSNu, 8, indra, varuNa, ityAdi diphapAlo, RSio, gaMdharvo, siddho ityAdikane to pAra ja nathI. A to zuM paraMtu tame jene paramANu kaho cho te tamArI dRSTie paramANu che kema ke tenA upara paramANunI tamArI bhAvanA daDha thaelI che. paNa te paramANunI aMdara asaMkhya sUkSma jIvo heI te jIvonI daSTimAM to te dareka paramANu eTale pacAsa karoDa yojananA viratAravALuM aphATa evuM brahmAMDa che. te dareka paramANuomAM coda loka heI temane sarva vyavahAra tamArI jema ja cAlu hoya che, te pramANe tamAruM cauda lekavALuM A brahmAMDa paNa eka sRSTinA jIvomAM paramANu rU5 che. A rIte brahmAMDamAM paramANu tathA paramANumAM brahmAMDa vaLI pAchAM temAM paramANu ane paramANumAM vaLI pAchAM brahmAMDe; e mujaba sarga paraMparAno to pAra nathI. AvA prakAranuM bhagavAnanuM apara svarUpa bhagavAne arjunaneM batAveluM che. te vAstavika te avarNanIya che. temAM keTalAMka brahmAMDanA samUhane te eka bIjA sAthe athaDAI kaccaraghANa thaI jAya che, to keTalAMka brahmAMDa pataMganI mAphaka upara ja UDyA kare che, keTalAMka to nIce ja UtaryA kare che, keTalAMka ADAM to keTalAMka UbhAM ane keTalAMka to goLa phare che chatAM te ravarUpanAM Adi, madhya ane aMtano pAra nathI; A mujaba A bhagavAnane mAyAyukata apara svarUpano pAra nathI. jyAM tenuM paNa varNana thaI zakatuM nathI, tyAM temanA para svarUpanA varNana mATe zuM kahevuM? tatraikRstha jagatkRtsnaM vibhaktamanekadhA / apazyadevadevasya zarIre pANDavastadA // 13 // sasa: Na virAghA ronA pagAdaH | praNamya zirasA devaM kutAJjali bhASata // 14 // virATa svarUpa joI vismaya pAme saMjaya bhagavAnanA apara svarUpanuM varNana AgaLa kahe che keH he rAjA dhRtarASTra devanA paNa deva, prakAzane paNa prakAza ApanArA, citanyarUpa evA bhagavAnanA A zarIra eTale svarUpamAM, aneka prakAranAM ane aneka vibhAgavALAM eka ja jagyAe ekaThAM thayelAM asaMkhya brahmAMDane samUha rU5 samasta jagata arjunanA jovAmAM AvyAM. uddeza e ke, A brahmAMDamAMnI pRthvI pachI thoDo aMza jenArAone paNa tene pAra lAgatA nathI tyAre AvAM anaMta brahmAMDanA samUhe jemAM paramANunI peThe uDI rahelAM che tathA temAM bhinna bhinna prakAre je vyavahAra cAlI rahyo che, e dazya jenAranI sthiti dimUDha bane te temAM zaMkA
Page #689
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa60 ] nA tri na te I . [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 11/19 zI? A dazya jotAM ja je vismayathI taddana vyApta thayelo che eTale je Azcarya vaDe stabdha banela che ane jenA zarIra uparanA romAMca (ruMvADAM) khaDAM thaI gayAM che, evo dhanaMjaya, A devane mastaka vaDe namana karIne be hAtha joDIne nIce pramANe kahe cheH arjuna uvAcapazyAmi devAstava deva dehe sarvA 5stathA bhUtavizeSasaGgAn / brahmANamIzaM kamalAsanasthamRSIzca sarvAnuragAzca divyAn // 15 // anekathAhadaravaktranetraM pazyAmi tvAM sarvato'nantarUpam / nAntaM na madhyaM na punastAdi pazyAmi vizvazvara vizvarUpa // 16 // ApanA vizvarUpa prakAzanI prabhA ja sarvatra prasarelI che. arjuna kahe cheH he devI! ApanA A dehamAM huM sarva tetrIsa karoDa devene jouM chuM tathA sthAvara jaMgamAdi tamAma bhUte (jIva)nA samUhane, kamaLa upara beThelA ane brahmAMDAdi kArya sRSTinA niyaMtA ve Iza evA asaMkhya brahmadevane, sarva RSio tathA vAsukI prakRti sapadi sarvane divya arthAta citanya kiMvA prakAza svarUpe joI rahyo chuM. he vizvanA Izvara! Apane Adi, madhya ane aMta ka ApanA A anaMta evA vizvarUpamAM aneka hAthe, aneka peTA tathA aneka netre ja jyAM tyAM huM joI rahyo chuM; paNuM ApanA Adi, madhya ane aMtane to huM kayAMya dekhate ja nathI (" sahastra zISI puruSaH " puruSasakta juo). eTale ke jyAM tyAM hAtha, paga, peTa ane netro vagere jovAmAM Ave che, paNa ApanAM Adi, madhya ane aMte to huM kayAMye joto ja nathI, kema ke tamane Adi, madhya ane aMta che ja nahi. tamAruM vAstava svarUpa te Adi, madhya ane aMtathI rahita che ane A badhuM rUpa te AdimadhyAMtavALuM hAI mAyAvI jaNAya che kema ke tamAruM sAcuM svarUpa te Adi, madhya ane aMta vagaranuM che athavA jema svana Adi, madhya ane aMtamAM nahi hovAthI te mithyA kare che tema ApanA A mAyAvI svarUpa saMbaMdhamAM heya ema mane lAge che. kirITinaM gardinaM cakriNa ca tejorAzi sarvato dIptimantam / pazyAmi tvAM dunirIkSyaM samantAd dIptAnalA putimaprameyam // 17 //
Page #690
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdyAhana ] kemake A AtmA nathI haNuAtA ke nathI haSNutA. Apa AMkhe vaDe jovAne paNa zakya nathI mAthA upara kirITa, hAthamAM gadA tayA cakrane dhAraNa karanArA, teerAzi eTale prakAzanA samUhurUpa sa` bAjuethI prakAzavAvALA arthAt cAre bAjue jyAM tyAM prakAzatI prabhA prasarelI che evA teja:puMja camakavALA, dunirIkSa arthAt AMkhe vaDe levAne paNu azakaya evI ami tathA sUrya samI dedIpyamAna kAMtivALA, aprameya eTale pramANumAM na AvI zake arthAt satra aparaMpAra bharelA evA Apane ja huM jyAM tyAM etadrezata joI rahyo chu. [ 51 tvamakSaraM paramaM vaiditavyaM svamasya vizvasya paraM nidhAnam / tvamavyayaH' zazva'tadharma'go'ptA sanAtana'stvaM pu'ruSoM mato' me // 18 // jANavAnu` sauthI parama sthAna tame ja che. Apa jANavA yeAgya arthAt jJAnayeAgya evA parama, sauthI zreSTha tathA jene kadI nAza thatA nathI evA akSara che( vRkSAMka 1 jue) eTale akSararUpa evA ApanA karatAM parama ( vizeSa ) evuM khIjAM kAMI paNa jANavAnuM bAkI rahetuM ja nathI. Apa ja A vizvane aMtima Azraya che, arthAt prakAza thatAM adhakAra jema ekAeka adazya thaI jAya che tema A anaMta brahmAMDAvALA vizvane vilaya thayA pachI te badhuM ApanAmAM ja adRzya (gaDapa) thaI jAya che. temene ApanA ja eka Azraya che. Apa avyaya eTale nAza rahita evA AtmasvarUpa heAI zAzvata evA dharmAMrakSaka pazu Apa ja che. eTalu ja nahi paNa zAstramAM vaNuM velA sanAtana arthAt anAdri purU paNa mArA mate Apa ja che. ana'dama'yA ta'mana'nta vI'rya- - manantabA'hu' za'zisUrya'ne'tram / pazyAmi tvA' dIpta'hutAzava'ktraM svatejasA' vizva'midaM tapa'ntam // 19 // tame. sUryacaMdra rUpa anata tetrAvALA Adi, madhya ane aMta vinAnA, anaMta prabhAvavALA, anaMtabAhu arthAt khaLavAna evA indrAdi devatAnA samUheAvALAM, jene sUryaMcadrarUpa aneka tetrA che, mukhAmAM prajAlita evA temanA devatA agnidevavALA, svatejasA eTale peAtAnA ja teja vaDe A samasta vizvAdine je.tapAvI kriDavA prakAzI rahyA che evA paNa tameA ja che, ema huM joI rahyo chuM. AmAM arjune saMkSepamAM kAraNa sRSTinI utpattirUpa adhidaivAdinA rUpanuM varSoMna karyu che. je sRSTi ahaMkAranA sattvabhedamAMthI prathama devatA rUpe utpanna thayelI che ( vRkSAMka nA peDhAmAMnA tamAma bhAvA jIe) temAM mananA devatA caMdra; netra( cakSu)nA sUryAM; mukhanA agni; bAhunA indra ityAdi je devatAo che te sarvane tapAvanAra eTale pAtapeAtAnA sthaLe sthApI temanI pAse yitinA "dheAraNe niyamita rIte kA` lenAra Apa ja che, ema huM jou chuM. 36
Page #691
--------------------------------------------------------------------------
________________ 56 ] aNoraNIyAnmahato mahIyAt - [ siddhAntakANDa bha. gI0 a0 11/rapa dyAvApRthivyomantaraM hi vyAptaM tvayaikena dizazca sarvAH / dRGghrAdbhutaM rUpa'mugraM tave'daM lokatrayaM' pravya'thitaM mahAtman // 20 // Apatu A ugra svarUpa joine salAka bhayabhIta banyA che ghAvApRthivI eTale svaga ane pRthvI e khenI madhye je A atirakSa kahevAya che te tamAma tathA maryAdAnuM je aMtima sthAna dizAe che te sarva paNa Apa ekalA vaDe ja vyApelI che. huM mahAtman ! ApanuM A adbhuta ane ugrarUpa joIne traileAkya eTale brahmAMDamAMnA tamAma leAkeA vyathA eTale vyavratAne pAmelA che, arthAt bhayabhIta thaI tharathara kaMpI rahyA che. amI hi surasaGghA vizanti kecidbhItA'H prAJjulayo gRNa'nti / svastA'tyuktvA' mada'Si'siddhasa'GghAH stuvanti tvAM stutibhiH puSkalAbhiH // 21 // devatAonA samUhe ApamAM ja pese che A devatAeAnA samUI| jue, te sarve ApamAM ja pese che. keTalAka bhaya pAmelA mArI peThe hAtha joDIne ApanI stuti kare che. maharSi ane sihonA samUI| svasti, svasti eTale svasvarUpanA astitvane jANI laI kalyANa thAe, kalyANu thAe, ema kahIne aneka prakAranAM stuti vacA vaDe ApanuM ja stavana karI rahyA che. khvAdityA' vasa'vo ye ca sA'dhyA vitrye'zvinau marutazroSmapAzca / gandharvayakSAsurasiyA vIkSante tvA' vismatAcaiva sa'rve // 22 // badhA devatA asuro vismaya pAmIne Apane ja jue che agiyAra ddho, khAra AdityA, A vasue kratu, dakSa, vasu, satya, kAma, kAla, dhvani, rAyaka, AvA ane purUravA e daza vizvedevA; mata, matA, prANu, nara, apAna, vIryavAna, viniya naya, sa, nArAyaNu, vRSa ane prabhu e bAra sAdhyadevA; e azvinIkumAre eTale devatAonA dhanvaMtarI vaido; ogaNapacAsa maRRgA tathA uSmA eTale pitRonA nimitte zraddAdimAM pakAvavAmAM AvatA atramAMthI nIkaLanArI
Page #692
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana]. sUkSmathI paNa ati sUkSama ne mahAnathI paNa ati mahAna- [563 varALa thakI jenuM poSaNa thAya che te uSNapA pitRo eTale ke zrAddhAdikanuM garama ana khAIne tRpti pAmatA pitRo; gaMdharvo, yakSo, asura ane siddhonA samUhe ke je pRpI ane varganI vacce aMtarALamAM vyApelA che tathA asure pRthvInI nIce pAtAlomAM vyApelA che, teonA A badhA saMdho vismaya pAmIne ApanI tarapha ja joyA kare che. * rUpa mahatte bahuvaktranetraM mahAbAho bahuvAharupadam / bahudaraM bahuda TrAkarAlaM #aa soLa ghaLausArasathAyan rara .. huM tathA mAruM evI bhAvanA vaDe jonArane duHkha prApta thAya che he mahAbAha! ApanAM A aneka mukho tathA netravALA, bahu hAtha, jAMdha, paga tathA udaravALA tema ja atizaya vikarALa evI dADhe vaDe bhayaMkara evA ApanA A mahAna rUpane joIne loke tathA huM ema baMne vyathAne pAmyA chIe. tAtparya e ke ApanA mahat (vRkSAMka 6 thI 12 juo) kiMvA kAraNa prakRtivALA A rUpane ahama tathA mamAdi bhAvo vaDe jenArA sarva loke duHkhane pAmI rahyA che, eTale tamAruM svarUpa to ahaMmamAdi bhAva choDIne jonArane ja sukhadAyaka che. sArAMza e ke pagavAnanuM sAcuM svarUpe jovAnI IcchA hoya temaNe DuM tathA mAruM evAM baMne bhAna tenA sAkSI sahita tyAga karI aikya bhAva prApta karI levo joIe, to ja bhayamAMthI mukta thaI zakAya che; kAraNa jyAM sudhI bIjApaNAno bhAva 'che tyAM sudhIne mATe to bhaya hoya che ja. nabhaHspRzaM dIptamane svarNa vyAsAnana do vizAlanetram / dRSTvA hi tvAM pravyathitAntarAtmA dhRti na vindAmi zarma ca viSNo // 24 // daSTrAkarAlAni ca te mukhAni ravi zAstrAjarSavibhAjana . dize na jAne na labhe ca zarma prasIda deveza jagannivAsa // 25 // * marudgaNe, Adi, ane vasuonA nAma mATe adhyAya 10 bleka 20 thI 23 nuM vivaraNa juo.
Page #693
--------------------------------------------------------------------------
________________ 514] AtmA'sya jantonihito guhAyAm / [ siddhAntakAla0 gIva a7 11/12 mamI ca tvAM dhRtarASTrasya putrAH sarve shaivaanipaalsvaiH| bhImo ToNaH sUtaputrastathAsau sahAmmadIyepi yodhamukhyaiH // 26 // pANi te tvaramANA vizanti daSTrAkarAlAni bhayAnakAni / keMciDilamA dazanAntareSu samdRzyante cUNitairuttamAGgaiH // 27 // yathA nadInAM bahavo'gyuvegAH samudramevAbhimukhA dravanti / tathA tavAmI naralokavIrA vizanti vaktrAyabhivizvalanti // 28 // yathA pradIptaM jvalanaM patakA vizanti nAzAya smRddhvegaaH| tathaiva nAzAya vizanti lokA stavApi baktrANi samRgAH // 29 // A badhA zuravIra ApanA mukhamAM praveze che AkAzane sparza karelA eTale AkAzane jaI bhIDelA, pradIpta eTale atizaya tejasvI, anekavaNuMvALA, vyArAnanuM arthAta jaDabAM phADelA, meTA ane teja ravI netrayukata evA Apane joIne ja he viSNa! mArA aMtarAtmAmAM gabharATa utpanna thayuM che. mArI dhIraja pazuM khUTI gaI che tathA zAMti nAza pAmelI che. dAho vaDe vikarALa tathA pralayakALanA agni jevAM ApanAM A bhayaMkara mubene joIne ja mane dizAone paNa smaraNa rahyuM nathI tema sukha paNa thatuM nathI. mATe he deveza ! he jagannanivAsa! prasanna thAo. vaLI tara rAjAonA samaDo sahita A dhRtarASTranA sarve putro tema ja amArA mukhya mukhya ddhAo nI sAthe A bhISma, droNa tathA karNa vagere paNa ApanAmAM ja pravezI rahyA che. A badhA do vaDe vikarALa ane atizaya bhayAnaka evA apanA mukhamAM vegathI pese che. keTalAkenA te makasaka cUyarA thaI gayA che -
Page #694
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana e A AtmA prANImAtranI hadayaguhAmAM rahelo chatAM- [ pau tathA keTalAke to ApanA baMne dAMtanA vacalA bhAgamAM ja coTelA dekhAya che. jema ghaNI nadIonA jaLapravAha samudra bhaNI mukha karIne eka sarakhA te tarapha ja deDe che tema A manuSyalokamAMnA vIrapurU sarva bAjuethI ApanA prajavalita mukhomAM ja pese che. jema pradIpta (baLatA) agnimAM pataMgIyAe potAnA nAzane mATe ja atyaMta vega vaDe pese che tema potAnA nAzane mATe A loke atyaMta vegavALA thaIne ApanA mukhamAM pese che. lelihyase grasamAnaH samantAlokAnsamagrAndhainevadbhiH / tejobhirApUrya jagatsamagraM bhAsastogrAH pratapanti viSNo // 30 // AkhyAhi me ko bhavAnugrarUpo namo'stu te devavara prasIra / vijJAtumicchAmi bhavantAcaM ma hi prajAnAmi tava pravRttim // 31 // ugra rUpavALA Apa koNa che? he viSNa! samatAra eTale badhI bAjuethI A badhA lokenuM jAjavalya (vALAyukta) mukhe vaDe bhakSaNa karIne tame potAnI chone cATI rahyA che, tema ja potAnA teja vaDe jagatane sarva bAjuethI vyApI nAkhI Apana tejanI A ugra prabhA vA kAMtio saMtApa utpanna kare che. he devavara! prasanna thAo. umarUpavALA Apa koNa che? te mane kahe. Apane namaskAra che. sarvAnA mULakAraNurUpa A evA Apa koNa che? tevA Apane huM sArI rIte jANavA IcchuM chuM. kAraNa ke ApanI pravRtti eTale A AkaLita karaNI mane kAMI samajAtI nathI, to kRpA karIne kaho. chINAvAva - kAlo'smi lokakSayakRtpravRddho lokAmsamAhartumiha pravRttaH / Rte'pi tvAM na bhaviSyanti sarve kathisA rasthanI thapAH in n tArI sAme ubhele huM keNa? zrI bhagavAna kahe che ke pArtha! sAMbhaLa. huM lekane saMhAra karanAre ane praha eTale ghaNA prAcIna samayathI vRddhine pAmela e kALa chuM ane A samaye lekenA saMhAra kiMvA bhakSaNa mATe niyati
Page #695
--------------------------------------------------------------------------
________________ tamajUtu. vati vItazo- [ siddhAntADa bha0 gIra a0 11/3ra niyamAnusAra atre pravRtta thayela che. pratyanISa arthAta baMne pakSemAM je A badhA yoddhAo sthita thayelA che, te sarva tArA vinA paNa jIvatA rahI zakaze nahi. tAtparya ke, tArI sAme ubhelo chuM Izvara (vRkSAMka 2)nI IkSaNa zaktirUpa e kALapuruSa chuM; ke je kALazakti vaDe ja mAyA (vRkSAMka 3)nA sattva, raja ane tama e traNa guNomAM kSobha thavA pAmela che. A kALa svarUpa evo huM sarvane niyamamAM rAkhuM chuM. huM ja mArI mAyAzaktino Azraya laI traNa guThArA pradhAna, mahatta, ahaMkArAdi rUpe banI A asaMkhya brahmAMDa nirmANa karuM chuM ane tenuM pAlana paNa huM ja karuM chuM tathA sarvane nAza paNa huM ja karuM chuM (vRkSAMka 3 thI 15Na sudhInuM. TUMkamAM A tamAma kArya kALasvarUpa e huM ja karuM chuM. mArA jaDabAmAMthI keI chUTI zakato nathI. karoDe brahmadeva, viSNu, maheza tathA temAMnA asaMkhya brahmAMDe, tenI aMdara AvelAM cauda bhuvanamAMnA sthAvara, jaMgamAdi tamAma bhUto mArI AjJA pramANe tathA meM niyata karI ApelI maryAdA pramANe ja varte che. mArA niyamanuM ullaMghana karavAne kaI paNa zakitamAna nathI. A IzvaranI IkSaNa zakitarUpa evA kALapuruSarUpa meM Aja sudhI keTalAye brahmA, viSNu, mahAdeva tathA temanA asaMkhya brahmAMDono saMhAra karelo che, hAla paNa karuM chuM tathA bhaviSyamAM paNa karIza, tene to aMta nathI, Ama chatAM kALa puruSa evo che to haMmezA tAjene tAjo ja rahuM chuM. huM kadI paNa kSayane pAmatuM nathI. kALa puruSa saMbaMdhI varNana zAstramAM paNa A pramANenuM Ave che. kALa hameza badhAnuM bhakSaNa karyA kare che vaDavAnala eTale pANInuM bhakSaNa karanAra agni jema mahAna samudrane paNa gaLI jAya che tema sarvabhakSI kALa A jagatamAM vANI, mana, buddhi ke netravaDe dekhavAmAM AvatI tamAma vastunuM bhakSaNa kare che. kALarUpI bhayaMkara mahezvara eka sarakhI rIte A saghaLA dasya padArthonI sthitine keLiyo karI javA mATe haMmeza saja thaI rahelo cheanaMta brahmAMDene gaLI janAro tathA jagatamAM sarvatravyApI rahelo A kALarUpI deva moTA meTA pukhone toDavAmAM paNa kSaNavAranI DhIla karato nathI. vAstavika rIte alakSya eTale jANI nahIM zakAya evo hovA chatAM te varSa, mAsa, divasa, ghaTi, paLa, vipaLa, kSaNa, nimeSa, kalA, kASTa, paramANuM, trasareNuM, tathA saMvatsara, yuga, ka5 ityAdi rUpa vaDe kAMIka pragaTa thaelo hoya ema bhAse che, evA A kALa sarva jagatane vaza karIne rahe che. jema gaDa sarpone gaLI jAya kivA aneka nadInuM pANI eka sarakhuM samudramAM maLatuM rahevA chatAM paNa jema te kadI dharAte ja nathI tema jeo rUpavALA hatA, jeo sArA kAma karanArA kahevAtA hatA ane je meru jevA mahAna hatA te sarvane paNa A kALa gaLI gayo che. nirdaya, patthara samAna kaThaNa, vAgha jevo kUra, karavata jevo karkaza, kaMgALa ane adhama evA sarvenuM A kALa hameza bhakSaNa karyA kare che. dALane zaraNa na thAya evI kaI vastu nathI A kALa jene gaLI jato nathI evI koI vastu Aja sudhI thaI nathI, thavAnI nathI ane thaze paNa nahi. sarvane tatkALa Liyo karI janAra bahubhakSI evo A kALa parvatane paNa khAI jAya che, tema anaMta brahmAMDane khAtAM chatAM paNa dharAto nathI. naTanI peThe aneka rUpa dhAraNa karIne A kALa saMsAra pI nATakamAM te te vastuonuM haraNa kare che, vinAza kare che ane temanI navesara pharIthI utpatti paNa kare che, temane khAI jAya che tathA temanuM chedana kare che. piopaTa jema dADamanAM bIjone pholI kelIne khAI jAya che tema kALa paNa jagatamAM rahelA judA juvA citra vicitra padArthone vIMkhI pIMkhIne khAyA kare che. jemanuM * mULa brahmA che ane phaLa moTA devatAo che, evA brahmAMDarUpI vRkSavALA brahmarUpI vizALa vanamAM kALa cAre bAjIe vyApIne rahyo che. A kALapuruSa kaha5, yugAdi racanA karatAM kadI paNa kAyara thato nathI. A kALapuruSa kadI bhedatAM bhedA nathI, bALatAM baLato nathI ane dekhAvA chatAM paNa dekhAto nathI. A kALapuruSa moTA mAtA manorathonI peThe eka palakArAmAM ja kaI vastuno nAza karI nAkhe che. prANIonA kaSTathI ja puSTa thatI
Page #696
--------------------------------------------------------------------------
________________ [ pa67 gItAdahana ] jeo zekathI taddana rahita thayelA che tema japitAnI ceSTAthI A kALa dehAdikanA adhyAsavALA jIvane hameza svarga tathA nakAdikamAM ja pheravyA kare che. A kALa ghAsa (khaDa), dhULa, pAMdaDAM, indra, meru, ane samudro vagere saghaLA padArthone gaLI javAne mATe haMmeza sajaja rahe che. daDAnI jema sUryacaMdrane AkAzamAM uchALIne rame che. A kALa ja ruddha thaIne pAcho indra, brahmA, zaka tathA kubera35 thAya che tathA vaLI pAcho kAMI nathI evo thaI jAya che. jema koI manuSya vRkSomAMthI pAkAM phaLa pADyA kare tema A kALa mahApomAMthI pAkelA deva tathA daityonA samUhane pADyA kare che. kALa kadI paNa kAyara thatuM nathI jene brahmAMDarUpI phaLo AvelAM che evA prakAranuM uMbarAnuM eka mahAvRkSa che, temAMthI A kALa A brahmAMDarUpe phaLo vAraMvAra pADyA kare che ane temAM prANIo rUpI maccharo gaNagaNyA kare che. jema parvata pAyA vaDe pitAne TakAvI rAkhe che tema A kALa paNa anaMta ane apAra evA brahmarUpI pAyA vaDe pitAnA UMcA zarIrane TakAvIne rahyo che. jema manuSya bahu bhAra sahana karanArI pRthvI upara paga TekAvI tenA AdhAra upara Ubho rahe che tema kALa paNa jemAM anaMta prANIonA saMsArano laya thAya che, evI brahmanI daDha sattA upara ja sthira rahelo che. e kALa keIpaNa rIte kAyara thato nathI kAInA upara prema karatA nathI, dayA karatA nathI, mAyA karato nathI, ke lebha karato nathI tema prIti kiMvA aprIti paNa karato nathI. te keAI sthaLe aMdhArA jevuM kArya kare che, koI sthaLe vistAravALuM ujaLuM kArya kare che ane koI sthaLe to te baMnethI judA ja svabhAvavALuM kArya karyA kare che. A kALa Avate paNa nathI tema jato paNa nathI ane seMkaDo mahAka vItI jAya to paNa te udaya ke astane pAmato nathI. te ciMtA karyA vagara ane koInI paNuM darakAra zAkhA sivAya jagatamAM pheraphAra karavA rU5 ramata karI rahyo che. kALa paramAtmArUpa rAjAne putra che A kALa 25 kApAlika parvata, samudra, varma ane pRthvI rU5 cAra ziMgaDAMvALA jagatarUpI gheTAMone mAryA kare che ane pratyeka divase tArAo rUpI chAMTAone joIne temaNe paNa cATI jAya che. A kALa jenuM haraNa karato nathI evI nAma rUpa dhAraNa karelI tucha ke atuccha koIpaNa vastu A vizvamAM nathI. tamAma chone cUrNarUpa karIne mRtyunA mukhamAM nAkhanAra pralayarUpI krIDA vilAsa karIne kALa pAte ja kArya padArthonA abhAvavALA thAya che. pralaya vakhate te ajJAnarUpa padArthone prakAzita karanAra brahma caitanyarU5 Izvara (vRkSAMka 2)thI ja nija svarUpamAM vizrAMti le che eTale tenI sAthe ekarUpa banI jAya che. Ama pralayamAM vizrAMti laI vaLI pAcho sRSTinirmANa karavAnA samayamAM pote ja IzvaranI IkSaNazakti yA preraNAtmaka rUpe banI mAyAzakita (vRkSAMka 3)nA triguNamAM kSobha utpanna karanAre thAya che. Ama suSTisamayamAM te pote ja jagatane kartA ane bhatA temaja saMhAra karanAra, ane samaraNa karanAra Adi sadhaLA svarUpavALo thAya che. buddhi (akkala) vaDe paNa jemanA rahasyane kaI kaLI zakatuM nathI evAM sArA narasAM sadhaLAM prakAranA zarIrane prakaTa karatA ane vaLI temane tarata ja lIna karI nAkhato A kALa ahiM potAnI rIDa karyA ja kare che, A kALa 5ramAtma25 rAjAne putra che. (yA. vai0 pra0 sa0 23 juo). kriyAkALa tathA phaLakALanuM varNana upara kahelA mahAkALathI bhinna evo eka kALa che. je be prakArano che. te meLa vagaranI rItiovALAmAM ziromaNi che. A jagatamAM je kALa phaLane bhagavAve che tene devakALa kahe che ane je kALa jaLane utpanna karanArI kriyA karAve che te kriyAkALa kahevAya che tathA kriyA thayA pachI paripakava thAya te phaLakALa kahevAya che. mAtra potAnI calanarUpa evI kriyA vinA kriyAkALanuM bIjuM kAMI 25, bIjuM kAMI kAma ke bIjuM kAMIdhAre jANavAmAM AvatuM nathI. jema garamI himanA samUhane ogALI nAkhe che tema e kriyAkALa A saghaLAM kUNuM prANIone ogALI nAkhe che. je kAMI A bhAre viratAravALuM jagatamaMDaLa jovAmAM Ave che te A kriyAkALanI nAcavAnI zAkhA che. kriyAnI paripakavatA e ja phaLakALanuM svarUpa che. bIje phaLane bhagavAvanAra je deva nAmane kALa
Page #697
--------------------------------------------------------------------------
________________ 568 ] dhAtusAdAmAnamAtmanaH . [ siddhAntakASTha bha0 gIva a011/33 kahevAmAM Avyo tenuM mahAna, dhAraNa vA "kRtAMta' evuM paNa nAma che. te paNa kApAlika je veza dhAraNa karIne unmattapaNAthI jagatamAM nAcyA ja kare che. rAgI purUnI peThe bahu nAcyA karatA e kRtAMta'nuM niyati kiMvA mAyArUpa (vRkSAMka 3 juo) strImAM atyaMta kAmIpaNuM jovAmAM Ave che. saMsArarUpI vakSasthaLa upara caMdranI kaLA jevo dhoLe zeSa nAga ane traNe lokamAM vaheMcAyele gaMgAno pravAha e baMne devarUpI kApAlikanA savya tathA apasavya janAI rU5 che. caMdramaMDaLa tathA sUryamaMDaLa e tenA be hAthanAM mULomAM sonAnAM kaDAMrUpa che. rAo rU5 chAMTaNAothI vyApeluM pralayanA samudranA jaLamAM dhovAyeluM tathA pralayanA megharUpI cheDAvALuM AkAza e enA eka vastra rU5 che. kApAlika loko vacce chidravALI eka godaDI gaLAmAM paherI ja rAkhe che bIjuM kAMI vastra rAkhatA nathI, evA rUpavALA A devarUpI kApAlikanI AgaLa tenI niyamita rUpiNI kAminI vA mAyA (vRkSAMka 3) niraMtara cAlatA ADaMbarapUrvaka aneka kAryo karatI karatI nAgyA kare che. daivarUpa kALa ane niyatinuM varNana prANIonA niraMtara javA AvavAthI caMcaLatAvALA jagatarUpI mAMDavAnI aMdara nA karatI ane jenI kriyAzakti kadI baMdha paDatI nathI evI e strInAM aMgomAM aneka bhUH bhuvaH ityAdi bhuvanonI paMkti ghareNarUpe zobhe che tathA pAtALa sudhI lAMbu A AkAza to enA moTA coTalAna maMDaLa samAna che. prANIonA kalelathI dIpatI tathA pAparUpI dorAthI pAtALarUpI pagamAM bAMdhelI narakonI paMkita e enI ghUgharIo jevI che. yamarAjA enA lalATarUpa che ane temAM prANIonI saMkhyA jaNAvanAra citragupta e to eka karaturInI rIpakI lagADelI hoya te zobhe che. A niyati devI potAnA pati daivarUpa kApAlikAnA abhiprAyane anusarIne pralayanA samayamAM bhAre ADaMbarathI parvata phADavAnA moTA kaDAkA karIne nAce che. Ama sarvane saMhAra karanArI e niyati nRtya karI rahI che tyAre tenI pAchaLa kArtikasvAmInA marI gayelA meranAM bAkI rahelAM pichAMo uDA uDa kare che, tyAM raddhanA vikharAyelA chidravALA pAMca marataka para jaTAonA caMdro lAMbA thaIne laheryA kare che, tyAM traNe tenA moTA chidramAMthI bhAre sUsavATA uThI rahyA che ane tethI te matako bhayaMkara lAge che, tyAM parvata jevA bhairavanA peTarU5 UMcAnIcA thatA tUmaDAo che, tyAM seMkaDo chidromAMthI vani karatAM IndranA zarIrarUpI bhikSApAtra che, tyAM sukAI gayelA manuSyonI hADakAMrUpa khAMgo che. Ama e kApAlikAnI strI niyati zakti (vRkSAMka 3) gagana sudhI vyApelA potAnA zarIrane paNa jANe bhaya pamADatI hoya evI bhAse che. mahAkalpomAM sarvano saMhAra karanArI e kALa kAminI potAnA nRtyamAMthI Ama tema calAyamAna thatI nathI ane aneka AkAra vALA mAthAonA samUDArUpa moTA kamaLanI mALAthI zobhI rahI che. kALarUpa kApAlikanuM mRtya devarUpa kApAlika paNa jagatarUpI nRtyazALAmAM nAyA ja kare che. himAlaya tathA meru e baMne pahADe tenA kAnanA kaMDaLAmAM laTakatA lolake che. caMdra sUryo e be kAnanA kuMDaLarUpa che. AthI tenuM gaMDasthaLa zobhI na rahyuM che. lokAloka nAmanA parvatanI paMkita enA pharatI kaTImekhalA samAna che. vidyuta e tenA hAthamAM kaMkaNa rU5 che. pavanavaDe vikharAyelAM vAdaLAMnI paMkti e tenI aneka raMgI kaMthA (phATelA ciMtharAnI godaDI)rUpa che. mahAkALanA hAthathI naMkhAyelA zeSanAganA zarIrarU5 moTA dorAthI saMbaMdha rAkhatA ane sadhaLo saMsAra jethI baMdhAI jAya evuM lAMbA mAyArUpa pAzamAM gUMthAyelI, kSaya pAmelA brahmAMDamAMthI nIkaLelAM mRtyuothI banelI mALA e kApAlikanA gALAmAM jANe ekaThAM karelAM tIkSaNa musaLa, khaSya, prAza, trizuLa, temara ane muddorothI banelI mALA heya ema zobhe che. sAta samudrarUpa paMkti te kApAlikanA hAtha samAna che. vyavahAropI meTAM gUMcaLAvALI, raja (dhULa) ane rajoguNavaDe kharaDAyelI tathA aMdhArA jevI kALI sukhaduHkhonI paraMparA e kApAlikanA svAMTAMnI paMkitarUpa che. dhaNAkharA AvA guNovALA te daivarUpa kApAlikA pralayakALamAM pitAnA tAMDavavALA nAcane ghaNA kALa sudhI baMdha pADI vizrAMti le che ane vaLI pAchA te brahmA, viSNu, ddha Adine utpanna karIne jemAM ghaNuM dekhAvo karavAmAM Ave che
Page #698
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] sarvanA dhAtA, adhikAnabhUta, AtmaprasAda nija AtmAnA mahimAne jANe che. [ 560 evI citravicitratAvALI jarA, zoka, duHkha tathA parAbhavathI zobhatI A sRSTirUpa nAcanI lIlA karavA mAMDe che. jema bALaka gArAmAMthI pUtaLAM AdinI racanAne kAyara thayA vagara karyA kare che tema e daivarUpa kApAlika paNa pAcho jaLasamUha, vana, judAM judAM brahmAMDa, prANIonA samUhe ane te te samayane anusaratI rithara tathA caMcaLa evI aneka prakAranI citravicitra avanavI rItabhAtone kAyara thayA vino utpanna karyo ja kare che (levi sa. 25 juo). | sarvane niyamanamAM rAkhanAre e huM kALa puruSa chuM bhagavAna kahe cheH jema agni garama prakAzavALI jvALAothI lokone aMdara tathA bahAra bALe che tema A kALarUpa huM pitAnI dAsaNa ceSTAvaDe lokone asata kiMvA duSTa AzAothI aMdara tathA bahAra banyA karuM chuM. iMdriyonA viSayamAM pravRttirUpa je maryAdA karelI che te niyamarUpI kALa rUpa evI niyati rU5 mArI strI che. ApaNAne lIdhe te capaLa svabhAvavALI che. jiteMdriya lokone paNa bhamAvanArI che tathA dhIrajane rahevA paNa detI nathI. kAmarUpa huM eka kSaNamAM yuvAnane vRddha ane vRddhane yuvAna banAvI dauM chuM. A saghaLA padArtho javAAvavAvALA eTale utpattinAzavALA che. vastutaH miththArUpa vAsanA ja lokone saMsAramAM bAMdhyA kare che ane kALarUpa huM te tevA prANIonA samUhane niraMtara pitAmAM ja kheMcyA karuM chuM. kharekhara A mUDha leke sadupadezane sAMbhaLavA icchatA nathI tema sArI vAtane sAMbhaLavAno temane avakAza paNa maLato nathI. parvate vikherAI jAya che, AkAza paNa layane pAme che, bhuvano khavAI jAya che ane pRthvI paNa pralayane pAme che. samudro paNa sukAI jAya che, tArAo vikharAI jAya che, siddha lokonA paNa nAza thAya che. are ! jyAM dhavanuM jIvita paNa adhava thaI jAya che, devatAo paNa mAryA jAya che, A kALarUpa evA mArA momAM Indra suddhAM cavAI jAya che, yama paNa kALarUpa evA mArA sapATAmAM AvI jAya che, vAyu sattA rahita banI jAya che, caMdra zunya thaI jAya che, sUrya khaMDita thaI jAya tathA agni paNa abhAvane prApta thAya che, brahmA paNa samAdhine pAme che, ajanmA hari paNa harAI jAya che tathA bhava paNa abhAvane pAme che. kALa paNa layane pAme che, niyati paNuM taNAI jAya che tathA anaMta AkAza paNa kSayane pAme che, jenuM razULa rUpa jANavAmAM AvatuM nathI, sumarUpa sAMbhaLI, bolI ke joI zakAtuM nathI, e huM arthAta anirvacanIya AtmArUpa puruSa ja potAnA ravarUpamAM mAyAthI A badhAM brahmAMDane mizyA khelI dekhADI rahyo chuM, paraMtu mAruM svarUpa to anirvacanIya, agocara, avarNanIya tathA aja evuM che. te te jyAre tuM mArI sAthe taddana ekarUpapaNAne pAmIza tyAre ja anubhavI zakIza; paraMtu te mAruM virATarUpe ke je A vakhatane mATe meM mArI mAyA zakitavaDe lokonA saMhAra arthe dhAraNa kareluM che te jovAnI icchA karI tethI tArI IrachAnasAra te meM tane batAvyuM che paraMtu AvAM mArA rUpono to pAra nathI. A rUpa batAvavAne uddeza eTalo ja che ke vizvamAM A badhe je je kAMI vyavahAra cAlI rahyo che te tamAma AtmasvarUpa evA meM kALarUpe prathamathI ja niyata karI rAkhela hoya che. mArI AjJA vagara vAyu vihAra karI zakato nathI, AkAza koIne avakAza ApI zakatuM nathI, sUrya eka DagaluM paNa bharavAne zaktimAna nathI, brahmA viSNu ke maheza, mahAmAyA ke mULamAyA vagere koIpaNa mArI AjJAnuM ullaMdhana karavA zaktimAna nathI, te pachI bIjAonI vAta ja zI ? carAcarane niyamamAM rAkhanArA, paramAtmAnA putrarUpa tathA Izvara (kakSAMka 2 nI) IkSaNazaktirUpa kALapuruSarUpe huM tArI IcchAnusAra tane darzana ApavA tArI sAme ubhe chuM. tasmAttvamuttiSTha yazo labhasva jitvA zatrunbhuva rAjyaM samRddham / yaivaite nihatAH pUrvamedha nimittamAtra bhava savyasAcin // 33 //
Page #699
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa73 ] AsInA dUraM vrajati [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 11/34 he arjuna! tuM kevaLa nimittarUpa thA kALarUpa kApAlika ravarUpa dhAraNa karelA bhagavAna AgaLa kahe che ke: he arjuna ! mArIza te ja A badhA maraze kiMvA huM nAsI jaIza to teo bacI jaze evo meha choDI de! A badhA te tuM na haze to paNa maravAnA ja che. are marI, cUkelA ja che. eTalA mATe tane kahuM chuM ke tuM UTha, kevaLa nimittarUpa banIne yaza meLava tathA zatruone jItIne zatruothI rahita niSkaTaka evuM rAjya bhegava. pharIthI paNa kahuM chuM ke A badhAne meM prathamathI ja haNI mUkelA che arthAta niyatinA niyamAnusAra A badhAnuM mRtyu A raNabhUmimAM tArA nimitta vaDe thavAnuM prathamathI ja sarjAI cUkeluM che; mATe tuM kevaLa nimittarUpa thA. droNa ca bhISmaM ca jayadrathaM ca karNa tathA'nyAnapi yodhIrAn / mayA hatA svaM jahi mA vyathiSThA zuddhayasva jetAsa raNe sapatnAn // 34 // tuM yuddhamAM zatruone chatIza virATa zarIradhArI kALa ravarUpa bhagavAna AgaLa kahe cheH A droNa, bhISma, jayadratha, ane karNa jevA ajiMkaya gaNutA ddhAone tathA bIjA paNa vIra yoddhAone meM prathamathI ja haNa rAkhelA che tene tuM mAra, vyagracittavALo mAM thA ane yuddha kara. huM tane bhaviSya kahuM chuM ke A saMgrAmamAM tuM zatruone avazya chatIza; emAM jarA paNa saMdeha rAkhIza nahi. kemake evo niyatine niyama nizcita karI cUkelo che. A mujaba bhagavAne atre niyati eTale prArabdhanI taddana spaSTatA karelI che, je A bhagavAnanA kathana uparathI ja spaSTa rIte samajI zakAze. ahIM ApaNane bhagavAnanA A virATa svarUpa saMbaMdhe cheDe vadhu vicAra karavo paDaze. arjuna tathA virATa svarUpanAM darzana AmalA vivecana uparathI jANI zakAze ke bhagavAna eTale paramAtmA (vRkSAMka)nAM be svarUpe che; (1) anirvacanIya kivA para (vRkSAMka 1 juo) tathA (2) vacanIya kivA mAyAnA traNa gunA vistAravALuM anAdi, anaMta nAmarUpanA bhedevALuM kivA apara (vRkSAMka 3 thI 55 5 sudhInuM tamAma). A be svarUpe pikI prathamanuM para svarUpa te anirvacanIya hovAthI te vAgI, mana kiMvA draSTAbhAvane paNa viSaya nathI tathA bIjo mAyAvI svarUpa draSTAno viSaya thaI zake che. te apara svarUpanA utpattikArane ja draSTA sAkSI athavA Izvara kahe che; Ane pratyagAtmA, zabala brahma ityAdi nAmo paNa zAstramAM ApelAM che (vRkSAMka 2 juo). A Izvara (vRkSAMka 2) paNa sthULa daSTi vaDe pratyakSa joI zakAtuM nathI. paraMtu mAyAnA ahaMbhAva (vRkSAMka 3) mAM sthita rahIne kevaLa ladyArtha vaDe ja jANI zakAya evo che. te pote A mAyA (vRkSAMka 3 ) nI utpatti thAya tyAre ja che ema jANI zakAya te che. jema chAyA hoya to jenI chAyA paDI te hovo ja joIe ema siddha thAya che tema A mAyArUpa huM (vAMka 3) nuM prAkaTya thAya che te uparathI ema jANI zakAya che ke teno koI kartA he joIe. A rIte layartha vaDe ja te jANI zakAte hevAthI te pote duSTa kevI rIte thAya? te te sarvane jenAro draSTA che, te draSTAne jonAra te vaLI bI je keNa heI zake? tene bIje ke. draSTA che ema je kahevAmAM Ave che te trIje; tene ethe e pramANe anavasthiti doSa Ave ane Ama kahevuM che te kevaLa mUDhapaNuM ja gaNAya. tethI A draSTA te pitAnA draSTAbhAvane choDIne kadI paNa rahI zakato
Page #700
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] je acala chatAM dUra jAya che ane [ 571 nathI. tene te draSTA che ema kahenAro te pote te draSTInA ja AdhAre rahelo huM (vekSAMka 3) evA dasvarUpa che. Ama hovAthI draSTA pote paNa pratyakSa dazyamAna nathI paraMtu kevaLa lakSyArthadarzaka che, ema siddha thAya che. AthI te draSTA svarU5 Izvara (vRkSAMka 2) pitAnI IkSaNazakti dvArA eTale jovA 35 kriyA vaDe ja potAnAM mAyArUpa huM bhAva(vRkSaka 3)nAM sarvAdi traNa guNemAM kSe utpanna kare che. A ikSaNuzakti kivA javArUpa kriyAzakti e ja kALapuruSa kahevAya. ahIMthI ja darzana zabdanI zarUAta thAya che. te kALarU5 IkSaNazakitathI dasvarUpe prakaTelo huM kivA mAyAbhAvarUpa prathama vitata thayA bAda tenI dasyarUpa thatI kriyA pUrvene adasyabhAva samo je vivarta te darzana zabdavaDe vyavahAramAM pracalita che tathA te pahelAMnI eTale Izvara ane mAyA e be avasthAonuM joDANa karanArI baMne vaccenI avarathAmAM te IzvaranI IkSaNazakitarUpa evo kALa puruSa kahevAya che. A kALa puruSa jyAre niyati kivA mAyA (vRkSAMka 3)ne Azraya laI tenA traNa guNomAM kSobha utpanna kare che tyAre prathama traNa guNenuM je aikaya thAya che te ja avyakata kivA pradhAna tatva kahevAya che (vRkSAMka 4). tyAra pachI jJAnazakti tathA kriyAzakti yukta evuM tattva ke je ardhanArInaTezvara kahevAya che (vRkSAMka 5) te rU5 banI bAda krame mahAprANa kivA sUtrAtmA(vRkSAMka 6), mahattatva(vakSAMka 7), ahaMkAra(vRkSAka 8) ane tenA satva, raja ane tama evA traNa bhedo tathA tenI aMtargata AvelA adhidevatAdi tamAma piTA bhAgarUpe banelo che. bAda te citta vA kSetrajJa (vRkSAMka 9), buddhi brahmA (vRkSAMka 10) tathA mana caMdra (vRkSAMka 11), IkavA vidyAnuM nAbhikamaLa (kSAka 12) ane brahmadeva tathA tenuM brahma'DAda tamAma kArya (kSAMka 13 thI 15tha) ityAdi tamAma rUpe A kALapunI aMtargata AvelA hoI te Izvara ja potAnI mAyAzakti vo savAdi caNoThArA utti, rithati ane layanA kArya25 A lIlA karI rahyo che. A rIte bhagavAnane apara ravarUpa ja sarvatra vistArAyeluM che. bhagavAnanA A apara svarUpanAM ja darzana draSTAbhAve thaI zake che. arjunane divyadRSTi ApIne eTale draSTA kiMvA sAkSI bhAva (vakSAMka 2)mAM sthita rAkhIne A apara varUpanAM ja darzana bhagavAne karAvelAM che. bhagavAne arjunane kaLa svarUpe darzana kema ApyAM? bhagavAnanA apararavarUpamAM saumya, kara ane e baMnenA mizraNAtmaka tema ja zAMta ane gaMbhIra ityAdi. ghaNA prakAranA bhAvo ekI sAthe cAlu hoya che. pralaya kALanA bhAvamAM ratA, sthiti bhAvamAM zAMtatA tathA utpattibhAvamAM gaMbhIratA. e rIte aneka prakAranA bhAvo temAM haMmeza cAlu hevAthI bhakatane pitAnI dachAvazAta te pikI koI paNa bhAve darzana thaI zake che. jo ke AvA darzanane yoga kevaLa dehAdhyAsAdi tamAma bhAva choDIne sarvatra bhagavAna ja vyApelo heI pote te badhAnA draSTA che evI daDha bhAvanA je rAkhe che evA paramaniSTha bhakta paikI paNa ghaNuM ja thoDAne Ave che, kAraNa evA prakAranI niSThAmAM pUrNa rIte sthita thayelA sAcA bhakato te bhAgye ja maLe che, arjuna raNabhUmi para hato te vakhate teNe sarva bhAve zaraNAgati svIkArI bhagavAnanA svarUpanA darzananI icchA karI tethI kALarUpa bhagavAna te vakhate raNabhUmi upara AvyA hatA kemake AtmasvarUpa evA bhagavAne kALasvarUpe A rIte dareka dvAparayugane aMte A mahAbhArata yuddha thaI temAM saMhAra karavAno saMkalpa prathamathI pote ja karI rAkhyo hato te niyata thayelA niyati niyama pramANenuM ja A yuddha hatuM. tethI ja jyAre ane virATa ravarUpa bhagavAnane Apa koNa che ema pUchayuM, tyAre temaNe kahyuM ke huM kALa chuM.' A uparathI siddha thAya che ke bIjo koI prasaMga heta to te vakhate niyati niyamAnusAra nizcita thaelA dheAraNe ja tene darzana thAta. jo ke temAM paNa A sarva saMhAranuM kArya te cAlu ja rahe paraMtu darzaneSu bhaktane potAnI satyabhAvanAvazAt saumya kiMvA zAMtabhAra ja vadhu pramANamAM jaNuta ke jethI tene gabharATa thavA na pAmata. uddeza e che ke, saguNa bhakti karanArAone prathama bhagavAnanA aSara svarUpano sAkSAtkAra karavo Avazyaka ja hoya che. te jayAM sudhI thAya nahi tyAM sudhI te kharo bhakta nathI,
Page #701
--------------------------------------------------------------------------
________________ paDara] zayAno yAti savataH / [ siddhAntakASTha bha0 gIva a 11/36 para svarUpane sAkSAtkAra je bhaktane A pramANe saguNa sAkSAtkAra thayo eTale tene bhagavAnanA pararavarUpanA sAkSAtkArane mATe bhagavAnanI sAthe ekarasa thavA rU5 bhakti eTale abhyAsahArA tadratA prApta karavI paDe che. A rIte jyAre te pUrNa taka thaI jAya che tyAre ja te bhagavAnanA paramadhAmane pahoMce che. te vAta arjunane thayelA A apara svarUpanA sAkSAtkAra uparathI siddha thAya che. kema ke virATa svarUpanuM darzana thavA chatAM paNa arjunane zAMti thaI na hatI; tethI tyAra pachI paNa jJAnasvarUpa evA te bhagavAne tene potAnA para svarUpane upadeza karyo che, tathA temAM sthiratA thavAne mATe AgaLa (adhyAya 12mAM abhyAsakrama paNuM batAvavAmAM Avelo che. te abhyAsanI pUrNatA thaI tyAre ja tene para svarUpano sAkSAtkAra thayo hato. Ama bhagavAna sAthe ekarUpa banI pachI pratibiMba kivA chAyA pramANe yuddhAdi tamAma kAryo teNe kevaLa nimittarUpe karyA hatAM eTale ke te ahaMkAra rahita evo niSkAma banI gayA hatA. A mujabane AtmasAkSAtkArI ja niSkAma karmayogI thaI zake che. AvI advaitabhAvanA thAya tyAre ja bhaktimArganI pUrNatA thaI zake che. evo bhakta ja sAco bhakta che ema samajavuM. have arjunane virATa svarUpa bhagavAne pote koNa che te kahyuM tathA sarvane meM prathamathI ja haNI rAkhelA che eTale duSTa manuSya potAnA karma vaDe ja mare che, teno che te phakata nimittarUpa ja che. ema kahI niyati kivA prArabdhavAdanI nizcitatA batAvI tuM to kevaLa nimittarUpa ja thA, ema upara kahyuM che, tyAra pachI AgaLa zuM banyuM che te joIzuM. saJjaya uvAcaetacchrutvA vacanaM kezavasya grapeamAnaH briTI 1 nAstvA bhUya evAha kRSNaM sagaddaM bhItabhItaH praNamya // 35 // gaddagadda ke arjuna puna: be saMjaya kahe che: he rAjA dhRtarASTra ! kezavanA A vacana sAMbhaLIne kAMpate svara, bItAM bItAM be hAtha joDIne arjuna zrIkRSNane namaskAra karIne ati namra thaI gabharATa sahita gadagada kaMThe pharIthI bhagavAnanI A pramANe stuti karavA lAge arjuna uvAcasthAne hRSIkeza tava prakIrtyA jagatprahRSyatyanurajyate ca / rakSA 5si bhItAni dizo dravamti sarve namasyanti ca siddhasalAH // 36 //
Page #702
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] zayana vA idrinA uparAma pachI paNa saMsAra karI zake che. [ 573 paramAtmAnA para svarUpanI stuti ajuna beH he halIkeza! ApanI atyaMta kIrti vaDe eTale ApanA kIrtinA guNAnuvAda vaDe jagata ati harSa vA AnaMdane pAme che tema ja ApanAmAM prItine arthAta ApamAM ja anurakta thaI rahe che. tathA ApanuM smaraNa nahi karanArA rAkSasa, asuro to bhaya pAmIne daze dizAomAM nAsI jAya che tathA sarva siddhonA samUhe Apane namaskAra (praNAma)kare che te kharekhara yogya ja che. kasmAcca te na nameranmahAtman garIyase brahmaNo'pyAdikareM / ananta deveza jaganivAsa rAmasara sattA para 7 . Apa ja akSara puruSa cho he mahAtmana ! A siddhAdika Apane namaskAra zA mATe nahi kare? kiMtu teone namaskArane mATe ApanA sivAya bIjo koI che ja nahi. kemake he anaMta ! he jagannivAsa ! Apa brahmAnA paNa Adi gururUpa che, tema ja he deveza ! Apa sat eTale AtmA(vRkSAMka 1)tathA asat rU5 mAyA (vRkSAMka 3 thI 15i)nA utpattikAra IzvaranA paNa Izvara arthAta kALanA paNa nirmAtA(vakSAMka 2) tathA sata asat baMnethI paNa para evA tata kiMvA akSara puruSa vA uttama puruSa(vRkSAMka (r))rUpa che. rAmAvi dura kurAnastvmsy vizvasya para nidhAnam / vettAsi vedyaM ca paraM ca dhAma tvayA tata vizvamanantarUpa // 38 // tamAma jagata tamAruM rU5 che he anaMtarUpa ! Adideva paNa Apa ja che. purANu puru paNa Apa ja che. vizvanA paraMnidhAna arthAta tamAma vizvano vilaya thayA pachI tenuM je Azraya sthAnaka te paNa Apa ja che. Apa ja sarvanA nA jANanArA) che tema vedha eTale jANuvA gya evA paNa Apa ja cho tathA te sarvAthI paramadhAma eTale zreb8 rasthAnavALA pazu Apa ja che, evA Ape pitA vaDe ja A carAcara vizva vyApta karyuM che. ApanAthI kaMI paNa vastu bhinna nathI paraMtu sarva AparUpa ja che. A pramANe arjune atyAra sudhI bhagavAnanA paramarUpanI arthAta AtmasvarUpanI stuti karelI che. juthoDarmLaH zarA prajApatistvaM prapitAmahancha / namo namaste'stu sahasrakRtvaH punazca bhUyo'pi namo namaste // 39 //
Page #703
--------------------------------------------------------------------------
________________ pa74] Brta mAmaH revaM- [ siddhAntakADa bha0 gIva a7 11/5 virATa bhagavAnanA apara svarU5nI stuti vAyu, yama, agni, varuNa, caMdramA, prajApati ane prapitAmaha (brahmadeva) paNa Apa ja che. evA Apane hajAravAra namaskAra he, he bhagavana! Apane pharI pharIne vAraMvAra namaskAra he. uddeza e ke A vyaSTi, samaSTi (ekeka alaga alaga te vyaSTi tathA sarva ekatra samUha maLI samaSTi; jema jhADa e vyaSTi tathA jaMgala e samaSTi samaje) e baMnene samAveza brahmAMDarUpa kAryasRSTi vA samaSTimAM thAya che (vRkSAMka 13 thI 15 4 juo) tathA tenuM kAraNa (vRkSAMka 6 thI 12) ane mahAkAraNa (sAMka 3 thI 5) e sarva maLIne virATa svarUpa kahevAya che. A kAryarUpa samaSTi brahmAMDanI utpatti pUrve sUkSma evA devatAonI utpatti kAraNa rUpe thavA pAmelI che. te upara batAvelA vAyu, yama, agni, varuNa, caMdramA, prajApati ane prapitAmaha brahmA e krame brahmAMDanA utpanna kartA virATa puruSanA krame, tvacA, nAbhi, vANI, jihavA, mana, zizna ane buddhi ityAdinA adhidevatAo samajavA (juo vRkSAMka 8/1/) Ama kahevAno Azaya to phakta kArya kAraNarUpa sarva vizva bhagavAnanuM ja ravarUpa che, evo bhAva darzAvavA pUrato ja che, ema samajavuM. namaH purastAdatha pRSThataste namo'stu te sarvata eva sarva / anantavIryAmitavikramastvaM sarva samApnoSi tato'si sarvaH // 40 // Apane sarva bAjuethI namaskAra he he sarva! Apa anaMta vIryavALA, amita eTale jenI sImA nathI evA parAkramavALA heI sarvamAM vyApta che ane tethI sarva che, evA Apane AgaLathI paNa namaskAra ane pAchaLathI paNa namaskAra ho, Apane sarva bAjuethI namaskAra ho. tAtparya, Apa aNu reNu paramANuthI laI TheTha brahmAMDa tathA mahata ane tethI paNa para carAcara sarvatra vyApelA che. AvA Apa badhe ja hovAthI huM Apane daza dizAomAM tathA tethI para evI saghaLI jagAe namaskAra karuM chuM, sakheti matvA prasabha yaduktaM he kRSNa he yAdava he sakheti / ajAnatA mahimAnaM tavedaM mayA pramAdAtmaNayena vApi // 4 // yaccAvAsArthamasakRto'si vihArazayyAsanabhojaneSu / ghaNAvazuta samakSa tatkSAmaye tvAmahama meyam // 42 //
Page #704
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ] te Atmadevane "huM jANuM chuM' yA nathI jANata' evA abhimAnathI- [ 575 virATa svarUpa pratye arjunanI kSamA yAcanA ajuna AgaLa kahe che? he bhagavana! ApanA A mahimAne nahi jANatAM pramAda athavA neha kiMvA vinodane lIdhe Apane sakhA mAnIne ajANapaNAthI he kRSNa! he yAdava ! he sakhA ! e rIte bhUlathI kiMvA atyaMta dharavaTa yA sakhyatA vaDe huM maryAdA choDIne je je kAMI bolyo haIza tema ja he azruta ! AhAra, vihAra, zayA, Asana eTale khAtI vakhate ke vihAra karatI vakhate; sUtI vakhate, ke beThakamAM; sarva samakSa kiMvA ekalA ApanuM mazkarI vaDe meM je je kAMI apamAna karyuM haze te badhA mATe huM ApanI pAse kSamA mAguM chuM. he aprameya eTale pramANamAM na AvI zake evA prabhu ! mane kSamA karo, evI yAcanA huM Apane karuM chuM. vistAra roja caraNa tvamasya pujyazca gururgarIyAn / na tvatsamo'styabhyadhikaH kuto'nyo rokaDasinamAja kara . tasmAtpraNamya praNidhAya kAya prasAdaye tvAmahamozamIyam / piteva putrasya sakheva sakhyuH thi vighAtharItireka voTu . mArA sarva aparAdhanI kSamA kare he apratima prabhAvavALA! jene bIjAnI upamA ApI zakAtI nathI evA Apa ja A carAcara lokonA pitA che, Apa ja pUjya che, carAcaranA Apa ja guru che, tema gurunA paNa guru ati mahAna paNa Apa ja cho. ApanI barobarI karI zake e A aikayamAM eTale brahmAMDamAM koI nathI to pachI tethI adhika eTale zreSTha to kayAMthI hoya ? tasmAta dehane atyaMta nIce dhAraNa karIne eTale sASTAMga praNAma karIne stuti karavA yogya Izvara svarUpa evA Apane pitA jema putranA, sakhA jema potAnA sakhAnA tathA jenA upara atyaMta prema hoya te priyAnA aparAdhane priya eTale prema karanAre jema kSamA kare che tema huM ke je Apane atyaMta priya chuM, Apa mArA para atyaMta vahAla rAkho cho evA ApanI pAse huM mArA tamAma aparAdhonI kSamA cAhuM chuM. Apa ja sarve aparAdhane kSamA karavA yogya che, mATe mane Apa mArA sarva aparAdhAnI kSamA karazo. zaeSTa gvatoDarina ibrA bhayena ca pravyathitaM mano me / tadeva me darzaya deva rUpaM karNI (verA vibhAga ja che
Page #705
--------------------------------------------------------------------------
________________ 576 ] maco rAtumati ja. [ siddhAntakADa bha0 gI) a 11/10 mane ApanuM sAcuM AtmasvarUpa batAvo ane kahe che: he jaganivAsa ! pUrve kadI paNa nahi jovAmAM AveluM evuM A badhuM ApanuM ravarUpa joIne mane atyaMta harSa thayo che paNa AvuM bhayaMkara svarUpe jovAthI bhayavaDe mAruM mana te ghaNuMja AkuLa vyAkuLa banI gayuM . mATe he deva ! tatva eTale te kiMvA AtmA (vRkSAMka 1)rUpa ja mane dekhADo, bhAvArtha e ke, je svarUpa sata, cita, AnaMda rUpa che, je svarUpanA darzana vaDe A rItano bhaya kadIpaNuM utpanna thatA nathI tevuM ApanuM abhaya tat eTale te kiMvA Atmapada (vRkSAMka 1) jene pararU5 kiMvA akSara puruSa paNa kahe che tenuM darzana karAvo. Ama kahevAmAM ghaNe ja gUDha hetu rahelo che. teno vicAra karavAthI jaNAze ke A akSara evuM Atmapada batAvo ema je ajune kahyuM te svarUpa kAMI netro vaDe joI zakAya tevuM nathI paraMtu te phakata parokSajJAnavaDe jANI laI bAda temAM ekarUpa thaI javAthI anubhavI zakAya tevuM che, tethI tevA rUpanA darzanane arthe eTale aparokSa svarUpanuM parokSa jJAna ApavAne mATe tamo pharIthI pUrvavata arthAt prathamanA jevA zarIradhArI upadezaka thAo, ema sUcavavAne mATe nIce pramANe prArthanA kare che. kirITina gardinaM cakrahastamicchAmi tvAM draSTumahaM tathaiva / tenaiva rUpeNa caturbhujena sahasrabAho bhava vizvamRta // 46 // punaH pUrvavat thavAne mATe virATa svarUpanI prArthanA he sahastrabAhe ! mAthA upara mugaTa paherelA, hAthamAM gadA tathA cakra dhAraNa karelA, Apane huM te mujaba ja eTale mane AtmAno upadeza ApI rahelA evA prathama pramANe ja jovA icchuM chuM; mATe huM vizvamUteM ! tevA arthAta A5 prathamanI mAphaka caturbhuja rUpe ja thAo. zrIbhagavAnuvAcamayA prasannena tArjunedaM rUpaM para darzitamAtmayogAt / tejomayaM vizvamanantamA yanme tvadnyena na dRSTapUrvam // 4 // na vedayajJAdhyayanairna dAnana ca kriyAbhina tapobhirupraiH // varSaag: 7 che praSTuM svadamyena kurupravIra // 48 //
Page #706
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ] mArAthI judApaNAnA (daita) bhAva thakI (mane) keNa jANavA yogya che? [ 577 mAruM A svarUpa jovAne bIjo kaI zaktimAna nathI zrIbhagavAna kahe cheH he arjuna ! tArA upara prasanna thaI meM tane mAruM A zreSTha evuM svarUpa AtmayoganA sAmarthyathI batAvyuM che. tejomaya, anaMta ane Adi evuM je mAruM A vizvarUpa te tArA vinA bIjA keIe pUrve kadIpaNu joyeluM nathI. he kurupravIra (kavaMzamAM ati zuravIra) ! A nara(manuSya) lekenI aMdara tArA vinA bIje kaI mane vedonuM adhyayana vaDe kriyA yavaDe athavA to ugra tapa vaDe paNa jevAne samartha thaI zakato nathI. A kathanamAM bhagavAne gUDha rahasya batAveluM che. eka te temAM evo bhAva che ke niSkAma vedAdhyayana athavA yajJa, dAno, kriyAo kiMvA ugra tapa vinA, A manuSya lokamAM mArA A svarUpanuM darzana keIne paNa kadI thavuM zakya ja nathI. phakta tane ja uparanA koIpaNa sAdhanane Azraya karyA vagara paNa meM prasanna thaIne mArA A svarUpanuM darzana karAvyuM che, tethI mAruM virATa svarUpa A rIte to tArA vinA bIjA koInA paNa jovAmAM kadI AvyuM nathI; e bhAva atre bhagavAne sUcavelo che. bIjI vAta AmaravarUpa evo je huM te to taddana anirvacanIya hovAthI veda, yajJa, adhyayana, dAna kriyA kiMvA ugra tapAdi vaDe te kadI joI zakAto nathI paraMtu A sAdhano dvArA cittazuddhi karI laI tyArapachI tene parokSajJAna zAstra tathA brahmaniSTha evA sadaguru pAsethI prApta karI lIdhA bAda ananya bhAve teno aMtaHkaraNamAM daDha. nizcaya vaDe potAne ja abhyAsa karavo paDe che. Ama abhyAsa karatAM karatAM jayAre tripuTIno vilaya thaI pitAmaha sarvabhAve ekarUpa thaI javAya che tyAre ja tene advaita ane anirvacanIya evA AtmapadanI prApti thaI zake che. Ane ja sAkSAtkAra kahe che. mATe AvA AtmapadamAM veda, yajJAdi tamAma aMte nirupayogI hoI kevaLa ananya eTale AtmAthI judApaNAnI bhAvanAno tyAga karI ekarUpe temAM ramamANa thanArA evA tArA jevA bhakta vinA bIjA koIne eTale judApaNa nI bhAvanAvALA keIne paNa tenI prApti thavI kadApi zakya nathI, mA te vyathA mA ca vimUDhAvo dRSTvA rUpaM ghoramIhaGgamedam / vyapetabhI: prItamanAH punastvaM tadeva me rUpamidaM prapazya // 49 // mAruM pUrvanuM svarUpa je bhagavAna AgaLa kahe che: he pArtha! mAruM A prakAranuM ghara eTale atizaya bhayaMkara rUpa joIne tane duHkha mA thAo temaja te jovAthI tene atimUDhapaNuM paNa nA thAo. eTale ke bhagavAnanuM svarUpa AvuM bhayaMkara hoya che evI rItanI mUDhatA nahi thAo. he arjuna ! gabharATa cheDI nirbhaya ane prasanna cittavALo thaI te pharIthI mArA te ja (pUrvanA) rUpane sArI rIte je. sAthe - ityarjunaM vAsudevastathoktvA svaka rUpa darzayAmAsa bhuyH| AzvAsayAmAsa va bhItamenaM bhUtvA punaH saumyavapurmahAtmA // 50 // 7
Page #707
--------------------------------------------------------------------------
________________ 58 ] azarIra * zarIreSu [ siddhAtakADa bha0 gIe a0 11/54 bhagavAnanuM prathamanuM svarUpa saMjaya kahe che: rAjA dhRtarASTra ! A pramANe ajunane kahI vAsudeva evA zrIkRSNa tenI IcchA pramANe tevA prakAranA potAnA rUpane pharIthI dekhADavA lAgyA. A rIte mahAtmA zrIkRSNa pitAnuM virATa svarUpa sameTI lIdhuM ane arjunanI prArthanAnusAra pharIthI pite hatA tevA eTale vasudevane tyAM dharmanA punaruthAna tathA sAdhunA rakSaNa ane duSTonA saMhArane mATe janma dhAraNa karelo hato tevA saumya manuSya zarIravALA banI bhaya pAmelA ajunane AzvAsana rU5 thayA eTale gabharaTa vaDe jeno zvAsa maMda thaI jIva AkuLavyAkuLa banI gayA hatA tevA arjunane dilAsArU5 thayAM. arjuna uvAcadRdhdaM mAnuSaM rUpaM tava saumyaM janArdana / idAnImasmi savRttaH sacetAH prakRtiM gataH // 51 // ApanuM mAnava rUpa joIne have huM pUrvavata sAvadha thaye chuM. arjuna bolyAH he janArdana! ApanuM saumya evuM mAnavadeha dhAraNa kareluM rUpa joIne huM hamaNAM saMghara eTale sacetana thayo chuM. mAruM mana have ThekANe AvyuM che. mAro gabharATa zamI gayo che tathA have huM pUrvavata sAvadha thayo chuM. zrI bhagavAnuvAcasudurdarzamidaM rUpaM dRSTavAnasi yanmama / devA apyasya rUpasya nityaM darzanakAGkiNaH // 52 // nAhaM vedaina tapasA na dAnena na cejyayA / zakya eva vidho draSTuM dRSTavAnasi mAM yathA // 53 // ApanA darzana te devatAone paNa durlabha che - ajunanuM kathana sAMbhaLIne bhagavAna kahe che ke, he pArtha! teM je mAruM A eTale apara arthAta vyakta ravarUpe jovuM te svarUpanA darzana thavAM atyaMta durlabha che. moTA moTA de paNa haMmezAM te svarUpanA darzananI IcchAvALA che eTale devatAo paNa temanA darzananI IcchA rAkhe che. paraMtu teone paNa haju sudhI tenAM darzana thayAM nathI. bhagavAna AgaLa kahI rahyA che kehe ana! pharIthI kahuM chuM ke tuM je mArA A svarUpanA darzana karI zake tevAM darzana te vedanA adhyayana vaDe, tapa vaDe, kiMvA dAna vaDe paNa zakya nathI. bhaktyA tvananyayA zakya ahameva vidhorjuna / zAtuM draSTuM ca tatvena praveSTuMca parantapa // 54 // bhagavAnanA virATa svarUpanA darzananI paddhati bhagavAna kahe che: he arjuna ! he paraMtapa te je joyuM tevuM mAruM virATarUpa upara batAvelA keIpaNa sAdhana vaDe joI zakAtuM nathI kAraNa ke te sAdhane karatI vakhate bheda daSTi eTale judApaNanI bhAvanA te
Page #708
--------------------------------------------------------------------------
________________ matadehana] sarva zarIramAM azarIrIrUpe yA zarIrarahita rUpe [ 579 karanAranA manamAM hoya che. athavA to huM karuM chuM evI rIte manamAM mithyA ahaMkAra seve che. paraMtu A rItanA mArA virATa ravarUpanAM darzana karanAra jyAre ananya bhakatyA eTale judApaNAnI bhAvanAne sadaMtara tyAga kare che arthAta huM tathA Izvara judA che e prakAranI mAnyatA jene svapane kadI paNa sparzI zakatI nathI tevI ananya (ana=nahi, anya judApaNuM) bhakita vaDe ja jANavAne zakaya che eTale ke tevAo ja mArA A apararUpanAM darzana karI zake che. kemake mArI sAthe aikyarU5 thayelA tevA mArA parama bhaktane ja zuddha "hu" Izvara kivA draSTA (vRkSAMka 2) svarUpamAM rithana karI arthAta divyadRSTi ApIne AtmasvarUpa evA mArA IkSaNa zaktirUpa kALa svarUpavALuM mAyAvI apara ravarUpa (vRkSAMka 3thI 15 5 sudhInuM) kRpAvaMta thaIne huM ja batAvuM chuM tathA he paraMtapa ! A svarUpathI paNa para evA mArA tattvane eTale tattvataH jeno tat pada vaDe nirdeza thaI zake che evA AbharavarU5 (vRkSAMka 1) ne sAkSAtkAra karavAne ane maLavAne arthAta AtmasvarUpa evA mArA sAcA svarUpanI sAthe thavArUpa pUrNa padanI prApti to tevA ananya bhaktane mATe ja zakya hoya che, ema nizcata jAvuM. pitAnA darzanane bhagavAne batAvelo upAya AmAM bhagavAna pote ja potAnA mukhe potAnA apara eTale virATa svarUpanAM darzana kevI rIte thAya che tathA tyAra pachI potAnA para eTale aMtima svarUpane sAkSAtkAra kevI rIte thaI zake che, e rIte baMnenA upAyo kahyA che. temAM prathama te bheTa daSTino Azraya choDI daI je aikayarUpe bhagavAnanI bhakita kare che te ananya bhakta ja A prakAranAM vizvarU5 kiMvA viTa svarUpanAM darzana karI zake che. kAraNa ke pote draSTAbhAva vRkSAMka 2) mAM sthita rahI mAyAnA tragu gugu vaDe cAlato A badhe vistAra (vRkSAMka 3thI 15 i paryata) ke je kALane adhIna che te tamAma bhagavAnanuM vizva kiMvA virATa svarUpa kahevAya che, tenAM darzana thayA pachI A draSTAbhAvane paNa vilaya karIne bhagavAnanA para eTale AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) ne te pratyakSa sAkSAtkAra kare che tathA saccidAnaMdarUpa evA te padano anubhava karI tenI sAthe ekarUpa banI jAya che. A mujaba bhagavAne ane sAkSAtkAranI paddhatine spaSTa dha pite ja karelo che. saguNa sAkSAtkAra kyAre thAya? bhagavAnanA apara eTale vizva kiMvA virATa svarUpanAM darzanano anubhava dareka bhaktone pota potAnA satyasaMkalpavazAt judA judA prakAre thAya che. emAM prathama kahevAmAM AveluM che. juo pradane nRsiMharUpe, dhavane zaMkhacakra gadA dhAraNa karelA caturbhuja viNurUpe, gajendrane garuDadhArI viSNurUpe, bharatarAjAne yajJa nArAyaNa viSNurUpe, keTalAkane jala nivAsI nArAyaNarUpe, keTalAkane varAhape, keTalAkane masyAvatAra, keTalAkane vAmana varUpe, to keTalAkane rAma, kRSNa, ziva, devI ityAdi bhinna bhinnarUpe pratyakSa rIte jovAmAM Ave che. A bhaktomAM be prakAro che (1) potAne amuka ja prakAranAM bhagavAnanA darzana karavAM che evo saMkalpa rAkhI upAsanA karanAro tathA (2) pote koIpaNa prakArano saMkalpa bhagavAnanA svarUpa saMbaMdhamAM karatA ja nathI paraMtu niSkAmabhAve bhagavAnanI upAsanA brahmavid gurue batAvelI hoya te pramANe pUrNa zraddhA vaDe cAlu rAkhe che. A be prakAro paikI prathama prakAranA upAsake tevI upAsanA karatAM karatAM chevaTe potAno durAgraha choDI daI niSkAma bane che. tathA je upAsyane daita bhAva vaDe jete hato tene sarvatra ekarUpe ane ekayabhAvanA vaDe jue che temaja Ama karatAM karatAM jyAre te taddana ananya che tanmaya banI jAya che tyAre tene potAnA prathamanA satya saMkalpanA phaLarUpa potAnA ISTa kiMvA upAsya devatAno pratyakSa sAkSAtkAra kiMvA darzana thAya che. A mArgamAM thoDo durAgrahayukta haTha karavAnI jarUra hovAthI te ghaNe lAMbe kALe sAdhya thAya tevo che. paraMtu durAgraha rahita banI potAnA ISTadevanI niSkAma tathA ananyabhAve upAsanA karanAra te tatkALa tamaya banI jAya che, tenA pitAmaha tamAma bhAvone vilaya kevaLa eka pitAnA ISTadevatAmAM ja thAya che. Ama thavAthI vAstavika rIte te te upAsaka pitAnA upAsya devatAthI bhina rahetuM nathI paraMtu pUrvanI baita bhAvanAne lIdhe tathA upAsanAnI paripakavatAnI nizAnIrUpa tene bhagavAna
Page #709
--------------------------------------------------------------------------
________________ 580] anavasthevavasthitam / [siddhAntakADa bha0 gIva a0 11/15 pote ja niyati niyamAnusAra game te prakAranuM kALa tathA sthAnAdi niyamayukta pitAnuM aparasvarUpa eTale ja virATa kiMvA vizvasvarUpanuM darzana karAve che. A rIte bhaktimArga vaDe thatA saguNa sAkSAtkAranI paddhati karelI che. A pramANe tene sAkSAtkAra thayA pachI te upAsaka krame bhagavAnanA para arthAta AtmasvarUpa sAthe tAdAmya bhAvane prApta thAya che. te ja kRtakRtya tathA jJAta 3ya evo paramabhakta kiMvA parama vaiSNava gaNAya che; vidAMtIo Ane ja jIvamukta sthiti kahe che. tAtparya e ke bhaktimArga dvArA sAkSAtkAra karavAnI IcchA dharAvatA upAsaka bhakto pachI te kahevAmAM AvelA A be prakAro pikI game te prakAranA che, paraMtu teone aMte to bhagavAnanI sAthe eka 5 arthAta tanmaya banIne ja bhakti karavI paDe che. jyAM sudhI teo A rIta bhedabhAva choDI daI ananya bhAva prApta nahi karI zake arthAta judApaNAne bhAva rAkhe che tyAM sudhIne mATe te tene sAkSAtkAra thavAnI AzA rAkhavI zakaya nathI, ema pratyakSa bhagavAnanA kathana uparathI ja siddha thAya che. makarmakRnmatparamo madbhaktaH savarjitaH / nirvaiH sarvabhUteSu yaH sa mAmeti pANDava // 55 // tane have mArA sAcA svarUpanI khAtarI thaI ke? bhagavAna AgaLa kahe che ke he pAMDava ! tane mArA sAcA-AtmasvarUpanI khAtrI thaI ne? have te kAMI zaMkAne rathAna nathI ne? meM tane vakhatevakhata kahyuM hatuM ke, huM A zarIradhArI zrIkaNuM eTale tArA mAmAno chokaro nahi paraMtu carAcaramAM vyApaka e AtmA ja che. to have mArA sAcA svarUpa saMbaMdhanuM e kathana tane spaSTa rIte samajAyuM ne? eTalA ja mATe huM tane vAraMvAra kahuM chuM ke je haMmezAM AtmasvarUpa evA mAre mATe ja karma karanAra che tathA AtmasvarUpa e huM ja jene mukhya chuM, mArAthI judo nathI evo mAro paramabhakta ke jeNe mArA vagara bIjA tamAma saMgone varSe karelA che, nirverI eTale sarvabhUta mAtramAM vaira vinAne, sarva bhUtamAtramAM kevaLa eka mane ja jonAro evo samAna dRSTivALo hoya che, te mane ja pAme che ane te huM te AtmaravarUpa che; e tane vAraMvAra kahevAmAM AveluM ja che. uddeza e ke kAyika, vAcika tathA mAnasika ityAdi tamAma prakAranA karmo mAre arthe eTale sarva AtmasvarUpa evA mAruM rUpa che ema samajIne je aMta:karaNamAM AtmA sivAya bIjI koI paNa vRttinuM uthAna ja thavA deto nathI tathA jagatamAM je je kAMI jue che, sAMbhaLe che, kare che, vicare che, manadvArA vicAra kare che, tathA buddhidvArA nizcaya kare che te tamAma kriyAo AtmasvarUpa evA mAruM ja svarUpa che, mArAthI bhinna bIjuM kaMI che ja nahi, evA prakAranA dasa nizcaya vaDe karmo kare che tenAM sarva karmo mAre mATe thatAM karmo samajavAM. A mujabano sarvasaMga parityAgI arthAta AtmA sivAya bIjA koI paNa saMgano aMtaHkaraNamAM sparza paNa thavA detA nathI tevo sagavata eTale tamAma saMgene jeNe varyAM karelA che e taddana asaMga, sarvabhUta mAtrAmAM AtmasvarUpa evA mArA ravarUpane ja jonAro nirvira puruSa aMte mane ja pAme che. bhagavAnanuM zratimAne virATa svarUpa A rIte bhagavAne atyAra sudhI bhaktimArga kone kahevo tathA tenuM niSkAmabhAve AcaNa karanAra aMte kevI rIte mArA paramapadane prApta karI zake che eTaluM ja nahi paraMtu tene saguNa tathA nirguNa baMne prakAranA sAkSAtkAra kame zI rIte thavA pAme che te jaNAvyuM che. zratimAM paramAtmAnA virATa svarUpanuM varNana A pramANenuM che. "je paramAtmAnuM mastaka ami (sva) che, cakSu caMdramA tathA AdityarUpa che, jenA zretra rUpe dizAo che, vANIrUpe pragaTa thayelA vedo che, jenA prANu vAyurU5 che, jenuM hRdaya vizvarU5 che tathA jenA pAdamAMthI A pRthvInI utpatti thaI che te virATa Izvara ja sarvabhUtAnA aMtarAtmA che." A mujaba kRtimAM paNuM virATa svarUpanA varNana saMbaMdhI kahevAmAM AveluM che (bhagavAnanA para ane apara svarUpa (vidyA) nA saMbaMdhamAM muMDakopaniSad prathama muMDaka prathama khaMDa maMtra 4 thI 8 tathA dvitIya khaMDa juo.).
Page #710
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] [ 581 rahela chatAM nahi rahelA jeva, mahAna ne sarvavyApaka che adhyAya 12 jJAna ane yogamArganuM rahasya ane pUchayuMH bhagavana! Ape atyAra sudhI mane krame tattvajJAnIonI sAMniSThA anusAra prathama prakRtipuruSano viveka samajAvI sata ane asat eTale zuM tenI vyAkhyAo kahI tathA eka AtmA ja sata hAI A tamAma dasthAdi anAtmarUpa che e nirNaya kahyo. Ama AtmA anAtmA saMbaMdhamAM mAre sArI rIte nizcaya thayo, tyAra pachI Ape sAMkhya vA jJAna nidAnI ja aMtargata AvelI, (1) niHzeSabhAvadarzaka saMnyAsa vA jJAnaganI rAhama rU5 abhyAsayukti tathA (2) karmayogadarzaka sarvAtmabhAva5 sehamanI karmaniSThA rU5 abhyAsa yukti; e baMne abhyAsa yuktio paNa vistArapUrvaka samajAvI tathA tene abhyAsa kevI rIte karo te paddhatio paNa batAvI. A mujaba prakRtipurujano viveka thayA bAda jijJAsue buddhivaDe prathama sata ane asat eTale zuM? tene nirNaya karI levo joIe. sArAsAra viveka buddhivaDe sadasano nirNaya thaI jyAre AtmA ja sata che tathA te vyatirikta tamAma anAtmarUpa hoI asata che, e rItane tene daDha nizcaya thAya eTale te kevI rIte prApta thaI zake te saMbaMdhamAM jijJAsA utpanna thaI A sarva miyA viSayo upara varAgya utpanna thAya che. Ama jyAre viSayamAM saMpUrNa rIte virAgya utpanna thAya eTale te brahmaniSTha sadagurunA zaraNe jaI teo je mArga batAve tene aMtaHkaraNamAM daDha nizcayathI satata abhyAsa kare che. A abhyAsanI mukhya be paddhatio che, jeno samAveza sAMkhyaniSThA eTale tattvajJAnIonI AtmajJAna samajAvavAnI yuktinI aMtargata ja thAya che. te paikI (1) A huM nathI, te huM nathI, te huM nathI, mAruM, tAruM, mane, tane. ityAdi vaDe je je kAMI bhAse che te tamAma huM nathI, evA prakAre saMnyAsa eTale tyAga karatAM karata aMte je niHzeSa pada silaka rahe che te ja AtmA; e rIte sarvane nirAsa karavAno je abhyAsakrama kahyo jene sAMkhya kiMvA jJAnaganI aMtargata Avela saMnyAsayoga vA nAhamane abhyAsa kahe che tathA (2) A huM chuM, te huM chuM, tuM huM chuM, mAruM, tAruM, mane, tane ityAdi vaDe je je kAMI bhAse che te tamAma AtmasvarUpa che, AtmasvarUpathI kAMI bhinna che ja nahi, A rItanA sarvAtmabhAvanA abhyAsakramane sAMkhya vA jJAnayoganI aMtargata Avele karmavega vA sohane abhyAsa kahe che temaja trIjo abhyAsa jAgrata Adi avasthAmAM dekhavAmAM AvatuM A sarva je je kAMI che te sarva AtmarU5 che tathA sthira cite besIne upAsanA thAya te vakhate niHzeSano abhyAsa, e rIte baMne eka sAthe 5NuM thaI zake che. A trIjo bheda prathamanA baMne abhyAsakramano samanvaya hovAthI te judo paDI zakato nathI; e paNa mArA jANavAmAM sArI rIte AvyuM. sivAya A sAMkhyaniSThAnA mArgamAM prathama prakRtipuruSane viveka tathA sata asat zuM teno nizcaya jijJAsune buddhivaDe vicAra karIne karavo paDe che ane te pUrNa nizcaya thAya tyAre ja te (1) saMnyAsa ane (2) karmavega e baMne prakAranA abhyAsane lAyaka bane che. A abhyAsakramo te jeo buddhimAna hoya teo ja vicAra dvArA karI zake evA hevAthI tene sAMkhya, jJAnayoga athuvA buddhiga paNa kahe che. eTale tene tava samajAvavAne mATe prakRtipuruSane nirNaya karIne sata asatano nizcaya karAvanArI tavajJAnIonI je paddhati te sAMkhyaniSThA kahevAya tathA sata asatane nizcaya thayA pachI satanI prApti mATe eka aAtmasvarUpamAM sthita thavA 25 je abhyAsa yukti tene ja sAMkhyayoga, buddhiyoga kiMvA jJAnAga kahevAmAM Ave che, tathA temAM paNa (1) jJAna eTale saMnyAsayoga athavA (2) tyAga eTale karmayoga evA be peTA prakAro che. jene jene mAruM ema kahI zakAya te sarvane tyAga karIne chevaTe "hu" paNane tathA huM chuM ema kahenAra sAkSI vA draSTA bhAvano 5Na tyAga karI de e mujaba je niHzeSa avasthAne abhyAsakrama te saMnyAsa tathA A sarva AtmasvarUpa che ane te AtmA huM pote ja chuM evI rIte pitA sahita sarvatra eka Atmara5 ja vyApela che. tethI kAMI bhinna che ja nahi evo sarvAtmabhAvano abhyAsakrama te kamANa A rIte be mAne
Page #711
--------------------------------------------------------------------------
________________ 582 ] maddAnta vimumAsmA- [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 12. saMkhya, sAMkhya, buddhi kiMvA jJAnayoga kahe che. A sarva bAbate te mane sArI rIte samajAI sivAya prANapAsanA paikI aSTAMgayoga vA haThAga, svAbhAvika prANe pAsanA tathA dhAraNAbhyAsa evA traNa bheda paNa mArI jANamAM AvyA. vaLI jJAnayogamAM paNa A nathI, te nathI evA saMnyAsa karatAM sarvatra AtmA che; evA sarvAtmabhAvano abhyAsakrama ke jene tyAga vA karmayoga kahe che. te vadhu saraLa che e paNa samajAyuM sulabha bhaktimArga he bhagavana! Ape kahelo sAMkhyaniSThA, sAMkhyayoga, saMnyAsaga athavA karmayoga kiMvA karmamArga tatha jJAnamArga eTale zuM? te saMbaMdhe mArI tamAma gUMco te nIkaLI javA pAmelI che. sivAya A jJAnamArga te je jijJAsu buddhizALI hoya, sArAsAra vicAra karavA zaktimAna hoya, teone mATe ja upayogI che; temaja prANe pAsanA karavI kaThaNa hovAthI vegamArga paNa sarva sAdhAraNa lokene mATe sahelo nathI. eTalA mATe koI paNa manuSya game te varNane, game te jAtino tathA game te udyoga karato hoya, strI he, za8 he, ati zuddha che paraMtu jemanI paramAtmaprAptinI tIvratara irachA hoya, te tamAmane mATe upayogI ane kaLamAM jJAna tathA yogamArgathI je maLI zake tenI ja barobarI karI zake e sAdo, saraLa ane sulabha bhaktimArga Ape batAvyo te paNa mane samajAya. bhaktimArga kene kahe? A bhaktimArgamAM te je pratyakSa AtmA kiMvA brahmasvarUpa banI gayelI che, tevI vyavahAramAM jaNAtI aparokSa anubhava prApta karelI koI paNa vyaktionI ja upAsanA karavAmAM Ave che; pachI te hAlamAM che ke pUrve thaI gayelI che. tevA jIvanmukata ja sarvarUpa che evA prakAre tenI ananyabhAve upAsanA karavAmAM Ave che. jemake Apa zrIkRSNa eTale A zarIradhArI mArA mAmAnA putra nahi paraMtu AtmasvarUpa carAcaramAM vyApelA che. A pRthvI, jaLa, vahi, vAyu ane AkAza e pAMca mahAbhUtomAM koI paNa jagyA ApanA vinA khAlI nathI. vANI, netra, mana, buddhi ityAdi vaDe je je kAMI jANavAmAM Ave te tamAma ApanuM ja svarUpa che. huM paNa ApanuM je 25 chuM. kemake jevI rIte badhe ApanI vyApti che tevI ja rIte Apa mArA zvAsocchAsa ane rageragamAM paNa vyApelA che. huM je je kAMI karuM chuM, karAvuM chuM, bAluM chuM, cAluM chuM, saMka9pa vikapa karuM chuM kiMvA buddhi vaDe je je nizcaya karuM chuM te tamAma ApanArUpa che. ApanA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi. ApanI AjJA vaDe ja sUrya prakAzI rahyo che, caMdra zitaLa che, vAyu vAya che, vahi garama hoya che, mahAsAgara potAnI maryAdAmAM sthira rahe che. pRthvI upara eka taNakhaluM paNa ApanI AjJA vagara hAlI zakatuM nathI. evI rIte ahaMkAra athavA abhAvane cheDI daI je tamAre kiMvA rAma, viSNu, ziva, sUrya, devI, gaNapati, hanumAna, datta kiMvA brahmaniSTha evA AtmArAma puruSo athavA saddagurue ItyAdi pikI game te iSTadevane pote jene mAnatA hoya, jenA pratye saMpUrNa rIte zraddhA dharAvatA hoya te, iSTadeva ja upara mujaba sarvatra vyApelo che, tenA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranI ananya eTale judApaNAnI bhAvanA nahi rAkhatAM ekapaNAnI bhAvanAvaDe tenI zraddhAyukta aMtaHkaraNathI upAsanA karavI. sArAMza e ke, bhaktimArga eTale vyakta upAsanA evo artha vyavahAramAM paNa rUDha che. pachI te upAya devatA game tenA ane game teTalA heya, temAM moTA nAnA bheda che ja nahi. jene je priya hoya, jenA upara potAne saMpUrNa zraddhA hoya ane je zAstramAnya heya kiMvA jeNe pote sAkSAtkAra karelo hoya e vyavahAramAM jaNAve kaI paNa brahmaniSTha jIvanmukta te hAlamAM che ke pUrve thaI gayelo hoya tenI pratyakSa kiMvA pratimA rUpe ananya bhAvapUrvaka daDha zraddhA vaDe upAsanA karavI e ja bhaktimArganuM sAcuM lakSaNa che. tAtparya e ke, upAsanA karanAra upAsakane potAne je devatA upara zraddhA hoya tenI athavA AtmasAkSAtkArI viA brahmaniSTha sadagurunI upAsanA karavAnI chUTa che. tene tema karavAmAM koI pratibaMdha nathI paraMtu eka
Page #712
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] evA mahAna AtmAne jANe yA anubhavIne [ 583 vakhate A rIte upAsanA zarU karI eTale upara batAvyA pramANe e ja carAcaramAM vyApaka che evI daDha zraddhAvaDe sarvatra eka tenI ja bhAvanA karI ananya bhAve temanI upAsanA karavI, tenA sivAya bhUlathI paNa anyarUpe dRSTapAta karavo nahi. jagatamAM huM upAsanA karuM chuM te ja deva zreSTha che tathA bIjA kaniSTha che evI buddhi thavI e upAsanAnuM lakSaNa nathI paraMtu deva kivA dAMbhikapaNuM che ema jANavuM. A rIte eka bhAvanAvaDe je bhakti karavAmAM Ave te ja kharI vyaktopAsanA gaNAya che ane A ja sAce bhaktimArga kahevAya che. bhaktimArga sulabha kema? bhagavana! Ape batAvelA A vyakta upAsanA kivA bhaktimArga ane jJAna tathA gamArga karatAM paNa ghaNo ja sIdhe, sAdo, saraLa ane sahele jaNAyo. AmAM buddhinI sArAsAra vicAraNuM kivA haTha vagere kazAnI jarUra nathI. sarva sAmAnya lokone mATe to e ghaNo ja sulabha che. vaLI AmAM koIpaNuM prakArano pratibaMdha nathI tema ja vrata, tIrtho, dAna, yajJa, yAga, ga, vedAdhyayana kivA Itara koIpaNa sAdhano karavAnI AvazyaktA nathI. phakta pitAnA ISTadeva ja carAcaramAM vyApaka che, te ja bhagavAna vA AtmA che, temanA sivAya A jagatamAM bIjuM kAMI che ja nahi, huM ane A badhuM paNa temanuM ja svarUpa che e rIte cAlatAM, bolatAM, UThatAM, besatAM, sUtAM, vicAra karatAM, saMkalpavikalpa karatAM, nizcaya karatAM, dekhatAM, sparza karatAM. suMghatAM tathA zvAsocchAsa letAM, potAnA iSTa devatA vinA aMtaHkaraNamAM bIje kaI saMkalpa ja UThavA nahi de tathA je UThe te tarata ja te potAnA iSTadeva vA bhagavAnarUpa ja che evI rIte tatkALa tene dAbI de eTale ja eka kArya AmAM karavAnuM che. A ja IzvarArpaNa kahevAya ane AthI ja Ape pAchaLa (adhyAya 6 ne aMte) tamAma karmo mArAM eTale bhagavAnanAM ja che evA prakAranI buddhithI karma karanAro haMmezAM mArAmAM ja parovAI athavA parAyaNa thaI rahelo che ema kaheluM che, vaLI saMgavarjita eTale buddhi, mana, vANI tathA zarIra ityAdi dvArA je je karmo thAya che te tamAma bhagavAna svarUpa ja che; e rIte daka nizcaya rAkhI bhagavAna sivAya bIjA kazAne paNa saMga aMtaHkaraNamAM utpanna ja thavA deto nathI te saMgajita, carAcaramAM je AtmasvarUpa evA mane ja dekhe che evo mAro ni 2 bhakta aMte AtmasvarU5 evA mane ja AvIne maLe che ema je kaheluM che te mArA dhyAnamAM sArI rIte AvyuM che. sajJAnI ane ajJAnI evA bheda kema bhagavana! huM samajI zako chuM ke je arthe carAcaramAM paramAtmA ja vyApaka che, tenA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, jagatamAM aparokSa sAkSAtkAra vaDe sajJAna thaI je e Ama satya tAvane pIchAne che tevA jIvanmukta puruSonA rUpe paNa sarvavyApI evA e paramAtmA ja pate pitAne pIchAnI pAtAmAM ja sthita hoya che tathA jagatamAM ajJAnIone ajJAnarUpe je kAMI javAmAM Ave che te badhuM paNa te te rUpe sarvavyApI evA paramAtmAnuM ja svarUpa che chatAM te bemAM aparokSAnubhavI te sAkSAta paramAtmAnuM ja svarUpa che. ema kahevAnuM kAraNa eTaluM ja ke hIrAnI parIkSA jene nahi hoya te manuSya sAme paDelA hIrAne jevA chatAM tene oLakhI zakatA nathI tathA hIrAno parIkSaka jhaverI tene tatkALa oLakhI zake che tethI tenI zuM kiMmata che te sArI rIte jANI zake che. AthI hIrAnA parIkSakanI yogyatA vyavahAradaSTie vadhu gaNAya che. eTaluM ja nahi paraMtu jyAM sudhI ajJAnI manuSya hIrAne parIkSaka banI zake nahi tyAMsudhI tene pArakhanAra jhaverInI kiMmata vadhu ja kahevAya paNa jyAre te hIrAne oLakhI zake che tyAre te baMne samAna darajajAnA bane che. e rIte ajJAnI jano A badhuM dazyajALa ke AtmasvarUpa hovA chatAM paNa jyAM sudhI te aparokSAnubhava prApta karI zakatA nathI tyAMsudhI ajJAnI, lAcAra, mUDha, dIna tathA pAmara korImAM gaNAya che. paraMtu jyAre teo AtmAnubhava prApta kare che tyAre ja sajJAna thaI aparokSAnubhatI jIvanmukta mahApuruSonI sAthe samAnapaNuM prApta karI paramAtmA svarUpa banI zake che, A dRSTie ja jJAnI ane ajJAnI A rItanA emAM paDatA bhedanI kalpanA zAstromAM karavAmAM AvelI che, te vAta paNa sArI rIte mArA samajavAmAM AvI,
Page #713
--------------------------------------------------------------------------
________________ 584 ] matvA dhIro na zocati // kaTha. [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 12 sAcA bhaktimArganuM rahasya prabho! siddhAMtazAstramAM paNa niyama che ke, bemAM eka umerIe to traNa thAya ane uttara barobara che. yA nahi tenI khAtarIne mATe traNamAMthI be bAda karatAM eka rahe ane eka bAda karatAM be zeSa rahe che, e rIte jyAre arasaparasa meLa (tALA) maLe tyAre ja uttara barobara che evI pAkI khAtarI thaI zake che tema A tamAma dazya paramAtmA svarUpa hAI huM pote paNa te rU5 ja che ane e paramAtmA e ja zrIkRSNa nAmavALA mArI sAme sAkSAt ubhelA . Ama paramAtmA eTale kRSNa ane kRSNa eTale ja paramAtmA e rIte baMnemAM paraspara abheda draSTi rAkhavI ane pitAne paNa bhUlI javuM. A mujaba potAne bhaktimArgane anuyAyI kahevarAvanArA dareka upAsake potapotAnA iSTadevatA ja paramAtmA che tathA te paramAtmA eTale ja pitAnA ISTadeva hoI te ja A carAcaramAM vyApaka che e rIte paraspara abheda daSTi rAkhIne tevA eka bhAve mane bhaje ane potAne eTale huM evA bhAvane paNa sAkSI saha bhUlI javAno prayatna kare te ja tene paramAtmAne sAkSAtkAra thaI te sAco bhakta banI zake che. jyAM sudhI AvA prakAranI da4 bhakti thaI zakatI nathI tyAM sudhI paramAtmAno sAkSAtkAra thavo kadApi zakaya nathI. Ama sAco bhaktimArga kayo enuM rahasya paNa huM spaSTa rIte ApanA kathana uparathI sArI rIte samajI zako chuM. ghaNInuM dhAryuM ja thAya bhagavana ! dareka zAstro ane mahAnubhAvo kaMThazaSa karI pokarI pokArIne kahI rahyA che ke, jagatamAM carAcara eka paramAtmA ja vyApele che. tenI AjJA vagara eka taNakhaluM sarakhuMe hAlI zakatuM nathI. paramAtmA sarvavyApI che, sarvakartA che, sarvahartA che, sarvabhoktA che, sarvajJAtA che, akhila brahmAMDa tenI sattA ane AjJAthI ja cAlI rahyuM che. evuM evuM amo sarva paNa upara uparathI te ghaNuM bolyA karIe chIe paraMtu aMtaramAM to tevI zraddhA ane daDha nizcaya heto nathI, paNa moha vaDe phasAI ame ajJAnathI mithyA ahemamAdi bhAva rAkhI A mAruM che, A mAruM nathI, Ama thavuM joIe, Ama thavuM nahi joIe, huM sAro chuM, tuM kharAba che ityAdi prakAre mAruM, tAruM karyA ja karIe chIe paraMtu kharekhara je vicAra karavAmAM Ave te spaSTa rIte jaNAI Ave che ke A badhuM ja paramAtmAnuM ane paramAtmArUpa che, te pachI amAre mATe huM ane mArApaNAdi bhAvo karavAno avasara ane rathAnaka ja silakamAM kyAM rahe che tema ja Ama thavuM nahi joI e ane Ama thavuM joIe ItyAdi kahevAno paNa amone zo adhikAra che? zuM amo tenAthI vadhAre DAhyA chIe? tenI sattA ane AjJA vaDe vAyu vaDe che, sUrya tape che, caMdranI kSayavRddhi thatI rahe che, samayasara varasAda paDe che ane Rtuo pitatAnuM kArya niyamita rIte kare jAya che. A mujaba samasta brahmAMDamAMne sarva vyavahAra jenI sattA ane ajJAvaDe ATalo badho niyamita ane binacUka cAlI raheluM jovAmAM Ave che. are! A cAlI rahelA nisarganA niyama AgaLa manuSyonI buddhine caMcapraveza thavo paNa zakya nathI. vANI, mana ane buddhi Adino paNa preraka, buddhinI khANurUpa, vANI, mana vA buddhithI paNa agecara avarNanIya anirvacanIye e A paramAtmA amone je Ape che kivA le che te zuM amAruM hita nahi samajI zakato hoya ke jethI amo miyA ahemamAdi bhAva rAkhI, Ama thavuM joIe, A sAruM thayuM, A naThAruM thayuM, A maLavuM joIe, A nahi maLavuM joIe vagere prakArano khoTo bakavAda zA mATe karyA karIe chIe ? ane tema karavAthI zuM vaLe tema che? "dhaNInuM dhAryuM ja thAya" evo pokAra te ame roja karIe chIe paraMtu te te phakta vANI vilAsarUpa ja che kemake ame aMdarakhAne gADAnI nIce cAlanArA katarAnI jema mithyA ahemamAdibhAvonuM sevana karI rahyA chIe. juo vyavahAramAM paNa ApaNA kAryamAM koI dakhalagIrI kare to te ApaNane paravaDatuM nathI, te pachI paramAtmAnI sattA ane AjJAthI cA rahelA A jagatadirUpa kAryamAM amane dakhalagIrI karavAno adhikAra pahoMce kharo ke? arthAta bilakula nahi. teNe ja karyuM che, kare che ane te je karaze te badhuM paNa barobara ja che. ame game teTalA pokAra
Page #714
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] dhIra eTale jIvanmukta kadApi zoka karatuM nathI. [ 585 karIzuM to paNa te vyartha ja che. te te potAnuM dhAryuM ja karaze. e rItanA daDha nizcaya: "" bhAvana mULamAMthI ja tenA sAkSI sahita uccheda karI nAMkhI, aMtaHkaraNamAM bhUlecUke paNa ahemamAdi bhAvonuM utthAna ja thavA nahi pAme e rItanI dakSA rAkhavI joIe. AnuM nAma ja sAcuM sarvArpaNa yA IzvarArpaNuM che ema jANavuM. A rIte sarvasva bhagavAnane arpaNa karavuM evuM je zAstromAM kahevAmAM AveluM che te paNa have , sArI rIte mArA samajavAmAM AvyuM che. vagara kaSTa paramAtmaprAptino mArga he prabho ! A ati sulabha evo mArga batAvIne mArA upara Ape ghage ja anuSya darzAvyo che. pativratA strI potAnA patine ja sarvasva mAnIne nirdhAta(dhAstI rahita) rahe che. nAnAM bALaka jema pitAnI mAtAne potAnuM sarvasva mAnIne sAme game tevo mahAnamAM mahAna zatru hoya to tene paNa huM mArI mAne kahI daIza ema kahIne pote nirbhaya rahe che, kuTuMbamAM je kartA puruSa hoya tenI prIti je saMpAdana karavAmAM Ave te vagara prayane beThA beThA nirbhaya rIte khAI pI mejamaja bhogavI zakAya che athavA bApadAdAoe kamAIne rAkhelA dhanano upabhoga karIne vagara mahenate beThA beThA Avida bhegAvavAmAM Ave che kemake dhananI prAptine mATe kaSTa to vaDavAo veThI gayA hoya che tema A bhaktimArgamAM te atyaMta kaTe AmasvarUpa banelA evA brahmaniSTha sapu, mahAtmAo athavA Apa samA rAma, viSNu, ziva, devI, sUrya, gaNeza ityAdi avatArikene ja sarvasva gaNIne temanA ethe rahIne nirbhaya banelAone mATe pUchavuM ja zuM ? zuM rAnanI rANI kadI bhIkha mAge ? kahapatarAma nIce beThelAne koI vAtanI khoTa hAya kharI ke? are ! jenI pAsa ciMtAmaNI hoya tene jagatamAM zuM aprApya che? to pachI aneka brahmAMDanA nAyaka evA AtmasvarUpa banelA brahmaniSa mahAtmAo kiMvA avatArikAne ja jemaNe sarvabhAve potAnA karI lIdhA hoya temane mATe to aAgatinI vAta ja kyAMthI ? tamArI ethe nirbhaya rahI zakAya che he kRSNa! huM Apane bhale kRSNa samajIne game tema varyo haIza paraMtu jema dAgInAne dAgIne samajIne vyavahAra karavAmAM Ave to paNa temAMnA suvarNapaNAne kAMI hAni pahoMcatI nathI kiMvA nadImAM paDelI vastu taNAtI taNAtI aMte samudramAM ja jaIne maLe che, te sivAya tene javAne bIjuM kaI sthAna che ja nahi tema huM tathA A jagatamAMnA loko ane temane kAyika, vAcika ane mAnasika cAlato tamAma vyavahAra to jANe ajANe AtmasvarUpa evA ApanAmAM ja cAlI rahyo che. Ama chatAM mithyAbhimAnI huM karuM chuM. ema mAne te kharekhara te taddana mUkhapaNuM ja che. jJAnI ane ajJAnI e bemAM bheda eTalo ja che ke jeo A mujabanuM sAcuM rahasya samajIne abhimAnathI rahita thAya che teo tamArAmAM ja AvIne tamArI sAthe ekarUpatAno anubhava le che tathA jeo mithyA abhimAna 5kaDI huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, vagere ema mAne che tene vAstavika tevI rIte to ja te te rUpe anubhavamAM Avo cho chatAM jema keAI pArakAno bojo pote uThAvI laI duHkhane pAme che tema teo sata cita AnaMdarUpa evA ApanA sAcA svarUpano anubhava nahi letAM mithyA abhimAnane lIdhe avaLe rAhe caDhelA hoI duHkhamAM ja DUbelA hoya che. A rIte tamArI mAyA vaDe moha pAmelA A mUDha loke vastutaH Apa sarvatra hovA chatAM Apane nahi oLakhatAM pote mithyA ahaMkAra dhAraNa karI du:kha bhogavI rahyA che; je ghaNA ja AzcaryanI vAta che. A rIte mane have ApanI kapAthI ApanA sAcA svarUpanuM bhAna thayuM che tathA Ape mane bhakitamArganuM avalaMbana karavAne zA mATe Agraha karyo te paNa huM have sArI rIte samajI zako chuM. sivAya, he anaMta ! Ape mArA para varasAvelI kapAno to pAra ja nathI. je rU5 moTA moTA taperavIe, dAnezvarIo, vedAdhyana karanArAe tathA devAdike 'paNa jovA samartha thaI zakatA nathI te svarUpano mane sAkSAtkAra karAvI Ape mArA uparane prema kharekhara, vyakata karyo che. mATe mArI pAse stuti tathA namaskAra vinA bIjuM zuM hoya? mAro tamAma moha naSTa thayo
Page #715
--------------------------------------------------------------------------
________________ 506 ] nAyaMmAramAM pravacana - [ siddhAntakASTha bha0 gI. a7 12/1 che tathA mane Apa parabrahmarU5 evA sAkSAta bhagavAna ja che, enI niHzaMka khAtarI thaI cUkI che. paraMtu he bhagavana! mArA manamAM eka zaMkA utpanna thayelI che, je mATe ApanI AjJA hoya to huM prazna pUchuM. A rIte arjunanuM namratAyukta vacana sAMbhaLI bhagavAna zrIkRSNa ati prasanna thayA ane bolyAH he pAtha ! AnaMdathI pUcha. huM tArI zaMkAnuM turata samAdhAna karIza. kAraNa ke tuM have ajJAnI rahyo nathI paNa prabaMdhane pAmyo che. arjuna uvAcaevaM satatayuktA ye bhaktAstvAM paryupAsate / ye cApyakSaramavyaktaM teSAM ke yogavittamAH // 1 // zreSTha upAsaka keNa gaNAya? bhaktavatsala bhagavAne prazna pUchavAnuM anumodana ApyA pachI ajune ghaNI ja namratAthI pUchyuM: he zrIkRSNa! Apa ke je sAMkhya, ga tathA bhakti e traNe mArgane AcArya heI sAkSAta Izvara che. Ape mane atyAra sudhI mAM (jJAna), ega tathA bhakita e traNe mArganuM nirUpaNa karyuM te pachI jJAnamArgamAM "A huM nathI" tathA "A sarva AtmasvarUpa che' e mujaba be prakAranA abhyAsakramo Ape kahyA tathA bhaktimArgamAM huM zarIradhArI kRSNa* nahi paraMtu AtmasvarUpa ane carAcaramAM vyApaka evo bhagavAna che, e pramANe mAnI upAsanA karavA kahyuM. A rIte sAMkhya kiMvA jJAnamArgamAM akSara evA vyakata (rakSAMka 1) arthAta AtmAnI upAsanA be prakAre batAvavAmAM AvelI che paraMtu vicAra karatAM te te baMne aMte eka ja che tema ja A jJAnamArgamAM batAvelI avyakata evI akSaropAsanA pikI paNa sarva AtmasvarUpa che, evI upAsanA saraLa ane zreSTha che tathA "A huM nathI' evI nirAsabhAvanI upAsanA vadhu kaSTadAyaka che. ema Ape jaNAvyuM te paNa mArI samajamAM AvyuM, paraMtu Ape batAvelI A sAMkhya vA jJAnamArganI sarvAtmabhAva eTale A sarve huM ja che evA prakAranA karmoMgarUpa upAsanA tathA bhakitamArganI vyakata upAsanA ke mane zarIradhArI e kRSNa nahi samajatAM huM AtmasvarUpa bhagavAna che evA prakAre ApanI upAsanA karavA kahyuM. A bemAM mane vAstavika te kaMI pharaka jaNAto nathI, vaLI akSaro pAsanAmAM paNa A badhuM avyakata evuM AtmasvarUpa hoI te pada anicanIya che evA prakAranA jJAnanI jarUra hoya che tathA vyakata upAsanAmAM paNuM Apa kevaLa A zarIra rI kRSNa nahiM paraMtu AtmasvarUpa evA bhagavAna cho ema samajI ApanI mUrtine haMmezAM na jara sAme khaDI rAkhIne te svarUpa ja sarvatra vyApela che evA "nAnanI jarUra che. kAra gu ke evA prakAranuM sanmamA rUpe jJAna na hoya ane kevaLa vyaSTibhAva vaDe ja je ApanI upAsanA karavAmAM Ave che te paNa nirarthaka gaNAya, tame ahIM vyakitarUpe jema bhAsI rahyA che temaja vAstavika sarvatra samaSTi rUpe paNa prasarelA che, carAcaramAM AtmasvarUpa evA Apa ja vyApaka cho, evI rIte ApanI mUrtine adhiSThAnarUpa AtmAnA pratinidhi tarIke saraLatAne mATe najara sAme rAkhIne sarvAtmabhAva vaDe jo tenI upAsanA karavAmAM Ave te ja ApanA kharA AmasvarUpane jANI zakAya che, e paNa ApanA kathana uparathI huM sArI rIte jANI zako. sivAya Ape prathama (adhyAya 7 tathA 8 juo) avyakta akSaranI ja upAsanA zreSTha che, ema kahyuM. vaLI pAchalA adhyAya 11 nA aMtamAM Ape potAnA A apara svarUpathI paNa zreSTha evuM 5ra kiMvA AtmArUpa che tathA evA mArAmAM - zrI kRSNa bhagavAna eTale zarIradhArI yA dehadhArI, yaduvaMzamAM utpanna thayela arjunanA mAmAne dikare nahi paNa te anirvacanIya evA AtmasvarUpa ja che e rIte mahAbhArata bhISma parva adhyAya 65-66 " vipAkhyAna" mAM paNa ApeluM che tema ja bhAgavata vagere purANomAM paNa e mujabanAM varNana Ave che te jovAM. Ap
Page #716
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana . A AtmA pravacana vaDe ke pi87 ja sarva karmone arpaNa karavA jaNAvyuM che, te te Ape avyakta evA akSara saMbaMdhamAM kahyuM ke, ApanA vyakta ravarUpanI upAsanA saMbaMdhe kahyuM, teno raspaSTa bodha mane thato nathI; mATe kahe ke, A pramANe satatayukta eTale niraMtara ApanAmAM ja yukta thaelA je bhakta haMmezAM ApanI ja upAsanA kare che eTale je ApanA vinA bIjuM kAMI jotA ja nathI, je haMmezAM vyakta evA ApanA dhyAnamAM ja parAyaNa thaelA che te bhaktimAM tathA je akSaranI avyakta bhAve upAsanA kare che eTale AtmAmAM ahemamAdi dazyajALa che ja nahi, e rIte upAsanA kare che te baMne pakI yogavittama arthAta yoga jANavAvALa! atizaya kuzaLa evA koNa gaNAya? uddeza e ke, akSaranI anahama bhAve nirguNa upAsanA karanArA tathA tamArI sarvAtmabhAve saguNa upAsanA karanArA e be paikI zreSTha upAsaka kANuM kahevAya ? je ke yoga zabda aSTAMgayogane mATe vyavahAramAM vadhu pracalita che paraMtu yoga zabda vAstavamAM sAMkhya(jJAna) bhakti tathA aSTAMgayoga e badhAne mATe zAstromAM vaparAyelo che. avyakta upAsanA zreSTha ke vyakta sArAMza e ke, je pramANe jJAnamArgamAM A huM nathI, te huM nathI ityAdi niHzeSa bhAvanI upAsanA kivA A huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, ityAdi sarvAtmabhAvanI upAsanA karavAmAM Ave che tema bhaktimArganI aMdara paNa nirguNa tathA saguNa ema be prakAranI upAsanA thaI zake che. (1) akSara brahmanI ( rUpe ) je upAsanA te ja nirguNa kiMdhA avyakta upAsanA che tathA (2) pitAnA deva ja carAcara sarvatra vyApelA hoI temanA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranI pote ekaniSTa upAsanA karavI te saguNa athavA vyakta upAsanA kahevAya. A rIte bhaktimArgamAM paNa upAsanAnA be bhedo paDI zake che. e be bhede mane to jJAnamArganI upAsanA karatAM kiMcitmAtra paNa bhinna jaNAtA nathI chatAM temAM jema "A nahi" "A nahi" evI nirAsarUpa kiMvA saMnyAsarUpanI upAsanA karavA karatAM sarva AtmarUpa ja che." evA prakAranI sarvAtmabhAvarUpa tyAga kiMvA karmayoganI upAsanA ja sAmAnya vyavahAramAM vadhu saraLa ane zreSTha che ema Ape kahyuM che. te bhaktimArganI e be upAsanA pikI akSarabrahmanI nirguNa evI avyakta 'upAsanA zreSTha samajavI ke saguNa evI vyakata upAsanA zreSTha gaNunI ? je bhakta akSara evAM avyakta ( vRkSAMka 1 )nuM ja nityaprati ciMtana kare che tathA je vyakta evA IzvararUpe ApavAmAM haMmeza yukta thaIne niraMtara Apa (vRkSAMka 2)nuM ja ciMtana kare che, te be paikI yogavidda eTale yogamAM zreSTha kANu gaNAya ! kAraNa Ape prathama akSara upAsanAnuM mahatva varNavyuM che tathA niraMtana mArAmAM ja yukta thA ema vyaktopAsanAnuM zreSThatva pratipAdana kareluM che te te be paikI eka prakAra kayo? te mane kRpA karIne kahe. jJAnamArga tathA bhaktimArganI upAsanAne bheda arjunane yogya prazna sAMbhaLIne bhagavAna saMtuSTa thayA. temaNe kahyuM: he vatsa! tuM kharekhara buddhizALIomAM zreSTha hovAthI ja tane Aje mekSa karAvI ApanAra A suvicAra upanna thayo che. have tArA praznono uttara kahuM chuM te sAMbhaLa. tuM je samajyo che te barobara che. vAstavamAM bhakti kiMvA jJAnamArgamAM kiMcitmAtra paNa bheda nathI vaLI nizeSa vA vilayano abhyAsakrama te ja nirguNa kiMvA avyakta akSaranI upAsanA kahevAya tathA sarvAtmabhAvano abhyAsakrama te ja saguNa kiMvA vyakta upAsanA kahevAya. e baMnemAM jarA paNa bhinnatA nathI. e vAta taddana niHzaMka che. bheda to phakta nAmano ja che. je meM tane prathama vakhate vakhata kaheluM ja che chatAM ajJAnIonI daSTie A bemAM ze bheda che, te tane vadhu spaSTa rIte kahuM chuM. jJAna mArganI aMdara batAvelA niHzeSa abhyAsakramamAM huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, mane, tane yAdi kaI bhAvo che ja nahi evA prakAranA nizcaya vaDe buddhine taddana zuddha ane nirmaLa rAkhavI paDe che tathA aMtaHkaraNamAM vRttinuM uthAna thatAMnI sAthe ja AtmAmAM keIpaNa vRttinuM utthAna vA astitva ja kadI zakaya nathI e pramANe tene takALa dAbI devI tathA vRttine jANanAra potAno paNa sAkSI bhAva saha vilaya karavo paDe che
Page #717
--------------------------------------------------------------------------
________________ 588 ] na madhayA na vasunA pusaina . [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 12/5 ane bhaktimArganI daSTie nirguNa upAsanAmAM paramAtmAno vAcaka kiMvA saMjJA darzAvanAro Adya akSara 3 che te anirvacanIya hoI tenA eTale >> sivAya bIjuM kAMI paNa che ja nahi e rIte huM, tuM, te, A, ityAdi tamAma vRttione prathama che rU5 banAvavI tathA pachI tene sAkSIbhAvane paNa vilaya karo. A rIte pitAmaha sAkSIbhAvano vilaya paNu mAM ja karavo paDe che. ane te 3% to avyakta evA akSara svarUpa hAI anirvacanIya ja che, A rIte vAstavika jJAnamArganI niHzeSa (nAhama) bhAvanA abhyAsanI upAsanA tathA bhaktimArganI nirguNa kiMvA avyakta akSaranI upAsanAmAM bheda bilakula nathI. have jJAnamArganI sarvAtmabhAvanI (soma) upAsanA tathA bhaktimArganI vyakta kiMvA saguNa upAsanA e baMneno ze bheda che tene vicAra karIzuM. saguNa ane sarvAtmabhAvanI upAsanA eka ja che jJAnamArganI sarvAtmabhAvanI upAsanA huM' "tuM" "te' "A" "mAruM" "tAruM' ityAdi tamAma bhAvo AtmasvarUpa ja che tathA tene jANanAra sAkSIsaha pite paNa AtmasvarUpa ja che. AtmarUpathI bhinna kAMI che ja nahi evA prakAre pitAsaDa sarvatra AtmabhAvanA karavI paDe che. aMtaHkaraNamAM AtmA vyatirita anya koI paNa vRttinuM kiMcitmAtra paNa utthAna thavA nahi pAme ane thAya to te AtmasvarUpa ja che, evI dRDha bhAvanA vaDe tene tatkALa dAbI devuM joIe. e rItanA abhyAsavaDe buddhine A eka mArgamAM ja rithara rAkhavI paDe che. tathA temAMthI kiMcitmAtra paNa calAyamAna nahi thAya te mATe haMmeza (satata) sAvacetI rAkhavI paDe che. te pramANe bhaktimArganI vya kiMvA saguNe pAsanAmAM potAne je iSTadeva hoya te ja sarvatra vyApaka che e daDha nizcaya karI te ja A sarvarUpe che; jema ke kRSNarUpI huM tArI sAme ubho chuM te te kRSNa ja carAcaramAM vyApaka che, tenA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi; je je vastu jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM, suMdhavAmAM ke svAda levAmAM Ave tema ja kAyA, vAyA ane mana vaDe je je kAryo thAya te tamAma kRSNarUpa hAI huM paNa kRSNathI abhinna chuM, A rIte aMtaHkaraNamAMthI kRSNa vinA bIjI koIpaNa vRttinuM utthAna svamamAM paNa nahi thavA devuM athavA thAya to tarata ja te kRSNa rUpa che evI pratikRtti vaDe tene dAbI devuM; A rIte sAkSI bhAva saha pote potAne paNa visarI jaI sarvatra kevaLa eka kaNanI ja bhAvanA karavI eTalo ja eka vidhi AmAM kare paDe che. vicAra karatAM jaNAze ke jJAnamArganI sarvAtmabhAvanI tathA bhakitamArganI A sagugopAsanA e bemAM vAstavika bheda bilakula che ja nahi. eTaluM ja nahi paraMtu A jJAnamArgane nAhama sehamanA abhyAsakramo tathA bhakitamArganI saguNa, nirguNa upAsanAmAM yatkiMcita paNa bheda nathI, vaLI te sarvanuM phaLa paNa eka ja che, ema nizcayAtmaka samaja. zrIbhagavAnuvAcamayyAvazya mano ye mAM nityayukA upAsate / / zraddhA parayopetAste me yuktatatA matAH // 2 // saguNa upAsanA zreSTha kema ? bhagavAna AgaLa kahe che ke, he pArtha! upara meM tane avyakata evA akSaranI upAsanA karanAra arthAta nirguNa upAsaka tathA vyakta kiMvA saguNa upAsanA karanAra upAsaka A baMne upAsanI upAsanA vAstavika rIte te eka ja che, temAM kiMcitmAtra bheda nathI ema jaNAvyuM che. paraMtu tuM pUche che te tane have spaSTa rIte kahuM chuM ke, purANakAro jene vAsudeva kahe che, yogazAstrakAre jene Izvara kahe che, sAMkhyazAstrakAro jene puruSa kahe che, vedAMtIo jene AtmA, tata kiMvA brahma kahe che temaja upaniSadAdi RtimRtyAdi zAstromAM jene brahma, sata, tata, vibhu, AmA, Iza ityAdi nAmo vaDe saMbodhavAmAM AveluM che te ja huM hAIe
Page #718
--------------------------------------------------------------------------
________________ s gItAdAna 1 bahu buddhi vaDe yA zravaNuM karavAthI prApta thatuM nathI. [ pa89 mArAmAM manane parevIne jeo haMmeza yuktacita thaI eTale mArI sAthe ja joDelA cittavALA athata tadAkAra thaIne parama zraddhA vaDe yukta banI eTale ekarUpa thaI ananyabhAve vyakta evA mArI upAsanA kare che teo badhA mArA mate "yuktatamA" eTale zreSTha gavettAo che. the tvakSaramanirdezyamavyaktaM paryupAsate / sarvagamacintyaM ca kUTasthamacalaM dhruvam // 3 // sanniyamyendriyagrAmaM sarvatra samabuddhayaH / te prApnuvanti mAmeva sarvabhUtahite ratAH // 4 // nirguNa tathA saguNa upAsakene eka ja sthAnanI prApti thAya che zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe che: he pArtha ! vaLI jeo sarvatragama eTale AkAzanI peThe sarvatra vyApaka, jenuM kadI ciMtana paNa thaI zake nahi evA aciMtya, phUTastha eTale game teTalA AkAre ghaDAya paraMtu eraNanI jema vikAra rahita tathA nityaprati sthira ne sthira ja rahenArA, kadI paNa calAyamAna nahi thanArA, dhruva eTale kadI paNa sthAnabhraSTa nahi thanArA athavA pariNAma bhAvathI rahita, je vyakta arthAta prakaTa nathI evA avyakta tathA anirdezya eTale jene kadi nirdeza thato paNa zakya nathI eTale je sarva saMjJAothI rahita hoI anirvacanIya che, evA prakAranA nirguNa akSaranI nityaprati upAsanA kare che, jeo ikiyonA samUhane eTale sthala tathA sUma Idriye, tenA viSe tathA te grahaNa karavAnAM sAdhane e badhAne ikiyeno samUha kahe che, te sarvane saMyamamAM lAvIne eTale te tamAma anirvacanIya evA akSararUpa ja che, e prakAre tene potapotAnA viSaya thakI parAvara karIne kevaLa eka avyakta svarUpamAM ja vilIna rAkhe che ane aMtaHkaraNamAM bIjI keIpaNa vRttinuM utthAna ja thavA detA nathI. e rIte tamAma idina nigraha karanArA ane jeo haMmeza prANImAtranA hitamAM ja rata thayelA che, jemanI buddhi sarvatra akSara svarUpa evA eka ja bhAvavALI thayelI che, evA sarvatra samabuddhivALA bhakto paNa aMte mane ja pAme che. eTale jema sAMkhya kiMvA yoga e baMne mArganA upAsako eka ja sthAnamAM bhaya che, sAMkhyamArge janArane mATe koI nAnuM sthAnaka che, tathA ya janArAo mATe koI moTuM rathAnaka che e tyAM bhedabheda nathI tema avyaktarUpe akSarabrahmanI nirguNa upAsanA karanArAo tathA murtirUpe mArI saguNa upAsanA karanArAo e baMne AtmasvarUpa evA mane ja pAme che. arthAta baMnene eka ja sthAnanI prApti thAya che. te baMnene dhyeya prApti judI judI thatI haze ema samajIza nahi. klezo'dhikatarasteSAma'vyaktAsaktacetasAm / avyaktA hi gatirduHkha dehavadbhivApyate // 5 // jJAnamArga tathA bhaktimArganA upAsakonI yogyatA he pArtha! tane have sAcuM rahasya kahuM chuM ke, jeo avyaktamAM ja Asakta cittavALA hoya che teone eTale akSara kiMvA nirguNa upAsanA karanArAone atyaMta kaleza thAya che, kemake dehAbhimAnIo arthAta deha eTale ja huM evA nizcayavALA bhaktone mATe avyakta upAsanA ghaNuM ja duHkhavaDe pAmI zakAya tevI che. avyakta kivA nirguNa upAsanA duHkhadAyaka tathA kaSTasAdhya kema ane vyakta kiMvA saguNa upAsanA zreSTha kema tene saMkSepamAM vicAra karavo Avazyaka che,
Page #719
--------------------------------------------------------------------------
________________ 590 ] thamera jIte tenA sabhya - [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 12/5 sAMkhya kiMvA jJAnamArganA upAsake te buddhimAna hoya che. teoe sArI rIte vicAra pUrvaka sadasatanuM manana karI prathama huM eTale keNa tenuM sAcuM jJAna meLaveluM hoya che. teone huM eTale deha che evo bhrama kadI paNa heto nathI, kAraNa ke vivekavaDe teone AtmA kiMvA brahmasvarUpa evA mAruM parokSajJAna thayeluM hoya che tethI teone anahama eTale A nahi evA niHzeSabhAvano athavA sohama eTale huM AtmA chuM tathA A sarva paNa AtmasvarUpa evA huM rUpa ja che, evI rItanA sarvAtmabhAvano abhyAsa sugama paDe che chatAM temAM paNa anahamane badale sarvAtmabhAvano abhyAsa vadhu sulabha che. tema bhaktimArganA upAsake paikI keTalAka bhagavAnane nirguNa tathA keTalAke saguNa hovAnuM mAne che. teono dehAdhyAsa gayelo hato nathI tema teo sArAsAra vicAra karavAne paNa zaktimAna nahi hovAthI A bhaktimArganI yojanA purANAdi zAstromAM karavAmAM AvelI che. parama zraddhA ane bhaktivaDe yukta thaI ananyabhAve tenuM avalaMbana karavAthI paNa sAMkhya (jJAna) kivA yogamArgavALe je padanI prApti karI zake che te padanI prApti ja tene thAya che. A draSTie ja meM prathama kaheluM che ke ananya bhAvavaDe yukta thaI satata mArAmAM parAyaNa thanAra pachI te jJAna(sAMkhya), yoga ke bhaktimArgavALA che te sarve ja "yuktatamA" arthAta uttama yogavettAo ja che. saguNe pAsanAnI zreSThatA kema? have badhA ja mArgavALA zreSTha kema evI zaMkA thavA saMbhava che, te mATe kahuM chuM. avyakta kiMvA nirguNa upAsanA karavAne mATe lAyaka evA buddhimAno kRtayugamAM vadhu pramANamAM hoya che, tyAra bAda jema jema kALa vyatita thAya che tema tema krame krame lokonI buddhimaMdatAmAM vadhAro thato rahe che, AthI temanI malina thayelI e buddhi paramArthatattva samajavAne mATe lAyaka rahetI nathI ane kaliyugamAM te leke kevaLa jaDa buddhinA ja banI jAya che. A (gItA kahevAmAM AvI te) kALa te dvApara yugane aMta ane kaliyugano AraMbha e enI vacalI. saMdhino che. A kaliyugamAMnA lake vedAMta tathA zratismRtyAdi dharmapAlana karavAne mATe taddana azakta hoya che. teo purANudharmanuM pAlana paNa mahA mahenata karI zake che. tevA maMda buddhivALAone mATe avyakta evA akSaranI nirguNa upAsanA thavI ghaNI ja kaThaNa paDe che. A rIte kALa ane saMjogone dhyAnamAM letAM Adhunika yugane mATe saguNa upAsanA zreSTha che evo mAro mata che, ema meM upara kaheluM che. vaLI game te mArganuM avala bana karavAmAM Ave to paNa dareka mAge eka ja dhyeya prApta thAya che. vizeSa spaSTatAne mATe AkAzanA daSTAMtanI sAthe samajAvavAmAM Ave to samajavAmAM vadhu saraLatA thaze. jJAnamArgIone AkAzanA svarUpanA jJAnanuM daSTAMta samaje ke taddana ajJAnI bALakane AkAzanuM jJAna ApavAnuM che. te ajJAnIomAM paNa je tIvra addhivALA hoya teone to tane je A kaThaNa ane jaDatvano bhAga dekhAya che te pRthvItatva kahevAya che. tenI utpatti te karatAM paNa sUma evAM jaLa tattvamAMthI thayelI che. jaLa vahimAMthI thayuM che. vahi (teja). vAyamAMthI thayo che tathA vAyu AkAzamAMthI utpanna thAya che. mATe tAre AkAzanA sAcA svarUpane anubhava levAnI jarUra hoya to jyAM pRthvI nathI, jaLa nathI, vati (taja) nathI tathA vAyu paNa nathI e rIte A badhA tane vilaya karIne je tatva zeva raDe che te ja AkAza che ema jANavuM. A rIte AkAzanuM zuddha svarUpa samajAvI tenuM pakSajJAna thayA pachI AkAzane aparokSa anubhava levAnuM jaNAvavAmAM Avaze jeo tIvra buddhizALI hetA nathI te bIjAone to prathama AkAza, AkAzamAMthI vAyu, vAyumAMthI vahni (te), vahnimAMthI jaLa ane jaLamAMthI pRthvI e pramANe krame A badhe vistAra thayelo jovAmAM Ave che. te sarvanuM mULa bIja AkAza hAI bIjAMkura nyAyAnusAra A badhuM paNa AkAzarUpa ja hovAthI sarvatra AkAzanI ja bhAvanA karI tene anubhava levAnuM kahevAmAM Ave che. A be abhyAsane ja sAMkhyazAstra dvArA prakRtipuruSane viveka thayA pachI batAvavAmAM AvatA jJAnamArgavALAonA anahuma ane
Page #720
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] paNa je tadrupatAthI Ane ja Icche yA vare che- [ 591 sarvAtmabhAvarUpa seDamanA abhyAsakrame kahevAmAM AvyA che, ema samaje. kAraNa ke baMnene AkAza eTale zuM tenuM prathama yukitaprayukitadhArA jJAna karAvyuM tathA tuM to te sarvane jANanAro sAkSI kiMvA draSTA che; e pramANene sArI rIte viveka karAvyo. tyArabAda AkAzane jevuM hoya te jema sarvamahAbhUtone vilaya karavo paDe che tema jonArano eTale tAro arthAta huM bhAvano paNa vilaya karavo joIe; e rItanI yukitavaMDa tIvra buddhimAnone samajAvavuM paDaze, tathA bIjAne A badhuM paNa AkAza rUpa ja che tema tAruM zarIra paNa pAMca mahAbhUtanuM ja che ane temAM rahenArA tuM paNa te rUpa ja che. A pramANe ahaM(huM) pachI tuM, te, A, mAruM, tAruM, mane, tane ityAdi tamAma bhAvono nirAsa sarvAtmabhAvavaDe kiMvA niHzeSa paddhati vaDe karAvI nAkhavo paDe che. e rIte jJAnamArganA abhyAsakone samajAvavAnI paddhati che. ema samaje. bhaktimArgavALAone AkAzanA svarUpanA jJAnanuM daSTAMta have nigaNa ane saguNa upAsakone AkAzanuM svarUpa prApta karI ApavAnuM che paraMtu teo jJAnamArgavALA jevA yogya cikitsake kiMvA buddhimAna hotA nathI tethI teone prakRtipune viveka samaja muzkela paDe che. teo te bhAvika tathA zraddhALuo hoya che tethI ja vyavahAramAM teno lAbha dAMbhike paNa laI zake che tathA teone avaLe mArge caDhAvI pitAnA paMthAbhimAnanA phaMdamAM phasAvI zake che. tevA prakAranA svArthasAdha ane daMbhI durAgrahIo dayAne pAtra che. te saMbaMdhe atre vicAra karo arathAne gaNAze. ApaNe to sAcA bhakitamArganA praNetAo ke je dharma, purANamAM bhAgavatadharmanA nAme prasiddha che, te mArganA sAcA jijJAsuono ja vicAra karavAno che, tevAone paramAtmasvarUpanuM sAcuM jJAna zI rIte thAya te saMbaMdhe vicAra karavAno temAM saguNa bhakita ja kema vizeSa zreSTha kahevAya te AkAzanA udAharaNa sAthe siddha karavAnuM che. avyakta upAsanA kaSTasAdhya kema? vyavahAramAM koI bALaka pUche ke AkAza kayAM che? to tene jyAM UMcAmAM UMce najara pahecI zake che ane je bhAgamAM vAdaLI raMga jevuM dekhAya che te tarapha AMgaLI vaDe batAvavuM paDaze eTale turata bAlaka zraddhA vaDe pAlake batAveluM e ja AkAza che tathA tene raMga vAdaLo hoya che ema mAnI laI niHzaMka rIte teno abhyAsa kare che. tema A bhakitamArganA nirguNa upAsakene te bhagavAnanuM sAcuM svarUpa avyakata che, nirguNa che, akSara eTale jeno kadI nAza thato nathI evuM che, tene ja kAra kahe che. A rIte samajAvatAMnI sAthe ja te zaMkA rahita thaIne zraddhAvaDe tatkALa bhagavAna nirguNa hoI tenuM che e ja svarUpa che. ema mAnI laI te dhoraNe abhyAsa karavA maMDI paDe che, paraMtu te vyakti tathA dehAbhimAnI hovAthI avyakata upAsanA karatI vakhate manamAM pharIpharIthI tene bhrama utpanna thato rahe che, chatAM zraddhAvaDe bhagavAna nirguNa ja che ane 3che e ja tenuM svarUpa che, A mujaba niHzaMka thaIne pharIpharIthI te upAsanA daDha karatA rahe che. Ama upAsanA pUrNa thatAM sudhIne mATe tene vacce vacce zaMkA thaI bhrama pedA thato rahe che ane te pharIpharIthI zaMkAono tyAga karIne potAnI upAsanA daDha rIte AgaLa dhapAve jAya che. A rIte vyakta avyaktanA mAnasika jhaghaDAomAMthI tene upAsanA pUrNa thatAM sudhI vakhate vakhata pasAra thavuM paDe che. Ama ghaNuM ja kaSTone aMte pite temAMthI taddana niHzaMka banI pAra utare che. kAraNa dekhItuM ja che ke upAsaka pate vyakta che ane te jenI upAsanA kare che te avyakta che. A baMne paraspara viruddhato hovAthI temAM pUrNa aikayabhAva thatAM sudhI ghaNuM kaparI parIkSAomAMthI tene pasAra thavuM paDe che. vaLI dehAdhyAsa paNa atizaya daDha hoya che. bhagavAna ane huM judA chIe tathA huM eTale A zarIradhArI chuM evo bhedabheda to Ubho ja hoya che; AthI avyaktanI upAsanA karanArAone A bhedabhAva naSTa thatAM sudhI manamAM aneka prakAranI caMcaLatA ane vihavaLatA utpanna thatI ja rahe che, tene mana tathA iMdriyone tAbAmAM rAkhavI kaThaNa thaI paDe che. A rIte abhyAsa karatAM pote paNa bhagavAna che e mujaba te jyAM sudhI eyabhAvane prApta
Page #721
--------------------------------------------------------------------------
________________ pi92 ] tava nAmA viSNune tanavAnuM i . [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 12/5 thAya nahi tyAM sudhI tene aneka prakAranAM kaSTomAMthI pAra utaravuM paDe che. saguNa upAsanAmAM paNa che ke ananyabhAva thatAM sudhI kaSTa te thAya che paraMtu tene upAsya saguNa hovAthI tenI mUrtinuM dhyAna karavAnuM turata khyAlamAM AvI jAya che. vaLI vicAra karIne jo ke A badhuM AkAza che, e abhyAsa jeTalo sugama paDe teTalo A badhuM AkAza nathI e abhyAsa vyavahAradaSTie paNa vadhu kaThaNa, kalezadAyaka ane duHsAdhya che. eTalA mATe ja avyakta upAsanA ghaNA ja zrama vaDe sAdhya thaI zake tevI hoya che ema kahevAmAM AvyuM che, have saguNa upAsanA kema sugama che tene vicAra karI rahyo ? saguNa upAsanAnI paddhati A saguNu upAsanAmAM to eka ja vAta. jema lAkaDAM toDavAne mATe te lAkaDAM pachI game te eka majabUta lAkaDAno hAMDa laI kuhADI taiyAra karavAmAM Ave che tathA pachI te kuhADI vaDe ja sarva jaMgale toDIne saphAcaTa karI zakAya che tema jeo AtmasvarUpa banelA che tevA koI paNa mahAtmA athavA kRSNa, rAma, viSNu, ziva, gaNeza, rudra, sUrya, devI, bhairava, hanumAna ityAdi purANaprasiddha vibhUtivize paikI potAne ne mUrti kiMva brahmavidu mahAtmA upara bhAvanA hoya te piMkI kaI paNa eka mUrtine daDha bhAvanAvaDe A ja sarvavyApI bhagavAna che ema nizcayapUrvaka mAnI te ja A sarvarUpe che, tenA sivAya bIjuM kaMI che ja nahi. evI rIte carAcaramAM tenI ja eka daDha bhAvanA karavI, tenA sivAya bIjI koIpaNuM bhAvanA nahi karavI. evI rIte je je kAMI jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM, saMka9pamAM ke buddhivaDe jANavAmAM Ave te sarvane A badhuM pitAnA iSTadevatA rUpa ja che, tenA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, cAlatAM, belatAM, zvAsa letAM, sUtAM, besatAM ke game te kriyA karatI vakhate te sarve potAnA upAya evA bhagavAnarUpa ja che, temanAthI ja kAMI paNa che ja nahi evI rIte dRDha zraddhA ane bhakitavaDe taddana niHzaMka thaI pitAnA iSTanI ananyabhAve bhakti karavI, e ja eka saguNa upAsanAnuM mukhya rahasya che. uddeza e ke, jema hajAro lAkho cokhAnA dANuM hoya te paikI ekane hAthamAM laI A bIjo dANo paNa mArA hAthamAM rahelA prathama dANAnuM ja rU5 che, je A che te ja A che, trIjo paNa te ja che. e rIte hajAro dANuone eka rUpe ja banAvI devA te pramANe sarvatra carAcara vyApaka evA eka paramAtmA ke je pote ja carAcara rUpe banelA che, A pAMca mahAbhUta ane temane anekavidha nAmarU pAdi vaDe cAlI rahele tamAma vyavahAra paNa tenuM ja sva che, te bhagavAnanA carAcaratvamAMnI koIpaNa eka vyakti ke jeNe AtmasAkSAtkAra karela hoya tene te bhagavata varU5 che evA daDha nizcaya vaDe mAnI laI tenI ja sarvatra bhAvanA karavI, A ja eka bhaktimArganI sAcI rIta che. khAtAM, zaThatAM, vAMcatAM, cAlatAM, niHzvAsa athavA usa letAM pitAnA ISTa vagara bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranA daDha nizcayavaDe ananyabhAve upAsanA karavI. keIne paNa dveSa nahi karavA, koIne paNa moTe nAne nahi gaNo ItyAdi, amuka deva moTA, amuka nAnA, amuka nyAya ane amuka grAhya evI daSTithI thatI bhakita e sAcI bhakita nahi paraMtu daMbha kahevAya che. mATe rAgadveSAdi tamAma daitabhAvanAno tyAga karIne ananya bhAve sarvatra eka potAnA iSTadevatAnI ja bhAvanA karavI. e ja saguNa upAsanAnuM rahasya hovAthI temAM vrata, tapa, upavAsa ke itara koIpaNuM kaSTo sahana karavAM paDatAM nathI, tema ja game te, game tyAre ane game tevI rIte karI zake che. temAM nyAta, jAta, varNa, UMca, nIca, sthAna, kALa.deza, kriyA ItyAdi kazo paNa bhedabhAva hete nathI strI, zaka, atizudra, mahAzaka, ItyAdi game tene karavAnI chUTa che. A mujaba A saguNopAsanA ativistRta hoI taddana sarala ane sulabha che. eTaluM ja nahi paNa kaliyugamAM jaDavAda ane buddhimaMdatAmAM phasAyelA lokene zAMtine mATe A mArga ja vadhu zreyaskara che. te sArI rIte samajI zakAze. vaLI tene zAstrakAro che kema kahe che tenI kalpanA paNa AthI AvI zakaze. vastutaH te bhaktimArga tathA jJAnamArga eka ja che. e saMbaMdhe zAstramAM nIce pramANe kathana che. 1 upAsanA saMbaMdhamAM vadhu vivecana mATe dattaparazurAma upAsanA khaMDa jue.
Page #722
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] te advaita bhAvathI prApta kare che. tene ja AtmA va svarUpa batAve che. [ 193 jJAnamArga tathA bhaktimArga eka ja che paramezvara ke jemanA caraNakamaLa bhajavA yogya che temanuM sarvabhAve guNenA AzrayavALI bhaktithI eTale saguNabhakti vaDe satata bhajana karavuM joIe. kema ke AtmarUpa evA A vAsudeva bhagavAnanI sArI rIte karelI bhakti ja vairAgya tathA brahmasvarUpane oLakhAvI ApanArA jJAnane utpanna kare che viSaye vAstavamAM brahmarUpa hovAthI samAna ja che chatAM temAM IdriyonI vRttio thakI A priya che ane A apriya che. evI viSamatAnI baita vRttio vagara kAraNe pedA thavA pAme che. tevI viSamatA jyAre bhaktanA cittamAM kadI paNa uddabhave nahi eTale aMtaHkaraNamAMthI brahmavyatirikta bIjI kaI paNa daita vRttinuM uthAna ja thavA pAme nahi ane jyAre pitA sahita sarvanuM vimaraNa svAbhAvika rIte ja thavA pAme che, tyAre ja pitAne paramAnaMda ravarUpa prApta thavAne nizcaya thAya che ke je svarUpa sarvamAM samAna, jJAnamaya, saMgarahita tathA grahaNuM ane tyAga e baMne prakAro tema ja koI paNa anya vibhAgothI rahita che. mAtra jJAnasvarUpa evA A eka parabrahma paramAtmA ja Izvara, puru, bhagavAna, draSTA ane dazya Adi zabdothI prasiddha heI jIva, zarIra, viSayo ane ikiyAdi bhinna bhinna rUpe hoya ema bhAse che. sarva prapaMcana saMga maTI ja eTaluM ja eka yogIne saghaLA yogevaM pAmavAnuM vAMchita phaLa che. nirguNa ane jJAnasvarUpa brahma ja brAtine lIdhe bahirmukha ikiyAthI judA judA zabdAdika dharmovALA padArtharUpe dekhavAmAM Ave che. vastutaH brahmathI bhinna evo keI paNa padArtha che ja nahi. jema rahela parabrahma paramAtmA ja pradhAna, mahatta, ahaMkAra, ahaMkAranA traNa guNo, pAMca mahAbhUto, tenI sUma tanmAtrA tathA agiyAra iki, adhidevatA ane jIva ityAdirUpe thayo. tyAra pachI te sukSmamAMthI virATanA dhUla dehanA abhimAnI evA samaSTi puruSa rava thayo. te virATa puruSanuM zarIra te ja A brahmAMDa tathA jagatarUpe jovAmAM Ave che. A virATa zarIra dhAraNa karanArA abhimAnI chava eTale samaSTi chavA brahmadeva kahevAya che. tenuM A sthUla virATa evuM zarIra mahattattva ahaMkAra Adi kAraNo vaDe utpanna thayeluM che, uddeza e ke, sarva samaSTi vyaSTi, jagata jIva tathA tenAM mahattavAdi kAraNatattavo parabrahma evA paramAtmArUpa ja che. zraddhA, bhakti, vairAgya ane niraMtara A sarva parabahmarUpa paramAtmA ja che evA prakAranA cogya abhyAsavarDa jenuM citta ekAma arthAta eka ja beyamAM lAgeluM hoya che, evo saMgarahita puruSa ja A vAtane yathArtha rIte jANe che, brahmasvarUpane pAMcADanAruM A jJAna meM tArI pAse kahyuM ke jethI prakRtipuruSanuM tattva jANavAmAM Ave tema ja niNa jJAnayoga tathA mArA bhaktiyoga e baMne eka ja hoI temanuM prayojana paNa daitabhAva maTADavo e ja eka che ke je brahmarUpa Izvare poteja svamukhethI kaheluM che. eka ja bhagavAna saguNa ane naguNarUpe jANavAmAM Ave che jema 25 ane rasAdi ghaNu guNavALo dUdha jevo ekaja padArtha judI judI iMdriyothI aneka prakArane jaNAya che; jema ke te AMkho vaDe dheLa dekhAya che, jIbhavaDe madhura vA svAdiSTa lAge che tathA tvacA vaDe zItaLa jaNAya che, tema brahmaravarUpa bhagavAna svayaM eka ja hovA chatAM judAM judAM zAstro vaDe jude jude rUpe jaNAvAya che. pUrva eTale kUvA, vAva ItyAdi karAvavAM tathA daSTa eTale yajJayAgAdi jevA karmo karavAM, yajJa, dAna, tapa, vidAdhyayana, vedanA arthano vicAra, veda niSiddha karelI vastuone ane karmAne tyAga, anekAMgI gAbhyAsa tathA bhaktimArga, sakAma ane niSkAma dharma, pravRtti kivA nivRttimArga, jJAna vA-sAMkhyamArga tathA daDha vairAgya ityAdi aneka mArgo vaDe svayaMprakAza ane brahmasvarUpa evA eka ja bhagavAna saguNa kiMvA niNarUpe jANavAmAM Ave che. (bhAga &0 3, 50 32, leka 22 thI 36). kAryakAraNarUpe paNa sarvatra eka ja paramAtmA vyApelo che mauna, vrata, chAstrazravaNa, tapa, adhyayana, ravadharma, vyAkhyAna, ekAMtavAsa, japa ane samAdhi, e daza ekSanA upAyo che e vAta te kharI paraMtu e upAyo te ajikiya eTale jeNe potAnI buddhine 38
Page #723
--------------------------------------------------------------------------
________________ 594 ] nAvirato duzcaritAn [ siddhAntakASTha bha0 gI a0 12/8 jItelI nathI arthAta iMdriya tathA tenA tamAma viSayone eka AtmasvarUpa evA paramAtmAmAM hemelA nathI tevAone mATe to kevaLa peTa bharavAnA sAdhana kivA vyApArarUpe nIvaDe che ane dAMbhika lokene mATe te te peTa bharavAnA sAdhanarUpa thAya che ke nahi te kAMI kahI zakAtuM nathI. kema ke bIjamAMthI aMkura tathA aMkuramAMthI pharIthI bIja e pramANe pravAharUpe cAlyA karatA A aMkura eTale kAryarU5 brahmAMDa tathA tenA bIjarU5 mahattattvAdi kAraNutA, e rIte cAlI rahelA A baMne pravAhe paNa brahmasvarUpa evA eka ja bhagavAnanAM rUpe che, tenAthI kicitmAtra paNa judA nathI ema veda kahe che. be lAkaDAnA gharSaNa vaDe jema lAkaDAmAM ami dekhAya che tema jiteMdriya evA bhaktiyogI purUSone A kArya kAraNa banemAM phakta eka bhagavAna ja jovAmAM Ave che. A kAryakAraNAdinI utpatti, astitva tathA laya paNuM brahmasvarUSNa bhagavAna sivAya bIjuM kAMI che ja nahi tema te badhA rUpe paNa e bhagavAna ja che. mATe he paramAtman ! vAyu, agni, pRthvI, AkAza, jaLa, zabdAdi viSayo, prANa, iMdriyo, mana, citta, ahaMkAra devatAo, sthUla ane sUkSma ityAdi saghaLuM Apa ja che. mana ane vacanathI je je kaMI prakAze che te sarve paNa Apa ja che. guNe, guNavAna, mahattavAdika, mana, buddhi vagere devatAo ane manuSya rIte badhA Adi tathA aMtavALA che tathA Apa te AdiaMtathI rahita che tethI te sarvathI para che. te paikI kaI paNa ApanA sAcA svarUpane jA nathI, e rIte vicArIne jJAnI lo ke "adhyayanAdi saghaLuM choDI daI cittanI ekAgratApUrvaka brahmasvarUpa evA eka ApanI upAsanA ja aharniza karyA kare che. mATe he pUjya ! sarvabhAve Apane ja praNAma, ApanI ja stuti, ApanAmAM ja sarvakarmonuM arpaNa, ApanuM ja pUjana, ApanA caraNonuM ja nityaprati maraNa ane aharniza ApanI ja kathAnuM zravaNa; e rIte cha aMgavALI ApanI sevA vinA paramahaMsanI gatirUpa evA ApanI bhakti loke kevI rIte saMpAdana karI zake ? tAtparya ke, ApanI bhakti uparanA cha prakAra vaDe ja thaI zake che ( bhakta prahalAdanI stuti bhAi 7 a0 9 ka. 46 thI 50 sAkAra nirAkAra eka ja che te mATe juo adhyAya 6 0 1, pRi 321). the tu sarvANi karmANi mayi sanyasya matparAH / ananyenaiva yogena mAM dhyAyanta upAsate // 6 // teSAmuhaM samuddhartA mR yusa 5sArasAgarAt / bhavAmi na cirAtpArtha mayyavezitacetasAm // 7 // macitta thayelA uddhAra huM ja karuM chuM uparanA vivecana uparathI paNa spaSTa rIte jANI zakaze ke sAkAra ane nirAkAra banne eka ja paramAtmAnuM svarUpa che, eTaluM ja nahi paraMtu jJAna upAsanA tathA bhakitamArganI upAsanAmAM yatakicita 5NuM bheda nathI. vyavahAramAM koI vIMTI kahe kivA nuM kahe athavA koI maNa kahe ke kaI cALIza zera kahe, te baMnemAM yacita paNa bheda nathI, tema brahma, AtmA, sata, cita, AnaMda, paramezvara, bhagavAna, vAsudeva ItyAdi kaI paNa nAma vaDe saMbodhavAmAM Ave che te tamAma eka ja che, tema ja nirNaNa vA saguNa vagere ? sarva paNa eka ja che, temAM yatakicita paNa bheda nathI chatAM avyakta kivA nirguNa upAsanA karatAM sarvasAmAnya lokene mATe saguNa upAsanAno abhyAsa sugamatA bharelo ane saraLa hovAne lIdhe tene atre zreSTha kahevAmAM Avelo che. kema ke kaliyugamAM dhaNAkharA lokonI buddhimAM jatA hovAne lIdhe teone nirguNa upAsanA kaSTasAdhya che paraMtu sarvakarmone mArAmAM saMnyAsa karIne eTale zarIra, vANI, mana, buddhi ityAdivaDe thatAM tamAma karmonuM AtmasvarUpa evA mArAmAM samarpaNa karanAra eTale aMtaHkaraNumAM koIpaNa
Page #724
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ) je durita yA pApathI sadaMtara mukta thayuM nathI tene ke -- [ 55 vRttinuM utthAna thAya ke tarata ja te AtmasvarUpa che e rItanA pratisaMka9pa vaDe tene patAsaha tatkALa AtmasvarUpa evA mArAmAM ja samarpaNa karanAro tathA e rItanA ananya vegavaMDe arthAta pote paNa mArAthI judo nathI evA prakAre mArA parAyaNa thaI nityaprati mAruM ja ciMtana karato mane ja upAse che. arthAta A zarIradhArI kaNa je tArI sAme ubhela tArA jovAmAM Ave che te zarIradhArI nathI paNa sAkSAta brahmaravarUpa e paramAtmA hoI sarva carAcaramAM te ja vyApelo che; huM, tuM, te, A ityAdi sarva tenuM ja 25 che, ema samajIne sarvAtmabhAve je nityaprati mAruM ciMtana karI mane ja upAse che ane he pArtha! A mujaba jenuM citta nitya mArAmAM ja parevAyeluM che eTale jenA cittamAM brahmasvarUpa evA mArA sivAya bIjo kAMI dekhavAmAM AvatuM ja nathI, tene huM mRtyuvaDe yukta evA A du:kharUpa saMsArasAgaramAMthI arthAta maraNanA mukhamAMthI vagara vilaMbe choDAvI tatkAla teno uddhAra karanAro thAuM chuM, eTale tene mArI sAthe aikya thavArUpI mokSanI prApti tatkALa thAya che. mayyeva mana Adhutsva mayi buddhiM nivezaya / / nivAsiSyasi mayyeva ata Urdhva na saMzayaH // 8 // manabuddhine mArAmAM ja pareva bhagavAna kahe che: he arjuna ! tuM A AtmasvarUpa evAM mArAmAM ja manane sthira kara ane buddhine paNa mArAmAM ja parovI de. Ama mana buddhine mArAmAM ja sthira karI deze te pachI tuM paNa mArAthI aLage nahi rahetAM mArAmAM ja nivAsa karaze, emAM zaMkA nathI. arthAta manabuddhine mArAmAM parovavAthI tArAmAM paNuM silaka rahevA pAmaze nahi, jethI tAre nivAsa mArAmAM ja thaze, eTale tuM ane huM evA bane bhede TaLI jaI tuM rU5 maTI AtmasvarUpa evA mArAmAM ja tArI abhinnatA thaze ane pachI tuM ane tAruM evuM kAMI raheze ja nahi. A rIte saguNa upAsanA dvArA paNa aMte tuM mArA nirguNa evA AtmasvarUpanI sAthe ekarUpatAne pAmIza, ema niHzaMka jANu. sAkAra nirAkAranA nirNaya saMbaMdhe zAstrane eka vadhu AdhAra nIce ApavAmAM Ave che, te uparathI spaSTatA thaze. sAkAra pUjana vaDe thatI cittazuddhi ane kahe che ke : he devAdhideva! Ape ApanAM sAkAra ane nirAkAra ema be svarUpa hovAnuM kahyuM, temAM huM kayAre ane kayA rUpano Azraya karIne rahuM ke jethI mane siddhi prApta thAya? bhagavAna zrIkRSNa bolyA: sAkAra eTale apara ane nirAkAra eTala para, e rIte mArAM be svarUpa che, teomAM hAtha paga Adi avayavALuM, zaMkha, cakra ane gadAne dharanAruM je mAruM rUpa che te sAkAra vA apara svarUpa samaja, tema ja Adi tathA aMtathI rahita eka, avyaya adraya ane nirdoSa evuM mAruM je bIjuM svarUpa che te ja nirAkAra vA para svarUpa samaja; ke je svarUpa brahma, AtmA, paramAtmA ityAdi zabdo vaDe kahevAya che. jayAM sudhI tuM, ajJAnane lIdhe AtmAne na jANI zake tyAM sudhI A cAra bhujAvALA sAkAra svarUpanuM ja pUjana karyA kara pachI krame tArA cittanI zuddhi thaI tuM jyAre jJAnI thaIza tyAre mAruM Adi tathA aMtathI rahita evuM je nirAkAra rU5 che te tArA anubhavamAM Avaze, ke je jANavAthI pharIvAra janma le paDato nathI. he zatruonuM mardana karanAra arjuna! tAruM citta zuddha thayeluM che ema je tuM mAnato haze te pachI tAre mArA sAkAra svarUpanI upAsanA karavAnI jarUra nathI, paraMtu phakta mArA pAramArthika AtmasvarU5nI sAthe tArA amAne eTale tene potAne jIda nahi gaNatAM ekarUpa karI akhaMDa svarUpane jANI turata temAM niSThA rAkha. meM tane pAchaLa je vibhUtiyogane vistAra kahyo che tenuM tAtparya to phakata te vibhUtionA
Page #725
--------------------------------------------------------------------------
________________ 596] nAmAnto nAsakruitaH [ siddhAnakA bha0 gI- a. 12/9 adhaSThAnarUpa potAnA sva(Atma)tattvane jANavA pUratuM ja che. huM dhAruM chuM ke huM have sArI rIte prabuddha thaze che, svarUpamAM zAMta thayo che ane tamAma saMkaTothI rahita thayo che. te satya evA AtmAmAM ja akhaMDa sthita raheje. (yogavAsiSTha nirvANa pUrvArdha sarga 53 leka 35 thI 42.) mArAmAM ja buddhine sthira karavI joIe bhagavAna AgaLa kahe che: he pArtha ! A rIte sahelAmAM sahelo evo A saguNa upAsanA mArga tane batAvyo. A karatAM sugama, sulabha, ane sarala bIje kaI mArga nathI, mATe mane buddhine nityaprati AtmasvarUpa evA mArAmAM ja rithara karI de. A kahevAnuM kAraNa eTaluM ja che ke, AvA kaTokaTInA samaye tane bIjA keI paNa prakArano abhyAsa karavAno samaya nathI tethI meM tane jJAnamArganI dRSTie buddhine eka AtmAmAM ja sthira eTale AtmanizcayavALI karavA badala tathA A bhaktimArgamAM huM AtmasvarUpa evo kaNuM chuM ema samajIne eka mArAmAM ja parovI rAkhavA rUpa yoga kahyo, tema jJAnayoga karatAM A bhakiga vadhu sulabha che e paNa tane vakhato vakhata samajAvyuM; mATe have chatara tamAma vicArone tyajI daI eka mArAmAM ja mana buddhine rithara karI de. sarva zAstrane uza mArAmAM ja ekarUpa thavuM evo che zrIkRSNa kahI rahyA che ke huM ajuna ! tane je kahevAmAM AvyuM ke mane buddhine daDha nizcaya vaDe kevaLa ekabhAve AtmasvarUpa evA mArAmAM taddana nizcala (sthira) karI che, te pramANe je tuM karIza to pachI tAre kaI paNa itara sAdhano athavA te abhyAsa karavAnI AvazyakatA raheze nahIM. kema ke yajJa, yAga, japa, tapa, dhyAna, dhAraNA, yoga ityAdi aneka prakAranA mArgo je zAstromAM kahevAmAM AvelA che te sarvane uddeza to prakAranI bhAvanAone maTADI tene kevaLa AtmasvarUpa evA mArAmAM ja ekarUpa karI devI eTale ja eka che, arthAta A sAMkhaniSThAmAM batAvelo jJAnamArga athavA yogamArga kiMvA bhakitamArga, A traNe mArgo ane te mArgomAM paDatA peTAde saDa tamAma mArgone uddeza te phakata sarva daitabhedone nirAsa karIne aMte AtmasvarUpa evA eka mArAmAM ja ekarUpa thaI javuM eTaluM samajAvavA pUratuM ja che. A mujaba zAstramAM batAvelA mULa dhyeyane choDI daI Itara daSTinuM avalaMbana karIne game teTalA manAvI prayatno dIrdhakAla paryata karavAmAM Ave che te tamAma AkAzanA TukaDA karavAnA udyoganI jema taddana vyartha ja che. ane eTalA mATe ja huM tane A aMtima koTIno upadeza karI rahyo chuM ke, jo tuM mana buddhine eka nizcayavaDe AtmarUpa evA mArAmAM sthira karIza te Ittara keI paNa sAdhananI kiMvA abhyAsanI apekSA nahi rahetAM mArA avyakta evA akSaravarUpane sahejamAM pAmIza. atha cittaM samAdhAtuM na zaknASi mayi sthiram / abhyAsayogena tato mAmicchAptuM dhanaJjaya // 9 // mArAmAM cittane sthira karavA zaktimAna na hai ? he dhanaMjaya! paNa je tuM meM upara kahyA mujaba buddhine nizcaya karIne cittane AtmasvarUpa evA mArAmAM daDha rIte nizcala (sthira) karI devAne mATe zakitamAna na haze, te pachI tuM tevo ritharatA prApta thatAM sudhI abhyAsaga vaDe mArI prAptine iccha, eTale meM kahyA pramANe niHzaMka thaI buddhi vaDe daDha nizcaya karIne AtmasvarUpa evA mArAmAM cittane sthira karavAne tuM je zakitamAna na haze te pachI tAre prathama vakhate vakhata kahevAmAM AvyuM che tema, kAyA, vAcA, mana, buddhi vaDe je je kAMI karma thAya te tamAma AtmasvarUpa evA
Page #726
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] asamAhita yA daitabhAvavALA azAtane (te) kadI prApta thato nathI; [ 597 mAruM (huM ne) rU5 che, mArA sivAya bIjuM kaMI che ja nahi e rIte aMtaHkaraNamAMthI je je vRttionuM utthAna thAya te te vRttione turata ja AtmasvarUpa evA mArAmAM ekanizcaya vaDe dAbI devAno satata prayatna karavo paDaze. A rItane abhyAsa karIne temAM jyAre pUrNatA thaze, tyAre ja tuM mArA sAcA eTale AtmasvarUpane pAmI zakIza. Ama mArI prApti karavAnI manamAM tIvra IcchA rAkhIne satata abhyAsayogano Azraya kara ke jethI abhyAsanI pUrNatA thaye temAM siddhatA prApta karI zakAze. abhyAsa karanAra mATe zuM azakya che? he pArtha ! A jagatamAM evuM kazuM paNuM. nathI ke je nityaprati udyoga karanAro abhyAsa vaDe prApta karI nA zake. abhyAsavaDe je viSaya je vakhate baLavAna hoya tenuM ja ra te vakhata mATe hoya che. Aja sudhI tuM A jagatanA miyA viSayarUpa abhyAsamAM daDha nizcayavALo hato tethI tevo anubhava thaye paNa jyAre tuM AtmasvarUpa evA mArAmAM daDha abhyAsavALA thaze eTale tane mArAmAM aikya thavArU5 anubhava prApta thaze. abhyAsavaDe pAmavAnuM A karatAM vizeSa eka evuM bIjuM kAMI che ja nahi. jeo potAnA kalyANa karanArA ISTa dhyeyane icche che, teoe te brahmavidu evA sadagurue upadezelA mArgane anusarIne A prakAranI Atmasiddhi prApta thAya tyAM sudhI tene daDha rIte vaLagI rahevuM ja joIe, te sivAya temane mATe bIje kaI mArga che ja nahi. jJAnavaDe sarvatra AtmA hovAno nizcaya karIne abhyAsa karavAthI A mithyA ahaMkArarUpI ajJAnane zrama tatkALa zAMta thaI jAya che. A abhyAsane prakAra kevo vilakSaNa che, te che. A badhA vidvAna ane samartha guruveryo temaja bhISmakoNAdi jevA sarvajJo paNa mArA virATa ravarUpanuM darzana karI zakyA nahi, jyAre tuM te karI zako. daDha bhAvanA ane abhyAsane A addabhuta prakAra che. taddana ajJAnI hoya to te paNa abhyAsa vaDe dhIre dhIre mahAna jJAnI banI zake che. kaDo padArtha paNa abhyAsa vaDe bhAvatA thaI jAya che, abaMdha paNa baMdhatulya thaI jAya che tathA baMdhu hoya chatAM te je dUra hoya to sahavAsanA abhAve abaMdhu samAna thaI jAya che. A Adhibhautika evo sthULa deha je ke jaDa che ema jovAmAM Ave che paraMtu dhAraNAnA abhyAsa thakI te pakSInI peThe AkAzamAM UDI zake che. kadAca puNyo paNa niSphaLa thAya, devAdi paNa niSphaLa jAya tathA dhana paNa kadAca naSTa thaI jAya paraMtu karelo abhyAsa kadI niSphaLa jato nathI. niraMtaranA abhyAsanA gavaDe du:sAdhya kAryo paNa siddha thAya che. zatruo paNa mitrabhAvane prApta thaI jAya che. tathA jhera paNa amRtabhAvane prApta thaI zake che, temaja mRtyune paNa jItI zakAya che. je puruSa pitAnA AtmonnatirUpa aMtima iSTa yeyanI prAptine mATe prayatna karato nathI te kharekhara adhama ja che. dhana, putra, strI, mitra Adi hajAre vastuo prayatna vaDe ja meLavavAmAM Ave che. tene paNa prakhara vairAgya thatAM koI sahasA tyAga karatA nathI, paNa vivekI puruSe krame karIne te varatuomAMthI yukti pUrvaka Asakti choDI devI joIe. A mujaba abhyAsa vaDe dhIre dhIre saMsArane asArarUpa banAvI ApanAra vivekane sevanAra je vikI puruSo AtmavicArarUpI abhyAsane choDatA nathI, teo ja A mAyArUpI vizALa nadIne tarI zake che. A badhuM AtmaravarUpa che evA zreSTha praNeyanuM vAraMvAra ciMtana karyA karavuM tene abhyAsa kahe che; A rIte thato abhyAsa vAya che. abhyAsa karyA vinA manuSya parama gatine prApta thatuM nathI. potAnA vivekabaLavo utpanna thayelA ane daDha abhyAsanA nAmathI oLakhAtA ke jene yatna e nAme vyavahAramAM oLakhavAmAM Ave che tevA satata yatnarUpa potAnA karmathI ja sarva siddhio prApta thaI zake che. icchita padArtha pRthavImAM hA, jaLamAM che, aMtarikSamAM che ke game tyAM che, te paNa tene ekAgra thaI daDha nizcayavaDe ja abhyAsa karavAmAM Ave to siddha na thAya evuM jagatamAM kAMI paNa nathI. A pramANe abhyAsane mahimA agAdha che mATe tuM je buddhinA nizcayavaDe sthira thaI cittane AtmasvarUpa evA mArAmAM daDha rIte sthira (acaLa) karI devA zakitamAna ne haze to pachI abhyAsayogavo tema karI mane pAmavAnI icchA rAkha. abhyAsanI AvazyakatA saMbaMdhamAM zAstramAM AveluM kathana A pramANenuM che.
Page #727
--------------------------------------------------------------------------
________________ nAzAntamAnaso vA'pi -- [ siddhAntakASTha bha. gI a0 12/11 abhyAsa vinA sukhazAMtimaya nirvANapaddhanI prApti thatI nathI O muni khelyA : A tamAma AtmarUpa che eve! meM tameAne vAra'vAra medha ApelA che. tameA DAcA che, vivekI che ane sarva jANeA che! mATe have tameA tamArI marajImAM Ave tema sukhethI karo. huM tameAte A eSa ApyA karuM chuM, paraMtu huM puruSavyAghra ! tame mAnI lIdhelI jagatanI satyapaNAnI bhrAMtimAM ja tamArI buddhi thira thaI rahelI che. jo ke kSaNavAra proAdhanA uddaya thatAM teTalA vakhata pUratI temAM te vizrAMta thAya che paraMtu haLu dRDha rIte te paramapadamAM tame vizrAMta thayA nathI. jyAre lAkaDu kama`DalanA AkArane prApta thAya che athavA mATI jyAre dhaDAnA AkAre bane che tyAre ja temAM pANI rahI zake che, tema A kheHdha paNa jyAM sudhI niHzaMka banIne zuddha aMtaHkaraNathI buddhinA nizcayamAM pariNAmane nahi pAme tyAM sudhI te cittanI aMdara kadI paNa pravezI zakatA nathI ane tethI ja dRDha abhyAsa vinA te parama utkRSTapadane pAmavAne zaktimAna nIvaDatuM nathI. mATe brahmaniSTha sadguru tathA satzAstranA sevanane lIdhe ane dRDha abhyAsa vaDe jyAre citta mAdhanI aMdara vizrAMta thAya che tathA tenI dvaita advaita saMbaMdhI tamAma daSTie kSINu thaI jAya che, tyAre ja tenuM citta niba~NudazAne prApta thAya che ema anubhavIenuM kahevuM che. mAna ane mehathI rahita, saMgadoSane jItelA, niraMtara adhyAtma viSayamAM eTale A sa` AtmA che evA prakAranA nizcayamAM ja sthira rahelA, kAmanA rahita, sukhaduHkhAdi dvrAtA sabhyaka anubhava karAvanArA, iMddothI mukta ane mUDhatAthI rahita evA tattvavettAe te avinAzI evA paramapadane pAme che. tApa, Atmatattva niHzaMka thaI zradghAyukta aMtaHkaraNuthI dRDha nizcayas abhyAsa karavAthI ja prApta thaI zake che ( yogavAsiSTha nirvANu uttarA sa` 54 zloka 14 thI 18 ). abhyAsa''pyasa'martho'si ma'tkarmapara'mo bhava / 598 ] madarthamapi'i karmANi kurvansaddhama'vAya' // 10 // athaita'dapya'za'si ka'tu' ma'dyoga'mAzritaH / ' sarvakarmaphalatyAgaM tataH kuru yatAtmavAn // 11 // kramAM karatAM pahelAM te bhagavAnanA che ema samajIne kara bhagavAna AgaLa kahI gayA che ke : he pA! meM tane haMmezAM AtmasvarUpa evA mArAmAM ja cittane parAvIne satata te| dRDha abhyAsayeAga karavA upara jaNAvyuM che. paraMtu jo te abhyAsa karavAnI paNa tArAmAM zakita na heAya arthAt A rIte abhyAsa karavAne mATe jo tuM asamartha haze teA mam parAyaNa thA, eTale A badhAM karmo tArA peAtAne mATe nahIM paNu AtmasvarUpa evA mArA che ema samajIne kara. Ama mAre mATe karyAM karatAM chatAM paNa tuM siddhine pAmIza. uddeza e ke, jo tuM abhyAsa karavAne paNa zakitamAna na haze te| pachI A tamAma karmo mArAM che eTale jema tAkara zeThe kahelAM karyAM zeThanAM samajIne kare athavA veThuM lagADelA manuSya te karmAM peAtAnAM che ema kadI mAnateA nathI athavA teA dharmAMzALAmAM yA bhADAnA gharamAM rahenArA manuSya A ghara bhADAnuM che peAtAnuM nathI ema samajIne temAM peAtApaNAnuM abhimAna rAkhatA nathI, tema tuM je je karmo kare pachI te zArIrika, vAcika athavA mAnasika kivA game te ravarUpanAM hA te sarva karmAM AtmasvarUpa evA mArAM ja che; evA prakAranA nizcaya varDa karatA rahe. A rIte mArAM samajIne mAre arthe karmo karavAthI paNa tuM sattvazuddhine pAmIza (A karmo mArAM nathI paraMtu bhagavAnanAM OM evA nizcaya vaDe jJAnayukta kama karanArA apareAkSAnubhavI jIvanmukta puruSanA cittane sattva kahe che). eTale A rIte karyuM karavAthI tArI cittazuddhi thaze ane me AtmasvarUpa evA mArAmAM eka vArUpa siddhine pAmI tuM jIvanmukta banIza,
Page #728
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] (temaja) azAnta manavALAne paNa (e kadI) prApta thatI nathI, paNa- [ 500 uparanA ane A vivecanamAM bheda eTale ja che ke, prathamanA kramamAM jJAnamArganI dRSTie pati ane A sarva AtmasvarUpa evA mAruM ja svarUpa che evI rItane nizcaya karIne abhyAsa karavAno hoya che eTale mULamAMthI ja daitabhAvane uccheda karI nAkhavAnuM che tathA bhaktimArganI daSTie tamAma karmo bhagavAnanAM che ane huM to temano eka sevaka chuM evA prakAranA dRDha nizcaya vaDe koI paNa karma karavAnI zarUAta karatAM pahelAM ja te kRSNArpaNanI bhAvanA rAkhI karavAnAM che tathA nIce batAvelA prakAramAM to tema karavAne paNa sAmarthya na hoya to karma karyA pachI paNa te badhAM mane arpaNa karato rahe. A mujaba kaNApaMNanI paddhati abhyAsanI saraLatAne mATe bhagavAne atre kahelI che. have karma karavAnA AraMbhamAM ja kRSNArpaNa karavA jeo azakta che teone mATe kAma karyA pachI tene kRSNArpaNa karavAM e bIjo prakAra kahevAmAM Avyo che; paraMtu A baMne prakAromAM sevyasevaka bhAvarUpa Ata rahe che tethI te prakAro sAkSAta bhagavAnanA nirvANapadanI prApti karAvI ApavA samartha nathI paraMtu te vaDe cittazuddhi thaI krame krame paramapada prApta karI zakAya che. AthI te mArgo kamamakti darzAvanArA che. AmAM bhagavAne karma karatAM pahelAM tamAma karmo mArAM che evI data buddhino Azraya karavA jaNAveluM che. have zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe che ke: he arjuna! ema karavAne paNa jo tuM azakta hoya te mArA yoganA AzrayavALA svAdhIna cittavALa thaI sarva karmaphaLAno tyAga kara, bhAvArtha e ke, karma karatAM pahelAM A sarva karmo AtmaravarUpa evA mArAM eTale bhagavAnanAM ja che evI rIte dRDha nizcaya karIne karma karavAne mATe paNa jo tuM azakta hoya te karma karyA pachI pAchaLathI paNa A badhuM yAtmavAna eTale AtmarUpa evA bhagavAna rUpa ja che, e pramANe madyoga arthAta mArAmAM ja arpaNa karavA 35 yoganA Azraya vaDe A sarva karma phaLane tyAga kara. eTale upara A kathanamAM karma karatAM pahelAM ja te sarva AtmasvarUpa evA mArAM che ema samajIne AraMbhamAM ja te mane arpaNa karI devA 35 nizcaya karavAnI kahevAmAM AveluM che, tathA AmAM je tema karavAne mATe paNa te asamartha hoya te karma karyA pachI paNa A kareluM tamAma karma AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM (mAruM ) ja che, e rIte dareka karmo thayA pachI tene kRSNArpaNa karavAM; ke jethI te vaDe utpanna thatAM sArAM kivA mAThAM phaLo tathA te thakI utpanna thanAza sukhaduHkhAdi athavA to amuka karmanuM amuka phaLa maLavuM ja joIe ItyAdi prakAranA tamAma durAgrahathI tuM chUTI zakIza. Ama karavAthI paNa krame cittazuddhi thaI karmamAM nahi baMdhAtAM aMte Atmasiddhi prApta karI zakAze. - bhaktimArga tathA temAM saguNa nirguNa upAsanA karavAnA prakAre zrIkRSNa bhagavAne atyAra sudhI kamekame potAnA AtmasvarUpanI prAptinA mArgo batAvelA che. (1) jeo taddana kaniSTha adhikArIo hoya che, temaNe tamAma karmo karyA pachI te phaLa sahita bhagavAnane arpaNa karI devAM, (2) te karatAM zreSTha pAyarInA adhikArIo mATe karma karatAM agAu ja te sarve 5ramAtmAnAM che evA prakAranA daDha nizcaya vaDe prathamathI ja bhagavAnane arpaNa karI pachI karma karavAM; (3) tethI eka adhikArIone mATe huM tathA A je je kAMI ahemamAdi dazya vANuM, netra, mana, buddhi ItyAdi vaDe pratItimAM Ave che te sarve AtmasvarU5 evA bhagavAna ja che; A rItane daDha nizcaya karI aMtaHkaraNamAMthI koIpaNa prakAranI vRttionuM utthAna thAya ke tarata ja tene abhyAsa A sarva AtmasvarU' evA bhagavAnane svarupa che evI eka prativRtti vaDe dAbI devuM. A mujaba eka25 thatAM sudhI abhyAsa karavo joIe; (4) AthI paNa zreSTha kAkInA adhikArIone mATe te patAsaha A tamAma dasyajALa Amasvapa che, evA prakArano eka vakhate nizcaya thayo ke teo tatkALa niHzaMka banI jaI A sarva AtmasvarU5 kiMvA pitAnA ISTa bhagavAnanuM ja svarUpa che evA nirNayamAM nizcala eTale sthira thaI jAya che, teone jhAjhe abhyAsa karavAnI jara paDatI nathI. A mujaba A saguNa upAsanAmAM cAra prakAranA abhyAsakrama adhikAravazAta bhagavAne kahelA che ane tethI zreeg koTInA adhikArIone mATe $ nI akSara kiMvA parabrahma paramAtmAnI nirguNa upAsanA 2
Page #729
--------------------------------------------------------------------------
________________ 00 ] vasAnanainamApanuyAta che 18. [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 12/12, kahevAmAM AvelI che. upAsanAno uddeza te phakta eTalo ja che ke A nirguNa, nirAkAra, avyaya evo paramAtmA taddana vikAra rahita hoI jagatAdi kaI paNa dazya temAM che ja nahi; A sarva je je kAMI dekhAya che te te gADInI jAdunI ramata mAphaka kiMvA svamavata mithyA mAyA vaDe bhAse che, vAstavika rIte bhagavAnamAM kAMI che ja nahi, te bhagavAnanI ja >> evI saMjJA zAstramAM ApelI che; A rIte zreSTha adhikArIone mATe nirguNa upAsanA paNa samajAvavAmAM AvelI che. A Ama bhakitamArganI aMtargata AvelA saguNa, nirguNa upAsanAnA bhedanuM bhagavAne spaSTIkaraNa kareluM che. sarva sAmAnya lake bhagavAna ane pote bhinna che evI bhedadaSTinA AgrahI hoya che, teo prakRtipuruSane bheda kiMvA sArAsAra viveka karavAne zaktimAna hatA nathI paraMtu potAnI dvatanI mAnyatA anusAra bhAvanA vaDe zraddhA ane bhakitathI bhagavAnane upAse che. tevA upAsakone mATe bhakitamArga saraLa heI temAM paNa adhikAravazAta upara kahyA pramANe mukhya mukhya bhede abhyAsanI dRSTie kahevAmAM AvelA che, paraMtu jeo buddhimAna hoI sArAsAra viveka karI zake che tevAone mATe to tattvajJAna samajAvavAnI mukhya sAMkhyayukita anusAra prathama prakRtipuruSano viveka samajAvavAmAM Ave che tathA te viveka sArI rIte samajAya eTale AtmAnA sAcA svarUpanuM parokSajJAna ApavAmAM Ave che, Ama AmA eTale asaMga, nirvika5, nirAkAra kema kahevAya che te sArI rIte samajavAmAM Ave eTale te AtmAnA tevA svarUpanuM pote vicAra ane vivekabuddhi vaDe Akalana karI le che. AvI rIte AtmAnA sAcA svarUpanuM Akalana thayuM eTale ke AtmAnuM parokSajJAna sArI rIte nizcayapUrvaka daDha thayuM ke e mumukSu tadana saMzayathI rahita banI te padanI prAptine mATe tenA manamAM zraddhA sAthe daDha nizcaya utpanna thAya che, tyAra pachI brahmaniSTha evA saddagura tene upara batAvelA ni:zeSa tathA sarva AtmA che evA prakAranA sarvAtmabhAvano abhyAsakrama batAve che. temanA upadeza pramANe abhyAsaka A be pikI pitAne yogya lAge evo abhyAsakrama aMtardaSTi vaDe kare che. A jJAna mArga kahevAya che. AmAM paNa sarva AtmasvarUpa che. evA prakAranA abhyAsa karatAM ni:zavabhAvano abhyAsa kaThaNa hoI te karanArA zreSTha buddhizALI gaNAya che. sivAya bhakitamArganI peThe jJAnamArgamAM paNa eka vakhate AtmatatvanuM parokSajJAna sArI rIte thayuM eTale te pitAnI buddhimAM te nitraya karIne taddana nizcala banI nivikalpa banI jAya che. - zreSTha ane maMda adhikArIo mATe abhyAsakrama jeo sauthI zreSTha keTinA ane atyaMta tIvabuddhizALI kahevAya che, teo te AtmasvarUpa jJAna sAMbhaLatAM sAMbhaLatAM ja zravaNa, manana, nididhyAsane ane nizvaya e badhuM eka sAthe tarata ja karI nAkhe che ane upadeza pUrNa thAya eTalAmAM to A svarUpamAM sthita thaI nirvikalpa banI jAya che tathA temAMthI punaH utthAna thayuM eTale thoDA vicAra vaDe ja teo bahumAnasa jIvamukta banI jAya che paraMtu AvA puruSo kavacita ja heya che. tevA atyaMta tIvra buddhimAnene kaI paNa prakAranA abhyAsa kivA madamAdi sAdhane karavAnI ke tyAgAdinI saheja paNa jarUra hotI nathI. teo te je sthitimAM heya te ja sthitimAM ja jIvanmukta banI jAya che, paraMtu maMdabuddhivALAone krame krame prathama abhyAsakramamAM batAvI gayA tema A huM nathI, A 8 nathI, evI rItanA niHzeSabhAvano kiMvA A huM, tuM, te ityAdi sarva AtmasvarUpa che evI rItanA sarvAtmabhAvane abhyAsa karavo paDe che. Ane AtmasvarUpamAM vizrAMtino abhyAsakrama kahe che ( abhyAsakramane mATe kiraNaza 22 tathA adhyAya 2 pRSTha 167 thI 169), A rIte- A bhaktimArga tathA jJAnamArganuM maLa prAptavya dhyeya to eka ja che. A bhedo te upAsakonA adhikAravazAta zAstrakAroe TharAvelA che. vaLI keTalAkane yogamArga-aSTAMgayogAdi prApAsanAno mArga ja anukULa hoya che temane te yogano abhyAsa batAvavAmAM Ave che (adhyAya 6 juo). Ama zAstromAM je aneka mArgo kahevAmAM AvelA che te tamAma mArgane samAveza (1) jJAna(sAMkhya)mArga, (2) vegamArga ane (3) bhakitamArga; e traNa mArganA aMtaramAM ja thaI jAya che. AthI A traNene jANanAro AcArya kahevAya che. veda, vedAMgAdi vidyAnA
Page #730
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dahana ] tIvra buddhimAna vijJAnIne ja (e) svAnubhave meLavavA yogya che. [ 601 cauda(upaveda saha aDhAra)prasthAne che te tamAmane jJAna, vega ane bhaktimArgamAM samAveza thaI jAya che. e badhAM zAstroe batAveluM dhyeya eka ja hoI te traNa pikI game te eka mArganA avalaMbanamAtrathI ja te dhyeya sAdhI zakAya che. tAtparya ke, tamAma zAstrono samAveza A traNuM mArgamAM ja thaI jAya che. AthI bhagavAne prathama jJAnamArga pachI yogamArga tyArabAda bhaktimArga e rIte AcArya paddhatine krame samajAveluM che. zreyo hi zAnamabhyAsAjjJAnAddhayAnaM viziSyate / dhyAnAkarmaphalatyAgastyAgAcchAntiranantaram // 12 // aMtararahita evI zAMti prApta thAya che abhyAsathI jJAna zreyaskara che, jJAnathI dhyAna ja vizeSa che, dhyAnathI karmaphaLa tyAga ane tyAgathI zAMti prApta thAya che. AmAM zrIkRSNa bhagavAna ema sUcavI rahyA che ke: he dhanaMjaya! upara tane je bhakitamArganA abhyAsanA cAra prakAre kahevAmAM AvyA (pRSTha 599) te paikI karma karyA pachI tathA karyA pUrve ja tene tyAga karavAnA prathamanA be prakAro kahyA che to kevaLa cittazuddhi karAvanArA heI krame krame muktinI prApti karAvI ApanAza che; paraMtu trIjo ane e prakAra eTale ke mana ane buddhine kevaLa AtmasvarU5 evA eka mArAmAM ja sthira karavA saMbaMdhe je abhyAsa kahyo che ke jene jJAnanizcayano abhyAsakrama paNa kahe che te tathA tevA prakAranI sthiratA kiMvA buddhimAM nizcaya karavAnI je tArAmAM zakita na haze te pachI tevI sthiratA daDha abhyAsa vaDe prApta karI levI joIe, ema kahevAmAM AveluM che. A baMne mArgo pratyakSa yeyaprApti karAvI ApanArA che, paraMtu sAMbhaLa ke tevA abhyAsa karatAM jJAnanizcaya eTale jJAnamAM sthiratA thavI e ja zreSTha che ane A jJAnanizcaya karatAM dhyAna zreSTha che kema ke jJAnamAM sArI rIte ekarasa thaI javuM tenuM nAma ja dhyAna kahevAya che. A rIte dhyAnanI paripakavatA thatAM anAyAse ja karmaphaLatyAga thAya che ane karmaphaLatyAga thatAM ja anaMtara eTale turata ja evI aiyaravarUpanI prAptirUpa zAMti sahaja rIte thavA pAme che eTale te aparokSa aprabhava le che. A kathana jeone cittazuddhi thaI saMsAraprapaMca upara saMpUrNa vairAgya upaja AtmasvarUpanuM parokSajJAna sArI rIte thayeluM che tevA abhyAsakene mATe AgaLanA eTale aparokSAnubhava (sAkSAtkAra) thatAM sudhIne mATe je abhyAsa paddhatinI jarUra hoya che tevAone uddezIne kahevAmAM AvyuM che ane te dRSTie ja abhyAsathI jJAna ane jJAnathI dhyAna zreSTha heI tethI anaMtara zAMti prApta thaI zake che ema atre kaheluM che. Ama kahevAnuM zuM rahasya che tene thoDo vicAra karavo paDaze. abhyAsathI jJAna tathA dhyAna zreSTha kema ? prathama bhagavAne saguNa bhaktimArgamAM cAra prakAranA abhyAsake kahyA. temAM (1) prathama A sarva AtmasvarUpa evuM mAruM svarUpa che e prakAranA jJAnanizcayavALe ke jenI buddhimAM AtmA sivA saMkalpa UThata ja nathI tevA jJAnanizcayamAM taddana nizcala ane sthira thayela zreSTha kahelo che; paNa (2) je A mujaba jJAnaniSThAmAM nizcala rahI zakato nathI, paraMtu tene parokSajJAna te nisaMzaya rIte thavA pAmeluM che te puruSane mATe jJAnanizcayamAM pUrNa rIte nizcalatA prApta thatAM sudhI abhyAsa karavAnI jarUra hoya che, A be prakAro jeone AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM niHzaMka parokSajJAna thayeluM che paraMtu hajI aparokSa anubhava thayo nathI tevA adhikArIo mATe che tathA tethI utaratAne mATe (3) karma karavA agAu te bhagavAnanuM ja svarUpa che evA nizcaya vaDe karavA tathA tethI paNa kaniSTha prakAranA adhikArIo mATe (4) karma karyA pachI paNa te sarve AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM ja svarUpa che evA prakAranI bhAvanA rAkhavI; e rItane vyAvahArika karmaphaLatyAga kahevAmAM Ave che paraMtu atre kahevAmAM Avelo trIjo ane ceAthe e baMne prakAro te cittazuddhi karAvanArA hovAthI teno upayoga kevaLa bhagavAnanuM parokSajJAna karI ApavA pUrato ja hoya che kema ke cittazuddhi
Page #731
--------------------------------------------------------------------------
________________ 602 ] 25 trahma 2 kSetre 2 3 mavata monaH [ siddhAtakADa bha0 gIva a8 12/13 thayA sivAya bhagavAnanuM parokSajJAna thatuM nathI ane pakSajJAna vinA aparokSAnubhava vA sAkSAtkAra thavo kadApi zakaya nathI. AthI cittazuddhi, parokSajJAna ane aparokSAnubhava e rItane krama paramAbhaprAptine mATe nizcita kare che, e vAta niHzaMka che. eTalA mATe parokSajJAna thayA pachI aparokSa anubhava eTale AtmasAkSAtkAra karavAnI jijJAsA dharAvanArA mumukSuone mATe te A cAra pachI prathamanA be prakAro ja uttarottara upayogamAM Ave che. tethI bhagavAna kahe che ke, A tamAma AmavarU5 che, AtmAthI bhinna kaI che ja nahi tevA prakAranA nizcayI parokSajJAnavALA jJAnI abhyAsakomAM paNa A badhuM AtmA che evA prakAre abhyAsabaLa vaDe tamAma vRttione rokavI paDe che eTale A prakAramAM paNa jyAre aMtaHkaraNamAM almAvyatirita bIjI koI vRttinuM utthAna thavA pAme che tyAre tene te AtmarUpa che e pramANenI prativRtti vaDe dAbI devArUpa abhyAsa karavo paDe che eTaluM AmAM paNa kamIpaNuM che. AtmAmAM te vastutaH koI vRttinuM utthAna che ja nahi chatAM tevA eka nizcaya vaDe te AtmAmAM sthira vA nizcala rahI zakato nathI tethI aMtaHkaraNamAM prathama vRttinuM utthAna thavA pAme che ane pachI prativRtti vaDe te AtmasvarUpa che e rIte tene dAbavuM paDe che. mATe tevA vega kivA abhyAsa karanArA karatAM jeno nizcaya jJAnamAM sthira thayela che eTale A sarva AtmasvarUpa che evA prakAre jene jJAnanizcaya taddana sthira, nizcala ane daDha thayela hoya che, jenA aMtaHkaraNamAM kadApi vRttinuM raNa ja thavA pAmatuM nathI te zreSTha kahevAya che. AmAM paNa sUkSma rIte sAkSIbhAva rahI javA pAme che tethI A mujabanA jJAnanizcayamAM ekarasa thaI javArUpa dhyAna vizeSa eTale zreSTha che arthAta A badhuM AtmarUpa che tathA huM paNa AtmavirU5 chuM, A pramANe sAkSIbhAva sahita potAne paNa vilaya thaI javo tenuM nAma pAna hoI te zreSTha che. A prakAre dhyAnamAM ekAgratA athavA tanmayatA prApta thAya eTale tevA dhyAna vaDe tamAma kAryone tenA phaLa sahita tyAga siddha thAya che. sArAMza e ke, A mujaba dhyAnamAM ekAgratA thavAthI tenA huM bhAvane ja jyAM vilaya thaI jAya che te pachI tevA huMpaNu vaDe thatAM karmo ane tenAM phaLonI to vAta ja kayAM rahI! arthAta tevA dhyAnaparAyaNa thayelAnAM saghaLAM karmone mULamAMthI ja uccheda thaI jAya che, tethI tamAma karmo ane tenAM phaLo sAthe tene kaMI paNa lAgatuM vaLagatuM nathI. A rIte kamaLane tyAga thayo eTale tene turata aMtararahita eTale jemAM kiMcitmAtra paNa bheda nathI evI svataHsiddha, nizcala ane anirvacanIya zAMti prApta thAya che arthAta te nirvANapadane pAme che. AthI AmAM bhagavAne abhyAsathI nizcaya jJAna royarUpa heI tethI dhyAnanI mahattA vizeSa che, dhyAna vaDe kamaLatyAga anAyAse ja thaI jAya che tathA te tyAga thatAM ja kAyamI zAMti maLe che, ema kaheluM che, dhyAna eTale zuM? tenI vizeSa spaSTatAne mATe zAstramAM ApavAmAM AveluM kathana A mujaba che. jJAnamAM ekarasa thaI javuM te ja dhyAna kahevAya nirvikalpa samAdhi e aparokSAnubhavanuM sAkSAta kAraNa che kharuM, paraMtu jJAnano udaya thayA vinA nirvikalpa samAdhi thAya to te paNa parama jaDatArUpa ja che, tayA savikalpa samAdhi te saMsAra rUpa che. tethI kadAcita dhyAna ke samAdhine lAbha thAya te paNa jJAna thayA vinAnuM te kaMI parama pusvArtharUpa saMbhavatuM nathI ane je savika sthAna hoya to te 5zu saMsAranA jevuM ja che. ane jJAna thayA vagaranI nikitA hoya, te te paNa pASANutA jevI parama jaDatArUpa che. mokSa e kAMI pASANu jevI ja sthitirU5 kivA vikalpAtmaka saMbhavato nathI. taramAtuM jJAna rahita pASANu jevI nirvikalpa jaDa samAdhi vaDe kazuM paNa prApta thatuM nathI. te thakI AtyaMtika du:khanI nivRtti kadI paNa thatI nathI. suSupti vaDe zuM vaLe che ? sRSTine atyaMta asaMbhava che, tethI sArI rIte jJAnano udaya thatAM vivekI puruSanI daSTrimAM sarva dazya bhrAMtimAtra ja bhAse che. jIvanmukti e ja vAstavika rIte nirvikalpa samAdhi kahevAya. te ja anaMta nirvANarUpa ane mekSArUpa che. turIyAvasthA paNa tene ja kahe che. temAM yathAsthitapaNe rahIne kiMcitmAtra 5Na kSemane prApta nahi thatAM te puruSa hamezAM sarvanA prakAzaka evA AtmarUpe ja rahe che, "jJAnamAM sArI rIte ekarasa thaI javuM
Page #732
--------------------------------------------------------------------------
________________ gati dahana ] brAhmaNa, kSatriya baMne AtmAnA anarUpe eTale AtmasvarUpa bane che. [ 603 te ja dhyAna kahevAya che." vaLI dazyane atyaMta asaMbhava che tethI AtmasvarUpane yathArtha rIte oLakhavuM tene ja kRtio tathA tattvavettAo paramapadarUpa ke parama puruSArtharUpa kahe che. A sthiti kaI pASANu jevI jaDa kiMvA suSupti. jevI paNa nathI. te nirvikalpa ke savikalpa baMne paikI eke nathI tema sArve zanya paNa nathI. te dazyanA atyaMta asaMbhavarUpa tathA kevaLa anubhavarUpa che. e brahma ja sarvarUpa che tathA kazArUpa paNa nathI. je brahmanA je nirvikAra hoya te ja tene sarvatra anubhave che. A mujaba jyAre sArI rIte prabodhano udaya thAya che tyAre ja te parama nirvANapadanI prApti thaI ema kahI zakAya. te nirvANa dizAmAM A jagata yathAsthita (jemanuM tema) rahyA chatAM paNa pralaya jevI abhAvanI sthitine prApta thaI jAya che. temAM A ekatA kiMvA anekatAnI bilakula kalpanA ja nathI. temAM kazuMe nathI tema kazAno saMbhava paNa nathI. tema sarva sadasa vastuonI sImAnA aMtarUpa paNa te ja kahevAya che. darya atyaMta asaMbhavita che ema nizcayapUrvaka mAnavAthI zuddha bedhano udaya thAya che ane tevA prakAranA bodhane udaya thavAthI sarva vikSepothI rahita thavAya che. Ama sarva vikSepothI rahita thayA pachI zAMtapaNe je kAMI niratizaya AnaMdarUpe sthiti rAkhI rahevuM te ja paramapada che, ema tame samajo, e zuddha bodha ja sarvottama dhyAnarU5 che. zAstraparicayathI pada tathA padanA arthane jANuM zakanAra buddhimAna niraMtara mokSanA upAyarUpa satazAstrano abhyAsa karanAra zuddha adhikArI puruSa ja potAne adhyAtmazAstranA vicArathI thayelA jJAnarUpI upAya vaDe te pada meLavI zake che. bIjA kazA upAya vaDe tenI prApti thatI nathI. tIrthATana vaMDa, dAna vaDe, adhyAtma vinA bIjI koI vidyA vaDe, yoga vaDe, dhyAna vaDe, tapa vaDe ke yajJa vaDe tenI prApti kadApi thatI nathI. are ! koIne je bhrAMta thaI hoya to tene koI divasa tapa, japa vA tIrthAdi vaDe te kadI zAMta thAya kharI ke? A jagatamAM je sArI zuddha buddhi vaDe adhyAtmazAno vicAra karavAmAM Ave to tethI thayelA AtmajJAnarUpa mokSanA upAyathI ja e brAMti zAMta thAya che. bIjA kazA upAyathI paNa te zAMta thatI nathI ( vAnika u0 sa. 174/10 thI 27ne sArAMza). tyAgathI anaMtare zAMti prApta thAya che AtmasvarUpa evA mArA (vRkSAMka 1)mAM dasthAdi kAMI che ja nahIM, evA prakAranA daDhanizcaya vaDe AgaLa kahevAmAM AvyuM che te pramANe nirguNa athavA niHzavabhAvanI upAsanA karanAra kivA pote tathA A sarva dRzya AtmasvarUpa evA bhagavAna(vRkSAMka 1)nuM ja rU5 che, e prakAre saguNa athavA savamabhAva nI upAsanA karanAro tamAma karmo kare che, chatAM temAMthI taddana alipta ja hoya che, athata karma karavAM chatAM paNa te kartApaNAnA ahaMkArathI rahita hoya che. e rIte karma karanAro ja karma karavA chatAM paNa tenA phaLano tyAgI kahevAya. kemake tenuM dhyAna to kevaLa eka AtmabhAvamAM ja tAdAbhya pAmeluM hoya che. tethI tene te AtmAthI bIjuM kAMI haze evo khyAla svapna paNa hoto nathI. A prakAranA karmaphalatyAga AtmasvarUpanA dhyAnamAM tAdAo thanArane e prakAranA dhyAna thakI anAyAse ja prApta thAya che. A rIte karmaphaLatyAga thatAM ja tenI anirvacanIya evA paramapadamAM kAyamane mATe ekayabhAve tadrupatA thAya che, AvI nirvANu zAMti te ja anaMtara zAMti kahevAya. niSkAma karmayoga te A ja. te AvI rithatimAM sthita thayelA yogIne ja lAgu thaI zake. jene A sthiti prApta thayelI che, te ja kharo bhakta kiMvA jIvanmukta che ane Avo bhakta ja mane atyaMta priya che. ema have bhagavAna AgaLa kahI rahyA che. ag fmatAnA mitra jaLa pala vA. nirmamo nirahaGkAraH samaduHkhasukhaH kSamI // 13 // jIvanmukta bhakta ja mane priya che. bhagavAna belyA jene sarva prANImAtramAM koI paNa prakArano deva raheluM nathI evo addeSTA eTale amuka yAjya che, evI rItane bhAva jemAM rahelo nathI, paraMtu A sarva AtmasvarUpa evuM mAruM ja svarUpa
Page #733
--------------------------------------------------------------------------
________________ 64] mRtyughaMcyopamecane ja rayA vaidra catra saH II 8. [ siddhAntakASTha bha0 gIta a 1ra/18 che evA eka ja bhAvamAM taddana nizcala thayela hovAthI jenI sarvabhUtamAtramAMthI TheSabuddhi naSTa thavA pAmelI che ane tethI te tamAmane mitra banelo che; karuNuvALo eTale A sarvabhUto AtmasvarUpa hoI AtmarUpa evA mArI sAthe ekarUpa hovA chatAM tevuM jJAna nahi hevAthI teo bicArA pitAne AtmasvarUpatho bhinna mAnI beThA che te kharekhara dayAne pAtra che, evA prakAranI aMtaHkaraNamAM jene karuNA utpanna thayelI che te karaNa; nirmama arthAta A mAruM che ane A huM chuM evI judApaNAnI saheja paNa bhAvanA jenAmAM rahevA pAmelI nathI paraMtu je A huM ane mAruM evI rItanA bheda vaDe jovAmAM Ave che te tamAma AtmasvarUpa evA mA ja rUpa che, mArA svarUpathI kicitmAtra paNa kAMI bhinna che ja nahi; evA prakAranI nimamatA tathA AtmasvarUpane nahi jANanArA A badhA ajJAnI ane mUDha lekene svaravarUpanuM jJAna nahi hevAthI bApaDA duHkhAdi aneka bhogo bhogavI rahyA che te kharekhara kSamAne pAtra che e rItano kSamAvALA; jemAM ahaMbhAvane leza paNa nathI eTale huM evI bhAvanAno aMza ja nathI tevo nirahaMkAra thayele tathA sukha ane duHkha e baMne AtmasvarUpa ja che evI bhAvanA vaDe te baMnemAM samAnatA janAro arthAta sarva bhUtamAtramAM kaeNpa nahi karanAro evo sarvano mitra karaNa vaDe vyApta, kSamAdhArI, ahaMtA mamatA rahita tathA jene sukhadu:kha samAna ja che evo jIvanmukta bhakta ja mane priya che. ahIMthI bhagavAne bahumAnasa jIvanmukta bhAnAM lakSaNe kahevAnI zarUAta karI che. santuSTaH satataM yogI yatAtmA dRDhanizcayaH / marpitamanobuddhi me bhaktaH sa me piyaH // 14 // abhinna bhAvavALa bhaktayogI ja mane priya che niraMtara saMteSI, samAhita cittavALe, zarIra tathA Idriyane niyamamAM rAkhanAro, daDha nizcayathI jeNe mana ane buddhi mArAmAM ja arpaNa karelAM che evo re mAro bhakta che, te ja mane priya che. uddeza e ke, je yatAtmA arthAta A badhuM paNa AtmasvarUpa ja che ane te AtmA huM ja chuM e rIte niraMtara AtmAmAM ja ramI rahela che, zarIra, ioi, tathA tenA viSe ityAdi tamAmane eka AtmarUpa niyamamAM ja jeNe vaza karelAM che, jenuM cita A rItanI samatAne prApta thayeluM che ane je tevA prakAranA daDha nizcayavALo che tathA jeNe haMmeza AtmasvarUpa evA mArAmAM ja mana tathA buddhine arpaNa karelAM che evA daDha nizcayavALo ( jJAna nizcayavALA) tathA haMmezAM temAMja saMtuSTa rahenAro mAro bhakta eTale mArAthI abhina bhAvanAvALe jIvanmukta yogI ja mane atyaMta priya che. yasmAnnodvijate loko lokAnodvijate ca yaH / harSAmarSabhayoDegarmukto yaH sa ca me priyaH // 15 // loko vaDe je udvega pAmatuM nathI te bhakta mane priya che je thakI koI loke udvega pAmatA nathI tathA je kadI lokethI uThega pAmatA nathI, je harSa, ISya, (adekhAI) bhaya temaja ugathI mukta che te mane priya che. sArAMza e ke jenAthI lokene kaMTALe agara paritApa(trAsa) thato nathI tathA je lokethI paritApavAsa)ne pAmato nathI, eTale ke tene tyAga karavA IrachatA nathI ane te lokono tyAga karavAnI bhAvanA sevato nathI, kema ke A loka che tathA huM chuM, evA prakAranI bhAvanAne temAM kadI udaya ja thatuM nathI, te to sarvatra kevaLa eka pitAnuM (Atma) 25 ja jue che, te pachI tene uga thavAnuM zuM projana tathA bIjAone paNa tenA vaDe udvega thavAnuM zuM kAraNa A mujaba
Page #734
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA rohana ] tathA mRtyu jenA zAkAdipe che evA sarvavyApaka AtmAne kaika ja jANe che. [605 AtmasvarUpa evI eka mArI bhAvanAmAM nizcala thayele ke je harSa, IrSyA (adekhAI, bhaya kiMvA uddega (paritApa)thI taddana mukata che, te ja mAre atyaMta priya bhakta arthAt jIvanmukta kiMvA parama bhakata che ema samaje. anapekSaH zucirdakSa udAsIno gatavyathaH / sArambhaparityAgI yo madbhaktaH sa me priyaH // 16 // sarva AraMbhane parityAga karanAre mane priya che anapekSa eTale jene koI paNa jAtanI apekSA nathI evo phakta eka AtmAmAM ja ekAgra banele, taddana niHspRha, zuci athata atyaMta pavitra, niraMtara huM ane A badhuM mAruM AtmasvarUpa che tethI bhinna kAMI che ja nahi evI rItano akhaMDa bhAva rahevo te ja kharuM zauca kiMvA pavitra paNuM kahevAya. AtmAmAMthI kiMcitmAtra paNa je kadI calAyamAna thatuM nathI te haMmezAM AtmAmAM ja dakSa, je AtmA sivAya itara tamAma varatuo pratye udAsIna rahe che te gatavyathaH eTale jenI tamAma vyathAo nAza pAmelI che. je tamAma prakAranI pIDAothI tadana rahita banelo che; sarvoraMparityAgI arthAta je aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thatAM pUrve ja te AtmasvarUpa che e rItanA daDha nizcayavALo hovAthI aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna ja thavA deto nathI agara kadAca thAya te tene tatkALa dAbI de che, A mujaba je AraMbhamAM ja anyAdi bhAvanAono parityAga karanAro che, eTale aMta:karaNamAM koI paNa vRttinuM skuraNa ja thavA deto nathI ane je kadAca thAya to te AtmavarUpa ja che, evA prakAranI dabhAvanA vaDe tene tatkALa dAbI de che, e rIte sarva AraMbhane ja parityAga karanAra, AtmasvarUpa evA mArAmAM je ekarUpa banelo che tevo mAro jIvanmukata-bhakata ja priya che. yo na hRSyati na dRSTi na zocati na kAsati / zubhAzubhaparityAgI bhaktimAnyaH sa me priyaH // 7 // zubhAzubha parityAgI bhakta je kadI harSa pAmato nathI, dveSa karato nathI, zeka karato nathI, ke kAMI IcchatA paNa nathI, zubha ane azubhane parityAga karanAro je bhaktimAna, te ja mArA priya bhakata che. tAtparya e ke, keI prakArano lAbha thavAthI je kadI harSa pAmato nathI ane hAni thavAthI tene dveSa karatA nathI tema udvega paNa karatA nathI, tema ja jene kazAnI paNa IcchA nathI, A zubha che, A azubha che evI baMne prakAranI bhAvanAono jeNe sarva rIte tyAga kare che arthAta A zubha ane A azubha evI baMne prakAranI bhAvanAonuM jenI cittavRttimAM kadI utthAna ja thavA pAmatuM nathI, A badhuM advaita evuM AbharavarUpa ja che, A prakAranI ekAkAra vRtti sivAya bIjI kaI vRtti bake aham (huM) evuM kuraNa paNa jenA aMtaHkaraNamAM thavA pAmatuM nathI, AtmasvarUpa evA mArA (vRkSAMka 1) sivAya jene bIjuM badhuM sujhavAnuM baMdha thaI gayuM che ane huM evo bhAva paNa uThavA pAmato nathI, A rItanI ekaniSArUpa ananya bhAvanA vaDe mArI bhakitamAM nizcaLa thayelo atimAnya evo je mAre bhakata che, te ja mane atyaMta priya che; nahi ke bepaNanI bhAvanA rAkhanAra, samaH zatrau ca mitre ca tathA mAnApamAnayoH / zIrongag:hetu mA vidvitaH 285
Page #735
--------------------------------------------------------------------------
________________ 606] Rta' viyanI yutavya - [ siddhAntakASTha bha0 gIva a 120. tulyanimdAstutiaunI santuSTo yena kenacit / aniketaH sthiramati ktimAnme priyo naraH // 19 // sAcA bhakitamAna kone kahe? zatru tathA mitra, mAna ane apamAna, zIta ane uSNa, sukha tathA duHkha jene samAna che, je saMgathI anya Dita che, eTale je zatru kiMvA mitra e baMnene AtmasvarUpa jue che tema mAna tathA apamAna e baMnemAM paNa AtmasvarUpane ja dekhe che, tema ja zIta kiMvA uSNu e beu AtmasvarUpa ja che. tathA sukha ane duHkha A baMne bhAva paNa pitAnuM svarUpa ja che, ema jANe che; sArAMza tamAma ta bhAvanAomAM je kevaLa eka potAnuM svasvarUpa ja dekhe che, evI samabhAvanAvALA tathA je Atmavyatirita inara sarva saMgAthI atyaMta rahita vA alita che, jene niMdA kiMvA ratuti baMne samAna che eTale niMdA paNa AtmasvarUpa che tathA rasuti paNa AtmasvarU5 che; A prakAranA maunavALo arthAt Atmavyatirikata bIjA badhAmAM jeNe maunanuM sevana kareluM che, e maunI (mauna saMbaMdhamAM juo adhyAya 13), yenakena eTale je vaDe je samaye je maLe te upara saMtuSTa rahenAra, aniketa eTale jenuM koI paNa ThekANe sthAnaka ja nathI arthAta A huM chuM, A huM nathI, A mAruM che, A mAruM nathI, A tuM che, A tame che, A te che, A tAruM che ityAdi kAI paNa ThekANe je sthita nathI; saMkSepamAM jenAmAM huM ane mAruM ityAdi koI paNa nAne sthAna ja nathI kivA A baMne bhAvane jyAM sparza paNa nathI e sthAna vinAne; sthiramati arthAta jenI buddhi kevaLa eka AtmAmAM ja taddana nizcaLa(sthira) thayelI che evA prakArane; sAco bhaktimAna nara ja mAre atyaMta priya che. sArAMza e ke atre bhagavAne sAco bhaktimAna ne kahe tenuM lakSaNa kahela che, je tamAma dhandhothI mukta thayelo hoI jenI mati kevaLa eka AtmAmAM ja rithara che e ja sAco bhaktimAna jIvanmukta kahevAya che ane te mane atyaMta priya che ema kahyuM che. ye tu dhAmRtamidaM yathoktaM pryupaaste| zradadhAnA matparamA bhuktAste'tIva me priyAH // 20 // mArAthI abhinna bhakto ja mane priya che TUMkamAM eTaluM ja ke, sarvathI para ane AtmasvarUpa e je huM te mArAmAM parAyaNa thaI zraddhA vaDe upara kahelA A bhakatanAM lakSaNavALA dharmarUpa amRtane je saMpAdana kare che, te ja mArA atyaMta priya bhakata che ema jANu. AmAM bhagavAne zraddhA vaDe mArAmAM parAyaNa eTale mArAthI bhinnapaNuM rAkhIne nahi paraMtu mArArUpa ja banI jaIne aiyabhAve mArI upAsanA karanArAone mukhya bhakate mAnelA che. jeo A rIte abhinabhAva vaDe bhakti karatA nathI teo sAcA bhakato nathI, ema bhagavAnane kahevAno uddeza AmAMthI paSTa rIte tarI Ave che. daitapada te tadana kAlpanika hAI eka AtmA ja satya che te saMbaMdhamAM zAstramAM paNa nIce pramANe kahevAmAM AvyuM che. sukhaduHkha che ja nahi zrIkRSNa kahe che: he kuMtIputra! viSaya sukha kiMvA duHkharUpa che evI baMne prakAranI brAMtine choDI de, kema ke unALAmAM che padArtha sukhadAyI ane garama padArtha duHkhadAyI thAya che tyAre ziyALAmAM ethI UlaTa anubhava Ave che. AthI padArthamAM sukha tathA duHkhanuM nizcita sthAna kayAM rahyuM? mATe viSayo sukhaduHkharUpa nathI paNa darekane potapotAnI bhAvanAvazAta sukhaduHkhAdi rUpe anubhavamAM AvanArA ane kAlpanika heI
Page #736
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] satya ne nyAyane mArge satkarmo karanArA satkarmone bhogave che. je- [ 607 nityaprati janArA ane AvanAra hovAthI anitya che. mATe priya viSaya prApta thatAM vairAgya rAkha tathA apriya viSayo prApta thatAM sahanazIlatA dhAraNa karavI. A sukhaduHkha AtmAthI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI, mATe duHkha paNa kayAM rahyuM ane sukha paNa kayAM rahyuM ? pitAnI priya vastu prApta thAya ke huM pUchuM chuM ema mAnI levArUpa brAMti vaDe ane abhimAnane lIdhe sukha thAya che tathA tene viyoga thatAM duSka thAya che. paNa vAstavika juo te AtmA ke je AdiaMtathI rahita tathA avayavothI paNa rahita che tene pUrNa kiMvA apUrNapaNuM saMbhave ja kema ? jene viSa tathA kriyAnA sAcApaNAnI jIvanA TaLI na dhIra, tattvadaza ane sukhaduHkhamAM samAna dRSTivALo thaIne jIvanmukta thAya che. AtmA sarvarU5 che' ema samajavAmAM Ave te, sukhaduHkhAdi bhede AtmavarUpa hovAne lIdhe pratikULa lAge ja nahi. vaLI 'duHkhAdi bheda mithyA ja che, ema samajavAmAM Ave te paNa moTo lAbha e che ke mithyAbhUta padArtho sahana karI zakAya tevA che. AtmA ja sarvarUpe dekhAya che, mATe sukha kiMvA duHkha muddala che ja nahi. adhikAnabhUta AtmAmAM kalpita anAtma padArthonI sattA zI rIte saMbhave? sukhaduHkhAdi asata padArtho che mATe teonI sattA nathI ane AtmA sata padArtha che tethI tenI asattA nathI, tasmAta sukhaduHkhAdi kaMI che ja nahi ane je kAMI che te AtmA ja che. he arjuna ! tuM jagatanA satapaNAnI buddhine tathA AtmAnA asANAnI buddhine choDI daI sata tathA asatanA saMbaMdhamAM nimittabhUta manane paNa tuccha pANI choDI de ane AtmAmAM ja daDha niSThA rAkha. sukhaduHkhAdi to AtmarUpa ja che he arjuna! dehAdi, sukhaduHkhAdi ke jagatAdi kaI paNa padArtha AtmAthI judo nathI, mATe koNa kone anubhava kare ? je A sukhaduHkha che, te to ajJAnathI utpanna thayelI bhrAMti che ane te yathArtha bodha vaDe ja naSTa thAya che. jema A dorI para thayela sarpano bhrama ajJAnanI nivRtti vinA bIjA koIpaNu upAya zAMta thaI zakato nathI tema A duHkhAdi abAdha(ajJAna) vaDe ja utpanna thayeluM che te jJAnava naSTa thAya che. A AkhuM jagata pUrNabrahma(AtmA) che mATe kAMI naSTa paNa thatuM nathI ane utpanna paNa thatuM nathI ema samajavuM, e ja sAco paramabodha che. jema samudramAM thoDo vakhata taraMgapagudi jevuM pratIta thaIne te pAchuM vilIna thaI jAya che tema brahmamAM A jagatAdi bhAsa kSaNamAtra dekhAI pAchA lIna thaI jAya che. jema cakarImAM jaLa rajUre che tema AtmasvarUpa evA tArAmAM paNa brahma ja kurI rahyuM che mATe tuM nirdoSa evuM brahma che. je je kaMI kALa jevuM, kriyA jevuM, deza jevuM, tuMpaNu jevuM, huMpaNu jevuM ane senAo jevuM A badhu dekhAya che, te sarva kharekhara brahma ja che, mATe temAM bhAva ke abhAvanI ka95nA ja dhaTatI nathI. tuM mAna, mada, zAka, bhaya, tRSNA, sukha ane duHkha ityAdine choDI de kema ke e tamAma dvata mithyA che, mATe tuM to saghaLA daitanA adhiSThAnarUpe eka evA tata (sata) rU5 thA. A senAmAM je mANaso tathA pazuo vagere che teo paNa badhA anubhavarUpa anirvacanIya evuM brahma ja che. teone tArA hAthathI je kya thaze ema tuM mAne che te paNa anubhavarUpa brahma ja che. mATe zuddha brahmane yudarU5 ravadharmathI brahmamaya kara. sukhaduHkhAdi dvahone nAza he arjuna ! sukhamAM sukhabuddhi, du:khamAM duHkhabuddhi, lAbhamAM lAbhabuddhi, hAnimAM hAnibuddhi, jayamAM jayabuddhi, parAjayamAM parAjayabuddhi nahi rAkhatAM A sarva dhone tyAga karI kevaLa eka brahmabuddhi rAkhIne zaha badArUpa thA. te pote brahmarUpa mahAsAgara hovAthI tArAmAM to brahmarUpa taraMge ja UThe, bIjuM kayAMthI A mATe tuM lAbhahAnimAM paNa samAna buddhivALo thaI dehAdikamAMthI ahaMbhAvanA cheDI daI AvI paDeluM kArya kara. he arjuna! tuM je kare che, bhogave che, teme che, Ape che ane have pachI je kaMI karaze te sarva AtmA ja che, evA prakAranI daDha bhAvanA rAkhIne sthira thA. te lAbhanI lAlacathI karma nahi kara ane
Page #737
--------------------------------------------------------------------------
________________ 608 ] nu pravichI ghara varSe 1 [ siddhAntakASTha bha0 gIra a7 12/20 prApta thayelAM karmone nahi karavAmAM paNa Asakti nahi rAkha, paraMtu phaLamAM siddhi ane asiddhi baMne sarakhAM gaNIne prApta thayelAM karmo kara. A rIte karmamAM Asakita choDanAra karmarahita bane che. je puruSa karmonA phaLomAM Asakti nahi rAkhatAM sarvadA tRpta rahe che ane abhimAnathI rahita thAya che te puruSa karmomAM khuba rAparo hoya te paNa kazuM karato ja nathI. Asakita e ja kartApaNuM kahevAya che. je manamAM aneka prakAranI vAsanAtmaka saMka95vikalparUpa mUDhatA hoya to karmo nahi karavA chatAM paNa kartApaNuM thAya che mATe tevI mUrkhatAno tyAga karavo joIe. paramatattavane jANanArA sadaguruno Azraya karI AsaktithI rahita rahenAra mahAtmA puruSa saghaLA karmo kare to paNa tene kadI kartApaNuM prApta thatuM nathI, kartApaNAne bhAva maTI javAthI bhokatApaNAno bhAva paNa dUra thAya che ane tethI ekatA prApta thAya che. A rIte saMpUrNa ekayabhAva prApta thatAM jIvamuktapaNuM prApta thAya che ane jIvanmuktapaNAthI videhamukti prApta thAya che. mATe he arjuna ! tuM bhedabuddhine tyAga karI paramAtmAnI sAthe ekatA pAmIne pachI A karavAnuM ke A nahi karavAnuM ema baMne prakAranuM kAma karaze to paNa tene kartA thaze nahi. Asakti vagarano puruSa ja zAMtine pAme che je puruSanAM saghaLAM karmo kAmanAonA saMkalpathI rahita haya, te jJAnarUpI amithI baLI gayelAM karmovALA puruSane vidvAna paMDita kahe che. je puruSa sama, saumya, sthira, ravaratha, zAMta ane koIpaNa viSayamAM ThA vagarano hoya te puru kriyAo karatAM chatAM koI paNa jAtanI kriyAo karato ja nathI. mATe he arjuna! tuM sukhaduHkhAdi dvandothI rahita thA, bharaNapoSaNanI ciMtathI rahita thA, dhara thA, sarvadA svarUpamAM ja svastha rahe ane vyavahAranI paddhatithI AvI paDelA kAryane anusara. je puruSa karmendriyono nigraha karI manathI viSayonuM ciMtana karyA kare che te mUDha puruSa DhoMgI kahevAya, paNa je puruSa manathI Indriyone niyamamAM rAkhI karmendriyothI karma kare che tevo Asakti vinAne puruSa zreSTha gaNAya che. jema nadIo bharapUra rahenArA samadramAM praveza kare che tathA te nadIpaNuM maTI samudrapaNAne pAme che ane pachI sadAne mATe samudramAM ja lIna thaI jAya che. tema mithyAtva buddhi dUra thatAM saghaLA viSayo AtmArAma puruSamAM ja praveze che tathA te AmaravarUpa ja banI jAya che ane te puruSa ja zAMtine pAme che, anaMta kAmanAvALA puruSa kadI paNa zAMtine pAmate nathI (yo niha pU0 0 54 juo). dehanI ceSTAone tyAga e kAMI jIvanmukti nathI A sarva AtmasvarUpa che ema samajIne vAsanAno sarvathA tyAga karaze to tuM jIvanmukta banI aMtaHkaraNamAM avazya kAyamI zAMtine anubhavIza. AkAza jevo nirmaLa aMta:karaNavALo thaI potAne gamatAM hoya ke na gamatA hoya te sarva saMkalpone dUra karIne rAgadveSAdino tyAga kara ane ziSTa lokonA saMpradAyane anasarIne vyavahAra paraMparAthI prApta thayelA A yuddharUpa Avazyaka kAryane ane bIjA paNa prasaMgavazAta AvI paDe te yajJayAgAdi kAryo, rAga(Asakti)no tyAga karIne kara, karmo karavAthI tabedhane koI hAni thatI nathI. phakata dehanI bAhya ceSTAono tyAga kare e kAMI jIvanmuktapaNuM nathI paraMtu ziSTa lokenA vyavahAranI paraMparAthI prApta thayeluM svadharmarUpa karma AtmasvarUpanI bhAvanAthI karyA karavuM e ja kharuM jIvanmuktapaNuM che. A amuka karmano tyAga karuM ane A karmane prahaNa karuM evI rItane bheda te mUDhanA manamAM ja rahyA kare che. jJAnInA mananI sthiti to baMne vakhata eka sarakhI ja rahe che. ziSTa lokonA vyavahAranI paraMparAthI AvI paDelAM karmone karyA karatAM chatAM zAMta cittavALA jIvanmukta pucho pitAnA saMkalpathI rahita thaIne suSupti avasthAmAM vasatA hoya tema haMmeza AtmArUpe ja kuryA kare che. viyomAMthI pAchI vaLelI indriyo kAcabAnAM aMgonI peThe je puruSanI aMdara ja pasIne potAnI meLe svAbhAvika rIte ja ekasapaNAthI sthira thAya che te puruSane jIvanmukta samajo ane evo jIvanmukta ja khare bhakta kahevAya ( niH pUrva sa0 56 zleka0 1 thI 7).
Page #738
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] aMtaHkaraNapa guhAmAM sthira rahenAra lekamAM potAnI AjIvikA mATe sanmAga le che. [609 baddha ane muktanI kriyAomAM bheda che bhagavAna kahe che : he uddhava ! sAcA bhakto kene kahevA tenAM lakSaNo tArA prazna uparathI meM prathama tane kahelAM che; chatAM bodhanI paripakavatAne mATe pharIthI saMkSepamAM kahuM chuM. jJAnI puruSa sukhaduHkhathI rahita ane nirabhimAna thaIne dehamAM vate che tathA ajJAnI puruSa huM ja dehAdika chuM evI mAnyatA rAkhI abhimAna sahita dehamAM varte che, tethI sukhaduHkha bhogavyA kare che; e baddha tathA mukta puruSanI vartaNUkamAM bheda che. A badhuM vAstavika ikiyo ja karyA kare che ane huM to alipta hovA chatAM jANe te badhuM huM ja karI rahyo chuM evI rIte A Idriyo mane bAMdhatI hoya ema dekhAya che, paraMtu vAstavika rIte huM to taddana asaMga evo AmarUpa che ema samajI virakta thayelo jJAnI puruSa jo ke zayana, Asana, pharavuM, nAhavuM, jevuM, aDavuM, saMdhavuM, jamavuM tathA sAMbhaLavuM ityAdi kriyAo ikiyo vaDe karato hoya ema dekhAya che, chatAM te kriyAone pitAmAM nahi mAnato hevAthI tethI alipta evA sAkSIpaNAmAM ja rahe che, tethI ajJAnInI peThe temAM baMdhAtA nathI. jema AkAza sarvatra rahevA chatAM te kaImAM paNa baMdhAtuM nathI tema jJAnI puruSa dehamAM rahyA chatAM paNa dehamAM baMdhAtuM nathI. A baddha ane muktanI kriyAo dekhAvamAM eka sarakhI lAgavA chatAM te be vacceno bheda A pramANeno che, te tane kahyo. - jJAnI puruSa IkivaDe ceSTA karavA chatAM mukta kema ? A mujaba vairAgyathI tANa evI brahmavidyAthI jenA asaMbhAvanAdi tamAma saMkalpane nAza thayo che, jenA tamAma doSo kapAIne je ni:saMka95 banI gayo che, evA jJAnI puruSane aparokSajJAna thatAMnI sAthe jema svapnano bhrama jAgrata thatAM ja nivRtta thaI jAya tema A miyA prapaMcane bAdha turata ja thaI jAya che. eTale mukta puruSa deha uparanuM mamatva choDI nirabhimAnI banI jAya che. je puruSanI prANa, ikiyamana ane buddhinI tamAma vRttio saMkalpathI rahita eTale eka AtmarUpa ja banelI hoya che, te puruSa dehamAM hovA chatAM paNa tethI mukta che. Ama baddha ane mukta puruSamAM je bheda jovAmAM Ave che te abhyAsakane potAnI parIkSAmAM upayogI thAya eTalA mATe kahevAmAM AvyA che. have mukta puruSonAM keTalAMka bAhya lakSaNe ke je bIjAo paNa jANI zake tevAM che te kahuM chuM. AtmAnI sAthe tAdAmya banelo ja khare bhakta che he uddhava ! jIvanmukta jJAnI puraSonAM lakSaNonI gaNatarI thavI zakya ja nathI chatAM tane thoDAMka kahuM chuM. jJAnI puruSane Idurjane pIDA kare kiMvA koI tenuM pUjana kare e baMnemAM te vikArane pAmato nathI. koI sAruM kare kivA stuti kare tema ja kAI naThAruM kare tyAM niMdA kare to paNa je haMmeza sama rahe che te mukta samajavo. jene sAruM narasuM baMne samAna che tathA je haMmeza samabhAvanA rAkhI kevaLa AtmArAmapaNAnI bhAvanA vaDe jaDanI peThe phare che tene mukata samajavo; tAtparya ke, je tamAma bhAve kevaLa eka AtmAmAM ja nityaprati parAyaNa thayelo hoya che, AtmA sivAya jene bIjuM kaMI bhAsatuM ja nathI, jene sAruM kivA narase e baMne kaMkomAM eka ja AtmasvarUpanI samabhAvanA hoya che te puruSa mukta samaja. A rIte je AtmasvarUpanI sAthe tAdAmya baneluM hoya che te jIvanmukta ja kharo bhakta kahevAya. A lakSaNo temane oLakhavA mATe nahi paraMtu potAmAM sAdhutvano aMza keTalo che te samajavA mATe upayogI che ema jANavuM. have tane bhaktinAM lakSaNo kahuM chuM, je saguNa upAsanA karanArAone mATe atyaMta upayogI che. A lakSaNe sarvasAmAnya lokene mATe abhyAsamAM prathama pagathiyA rU5 che. mahAtmA viA mUrtinI upAsanA karavAnI rIti AtmasvarUpa evA mArI mUrtionAM kiMvA mArA upara jaNAvelA jIvanmukta parama bhakatonAM darzana karavAM, sparza kara, pUjana karavuM, sevA, stuti, ane praNAma karavA, teonA guNakarmonuM kIrtana karavuM, 39
Page #739
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10 | hAyAtapo brahmavido vadanti [ siddhAntakADa bha0 gIra a7 12/20 zraddhApUrvaka mArI ja kathA sAMbhaLavI tathA karavI, haMmeza mAruM ja dhyAna karavuM, je kAMI maLe te mane ja arpaNa karavuM. pitAno deha bhagavAnane ja che ema samajIne dehAbhimAna paNa arpaNa karavo ane pote nirabhimAnI thaI javuM. mArA janmakarmonuM varNana karavuM, mahotsava tathA vRtAdi karavAM; vedamAM batAvyA pramANe maMtranI kivA taMtranI dIkSA levI. vedanA AdhAra vagaranAM heya te maMtra kivA taMtra tyAjya che e A kathanane bhAva che, devAlayAdi baMdhAvavAM ane temAM mArI mUrtinuM sthApana karavuM, mArA maMdiramAM niSkapaTapaNe vAsIdu vALavuM, lIMpavuM, jaLAdithI prakSaNa karavuM vagere karmo abhimAna rahita jAte karavAM; mane arpaNa karelA padArthone pate upayoga karavo nahi, pitAnI priya vastu arpaNa karavI. A rIte mArI prItyarthe tamAma kriyAo karatA rahevI eTale A badhuM bhagavAnanuM ja che, mAruM kAMI che ja nahi, evI daDha zraddhA rAkhIne mane samarpaNa thanAra akSaya phaLane pAme che. A mahAtmA kivA mUrtio saMbaMdhe Atmanivedanane sthULa prakAra kahyo. bhagavAnanA pUjananA agiyAra sthAnake he uddhava! (1) sUrya (2) agni (3) brAhmaNa (vedAdhyayana karelA kiMvA brahmAne jANanArA) (4) gAya (5) AtmasvarUpanA abhyAsake (vaiSNavo) (6) aMtaHkaraNa (7) vAyu (8) jaLa (9) pRthvI (10) potAne AtmA ane (11) saghaLAM prANIoH e agiyAra mArAM pUjana karavAnAM sthAnake che. traNa vedamAM kahelA sUtothI upasthAnAdika sadhyAvandananA aMtabhAgamAM gAyatrI japa thayA pachI sUryanI sAme UbhA rahIne sUryanI prArthanAnA maMtro bolavAmAM Ave che te, ItyAdi karavAthI sUryamAM mAruM pUjana thAya che. agnimAM vikhyAdina hema karavAthI agnimAM mAruM pUjana thAya che. vedAdhyayana karelA uttama brAhmaNonA Atithya vaDe brAhmaNemAM mAruM pUjana thAya che. gAyone khoLa ke ghAsa khavarAvavuM, tenI sevA karavI ke jethI gAyo dvArA mAruM pUjana thAya che. AtmasvarUpanA abhyAsako eTale vaiSNomAM teone baMdhu tarIke satkAra karIne te dvArA paNa mAruM pUjana karavuM. teone abhyAsamAM madada rUpa thAya evI rIte teone paraspara satkAra karo. haMdayAkAzamAM dhyAna niSThA rAkhIne eTale aMtaHkaraNamAM jyAMthI vRttinuM utthAna thAya che te sthAnamAM dhyAna karIne aMtaHkaraNarUpe mAruM pUjana karavuM. vAyumAM prANadRSTi arthAta dareka zvAsamAM huM ja vyApelo chuM evA prakAranI dRSTi te prANadaSTi kahevAya tevI daSTi vaDe mAruM pUjana karavuM, e bhagavAnane uddeza che. jaLamAM jaIne artha tathA tarpaNa ApavAthI te dvArA paNa mAruM pUjana thaI zake che. pRthvImAM rahasyamaMtranA nyAsAdi vaDe eTale mAhAbhyapaThana kiMvA karanyAsa vA hRdayAdinyAsa karavAthI pRthalInuM pUjana thAya che (AthI saptazati, gItA vagere dhArmika graMthonA AraMbhamAM mAhAsya ane nyAsAdi ApavAnI zAstra paddhati che), sarvatra potAne ja AmAM vyApelo che evo sarvAtmabhAva rAkhavAthI AtmA vaDe mAruM pUjana thAya che. sarve prANImAtramAM samatA rAkhI huM evA kSetranurUpe sarvamAM rahyo chuM eTale A sarva prANIomAM AtmA ja A badhuM karAve che tethI teo sarva pitAnA samAna ja che evA bhAva vaDe UMcanIcapaNuM nahi rAkhatAM teo pratye mAna rAkhavuM tathA dveSAdi karavA nahi; tema karavAthI saghaLAM prANIo rUpe mAruM pUjana thaI zake che. satsaMgadvArA prApta thatI bhakti vaDe ja uddhAra thAya che A pUjAmAM je agiyAra sthAnake kahyAM che temAM pUjana karatI vakhate te sarvemAM zaMkha, cakra, gadA ane padma (kamaLa)thI yukta evA mArA caturbhuja tathA zAMta svarUpanuM dhyAna karatAM rahevuM, eTale A tamAma cAra bhujAovALA tathA zaMkhacakrAdi dhAraNa karelA bhagavAnanuM ja svarUpa che, evuM mAruM saguNasvarUpa daSTi sAme rAkhIne huM tenuM pUjana karuM chuM, e rIte nizcaya vaDe sarvatra dhyAnanI bhAvanA karavI. A mujaba dhyAna karatI vakhate jitendriyapaNuM eTale keIpaNa Indriya tathA tenA viSayAdimAM A saguNamUrti sivAya bIjA kazAnI paNa bhAvanA thavA nahi devI; tevuM jitendriyapaNuM rAkhIne maMtramAM kahevA prakArathI mAruM
Page #740
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] A agnipUjakone prApta thato loka brahmavidenA mate chAyA taDakA jevA che. [ 61 pUjana karavuM. Avo jitendriya pura pUrtakarmo jevAM ke kUvA, vAva tathA vADI vagere banAvI tema ja iSTakarmo jevAM ke yajJayAgAdi karI temAM paNa e badhuM bhagavAnanuM ja rUpa che ema samajIne mAruM ja pUjana kare che, Ama jitendriya thaI mAruM yajana karanArane dhIre dhIre saguNa abhyAsakArA mArAmAM daDha bhakti thAya che. bhakti prApta thayA pachI te satponI sevA karIne mAruM jJAna meLave che. he uddhava ! satsaMgadvArA prApta thatA bhaktiga vinA dhaNuM karIne saMsAra taravAno bIjo koI uttama upAya nathI. kema ke, huM puruSa rUpe prakaTa eTale pratyakSa evo sarvane AzrayarUpa chuM. tAtparya ke, brahmavid satapuruSa e ja mAruM vyavahAramAM saguNa evuM sAkSAta prakaTarU5 che ema samaje, mATe satsaMgathI turata mArI prApti thAya che. Asana. prANAyAma vagere yoga; tatvanA vicAra35 sAMtha; ahiMsAda sAmAnya dharme; veda pADa karavA 35 vAdayAya; kuchuccAMdrAyaNadi ta5; saMnyAsa rU5 tyAga, agnihotrAdi (yajJa karAvavA karavA vagere) iSTakamaM; vAva, kuvA, devAlayo, bagIcA baMdhAvavA vagere pUrtakarma; dakSiNa, vrata, devapUjana, maMtra, tIrtha, niyamo ke yamo A badhA jevA mane vaza karI zakatA nathI tevo sarva saMgono nAza karanAro satsaMga mane vaza karI zake che. Ama mAyAvaDe anekarUpe bhAsatA eka ja paramAtmAne brahmaniSTha evA saddaguru dvArA je jANe che te vedane tathA tenA tAtparyAne yathArtha rIte jANe che. mATe he uddhava ! tuM paNa apramAdI thaIne gurUnI sevA karIne te dvArA prApta karelI ekAMtika bhakti vaDe tIkSNa karelA jJAnarUpI kuhADA vaDe jIvane upAdhirUpa evA triguNAtmaka liMga(AtivAhika) dehane chedI nAkha ane pachI AtmAne prApta karI te jJAnarUpI astrano paNa tyAga kara, vyApaka evA mArA AtmasvarUpamAM ja ekaniSThA rAkho he uddhava! je vANImAM A jagatanI utpatti, sthiti ane nAza karanAra mArA pavitra kamanuM tathA lIlA vaDe meM dhAraNa karelA aneka avatAra paikI pitAne priya hoya evA avatAranuM varNana na Ave te vANuM vAMjhaNa samajI, buddhimAne tene tyAga karavo. eTale haMmezAM A sarva AtmasvarUpa evA bhagavAnanuM ja svarUpa che ema samajavuM tathA e sivAyanI bIjI badhI vAtane tyajI devI. A pramANe nizcaya karI vicAranA baLathI dehAdikanA adhyAsane dUra karIne sarvavyApaka evA mArA AtmasvarUpamAM mana rAkhIne temAM ja virAma pAmavo paraMtu kevaLa pAkiya dharIne tRpti pAmavI nahi. A rIte buddhine parabrahma svarUpamAM nizcala rAkhavAnI je tArI zakti na hoya to tamAma karmo mane arpaNa karI devAnuM bhUlIza nahi tathA tenA phaLanI IrachA na rAkha eTale A tamAma karmo paramAtmAnAM che evA daDha nizcaya vaDe nikAma thaI karma kara arthAta phaLanI irachA rAkhyA sivAya A sarve karmo mArA nimitte kara ane karyA pachI paNa te mane ja arpaNa karI de. he uddhava ! zraddhA vaDe je puruSa lokene pavitra karanArI parama kalyANakAraka AtmasvarUpa evI mArI kathAonuM nityaprati zravaNa kare che, tene mArA sivAya bIjuM kazuM ja catuM nathI. te haMmezAM mArAM karmo tathA janmane ja gAyA kare che eTale A badhuM kArya paramAtmAnuM ja che ane A tamAma janma paNa paramAtmArUpa ja che evI rIte gAya che, nitya mAruM ja smaraNa kare che ane vAraMvAra tenuM te ja raTaNa vA anukaraNa kare che, arthAta nityaprati mane ja bhaje che; te manuSya mAre mATe ja dharma, artha ane kAmanuM sevana karato hato kevaLa mArAmAM ja AzrayavALo hoIne AtmasvarUpa ane sanAtana evA mArA viSe nizcaLa bhaktine pAme che. e rIte satsaMgathI prApta karelI mAre viSenI bhaktivaDe te puruSa satata mAruM ja dhyAna kare che ane te vaDe saMpuruSoe batAvelA mArA svarUpane avazya pAme che. A rItanI bhakti vaDe te kRtArtha thAya che (bhAva rakaM0 11 a0 11). bhaktimArganI upAsanAno AraMbhathI aMta sudhIne saMkSepa krama A kathana uparathI buddhimAne jANI zakyA haze ke, saguNa mUrtinuM dhyAna, pUjana, arcana, utsava, vrata, japa vagere te kevaLa zaktimArganuM prathama pagathiyuM che ane pachI vAva kUvA baMdhAvavAM, maMdira vagere
Page #741
--------------------------------------------------------------------------
________________ 612] vaghA re trivijetA . [ siddhAntakASTha bha0 gI- a0 12/20. banAvavAM, yajJayAgAdi karavA vagere udyamo krame bhaktimArgamAM niSThA thavA pUratA ja che. A badhAM AraMbhanAM sAdhano hoI te je niSkAma rIte eTale saMsAra paikI koIpaNa vAsanAnI IcchA nahi rAkhatAM karavAmAM Ave to te thakI cittazuddhi thaI zake che, mATe te karmo sarvatra eka iSTadevanI bhAvanA rAkhIne karavAM ane pachI tene kRNArpaNa karavA athavA te karma karatA pUrve ja tene kaThaNArpaNa karavAM, arthAta prathamathI ja niSkAma banI javuM. A rIte jayAre tenI pUrNa taiyArI thAya che eTale tenI cittazuddhi thavA pAme che ane cittazuddhi thaI eTale te satpaSanA upadezane lAyaka bane che tyArabAda sevA vagere dvArA temane prasanna karIne te AtmasvarU5nuM sAcuM jJAna samajI le che. e jJAna parokSa hoya che. parokSajJAna thayA bAda te saddagurue batAvelA sarvAtma yA niHzeSabhAvanA satata abhyAsavaDe temAM nizcala bane che. Ama jJAnamAM nizcalatA thaI eTale dhyAtA ane dhyeya e be sivAya tene bIjuM kAMI jaNAtuM nathI. e rIte jyAre dhyAnanI paNuM paripakavatA thAya che eTale yAtA ane dhyeya paNa ekarUpa thaI jAya che. AvI tapatA thAya tyAre ja dhyAnanI paripakavatA thaI ema jANavuM. Ama te bhakta ane bhagavAna evA vibhakta eTale judApaNAmAMthI mukta thaI bhakta eTale ekarUpa bane che. A mujaba aikayabhAva thatAM ja te taddana niSkAma banI jAya che. tene karma tathA tenAM phaLa, sAthe talabhAra paNa saMbaMdha hoto nathI, e rIte kRtakRtya ane jJAtaya banela jIvanmukta puruSa aMtararahita eTale aikayarUpa evI anaMtara kivA ravAbhAvika zAMtine prApta thAya che. A sthiti prApta thayele ja kharo bhakta kahevAya. bhakta saMjJA Ane mATe ja ApavAmAM AvelI che. A sthiti prApta thAya tyAre ja bhaktimArganI kakSA pUrNa thaI ema jANavuM. jJAnanI paripakvatA te ja dhyAna ema je upara kahevAmAM AvyuM che te vakhate bhaktimAgI A sagaNu upAsakane pitAnA ISTanA sagANa svarUpe sAkSAta darzana thAya che. ane tyArabAda dhyAnanI paNa paripakavatA thatAM te bhagavAnanA nirguNa svarUpa sAthe tadAkAra banI jAya che tathA akhaMDa evI nirvANa zAMtine pAme che. A sthitinI prApti mATe ja A badhuM karavAnuM hoya che. Ama AdithI aMta sudhI bhaktimArganA aMge upAMgo sahita saguNa nirguNane abhyAsakrama zrIkRSNa bhagavAne ane saMkSepamAM kahelo che. varatutaH AtmA, paramezvara ke bhagavAna ityAdimAM bilakula bheda nathI. phakta nAma mAtrano ja bheda che. chatAM maMda koTinA adhikArIo ke jeo jJAna (sAMkhya) mArga pramANe nityaniya viveka samajavAne zaktimAna hetA nathI, tevAone viveka thatAM sudhI A bhaktimArganuM avalaMbana karavAnuM kahevAmAM AveluM che. upara mujabanI paramabhaktivaDe prasanna thayelA paramezvara krame aMtaHkaraNanI zuddhi thatAM ja vivekarUpa dUtane mokalI Ape che tethI e jijJAsune svasvarUpanuM sAcuM jJAna prApta thAya che. A saMbaMdhe zAstramAM nIce mujabanuM vivecana ApavAmAM AveluM che. paramezvara te ja AtmA che vyavahAra ke saMsAraprapaMca paikI kaI paNa prakAranI vAsanA kivA icchA nahIM rAkhatAM niraMtara lAMbA kALa sudhI karelI niSkAma evI paramabhaktivaDe prasanna karAyelA paramezvara parama durlabha evA mekSipadane Ape che. vasiSThajInA kathana uparathI zrIrAmacaMdrajIe pUchayuM: he mune ! Izvara keNu ane tene bhakti vaDe zI rIte prasanna karAya te kahevasiSa kahe cheH he rAma! Izvara kAMI dUra nathI ane bahu durlabha paNa nathI. mahAjJAnamaya evo svataHsiddha pitAno je AtmA e ja paramezvara che. A sarve te cipa evA AtmAne arthe ja che. tenAthI ja thayeluM che. te pote ja sarvarUpa ane sarvatra bharapUra che. sarvenI aMdara bahAra paNa te ja rahelo che ane e ja sarvamaya che. sarvadA sarvanA AtmarUpa evA e caitanyarUpa paramezvara tatvane namaskAra he! jema pavanamAMthI gati thAya che tema sarvane kAraNarUpa e caitanya tatvamAMthI svAbhAvika rIte ja A sarva sRSTi, pralaya Adi utpanna thAya ema bhAse che. niraMtara A sarva sthAvara jaMgama chava jAtio yatharacha pUjana sAmagrI arpaNa karIne tenI ja pUjA karatA rahe che. jyAre ghaNAM varSo sudhI pote potAnI marajI pramANe kevaLa evA e eka paramezvara prAptinI icchA vaDe tenuM pUjana karavAmAM Ave che tyAre ja te
Page #742
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] je gArhaspatyAdi paMcAgnine gAhaspatya, dakSiNa, AhavanIya ema triAciketa kahe che. [613 prasanna thAya che. Ama pavitra karmo vaDe prasanna thayelA e AtmasvarUpa devAdhideva mahezvara-Izvara AtmasvarUpanuM jJAna utpanna karavAne mATe potAnI meLe ja eka viveka nAmanA pavitra dUtane mokale che eTale niSkAma pUjanAdi vaDe aMta:karaNamAM viveka jAgrata thAya che. vivekavaDe jAgrata thatAM ja saddagurunA upadezathI tene krame parokSa ane aparokSa jJAna thAya che. ema krame te ajJAnI puruSane saMsAramAMthI tAre che. sarvathI utkRSTa A aMtarAtmA ja IzvararUpa che ane teno vAcaka praNava che, emAM veda paNa samaMta che. ene ja manuSyo, nAga, devatAo ane daityo japa, hema, tapa, dAna ane kriyAonA kramathI prasanna kare che. A virATa e tenuM zarIra che, ema samaje. vikArone tajI daI tamo pote ja potAnA puruSArtha vaDe e paramAtmAne prasanna karo, ke jethI potapotAnA mananI IcchA mujaba niSkAmabhAve pUjanathI prasanna thayele e Izvara vivekarUpa datane mokalI chavane satasaMgati, satazAstra zravaNa ane paramArtharU5 uttama jJAnano lAbha karAvI Ape che ane pachI tene nirmaLa ane sarvanA AdirUpa evA paramapadamAM pahoMcADI de che (0 ni u0 sa. 48 juo), kharo deva keNu? uttama devArcane kahyuM? mUrtimAM devArcana karavAnuM prayojana ? deva kayAM rahe che? vagere saMbaMdhe zAkathana bhakti karanArA upAsakenI bheda daSTine nirAsa thAya eTalA mATe nIce saMkSepamAM ApavAmAM Ave che. je devAryane sAkSAta Izvare pote ja kaheluM che. uttama devAcana Izvara kahe cheH he vasiSThamuni! huM tamane sarvottama devArcanane prakAra karuM chuM. kharo deva koNa, e zuM tame jANo cho? Adi aMtathI rahita evo je akRtrima caitanya prakAza che, te ja kharo deva che. kALa, deza ke vastuthI jeno pariccheda thato hoya temAM devapaNuM kayAMthI saMbhave? paNa Adi aMtathI rahita evo je akRtrima caitanya prakAza che te ja deva e zabdathI kahevAya che, mATe tevA mukhya devanuM ja pUjana karavuM. A AkhuM jagata kevaLa ciMtanya svarUpa evA paramAtmAnuM ja rUpa che tathA e paramAtmA ja parabrahma che. te ja sarvottama che. e devanuM pUjana ja sarvathI zreSTha che. mUrtimAM devArcana karavAnuM prayojana | he mahAmune! tamo maDha vivekI che tethI huM tamane kharuM rahasya kahuM chuM. viSNu kharA deva nathI, huM paNa kharo deva nathI, brahmA paNa kharA deva nathI temaja vAyu, sUrya, agni, caMdra, brAhmaNa, rAjA, che paNa kharA deva nathI. je deha kiMvA citta (mana)25 hoya te deva saMbhave ja nahi tema zobhArUpa athavA buddhithI grahaNa thaI zake te paNa deva hoya ja nahi. puchyuM ke dhUpane mATe samUha paramAtmAnA pUjanamAM kazo upagI nathI. jeo anutpanna arthAta maMda buddhivALA tathA bALakanI peThe mugdha cittavALA eTale nAdAna hoya che tevAone mATe ja zAstromAM A kRtrima mUrtimAM devArcana karavAnuM kaheluM che. jema bhAta na maLe to kodarA khAvAmAM Ave che tema jene upazama, bAdha tathA samatA Adi heya nahi te ajJAnIone sukha tathA zAMti ApanAra kharuM paramAtmava5 kadI paNa prApta thatuM nathI. sAcuM devArzana upazama, bedha ane samatA Adi puSpathI Atmaha5 devanuM arcana karavuM e ja sAcuM devAcana che, ema nizcayapUrvaka samaje. kevaLa AkAranI bhAvanA vaDe thatuM pUjana e sAcuM devArcana nathI paraMtu sarvAtmabhAve thatuM pUjana e ja kharuM devArcana che. AtmA ja pUjya che. tame A chavAdi tamAma dazyane vegaLA nahi samajatAM tene akRtrima, avinAzI tathA caitanya prakAza evA brahmarUpa ja samaje. A AtmA ja pUjya che nahi ke anAtmA. A rIte je beSarapa AtmapUjana te ja mukhya che.
Page #743
--------------------------------------------------------------------------
________________ 614 ] yaH seturIgAnAnAmakSa traNa cam [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 13 te ja huM che je kevaLa caiitanyamAtra che, ravataHsiddha ane anirvacanIya evuM paramapada che te ja saMsAranA sArarUpa che. sarvanA sArapaNAne pAmele e niHzeSa avasthAmAM sthita rahele AtmA e ja khare deva che ane e je pUrNadeva te ja "huM" che. deva kyAM che? he muni: A caitanyarU5 Atmadeva keIthI dUra nathI tema ja keIne durlabha paNa nathI. te te sarvadA dehamAM, AkAzamAM ane sarvatra sarvamAM rahe che. e deva ja saghaLuM kare che, e ja saghaLuM bhogave che, e ja saghaLuM dhAraNa kare che, e ja jAya che ane e ja niHzvAsa le che. e deva ja pratyeka aMga pratyaMgane jANe che ane sarva paNa e ja che. paramAtmAmAM bepaNuM che ja nahi jema pattharamAMthI tela nIkaLatuM nathI tema citanyasvarUpa paramAtmAmAM draSTA, darzana ane dazya; jJAtA, jJAna ane ya; kartA, karaNa ane kAryanuM pramAtA, pramANa ane prameya; bAdhA, buddhi ane bodhavya; maMtA, mana ane maMtavya; huM, tuM ane tepaNuM; nAma 255NuM; &advaitapaNuM; svadeDa kiMvA anya dehapaNuM; vidhi kiMvA niSedhapaNuM; zUnya azanya, doSa adeSa, vastu avastu, dharma adharma, sukha duHkha, khaMDa akhaMDa ityAdi kAMI paNa baMdha nathI. A sarvavyApaka caitanya e ja mAtra eka advitIya, nirvikalpa, parama, sarvathI para, atisvaccha, sUryAdi prakAzane paNa mahAprakAza ApanAra svayaMprakAza evuM parama saMvita rU5 che (juo gavAsiSTha mahArAmAyaNa nirvANa pUrvArdha sarga 30 thI 40, ane te phakta TUMka sAra Ape che). A vivecana uparathI sAcA bhaktimArganI kalpanA AvI beTa durAgraha zrI jijJAsuo sAcI upAsanA karavA prerAze tema ja bhaktimArga eTale daita bhAvanA ja rAkhavI evA prakAramo durAgraha te taddana nirarthaka ja che, eTaluM ja nahi paraMtu tevA durAgrahIe to bhakta nahi paraMtu dAMbhika ja gaNAya ane tevA pracAra karanArAo paNa mUDha gaNuze evuM pratyakSa bhagavAnane ja kahelA kathana uparathI tathA zAstranA AdhAro uparathI sArI rIte jANI zakAze, adhyAya 13me zAstrane uddeza che? bhagavAne kahyuM ke he pArtha! A tamAma ata evA AtmasvarUpa ja che, tethI bhinna kAMI che ja nahi e rahasya vistArapUrvaka tane sAMkhya (jJAna) mArga, yogamArga tathA bhaktimArga dvArA sArI rIte samajAvyuM, tema ja tevA ejyabhAvane anubhava kevI rIte thaI zake che, te saMbaMdhamAM karavAne abhyAsakrama paNa tane kahevAmAM Avyo. A parama nirvANurUpa evuM Atmatatva e vAstavika te potAnuM ja svarUpa che, pitAnA ravarUpathI bhinna evuM bIjuM kAMI che ja nahi, chatAM koLiyo jema pote ja potAmAMthI meM dvArA lALa bahAra kADhIne tenuM jALuM banAve che tathA tene potAnuM ghara samajIne temAM ja rahe che ane jyAre tene te sthAna choDavAnI IcchA thAya che tyAre pote ja utpanna karelA tamAma jALAne khAI jaI pitAmAM ja pAchuM vilIna karI de che; A rIte A koLiyo pote ja potAmAMthI aneka taMtuone utpanna karIne temAM pote ja ramamANa thAya che tathA vaLI pAcho te tamAmane pote ja saphAcaTa karIne punaH pitAmAM ja sameTI le che. A rIte te pote khela karato rahe che, jALuM vagere tamAma vastutaH tenAthI kiMcitmAtra paNa bhinna hata nathI tema paramAtmA pote ja AtmasvarUpa kiMvA svarUpabhUta evI A tamAma dazya jALa (vRkSAMka 2 thI.
Page #744
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] jeo yajJAdi kamIne atyutkRSTa akSara brahmanA seturUpa samaje che; [ 625 15 6 sudhI) pote potAmAM ja anaMtarUpe vistArI temAM te pote ja jANe maryAdita jevo thaI rahe te heya tathA sukhaduHkhAdi bhege bhogavate hAya ane aneka janmamaraNAdi anubhavI rahyo hoya evI rIte mAse che, tema ja vaLI pAchA-tamAma viSayone pitAmAM ja ekarUpe karI jIvanmukitano anubhava laI mokSa prApta karI le che. zAne hetu A rIte paramAtmA pote ja ajJAnI tathA jJAnI banI potAmAM ja rahelo A sukhaduHkhAdirUpa saMsAra ke je svarUpathI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI, tene pote ja potAmAM anaMtarUpe vistAra karIne vaLI pAcho tene eka rUpe potAmAM ja sameTI le che. Ama A badhuM ata evA paramAtmAthI abhinna evuM ekarasAtmaka tava ja sarvatra vyApeluM che, te anirvacanIya che. je A anirvacanIya nava che te tatva ja A sarvanuM sAcuM svapa hoI te ekarUpa hovA chatAM pote ja potAne mithyAzrama vaDe be rU5 mAnI laI, ajJAna vaDe du:kharUpe pote ja potAmAM pratIti letA rahe che. temAMthI nivRtta karIne teone potAnA sAcA svarUpanuM bhAna karAvavAnA udezathI pravRtta thavuM e ja tamAma zAstrono mULa hetu che. Avo stutya hetu najara sAme rAkhIne zAstranI utpatti thavA pAmelI che, te paikI A mithyA ane rapUla e ADaMbara bhAsavAne AraMbha thaze eTale virATapaghanI utpatti thaI te sAthe ja A sarva ADaMbara vana kivA mRgajaLavata mithyA che, evA prakAranuM bhAna karAvI ApanAra veda paNa utpanna thayA che ane tyAra pachI virATa purapanA raDyUla dehanA abhimAnI A vizva kivA samaSTinI utpattikAra svarU5bhUta ane anAyAse ja utpanna thayelA brahmade, A vyaSTi jIvALI brahmAMDarUpa dhUke sRSTinI racanA karoLiyAnI lALanI jema pote potAmAMthI ja karI temAM caudaleka rajyA che ane te sarvamAM aMte manuSya yoni utpanna karelI che ane temAM A badhuM AtmasvarUpa ja che, evA prakAranuM sAcuM jJAna grahaNa karavAnI buddhi hovAnuM joI tene ghaNe ja AnaMda thayo, tethI teNe potA sAthe svayaM utpanna thayela vedonuM sAcuM jJAna ApI potAnA mAnasaputra vasiSTha, nArada, sanakumAra ItyAdi aneka maharSi, devarSi tathA rAjarSione te jJAnanI prasRtine mATe A bhUtaLamAM manuSyalokamAM jJAnanA pracAra arthe mokalyA (A jJAna jagatamAM kevI rIte AvyuM te saMbaMdhamAM adhyAya 4 bleka 1 thI 3 mAM vivecana ApeluM che te juo). teoe kALa, deza ane manuSyabuddhine vicAra karIne yajJAdi bhinna bhinna karmothI mAMDIne cheka AtmasvarUpa sudhI A lokamAM te jJAnane viratAra karyo. te jJAnavistAranA mULa cauda prathAno che (cauda prasthAno jyAM te mATe adhyAya 2, pRSTha 161 nI TippaNamAM kahevAmAM AvyuM che te juo). A cauda prathAno e ja jJAnavistAranAM mULa sAdhano che. A vidyAnAM cauda prasthAnomAM batAvelA dhoraNe ja lokomAM manI buddhino vicAra karIne adhikAravazAta jJAna ApavAmAM Ave che. A rIte A apauruSeya evA vedone jJAnasvarUpe jagatamAM vistAra thavA pAmyo che, jethI A cauda prasthAnanA AdhAra sivAyanuM je jJAna te avidyA kahevAya che. arthAta vidyAne hetu to aMte je vaDe advaita evA AtmasvarUpano sAkSAtkAra thAya evA upAya batAvavAno ja che ane teTalA mATe ja A vidyAnA peTamAM jene samAveza thAya che evAM vidyAnAM cauda prarathAne (upade saha aDhAra)ne vistAra jagatamAM sarvatra prasarela che. jagatamAM zAstrane vistAra kema thAya ? A rIte zAstrano zuddha hetu dhyAnamAM rAkhI lokone pratIta thanArA A daitazramamAMthI eTale jovAmAM AvatI A bepaNadinI bhAvanAmAMthI nivRtta karIne A badhuM kevaLa zuddha ane caitanya evA eka AtmasvarUpa ja che. eTaluM ja nahi paraMtu A potAne mithyA saMka95 vaDe dhatabhAvathI mAnanArAo pote paNa zuddha AtmasvarUpa hovA chatAM amo judA chIe evuM mithyAbhrama vaDe mAnI beThA che. te adhyAsamAMthI temane potAnA zaha eka svarUpamAM laI javAmAM Ave che, teo bicArA potAnI ja ajJAnatA vaDe je aneka prakAranAM mithA duHkha bhogavIne tathA viSayapAzamAM phasAIne vijhAnA kIDAnI jema temAM sabaDI rahyA che, temAMthI tene
Page #745
--------------------------------------------------------------------------
________________ 616] samaye titIrjatAM vAra nAvijetA mahilA . [siddhAntakASTha bha0 gIva a 13 zI rIte ugAravA ke jethI teo A duHkharUpa gartA (khADA)mAMthI sukharUpa evA potAnA AtmasvarUpamAM ja sthita thAya. evI rItanI karuNu vaDe teone samajAvavAne mATe kayA mArgonuM avalaMbana karavuM te saMbaMdhamAM maharSi, rAjarSi ane devarSioe vicAra karyo. vicAramAM teone jaNAyuM ke A sarva leke ajJAna vaDe ja Ama bhramamAM paDelA che. teonI dvata eTale bepaNanI bhAvanA te eTalI badhI daDha thayelI che ke, teone je A sarva AtmasvarUpa che tathA tuM paNa pote AtmasvarUpa ja che, ema kahevAmAM Ave ane te kathana game teTaluM sAcuM hoya to paNa teno vicAra teo kadI karaze nahi, ane UlaTA hAMsIpAtra Theravaze, eTalA mATe jema ajJAnI bALakane bhaNAvanAra zikSaka pote game teTale jJAnI heya te paNa tene potAnuM jJAna bAju para mUkIne prathama to bALakabuddhi anusAra tenI sAthe ekaDe eka ityAdi gokhavAnuM ane kakko ghUMTavAnuM kAma karavuM paDe che, tema zAstro tathA zAstrakAroe pitAmAM ajJAnatAno Aropa laI A badhuM daita che, to te kevA prakAranuM che, temAM prakRtipuruSa, kSetrakSetrajJa ityAdi bheda pADIne samajAvavAno prayatna karyo che. AvA jJAnadAtA maharSioe (1) vidyAnAM cauda prasthAno ane temAM batAvavAmAM AvelAM aneka prakAranAM karmo tathA te niyame te sarvanuM aMtima dhyeya te aMta evA AtmajJAnanuM pakSajJAna karI ApavuM eTaluM ja eka che. uddeza e ke, jethI teo anubhava laI kRtArtha bane tathA (2) ajJAnI lo ke jeonI A sarva vizva daitarUpa che evI rIte temanI jagata tathA paramAtmA viSe bhedabuddhi daDha thayelI hovAthI temane A advaitajJAna saMbaMdhI upadeza ekadama zI rIte pace? tethI tevA che ke jeo kevaLa viSayanI pAchaLa maMDyA rahI jagatanA sukhane ja sAcuM mAnI beThA che teone mATe thayAgAdi kriyAo tathA te vaDe thatA varNAdi upabhogano tathA aizvaryonI prAptinA mArgo batAvyA che. vaLI keTalAka te karatAM zreSTha buddhivALAo bhagavAnanI prApti karI levI e ja kharuM kartavya mAnatA hovAthI temane mATe niSkAma japatapAdi mArgo batAvyA che. keTalAke temanI buddhi tathA tarka pramANe paramANu, vijJAna sAMkhya, ga, vedAMta tathA nAstikane mATe arvata, bauddha, zanya, cArvAkAdi ema aneka mArgo te te lake mATe prakaTa karyo che ane lokoe temAMthI potapotAnI buddhi anusAra jemane je priya ane yogya lAgyA tenuM grahaNa karyuM che, A rIte jagatamAM sarvatra zAstrane viratAra thavA pAmela che. aneka sAMpradAya nIkaLavAnuM kAraNa kevaLa ajJAna ja che. jagatamAM A mujaba zAstranA vistAra thayA bAda te te mArganA avalaMbI lokone te te mArganA darzAvanArA AdyapuruSoe temanI sAthe ekarUpa thaI, teone temAMthI ugAravAne mATe upadezAdi tathA vAdavivAdonI zarUAta karI ane sAcuM tathA khoTuM zuM, evo viveka temanA manamAM jAgRta karAvyo. A sarva matomAM vedAMte agrasthAna lIdhuM tathA tamAma vAdonuM khaMDana karIne A badhuM advaita ja kevI rIte che, te sArI rIte khaMDanamaMDanAdiThArA siddha karI batAvyuM. Ama lokone parokSajJAna ApI kame aparokSajJAnano anubhava karAvyo. A rIte bhinna bhinna mArgo(mo)nI jagatamAM je prasiddhi thaI temAM satyamArga batAvanArA gautama. kaNAda, kapila, pataMjali, jemini, vyAsa ityAdi te te mArganA mukhya AcAryo heI teo te vedano artha sArI rIte jANanArA, anubhavasiddha evA jIvanmukta tattvo hatA. teone uddeza vedanA mULa siddhAMta tarapha lokene pravRtta karavA eTale ja hato. Ama jo ke A pradarzane ajJAnIone jJAna thavAne mATe upaganAM che e vAta kharI paraMtu jeo atyaMta tIvra buddhizALI tathA tatvanA abhyAsake hoya teone mATe te jama utpanna karAvanAra hovAthI apekSAnubhavI evA tattvavido eTale vedAMta yuktivAdIoe tenuM paNa khaMDana karela che. A mujaba vyavahAramAM jema bane paramamitra kaI evA prasaMge jANe baMne paraspara zatrae hoya evuM vartana kare che tathA tevI paddhatithI kArya sAdhI le che tevI rIte A AcAryone mATe paNa samaje. AcArya banavAne meha eka daSTAMta che ke, eka gAmaDAmAM eka mahatmA rahetA hatA. teo svabhAve atizaya zAMta hatA. teo koInA upara kadI paNa krodha karatA na hatA. te gAmamAM eka vaTemArgu brAhmaNa paisAnI jarUra hevAthI
Page #746
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dahana tevA saMsAra titIrSa naciketA agninAupAsake, nirbhaya banI pAra pAmI zake. [ 617 udharANa mATe AvI caDhaze. A mahAtmAnA keTalAka hitazatruo IrSA vaDe baLatA hatA. teo to mahAtmA DhaMgI che ema samajatA; tethI temane DhoMga lokomAM khullo kare evA uddezathI temaNe A bhUdevane kahyuM ke, tamAre jeTalA paisAnI jarUra hoya te amo ApIzuM paraMtu temAM zarata e che ke, ahIM eka DhoMgI mahAtmA rahe che, teo pote kadI krodha karatA nathI, ema bahArathI lokomAM batAve che, to tamo tene AkhA gAmamAM krodhI banAvIne phare to tamane paisA maLaze. A sAMbhaLI bApaDA brAhmaNe mahAtmA pAse jaI temane krodha lAvavAnA ghaNA prayAso karyo paraMtu te sarva niSphaLa gayA. aMte tene pazcAttApa thayo. teNe mahAtmAne sASTAMga praNAma karyA tathA kSamA mAgI ane banelo sarva prakAra kahyo. te sAMbhaLIne mahAtmAe kahyuM ke, eTaluM ja ne ? je tAruM kAma thatuM hoya to prathama temanI pAsethI paisA laI le ane teone kahe ke huM mahAtmAne krodhAvezamAM AkhA gAmamAM pheravIne pachI nAsI jaIza. mATe tamo mane prathama paisA Apo. tema ja na karuM to mArI pAsethI paisA pAchA chInavI leje. Ama thaze eTale huM tArI pAchaLa joDo hAthamAM rAkhIne krodha vaDe doDIza ane AkhA gAmamAM karIza 5chI tuM te pasA laI ne potAnA gAma tarapha cAlyA jaje nahi to A loko tArI pAsethI paisA pharIthI jhUMTavI leze. A rIte saMketa karIne TharyA pramANe mahAtmAe karyuM, AthI brAhmaNanuM kAma thayuM. tema kapila, gautama, kaNAda, pataMjali, vyAsa vagere maharSi to vedanA tAtparyAne yathArtha rIte jANanArA tathA sAkSAta anubhavasiddha mahAtmAo hatA; paraMtu lokone samajAvavA mATe temaNe daitavAdano aMgIkAra karI tene pharIthI advaitamAM joDI dIdhuM che, tathA vedAMtanA siddhAMte pikI advaitasiddhAMtanuM ja prasthApana karyuM che. paraMtu ajJAnIo ke jeo teonA siddhAMta pUrNAze samajavAne zaktimAna nathI, teoe te temaNe yukti mATe batAvelI baita bAju ja vagara samaje pakaDI laI anubhavagamya mArgane choDI khoTA durAgraha vaDe AcArya banavAnA mohamAM phasIne potAno vinAza karI lIdho tathA tevA prakAranA anuyAyIo taiyAra karavA mAMDyA, paraMtu te to kevaLa eka ajJAnatA ja che. Ama aparokSa anubhava vaDe ja abhi prApti thaI kalyANa thaI zake che, e A sAco rAha choDI daI kevaLa potapotAnI kalpanA vaDe AcAryAdi banavAnA tathA AzramAdi sthApavAnA mohamAM phasAI bhrama vaDe aneka kutarko ' karI, potAne sAMpradAya ja satya che evuM kahI mithyAbhimAna vaDe potAne jJAnI mAnI beThelA paraMtu varatuta: ajJAnIo kharekhara dayAne ja pAtra gaNAze. AvA durAgrahIo to aMte potAnA anuyAyI saha adhogatine ja pAme che, kAraNa ke teo advaitavAdano uddeza samajatA nathI tema temanAmAM anubhavane leza paNa hoto nathI. jyAM parokSajJAnane ja abhAva hoya tyAM aparokSa (anubhava)nI te vAta ja kayAMthI saMbhave? uddeza e ke, anubhavanI icchA dharAvanArAoe prathama prakRtipuruSa ityAdinA viveka dvArA potAnA AtmavarUpanuM yathArtha pakSajJAna saMpAdana karI, pachI aparokSAnubhava meLavavA mATe puruSArtha karavo joIe ane koI paNa paMthAbhimAnane vaza na thatAM potAnuM svahita sAdhI kRtArtha thavuM joIe. khAsa dhyAnamAM rAkhavuM jarUrI che ke, jema AkAzanI pAMca mahAbhUtamAM gaNatro thavA chatAM te pratyakSa batAvI zakAya tevuM nathI paraMtu tyAre mahAbhUtone avakAza ApanA keI eka tatva hevuM joIe evI rItanI kalpanA vaDe ja tenuM astitva che ema kahI zakAya che tema jyAM badhA vAdavivAdo marI nirvivAda (vAdarahita) bane che evI yukti te ja vedAMta yA advaitavAdane nAme zAstramAM prasiddha che. A vivecana sArI rIte jANavAmAM AvavAthI buddhimAnonI advaita vA vedAMtamata vA vAda saMbaMdhanI mAnyatA ane zaMkAo dUra thaze, bhagavAna kayAM ane ApaNe kayAM? je vAta eka ajJAnImAM ajJAnI gaNAte mUDha paNa jANe che kivA bALakane paNa khabara hoya che ke, bhagavAna ane ApaNe alaga chIe. tAtparya, A rIte be paDyuM che evuM jJAna te vyavahAramAM eka mUDhane paNa hoya che, to pachI ATalI badhI sAdI vAtane siddha karavAne mATe zAstronI kivA vyAkhyAnonI zI jarUra che? AthI te UlaTuM lokenI ajJAnatAmAM vadhAro karI teone bhramamAM nAkhavAmAM Ave che. eka kSetranA sthAne hajAro manuSyonI sabhA bharAI hatI. temAM vyAkhyAna thavAnuM hatuM. temAM "bhagavAna tathA bhakta
Page #747
--------------------------------------------------------------------------
________________ 618] rAmAna cina' viddhi zarIra { rameva tu [ siddhAntakADa bha0gIa013 e baMne judA che evA dvaitavAdanI siddhatA" e viSaya hato. tyAM eka mahAtmA AvI caDyA. temaNe A hajAronI mAnavamedanI ekatra thavAnuM kAraNa pUchyuM, te jaNAyuM ke sAmethI AvanAra pelA saspRhastha Aje bhagavAna ane bhakta evA be paNAnI siddhatA" e viSaya upara vyAkhyAna karavAnA che. te sAMbhaLI teo vyAkhyAtA pAse gayA, najIkamAMthI lAkaDAne bhAre vecavA eka kaThiyAre jatA hatA tene mahAtmAe pAse belAvIne pUchyuM ke, bhAI tuM te mATe sarvazaktimAna evo bhagavAna che kharuM ne? te sAMbhaLatAM ja bhAre vecanAre namaskAra karIne kahyuM, "zeThasAheba! AvuM zuM bolo cho? sarvazaktimAna bhagavAna kayAM ane huM pAmara kayAM? huM to garIba, dIna ane rAMka chuM." tene A pramANene uttara sAMbhaLIne pAse UbhelA vyAkhyAtAne kahyuM, "joyuM ! bhagavAna ane ApaNe judA chIe e vAta te A eka tamArI daSTie mUDha gaNAto mANasa paNa jANe che, to Apa A hajAro lokonI medanI vacce te saMbaMdhamAM vyAkhyAna karIne ze puruSArtha sAdhavA nIkaLyA cho?" tAtparya e ke, A rIte vaitavAdanI siddhatA karavAno prayatna karanArA ane temAM ja puruSArtha samajanArA zAstro kiMvA zAstrano taddana nirarthaka ja gaNAya, kAraNa ke je vAta eka bALaka paNa jANe che tene siddha karavAnuM te kevuM hoya? koI kahe ke samudramAM jaLa che tenI mATe A lokamAM siddhatA karavAnI che. paNa te vAta pracalita hovAthI tenI te nAnAM bALakane paNuM khabara che, tethI tenI siddhatA karavAno prakAra jema hAsyAspada gaNAya tema A daitanI siddhatA mATe pravRtta thanArAM zAstro tathA zAstrAne ' mATe paNa jANavuM. siddhatA te tenI ja thaI zake che ke, dekhavAmAM jevA prakAre Ave che tevuM tyAM vastutaH hotuM nathI jema mRgajaLa; tyAM pANI hoya ema pratyakSa dekhAya che kharuM paraMtu temAM vAstavika rIte pANInuM eka biMdu paNa hetuM nathI, tema A jagata jevuM dekhAya che tevuM ja jo hota to pachI tene mATe zAeN kiMvA kahenArAonI zI jarUra ? temAM te phakta tame kahe che tevuM te nathI, paNa ame kahIe chIe tevuM te che, evuM lokemAM manAvavAne durAgraha ja tarI Ave che. jo Ama na hoya te pachI je jene jevuM dekhAya ane jene jevuM lAge tevuM te tenA anubhava pramANe barAbara ja che, te pachI bIjAe temAM dakhalagIrI karavAnI kiMvA pAMDitya batAvavAno kaMI ja jarUra rahetI nathI. pachI te niyama, zAstro, rAjyakAyadAo vagere kazAnI paNa jarUra jaNAtI nathI. A dRSTie vicAra karatAM A daitavAdIonI paNa zI jarUra rahe? AthI ema niHzaMka siddha thAya che ke, je evuM jovAmAM ke jANavAmAM Ave tevuM te na hoya paNa bIjA ja kaI prakAranuM hoya, to tenuM mULa sAcuM svarUpa batAvavAne mATe jeNe tene sAkSAta anubhava lIdhe hoya te pAe ja adhikArI che ane eTalA mATe ja AvA anubhavasiddha zAstra, zAstro tathA temAM batAvelA zAstrIya prayatnanI jarUra che. manasvI, AdhAra ane anubhava vagaranA lUkhA tarka tathA vitaMDAvAda vaDe kAMI sAcuM hasya kadI samajI zakAya nahi. sArAMza ke, je daita zAstrakArono hetu ata evA paramatatvanA anubhava tarapha laI janAro heto nathI, tevA durAgrahI zAstrakAronAM zAstro e kharAM zAstro nahi paraMtu mithyA ADaMbaro che ema samajavuM. eTaluM ja nahi paraMtu "vedano kharo artha (uddeza ) nahi samajatAM je malina buddhivALA puruSo vedano abhiprAya te phakta karmaparAyaNatA che ema kahe che, tevAo potAne je ke vedanA AdhAre cAlanAra ane jJAnI samaje che paraMtu teo vedanA sAyA rahasyane jANatA nathI; kema ke temanI buddhi dhumADAthI jema agnijavALA malina thayelI hoya che, te pramANe ajJAnA paDaLane (AvaraNane) lIdhe malina thavA pAmelI hoya che. AthI advaita evuM AbharavarUpa ke jenuM jJAna ApavuM e ja eka vedanuM kharuM tAtparya kivA rahasya che tathA jee pitAmAM jagata ane AtmA kiMvA bhagavAnamAM bhinnatA nathI arthAta baMne eka ja che evuM samajatA nathI, te vedano sAco artha jANatA nathI ema jANavuM (juo adhyAya 2 zloka 39 tathA adhyAya 9 zloka 21 nIcenuM vivaraNa). tAtparya e ke, je varatu jevA varUpamAM dekhAya che, tevI ja heya te pachI zAstranuM kivA tene uddeza samajAvanArAonuM kAMI prayojana nathI. A jagatamAM daitabhAvanA te dareka prANImAtra, cha, jaMtu tathA vRkSapASANAdikamAM 5zu daDhatA pAmelI hovAnuM spaSTa jaNAya che; te pachI AvI rIte daitabhAvanAnI siddhatA karanArAone mATe, ajJAnatA vinA bIjuM zuM kahevuM ? jevuM jovAmAM Ave tevuM te hoya che ja evo
Page #748
--------------------------------------------------------------------------
________________ gIta lohana ' nizcita zarIrane ratha ane AtmAne ja rathArUDha svAmI jANa. [ 619 vyavahAramAM paNa niyama jevAmAM Avato nathI. jema svama, dorI upara thayele sApane bhrama, mRgajaLa vagere jovAmAM to Ave che paraMtu te vAstavamAM hotAM nathI tethI tene vyavahAramAM paNa bhrama vo bhAsa kahe che. tenI rIte ja manuSyane AtmajJAna thaI jyAre A jagatanA sAcA svarUpanuM jJAna thAya che, tyAre te pote paDyuM AtmasvarUpa banI jAya che, tema A tamAma jagata tathA temAMne cAlate sarve vyavahAra e eka dIrdhakALanuM svapna hatuM ane te taddana mithyA ja hatuM evo pratyakSa anubhava Ave che. jAgrata thatAM jema svapnane bAdha thaI jAya che tema ja advaita evA Atmapadane anubhava thatAM ja A tamAma daspAdibhAvono bodha anAyAse ja thaI jAya che. je jevuM dekhAya che tevuM hoya te pachI bedhanI zI jarUra che? bhagavAna kahe cheH he arjuna! tuM. jo ke, huM eTale A zarIradhArI kRNu nahI paraMtu carAcaramAM vyApaka evo AtmA che, ema meM tane mArA sAcA svarUpanA jJAna saMbaMdhamAM vakhato vakhata kahyuM hatuM ane tene vAre tene anubhava Avyo tyAre ja te tArI jANamAM AvyuM ke A dekhAya che tevA kRSNa nathI paNa carAcaramAM vyApaka evA atmA ja che. vaLI te mAra' ATaluM moTuM virATa svarApa A badhA aDhAra akSauhiNI sanyanI varace joyuM paraMtu te bIjA koInA paNa jovAmAM AvyuM nahi. phakta sUkama daSTivALA ja mane ? AtmasvarUpa che evI rIte oLakhe che, paraMtu anya sarvenI daSTamAM te huM eka sAdhAraNa zarIradhArI kuNa ane tArA mAmAno dIkaro ja chuM, evI mAnyatA pracalita che. je A badhuM ja tAdi dazya ane mAruM sAcuM svarUpa tane dekhAya che tevuM ja hatuM te pachI tane huM eTale dekhavAmAM AvuM chuM te kuNuM nathI paNa AtmA che evo bodha vakhato vakhata ApavAnI zI jarUra hatI? Ama je varatu je rUpamAM hoya te rUpamAM ja je te jovAmAM Ave to pachI tene mATe bedha kiMvA vicAra karavAnI jarUra ja rahetI nathI tathA zAstro athavA zAstrakAro tema ja aneka prakAranA yuktivAdonI paNa zI jarUra che eTale sAcuM svarUpa eka hAya ane jovAmAM ke samajavAmAM bIjA ja prakAro Ave te ja tenA mULasvarUpanuM jJAna karI ApavAne mATe aneka prakAranI yukitaono Azraya laI samajAvavAmAM Ave che. A rIte sarva carAcara ata evuM eka Atmatatva ja vyApeluM che bhinna bhinna aneka rUpe bhAsatuM A tamAma dasya jALa mRgajaLanI jema kivA derI upara bhAsanArA sarSanI paDe sAra miyA che, evA prakAre te advaita evuM Atmatatva ja aneka prakAranI yuktiono Azraya laI maharSivaryoe samajAveluM che. tevI zAstramAnya yuktio pikI daitabhAvanAvALAone temanI kaeNta bhAvanAnI daSTino aMgIkAra karIne prakRtipuraSa kiMvA kSetrakSetraphUnA vivekadrArA sAMkhyazAstrakAre samajAvavAno prayatna karelo che. sarvasAdhAraNuM lokone mATe te yuktivAda sarvamAnya hAI atyaMta sugama che. A sivAya vaizeSika, nyAya, yoga, mImAMsA vagere zAstranA praNetA krame kaNAda, gautama, pataMjali, jaimini, vyAsa ItyAdikoe paNa te advaita evuM Atmatatva samajAvavAno prayatna kare che, paraMtu sarvasAmAnya lokone mATe teoe batAvelA mArge jarA kaThaNa paDe che, paNa sAMkhya zAstrakAre batAvelI prakRtipuruSanI yukti dvArA jayAre Ama ane anAtma vastune sArI rIte viveka thAya che tyAre AtmasvarUpanA nizvaya mATe te badhAM zAstro ati upayogI nIvaDe che, tyAra bAda tene AtmA advaita kema tenuM bhAna thAya che tathA pachI vedAMta siddhAMtanA upaniSado dvArA advaita e eka AtmA ja sarvatra kevI rIte vyApele che, tenuM parokSajJAne thaI te nizcaya thAya che, tyAra pachI te vedAMtanI vivartayukti kiMvA ajAta yukti vaDe apakSajJAnanA abhyAsane mATe prayatna AraMbhe che tathA chevaTe tenA tamAma saMzayo chedAI te AtmasvarUpanI sAthe tadAkAra banI advaitapadane sAkSAta anubhava karIne jIvamukta banI jAya che.* - sAMkhyamata tathA vedAMtanI ekavAkyatA zI rIte che, bhinna bhinna matAne uddeza eka AtmatatvanuM pratipAdana karavuM e ja eka kevI rIte che tathA abhyAsa kevI rIte karo ityAdi saMbaMdhamAM vistArapUrvaka vivecana prakRtipuruSanA viveka sAthe samajUtIne mATe prathama vRkSasaha ApavAmAM AveluM che te juo AtmasvarUpanA nirNaya saMbaMdhamAM adhyAya 2, leka 39, pAnAM 151 thI 164, saMkhyA ane sAMkhya pAnAM 147 thI 15, vega pAnAM 165 thI 167, vivarta ane ajata tathA AtmavizrAMtinA abhyAsakramane mATe pAnAM 167 thI 169 tathA kiraNAMza 22 jue. sAMkhya' prakRtipuruSane viveka samajavA mATe pAchalA adhyAyamAM paNa prasaMgavazAta vakhatevakhata vivecana ApeluM che te jovuM.
Page #749
--------------------------------------------------------------------------
________________ 6ra0 ] 3 tu sArAiM viddhi manaH praghaTTameva ca n . [ siddhAntakASTha bha0 gI. a13/2 zuM sarva zAstrone hetu atitattva samajAvavAnuM che? A vivecana uparathI siddha thAya che ke, je A badhuM dekhAya che tevuM ja hoya to pachI zAstronI kiMvA samajAvanArAonI kazI paNa jarUra rahetI nathI. jeo "A che kharuM, paNa tame kahe che tevuM nathI, paraMtu huM kahuM chuM tevuM te che', ema kahevA mAge tevuM kahevuM e to kahenAranA mananI eka Urmi vA taraMga che ema jANo. AthI tevuM kahenAro kaMI zreSTha gaNAze nahi paraMtu durAgrahI ja gaNAya. kema ke lokeAe A jagatAdine potapotAnA mana vaDe kapI lIdheluM hoya che tevuM teNe paNa huM samajuM chuM tevuM te che, ema pitAnI ka95nA vaMde mAnI lIdheluM hoya che. paraMtu e baMne anubhava vagaranA lukhA tarkavAdIo ja gaNAya. mATe tarka karavA te paNa apauruSeya evA upaniSadanA AdhAre ja ane teNe batAvelI paddhati pramANe ja karavA joIe, evo niyama che. manamAM AvyuM te kahuM chuM, aMtarano avAja che tethI kahI rahyo chuM, e rIte kahevuM e te daMbha ja kahevAya. mATe jyAM sudhI AtmAnuM parokSajJAna thayeluM hotuM nathI tyAM sudhIne mATe prathama prakRtipurAnA vivekadvArA AtmAno saMpUrNa nizcaya karyA pachI vedAMtazAstranA dhoraNe teno aikayabhAva samajI levuM jarUrI che. Ama jyAre AtmAnuM sArI rIte parokSajJAna thayuM eTale pachI tamAma zAstrono tyAga karI aMtaraMgamAM tene abhyAsa karIne tadAkAratA prApta karI levI joIe. Ama karavAthI AtmAno aparokSa anubhava eTale sAkSAtkAra thAya che. uddeza e ke, daita samajAvanAra zAstrakAra tathA zAstrone hetu jijJAsuo aMte advaita evuM parokSajJAna meLavI katArtha thAya e ja hovo joIe ane e ja sAMkhya, yoga, nyAya, veda samasta zAstrono sAra che, kapilAdi davettA sarve maharSioe A uddeza dhyAnamAM laIne ja samajAvyuM che. paraMtu jeoe A rIte vedanA sAcA tAtparyAne nahi samajatAM pote potAnA durAgraha vaDe samAne mata bAMdhI dIdho hoya evA anubhava vagaranA lukhA tarkavAdIo nAstika kahevAya ane vedAMtadaSTie te kapala kaNudAdione paNa "tamoe prathama vaitano svIkAra karyo che; pachI bhale te game te uddeza vaDe heya paraMtu AtmAmAM daitabuddhine aMgIkAra karavo e paNa tene dUSaNa samAna che," ema kahIne AtmAnuM parokSajJAna thayA bAda siddhAMtika rIte te mane paNa tyAga karavA jaNAvyuM che. arthAta vedAMtanA anubhavIonI daSTie AtmAmAM kaMI che evo saheja paNa svIkAra karavAmAM Avato nathI. Ama krame krame ucca koTinuM jJAna maharSioe ravAnubhavayukta tathA apauruSeya zAstranA AdhAra sAthe jagatamAM lokakalyANanI dRSTie pragaTa kareluM che. je tane prathama paNa prasaMgavazAta kahevAmAM AveluM che. prakRti puruSaM caiva kSetra kSetra meva ca / etaheditumicchAmi jJAna kSeyaM ca kezava // 1 // prakRtipuruSa, kSetrakSetrajJa tathA jJAnaya kaho bhagavAna zrIkRSNanuM upara mujabanuM apUrva vacana sAMbhaLIne arjunane prazna karavAnI icchA thaI. teNe kahyuM bhagavana! Ape kahyuM ke huM sArI rIte samaje, vaLI mArA tamAma saMzo naSTa thayA che, chatAM bodhanI paripakavatAne mATe jANavAnI icchA thAya che, te Apa kRpA karIne mane kahe ke he kezava! prakRtipuruSa tathA kSetrakSetranuM tema ja jJAna ane seya eTale zuM? te jANavAnI mArI icchA che. Ape che ke pratha paraMtu bodhanI paripakavatAne mATe vistArathI samajavAne IcchuM chuM.* ja keTalIka gItAomAM A kalAka nathI tevA keTalAka tene prakSipta-pAchaLathI umerI dIdhele aMthavA kSepaka kahe che. gItAmAM ka saMkhyA 701 thAya che tevA bhayathI Ane kSepaka Therava gya nathI. sarvasAmAnya vedAMta samajAvavAne e niyama che ke, praznanA uttaramAM ja te samajAvavAmAM Ave che. prazna vagara A viSaya samajAvavAnuM bhagavAnane zuM prayojana hoya tethI ane te Avazyaka hoI grAhya che, 'ka
Page #750
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dohana ] [ ra1 vaLI mana lagAmarUpa hoI buddhine ja nizcita sArathI jANa, bIjANuthAraidN zarIraM kaunteya kssetrmitybhidhiiyte| etayo veti taM prAhuH kSetrajJa iti tadvidaH // 2 // kSetra tathA kSetra ajInano prazna sAMbhaLIne bhagavAna prasanna vadane bolyA: he pArtha! te ghaNe sAro prazna karyo. kSetrakSetrajJa prakRtipuruSa tathA jJAna ane yano nizcaya sArI rIte jANavAmAM Ave eTale AtmasvarUpano nizcaya tatkALa thaI zake che. AtmasvarUpanA viveka ane nizcayamAM te ghaNe ja upayogI che, mATe tArA praznano uttara kahuM chuM te sAMbhaLa. he kauteya! A zarIra e kSetra kahevAya che tathA ene je jANanAre eTale A huM chuM kiMvA A mAruM zarIra che evuM kahevAvALo che tene kSetranuM kahe che. A mujaba tene jANanArA tajajJoe nizcaya karelo che. A kSetrakSetrajJanA jJAnane jANavAvALA vidvAnoe A zarIra e ja kSetra heI tene A zarIra che evuM je jANanAra che te ja kSetrajJa che ema kaheluM che. tAtparya e ke, anirvacanIya tathA sarvavyApaka evo je AtmA che, te te sarva kalaMkathI taddana rahita a5ra, janmarahita ane bhrAMti vagerethI rahita hAI svaprakAza kiMvA kevaLa citanyasvarUpa che. jema samudramAMnuM jaLa ekAda pradezamAM nizcala hoya che tathA kaI kaI pradezamAM calAyamAna thAya che tema sarvazaktimAna evuM A Atmacetanya haMmezAM nizcala hevA chatAM kaI kaI pradezamAM pote potAmAM ane potAvaDe calaNavALuM thayuM hoya tema caMcaLatAvALuM bhAse che. jema AkAza kaI jagyAe vAdaLAMvALuM hoya che tathA kaI jagyAe vALAMothI rahita, zuddha evA potAnA svarUpamAM ja rahe che, tema A zuddha AtmasvarUpa pite ja pitAmAM jANe avidyArUpa upAdhimAM AveluM hoya tema huM rUpe maryAdAbhAvane pAmeluM hoya ema bhAse che. A mahAcaitanya sarvazaktimAna, svayaM, ataHsiddha ane svataMtra hovAne lIdhe kSaNamAtramAM huM rUpa evI mAyAzakti(vRkSAMka 3) rUpe skure che. A amaryAdita e AtmasvarUpamAM maryAdita jevo pratIta thanAra huM evo bhAsa(vRkSAMka 3) tathA teno sAkSI Izvara, puru ane draSTArUpI zuddha huM (vRkSAMka 2) A avilA kiMvA mAyAzaktirU5 huM evI kuraNuM (vRkSAMka 3) ne preraNuM karanAro kahevAya che. Ama AtmA ja AtmAmAM IzvararUpa zuddha huM (vRkSAMka 2) tathA tenI IkSaNa yAne kALazakti vaDe mAyA kiMvA AvidyArUpa huM evA pratibiMbarUpa huraNa (vRkSAMka 3), ema baMne rUpe pote ja po raphare che. A mujaba AtmA pote ja potAmAM pitArUpa upAdhivALA tathA maryAdita banelo che. A AtmAmAMthI udaya pAmelI huM rU5 mAyAzakti (kSAMka 3)mAM Izvara kivA puruSa potAnI IkSaNazakti (kevaLa AMkho vaDe joI ne zaktino saMcAra karavo te preraNuM kivA draSTAvazakita) vaDe avidyA kivA mAyArUpa huM (vRkSAMka 3) mAM sattva, raja ane tama e traNa guNone kSobha kare che. Ama mAyAmAM traNa guNene kSobha thaIne tenuM samamizraNa thAya eTale te ja zakti avyakta kivA pradhAnatatva (vRkSAMka 4) rUpe bane che. A mujaba mAyA (vRkSAMka 3) mAM gupta rUpe rahelI kALazakti, kriyAzakti tathA jJAnazakti vagere zaktiono prAdurbhAva pabu traNa guNonA lAbhanI sAthe sAthe thato ja rahe che. A mAyAzaktirUpa huM evuM kuraNa (vRkSAMka 3) je potAnA sAcA rUpane jANe eTale huM to AtmasvarUpathI abhinna evo chuM evuM che te jANe te tene ravaravarUpamAM vilaya thaI te saccidAnaMdarUpane pAme che; paraMtu te pitAne jayAre "huM" "huM" evA pariccheda (mA5)vALo hAI kucha chuM ema mAnyA kare che tyAre temAM Izvara (kSAMka 1)nI IkSaNa kALazakti vaDe #bha thaI te pote sauthI prathama maryAdita evA avyakta (vRkSAMka 4) svarUpe bane che. temAM jJAna, kALa ane kriyA ItyAdi tamAma zaktione sAMTha guptarUpe hoya che ja, je upara kahevAmAM AvyuM che;
Page #751
--------------------------------------------------------------------------
________________ darara ] vizALa nyAkuvA gujarAna ! [ siddhAntakASTha bha0 gI- a. 13/4 tyArabAda te jJAnazakti ane kriyAzaktiyukta evA ardhanArInaTezvara(vRkSAMka 5) rUpe bane che. pazcAt mahAprANa (vRkSAMka 6), mahattattva (vRkSAMka 7, ahaMkAra devo ddha (vRkSAMka 8), citta devatA kSetrajJa (vakSAMka 9), buddhi devatA brahmA (vRkSAMka 10), mana devatA caMdra (vRkSAMka 11), viSNunuM nAbhikamaLa kiMvA hiraNyagarbha (rakSAMka 12), brahmadeva (rakSAMka 13) tathA teNe raceluM cauda lekathI vyApeluM virATa puruSanA skUla deharUpa evuM A brahmAMDa; e rItanA vistArarUpe krame krame kSaNamAtramAM pratIta thaI jAya che. paraMtu A badhuM vAstavika rIte te AtmarivarUpa ja heya che. A rIte Izvara (vakSAMka 2) pote potAnI IkSiNazakti vaDe je prakRti (vRkSAMka 3) nA satva, raja ane tama guNenA kSobhane pAmI tene je krame A badhe vistAra 3 thI 15 4) thavA pAmelo che te virATa svarUpa ja bhagavAnanuM zarIra kahevAya ane tene ja kSetra kahevAmAM Ave che tathA tene jANanAra sAkSI, draSTA kiMvA preraka Izvara (vRkSAMka 2) e ja kSetrajJa kahevAya che ema jANu. Izvara kSetrajJa tathA mAyA vra kema? zarIramAM traNa bheda cheH (1) vyaSTi zarIra, (2) samaSTi zarIra (brahmAMDa) ane (3) virATa vA mahata zarIra. A traNamAM vyaSTi zarIrAbhimAnI te jIva, samaSTi zarIrAbhimAnI te kSetrajJa (vRkSAMka 9) ane mahata yA viraTa zarIrano abhimAnI kiMvA sarvano sAkSI vA draSTA te Izvara (vRkSAMka 2) evI saMjJA vaDe kahevAya che. vAratavika Izvara ja khare kSetrajJa che, kemake virATanA zarIramAM ja samaSTi ane samaSTimAM AvelA tamAma vyaSTi, e rIte baMnemAM AvelA tamAma zarIrane samAveza thaI jAya che; jema manuSya kahetAMnI sAthe ja temAM hAthapagAdi tamAma avayavono samAveza anAyAse ja thaI jAya che tema mahata kiMvA virATazarIra kahetAMnI sAthe ja temAM aneka vyaSTi jIvo sahita tamAma samaSTi ne samAveza anAyAse ja thaI jAya che. AthI A Izvara (vRkSAMka 2) e ja khare kSetranuM hAI prakRti, mAyo kiMvA avidyA ane tene tamAma vistAka mahata yAne virATazarIra (vRkSAMka 3 thI 15 za sudhIno) hoI tene ja kSetra kahe che. AthI " zArIram' eTale A zarIra ke je meM tane virATa darzana vakhate batAvyuM hatuM te kSetra kahevAya ane te zarIrane jANavAvALo evo che teno draSTA, sAkSI kiMvA IzvararUpa zuddha huM (vRkSAMka 2) e kSetrajJa che, ema vidhAnA kahe che; e pramANe bhagavAne atre spaSTa rIte kahyuM che. A kSetrajJa evo Izvara pote ja potAnA saMkalpavazAta kSetrarUpe banelo che. kSetrakSetrajJa saMbaMdhe zAstramAM paNa nIce pramANe nirNaya che. kSetrajJa ja saMkalpavazAta vikArarUpa evA A kSetrarUpe baneluM che he mahAgAhe ! deza, kALa ane kriyAo vaDe gherAyeluM tathA kalpanAone lIdhe pitAne paricchanna eTale maryAdita mAnatuM, huM rUpa mAyA kiMvA prakRtine sAkSI zuddha huM vA Izvara (vRkSAMka 2) rU5 evuM je Atmacetanya te ja kSetrajJa kahevAya che (vRkSAMka 2) tathA kSetra e tenA zarIra eTale mahatarUpa mAyA, prakRti vA virATadeha (rakSAMka 3 thI 15 6 sudhI)nuM nAma che. te kSetra potAnA tamAma zarIra eTale kSetrane tema ja tenI aMdara tathA bahAranA samagra padArthone jANe che, arthAta te mAyArUpa prakRtinA Ata sarva vistArane jANe che tethI tene e tamAmane draSTA kiMvA sAkSI paNa kahe che. evuM te Atmacetanya ja kSetrajJa, sAkSI, Izvara (vRkSAMka 2) kahevAya che. A kSetrajJa (vRkSAMka 2) sauthI prathama huM chuM evI daDha kalpanAothI eTale mAyArUpa hu' (vRkSAMka 3) evI raphuraNA vaDe kalaMkita thaIne, kramekrame te pote ja mahAprANa kiMvA chatrAdi (vRkSAMka 6) tathA mahattatva (vRkSAMka 7) Adi bhAvone prApta thaI, tyArabAda ahaMkArapaNAne prApta thAya che (juo vRkSAMka 8). A ahaMkAra nizcayAtmaka ka95nAo vaDe kalaMkita thaI sattvAdi rUpe adhideva, adhibhUta tathA adhyAtma ityAdi levAno nirNaya karI le che tathA pachI te krame citta kiMvA nArAyaNa (rakSAMka 9) ane bAda buddhipaNAne prApta thAya che (vRkSAMka 10). buddhi saMkalpavikathI kalaMkita thaIne manapaNAne prApta thAya che (vRkSAMka 11), mana dhIre dhIre gADha vikalpavALuM banI pachI jANe bhUla indriyapaNAne prApta thatuM hoya ema prathama hiraNyagarbha vRkSAMka 12) tathA pachA samaSTinA kartArUpa banI potAnA ja skUla zarIrarUpa evA khaMDane bhedIne brahmadevarUpe
Page #752
--------------------------------------------------------------------------
________________ I gItAdahana ] Inei azvo ane viSane vicAravAnA mArge kahelA che, paraMtu dara pragaTa thAya che (vRkSAMka 13). Ama AtmacetanyarUpa kSetranuM evo Izvara, pote ja manarUpe banI te mane rAgadveSAdi aneka zaktione prApta thaI dhUla indriyo dvArA virATanA samaSTirUpa pUla zarIrane dhAraNa kare che (vRkSAMka 14); ane kozeTAnA kIDAnI jema hAthe karIne baMdhanane pAme che. A rIte jene khAvAnI lAlacane lIdhe matsya hAthe karIne ja jALamAM sapaDAya che tema potAnA saMka9panuM vAraMvAra smaraNa karavAne lIdhe mana paNa bhUMDe hAle A saMsAramAM baMdhAIne paritApane pAme che. huM kharekhara baMdhAyo chuM ema mAnIne mithyA baMdhanane sAcuM mAnyA karatuM ane dhIre dhIre potAnA brahmapaNAne cheDI detuM e mana potAnI aMdara cauda lokavALA jagatamAM aneka bhrAMtirU5 rAkSasone utpanna kare che. A mujaba te pote dhIredhIre zabda sparzAdika virUpI agninI rAgadveSAdika javALAonI aMdara sapaDAI, sAMkaLathI baMdhAyelA siMhanI peThe te atyaMta paravaza banI jAya che ane aneka vAsanAone lIdhe te pitAnAM saMkalpAtmaka vicitra kAryonA kartApaNAne saMpAdana kare che. Ama te Izvara(vRkSAMka 2) pote potAnI icachAmAtrathI ja racAelI A aneka dazAomAM paDyo hoya ema bhAse che. A rItanuM tenuM je kArya te ja kSetra kahevAya che, tene ja prakRti kivA mAyA kahevAmAM Ave che. e ja kSetrajJa vA Izvara(vRkSAMka 2) pota potAnA saMkalpa vaDe koI avasthAmAM mana kaImAM buddhi, koImAM jJAna tema ja keImAM kriyA, te kaI sthaLamAM ahaMkAra tathA kaI jagyAe ligazarIra kahevAya che. mAyA kivA prakRti paNa te ja banelo che. mULa,kartA, tathA kamaM paNa te ja che. te ja koI sthaLamAM baMdha te keI sthaLamAM citta, kaI sthaLe avidyA tathA koI sthaLe icchA ityAdi aneka rUpe prakaTa thayelo che ema kahevAya che. A pramANe te ja saMsAramAM baMdhAela che, du:khI che, tRSNAthI tathA zeka vaDe gherAyeluM ane rAganA vistIrNa sthaLarUpe paNa te ja che. tAtparya, te ja potAnI meLe mithyA evA A saMsAra nAmanA jherI jhADapaNane pAmeluM che tathA potAnA mULa svarUpane bhUlI gayela hovAthI saMtApa pAmyA kare che ( ye ritha0 0 42). kSetramaM cApi mAM viddhi sarvakSatreSu bhArata / kSetrakSetrakSayorbhAnaM yattajjJAnaM mataM mama // 3 // kSetrakSetra AtmarUpa che evuM yathArtha rIte jANavuM te ja jJAna he bhArata ! kSetra ane kSetrajJa saMbaMdhe zAstramAM upara mujaba nirNaya che, te tArI samajamAM AvyuM haze ja, paNa zAstramAM AveluM A vivecana to mArA jevA zAstranA abhyAsIne zI rIte samajavAmAM Ave ema jo tuM kahevA icchatA hoya to tane spaSTa kahuM chuM ke sarva kSetramAM AtamasvarUpa evA mane ja kSetu jANa, eTale tamAma kSetramAM kSetranurUpe AtmasvarUpa evA eka "huM" ja che. bhAvArtha, upara kaheluM ja che ke A kSetrajJa ja sarva kSetrarUpe banelo che. kSetra tathA kSetranamAM vAstavika kaI bheda nathI. A mujabano je kSetrana te to AtmasvarUpa evo huM ja che, eTale mithyA vikAravALuM jaNAtuM A kSetra(vRkSAMka 7 thI 155) tathA tene sAkSI kSetrajJa(vRkSAMka 2), e baMne vAstavika te AtmasvarUpa ja che. AtmasvarUpathI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI. A rIte kSetra ane kSetrajJa baMnenuM sAcuM jJAna thavuM eTale te baMne AtmasvarUpa che tethI bhinna nathI ema jANavuM, te ja kharuM jJAna che evo mAro mata che. paraMtu Avo viveka jene thayela hato nathI tevAone AtmaravarUpanuM yathArtha jJAna thatAM sudhIne mATe ja kSetrakSetrajJa evA miyA bheda pADIne samajAvavAne zAstrakArone uddeza hoya che. A kSetrajJane sAkSI, draSTA, Izvara vA puruSa(vRkSAMka 2) tathA kSetrane avivA, mAyA, prakRti (kSAMka 3 thI 15 tha) ityAdi aneka nAmo samajAvavAne mATe ApavAmAM AvelAM che. tatkSetra yaJca yAkca yadvikArI yatazca yat / sa va yo tatprabhAvazca tatsamAsena me zRNu // 4 //
Page #753
--------------------------------------------------------------------------
________________ 624] Atmacimanokuphra movADumanISinaH . [ siddhAntakASTha bha0 gIva a013/7 kSetrakSetranuM svarUpa kahuM chuM tata eTale jene teevA pada vaDe samajAvavAmAM Ave che te anirvacanIya kiMvA AtmasvarUpa evuM je A kSetra yAdapha arthAta A dazya jevuM ane jevA vikAravALuM hoya tema ja tene jANanAra kSetrajJa jevA prabhAvavALo hoya te saMkSepamAM kahuM chuM te sAMbhaLa. tAtparya, kSetra ane kSetrajJa e baMne vAstavika te AtmasvarUpa ja che chatAM tevo bodha jemane thayelo heto nathI tevA ajJAnIone mATe je A tamAma dakSyarUpa kSetra jevuM che, jevA vikAravALuM che tathA jevA prakAre jovAmAM Ave che, te jethI uparyuM che tema ja te arthAta kSetrajJa je svarUpe bhAse che ane jevA prabhAvavALo che te sarve huM tane saMkSepamAM kahuM chuM. RSibhirvahudhA gIta chandobhirvividhaiH pRthak / brahmasUtrapadaizcaiva hetumadbhirvinizcitaiH // 5 // RSioe jude jude rUpe aneka prakAre varNaveluM Atmatattva AnA eTale brahmasvarUpanA pUla varNana saMbaMdhamAM RSioe jude jude aneka prakAre nirUpaNa karyuM che, vedoe nAnA prakAre vivekathI gAyuM che ane sAkSIbhAvamAM sthita rahIne samajAvanArA ane brahmasvarUpa tathA kevaLa anirvacanIya evA brahmapadane ja nizcita bhAva batAvanArA upaniSadomAM paNa A badhuM brahmarUpa ja che e mujaba aneka prakAre kahevAyuM che. tAtparya e ke, A anirvacanIya evA Atmapadane samajAvavAne mATe bhinA bhinna prakAranA yuktivAdo vaDe zAstrakAroe A badhuM brahmasvarUpa ja che, e rIte samajAvavAne mATe aneka prakAranI yukitao dvArA tenuM varNana kareluM che (matinI bhinnatAnA uddeza saMbaMdhamAM adhyAya 2 pRSTha 17ra tathA adhyAya 9 mAM viratRta vivecana karavAmAM AveluM che te jovuM ), paraMtu huM tane A kSetranuM svarUpa TUMkamAM kahuM chuM. mahAbhUtAmyahaGkAro vuddhiravyaktameva ca / / indriyANi dazaik ka paJca cendriyagocarAH // 6 // icchA dveSaH sukhaM duHkhaM sAtazcetanA dhRtiH| etatkSetra samAsena muvikAramudAhRtam // 7 // vikAravALA kSetranuM svarUpa pAMca mahAvrato tenI pAMca tanmAtrA, daza Indriyo, tenA viSayo tathA ahaMkAra buddhi ane avyakta e kAraNata tema ja IcchA, dveSa, sukha, duHkha, cetanA, dhairya, ityAdi saMdhAlukA vikAravALuM A badhuM kSetra kahevAya che, je tene saMkSepamAM kahyuMH jema prakRtinuM svarUpa samajAvanArA zAstravidoe aneka prakAranAM bhinna bhinna taronI saMkhyA vaDe tene samajAveluM che, jenuM varNana prathama vakhato vakhata (adhyAya 2 pRSTha 155 thI 158) ApavAmAM AveluM ja che te kevaLa yukitarUpa che. te yuktione artha phakata AtmA vA brahmanuM sAcuM jJAna karI ApavuM eTale ja hevAthI tenI buddhine vicAra karI deI e vistArapUrvaka tathA keTalAkee tene saMkSepamAM samajAvyuM che. te badhI yuktie sayuktika he I temAM jema tatvone paraspara eka bIjAmAM samAveza thaI jAya che, tema bhagavAne ane mAyA vA prakRtine ja kSetrarUpe vahelI heI temAM pAMca mahAbhato, tenI tanmAtrA, daza iMdriyo ane tenA viSayo tathA buddhi, ahaMkAra ane avyakata, eTalAM
Page #754
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] buddhimAno te A ikiyAdi badhuM vataH AtmarUpa che ema jANe che. | 6ra5 kAraNuta ja gaNelAM che. AmAM bhagavAne huM 25 prakRti (vRkSAMka 3)ne samAveza avyakta (kakSAMka 4)mAM ja karela che. jJAnazakti, kriyAzaktiyukta prakRtipurA (vRkSAMka 5) tathA mahAprANa kivA sutrAtmA (kakSAMka 6) ane mahattava (vRkSAMka 7)ne samAveza ahaMkAra (vakSAMka 8)mAM ja karelo che. A ahaMkAramAMthI utpanna thatA traNa peTA bheda adhideva (vRkSAMka 6), adhyAtma (kakSAMka 6) ane adhibhUta (kSAMka phra)nA aMtara (peTA)mAM AvelAM to paikI daza iMdriyo tathA tenA sthAnake (vRkSAMka 8/8/ga) tathA pAMca mahAbhUto tathA tenI tanmAtrA (rakSAMka 8/9/6) ema be ja bheda pADelA che. tema ja tamAma adhidevatAo kiMvA kartA (vakSAMka 8/7/ga)no samAveza mana (dakSAMka11)mAM ja karelo heI citta tathA tenA devatA kSetranuM (vRkSAMka 9)ne buddhi (vRkSAMka 100mAM ja samAveza karela che. tema ja hiraNyagarbha kiMvA viSNunA nAbhikamaLa vRkSAMka 12)no samAveza paNa mana (kakSAMka11)mAM ja kare che. A rIte bhagavAne kArya tathA mahAkAraNa sUSTine uparanAM tattavothI saMkSepamAM varNavelI che; tema ja icchA, pa, sukha, duHkha, cetanA eTale prANImAtrane vyApAramAM pravRtta karAvanArI zakti tathA vairya eTalAM tattavone saMdhAta yAne samudAya e badhA kAraNa, mahAkAraNa prakRtinA vikAro hoI te vikArono Azraya laIne ja A kAryasRSTi eTale samaSTi brahmAMDarUpa kArya utpanna thAya che. kAryakAraNamAM kAraNa ja mukhya hovAthI brahmAMDAdi tenA kAryano samAveza kAraNatattvamAM ja bhagavAne atre karelo che, ema samajavuM. A mujaba vyavahAramAM jene vikAravAnuM kahe che, evA kSetranuM svarUpa saMkSepamAM tane kahevAmAM AvyuM, paraMtu vAstavika to te AtmasvarUpa ja che, ema nizcita samaja, akhaMDa brahmamAM vikAranI kalpanA zI rIte saMbhave? bhagavAna AgaLa kahe che ke: he pArtha ! vaLI tuM kadAca ema kaheze ke A badhuM akhaMDa ane ekarasAtmaka evuM brahmatatva ja che ane tene ja bhinna bhinna prakAre RSio, vedo tathA brahmasUtra varNave che tathA Ape paNa mane e pAMca mahAbhUta, tenI pAMca tanmAtrA, daza Idriyo, tenA daza viDyo, eka mana, buddhi, ahaMkAra ane avyakta evAM cotrIsa kAraNata tathA irachI, dveSa, sukha, du:kha, cetanA, dhiya e sarvane saMdhAta e sAta vikAro maLI kula ekatAlIsa tAvaDe samajAvyuM che. brahma te akhaMDa ane pUrNa che; te temAM kAraNAdi ta tathA vikAro kema saMbhave? te saMbaMdhe huM tane zAstrane nirNaya kahuM chuM. A saMbaMdhe pAchalA adhyAyomAM paNa vakhato vakhata kahevAmAM AvyuM che , (adhyAya 2 thI 5, 7, 8 juo) chatAM jJAnanI paripakavatAne mATe pharIthI kahuM chuM te sAMbhaLa. paramAtmAmAM vikAra kayAMthI saMbhave ? paramAtmA akhaMDa ane pUrNa che to pachI temAM pradezanuM hovApaNuM saMbhave ja kema? paramAtmAmAM vikAra tathA bIjA padArthonuM saMkramaNa eTale bIjApaNAnI bhAvanAno praveza zI rIte ghaTe? kAryakAraNanI paraMparA kevaLa ajJAnIone samajAvavA pUratI ja che uttaraH chavanI ane brahmanI ekarUpatA ja che; vAstavika rIte daita bilakula che ja nahi, paraMtu A viSayamAM ziSyonI buddhine vyutpana eTale teo Atmatattava samajavAne mATe samartha bane evI banAvavAne mATe A AtmapradezamAM malina thavA Adi vyavahAra zAstramAM kapela che, te kevaLa yutirU5 heI samajAvavA pUrato ja che, mATe varastutaH kaze virodha che ja nahi. jagata brahmanimittathI utpanna thayuM che tathA brahmarU5 upAdAnathI thayuM che ityAdi vacanonI racanA to ajJAnIone jJAna thavAne mATe zAstramAM kahevAmAM AvelI che. te te phakta yuktirUpa hoI vyavahAradaSTi samajAvavA pUratI ja che, paNa vAstavika nathI. vikArIpaNuM, avayavo, dizAo tathA pradeza ityAdi prakAre che ke pratyakSa dekhavAmAM Ave che kharA chatAM paNa teo AtmasvarUpamAM saMbhavatA nathI. paramAtmAmAM caitanyanI kalpanA vinA bIjI koI kalpanA che ja nahi ane thaze paNa nahi. Ama che to pachI kArya zabdano artha tathA bIjI paNa vyavahAra saMbaMdhI vAto ane kahapanAo temAM kayAMthI 0. - - 1
Page #755
--------------------------------------------------------------------------
________________ dara6] nava vijJAnavAyu jora nara mA [ siddhAntakASTha bhara gIra a0 137 hoI zake? ahIM je je kalpanA, je je zabda, je je artha ane je je vApe che, te saghaLAM brahmathI ja thayelAM che ane brahmarUpa ja che. brahmatirikta kAMI che ja nahi ema samajavuM. jema agnathI utpanna thayelo agni paNa agni ja che, tema je padArtha je thI utpanna thayo hoya te te rU5 ja che. A utpanna karanAra che ane A utpanna thayela che, evuM je kahevAmAM Ave che, te badhuM te kevaLa bhedanI kalpanA karIne ja $vAmAM Ave che. A jagatamAM amuka padAthathI amuka padAthe utpanna thayA che, evA je kAryo kAraNurUpa vyavahAra cAle che, te te AmasvarUpa evA eka padArthamAM pote potAmAM aneka svarUpa banAvavAnI je che tene ja eka jAtane vivartarUpa cita camatkAra che. mATe ja A ekameva e AtmA che, te ja utpanna karanAra ane utpanna thayela ema be prakAre bhAse che. "A padArtha judo che ane e padArtha juda che" e rIte nAmarUpanA vyavahArano zrama te kevaLa belavA mAtra ja che paNa vAstavika rIte paramAtmAmAM te nathI, che ja nahi kemake je paramAtmAmAM e bheda hota te tenuM akhaMDapaNe tUTI jAta, varatutaH paramAtmArUpa evuM A mana ja kriyAzakitathI utpanna thayuM che ane tevA mananI zaktithI A badhA nAmano vyavahAra cAle che tathA te nAmane vyavahAramAM daDha abhyAsa thavAthI bAjo badho vyavahAra vAstavika brahmarUpa hovA chatAM jANe te karatAM bIjo ja hoya ema judApaNAvaDe bhAsI rahyo che. A rIte eka zilAmAMthI bIjI utpanna thaI ema belavuM e eka jAtanI bolavAnI ja vicitratA che paraMtu tenA arthamAM kAMI satyatA nathI; tethI paramAtmAmAMthI amuka utpanna thayuM che ane paramAtmAe amukane utpana karyuM ityAdi je je kAMI kahevAmAM Ave che, te badhuM eka jAtanI bolavAnI ja vicitratA che paraMtu tenA arthamAM kAMI satyatA nathI. paramAtmAmAM janya kiMvA janakabhAvanI uktio saMbhavatI nathI. paramAtmA eka ja hAI sarvatra paripUrNa che. mATe kayA padArthone utpanna kare ane kema kare ? ekamAMthI bIjanI ane bIjA vAjAnI utpatti thAya che ema kahevuM e to kevaLa eka jAtane vANIne vilAsamAtra ja che, chatAM tema kahevAthI paNa mULa tavamAM kAMI virodha ke saMkhyA Adi bheda paDavo zakya nathI. samudramAM jovAmAM AvatA taraMgonA kalelo jema samudrarUpa ja che tema A paramAtmA kiMvA brahmamAM jovAmAM AvatAM nAmarUpAdi tamAma brahmasvarUpa ja che, e aparokSAnubhavI brahmaniSTha vidvAnoe nizcaya karela che. jIva, Izvara, mAyA ityAdi tamAma brahma che jIva brahma che, mane brahma che, buddhinI vRttio brahma che, saghaLA padArtho brahma che, te te padArthonAM nAmo paNa brahma che, Izvara paNa brahma che, ahaMkAra tathA pAMca mahAbhUtAdi saghaLAM tavo paNa brahma ja che. A tamAma jagata brahma hovA chatAM jema doraDI sarSathI judI bhAse che, tema brahma jagatathI ja bhAse che, vAstavika to A jagata Adi kAMI paNa che ja nahi, paraMtu jagatadirUpe je je kAMI bhAse che, te saghaLuM brahma ja che. A brahmArUpa paramAtmAmAM A padAthe anya che ane A padArtha anya nathI evI rItanA vibhAgonI kalpanA karIne je je bolavuM te badhuM eka jAtanI ajJAnarUpa brAMtimAtra ja che. vAstavika rIte to e mujaba bolavAmAM zI satyatA che? jema agnimAM agnizikhA (javALA) che tema brahmamAM jagata che. jema ati ane tenI zikhAmAM bilakula bheda nathI tema brahma ane jagatamAM paNa bheda nathI, Ama hAvA chatAM paNa je bhinna bhinna padArthonI kalpanA thayelI che, te sAva miththA heI mananI capaLatA vaDe ja che, te kevaLa bhrAMtimAtra ja che. brahma nitya, siddha ane phUTastha che, temAM koI paNa prakArano bheda siddha thatA nathI. jema netradoSane lIdhe caMdramAnA bepaNAnuM jJAna thAya che tathA te jJAna vaDe be caMdra che ema kahevAmAM Ave che paNa te sarva mithyA ja che, tema ajJAnarUpa deSathI AtmAmAM padArthonA bhedanuM jJAna thAya che ane te ajJAnayukata jJAnavaDe "A padArtho judA judA che" ema kahevAmAM Ave che paNa e savaLuM mithyA ja che. jema doSavALAone eka caMdra ja be rUpe pratIta thAya che, tema ajJAna vaDe ja brahmamAM mithyA bepaNuM hevAnuM bhAse che. brahmasvarUpa sarvarUpa che, sarvavyApaka che ane Adi aMta vagaranuM ja che. tenAthI juduM
Page #756
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] AtmasAkSAtkArathI rahita ajJAnI manonigraha vinAnA hoya che. [ 67 kAMI paNa saMbhavatuM ja nathI ane je brahmathI juduM kAMI utpanna thayeluM che ema mAnavAmAM Ave che te paNa brahma ja che tathA ema mAnanAre pote paNa brahmarUpa ja che. brahmatatva vinA bIjuM kAMI paNa levuM saMbhavatuM ja nathI. je kAMI A jagatadirUpa dazya che te sarva brahma ja che, ema samajavuM e ja vAstavika che. svarUpane nizcaya thAya tyAM sudhI ja daitayuktionI jarUra hoya che he mahAbuddhizALI! ghaNo khare AvA prakArane siddhAMta jyAre tArI buddhimAM ThasI jaze tyAre ja tuM AtmatatvanAM saiddhAMtika rahasyo samajavAne zaktimAna thaIza, ane tamAma zaMkAothI mukta thaI niHzaMka banIza. paraMtu jyAM sudhI tevAM saiddhAMtika rahasya samajI na zake tyAM sudhI A daitAdinI miyA kalpanA karIne tene samajAvavAmAM Avaze, je vAstavika rIte sAva mithyA ja che. mAyA Adi kaI paNa brahmathI bhinna nathI chatAM jyAre tane A satarUpa viSayanuM ajJAna maTI jaze, tyAre sadhaLA rahaye saMpUrNa rIte tArA jANavAmAM Avaze. jemAM rAtrinA aMdhArAno kSaya thatAM ja sthAvara jaMgama jagata spaSTa rIte jovAmAM Ave che tema mithyA padArthono bAdha thAya tyAre ja e brahmatattva yathArtha rIte jANavAmAM Ave che. he vatsa! jyAre ajJAnathI daSita thayelI daSTi vaDe saghaLI dizAomAM vistIrNa thayeluM A sadhaLuM jagata je tArA jovAmAM Ave che tene tenA ajJAna sahita jyAre nAza thaze tyAre nirmaLa darpaNa jevA ane vAratavika satyatAvALA nirmaLa evA te paramapadamAM tane akhaMDa nirmaLatA ja jaNAze, ema niHsaMzaya samaja (yo sthi0 0 40, bleka 16 thI 39). bedhane udaya thatAM sudhI mithyA mAyAne aMgIkAra kare paDe che praznaH paramAtmA anaMta che, te kaI pramANonA mApamAM Ave tevuM nathI, te pUrNa che, eka che, sarvadA svaya prakAza che, te temAM A mApamAM AvI zake evA dazyajagatanI kalpanA ja zI rIte sa bhave? uttara : he vatsa! A brahma che ane A mAyA che, evI mithyA kapanAo paNa vAstavika brahmarUpa ja che, paraMtu jyAM sudhI ziSyane sAco bodha thAya nahi tyA sudhIne mATe tene kharA mArge caDhAvavAnA uddezathI brahmanA eka dezamAM mAyA che tathA te mAyAthI brahmamAM A saghaLuM jagata thayuM che, evA prakAranI ka9iSata ane mithyA vA kapoLakalpita vAta karavI paDe che. AvI kapoLakalpita vAto ane yuktio ja ajJAnIone akalpita evI sAcI vastunuM bhAna karAvI Ape che. paraMtu jyAre tuM satya ane atyaMta nimaLa evA parabrahmane jANaze tyAre tane mAyAnI kiMvA jagatanI kAMI paNa garabaDa AtmasvarUpamAM kadApi pratIta thaze nahi. mAyA tathA tenuM kArya jagata avidyamAna hovA chatAM paNa haju sudhI tArA magajamAM tenA astitvanA vicAro ghumyA kare che eTale A badhuM jagata spaSTa dekhAya che chatAM te nathI ema kema kahevAya e rItano saMzaya je tArA manane guMcavyA kare che te TALI nAkhI tArA manamAM sAcI samajaNu ThasAvavAne mATe mAyA ane tenA kArya25 A dayAdi jagata eTale zuM, tenuM vivekadvArA sAcuM svarUpa samajAvavAnI jarUra che ane tethI ja te samajAvavAne mATe mAre A sata che ane A asata vA mithyA che evo ka9i5ta zAstraprapaMca karavo paDe che kema ke tane haju brahmamAM bheda hovAnI zaMkA thayA kare che, prakriyArUpa mithyA yuktinI jarUra sAmAnyataH evo niyama che ke jyAM sudhI daitano adhyApa samajAyo na hoya tyAM sudhI tene apavAda paNa samajI zakAya nahi tethI adhyAropa eTale zuM, tenI spaSTatA karavAne mATe ja brahmamAM mAyA tathA tenuM kArya jagata havA viSene mithyA vAprapaMca zAstrakAroe uThAvelo che, ane meM paNa tenuM ja avalaMbana kareluM che. jyAM sudhI jJAnanI paripakavatA thatI nathI tyAM sudhI kAcA ziSyanI pAse prakriyArUpe AvI kalpita vAta karyA vinA chUTake ja thatuM nathI; jo ke vidvAne eTale jIvanmuktonI daSTithI mAyA kiMvA tenuM kArya jagata ityAdi kAMI che ja nahi. AtmAmAM mAyA, vAsanA, karma ke kalpanA kAMI paNa che ja
Page #757
--------------------------------------------------------------------------
________________ 628 ] taDhiyAkhyavarani surAjA ruva sAthe che . [ siddhAntakANaDa bha0 gIva a0 13/7 nahi, ane atyaMta zuddha evA parabrahmamAM ane A mAyA kiMvA tenA kArya25 jagatamAM kiMcitmAtra paNa bheda nathI. je brahma che te ja A jagata che tathA je jagata che te ja brahma che, ema A baMne abhinna che ema samaja. A vicitratAvALI vAta meM tane ghaNu ghaNI yuktiothI siddhAMtanA samayamAM vistArapUrvaka kahelI che ane AgaLa paNa kahIza, paraMtu jyAM sudhI tevA prakArane bedha prahaNa karavAnI tArAmAM zakti nathI tyAM sudhI brahmamAM mAyA hovAno svIkAra karIne ja AgaLa samajAvavuM paDe che. Ama jayAre dhIre dhIre tArAmAM svataHsiddha viveka jAgRta thaI tuM advaita bodha grahaNa karavAne lAyaka thaIza tyAre ja mAyA ane mAyAvaDe thayelA tenA kArya25 A jagata Adi tamAma dazya jALa taddana mithyA che e sArI rIte samajI zakIza. mithyA hovA chatAM paNa jANe sArI rIte jAgI gayA hoya ema sAcA dekhavAmAM AvatA mAyA ane tenA kAryane teDavAnuM tathA te toDavAnAM sAdhanomAM yatna karavAnuM hamaNAM to mAyAne aMgIkAra karIne calAvelI A mithyA yuktirUpa prakriyA vinA bIjA koI paNa upAya vaDe e zakaya banI zake ja nahi. je kAMI nahi tenuM nAma zuM? baTA padArthane naSTa karavAne mATe khoTA upAyanI ja jarUra hoya che, tema avidyamAna evI mAyAne naSTa karavAne mATe ke A kapita prakriyArUpa upadeza paNa eka jAtanuM mithyA evI mAyAnuM ja svarUpa che chatAM e sAdhana evuM uttama che ke A mAyA pote ja potAno nAza karAvavAnA uddezathI te jJAnanI mAgaNI kare che ane A rIte utpanna thatuM jJAna saghaLA deSone hare che. A jagatarUpe mithyA anubhavamAM AvatI mAyA pote ja potAnA nAzathI AnaMdamaya evA parama sthAnanI prApti karI Ape che. A mAyAne svabhAva jANI zakAtuM nathI, kema ke sukSma dRSTie jovA jatAM te turata ja nAza pAme che. A mithyA mAyA kiMvA prakRti vivekarUpa sAcA bodhane DhAMkI de che ane bIjA aneka mithyA jagatane upanna kare che chatAM e kevI che te samajAtuM nathI. are, A bhAre Azcarya to juo ! ke jema prakAza thatAM ja aMdhAruM nAza pAme che tema A mAyA jyAM sudhI parIkSA na karIe tyAM sudhI huM rUpe skuryA kare che ane parIkSA karIe ke turata ja naSTa thaI jAya che. jyAM sudhI tenuM svarUpa jANavAmAM nahi Ave tyAM sudhI sAcI hoya ema lIlA kare che tathA tenuM svarUpa jANatAM ja ekadama kayAMka alopa thaI jAya che. ahe! A mAyA miyA hovA chatAM atyaMta sAcI hoya evI lAge che, e ja moTI vicitratA che. A saMsAra saMbaMdhI mAyA ja bheda vagaranA AtmasvarUpamAM jIva tathA dehAdi bhedabhAvane viratArI de che ane AvA bhedane lIdhe ja AtmA puttama kahevAya che. A mAyA ane tenA sAkSIrUpa kSarapuruSa tathA AtmarUpa akSarapuruSa na hoya te brahmane puruSottama paNa kevI rIte kahI zakAya? A mAyA vAstavika rIte che ja nahi evI bhAvanAne daDha karI jyAre tatvavettA thaIne tuM ravasvarUpane prApta thaze tyAre ja A mArA kahevAno Azaya tArA jANavAmAM sArI rIte Avaze. paraMtu jyAM sudhI pAke bodha thayo na hoya tyAM sudhI mArAM vacano upara vizvAsa rAkhIne A mAyA jevuM kAMI che ja nahi ane kadI hatuM paNa nahi, evo nityaprati bhAre avicaLa ane daDha nizcaya rAkha. A mAyArUpa kapanA kharekhara sAva mithyA ja che, A je kAMI che te sarve brahma ja che. e jenA manamAM parokSa nizcaya thayo hoya tene paNa muktinI prApti avazya thAya che. A kALadezAdi bAhya AkAro vaDe huM baMdhA chuM ane te badhA AtmAthI bhinna che, evI je bhAvanA te ja jagatanA tamAma jIvone pitAmAM sapaDAvanAruM jALarUpa mithyA jagata che. A mAyA kiMvA prakRti tathA tenuM kAryakAraNarUpa je A jagata che te tamAma brahmarUpa che athavA to te sarva sAva khoTuM ja che; e be nizcayomAMthI game te eka nizcayane dara rAkhIne Asakti rahita thayele je puruSa jagatane svama, mRgajaLa kiMvA bhrAMti jevuM jANe che te puruSa kadI paNa duHkhamAM DUbato nathI. A mithyAbhUta evI deha IkiyAdinI bhAvanAomAM jene ahaM eTale huM evI buddhi hoya che te puSya vAstavika rIte te pote parabrahma hovA chatAM pa mithyA avidyAmAM ja gothAM khAyA kare che ema jANavuM.
Page #758
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] teonI iMdriya sArathinA duSTa azvonI jema viSayone vaza karA asamartha che. [129 zAstranI zI AvazyakatA? nirvikAra ane sarvavyApaka evA paramAtmAmAM vikArIpaNuM yA avikArIpaNuM Adi devA che ja nahi. jagatanA viSayamAM je nAmarUpAdinI kalpanA jovAmAM Ave che te te kevaLa miththA hAI koLakalpita evA vyavahArane mATe ja kapAyelI che, varastutaH te AtmAthI kiMcitmAtra paNa judI nathI. jema taMtu vagara vastra hetuM nathI tema nAmarUpAdinA kalpita vyavahAra vinA zAstronI sthiti paNa zakya nathI. Ama avidyAmAM taNute jate AmAM AtmajJAna vinA anubhavamAM AvatuM nathI ane te AtmajJAna AbhAnA upadezAtmaka zAstro vinA kadI paNa maLatuM nathI. AtmasvarUpanI prApti vinA vidyArUpI nadIne cheDo (aMta) Avate nathI. A avivArUpa nadIno je cheDo kiMvA aMta te ja akSayapada kahevAya che. malina karI denArI A mithyA evI avidyA game tyAMthI utpanna thaI hoya to paNa teNe utpanana thaIne evI sthiti pakaDI che ke jANe AtmasvarUpane DhAMkI dIdhuM che. mATe tame A avidyArUpa zrAMti kayAMthI utpanna thaI che ? evo vicAra nA karo, paraMtu e avighAne ucheda kayA upAya vaDe huM karuM? e je eka vicAra rAkho. he tAta ! A avidyA jyAre kSINa thaI ne asta pAmI jaze tyAre e kayAMthI thaI hatI, zI rItanI hatI, ane kevI rIte naSTa thaI ityAdi saghaLuM saMpUrNa rIte tArA jANavAmAM AvI jaze. vAstavika to A avidyA jevuM kAMI che ja nahi. vicArano udaya thatAM ja te ekadama kayAMya naSTa thaI jAya che, teno patto paNa lAgato nathI. jAgrata thayA pachI jema svama kyAM gayuM ? kayAMthI AvyuM hatuM ane kevI rItanuM hatuM ? iyAdi tamAma jANI zakAya che tema avivArUpa evI A mithyA mAyAno nAza thatAM ja tenuM sarvasvarUpa koNa jANe kayAM samAI jAya che, teno pato paNa lAgato nathI. mATe evI khoTI ane brAMtirUpa avidyAne sAcI gaNIne te kenA vaMzanI che? ityAdi jANavAnI irachA kayA vivekI puruSane thAya ? A avidyAnA mAvataranI ciMtA karavI e te svama mAM dekhAyelA puruSanA mAvataranI ciMtA karavA samAna vRthA che. hamaNAM tamo e avidhA utpanna thaI che, vistAra pAmelI che ane vistAra pAmIne bahu aDacaNo utpanna kare che tathA ghaNI duHkhada che, ityAdi kapeluM hovAthI baLAkAra vaDe teno nAza kare eTale te zAthI utpanna thaI hatI, kevI hatI vagere samajI zakazo. moTA moTA samartha puruSone paNa A avidyAe paravaza banAvIne jera karI dIdhA che, mATe to A avidyAne nAza karavAnA yatnamAM ja lAgo (yo. sthi0 0 41 juo). badha thatAM sudhI Atmatattva samajAvavAnI yukti bhagavAna kahe che: he arjuna! Ama jyAM sudhI advaita evA zuddha bodhano udaya thatuM nathI tyAM sudhI mAyAno aMgIkAra karI jijJAsune AtmasvarUpa samajAvavAne mATe aneka prakAranI yuktione Azraya levo paDe che, te te uparanA kathana uparathI tArA dhyAnamAM sArI rIte AvyuM haze jaA mAyAne ja avidyA, prakRti athavA kSetra (vRkSAMka 3) kahe che. te tuM sArI rIte dhyAnamAM rAkha. tenuM svarUpa samajAvavAne mATe meM avyakta ane ahaMkArAdi cotrIsa tattvo tathA IrachA pAdivikAro evA prakAranI yuktithI samajAvyuM che jyAre RSioe tene ja vividha prakAranI yukti ane mato vaDe samajAveluM che, paraMtu A sarva yuktio kiMvA mato ajJAnIone samajAvavA pUratA ja hoI te miyA evI avidyAne darzAvatA hovAthI te paikI koI tyAjya nathI tema mA paNa nathI. have A mAyA kiMvA kSetrane jANanArA sAkSI kiMvA draSTAne ja Izvara kiMvA kSetra (vRkSAMka 2) kahe che ane te Izvara kiMvA kSetrajJa eTale vAstavika to AtmA (vRkSAMka 1) che ema samaja varatutaH A kSetra tathA selsa baMnene je abhinna rUpe dekhe che te ja kharo dekhate samajo. sarvazaktimAna anaMta ane advitIya evo je cetanya kiMvA AtmasvarUpa huM (dakSAMka 1) te ja A sarvemAM rahelo che ema je jANe che te ja khare nAnI samajavo. Adhio tathA vyAdhionA bhaya vaDe uga pAmanAra tathA janma, jarA ane maraNuvALe A deha huM nathI paraMtu huM te AtmA che ema je vivekavaDe jANe che te ja kharo vicakSaNa buddhimAna samajo. mAro vistAra upara, nIce, Ama, tema ityAdi badhe vyApele che, mArAthI bIjA koI che
Page #759
--------------------------------------------------------------------------
________________ 630 ] catu vijJAnavAmavata gujjana janasA rANA [ siddhAntakASTha bha0 bI. e. 13/12 ja nahi ema je jue che tene ja dekhato samajavo. derAmAM jema maNione samuha rahe che tema A sarva daya mArAmAM ja parovAyeluM che tathA huM te anirvacanIya evo AtmA ja che evuM je jANe che te ja khara jJAtA che. huM nathI, jIva nathI, jagata nathI, paraMtu A bhUta, vartamAna ane bhaviSyanI aMdara kevaLa ekarasAtmaka evuM Atma caitanya ja che, evuM je jue che tene ja kharo dekhato samaja. jenA huM tathA 'tuMpAdi bhAvo nivRttine panelA che kiMvA AtmAmAM ja layane pAmyA hoya te ja kharo dekhato samajavo. sukha, du:kha, janma, maraNa, IrachA, dveSa, nityAnitya vivekane lIdhe utpanna thayela AtmavicAra, e saghaLa huM ja che; e rIte je sarva brAtithI taddana rahita thayo hoya te ja kharo jJAnI che. A jagatAdi samasta dajALa AtmasvarUpa ja che, evA daDha nizcayane lIdhe je puruSa sarva prakAranI pravRttio karatAM chatAM paNa kaI pravRttimAM Asaktine pAmato nathI, te puruSa ja sAkSAta mahezvara che. je puruSa jAgrata, svapna ane sukhathI chUTyo che. mRtyunA paNuM AtmarUpa thayela che. saumya che, samatAvALo che ane hamezAM turyapadamAM ja sthita rahe che, tevo puruSa ja uttama padane pAmI cUkyo che ema jANavuM. Ama utama padamAM sthita thayela citanyasvarUpa evo huM ja che ane A kSetra, kSetrajJa paNa ahemamAdithI rahita AtmasvarUpa evA mAruM ja mArApaNAthI rahita ane abhinna evuM svarUpa che ane je AvA jJAnavALo che te ja kharo jJAtA che ema jANuM, ema meM upara kahyuM che. have te jJAna tathA ya saMbaMdhamAM je pUchayuM che te kahuM chuM. amAnitvamadambhitvamahisA kSAntirAjevam / AcAryopAsanaM zaucaM sthairyAtmavanigrahaH // 8 // indriyArtheSu vairAgyamanahaGkAra evaM c| janmamRtyurAvyAdhiduHkhadoSAnudarzanam // 9 // asaktiranabhiSvaGgaH putradAragRhAdiSu / nityaM ca samacittatvamiSTAniSTopapattiSu // 10 // jJAnanA upAya amAnitva eTale mAnanI IcchA na hevI, adaMbhitva eTale mithyA DoLa kiMvA daMbhathI rahitapaNuM arthata lo pAsethI mAna, maratabo meLavavAne lekaiNArUpa beTA DeLane saheja paNa sparza thavA nahi de tenuM zarIra vANuM kivA mana thakI paNa kadI hiMsA karavI nahi te ahiMsA: kSAMti eTale kSamA; jevuM aMdara hoya tevuM ja bahAra vartana rAkhavuM eTale aMdara eka ane bahAra juduM evuM vartana na hovuM te Arjava kiMvA saraLatA, tattvajJAnanA mArgadarzaka AcAryo, guruonI upAsanA eTale sevA zuzraSA karavI te; A badhuM kevaLa cetanya ja che evI manamAM nityaprati daDha bhAvanA rAkhavI te AMtarazauca tathA mATI, chANa vagere lagADI zarIrane sApha karavuM te bAhya zauca; rathayuM eTale svasvarUpamAM ja sthiratA rahevI te; aMtaHkaraNamAM sArI rIte AtmAno nigraha rAkhavo eTale A badhuM AtmasvarUpa ja che evo nigraha rAkhavo, AtmA sivAya anya vRttine kadApi uthAna ja thavA na devuM te Atmavinigraha; ikiyenA viSayomAM vairAgya eTale ke sarva indriyone potapotAnA viSayamAMthI nivRtta karI A sarva AtmasvarUpa che e cetanA eka AtmanizcayamAM ja joDavI tenuM nAma ja kharo indriya vairAga; ahaMkArathI rahita banavuM tathA jagatane tamAma vyavahAra arthAta A sarve dazyajALa saMsAra, janma, mRtyu, jarA (vRddhAvasthA), vyAdhi ityAdithI
Page #760
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dehana ] AtmasAkSAtkArI jJAnI haMmezAM Atmanigrahita manavALA hevAthI ja- [ 631 bharelo hoI duHkharU5 che, kSaNika che, nAzavaMta che, evA prakAre temAMnA duHkho tathA doSAne vAraMvAra vicAravA. ma thavAthI indriyonA viSayomAM vairAgya upaje che. bhogomAM kiMcitmAtra paNa kadI prIti thatI nahi te ja asakita kahevAya. je varatu pitAnI nahi hovA chatAM mArI che, ema mAnI levuM te abhivRMga kahevAya che; jema ke zarIra mAruM, ghara mAruM, putra, strI vagere mArAM che ema mAnavuM che ane A rIte nahi mAnavuM te anabhivaMga, arthAta zarIra, strI, putra, ghara vagerene ThekANe moha vaDe te mAre che ema nahi mAnatAM te uparanuM mamatva cheDavuM. TUMkamAM vyavahAranA bhAgomAM viSayalaMpaTa nahi banatAM vairAgyazIla thavuM tenuM nAma ja anabhinkaMga. ISTanI prApti thavAthI harSa nahi karo tathA aniSTanI prApti thatAM duHkha nahi karavuM, daSTa ane aniSTanI prAptimAM nityaprati samacittapaNuM hovuM arthAta A. iSTa ane aniSTa baMne AtmaravarUpa ja che, e rIte baMne bhAmAM sarvadA kevaLa eka AtmasvarUpanI ja bhAvanA rAkhavI, cittane AtmAmAMthI kiMcitmAtra paNa kadI taLavA nahi devuM te ja cittanuM samapaNuM che. mayi cAnanyayogena bhktirvybhicaarinnii| viviktadezasevitvamaratirjanasasadi // 11 // ananya tathA avyabhicAriNI bhaktinI vyAkhyA AtmavarUpa evA mArA (vRkSAMka 1)mAM ananya eTale judApaNAnI bhAvanA nahi rAkhatAM upAya ane upAsaka baMne eka ja che evI rItano daDha nizcaya karI tevA yoga athavA abhyAsavaDe avyabhicA bhakti karavI eTale ke game tevAM pratikULa kAraNe kiMvA saMjogo utpanna thavA pAme chatAM paNa aMtaHkaraNamAM judApaNAnI bhAvanAne leza paNa kadI udaya thavA nahi pAme evI sAvacetI rAkhavI, tenuM nAma ja avyabhicAriNI bhakti che. tAtparya ke huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, mane, tane ItyAdi kAI bhAvone aMtaHkaraNamAM kadi paNa utpanna thavA nahi devA tathA je kadAca thAya to te AtmasvarUpa evA mAruM ja rUpa che, mArAthI bhinna evuM kAMI che ja nahi eTaluM ja nahi paraMtu game tevA pratikULa saMjogomAM paNa daitapaNAnI bhAvanAne kadI udaya thavA pAme nahi tenuM nAma ja avyabhicAriNI tathA ananyabhakti kahevAya. sArAMza e ke game tevA prasaMgamAM manuSya mUkAyo hovA chatAM je potAnA cittane A rIte ananyabhAve AtmasvarUpa evA bhagavAna svarUpamAMthI kiMcitmAtra paNa calAyamAna thavA detA nathI te ja kharI avyabhicAriNI bhakti karanAro kahevAya. A sivAyanI bhakti te sarva vyabhicAriNI kiMvA dAMbhika kahevAya. A avyabhicAro bhakta zAMta, pavitra ane manane AnaMda utpanna kare evA zuddha vAtAvaraNamAM jyAM vadhu garamI kiMvA vAyuthI trAsa thAya nahi, vadha prakAza paNa nA hoya tema taddana aMdhakAra paNuM ne haya, najIka mIThA pANInAM jharaNuo vagere hoya. tadana zuddha, pavitra, manane AnaMda utpanna kare tathA viSayI lekanA ghoMghATathI rahita hoya evA ekAMta sthAnanuM ja sevana kare che ane viSayI janonAM ToLAM pratye tene ravAbhAvika rIte ja aprIti eTale kaMTALA hoya che. adhyAtmajJAnanityatvaM tatvajJAnArthadarzanam / etajjJAnamiti proktamajJAnaM yato'nyathA // 12 // AnuM nAma jJAna ane AnAthI UlaTuM te ajJAna AtmA ane anAtmAnA vivekavaDe AtmA ja nitya che e pramANe jeno daDha nizcaya thayela hoI evA adhyAtmajJAnamAM ja je nityaprati ramamANa thayela hoya che te adhyAtmajJAnanityatvapaNuM, tema ja tata
Page #761
--------------------------------------------------------------------------
________________ 632] takiyAji vAra rajA va sAthe | i. [siddhAntakADa bha0 gIra a0 13/13 eTale Atma kiMvA brahmanA sapanuM je yathArtha jJAna tenuM nAma ja tattvajJAna ane tenuM darzana eTale sAkSAtkAra karavo tenuM nAma tatvajJAnArthadarzana kahevAya. tAtparya e ke, AtmAnAtmaviveka vaDe prathama nitya zuM ame anitya zuM teno sArI rIte vicAra karIne AtmAna nityapaNuM jANI laI satata adhyAtmajJAnamAM ja ekaniSThA rAkhavI. A mujaba vivekavarDa jeno AtmasvarUpa saMbaMdhamAM ja satyapaNAne nizcaya thayela hoya te parokSajJAna samajavuM. Ama satazAstra tema ja satasaMga vaDe utpanna thayelA ane vivekayukta vicAra vaDe nizcita karavAmAM AvelA AtmAnA parokSajJAnamAM nityaprati rata thaI, vedamAM je anirvacanIya padane mATe tata (vRkSAMka 1) evI saMjJA che te AtmAnA arthanuM darzana karavuM athata AtmA sivAya tamAma bhAvone vilaya karI aparokSAnubhava eTale AtmasAkSAtkAra karI levo ene ja jJAna evA nAmathI saMbodheluM che. ane A karatAM je juduM hoya te badhuM ajJAna che. Ama jJAnano kharo artha te khAmAne sAkSAtkAra e ja eka che; paraMtu (1) amAnitva, (2) aMdabhitva, (3) ahiMsA, (4) kSamA, (5) AjIva, (6) AcAryopAsanA, (7) zauca, (8) dhairya, (9) Atmavinigraha, (10) iMdriyonA viSayomAM virAgya, (11) anahaMkAra, (12) janma, mRtyu, jarA, vyAdhi ityAdi pratyakSa duHkhene sArI rIte pratyakSa vicAra karIne tevA prakAranI dezadaSTine Azraya karavo te, (13) asakti, (14) putra, dIra, ghara AdimAM anabhivaMgapaNuM, (15) IchAniSThamAM cittanI haMmeza samatA, (16) mArAmAM ananyabhAvanA, (17) avyabhicAriNI bhakti (18) vivikta dezanuM sevana, (19) jananI sabhAmAM vairAgya, (20) adhyAtmajJAnamAM nityatvabuddhi, A mujaba je vIza prakAra upara kahevAmAM AvyA te sarvanuM phaLa cittazudhidvArA krame AmAnuM parokSajJAna thavuM eTaluM ja che ane parokSajJAnano uddeza paNa aparokSAnubhava prApta karI levA mATe ja che. Ama parokSAnubhava kiMvA AtmAno sAkSAtkAra thavo e ja kharuM jJAna kahevAya, chatAM uparanAM vIza sAdhano tene me madadarUpa thatAM hovAthI tene paNa vyavahAramAM jJAnanuM sAcuM svarUpa samajavAmAM nahi Ave tyAM sudhI abhyAsane mATe " A sarvajJAna che" ema kahevAmAM AvyuM che. A voza sAdhanothI je viparIta eTale UlaTuM jema ke mAnIpaNuM, daMbhIpaNuM, hiMsA karavI ityAdi te badhuM ajJAna che ema jANavuM. saMkSepamAM AtmAthI viparIta je je kAMI bhAsavuM te tamAma ajJAna che, ema jANavuM. Ama jJAnano sAce artha te AtmAnubhava e ja eka che. kSeyaM yattatpravakSyAmi yajjJAtvA'mRtamaznute anAdimatparaM brahma na sattabhAsatucyate // 13 // ya eTale tata che bhagavAna kahe che: he pArtha! jJAna saMbaMdha tane kahevAmAM AvyuM. have ya eTale atyaMta gUDha ane jANavA egya evuM je tat kiMvA AtmasvarUpa che te tane spaSTapaNe kahIza, jene jANIne puruSa janmamaraNanA pAzamAMthI chUTI amRta eTale punaH kadI mRta thavuM paDatuM nathI tevA mokSapadane pAme che; tAtparya upara je kahevAmAM AvyuM che ke "taravaranA artharUpanuM darzana eTale tasvasAkSAtkAra karavo e ja kharuM jJAna che. vAstavika te tattva ja jJAtAjJAnAdi tripuTIrUpe bhAse che tethI tene te jJAna che kiMvA reya che ema kahevuM paNa anacita che; chatAM jyAM sudhI A rItanA advaita jJAnane samajavAnI buddhi jijJAsuomAM AvatI nathI tyAM sudhIne mATe eka A paramatatva ja jANavA yogya che, AvA prakAranI daSTi rAkhIne mumukSuna magajamAM te vAta jyAM sudhI sArI rIte utare nahi arthAta tene AtmAnuM parokSajJAna thAya nahiM tyAM sudhIne mATe aneka prakAranI yukita prayuktio dvArA samajAvanArA sArAsArano nirNaya tene kahevAmAM Ave che. A mujaba eka vakhata tene A ya eTale jANavA yogya evA AtmAnuM parokSajJAna thayuM ke pachI te tene ata sAkSAtkAra karI kRtArtha bane che. Ama parokSa ane aparokSa ema baMne prakAranA jJAnanI pUrNatA thaI
Page #762
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] teonI iMdriya sArathinA sArA azvonI jema viSe vaza karavA samartha hoya che. [ 633 eTale tene samajAya che ke huM jene seva samajato hato te te svataHsiddha evuM parama pada ja che. te aMtapada ja jJAtA eTale mAruM svasvarUpa hAI jJAna paNa te ja che. vAstavika te svarUpe ja mArA jJAtArUpe hatuM tathA jJAnape paNa te ja hatuM. arthAta jJAtA ane jJAnanuM astitva paNa tene AdhAra upara he te baMne paNa takUpa ja che. te tenAthI kadi paNa bhinna hetAM ja nathI. tethI A jJAtA, A jJAna ane A reya kiMvA A sata asata ityAdi tamAma bhedabheda daSTie paNa te pote ja potAmAM vivartAne pAmeluM che, tenAthI bhinna kAMI che ja nahi, Ama te ekarasAtmaka hovAne lIdhe temAM kAMI che ja nahi, te AdinuM paNa Adi ane 5ranuM paNa 5ra che. huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, mane, tane ItyAdi nAmarUpa vaDe je je kAMI bhAse che te sarve tenuM ja svarUpa hoI te rU5 ja che, tenAthI bhinna kAMI paNa saMbhavI zake ja nahi. sivAya temAM kazuM paNa che ja nahi. Ama te ekarasAtmaka hovAne lIdhe temAM kAMI che yA nahi e baMne uktio paNa vyartha ja che. A pramANenuM te ya eTale Atmapada (vRkSAMka 1) anAdimata eTale Adi kiMvA utpattithI rahita, brahmasaMjJA paNa jyAM lAgu pADI zakAtI nathI evuM tathA tethI 5Na 5ra hevAthI tene eTale tata, AtmA kiMvA ya (vRkSAMka 1 ) sata paNa kahI zakAtuM nathI ane asata paNa kahI zakAya tevuM nathI. ya pada sata kiMvA asata kema kahevAtuM nathI ? suvarNanA badhA AkAro suvarNapa ja hovAthI suvarNathI jarA paNa bhinna kahI zakAtA nathI, tathA suvarNamAM aneka AkAro pratIta thAya che ane te badhA suvarNamaya ja hoya che eTale suvarNamAM AkAro nathI ema paNa kahI zakAya nahi tema A dazya, darzana ane kaSTArUpe tathA tenA sAkSIrUpe pazu te eTale eka AtmA ja prakaTa hovAthI temAM AkArAdi nathI ema paNa kahI zakAya nahi. jo ke te badhA AkAra tenAthI bhinna nathI tema ja temAM draSTA dasthAdi tripuTIo tathA tene sAkSI che ke nahi tenI tene kalpanA paNa nahi hovAthI te anirvacanIya evuM va vA Atma ke brahmapada nAmarUpAdithI taddana alipta ja che, ema paNa kahI zakAya che. AthI temAM che, nathI kiMvA te baMnenA sAkSIbhAvanuM astitva che ema paNa kahI zakAya nahi. tema kAMI nathI ema paNa kahI zakAya nahi, eTaluM ja nahi paraMtu te che ane nathI evuM jANanArA sAkSIbhAvanuM paNa jyAM astitva che athavA nathI te paNa te jANato nathI to pachI teNe jANelA che, nathI ane tevuM jANanArA sAkSI vagerenI to vAta ja kayAM rahI? A rIte AtmAnI satya paririthati hovAne lIdhe te ya eTale tata rU5 tathA anirvacanIya evA AtmasvarUpane nathI sata kahI zakAtuM ke nathI asata kahI zakatuM. Ama A baMne bhAvomAM aMte anirvacanIyatA arthAta mauna ja dhAraNa karavuM paDe che. A mauna kiMvA anirvacanIyatAne artha mUMgApaNuM kiMvA kAimauna nathI, paraMtu AtmasAkSAtkAra5 suSupta mauna evo che. eTale belavA chatAM nahi bolavuM, karavA chatAM paNa kartApaNAnA paNa na ho e mujaba jaLakamaLavata rahevuM ane yathAprApta vyavahAra karavo te ja jIvanmuktonuM suSupta mauna che. have mauna saMbaMdhe cheDe vicAra karavo paDaze. cAra prakAranuM mauna munio be prakAranA heya che. (1) kAI tapasvI tathA (2) jIvanmukta. AtmatatvanA jJAna kivA nizcaya vagaranA tathA svarUpanA anubhava vinAno ane kevaLa vratAdi athavA zuka kriyAomAM AgrahavALA tathA kevaLa hAthI ja indriyonA samUhane jItanAro je muni hoya te kAka tapasvI kahevAya che. tathA A jagatanA tatvane barAbara samajIne AtmAnuM anusaMdhAna karanAre, nityaprati AtmAmAM ja raDenA ane vyavahAramAM bIjAonI peThe vartate chatAM paNa aMdara niratizaya AnaMdathI tRpta rahenAro je puNya hoya
Page #763
--------------------------------------------------------------------------
________________ 634 ] avAnavAmAna sAjIMdA [ siddhAntakADa bha0 gIra a. 13/14 te jIvanmukta muni kahevAya che. te zAMta mahAmuninA cittamAM AtmarUpa nizcayane aparA anubhavaDe siddha e je bhAva te ja "mana" e zabdathI kahevAya che. maunane jANanArA zAstrakAroe cAra prakAranuM mauna kaheluM che. (1) vAmauna, (2) ijipamauna, (3) kAmauna ane (4) sumana. (1) kevaLa vANIne rokI rAkhavI te vAna. (2) baLAkArathI ikiyeno nigraha karavo te indriyamauna, (3) kevaLa zarIranI ceSTAone ja tyAga karavo te kAmauna tathA (4) jagatano bAdha eTale jAgrata thatAM jema svamano bAdha thAya tevI rIte AtmAnubhava thatAM jagatAdi tamAma dazyanA bAdhapUrvaka nitya AtmAnuM ja anusaMdhAna rahevuM e suptamauna kahevAya. je ke mane mauna nAmanuM eka pAMcamuM mauna che, paraMtu te kASTatapasvImAM, mUchamAM ane maraNamAM ja saMbhave che, mATe tene juduM gaNavAmAM AvatuM nathI. Atmatatvano anubhava thatAM je suSupta nAmanuM mauna thAya che, tene jIvanamuka ja dhAraNa karI zake che. grAhya ane tyAjya mauna vADa, iMdriya tathA kA e traNa maunane adhikArI kAI tapasvI che tathA cothA suSupta manane adhikArI jIvanmukta che. A mauna e ja turIyAvasthA che. vADa, iMdriya tathA kA e traNene vyavahAramAM mauna kahevAmAM Ave kharAM paraMtu te mauna dhAraNa karanArA muniono Atmanizcaya hoto nathI, teo dehAdika . malina nizcayavALA ja hoya che tethI teo pharI pharI janma maraNanI paraMparAmAM ja paDe che, mATe te anarthAvaha hAI nirarthaka che. e traNe kiMvA traNa paikI koI paNa eka maunavALa kAcha tapasvI kahevAya che. A tapasvIonuM samAdhimAMthI utthAna thayA pachI pharI pAchuM cittanuM calana thAya che ane AtmAnubhavI jIvanmuktAne te sarvadA AtmA vinA bIjI koI cittAdinI caMcaLatA utpanna thavI zakya ja hotI nathI. Ama pitAnA svarUpamAM ja sthitirU5 lIlAthI sarvadA rahenAra jIvanmukta puruSo vADa, ikiya ane kAmauna Adi traNe mane baMdhanarUpa hevAthI tene tajI devA yogya jANI tenA upara aruci rAkhe che athavA te e mane paNa AmasvarUpa ja che ema samajI aruci nahi rAkhatAM teo tenuM kadI grahaNu ja karatA nathI, kema ke teo te nitya sukhamaunamAM ja sthita heya che. A suSuptamauna ke je jIvanmukatanA anubhavamAM raheluM che tenuM vaiziSya A pramANenuM che. suSupta maunanuM vaiziSTa A maunamAM zarIranI aMdara, bahAra, UMce, nIce ke madhyamAM prANano nirodha karavo paDato nathI. prANanI koI jAtanI kriyA paNa karavI paDatI nathI. sarve idriya viSayone lAbha thakI ullAsane paNa pAmatI nathI tema zAMta paNa thatI nathI. samAdhi ho yA na che te paNa A maunamAM citta cittarUpe rahevA pAmatuM ja nathI tema acittarUpe paNa thaI jatuM nathI paraMtu haMmezAM AtmasvarUpe sama avasthAmAM ja tadAkAra rahe che. vaLI sat pazu rahetuM nathI ane asata paNa thaI jatuM nathI ane koI bIjA prakAranuM paNa thaI jatuM nathI; paraMtu vikalpono ja sadaMtara kSaya thaI javAne lIdhe vibhAga vinAnuM, abhyAsanI apekSAthI paNa rahita ane sarvavyApaka evA AtmarUpa banela hevAne lIdhe te Adi tathA aMtathI rahita banI jAya che. A suSuptamaunanuM lakSaNa che. A geya evuM Atmatatva ke jemAM jagatarUpI bhrama dekhAya che tene zaMkArahita yogya svarUpamAM jANIne rahevuM e suSuptamauna kahevAya. parabrahma ke je anekavikalpa jJAnonA adhikAna rU5 che, te vaDe pUrNa thaIne maryAdArahita evI sthitimAM rahevuM e suSaptamauna kahevAya che. A saghaLuM jagata zahevA chatAM paNa adhikAnanI sattAthI zunya nathI ane adhiSThAnanI sattAthI astitva dharAvatuM hoya evuM jaNAtAM chatAM paNa potAnI sattAthI nathI, evA nizcayathI citta haMmezAM sama ane zAMta rahe te suSuma mauna kahevAya che. A saghaLuM jagata sata paNa nathI tema asata paNa nathI, potAnI sattAthI zanya tathA nirAdhAra che ane adhikAnarUpe jotAM zAMta ane jJAnamAtra ja che; enI nizcayAtmaka rithati te suSuptamauna samaje. je sthitimAM AtmA vyatirikana bIjA koI bhAve, amA, dizAo, deza, kALa, huM tu, te, A ityAdi keIpaNa .
Page #764
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] AtmasAkSAtkAra vinAne ajJAnI ati caMcaLa manavALA mUDha, malina ja hoya che. [ 635 prakAranuM vizeSarUpe vivata thavA pAme nahi arthAta prayatna nahi karavA chatAM paNa anAyAse aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM uthAna ja thavA pAme nahi ane je je kAMI utthAna thAya te AtmasvarUpa ja che evo sahajabhAva siddha thAya, tevA vRttiothI taddana rahita cittathI haMmezAM atyaMta samatA ja rahe che ane A mujaba Atmatattvano koIpaNa prakAre kadApi vivata ja thavA nahi pAme te suSuptamauna che. huM paNa nathI, bIje paNa nathI, kapanA paNa nathI, mana paNa nathI, tema nathI paNa nathI, chatAM je kAMI che te viSayothI rahita evA jJAnasva5 ja che ane tema kahenAro pote paNa ta5 ja che; evA prakAranI je akhaMDa ekadhArI ane daDha nizcayavALI sthiti te ja suSuptamauna kahevAya. jemAM A jagatanI aMdaranA saghaLA zabdo, artho tathA zarIra, mana, vANI, ane buddhi vaDe je je kAMI karavAmAM, jANavAmAM, saMka9pamAM kiMvA nizcayamAM Ave te sarve potAha ekarasa evuM AtmasvarUpa ja banI jAya che evuM je sattA sAmAnyarU5 reya kiMvA paramatatva che te ja huM che evI rItanI kadApi saheja paNa khaMDita nahi thanArI je svarUpasthiti te ja suSuptamauna kahevAya. tAtparya e ke, jIvanmukato lakonI jema bahArathI sarva vyavahAra karatA hovA chatAM paNa aMdarakhAne te taddana zAMta, zItaLa, nizcala ane nirmaLa hovAthI teo vyavahAra karavA chatAM jaLakamaLavata hovAne lIdhe teonAM thatAM tamAma karmo tadana niSphaLa ja che. A rithatimAM nizcala rahevuM e ja kharuM suSuptamauna samajavuM. anirvacanIyatA te A ja (nipUsava 68 juo). AthI A brahmane sat paNa nathI kahevAtuM ane asata paNa kahI zakAtuM nathI, paraMtu utpattithI rahita evuM te anirvacanIya che ema bhagavAne ane kahyuM che, te sArI rIte samajamAM Avaze. sarvataH pANipAdaM tatsarvato'kSiziromukham / sarvataH zrutimaloke sarvamAvRtya tiSThati // 14 // brahma sarvatra hAtha, paga, netra ityAdivALuM che? A tata evuM brahma yA Atmapada ja sarvatra hAthapagavALuM, sarvatra AMkho, zira ane mukhavALuM, sarvatra kAnavALuM tathA AkAzanI jema sarva lokamAM sarvatra vyApIne raheluM che (bhagavAnanA virATa svarUpanA varNanane mATe R0 maMDaLa 10 su 90 maMtra 1 thI 16 juo). arthAta sarva lokemAM A je je kAMI AvRtta eTale maryAdita thayA jevuM bhAse che; sarvatra hAtha, paga, netra, mukha tathA kAnavALuM eTale jagatamAM sarvatra je je kaMI sAMbhaLI zakAya, joI zakAya, kahI zakAya, jANI zakAya evuM je A badhuM paramAtmAnuM virATa vA aparasvarUpa sarvatra vyApeluM jovAmAM Ave che te sarve paNa A tata kiMvA AtmasvarUpa ja che, ema nizcayAtmaka samaje.. tAtparya che. jema pANI kahetAM ja tenI aMdara mahAsAgara, samudra, sarovara, telAva, nadI, nALAM, biMdu tathA taraMge, phINa, buddabu, marI, varasAda, vagere tamAmano samAveza thaI jAya che kiMvA zarIra kahetAMnI sAthe ja temAM hAtha, paga, kAna, nAka, AMkho, hAthapaganI AMgaLIo ane tenA nakho, svAMTAM, gudA, zizna, cAmaDI datyAdi bAhyage tathA mAMsa, majA, hADakAM, vapha, rakata ityAdi aMtaraMge temaja mana, buddhi, citta ahaMkAra ityAdi sUkamAMga vagere sarvano samAveza thaI jAya che kiMvA vIMTI, baMgaDI, nupUra, kuMDaLa, hAra vagere aneka nAmarUpavALA dAgInAno samAveza sonuM kahetAMnI sAthe ja thaI jAya che. A sarva dAgInA senAnA che ema vyavahAramAM kahevAmAM Ave che paNa temAMthI tenuM kADhI le tathA pachI kaDAMkuMDalAdi je dAgInAo roSe rahe te rAkho ema je kaI kahe te jema kaDAMkuMDalAdi nAmarapAdinuM astitva ja rahetuM nathI tathA dAgInA vakhate paNa e senuM hatuM, dAgInA banyA te pahelAM paNa te sonuM hatuM ane dAgInAnA AkAro naSTa thayA pachI paNa sonuM te jemane tema ja hatuM. suvarNamAM to kiMcitmAtra paNa vikAra, AkAra
Page #765
--------------------------------------------------------------------------
________________ 236 ] = sa tarAnAnnoti tavAra rASiArajIte d 5. [ siddhAntakADa bha0 gIa 13/14 ke nAmarUpAdinuM astitva hotuM nathI paraMtu tenA nirvikAra ane nirmaLa suvarNanA ghATa ghaDAyA pachI jema vividha prakAranAM nAmo tathA AkAre hoya tevuM anubhavamAM Ave che, eTale nAmarUpa ane AkArAdithI rahita e ja sonAnuM zuddha ane mULa svarUpa kahevAya. dhAro ke kaI dAgIne potAnA mULa svarUpanI zodha karavAne prayatna kare to tene potAno, nAmarUpAdino ane tenA sAkSIbhAvano paNa vilaya karavo paDaze. Ama jyAre tenuM potApaNuM maTI jAya che tyAre ja tene potAnA mULa zuddha virU5nI zodha thaI zake che. A mujaba tene suvarNanuM kharuM svarUpa samajAyA pachI ja khabara paDe che ke huM paNa te rUpa ja hoI tethI kadI paNa bhinna hato ja nahi. tenA sivAya mAruM astitva ja kadApi zakya nathI. hAlamAM paNa suvarNarUpa ja che, pUrve paNa te ja 35 hatA ane bhaviSyamAM paNa haIza. tema ja bhUta, bhaviSya ane vartamAna Adi kALa tathA nAmarUpa ane AkArAdi samaye paNa te ja rUpa hatuM. A rIte ajJAnajanya bhrAMtine lIdhe pitAne nAmarU pAdi mAnI beThelA dAgInAne jyAre potAnA mULa svarUpanuM bhAna thAya che tyAre ja tenI tamAma bhrAMtio ekadama vilIna thaI jAya che tathA baMne svarUpo ane tene jANanAre huM pote paNa ekarUpe ja hatA ane chIe A rItanuM jJAna thayuM eTale pachI tene huM tenuM chuM evuM kahevAnI paNa jarUra rahetI nathI. Ama jANanAre ja seya vastune jANI ema kahI zakAya. tevI ja rIte manuSyanA udAharaNa saMbaMdhamAM paNa samajavuM. keI manuSya hAthapagAdi avayavovALA hoya te paNa tene manuSya ja kahe che ane hAthapaga vagere tUTelA hoya te paNa te manuSya ja kahevAya. Ama manuSya e saMjJA te avayanA eka samUhane ja hoya che, jethI manuSya e sAmAnya nAma kahevAya, te ja pramANe pANInuM paNa samajI lo. A udAharaNo pramANe mithyAzrama vaDe bhAselA nAmarUpo tathA AkArAdithI bhAyamAna thatI mithyA evI A jALa AtmasvarUpa evA pitA vaDe ja vistarAyelI che, chatAM te poteja potAnA ane pitAmAM utpanna karI lIdhelA ajJAnarUpa zramavaDe pitAnA asala svarUpane bhUlI jaIne huM nAmarUpAdivALI ane maryAdita chuM ema mAnI beThA che, tethI tene A nAmarUpAdi miyA che evuM draDha jJAna potAnA vivekabaLa vaDe jayAre thavA pAme che tyAre ja te potAnuM mULa zuddha svarUpa kevuM che te jANI tene prathama parokSa anubhava kare che. A mujaba pote potAne thayelA pakSajJAna vaDe aMtarmukha thaI nAmarUpAdinA vilayano abhyAsa karIne nirvi5 evuM je potAnuM zuddha svarU5 kiMvA Atmapada che tene tene aparokSa anubhava eTale sAkSAtkAra thAya che. A rIte jyAre tene sAkSAtkAra thAya che tyAre ja te potAnA svarUpane jANI zake che. Ama nirvikalpa sthitine anubhava lIdhA pachI pharIthI jyAre tene pote potAnA nAmarUpAdivALA svarUpanI smRti thAya che eTale ke punaH savikapa sthiti prApta thAya che tyAre je pitAnuM svasvarUpa nirvikalpa dazAmAM anubhavamAM AvyuM te ja A savikalparUpe bhAse che tathA tene jANanAro je sAkSI te paNa eka AtmarUpa ja che. A mujaba je nirvikapa sthiti te A savikalpa hoI tene jANanArA sAkSI paNa te ja che. huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane, ityAdi AkAro vaDe pratIta thatuM je je kaMI nAmarapAdi AkArevALuM athavA AkAra vagaranuM, jANI zakAya evuM athavA jANI na zakAya evuM tathA tene jANanAro vagere sarva ekarasAtmaka potAnuM anirvacanIya svarUpa ja carAcara vyApeluM che, ema tenA ja guvAmAM Ave che. A mujaba dareka dhAdi sAkAra bhAvo pachI te zarIra vaDe, vANI vaDe, mana vaDe ke buddhi vaDe jaNAtA hoya, sukhaduHkhAdirUpe anubhavamAM AvatA hoya, zatrumitrarUpe sAme ubhA hoya, cAMDALamAM cAMDALa tathA zuddhamAM zuddha ane pavitra ityAdi rUpe he ya te tamAma ekarasAtmaka evuM potAnuM ja svasvarUpa che evuM tene sArI rIte anubhavamAM Ave che. A rIte sAkSI sahita tamAma dayALa(vRkSAMka 2 thI 15) ke jene bhagavAnanuM apara athavA virATa svarUpe kahe che te tathA te karatAM paNa evuM anirvacanIya Atmapaddha (vRkSAMka 1) ke jene bhagavAnanuM para svarUpa kahe che ke, baMne ekarUpa ja che arthAta je apara che te ja para che tathA je para che te ja apara che, tema ja aparano sAkSI paNa te svarUpa ja che ane huM eTale ja te che tethI A badhuM paNa mAruM svarUpa che evuM jANanAro ja kharo jJAnI kahevAya. sAco bhakta ke jIvanmukta te A ja sattA sAmAnya sthiti te A ja. suSuptamauna te A ja. paramapada paNa A ja, A sthiti prApta
Page #766
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] te AtmAne meLavI zakato nathI paNa punaHpunaH saMsArane pAme che. [ 637 karanAranuM nAma ja kRtakRtya kiMvA jJAtaya heI paramezvara, parabrahma, paramAtmA ityAdi badhI zAstrasaMjJAo tene mATe ja lAgu paDI zake che. AvA anirvacanIya ane parabrahmasvarUpa paramabhakta evA jIvanmuktanuM varNana karavA koNa samartha che? paramapada anirvacanIya kema? bhagavAna kahe cheH he pArtha! atyAra sudhI karelA vivecana uparathI A paramapada anirvacanIya kema kahevAya? tenuM sAcuM rahasya tuM sArI rIte samajI zakayo haze. jyAM sudhI A paramapadanuM sAcuM jJAna prApta thayeluM hotuM nathI tyAM sudhI A mithyA udabhavela 'tabhrama varatutaH AtmasvarUpa hovA chatAM bhramane lIdhe piote ja potAthI judo paDI dvatarUpe banyo hoya evuM bhAse che. A jagatAdi samasta dasyajALa A rItanA tenA pitAnA bhramane ja AbhArI che. te bhramanI nivRtti thatAM sudhI satazAstra ane satsaMgatinI atyaMta jarUra hovAnuM zAstramAM varNaveluM che. jijJAsune AtmAnuM parokSajJAna karAvI ApavuM, e ja eka zAstrano kiMvA saddaguruno hetu hoya che. jyAre tene AtmAnuM parokSajJAna thAya che tyAre te jijJAsue pite pitAnA vivekabaLa, vicAra ane daDha nizcaya vaDe aMtarmukha thaI satata abhyAsa puruSArtha vaDe pote ja potAnA svasvarUpane anubhava arthAta aparokSAnubhava kiMvA AtmAne sAkSAtkAra prApta karI levuM paDe che. jijJAsune AtmAnuM parokSajJAna karI ApavuM eTaluM ja eka samagra zAstro tathA sadgurunuM kAma che tathA jyAM sudhI aparokSajJAna prApta na thAya tyAM sudhI reya eTale jANavAlAyaka evI eka Atmavastu che, evI rItanA zAstrakAroe batAvelA yuktivAda vaDe samajAvavuM paDe che. A nyAye ja te paramapadane ya kahevAmAM Ave che. A yanI prAptine mATe ja sarva zAstrakAro tathA anubhavIo pokAra karI karIne kahI rahyA che. he ajuna ! huM paNa tane te yanuM sAcuM ravarUpa samajAvI rahyo chuM. mATe tamAma saMzaye choDI de ane vAsanAne tatkALa tyAga karIne jIvanmukta banI jA. ya ane dhyeya vAsanAtyAga he dhanaMjaya! vAsanA tyAganA be prakAro cheH (1) dhyeyarUpa ane (2) yarUpa. A mujaba be prakArane vAsanAtyAga zAstramAM kahevAmAM Avela che. A deDa anAdi vaDe poSAya che tethI te anAdi ja banelo che, annAdi ja dehanuM jIvana che, anna vinA dehAdika tathA deha vinA anAdi kazA upayoganAM nathI, ane paraspara sApekSa che, teo eka bIjAne choDIne kadApi rahI zakatAM nathI evo nizcaya karyA pachI aMtaHkaraNamAM pitAnI sAthe potAnA ravarUpano vicAra karo ke, "kAMI dahAdika nathI ane dehAdika mArAM nathI' evI dabhAvanA rAkhavI tathA aMdarathI atyaMta zItaLa ane zAMta buddhino Azraya karI sAkSIbhAvamAM rahI athavA ahaMbhAvano paNa sAkSIsaha vilaya karI kevaLa lIlAmAtrathI ja sarva kriyAo karavAmAM Ave enuM nAma ja ya" nAmano vAsanAlyANa kahevAya. sarva jagata brahmarUpa che ema samajI bhUmikAonA abhyAsakrame upara caDhI ahaMtA, mamatA ane samasta vAsanAno tyAga karI prArabdhasamApti pachI dehatyAga karavAmAM Ave te "ya" nAmane vAsanAlyAga kahevAya. je puruSa dehapaNAmAM huM rUpI vAsanAne tajI daI lokadaSTie anAyAse thato ucita vyavahAra sahaja bhAve karato rahe che arthAta jeNe beyavAsanAtyAga karelo hoya che te bahumAnasa jIvamukta kahevAya, tathA je mUlAjJAnanI sAthe tamAma kalpanAo rUpa vyavahArane tajI daIne kevaLa naSTamAnasa thaIne rahe che, te yavAsanAne tyAgI gaNAya che. kAraNa ke te dehaprArabdha pUrNa thatAM sudhI potAnA mAnasane naSTa karIne ja rahe che, te bahumAnasa jIvanmuktanI jema vyavahAramAM raheto ja nathI; jema RSabhadeva, jaDabharata ityAdi mahAtmAo yavAsanA tyAgI kahevAya, jeNe yavAsanAne tyAga karyo hoya che te naSTamAnasa heI videhamukta kahevAya che. janaka, rAma tathA huM vagere "yeya" vAsanAno tyAga karI jIvanmuktine bhogavI rahyA chIe vAstavika "beya ane ya" A baMne prakAranA vAsanA tyAgo muktinA viSayamAM to eka sarakhA ja che temAM koI UMcanIca evA bedAbhedo nathI. eka deha prArabdhavazAta
Page #767
--------------------------------------------------------------------------
________________ 38 ] astu vijJAnyAnmati samanaH sA: gruttiH / [siddhAntakANDa bhagI0 a0 13/16 vyavahAra kare che tathA bIjo nityasamAdhimAM ja rahe che chatAM te ane mahAtmAoe parama vizrAMtirUpa nirmALa evA paramabrahmamAM ja sthiti karelI heya che ema samajo. A samajAvavAne uddeza e ke tane kadAca zaMkA thaze ke jIvanmukti thayA pachI zarIraneA vinAza paNa thaI jAya che ke zuM ? te te mATe tame spaSTatA karIne A kahyuM che. jIvanmukti kahe| yA videhamukti kahe, tenI sAthe zarIra chUTavAneA ke rahevAne kAMI paNa saMba`dha ja nathI. jIvanmuktonA vihAra Ama jeNe geya vastunI prApti karI lIdhelI hoya che. evA sAkSAtkArI jIvanmukta mahAtmA puruSa icchA ane dveSathI rahita thayelA heAI kAIpaNa jAtanI Asakti vinA ja vyavahAra kare che. jenA manamAM " A grAhya che tathA A tyAjya che " tathA " huM chuM tathA A mAruM che' evI kAI kalpanAonA aMza paNa heAtA nathI; jenI tamAma kalpanAe nAza pAmelI hAya che, te puruSa ja jIvanmukta kahevAya che. jenA manamAM ha, zAka, IrSyA, bhaya, krodha, kAma, dInatA ke udvega kazAnA abhiniveza ja thatA nathI te jIvanmukta kahevAya. je jAgrata avasthAmAM suSuptinI peThe padArthInI saghaLI Asaktine zAMta karIne varte che tema ja je svacchatAthI bharapUra ADazakalApUrNa evA caMdranI peThe sadAsadA svAbhAvika avasthAmAM ja AnaMdathI bharapUra rahe che te ja jIvanmukta kahevAya. A rIte jJeyane jANanArA paNa jIvanmukta thaI jagatamAM sarvatra vihAra kare che. tAtparya e ke, dhyeya vastune saMpUrNa rIte jANI laI jIvanmukta thanArA ja kharA jJAnI che. Ama dhyeyanI baMne bAjue sArI rIte jANavAmAM AvyA pachI ja jIvanmukta thaI zakAya che, tethI ja huM tane jJeya kAne kahe che te vistArapUrvaka kahI rahyo chuM. te eka vakhate sArI rIte jANavAmAM AvyA pachI kadIpaNa meha thatA nathI tema te karatAM vizeSa kaMI jANuvApaNuM paNa rahetuM nathI. naiyarUpa evA A brahmane jANanArA paNa naiyarUpa ja banI jAya che. have A taiyapadanuM svarUpa AgaLa kahuM chuM te sAMbhaLa. sarvendriyaguNAbhAsaM sarvendriyavivarjitam / 1 asaktaM' sarva'bhRccaiva nirguNaM guNabhoku ca // 15 // zu je A tamAma DhaDhavALu bhAse che te paNa AtmA che? sarva IdriyAnA guNeAvaDe bhAsatuM, sarve iMdriyAthI atyaMta rahita, kAryanI sAthe jene talabhAra paNa saMbaMdha nathI evuM, taddana asakta, sarvAMte dhAraNa karanAra ane nirguNu chatAM guNAne bhegavanAra evuM A paramajJeyatattva che. tApa` e ke, A sava je je kAMI iMdriyAnA guNAnA saMbaMdhavaDe dRzyAdirUpe bhAse che te tathA jemAM kadI iMdriyAnuM nAmanizAna paNa nathI evuM sa` iMdriyAthI vata; taddana Asakti vinAnuM tathA sate dhAraNa karanAruM ane nirguNa tathA guNAne bhAgavanAruM' evI rItanA dvaMdvavALuM je je kaI A bhAse che te tamAma anivacanIya evuM brahmasvarUpa che ema jANu. ra'nta bhUtA'nama'ra'meva vA sUkSmatvA'ttada'vijJeya' du'rasya' cAnti'ke ca tat // 16 // sa A jJeya vijJeya kema ? bhUtAnI aMdara ane bahAra, acara ane cara eTale sthira tathA calAyamAna, atyaMta krUra ane atyaMta samIpa ityAdi je je kAMI bhAse che te sa` tat evuM brahmasvarUpa ja che. Ama hovA chatAM A ati sUkSmapaNAne lIdhe nahi jANI zakAya evuM arthAt avijJeya paNa te ja che, atre bhagavAne te padma aviya
Page #768
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] je AtmasAkSAtkArI vidvAna heya che, te thira manavALe nitya pavitra hoya che. [ 39 che ema kaheluM che. vAstavika rIte te upara 3yanuM vivecana bhagavAna karI rahyA che. vaLI atre kahe che ke ati sUkSmapaNAne lIdhe te nahi jANI zakAya evuM aviya che. A baMne vidhAne sAmAnya vyavahAranI dRSTie to paraspara atyaMta virodhI dekhAya che tenuM kAraNa zuM ? tene thaDe vicAra karavo paDaze. tenuM ane tenA dAgInAnuM daSTAMta upara ApeluM ja che. AmAM dAgInA pitAnuM sAcuM svarUpa jANavAne vicAra kare to te jANI zakaze ke mAruM sAcuM svarUpa to jyAM nAma, rU5 tathA AkArAdinuM aritatva ja nathI te che. atre te dAgInAnI dRSTie ya thayuM ema kahevAya; paraMtu sonuM to ravatasiddha ja che tene kaMI dAgInA ho yA na ho athavA koI anya jANanAra ho yA na ho, te kazAnI AvazyakatA hotI nathI. vaLI tene koI e jANavAthI tenuM astitva hoya che ema paNa nathI. te to svasaveda hoI ravataHsiddha ja che tethI te potAnI dRSTie avijJaya che, ema paNa kahI zakAya. A rIte AtmarUpa evuM yapada parokSajJAnanI IcchAvALAne aMtardaSTi vaDe jANavAmAM Ave che tathA mahA mahenate saddaguru te samajAvI zake che mATe te dRSTie tene kahe che tathA te svata:siddha hovAthI tene koI jANanAranI apekSA hotI nathI A dRSTie te aya che. kema ke A yAdi bhAve tathA tene jANanAra sAkSInuM astitva te tenA AdhAra upara ja hovAthI te pote nathI ema zI rIte kahI zakAya ? aMtarmukha daSTi kene kahevI? jema dIvo bIjA padArthone prakAzamAM lAve che paraMtu pote bIjA koI dIvA vaDe prakAzamAna thato nathI eTale te vyavahAradaSTie svayaMprakAza kahI zakAya che. kema ke tene bIjA koI dIvAnI jarUra nahi hovAthI te bilakula nathI athavA te prakAza ApatA nathI ema kahevAmAM Ave to te yogya gaNAze kharuM ke? tema bIjA koInI paNa apekSA rAkhyA sivAya A paramatattava pote ja sarva dRzyAdine arIsAnI jema pratibiMba rUpe pitAmAM ja bhAsamAna kare che tethI te svataHsiddha hAI kaI pazu jANavAvALAnI tene apekSA hetI nathI ane AthI ja te avineya kahevAya che tathA jema prakAzya padArtho je pitAne prakAza ApanAra prakAzakane jovAno prayatna kare to te phakta buddhi vaDe ja tenuM grahaNa karI zake che. A rItanI aMtardaSTi vaDe kiMvA atyaMta sUkama daSTi vaDe te pada jANI zakAya che, mATe e dRSTie te ya che. bIjA kazAnI apekSA vagaranuM anirvacanIya evuM te Atmatattva pite svayaMprakAza ja che, kema ke A prakAza che ane A prakAzane abhAva che ityAdi bhAse paNa jenA vaDe ja bhAsamAna thAya che evuM te pada pote ja dekhAtuM nathI athavA na hoI zake evuM kema bane? have je te jANI zakAya che te kevI rIte ? tene taddana sUma daSTie tuM vicAra kara. A ja rathaLe moTA moTA kuzaLa paDatonI mati paNa kuMThita thAya che. aMtardaSTi nahi hovAne lIdhe teo mithyA mehamAM sapaDAI jAya che. jyAM sudhI daSTi bAhya pravRttino tyAga karIne zAMta na thAya tyAM sudhI aMtarmukhapaNuM kadI paNa prApta thaI zakatuM ja nathI ane jyAM sudhI aMtardaSTi AvatI nathI tyAM sudhI Atmadarzana paNa thatuM nathI. " jyAM mane tenA sAkSo sahita ahemamAdi tamAma saMka9pothI rahita thaI jAya che evI nizcala avasthAmAM sthiti thavI enuM nAma ja aMtaSTi." te pachI jyAM sudhI saMkalpo cAlu hoya tyAM sudhI aMtardaSTi kema karIne thAya? eTalA mATe ahaMmamAdi ane tenA sAkSI sahita dareka saMkalpane tyAga karIne tuM prathama ravasvarUpano anubhava che ane te sthaLe thoDA vakhata sthira rahIne te vicArane paNa choDI de; pachI te avasthAmAM eTale sattArUpa sAmAnya caitanyamAM ekarUpa thaI jA eTale te ja tatva 3ya tathA aya kevI rIte che te tArA dhyAnamAM sArI rIte AvI zakaze. kAraNa ke anabhava vagara lUkhA tarko vaDe te kadI paNa samajI zakAtuM nathI, tema tenI khAtarIne mATe aMtarmukha thaI anubhava lIdhA sivAya bIjo koI mAga paNa nathI. A saMbaMdhe vadhu spaSTatA nIcenAM janaka ane aSTAvakranA saMvAda uparathI thaze. te padaya ke aya che? janake kahyuM : he aSTAvaka! huM kahuM chuM te sAMbhaLa te padaya ane ageya kevI rIte che e tAro prazna che. prathama te tuM ema nakkI samaja ke te svatatva haMmezAMareya paNa nathI ane haMmezAM ya paNa nathI.
Page #769
--------------------------------------------------------------------------
________________ 40] sa tu tava mAne te ramA na rAyate I J. [siddhAntakA bha0 gIra a0 13/19 kAraNa ke je te kAyamane mATe anya heta te tenA saMbaMdhamAM upadeza zI rIte thaI zake ? aneya padane upadeza te vaLI kevo ? paNa sadaguru te pada saMbaMdhe ta padeza te kare che ane tenuM jJAna prApta karavAnA saMbaMdhamAM sAdhakane sadagurune Azraya paNa jarUra levo paDe che. mATe, aSTAvakra ! te padane jANavuM e ghaNuM saraLa paNa che ane ghaNuM kaThaNa paNa che. jenI daSTi bAhya padArtho uparathI pAchI pharI hoya che arthAta aMtarmukha thayelI che tene mATe to te atyaMta sulabha che ane jemanI dRSTi haMmeza bahAra ja phelAyelI che eTale bahirmukha ja che, tene mATe te te atidurlabha che. jJAnakaLAnuM mULa sthAna kharuM kahIe to tenuM nirUpaNa karI zakAya tevuM kiMvA te jANI zakAya tevuM paNa nathI; chatAM paNa mahAna prayatna vaDe jema tema apratyakSa rIte te kahI zakAya che tathA jANI paNa zakAya che. tuM je A badhuM dazya jue che te AdhAre ja te che ema jANI zakAya che ane tethI ja tene veva eTale te jANI zakAya tevuM che ema kahI zakAya che, eTalA mATe tene A badhuM je je kAMI bhAsamAna thAya che te sarvane tuM sUkSma rIte vicAra karIne je. e rIte anirvacanIya evA padane jANavAnI je zakti te ja jJAnakaLA kahevAya. A jJAnakaLA kiMvA jANavAnI zakti bhAsamAna thatA judA judA AkAro vaDe judI judI pratItimAM Ave che, dareka jAtanA sAkAra bhAna eTale jJAnane tene ja Azraya hoya che, eTale A aneka AkAronuM thatuM jJAna te jJAnakaLA2 5 evI A saMvita kiMvA caitanyanA AdhAra vaDe ja thAya che, tenA AdhAra vinA thaI zakatuM nathI. A jJAnakaLA jyAMthI pragaTa thAya che eTale tenuM anirvacanIya evuM je mULa sthAna che arthAta jyAMthI A badhA sAkAra jJAna thanArI jJAnakaLAne preraNA maLe che te sthAna e ja parama pada che. tamAma nAmarUpAdine niHzeSa thayA bAda zuM rahe che tenI zodha he aSTAvakra ! barAbara dhyAnamAM rAkha ke je 3ya che te kaMI jJAna na hoI zake! kema ke 3yanA AdhAra vaDe prakaTa thanAruM jJAna e kadI paNa ravayaMprakAza hotuM nathI eTale te potAnI meLe ja prakAzamAna thaI zakatuM nathI. AthI jenA vaDe A badhA vedya padArtho jANavAmAM Ave che te jJAnakaLArUpa saMvita pote vedya nahi paraMtu te karatAM taddana judI ja hoya, e svAbhAvika che. vevanuM svarUpa te pratyeka vedha eTale yarUpe bhinna bhinna arthAta juduM juduM hoya che. chatAM te saMvita te kevaLa ekarasAtmaka ane nAmarUpAdinI saMjJAthI para haI tenA vivartathI vedanAM bhinna bhinna rUpano bhAsa thavA chatAM te pote kaI paNa jagAe bheda arthAta tabhAsane pAmatI nathI. bhinna bhinna game teTalA AkAro pratIta thAya chatAM te te ekarUpe ja rahe che. bheda e te vedhano svabhAva che tethI te ave evI saMvitano kadI pazu sparza karI zakAtuM nathI, kema ke vedyamAM aneka AkAro jovAmAM Ave che. tethI vivekadaSTi vaDe vedya padArthone pRthapha karIne arthAta tamAma nAmakRpAdita niHzeSa eTale vilaya karIne keI paNa AkAra ke ahemamAdi bhAvo tathA tene jANunA sAkSI, e badhAne nirAsa thayA pachI zeSa rahenArI anirvacanIya evI parama saMvatanuM ja tuM barAbara rIte zodhana karI teno anubhava laI je. eTale vaghavane bAjue mUkIne niHsaMka9pa avasthAmAM te ja saMvita pitAnA maLa nivikAra svarUpamAM vedha thaze arthAta anubhavamAM Avaze. Ama tamAma AkAre tathA huM, tuM, te, A pratyAdi tamAma bhAvano tenAM sAkSI saha nirAsa karyA vinA te kadI paNa seva (vedya ) thatI nathI, arthAta anubhavI zakAtI nathI. arIso jema pratibiMbane grahaNa kare che tema A zuddha citi ja mithyA dRzya * vastunA AkAro dhAraNa karIne anekarUpa thAya che; paraMtu jema dIpakane jevo hoya to bIjA keI dIpakanI jarUra paDatI nathI tema A saMvita e ja jANanAranuM eTale sAkSIbhAvanuM paNa mULa hovAthI te ya kahI zakAtI nathI, te vAta paNa taddana spaSTa ja che. mATe huM aSTAvakra ! tuM prathama teM tArA A prakAranA mULa anirvacanIya svarUpanI sama daSTiva zedha karIne je. A mujaba jayAre tane te nirvikalpa savitane anubhava thaze. tyAre te ja ya ane ane kevI rIte che, te tene sArI rIte samajAze ( datta parazurAma prakaraNa 16 juo )..
Page #770
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) ane te ja Atmapadane pAmI zake che ke je thakI pharI kadI janma thato nathI. [ 641 avibhaktaM ca bhUteSu vibhaktamiva ca sthitam / bhUtabhartR ca tajjJeyaM prasiSNu prabhaviSNu ca // 17 // avibhakta ane vibhakta paNa AtmA ja che bhagavAna AgaLa kahe cheH he arjuna ! A svarUpa ya tathA aya ema baMne prakAre zI rIte che te tane have sArI rIte samajAyuM haze. AthI ja meM tane A dRzyAdi tamAma ya paNa AtmasvarUpa ja che te vakhatovakhata sArI rIte samajAvyuM che. A tamAma dasyAdi tathA te karatAM para e baMne tenuM eTale AtmAne svarUpa che ema huM tane vAraMvAra kahI rahyo chuM. vaLI paNa kahuM chuM ke te avibhakta eTale jenA kadI vibhAga thaI zakatA nathI evuM tathA bhUtomAM vibhakta che arthAta bhUtamAtramAM te judA judA vibhAgevAnuM hoya tema sthita che: tema ja A bhUtAne dhAraNa karanAra, utpanna karanAra ane saMhAra karanAra vagere rUpe paNa AtmasvarU5 evuM te eka ya ja che; eTale jema eka ja suvarNa nAmarU pAdi aneka bheda vaDe anaMtarUpe hoya ema bhAse che tema A anirvacanIya evuM yarUpa svasvarUpa ja ekarUpe, anekarUpe tathA te karatAM paNa pararUpe thayeluM bhAse che tema ja bhUtanI utpatti paNa AtmarUpa ja che, sthiti paNa AtmarUpa che ane laya paNa AtmarUpa ja che. jyotiSAmapi tajjyotistamasaH paramucyate / jJAnaM kSeyaM jJAnagamyaM hRdi sarvasya dhiSThitam // 18 // A sarva kabda paNa AtmAthI abhinna che te eTale geya evuM A brahma ja tionuM paNa tirUpa tathA jyAM tamasa eTale aMdhakArane kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI evuM ane te karatAM paNa 5ra kahevAya che. jJAna paNa te ja che, 3ya paNa te ja che ane jJAna vaDe jANI zakAya evuM je je kaMI vedya hoya te badhuM paNa te ja che; tema ja sarvanA hadayamAM sAkSIrUpe sithata raheluM paNa te ja che. tAtparya e ke, jenA vaDe A tamAma darya prakAzita thAya che, te draSTA pote tathA teNe prakAzita kareluM A sarva dasvarUpa evuM ya paNa eka AtmasvarUpa ja che tema ja tenA draSTAsaha zreThamAM zreSTha evo aMdhakAra kiMvA ajJAna (vRkSAMka 2thI 15 gha) ane aMdhakArathI para eTale jJAna (vRkSAMka 1). e baMne rUpe paNa A eka AtmasvarUpa ja bhAsI rahyuM che, arthAta aMdhakAra tathA tethI para evuM je kaMI che te saghaLuM paNa kevaLa eka AtmasvarUpa ja che. vaLI jJAna paNa te ja che, ya eTale jANavA yogya paNa te ja che tathA jJAna vaDe jANI zakAya evuM je kaMI che te tamAma paNa te ja che. sarvanA hadayamAM adhiSThita thayela arthAt sarvanA hRdayamAMthI thanArA "huM" "hune preraNA karanArA je teno preraka eTale tamAmane draSTA vA Izvara (vRkSAMka 2) che te paNa te ja che. saMkSepamAM je je kAMI dayAdi bhAvo che te tathA dazyAdi tamAma bhAvano jyAM vilaya thAya che te tema ja tene jANanAro sAkSI, e badhA A ya kivA brahma ramathata AtmasvarUpa che. tethI bhinna kAMI che ja nahi. A ekarUpe kahevAmAM AvatuM paNa tenuM ja svarUpa che tathA anekarUpe bhAsamAne thatuM paNa te ja che. tamAma 4% paNa teja che ane kandathI para paNa te ja che. A mujaba A eka zeyatattva ja carAcaramAM vyApaka heI tenI ja brahma, AtmA Adi saMjJAo che. iti kSetraM tathA jAnaM jJeyaM coktaM samAsataH / mata etadvivAya madbhAdhAyopapadyate // 19 //
Page #771
--------------------------------------------------------------------------
________________ 64ra ] - vijJAna sArAi mana: prakharuvAraH [ siddhAntakAchaDa bha0 gIva a0 13/20 kSetra, jJAna ane zeyane jANanAranI sthiti e pramANe kSetra tema ja jJAna ane reya eTale zuM? te tene saMkSepamAM kahyuM. TUMkamAM A kSetra kaho, jJAna kahe che neya kahe, te badhuM anirvacanIya AtmasvarU5 evA mAruM ja svarUpa che. A rIte jANanAra ja mAre eTale AtmA (vRkSAMka 1)no parama bhakta che. arthAta je pote potAne tathA A badhuM kSetra, jJAna tathA ya rUpe je bhAsI raheluM che te sarvane AtmAthI abhinna che ema samaje che, te mAro paramabhakta hoI te ja AtmasvarUpa evA mArA bhAvane arthAta mekSarUpa evA ekyabhAvane mATe yogya thAya che. A rIte tane yano nirNaya kahyo. have tane prakRtipuruSanA saMbaMdhamAM kahevAnuM che te sAMbhaLa. prakRti puruSaM caiva viddhadhanAdI ubhAvapi / dhikArA5zca guNA 5zcaiva viddhi prakRti sambhavAn // 20 // prakRtipuruSa e be judAM nathI paNa eka AtmarUpa ja che ha pAI ! A prakRti ane puruSa e baMnene utpanna thayelA che ema jANu. udeza e ke atre bhagavAne kahelI prakRti te ja upara kahevAmAM AveluM kSetra che. Ane aparAprakRti paNa kahe che (vRkSAMka 3thI 15 juo) ane A puruSa eTale ja kSetranuM, Izvara kivA sAkSI vRkSAMka 2) che. AmAM bhagavAne puruSa ane prakRti baMnene anAdi kahelAM che ane sarva AdianAdithI para evo to eka AtmA ja che. A prakRti ane puruSa e baMne bhinna nahi paNa eka AtmasvarUpa ja che, evo bhAvArtha temAM sUcavyo che. A rIte bhagavAne arjuna prati karelA upadezamAM vizeSa dhyAnamAM levA jevI vAta to e che ke temaNe prathama AtmAnuM parokSajJAna thatAM sudhI arjunane prakRtipuruSa baMnene juda judAM karIne teno viveka karavAne kahyuM. Ama yukti dvArA vicAra utpanna thaI ajunane jyAre viveka utpanna thayo tyAre tene AtmAnuM parokSajJAna thayuM. bAda aparokSajJAnane mArge laI javAne mATe tene divyadaSTi ApI eTale tene sAkSIbhAvanI daSTimAM sthita rAkhI potAnA apara evA mAyAvI virATa svarUpanuM darzana karAvyuM. tyAra pachI tenA draSTApaNAne paNa vilaya thaI tene taddana anirvacanIya evA paramapadane aparokSAnubhava thayo. Ama aparokSAnabhava thayA pachI have bhagavAna atre arjunane kahe che ke, je anirvacanIya svarUpane te anubhava karyo te ja A prakRti ane puruSarUpe che. tenAthI bhinna karyuM che ja nahi eTale prathama je kevaLa ajJAnanI bhrAMti maTAvAne mATe mithyA yuktino Azraya laI AtmAnuM parokSajJAna samajAvyuM, te upadeza to kevaLa ajJAnanI bhramanivRtti karavA pUrato ja hatuM ane apakSajJAna thayA pachI te sAva mithyA ja kare che. eTale arjunane aparokSAnubhava thayA pachI have A ane te 58 judu che evo bhrama rahevA nahi pAme eTalA mATe bhagavAna ane kahe che ke, he arjuna! have tuM prabaMdhane pAmela hovAthI tane mithyA yuktio dvArA nahi samajAvatAM satya ane saiddhAMtika svarUpanuM yathArtha jJAna huM ApI raDyo chuM. A prakRti tathA puruSa bhinna nathI paraMtu ekarUpa ja che ane te baMne vAstavika abhinna evA AtmarUpa ja che. mATe e mujabanuM huM tane je A nizcayAtmaka ane saiddhAMtika jJAna ApI rahyo chuM, te tuM dhyAnamAM rAkha ane niHzaMka banI ja. Adi zabda kayAMthI zarU thayuM ? prathama te tuM nizcayAtmaka samaja ke A prakRti ane puruSa anAdi eTale AtmasvarUpa ja che, kema ke A bhramaNalaka jagatamAM je koIne mATe anAdi zabda lAgu paDe che te avikArI chatAM vikAravALI evI je A dazyaprakRti (vRkSAMka 3thI 154) jovAmAM Ave che tene ja lAgu paDe che. jema jhADanA bIjamAMthI aMkura, thaDa, zAkhA, pAna, phUla, phaLa ityAdine vistAra thato hovAthI bIja e ja tenuM Adi kAraNa gaNAya tema A je vikAre che te badhA bIja5 evI prakRtinA traNa guNa vaDe utpanna thayelA che ema
Page #772
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] AtmasAkSAtkArI sArathi je kharA mananA nimavALe che te ja - [643 jANe. sArAMza e ke, prakRti ke jene mAyA, kSetra, aparAprakRti, zuddha huMnuM A puraNa ityAdi nAmanI saMjJA (vRkSAMka 3 juo) samajAvavAne mATe zAstramAM ApavAmAM AvelI che te pote Izvara (vakSAMka 2)nI IkSaNazaktithI prathama satva, raja ane tama e traNa guNene Azraya vaDe avyakata (vRkSAMka 4)rUpa banI pachI kriyAzakti tathA jJAnazaktiyukta prakRtipuruSanA samamizraNavALI bane che, jene ardhanArInaTezvara(TalAMka 5) kahe che. tyArabAda mahAprANu kevA sUtrAmAM (vRkSAka 6) ke je A carAcaramAM ahaMkArabhAvanA utpanna karAvanAra che te rU5 banI pachI te sutrAtmA ja ahaMkAranA utpattisthAna kiMvA bhagavAnanA aMtaHkaraNarUpa evA mahattava (vRkSAMka 7) rUpe bane che ane A mahattavarUpa bhagavAnanA aMtaHkaraNamAMthI ja sauthI prathama ahaMkAra (vRkSAMka 8)nuM pratyakSa prAkaTya thavA pAmela che. pachI te ahaMkAra ja satva, raja ane tame guNanA prAbalya karIne krame vaikArika, tejasU ane tamasa evA traNarUpe banI te ja adhideva, adhyAtma ane adhibhUtarUpe bane che ane temAMthI devatAo, golaka tathA viSayo saha Indriyo tema ja tanmAtrAsaha pAMca mahAbhUta utpanna thavA pAmelAM che. bAda te ahaMkAramAMthI ja citta(vRkSAMka 9) tenA devatA kSetrajJa-ke jenuM vastavya tapazcaryA arthe eka hajAra divya varSo sudhI jaLamAM thavAthI tenuM nArAyaNa evuM nAma paDeluM che-tene pAmelI che. te vizvamAM cAlI rahelA tamAma yajJano adhiSThAtA hovAthI viSNu evA nAme paNa kahevAya che. tyArapachI e cittarUpa tattva(vRkSAMka 9)mAMthI buddhi tathA tenA devatA brahmA(vRkSAMka 10) ane tatpazcAta mana tathA tenA devatA caMdra(vRkSAMka 11) e pramANenI utpatti thayelI che, tyArabAda viSNunuM nAbhikamaLa kiMvA pUla brahmAMDanI utpattinA bIjarUpa ane uparanA tamAma mahAkAraNuM (atisUkSma vRkSAMka 3 thI 5) ane kAraNa (sUma vRkSAMka 6 thI 11) tattvonuM jemAM mizraNa che evA hiraNyagarbha (vRkSAMka 12) tathA temAMthI A sthUla brahmAMDa utpanna karanAra brahmadeva (vRkSAMka 13)nuM prAkaTa thayeluM che ane teNe ja virATapuruSanA sthaLa dehasamI samaSTirUpa evI tamAma skUla evI A kAryasRSTi(vRkSAMka 14 thI 15 g) ke jene vizva evI saMjJA che te utpanna karI che. e rIte brahmAMDarUpa aneka vikArovALI A kArya kiMvA sthUla sRSTi(kSAMka 13 thI 15 ja) e tathA tenAM kAraNarUpa mahattattvAdi kAraNa kiMvA sUkSma sRSTi (vRkSAMka 6 thI 12) ane te mahattattvAdinuM paNa kAraNa eTale sRSTinuM mahAkAraNa kiMvA jene karaNa paNa kahevAmAM Ave che te atisUmasRSTi (vRkSAMka 3 thI 5)nI utpatti thavA pAmelI che. Ama A sarvanuM mULa kAraNa evI A AdyaprakRti (vRkSAMka 3) ja traNa guNe dvArA vikArayukta thavA pAmelI che. A kAraNa che ane A kArya che evuM jANanAra kezu? tamAma dazya vyavahAranuM mULabIja A : ka 3) ja che paraMtu te brahmAMDarUpe dazyamAna thatAM pUve aprakaTa svarUpe hoya che. tenuM sthUla prAkaTya thavAnuM mULa to brahmadeva(vRkSAMka 13) heIhiraNyagarbha(kSAMka 12) e bIja kahevAya che. AthI brahmAMDanuM AdisthAna brahmadeva heI tene AdipuruSa kahe che. have brahmadeva Adi thayA te AdinuM paNa AdisthAna A karaNarUpa evI anAdi prakRti(vRkSAMka 3) che. A rIte dRzya vyavahAramAM prakRti e ja AdinI paNa Adi hevAthI zAstrakAroe tene paNa anAdi kahelI che. ahIM kArya ane karaNanI paraMparA (maryAdA) pUrNa thaI jAya che, ema jANavuM. kema ke kAryasUSTinuM AdisthAna brahmadeva (rakSAMka 13) che tathA tenuM kAraNa mahAprANAdi (vRkSAMka 6 thI 12) ane te kAraNanuM paNa mahAkAraNarUpa AdisthAna e A prakRti(kSAMka 3 thI 5) che. evI rItanI paraspara kAryakaraNanI paraMparA ahIM pUrNa thaI jAya che. tyArapachI evo prazna utpanna thAya ke kAraNanA paNa kAraNurUpa evA A karaNathI kAMI 5ra che ke nahi? ke badhuM atre ja pUrNa thAya che? tenA uttaramAM thoDo vicAra karavAthI jANI zakAze ke A kArya che tathA A kAraNa che ema teNe jANyuM? je koI jANanAro ja na hoya to pachI A kArya che ane A tenuM kAraNa che evA vibhAgo pADavAnuM kiMvA te vicAra karavApaNuM paNa kayAMthI rahe? ane A vibhAgo che tathA A vicAra karavAnuM che e paNa kayAM rahe paraMtu vyavahAramAM A saMbaMdhe vicAra thatA tamA (IIMITI
Page #773
--------------------------------------------------------------------------
________________ 644] maunaH rAmApanoti taQiLo: parama pavanuM che . [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 13/22 hovAnuM te sarvatra dekhAya che tema ja kArya ane kAraNane jANanAre te karatAM kaMI judo ja hoya che, evuM vyavahAramAM paNa jovAmAM Ave che. pote ja potAnA kAryane jANe che evuM je kahevAmAM Ave to pachI te bIjAonI daSTie nirarthaka ja gaNAya ane AtmadaSTimAM te pote ja sarvarU5 banI jAya che. svapnamAM koIe moTAM moTAM kAryo karyA hoya ane te bIjAone vyavahAramAM kaheze ke meM to svapnAmAM moTAM moTAM ghaNAM kAryo karyAM hatAM te tenuM e kathana bIjAonI dRSTie taddana nirarthaka ane hAMsIpAtra ja gaNAya. tema ja te pitAnI dRSTie paNa mithyA vilAsarUpa ja gaNAya athavA te game teTaluM mahAna kArya karyuM hoya paraMtu te vyavahAramAM koI e kadI joyuM ja na hoya ane lokone kahevAmAM Ave ke meM to ghaNuM moTuM kArya karyuM hatuM te te lokonI dRSTie satya gaNAze nahi. eTale vyavahAramAM paNa kArya, kAraNa ane tenA kartA e traNanI siddhatA thAya tyAre ja te kAryanI khAtarI karAvI zakAya che. vaLI kArya hoya te tenuM kAraNa kaI hevuM ja joIe tathA tene kartA paNa avazya hovo ja joIe. sivAya A amuka teno kartA ja che evI khAtarIne mATe keI sAkSI paNa hovo ja joIe. Ama tarka daSTie vicAra karatAM jaNAya che ke A kArya che tathA A tenuM kAraNa che evuM kahenAre teno sAkSI avazya che ane tenI dRSTie to A sarva kAraNasahita kArya Adi kahevAze ane te AdinI apekSAe pite anAdi kahevAze. anAdi eTale AtmA kema? e rIte A karaNakAryavALuM prakRtirUpa kSetra(vRkSAMka 3 thI 15 va)ne jANanAre tene sAkSI kiMvA draSTA avazya che ane tene ja Izvara kiMvA puruSa(vRkSAMka 2) kahe che. kSetrajJa paNa A ja che. te puruSa kiMvA Izvara pote ja potAnI kALarU5 ikSaNuzakti eTale kevaLa drava zakitathI prakRtinA traNa guNomAM kSobhane utpanna kare che paraMtu te sArI rIte jANe che ke A prakRtine adhiSThAtA te taddana alipta evo judo ja che. temAM prakRti vA kSetra (kSAMka 3 thI 15 gha) tathA tene draSTA zuddha huM(vRkSAMka 2) e baMnenuM astitva nathI. jo ke huM tenAthI judA svarUpane nathI. sivAya prakRtinA traNa guNomAM kSobha thavAne mATe mArI kALarUpa IkSaNazakita ja kAraNa hoI prakRtine lIdhe ja huM tene sAkSo kahAvuM chuM ane tethI ja prakRtinI apekSAe huM anAdi gaNAuM chuM, paraMtu vikArAtmaka evI A prakRti paNa vAstavika jevI dekhavAmAM Ave che tevI vikAravALI nathI paNa te to kevaLa zuddha evA AmaravarUpa ja che. e rItanA samyapha jJAna vaDe eTale aparokSAnubhava vaDe jyAre teno vilaya thAya che eTale mAro vilaya paNa tenI sAthe anAyAse ja thavA pAme che. vAstavika A Adi che, A anAdi che, A kArya che, A kartA che, A kAraNa che, A karaNa che ane A tene draSTA kiMvA sAkSI che ityAdi kaI bhAva tyAM nathI. evuM te paramapada anirvacanIya che. A badhuM je je kAMI javAmAM Ave che te sarva svarUpa ja che. svasvarUpathI bhinna evuM kAMI che ja nahi. A prakRti e ja kSetra che ane te traNa guNanA vikAravALuM che tema ja A puruSa vA kSetrajJa tene draSTA che ityAdi vibhAgo te kevaLa bhramamUlaka che. jeone svasvarUpamAM utpatti thavAne bhrama thayela hoya che ane je pitAnuM sAcuM svarUpa jANI zakatA nathI tevA avivekIone samajAvavA pUratI ja A vibhAgonI vA bhedabhedanI mithyA kalpanAo thayelI che. huM kAMI AtmAno draSTA nathI, prakRtinuM draSTApaNuM mane je prApta che te paNa AtmAne lIdhe ja. prakRtyAdi sarvanA draSTArUpa huM tathA A prakRti ema amo bane paNa vAratavamAM te abhinna evA eka AtmarUpa ja chIe, Ama te draSTA sArI rIte samaje che. A dRSTie vicAra karavAthI jaNAze ke A prakRtine paNa Adi tene draSTA (vRkSAMka 2) che. ahIM AdinI vyAkhyA pUNa thaI. AdinuM Adi evI paraMparA anavasthiti doSa utpanna kare che; paraMtu zAstramAM kahevAmAM AvatuM mULa Adi sthAna karyuM tenI ajJAnIone kapanA Ave eTalA mATe samajAvavA pUratI A dRSTino Azraya karyo che; AthI Adi eka ja che ane te AdinI apekSAe ja AtmA kiMvA brahmane anAdi evI, saMjJA ApI zakAya che. A uparathI siddha thAya che ke anAdi e te anirvacanIya evA Atma
Page #774
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] A saMsAra gatine pele pAra AtmasvarUpa evA viSNupadane pAme che. 645 (kSAMka 1)nI ja saMjJA che ane A puruSa tathA prakRti e baMne AtmarUpa hovAthI anAdi ja che. eno artha e baMne tenA tamAma kArya sahita AtmasvarUpa ja che ema jANa. e rIte bhagavAna ane arjunane kaheluM che, chatAM paNa vyavahAramAM jene mATe A badhuM vikAravALuM tathA guNovALuM che ema je mAnavAmAM Ave che te guNa ane tenA vikArone saMbhava prakRti (vRkSAMka 3) vaDe ja che. AtmAne te temAM talabhAra paNa saMbaMdha nathI ema jANu.* kAryakaraNakartutve hetuH prkRtirucyte| puruSaH sukhaduHkhAnAM bhoktRtve heturucyate // 21 // kartApaNAne hetu prakRtino tathA bhaktApaNAno hetu puruSane che kAryakaranA kartApaNAmAM hetu prakRti (vRkSAMka 3) kahevAya tathA sukhaduHkhAdinA bhoktApaNAmAM hetu puruSa (vRkSAMka 2) kahevAya che. uddeza e ke, vyavahAramAM je A badhuM utpanna thavuM, rahevuM tathA naSTa thavuM eTale utpatti, sthiti ane laya tha ityAdi je je kAMI kartA, karaNa ane kAryarUpe pratyakSa pratIta thatuM jovAmAM Ave che te badhAne mULa hetu prakRti che ema samaja; tathA A naSTa thayuM ane A utpanna thayuM che, A mAruM che, A huM chuM, A mArI vastuno nAza thayo, evI rIte prakRtinA kartA, karaNa, kArya upara te mAruM ja che ema vAsanAvazAt mAnIne bhoktApaNu vaDe je mithyA sukhaduHkhAdine Arepa karavAmAM Ave che te mAnanAro jIvAtmA kiMvA mahAprANa (vRkSAMka 6) hAI e puraSa (vRkSAMka 2)nA heturUpa kahevAya che. arthAta A dazya jagatamAM prakRtinuM kArya karyuM ane puruSanuM kArya karyuM ema bhinna bhinna rIte samajAvavAne mATe bhagavAna AmAM spaSTatA kare che ke jyAM kartA, karaNa ne kArya e tripuTIo lAgu pADI zakAya che te sarve prakRtinA aMzavALuM eTale hetuvALuM kahevAya, eTale kartApaNuM e prakRtinuM kArya che tathA tene meM karyuM, huM ja bhegavuM chuM, ema bhoktApaNuM mAnI levuM te puruSanA aMza kivA heturUpa che ema samajavuM. A rIte prakRtipuruSanA viveka mATe avivekIone sugama paDe eTalA sAru A vibhAgo kahyA che. puruSaH prakRtistho hi bhuGkte prakRtijAnguNAn / kAraNaM guNasaGgo'sya sadasadyonijanmasu // 22 // guNenA saMgathI puruSa baMdhanane pAme che he pArtha! A puruSa prakRtithI kAMI alaga ja rahelo haze ema samajIza nahi, paraMtu te prakRtimAM ja sthita rahela hoI A puruSa ja prakRtimAM utpanna thayelA bhAgone te mArA ja che ane tene huM ja bhegavuM chuM evI rIte mithyA mAnI le che, tethI vAstavika te alipta hevA chatAM chavarUpe banI jAya che. Ama tene (jIvana) mithyA bhrama vaDe sArI mAThI niomAM thatA bhramaNamAM kAraNa A puruSane prakRtinA kAryamAM te kArya mAruM ja che ema mAnI levArUpa mithyA saMga ja che. ema nizcayAtmaka jANa. eTale jema gADAnI nIce cAlanAruM kUtaruM gADAmAM sarva bejo huM ja upADuM chuM tema mAnI le tema A traNa guNa vaDe vikArane pAmelAM dasyAdi tamAma kAryo vAstavika rIte prakRtinAM hovA chatAM ane pote te karatAM taddana aliMsa hovA chatAM paNa A puruSa te mArAM ja che, huM ja tene bhakta chuM, ema mithyA abhimAna vaDe mAnI levAne lIdhe jIvarUpa banI jAya che; ane AkAza jema ghaTamAM rahevAthI dhaTAkAza banI jAya che tema te AtmarUpa hovA chatAM bhrama vaDe pote potAne hAthe ja bhoktApaNAnA abhimAnamAM baMdhAI jaI viSayanA - A prakRtipucchanA bhinnapaNuM saMbaMdhamAM vistRta vivecana zAstrAdhArasaha pAchalA adhyAyamAM ApavAmAM AveluM che. te paikI mukhyatve adhyAya 2, 3, 7, 8, ane 9 jue.
Page #775
--------------------------------------------------------------------------
________________ 646] sthi : va Atha mA mana: [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 13/6 saMgane lIdhe sata ane asat eTale sArI narasI aneka nimAM janma lete rahe che. Ama tene sArA mAThA aneka janmo levAmAM miyA saMga yA prIti ja kAraNabhUta che. sArAMza, AtmA pote ja potAmAM mithyA bhrama vaDe mithyA prakRti vA mAyAnA guNonA saMga vaDe baMdhAI jIvarUpa banI aneka prakAranAM janmamaraNAdi duHkho bhogave che tathA prakRtinA guNonA saMgano tyAga karI bhramamAMthI nivRtta thatAM mukta thAya che. tasmAta * A badhuM traNa guNonA vikAravALuM je je kAMI jaNAya che te tathA teno sAkSI kivA draSTA e sarva Atmarava5thI abhinna evuM paramatatva ja che ema nizcayathI jANa. upamuSTA'numantA ca bhurtA bhoktA mahezvaraH / paramAtmeti cApyukto dehe'sminpuruSaH paraH // 23 // A dehamAM rahelo puruSa paramAtmA ja che prakRti (vRkSAka 3 thI 15 gha) e ja jene deha che e te paramapuruSa prakRtirUpa dehamAM upadraSTA eTale kaSTA (vRkSAMka 2)ne paNa draSTA, anumaMtA arthAta anumati kivA preraNA ApanAra, bhartA, bhoktA ane mahezvara che. paramAtmA paNa tene ja kahevAmAM Ave che. tAtparya e ke, upara kahyuM tema A puruSa prakRtimAM sthita rahIne tenA guNone potAnA samajIne potApaNAnA mAnI lIdhelA miyA saMgane lIdhe zubhAzubha : aneka janmamaraNadinuM kAraNa bane che. A prakRti (vRkSAMka 3 thI 15 gha) rUpa dehamAM otapreta rahela e puruSa (vRkSAMka 2) ja vastutaH pitAthI eTale puruSathI paNa para evo AtmA (vRkSAMka 1) heI pote ja draSTA banI e draSTApaNurUpa IkSaNazakti vaDe prakRtinA guNomAM kSAbha utpanna kare che; te draSTApaNAne paNa jyAMthI draSTAbhAvanI prApti thAya che arthAta A draSTApaNAne draSTApaNuM jenI preraNA vaDe prApta thayeluM che. evo teno paNa anamaMtA arthAta anumati kiMvA preraNuM karanAra, bhartApaNAne tathA bhoktApaNAne paNa AvA preraka ane mahezvara eTale Izvarano paNa Izvara e je che te ja paramAtmA kahevAya che. te paramAtmAthI bhinna kAMI nathI, ema nizcayAtmaka jANu. ya evaM vetti puruSa prakRti ca guNaiH saha / sarvathA vartamAno'pi na sa bhUyo'bhijAyate // 24 // puruSa ane guNe sahita prakRtine jANanAre zreSTha che je e prakAre puruSane ane guNa sahita prakRtine jANe che, te sarva prakAre vartamAna arthAta astitvarUpe hovA chatAM paNa pharIthI janmane pAmate nathI. uddeza e che ke, upara jaNAvyA mujaba prakRti pitAnA traNa raNo vaDe A kArya sUje che tenI sAthe puruSano kicitmAtra paNa saMbaMdha nathI. te pote te paramAtmA ja che evA prakAranA daDha nizcayavALa banIne asaMga daSTie prakRtimAM rahIne game te prakAre vartato hovA chatAM paNa pharIthI jamane pAmato nathI, paraMtu prakRtinA guNe mArA ja che ema mAnI laI je tenA mithyA saMga vaDe pote temAM Asakta thAya te jIvarUpa banI janmamaraNAdi duHkha25 cakkaramAM paDe che, te upara jaNAyuM che. paraMtu A prakRti ane puruSa baMne abhinna evA AtmasvarUpa ja che, evuM mAnanAro pharIthI parivartanane pAmato nathI, arthAta mekSane pAme che. che A saMbaMdhe adhyAya 3 mAM suvarNanA dAMta sAthe vivecana 54 199, 200 upara che te jovuM
Page #776
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAAhana 1 indriyAthI para atha che, arthAthI paNa para mana che, dhyAnenA'tmani' pazyanti kecidAtmAna'mAtmanA / ' anye sAGkhyena yogena karmayogena cApare ||25|| AtmaprAptinA abhyAsakAnA beDha bhagavAna zrIkRSNa kahe che ke: A rIte me tane tArA prazna pramANe kSetrakSetrana, jJAnajJeya tathA prakRtipuruSane viveka kahyo tathA te dvArA AtmasvarUpanuM bhAna karAvyuM, paraMtu A sivAya AtmaprAptinA abhyAsane mATe khIjA paNa keTalAka mArgo che te tane kahuM chuM te sAMbhaLa. keTalAkeA dhyAnenAtmani pazyanti " eTale AtmAne dhyAna varlDa jue che, eTale tamAma vAcya viSayeAnA tyAga karIne cittane eka AtmAmAM ja parAvIne sAkSIbhAve tenuM ja dhyAna karatA bese che. keTalAka| 'gAtmAnamAmanA ' eTale AtmA vaDe ja AtmAne jue che. arthAt Ate paNa AtmA che tathA A sa je je krAMI jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, vANI vaDe, mana vaDe kivA buddhi vaDe jANavAmAM Ave che, te sarva AtmarUpa ja che, AtmA vyatirikta kAMI che ja nahi e rIte AtmA vaDe ja AtmAne jue che. keTalA| sAMkhyayoga vaDe eTale prakRtipuruSane viveka karI AtmAmAM nAmarUpAdinA kiMcitmAtra paNa leza nathI evA prakAranA " A huM nathI "A huM nathI "ema niHroSabhAvanA abhyAsa vaDe ane bIjA teA zAstramAM batAvelA mArge yajJayAgAdi tathA varNAzramAdi ucita krarmo karyo karI te sarva AtmarUpa che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi evA prakAre buddhine AtmAmAMthI saheja paNa DhaLavA nahi detAM sarvAtmabhAva vaDe te tamAma karyAM karyAM jAya che. arthAt A sa` AtmasvarUpa che, evI sarvAtmabhAvanA vaDe thatAM karmo te ja kayAga kahevAya. upara kahelI r AtmAnamAtmanA tathA A kayAMganA abhyAsamAM bheda eTalA ja ke te abhyAsamAM prathama jJAnadaSTi dvArA AtmAnAtmaviveka karI A sa urUpa che tathA tevA huM te AtmA che evI paddhatithI abhyAsa karavAmAM Ave che tathA AmAM tA upara kahevA pramANe tamAma karyuM sarvAtmabhAva vaDe potAnA iSTadevatAne uddezIne AtmANu karavAM paDe che. A vivecana jee peAte buddhizALI hAI svataH vicAra karIne Atmanizcaya karI zake che, tevA tIvra buddhimAneAnA sabaMdhe kahevAmAM Avyu' paraMtu jee peAte vicAra karI AtmasvarUpatA peAtAnI bhuddhi vo nizcaya karI zakatA nathI tenA saMbaMdhamAM kahu chu te sAMbhaLa ! anye tve'vama'jAna'ntaH bhU'tvAnyebhya upAsate / [ 647 te'pi vAtitarantye'va mrutyuM zrutipa'rAya'NAH // 26 // bIjAonu sAMbhaLIne AtmaprAptinA abhyAsIo jee peAta peAtAnI buddhi vaDe Atmanizcaya karavAne samatha tA nathI; tevA keTalAkA tA khIjA eTale zrI sadguru, AcAryAM arthAt jeone sAMkhya (jJAna) yAga, aSTAMgayeAga, tathA bhaktiyeAga e traNenuM samyak jJAna eTale anubhavasiddha jJAna hoya teonI pAsethI AtmAnA upadeza sAMbhaLIne temaNe batAvelA mAge zraddA rAkhIne AtmAnI upAsanA kare che, tevA zrRtiparAyA paNa mRtyune tarI jAya che, eTale punaH kadI paNu janma thavA pAme nahi evI rIte tene tarI jAya che arthAt muktine pAme che, have AtmaprAptine mATe lAyaka jijJAsuo ane sadguru kivA AcAryo kevA heAvA joIe, tene saMkSepamAM vicAra karavA paDaro. te sabadhe zAstramAM nIce mujakhanuM vivecana che : viSayA tA kUtarAM ane bhUMDane paNa maLatA nathI ke ? jIvAtmAne jyAM sudhI Atmatattva jANavAmAM AvatuM nathI tyAM sudhI tenA ajJAnane thayelA mAhabhrama kadI pazu naSTa thatA nathI ane jyAM sudhI anyapaNAnA bhAvarUpa kriyA lIdhe svarUpamAM cAlu hAya tyAM
Page #777
--------------------------------------------------------------------------
________________ 648 ] manAtuM paNa zuddhAtmA mAraH . [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 13ra6 sudhI mana paNa haMmezAM viSayarUpa kamAM ja Asakta rahe che, te thakI deharUpI baMdhana ghaTavAne badale UlaTuM vadhune vadhu dRDha thAya che. Ama avidyAne lIdhe pitAnuM AtmasvarUpa DhaMkAI jatAM daitabhAvanAne lIdhe te karmo manane vaza karI le che ane mane jIvAtmAne vaza karI le che. AthI te haMmezA viSayomAM ja ropa rahI aneka prakAranAM du:kho bhagavato rahe che. tene jyAM sudhI AtmasvarUpamAM proti na thAya tyAM sudhI dehanuM baMdhana kadI paNa RRtuM nathI. iMdriyonI tamAma ceSTAo khoTI che ane te vAstavika rIte AtmasvarUpabhUta evA pitAmAM nathI, e pramANeno viveka thaI jyAM sudhI AtmAnuM sAcuM rahasya tenA jANavAmAM Ave nahi tyAM sudhI visvarUpane bhUlI ajJAnI banI jatAM A saMsAra ke jemAM mithunasukha ja mukhya gaNAya che tene pAmIne temAM ja te sabaDyA kare che. strI tathA puruSa baMnene potapotAnA ekeka dehanuM abhimAna hoya che. paraMtu teo jyAre daMpatI bhAvathI joDAya che tyAre parasparanA dehanA abhimAnarU5 bIjI majabUta hadayanI gAMTha baMdhAya che; jene lIdhe lokone ghara, khetara, putra, sagAM, snehI ane dhana ityAdimAM " huM ane mAruM" evuM mithA abhimAna baMdhAI temAM khoTo moha utpanna thAya che. te kevaLa idriyaprIti mATe ja karmo kare che. Ama pramAdI banI teo pApanA bhAgIdAra thaI potAnAM karma vaDe haMmeza duHkhasAgaramAM ja DUbelA hoya che. je duHkhadAyI viSayabhogo te viSThA khAnArAM kUtarAM, bhUMDa vagere prANIone paNa maLe che, mATe tevA viSayabhogo bhogavavAne mATe manuSya lokamAM manuSyone A deha yogya kahevAya nahi, paraMtu A manuSya deha vaDe to divya ta5dvArA citta zuddha karI levuM joIe ke jethI aMtaHkaraNanI huM thAya che ane aMtaHkaraNanI zuddhi thatAM ja anaMta sukharUpa evA AtmasvarUpanI prApti thAya che. AthI vidvAno kahe che ke, AtmavettA mahApuruSonI sevA e ja mokSanuM dvAra che tathA strIone saMga, ' dehAdhyAsa yAne prakRtinI sevA e duHkhamaya evA saMsArarUpa narakanuM ja dvAra che. bapaNAnI bhAvanA nivRtta thatAM ja sukha prApta thAya che jeo huM eTale AtmasvarUpa evo paramezvara che temAM ja haMmezAM raha rAkhanArA ane temAM aikayabhAve sthira rahevArUpa prayatna karanArA hoya eTale AtmasvarUpa evA mArAthI kadI paNa bhinna nahi thavAnI icchA rAkhatA hoya teo kevaLa jyAM peTa bharavAnI ane pazuttinI ja vAto cAlatI hoya tevA lokonI sAthe tema ja strI, putra, mitra, dhana ane gharamAM prIti rAkhatA nathI tathA dehanA nirvAha karatAM vadhAre kazAnI ichA paNa karatA nathI, tevAone mahAmAM ja samajavA. viSayI manuSyo te iMdriyAne poSavAne arthe ja karmo kare che ane tema karavA jatAM jANe kivA ajANe pApa thayA vagara rahetuM ja nathI. je pApane lIdhe ja A khoTA kaleza ApavAvALo deha utpanna thaI te vaDe teo aneka duHkho tathA saMkaTo bhogave che eTalA mATe viSayarUpa mehamAM phasAIne karmo karyA karavAM tathA tene bahArathI kartavya kahevuM e to narI mUrkhatA ja gaNAya. viSayo upara saMyama karI nahi zakatA hovAne lIdhe A dAMbhike tene ja vyavahAramAM kartavyakarmanA nAme saMdhe che, paraMtu kharI rIte te moha hoI pazuvRttinuM ja ghAtaka che. jyAre satasaMgAdi dvArA manuSyanI mA moharUpI karmanI gAMTha zithila thaI jAya che tyAre ja te manuSya daMpatIbhAvamAMthI nivRttine pAme che ane pachI pitApaNune ahaMkAra suddhAM choDI daIne mokSane pAme che. tAtparya jyAre mamatvAdi bapaNAne bhAva chUTe che tyAre ja ahaMbhAva paNa chUTI zake che. ahaMbhAva chUTatAM ja sukhamaya evA paramapadanI prApti anAyAse ja thAya che. ahaMkAratyAganAM sAdhana haMsa samAna vivekI puruSo haMsa jema dUdha tathA pANIne juduM karI temAMthI dUdhanuM ja bhakSaNa kare che tema sadasatano viveka, sadagurunI sevA, paramAtmA viSe tatparatAyukta bhakti, tRSNAnA tyAga thakI prApta thatI sukhaduHkhAdi sahana karavA5 (titikSA) Iha ane paraloka baMne sthaLe du:kha ja che e nizcaya, jJAna meLavavAnI tIvratara mA, tapa, sakAma karmono tyAga, che ke je mithyA mAnI lIdhelA potApaNAnA ahaMbhAvane tyAga karI
Page #778
--------------------------------------------------------------------------
________________ lAhana ] kharekhara manathI para buddhi che ane buddhithI para mahata AtmA che. [ 649 AtmasvarUpa evA mAre arthe ja karmo karavAM, nitya AtmasvarUpa evA mArI ja kathA zravaNa karavI, AtmasvarUpa evA mArA ja guNa gAvA, AtmaniSTha evA mArA bhaktone ja saMga kara, rAga, dveSa ane vairabhAvathI rahita thavuM, samatAyukta zAMti rAkhavI, deha tathA dharAdimAMthI "huM ane mArA" paNAne tyAga karavAnI ja utkaMThA sevavI, vedAMtazAstrano sArI rIte abhyAsa karavo, ekAMta sthaLanuM sevana karatA rahevuM, prANa, iMdriya ane manane tamAma karmo AtmasvarUpa ja che evI eka sarvAtmabhAvanI bhAvanAvaDe ja jItavAno harahaMmeza prayatna karo, uttama prakAranI zraddhA, niraMtara brahmacaryanuM pAlana, je karmo zAstrathI viparIta na hoya tevAM yathAprApta karmono tyAga nahi karo, kadApi jUThuM nahi balavuM, dhIraja ane prayatnapUrvaka zAMtithI sarvatra AtmasvarUpa evo "huM ja" eka vyApele che, e rIte badhe eka mArI ja bhAvanA karavAthI prApta thatI samatA vaDe daDha thayela sAkSAtkAra parvatanuM jJAna tema ja sahajasamAdhi ityAdi sAdhana vaDe catura puruSe ahaMkArano tyAga karavo. karmone rahevAnA sthAnarUpa ane avidyAthI prApta thayelA e hadayanI gAMTharU5 tamAma baMdhanone sAvadhAnapaNe uparanA upAyo vaDe eka vakhate sArI rIte chedI nAMkhIne AtmAno sAkSAtkAra karI levo ane pachI zAstramAM kahevAmAM AvelAM sAdhanA karavAnA parizramarUpa mehano paNa tyAga kare tathA svAbhAvika ane nizcala sthitimAM sthira rahI jIvanmukta dazA bhogavavI. pitA, guru ane rAjAe Atmatattvane ja upadeza kare jeone kevaLa AtmavarUpa evo mAro loka pAmavAnI athavA kevaLa AtmAnugrahanI ja ichA hoya evA pitA, guru tathA rAjAe potAnA putra, ziSya tathA prajAone zAMta citta vaDe A rItano Atmopadeza ja karavo joIe; paraMtu Atmatatvane nahi jANanArA tathA viSayamAM mUDha banelA e putra, ziSya ane prajAone kAmyAdi karmo karavAmAM joDavA nahi kema ke ajJAnIone kAmyakarmomAM jIne duHkhada evA saMsAranA khADAmAM nAkhanAra manuSya kayo puruSArtha meLave ? manuSya pitAnuM hita zAmAM che te jANI zakato nathI prathama te manuSya potAnuM hita zAmAM che, e samajavAmAM AMdhaLo hoya che. kema ke te aneka prakAranI tRNAo sevI dhanane icche che. mudra banIne eka bIjA sAthe vira rAkhe che ane viSapabhegamAM upara uparathI dekhavAmAM AvatuM thoDuM sukha meLavavAnI abhilASA seve che; paraMtu te thakI pariNAme atyaMta du:kha ja AvI paDe che tenI tene kalpanA paNa hotI nathI. te haMmeza kAmabhoganI tathA viSayonI ja IrachA karyA kare che. je bahizALI ane vivekI puruSa pote viSaya pariNAme duHkharUpa che, e vAtane sArI rIte jANanAre hoya eTale viSayo tyAjya hAI kevaLa eka AtmA ja prApta karavAne lAyaka che, ema je "Atmavi jANe che, tene te AvA mUDha lokone jaI kharekhara dayA upaje che; tethI tevo jJAnI puruSa A ajJAnamAM bhaTakatA kubuddhimAna manuSyone joIne tene pAcho saMsAranA mArgomAM ja kema jADe? svabhAvathI ja ajJAnI evA manuSyone ajJAnano mArga batAvo e to avaLe mArge cAlyA jatA AMdhaLAne te mArge AgaLa cAlyo jA ema kahevA samAna che. guru, pitA, mAtA ane pati thavAne mATe nAlAyaka koNa? A saMsAramAM paDelA ane ajJAna vaDe duHkhI thatA putrane bhaktimArgane upadeza ApI tene tenA ajJAnayukta saMsAramAMthI choDAvavAnI jemanI zakti nA hoya temaNe pitA kivA mAtA paNa thavuM na joIe. eTale jeo potAnA putrane aMtabA zAMti prApta karAvavA asamartha hoya che, tevAone putra utpanna karavAne adhikAra ja nathI. tevAoe kadApi putra utpanna karavo nahi joIe, e pramANe pitAnA saMbaMdhIone kAyika, vAcika ane mAnasika duHkhamAMthI choDAvavAnI zakti na hoya teNe saMbaMdhI thavuM nahi joI e. jenI tIvra jijJAsu evA ziSyane ajJAnabaMdhamAMthI choDAvavAnI zakti na hoya te guru paNa nAlAyaka ja gaNAya eTaluM ja nahi paraMtu jeonI ajJAnajanya evA duHkharUpa saMsAramAMthI bhaktane choDAvavAnI zakti na hoya
Page #779
--------------------------------------------------------------------------
________________ 50 ] mataH paramadhyamavyaalbhuvaH para: [siddhAntakANaka bha0 gIe a0 13/30 tevAone devatAo paNa kahI nahi zakAya. ekaniSTha banavAnI jenI zakti na hoya te putra, ziSya kiMvA bhakta kahevarAvavAne mATe paNa nAlAyaka che, tema ja ajJAnarU5 baMdhanamAMthI potAnI strIne choDAvavAnI jenI zakti na hoya teNe pati paNa banavuM nahi joIe. je daMpatio kevaLa iniA poSaNunA uddezathI ja patipatnI bhAva rAkhe che teone to daMpati nahi paNa pazuo ja jANavA. uddeza e ke, je manuSya mRtyurUpa evA A ajJAnajanya saMsAramAM sapaDAI paDelA ane tIvra jijJAsu hoya tevA ajJAnIone mohapAzamAMthI choDAvI zakato nathI te guru kahevAto hoya to paNa sAco guru nathI, svajana kahevAto hoya to paNa sAco svajana nathI, pitA hoya te paNa pitA kahevarAvavAne nAlAyaka che, mAtA hoya te paNa sAcI mAtA nathI, deva kahevarAvatuM hoya to deva paNa nathI ane pati kahevarAvato hoya te sAco pati paNa nathI. athavA to je te moharUpa saMsArapAzamAMthI choDAvavAnI jemanAmAM zakita na hoya teNe guru na thavuM, svajana na thavuM, pitA na thavuM, mAtA na thavuM, putranI utpatti na karavI, deva thaIne koInI pUjA svIkAravI nahi tema ja pati paNa thavuM nahi joIe (bhA rka. 5, 80 5 le, 1 thI 18 juo). saddagurunA upadezathI mRtyu oLaMgI zakAya che. A vivecana uparathI jANI zakAze ke jeo AtmaprApti karAvI zakatA nathI tevA sAcA upadezake, garao, AcAryo, pitA, mAtA, svajano, ziSya, putra, pati, patnI ke devatA kahevAtA nathI, paraMtu jeoe AtmAno sAkSAtkAra karyo hoya ane ananyabhAve zaraNe AvelAone je ajJAnamAMthI choDAvI A duHkharUpa saMsAramAMthI ugArI zake che te ja kharA guru, AcArya, pitA, mAtA, svajana, ziSya, putra, pati, strI vA devatA kahevAya. AvA aparokSAnubhavI AcArya kiMvA gurunI sevA vagere dvArA prasannatA meLavIne temanA upadezAmRtanuM zravaNa karI te pramANe AcaraNa karanArAo paNa A mRtyurUpa saMsArane tatkALa oLaMgI zake che. yAvasAyate kiJcitsattvaM sthAvarajaGgamam / kSetrizalAiira attamArA kSetrakSetraNathI upajeluM AtmasvarUpa che he bharatarSa! A sthAvara jaMgamarUpa je je kAMI utpanna thayeluM che te sarva kSetra ane kSetrAnA sogathI ja thAya che. te badhuM paNa satya eTale AtmarUpa che ema jANu. sArAMza e ke, A tamAma vastuo kSetrakSetrajJanA saMga vaDe ja utpanna thAya che ane te sarva AtmasvarUpa ja che ema nizcayAtmaka jANavuM. sameM sarveSu bhUteSu tiSThanta paramezvaram / vinazya'tsvavinazyantaM yaH pazyati sa pazyati // 28 // vinAzI tathA avinAzI e baMne paramezvararUpa ja che bhagavAna AgaLa kahI rahyA che ke Ama vinAza pAmanAra sarva bhUtemAM paNa kevaLa eka avinAzI evo paramezvara arthAta AtmA ja vyApelo che, e pramANe je vinAzImAM samAnabhAve avinAzIpaNAne jue che, te ja kharuM jue che, athavA je A vinAza pAmanArAM bhUto che te to avinAzI evA paramezvara kivA AtmA (vRkSAMka 1)rUpa che evI rIte jue che te ja kharo jenAro che, paraMtu je tevuM joI zakatA nathI tene aMdha samajavo. tAtparya e ke, kSetrakSetrananA saMyogathI utpanna thatuM vinAzavALuM evuM je A badhuM bhAse che te tamAma AtmasvarUpa che ema je upara kahevAmAM AvyuM che tenI spaSTatA bhagavAne ane karelI che vinAza pAmanAra eTale kSetra tathA tenI apekSAe kSetrajJa e avinAzI kahevAya, kema ke A baMne
Page #780
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] mahatathI para avyakta che, avyaktathI para puruSa che. [ pa1 bhAvo paraspara sApekSa che. tethI A kSetra che jene prakRti paNa kahe che te te nAzavaMta che ane tenI apekSAe kSetrajJa kivA puruSa avinAzI gaNAya, tethI atre bhagavAne spaSTatA karelI che ke, A sarva bhUtemAM eTale kSetramAM je vinAzIpaNuM jovAmAM Ave che te tathA avinAzI eTale kSetrajJa e baMnemAM AtmasvarUpa e eka paramezvara ja vyApelo che evI rIte samAnadRSTithI jue che te ja khare jonAra kivA jJAnI che. sArAMza, je vinAzImAM eTale daitabhAvamAM avinAzIpaNuM eTale advaitabhAva dekhe che teja khare dekhato che tathA bAkInA badhA aMdha che ema jANavuM. sameM pazyanhi sarvatra samavasthitamIzvaram / ma hinustyAtmanAtmAnaM tato yAti parAM gatim // 29 // te parama zAMtine pAme che. bhagavAna zrI kRSNa kahe cheH he arjuna! upara kahyA mujaba samabhAvanAvALo jIvanmukta puruSa uttama gatine pAme che, kemake sarvatra samAnapaNe raDelA Izvarane samAnapaNe jenAro A AtmArAma puruSa AmAM vaDe AtmAne haNato nathI eTale AtmAne anAmarUpa mAnI pitAno vinAza (vAta) karI letA nathI. udeza e ke, pote potAne AtmarUpa nahi mAnatAM huM zarIra chuM ema mAnI laI je dehAbhimAna vaDe baMdhAya che arthAta deha eTale ja huM evI daDha bhAvanAvALe hoya che te pitAne hAthe ja potAne vinAza karanAra, che ema jANavuM. paraMtu je A badhuM AtmarUpa hoI huM paNa AmAM ja che evA eka nizcaya vaDe sthita hoya che te AtmArAma puruSa pote pitAne vinAza nahi karatAM uttama evI paramagatine pAme che. have AtmA ja AtmA vaDe kevI rIte baMdhane pAme che tathA pAchA mukta thAya che te kahuM chuM. AtmAne ja baMdha mekSa kevI rIte? AtmA pote ja saMka9panI kalpanA karavAthI malina thAya che tathA pAcho pote ja vAsanAmaya laga zarIrano AkAra laI jIvasvarUpe bane che ema samaje, A rIte jANe AtmA ja pite parAdhIna thayo hoya ema bhAse che. vAstavika rIte bIjAne adhIna nahi rahenAruM, sarva saMkalpothI rahita, anirvacanIya ane avinAzI evuM je Atmatattava che, te ja pitAnI avidyAvaDe DhaMkAIne jIvapaNane pAmelA jevuM jaNAya che ane jyAre e Atmatatva ja pitAnI vAstavika ane zuddha svarUpanA bedhanA prabhAvane lIdhe vAsanAothI mukta thAya che tyAre tene ja mokSa kahe che, ema samaje. je puruSa vAsanArUpI jALathI sadaMtara chUTele hoya te mukata kahevAya che tathA je vAsanAothI rahita thayela na hoya te puruSa saghaLA dharmo pALato hoya ane sarvajJa hoya to paNa pAMjarAmAM rahetA pakSInI mAphaka cAre bAjuethI baMdhAelo ja che, ema jANavuM. avivAthI haMkAelA ane jene vedAMtano paricaya nathI evA je puruSane IdrajALavALAe karelI AkAzamAM moranAM pIMchAM jevI aneka zrama denArI sUma vAsanA aMdara skare che, te puruSa jyAre A zarIramAM ja vedAMtane abhyAsa karI tattvajJAna meLave che tyAre te vAsanArUpa baMdhanathI samULa mukta thAya che. mATe he ana! vAsanA ja baMdha che tathA vAsanAne kSaya te ja mekSa che ( ni pU0 sa56 41 thI 5). prakRtyaiva ca karmANi kriyamANAni srvshH| yaH pazyati tathAtmAnamukatAra sa pazyati // 30 //
Page #781
--------------------------------------------------------------------------
________________ para ] pusthAna para vistA IB nA ja jatiH || 5. [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 13/33 AtmA te akartA che. he pArtha ! A kathana uparathI tArA jANavAmAM AvyuM haze ke AtmA ja AtmAne uddhAra kare che. vAstavika te A AtmA ja prakRtyAdi anekarUpe pratIta thayela che chatAM e rIte sarvAtmabhAvane viveka thaI zakatA na hoya te A tamAma karmo prakRtinAM ja che, sarva karmo prakRti vaDe ja thAya che tathA AtmA te tadana akartA che temAM prakRti ane tenA karmonI gaMdha sarakhI paNa nathI. A mujabanA viveka vaDe je jue che. tene ja khare dekhato samajavo. AmAM zrIkRSNa bhagavAne AtmAmAM kAMI che ja nahi e rItane niHzeSabhAva batAvelo che. parokSajJAna thayA pachI AtmasvarUpanI prAptine mATe abhyAsa karavAnA je mukhya be prakAre che te vakhatevakhata kahelA che (juo kiraNaza 22 tathA adhyAya 2 zleka 39) chatAM baMdhanI paripakvatAne mATe atre bhagavAna pharIthI samajAvI rahyA che. udAharaNane mATe suvarNa ane tenA dAgInA ho. A dAgInAmAMthI kaDAM, kaMDaLa, vaTI, baMgaDI, bAjubaMdha ityAdi AkAro tathA nAmarUpano vilaya karavAmAM AvyA bAda je zeSa rahe te ja suvaNu kahevAya tema A nAmarUpAdi tamAma dasyakArya (vRkSAMka 3 thI 15 gha) e prakRtinuM ja che. AtmAmAM to nAmarUpAdine aMzamAtra paNa nathI. e rIte daDha nizcaya karI huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane mane ityAdi tamAma nAmarU pAdine vilaya karyA bAda chevaTe je zeSa rahe te ja anirvacanIya evuM paramapada che ema samajavuM. Ama prakRti ja A sarve karmonI kartA che tathA AtmA te taddana akartA che ema jANavuM, arthAt huM, tuM, te, A ityAdi vaDe je je kAMI bhAse che te badhuM prakatinuM rUpa hoI AtmA to te sarvathI asaMga che temAM A nAmarUpAdi kAMI che ja nahi ema je jue che te ja kharo jenAro che ane je e pramANe joto nathI tene AMdhaLA je ja jANu. Ama bhagavAne AmAM prakRtipuruSane viveka karIne niHzeSa (nAma) bhAvane abhyAsakrama batAvyA che. have AgaLa sarvAtmabhAvano abhyAsakrama batAve che. yadA bhUtapRthambhAvamekasthamanupazyati / tata eva ca vistAraM brahma sampate tadA // 31 // judA judA bhAvene ekarUpe jonAre ja brahmabhAvane pAme che he dhanaMjaya! jayAre bhUtanA judA judA saghaLA bhAvane je ekastha eTale eka evA AtmAmAM ja sthata rahelA tathA te sarva AtmA vaDe ja vistArane pAmelA che ema dekhe che tyAre ja te brahmarUpa thAya che. bhagavAne upara AtmA taddana asaMga che, temAM nAmArUpAdine kiMcitmAtra paNa aMza nathI, evI rIte niHzeSabhAvane nizcaya kahyo che. jema sonAnuM sAcuM svarUpa jANavuM hoya to temAM karyuM nathI, kuMDaLa nathI, baMgaDI nathI, vIMTI nathI, bAjubaMdha nathI, A pramANe tamAma nAmarUpano vilaya karavo jarUrI che. tema AtmAmAM A nathI, tuM nathI, te nathI ane huM ane huM kahenAre kA vA sAkSo paNa nathI ityAdi tamAma bhAveno nirAsa karyA pachI je niHzeSa ane taddana asaMga evI nirvikalpa avasthA rahe te ja AtmA che ema je jANe che te ja kharo jJAtA che ema kaheluM che. have ane sarvAtmabhAvano nizcaya kahe che. kaDAM e sena che, kaMDaLa paNa sonuM che, vIMTI paNa tenuM che, baMgaDI paNa sonuM che tathA bAjubaMdha paNa tenuM ja che. A mujaba tuM paNa AtmA che, A paNa AmAM che, te paNa AtmA che, huM paNa AtmA che, tema kahenAre tene sAkSI paNa AtmA che. TUMkamAM aMtaHkaraNamAM je je vRttionuM utthAna thAya tene turata ja te AtmA che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi evI rItanA pratisaMkalpa vaDe tatkALa dAbI devI eTale bhUtamAtranA nAmarUpAdi tamAma bhedene eka evA AtmasvarUpa ja banAvI devI, A sarva AtmarUpa ja che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi kiMvA A AtmA ja ("goSa vadurA-"eka (e) huM aneka (rUpe) thAuM" e aitinyAye)
Page #782
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] puruSathI para bIjuM kaI nathI te ja sarvanI avadhi yAne parA gati che. [ 653 anaMtape vistArane pAme che. A tamAma vistAra AtmAne hoI te AtmAthI taddana abhinna evo che e pramANe pRthapharUpe bhAsatA tamAma bhAvene je eka AtmAmAM ja jue che ane jayAre A rItanI sarvAtmadaSTi thAya che tyAre ja te pote paNa AtmA kiMvA brA sAthe saMpUrNa rIte tAdAsyabhAvane pAme che. anAditvAnnirguNatvAtparamAtmAya'mavyayaH / zarIrastho'pi kaunteya na karoti na lipyate // 32 // paramAtmA avyakta kema? he kaya! anAdipaNu tathA niguNapaNAne lIdhe A avyaya e paramAtmA zarIramAM rahyo cho kAMI karate paNa nathI ke lepAta ya nathI. AdithI rahita te anAdi kahevAya. Adi zabda to utpattinI zarUAtane lAgu pADI zakAya ane utpattinI zarUAta te prakRti(vRkSAMka 3) vaDe thAya che tethI te Adi gaNAya; paraMtu AtmA (kSAMka 1)mAM A prakRti (vRkSAMka 3)ne aMza paNa nathI tethI jyAM Adi ja nathI evo e AtmA che, ema darzAvavAnA uddezathI AtmAne anAdi zabda vaDe saMbodhavAmAM Avela che. arthAt A anAdi zabda e AtmAne ja vAcaka che. vikAra e te prakRtine dharma che. AtmAmAM vikArIpaNuM nahi no lavaleza paNa nathI. mATe nirvikArIpaNAne lIdhe A paramAtmA avyaya ane guNAtIta heI te AkAzanI peThe zarIramAM rahevA chatAM paNa kAMI karato ya nathI ane pAse paNa nathI. yathA sarvagataM saukSmyAdAkAzaM nopalipyate / sarvatrAvasthito dehe tathAtmA nopalipyate // 3 // AkAzanA daSTAMta vaDe samajAveluM AtmAnuM svarUpa jevI rIte AkAza sarvatra vyApeluM hovA chatAM atizaya sUmapaNAne lIdhe te levAtuM nathI, tema AtmA dehamAM badhe rahelo hovA chate paNa te kazAthI kiMcitmAtra paNa lapAto nathI. uddeza e ke, AkAza dazyAdi cAre mahAbhUtamAM upara, nIce, aMdara, bahAra ema badhe vyApeluM hovA chatAM kazAmAM lapAtuM nathI eTaluM badhuM te sUkSama che. vaLI Ama nityakati te sarva jagAe ane sarvamAM vyApeluM hovA chatAM koI kahe ke mane AkAza batAvo, to te koI paNa sAdhana dvArA batAvI zakAya tevuM nathI, paraMtu pRgImAMnA tamAma jaDa padArtho tema ja pRthvI, jaLa, teja ane vAyu e cAre mahAbhUtono vilaya thayA pachI je zeSa rahe te ja AkAza kahevAya, evI rIte kevaLa buddhi vaDe ja tenI pratIti karAvI zakAya che. pRthvI te jaDa, kaThaNAzavALI hevAthI te AkArAdi vaDe pratyakSa ja hoya che, pANIne AkAra vagere nathI paNa dravapaNuM hevAthI keIpaNa vasta tArA ja tenI khAtarI karAvI zakAya tema che, tenI khAtarI te netradvArA A badhuM je je jovAmAM Ave che te uparathI karAvI zakAya tema che, eTale tenI khAtarI kaI vAsaNamAM laI pIne kiMvA khAIne thaI zakatI nathI athavA tenuM gUMcaLuM karIne gajavAmAM kivA tijorImAM mUkI zakAtuM nathI paraMtu phakta te netra dvArA ja joI zakAya tevuM hoya che, tema ja vAyu to netrathI paNa joI zakAto nathI, tenI khAtarI te tvacAnA zItauSNadi sparzapa dharmo vaDe kivA jhADapAnanA halanacalana uparathI karAvI zakAya che. Ama vAyu sudhIne anubhava te sarva prANIo (sUta) laI zake che paraMtu AkAza te kaI paNa sAdhana vaDe batAvI zakAtuM nathI ke zItauSNAdi koI paNa sAdhanadvArA tene anubhava thaI zakato nathI, paraMtu phakta eTaluM ja kahI zakAya che ke A vAya ke jene anubhava Ave che, tene koI paNa tattvamAM avakAza maLelo hevo joIe athata A vAyane vicaravAnI mayadAnuM paNa koI sthAna hovuM joIe ane te vAyu karatAM
Page #783
--------------------------------------------------------------------------
________________ 654 ] saMpu mUteSu romA ja prAto [ siddhAntakAraDa bha0 gIva a0 13/35 paNu ati sUkSama hovuM joIe te ja AkAza che, ema nakkI samaje. Ama AkAza tatva to kevaLa buddhithI ja kalpI zakAya tevuM ati sukSama che; AthI ja tene anubhava levo hoya to pRthyAdi cAre mahAbhUtone nirAsa kare eTaluM ja eka kArya karavAnuM hoya che. arIsAnI aMdara je je padArthonuM pratibiMba jovAnI icchA hoya te te padArtho arIsAnI sAme mUkavAthI tenuM pratibiMba joI zakAya che paraMtu je AkAzanuM ja pratibiMba jovAnI IcchA hoya to AkAzane bIjA padArthonI jema kAMI arIsAnI sAme lAvI zakAtuM nathI, paraMtu arIsAnI sAmenA tamAma padArtho khaseDI levA eTaluM ja eka kAma karavAnuM hoya che kiMvA gharamAMthI bahAra khullA medAnamAM arIsAne mUkavAthI vyavahAramAM jene AkAza kahe che tenuM pratibiMba batAvI zakAya che tema AkAzanI jema AtmA paNa carAcaramAM upara, nIce, aMdara, bahAra, Ama tema ema badhe vyApelo hovA chatAM mana, buddhi, ahaMkAra ityAdi sarva karatAM paNa ati sUkSma hovAne lIdhe te kazAthI paNa lapAto nathI. AthI tene anubhava karavAnI icchA hoya temaNe zarIra, vANI, mana, buddhi, citta, ahaMkAra ityAdi vaDe thatAM kAyika, vAcika ane mAnasika vagere viSayo saha tamAma karmo tathA tenA nizcaya vagereno tyAga karI vikathI rahita banI taddana ni:zeSa ane zAMta thavuM paDe che, te ja te anirvacanIya evA AtmapadamAM sthita thaI zake che. aMtaHkaraNamAM huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, mane tane ityAdi saMka9pa vikalpa hoya tyAM sudhIne mATe AtmAne anubhava zI rIte AvI zake? AthI zAstrakAro huM nathI, tuM nathI. te nathI, A nathI, mAruM nathI tathA mane kahenAra nathI, TUMkamAM huM, mAruM, tuM, tAruM ityAdi kaI paNa bhAva AtmAmAM nathI; e rIte nAhamane daDha abhyAsa karIne sarva saMkaHpothI rahita thaI ni:zeSa evA Atmapadano anubhava levo joIe ema pokArI pokArIne kahe che. A ja eka abhyAsane sarvottama bekAra che athavA bIjo prakAra evo che ke jema AkAzamAMthI vAyu, vAyumAMthI vahni (teja), tejamAMthI jaLa, jaLamAMthI pRthvI ane pRthvImAMthI pratIta thatA A aneka AkAra tathA no marUpa jovAmAM Ave che. evuM A carAcara pUla, sUkSma jagata uparanA krame utpanna thAya che, eTale A badhAnuM mULa bIja AkAza hovAthI bIjAM karanyAyAnusAra A badhuM AkAzarUpa ja che ema paNa kahI zakAya. te dharaNe A zarIravaDe je je kriyAo thAya che, manavaDe je je saMkalpa thavA pAme che, parA, payaMti, madhyama ane vaikharI vANI vaDe che je kAMI uccAra thato rahe che, buddhivaDe je je kAMI nizcaya karavAmAM Ave che, AMkho vaDe je je kAMI joI zakAya che, tvacA vaDe sparzadine je anubhava Ave che ItyAdi , tuM, te, A, mAru, tAruM, mane, tane vagere aneka bhinna bhinna nAmarUpa tathA AkArAdirUpe je je kAMI harSa, zoka, sukha, duHkha, bhaya, abhaya, ityAdi dvando pratItimAM AvatA hoya te tamAma AtmAthI abhinna evuM ekarasAtmaka AtmasvarUpa ja che, evA prakAranA daDha nizcaya vaDe huM e AtmA ja che, tuM pazu AtmA che, te paNa AtmA ja che, A paNa AtmA che, mAruM paNa AtmA che, tAruM paNa AmAM che, mane paNa AtmA che ane tene paNa AtmA heIne te sarvane kahenAro tathA jANanAre pote paNa AtmA ja che. A rIte sarvatra eka AtmAnI ja bhAvanA karI pote potAne paNa visarI javuM joIe. Ama AtmaprAptinA mukhya je be abhyAsakrama che te paikI prathama AtmAnuM sAcuM svarUpa samajI lIdhA bAda tene aparokSa anubhava kevI rIte karo enI spaSTatA mATe bhagavAne atre AkAzanuM daSTAMta ApeluM che. have sarvAtmabhAvanA abhyAsakramanI kalpanA je ke upara kahevAmAM AvelI che chatAM kSetrakSetrAnuM svarUpa samajAvavAnI dRSTie sUryanA daSTAMtasaha bhagavAna nIce pramANe kahe che. yathA prakAzayasyekaH kRtsna lokamamaM raviH / kSetra kSetrI tathA kutsne prakAzayati bhArata // 3 //
Page #784
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] A sarva bhUtemAM eka AtmA ja gUDharUpe hoI te prakAzato nathI, [ 65 sUryanA daSTAnta vaDe AtmasvarUpane nirNaya he bhArata! jema eka sUrya A tamAma lokone prakAzita kare che tema he pArtha! A samagra kSetrane eka kSetrajJa ja prakAze che. kahevAno Azaya e che ke, upara sarvAtmabhAvane mATe AkAzanA daSTAMta vaDe AtmapadavizrAMtinA abhyAsane bIjo prakAra samajAvavAmAM AveluM che chatAM tenI dRSTAMta sAthe bhagavAna vadhu spaSTatA anne evI rIte kare che ke jema eka ja sUrya AkhA jagatane prakAze che tema eka AtmA ja carAcara sarvane prakAzI rahyo che. jema dIpakanI tarapha prasarelA prakAzanI aMdara je je vastuo hoya te ja badhI prakAzita thayelI jovAmAM Ave che ane prakAzanI bahAra eTale je prakAzamAM nathI tevI vastuo joI kiMvA jANI zakAtI nathI, AthI A sarva varatuo prakAzanI aMdara ja gaNAya che. have A prakAza to dIvAnI jyoti vaDe paDe che, tene prakAzavAne mATe bIjA koI dIvAnI jarUra hotI nathI; te tethI svayaMprakAza che ema kahevAya. vaLI A prakAzita thanArI vastuone dIvAnI bahAra gaNavI ke aMdara tene vicAra karavAthI jaNAze ke dIva Avyo ke tenI sAthe prakAza paNa anAyAse ja Ave che ane prakAza thayo ke temAM je je vastuo hoya te tamAma dekhAvAnI ja emAM te kiMcitmAtra paNa zaMkA nathI. arthAta prakAzaka (dIvo), prakAza (sAdhana) ane prakAzya (vastuo) e traNe eka bIjAne choDIne kadApa rahI zakatI nathI. je traNamAMthI ekano paNa abhAva thAya to te traNeno laya anAyAse ja thaI jAya che eTale dIpakanA prakAza vaDe prakAzamAna thatI A vastuo dIvAnI aMdara ke bahAra che e kahI zakAtuM nathI. kema ke dIvAnI bahAra je kAMI hoI zake che te eka aMdhAruM ane te dIvAthI taddana viruddha dharmanuM hevAthI tenuM astitva kadApi prakAzita thaI zake ja nahi, eTale prakAzita thanArI tamAma prakAzya vastuo dIvAnI bahAra che ema kAMI siddha thaI zakatuM nathI. kadAca koI kahe ke, A badhI prakAzya vastuo dIvAnI jyotinI bahAra che, to jota e pote paNa dIvAnI bahAra hoI te prakAzarUpa ja che. AthI je te pote ja bahAra che te te bIjAne bahAra kahevAnuM kAraNa zI rIte bane ane Ama kahevuM e to tarkazAstranA niyama viruddha gaNAze. arthAta A bahAra ane aMdara evA bhedabhedo nirarthaka ja kare che. have prakAzanI aMdara prakAza nArA saghaLA padArtho prakAzanI bahAranA che ema je kahevAmAM Ave to te paNa maTI mUrkhatA ja gaNAze. kema ke prakAzanI bahAra te phakta tethI viruddha dharmavALuM eka aMdhAruM ja heI, te prakAzamAM kadI paNa rahI zakatuM nathI, je upara kaheluM ja che. e nyAye A sarva padAthI prakAzanI bahAra eTale te karatAM viruddha dharmanA che ema je kahIe to te yogya gaNAze nahi; sivAya A aneka vastu one prakAzita karavAne mATe te dareka vastu dITha kAMI judA judA dIvAo hotA nathI paraMtu aneka vastuone prakaTa karavAne mATe eka ja dIvo hoI temAM ja anekavidha padArtho prakAzita thAya che. tasmAta A badhuM prakAzanI aMdara che, eTaluM ja nahi paNa prakAzathI bhinna dharmanuM nahi paNa prakAzarUpa ja che. arthAta te tamAma prakAza dharmAvALuM che ema siddha thAya che. tethI bhagavAne atre sUryanuM daSTAMta ApIne kaheluM che ke svayaMprakAza evo eka. AtmA (vRkSAMka 1) pite ja kSetrajJa eTale draSTA kivA sAkSI (vRkSAMka 2) rUpe banI jemAM aneka prakAranA citravicitra bhAso bhAsI rahyA che, evA kSetra kivA prakRti athavA mAyAne tenAM kArya (vRkSAMka 3 thI 15 gha) saha prakAzita kare che, ema pratIta thAya che kharuM, paraMtu vAstavamAM to te sarva AtmAthI abhina evuM ekarasAtmaka brahma ja che, ema je nizcayAtmaka samaje che te ja khare jJAtA che ema jANavuM. jJAnacakSu te AnuM nAma. kSetrabhetrazyorevamantaraM jJAnacakSuSA / bhUtaprakRtimokSaM ca ye ghiduryAnti te param // 35 // kSetra ane kSetrajJane bheda jANanAre paramapadane pAme che "zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe che keH upara kahevAmAM AvyAM te pramANenAM jJAnacakSu vaDe kSetra tathA jJanA aMtara eTale bheda kivA rahasyane jeo jANe che tathA jyAM sarva bhUtanAM AdikAraNarUpa evI prakRti.
Page #785
--------------------------------------------------------------------------
________________ 656] te vAcA yuvA navA lUkSma che . [ siddhAntakADa bha0 gI- a143 (vakSAMka 3) ne paNa mokSa thAya che eTale A prakRtinuM astitva paNa jyAM che ja nahi, arthAta jyAM prakRtine ja atyaMta abhAva che evuM je viveka daSTi vaDe jANe che, teo paramapadane eTale parabrahma paramAtmAne pAme che. atre kahevAmAM AvelA kSetra ane kSetra tathA prakRti ane puruSa e baMnemAM vAstavika bheda bilakula nathI, chatAM je tene bhedadaSTie vicAra karavAmAM Ave te A baMnemAM bheda phakta eTalo ja che ke kSetra kSetranI daSTinA Azraye je samajAveluM hoya che tene uddeza A kSetra tathA kSetra baMne eka AtmasvarUpa ja che, AmAthI bhinna nathI evA sarvAtmabhAvanI siddhatA pUratuM ja che tathA prakRtipuruSanA vivekanI dRSTie je samajAveluM che temAM prakRti tathA tenuM tamAma kArya nAzavaMta heI avinAzI evo AtmA ja eka satya che; teno saMbaMdha prakRti kivA tenA kAryanI sAthe kiMcitmAtra paNa nathI. evI rItano viveka karI AtmaravarUpanI prAptine mATe niHzeSabhAvanI siddhatA karelI che. A rItane bheda ajJAnIone samajAvavAnI dRSTie AkAza ane sUryane udAharaNa sAthe A adhyAyamAM bhagavAne spaSTa kahe che; paraMtu vAstavika to e baMne dRSTione Azaya anirvacanIya AtmapadanI siddhatAne mATe yukita pUratuM ja che ema jANavuM. . adhyAya 14 banAvavAnaprN bhUyaH pravakSyAmi jJAnAnAM jJAnamuttamam / / yajjJAtvA munayaH sarve purAM siddhimato gatAH // 1 // parabattama jJAna pharIthI kahuM chuM bhagavAna zrIkRSNa kahe cheH he arjuna ! tArI datAne mATe jJAnamAM eka ane sarvottama evuM jJAna huM tane pharIthI kahIza, je jANIne sarve munio ahIMthI eTale A dazyanA mohapAzamAMthI sTIne paramasiddhi arthAta nivArNapadane pAmyA che. sArAMza, jJAnethI zreSTha jJAna ke je, jANyA pachI AgaLa kAMI jANavApaNuM rahetuM ja nathI evuM paramocca jJAna huM tane tArI daDhatAne mATe pharIthI kahuM chuM te tuM sAMbhaLa, ema bhagavAne arjuna prati heluM che. A paramajJAna jANavAthI ja munio A mithyA evI mehamayI dasyajALamAMthI chUTIne parama kevayapadane pAmyA che. idaM jJAnamupAzritya mama sAdharmyamAgatAH / sarge'pi nopajAyante laye na vyathanti ca // 2 // utpatti tathA layane kaNa pAmatA nathI? A paramocca jJAna ke je pUrve kahevAmAM AvyuM che tathA have pachI kahevAmAM Avaze te jJAnane Azraya karanArA vA abhyAsake mArA "sAdhaccenAtA:" eTale AtmasvarUpa evA mArA jevA samabhAvane pAme che arthAta mArI sAthe ja ekarU5 (tadAkAra) banI jAya che. AthI jema huM ajanmA che, tema te e paNa mArA jevA ja banI A sargamAM eTale mAyAnA traNa guNo vaDe utpanna thayelI sRSTi (vRkSAMka 3 thI 15 1)mAM kadI utpana paNa thatA nathI ane pralayamAM naSTa paNa thatA nathI, tAtparya ke jeo A atyaMta ucca
Page #786
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] AtmaniSTha sUkSmadarzIo ja tene sAkSAtkAra karI zake che. [ 6pa7 kakSAnuM jJAna prApta karI laI haMmezAM teno ja Azraya karIne rahelA hoya che eTale je AtmAnuM parokSa jJAna prApta karI lIdhA pachI teno Azraya laI abhyAsahArA aparokSAnubhavane mATe temAM ja ejya thavAne harahaMmeza prayatna kare che teo aMte AtmasvarUpamAM ja tadAkAra banI jAya che. arthAta kevaLa eka AtmasvarUpa ja banI jAya che, ke je AtmA A mithyA prakRtinA gu vaDe utpanna thato sagaparaMparA eTale sRSTinI utpattimAM kadI upana thatuM nathI ane layane paNa pAmato nathI. TUMkamAM, A jJAnanA AzrayIo paNa AtmAnI jema ajanmA ja banI jAya che kemake AtmAmAM kadI utpatti kiM. layAdino aMza paNa spazI zakato nathI. mama yonirmahadbrahma tasmingarbha dhAmyaham / sambhavaH sarvabhUtAnAM tato bhavati bhArata // 3 // mahada brahma e mArI ni kema? AtmasvarUpa e je huM (vRkSAMka 1) te mArI yoni eTale prakRti(vRkSAMka 3) che. je traNa guNo vaDe mahabrahma arthAta mahadAdi ke je vAstavika rIte to brahmarUpa ja che te vaDe dhAraNa karAyelI che. eTale vastutaH brahmarUpa evI mArI yonimAM prathama huM rUpa (vRkSAMka 3) evA garbhane AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) e huM ja IzvararUpa evA zuddha huM (kSAMka 2) vaDe dhAraNa karuM chuM. he bhArata! A tamAma bhUtanI utpatti te AmasvarUpa evA mArA A "huM"rU5 garbha (vRkSAMka 3) vaDe ja thAya che. bhagavAna zrIkRSNa AmAM ghaNuM ja gUDha rahasya kahyuM che. temanA kathanano uddeza evo che ke, huM te vAstavika brahma kiMvA AtmA (rakSAMka 1) ja che brahmarUpa evA mArI utpatti kadI paNa saMbhavatI nathI; chatAM koI kaheze ke, A badhI jagatAdi dazyajALa to pratyakSa pratIta thAya che to tevA ajJAnIone mATe huM kahuM chuM ke A je kaMI mithyA dasyajALa pratIta thayelI jovAmAM Ave che te tamAma huM ke je brahma che tevA mArA brahmarU5thI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI; te sarvanI utpatti brahmamAMthI ja thayelI che arthAta AtmasvarUpa e huM ja Izvara kiMvA zuddha huM (vekSAMka 2) rUpe aprakaTa vA sUkSmarUpe rahI brahmarUpe evI mArI yoni eTale prakRti, mAyA kiMvA pratibiMbita huM (vRkSAMka 3) rUpe prathama saMbhavuM chuM, tathA pachI pratibiMbita kuraNarUpe banelA huM huM evA A garbhane eTale yoni kivA prakRti (vRkSAMka 3) ne IzvarasvarUpa evo zuddha huM ja dhAraNa karuM chuM eTale ke, AtmA te taddana asaMga ane ajanmA che temAM A huM evI rakuraNane aMza paNa nathI. te pote potAmAM ja huM evA zuddha svarUpe prathama aprakaTarUpe hoya che. jene sarva dayAdino sAkSI, draSTA kiMvA Izvara ema zAstromAM kahevAmAM AveluM che te paNa vAstavika brahmarUpa ja che. A rIte aprakaTa e izvara (kSAMka 2) pote potAnI IkSaNarUpa kALa zaktirUpe banI eTale jema vyavahAramAM kaI kAma huM kevaLa A kAyama draSTA chuM evI draSTApaNAnI bhAvanA vaDe ja arthAta kriyA karyA sivAya kevaLa netranA izArAthI ja karavAmAM Ave che te pramANe A Izvara pite pitAnI kALarU5 IkSaNa vA draSTAvazakti vaDe ja pote pitAnAmAM aprakaTa rahelA zuddha "huM mAM ja "huM" "huM" evI prakaTa phuraNArUpe arthAta huM evA pratibiMbarUpe te jANe bahAra hoya evI rIte prakaTa kare che. jema koLiyo pitAmAMthI utpanna thayelI lALa thakI jALuM banAve che tathA ramata pUrI thaye vaLI pAchuM tene pote potAmAM ja sameTI le che, te pramANe A zuddha huM svarUpa evo Izvara athavA kSarapuruSa (kSAMka 2) pote pitAmAM pitAnI IkSaNarUpa kALazakti vaDe "hu" "hu" (vRkSAMka 3) evI phuraNarUpe prakaTa thAya che. Ama tenuM bahu"hu' rUpe prathama prakaTa thavAnuM je Adya sthAna te ja tenI yoni, prakRti, mAyA kiMvA avidyA samaje (vRkSAMka 3 jue), AthI tene eTale Izvarane pitAne zuddha huM (vRkSAMka 2) tathA tenA phuraNarUpa A bIja azuddha ra
Page #787
--------------------------------------------------------------------------
________________ 658] chadrAkSanI prAjJavajJAna mAni [ siddhAntakADa bha0 gIva ae 14/5 hu" (vRkSAMka 3) ne mAruM evuM nAma prApta thayuM che. Ama vAstavika brahmarUpa hovA chatAM paramAtmA pitAmAM ja prathama daitarUpe prakaTa thayo. vastutaH A rItano teno utpattikrama che chatAM jyAM sudhI huM huM evI pratibiMbarUpa raNA (vRkSAMka 3) bahAra prakaTa thatI nathI tyAM sudhI tene potAne jANanAra koI harI evI kalpanA paNa kayAMthI thaI zake? athata kalpanA karavAvALAnI ja jyAM utpatti nathI te pachI ka95nAtho para kAMIka haze e saMbaMdhe viyAra karavApaNuM paNa kyAM rahyuM ane koNa kare? jema vIjaLIne dIvo jyAM sudhI prakAzita na thAya tyAM sudhI vidyutavaramAM vIjaLI che tenI khAtarI zuM? te te jyAre dIvA prakAzamAna thAya tyAre ja jANI zakAya che ke vidyatagharamAM prakAzano jaththo jarUra hovo ja joIe; Ama te dIvAnuM prAkaTaya thayA pachI ja anumAna vaDe siddha karI zakAya che, pratyakSa joI zakAya evo te dI5kane prakAza ja hoya che, te pramANe jyAM sudhI A "huM" "huM" evI raphuraNA kurIne bahAra nahi prakaTe tyAM sadhI te huM ne kahenAre kaI che ema paNa siddha thaI zake nahi tethI IzvararUpa zuddha "huM" (vRkSAMka 2) nuM pitAnI ja draSTAbhAvarU5 (IkSaNa) zakti vaDe je "" evA raNanuM Adya sthAna che te ja ni, mAyA kiMvA prakRti (vRkSAMka 3) kahevAya, tethI A ni kivA prakRti te ja zuddha "huM" nuM prathamanuM pratibiMba, evI tene saMjJA che (vRkSAMka 3 juo). AthI bhagavAne atre AtmabhAva (vRkSAMka 1) mAM rithA rahIne kahyuM che ke, mArI yoni yAne prakRtimAM "huM" evA garbhane huM ja dhAraNa karuM chuM. te ja mAruM garbhanuM sthAnaka che. A mAyA vA prakRti "hu" "huM" evA vistArane pAmyA bAda temAMthI satva, raja ane tama evA traNa guNeno saMbha thAya che, pachI te traNe guNenA samamizraNavALI avyaktaprakRti (vRkSAMka 4) rUpe bane che, tyAra pachI te A traNa guNanA aMza saha kriyA ane nAnazaktinA samamizraNavALI ardhanArInaTezvara(vRkSAMka 5)rUpe bane che, pazcata sarva bhUta mAtrAmAM satrarUpe rahelA sUtrAtmArU5 mahAprANu kiMvA chavabhAva (vRkSAMka 6) svarUpe te ja prakaTa thAya che ane pachI mahata, ahaMkAra,citta, buddhi mana, hiraNyagarbha, brahmadeva tathA brahmAMDa (vRkSAMka 7 thI 14) e krame vistArane pAmI tyArabAda brahmAMDanI aMdara AvelA cauda leka (vRkSAMka 15 thI 15 gha) rUpe banI sarvatra sthUla svarUpe pratItimAM Ave che. e rIte AbhAja pote pAtAmAM kAraNa, sUma ane dhUla ItyAdi rUpe krame krame vivartabhAvane pAme che. A mujaba brahmarUpa evI A prakRtine mahadAdirUpe thayelA je vistAra te sarve vAstavika rIte to brahmarUpa ja che, brahmathI. kAMI che ja nahi, e bhAva batAvavAnA uddezathI bhagavAne kahyuM che ke, mahattattvAdinA vistAravALI je mArI A ni kiMvA prakRti che te paNa vAstavika brahmarUpa ja che. saMkSepamAM A badhuM brahmanuM ja apara kiMvA virATa svarUpa che ane te brahmathI kicita aMze paNa bhinna nathI. e bhAva darzAvavAne mATe bhagavAne atre kahyuM che ke A mahadArirUpe pratIta thatI mArI yoni vastutaH brahmarUpa ja che. temAM brahmarUpa evo ja brahmarUpa evA "huM" bahu rUpa garbhane mUkuM chuM, je vAstavika AtmasvarUpa che. AtmasvarUpa evA "huM" vaDe ja A sarva carAcaranI utpatti thAya che ane te ja sarvanI utpatti ane layarUpa che (prakRtino vistAra kevI rIte thayo te jANavAnI vizeSa IcachA hoya te kiraNuza 36 thI 41 tathA adhyAya 2-3-4 ane 7-8-9 juo). mahata brahma e ja virATa kiMvA apara svarUpa che A vivecana uparathI jANI zakAze ke, mAtA te yajJa25 bALakane janma Apaze, ityAdi prakAranA zratizAstromAM je varNana Ave che te kRtikathanano uddeza paNa uparanA vivecanathI rapaSTa thAya che. anirvacanIya evuM brahma (vRkSAMka 1) pote ja prathama zuddha "hu' (vRkSAMka 2) rUpe aprakaTa hoya che, paNa te jayAre A prakRtirU5 "huM" "hu" evAM raphuraNa (vRkSAMka 3) rUpe prakaTa thavA pAme che, tyAre ja te lakSyArtha vaDe samajI zakAya che, ke A "hu" "huM" evuM kahenAre tene bIje kaI sAkSI jarUra che ane e sAkSI eTale yajJapuruSa (vRkSAMka 2) pote svatakasiddha evA AtmarUpa (vRkSAMka 1) hovA chatAM paNa prakati ke je carAcara dazyanI mAtA kahevAya che tenI utpatti thayA pachI ja jANI zakAya tevo che. kemake A prakRtirU5
Page #788
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] vivekIe vAgAdine manamAM, Atma5 manane jJAnarUpa buddhimAM laya kare, [ 59 huM" ne jANanAre tene sAkSI te jarUra koI che ane te sUkama hovAthI aprakaTa che. tenuM jJAna lakSArthathI ja thavA pAme che. A rIte tenuM je jJAna thavuM e ja mAtA pachI bALakanI utpatti thaI ema jANavuM. A mujaba tenI utpatti te ja tenA avabhUtha arthAta maraNarUpa vA kSararUpa che, kema ke A sarva prakRti (kakSAMka 3 thI 15 g) nAzavata che tethI tene vilaya thatAMnI sAthe ja tenA sAkSI je A kSarapuruSa (vRkSAMka 2) che teno paNa vilaya anAyAse ja thaI jAya che. kAraNa ke, A kSara puSpa tathA prakRti baMne parara5ra manuSya ane tenI chAyAnI peThe eka bIjA sAthe saMkaLAyelAM hoya che, tethI teo ekabIjAne cheDIne kadApi rahI zakatAM nathI. tAtparya ke, sarva dazyasRSTinI Adi mAtA A prakRti (kSAMka 3) ja che. te ane tenuM sUma tathA sthUla kArya, e badhuM maLIne brahmanuM virATarUpa kahevAya che. brahmadeva utpanna karelI A razUla evI brahmAMDarUpa kAryasRSTi (vRkSAMka 14 thI 15 ) ne samaSTi kahevAmAM Ave che. A samaSTirUpa kAryasRSTi (vRkSAMka 14 thI 15 5) tathA mahadAdi kAraNutaro vaDe jene vistAra thavA pAmela che, evI kAraNaruSTi (vRkSAMka 6 thI 13) tema ja mahAkAraNasRSTi (vRkSAMka 3 thI 5) e traNe suSTie (kSAMka 3 thI 15 gha) maLIne dRzyasRSTi kahevAya che ane tene ja brahma vA paramAtmAnuM virATa yA apara ravarUpa kahe che tathA te karatAM para eTale anirvacanIya evuM AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) te brahma vA paramAtmAne para svarUpa che. A apara svarUpa paNa brahmathI abhinna ja che. A rIte vAratavika brahmarUpa evuM je A mahat (virATa) brahma e mArI ni arthAta prakRti che, ema atre bhagavAne varNaveluM che (A saMbaMdhe vadhu spaSTatAne mATe adhyAya 9, zloka 16, pRSTha 99 tathA chAMu0 prapA0 3, khaMDa 17, maMtra 5-6 kArikA sahita juo). sarSayoniSu kaunteya murtayaH sambhavanti yAH / tAsAM brahma mahayonirahaM bIjapradaH pitA // 4 // prakRtine paNa bIjA pitA huM chuM he kaya! sarva niomAM je kAMI mUrta eTale dazya kivA prakaTabhAva saMbhave che, arthAta utpanna thata bhAse che agara jovAmAM Ave che, te tamAmanuM mULa brahma25 evI A mahAni athavA prakRti I teno bIjaprada eTale bIjarUpa evo pitA huM ja chuM. tAparya e ke, A ahemamAdirUpe je je kAMI prakaTa thayeluM dazya (vRkSAMka 3 thI 15 4) pratItimAM Ave che te tamAmanuM Adi kAraNa athavA mULa vAstavika rIte braharUpa evI A mArI mahAni yAne prakRti ja che. te sarvadasyabhAvanuM AdikAraNa hovAne lIdhe tene AdimAtA paNa kahe che ane te paNa vastutaH te brahmasvarUpa ja che. zruti zAstrakAro brahmanA A svarUpane ja aparasvarUpa kahe che ane purANAdike AnuM ja virATa svarUpe varNana kare che, je vakhate vakhata jaNAveluM che. A mujaba sarva damyAdinuM mULa athavA AdikAraNe A brahmarU5 evI mArI mahatva che. paraMtu huM to tene paNa bIjaprada arthAta mahata prakRtino paNa bIjarU5 eTale mULa preraka e pitA arthAta Izvara (vRkSAMka 2) chuM, ke je he paNa vAstavika rIte te avyaya, agocara tathA anirvacanIya e khAmAM (dakSAMka 1) ja che. sattvaM rajastama iti guNAH prakRtisambhavAH / nibadhnanti mahAbAho aihe dehinamavyayam // 5 //
Page #789
--------------------------------------------------------------------------
________________ 60 ] rAnamAsyuni mati niyache - [ siddhAntakADa bha0 gIra a 14/10 dahIne prakRtivaDe thatuM baMdhana he mahAbAha! dehamAM rahelA avyaya arthAta avinAzI evA dehIne prakRtivaDe utpanna thayelA satva, raja ane tama e traNa gaNothI baMdhana thAya che. udaza e ke, jema AkAza gharamAM tathA gharanI AjubAju sarvatra vyApeluM hovA chatAM paNa taddana asaMga ane nirvikAra hoya che, chatAM tenA para gharanI upAdhine lIdhe A te maThAkAza che evA prakAre maryAditapaNAno ane vikArIpaNAno Aropa kare che tema AtmA vastataH avyaya ane avikArI hovA chatAM A prakRtivaDa utpana thayelA sattva, raja ane tama e traNa gaNone lIdhe pote jANe A prakatinI upAdhi vaDe baMdhAI gayo na hoya tema jaNAya che. bhagavAna kahe che: he pArtha! nirmaLa AtmAne baMdhana nahi hovA chatAM jANe prakRtinA A traNa guNe tene ja baMdhanakartA na hoya ema ajJAnIonI daSTie bhAse che, ema je tane kahevAmAM AvyuM che, to have te ajJAnIonI daSTie kayA guNa kene kevI rIte baMdhana kare che te kahuM chuM (prakRtinA traNa guNo tathA tenA vistAranA vivecana mATe adhyAya 2, 3, 7, 8, 9 ane 18 juo). satra para nirmaNArAmanArAyaNa sukhasaGgena badhnAti jJAnasaGgena cAnagha // 6 // sattvaguNa vaDe dahIne kevI rIte baMdhana thAya che? he niSpA5 arjuna! traNa guNa pikI sattvaguNa ke je nirmaLapaNAne lIdhe duHkhathI rahita ane sarvane prakAzaka che, te sukhanA ane jJAnanA saMgavaDe anirvacanIya evA dehIne baMdhana kare che, eTale A prakRtithI upajelo sattvaguNa, nirmaLapaNAne lIdhe jANe bIjuM caitanya kiMvA AtmA ja na hoya, tevuM AtmapratibiMba potAmAM grahaNa karavAne zaktimAna hoya che, arthAta A satvagaNa eTale mati mata evuM A AtmAna pratibiMba hoya tema bhAse che. Ama sarvenA prakAzaka ane anAmaya eTale kepiNa prakAranA vikSepa kivA dukhathI rahita, evA nirmaLarUpe bhAsavuM e sattvaguNanuM lakSaNa che. tAtparya ke, A sattvaguNa dehIne jANe pote bIjo AtmA ja na hoya evI rIte bhAsa karAve che, tethI vAstavika alipta evo A devI pitAne chuM, huM sukhI chuM, huM koI paNa prakAranA vikSepa vinAne chuM, huM badhuM samajuM chuM, ema samajIne temAM Asakta thAya che paraMtu A te prakRtinA sAtvika ahaMkAranuM lakSaNa che, ema tenA lakSyamAM paNa AvatuM nathI, AthI te dehIne sukha ane jJAnanA saMga kivA ahaMkAra vaDe baMdhanamAM nAkhe che. rajo rAgAtmakaM viddhi tRSNAsaGgasamudbhavam / jinAri jI mora nA zALA rajoguNu vaDe karmasaMgathI dehIne thatuM baMdhana he kauteva! prati vaDe utpanna thanAro rajoguNa rAgAtmaka eTale kAmanI AsaktivALo tathA tRSNAomAM saMga ka5tna karanAra hoI te dehIne karmanA saMgavaDe baMdhana kare che. eTale ke, mArI A pharaja che, mAruM A kartavya che, mAre A kAma karavAnuM che, te karavAnuM che, Aje A karyuM, kAle te karIza, mArA sivAya A badhuM koNa karaze? ityAdi aneka kAmanAo ane tRSNAothI vyAkaLa banAvI temAM ja raMgAvI e rajoguNanuM kArya che. te vaDe A dehIne aneka karmomAM pravRtta karIne tene pote karmanI jALa vaDe bAMdhI de che ane saMsAramAM ja ra pao rAkhe che. AvI rItanI mAnyatApa ahaMkAra vaDe A vAstavika alipta je dehI rajoguNavaDa baMdhanane pAme che,
Page #790
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] zAnayukta buddhinA AtmA5 mahamAM [ 661 sakasthAna phiji modI kozinAra pramAvAlasyanidvAbhistannibadhnAti bhArata // 8 // dehIne tamavaDe utpanna thatuM baMdhana he bhArata ! vaLI tamogaNa te ajJAnava utpana thayelo heI sarvane moha pamADanAro che ema jANuM, sarva dehIone pramAda, ALasa ane nidrAvaDe te baMdhana kare che eTale tamaguNanuM svarUpa te ajJAna ja che. ajJAnavaDe sarva prANImAtrane nazAmAM cakacUra karIne viSayonI prAptimAM ja doravavA tathA kadIpaNa svarUpanuM zAna thavA pAme nahi evI dakSatA rAkhavI eTale A tamaguNa sAcuM zuM ane khoTuM zuM ene kadI viveka ja utpanna thavA detA nathI. arthAta alipta evA dehIne sukhane mArga nahi batAvatAM, eka karatAM eka, ema kame vadhu ne vadhu viSayarUpa nazAmAM cakacUra banAvI anekavidha sAMsArika duHkhabhogomAM nAkhavA, e ja A tame guNanuM kArya che. te dehIne viSayI, pramAdI, vachaMdI, ALasu ane nazAmAM cakacUra hoya tevo banAvI de che. te manuSya ghora nidrAmAM ja sukha samaje che. A rIte meha utpanna karanAro ane ajJAnathI jenI utpatti thavA pAmelo che evo tamoguNa pramAda, ALasa ane nidrA vaDe dehIne mithyA abhimAnamAM nAkhI te vaDe baMdhana utpanna kare che. sattvaM sukhe saJjayati rajaH karmaNi bhArata / jJAnamAvRtya tu tamaH pramAve saJjayatyuta // 9 // dehInuM satva, raja ane tamavaDe baMdhAvuM he bhArata! Ama satvaguNa sukhamAM jeDe che, rajoguNa karmamAM pravRtta kare che tathA tamoguNa jJAnane DhAMkI daIne pramAdAdimAM ja joDe che. tAtparya e ke, sukha maLaze evI abhilASAvaDe dehIne sattvaguNa baMdhanamAM bAMdhI le che. A karyuM, A karavuM che, A karIza, mAruM amuka kartavya che, amuka kartavya bAkI che, amuka kartavya huM karI rahyo chuM ityAdi karmanA pAlavaDe rajoguNa devIne baMdhanamAM phasAve che tathA tamoguNa te jJAnane DhAMkI daI eTale sUrya jema vAdaLAMothI DhaMkAI jAya tema jJAnane Avata karI de che tathA ajJAna vaDe meha utpanna karI pramAda ane ALasa vaDe dehIne baMdhanayukta karI de che, eTale dekhate chatAM AMdhaLAnI jema karI mUke che. tamakipUra para pathati mAta ! rajaH savaM tamazcaiva tamaH sattvaM rajastathA // 10 // zuddha satva, raja ane tame guNa ne kahe che? he bhArata! raja ane tame guNane parAbhava karIne sarvaguNa prabaLa thAya che tema ja savaguNa tathA tame guNane parAbhava karIne rajoguNa tathA sarva ane rajane parAbhava karIne tamaguNa prabaLa thAya che. eTale rajoguNa tathA tame guNa upara tiraskAranI bhAvanA karavAthI te baMnene tyAga thaI savaguNanuM pramANa vizeSa rahe che, te ja pramANe sattva ane tame guNane tiraskAra karavAthI roguNa ane sAva tathA rajoguNane tiraskAra karavAthI tame guNanuM pramANa vizeSa rahe che. arthAta pitAne choDI bIjA be guNene nirAsa thAya te ja zuddha evA sava, raja ke tame guNanuM pramANa vadhu rahI zake che. Ama zuddha satva, raja ane lagaNa kone kahevA te samajAvavAmAM AvyuM che, have tene oLakhavAnAM citte saMbaMdhe kahuM chuM.
Page #791
--------------------------------------------------------------------------
________________ dara]. tAta bAsmani 20. [ siddhAntakASTha bha0 gIa 14/13 sarvadvAreSu dehe'sminprakAza upajAyate / jJAna yadA tadA vidyAdivRddhaM sattvamityuta // 11 // sattvaguNanA udayanAM lakSaNe dehamAMnA sarva kAromAM jyAre sarva bAjuethI jJAnarUpa prakAzane ja udaya thAya che tyAre zuddha satvaguNanI vRddhi thayelI che ema jANavuM. arthAta jemAM zuddha sattvaguNano udaya thayo hoya tene dehamAMnA bekAna,be nAkanAM chiddho, be AMkho, eka moTuM, gudA ane zizna e nava dhULa kAromAM tathA jJAnendriyone zabda, sparza, 25, rasa ane gaMdha e pAMca viSayo tathA mana, buddhi, citta ane ahaMkAra e aMtaHkaraNa catuSTaya maLI nava sakama ThAremAM prakAza utpanna thAya che. jyAre jJAna eTale A sarva AtmA ja che evI rItane dRDha nizcaya thaI A sUkSama nava dvAramAM saMpUrNa vairAgya upajI AtmA sivAya bIjI koI paNa viSayavRttinuM utthAna ja thavA nahi pAme eTale temAM saguNano udaya thayo che, ema jANavuM. AmAM bhagavAne zuddha sattvaguNanA udayanAM lakSaNe kahelAM che. sUma iMdriAno preraNA vaDe ja sthaLa iMdriya vyApAra karI zake che, e niyama che. tethI sakSama IdriyonI AtmAmAM ekAgratA thaI eTale tamAma radhULa vyavahArane paNa temAM samAveza thaI jAya che. A rItanA zuddha sattvaguNanA udayanAM lakSaNe samajavAM. lobhaH pravRttirArambhaH karmaNAmazamaH spRhA / rajasyetAni jAyante vibuddhe bharatarSabha // 12 // rajoguNanI vRddhinAM lakSaNe he bharataSabha ! jayAre rajoguNanI vRddhi thavA pAme che tyAre lobha, pravRttikane AraMbha, azama eTale manano nigraha nahi hevo te, azati tathA aneka prakAranI vaiSayika IcchAo utpanna thAya che eTale che. tenI tamAma pravRttio lobhathI bharapUra hoya che. aneka prakAranI pravRttio ja karyA karavI e tene vadha priya lAge che. te haMmezAM navIna navIna karmo ke jemAM kAmya, niSiddha ane laukika ityAdine ja samAveza thAya che tevAM karmonA samAraMbhe ja karyA kare che ane te vaDe lekeSaNa meLavI kiMvA lake taraphathI pratiSThA meLavI rAjI thAya che. azama eTale manAdi Idriyone kiMcitmAtra paNa saMyama jemAM heta nathI ta: nityaprati aneka prakAranA karmo karavA saMbaMdhInA vicAro ja karyA karavA, Aje A karyuM, kAle amuka karIza, ityAdi eka pachI eka aneka kAryonuM manavaDe ciMtana karyA karavuM, A rItanI aneka prakAranI vaiSayika icchAne lIdhe tenI kadI paNa tRpti thatI nathI. te nityaprati udvega ja karyA kare che, eTaluM ja nahi paraMtu mAnasika ciMtAone lIdhe te haMmezA azAMta ja rahe che. Ama aneka prakAranI icchA ane bIjAonI sAthe paraspara spardhA ja ryA karavI, amuka karatAM huM vadhu zrImAna thaIza, amuka mArAthI kaniSTha che ityAdi prakAranI IrSAyukta mAnyatA vaDe paradhanAdi tathA aneka viSayabhegAdinI icchAo thavI vagera, A sarvaguNenuM prAbalya rajoguNanI vRddhi thaye vadheluM jovAmAM Ave che. kAgaDabariya kumAre ja rA tamasyetAni jAyante vivRddha kurunandana // 13 //
Page #792
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] ane mahAna zAMta AtmAmAM vilaya kare. [ 663 tame guNa vRddhinAM lakSaNe he kunaMdana! tamoguNanI vizeSa vRddhi thaye aprakAza, apravRtti, pramAda ane moha utpana thAya che. game teTale upadeza karavA chatAM paNa jenI buddhimAM te kadI utaratuM nathI tenuM nAma aprakAza, apravRtti eTale zAmAM pravRtta thavuM ane zAmAMthI nivRtta thavuM, kayAM karmo karavAM ane kayAM nahi karavAM, teno sArAsAra viveka je karI zakato nathI te; pramAdI eTale ALasupaNuM tathA moha eTale khoTAne ja sAcuM samajI levuM te, A gaNe tamoguNanI vRddhinAM cinho che. Ama mAyAva anekarUpe bhAsatA eka ja paramAtmAne sadagurUnI sevA dvArA prApta karelI ekAMtika bhakitavaDe tIkSaNa karelA jJAnarUpa kuhADAthI dehInA upAdhirUpa evA triguNAtmaka sUkSmadevane chedIne prathama to satvaguNanI vRddhi karI te vaDe AtmAnuM yathArtha rIte parokSajJAna prApta karI levuM tathA tyAra pachI te satvaguNune paNa tyAga karavo joIe. A rIte krame dhyeya prApta karI zakAya che. savAdika guNanI vRddhi kevI rIte karavI te saMbaMdhamAM zAstranuM kathana ApavAmAM Ave to te asthAne gaNAze nahi. dharmanI vRddhi tathA adharmane nAza zI rIte thAya ? bhagavAna bolyAH satva, raja ane tama e traNa guNonI vRttio jyAM sudhI silaka hoya tyAM sudhI AtmajJAnarUpa brahmavidyA kadI paNa prApta thatI nathI. A guNanI vRttio ja AtmajJAnamAM naDatararUpa che. mATe e vRttione nivRtta karIne brahmavidyA utpanna ka8 no prakAra kahuM chuM. A satva, raja ane tamoguNa e traNe prakati (vRkSAMka 3) ne che AtmAnA nathI. AtmAmAM to prakRti ane tenA traNa guNono aMza lezamAtra paNa nathI. te to taddana asaMga che. mATe Atma (brahma) prAptine mATe prathama sattvaguNanI vRddhi karIne raja tathA tamoguNane nAza karavo ane pachI satvaguNano sattvaguNu vaDe ja nAza karI nAkhavo. vRddhi pAmelA satvaguNu vaDe AtmasvarU5 evA mArI bhaktirU5 dharmanI prApti thAya che. sArika padArthonuM sevana karavAthI prathama sattvaguNunI vRddhi thaI pachI te vaDe AtmarUpa evA mArI bhakitarUpa dharmA pravarte che. sattvaguNanI vRddhinA kAraNarUpa e A bhakitarUpa dharma raja tathA tamoguNane nAza kare che. A be guno nAza thAM ja rajoguNanI vRddhirUpa rAgadveSAdi tathA tamoguNanI vRddhirUpa pramAda ane AlasyAdine nAza paNa anAyAse ja thaI jato hovAthI, A raja tathA tame guNa vaDe utpanna thatA adharmano nAza paNu sahaja thAya che. guNe vaDe ja guNane nAza kare (1) zAstra, (2) jaLa, (3) leka, (4) deza, (5) kALa, (6) karma, (7) janma, (8) dhyAna, (9) maMtra, tema ja (10) saMskAra; e daza guNenI vRddhinAM kAraNo che. A daza padArthomAM vidhAna eTale aparahAnubhavIo jenAM vakhANa kare che te sAtvika padArtha samajavo, vidvAne jenI niMdA kare che te tAmasa ane vidvAno jenI stuti kiMvA niMdA be pikI kaMI paNa karatA nathI tene rAjasa jANa. satvaguNanI vRddhine mATe sAtvika padArthonuM sevana karavuM joIe. jema ke (1) zAsavedanI AkhA vidhi vAkaye yA mahAvAkyanuM ja jemAM vivaraNa AveluM che evA tattvajJAna darzAvanArAM zAstro te sAtvika zAo heI, tenuM sevana karavuM paraMtu pravRttiparAyaNa evAM pAkhaMDI zAstronuM sevana kadIpaNa nahi karavuM joIe temaja (2) jaLaH nadI vagerenuM vahetuM jaLa kiMvA kUvAvAvaDInuM zuddha jaLa te sAtvika sevana che paNa madirApAnAdi tAmasa che; (3) leke: AtmasvarUpanuM ja ciMtana karanArA nivRttiparAyaNa loke sAtvika che ane temanuM sevana ja prANa che tathA kAmI ane pravRttiparAyaNa durAcArI lekenuM sevana amAhya che; (4) dezaH dezamAM paNa zuddha tathA pavitra ekAMta deza grAhya tema ja jugArakhAnAdi tyAjaya che; (5) kALaH kALamAM paNa prAtaHkALAdi sAtvika che tathA madhyarAtri, sAyaMkALa ityAdi tyAjya che; (6) karma karmomAM paNu AtmaprApti prItyartha thatAM karmo ja prAla che bAkInAM tyAnya che; (7) janmaH janma 5Na zuddha sadAcAra ane AtmadharmamAM parAyaNane
Page #793
--------------------------------------------------------------------------
________________ 664] uttiSThata jAgrata prApya varAnnibodhana / [ siddhAntakADa bha0 gI a0 14/17 tyAM zreSTha che tathA anyatra kaniSTha che; (8) dhyAna AtmAnuM dhyAna zreSTha che tathA strI, putra ane dhanAdi viSayonuM dhyAna tyAjya che; (9) maMtra: 3% eTale praNavane maMtra tathA huM AmA che, A badhuM AtmA che athavA potAno ISTadeva ja carAcaramAM sarvatra vyApelo che, evA sarvAtmabhAvanA nizcayAtmaka uddeza vaDe the ja5 zreSTha che, itara dehAdhyAsa vadhAranArA tyAjya che; (10) saMskAraH nityaprati AtmanizcayamAM sthira rahevuM e ja cittazuddhi karavAno sAco upAya che, paraMtu huM deha chuM ityAdi dehamAM Asakti vadhAranArA saMskAre tyAjya che. Ama zAstramAM jene grAhya kahyA che te sattvaguNanI vRddhi karanAra hoI tenA AcaraNathI AtmabhaktirU5 dharmanI prApti thAya che ane AvI bhaktirUpa dharmAthI jJAna prApta thatAM aMte paramAtmaprApti thAya che. jo ke vAstavika rIte te mahAvAkayanA zravaNa ane sevanathI ja AtmAnuM yathArtha jJAna prApta thAya che. to paNa AtmAnuM parokSajJAna prApta thatAM sudhI sthUla ane sUma e baMne dehane kAraNabhUta savAdi gugono nAza na thAya tyAM sudhI to A sAdhananA upayoga vaDe ja jJAna prApta thaI zake che arthAta AmAnA parokSajJAnane mATe A sAdhano upayogI che. jema paraspara vAMsanA gharSaNa vaDe utpanna thayelA agni ja vAMsanA vanane bALIne sApha karI nAkhe che tema guNonA kSobhane lIdhe utpanna thayelA devIno deharUpa lAbha paNa savaguNanI vRddhi thatAM agninI peThe pitA vaDe pitAne utpanna thayelA jJAna thakI ja parapara eka bIjA guno nAza karIne chevaTe pote paNa vilayane pAme che. manane niSedha karI tene AtmAmAM ja jeDavuM A sAMbhaLI uddhavajIe pUchayuM : he zrIkRbhu! jitekriyapaNuthI sAtvika padArthone sevavAmAM ATalo badhe ! puruSArtha che ane rajoguNa tema tamoguNI viSe duHkharUpa che ema jANavA chatAM manuSyo kutarA, gadheDA, baLado Adi pazuonI peThe viSayabhogamAM ja kema racyApacyA rahe che? tenA uttaramAM bhagavAna kahe che ke vika rahita manuSyane deDa eTale ja huM chuM evo khoTo nizcaya saMpUrNa rIte otaprata ghusI javA pAmela che ane tevI khATI samajane lIdhe ja mana (vRkSAMka 11) vAstavika sattvaguNa pradhAna hovA chatAM paNa temAM duHkharUpa rajoguNa vyApta thAya che ane rajoguNu bApta thavAthI manamAM aneka vaivika tarkavitaka UThe che. A rIte viSayonA saMkalpavikalpo utpanna thavAthI durmati manuSyone kadIpaNa pakaDamAM nahi Ave evI A bhayaMkara tRNu utpanna thAya che. tRSNAne lIdhe rajoguNanA vegathI moha pAmelA aji driya puruSo karmo pariNAme duHkharUpa che ema jANavA chatAM paNa tRSNane vaza banI viSayone bhogavavA sAru te te karmone ja ratA rahe che. mATe hAdikamAM mithyA abhiniverA arthAta deha eTale ja huM, evI mithyA ardhabuddhi kAkhanAro. e ja viSayone bhogavanAro jIvAtmA che, ema samajavuM. vivekI puruSo to koI samaye pitAmAM rajogANa vadhI vikSepa upajAve athavA tame guNa moDa pamADe te paNa pramAda choDIne manane prayatanavaDe satata AtmAmAM ja rokyA kare che tathA viSayomAM doSadaSTi karyA kare che, te kadI viSayomAM Asakta thatuM nathI. Ama viSayomAM doSadRSTi karyA chatAM paNa jeo manano virodha karI zakatA na hoya tevAone mATe sahelo upAya kahuM chuM te dhyAna daIne sAMbhaLa. tamAma vRttione eka AtmAmAM sthApavI te ja yoga ALasa choDI daI dararoja traNavAra Asana ane upara kahevA mujaba praNava vA anya koI japane tathA prANAyAma karavAno niyama rAkhI sAvadhAnapaNAthI dhIredhIre AtmasvarUpa evA mArAmAM ja manane lagADI devuM ke jethI mana viSaya tarapha jatuM aTakI jAya. tamAma viSayomAMthI manane kheMcI laI tene sAkSAta AtmasvarUpa evA mArAmAM ja paripUrNa rIte lagADI devuM e ja yoga che. e mujaba mArA ziSyo sanakAdika tatvavidoe nirNaya karelo che. mATe traNa guNene nivRtta karI tamAma viSayo taraphathI manane AkarSI laI AtmasvarUpa evA e mAre viSe ja sthApavAne buddhimAnee prayatna karavo joIe (bhA 0 11 a. 13 zlo. 1 thI 14)
Page #794
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] uTho, jAgo, eka evA apakSAnubhavanuM zaraNa grahI Atmadha meLave. [665 yadA satve pravRddhe tu pralayaM yAti dehabhRt / / tadottamavidAM lokAnamalAnpratipadyate // 14 // sattvaguNanI vRddhivALAnI gati zrIbhagavAna kahe cheH A mujaba zAstranirNaya tane kahevAmAM Avyo, te uparathI paNa tArI samAjamAM AvyuM haze. have tuM kaheze ke kaI abhyAsakanuM traNa guNathI para thayA sivAya je kadAca vacce ja mRtyu thAya sthiti thavA pAme ? te saMbaMdhamAM kahuM chuM te sAMbhaLa. jyAre deha dhAraNa karanAra devI sattvaguNanI vRddhimAM maraNa pAme che tyAre te upAsanA malarahita evA uttama lokane pAme che eTale upara kahyA mujaba jenAmAM sattvagaNano udaya thavA pAmyo hoya tevA sAdhakane je mRtyu prApta thAya te te uttama upAsakenA malarahita evA zreSTha lokone ja pAme che. rajasi pralayaM gatvA karmasagiSu jAyate / tathA lInastamasi muDhayoniSu jAyate // 15 // rajoguNa tathA tame guNanI vRddhimAM mRtyu pachInI gati rajoguNamAM mRtyu pAmanAre pharIthI manuSyAdi lekamAM ja janma pAme che tathA tamoguNamAM mRtyu pAmanAre mUDhoniomAM ja janma le che. arthAta rajoguNanuM jora hoya tevI hAlatamAM je dehInuM mRtyu thAya to te potAnA karmo pramANe cAMDAlAdi adhama nithI mAMDIne zreSTha evA AtmadazI brAhmaNane tyAM janma le che tathA tamoguNanI vRddhinI hAlatamAM mRtyu pAmanAro potAnA karmovazAta manuSyAdithI nIce AvI pASANudikathI te TheTha jhADa, pAna, pazu, pakSI ityAdi sthAvarajaMgama mUDha niomAM ja jame che. karmaNaH sukRtasyAhuH sAtvika nirmulaM phalam / rajamastu phalaM duHkhamajJAnaM tamasaH phalam // 16 // sAtvika, rAjasa ane tAmasa karmonA phaLa sata karmo arthAta sAtvika karmonuM phaLa pavitra ane sAtvika thAya che; rajoguNanuM phaLa duHkha tathA tameNuNanuM phaLa ajJAna che. arthAta upara je sAtvika karmo kahevAmAM AvyAM te karanArAone pApathI atyaMta rahita, nirmaLa tathA taddana zuddha evA phaLanI prApti thAya che rAjasakarmo karanArAone te aneka prakAranI vAsanAovizAta duHkharU5 phaLanI prApti ja thAya che tathA guNavALAM karmo karanArAone mUDhapaNuM ajJAnatA tathA meha ItyAdi tamarU5 phaLanI prApti thAya che. satvAtsAyate bhAna rajaso lobha evaM ca / pramAdamohau tamaso bhavatA'jJAnameva ca // 17 // sarvathI jJAna, rajathI lAbha ane tamathI ajJAna savaguNathI jJAna utpanna thAya che, rajoguNathI lAbha utpanna thAya che tathA tame guNathI pramAda ane maha utpanna thAya che tema ajJAnanI utpatti paNa tame guNa vaDe ja thAya che. bhAvArtha e ke, satvaguNanI vRddhi thAya to nAna utpanna thaI te vaDe me AtmasvarUpanI prApti thaI zake cheraguNavaDe to lAbha utpanna
Page #795
--------------------------------------------------------------------------
________________ 666 ] surA dhArA vijitA yuvA- [ siddhAntakATha bhaI gI. a014/18 thaI aneka prakAranI tRNAone lIdhe kAmya karmImAM ja te rapa rahe che tathA putra, vitta ane lekeSaNAmAM phasAI pharI pharIthI janmamaraNAdi duHkho ja bhogavyA kare che tathA tamoguNathI te ALasa, nidrA, pramAda, moha, ajJAnatA ane mUDhatA ItyAdine lIdhe sArAsAra vivekabuddhi naSTa thatI hovAthI te sAruM kiMvA narasuM kAMI samajato ja nathI ane haMmezAM nazAnA ghenamAM cakacUra hoya tevI rItanI mUDhatAne lIdhe ahaMkAramAM ja ragadoLAyA kare che. teo pApabuddhivALA ane pApakarmavALA hovAthI te pattharAdi mUDha yonine pAme che. UvaM gacchanti sattvasthA madhye tiSThanti rAjasAH / jaghanyaguNavRttisthA adho gacchanti tAmasAH // 18 // sattvastha upara, rAjasa madhyamAM ane tAmasa nIce paDe che. he pArtha! upara te saMkSepamAM kahevAmAM AveluM che. chatAM pharIthI kahuM chuM te sAMbhaLa. sattvaguNanI vRttimAM rithara thanArAo Urva eTale uparanI gatine kiMvA manuSya karatAM zreSThalokane pAme che, rajoguNanI vRttiomAM rahelA maLe eTale vacalA manuSyAdi lokamAM rahe che tathA vRttimAM sthira rahelAo te nIce jAya che eTale patanane pAme che. arthAta jeo savagaNanI vRttiomAM sthira rahelA hoya che teo manuSyAdithI uparanI eTale siddha, gaMdharva, kinnara, yakSa tathA deva ItyAdi koTImAM cAlyA jAya che, rajoguNamAM sthira thayelA madhyama arthAta potAnA samAna evI manuSyAdikanI keTImAM ja rahe che tathA jeo tAmasa vRttiomAM ja sthira thayelA hoya che teo to potAthI nIcI keTImAM eTale manuSyAdi karatAM nIcenI pazu, pakSI, jhADa, pahADa ItyAdi keTIomAM paDe che. A vivecananI spaSTa samajAtine mATe zAstramAM AvelAM varNano paikIno keTaloka bhAga atre ApavAmAM Ave che te asthAne gaNAya nahi, guNenA nirUpaNanuM prayojana bhagavAna zrI kRSNa kahe che: he uddhava ! prakRti ane puruSa baMne eka bIjAthI taddana judAM judAM che evA prakAranA viveka vaDe jJAna dharAvanAra puruSa paNa jyAM sudhI prayatna karIne traNe guNonI vRttione jItavAno puruSArtha karato nathI tyAM sudhI tenAM sukhaduHkhAdi dhonI nivRtti kadI paNa thatI nathI; AthI te vRttione chatI laI guNothI para thavAnI AvazyakatA che eTalA mATe huM guNonI vRttionuM ahIM nirUpaNa karuM chuM. uddeza e ke, koIne AtmAnuM parokSajJAna thayuM hoya paraMtu tene jyAM sudhI aMtaSThi vaDe aha vilaya thaI AtmAno apareDakSAnubhava eTale sAkSAtkAra thato nathI, tyAM sudhIne mATe te tenI duHkhamAMthI nivRtti kadI paNa thatI nathI. Ama sArAsAra viveka thatAM apakSAnubhavane mATe upayogI hovAthI prakRtinA guNomAMthI je je guNa vaDe puruSa je je rUpe pratibiMbita thAya che te viSe kahuM chuM, te dhyAnapUrvaka sAMbhaLa. satva, raja ane tame guNanI vRttio savaguNanI vRttioH zama eTale mAnasika sUma Idriyone nimaha. dama eTale zarIrAdi skUla prakriyAno bAghanigraha, sahanazIlatA, viveka, vidharmamAM ja vartavuM, satya, dayA, pUrvAparanuM anusaMdhAna, saMtoSavRtti dhanAdine vyaya kayA mArge kare te jANavAno svabhAva, viSayo tarapha vairAgya, AstikapaNuM amogya karmo tarapha kadI javuM paNa nahi tenuM nAma lajajA, dAna, saraLatA, vinaya tema haMmezAM AtmasvarUpa upara ja prIti rAkhavI arthAta AtmA sivAya bIje badhe aprIti rAkhavI; A badhI satvaguNanI vRttio che. rajoguNanI vRttio : svargAdika aneka prakAranI icchAo, sakAma vyApAra eTale aneka prakAranAM karmo karyA ja karavAM te, mada, lAbha thayA chatAM paNa asaMteSa, ga, dhata yA strI, putrAdika vyavahAryA viSayo meLavavAnI icchAthI devatA vagerenI prArthanA, bhedabuddhi eTale tapaNAnI bhAvanA, nityaprati viSayabhogamAM ja.
Page #796
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) jevI rIte aramAnI dhAra upara cAla ala dura che (tema) [ 67 racyApacyA rahevuM, madane lIdhe yuddha vagerene Aveza Avavo, pitAnI stutimAM ja prAMti, upahAsa eTale hitanI kharI vAto nahi sAMbhaLatAM tene hasI kADhavI te ane phaLanI Asakti rAkhIne te meLavavAne mATe baLajabarIthI udyama karavo te (AtmAnI prAptine mATe te niSkAma udyama sAttvika kahevAya che) A saghaLI rajoguNanI vRttio che. - tame guNanI vRttio: krodha, lobha, mithyAbhApaNuM eTale khoTuM bolavuM, hiMsA karavI, yAcanA eTale dIna5Ne keAI pAse mAgavuM, daMbha, nahi karavAnA khoTA zrama karavA, kalaha eTale jhaghaDAo karavA, zoka, moha, duHkha, dInatA, nikA, AzA, bhaya ane ALasa eTale udhama nahi kare te kiMvA jaDatA A badhI tame guNanI vRttio che. A sattva, raja ane tamoguNanI ghaNIkharI vRttionuM meM alaga alaga varNana karyuM che. have traNe guNe jemAM mizra hoya che tevI vRttio kahuM chuM. traNe guNAnuM mizraNa kiMvA sanipAta he uddhava ! huM ane mAruM evI buddhi thavI te traNe guNono sanipAta eTale mizraNa che ema samajavuM. mana. sama IdriAnA zabda sparzAdi viyo tathA prANo vaDe je vyavahAra thAya che te badho traNe guNonA sanipAta eTale mizraNathI ja utpana thavA pAmela che. puruSa jyAre dharma, artha ane kAmamAM Asakta eTale prItivALo thaI rahyo hoya tyAre tenI, A rithati traNe guNAnA mizraNathI ja thaelI che ema samajavuM. tevI zraddhAvALo nitya rati tema dhanane ja prApta karato rahe che. puruSa jyAre pravRttirUpI lakSaNavALA hAsya dhamamAM ja prIti rAkhe che, gRhasthAzramamAM ja Asakata thaIne rahe che tathA nityaprati niyanaimittika karmo karavArUpa dharmamAM ja niSThA rAkhe che tyAre paNa traNa guNenuM temAM mizraNa thayeluM che ema jANavuM. satva, raja, tame guNavALA kevI rIte oLakhavA upara kahevAmAM AvelI madamAdinI vRttio uparathI puruSa satvaguNavALo che ema anumAna karavuM, kAma vagere vRttio uparathI puruSa rajoguNavALo che evuM anumAna karavuM ane krodhAdi vRttio uparathI tamoguNavALe che evuM anumAna karavuM. sattva, raja, tamavALAne svabhAva " je puruSa athavA strI niSkAma eTale ke I paNa prakAranI IrachA yA vAsanArahita thaIne karma kare che eTale je tamAma karmo vaDe atyaMta ekaniSThAthI AtmasvarUpa evA mAruM ja prema ane bhaktipUrvaka bhajana kare che, tevA puruSa kiMvA strIne sattvaguNI jANavA; koI paNa viSayanI AzAo manamAM rAkhIne sakAmapaNe ka karI mA eTale AtmAnuM bhajana kare tene rajoguNI svabhAvavALA tathA keIne pIDA karavAnI IcchA vaDe karma karIne mane bhaje teo tame guNe ravabhAvavALA che ema jANavuM. traNa guNethI para keNa? sava, raja ane tama e traNe guNe prakRtinA ja che. AtmAnA(mArA) nathI, kAraNa ke te guNa paMcamahAbhUtAnA kArya25 citta (vRkSAMka 9) mAM prakaTa thAya che ane A paMcamahAbhUtAdinI upAdhi dhAraNa karanAro te jIva kiMvA mahAprANa (vakSAMka 6) kahevAya che. jIva guNa vaDe paMcamahAbhUtAdimAM Asakta banI jAya che. vAsanAvazAta te te rUpe tathA tene te AkAre pratIta thaI temAM ja baMdhAI jAya che. AtmasvarUpa evo huM te IzvarAdi (vRkSAMka 2) rUpe niyaMtApaNAthI suSTi Adi kArya karuM chuM te paNa temAM kadI Asakti pAmato nathI, tethI niyamukta che. eTalA mATe ja huM tane AtmasvarUpa evA mAruM bhajana karavAnuM ja vAraMvAra pikAra karIne kahI rahyo chuM, te tuM sArI rIte dhyAnamAM le.
Page #797
--------------------------------------------------------------------------
________________ Ika 668] pathaawvethA varita 5. [ siddhAntakANa bha0 gI. a0 14/18 bIjA be guNene dabAvI eka guNa vadhe tenAM lakSaNe prakAzaka, svaccha ane zAMta savaguNa bIjA be guNone dabAvIne jyAre vadhI jAya che tyAre puruSa mukha, dharma, jJAna tathA samAdi vaDe joDAya che. saMga (prIti) tathA bhedanA kAraNurUpa ane pravRtti svabhAvavALe rajoguNa jayAre bIjA be guNone dabAvIne vadhI jAya che tyAre te puw duHkha yaza ane lemIyukata thAya che: vivekabhraSTa karanAro, AvaraNarUpa ane anughamarUpa tame guNa jyAre bIjA be guNone dabAvIne vadhI jAya che tyAre puruSa, zAka, moha, nidrA, hiMsA tathA AzAvaDe joDAya che. ko guNa vada te jANavAnAM lakSaNe jayAre citta prasanna thAya, tamAma idri zAMta thAya, dehamAM nirbhayatA jaNAya tathA mana saMgarahita thAya tyAre tAre jANavuM ke AtmarUpa evA mArI prAptinA rathAnarUpa sattvaguNu vadhyo che; jyAre kriyAthI vikAra pAmato puruSa cotaraphathI lisabuddhivALA thAya tathA jJAneMdrione zAMti na jaNAya, karmendriyo asvastha bane, teomAM vikAra vadhI paDe tathA mana caMcaLa banI jAya tyAre rajoguNa vadhI gayo che ema jANavuM ane jyAre asta pAmeluM citta cidAbhAsanuM grahaNa karavAmAM paNa asamartha thaI laya pAme che, saMkalparUpa mana paNa mUDha banI jAya che, ajJAna upaje che tathA kheda thAya che tyAre tame guNa vadhyo ema jANavuM. traNa guNemAM devAdika baLa he uddhava! prasaMgane lIdhe kahuM chuM ke, satvaguNu vadhyo hoya tyAre devatAonuM baLa vadhe che, guNa va heya tyAre asuronuM tathA tamaguNa vadhate heya tyAre rAkSasonuM baLa vadhe che. traNa guNa tathA jAgradAdi avasthAe jAgrata avasthA savaguNathI, ravapna avasthA rajoguNathI tathA suSupti kivA mUDha evI zunya avasthA tamogugathI thAya che. traNe avasthAomAM ane te darekano saMdhimAM anusUta eTale otaprota evuM je cothuM haturya, zuddhasvarUpa che te ja AtmA che. traNa guNethI thatAM uccanIca janma satvaguNavALA jIvo brahmaloka sudhI UMcA UMcA lokamAM jAya che, tamoguNa vaDe manuSyathI nIcI koTImAM AvelA sthAvarajaMgamAdi paryata nIcA nIcA lokamAM paDe che tathA rajoguNu vaDe pAchA manuSyalokamAM ja janme che. sattvAdiguNavALAnI maraNa pachInI gati sattvaguNu vadhyo che te samaye maraNa pAmelA che svargamAM jAya che, rajoguNa vadhyo hoya te samayamAM maraNa pAmanAra cho naraka lokamAM jAya che tathA tamoguNa vadhelo hoya teve vakhate jeonuM mRtyu thAya te ja maraka lokamAM jAya che tathA traNe guNethI para thayelA cho to jIvatA ja AtmasvarUpa evA mane pAme che arthAta jIvanmukata banI jAya che, sattvAdi karmo je kama kevaLa mArI eTale AtmAnI prIti meLavavAnA uddezathI athavA phakata paramAtmAnA dAsabhAvathI ja karavAmAM Ave che te karma sAtvika che, je karma phaLa meLavavAnI icchAthI karyuM hoya te rAjasa che tema ja je karma ane hiMsAo vaDe yukta heya tathA daMbha ane hiMsAdikathI karyuM hoya te tAmasa karma samajavuM, sattvAdijJAne huM" AmA hoI te dehAdithI taddana alipta che evA prakAranuM je jJAna hoya che te sAvika samajavuM, AtmA deDarU5 che athavA deha eTale ja AtmA, evuM je jJAna te rajoguNI tathA je jJAna
Page #798
--------------------------------------------------------------------------
________________ Atmavido AtmaprAptinA mArgane ati durgama kahe che mAM 9 gautadehana] bALaka kivA mUMgAo vagerenA jJAna jevuM prAkRta eTale piTiyuM kiyA pustakiyuM hoya te jJAna tame guNa samajavuM tathA AtmasvarUpa evA mAruM aparokSa anubhavasiddha jJAna thavuM te nirguNa jJAna samajavuM. satyAdinAM vAstavya sthAnake vanamAM rahevuM e sattvaguNa vAsa che, gAmamAM rahevuM e rajoguNo vAsa che tathA jugArasthAnamAM rahevuM te tamoguNa vAsa che, ema samajavuM tathA pavitra devAlayAdi jevA zubha ane ekAMtika pavitra sthAnomAM rahevuM te nirguNa vAsa che. sattvAdi guNenuM kartavyapaNuM Asakti rahita thaIne je karma kare che tene satvaguNa kartA samajavo. AsakitamAM atyaMta AMdhaLe banIne karma kare che te rajoguNa kartA samajavo tathA pUrvAparanI rakRtithI bhraSTa thaIne je karma kare che tene tamoguNI kartA samajo ane je kevaLa AtmarUpa evA mAruM ja zaraNa laI karma karato hoya tene nirmANa kartA samajavo. sattvAdi zraddhAo kevaLa vedAMtazAstramAM ja zraddhA hevI te sAtvika zraddhA che, jeonI karma karavAmAM ja zraddhA hoya te rAjasI temaja vagara samaje pArakAonuM AMdhaLuM anukaraNa karyuM jatuM, tathA adharmane ja dharma samajIne te upara je zraddhA rAkhavI te tameyI zraddhA samajavI ane AtmarUpa evA mArI sevAmAM ja je zraddhA thAya che te nirguNa zraddhA samajavI. savAdi AhAra hitakArI, pavitra e je anAyAse ja prApta thAya te AhAra sattvaguNI samajavo; Idriyone ja atyaMta priya lAge te ane kevaLa bheganI IcchAthI khATo, tIbe, khAro, mIThA, vagere iMdriyanI cine mATe ja khAvAmAM Ave che te rAjasa ane je AhAra dInanA karAvanAre hAI azuddha hoya te tAmasa kahevAya che temaja je zuddha AhAra AmasvarUpa evA mane arpaNa karavAmAM Avyo hoya te nirguNa kahevAya che. sattAdi sukha AtmAnuM sukha te sAtvika, viSaSothI thanAruM sukha te rAjasa tathA karUNA, dayAhnatA vA dInatAthI utpanna thanAruM je sukha te tAmasa kahevAya che tema ja AtmasvarUpa evA mArI sAthe tanmayatA thaI javAthI thanAruM je AtyaMtika sukha te nirguNa che. tamAma daya sattAdi guNe vaDe ja bhAse che upara mujaba AhArAdika padArtho, vanAdika sthaLa, sukharUpa phaLa, sasvAdi guNo, bIja be guNone dabAvavAno samaya ityAdi kALa, jJAna, karma, kartA, zraddhA, jamratAdi avasthA deva5NuM Adi AkRti ane svargAdika prApti25 niSThA vagere tamAma traNa guNu vaDe yukta che. he puruSazreSTha! kevaLa A upara jaNAvelA padArtho ja traNa guNa vaDe yukta che ema nathI paraMtu je je kAMI jovAmAM Ave che, sAMbhaLavAmAM Ave che, zuM vaDe nimaya karavAmAM Ave che tathA mana vaDe saMkalapa karavAmAM Ave che te tamAma dayAdarya padArtho ane bhAva traNa govALA che (sAMka 3 thI 15 juno). jIvAtmAne deva, manuSpa vagere sarva sthAvarajaMgama janmo, gaNa tathA karmonA abhimAna vaDe ja prApta thAya che tathA te sarve cittamAM ja prakaTe che. huM saumya ! jIvAtmAe cita vaDe kApelA e gune jese jItyA hoya te cha ja avicchinna eTale haMmeya AtmAmAM ja epa laI rahevAya tevA prakAranI akhaMDa bhakti vaDe AtmasvarUpa evA mArAmAM ja niSThA pAmIne
Page #799
--------------------------------------------------------------------------
________________ 670 ] gazara mapa mAmagga- [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 14/ra3 mukita pAmavAne yogya thAya che. eTalA mATe A manuSya deDa ke jemAM jJAna, vijJAna arthAta AtmAnuM parokSa ane apakSagna eTale AtmasAkSAtkAra thavAno saMbhava hoya che tevo A manuSyadeha jeone prApta thayo hoya teoe uparyukata | gugo mAMthI sarvathA Asakita choDI daI akhaMDa AtmasvarUpa evA mAruM ja bhajana karavuM. uddeza e ke, zarIra, mana, vANI, buddhi, netra, sparza ane zrotrAdithI je je kAMI karma thAya che te tamAma AtamasvarUpa che evA prakAranA nizcaya vaDe aMtaHkaraNamAMthI vRttinuM utthAna thatAM ja tene turata te AtmA che evI rItanI prativRtti vaDe dAbI daI AtmAkAra banAvI haMmeza AtmAmAM ja rata rahevuM joIe. buddhimAna ane vidvAna puruSe apramAdi thaI aMtaHkaraNamAM koI paNa vRttinuM utthAna ja thavA nahi pAme e mATe nityaprati sAvacetI rAkhavI joIe. A rIte sarvasaMgane parityAga karIne eTale ALasane tyajI daI jiteMdriya thaIne nityakati AtmAnuM ja bhajana karavuM joIe. prathama sattvaguNanA sevana vaDe raja ane tamoguNane jItavA; pachI upazamarUpa e che savaguNu vaDe zAMta thayelA e buddhimAna munie sAvadhAna thaI te sattvaguNane paNa jItI le, arthAt satvaguNu vaDe ja sattvaguNane jIto. A mujaba guNothI mukta thayela dehI jIvapaNanA kAraNarUpa evA sUphamAdi deheno paNa tyAga karIne AtmasvarUpa evA mane prApta thAya che. A rIte aMtaHkaraNamAM utpanna thanArA guNathI tathA liMga zarIrathI mukata thayelo dehI, brahmasvarUpa evA mArAmAM ja pUrNa takapa banI jaI pachI kadI bahAra paNa ghUmato nathI ane aMdara paNa vicarate nathI eTale tenA aMdara ane bahAra evA bhedabhedane saMpUrNa paNe vilaya thaI te jIvanmukta bane che (bhArka 011 a25). nAnyaM guNebhyaH kartAra yadA draSTAnupazyati / guNebhyazca paraM veti madbhAve so'dhigacchati // 19 // guNe kartA che tathA AtmA akartA che zrIkRSNa bhagavAna kahe che ke he pArtha! A rIte traNa guNonuM vargane meM vistArapUrvaka tane kahyuM. tene Azaya eTale ja ke prakRti ane purAne viveka thaI puruSa gutho para che tathA A sarvaguNe e to badho prakitino ja pasAre che, A pramANe jANuM laI jyAre draSTA guNa sivAya bIjA koIne kartA jete nathI tathA AtmAne guNathI para jANe che tyAre ja te AtmasvarUpa evA mArA bhAvane pAme che, tAtparya e ke, A sarva pasAro to prakRtinA traNa guga vaDe ja vistArane pAmela hoI A guNa ja paraspara eka bIjAnI vRddhi tathA parAbhava karI potAnuM sAmrAjaya prasAre che, teo ja paraspara kartA che. temanA sivAya bIjo koI kartA che ja nahi, A rIte guNone ja kartA samajIne Atmatattva guNethI para che e rIte je jANe che, te AtmasvarUpa evA mArA niguNubhAvane pAme che arthAta tene ja mokSapanI prApti thAya che. guNAnetAnatIya trIndehI dehasamudbhavAn / janmamRtyujarAtu khaivimukto'mRtamaznute // 20 // prakRtithI para AtmA he pArtha ! A mujaba dehanI utpattinA bIjarUpa evA A sattvAdi guNono tyAga karIne janma, mRtyu, jarA ane duHkhamAMthI mukata thayelo puruSa ekSane pAme che. sArAMza e ke, A je je kAMI netra vaDe jovAmAM Ave che, kAna vaDe sAMbhaLavAmAM Ave che, sparza vaDe jANI zakAya che, karmendriya tathA jJAnendriya vaDe je je kAMI sthala sUkama karma thAya che, mana vaDe jeno saMkalpa vikalpa thaI zake che tathA buddhi vaDe jenuM grahaNa karI zakAya che, evuM je je kAMI A dayAdi che, te sarve traNa guNonA vistAravALuM prakRti (vRkSAMka 3)nuM ja kArya hAI teno draSTA to(vRkSAMka 2) che, ane AtmA to A sarvathI para hAI temAM prakRti
Page #800
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] te zabda, sparza, 5 (vagera)thI rahita che. te avyaya (I- [ 601 ane tenA gaNe, te gaNenuM saghaLuM kAryo tema ja teno draSTA ityAdi kazAne yatkiMcita aMza paNa nathI, evo te taddana asaMga che. A sthUla tathA sUkSma dehAdinI utpattinuM mULa bIja paNa A traNe guNo ja che. AmAM (vRkSAMka 1)mAM te traNa guNone leza paNa nathI, to dehAdinI vAta ja kayAM rahI ane sarvanuM vAstavika tathA sAcuM svarUpa te guNAthI para, anirvacanIya evo A AtmA ja che. tethI guNAdine parityAga karIne eTale AtmAmAM huM nathI, tuM nathI, A nathI, mAruM nathI, tAruM nathI, tane nathI, mane nathI, tathA te sarvane jANanAro sAkSI paNa nathI. e rItanA gunA tyAgarUpa parama puruSArtha vaDe huM sahita tamAma bhAvano viSaya karIne taddana niHzeSa ane asaMga banI janma, mRtyu, jarA, vyAdhi ane duHkhathI atyaMta mukata thaI mokSanI prApti karI levI joIe. arjuna uvAcakailiGgaistrInguNAnetAntIto bhavati prabho / kimAcAraH kathaM caitA strInguNAnativartate // 21 // guNAtItanAM lakSaNa, AcAra tathA sAdhana kahe zrIkRSNa bhagavAnanuM vivecana sAMbhaLIne arjune pUchyuM: he prabho ! Ape je traNa guNene oLaMgI javAnuM kahyuM te mArA samajavAmAM AvyuM: paraMtu e traNa guNene je oLaMgI gayA che tenAM lakSaNe kayAM tathA teno AcAra kevo hoya che tema ja te A traNe guNone kevI rIte oLaMgI jAya che te mane kapA karI kaho. ApanAM vacanAmRta sAMbhaLavAthI tRpti thatI nathI. zrIbhagavAnuvAcaprakAzaM ca pravRtti va mohameva ca pANDava / na dveSTi sampravRttAni na nivRttAni kAGkati // 22 // guNAtItanAM lakSaNe ajanano prazna sAMbhaLIne dayALa zrIkRSNa bhagavAna bAlA : he pAMDava! meM tane tevA jIvanmukatanAM lakSaNe to pUrve vakhatovakhata kahelAM che chatAM bodhanI dRDhatA arthe pharIthI 5zuM kahuM chuM, te sArI rIte dhyAna daIne sAMbhaLa. guNAtIta puruSa kevA lakSaNavALo hoya che te prathama karuM chuM. prakAza, pravRtti, ane moha sArI rIte pravRtta thayAM hoya chatAM paNa je tenA dveSa paNa karato nathI ane te nivRtta thayelAM hoya to je tene irachate paNa nathI. bhAvArtha e ke, upara kahevAmAM AvyuM che ke, prakAza e savaguNanuM lakSaNa che, pravRtti eTale kAmanAo e rajoguNanuM lakSaNa che, tathA meha e tamoguNanuM lakSaNa che; prakRtinAM traNa guNenAM je A mukhya lakSaNo kahyAM che, te lakSaNe teo saMpravRttAni eTale pitAtAnA svabhAvanusAra pitapotAna' kANa karavAmAM sArI rIte pravatI rahyAM have arthAta te potAnuM kArya karyA kare che paNa je TheSa karato nathI eTale te potAmAMthI nivRtta thAya ema iracha nathI tema ja te badhA je pitAnA kAryamAMthI ninta thayAM hoya to teo potAnuM kArya kare evI IcchA kadI paNa rAkhato nathI sArAMza, je temanI pravRtti ane nivRtti baMne sthitimAM samAna ja hoya che te puruSa guNAtIta kahevAya che. udAsInavadAsIno guNaiyoM na vicAlyate / guNA vartanta ityeSa yo'vatiSThati nehate // 23 //
Page #801
--------------------------------------------------------------------------
________________ 672] tathAkacimanapara catA [ siddhAntakADa bha0 gI a0 14/6 guNAtItane AcAra udAsInanI peThe rahelo hoI te eTale guNAtIta kadI gugevaDe calAyamAna thatuM nathI, guNe ja paraspara vahe che ane huM te guNothI para hAI taddana asaMga evo AtmA che, evI rItanA daDha nizcaya vaDe te koI paNa prakAranI ceSTAothI taddana rahita evI sahaja avasthAmAM sthita rahelo hoya che, A puruSa ja guNAtIta kahevAya che. tAtparya e ke, te kadI guNethI calAyamAna thato nathI kema ke guNe ja paraspara Apasa ApasamAM pravarte che paraMtu huM te AtmA ja che. AtmasvarUpa evA mArAmAM A gugo tathA tenA kAryane kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI; te te taddana asaMga che. A prakAranA nizcaya vaDe thatI tamAma prakAranI ceSTAothI te tadana rahita banI jAya che eTale bolavuM, cAlavuM, sUvuM, besavuM, zvAsocchavAsa le, AMkhono ughADa vAsa karavo. A rIte kAyA, vAcA, mana tathA buddhi ityAdi vaDe thatI tamAma kriyAo traNa guNenI hoI huM to tethI para asaMga ane anirvacanIya evo AtmA ja che, evA prakAranA daDha nizcaya vaDe je sarve ceSTAothI rahIta thaIne udAsInano peThe rahe che te guNAtIta kahevAya che. samaduHkhasukhaH svasthaH samaloSTAzmakAJcanaH / tulyapriyApriyo dhIrastulyanindAtmasa stutiH // 24 // jene niMdAstuti tulya che te guNAtIta che je svastha eTale AtmasvarUpa evA pitAmAM ja sthita thayela che, arthAta je AtmasvarUpamAMthI kadI paNuM calAyamAna thato nathI, je pahADanI jema AtmAmAM ja taddana acaLa che, jene sukha ane duHkha baMne samAna che, mATInuM Dhepha, pathara, sonuM, e badhu' paNa jene samAna che, priya, ane apriya, paNa tulya ja che tathA niMdA ane stuti paNa jene samAna che, evo dhIra puruSa guNAtIta kahevAya che. uddeza e ke, sukha, duHkha, mATI, patthara, sonuM, priya, apriya, niMdA; stuti ityAdi sarva te prakRti vaDe utpanna thanArAM sattva, raja ane tamoguNanAM kAryo che. huM te pote AtmasvarUpa che ane AtmA te taddana asaMga che. temAM A prakRtinA guNo tathA tenA kAryone talabhAra paNa saMbaMdha nathI; tethI e guNAdi pravRtta thAya kiMvA nivRtta thAya te paNe te baMnemAM pote te udAsIna hevAthI samAna ja heya che, tethI te sukha, priya, stuti, senuM vagerene Icchato paNa nathI ane duHkha, loDhuM Dhepha, eTale mATI, apriya, niMdA ityAdi na hoya evI rIte teno deSa paNa karato nathI; AthI A baMne hA yA na tenI daSTie te te badhAM AtmasvarUpa hovAthI samAna ja che ane tethI ja te guNAtIta kahevAya che. mAnApamAnayostulyastulyo mitrAripakSayoH / sarvArambhaparityAgI guNAtItaH sa ucyate // 25 // sarvAbhaparityAgI sarvAMrabha parityAgI eTale jeNe sarvanA AraMbha evA prakRti ane tenA guNone parityAga karyo che, eTale huM te taddana nisaMga, nirvikAra ane anirvacanoya evo AtmA che. mAre te prakRti tenA guNo tathA kAryo ityAdi kazAnI sAthe talabhAra paNa saMbaMdha nathI kemake A badhA daspAdino AraMbha prakRti (kSAMka 3 thI 15 ) pote ja traNa guNe dvArA kare che, paraMtu huM te AtmA (vakSAMka 1) che. mArAmAM to jyAM prakRtino ja lavaleza nathI to pachI tenA sattAdi guge ane kAryono kapanA vA gaMdha kayAMthI hoI zake. AvI rItanA nizcayamAM sthita thaI jege A sarva AraMbhano ucheda karI nAkhe che,
Page #802
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhAhana] rasa tathA tINa evA gaMdhathI rahita che ane je-- [673 te sarva AraMbhanA parityAgIne prakRti ane tenA guNa he yA na hai tethI kiMvA prIti hovAnuM prayojana ja rahetuM nahi haivAne lIdhe prakRtinA gu vaDe utpanna thanArA A mAna kiMvA apamAna nityAdi baMne tala ja che. te mitra tathA zatra e beane paNa AtmarUpa evI bhAvanA vaDe samAna ja dekhe che. A mujaba guNathI para thayelo sarvoraMbhane parityAgo guNAtIta kahevAya che. mAM ca yo'vyabhicAreNa bhaktiyogena sevate / sa guNAnsamatItyaitAnbrahmabhUyAya kalpate // 26 // guNAtItanA sAdhana bhagavAna kahe che: he pArtha ! tane guNAtItanAM lakSaNo tathA AcAra kevAM hoya te kahI saMbhaLAvyuM, have guNAtIta kevI rIte thavAya? eTale traNe guNone kevI rIte oLaMgI zakAya te kahuM chuM te sAMbhaLa. traNa guNa oLaMgavAne prakAra je brahma vA AtmarUpa evA mane ananya bhaktiyoga vaDe seve che, te A traNe guNone oLaMgI jaI brahma thavAne yogya thAya che. AmAM bhagavAne "mA" eTale huM zarIradhArI e A kRSNa nahi paraMtu AtmasvarUpa evA mane je avyabhicArI bhakitayoga vaDe seve che, ema kahyuM che. cittanI vRttimAM akhaMDa eka ja pravAha satata cAlu hoI temAM bIjI vRttio vaDe tUTa paDavI eTale bhaMga thato tenuM nAma vyabhicAra tathA evI tUTa nahi paDatAM eka sarakho akhaMDa pravAha cAle tenuM nAma avyabhicAra che, tathA jema nadInAM pANI samudramAM maLatAM te samudranI sAthe ekAkAra thaI jAya che tema nadInA pravAhanI jema akhaMDa ekarUpatAthI paramAtmAnI sAthe joDI tadAkAra banAvI de evuM je sAdhana te ja bhaktiyoga kahevAya che. eTale huM brahma che. brahma kivA AtmA vinA bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranA daDha nizcaya vaDe jarA paNa khaMDa paDyA sivAya cittane niraMtara eka AtmAmAM cA pitAnA iSTadevatAmAM ja jeDI devuM arthAta AtmA sivAya bIjI koI paNa vRttinuM aMtaHkaraNamAM utthAna ja thavA nahi devuM ane thAya te turata ja te Atma25 che evA prakAranI prativRtti vaDe tene tatkALa dAbI devuM enuM nAma ja avyabhicArI bhaktiyoga che. spaSTatA mATe zAstramAM praphlAde karela bhaktimArganA varNanano sAra saMkSepamAM kahuM chuM jethI khoTA durAgraha chUTI ananya bhaktiyoganI spaSTa kalpanA Avaze. avyabhicAriNI bhakti je deva vedanA ane vedAMtanAM vacano eTale vAkyo tathA mahAvAkyo vaDe gavAyo che ane te vacane vaDe ja jANavAmAM Ave che, te " AtmA" nAmane deva kevI rIte bhUlI javAya ? he AtmA ! tArA vinA atyaMta priya trilokamAM evo A bIjo koNa che? arthAta keI nathI. tuM sarvarUpa hovAne lIdhe mAranAra paNa tuM che, rakSaNa karanAra paNa tuM che, ApanAra paNa tuM che, stuti karanAra paNa tuM ja che. janAra paNa tuM ja che ane gati karanAra paNa tuM ja che. te tuM mane have prApta thayo che arthAta aparokSa anubhavamAM Avyo che. tArA sivAya bIjuM kaMI che ja nahi. vaLI tane choDIne kayAMye javAya tema nathI, potAnI sattAthI samagra brahmAMDane pUranArA he AtmA ! he sarvanuM hita karanArA ! tuM sarva sthaLe sarvadA paripUrNa vyApelo che, ema mArA pratyakSa anubhavamAM AvyuM che; mATe have tuM kayAM nAsI zake ema che ? tArA ane mArA vacce ghaNuM janmathI bahu aMtara paDI gayuM hoya ema bhAsatuM hatuM te TaLI jaIne have "tuM" ane "huM" eka thayA chIe, mATe have tuM ke je kRtArtha che, sarva jagatAdino kartA che, pAlaka che tathA sadhaLA padArthothI nyAro hoI taddana asaMga evo che, tene "huM" ananyabhAve praNAma karuM chuM. he deva! tuM ke je saMkalpAdi tamAma viSayone 5NuM jharaNa karanAre che tathA zarIranA romeromamAM vyApI rahelA che tema ja brahamAMDAdi
Page #803
--------------------------------------------------------------------------
________________ anArAnanuM mara-1: 2 dhRvaM--- [ siddhAntakANaka bhara gIra a0 14/27 virATamAM paNa rageragamAM vyApta che, te Atmadeva dUra kema hoya ? he AtmA ! tuMja A badhA dazyarUpe thayo che. sarvanuM adhiSThAna paNa tuM ja che. sUryarUpe paNa tuM ja che. zItaLarUpa paNa tuM ja che. te ja A moTAmoTA parvatene dhAraNa karyA che, te ja vAyu Adine grahaNa karyA che. tArAthI ja pRthvI avicaLa rahelI che. AkAza paNa tArI sattAthI ja sarvane avakAza ApI raheluM che. huM Atmadeva ! "tuM" "huM'paNune prApta thayo nathI "" "tuM" paNAne prApta thayo, e ghaNuM sAruM thayuM. have tuM ane huM eka thaI gayA e paNa ghaNuM sAruM thayuM. ApaNA vacceno bheda nIkaLI javA pAmyo ane ApaNe have abheda thayA chIe, e paNa ghaNuM sAruM thayuM. tArI upAdhirU 5 "tuM' e zabda tathA mArI upAdhirUpa "huM' e zawda ke jeo lakSyarUpa paramAtmAnA paryAya zarude che, teone huM vAraMvAra praNAma karuM chuM; huM ke je aMta vinAne che ane ahaMkAra vinAnA rUpavALe che tene huM ja prabuma karuM chuM. he AtmA! huM te svaccha, zama nirAkAra, sAkSIbhUta, deza ane kALanA mApathI rahita evA tAruM ja svarUpa che. huM mAM ja tuM rahyo che tathA temAM ja huM rahyo che. mana nityaprati saMka ane vikalpo karyA kare che, dilonI vRttio kuryA kare che, prANu tathA apAna vAyuno bhAre pravAha haMmeza cAlyA ja kare che ane AzArUpI dorI vaDe kheMcAtA manarUpI sArathivALA tathA cama, mAMsa ane asthiothI goThavAyelA zarIrarUpI yaMtro cAlyA ja kare che; e saghaLuM AtmasvarUpa evA mArI preraNAthI ja thAya che. huM kAMI kaI zaktirUpa kiMvA dehamAM rahenArA ahaMkArAdirUpa paNa nathI paraMtu huM te kevaLa akhaMDa anubhavarUpa ja che. cAhe deha paDI jAya kiMvA raDe tenI sAthe mAre kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI. paNa kALe mane A mArA potAnA svarUpano anubhava thayo che. have mAro bhrama dUra thayo che. he AtmA ! rUpa tuM ke je sarvarUpa paNa che ane sarvathI taddana judA pazu che, tene huM vAraMvAra praNAma karuM chuM. jeo mane tuMrUpa kahe che kiMvA huM rUpa kahe che, teone paNa huM praNAma karuM chuM. teo paNa mArAthI bhinA nathI. saghaLA saMgone prakAza karanAruM chatAM paNa jene davAnI ene kadI sparza thato nathI tathA jemAM koIpaNa prakArane Agraha thatuM nathI, evuM paramAtmAnuM sAkSIbhAvapaNuM bhAre camatkAravALuM che. he AtmA! jema puSamAM sabaMdha rahe, dhamaNamAM pavana rahe ane telamAM tela reDe, tema tuM saghaLA brahmAMDamAM, rahyo che. huM AmAM ! tuM ahaMkArathI rahita hovA chatAM paNa mAre che, rakSaNa kare che, grahaNa kare che, gaDagaDATa kare che ane saghaLo vyavahAra kare che, mATe tAruM A mAyAvIpaNuM ghaNuM ja vicitra che. te AtmA ! sarvadA sarvane prakAzaka AtmArUpa e huM kAMI paNa vyApAra nahi karatA hovA chatAM sarva jagatane prakaTa karuM chuM, karyA pachI vaza karIne pALuM chuM ane pALIne vaLI pAcho teno laya karI dauM chuM, mATe sarvottama chuM, A "huM" ane A "tuM" ityAdi zabdothI tuM ja lIlA karavA pote pitAthI potAne ja kahe che. tuM je kAInAM vakhANuM kiMvA niMdA kare che, te paNa pote potAnAM ja vakhANa kiMvA niMdA kare che. tuM paNurUpI kaitabhAvanA vaDe utpanna thatI ane tAruM sAcuM svarUpa jovAmAM AvatAM ja turata naSTa thaI jatI sukhaduHkhAdinI bhAvanA jANe muelI ja janmatI nA hoya athavA jamIne tarata ja marI jatI na hoya evI che. Ama hovAne lIdhe te harSazeka ApanArI che ema kayo mUDha puruSa samaje? avivekI punA cittamAM te anaMta ane aniyata vAsanAo hoya che, tene pAra nathI. e cittamAM paNa tuM ja te tevA rUpe banI anaMtarUpe pratIta thAya che. tevAonA cittamAM tuM ja pote kevA prakAranA vistArane pAme che tenuM varNana karavA tuMrUpa evI mArI buddhi samartha nathI; paraMtu "tuM" vyApArathI rahita che, aMzathI rahita che ane ahaMkArathI paNa rahita che, chatAM jANe teM ja jAgratamAM tathA svapnamAM mithyA kartApaNAno ADaMbara svIkAryo na hoya tevo pratItimAM Ave che. avivekInI daSTimAM jene kadI paNa pAra na Ave evA A dasthAdi ghaNA AkAre phelAyelA jaNAtA he AtmA ! tAro jaya ho! vivekInI dRSTithI baeNta vinAnA zAMta ane ekarasa jaNAtA he AtmA ! tAre jaya ho! avivekInI daSTie saghaLAM pramANonA viSayabhUta jaNAtA tathA vivekanI. daSTithI koI paNa pramANane viSayabhUta nahi dekhAtA; A avivekInI daSTie janmavALA khaMDita, aneka saMkaHpavikavALA tathA vivekInI dRSTie pramANAthI rahita, ajanmA, akhaMDita, ekarasa, mananA
Page #804
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) (avyaya) nitya, anAdi, mahatathI paNa para tathA yuva che. [675 aviSayarUpa saMkalpa rahita evA he AtmA! tAre jaya he. huM tArA darzanathI zAMta, praphullita ane jJAnasvarUpa tha chuM. have jIvanmuktirUpI jayane prApta thayo chuM ane vyavahAradaSTie phakta bAkI rahelA prArabdhane jItI levA mATe ja jIvuM chuM tathA huM ke je tuM rUpa ja che tene praNAma karuM chuM tathA tuM ke je "huM" rUpa che tene praNAma karuM chuM. viSayarUpI rogothI rahita thaIne viSayenI vAsanAonA raMgothI paNa rahita tathA svastha eTale pote potAmAM ja rithati karavI tevA svarUpavALe thaIne "huM paNa tArAmAM ja rahyo chuM, mATe mane baMdhana kayAM? vipattio paNa kayAM? saMpattio paNa kayAM ? janmamaraNa paNa kayAM ? ane sukhaduHkhAdi paNa kyAM che? saMsAranuM nivAraNa karanArA viSNu bhagavAne mane kahyuM ke "mAmavivAravAnuM mava' eTale ke tuM "AtmavicAravALo thA," AthI mane temanA prasAdavaDe A AtmavicAra spharyo tathA AtmasvarUpa evA tArI prApti thaI che. are, A dazyAdi jagatamAM je kAMI che te sadhaLuM AtmA ja che. ati sUkSmamAM paNa sUkSma paramANuthI mAMDIne brahmA, viSNu, mahezAdi sarve AtmA ja che ke je AtmA vikArothI tadana rahita, sarvarUpa ane sarvane sAkSI ityAdi ravarUpavALA che. he AtmA ! tuM tathA AtmarUpa evo huM ane tenA sAkSIne huM AtmasvarUpa evA mArAmAM ja praNAma karuM chuM. A rIte tAruM AtmasAkSAtkArathI siddha evuM aparokSajJAna prApta thavAthI have masvarUpa evo je huM te paNa avicaLa evA Atmapadane prApta thayo che (prahalAde karelI bhaktino TUMka sArAMza - u50 sa 0 36) ananya bhakitayega te A ja avyabhicAriNI bhakti kone kahevI? tenI spaSTatA mATe A AdhArabhUta kathana bhaktimArganA praNetA evA paramabhakta prahalAde karelI bhaktinI kharI kalpanA lokone Ave eTalA mATe ahIM ApavAmAM AveluM che; AvI bhakti e ja sAcI bhakti che. A stuti bhakta prahalAde zrIviSNunAM darzana thayA pachI temaNe mAravivAravAra' thAo evA ApelA varadAna uparathI vicAra skUti thaI sikyasvarUpamAM sthitino anubhava AvyA pachI karelI che, te khAsa dhyAnamAM rAkhavuM. tAtparya e ke, avyabhicAriNI bhakita te ja che ke jenA cittamAM akhaMDa eka AtmAne ja pravAha satata vahI rahyo hoya, jenA aMtaHkaraNamAM AtmAthI vyatirikta bIjA keI paNa prakAranI vRttinuM utthAna ja thavA pAmatuM nathI tathA je cittamAM AtmA sivAya anya vRttinuM utthAna thavA pAme te tarata ja te AtmA che evA prakAranI prativRtti vaDe tene dAbI devuM te pega kahevAya; AnuM nAma ja avyabhicArI kiMvA ananya bhaktiyoga kahevAya. TUMkamAM eka AtmA vinA bIjuM kAMI che ja nahi evo prathama dRDha nizcaya karI AtmAnubhavane mATe te nizcayane pratyakSa abhyAsamAM lAvavo te ja ananya bhakitayoga kahevAya. A mujabanA avyabhicArI bhaktiyoga vaDe te(mumukSa) traNa guNothI para thaI arthAta traNa guNone oLaMgI jaI brahma thavAne samartha thAya che. brahmaNo hi pratiSThAhamamRtasyAvyayasya ca / / zAzvatasya ca dharmasya sukhasyaikAntikasya ca // 27 // huM ja brahmanuM sthAnaka che bhagavAna kahe che : A rIte huM ja amRta, avyaya, zAzvata, dharma25 tathA ekAMtika sukharUpa evuM brahma (vRkSAMka 1)sthAna che. amRta eTale mRta nahi evuM avinAzI, janmathI rahita ajanmA , avyaya arthAta vyaya rahita eTale jemAM kiMcitmAtra paNa pariNAma kiMvA vikAra yA vyaya saMbhavato nathI, jene kadI kSaya thatuM nathI tevuM, sthira athavA kAyamanuM rahe evA dharmavALuM, sukharUpa ane je eka aMtavALuM che eTale jema aneka nadIonA samUhano aMta chevaTe eka samUdramAM ja thAya che, eTale te badhI eka samudranA aMtavALI kahevAya tema game teTalA bhedo pratIta thAya chatAM paNa te sarvane chevaTe te eka AtmAmAM ja samAveza
Page #805
--------------------------------------------------------------------------
________________ 176] nicAyya tanmRtyumukhAtpramucyate // kaTha, [siddhAntakADa bha0 gI 0 0 15. thAya che. jema ke eka jamInanA pAMca, pacAsa ke so TukaDA karavAmAM Ave athavA eka ja gharanI vaheMcaNI thatAM tenA pAMca bhAgalA paDavAthI judA judA pAMca mAlike banatAM pAMca dharo kahevAya. Ama jema eka ja dhara pAMca rUpe gaNAya kiMvA eka ja jamIna so rUpe thayelI gaNAya e rIte ekamAM ja anekatvanI kalpanA karavAmAM Ave che athavA pRthvI, jaLa, vaddhi ane vAyu e cAre mahAbhUto tathA temAMnA asaMkhya bhedane aMte eka AkAzamAM ja avakAza maLe che kiMvA game teTalI nadIo hoya paraMtu te sarvano aMta te eka samudramAM ja thaI jAya che, tema A judA judA ana tarUpe bhAsanArA tamAma dazyano samAveza te chevaTe eka AtmA kiMvA brahmamAM ja thAya che; evA A brahmanuM pratiSThA eTale asti yA sthitipaNAnuM sthAna huM ja che ane A huM to brahma(vRkSAMka 1)25 ja che. udeza e che ke, jema pANI pote te taddana anirvacanIya che tene potAne khabara paNa nathI ke huM pANI chuM tathA mane keAI samudra, nadI, taLAva, sarovara, phINa, parapoTA kiMvA taraMge kahe che athavA mArAmAM tevuM kAMI che, te to badhuM sAkSI jANe che. je Ama jANanAro sAkSI na heta te tene pANI che ema kahevApaNuM paNa raheta ja nahi, paraMtu A pANI che evuM bhAna te sAkSI vaDe ja thAya che; tema ja jaLataraMgAdi pANI rU5 che evuM paNa tenA vaDe ja jANI zakAya che, tema A brahma pate te nivikAra,avyaya, amRtarU5, zAzvata dharmavALuM, taddana rithara ane sukharUpa ane brahmarUpa evA pote pitAmAM, potApaNAnA eka ja aMtavALuM ane taddana nirupAdhika evuM che; chatAM te pote ja pitAmAM jyAre huM evA dasya kiMvA sAkSIbhAvane prApta thAya che tyAre ja jANI zakAya che, ke A badhuM jagatAdi dazya pANImAMnA taraMgAdinI jema brahmarUpa ja che tathA anirvacanIya evuM sarvanuM aMtima sthAna brahma karIne kaMI che ane huM pote paNa te brahmasvarUpa ja che. A rIte potAnI ane brahmanI ekatA jANI laI A badhuM paNa brahmarUpa che ane huM paNa te rU5 che temaja A dasyAdirUpe bhAsatuM prakaTa svarUpa paNa brahmarUpa evo huM ja che. A pramANe brahmanuM vAstava svarUpa jANavAmAM Ave to paNa traNa guNene oLaMgI zakAya che. huM keNa te te jANyuM ne? he arjuna! have hu' keNuM che te tuM sArI rIte jANI zakayo ne? te je mAruM svasvarUpa jANavAnI irachA vyakta karI hatI te have tArA jANavAmAM AvyuM ne? are ! jene viSe A jagata rahyuM che te brahma che, jenA thakI A jagata utpanna thayuM che te paNa brahma che, je sAdhana vaDe A jagata utpanna thAya che te sAdhana paNa brahma che, jenA saMbaMdhamAM A jagata rahyuM che te paNa brahma che, jene uddezIne ahIM je je kAMI balidAnAdi ApavAmAM Ave che te sarva paNa brahma che, je kaI svataMtra kartArUpe piote kare che te paNa bahma che tathA projaka kartA eTale bIjA pAse karAve che te paNa brahma che, kema ke te brahmA ja sarvanuM Adi kAraNa che, sarvathI pahelAM prasiddha che, 5ra tathA apara AdinA paNa parama kAraNarUpa che, sajAtIya, vijAtIya ane svagata bhedathI rahita che. jemAM sarva che, je sarvamAM che tathA jemAM kAMI paNa che ja nahi evuM nizeSapada ityAdi badhuM brahma ja che tathA te brahma e ja huM che. Ama "huM 25 evuM brahma ja brahmamAM bAvaDe bahAne bhAsI rahyuM che, ema nizaMka jANu. adhyAya 15 jagatamAMthI miththAbuddhine tyAga kevI rIte kare? bhagavAna zrIkRSNa kahe cheH he bhArata ! atyaMta gutramAM guhya ane jANavA5NunA paramAvadhiApa evuM sarvottama zreSTha jJAna daDhatAne arthe tane pharIthI kahuM chuM, te tuM sArI rIte laya daIne sAMbhaLa. A atyaMta gAkhajJAna | gujJAna samajavAne mATe prathama to baMdha karanArA nizcayo tathA mukta karanArA nizcayanuM svarUpa sArI rIte jANavuM joIe. he buddhizALI ! prathamataH te tuM AtmA ajanmA hoI te vadhavuM vaTavuM vagere
Page #806
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] evA te AtmasvarUpane jANIne mRtyunA mukhamAMthI mukta thavAya che. [ 677 cha prakAranA vikArothI tadana rahita che, to pachI jarA ane maraNane to temAM saMbhava kayAMthI hoya? e. nizaMka banIne daDha nizcaya kara. A je je kAMI saghaLA dazya padArtho jevAmAM Ave che, tenI sAthe tAro kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI ane tene paNa tArI sAthe talabhAra saMbaMdha nathI. kema ke tamAma dazya padArtho rajajumAM(deraDImAM) kalpAyelA sarSanI jema taddana mithyA che ane tuM te te sarvathI taddana judo ane asaMga evo AtmasvarUpa che. A bhAsatuM tamAma dasya jagata mithyA hovA chatAM ajJAnathI ja sAcA jevuM pratIta thAya che, tethI tuM temAM eTale jagatamAM satyabuddhi nahi rAkhatAM brahmabuddhi rAkha eTale A sarva dazya AtmA athavA brahmasvarUpa(vRkSAMka 1) ja che evI daDha buddhi rAkha. Ama jo tuM temAM brahmabuddhi rAkhIza te pachI tane temAM mithyA mRgatRSNa thavAne kadI paNa saMbhava raheze nahi. cAra prakAranA nizcaya cAra nizcayo pikI vicArazIla ane AtmasvarUpa evA mArI prAptinI IrachA karanArA niSkAma bhakatanA manamAM traNa prakAranA nizcaya heya che tathA te sivAyanA sarva leTemAM huM pagathI mAMDIne TheTha mAthA sudhI (nakhazikhAMta) mAtApitAne ja banAvelo chuM arthAta mAtAnA udaramAMthI pedA thayelo evo huM eTale A zarIra ja che evA prakArano nizcaya hoya che. e rIte ekaMdare cAra nizcayo che. A zarIra eTaleM ja huM evo nizcaya avicAravALAone ja hoya che. khoTA vicAra vaDe thayelo hovAne lIdhe te nizcaya puruSane baMdhanamAM nAMkhe che. A nizcaya te prathama nizcaya kahevAya che. deha ikiyAdi saha sadhaLA dazya padArthothI huM taddana bina chuM tathA sUkamathI paNa ati sUkSma evo chuM, e mujaba tamAmanA sAkSI kivA draSTAbhAvane je zaLa evA svasvarUpane jaNAvanAro hovAthA krame krame mekSa ApanArI ja nIvaDe che ane te vicArazIla evA sujanone thAya che. trIjo nizcaya "huM eTale A anaMta padArthothI bharelA dazya evA jagatarUpa heI avinAzI che. arthAta ahaMmamAdi sarvabhAve huM ja che, evA prakArano sarvAtmabhAva5 samajo. A nizcaya zarIra eTale ja AtmA evI saMkucita bhAvanArU5 bhrAMtine choDAvI AtmAnA vyApakapaNAne siddha karanAro hovAne lIdhe e paNa mokSane mATe upayogI che tathA cotho nizcaya A dehAdika saha jagatAdi tamAma dazya kadI paNa che ja nahi, AtmAmAM kadI kAMI utpanna thavA pAmele ja nathI paraMtu te tamAmathI rahita je akhaMDa satvarUpI parabrahma che te ja huM che. e niHzeSabhAva5 je nizcaya te cothe nizcaya che. A nizcaya sarva dakyonA bAdhapUrvaka eTale (jAgrata thatAM svapnane bAdha thAya che tema) dazyAdine bAdha thaI potAnA vAstavika svarUpane jaNAvanAre hevAthI mekSanI siddhine mATe che, ema samajavuM. jagata mithyA che te te kevI rIte dekhAya che? A cAra nizrAmAM hu" mAtApitAthI utpanna thayelo evo dehaja chuM, e je prathama nizcaya kahevAmAM Avyo te malina bhAvanAvALo hevAthI baMdhanamAM pADanAre che ane te jeo vicArazIla hatA nathI evA avicArIomAM ja hoya che. he saumya ! A jagatamAMnA tamAma jIvo moTe bhAge A nizcaya vaDe ja thAvara, jagamAdi tema ja pazupakSyAdi ane manuSyAdi aneka jaDacetana yoniomAM paDI duHkhabhAga bhogavyA kare che ane anaMta viSayavAsanAo ke je mRgajaLavata che tenuM ciMtana karI parAdhina thaI potAne hAthe ja narakavAsamAM sabaDI rahelA che. A badhuM dazyajALa je tArA jovAmAM Ave che te sarve A prakAranA avicArI, avivekI ane mUDha jIvonuM svapnavata tathA bhramamUlaka evuM mithyA magajaLa che, ema tuM samaja. pitatAnA miyA saMkalpa vaDe cAlI rahele A gADI khela svapna pramANe mithyA ane asata hevAne lIdhe anirvacanIya thaI paDyo che. tRSNArUpI mithyA mohajALamAM pitAnA hAthe ja phasAyelA mUDha che, aneka prakAranA svakhe pitAnA manamAM saMkalpavikalpa vaDe joyA ja kare che ane mRgatRNurUpa viSenI pAchaLa ja satata bhasatA rahe che ane pAkI jAya che. manarapI mithyA mAnI lIdhelA bhama vaDe A samasta iMdrajALa !
Page #807
--------------------------------------------------------------------------
________________ 678 ] nAtimupAdyA mRtyugosanAtanam [ siddhAntakASTha bha0 gI a. 15 svapnavata khaDI thaI gayelI che. kharI rIte to te che ja nahi. ghaNuM manuSyo pAse pAse sUtelA hoya ane teone darekane judAM judAM svapnAo Ave tathA te paikI sAcuM karyuM ane khoTuM karyuM, e saMbaMdhamAM vicAra karIne teo game teTalA jhagaDAo kare kivA svapnanI vastuo meLavavA mATe game tevo dIrgha te paNa te kadI prApta thaze kharI ke? vaLI evAonA vAdano nirNaya paNa kevI rIte thaI zake ane koNa karI zake? tema A anaMta evA AtmacetanyamAM mithyAzrama vaDe bhAsatA asaMkhya jIvo, avicAra vaDe potapotAnA manarUpI mAnasika saMka9pavikapa karI, A jagatarUpa samaSTi tathA vyaSyirUpa aneka svono dIrdhA kALathI anubhava laI rahyA che; paraMtu vAstavika to te sarva mana vaDe mAnI lIdhela miththA svapnarUpa e cidAbhAsa che. hAthI ane AMdhaLAe jema keTalAka AMdhaLAo hAthInA svarUpano nirNaya karavA beThA.te paikI keTalAkanA hAthamAM paNa AvyA, tethI teo hAthI thAMbhalA che jADe che evA pakSano svIkAra karI beThA. vaLI bIjA keTalAkanA hAthamAM sUDha AvI, AthI teo hAthI jADA ajagara jevo ane narama che ema mAnI beThA. keTalAke kAna uparathI hAthI sUpaDA jevo che evA paMthane svIkAra karI beThA ane keTalAka to vaLI pUMchaDA parathI te deraDI jevo che evA pakSano svIkAra karI laI pachI ApasaApasamAM vAdavivAda karavA maMDI paDya; tema A jagatanI rithati paNa aneka jIvonAM svapno paikI jeonAM svapna devavazAta eka sarakhAM ja hoya ane tevA potapotAnA pakSane satya mAnI le tathA bIjA paNa jeonAM svapna paraspara maLatAM Ave tevA pota potAnAM jo taiyAra karI tene ja satya mAnI bese tevA prakAranI che. AvA mithyA ane svapnavata anirvacanIya jagata saMbaMdhamAM vizeSa zuM kahevAnuM hoya? paraMtu saMkSepamAM eTaluM ja samaja, ke, jema daivavazAta jeone eka ja prakAranAM svapno AvelAM hoya teo potAnA jUthane sAcA mAnI hai tema A cidAbhAsarUpa mithyA jIva vAsanAne lIdhe potapotAnA saMkalpovazAta jagata saMbaMdhe jevI jenI kalpanAo karI le che, tevuM tevuM tene te svapna anusAra anubhavamAM Ave che. A pramANe je jIvonA saMkalpo vAsanAnusAra eka ja prakArane hoya tevAonuM eka jUtha banI te sarvanA mULa samaSTi manarUpa brahmadeva hoya che tathA te ja virATarUpamAM viSNu, maheza, mahattattva vagereno kAraNa tatvarUpe anubhava le che, bAda te potapotAnA saMkaHpavazAt A cauda loka vaDe vyApelA evA asaMkhya jIvALA vyaSTirUpane pote potAmAM ja svapnavata anubhava le che. e rIte A tamAma vyaSTi jIvo te brahmadevanA ravapnamAMnA hovAthI miththArUpa che. A mujaba brahmadevane virATane mana vI jANe che kAraNa ane kAryasRSTine dvividharUpe anubhavatA hoya tevI rIte bhAyamAna thAya che. Ama ajJAnane lIdhe ane potAnI mUrkhatA vaDe, A anekavidha viSayone lIdhe vizALa baneluM evuM dIrgha svapna vastutaH nahi hovA chatAM paNa potapotAnI daSTie jANe satya ja na hoya evA prakAre bhAse che. he pArtha ! A badho ajJAna kivA mohano prakAra je. avivekIonI A mithyA viSayorUpI mRgatRSNanA saMbaMdhamAM vadhu zuM kahyuM? A vicAranuM mAhAo zI rIte varNavI zakAya? mana jItyuM na hoya tevA avaLe mArge vahI rahelA A mUrkha ane viSayI loke vairAgyAdikanI upekSA kare che ane sAcuM jJAna prApta karI letA nathI tathA AtmajJAnI vidvAnone samAgama thavA chatAM paNa teonI pAsethI potAnuM hita sAdhI zakatA nathI. mane nahi hovA chatAM paNa manapaNuM mAnI laI anekavidha tRSNAo vaDe mRgajaLanI pAchaLa doDatAM ja rahe che, thAkI jAya che, hAya hAya kare che, rADo pADe che, rAtadina ciMtAmAM ne ciMtAmAM ja nazAnA ghenanI jema cakacUra hoya che paraMtu vivekI mahAtmAo pAse jaI sAco mArga kivA pitAnuM kalyANa zAmAM che te samajI letA nathI. AvA pitAne hAthe ja dAvAnamAM jhaMpalAvanArA ane keIthI paNa rokyA nahi rokAya evA ajJAnI divA avivekI mUDhanA saMbaMdhamAM keTaluM kahIe? kharekhara tevAo to bicArA upekSAne ja pAtra che. A saMbaMdhamAM vadhu vivecana karavA karatAM zAstramAM AvelA kathanane sAra atre ApavAmAM Ave che te uparathI khAtarI thaze.
Page #808
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ]. yame kaheluM, ne naciketAe meLaveluM A sanAtana upAkhyAne- [ 6e mUkhane zikhAmaNa kaNa ApI zake? saMsArarUpI samudramAM viSayonI IrachAe rU5 taraMgothI jeo taNAi rahyA che tathA mahAtmAono samAgama thavA chatAM paNa jeo vairAgyAdikanA abhAvane lIdhe potAnI buddhine mUMgI rAkhIne tALa lagAvIne beThA hoya tevA lokone huM A zAstramAM kahelA AtmaprApti karavAnA upAyarUpa vicAranAM vacanothI upadeza Apato nathI. je taddana AMdhaLe che tene suMdara upavana hoya te paNa keNu ane zI rIte batAve ? madirAnA nazAnA ghenamAM dhUmatAM navALA ane bhAna vinAnI iMdhivALA mA puruSane je dharmanirNaya saMbhaLAvavA AdhakArI gaNe che te to ramazAnamAM paDelA zabane upadeza ApavA samAna ja che. mUkhane zikhAmaNa koNa Ape ? manarUpI sarSa ke je kharekhara mUga, AMdhaLo ane apaMga che chatAM tene paNa jeNe cho na hoya tevA dubuddhi puruSane upadeza koNa Ape ? | mana che ja nahi vAratavika rIte to mana che ja nahi. te taddana mithyA ja che. Ama hovA chatAM paNa je mUkhe tene paNuM jItyuM nA hoya te mUrkha viSa pIdhA vinA ja tenI mUracha vaDe marI jAya che ema samajavuM. viSayono prakAza haMmezAM jJAnarUpa AtmA vaDe ja thAya che, calana prANavAyuthI thAya che ane viSayonuM grahaNa to kriyAthI thAya che to pachI ApaNane mananI zI jarUra paDe che ke jethI "mana" karIne kAMI che ema svIkArIe? calanazakti prANavAyunI che, jJAnazakita abhiprApta karAvI ApanArI che ane viSayonuM grahaNa karavAnI zakita iMdriyanI che, to pachI e saghaLI zaktivALo "mana" nAmane ke eka padArtha che ema mAnI levAnI ApaNane zI jarUra che? vyavahAra saMbaMdhI je je zaktio che te sarva kharI rIte to paramAtmAnAM ja kiraNo che. AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi to pachI tamo te te zaktionuM judApaNuM tathA te te zakitaonAM mana Adi judAM judAM nAmo zA mATe svIkAro che ? are "mana" nAmane evo te kayo padArtha che ke jeNe A sarva jagatane AMdhaLuM banAvI dIdhuM che? are jyAM "mana" evuM kazuM che ja nahi tepachI temAM zakitapaNuM te vaLI kayAMthI AvyuM ? vasiSTha bolyAH satya paristhiti Ama hovA chatAM paNa je mUDha loko mana vaDe AMdhaLA thaI gayA che temanAM pAra vinAnAM A dukhone joIne mArI buddhi karuNa vaDe vyApta thaI gaI che ane e lekanAM duHkhone zI rIte maTADavAM te saMbaMdhamAM koI upAya jaDato nathI. kema ke duHkha kaI kAraNanA nimittavaDe utpanna thayuM hoya tenuM nivAraNa te kAraNanuM nivAraNa karavAthI karI zakAya che paraMtu mUrkha lokenuM A duHkha to kAraNa vagara ja utpanna thayuM che, mATe te kevI rIte TaLe ? evo vicAra karIne huM mArI buddhinA te paritApane zAMta karuM chuM. vagara kAraNe duHkha karanArAo mATe zuM upAya? kaI mUrkha mANasa sAcA kAraNathI nahi paraMtu kAraNa vagara ja khoTI rIte kheda pAmyA kare to temAM ApaNe zo kheda rAkha tathA zA kAraNuthI rAkhavo? gadheDAo ane mUrkha loke duHkhane mATe ja janme che temAM ApaNe zuM karIe ? teo jo potAnuM hita jANI levA prayatna kare, te ApaNe tanatoDa mahenata karIe paraMtu teo to te sAMbhaLavA taiyAra ja hatA nathI to bIjuM zuM thAya? sAme AveluM paMcapakavAna cheDI je pite khAvAne mATe rAkha ja mAge te tevAone mATe zo upAya? jema samudranI aMdara UThanArA taraMga vinAzane mATe ja UThe che tema saMsAramAM haMmezAM avataryA karatA A pApI cha maravAne mATe ja avataryA kare che. A pRthvImAM utpanna thatA chamAM pavana dararoja asaMkhya DAMsone tathA maracharone mArI nAkhe che to tene mATe zuM royA karavuM ? A rIte ja pRthavI ityAdi darekamAM asaMkhyAta kITa, pataMgAdi jIvone nityaprati nAza thato rahe che, to te mATe zuM karavuM? moDhA magaramaccha nirdaya thaIne pANImAM jhINuM jhINuM karoDo jaLa jaMtuone khAvAne mATe mArI nAkhe che to temAM ApaNe zI vedanA karavI? are ! hAlatAM cAlatAM, besatAM, UThatAM tathA zvAsocchavAsa letI vakhate asaMkhya sUkSma jIvone saMhAra thato rahe che to tene mATe zuM thAya ?
Page #809
--------------------------------------------------------------------------
________________ 680 ] karavA zravAra medhAvI prajA mahIte kraTa. [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 15 moTA cho nAnA chAne mArI nAkhe che. mAkhI jhINA jhINA kaNa jevI pAtaLI ne khAI jAya che. tyAre koLiyo mAkhIne khAI jAya che, DAMsa kareLiyAne khAI jAya che, DAMsane deDake khAI jAya che, deDakAne sarpa khAI jAya che, tathA sarpane neLiyo kApI nAkhe che, LiyAne bilADo mArI nAkhe che, bilADAne kUtare mArI nAkhe che, kUtarAne rIMcha, rIMchane vAgha, ane vAghane siMha mArI nAkhe che. siMhane zarabha mArI nAkhe che tathA zarabha te gAjatAM vAdaLAMnI asahanatAne lIdhe pote ja uchaLone zilA upara paDIne cIrAI jAya che. e rItanI ghaTamALamAM kene vAstu zoka karIe ? pRthvI, jaLa ityAdimAM utpanna thatAM asaMkhya prANIo vAdaLAMone vAyu dUra karI nAkhe che, vAyune parvate rokI rAkhe che, vaja parvatenuM paNa cUrNa banAve che, vajane Idra vaza kare che, iMdrane viSNunA tAbAmAM rahevuM paDe che, viSNune te marachaka75AdinA avatAro dhAraNa karavA paDe che ane pachI te avatAromAM tene sukhaduHkhanI aneka vipattio bhogavavI paDe che, tathA A avatAramAM vRddhAvasthA ane maraNanI rAha ja jovAyA kare che. vidyAothI tathA AyudhothI saMpanna evA moTI kAyAvALAM prANIone paNa temanAM aMgomAM lAgelI lIo karaDI khAya che. A pramANe prANIo rUpI jagata atyaMta mohane lIdhe parasparathI niraMtara chedAyA kare che, vIMkhAyA kare che, khavAyA kare che, ane vaLI pAchaLathI khAvAne mATe rAkhI mUkavAmAM paNa Ave che. lIkha, jU, kIDI Adi aneka prANIonI jAte niraMtara utpanna thayA kare che, ane maraNa pAmyA kare che. jaLAzayamAM paNa mAchalAM, hAthI AkAranA meDhA maracha tathA magarAdi aneka prANIo utpanna thAya che. pRthvImAM paNa aneka kIDIo utpanna thAya che. aMtarikSamAM paNa keTalAeka kSaka pakSIo utpanna thAya che. ane teo to aMtarikSamAM ja bhamyA kare che, temaNe mUkelAM IMDAMo dharatI para paNa paDyAM na hoya tyAM te turata te iMDAMomAMthI teonAM baccAMo paNuM nIkaLe che ane teo tarata UDIne aMtarikSamAM bhamyA kare che. vananI jhADIomAM paNa siMha, dIpaDA ane mRgAdi aneka prANuo utpanna thAya che. pratyeka sthaLamAM tema ja prANIonA aMgeAmAM paNa aneka kIDAo utpanna thAya che. vRkSa Adi thAvaromAM paNa ghuNa, udhaI, ane bhamarIo vagere utpanna thAya che tathA haMmeza jhADone ja ketaryA kare che. paththaranI madhyamAM paNa keTalAka kIDA, deDakA ane ghuNAdi utpanna thatAM ja rahe che tathA viSTAmAM paNa aneka jAtanA kIDAono utpatti thatI rahe che. A rIte asaMkhyAta prANIo jamyA kare che tathA maraNane zaraNa thAya che, to temane mATe dayALu puruSe rAjI thavuM paNa yogya nathI ane duHkhI thavuM paNa yogya nathI; paraMtu upekSA karavI ja yogya che (yA. upa0 0 14 zla0 1-34). mithyA viSayavAsanAne lIdhe asaMkhya chanI utpatti he vatsa! A mithyA mana ja viSayavAsanAone lIdhe saMsAramAM baMdhAeluM che, duHkhI che, tRSNa ane zeka vaDe gherAyeluM che, rAganA vistINuM sthaLarUpa che. A mithyA mana ja saMsAranI bhASanA vaDe vAsanAvaza vRddhAvarathA. maraNa ane mohamAM phaTAyA kare che. saMkalpavikalpathI vyApta che ane avidyAnA raMgathI raMgAyeluM che. viSayonI icchAone lIdhe te kSobha pAmyA kare che. te potAnI meLe ja baMdhAyeluM che. A rIte AtmacaitanyamAM miyA manapa upAdhi vaDe aneka jAtanA AvirbhAvarUpa asaMkhya chanI utpatti thayelI che ane temano A mithyA mRgatRSNAvata viSayavAsanAone lIdhe ja aneka karipata nAma, rU5 ane AkArAdi bhAsamAna thayelAM che. A rIte nirvikAra AtmasvarUpa evA mahAcetanyamAMthI lAkho ane karaDo cho utpanna thatA he jANe te satya ja na hoya ema bhAsI rahyA che tene pAra nathI. jema moTA dhamAMthI asaMkhyAta jaLakaNe pUrva utpanna thaI gayA, hAlamAM paNa utpanna thaI rahyA che, astitvamAM paNa che tathA bhaviSyamAM utpanna tharo tema ja A mahAcetanyamAM mithyA viSayanA prAbalya vaDe asaMkhya cha pUrve utpanna thaI gayA che, hamaNAM utpanna thAya che tathA have pachI paNa thaze. e samasta jIvo potapotAnI vAsanAonI dazAnA Avezane lIdhe
Page #810
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dAhana ] kahenAra tathA sAMbhaLanAra e (baMne) brahmaka viSe jA, sthita thAya che. [ 681 AzAone vaza thayA che, temanAM aMtaHkaraNe ativicitra dazAomAM potAnI meLe ja baMdhAI gayAM che, e jIva jaLamAMnA parapoTAnI peThe niraMtara pratyeka dazAmAM, pratyeka dezamAM, pratyeka kALamAM ane pratyeka sthaLamAM ane pratyeka kriyAomAM janmamaraNa pAmyA ja kare che. keTalAka cho eka ja nimAM janmyA kare che keTalAeka cho to A kapamAM pahelo ja janma che, keTalAekanA anaMta janmo thaI gayA che teno pAra nathI, keTalAekanA sauthI vadhu janmo thaI gayA che tathA keTalAekanA be traNa janma ja thayA che. keTalAeka hamaNAM ja jamyA che, keTalAeka A ka95mAM tema ja pAchalA keTalAe ka thayA chatAM hajI sudhI jamyA ja nathI, keTalAeka te jIvanmukta banI gayA che ane keTalAka videhamukta thaI AmAM sAthe tadAkAra paNa banI gayA che. keTalAeka chavo hajAro kAmAM vAraMvAra eka yonimAM ja jamyA kare che. keTalAeka cho te moTAM moTAM duHkhone ja haMmeza bhogavyA kare che. keTalAeka thoDuM ghaNuM sukha meLave che. keTalAka atyaMta AnaMda bhogave che. keTalAka satyalokamAM rahyA che. keTalAka jana, mahara ityAdi lokomAM paNa rahyA che. keTalAka ziva, viSNu tathA brahmA thayA che keTalAka Ika, kinnara, gaMdharva, vidyAdhara, sUrya, varuNa, caMdra ityAdirUpe thayA che. te keTalAka ziva, viSNu tathA brahmA thayA che. keTalAka kuSmAMDa, vetALa, yakSa, rAkSaso ane pizAco thayA chekeTalAka brAhmaNa, kSatriya, vaio. zako to keTalAka aMtyajo, caMDALa, bhIla ane camAra ityAdirUpa thayA che. keTalAke phaLa, khaDa, auSadhi ane mULiyAMrUpe; te keTalAka pataMgiyArUpe thayA che. keTalAka vicitra latAo, gu, paththaro, pahADe ityAdirUpe thayA che. keTalAka kadaMba, lIMbu, tADa, tamAlarUpe; keTalAka rAjA, maMtrI, vibhAvavALA tathA keTalAka phrATelAM vastra paheranArA munirUpa thayA che; keTalAka nAga, sarpa, ajagara, kIDA, karamiyArUpe; to keTalAka siMha, vAgha, pADA, mRga, bakarA, camarIgAya, kAliyAra ityAdirUpe tathA keTalAka jIvo mera, sAsa, cakravAka, bagalA, baLIkA, koyala, kabutara, kAgaDA ItyAdi rUpe; to keTalAke dhoLA rAtA kamaLa, poyaNAM tathA nIlakamaLarUpe thayA che. keTalAka che hAthIo, sUvara, gadheDA, kUtarA, bilADA; to keTalAka jIvo bhamarA, machara, magatarAM, DAMsa ityAdi rUpe thayA che. A rIte asaMkhya chavajAtio hoI teno pAra nathI. keTalAka che sUryakiraNamAM che keTalAka cho ApadA bhogave che, keTalAka saMpati bhogave che, keTalAka svargamAM to keTalAka narakamAM pahyA che, keTalAka cho nakSatranA cakramAM to keTalAka vRkSonAchidromAM,keTalAka vAyumAM, keTalAka AkAzamAM keTalAka sUryanAM kiraNamAM. keTalAka caMdranA kiraNamAM, keTalAka khaDa, latA tathA gunA mIThA rasamAM rahyA che. keTalAka jIvo jIvanmukta thaIne vicare che, to keTalAkanuM te kalyANa thavAnI aNI upara che. keTalAke lAMbA kALa thayA videhamukitane pAmyA che ane keTalAke te hamaNuM ja videhamukita pAmyA che tathA keTalAke lAMbA kALe videhamukata thaze ane keTalAka te muktino TheSa ja karyA kare che. keTalAka jIvo vizALa evI dizAe35 thayA che. keTalAka jIva nadIpe thayA che. keTalAka jIvo suMdara strIpe, keTalAka napuMsakarUpe, te keTalAka adha: napuMsaka ane keTalAka pUrA napusaka thayA che, keTalAka uttama buddhivALA ane keTalAka jaDabuddhivALA ane keTalAka te jJAnopadeza karanArA thayA che. vaLI keTalAke to taddana nirvikalpa samAdhimAM ja beThA che. A rIte potapotAnI vAsanAnA AvezathI paravaza thayelA jIvo te te vAsanAone lIdhe baMdhanamAM AvI paDavAne lIdhe ja upara kahelI citravicitra aneka tarehanI judI judI sthitiomAM paDyA che.
Page #811
--------------------------------------------------------------------------
________________ ya imaM paramaM guhyaM zrAvayedbrahmasa N sadi / [ siddhAntakASDa bha0 gI0 0 15 A jagatarUpa indrajALane vistIrNa karatA jIve AzAerUpI seMkaDA pAroAthI badhAelAM ane vAsanAvazAt dehArdika dhAraNu karanArA jIvA eka kAyAmAMthI khIjI ane bIjImAMthI trIjI ema aneka kAyAe dhAraNa karatA ja rahe che. atata viSaye| ane aneka saMkalpAnI kalpanAne utpanna karanArI avidyAne lIdhe A jagatarUpa mahA indrajALane vastINuM karatA mUDha 82 } ve jyAM sudhI peAtAnA nirdoSa evA vasvarUpane jotA nathI tyAM sudhI pANImAM utpanna thatI cakarInI peDe A mithyA saMsAramAM teo bhaTakayA ja kare che. jeo peAtAnA svarUpane joI mithyA vastuoneA tyAga kare che tathA sAcA anubhavane meLavIne AtmAnubhavane mATe krame jJAnanI bhUmikAmAM caDhe che te pharIvAra saMsAramAM janmatA nathI ane tevA ja A mithyA bhramamAMthI chUTI zake che. keTalAeka mUkha jIveA hajArA janmA bhAgavIne keAI sajjananA samAgamathI vivekIpaNAne pAme che, paraMtu tethI vaLI pAchA bhraSTa thaI te sa MsArarUpI saMkaTamAM ja paDe che. keTalAka jIvA teA brAhmaNAdi ucca ceAnine pAmI sattamAgamAdine yAga AvI UMcI sthitie pAmyA chatAM paNa viSayala paTa buddhine lIdhe pazupakSIonA avatArane ja pAme che tathA e avatAromAMthI pachI narakAmAM paNa jAya che. keTalAka UMcI buddhivALA jIvA sAMdhA paramAtmAthI ja utpanna thaI te te ja janmamAM turata pAchA paramAtmAmAM ja praveza kare che, te avatArikA kahevAya che, keTalAeka jIvA peAtAnA utpattisthAnarUpa eka ja brahmAMDamAM kivA anya brahmADAmAM brahmapaNAne prApta thAya che; keTalAka jIvA viSNupaNAne teA keTalAka mahAdevapaNAne prApta thAya che. keTalAka jIvA devapaNAne ane keTalAka sapAne prApta thAya che; keTalAka pAte je brahmAMDamAM prathama hAya che tenA te brahmAMDAmAM kivA bojA brahmAMDAmA paNa te te avatArete pAme che. he priya ! bIjA keTalAMka brahmAMDAnI thiti paNa A brahmAMDanA jevI ja che. jemAM A viratINu brahmAMDe che tevAM ja tathA bIjAM keTalAMka te! tethI taddana judAM prakAranAM ja che; evAM asa`khya brahmAMDe| prathama thaI gayAM, hAlamAM paNa che tathA have pachI thavAnAM che, Ama judA judA krameAvALI brahmAMDAmAMnI vicitra sRSTie prakaTa thAya che ane pharI pAcho tirAhita paNa thaI jAya che. jema meAjA'e samudramAMthI prakaTa thaI thaI te gheADIvAra rahone pharI pAchAM samudramAM ja laya pAme che, te ja pramANe A mithyA jIvAnA samUhe viSaya vAsanAvazAt mahAcaitanyarUpa samudramAMthI meAjArUpe pragaTa thaI keTalAka kALapayaMta judA judA deAhidanA anubhava lai pralayakALe vaLI pAchA mahAcaitanyamAM ja layane pAme che ane vAstavika rIte te te sthiti samaye paNa teo caitanyathI bhinna heAtA nathI, A brahmAMDAnI racanA anAdikALathI brAMtirUpa mAyAnI aMdara samudramAM utpanna thatI laharInI peThe brahmamAM niraMtara maMtara ka ja vastINuM thAya che. nika ja vadhyA kare che. nirarthaka ja pheraphAra pAmyA kare che ane nirarthIka ja pAchI layane pAmyA kare che. jevI rIte samudramAM laDera mithyA che tevI rAte parabrahmamAM A sarva racanA paNa sAva premathyA ja che(yA stha. pra0 sa0 43 sArAMza). asaMkhya brahmA, viSNu, maheza tathA brahmAMDA AtmAnA apara kivA virATa svarUpamAM lAkhA brahmA, lAkhA viSNu, lAkhA zakarA, lAkhA IMdro tathA lAkhA nArAyaNA thaI gayA che, thaze ane hAlamAM pazu che, A brahmAMDamAM tathA bIjA brahmAMDAmAM paNa judA judA AcAravALA ane judA judA vihArAvALA brahmA, zaMkarA, IMdro, nArAyaNA ane bIjA pazu anekavidha devA tathA manuSyAdi asaMkhya prANIo che. bhUtakALamAM thaI gayelAM, vamAnamAM rahelAM ane have pachI thavAnA anata brahmAMDAmAM eka vakhate ghaNA dhaNA javAnA samUDA thai gayA che, dhaNA dhaNA jIvA hAlamAM che ane bhaviSyamAM bIjA paNa traNA thaze. he mahAmAhA ! brahmAMDAmAM A brahmAdika devatAonI utpattie jANe IMdrajALanI peThe thatI na hoya tevI rotanI eTale gAruDI kivA mAyAvI rIte ja thayA kare che. keAI samaye brahmAthI sRSTi utpanna thAya kAI samaye zivathI, to phrAI samaye viSNuthI tathA krAI samaye muniothI paNu sRSTionI utpatti thatI rahe che. brahmA keAI samaye kamaLamAMthI, krAIsamaye pANImAMthI
Page #812
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItedAhana ] je A guhya jJAna brahmavidene saMbhaLAve che. [ 683 kaI samaye IMDAmAMthI tathA koI vakhate te AkAzamAMthI paNa utpanna thAya che. koI brahmAMDanA adhipati ziva, to keInA sUrya, keinA iMdra, te kaI brahmAMDanA adhipati viSNu ja che. keI brahmAMDamAM ekeka deva ja sarvamaya hoya che. koI koI brahmAMDamAM pRthvI prathama gIca jhADothI vyApta hatI, to koI manuSyothI ane keAI sRSTi te prathama parvatathI ja vyApta hatI. keI kaI prathama mATImaya, kaI kaI pASANamaya ane kaI ThAI sRSTi to suvarNa kiMvA tAmrAdi dhAtumaya hatI. A brahmAMDamAM paNa ghaNI vicitra vastuo che tathA bIjA brahmAMDomAM paNa judA judA prakAranA anekavidha citravicitra padArtho che. keTalAMka brahmAMDa eka ja prakAranAM prakAzavALA eTale temAM zIta kiMvA uoNuM pikI eka ja prakAza hoya che. keTalAke te prakAzathI taddana rahita eTale gADha aMdhakAravALA paNa che. jema mahAsAgaramAM anaMta taraMge prakaTa thAya che ane te sarve pAchA temAM ja zamI jAya che tema A brahmatattvarUpI moTA AkAzamAM anaMta brahmAMDa prakaTa thAya che tathA zamI paNa jAya che. jema samudramAM taraMgo kiMvA nirjaLa pradezamAM jhAMjhavAnAM pANI bhosamAna thAya che tema brahmamAM A brahmAMDano bhAsa thAya che. sUryanA kiraNomAM dekhAtI jhINI jhINI rajakaNe keI kALe kadAca gaNI zakAya paraMtu brahmatatvamAM je A capaLa AkAravALAM brahmAMDonA samUha prakaTa thAya che temanI to koI kALe paNa gaNanA thavI zakya ja nathI. jyAM sudhI sUkSmabuddhithI vicAra karIne " A badhuM kAMI che ja nahi' evI rIte teno bAdha karavAmAM nahi Ave tyAM sudhI A parabrahmarUpa cidAkAzamAM moTA AkArovALAM tathA meTA vikArovALAM A asaMkhya brahmAMDo thayA ja karaze. A saghaLI sRSTio ajJAnIoe pitapotAno vAsanAvazAta kalapI kADhelI che. te badhI AkAzamAM jaNAtI velanI jema viratArane pAme che, udaya pAme che ane asta pAme che. sAcI paNa nathI ane khoTI paNa nathI; paraMtu anirvacanIya che. A saghaLo sRSTie samudramAMnA taraMgonI peThe vAraMvAra dekhAIne turata nAza pAmatI jAya che, sarva brahmAMDonI aMdara AvelI sRSTio paNa vicitra AkAravALI che, asaMkhya prANIonI vicitra ceSTAvALI, vicitra vikArovALI ane vicitra rUpavALI che; tema chatAM vRSTi jema pANIthI judI nathI tema A saghaLAM brahmAMDa ane temAMnI tamAma sRSTio AtmatattvathI yatkiMcita paNa bhinna nathI, evo tattvavettAono anubhavasiddha nirNaya che. chatAM mUrkha loke to jema vAdaLAMmAMthI vRSTio Ave che tema IzvaramAMthI A badhI sRSTio Ave che ema mAne che. jema zImaLAnA jhADanI zIrAo, zAkhAo, pAMdaDAMo, ane gAMThe zImaLAthI bhinna nathI tema vidvAnonA jovAmAM AvatI tathA avidvAnanA jovAmAM AvatI A sarva sRSTie paNa vAstavika rIte to AtmatatvathI jarA paNa bhinuM nathI. he vatsa! jJAnInI dRSTithI A saghaLuM jagata brahma ja che eTalA mATe saMsAra che ja nahi ema kahevuM paNa ghaTe che tathA ajJAnIonI dRSTimAM to A saMsAra kadI paNa vichina thato nathI eTale maTato nathI eTalA mATe saMsAra khoTo hovA chatAM paNa sarvadA che ema kahevuM paNa ghaTe che, tasmAta te anirvacanIya che ema ja kahevuM paDe tema che. A jagata ajJAna vaDe ja udaya pAmelA be caMdranA bhramanI jema nadInA avicchinna pravAhanI jema vikapothI vistIrNa thayela che. je kartA pote kadI paNa vidyamAna ja nathI teNe te banAveluM che eTale karyA vagara ja te thayeluM che ane adhiSThAnarUpa evA brAnI sattA vaDe ja te bhAsI raheluM che, ema samaje. to pachI have tamane zA kAraNathI moha rahe che? to je motanuM kAraNa dhAro cho tenuM ja mULamAM astitva nathI ane A je je kAMI che te akhaMDa ekarasa evuM brahma ja che. tasmAta vagara kAraNe ajJAna vaDe utpanna thayelA tamAre A meha yogya nathI. yoka sthi0 pra. sa. 47). upadezanA adhikArIo bhagavAna kahe cheH he pArtha! atyAra paryata kahevAmAM AvelA A zAstravivecana uparathI tu sArI rIte samajI zakyo haze, ke jemAM niraMtara janma ane maraNa thayA ja kare che ane viSayonI anaMta vAsanAthI banelI tathA mithyA evI saMsArajALanI ajJAnarUpa mithyA moha vaDe cAlI rahelI A garabaDamAM rAjI thavuM
Page #813
--------------------------------------------------------------------------
________________ 684 ] prayataH zrAddhakAle vA tadAnanyAya [ siddhAntakANaka bha0 gI- a. 15 paNa eya nathI ane kacavAvuM paNa yogya nathI. jema jhADanI upara aneka pAMdaDAo utpanna thaI teno haMmezA nAza thatA rahe che tema A saMsAravRkSamAM upara kahevAmAM AvelA tamAma jI pharI pharI utpanna thaI maraNane zaraNa thayA ja kare che, temAM kubuddhipuruSo ke jeo potAnuM hita kadI IchatA ja nathI paraMtu viSayarUpa vAsanAmAM ja saDI rahelA hoya che, tevAone mATe te A AtmajJAnane upadeza vanamAMnA ThaMThAnI pAse kathA vAMcavA samAna ja thaI paDe che. AvA viSayalaMpaTa puruSomAM ane pazuomAM zuM aMtara che ? pazuo doraDA vaDe baMdhAIne kheMcAyA kare che tema viSayalaMpaTa puruSo manarUpI mithyA doraDA vaDe baMdhAIne anekavidha viSayonA pAza vaDe baMdhAya che. AvA lokonI mUrkhatA joIne to kharekhara paththarane paNa kadAca raDavuM Ave; paraMtu A mUrkhao pote viSayapAzamAMthI chUTavAnI kadI paNa icchA ja dharAvatA nathI to tevAone mATe zuM thAya? vAstavika rIte mana, ane tene A viSayAdi vagere bilakula nahi hevA chatAM mithyA mAnI beThelA mUDha viveka karavAne mATe paNa jyAM taiyAra nA hoya te tevAone mATe zo upAya ? Ama pRthvImAM pazusamAna manuSyone upadeza ApI tenuM du:kha maTADavuM evuM je samajato hoya te puruSa potAnA hAthamAM rahelI eka chatrI vaDe AkhA AkAzane taDakAthI rahita karavAne vyartha parizrama kare che ema kahevuM tamAta he bhArata ! tuM to have sArI rIte prabodhane pAmI cUkyo che, mATe " A mana kiMvA devAdi, ikiyAdi vA viSayAdi ityAdi kAMI che ja nahi" evo haMmezA vicAra karyA kara. "huM chuM ane A jagata che' evI epaNAnI kalpanAne samULa tyAga kara. tuM AmA ja che, jemAM A sarva brahmAMDarUpa saMsAra samAI jAya che tevA tArA svarUpathI lezamAtra kAMI paNa bhinna nathI. AtmAnuM svarUpa anirvacanIya kema he arjuna ! A badhuM dazya jALa AtmA kiMvA brahmamAM ekapaNuM athavA bepaNuM ke aneka paNuM ityAdi kAMI che ja nahi evuM nizcayAtmaka jANa. jema samudra taLeTIthI te upara sudhI pANI vaDe ja bharapUra che tema A tamAma otaprota evA eka Atma vaDe ja bharapUra hoI AtmarUpathI taddana abhinna che. A AtmA ja satya che, nitya che. jema taraMgo samudrone choDIne rahI zakatA tathI tema A jagata paNa AtmAthI bhinapaNe kadI paNa rahI zakatuM ja nathI. Ama eka evuM te brahma ja mAyA vaDe jagatarUpe banIne ekapaNa tathA bepaNuM ke anaMtapaNuM tathA tenA sAkSI Adi bhedothI pratIta thayeluM bhAse che. vAstavika rIte te brahamAM bepaNuM athavA ekapaNuM ke sAkSIpaNuM evI kaI kalpanA paNa che ja nahi. kemake A ekapaNuM tathA bepaNuM ityAdi svarUpa samajAvAne mATe sAkSIbhAva vagerenI kalpanA karI aMte tene niSedha karavo eTalA mATe ja kalpavAmAM AveluM che, tethI te paNa sAva mithyA ja che. AtmAmAM daita, advaitanI kalpanAo sAcI nathI, te te mana vaDe kalpAyelI kalpanArUpa mithyA yuktio che; tema AtmAmAM ekapaNArUpI saMkhyA paNa kyAMthI hoI zake? kemake bepaNane niSedha karavAne mATe ja te kapAyelI hovAthI eka che ema kahevuM e paNa vAstavika daita ja thAya che. jene potAnI siddhatAne mATe koInI paNa apekSA nathI evuM sarvadA satya ane svayaMprakAza AtmAnuM svarUpa ekatAthI rahita hovAthI sarvarUpa paNa che ane daitapaNAthI rahita hovAthI koI e paNa nathI ema kahevAya che. A dehAdika kivA jatAdi kaMI paNa che ja nahi ane hoya to te sarva AtmavarUpa ja che. A je darya saMsAra mie bhrama vaDe bhAse che te sarva AtmasAkSAtkAra thatAM ja zAMta thaI jAya che mATe te sata paNa nathI ane asata paNa nathI paraMtu anivArcanIya che, ema jANu, sarvathI para, ajanmA, sUryAdika saghaLA prakAzakono paNa prakAzaka, jarAthI rahita, parama AnaMdasvarUpa, jene vANI, mana ke buddhi pahecI zakatI nathI e, vibhAga vagarane, avikArI, dinA samUhathI rahita, sarvajInA mahAprANanuM paNa jIvana, sarva kapanAothI rahita, kAraNonuM paNa kAraNa, niraMtara svayaMprakAza, sarvanuM adhikAna ati vistIrNa caitanyamAM ja maryAdita cita rUpe rahelo, saghaLA anubhavonA mULarU5, tAmaNi (ta nuM che. evI rIte kevaLa aparokSapaNAnI bhAvanA vaDe ja upadeza karavA yogya, trikAlAbAdhita ane
Page #814
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] athavA pavitra thaI zrAvakALamAM paThana kare che, [ 685 anubhavarUpa e te AtmasvarUpa heI pote paNa te ja che, huM paNa te ja che, te paNa te ja che, A paNa te ja che, tAruM paNa te ja che ane mAruM paNa te ja che. A rIte huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, mane, tene ityAdi vaDe je je kAMI vyavahAra thAya che, te tamAma ane tene jJAtA sAkSI paNa AtmasvarUpa ja che, ema nizcayAtmaka jANuM. A mizyA saMsAravRkSa kevI rIte vRddhine pAmyuM tenI samajUti zrIkRSNa bhagavAna kahI rahyA cheH he dhanaMjaya! meM tane atyAra sudhI AtmAnuM anirvacanIya evuM sAcuM parasvarUpavarNana tathA aneka prakAranI citravicitratA vaDe bharapUra ane bhramarUpa evuM mithyA saMsAravRkSa ke je kartA vagara ja utpanna thavA pAmeluM che te apara svarUpa; e mujaba baMne svarUpa yathArtha rIte samajAvyAM. vaLI A miththA saMsAravRkSa kevI rIte vRddhine pAmeluM che te saMbaMdhamAM paNa AgaLa vakhatovakhata samajAvavAmAM AvyuM che, chatAM vadhu spaSTatAne mATe pharIthI kahuM chuM te sAMbhaLa. AtmA ke je anirvacanIya che temAM mithyA bhramavaDe prathama huM rUpa evo je sUkSma AbhAsa thayo te ja zuddha huM kahevAya. Ane ja Izvara, draSTA, sAkSI, kSarapuruSa ityAdi saMjJAo vaDe zAstramAM samajAvavAmAM AvyuM che (kSAMka 2 juo). A zuddha huM vAstavika aprakaTa ja hoya che. jema manuSyamAM tenI chAyA aprakaTarUpe rahelI hoya tema A zuddha "huM" athavA sAkSI (vRkSAMka 2)mAM "huM huM' evuM pratibiMbarUpa suraNuM karavAnI zakti gupta rahelI hoya che. A "huM' rU5 phuraNa kiMvA pratibiMba prakaTa karavAnI je tenI zakti tene ja kALarUpe IkSaNuzakti kahe che. A kALarUpa atyaMta sUkSma ane aprakaTa evI IzaNuzakti vaDe karoLiyo jema potAmAMthI lALane bahAra kheMcI kADhIne tenA taMtue vaDe jALuM banAvI temAM ja lIlA karatA rahe che tema A zuddha "huM" (kSAMka 2) pitAmAMthI ja potAnI IkSaNazakti vaDe "huM huM' evA prakAranuM pratibiMbarUpa je prathamanuM skaraNa bahAra prakaTa kare che tene ja mAyA, avivA, prakRti ityAdi nAme vaDe zAstramAM saMbodhavAmAM Ave che (juo vRkSAMka 3). Ama Izvara pote ja potAnA AtmasvarUpa evA adhiSThAnane lIdhe potAmAM ja mAyArUpe prakaTa thAya che. A ja tene prathamano AbhAsa heI tene bAhyAbhAsa paNa kahe che. pachI A mAyAzakti (mAMka 3) IkSaNazaktirU5 evA Izvara (vRkSAMka 2 ) nI preraNu vaDe potAmAM ja rahelA satva, raja ane tama e traNa guNanA kSobhane pAme che ane jemAM A traNe guNonuM samabhAge mizraNa che tevuM avyakataprakRti (kSAMka 8) nAmanuM tatva utpanna kare che; kAraNa ke A "huM chuM" evuM suraNa kayAMthI thayuM e jANavA jatAM mAyAne sAkSIe kahyuM ke jyAM "huM e bhAva nathI te tAruM sAcuM svarU5 che, te uparathI teNe A "huM chuM" evA 2karaNano vilaya karavAne badale te upara te "huM nathI', huM nathI' evo ayAsa daDha karavA mAMDyo ane e ja mAruM kharuM svarUpa che ema te samajavA lAgI. AthI ema banyuM ke "huM"ne vilaya karI anirvacanIyatA prApta thavAne badale "huM" navI ( ) nAmanuM eka juduM ja tattva nirmANa thayuM. te tattvane ja kAmamAM avyakataprakRti (vaNAMka ) kahe che. tyAra pachI te mAyAtattva traNa guNanA mizraNavALA avyaktamAMthI jJAna kriyAzakti vaDe yukta evA pratipuA athavA ardhanArInaTezvarape thaI. jema avyakata prakRtimAM traNa guNenuM samabhAge mizraNa che tema A ardhanArInaTezvaramAM jJAnazakti e puruSa viA Izvarane aMsa tathA kriyAti e pAyAno aMza e majabanuM mizraNa hoya che ja, e rIte traNe guNonI ramatA sAthe bhAvidratApe prATa thavAnA je tatva mAyA prakaTa thaI te tatva ja ardhanArInaTezvara che (vRkSAMka 5 juo). tyArabAda upara jaNAvela saMsAra ke | asaMkhya brahmA, viSNu, Dha, indra ityAdi cha utpanna thayelA che tathA temanA citravicitra asaMkhya bahAMDa utpanna thayAM che tevuM mahAprANa kiMvA sUtrAtmA5 tava utpanna thayuM (juo vRkSAMka 6). A mahAprANa e ja AtmAne miyA svapna pratIti karAvanAra chava kiMvA cidAbhAsa kahevAya che (juo vRkSAM 6). mithyA evA aneka vicitra amApa saMsAranA AbhAsa ke je 15ra kahevAmAM ASA che te sarva Ane lIdhe ja
Page #815
--------------------------------------------------------------------------
________________ qte tarAnA) jata Tuti / 2. [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 15 bhAsamAna thaI rahyA che. Ama mamabhAvanA prAkanuM mULa eTale mamabhAva prakaTarUpe jaNAvA lAgyo tenuM ugamanuM je rathAnaka te A ja che (vRkSAMka 6). tyAra pachI mahattatva ke je paramAtmAnuM aMtaHkaraNa kahevAya che tenI utpatti thaI (vRkSAMka 7) pachI ahaMkAra (vRkSAMka 8) ane te ahaMkAranA vaikArika, tejasa ane tAmasAdi peTA prakAro utpanna thayA(juo kSAMka 6 thI 6 peTA vibhAgo saha). tyAra pachI bhagavAnanA cittarUpa evA nArAyaNa kiMvA kSetrajJa (vRkSAMka 8)nI utpatti thaI, bAda paramAtmAnI buddhi ane tenA devatArUpa brahmadeva (vRkSAMka 10 ) ane bAda bhagavAnanA manarUpa somadevatAnI utpatti thaI (vRkSAMka 11 ), tyArabAda nArAyaNanuM nAbhikamaLa kiMvA hiraNyagarbha (vRkSAMka 12 ) ane temAMthI brahAdeva ke je caudalokavALuM A carAcara samaSTi brahmAMDa35 kArya (pragaTarUpe kArya thavuM te ) utpanna kare che tenI utpatti thavA pAmelI che (vakSAMka 17). A brahmadeva pote potAnA satya saMka9panA baLavaDe cauda lokavALuM carAcara brahmAMDa nirmANa kare che (vRkSAMka 14 thI 15 tha sudhI juo) jevI rIte vyaSTi jIvo (manuSyo) pitAnA mana, buddhi, citta ane ahaMkAra vaDe aneka prakAranA saMka9pa vika9pa kare che paNa te paikI ghaNA thoDAnI siddhi thavA pAme che, kAraNa ke manuSyo asatya saMkalpavALA hAI brahmadevanA saMkalpanI maryAdAmAM rahelA hoya che, paraMtu Izvara satye saMka9pa3pa hovAne lIdhe tenA aMta:karaNarU 5 mahattattva (vRkSAMka 6)mAM to jeTalA jeTalA saMkalpo raphare teTalA brahmadevo ja utpanna thAya, jeTalA nizcaya thAya teTalA teTalA nArAyaNa viNa) tathA ahaMahe evI bhAvanA phare teTalA teTalA stro nirmANa thAya che. A rIte nityaprati karoDo Dho, viSNu, brahmadeva utpanna thatA ja rahe che, tene aMta nathI. vaLI pAchA te pratyekanA saMkalpavaDe asaMkhya brahmAMDa nirmANa thatAM rahe che. A rIte jema jhADanA muLamAMthI zAkhApratizAkhAonI utpatti thatI rahe che tema A saMsAravRkSamAM brahmA, viSNu ane mahezAdi jevA devatAono paNa jyAM pAra nathI to pachI temaNe banAvelAM brahmAMDa ane nAM caudalAka ane temanA pratyekanA cAhate citravicitra vyavahAra e badhAnI vAta ja zI pUchavI ? A mujaba mithyA mAyA (vRkSAMka 3) ke jeno AtmA (vRkSAMka 1)mAM lavaleza paNa nathI teNe satva, raja, ane tame evA traNa guNo vaDe jeno aMta nathI evuM upara batAvelAM vAvALuM A mithyA mAyAvI saMsArarUpI vRkSa khaDuM karI dIdhuM che. vastutaH te badhuM AtmAthI abhinna hovA chatAM paNa jANe AtmAthI atyaMta judu ja na hoya evA prakAre bhAsamAna thAya che. cAra prakAranA nizcanA svarUpanI spaSTatA bhagavAna AgaLa kahe che : he pArtha ! have tuM A saMsArarUpI vRkSanuM svarUpa sArI rIte samajI zakyo haze. mATe AtmAnA svarUpanI daDhatA arthe mAre tane nA cAra nizcaya saMbaMdhamAM je kahevAnuM che, te AgaLa kahuM chuM ke tuM dhyAna daIne sAMbhaLa. upara je tane asaMkhya brahmAMDa tathA jIvoyukta evA saMsAravRkSanuM varNana kahevAmAM AvyuM te saMsAra upara batAvI gayA tema cAra prakAranA jIvo vaDe ja vyApelo che eTale A samagra saMsAra cAra prakAranA nizcayavALA jIvothI ja bharelo che, (1) dehAdhyAsI eTale huM deha chuM, evA nizcayavALA, (2) huM ane mAruM ityAdi sarva bhAvane draSTA kiMvA sAkSIpaNA vaDe jonArA, (3) , huM ene mAruM tathA sAkSI ityAdi sarva AtmasvarUpa ja che evI rItanA sarvAtmabhAvanA nizcayavALA tathA (4) AtmAmAM huM, mAruM, teno sAkSI ityAdi kaI bhAvonI kadI utpatti ja thayelI nathI, evA nizcayavALA. A prakAranA cAra nizcaya paikI huM eTale mAtA pitA vaDe utpanna thayelo evo A zarIradhArI e deha ja chuM evA prakArane je pahele nizcaya che te malinabhAvanAvALo hovAthI baMdhana karanAra che. aneka prakAranI mithyA viSayavAsanAovALI traNa guNanI mAyAmAM sapaDAyelA ane aneka citravicitra yonione prApta thayelA evA A nizcayavALA jIvothI ja A badhe vizALa saMsAra vistArane pAmelo jovAmAM Ave che. bAkInA traNa nizcaye te krame AtmasvarUpanuM sAcuM jJAna karAvI ApanAra hoI baMdhanamAMthI choDAvanArA hovAthI tene zAstramAM grAhya gaNavAmAM AvyA che. pahelo nizcaya te anekavidha tRSNAo utpanna karAvI
Page #816
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] te aMte AtmavarUpabhUta phaLane jarUra jarUra prApta kare che. [ 687 viSayavAsanArUpI jALamAM phasAvanAra che. bAkInA traNa nizcayo zuddha tRSNAvALA hovAthI tenI pUrNatA to jyAre jIvanmukti prApta thAya tyAre ja thAya che. Ama te traNa nizcaya mithyA meha (bhrama) choDAvavAnA kAraNabhUta hovAne lIdhe ravacha ane zuddha tRSNAvALA gaNAya che. paraMtu huM pArtha ! dhyAnamAM rAkha ke A nizcaya kAMI kevaLa moDhe bolavA pUratA ja nathI; paraMtu sArAsAra viveka karI jagatanI asatyatA satyatAne jyAre aMtaHkaraNamAM pUrNa nizcaya thAya che, tyAre ja te abhyasanIya hoya che. jyAM sudhI teno viveka thayelo hoto nathI tyAM sudhIne mATe te kevaLa vANIvaDe belavAmAM AvatA e nizca paNa taddana nirarthaka ja che. saMsAranI asAratA sArI rIte samaya ane eka AtmA ja sarvatra vyApaka che evI rItano daDha nizcaya thAya te ja kharo nizcaya. sivAya keTalAMka je pUrNa zraddhA vaDe yukata thaI te abhyAsa niHzaMka thaIne kare to teo paNa svarUpanI prApti avazya karI zake che, paraMtu kevaLa meDhethI bolanArA paNa aMdarakhAne zaMkAomAM DUbelAo to kharekhara mUDhe ja kahevAya. tevA dehanA arthAta deha eTale ja huM evA nizcayavALA dehAdhyAsI mUDho A AtmajJAnarUpI yogane lAyaka nathI; paNa chellA traNa nizcaya je jIvanmukti karAvanArA che te to saMzayathI rahita banelA ane AtmAnuM parokSajJAna prApta karelA vivekIe ja karI zake che ane tevA ja A AtmajJAnane mATe lAyaka che. te buddhimAna ! A sarva dazya Adi "huM ja che e sarvAtmabhAvano nizcaya jeno thayelo hoya che tenI buddhi kadI paNa pharIvAra udvega pAmatI nathI. upara nIce, Amatema, huM, tuM, te, A ityAdi je je kAMI che te badhuM AtmasvarUpa ja vyApeluM hoI te vaDe je je kAMI hoya te paNa AtmA ja che tathA tevuM jANanAro pote paNa AmA ja che evo daH nizcaya jeno thayelo hoya tene pharIthI baMdhanamAM paDavAnuM rahetuM ja nathI. cothA prakAranA nizcayamAM sarvathI rahita niHzeSa evuM je paramatatva avazeSa rahe che, tene judA judA vAdIoe zanya, prakRti, mAyA, brahma, vijJAna, ziva, puruSa, IzAna, nitya ane AtmA ityAdi nAma ApelAM che. zuM brahmA viSNu paNa che che? Ama traNa prakAranA nizcayavALA jIvo upara kahelA saMsArabhramanI cAlatI ghaTamALamAMthI zrI jIvanmukti pAmelA hoya che. AdhI upara kahelA saMsAracakranA vivecanamAM keTalAka jIvo jIvanmukata thayA che, TalAka thavAnI aNI upara che. keTalAka thaze, keTalAka thaI gayA ityAdi varNana AvelAM che, bIjI vAta e ke tuM kadAca zaMkA karaze ke zuM brahmadeva, viSNu, nArAyaNa, mahAdeva, iMdra vagere moTA moTA devo paNa saMsAramAM ja kahevAya ? te te saMbaMdhe nizcayAtmaka jANa ke, A saMsAramAMnA cho jyAre vyaSTi maTIne samaSTine ahaMkAra dhAraNa kare che tathA tevA tevA banavAno daDha saMkalpa karIne jyAre temanI te upAsanA siddha thAya che, eTale teo ja A brahmadevadikarUpe bane che, ke jeo ravAbhAvika rIte mukata ja hoya che. Ama jeoe jIvanmukita prApta karelI hoya teo anirvacanIya evA brahmanuM ja sAkArasvarUpa che ema samaje. teo to pite AkAravALA dekhAtA chatAM paNa AkAravALA nathI paraMtu brahmathI abhinna che. jo ke A sarva brahma ja che chatAM jeo pitAne brahmathI bhinna mAne che tevA ajJAnIonI daSTie to te brahmathI abhinna hovA chatAM paNa jANe bhinna ja hoya tema jaNAya che ane tethI te paikI jeo AtmAne aparokSAnubhava laIne AtmasvarUpa banelA hoya che tevA jIvanmukto kharekhara AtmAthI abhinna evA mahAdeva ja che, ema nizcayAtmaka samaja. tethI temanI bhakita karanArAo paNa aMte teo je svarUpamAM sthita che tevA AtmavarUpane ja pAme che. eTalA mATe he tAta ! tuM sArI rIte nizcaya kara ke vAstavika AtmA to taddana anirvacanIya ja che. te kadI janmele ja nathI, temAM huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi bhAvono aMza paNa nathI. jema pANIne huM pANI chuM evI khabara paNa paDatI nathI tema AtmAne huM AtmA chuM tathA mArAmAM huM tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi kAMI haze evI kiMcitmAtra paNa khabara nathI. eTaluM ja nahi paraMtu tevuM kahenAro athavA jANanAra koI haze tenI paNa kalpanA hotI nathI. eTale huM jIva hato ne have AtmA thaye, huM
Page #817
--------------------------------------------------------------------------
________________ 688 ]. vAmi grAne tRNamU- [ siddhAntADa bha0 gIa 15/1 prathama baMdhAyelo hato ane have mukta thayo evI kalpanA paNa hotI nathI. A rIte jIvanamuktinI kalpanA je prathama kahevAmAM AvelI che. brahmA, viSNu, mahezAdi de tevA prakAranA svabhAvasiddha jIvanmukato che. e pramANe karavAmAM Avate bodha paNa ajJAnanI nivRtti pUrato ja che. AthI vANI, mana, buddhi ityAdi dvArA thatAM varNane tathA te kakSAmAM AvatA tamAma vyavahAra saMsArakakSAmAM AvI jAya che. AtmAne mATe te prathama kahyA pramANe phakta suSupta mauna ja che. (adhyAya 13 zloka 13 pRSTha 633, 634 juo) A sarva tArA lakSamAM AvyuM eTale have huM tane je gu0mAM guhya jJAna kahevAno chuM te tane spaSTa rIte samajAze, zrIbhagavAnuvAca UrdhvamulamadhaHzAkhamazvatthaM prAhuravyayam / chandAsi yasya parNAni yastaM gheda sa vedavit // 1 // mULa UMce tathA zAkhA nIce kema? zrIbhagavAna bolyAH jenuM mULa UMce, zAkhA nIce, pAMdaDAM chede che jene azvattha eTale kSaNika kahe che tene je vAstavika avyaya eTale AtmarUpa che ema jANe che te ja vedavita eTale kharo jANavAvALa arthAta nAnI che. AvA prakAranuM eka vAkya zrati (kaThopaniSada)mAM paNa kahevAmAM AvyuM che. UMce kiMvA utkRSTa mULavALuM, aneka zAkhAovALuM, A satata pravAharUpe cAlI raheluM sanAtana evuM azvattha eTale je kadI paNa zAzvata rahenArAM nathI te vastutaH amRtarU5 evuM zuddha brahmasvarUpa kahevAya che arthAta brahmarUpa che. te brahmA Azraye ja A sarvaloke rahelA che. te arthAta A brahmanuM kAIpaNa atikramaNa karI zakatuM nathI eTale brahmane choDIne kAMI paNa rahI zakatuM nathI. A te che (kaTha0 a0 2 valI 3 maMtra 1) A zlokamAM bhagavAna zrIkRSNa ema kahI rahyA che ke he pArtha ! je kevI vicitratA che ! vyavahAramAM je vRkSa tArA jeva Ave che tenuM mULa nIce tathA zAkhAo upara hoya tyAre A mithyA evA saMsArarUpI vRkSanuM mULa upara ane zAkhAo nIce che A kevo camatkAra ! (AraMbhamAM ApavAmAM AveluM vRkSa juo eTale upara mULa ane nIce zAkhA kevI rIte che te jANavAmAM saraLatA thaze.) je ke vyavahAramAM jovAmAM AvatA A rathaLa paMcamahAbhUtonI utpatti AkAzathI thayelI che, te AkAza sauthI prathamanuM heI cAre mahAbhUtonuM mULa che. te je na hoya to bIjA cAre mahAbhUtonuM astitva kadI paNa saMbhavatuM nathI. A mULa AkAzamAMthI prathama vAyu vAyumAMthI vahiM kivA teja vahi (teja)mAMthI jaLa ane jaLamAMthI pRthvItatva baneluM che. e krame AkAzane pRthvItattva sudhI vikAsa thavA pAmela che. A pRthvInI aMdara pahADo, vRkSo, tathA latA, patro ItyAdi asaMkhya AkAro banI vaLI pAchA nIcethI upara ema vadhe che. A pRthvInI aMdara ugelAM vRkSo juo to jaNAze ke tenuM bIja pRthvImAM hoI teo nIcethI upara AkAza tarapha vadhe che, tevI rIte A saMsa vRkSane maLa sauthI upara e Izvara (vRkSAMka 2) heI tyArapachI mAyA ( kSAMka 3) tenA traNa guNe tathA avyakta prakRti (vRkSAMka 4) tyAra pachI jJAnazakti, kriyAzaktiyukta ardhanArInaTezvara (kSAMka 5) tyArapachI mahAprANa chava (vRkSAMka 6), pachI mahattava (vRkSAMka 7), tyAra pachI ahaMkAra (kSAMka 8) A ahaMkAra (1) tAmasa (2) tejasa ane (3) vaikArika, ema traNa prakArane thayA. ane pachI te ja krame kartA, kAraNa ane kAryarUpe tathA kame adhideva, adhyAtma ane adhibhUta evA traNa prakAre vibhAgane pAmyo. kartA kiMvA adhidevamAMthI manamaya sRSTimAM krame (1) dizA (2) auSadhi (kSa nAmane vAyu) (3) sUrya (4) varuNa (5) azvinIkumAra (vAyu) (6) agni (7) indra (8) vigu (9) prajApati (10) mitra evI adhidevatAonI utpatti thaI che. kAraNa vA adhyAtmamAMthI idriya samUha utpanna thayo. temAM be prakAra paDe che (1) sthAna (2) iMdriyo: (1) kAna (2) tvacA (3) netra
Page #818
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] (AtmarUpa)svayaMbhU paramAtmA ja ne bAhya (daitaprapaMca)nI khANurUpe pragaTelo hevAthI [689 () jirNa, (5) nAka, e pAMca jJAneMdriyone vALa. ane (6) mahuM (7) be hAtha (8) be paga (9) zizna ane (10) gadA e pAMca karmendrio tathA tenA sthAnako maLI kula daza sthAnake utpanna thayAM. tenI iMdri kame (1) zrotra (2) rAma (3) cakSu (4) jirNa (5) prANa (6) vANI (7) ba4 (8) gati (9) reta ane (10) pAyuM; e rIte sthAnako saha daza iMdriyono samAveza adhyAtmamAM thAya che. adhibhUtamAMthI paMcamahAbhUta samUha (1) zabda (2) sparza (3) rU5 (4) rasa ane (5) gaMdha e pAMca tanmAtrAo tathA (6) AkAza (7) vAyu (8) vahni (teja) (9) jaLa ane (10) pRthvI ema pAMca mahAbhUtanI utpatti thaI (juo vRkSAMka 8) nA peTAmAM AvelA bhAgo, tyAra pachI tame guNamAMthI devatA kSetrajJa kiMvA nArAyaNasaha citta (vRkSAMka 9), rajoguNamAMthI devatA brahmAsaha buddhi (vRkSAMka 10) tathA sattvaguNamAMthI tenA devatA caMdrasaha mana (vRkSAMka 11)nI utpatti thavA pAmelI che. tyArapachI hiraNyagarbha kivA viSNunA nAbhikamaLa (vRkSAMka 12)nI utpatti thayelI che. atyAra sudhInA viratArane sargasRSTi kahevAmAM Ave che; ( juo vRkSAMka 3 thI 12 ). A darekamAM uparanA aMzonuM mizraNa hoya che ja ema samajavuM. jema ke vRkSAMka 3mAM 2nuM; 4mAM 2 ne 3 nuM; 5 mAM 2 thI 4 nuM; 6 mAM 2 thI 5 nuM; 7 mAM 2 thI 6 nuM; 8 mAM 2 thI 7 nuM 9 mAM 2 thI 8 tathA AThanA peTAmAM AvelA sarva aMzenA mizraNane samAveza thaI jAya che; 10 mAM 2 thI 9 nuM; 11 mAM 2 thI 10 nuM tathA 12 mAM 2 thI 11 sudhInA tamAma aMzonuM mizraNa AvI jAya che. A sarva kAraNasRSTi che. hajI sudhI pratyakSa sthala kAryanI zarUAta thavA pAmelI nahi hovAthI te tamAma samarUpamAM che. temAM paNa vRkSAMka 2 thI 5 e ekekA vivartabhAvane pAmelA hovAthI taddana zuddha to kahevAya che. AthI ahIM sudhInA vistArane zAstramAM zuddhatattvapaMcaka kaheluM che. zuddha havAne lIdhe tene mahAkAraNa ta (vRkSAMka 3 thI 5 juo) kahevAmAM AvelA che. A darekamAM puwAMza tathA prakRti aMza ema baMne aMzanuM mizraNa che. vRkSAMka 3mAM mAyA e prakRtinA aMza tathA sadAziva kivA vAsudeva e puruSAMza che. vRkSAMka 4 mAM avyakta e prakRtino aMza tathA ziva e puruSAMza che, jJAnazakti e puruSAMza tathA kriyAzakti e prakati aMza hovAthI naTezvara tathA ardhanArI, zivazakti, puruSaprakRti e benuM aikya AmAM che. AnI aMtargata AvelA A darekamAM A baMne aMze eka sAthe ja hoya che. A rIte A mahAkAraNe prakRtinuM thayuM. have kAraNa prakRtinA saMbaMdhe kahuM chuM. vRkSAMka 6 thI 12 sudhI tamAma to kAraNuta kahevAya che. temAM paNa prakRti puruSAMza bane yukta hoya che ja. vedAMtI A aMzane mAyA kiMvA Izvara evA nAme saMbaMdhe che. mukhya prANu kivA sUtrAtmA che, temAM jIva e puruSoza tathA zakti e prakRti aMza samajo, A zakti aMzane mamabhAva paNa kahe che. Ane chavaloka paNa kahe che(vRkSAMka 6 juo). tyArapachI mahattattva (vRkSAMka 7), temAM aMtaHkaraNa e puruSAMza tathA mahattatva, bhUtaprakRti kivA mahAmAyA e prakRtyAMza samaja. ahaMkAra (vRkSAMka 8)mAM paNa ahaMkAra e prakRti aMza ane devatA rudra e puruSAMza, A rIte ja ahaMkAranI aMdara AvelA tamAma peTA aMzamAM dizAdi devatAo puruSAMza tema ja Idriya samUha tathA tanmAtrA saha pAMcamahAbhUta e badhA prakRtiaMzo samajavA. citta(vRkSAMka 9)mAM kSetra, nArAyaNa kiMvA viSNu e puruSAMza ane citta e prakRtyAMza; buddhi prakRti aMza tathA tenA devatA brahmA e puruSoza (vakSAMka 10) mana e prakRti aMza tathA devatA caMdra e puruSAMza (vRkSAMka 11 juo). tema ja hiraNyagarbha e puruSAMza tathA viSNune nAbhikamaLa e prakRtiaMza. A rIte mizra saha sthaLa sRSTi utpanna karavAnI sAmagrI sahita virATano abhimAnI brahmadeva utpanna thayo ane teNe pitAmAM ja potAnA saMka9pa vaDe kAryasRSTinI utpatti karelI che. jyAre brahmadevanI utpatti thaI tyAre tenI pAse koI paNa prakAranAM sthala sAdhane vA sAmagrI na hatI; kAraNa A sAmagrI vA sAdhanAdika te tenA saMka95 vaDe ja utpanna thavA pAme che. Ama brahmadevanI karelI sRSTine visargasRSTi kiMvA kAryaSTi kahe che, AmAM brahmadeva puruSAMza tathA samaSTi brahmAMDa e tene deha heI te prakRti aMza samaja.
Page #819
--------------------------------------------------------------------------
________________ 1 1, *** ** 1 * * 690 ] taHvAti nAjJAstranA [ siddhAntakA bha0 gIe a0 15/1 - chanI utpattinuM mULa vyavahAramAM jhADane mULa bIja hoI te jhADanuM kAraNa gaNAya che, tema A brahmAMDarUpa kAryasRSTinuM bIja hiraNyagarbha (vRkSAMka 12) kahevAya che; ane te bIjAne prathama aMkura dhAraNa karanAra je mULa te ja brahmadeva(kSAMka 13) samaje. have koI pUche ke bIjanuM kAraNa zuM? to te pratyakSa batAvI zakAtuM nathI, paraMtu vRSTi ityAdikamAMthI jharatA amRtane te jyAre dhAraNa kare che tyAre ja te UgI nIkaLe che, evI rItanI sUmadaSTa vaDe, anumAnathI ja tenA kAraNanI kalpanA jAgRvAmAM AvI zake che; tema A bIjanuM kAraNa zuM? te mahAprANudi to (vAMka 6 thI 12 sudhInAM) che ema anumAnathI jANavAmAM Ave che. A mujaba bIjane kAraNe sUkSma che. have koI vRSTi ityAdinuM kAraNa pUche to tene ema ja kahevuM paDe ke te to sUmathI paNa sUma hoI anumAnathI paNa para che tema A mahattavAdinuM kAraNuM anumAnathI 5Na para hovAthI tene mahAkAraNa evuM nAma bodhane mATe ApavAmAM AveluM che. kAraNanI maryAdA atre pUrNa thaI ema samajavuM (vRkSAMka 3 thI 5 juo). prakRtino maryAdAno prAraMbha paNa atrethI ja zarU thAya che ema jANuM. have kAryasRSTi saMbaMdhamAM je upara kahevAmAM AvyuM che tenI zarUAta brahmadevathI thAya che, te brahmadeva potAmAMthI ja utpanna thayelA vedane AdhAre saMkaHpavazAta A samaSTi brahmAMDane svamanI jema pitAmAM ja utpanna kare che. te samaSTi virATanA zarIramAMthI prathama cha35 parAvANu utpanna thaIne mUlAdhArAdi cakro dvArA Idepe bahAra paDe che. tenuM varNana ahIM saMkSepamAM ApavAmAM AveluM che (A saMbaMdhe vadhu spaSTatAne mATe adhyAya 2 tathA adhyAya 8 zleka 11, pRSTha 437 thI 456 mAM juo). zabdabrahma kiMvA vedanuM sukSma svarUpa A carAcara vyApaka evA brahmAMDanI zarUAta AkAzathI thayelI hoI te AkAzano guNa zabda che. A rIta prathamataH samaSTi dehane abhimAnI je brahmadeva temAMthI sauthI AraMbhamAM zabdabrahma eTale vedanuM prAkaTya thayela che. A samaSTi vA kAryasRSTinI uparanI kAraNasRSTimAM e niyama che ke prathama zabdaraparNAdi tamAtrAnI utpatti thavA pAme che tathA tyAra pachI pAMca mahAbhUta utpanna thAya che, paNa A virATa25 sthaLasRSTimAM te prathama zabdatanmAtrA ane pachI AkAzanI utpatti thaI te pachI A zabda para, paryaMtI, mamamA ane vikharI e kame sthULa svarUpe prakaTa thAya che. A rIte kAryasRSTi utpanna thavA pAmI te pUrve sakSama tanmAtrArUpa e je zabda te ja veda hoI te prathama sUmarUpe hatA eTale samaSTine abhimAnI che. brahava tenI utpatti pUrve kAraNasRSTimAM zabdatamAtrArUpe tathA sUkama paMcamahAbhUtAmAM apragaTa hatA ja (juo vRkSAMka 8 nA peTAmAM), tethI ja te apauruSeya gaNAya che ane apauruSeya evA A vedanuM svarUpa tathA artha jANavo dhaNoja kaThaNa che. parA, paDhaMti ane madhyamAM nAmanuM zabdabrahma eTale vedanuM samasvarUpa kALa ane dezAdinI maryAdAthI rahita hoya che, kAraNa ke vedanuM vakharI vANImAM prakaTa thayeluM je A svarUpa che te samaSTi abhimAnI brahmadevanA mukhamAMthI karoLiyAnA moMmAMthI nIkaLanArA tAMtaNAnI jema svAbhAvika rIte ja prakaTa thavA pAmela che. Ama vedanuM mULa svarU5 sukamathI paNa atyaMta sUma hovAthI teno artha paNe ja gaMbhIra hoI samudranI pache jemAM praveza tha paNa azakaya che evo che. te eTale jenuM adhiSThAna AtmA che tevA anatazakita vALA IzvararUpI vivartarUpe sarvane niyaMtA "huM" kahevAuM chuM (vRkSAMka 2) tenI sAthe adhiSThAnanI sattAthI raheluM e zabdabaddhanuM parA, paryaMti ane madhyamArUpa sUmasvarUpa aMtardaSTie jevAthI kamaLanA nALanA taMtunI peThe prANumAtramAM nAdarUpe jovAmAM Ave che. evA sUkSmatho paNa ati sUmarUpamAMthI A vakharI nAmanuM je vedanuM dhULa svarUpa che te nIce pramANe utpanna thayuM che. idane pAMdaDA kema kahA? jema koLiyo potAnA hAthamAMthI mukhadvArA lALanA taMtune bahAra prakaTa kare che tema prANApa upAdhivALA hiraNyagarbharUpa mUrtimAna brahmadeva ke je vAstavika vedamUrti eTale jJAnasvarUpa tathA amRtamaya che
Page #820
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] te pote ja ajJAnI banI avinAzI) aMtarAtmAne nahi paNa bAgha (nAzavaMta)ne ja jue che [ 69 te pote sUkSama evA upAdAnakAraNane lIdhe akSarano saMkalpa karanArA potAnA manarUpa nimittanA kAraNathI pitAnA hRdayamAMthI A aprakaTa ane ati sUkSama evA zabdabrahma arthAta vedane mukha dvArA vakharI vANIrUpe bahAra prakaTa kare che. Ama hadayamAM rahelA sUkSma kAramAMthI chAtI ane kaMTha AdinA saMgathI spaSTa jaNAyelA sparza, svara, umA ane aMtaHstha ityAdi svarothI zaNagArAyelI tathA vicitra prakAranI laukika ane vaidika bhASAothI vistArane pAmelI uttarottara cAra cAra akSarothI vadhatAM jatAM (1) gAyatrI, (2) uSNaka, (3) anuSya, (4) bRhatA, (5) paMkti, (6) triSTra, (7) jagatI, (8) atijagatI, (9) zakavarI, (10) atizakavarI, (11) aSTi, (12) atyaSTi, (13) virATa ane (14) ativirATa; e chaMdo krame covIsa akSarathI zarU thaI uttarottara ekeka chaMdathI cAra cAra akSaro vadhAratA javAthI chevaTe chottera akSaronI paMktithI bharapUra tathA A rItanA cha vaDe sarvatra prasarelI aMta ane pAra vagaranI A vedarU5 vaikharI vANIne vistAra samaSTi abhimAnI brahmadevanA mukhamAMthI thavA pAmela che. Ama karoLiyAnI lALanI jema vaikharI vANI teNe ja sajelI hoI te karoLiyo jema pitAnI lALane pharIthI pote ja gaLI jAya che, tema A vakharI vANIne ka5 pralayAdi samaye te pote potAmAM ja sameTI le che. A pramANe atyaMta vistRta hovAne lIdhe vedanI chaMdo vaDe sarvatra prasarelI vizALa evI viparIvANI saMpUrNa rIte jANI zakAtI nathI. jema nuM svarUpa saMpUrNa rIte jANI zakAtuM nathI tema artha jANavo paNa ghaNuM muzkela che. AvI rItanA vedano saMkSepamAM artha eTalo ja che ke gAyatyAdi chaMda vaDe vistarelo A sadhaLo vikharI (prakaTa) vANIno vilAsa ke jemAMthI brahmAMDamAM AvelAM AkAzAdi pAMca mahAbhUta tathA temAMnA caudalokamAM cAlI rahelA mAyAvI prapaMcomAMnuM kharuM rahasya te AtmasvarUpa evA huM vinA bIje kaI jANavA samartha nathI. saghaLA vedano sAra eTalo ja che ke, A badhuM mAyAvI evuM je je kAMI dazya vistAra pAmeluM bhAse che, te tamAma AtmasvarUpa ja che; AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi ane A badho AtmasvarUpano vistAra chaMdo ke jene mULa parA paryAyAdi vANuM che, te vaDe ja vistRta thavA pAmela che. A pramANenI mULa rithati hovAthI - bhagavAne vRkSamAM jema pAMdaDAMo hoya tema A saMsArarUpa vRkSamAM chaMdone pAMdaDAMnI upamA ApelI che. have bAkI kula ane phaLa rahyAM. te phaLa kula kayAM? te chaMdone sAcA artha ke, A sarva AtmarUpa evA mArAthI abhinna evuM mAruM ja svarUpa che, evA sarvAtmabhAvarUpa parAkSajJAnanA saMpUrNa nizcayane kula tathA anabhavasiddha aparokSajJAna kiMvA sAkSAtkAra te phaLarUpe kaheluM che. Ama bhagavAne kahelA A vRkSanuM aMtimakaLa AtmasvarUpanA sAkSAtkAramAM ja pariName che. saMsAranI pIpaLAnA vRkSanI sAthe sarakhAmaNI kema ? bhagavAne UMce mULa, nIce zAkhA tathA Ida e pAMdaDAM che ema zA mATe kahyuM? teno Azaya atyAra sudhInA vivecana uparathI buddhimAnanA jANavAmAM AvyuM haze ja, have Ane azvattha kema kahyuM ? te jANavAnI jarUra che. azvattha eTale vIjaLInI jema kSaNamAtra pachI jenuM astitva haze ke nahi te kahI zakAya nahi evuM arthAta jeno kSaNavAramAM nAza thaI jAya che tene vidvAna azvattha kahe che. vaLI vyavahAra daSTie vicAra karatAM paNa jaNAze ke saMsArane azvatthavRkSanI upamA ApavAmAM paNa khAsa hetu samAyelo che. jo ke AMbA, AMbalI, lImaDo, saMtarA, dADama vagerenI vADIe banAvavA mATe bIjane ropavAmAM Ave che tathA tenI yogya saMbhALa rAkhIne tene ucheravAmAM Ave che. A jhADa bI kiMvA kalama banAvIne je jamInamAM sAruM khAtara hoya tyAM ja thAya che. paththara ke bhIte upara game tyAM thatAM nathI. paraMtu azvatthanuM jhADa bIja lagADIne koIe ugADyuM hoya evuM kadI paNa jovAmAM AvatuM nathI, kAraNa ke A jhADanI utpatti to evA prakAranI che ke pakSIo tenAM phaLa (peDI)ne khAya che ane pachI teo jyAre carake che eTale zauca kare che tyAre temanI hagAra jyAM paDI hoya tyAM ja A jhADa TI nIkaLe che; paraMtu lIMbu, saMtarA, dADama vagere jhADanAM bIja khAvAmAM Ave ane te hagAra mAraphate AkhAne AkhAM nIkaLe tathA tema je pharIthI
Page #821
--------------------------------------------------------------------------
________________ 2]. kabidIraH pratyagAsmAnamaikSat [ siddhAntakASTha bha0 gIra a. 15/1 jamInamAM lagADIne ugADavAno game teTalo prayatna karavAmAM Ave to paNa te nirupayegI ja nIvaDe che, eTale eka vakhate khAvAmAM AveluM bIja pharIthI UlaTImAge paNa je nIkaLI jAya che te paNa aMkura phUTavAne mATe nirupayogI nIvaDe che temAMthI aMkuranA bIjano nAza thaI jAya che, tyAre A azvattha vRkSanuM bIja te pakSIonA khAvAmAM Ave ane te pharIthI vamana (UlaTI) mAge kiMvA jhADA mArga nIkaLe to tyAM ne tyAM ja vagara prayatna ane vagara rope ja moTuM pIpaLAnuM jhADa utpanna thaI jAya che. tethI ja kaI sthaLe bhIMta upara, to koI sthaLe patthara upara; te koI sthaLe koTa, killA upara ane kaI kaI raLei to jhADAnI be DALIo vacce ja vagara jamIne addhara ja pIMpaLAnAM jhADe UgelAM jovAmAM Ave che. AthI A jhADa bIja vagaranuM tayA vagara mahenate utpanna thayeluM gaNAya che. jo keSTha pIpaLAnuM bIja laI ne kivA gADha vagaranI DALInI kalama karIne pIpaLe lagADavAno prayatna kare che te kadI paNa ugADI zakAtuM nathI, paraMtu te koI jagyAe UgI nIkaLyo hoya to tene tyAMthI mULa athavA gAMTha sahita kADhIne lagADavAmAM Ave to ja kadAca UgI zake. A saMsArarUpI vRkSa ke jenuM vistRta vivaraNa upara ApeluM che tenI paNa sthiti AvI ja che. eTale A saMsAra vRkSa paNa bI vagara ja viratArane pAmela heI hagAra eTale narakapa ane azAzvata che. evo khyAla haMmezAM Ave eTalA mATe tenI zAstrakAroe azvattha vRkSanI sAthe sarakhAmaNI karelI che. A saMsAravRkSanuM ke : | bIja che ja nahi vAstavika jotAM te A saMsArarUpI vRkSanuM koI kAraNa kiMvA bIja ja nathI. ajJAnadRSTi vaDe A badho ADaMbara svapnavata dekhAya che kharo! paraMtu je vivekadaSTi vaDe vicAra karavAmAM Ave to, jAgRta thatAM chama vakha ekadama kayAM adazya thaI jAya che te jaNAtuM nathI tema AtmasAkSAtkAra thatAM A tamAma dazyajALa adazya thaI jAya che te game teTalA prayatna karavA chatAM paNa samajI zakAtuM nathI. jema na hoya tyAM sudhIne mATe te aMdhArAnuM astitva jovAmAM Ave che paraMtu hAthamAM dIvo laIne tenI game teTalI zodha karavAmAM Ave te paNa te kadI jaDatuM nathI; tema A bhramarUpa mAyAvI ane svapnavata mithyA jagadAbara ajJAna vaDe game teTaluM vizALa ane vicakSaNa bhAsatuM hoya chatAM paNa eka vakhate AtmAnuM aparAkSanAna thAya eTale pachI A vizALa ane aneka citravicitra bhAvALuM jagata kayAM haze tenI je zodha karavAmAM Ave che temAM kadI paNa saphaLatA meLavI zakya ja nathI; kiMvA keImanuSyane khAsa kAraNathI maLavA javuM hoya ane te ja mANasa je tene sAme maLe chatAM paNa tenI oLakha nahiM hovAthI tene ja pUche che ke, amuka mANasa kayAM che ? tene mAre maLavuM che; ema pUchavAmAM Ave che, paraMtu jyAre A pote ja te che evI tene oLakha thAya tyAre ja te jANI zake che ke huM Ane ja ajJAnatAne lIdhe te bIje ja kaI haze ema pote samajato hato, paraMtu te kharekhara potAnI mUrkhatA ja hatI athavA to ajJAnatAne lIdhe pAse hIro hovA chatAM tene pote A kAca che ema mAne che, paraMtu jyAre tene parIkSaka tene kahe che ke A to amUlya vastu eTale hIro che tyAre ja tenI kAMmata samajAI potAnI ajJAnatA para hasavuM Ave che kiMvA pAse paDelAM saMtarAne ja ajJAna vaDe te mesaMbI mAnatA hoya paraMtu jyAre potAnI ajJAnatA tene samajAya eTale te pUrve paNa saMbI ja hatI, hAlamAM paNa te ja che ane bhaviSyamAM paNa te ja raheze: huM tene ja sataruM kahetA hatA paraMtu te sataruM kadI hatuM ja nahi evI tene khAtarI thAya che tathA potAnI mUrkhatAno paNa nAza thaI jAya che te pramANe A saMsArarU5 miyA dazyajALa ke je kadI che ja nahi athavA tamAma AtmarUpa ja che, prathama paNa AtmarUpa ja hatI ane bhaviSyamAM paNa AbhA5 ja raheze, te traNe kALamAM AtmAthI bhinna hatI ja nahi; evI rIte jyAre tenuM kharuM svarUpa samajAya che tyAre potAnI ajJAnatAnuM potAne ja hasavuM Ave che tathA A ajJAnatA paNa vastutaH AtmasvarUpa ja - vaDa, pIpaLe ityAdi badhAM mahAvo paNa azvattha vRkSa kahevAya. temanI utpatti AmAM batAvyA pramANenI ja che,
Page #822
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] amaratva IcchanAra koIka virale dhAra ja pratyagAtmA (dazya AtmApa)ne [ 67 che, ane tene jANanAre paNa tata rU5 ja che, e pramANe te sArI rIte jANI zake che. tAtparya e ke, A bhramarU5 mithyA saMsAravRkSa bIja vagaranuM ane koInA pazu ucheryA sivAyanuM, kSaNika ane Adi tathA aMtavALuM hAI vIjaLInI jema kSaNamAtramAM nAza pAmanAruM hoI jenI AtmAmAM kadI utpatti ja thavA pAmelI nathI evuM bIjarahita che. evA prakAranuM bhAna haMmezAM thAya eTalA mATe pIpaLAnuM jhADa ke je vagara bIje ane vagara prayatna ja utpanna thavA pAmeluM che tathA azAzvata che tenI upamA bhagavAne A bhramita saMsAra kevI rIte mithyA che te batAvavAne mATe ApelI che. jigyA hoya te karaNa, mahAkAraNa tenuM nirAkaraNa kema kare che ? A vivecana uparathI prazna thavA saMbhava che ke, upara to kahyuM che ke A brahmAMDAdi kAryasRSTinuM kAraNa mahattavAdi (vRkSAMka 6 thI 12) tathA tenuM kAraNa ane brahmAMDAdinuM mahAkAraNa mAyA kiMvA prakRti (vRkSAMka 3 thI 5) che ane A mAyAnA traNa guNomAM Izvara (vRkSAMka 2)nI kALarUpa IkSaNazakita vaDe kSobha utpanna thaI A carAcara mahAkAraNuM, kAraNa tathA kAya35 dakSyALa utapanna thavA pAmelI che ane have vaLI pAchI A mithyA dazyajALa kAraNa vagara ja khaDI thaI gayelI che ema kahe te te susaMgata nathI. A zaMkAnA samAdhAna saMbaMdhamAM vicAra karo to jaNAze ke jema AkAzamAMthI vAyu utpanna thayo, vAyumAMthI vati (taja), tejamAMthI jaLa ane jaLamAMthI pRthvI ane pRthavImAMthI anaMta bhedabhedo utpanna thayA hoya ema pratIta thAya che paraMtu AkAza to taddana zAMta, svaccha, svastha ane niSkriya che; temAMthI prathama vAyurUpa gati zI rIte thavA pAme ? jo ke te vAyu AdinuM adhiSThAna hovA chatAM paNa te kAMI vAyunuM kAraNa thaI zakatuM nathI. vaLI AkAza to taddana nizcaLa che ane vAyu te te karatAM taddana viruddha dharmone eTale ke A saya caMcaLa ane azAMta hoya che; Ama che to pachI AkAza potAnAthI viruddha dharmanA tattvane kevI rIte utpanna kare ? ane jo Ama thAya to ajavALuM aMdhArAne ane aMdhAruM ajavALAne utpanna kare che ema kahevAno prasaMga Avaze paNa vyavahAramAM te anubhava to kadI Avato nathI; mATe AkAze vAyune utpanna karyo che ema kahevuM e te vaMdhyAnA putra jevuM ja gaNAya. tasmAtuM AkAza e kAMI vAyunuM kAraNa thaI zakatuM nathI paraMtu vAyune te avakAza Ape che eTale je AkAza na hoya te vAyunuM astitva ja saMbhave nahi tethI ema mAnavuM ja paDe che ke AkAza e vAyunuM adhiSThAna che, paNa kAraNa nathI; je Ama che tyAre vAyumAM caMcaLatA zI rIte utpanna thaI e vicAra karavAno rahyo; je arthe vyavahAramAM, vAyumAM caMcaLa spaSTa anabhavAya che, te pachI tene utpanna karanAro to kaI avazya hovo ja joIe evuM anamAna prathama karavuM paDaze, paNa teno utpattikAra AkAza nathI e vAta paNa nirvivAda siddha thAya che. tene je preraka che te to jyAre vAyumAM spaMdana thAya tyAra pachI ja jANamAM AvI zake e che eTale vAyumAM calana thAya te uparathI kahI zakAya che ke tene spaMdana karanAro kAIka che ane tenI preraNAzakita vaDe ja vAyumAM A rIte caMcaLatArUpa kSobha utpanna thavA pAmela che. Ama eka vakhate vAyuno caMcaLatAno nirNaya thayo ke pachI teja (vahni), jaLa ane pRthvI e cAre mahAbhUtonI saMgati bhautika jJAna vijJAna vaDe lAgI zake che. have dhyAnamAM rAkhe ke A rIte vAyu caMcaLa che tathA AkAza nizcaLa che enuM jJAna meLavanAro to A pRthavI tatvamAMthI utpanna thayelo keI manuSya ja hoya che, AkAzane to te vAtanI kAMI khabara paNa hotI nathI; tema A AtmA to AkAzanI jema taddana nizcaLa, zAMta, utpattithI rahita, upAdhi kiMva maryAdAnI kakSAmAM nahi AvanAro, avyaya ane kuTastha che. te AtmA te A dasthAdi vagere mArA che kiMvA mArAmAM che athavA te che ane nathI evuM tene jANanAro koI sAkSI che. ityAdi kAMI paNa jANatA ja nathI; tema te Izvara tathA tenI kALapa IkSaNazakita vaDe bha pAmanArI mAyA ane te mAyAnAM sarvAdiguNanI sAthe yukiMcita paNa saMbaMdha dharAvatuM nathI. te te taddana asaMga A AtmA asaMga che tathA A jagatAdi dazyanALa sasaMga che ityAdi
Page #823
--------------------------------------------------------------------------
________________ mAtRttAmRtavAmin II 8. [ siddhAntakASTha bha0 gIa 152 jANanAro tathA tene jJAna ane ajJAna kahenAro paNa A mithyA mAyA (vRkSAMka 3) ane teno preraka Izvara (vRkSAMka 2)nI kakSAmAM ja kaI hoya che, AtmA pikIna nathI; kemake AtmAmAM to jyAM mAyA (vRkSAMka 3thI 15 gha) ane tenA sAkSI Izvara (vRkSAMka 2)no ja lavaleza nathI te pachI e mAyAnA kArya paikI ja kaMI A mAyA che, A Izvara che, AtmA che ane te A asaMga che vA A sasaMga che; ityAdi bhedabhede jANanAro hoya te te jema svapnamAM dekhAte ApaNo deDa svapnanI sAthe ja vilayane pAme che tema mAyA ane tenuM kArya tathA tenA kAryo paikIne ja kaIka kahevAte A mAyAne draSTI tema ja mAyAne jANanAre Izvara (vRkSAMka2) pote paNa nirarthaka ja kare che. sArAMza e ke, je je kAMI AvANI vilAsa che, te te prathama jaNAvI gayA tema tamAma mithyA che. prabaMdha thatAM sudhI ajJAnamAMthI ja ajJAnano Azraya laI A ajJAnane kAMTe kADhavAnI te eka zAstra kalpita yukti che eTaluM ja; vAstavika rIte AtmAnuM svarUpa te taddana anirvacanIya ja che ema nizcayapUrvaka jANa ( sAcuM jJAna thatAM sudhI mithyA yuktiene Azraya laI samajAvavAnI prathA saMbaMdhe vadhu vivecanane mATe adhyAya 2 pRSTha 153thI 167 tathA adhyAya 13 juo). saMsAra mithyA chatAM satya kema lAge che? zrIkRSNa bhagavAna kahe che : he pArtha! A mujabanI satya paristhiti hovAthI ja huM tane kahI rahyo chuM ke huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane ItyAdi vaDe je je kAMI bhAsamAna thAya che te sarva AtmAne AtmAmAM AtmarUpa sAdhana vaDe ane AtmarUpe ja bhAse che, ema niHzaMka jANa. e jyAre tAro saMpUrNa nizcaya thaze ane AtmA vinA bIjuM kAMI dekhavApaNuM raheze nahi tyAre A badhuM jANavAnuM, jANeluM tema ja je je kaI bhAsamAna thAya che evuM tamAma dasya, IndrajALavata mithyAbhramarUpa kevI rIte hatuM te tuM sArI rIte anubhavI zakIza. pachI keIpaNa prakAranI zaMkA tArA manamAM rahevA pAmaze nahi eTale tuM taddana niHzaMka thaI zakIza; kema ke jJAna pate to svataHsiddha che, tene bIjA koInA AdhAranI apekSA nathI. jema dIvAne prakAzavAne mATe bIjA koIdIvAnI apekSA hotI nathI tema vyavahAramAM te jJAna che evo tenA upara je Aropa karavAmAM Ave che te paNa anAnamAMnI ja jJAna nAmanI eka zAkhA che, ema jANavuM. tethI prakAzanI prApti thaI eTale phakta aMdhAruM naSTa thayuM e bhAva ja temAMthI levAnA hoya che tema jJAnanI prAptino artha ajJAnanI nivRtti karavI eTalo ja eka samajavo. AthI jema kAMTA no kAMTo kADhI nAMkhavAno tema ajJAna (vyavahAranuM je jJAna te ajJAnanI aMtargata AvatuM hovAthI te ajJAna che) vaDe ajJAnane nivRtta karI nAMkhavuM; basa eTaluM ja eka tamAma zAstronuM kArya che, ema samaja, meM A miyA saMsAravRkSanI azvatthavRkSanI sAthe tulanA kema karI te have AthI tArA dhyAnamAM sArI rIte AvyuM haze. have tuM kaheze ke A vAta te huM sArI rIte samajyo. A saMsAravRkSa kAraNa vagara ja utpanna thayeluM hoI kSaNika ane taddana mithyA che eTaluM ja nahi paraMtu traNe kALamAM kadI che ja nahi. A rIte avidyamAna chatAM paNa bhrama vaDe mane to te taddana sAcA jevuM ja bhAse che te te bhrama kevI rIte dUra karo, te mATe kAMI upAya che? te te saMbaMdhe tane have kahuM chuM te tuM sArI rIte sAMbhaLa. Ane je avyaya (AtmA) rUpe jANe che te ja khare jJAnI jenuM mULa Urva eTale upara, zAkhA nIce tathA chaMda e jenAM pAMdaDAMo kahevAya che, te vIjaLI kiMvA svapnanI mAphaka kSaNavAramAM nAza pAmanAra arthAta bIjI kSaNe paNa jenuM astitva rahe evI jene mATe khAtarI nahi ApI zakAya evA A saMsArarUpI azAzvata vRkSane azvatthavRkSa eTale boja lagADyA vagara eTale kAraNa vagara ane koIpaNa prakArano prayatna karyA sivAya ja vadheluM evuM pIpaLAnuM jhADa kahevAmAM Ave che, kema ke A saMsAravRkSa paNa taddana nazvara arthata kSaNamAtra paNa raheze evI jene mATe kadI paNa khAtarI nahi ApI zakAya evuM, koI paNa kAraNa ane prayatna vagara ja utpanna thayeluM tathA vAstavika mithyA hovA chatAM paNa svapnanI mAphaka jANe satya ja nA hoya tevuM bhAse che, tene kSaNika ane nAzavaMta nahi samajatAM
Page #824
--------------------------------------------------------------------------
________________ mItAhana] (A badhuM AtmasvarUpa che evA jJAnarU5) cakSu vaDe aMtarmukha thaI jue che. [ 65 te tamAma tatvataH avyaya eTale AtmA kiMvA brahmarUpa ja che ema je jANe che te ja kharo veva varatune jANavAvALA eTale ke je jANavAnuM che tene jANavAvALe arthAta Atmatatvane jANanAre khare jJAnI samajavo. tAtparya e ke, A bhrama vaDe bhAsanAro miththA saMsArarUpI vizALa dazyabhrama je jovAmAM Ave che te tamAma AtmAthI abhinna evA AtmArUpa ja che evA prakAre je tene kevaLa eka AtmarUpe jANe che te ja kharo jJAnI che. mATe he arjuna ! meM tane prathama vakhatevakhata kaheluM che te pramANe tuM prathama A badhuM AtmasvarUpa ja che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi ane tevuM jANanAro "huM" pote paNa AtmA ja che; evI rItano daDha nizcaya karIne pachI kAyA, vAcA, mana buddhi ityAdi vaDe je je kAMI karmo, saMkalpo athavA te nizcayo thAya kiMvA je je kAMI jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM, suMdhavAmAM Ave te tamAma AtmarUpa che. TUMkamAM eTaluM ke, aMtaHkaraNamAMthI AtmA vinA bIjI koI vRttinuM utthAna thavA devuM nahi ane je bIjI kaI vRttinuM utthAna thavA pAme te turata ja te Atmasvarupa che evA prakAranI AtmarUpa pratitti vaDe tene tatkALa dAbI deva; A mujaba jyAM sudhI A miyA saMsAra jamanI pratIti thayA kare tyAM sudhI daDha nizcaya ane eka niSThA vaDe huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, mane, tene ityAdi vaDe je je kAMI bhAse che te sarva AtmasvarUpa che evA prakArano sarvAtmabhAvano abhyAsa satata kare paDe che. A rItanA abhyAsanI dRDhatA vaDe chevaTe tene mithyA jagatanI pratIti thavI baMdha thaI te pUNatAdAsyabhAvanI prApti karI zake che. mATe jyAM sudhI kiMcitmAtra paNa daitanI pratIti thavA pAme tyAM sudhI AvA prakArano abhyAsa karyA sivAya A miyA prapaMcano bhrama kadI paNa maTato nathI. have A saMsAravRkSane chedavAne bIjo upAya kahuM chuM te tuM sAMbhaLa. varSa bahutAstara zANA guNapravRddhA viSayapravAlAH / zapathapU.gulAtAne karmAnuyandhIni manuSyaloke // 2 // je kadI paNa che ja nahi evuM zuM haze? manuSyalakamAM karmabaMdhanane utpanna karanArAM, jenAM mULo nIce ropAyelAM kiMvA parovAyelAM che ane guNo vaDe asaMta vRddhane pAmelI tathA viSayarUpI kumaLAM pAMdaDAMvALI tenI zAkhAo Uce ane nIce tarapha prasarelI che e A aviraDha mULavALo je azvattha, te tatvataH kadI upalabdha ja nathI tathA AnuM 25 paNa nathI tema ja Adi, madhya ane aMta paNa nathI. tene asaMgarU5 zastra vaDe chedIne taddana nirmULa karo. tyAra pachI atyaMta zodhavA lAyaka tata (te) evA pada vaDe saMbodhavAmAM AvatuM je Atmapada che ke jemAM gayelA pharIthI kadI paNa pAchA AvatA ja nathI tathA jenAthI A purANa pravRtti (mithyA mAyA) vistArane pAmelI che te Ava puruSanuM zaraNa prApta karavuM joIe. prathama UMce ane have nIce mULa che ema UlaTuM kema kahe che? bhagavAna zrIkRSNa kahe che: he pArtha! tuM kadAca kahIza ke upara te tamoe hamaNAM ja kahyuM ke jenuM mULa UMce che tathA zAkhA nIce che e A azvattha avyaya eTale AtmasvarUpa ja che ane have kahe UMDAM UtarelAM ane cotarapha prasarelAM jenAM mULa che tathA zAkhAo upara nIce sarvatra prasarelI che tema ja viSayarUpa suMdara ane jhINAM jhINuM kumaLAM pAMdaDAMo jene pahelAM che e A azvatha che. A baMne vidhAno paraspara viruddha ane te paNa ekI sAthe ja kahe che. kema ke upara, UMce mULa nIce zAkhA,
Page #825
--------------------------------------------------------------------------
________________ 696] parAcaH kAmAnanuyanti bAlAH [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 15/2 ema kahyuM ane tarata pAchA ahIM tethI viruddha kahe che te e bane paraspara viruddha vidhAno kema saMbhave? A zaMkAnA samAdhAna mATe kahuM chuM te tuM sAMbhaLa. vAstavika rIte te AmAM virodhAbhAsa jevuM kAMI nathI. upara je tane azvatthanuM daSTAMta ApIne saMsAravRkSanuM varNana karyuM te te aparA prakRti, sargasRSTi kivA mahAkAraNu sRSTino traNaguNe vaDe vistAra (vRkSAMka 3thI 15 sudhI) thayo che evI jemanI dRDha mAnyatA hoya tevAone uddezIne hoI te kevI rIte thavA pAmyo te prathama samajAvavAmAM AvyuM che ane pachI bIjAMkura nyAyAnusAra te sarva abhinna evA avyaya kivA AtmarUpa ja che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi, e rIte ejyabhAvanI paripakavatA thatAM sudhI abhyAsa karavAne mATe kahyuM. e to anirvacanIya evA avyaya ( vyayarahita) AtmasvarUpamAMthI vivarUpa A miyA AbhAsa kevI rIte utpanna thayo tenuM rahasya tane yuktivaDe samajAveluM che. have A sarva saMsAravRkSa, bhramane lIdhe je traNa guNonA mizra dvArA aneka AbhAsane prApta thaI taddana satya ja che evI rIte tenI daDhatA jeone atyaMta rUDha thayelI che evA avivekIo ke jeo to tene taddana satya mAnI A satva, raja ane tama e traNa guNonA pAzamAM sapaDAI zabda, sparza, rUpa, rasa ane gaMdha ityAdi viSaya ke je upara uparathI jovAmAM madhura jaNAya che ane jemAM asaMkhya prakAranAM mizraNa thavA pAmelAM hoI je aMte viSa rU5 hAI vastutaH sAva mithyA ja che temAM racyApacyA rahe che ane tevAmAM traNa guNonA pAzamAM sapaDAI potapotAnI vAsanAvazAta aneka prakAranI ucca eTale manuSyamAMthI brahmaloka parvatanI yonio tathA nIca eTale manuSyamAMthI pazu, pakSI, vRkSa, pASANu ityAdi niomAM bhaTakayA ja kare che. spaSTatAne mATe dRSTAMta kahuM chuM. prathama jhADa ke bIja ? jema vyavahAramAM koI kaheze ke jhADa paheluM ke bIja paheluM tene uttara Apo kaThaNuM che. kema ke bIja vagara jhADanI utpatti kadI paNa thatI nathI tathA jhADamAM phaLo thAya tyAre ja temAM bIja utpanna thAya che evo vyavahAramAM spaSTa anubhava che. have je jhADa prathama che evA pakSane svIkAra karavAmAM Ave te aDacaNa e Ave che ke jagatamAM sauthI prathama jhADa utpanna thayuM tyAre bIja kyAMthI AvyuM ? athavA te bIja vagara ja kevI rIte utpanna thayuM ? A zaMkAnuM nivAraNa thAya ke pachI te jhADamAMthI zAkhA, pAna, kala, phaLa ane te phaLamAM bIja ityAdi tema ja te bIjomAMthI pharI pAchA aneka vRkSo tathA tenI zAkhA pAna, phUla, phaLo vagere; e rIte anaMta jhADonI utpatti, sthiti ane laya kevI rIte ane kayA AdhAre thAya te sarva jANI zakAya che. paraMtu sauthI prathama bIja ja kayAMthI AvyuM tenI siddhatA thatI nathI. vaLI jo bIja prathama hoya ema mAnIe to te bIja jamIna vagara ugI zakatuM nathI. mATe te bIja paDavAnI bhUmI paNa pahelethI hevI joIe tathA bIja nAkhanAro paNa kaI avazya hovo joIe. ATalI bAbatono ravIkAra thAya te ja AgaLa cAlI zakAya. tenA nirNayane mATe zAstramAM kAkAlIya nyAyane Azraya laI pIpaLanA vRkSanA dRSTAMta dvArA samajAvavAnI paddhati che ane meM paNa tenuM ja avalaMbana karela che. vyavahArana anabhava uparathI jaNAya che ke bIja vagara vRkSanuM astitva kadI paNa zakaya nathI, AthI evuM anumAna karavuM paDe che je arthe bIja vagara vRkSanuM astitva kadI paNa zakya nathI te arthe prathama bIja to hovuM ja joIe. paraMtu te bIjanuM kAraNa pratyakSa jovAmAM AvatuM nathI, tethI te kAraNa kevaLa lakSyAtha vaDe ja jANI zakAya evuM hoI jyAre temAMthI aMkura phUTyo tyAre ja te jANI zakAyuM ke A aMkura phUTayo che to jarUra tenAM mULamAM bIja hovuM joIe. kANu mULiyAM, thaDa, zAkhA vagere badhuM te jANI yA pratyakSa joI zakAya che. paraMtu bIja te potAnuM bIjatva cheDIne mULiyAM ane aMkurAdirUpe vistArane pAmeluM hovAthI tene patA zI rIte meLavI zakAya ? je bIjanI zodha karavAne mATe jhADanAM mULiyAMdi ukheDavAmAM Ave to AkhuM jhADa ja marI jAya che ane tenI zodha karanAre paNa A jhADano ja draSTA hovAthI jhADano ja aMza gaNAya. eTale tenuM pitAnuM je dUchavApaNuM tene paNa vilaya anAyAse ja thaI jAya che.
Page #826
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana paNa bALakabuddhi(ajJAnIo) bApane sAcuM samajI kAme paga pAchaLa ja maMDe che [ 197 eka ke aneka puruSa? sAmAnyataH evo niyama che ke satyane jANanAra satya tathA asatyane jANanAre paNa asatyarUpa ja hoI zake, kema ke satya ne asatya e baMne bhAvo prakAza ane aMdhakAranI jema paraspara viruddha che. AthI jema prakAza hoya tyAM aMdhAruM kadI paNa hoI zake nahi tema jyAM satya hoya tyAM asatyanuM astitva kadI paNa saMbhavatuM nathI, to pachI te paraspara ekabIjAne zI rIte jANI zake? A nyAyAnusAra satyane jANanAro asatya kevI rIte hoya? arthAt satyane jANanAre te karatAM viruddha evA asatya dharmavALo nahi paraMtu satyarUpa ane asatyane jANanAro asatyarUpa ja hovo joIe A siddhAntAnusAra jhADane draSTA paNa jhADa pakIno ja gaNAya ema atre kahevAmAM AvyuM che, teno uddeza evo che ke A vyavahAramAM mukhya prANa kiMvA mahAprANa(vRkSAMka 6) ja aneka zAkhA pratirazAkhAorUpe prasarela che. te jayAre vAsanAvazAta je je viSayanA vividha prakAranA jJAnane anubhave che tyAre te dareka jJAna vakhate te pote ja jJAtA, jJAna ane yarUpe bane che. jema jaLAzayamAM saMcaya kareluM pANI prathama moTA naLamAMthI nAnA nAnA naLa dvArA sarvatra prasAravAmAM Ave che ane jyAre nAnA naLo baMdha karavAmAM Ave tyAre temAMnuM pANI punaH moTA naLamAM ja maLI jAya che te vakhate nAnA naLano jANanAro* paNa nAno naLa baMdha thatAM moTA naLa sAthe ekarUpa thaI jAya che. tema vyavahAraviSayamAM dareka jJAna vakhate tene jANanAro, jANavApaNuM tathA che ane jANe che te A badhuM vegaLuM gaLuM ja hoya che ane te te padArthanA jJAnane jyAre vilaya thaI jAya che tyAre tenA jJAtAbhAvano paNa vilaya te sAthe anAyAse ja thaI jAya che. jema ke vyavahAramAM A purataka che evuM jJAna thayuM eTale mULajJAnamAMthI eka zAkhA pragaTIne te pote pustakanA jJAtA, jJAna ane ByarUpe banI tyAra pachI pustakanuM jJAna maTI phaLanuM jJAna thayuM tyAre pustakane jJAtA, jJAna ane bhAva punaH mULajJAnamAM maLI gayo ane mULajJAnamAMthI phaLane jJAtA, jJAna ane ya evI zAkhArUpa tripuTI prakaTa thaIka A rIte kAyA, vAcA, mane buddhi ityAdi vaDe vyavahAramAM je je kAMI jJAna thAya che, te tamAma vyavahArajJAna vakhate A mULajJAna ja vividha padArthonA jJAtAdi tripuTIrUpa zAkhA, pratizAkhAorUpe pratItimAM Ave che tathA te ja jyAre A sarvane kevaLa eka AtmAkArarUpe anubhave che tyAre te svataHsiddha evuM mULa jJAna ja ekAkArarUpe anubhavavAmAM Ave che ane jyAre te anaMtAkAra kiMvA ekAkArarUpe paNa pratItimAM AvatuM nathI tyAre te potAnA vataHsiddha svarUpamAM ja siddha hoya che. Ama A eka kiMvA aneka tatvathI para evuM brahma vA AmasvarUpa ja ekanA jJAtAdi tripuTIrUpe, ekasvarUpe tathA anaMtAkAranA jJAna vakhate jJAtAdi bhinna bhinna anaMta tripuTIrUpe anubhavamAM Ave che. jyAre te ekAkAra bhAve pratItimAM Ave che tyAre tene jJAna evI saMjJA lAgu paDe che. ane jayAre te anaMtAkAre pratIta thAya che tyAre te ajJAna evI saMjJAne pAtra bane che. A rIte svataHsiddha ane svasaMdha evuM e mULajJAna ja nAnAnAnarUpe, ekAkAra ane anekAkAre, jJAtA ane draSTAdazyAdi bhAvo vaDe vyavahAramAM pratIta thatuM hovAthI atre jhADonA draSTA jhADanA jJAnanI sAthe ja vilayane pAme che ema kahevAmAM AveluM che. A vyavahAra nyAyanA jJAnavALA daitavAdIo puruSa vA AtmA aneka che ema kahe che tenuM kAraNa paNa A ja che. teoe A keTImAM sthita rahIne te siddhAMta kahe che, ema samajavuM. prathama UMce ane pachI nIce mULa kahevAnuM kAraNa sArAMza e ke jhADa UgI nIkaLyA pachI vAvelA bIjanI zodha karavA jatAM mULa UkheDI nAkhavuM paDaze, ane tema karavA jatAM patAsaha tamAma jhADa marI jAya che eTale jhADa marI jatAM pote paNa jhADanI - ahIM be naLanuM joDANa karanArA sAMdhAne ja draSTA vA jANanAre samajo ane temAMnA pANIne darzanarUpa jANavuM tathA naLathI mAMDIne naLanI caklI sudhInuM tema ja pANIne vividha prakAre upayoga karanArAo e badhuM dazyarUpa jANavuM. A badhuM draSTA, darzanAdinuM adhiSThAna pANuM che.
Page #827
--------------------------------------------------------------------------
________________ 698] te mRyojita vitatI vAra.. [ siddhAntakArDa bha0 gIva a0 15/2 upAdhimAMthI mukta bane che. A uparathI evo nizcaya thAya ke je bIjanI zodha karavI hoya te pitAmaha temAMthI utpanna thayelA mULiyAmAMthI mAMDIne te phaLa sudhInA tamAma jhADano jayAre vilaya thaI jAya che tyAre je zeSa rahe che tevuM sthAna e ja A vRkSanA bIjanuM paNa bIja che. vRkSanA mULathI te zAkhA, pratizAkhA, pAMdaDA, phala phaLa vagereno utpattikrama te maLI zake che. te sarva jevuM bIja tevo ja aMkura eTale jenuM bIja tenuM ja jhADa e nyAyAnusAra jema AMbAnA bIjamAMthI AMbAnuM jhADa ja utpanna thAya che, tenAM mULiyAM, thaDa, DALIo, pAMdaDAM, phUla, ane phaLa tathA temAMnuM bIja, e sarva AMbAnAM ja che ema kahI zakAya che tema A saMsAravRkSanA bIjanI zodha karavAthI jyAM mULiyAM saha tamAma saMsAravRkSano vilaya thAya che, evuM te anirvacanIya hovuM joIe, ema nizcita siddha thAya che. A anirvacanIya evuM AtmarUpa bIja jyAre "huM" "huM" evA kuraNarUpa aMkurane prApta thayuM tyAre ja jANI zakAyuM ke "huM" "huM" evA kuraNarUpa aMkuranuM kaIka bIja jarUra hovuM ja joIe, Ama tattvadaSTie tenA eTale bIjanA paNa bIjarUpa anirvacanIya evuM e Amapada che. tene "tata' evI saMjJA hoI jene AdyapuruSa kahevAmAM Ave che te paNa A ja che; e rIte bIjano niNaya phakta tavadaSTi vaDe ja thaI zake tema che; tene sAkSAta anubhava karI pratyakSa khAtarI karI levAne mATe aMkurarUpa thayelA "huM" "huM" evA skaraNa (vRkSAMka 3)nAM mULiyAM ke jene Izvara, draSTA kiMvA sAkSI (kSAMka 2) ItyAdi kahevAmAM Ave che te saha A sarvane jyAre vilaya thAya che ane tyAra pachI je avazeSa rahe tene anubhava levo joIe. to ja A saMsAravRkSanA bIjanI sAcI zodha thaI ema kahI zakAze. A uparathI A saMsAravRkSane azvattha eTale kSaNika athavA nAzavaMta zA mATe kahe che te tuM sArI rIte jANI zakIza. vaLI tArA dhyAnamAM e paNa AvyuM haze ke A saMsArarUpa vRkSanuM sAcuM svarUpa te tyAre ja anubhavI zakAya che ke jyAre A sarva anirvacanIya evuM AtmavirU5 che e samabhAvane tanmayatA prApta thatAM sudhI abhyAsa thAya. potAha sarvano vilaya karI saMpUrNa rIte tAdAo nAva prApta thatAM sudhI ekaniSThA vaDe daDha nizcayathI sarvAtmabhAvano ja satata abhyAsa karavo joIe kiMvA pitA saha saMpUrNa dazyane A nathI, A nathI evA prakAranA dRDhanizcaya vaDe niHzeSa karI nAkhavAne mATe tevA niHzeSabhAvano satata abhyAsa karavo joIe. eTalA mATe ja meM tane prathama bIjAkaranyAyAnusAra A tamAma saMsAravRkSanuM mULa ut'ce (vRkSAMka 2) hoI tenI zAkhA tathA chaMdAdipa pAMdaDAM nIce che (vRkSAMka 3 thI 15 ), te badhuM jANe dazyarUpe ja na hoya ema mRgajaLavata jovAmAM Ave che kharuM paraMtu vAstavamAM tevuM nathI paraMtu avyaya eTale AtmasvarUpa ja che tathA evuM jANanAre ja khare nAnI che ema kaheluM che. have niHzeSa avasthA saMbaMdhane abhyAsane mATe A ja azvattharUpa saMsAravRkSanuM varNana tane kahevAnuM hovAthI meM nIce mULa tathA Urdhva ane adhaHzAkhA che ema kaheluM che. tene udeza e che ke tane upara jhADanA dRSTAMtamAM kahyuM te pramANe sauthI prathama bIjano nirNaya thayA pachI temAMthI jhADanI utpatti thavA pAme che, jhADAmAM phaLo utapanna thaI tenAM asaMkhya bIjo tathA te bIjemAMthI pharI pAchAM asaMkhya jhADe utpanna thatAM rahe che, e pramANe je krama cAle che te paNa sarva mithyA ane kSaNika che. kema ke azvatthanI jema A saMsAravRkSa paNa bIja vagara athavA to jemAMthI vRkSanI utpatti thaI na zake evA prakAranA (brahmarUpa) bIjamAMthI koI paNa kAraNa ane sthAna vagara vinA ucheryo anAyAse utpanna thayeluM hovAnuM bhAse che; tethI pAknA anusaMdhAnane dhyAnamAM rAkhI meM tenuM azvattharUpe ja varNana karyuM che, ema samaja. AthI A baMne vidhAnomAM khAsa kaMI virodhAbhAsa nathI paraMtu zAstramAnya evI tattvajJAna samajavAnI A eka yukti che, upaniSadomAM paNa te pada AvI yuktio vaDe ja samajAvAyeluM che, ema jANu. karmAnubaMdhIni manuSyaloke bhagavAna AgaLa kahe che: he arjuna ! have tArA dhyAnamAM AvyuM haze ja chatAM daDhatAne mATe kahuM chuM. upara kahyA pramANe eka vakhata sauthI prathamanA bIjane nirNaya thayo eTale anirvacanIya evA
Page #828
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana] jethI, teo sarva rIte (haMmezane mATe mRtyupAzamAM jakaDAyelA hoya che [69. AtmasvarUpamAMthI arthAta bIja vagara ja bhAsamAna thanAruM A saMsAravRkSa krame mULiyAMrUpa draSTA kiMvA Izvara (vRkSAMka 2) ane tenI IkSaNazakti vaDe mAyArUpa kSetramAM "huM" "huM" (vRkSAMka 3) rU5 aMkura tathA avyakta, zivazakti, jIva (mahAprANa), mahattattva, ahaMkAra ane tenA peTAmAM AvelA satva, raja, tamAdi guNone vistAra tema ja citta saha nArAyaNa, buddhi saha brahmA, mana saha caMdra ane hiraNyagarbha, brahmadeva, brahmAMDa tathA tenI aMdara AvelA caudalokemAMnA sthAvara, jaMgama, pazu, pakSI, kITa pataMgAdithI te manuSyaparyaMtanA tamAma jIvo, e krame A vRkSane vistAra thavA pAmela che (juo vRkSAMka 2 thI 15 va). jema bIjamAMthI mULa, aMkura, thaDa, DALIo, pAMdaDAM, phUla ane phaLa sudhI vistAra svAbhAvika rIte ja thavA pAme che; paNa phaLa pachI tenuM svAbhAvika parivartana thatuM aTake che, ane te phaLamAMnuM bIja jyAre jamInamAM paDe tyAre ja pharIthI aMkurAdine prApta thAya che, pachI te bIja phaLa saDI nahi jatAM jamInamAM paDe kiMvA keInI kRti vaDe ropavAmAM Ave paraMtu jo tene yogya poSaNa maLe te ja te pAchuM UgIne prathama vRkSAdirUpa bane che tyAra pachI kula, phaLa ityAdirUpe banI vaLI pAchuM bIja ane temAMthI pharIthI vRkSa e pramANe tene krama avyAhata cAlyA ja kare che, tema A mithyA saMsAravRkSanuM manuSyajIva e phaLa hoI te pote traNa guNenI pAzamAM sapaDAI vAsanArUpI kabIjane lIdhe aneka prakAranA karmo karatA rahI nAnAvidha prakAranI yonio dhAraNa karato rahe che tathA haMmezAM janma ane maraNarUpa cakakaramAM phasAI uparanA lokathI nIce ane nIcenA lakamAMthI upara e rIte upara nIce khepo karyA kare che. jema daDo sAme bhIMta u52 akALavAmAM Ave to te bhIMtanI sAthe aphaLAda ne pharIthI pAche. pheMkanAra pAse Ave che tema A bIja vagaranA (kAraNathI rahita) evA miththA saMsAravRkSanuM Izvara (vRkSAMka 2) nI kachuvazakti eTale IkSaNarUpa kALazakti vaDe mAyA (vRkSAMka 3) nA satva, raja ane tama e traNe guNemAM kSobha upana thaI tenuM svAbhAvika rIte ja parivartana thavA pAmyuM. A mujaba te guNe vRddhine pAmyA ane teNe ja A carAcara dazyamAna jagatarUpa mithyA citra khaDuM karI dIdhu che. Ama tenA svAbhAvika parivartAnanI maryAdA manuSya sudhInI che. jema jamInamAM nAMkhelA bImAM khAtara ane pANI nAMkhavAthI aMkura, thaDa, zAkhA, pratizAkhA, pAna, kula, ane aMte phaLa e rIte svAbhAvika parivartana thatuM ja rahe che, eTale jhADane kheMcIne ke bIjI keAI kriyA dvArA UMcuM karavAmAM AvatuM nathI tema manuSyayoni prApta thaI eTale pachI svAbhAvika parivartana baMdha thAya che. A yonimAM AvyA pachI tene mATe traNa upAya che; eka to karmAtIta thaI svasvarUpamAM ja ekarUpa thaI javuM kiMvA bIje sArAM (puNya) karmo karIne manuSya yoninI upara AvelA svargAdi kiMvA brahmAdi lokanI prApti karI levI athavA to trIjo nahArAM eTale pApa karmo karIne manuSya yonimAMthI puna: nIce eTale pazu, pakSI, vRkSa, pahADa, pASANu ItyAdi sthAvarajaMgama yoniomAM paDavuM. A mujaba potapotAnAM karmo pramANe te baMdhanane pAme che eTale A miththA saMsAravRkSanA AraMbha pUrve AtmA ja pitAnA mULa svarUpe hoya che tathA tenA bIjathI mAMDIne phaLarU5 manuSyani sudhInA samaye paNa te potAnuM svarUpa kadApi cheData nathI ane svAbhAvika parivartana pachI paNa te (AtmA) ja pitAnA svarUpamAM sthita hoya che. A rIte A saMsArarU5 mithyA vRkSanA Adi, madhya ane aMtamAM eka AmAM ja vyApelA che. jema mahAsAgaranA pANInI aMdara rahelA baraphanA pahADanI upara, nIce, AjubAju sarvotra eka pANI ja hoya che, tathA aMdarane barapha paNa pANI 35 je che tema A mithyA saMsArarUpI vRkSanA AraMbharUpa Izvara (vRkSAMka 2) thI mAMDIne phaLarUpa manuSya sudhI tathA tenA Adi aMte eka brahma kiMvA AtmA ja vyApela che. Ama hovAthI manuSya je karmAtIta thaI jIvanmukti prApta karI le to ja te potAnA svarUpane sukhAnubhava karI zake che, paraMtu te jyAM sudhI svasvarUpAnubhava laIne karmAtIta thato nathI tyAM sudhI A miyA mAyAnA traNa guNanA mohapAzamAM sapaDAIne aneka prakAranI viSayavAsanAone lIdhe haMmezAM puNya kiMvA pApa (sArAM yA naThArA) karmo karatA rahIne kaI vakhate nIcenI te kaI vakhate uparanI yoniomAM uparathI nIce ane nIcethI upara ema bhaTakayA ja kare che. Ama IzvarAdithI manuSya sudhI uparathI nIce AvanAre eTale Urdhva mULavALA kahevAya temaja manuSyalokathI Upara . . . . . T
Page #829
--------------------------------------------------------------------------
________________ 700] atha dhaurA amRtatvaM viditvA [ siddhAntakADa bha0 mI. a0 15/4 IzvarAdi sudhI arthAta nIcethI upara janAro adhamULavALe kahevAya che. evo A mizyA azvattha eTale jeno kSaNa mAtra paNa bharoso rAkhI zakAya nahi, evuM A saMsAravRkSa che. ema UlaTasulaTuM kahevAmAM AvyuM che. te tane have to sArI rIte samajAyuM haze. have A miththA saMsArapAzamAMthI chUTIne manuSya AdipuruSanA paradhAma arthAta AtmasvarUpa evA mArA dhAma (vRkSAMka 1) mAM kevI rIte pahoMcI zake teno upAya batAvavAne mATe ja meM tane A badhuM kathana kaheluM che. he pArtha ! AtmasvarUpa evA mArA paramadhAmanI prApti karAvI ApanArA sarvAtmabhAva tathA niHzeSamAve evA phakta be ja abhyAsamArgo che, je tane vakhatovakhata kaheluM che. te paikI A sarva azvattharUpa saMsAravRkSa AtmasvarUpa evA mArAthI abhinna che, e rItanA sarvAtmabhAvanA abhyAsa saMbaMdhamAM tane upara kahela ja che. have niHzeSa bhAva saMbaMdhamAM kahevAnuM che kAraNa ke keTalAkane sarvAtmabhAvano nizcaya karI abhyAsa karavo sahela hoya che, to keTalAkane niHzeSa bhAvano nizcaya karI abhyAsa karavo saraLa paDe che, mATe have tane te prakAra kahuM chuM. na rUpamasyeha tathApalabhyate nAnto na cAdina ca sampratiSThA / azvandhamenaM suviruuddhmuulmajhAna chiravA I w asaMga za sa vaDe chedI nAMkhavuM A manuSyalokamAM karmabaMdhanane utpanna karanArA ajJAnarUpI mULa jenAM nIce eTale dhaNAM ja UMDAM ropAyelAM che ane satva, raja tathA tamAdi guNo vaDe atyaMta vRddhine pAmelI jenI anaMta zAkhAo asaMkhya viSayarUpI kumaLAM pAMdaDAMvALI upara nIce ema cotarapha badhe prasarelI che tevuM, ajJAna vaDe ati rUDha thayeluM eTale nIkaLatAM paNa nIkaLe nahi evA prakAre UMDuM jaDamULa ghAlIne beTheluM ane kevaLa mithyAbhrama vaDe bhAsanAruM A saMsArarUpI pIpaLAnuM jhADa ke jenuM va5 kadIpaNa upalabdha ja nathI eTale je A badhuM draSTA, darzana ane dazyarUpe dekhAya che tevuM te nathI paraMtu kharI rIte to je ravarUpa vinAno che, jene Adi paNa nathI madhya paNa nathI ane aMta paNa nathI, evA prakArano A azvattha che; ema samajIne asaMgarUpa daDha zastra vaDe tene chedavo joIe. eTale azAzvata kSaNika, e A saMsAravRkSa ke je ajJAnarUpI daDha mULIyAM ghAlIne beThelo che ema bhAse che te te kharekhara Adi, madhya eTale sthiti athavA aMtathI taddana rahita hAIjenuM 25 upalabdha eTale kadI prakaTa thayeluM ja nathI, evA prakAra hovAthI tene asaMgazastra vaDe athata jyAM kaI paNa prakArano saMga ja nathI, evA niHzeSabhAvarU5 daDha zastravaDe jaDamULamAMthI chedI nAMkho. sArAMza ajJAnarUpI jaDa ghAlAne beTheluM azAzvata ane miththA saMsArarUpa evuM A azvatthavRkSa vAstavika rIte che ane evuM jovAmAM Ave che tevA prakAranuM nathI paraMtu jenAM Adi, aMta ne madhya paNa nathI tema ja jenuM rUpa paNa kadI upalabdha nathI eTale je rUpathI ane AdiaMtathI taddana rahita evA AmarUpa ja che, mATe atyaMta jaDa ghAlI beThelA A ajJAnamaya saMsArarUpa azvattha vRkSane asaMgarUpa daDha zastra eTale zarIra vANuM, mana, netra, kAna, zvAsa (nAka)rasanA, sparza (tvacA) tathA buddhi ityAdi vaDe je je kaMI jANavA kiMvA. anubhavamAM Ave che te sarvane A nathI, A nathI evA prakAranA niHzeSa abhyAsa vaDe potAha tamAmane vilaya karI nAMkho. eTale AtmA te taddana niHsaMga, nirAkAra, nirvikalpa, nirAmaya, avyaya, anirvacanIya evo hoI temAM huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane ityAdi kaI bhAvono lavaleza paNa nathI. evA daDha nizcayavaDe aMtaHkaraNamAM kaI paNa saMkalpanuM utthAna ja thavA nahi pAme evI rIte sAvadhAnI rAkhAne !
Page #830
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana ]. ane dhIra amRtava (Atmapada) ne dhruva samajIne- [ 301 A asaMgarU5 daDha zastra vaDe tene uccheda karI nAkhavo joIe. (asaMga kone kahe che te saMbaMdhamAM adhyAya 4 zleka 20 pRSTha 273 thI 274 juo). tataH padaM tatparimArgitavya yasmingatA na nivartanti bhuuyH| tameva cAya puruSa prapadye yataH pravRttiH prasRtA purANI // 4 // pharIne pAchA AvatA nathI zrIbhagavAna kahe cheH he arjuna! tane AtmasvarUpa evA mArI (vRkSAMka 1) prApti karAvI ApanAra A mithyAsaMsArarUpI azvatthavRkSano nAza karanArA sarvAtmabhAva tathA niHzeSabhAva ema be abhyAsakramo upara kahyA. te pachI koI paNa eka mArganuM avalaMbana karI temAM jyAre pUrNatA thAya eTale potAha sarvabhAvone visarI jaI jyAre pUrNa tAdAsyabhAvanI prApti thAya che tyAre ja atyaMta zedhavAlAyaka evuM je "tata' pada eTale anirvacanIya evA Atmapadane mATe tat evI saMjJA vaDe zAstromAM saMbodhavAmAM AveluM che tevA AtmapadanI prApti thAya che. jyAM gayelA pharI pAchA AvatA nathI; arthAt nadI jema samadrane maLI gayA pachI judI thaI zakatI nathI tema anirvacanIya evA AbharavarUpanI sAthe tadrupa thayelAo pharIthI kadI paNa pAchA AvI zakatA nathI tathA jenA vaDe A purANuM arthAta purANamAM kahevAyelI prAcIna prakRtipuruSanA vivekAdirUpa je A mithyA pravRtti prasarelI kiMvA phelAyelI bhAse che te AghapuruSane ha) prApta (tadra5) thayo che. arthAta A prakRti puruSanA viveka vaDe purANadimAM darzAvAyelI anAdi evI mithyA saMsArarUpI azvatthanI pravRttine prasRta karanAra bIjanA paNa bIjarU5 AtmasvarUpa AdyapuruSanI sAthe AtmasvarUpa evo huM ekatAne prApta thayo che. tAtparya e ke, A rIte potAha tamAma bhAvanAono tyAga karIne upara jaNAvelA be paikI koI paNa eka abhyAsa vaDe AtmasvarUpa evA mArI sAthe tadrupatA prApta karI levI joIe, ke jethI eka vakhate jeo tyAM pahoMcyA eTale teo pharI pAchI A duHkharUpa evA saMsAracakramAM AvatA nathI. AtmAmAM jagatanuM bIja che ke nathI? he pArtha! tane upara bIjasaha azvattha vRkSanuM daSTAMta ApIne je Atmatattva samajAvyuM che, te te phakata ajJAnanI nivRtti thavA puratuM ja che. e uparathI AtmA e carAcara dazyanuM boja haze evuM samajIza nahi. A badhuM ajJAnIone samajAvavAne mATe kevaLa yuktirUpa che ema jANu. kemake vAstavika rIte te gata che kiMvA nathI te tathA tene jANanAra sAkSI e pikI kakSAnuM paNa astitva nathI. are! astitva che ke nathI te paNa sAkSIbhAvanA abhAve koNa jANI zake? AthI te Atmapada anirvacanIya che eTale ja tenuM varNana thaI zake tema che. tethI jema eka dharamAMnuM eka AkAza, bIjAmAMnuM bIjuM, trIjAmAMnuM trIjuM, ema game teTalA AkAzanI gaNatrI karavAmAM Ave te paNa tethI kAMI AkAza bhinna bhinna thatuM nathI ane temAM kAMI vikAra ke AkAra utpanana thatA nathI tema avyaya evA te AtmapadamAM che ane nathI tathA e baMne bhAvone jANanAro sAkSI A traNene ja je abhAva che te pachI tene bIjarUpe che ema kahevuM paNuM zI rIte laTI zake? dRSTAMta te kevaLa tattva samajAvavA pUratAM ekataraphI ja hoya che, te sarvAze kadI paNa maLatAM nathI, je savAre maLe te pachI tene daSTAMta nahi kahetAM tene siddhAMta25 ja kahevAM paDaze. AthI
Page #831
--------------------------------------------------------------------------
________________ 702] dhavamadhraveSviha na prArthayante // kaTa. [siddhAMtakANaDa bha0 gI- a 15/5 kakaka kakakaranArA AbhAse bIjarUpa paNa kahI zakAya nahi. jJAnano udaya thAya eTale A jagata che tathA A brahma che evI bhedakalpanA anAyAse ja zAMta thaI jAya che. AthI jema bIjamAM sUmarUpe AkhuM jhADa hoya che tema AtmA kiMvA brahmamAM paNa jagatAdi haze ane te tenuM bIjarUpa haze ema samajIza nahi. AtmA saMsAravRkSanuM bIja kema nahi? zakAH jema vaDanA bIjanI aMdara bhAvi mahAna vaDanuM jhADa sUkSmavarUpe raheluM ja che tema parama sUkSama brahma (AtmA)nI aMdara A saMsAravRkSa jagata zA mATe rahyuM nathI ? uttaraH jayAM bIja hoya tyAMja zAkhA Adi pitAne rU5ne te vistAre che ane jaLa pRthvI Adi sahakArI kArane saMyoga thatAM te utpanna thAya che, paNa jayAre sarvaprANImAtra tathA paMcamahAbhUtAdino pralaya thaI jAya che tyAre jema prakAza thatAM aMdhAruM kayAMye adazya thaI jAya che temAM aMdhArAnuM bIja paNa rAvA pAmatuM nathI, tema A saghaLe dazya prapaMca kayAMye adazya thaI jAya che teno patto ja hoto nathI. to pachI evA zAMta ane niravayava tatvamAM tenAthI viruddha dharmavALuM A jagatAdi utpanna thAya evuM bIja zuM hoya ane tenuM sahakArI kAraNa paNa zuM hoI zake? ane te rahe paNa kyAM ? A che nirAkAra, avyaya, zAMta ane niravayava AtmatatvanI aMdara te vaLI AkAranI kalpanA ja kevI rIte saMbhavI zake ? jyAM eka paramANunA paNa paramANunA aMzano leza paNa rahI zakatA nathI evA A parama zuddha ravarUpamAM jagatAdinuM bIja hovAnI to vAta ja kayAM rahI? A bIja ane tenuM kArya evI rItane karavAmAM Avato kAryakAraNanA viveka to phakata satya asatyapaNAne viveka siddha karavAmAM eka heturUpa che paraMtu vAstavamAM A kAryakAraNano saMbaMdha tathA sadasaddana viveka ane tene jANanAro sAkSI e sarva avivAnuM ja kArya gaNAya che, AtmAnI sAthe tene talabhAra paNa saMbaMdha nathI. jema aMdhArA vaDe ja aMdhArAno nAza karI nAMkhavAno prayatna thAya athavA to tene sAcavI rAkhavAne prayatna thAya che tethI prakAzanI sAthe tene mahicita paNa saMbaMdha hato nathI tema avyaya, nirAmaya, niravayava, zAMta ane citanyadhana AtmAne to A dayAdi kAryarUpavRkSa ane tenA kAraNarUpa bIja ityAdi kazAnI sAthe kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI; eTaluM ja nahi paraMtu AkAzane jema eka che, be che, traNa che IyAdipe kahenAro keAI haze tenI paNa kapanA hotI nathI ane hoya te tenI sAthe AkAzane talabhAra paNa saMbaMdha hoto nathI tathA game teTalI saMkhyAmAM kahevAmAM Ave che tethI te kadI vikAravaza thatuM nathI, tema A AmAM paNa svataHsaddha hovAthI temAM A badhuM janyajanakabhAvavALuM kiMvA kAryakAraNubhAvavALuM dazya evuM saMsAravRkSa kyAMthI saMbhave ? A rIte bIjano ja jyAM lavaleza nathI te pachI vRkSanI vAta ja kyAM rahe? tasmAta A, jemAM koI che kiMvA nathI ema kahevAmAM Ave che te ane tenA sAkSI ItyAdirUpe pratItimAM Ave che evuM je kahevA mAge che te kahenAra; e sadhaLuM AtmAthI taddana abhinna evuM paramatatva ja. vivartabhAve jagatane AkAre thaI raheluM bhAse che. bAkI vastutaH kazuM utpanna paNa thatuM nathI ane kazAne nAza paNa thatuM nathI. A AtmA ja pitAmAM, pAtA vaDe. pitAthI ane pote ja bhAsI rahyo che, evA prakAranI yukti vaDe jJAnI ane ajJAnIno bheda kapIne jJAna thatAM sudhIne mATe A kalpanA karavAmAM AvelI che. varatutaH AmAM eTale to kevaLa anirvacanIyapada arthAta kASThamauna nahi paraMtu suSuptamauna arthAt bolavuM ane nahi bolavuM tathA te baMnene sAkSI ityAdi sarvabhAvano vilaya thaI zeSa rahenAruM te ja paramapada kahevAya che. bhAva ane abhAva, prahaNa ane tyAga, sthaLa ane sUkSma, cara ane acara, e sarva dayAdi evA upara kahelA saMsArarU5 vRkSanA Adi eTale pUrva. kadI paNa na hovAthI vAstavika bIja vagaranuM mithyA evuM je A saMsAra vRkSa bhAsI rahyuM che te vastutaH to che ja nahi, paraMtu abhinna evo eka AbhAi vivartarUpe pote potAnAmAM bhinnabhinnarUpe thayo hoya ema bhAsI rahyo che. A uparathI dakSyAdi saMsArakSa bIja vagaranuM hAIte AtmasvarUpa ja kevI rIte che te tane have sArI rIte samajAyuM haze. mATe have niHzaMka thaI upara batAvela sarvAtma kiMvA
Page #832
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] anAtma evA bAhya viSayeno kadI paNa IrachA karatA nathI. [ 703 niHzeSabhAvanA nizcaya vaDe abhyAsa dvArA jyAM pahoMcyA pachI pharIthI pAchuM AvatuM nathI e mArA A-masvarUpanI sAthe saMpUrNa rIte ekyabhAvane prApta thA, have anirvacanIya evA mArA A avyayapadanI prApti keNa karI zake te kahuM chuM. nirmAnamohA jitasaGgadoSA adhyAtmanityA vinivRttakAmaH / gacchatyamudAH padamavyayaM tat // 5 // amUha ja avyaya padane prApta karI zake che mAna ane mohathI rahita, saMgaSAH eTale AsaktirUpI de jeNe jItyA che evA, haMmezAM AtmaparAyaNa, jemanI kAmanA eTale tamAma IcachAo nivRtta thaI gayelI che, je sukhaduHkha nAmanA tamAma dvothI taddana mukta thayelA che, evA amUDha (jeo mohane lIdhe huM zarIra chuM ema mAne che teo mUDha, asura kiMvA avivekI kahevAya che tathA jeono meha nivRtta thaI huM AtmA che evA prakArane nizcaya hoya che, te amUDha kahevAya che) eTale vidvAne ja tat arthAta AtmarUpa avyayapada tarapha jAya che. sArAMza e ke, jeono viveka vaDe "hu' eTale AtmA ja che evA prakArano daDha nizcaya thayela hoya tevA nirmoha tathA huM eTale zarIra chuM evo ahaMbhAva taddana chUTI javA pAmelo che evA mAnahita banelA, saMga eTale Asakti athata AtmAmA huM, tuM, te A, mAruM, tAruM, tane, mane ityAdi koI paNa bhAvano kiMcita paNa lavaleza nathI ema jANIne jemaNe tamAma AsaktirUpI doSone jItelA che arthAta jemane kazA para paNa prati hatI nathI evA taddana alipta eTale ja saMgadoSa jItelA; je nityaprati AtmAmAM ja ramamANa thayelA che eTale je haMmezA AtmA sivAya bIjuM kAMI dekhatA nathI, jeo aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA detA nathI evA nitya AtmaparAyaNa; vinivRttakAmAH eTale jenI tamAma kAmanAo athavA IchAo sadaMtara nivRtti (laya)ne pAmI gaI che, tema ja sukha tathA duHkha ityAdi saMtAo vaDe kahevAmAM AvatA je je kAMI kaMTho che te tamAma bepaNAnI bhAvanAomAMthI je atyaMta mukta thayelA che arthAta vyavahAramAM sukhaduHkha, lAbhAlAbha, huM ane mAruM ityAdi be pazunI saMjJA vaDe je je kAMI bhAyamAna thAya che te tamAma dvatarU5 nahi paraMtu eka AtmasvarUpa ja che, evA prakAranI kevaLa eka bhAvanAmAM ja je haMmeza yukta che evA sukhaduHkhAdi kaMThIthI atyaMta vimukta thayelA amUDha arthAta A sarva AtmasvarUpa ja che, evA prakAranA jJAna nizcayavALA jJAnIo ja avyaya evA te AtmapadanI prApti karI zake che. ahaMkAranA vilayathI saMsAravRkSane thate nAza zrIbhagavAna kahe che: he pArtha! huM ke je zuddha AtmasvarUpa che temAM vAstavika mAna eTale ahaMkArAdine azamAtra paNa nathI, mATe e misyA ahaMkAranI bhAvanA ja tuM na kara ane kevaLa AtmaravarUpa evA mane ja sarvatra je. AtmavarUpa evA mAre tane phakta eTaluM ja kahevAnuM che ke mArA sivAya A jagatamAM bIjuM kAMI che ja nahi. eTalo ja sarvano kharo sAra che. zuddha cittamAM ja A upadeza barAbara utare che. te za cittavALA che. A saMsArarUpI vRkSanuM bIja ahaMbhAvanA ja che, A huM tathA amuka mAruM che e bhAva A saMsArakSanA aMkarAdithI mAMDI, phUla, phaLa ane temAMnA bIjAdi sudhInA sarva bhAmAM phelAyelo che.
Page #833
--------------------------------------------------------------------------
________________ 304 ] cana dauM saM raddiA maithunAnA [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 15/6 prathama to mAna eTale huM' evo bhAva pedA thAya che tathA pachI bIjamAMthI jema aMkurAdi utpanna thAya tema temAMthI mAra evo bhAva utpanna thaI pachI tene aneka zAkhAo, pratizAkhAo tathA pallavo phUTe che. Ama hovAthI prathama to hu" nAmanI caitanyathI judI koI vastu che ja nahi, e pramANe nirahaMkAranuM ja haMmezAM avalaMbana rAkhavuM ke jethI mohavaDe baMdhAyelI ane sukhaduHkhAdi kaMThorUpI phaLa ApanArI icchA ja aMdarathI zAMta thaI jAya che. Ama nirahaMkAratAno abhyAsa thavAthI loDhuM, paththara, mATI, senuM ityAdi mAruM, tAruM, sukhaduHkha, zItauNu vagere tamAma kaMTha bhAvanAo zamI jaI samAnatA prApta thAya che. A pramANe ahaMkArano nAza thatAM ja A badhuM saMsArarUpa vRkSa anAyAse ja zAMta thAya che. A rIte meha vaDe mAnavAmAM Avelo dehAdhyAsa eTale huM deha chuM evo abhyAsa choDI daI huM bhAvane paNa vilaya karI nAkhavo joIe ane tethI huM AbhA che evA nizcaya vaDe huM, kartAbhoktA, sukhaduHkha, puNyapApa ItyAdi sarvathI para sarva kAmanAo kiMvA icchAothI rahita, Asakita vagarane taddana asaMga evo, kevaLa eka AtmabhAvanAmAM ja sthira thayelo, amUDha eTale vivekI vA jJAnI ja brahmavettAoe sevelA nirvikAra zAMta, akSaya janmAdi bhAvavikArothI rahita, sarvatra samAna rahelA, nityasiddha tathA svaprakAza ane avyaya evA paramapadanI prApti karI zake che. na tadbhAsayate sUryo na zazAGko na pAvakaH / yadgatvA na nivartante tuddhAma paramaM mama // 6 // AtmAne sUrya bhAsamAna karI zakatuM nathI tata arthAta Atmapada (vRkSAMka 1)ne nathI sUrya bhAsamAna karI zako ke nathI caMdra athavA nathI agni bhAsamAna karI zakatA, arthAta te svataHsiddha ja che. jene pAmelA kadI pharI pAchA AvI zakatA ja nathI eTale punarAvartanane pAmatA nathI, evuM A mAruM te eTale AtmasvarUpa ja paradhAma che. A arthanuM zrutimAM paNa vAkaya che. sarva jagatane prakAza ApanArA prasiddha evA A sUrya, caMdra ne tArA paNa brahmane prakAzamAna karI zakatA nathI to pachI agni to zI rIte karI zake? eTaluM ja nahi paraMtu te eTale AtmA kiMvA brahmanA adhikAnarUpa prakAza vaDe ja A sUrya, caMdra, tArA ane agni ItyAdi sarva prakAzita thAya che. svayaMprakAza evA brahmanA prakAza vaDe ja A sarva carAcara dazya prakAzamAna thayeluM che (kaThopaniSadda adhyAya 2 valI 5 maMtra 15). jema dI dareka vastuone prakAzita kare che paraMtu vastuo kAMI dIvAne prakAzita karI zakatI nathI; vaLI dIvAne prakAzita karavA mATe bIjA koI dIvAnI jarUra hotI nathI tethI te svayaMprakAza che ema jANo. vaLI dIva pite te kAMI jANatA nathI ke huM svayaMprakAza chuM ane A badhI varatuo mArA vaDe prakAzamAna thayelI che. AthI prakAzita vastuo ane tene jANanArA sAkSIne lIdhe dIvo vayaMprakAza che ane vastuo para prakAzita che. evo bheda thaI zake che, vastutaH te bheda dIvAnI daSTie nathI; tema A AtmA kiMvA brahma, zanyarUpa paNa nathI ane prakAzya kiMvA prakAzarUpa paNa nathI, tema paNa nathI, nAtApaNAthI rahita hoI jIvarU5, buddhirUpa kiMvA manarUpa paNa nathI. e tatva keIpaNa rUpa nathI ane sarvarUpa che. kema ke zabda, sparza, rUpa, rasa, gaMdha ItyAdi aMta:karaNadvArA je je kAMI anubhavavAmAM kiMvA jANavAmAM Ave che te sarva vastutaH AtmasvarUpa ja che, tema ja je vaDe A saghaLuM jANI zakAya che te paNa e AtmasvarUpa ja che. pramAtA, pramANa ane prameya e traNemAM akhaMDita ekarUpe raheluM evuM che AtmasvarUpa te ja mAruM parama svarUpa che. ema tuM nizcayapUrvaka samaja. e brahma janmathI ane jarAthI rahita che, anAdi che, avicaLa che, nitya che, sukharUpa che, nirmaLa che, te eka vakhate anubhavamAM AvyA pachI pharI pAchuM kadI paNa juduM thaI zake tevuM nathI. te ja atyaMta vaMdanIya he I taddana zuddha che, sarva
Page #834
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] A (AtmA) vaDe ja rUpa, rasa, gaMdha, zabda, sparza, maithuna vagere- [ 705 racanAothI rahita che, kAraNenAM paNa parama kAraNarUpa che, anubhavarUpa che. anyapaNathI jaNAya tevuM nathI, svayaMjJAnarUpa tathA sarvarUpa che. chatAM AkAzano peThe taddana asaMga ane ati sUkSmatara evuM che, ema nizcayAtmaka samaja. ApanA dviarthI jevA vacanathI huM zaMkAzIla banyo chuM. bhagavAnanuM A mujabanuM dUdhamAM ane dahIMmAM ema bannemAM paga rAkhatuM dviarthI jevuM vacana sAMbhaLIne arjuna zakAmAM paDI gayo. teNe kahyuMH bhagavana! tamArA A vicitra DhabanA vacanothI to UlaTo mArA manamAM gUMcavADe Ubhe thavA pAmyo che. A Atmatattava para prakAzita nathI, vaLI te sUryacaMdrAdine paNa prakAza karanAra che chatAM te prakAzya kivA prakAzaka athavA prakAzarUpa paNuM nathI temaja nAtAthI paNa rahita kevI rIte che? tema te jIva, buddhi kivA manarU5 athavA kaI paNa rUpa nathI ane sarva25 5Na che, e ma zI rIte saMbha? te mane Apa kRpA karIne samajAve. arjunanuM A vacana sAMbhaLIne bhagavAna zrIkRSNa kahe che, huM pArtha! have tuM sArI rIte prabodhane pAmela hovA chatAM nirarthaka gUcavADAmAM kema paDe che? chatAM sUrya jema prayatna vagara rAtrInA aMdhakArane bhedI nAkhe che tema huM tAkALa tArI zaMkAne chedI nAkhIza. AvA ja prazno meM rAmAvatAramAM vasiSTha maharSine pUchelA hatA tene te vakhate temaNe mane je samyapha uttara Apyo hato te huM tane kahuM chuM ke jethI tArI tamAma zaMkAonuM nivAraNa thaze paraMtu te pUrve saMkSepamAM eTaluM ja kahuM chuM ke A jJAtA, prakAzaka, jIva, buddhi, mana, sUrya, caMdra, nakSatra, agni ItyAdi tamAmano prakAzaka je A AtmA che te pote tamarUpa kevI rIte hoI zake ? jenA vaDe A prakAza che kivA A tama (aDadhA) che evuM jANI zakAya che te tene prakAza, tama kiyA tene kANanAra paikInuM ja hoya ema zI rIte kahevAya ? rama mATIno ghaDo cho. koI pUche ke A mATIno ghaDo banAvanAra kANu? to te mATI ane tene ghaDo e ne jA gunAra sAkSo paikI koI nathI paraMtu te karatAM kaMI jude ja che ema vyavahAramAM paNa siddha thAya che, arthAt vyavahAramAM paNa je vastuo banAvavAmAM Ave che teno kartA te vastuo thakI taddana bhinna evo ja hoya che to pachI jenA vaDe A prakAzaka, jJAtA, java, buddhi, mana, sUrya, caMdra, nakSatra, Agna, temaja iMdriyo ane tenA viSayane prakAza ApanArA devatAo vagere jenA AdhAra upara A matAdi anya done prakAzita karI zake che te prakAzaka pote ja A dasyAdi paikI koI prakArane heya viA bilakala na hoya ema zI rIte bane ? are ! je ke dIvo tamAma padArthone prakAzita kare che temAM prakAzamAna thayelA padArtho paikI ja kaI padArtha jevo ja te dI che evI tulanA zI rIte karI zakAya? kika sadhaLA padArthone te prakAzamAna karanAro nathI ema kahevuM paNuM zI rIte saMbhave? vaLI te potAthI viruddha dharmanA padArthone prakAzamAna kare che ema paNa zI rIte kahevAya? zuM dI te karatAM viruddha dharmavALA adhArAne kadI oLakhI zakaze kharo ke? kivA prakAzamAM aMdhAruM rahI zake kharuM ke ? AthI dIva aMdhArAne prakAzamAna kare che ema banavuM kadI zakaya nathI, kema ke prakAzathI taddana bhinna evuM aMdhAruM ke je prakAza thatAMnI sAthe turata ja kayAMye adazya thaI jAya che arthAta je prakAzathI taddana viruddha dharmavALuM che tene ja prakAzaka prakAzamAna kare che ema kahevuM e " huM " kolasAne kivA kAjaLane sapheda banAvI rahyo chuM evuM kahenAranI jema mUkhepaNuM lekhAze. A dhoraNe sarve prakAzakone paNa prakAzaka ane sarva prakAzathI rahita evuM A svayaMprakAza Amatava prakAzarU5 kiMvA tamarUpa ke mana, buddhi, jIva, jJAtA ityAdirUpe kema nathI, te have tAre lakSamAM sArI rIte AvyuM haze ja; chatAM baMdhanI daDhatAne mATe zAstrIya kathana tane kahuM chuM. AtmAnuM mahata svAtaMtrya zrImaharSi vasiSTha zrIrAmacaMdra pratye kahe che ke, he vasa! mahAna. pralayamAM A brahmAMDAdi tamAma dasyazALa jAgRta thatAM svapna kiyA prakAza thatAM aMdhakAra kayAM nAsI jAya te jema samajAtuM nathI, tema ekadama kayAMya alopa thaI jAya che te jANa zakAtuM nathI ane te vakhate phakta vyavahAramAM samajAvavA
Page #835
--------------------------------------------------------------------------
________________ 906 ] tenaiya vijJAnAti mitra pariziSyate| taDhe sat // 4: [ siddhAntakANDa sa0 gI0 a0 15/6 pUratI kahevA mAtra sat evI saMjJA vaDe kahevAtuM anivacanIya evuM eka Atmapada ja zeSa rahe che. te zUnya prema nathI te kahuM chuM, ne kAI-lAkaDAnI pUtaLI banAvavI heAya tyAre putaLI banAvanArA prathama jevA prakAranI pUtaLI banAvavAnI DeAya tevI kalpanA peAtAnA manamAM karI le che ane tene AkAre lAkaDuM' kAtarIte taiyAra kare che. A rIte pUtaLI banatAM agAu jema lAkaDAmAM te rahelI ja hAya che tema A dRzyajALa temAM raheluM che tethI te tenuM adhiSThAna che, ema samajo. jyAre lAkaDAnI pUtaLI banAvanArA kalpaka tethI judA hAya che tyAre A dazyAdi (vRkSAMka 3 thI 15 gha)nA kalpaka zvara (vrukSAMka 2) hAI te paNa brahma peAte ja che. vaLI vyavahAramAM lAkaDAmAMthI pUtaLI banAvavAnI kalpanA karanArA ane lAkaDuM, e khate judA judA hoya che jyAre brahmamAM lAkaDuM eTale A sthUla samaSTirUpa vizva, kivA cauda lAkathI vyApeluM carAcara evuM A brahmAMDavrukSAMka 13 thI 15 ), tene kalpaka e izvara (kSAMka 2) hAI tenA je saMkalpa eTale sthUlarUpe kriyA thavA pUrve samarpe tenu je rarUpa kalpavAmAM Ave che tesama(vRkSAMka 6 thI 12) ane kAraNu vA atisUkSma (vRkSAMka 3 thI 5) e badhuM paNa brahma ja peAte, peAtAmAM, pAtAvarDa ane peAtArUpe baneluM che, A mujabane brahmamAM ane bAhya lAkaDAnA dRSTAMtamAM bheda samajave. AthI pUtaLAnuM adhiSThAna jema lAkaDuM' tema A dRzyAdinuM mULa adhiSThAna brahma che, tethI te zUnya kahevAtuM nathI. te jo zUnya hAya teA te kAMInuM adhiSThAna hoI zake ja nahi. Ama vicAra karavAthI jaNAze ke ATalA badhA jagadADambara pachI te sAcA hAya ke khATA hAya tA paNa te jemAM rahetA heAya te zUnya hAi zake ja nahi, jema lAkaDuM peAtAmAM pUtaLI krAtarAyelI nahi heAvA chatAM paNa pUtaLI vinAnu nathI tema brahma paNa prakSayakALamAM jagatanA prakAzathI rahita heAvA chatAM paNa jagata vinAnuM nathI ane che paNa kharuM... mATe Atmatattva zUnya che ema kahI zakAya nahiM. jema jaLamAM taraMga che paNu kharA ane nathI paNa kharA tema brahmamAM jagata nathI paNa kharuM ane che paNu kharuM, te deza, kALa, kAtaranArA ane kAtaravAnAM sAdhanA hoya te ja thAMbhalAmAM pUtaLInI racanA thaI zake che paraMtu brahmamAM te deza, kALa ane kriyA Adi sAmagrInA sabaMdha nathI tethI temAM jagatanI racanA thavI saMbhavatI nathI; Ama mAnIne vAdIe mithyA gUtraMcavAyA kare che. kAraNa ke brahmamAM jagatanI sthiti viSe thAMbhalAnI pUtaLanu je dRSTAMta Ave che te eka dezathI sarakhuM' levAnu` Aya che, sadhaLo rIte sarakhuM' levAnuM hetuM nathI. jagatanI utpattinI sattA brahmanI sattAthI judI nathI ane tenI pralayanI sattA paNa brahmanI sattAthI judI nathI. kevaLa sat ane svasvarUpasthita evA brahmano aMdara jagatanI utpatti thavAmAM bIjI kAI sAmagrInI jarUra heAtI nathI e ja tenu' mahat svAtaMtrya che. brahmamAM prakAza, tama, mana, buddhi kivA vAdi kema nathI ? azansane laine ja zUnyaneA atha kahI zakAya che ane zUnyane lIdhe azUnyanA anI kalpanA thaI zake che paraMtu jyAM anivacanIya evA brahmathI judA keAI padAtha ja nathI te tene zUnya kravA anya zI rIte kahI zakAya ? ane tevA kalpaka paNu kANu hoya ? tasmAt kalpakathI rahita evA A brahmane zUnya kivA anya krama kahevAya ? je prakAza kahevAya che te tA sUrya, caMdra, tArA kivA amitA dhama che, temanA prakAza vaDe ja A badhuM prakAreluM bhAse che ane te uparathI ja temane kadAca prakAzaka evuM nAma ApI zakAya paNa A prakAzakAnA paNa prakAzaka, evA brahmane prakAzaka ke prakAzamAna zI rIte kahI zakAya? mATe brahmane prakAza kahI zakAya nahi tema ja sUryacaMdrAdi kAI paNa prakAza brahmamAM nathI ane te brahmane prakAzita paNa karI zakatA nathI paraMtu UlaTA adhiSThAnarUpa evA brahmane AdhAre ja teo prakAzI rahyA hoya ema bhAse che. mATe brahma pAte prakAzavALu paNa nathI, sUrya, caMdra Adi prakAzane je abhAva tene tama kahe che paraMtu jyAM sUryAdinuM ja astitva nathI tevA brahmane tamarUpa kema kahI zakAya? mATe brahma kAMI tevA prakAzanA abhAvarUpa nahiM aAtrAthI tamarUpa paNa nathI. AkAzanI peThe svaccha ane niLa evA je brahAnA prakAza kahevAmAM Ave che te teA enA peAtAnA ja anubhavarUpa che. te prakAzanA e peAte ja anubhava kare
Page #836
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] A badhuM je che te AtmarUpa che ema jANanArane vadhAre zuM jANavAnuM che? tata A ja che. [707 che paNa jAdApaNAthI teno anubhava thaI zakatuM nathI tethI te svayaMprakAza che. Ama hovAthI brahma jJAtAthI paNa rahita che. je tamathI ane prakAzathI rahita evuM avinAzI brahmapada che, te AkAzanI peThe nirmaLa ane nisaMga che. tathA temAM sadhaLuM jagata bhrAMtithI kapAyeluM che. mATe te brahmane jIvarUpa, buddhi35 ke manarUpa paNa kahI zakAtuM nathI. patthara ane tenA madhyamAM jema kazo bheda nathI tema brahmamAM ane jagatamAM kiMcitmAtra paNa bheda nathI, mATe brahma keI rUpe paNa nathI tema te savarUpa che ema paNa kahevAya che. jema jaLanI aMdara taraMga ane mATInI aMdara ghaDe che tema jenI aMdara jagata che te brahma zUnya kema ja hoya che jema pRthvInI aMdara raheluM jaLa pRthvIrUpa nathI tema brahmanI aMdaranuM jagata brahmarUpa nahi hoya evI zaMkA rAkhavAnuM kAraNa nathI, kAraNa ke pRthvI Adi sAkAra padArthonI upamA nirAkAra brahmamAM yathArtha rIte kadI paNa lAgu paDe nahi; tethI brahma jema AkAzanI peThe tadana nirmaLa che tema tenI aMdara raheluM A jagatAdi tamAma dazya paNa AkAzanI peThe taddana nirmaLa ja che, ema niHzaMka rIte jANu. jema brahma AkAza karatAM paNa adhika nirmaLa che tema tenI aMdara raheluM jagata paNa AkAzathI adhika nirmaLa evuM ja che. eTale jevuM brahma che tevuM ja A jagata che ane je A jagata che te paNa brahma ja che, baMne zuddha, ravaracha, zAMta ane nirmaLa evA caitanyasvarUpa ja che. jema AkAravALA nizcala TAM mojAM jaLarUpe rahelAM che. tema AkAra vagaranA parabrahmamAM brahmarUpe jagata raheluM che. pUrNa evA brahmamAM apUrNa jevAM jaNAtAM je A jagata ane jIvarUpe prasarelA hovAnuM jaNAya che, te paNa vAstavika pUrNa evA brahmarUpa ja che, kema ke pUrNamAM apUNuM zI rIte saMbhavI zake? mATe jagata tathA jIva paNa pUrNa ane nirAkAra ja che. brahmamAMthI jagatanuM phuraNa thayAnuM mAnavAmAM AvyuM tethI tenA draSTArUpe Izvara tathA kartArUpe jIvanuM kuraNa paNa mAnavAmAM AvyuM che. vAstavika rIte to bhAyamAna thatuM A tamAma dastha pUrNamAMthI pUrNarUpe prasareluM che ane pUrNarUpe ja raheluM che. mATe jagata utpanna thayuM nathI ane je utpanna thayuM ema kahevAmAM Ave to te brahmathI abhina evuM brahma ja che. pralayamAM jIvane draSTApaNuM nahi hovAthI dazyapaNuM paNa rahetuM nathI to pachI jagatamAM jagatapaNuM kayAMthI rahe? marIne svAda lenAre ja je na hoya to pachI temAM tIkhAza che ema kema kahevAya? brahmamAM citta kiMvA dasya paNuM vagere kAMI che ja nahi chatAM ja pratIta thAya che. brahmamAM koI upAdhi che ja nahi to pachI te upAdhimAM brahmanuM jIvasRpe pratibiMba thavuM 5Na kema kahevAya? brahma paramANunA paNa kAraNa rU5 che, sUkama karatAM paNa atisUkSma che, zaha che. para che ane AkAzanA garbha karatAM paNa atyaMta zAMta che. te dezakALAdi vibhAgethI rahita che tethI te atyaMta vistI che. te Adi tathA aMtathI rahita che. prakAzamAtra che ane prakAzya padArthothI paNa rahita che. brahmamAM jyAM dazya (vRkSAMka 3 thI 15 5) thayuM ja nathI, to pachI draSTA (vRkSAMka 2) kayAMthI heya? tema cittamAM pratibiMbita thayela ane niraMtara vAsanAonA samUharUpe rahelo kahevAmAM Avato A jIva vA mahAprANa (vRkSAMka 6) paNa kayAMthI ja hoya ? ama dazyano udaya nahI thavAthI brahmamAM paNa nathI, buddhipaNuM nathI, cittApaNuM nathI, IdriyapaNuM nathI ke vAsanA paNa nathI. A rIte A AtmA kiMva brA bIjAone jagatarUpI moTA ADaMbaravALuM bhale lAgatuM hoya paraMtu anubhava vaDe amone to te tadana zAMta, AkAza karatAM paNa adhika zanya ane anirvacanIya evuM lAge che (yoga u0 sa. 10 juo).. teDhAma parama mama zrIkRSNa bhagavAna kahe che ke he pArtha! jene sUrya, caMdra, nakSatra ke agni ityAdi prakAze prakAzamAna karI zakatA nathI paraMtu UlaTuM te ja A saryacaMdrAdine prakAzita kare che te Atma kiMvA brahmasvarUpa evuM A mAruM paramadhAma tArA dhyAnamAM AvyuM ne ? mArA A AtmasvarUpane jeo prApta thayA teo pharI pAchA AvatA nathI eTale brahmasvarUpa evA mArI sAthe ja ekarUpa banI jAya che arthAta nadI jema samudrane maLyA pachI temAthI pAchI vegaLI karI zakAtI nathI tema AtmasvarUpa evA mArI sAthe ekarUpa thayela punaH kadI vibhakta thaI zakato nathI.
Page #837
--------------------------------------------------------------------------
________________ 708 ] mAtaM nA tArUM - [ siddhAntakASTha bha0 gI- a. 15/7 mamaivA zo jIvaloke jIvabhUtaH sanAtanaH / manaHSaSThAnIndriyANi prakRtisthAni kati // 7 // prakRtimAM rahelI indrine pAtAmAM ja mAnI le che he pArtha! A pramANe AtmaravarUpa evo mAro mamarUpa sanAtana aMza chavaloka mahAprANa (vRkSAMka 6) 25 hoI che. jemAM mana cha che evI jIbhatA prakati (vRkSAMka 7thI 15 za )mAM rahelI indriyone, AkarSe che. uddeza e ke, A dazya vyavahAra mithyA "huM" ane mAruM evA be prakAranA adhyAya vaDe khaDo thavA pAmelo che. temAM prathama "huM" huM" rUpe mithyA skuraNa thavA pAmeluM che. A huM rU5 phuraNanA preraNA karanArA te Izvara (vRkSAMka 2) tathA "huM" "hu' evA raphuraNarUpe prakaTa thanArI ane traNa guNonA kSobhane pAmanArI mArI mAyA kiMvA prakRti (vRkSAMka 3) kahevAya che. Ama huMnI utpatti thayA pachI mAruM mAruM, evuM abhimAna dhAraNa karanAranI utpatti thayelI hoI te ja chavaloka kiMvA mahAprANuM kahevAya che; eTale mAruM mAruM, evuM kahenArA te ja jIva (vRkSAMka 6) kahevAya che. te tamAma lokomAM, mALAmAM parovAyelA maNakAnI jema derIrUpe rahelo hovAthI tenI aMtargata rahenAra (kSAMka 6thI 15 5 sudhInA) sarva jIvaloka kahevAya che. temAM mahattattva (vRkSAMka 7), ahaMkAra (vRkSAMka 8), tathA temAMthI pAMca mahAbhUta; tenI zabdasparzAdi tanmAtrAo, indriyo, tenAM golake, tathA tenA viSayo (juo vRkSAMka 8nA peTAmAM; tema ja A sarvanA adhidevatAo vagere adhiva, adhyAtma ane adhibhUta e tamAma tema ja citta (vRkSAMka 9), buddhi (vRkSAMka 10), ane mana g&AMka 11) ityAdi sarvano samAveza thAya che. tenI utpatti thayelI hoI te sarva bhUtaprakRti kahevAya che (vRkSAMka thI 12). A pachI dhUlasRSTi (vRkSAMka 10thI15 4)nI utpatti thAya che. A bhUtaprakRtinI aMdara AvelA sadhaLa padArthomAM mAruM kahenAra A jIva sUtrAtmArUpe mALAmAMnA maNakAnI jema parovAyelA hoya che. te ja mahAprANurUpa sUtrAmAM jIva (vRkSAMka 6) anaMta vAsanAoAvazAta zrotra, cakSu, sparza, rasanA, dhrANu e pAMca sukSma ikiyA, tenA viSayo tathA zabdAdi tanmAtrAo tema ja mana e tamAmane potAnA tarapha ja kheMce che eTale ke jANe te (jIva) viSayamAM ra po rahI janma, maraNa, jarA, Adhi, vyAdhi ityAdi aneka prakAranAM duHkhono anubhava laI rahyo hoya ema jovAmAM Ave che kharuM, paraMtu vAstavika rIte to te AtmasvarUpa evo mAro ja aMza che eTale te mArAthI judo kevI rIte hoI zake? vaLI je te mArAthI judo nathI te pachI tenuM kArya paNa mArAthI bhinna kayAMthI hoya? jema suvarNa e mAro prathama eTale huM rUpa e aMza samaje. kema ke suvaNuM pote pitAne kAMI A suvarNa che ema kahetuM nathI paraMtu tema kahetA te tene sAkSI kiMvA draSTA bIje ja keAI hoya che. tema A hene jANanAra je draSTA te ja Izvara phivA sAkSI samaja, AtmAne zuM kahevAnI jarUra tema AtmA to pite jANato paNa nathI ke mArAmAM huM karIne kAMI che, chatAM A bahu rUpa mithyA phuraNa je bhAyamAna thatuM hoya ema pratIta thAya che te AtmavirU5 evA mAro eka aMza che, e eka aMzamAM ja A samasta dasyajALanI (vRkSAMka 3 thI 15i sudhI) sthiti che ema samajo. jema suvarNa potAnA ravarUpathI bhinna nathI, tema A huM paNa varatutaH te mArAthI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI. te huM samarUpe tene draSTA IzvaranI kALarUpa IkSaNazakita vaDe traNa guNethI vistArane pAmela che paraMtu jema suvarNamAMthI dAgInA taiyAra nahi thAya tyAM sudhI tenuM ghATa ghaDavAnuM kArya adazyarUpe ja hoya che, tema A prakRtinA guNone kSobha thaI te tame adhyakta (vRkSAMka 4) tathA zivazakti kiMvA ardhanArInaTezvara (vRkSAMka 5) rUpe sUkSma ane akA bhAvavALA ja hoya che, tyAra pachI te "mA", eTale mama evA daitabhAvane prApta thAya che. jema dAgIne samara thayo eTale te mAro che ema kahenAra paNa hoya che tema mAruM evo bhAva thayo te ja jIva kahevAya. AthI bhagavAne che ane mArA e baMne judA judA bhAve batAvavAnA uddezathI humAMthI nahi paraMtu mama eTale mAruM,
Page #838
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] vaLI A) svapnamAM jANI zakAya che tene jAgratamAM paNa jANavAmAM Ave che. [ 709 mAruM, kahenAre je aMza te "mAmaivAMzaH' evo jIva che ema kaheluM che. Ama kahevAmAM baMne bhAvo eka sAthe ja batAvavAmAM AvyA che ke A mAruM kahenAro aMza je jIvaloka te paNa AtmasvarUpa evA mA 25 ja che. mArA (AtmA) thI taddana abhinna hovAthI te sanAtana kiMvA ciraMtana kAyamano rahenAro anAdi e kahevAya che. Ama vyavahAramAM tene judo gaNavAmAM Ave che ane te jIva vAsanAvazAta aneka viSanuM sevana karatA rahe che te sevana karavAne mATe zrotra, sparza, cakSu, rasanA ane dhrANa, pAMca sUma iMdriyo tathA mana e mujaba A cha iMdriya mukhya che; kema ke A sUma Idriya krame kAna, tvacA, netra che ane nAka, e pAMca golako dvArA zabda, sparza, rasa, rUpa ane gaMdha e sUkSma tanmAtrAo tathA temAMthI utpanna thatAM AkAza, vAyu, vahi, jaLa ane pRthvI e pAMca mahAbhUta; Ama, adhidevatAo jJAneMdriyo, tathA kameMdriyo vaDe bAhya ane AMtara viSapabhoga meLave che. A rIte sarva viSapabhoga bhogavavAmAM A pAMca sUma iMdriya tathA mana e ja mukhya che. te vaDe ja svaravarUpanA ajJAnane lIdhe mithyA mehabramamAM paDele A jIvAtmA aneka prakAranA viSayopabhoga bhogavate rahI rAga ane dveSAdi vaDe jANe baMdhanamAM paDyo na hoya evI rIte te prakRtimAM rahelA viSayone pote potAmAM kheMcI le che; eTale ke A jIva varatutaH AtmasvarUpa ja hovA chatAM jANe ke huM bIje ja kaI chuM ema potAne judo ja mAnI le che tathA A badhI ikiyo, tenA viSe tathA tenA galake tathA te dvArA thatAM kAyika, vAcika ane mAnasika sthaLa ane sUma karmo vAstavika prakRtinA traNa guNonAM che, tenI sAthe jIvAtmAne varatutaH kAMI paNa saMbaMdha ja nathI. chatAM jema gADAnI nIce cAlanAruM kUtaruM mithyA ahaMkAra vaDe gADAmAM beje huM ja UThAvuM chuM ema mAnI bese che tema A jIva vastutaH AtmasvarU5 hovA chatAM A prakRti ke jenI sAthe potAnA talabhAra paNa saMbaMdha nathI temAM rahelI iMdriyonAM kAryone te te mArAM ja che ema samajIne potAmAM AkarSI le che, arthAta mithyA abhimAna vaDe te potAnAM ja che ema mAnI bese che. AthI vAstavika baMdhanamAM nahi hevA chatAM paNa pote jANe baMdhAI gayo hoya ema pratIta thAya che. A miththA saMsAra A rItanA tenA bhramavaDe ja khaDo thaI gayelo che. Ama kharI rIte to te AtmasvarUpa ja che temAM vikArAdino lezamAtra paNa nathI tema ja temAM prakRti ane tenA draSTA sAkSI kivA Izvara (vRkSAMka 2) ne paNa aMza nathI, chatAM tema mAnavAnuM to dara rahyuM. te potAne prakRtino niyaMtA kiMvA sAkSI evo Izvara (vRkSAMka 2) mAnI leta te paNa kAMIka egya gaNuta paNa pitAne huM evA kuraNurUpaprakRti (vRkSAMka 3)nA niyaMtA Izvara (vRkSAMka 2) rUpe paNa nahi mAnatAM mAruM kahenAro e mamabhAva ke je vAstavika prakRtine ja che tene potAne mAno laI eTale bIjAnI nAtha potAnA nAkamAM parovI laI sArI rIte baMdhanane pAmela hoya ema bhAse che. A saMbaMdhamAM eka daSTAMta yAda Ave che, jIvAtmAnA baMdhana saMbaMdhe dRSTAMta - eka mUrkha manuSya jaMgalamAM lAkaDA kApavA gayo ane pote je DALI upara beThelo hato te DALIne tenA mULamAMthI kApata hatA. te eka vaTemArganA jovAmAM AvyuM. teNe tene sUcavyuM ke bhAI! tuM A DALI kApaze eTale paDI jaIza paNa teNe to tene gaNukAyuM nahi. thoDA samaya pachI DALInI sAthe te paNa bhoMya upara gabaDI paDyo. tyAre pelA vaTemArgue kaheluM tene yAda AvyuM. teNe vicAryuM ke A to koI mahAna bhaviSyavettA jaNAya che, kemake teNe A bAbata mane pahelethI ja kahI dIdhI hatI. evo vicAra karIne te tenI zodhamAM nIkaLyo ane tene pakaDI pADyo. tene page paDIne kahyuM ke Apa te moTA bhaviSyavettA che mATe mAruM maraNa kayAre che te kRpA karIne kahe. vaTemArgue ghaNI vakhata nA kahevA chatAM eNe te pitAnI hA makI ja nahi, tyAre Akhare kaMTALIne vaTemArgue kahyuM ke AjathI bArame divase bapore saryA mAthA para Ave tyAre tAre maravAnuM che. te sAMbhaLIne pote ghera gayo ane bAra divasa sudhI dararoja roTalA banAvI tene sukavI rAkhyA. udeza e ke, maratI vakhate te sAthe rAkhIza. kema ke je maryA pachI bhUkha lAge to huM
Page #839
--------------------------------------------------------------------------
________________ 710 ] ubhau yenAnupazyati / [ siddhAntakASTha bhara gIa 15/10 zuM karIza ? Ama bArame divase barobara madhyAhna samaye teNe potAnA hAthe ja jaMgalamAM eka jhADanI nIce khedI rAkhelA khADAmAM te sUI gayo ane pote marI gayo che ema teNe mAnI lIdhuM tathA bhUkha lAge eTale pAsenA poTalAmAMthI bhAkharI khAto jAya. Ama keTaloka vakhata gayA pachI tene tarasa lAgI eTale te mATe moTethI bUmo pADavA lAgyo. raste janAra eka vaTemArga te sAMbhaLI tenI pAse Avyo. tene pUchayuM ke he bhAI! tuM bUmo kema pADe che? tane zuM thayuM che? teNe vaTemArgane kahyuM ke, joto nathI ke , sUrya mAthA para Avyo tyArathI marI gayo chuM? bhAkharIo te meM sAthe bAMdhI lIdhI hatI paNa mane tarasa ghaNu lAgI che mATe pANI Apa. tenuM A kathana sAMbhaLIne vaTemArgue kahyuMH are! marelo te vaLI kadI bole ke? ane bhAkharIo paNa khAya kharo ke? tuM to marelo nathI paNa jIvate che, mATe UTha ane pAsenA jharaNAmAMthI pANI pI le. teNe kahyuM ke, mane to moTA bhaviSyavetAe kahyuM che te pramANe Aje baporathI huM marI gayo che, tAre pANI pAvuM hoya to pA nahi to pAchA jA, tAre pANI pAvuM nathI ane vaLI pAcho huM marele nathI ema kahevuM che? paNa huM tAruM mAnuM ema nathI. huM te marelo ja chuM, mATe jIvato chuM ema pharIne bolIza nahi. tAtparya, A pramANe jIvAtmAnI' dazA thavA pAmelI che. pote AtmasvarUpa hovA chatAM paNa potAne varUpa mAnI laI vagara kAraNe te janmamaraNAdi mithyA duHkha bhogavye jAya che. zarIra yadavApnoti yaccApyutkrAmatIvaraH / gRhItvaitAni sa yAti vAyurgandhAnivAzayAt // 8 // zrotraM cakSuH sparzanaM ca rasanaM ghrANameva ca / adhiSThAya manazcAyaM viSayAnupasevate // 9 // jIvAtmA deha hai yA na che chatAM ikiyAnA pAzamAMthI chuTatuM nathI he pArtha ! Ama potAne jIvAtmA mAnavAthI evuM bane che ke vAstavika AtmasvarUpa e Izvara chatAM potAne bhrama vaDe jIva mAnanAro jyAre zarIrane prApta kare che ane choDI jAya che tyAre paNa e viSayanuM grahaNa karIne ja jAya che; jema sthAnamAMthI vAyu gaMdhanuM grahaNa karI tene potAnI sAthe laI jAya che tema. sArAMza e che, vAratavika AtmasvarUpa e A jIvAtmA jyAre upara kahyA pramANe prakRtimAM rahelI iMdriyonuM potAmAM ja grahaNa karI le che eTale te mArI ja che ema mAnI le che, tyAre paristhiti evI bane che ke te sukama idri ane mana e jemAM mukhya che evA viSayAdikanA pAzamAM mithyA ahaMkAra vaDe jyAM sudhI pUrepUro phasAyelo hoya tyAM sudhIne mATe te vAsanAtmaka sUkSma dehane lIdhe te anaMta zarIro dhAraNa karatA rahe che. Ama jyAre te zarIra meLave che, eTale tene zarIra hoya tyAre te sUkSma iMdriyo tathA mana potapotAnA viSayo bhaNI tene AkarSyA ja kare che. Ama jyAM sudhI te svarUpane oLakhatA nathI tyAM sudhI A mana sahita prakriyAnA viSayapAzamAMthI mukata thavA pAmatuM nathI. A pUla zarIra hoya tyAM sudhI kadAca te viSayapAzamAMthI mukata thavA nahi pAme; paraMtu zarIra chUTyA pachI to temAMthI chUTI zakaze ema je te kahe to tema paNa nathI, kema ke jyAre chavAmA deha choDIne jAya che tyAre paNa jema vAyu koI paNa sthAnamAM rahelo saMdha pachI te sugaMdha ho yA durgadha che tenuM grahaNa karIne samarUpe pitAnI sAthe laIne vahe che, tema deha chUTyA pachI A jIvAtmAnI sAthe A zrotra, cakSu, sparza, rasanA, ghANa e pAMca sukSma Idriyo jo ke te pAMca kendriyo tathA pAMca jJAnendriyonA golakavALuM A sthala zarIra te atre ja choDI de che, chatAM jema vAyu pote pitAnAM sthAna jema ke puSpAdika jevA sugaMdhI kiMvA viSThAdi jevA durgadhIvALA padArthone tyAMne tyAM ja rahevA I temAMthI sugaMdha kiMvA gaMdhane pitAnI sAthe grahaNa karIne ja vahe che tema pUla zarIra choDI javA chatAM
Page #840
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] (tathA) te baMne (avasthAo) ane tene jANanAre je sAkSI che te (saha) [ 711 paNa temAM bhogavelA aneka viSayonAM tathA karmonA baMdhana tathA zabda, sparza, rUpa, rasa, ane gaMdha ityAdi sakama viSayone sAthe laI jaI A zrotra, cakSa, sparza, rasanA, ghANa ane manano Azraya karIne A jIvAtmA viSayonuM ja sevana karyA kare che. uddeza e ke, jayAM sudhI svasvarUpanuM bhAna thaI mana sahita A pAca mukhya evI jJAneMdriyono vilaya thato nathI, tyAM sudhI jIvAtmA eka zarIramAMthI bIjA zarIramAM ane bIjAmAMthI trIjA, samaSTimAMthI vyaSTi ane vyaSTimAMthI samaSTi kiMvA virATa ItyAdi paikI mithyA evA A saMsAracakramAMthI te kadI paNa chUTI zakto nathI. utkrAmantaM sthitaM vApi bhuJjAna vA guNAnvitam / vimUDhA nAnupazyanti pazyanti jJAnacakSuSaH // 10 // vimUDha joI zakatA nathI u&Amatama eTale bahAra jatA arthAta deha vinAnA kiMvA sthita eTale dehavALA, guNo vaDe yukta bhogavanArA (deDI) ne vimUDho jotA nathI, paraMtu jJAnacakSuvALA ja dekhe che, arthAt zarIramAMthI nIkaLI gayelA athavA rahelA athavA to guge prakatinA hovA chatAM paNa mArA ja che evI rIte miyA abhimAna vaDe mAnI laI tenI sAthe yukta thayelA vimUDha, A sarva traNa guNone pasAro to mithyA mAyA kiMvA prakRti (vRkSAMka 3) no hoI teno bhaktA, sAkSI athavA draSTA to Izvare (vRkSAMka 2) che. arthAta huM dehAdika nathI paraMtu jene mAruM, mAruM ema kahevAmAM Ave che te tamAmano draSTA chuM, tathA te "huM" no paNa draSTA zuddha huM chuM. e rIte pitAne jotA nathI paraMtu huM eTale zarIra ja chuM ane A traNa guNo vaDe cAlanAra tamAma vyavahAra zarIradhArI evA mArA vaDe ja cAlI rahelo che. e mujaba huM eTale zarIra ja evA prakAranI kSadra daSTivALA atyaMta mUDhe haMmezAM dehAsaktimAM ja racyApacyA rahelA hoya che. A sarva dasyAdino 'sAkSo to te sarvathI bhinna e Izvara kiMvA kSara puruSa (vRkSAMka 2 ) hoI te sauthI alipta che. A sarva dayAbhAsa to prakRti kiMvA mAyA (vRkSAMka 3)ne satva, raja ane tamAdi guge vaDe vRddhine pAmelo che, tenI sAthe A draSTA, sAkSa kiMvA Izvara (vRkSAMka 2) no kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI. evI rItane prakRtipuruSane viveka A atyaMta mUDha banelAomAM heta nathI. teonI te deha eTale ja huM evI daDha mAnyatA thayelo hoya che. tevA malina ane AsurI buddhivALA mUDha avivekIe dehAdikathI alipta evA dehIne dekhI zakatA nathI paraMtu jJAnacakSuvALA vivekIe ja vicAra vaDe prakRtipuruSane sArAsAra viveka karIne tene satyasvarUpe joI zake che. AvA vivekIe ja meM upara kahyA pramANe jIva kharekhara Atmasva5 evA mAre aMza heI mArAthI abhinna kema che, te sArI rIte samajI zake che. jIva ane AtmAmAM kiMcitmAtra paNa bheda nathI. A jIva ane A AtmA evI daSTie zAstromAM je varNane Ave che te kevaLa anAnIone samajAvavA pUratAM ja che, vAstavika nathI. A saMbaMdhe zAstramAM AvelA varNanano sAra nIce pramANe che, jIva ane AtmA abhinna che jIva ane AtmA ekarUpa che, baMnemAM bheda bilakula che ja nahi; A rIte ejyabhAvanI zAstramAM rastuti karavAmAM AvelI che tathA cho ane AtmA bhinna bhinna che; evA prakAre anapaNanI nidA karavAmAM AvI che. kAraNa ke AtmA saphUpa che, jIra ane AtmAnI mAnavAmAM AvelI pRthaphatA utpatti pahelAM tathA bhaviSyanI vRtti vaDe gauNa 25 che, te mukhyarUpe nathI. arthAta utpatti pahelAM jIva ane AtmA evAM bheda hoto nathI tema bhaviSya eTale jIvAtmAno vilaya thayA pachI 5zu e bheda raheto nathI eTale makhamAM mAnavAmAM AvatA AtmA ane jIvana bhinnapaNA saMbaMdho vaNane ajJAnIone samajAvavA pUratAM
Page #841
--------------------------------------------------------------------------
________________ 72 ] mahAntaM vibhumAtmAnaM matvA [ siddhAntakASTha bhara gI- a. 15/12 yukitarUpa hovAthI mukhya nathI paNa gauNurUpe che. pRthvI, leha ane agninA taNakhArUpe sRSTinuM je varNana karavAmAM AveluM che te anya kAraNone aMgikAra karIne eTale be paNAnI bhAvanAne kalpIne karAyeluM che. A sarva daSTAMto darzAvavAno uddeza phakta ata evA eka nigaNa ane satyasvarUpanI prAptinA upAye pUratA ja che, vAstavika nathI. kharI rIte te jIvAtmAmAM koIpaNa prakArano bheda eTale AtmAthI kiMcitmAtra paNa bhinnapaNuM nathI (mAM u50 advaita prakaraNa maM0 13 thI 15). A kRti vacanathI paNa jANI zakAze ke jIva ane AtmAmAM kevaLa bhramane lIdhe ja bhinnatA kapelI che, te vAstavika nathI, paraMtu A rItanI jIva ane AtmAnI abhedatA avivekI evA atyaMta mUDhe jANI zakatA nathI, paNa vivekI ja jJAnacakSuo vaDe jANI zake che. yato yoginazcanaM pazyantyAtmanyavasthitam / yatanto'pyakRtAtmAno nainaM pazyantyacetasaH // 11 // vivekI AtmAmAM potAne ja sthita jue che pitAmAM eTale AtmAmAM yatna karanArA yogIo ja ene jue che, paraMtu jemanI buddhi akRtAmAM eTale AtmAkAra thayelI hotI nathI evA cetanArahita, avivekIo to prayatna karavA chatAM paNa ene dekhatA nathI. uddeza e ke, A huM, jIva ane jagata ityAdirUpe bhAsanAruM tamAma dazya AtmarUpa che. AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi e rIte daDha nizcaya vaDe je potA saha A saghaLA jagatane kevaLa eka AtmarUpe ja dekhe che tevA daDha nizcayamAM sthita thayela yogI pitAmAM ja sthita che evA A AtmAne yana eTale abhyAsa vaDe pote potA vaDe ane potAmAM ja jue che eTale oLakhe che; paraMtu jeo akatAtmanaH eTale AtmAkAra thayelA hotA nathI paraMtu anyAkAra hoya che tevA akRtAtmAo, acetasaH eTale cetanA rahita athavA pASANu jevA avivekIo, game teTalo prayatna karavA chatAM paNa tene dekhI kiMvA jANI zakatA nathI. A saMbaMdhe zAstramAM paNa kahevAmAM AveluM che ke, " jeo satva eTale Atma25 addhivALA hoya che tevAo te thoDA upadeza vaDe paNa kRtArtha banI jAya che paraMtu jeo daita buddhivALA tevA to Akhe janmAre jijJAsu hovA chatAM paNa korAne kerA ja rahe che." (aSTAgI. a015 01). yadAdityagataM tejo jagadbhAsayate'khilam / yazcanhamasi yaccAnau tRttejo viddhi mAmakam // 12 // akhIla jagata bhAsamAna zAthI thAya che je Adityagata eTale AdityamAM, caMdramAM, agnimAM ane je akhila jagatane bhAyamAna kare che te ja AtmasvarUpa evA mAruM teja che ema jANu. bhAvArtha e ke, bhagavAna kahe che ke, he pArtha! huM svayaMprakAza che. mane jANavAne kiMvA prakAzavAne anya koI sAdhananI jarUra nathI. are ! jo ke A mithyA jagata bhAsamAna thaI rahyuM che te te sUrya, caMdra ane agninA tejane lIdhe che, eTale jema dIvo pitAnA prakAza to aneka padArthone bhAsamAna kare che tema A vicitratAvALuM akhila jagata, sUrya, caMdra, tathA amirUpI prakAza vaDe bhAsamAna thAya che. AmAM bhagavAne akhila jagata bhAsamAna thayuM che ema kaheluM che. utpanna thayeluM che kiMvA prakAzamAna thayeluM che ema kaheluM nathI; te vAta khAsa dhyAnamAM levA jevI che. kema ke prakAzita thavA kiMvA utpana karavAne mATe te prakAza kiMvA kartAnI jarUra heya che, tathA te prakAza kiMvA kartAo sAdhana vaDe te kArya karI zake che. paraMtu bhAsamAna
Page #842
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] (A badhuM) mahAna vibhu vyApaka evuM Atma25) che ema jANI laIne- [ 713 thanArane mATe nimitta kiMvA upAdAnAdi sahakArI kAraNanI AvazyakatA hatI nathI. jema svapnane bhAyamAna thayuM ema kahe che tenuM prayojana e ja ke svapna thavAne mATe rAtre sUtI vakhate kaI paNa prakAranAM sAdhano sAthe rAkhIne sUvAmAM Ave te ja tevA prakAranuM svapna thAya ema kadI banatuM nathI, tethI te koI paNa kAraNa vagara ja teTalA pUratuM to taddana sAcuM ja na hoya tevA prakArane bhAsa thAya che, AthI te kArya mithyA che ema vyavahAramAM paNa kahevAmAM Ave che, tethI te bhAyamAna thayuM ema kahevAya. tema ja mRgajaLa, AkAzamAM nIlavaLuM dekhA ityAdi sarve bhAyamAna thAya che ema kahevAmAM Ave che. have A svapnAdinA bhAsa to mananA kivA netrAdinA vikAro vaDe thAya che paraMtu jagata to pratyakSa jovAmAM : Ave che, to te bene sAmya kevI rIte gaNAya? evI zaMkAnA uttaramAM zAstrane evo nizcaya che ke je A svapnajagata bhAsamAna thAya che te to mana jenA AdhAra upara astitva dharAve che tenA vaDe ja che. nahi ke svataMtra rIte arthAta mananuM manapaNuM jenA AdhAra vaDe ja TakI raheluM che te ja pote A manAdi 1 judA AkAre bhAyamAna thAya che, kema ke je mana svataMtra heta te tene te ja svapna haMmezane mATe manuSya kema nathI joI zakatA ? kadI svapnasRSTi to kadI jAgRtasRSTi te kadI suSupti evI judI judI avasthAono tene kayAMthI anubhava thAya? A uparathI siddha thAya che ke manane manapaNuM je vaDe AveluM che e eka cAnyasvarU5 AtmA pote ja manarUpI dIpaka vaDe kadI ravajagatarUpe te kadI jAgrata jagatarUpe, to kadI suSuptino te kadI e sarvanA sAkSI paNAne anubhava jude jude kiMvA eka sAthe letA rahe che, ema ja kahevuM paDaze. kAraNa ke jyAre sAkSIbhAvathI pazu para A rasthAmAM eTale potAnA mULa nivikalpa svarUpamAM ja te sthita he ya che tyAre A paikI tene koI paNa prakArano ke mUDhapaNuno paNa anubhava hato nathI paraMtu kevaLa AkAzanI jema zAMta ane gaMbhIra evA potAnA svasvarUpamAM ja te nimama hoya che, kema ke te pote ja anubhavarUpa che. A vAta sAkSIsaha ahamato vilaya karI nirvikalpa samAdhi karanArAo tathA aparokSAnubhavI jIvamuktonA anubhavathI siddha che. vyavahAramAM paNa ajJAna avasthAmAM tamAma lokone teno anubhava te Ave che paraMtu teo A paramapadane oLakhI zakatA nathI tethI te avasthAthI teo ajJAta hoya che chatAM Ano anabhata karavAnI icchA hoya tevAone mATe te paramapadane oLakhavAne sahelo upAya kahe chuM te dhyAna daIne sAMbhaLa, vyavahAramAM paNa mArA parama svarUpanAM nityaprati thatAM darzana - he pArtha! huM tane A atyaMta guAmAM guhya evuM raharaya samajAvI rahyo chuM kAraNa ke tuM mane atyaMta priya che. A gupta rahaya ati gahana che. tene mArI kRpAne pAtra thayelA parama bhakata vinA bIjo koI jANavA samartha nathI. A jANavAthI mAruM sAcuM teja arthAta paramapada karyuM te tene sArI rIte samajAze. mAruM paramapada anabhavavAnAM aneka sthAnako che te paikI mukhya mukhya kahuM chuM. divasa ane rAtro e benI vacce savAra ane sAMja e be saMdhio hoya che, eTaluM ja nahi paraMtu vyavahAramAM koIpaNa kArya saMdhi vagara thatuM nathI. gharanI aMdara jagA jagAe sAMdhAo hoya che eTaluM ja nahi paraMtu zarIramAM paNa hAtha paga vagerene maLI meTA mukhya soLa sAMdhAo, betera pratisAMdhAo ane te karatAM nAnA te asaMkhya che. A badhuM joDANa sAMdhAone lIdhe ja joDAI raheluM hovAthI jANe badhuM maLIne eka ja che evo bhAsa thAya che. je dareka nAnA moTA sAMdhAone judA judA karI nAMkhavAmAM Ave te manuSya athava paNa astitva ja raheze nahi AthI te sAMdhAo ja mukhya che ema siddha thayuM. Ama sAMdhAnI bAbata barAbara samajavAmAM AvI eTale mArA paramatatvanA anubhavanAM sthAnake hejamAM samajI zakAze. saMdhi kivA sAMdhAo vaDe ja bhinna bhinna varatuo eka thaI zake che tathA sAMdhAnA abhAve judI judI thaI jAya che. te jyAre eka thAya che tyAre tene sAMdhelI che ema kahe che tathA judI judI hoya che tyAre tene saMdhAyelI nathI ema kahevAmAM Ave che eTale A benI vacce sAMdhe to hAya che ja, te vAta te tadana nizcita che,
Page #843
--------------------------------------------------------------------------
________________ 714]. vIze roti che , [ siddhAntakANa bha0 gIra a0 15/13 kemake ekapaNuM kivA judApaNuM e bane sAMdhAnA aMtara upara avalaMbana rAkhe che paraMtu vyavahAramAM be vastunI vacce zuddha AkAza35 sAMdhAo te haMmezA joDAyelA ja hoya che. tema A mArA zuddha, zAMta ane paramapadano anabhava paNa saMdhinI avasthAmAM ja prApta thaI zake che. te pikI mukhya mukhya sthAnake samajavAne mATe tane kahuM chuM. nidrA ane jAgRti e be avasthAnI vacce mAruM paramapada ja potAnA zAMta ane zuddha svarUpamAM hoya che ema A jAgRti pUrNa thAya eTale te prathama mArA A zuddha evA paramapadamAM sthita thaI jAya che. tathA pachI kSaNavAramAM pAchI tyAMthI svapnamAM kiMvAM suSupti avasthAmAM AvI jAya che. A rIte nidrAmAMthI jAgRta thatAM paNa mArA parama padanI avasthAno anubhava kSaNamAtrane mATe te haMmezAM Ave che. A mujaba jAgrata ane svapna, svani ane suSupti, suSuptimAMthI pharIthI jAgRta thavuM, e dareka kiyAonI vacce saMdhinI avasthA te anAyAse ja anubhavamAM Ave che. te ja mAruM zuddha, nimaLa, zAMta evuM paramapada che. te ja pramANe eka saMkalpane vilaya thaIbIja saMka9pa aMtaHkaraNamAM utpanna thAya te be kiyAnI vaccenI avasthA te paNa tadana zAMta ane nirvikalpa svarUpa ja hoya che ane te ja mAruM sAcuM svarUpa che. paramapada te A ja che. ane te kSaNe kSaNe dareka manuSyane anubhava Ave che. eka paNa kSaNa tenA vagara jatI nathI. are ! jo ke vANImAMthI nIkaLatA be akSaro kiMvA zabdonI vacalI saMdhi; tetranI pAMpaNa udhADavAsa karatAM be kriyAnI vacalI saMdhi; zvAsa choDatAM ane pharIthI letAM te be kriyAnI vacalI saMdhi: A rIte tamAma kriyAonI vacce mArA paramasvarUpano anubhava pratyeka prANI mAtra UDatAM, besatAM, cAlatAM, bolatAM, sUtAM, jAgatAM, AMkha ughADavAsa karatAM athavA koIpaNa kriyAo karatI vakhate karatAM hovA chatAM durlakSane lIdhe teo tene jANI zakatA nathI ane mithyA duHkhabhoga bhogavI rahyA che (upAsanAkAraDa kiraNaza 35 pRSTha 93/94 juo). suma vicAra karatAM jaNAze ke, vyavahAramAM game te bhAna laIe te paNa temAM mana kadI nadInA pravAhanI mAphaka akhaMDa ekAkAra rahetuM ja nathI paNa taraMgonI mAphaka akekA bhAna pUratuM ja tadAkAra hoya che. aneka judA judA khaMDita bhAnano eTale jJAnano samUha thaIne manane badhe vyavahAra cAle che ane tethI ja saMgata kaNAdAdi matavALAo kahe che ke AtmA agara buddhi dareka vakhate bhinna bhinna thAya che. tAtparya e ke, kSaNika athavA khaMDa jJAnanA madhya samaye arthAta te baMnenI vaccenI saMdhinA samayamAM eTale ke cittamAM eka padArtha jAya ane bIjo praveza kare nahi tyAM sudhImAM je kiMcita kSazuM hoya che te vakhate A nirvikapa avasthA hovAnuM ja anubhavamAM Ave che, je vicArapUrvaka jANaze tene te dareka kSaNe samAdhi ja che ane je vicAravAnuM nathI tene to sasalAnAM ziMgaDAM mujaba kaI jagAe ane koIpaNu vakhate samAdhi che ja nahi. A saMbaMdhe zAstramAM nIce mujaba vivecana AveluM che. paramAtmasvarUpanI prAptinAM sthAnake he rAjaputra! te paramapadanAM sthAnake have kahuM chuM ke jethI te padanI Apane prApti thazeH (1) nidrA ane jAgRti e benI vaccenI avasthAmAM arthAta A be avasthAonI vaccenI saMdhimAM; (2) eka varatanA AkArane choDI citta bIja padArtha upara javAnI agAunA saMdhi samayamAM; 3) hadayamAMthI nIkaLelI vRtti padArtha upara pahoMcatA sudhInA samayamAM je niHzeSa avarathA hoya che tene Apa sUmidaSTithI layamAM lo, e ja paramapada kiMvA AtmasvarUpa che. te padanI eka vakhate prApta thatAM pharI kadIpaNu avivA25 mahAmohamAM mohita thavAtuM nathI. A saMbaMdhamAM ajJAna hovAne lIdhe ja A bhramita jagata ATaluM badhuM vizALa thayeluM bhAse che. he rAjana! te AtmasvarU5mAM zabda, sparza, 25, rasa ane gaMdha ItyAdi pikI kAMI paNa nathI tema ja tyAM sukha ane duHkha e baMnemAMthI paNa kAMI ja nathI. te AtmasvarUpa grAhya athavA grAhakamAMnuM eke nathI. te ja A sarvavano AdhAra che. te ja A badhAM bhinna bhinna rUpe vaDe bhAsamAna thayeluM che. athavA to te temAMnuM eke nathI, ema paNa kahI zakAya che. e ja sarvezvara che. viSNu, zaMkara, brahmadeva tathA
Page #844
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ]. abhedane anubhavI dhIra (vivekI) zeka karatA nathI. [ 715 mahezvara paNa e ja che. Ama cittane sthira ane ekAgra karIne kevaLa, sa25 AtmAthI ja AtmAne juo. cittane tamAma viSayomAMthI haTAvI laI teno eka AtmAmAM ja vilaya kare, tyAra pachI huM tene jANuM chuM, kivA jeuM chuM, evA draSTApaNusaha kuMbhAvane paNa tyAga karI devo; kAraNa ke A AtmasvarUpa dazya, draSTA ane darzanathI paNa para che. mATe tadana nizcaLa thaI javuM ane nahi jevuM e baMne prakAranI bhAvanAone tenA sAkSIbhAva saha vilaya karI je kAMI zeSa rahe te ja paramAtmasvarUpa kahevAya. e ja ApanuM kharuM svasvarUpa che, ema nizcayAmaka samaje (datta parazurAma pra. 9 juo). | mAruM teja te che A vivecana uparathI tuM jANuM zakIza ke mAruM parama ane sAcuM svarUpa A rItanuM taddana asaMga, nirAkAra, nirvikalpa, zAMta ane AkAzanI peThe gaMbhIra hoI te ja aneka saMkalpavikalpavALuM, azAMta ane manAdi bhAvovALuM tema ja pattharanI mAphaka jaDa jevuM A dazyarUpe bhAsI rahyuM che; eTale jema arIsAmAM AkAza jevuM hoya to arIsAnI sAmethI tamAma padArtho khaseDI levA paDe che, sarve padArtho khaseDyA ke AkAza to che ja, tene kAMI arIsAnI sAme lAvIne goThavavAnuM hotuM nathI ane te goThavI zakAya paNa nahi. tema A mAruM paramasvarUpa jANavA icchanAre paNa pitAmaha tamAma bhAvono vilaya kare eTaluM ja eka kArya karavAnuM hoya che. evA prakArano eka vakhate nirvikapa avasthAno anubhava lIdho eTale pachI te mAruM nirvikalpa svarUpa ja A mithyA dayAdirUpe bhAyamAna thayeluM che, eTale A daspAdi, tene jANanAro huM ane huM paNa draSTA athavA sAkSI, e sAM pANI ane baraphanA gALAnI mAphaka taddana ekarUpa ja che; ema sArI rIte jANI zakAya che. A sarvano preraka taddana asaMga ane nirvikAra e huM ja che, bhagavAne kahyuM ke he vatsa! AthI ja meM tane kahyuM ke Aditya, caMdra ane agni ityAdinA teje vaDe je A badhuM dazya jagata bhAsamAna thayeluM che teone teja ApanAra taddana asaMga AtmasvarUpa evo huM ja che. arthAta A suryAdike je vaDe prakAzamAna thAya che e te sarvane teja ApanAro huM svataHsiddha che. te ja mAruM teja arthAta AtmasvarUpa jANu. Ama mAruM sAcuM svarUpa tArI samajamAM AvyuM ne? te ja A carAcara bhAsaka ane bhAsyarUpe bhAsI raheluM che, ema nizcayapUrvaka jANuM, huM, huM, ema je huM tane kahI rahyo chuM te huM A prakArane carAcaramAM vyApaka evo AtmA che, ema tuM samaja. * gAmAvizya ca bhUtAni dhArayAmyahamojasA / puSNAmi cauSadhIH sarvAH somo bhUtvA rasAtmakaH // 13 // pRthvImAMnA bhUtane huM ja dhAraNa karuM chuM zrIkRSNe kahyuM: he arjuna! upara pramANenuM mAruM sAcuM AtmasvarUpa tArI jANamAM AvyuM ne? tata' eTale AtmasvarUpa evA te teja vaDe jagatane bhAsamAna karanArA agni, caMdra ane Adityane, huM ja teja ApuM chuM ane pRthvImAM praveza karIne temAMnA bhUtane je vaDe dhAraNa karavAmAM Ave che te ejanma baLa paNa AtmasvarU5 evo huM ja che tema ja sarvane amRta ApanAra rasa svabhAvavALAM soma athata prANurUpa e caMdra thaIne sarva auSadhionuM piSaNa paNa huM ja karI rahyo che. bhAvArtha e ke, jema sUryacaMdrAdine teja ApanAro AtmarUpa evo huM ja che tema A pRthvInI aMdara tamAma bhUtAne dhAraNa karanAra je ejamra athavA baLa te paNa mArA vaDe ja dhAraNa karavAne zaktimAna havAthI AtmasvarUpa e huM ja te tamAmanuM dhAraNa karIne rahe che tema ja AtmarUpa rasa svabhAvavALo evo huM je caMdrarUpe thaIne auSadhi vaDe jagatamAM daitarUpe banelo che tathA tyAra pachI ja manuSyonI utpatti thavA pAme che te auSadhiomAM caMdrape huM ja amRta varasAvuM chuM ke je vaDe auSadhiomAM prANa dhAraNa karavAnI zakita utpanna thAya che, ane prANa dhAraNa thavAthI temanuM piSaNa thaI temAMthI reta tathA aneka chavAdinI utpatti thatI rahe che,
Page #845
--------------------------------------------------------------------------
________________ 716 ] ya ima madhvadaM veda [ siddhAntakASTha bha0 gIra a 15/14 ahaM vaizvAnaro bhRtvA prANinAM dehmaashritH| prANApAnasamAyuktaH pacAmyannaM caturvidham // 14 // vezvAnara eTale keNa huM vinara thaIne prANIonA dehano Azraya karI rahela che tathA prANu ane apAna sAthe yukta thaIne cAra prakAranA ane pacAvavAnuM kAma paNa AtmaravarUpa evo huM ja kare che. Ama kahevAne uddeza e che ke upara kahevAmAM AvyuM che ke, sUrya, caMdra tathA agnine teja ApanAra AtmasvarUpa huM ja te arthAta sUryAdi rUpe prakaTa thaye che ane pRthvImAM praveza karIne ojasa eTale AtmarUpa evA mArA teja vaDe bhUtonuM dhAraNa huM ja karI rahyo che, arthAta pRthyAdi mArA teja vaDe ja bhUtonuM dhAraNa karI rahelI hovAthI vAstavika te rUpe paNa huM ja che. tema ja soma eTale jemAMthI amRtano strAva kare che te ane auSadhi nAmanI (vagayinI) devatA vaDe jhADa, ghAsa, velAo vagere tamAmamAM pANI kivA varasAda vagere dvArA DuM ja prANu arpaNa kare che,-DAMgara, yava, godhUmAdi anna tathA vRkSa, latA tema ghAsathI mAMDIne te TheTha moTA moTA pIpaLA, vaDa ItyAdi parvatanA tamAmane auSadhi kahe che, A rIte auSadhione caMdra rUpe huM ja pipaNuM ApI rahyo che. arthAta AtmavarUpa e huM ja A sarvarUpe thaI rahyo che evo sarvAtmabhAva AmAM kahe che. have AgaLa ema kahe che ke, Ama auSadhirUpe banelo AtmarUpa evo huM ja vaizvAnararUpe thaI sarve prANIonA dehamAM jaTharAgnirUpe Azraya karIne rahelo che. tene ja prANu ane apAna vaDe yukta thaI eTale cakSu indriya, tenA devatA Aditya ane brahmAMDamAMnA tamAma lokanI tRpti thAya eTalA mATe "prAgAra vAM' ema kahI prANa vAyune uddezIne Ahuti arpaNa karavAmAM Ave che. "apAnAya davA" ema kahIne apAna vAyune Ahuti ApavAmAM Ave che, tethI vANI ane temanA devatA agni tRpta thAya che tethI samasta pRthvI tRpta thAya che, tathA pRnI tRpta thatAM ja tene adhIna rahelA sarva tRpti pAme che. "dayAnAya havA' ema kahIne vyAnane arpaNa karAtI Ahuti vaDe zrotriya tRpta thAya che, tethI devatA dizA tathA caMdrAdi paNa tRptine pAme che, tema thavAthI temAM rahelA tamAma tRpta thAya che. "samAnAya dvA' kahI samAna vAyune Ahuti ApavAmAM Ave che, tethI mana tRpta thAya che mana tRpta thatAM ja megha ane megha tRpta thatAM ja vivat tRpta thAya che ane tema thavAthI tenA AdhAre rahelI tamAma vastuo tRpti pAme che. "3AnAtha caTTA' ema kahIne udAnane Ahuti arpaNa karavAthI udAna tRpta thAya che tethI tvacA, tvacA tRpta thatAM ja vAyu (A vAyunuM nAma auSadhi che ane te tvacAnA devatA che. upara auSadhi saMbaMdhe kahyuM che te juo), vAyu tRpta thavAthI AkAzanI paNa tRpti thAya che tathA AkAza tRpta thatAM vAyu ane AkAza viSe rahelI tamAma vastuo tRpti meLave che; ane tema thavAthI Izvara, prajA, pazu, annAda tathA teja ityAdi sarva brahmatejarUpa arthAta te brahmarUpa banI jAya che. A rIte vaizvAnara ke je vAstavika rIte te AtmarUpa ja che te pote ja prANapAnAdi rUpe banI ghalaka (svargaloka, vedamAM brahmAMDane trilokI kahe che. temAM sauthI upara je brahmaloka te ja hu kivA ravargaleka kahevAya che.) Aditya, vAyu (auSadha), AkAza (cittAkAza ane bhUtAkAza), jaLa ane pRthvI e tamAma vizvAnara evA AtmarUpa ja che. A vizvamAM ke je prAdezamAtra eTale ke je Aditya, ravarga, pRthvI ityAdi viSe vyAsarUpe che tathA je AtmA ahaM (huM) evA zabdathI nirdiSTa mukhya vasturUpa che arthAta je huM evA kuraNane lIdhe ja che ema jANI zakAya tevo che te vizvAnara AtmAne pratyak brahma arthAta sAkSI vaDe je upAse che te upAsaka paNa sarva loka viSe tathA sarva Indriya viSe rithati karIne rahelo che (5/10/1 che. paMcama pra khaM 18 thI 23). A ahama vidhAnara che. A rIte "ahama' evA bhAva vaDe kivA AtmasvarUpa evA harape pratIta thanAra A vaizvAnara vastutaH te AtmasvarUpa ja che, te ja zarIranA madhya bhAgane viSe (jaTharamAM) anirUpe rahele jaNAya che. tene ja
Page #846
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] (sivAya) je A (AtmA)ne (dayA dasamUhanA adhiSThAtA rUpe jANe che)- [ 717 vizvAnara kahevAmAM Ave che. A agni ja je je annanuM bhakSaNa karavAmAM Ave tenuM tatkALa pAcana kare che. A animAMthI thato avAja eTale hRdayamAMthI thatuM "huM huM" evuM skaraNa jyAre tamAma bAhya sAdhanA baMdha thAya tyAre ja sAMbhaLI zakAya che arthAta tamAma bahirmukha dRSTino vilaya thAya tyAre ja te svayaM kaI paNa sAdhana vinA sAMbhaLavAmAM Ave che (prathama che ane pachI soham nAda paNa spaSTa rIte saMbhaLAya che), paraMtu jyAre agni sukhaduHkhanA bhakatA evA A zarIrano tyAga kare che tyAre te gheSa paNa saMbhaLAto nathI. eTale jyAre huM bhAvanA tenA sAkSIbhAva saha vilaya thaI jAya che tyAre ja te sarva sukhadu:khAdithI para thaI zake che. jayAre kevaLa sarva dRzyanA sAkSI draSTA (vRkSAMka 2)mAM sthita thaIne dazyane jovAmAM Ave che ane itara sarvA bhAvano vilaya karavAmAM Ave che tyAre A AtmarUpa vaizvAnara " hu" evA rakurANu vaDe ja pratIta thato hovAnuM anubhavAya che; paraMtu jyAre A draSTAbhAvano paNa vilaya thaI jAya che, tyAre devabha, nivRtti thaI potAnA svarUpamAM sthiti thaI zake che. AvI sthiti prApta thAya tyAre ja zeSa saMbhaLAto baMdha thaI jAya che. Ama A huM rUpe pratIta thanAro paNa vAstavika te AtmararUpa eve, vaizvAnara ja che, (ba0 upa0 0 5 zrA0 9 juo.) ahama vaizvAnare bhUlyA uparanA zratinA kathana uparathI jANI zakAze ke vaizvAnara eTale AtmA ja che. A AtmA pote ja AdityAdine teja ApI rahyo che, pRthyAdine baLa Ape che ane Adhine cakarUpe amRta Ape che tathA dareka INIonAM hadayamAM vizvAnara nAmanA agnirUpe "huM hu" evA kuraNa vaDe thita hoI te (1) bhakSya: eTale je padArtho dAMta vaDe cAvIcAvIne khavAya che, tene cavyuM paNa kahe che jema roTalA roTalI purI vagere jevAM (2) bhojya : eTale je dAMtanI kriyA vinA phakata jIbha vaDe ja cALavI cALavIne eTale halAvIne gaLI javAmAM Ave che te, jema ke khaDIsAkara, mA, baraphI, peMDA vagere jevA padArtho; (3) lehya; eTale je jIbhane aDakatAM ja rasanA svAdamAtrathI ja gaLI javAya che te; jema ke zikhaMDa, geLanI cAsaNI, caTaNI vagere jevA padArtho, (4) cASya: eTale je padArthone dAMta vaDe cAvIne phakata temane rasa aMdara utArI kUcAo bahAra pheMkI devAmAM Ave che tevA kevaLa cusIne ja khAvAnA upayogamAM AvatA zeraDI jevA padArtho, abhakSaNanA mukhya A cAra prakAro che. (ahIM ana e zabdano artha jagatamAMnA kaTakAdAthI te manuSya sudhI zarIra poSaNane mATe khAvAmAM AvanArI tamAma vastuo samajavI.) A sarva vastuo bhakSya, nA, levA ane cokhya e cAra prakAre ja khAI zakAya che tathA te vaDe prANa, apAna, dhyAna, udAna ane samAna e zarIramAM rahelA pAMca vAyuonuM poSaNa thatuM rahe che. A pAMca vAyuo jema vyaSTi zarIramAM hoya che tema samaSTi zarIra eTale AkhA brahmAMDane tenA abhimAnI brahmadevamAM paNa hoya ja che, A prANAdi ja 5raspara samaSTimAMthI vyaSTi ane vyaSTimAMthI punaH samaSTimAM ema khepa kayo kare che. atre ApavAmAM AveluM varNana samaSTinI bhAvanA mATenuM che, ema jANavuM. kAraNa ke upara samaSTimAM Aditya, caMdra, auSadhi tathA pRthvI, eTale brahmAMDa evA prakAranA bhAvane darzAveluM che te ja pramANe vyaSTi mATe 5NuM samajavuM; kemake je racanA vyaSTimAM te ja samaSTimAM che. adhidevatAo baMnemAM eka ja che. Ama hovAthI samaSTi prANionA dehanAjha Azraya A vizvAnararU5 AtmA ja chuMhuM enA mithyA kuraNa rUpe pratIta thaI cAra prakAranA annanuM prANApAnAdi dvArA sevana kare che. tAtparya ke A rIte jaTharamAM rahelA vizva:nara agnimAM bhA bhejyAdi je cAra prakAranA annAdinuM prANu apAnAdi vAyuo dvArA arpaNa thAya che te vaizvAnara e A jaTharAgni nahi paraMtu AtmaravarUpa e ja bhakSaNa kare che. tema ja AtmasvarUpa evo vaizvAnara agnirUpe pragaTa thayela ane deDanA Azraye rahelo evo huM ja A prANApAnA darUpa Ahuti vaDe A bhakSyAdi cAre prakAranAM anone pacAve che. Ano sArAMza e ke vyaSTi he, samaSTi hA, yA virATa ho. paraMtu A paikI game * jema samaSTimAM vyaSTi aneka hoya che tema virATamAM AvA badhAM utpanna karanArA asaMkhya bakSadevAdi hoya che, ema samaje. virATamAMthI utpatti zI rIte thavA pAmI te mATe adhyAya 7 juo.
Page #847
--------------------------------------------------------------------------
________________ 718 ]. mAtmA nIyamastit ! [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 15/15 te dehane dhAraNa karanAra vaiizvAnara arthAta AtmasvarUpa e huM ja che. teonA piSaNanAM cAra prakAranAM ane vyaSTine mATe dhAnyAdi ana; samaSTine mATe vedamAM batAvelAM yajJayAgAdi karmo tathA samaSTimAM thatI tamAma kriyAo ane virATane mATe vedamAM batAvelA A "huM" eTale brahma che ane te brahma ja vyaSTi, samaSTi ane virATarUpe tathA temAM thatI kAyika, vAcika, mAnasika vA ikSaNAtmaka skUla suma ane kAraNarUpa saghaLI kriyAo rUpe pratIta thayeluM bhAse che, evA prakAranA jJAnayajJa vaDe tamAma karmonuM arpaNa karavuM te. Ama vyaSTi saha samaSTi ane virATamAM thatI tamAma kriyAone samAveza kevaLa eka brahmamAM ja thaI jAya che. A pramANenA teonA khorAkane prANu apAna vaDe yukata thaIne brahmasvarUpa e huM ja pacAve che. Ama A vaizvAnara eTale AtmA ja che, evA daDha nizcaya vaDe A vizvAnarane Ahuti ApanArA tathA upara kahelA cAra prakAranA annone pacAvanArA A prANApAnAdi vAyu rUpe paNa AtmasvarUpa e huM ja temanI sAthe yukata thaI tene pacAve che, saMkSepamAM eTaluM ja ke, A mujabanA nizcayavALAnAM tamAma karmo paNa AtmasvarUpa ja bane che. A rIte bhUtanI utpatti paNa huM ja kare che. temanI rithati arthe poSaNa mATe auSadhi (anna) paNa huM ja utpanna kare che tathA tene pacAvanAro paNa huM ja che ane te huM to AbharavarUpa che ema jANa. vyaSTi, samaSTi ane virATamAM thatI kriyAo vaizvAnararUpa kema? jema agninI aMdara game te vastu nAkhavAmAM Ave to te sarva agnirUpa banI bhasma thaI jAya che ma anaMta vyaSTio vaDe baneluM samaSTi (brahmAMDa) athavA anaMta samaSTionA samUhathI yukata evuM virATa rIra arthAt bhUla eTale samaSTi zarIrane abhimAnI brahmadeva (vRkSAMka 12) tathA sUkama dehuM eTale mahattavAdi kAraNa tatvono abhimAnI sUtrAtmA kiMva mahAprANu (vRkSAMka 6) ane virATa eTale kAraNadeha kivA kAraNane paNa kAraNa hovAthI mahAkAraNuM tarono abhimAnI Izvara, draSTA kiMvA kSara puruSa (kSAMka 2) e traNe tathA temAM thatAM tamAma kAryo agnimAM jema lAkaDAM ane huta dravyo arpaNa karavAmAM Ave che tema A huMrUpa evA vaizvAnara agnimAM arthAt AtmarUpamAM ja arpaNa thAya che. tamAma anna zarIramAM jatAM ja prANa, apAna, vyAna, udAna ane samAna A pAMca mukhya vAyuo upavAyuonI sahAyatAthI ja tene zarIranI rageragamAM pahoMcADIne pAcanAdi kriyA karIne zarIrarakSaNanuM kArya kare che, eTaluM ja nahi paNa khAvAnI kriyA paNa A prANApAnAdi vAyue vaDe ja thAya che. zarIramAMnI tamAma kriyA A prANAdi vAyarA vare ja. cAle che tethI ja prANavAyune kriyAzakitavALe tathA manane jJAnazakitavALuM, ema kahevAmAM Ave che. vastutaH A vAyu to eka ja che, chatAM sthAnabheda tathA yiAbhedane lIdhe prANApAnA pAMca paga thayo hoya ema bhAse che. je prANa na hoya to zarIranI tamAma ceSTAo nirarthaka ja bane che e vyavahAramAM paNa anubhava che. AthI bhagavAne atre kahyuM che ke A prANa che ke ananane pacAve che tathA te vo dehanuM poSaNa thaI vyaSTi, samaSTi kiMvA virATa dehAdikamAM tamAma kriyAo cAle che ema katItimAM Ave che e vAta kharI, paraMtu te prANavAyune paNa preraNA karanAra AtmasvarUpa evo vaizvAnara huM ja che. AthI temAM thanArI tamAma kriyAo agnimAM nAkhavAmAM AvatI tamAma vastuo jema AnarUpa ja bane divA samadrane maLanArI anaMta nadIo samudra rUpa ja banI jAya che tema A sarva kriyAo AtmasvarUpe ja banI jAya che. e gUDha artha A kathanamAM samAyelo che. sarvasya cAhaM hRdi sanniviSTo mattaH smRtinimapohana ca / vedaizca sarvairahamevayo vedAntakuThedRSidevavAham // 15 //
Page #848
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana 3 (tema ja je) jIvAtmA che te ane- [[ 719 sarvasya cAhama he pArtha ! vaLI sarvanA ja hadayamAM huM e rUpe sanniviSTa thaelo che eTale pelo che. smRti. jJAna ane apahana athata ha che evuM jJAna tathA te huM eTale A mithyA dehAda nahi paraMtu anirvacanIya evo AtmA che e mujabanI smRti ane te baMnenuM vismaraNa paNa mArA vaDe ja thAya che. sivAya sarva vede vaDe jANavA gya evo huM ja chuM. vedane jANavAvALA ane vedano aMta karanAro eTale jyAM jANavApaNAne vilaya thaI jAya che evo paNa huM ja che. huM kharo ke tuM khare ? bhagavAna kahe che: he bhArata ! huM eTale zuM ? te have tene sArI rIte samajAyuM ne? are, jarA vicAra karIne je ke dareka manuSya pote potAne mATe huM chuM ane bIjAne mATe tuM che evI saMjJAo vaDe vyavahAra karatA najare paDe che, e vAta to spaSTa rIte tArA dhyAnamAM Ave tevI che kharI ne tAre potAne mATe zuM kahe che? uttaraH "ha". A bhIma, droNa, jayadratha, kaNuM ityAdi yAda e paNa pitapatAne mATe zuM kaheze ? huM ja kahe che kharuM ne? A rIte tuM ane A badhA potapotAne mATe je "huM" evI saMjJA vApare che to pachI tane arjuna, dhanaMjaya, pArtha ityAdi nAmonI saMjJAo vaDe bolAvavAmAM Ave che te zuM nyAya daSTie yogya gaNAya? tema ja A bhiSmAdi paNa save potapotAne mATe huM huM ema kahe che tathA tene tuM, tame, bhISma, droNu vagere nAmo vaDe belAvAya che. to zuM te tane yogya ane nyAyI lAge che? are ! A vyavahAramAM paNa jo tArAM arjuna evuM nAma che te tane koI ajANatAthI duryodhana, karNa kiMvA bIjI koI nAma vaDe bolAve te tuM tene "e" evo uttara Apaze kharo ke? athavA to tuM tene kaheze ke mAruM nAma arjuna che, mane khATAM nAma vaDe kema bolAve che? vaLI koI jANI joIne tene bIjAM nAmo vaDe bolAve to, tene A mazkarI kare che athavA te te jUTha bole che ema kahIza, kharuM ne! Ama vyavahAramAM paNa potAnA karelA nAma vagara bIjA koI .. nAmo vaDe bolAvavAvALA je khoTA gaNAya che te pachI A vyavahAramAMnI ja satya ne asatyanI vyAkhyAna AdhAra vaDe je huM vicAra kare te paNa tane jaNAze ke tuM ane A badhA je pitAne huM huM ema kahe che te temane tuM, tamo, droNa, bhISma vagere kahevAmAM Ave che te zuM sAcuM kahevAya ke tene jANI joIne A badhAnI mazkarI karavAmAM Ave che ema kahevuM? Ama thoDo vicAra karI jevAthI jaNAze ke huM, tuM, A zatra sainyanA tamAma yohAo pote potAne mATe huM ja kahe che to pachI temane tuM, tamo evI saMjJAo ApavI e ja prathama to temanI mazkarI karavA samAna che. sAcI vastusthiti jo Ama che to pachI temane tamo bhISma che, droNa che, zarIra che, vRddha che, kAkAe che, guruo che, ityAdi che ema kahevuM e zuM nyAyI gaNAya? A rIte thoDo vicAra karavAthI jaNAze ke jagatamAM A kevI gammata cAlI rahelI che? jema dAgInA ane suvarNa vastutaH eka ja che chatAM dAgInAmAMthI je suvaNuM kADhI levAmAM Ave to dAgInA jevI ke vastu rahevA pAmaze ja nahi eTale suvarNa e satya che tene dAgInA kahevuM e taddana asatya Thare che, ema kahe athavA suvarNamAM dAgInA che ja nahi athavA to ema kaho ke amo suvarNane ja dAgone evuM nAma ApIe chIe eTale suvarNa kahevAne badale tene ja dAgInA kahIe chIe ema kahevuM paDaze, tema A sarve ke je potapotAne huM huM ema kahe che te huM ne je kADhI levAmAM Ave te pachI tuM, tame, mAruM, tAruM, nAma, rU5 vagere kAMI rahevA pAmatuM ja nathI. have tuM pite ja tAre vicAra karIne je ane tuM je pitAne huM ema kahe che te "huM" ne vilaya karI de eTale huM arjuna chuM, A mAruM zarIra che, huM kSatriya chuM, huM pAMDune putra chuM, huM pitA chuM, huM pati 6 amuka kartavya che, A mArA zatruo che, A mArA mitra che, A mArA saMbaMdhIo che, A mArI mAtA che, A mArA bhAIo che, huM amuka karI rahyo chuM, huM amuka nathI karate, huM amuka jANuM chuM, huM amuka
Page #849
--------------------------------------------------------------------------
________________ c20 ] IzAnaM bhUtabhavyasya siddhAtakASTha bha0 bAi ava 15/15 nathI jANatA ityAdi badhA bhAvo kayAM cAlyA jaze tenI tane kalpanA paNa Avaze nahi. jema dAgInAne gALI nAkhavAthI te uparanI tamAma nakazIo saha ekarUpa banI jAya che, tema A huM na vilaya thatAMnI sAthe ja tamAma mAruM evA bhAvo kayAM adazya thaI jAya che tenI kalpanA paNa thaI zake tema nathI, kAraNa ke kalpanA karanArano ja jayAM vilaya thaI jAya che, to pachI tenA AdhAra upara avalaMbane rAkhanAra bhAvanI to vAta ja kayAM rahI che jema prakAza thatAM aMdhAruM kayAM adazya thaI jAya te jANI zakAtuM nathI tema A huM ne vilaya thatAM mAruM ityAdi sarva bhAva kayAM adazya thaI jAya te jANavuM muzkela che. vaLI vicAra karavAthI te sArI rIte jANI zakIza ke tuM je potAne huM ema kahe che te huM lAla raMgano kivA cerasa AkativALe che ane A badhA kahe che te paikI keAIno huM dhoLa, keI ne huM kALo, to kAIno huM lIlo ityAdi vividha raMgavALe athavA koIne trikoNAkAra, koIne goLAkAra te kaMIne laMbagoLa ityAdi bhinna bhinna AkAravALe che ema paNa nathI. arthAta A huM mAM AkAra, varNa, raMga, jAti, jJAti vagere kAMI paNa che ja nahi. A huM nuM svarUpa eTale huM evA bhAve pratIta thavuM e ja eka che. jemAM mAruM e bhAva nathI tevuM ja svarUpa te ja "huM ane te huM ja sarvamAM ekarUpe phurI rahyo che. eTale jema suvarNa kahetAM ja temAM dAgInAo tathA te uparano nakazI ityAdi tamAmano samAveza thaI jAya che kivA samudra kahetAM ja temAM taraMga, phINa, parapoTAo ItyAdi haze ke nahi ane pANIthI bhinna haze, evI rItanI zaMkA rAkhavAnuM paNa kAMI khAsa prayojana hotuM nathI tema A huM kahetAMnI sAthe ja mAruM evI saMjJA vaDe bhAsanA A tamAma mithyA hoI te "huMthI bilakula bhinna nathI, arthAt "huM"ne ja tuM, mAruM ItyAdi saMjJAo ApavAmAM Ave che ema siddha thAya che. jema tuM potAne huM kahe che paNa loko tane arjuna, bhArata, dhanaMjaya, pArtha vagere saMjJAothI bolAve che tene artha eTalo ja ke vAstavika rIte tane bahu kahevuM joIe paraMtu huM kahevAne badale teo tArA upara arjunAdi saMjJAone mithyA Aropa kare che, ane tene ja vyavahAra evuM nAma Ape che, A rIte paraspara eka bIjAo ApasaApasamAM mithyA evI saMjJAo vaDe vyavahAra karatA jovAmAM Ave che, jemake tuM mane tuM kahe che tathA potAne mATe huM ema kahe che ane huM paNa tane tuM kahuM chuM ane pitAne mATe huM enI saMjJA vAparuM chuM, Ama vithAra karanArAo te sArI rIte jANI zakaze ke A tamAma vyavahAra taddana mithyA kare che. kema ke vyavahAra nyAya pramANe paNa "huM" ne tuM kahevuM e ayogya, anyAyI ane taddana khoTuM che. zAstramAM A vAta samajAvavAne mATe ja nAmarUpanA AropavALuM A jagata sAva mithyA che, ityAdi je varNana Ave che, tenuM rahasya paNa have tene sArI rIte samajAze. eTaluM ja nahi paraMtu tuM, A mAruM tAruM ItyAdi badhA Aropo "huM" para ja karavAmAM AvatA hovAthI, A DuMnuM sAcuM svarUpa jANavAmAM Ave nahi tyAM sudhI te paNa huM 35 ja che evA vivartabhAvano athavA ajAtayukitaono Azraya laI ne kiMvA adhyAre 5 tathA apavAdadaSTine Azraya karIne te vaDe vedAMtIo samajAve che. jema pANIne taraMga athavA dorIne sarSa kahevuM e vivarta samaje ane vaMdhyAputra, zazazRMga ityAdi e ajAta samajo; tema hune ja tuM, A ityAdi kahevuM te vivarta samaje tathA huMmAM tuM, A ityAdinI utpatti kadI thayelI nathI ane thavI paNa zakaya nathI, ema jANavuM te ajAta samaje. sArAMza, huM ne ja tuM kahe che ema jANavuM, te vivata ane huMmAM tuM bhAvanI kadI utpatti ja thayelI nathI ema jANavuM te ajAta. A badhuM mAyAthI dekhAya che ane te mAyA te mithyA che evI rIte svasvarUpa jANavAne mATe je yukitano Azraya karavo te adhyAropa tathA apavAda jANe. A rIte vedAMta zAstrakAro yuktio dvArA AtmasvarUpa samajAve che. Ama A badhuM huMrUpa ja che, tuM mAru, ityAdi bhAvo che ja nahi, huM paNa huM ja che, tuM paNa huM ja che, te paNa huM ja che ane A paNa huM che. jema vyavahAramAM tane koI ajuna keI dhanaMjaya. kaI pArtha, ke bhArata. kaI pitA, keI putra, kaI ziSya, kaI bhAI kaI pati, kaI sALA, keI jamAI, te kaI mAme, koI kAke, koI bhatrIjo, kaI bhANeja dayAdi aneka nAme tathA saMbadhe vaDe oLakhe che chatAM tuM pate te ekane eka ja che, A badhAM nAme
Page #850
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana | jata, bhaviSyAdi (kALa) niyAmaka Izvara e bane paNa AtmAthI abhinna che. [72 tArA ekalA upara ja A5 thayelo gaNAya, tema A eka evA huM upara ja tuM, te, huM, A, mAruM, tAruM, huM amuka jAtine chuM, huM amuka varNane chuM, huM kSatriya chuM, huM zarIradhArI chuM, huM gRhasthAzramI chuM, huM amuka AkRtivALo chuM, huM majabUta chuM, huM zara chuM, huM dIna chuM, huM amuka raMgano chuM ityAdi aneka nAmarUpa, varNa, jAti, jJAti, AkArAdino Aropa karavAmAM Ave che, te sarva A ekane eka evo huM ja che ema samaja. A sAMbhaLIne ane pUchayuMH bhagavana! sarva manuSya potapotAne mATe to huM huM ema kahe che e vAta to sAva sAcI ja che ane te huM eka hAI vyApaka che tathA teno anubhava paNuM mane Ave che tema ja sarvavyavahAra miyA kevI rIte kare che e paNa huM sArI rIte samajo paraMtu mane eka zaMkA che ke nAma" vigara ekalA hu vaDe vyavahAra kevI rIte cAlI zakaze? satyamAM asatya kyAM raheze evI ciMtA nirarthaka che bhagavAne kahyuM : are ! ApaNe to satyanI zodha karavAnI che temAM vaLI asata kayAM raheze evI ciMtA rAkhavAnuM kAMI prayojana nathI. sivAya uparanA kathana uparathI tArA dhyAnamAM AvyuM ja che ke sarva vyavahAra te taddana mithyA eTale khoTo kare che. kAraNa AkAra, raMga, varNa, jAti, nAma, 25, Azrama ityAdi bhedabheda to "tuM', A ityAdi mama bhAvonA ja che je bhAvonuM astitva A DuMmAM che ja nahi. vyavahAramAM je tuM, tAruM, mAruM, ityAdi bheda bhAse che tenI kalpanA karavAne mATe prathama "hu'nI jarUra paDe che, paraMtu huM ne jANavAne mATe "hu' zabda vagara bIju koI (dasya) sAdhana jaNAtuM nathI. tethI huMnuM svarUpa "huM' zabdathI vigaLe evuM bilakula hotuM ja nathI. tene jANavAne mATe huM kahevuM eTaluM ja eka sAdhana che. A karatAM ApaNe A "huMnA svarUpa sudhI pahoMcyA. mAyA, avidyA, asata, ajJAna, jIva, mana, buddhi ityAdi sarva daitarUpa mithyAbhAno Aropa A "huM" upara ja vivartarUpe karavAmAM Avelo che. mithyA vyavahAra kevI rIte cAlaze tenI ciMtA ayogya che AtmAnI prApti karI lyo ema sarva veda, vedAMgo, ati, ramRni, zAstro tathA purANadi kaMThazoSa karIne moTe moTethI pokArI rahyA che, paraMtu mUDha athavA ajJAnI cho to zAstrakAro jenA nirdezane mATe AtmA, paramAtmA ityAdi saMjJAo vaDe pokAra karI karIne kahI rahyA che te AmAM eTale zarIra ane A zarIrane koIpaNa upAya vaDe tAcavatAM rahevuM tema ja ahika vilAsa kiMvA viSayabhogo bhogavatA rahevuM, e ja ekamAtra pitAnA kartavyanI samApti samaje che. zarIrano kiMvA zarIramAM koI paNa avayava pravyavayavono nAza thavo eTale jANe AtmAno ja nAza thayo na hoya evI temanI dRDha mAnyatA hoya che, tethI teo bicArA A bhramamAM ne amamAM Akho janmAro AMdhaLAnI jema pazattimAM ja eTale ke kevaLa udarapaNu tathA iMdriyonI tRptine arthe ja gumAve che. vAsa, ATaluM ATaluM karavA chatAM paNa jenA upara kadI vizvAsa rAkhI zakAya nahi, evuM A avizvasanIya zarIra vakhata AvatAM eka kSaNamAtrane mATe paNa kAryanI zarama rAkhyA sivAya choDIne tatkALa cAlyuM jAya che ane anaMta vAsanAone lIdhe bhramita banelA chavane pharIthI janma dhAraNuM karavo paDe che A pramANe A cakrarUpa kama je anAdi kALathI cAlI Avelo jovAmAM Ave che tenuM kAraNa kata e che ke A "huM eTale ke tenI oLakha lokone hotI nathI. AthI mithyA hovA chatAM paNa A badho vyavahAra ATalo badho cirasthAyI ane vizALa thavA pAmelo dekhAya che arthAta te taddana asata, hAI mithyA che tethI A mithyA vyavahAra kevI rIte cAlaze tenI ciMtA karavAnuM kAMI prayojana nathI, mithyA vastunI te vaLI ciMtA zI karavI ? jAgrata thayA pachI svapna kayAM gayuM tenI koI pAchaLathI ciMtA athavA zodha kare che kharuM ke? svapnamAMnA ATalA badhA ApaNuM bhAIbhAMDuo tathA pradeza vagere kayAM gayA temane jarA maLI AvIe athavA to bicAruM te svanuM kayAM gayuM haze ? ApaNe jAgI gayA e dhaNuM khoTuM thayuM ityAdi prakAre tenI koI ciMtA kare che kharA ? tAtparya e ke, A mujaba ApaNe
Page #851
--------------------------------------------------------------------------
________________ 722] to vinuguNa | ta tanna . siddhAntakAraDa bha0 gI- a. 15/15 azAstrIya evA mithyA vicAra karIne satyanI zodha karyA sivAya vacce ja aTakI javuM nahi joIe. kema ke ApaNe "ahama' (6) paNa sudhI AvyA. have te huM kayAMthI utpana thayo te jANavuM jarUrI che. ApaNane hu" eTale ke ApaNo potAno ja patto na hoya arthAta jyAM ApaNuM ja ThekANuM na hoya tyAM pachI bIjAnI te vAta ja kyAM rahI? Ama jyAM potAnuM astitva nathI tyAM bIjAnuM astitva mAnI laI tenI ciMtA karavI e zuM DahApaNabhareluM gaNAze kharuM ke ? mATe je tene eka vakhata satyanI sArI rIte bhALa lAgaze to pachI kaI paNa sthaLa ane kaI paNa kALamAM asatyanuM astitva ja raheze nahi eTaluM ja nahi paraMtu satanI aMdara miyA amata ane mithyA evuM jagata kevI rIte heI zake? satamAM asata kayAMye paNa rahI zake ja nahi. evI rIte satano viveka thatAM ja mithyA ane asata maTI jaI kevaLa eka satane ja anubhava Avaze. Ama satatA prakAza vaDe asat evA mithyA bhAvone vilaya thAya eTale pachI ciMtA karavAnuM kaI prayajana raheze nahi. sthAvarajaMgamAdi huM rUpa zI rIte? prazna : manuSyamAtra to potapotAne huM kahIne saMbodhe e vAta to kharI paraMtu manuSya sivAya anya prANIo athavA rasthAvarajaMgamAdi paNa huMrUpa che ema kevI rIte kahI zakAya? ane jo tema na thAya te pachI "huM" ne sarvAtmabhAva kevI rIte siddha thaze ? uttara : brahmAMDa maLe tathA tenI bahAra AvelA A sarve cauda lokamAM sthAvara jaMgama, aMDaja, jarAyuja, vedaja ane ubhijAdi prANIo, saptarSi manu ityAdi dipha pALe, dhruvamaMDaLa, devatAgaNa, gaMdharvo, siho ityAdi visarga kiMvA karmaSTinA kartA brahmadeva vRkSAMka 13) tathA te upara kAraNasRSTi (vRkSAMka 6 thI 12) ane tethI paNa para evI mahAkAraNa kiMvA sargaSTi (vRkSAMka 3 thI 5) arthAt paramAtmAnA aparasvarU5nA Adyapreraka kSarapuruSa kiMvA izvara (vRkSAMka 2)nI aMtargata AvelA virATa, samaSTi kiMvA vyaSTi bhAvo ke jemAM A sarva sthAvarajaMgamAdi tema ja sUkSma ane sthUla bhAvono samAveza thaI jAya che, te sarvanuM mULa je upara kahevAmAM Avyo te huM (vakSAMka 3) che. vyavahAramAM paNa sarvasAmAnya evo niyama che ke jevuM bIja tevuM vRkSa utpanna thAya che. jema AMbAnA bIjamAMthI AMbAnuM jhADa tathA vaDanA bIjamAMthI vaDanuM jhADa utpanna thAya che, tema jenuM mULa bIja "huM" (vRkSAMka 3) che temAMthI vivartarUpe utpanna thayeluM hoya ema bhAsatuM A mULa, zAkhA, pAMdaDAM ityAdivALuM "jhADa" huM rUpa ja heya temAM zaMkA kiMvA Azcaryane sthAna ja kayAMthI hoya? manuSyataramAM "hune sarvAtmabhAva siddha thaI zake ke ? A jagatanI aMdara sthaLa tathA kALabhedathI aneka prakAranI bhinna bhinna bhASAo tathA bhinna bhinna AcAravicArAdinuM pAlana thatuM sarva sthaLe jovAmAM Ave che eTale manuSya jIvonA A vyavahAramAM paNa sarvatra ekavAkyatA nathI. Ama chatAM sarvane mULa uddeza te eka ja hoya che. jemAM saMskRta jANanArA pitAne mATe "ga' kaheze, te gujarAtImAM "huM" kaheze, marAThImAM 'mI' hiMdImAM "jai' ityAdi eka hune ja jAdA judA aneka nAmathI saMbodhaze, paraMtu te sarvano mULa uddeza te eka ja bhAva darzAvavAno hoya che. chatAM paNa bhinna bhinna bhASAnA manuSya parasapara eka bIjAnI bhASAmAM samajI zakatA nathI evA vyava paNa pratyakSa anubhava thAya che to pachI manuSyataramAM kAMI bhASA nathI evuM anumAna karavuM e zuM yogya gaNAze kharuM ke manuSyatara prANIo paNa Apa ApasamAM potapotAne sarva vyavahAra sArI rIte karatA hovAnuM jovAmAM Ave che ane je pramANe manuSyomAM AhAra, nidrA, bhaya ane mithuna ityAdi vyavahAra cAlatuM hovAnuM jaNAya che tevo ja vyavahAra pazupakSAdi dareka jIvajaMtumAM paNa te hevAnuM najare paDe che. eTaluM ja nahi paraMtu sthAvara gaNAtA vRkSomAM paNa samayasara pallAvAdi phUTavA, nidrA levI ityAdi guNadharmo jaNAya che. vadhavuM, vaTavuM, kSaya pAmavuM ityAdi kriyAo manuSyonI jema manuSyatara tathA sthAvara, jagamAdimAM
Page #852
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] ema jANe che tethI te tenuM (dvaitabhAve) rakSaNa karavAne icchato nathI. tat te A ja che. [ 323 paNa thatI hovAnuM jaNAI Ave che. jema manuSyamAM Asana lagAvIne kivA nidrAnA samaye sthira ane nizcanTa besI vA paDI rahevAnI kriyA thatI hovAnuM jaNAya che tema sthAvara gaNAtA pahADo paNa lAMbA kALa sudhI sthira besI rahevAnI (nidrA je 1) kriyA karI rahelA dekhAya che. tAtparya e ke, kriyA vagerenI dRSTie vicAra karIzuM to paNa manuSyo ane te karatAM anya e che sthAvarajaMgama tathA pazupayAdimAM samAnatA ja jaNAI Avaze. temAM phakta bheda eTalo ja jovAmAM Ave che ke manuSya A sarva kriyA pitapotAnA mana pramANe ekadama eka sAthe athavA judI judI paNa karI zake che, tyAre manuSyatara prANIo tathA sthAvarajaMgamAdi vageremAM keAImAM eka to keAImAM aneka kriyAo thatI hovAnuM jaNAya che. vicArazIla puruSo samajI zakaze ke Ama kriyAomAM sarvIze athavA ekAMze paNa je sAmya jaNAya te te thavAne mATe khAsa kAMI saMketa to hovo joIe; paraMtu manuSyatara sthAvara jaMgamAdinA e saMketothI manuSyo ajJAta hoya che, eTaluM ja. jema manuSyataranI bhASA kiMvA saMketo manuSyAdine mATe nirarthaka che te pramANe A manuSyanI bhASA ane varNAdinI vyavahAraracanA manuSyatarone mATe taddana nirupayogI che; kAraNa ke teo tethI ajJAta heAya che, ane manuSyataranI vyavahAraracanAthI manuSya ajJAta hovAthI tene te nirarthaka gaNe che eTaluM ja Ama eka bIjAnI dRSTie baMne paraspara nirarthaka Thare che. manuSyarUpI IMThAM jhAre paraspara eka bIjA sAthe potAno vyavahAra ApasaApasamAM saraLatAthI thaI zake eTalA mATe manuSyoe je kAMI A jagatanI aMdara vyavahAraracanA karelI hovAnuM jovAmAM Ave che temAM teNe kevaLa pitAno sadhAya teTalo svArtha sAdhavA tarapha ja vadhAre dhyAna ApyuM che. A manuSyaracita vyavahAra kharekhara ekataraphI hoI te kevaLa eka potAnI svAdaSTino ja vicAra karIne kare che. tene ekataraphA zA mATe kahevAmAM Ave che teno vicAra karavAnI jarUra che. A manuSyae pitA mATe "manuSya" zabdanI tathA anyane mATe pahADa, jhADa, pazu, pakSo ItyAdi nAmanA AropanI yojanA karelI che, paraMtu manuSyoe ApaNe mATe sthAvara jaMgamAdi tathA pazupayAdika evA nAme vAparelo che, ema manuSyatare kAMI jANatAM nathI athavA te teo ema paNa samajatAM nathI ke A manuSya kahevAya ane amo pazu, pakSyAdi chIe; kivA tethI UlaTuM pazupajyAdie paNa potapotAnI bhASAmAM po ne mATe kAMI saMjJA dharAvatA haze tathA manuSyAdine mATe kaI paNa saMjJA temanI bhASAmAM haze, tenI manuSyone kapanA paNa hotI nathI. vyavahAramAM paNa Aropa che tyAre ja siddha thAya che ke, jyAre nyAyAdhiza baMne pakSonuM kahevuM sAMbhaLI lIdhA pachI ja yogya nyAya Ape che eTale jenA upara gunAno Aropa karyo hoya te AropI pote kabUle athavA purAvAo uparathI te siddha thAya to ja te zikSAne pAtra Thare che. Ama baMne pakSonuM sAMbhaLI lIdhA pachI ja Aropa siddha thaI zake che evo vyavahAramAM paNa jAya che paraMtu manuSyoe te pitAnA vyavahAramAM kevaLa ekataraphI nizcaya karIne Amane pazupakSyAdike kahevA ema TheravI vyavahAra zarU karelo che. pazu pote ema nathI kahetAM ke "hA" tame manuSpo cho ane ame paza chIe. kadAca koI manuSya pazune badale temane bIjAM koI nAma, 25 ke varNAdithI saMbodhe, to tethI teo kAMI ema paNa nathI kahetAM ke, ame to pazu chIe mATe to bIjuM nAma zA mATe kahe che eTaluM ja nahi paraMtu manuSyatarone te ka95nAe hotI nathI ke manuSya nAmathI oLakhAtuM kAMI jagatamAM che athavA temanAmAM koI bhASA athavA vyavahAraracanA che, manuSya mATe manuSyatara vRkSAdike evA vicAra nahi karatAM hoya ke A pAMdaDAM ane phaLaphUla vagaranAM haMThAM jhADa eka jamA upara amArA jema sthira kema UbhAM nathI rahetAM? AmathI tema ne temathI Ama kema pharyA kare che? A ThuMThAM jhADAnAM mULiyAM jamInamAM kema daTAtAM nathI ? vedavedAMgAdi manuSyane mATe ja kema? A manuSyavyavahAramAM paNa sarva sAmAnya rIte e niyama jovAmAM Ave che ke koI kuTuMbamAM ghaNAM manuSya hoya che. temAM koI satta, koI raja to koI tame gaNavALAM hoya che. te sarvanI sAthe haLImaLIne
Page #853
--------------------------------------------------------------------------
________________ 724] yaH pUrva tamo nAsamaznaraH pUrvagAyata | [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 15/15 ja kArya levuM paDe che. je badhAnI saMmati anusAra vyavahAra karavAmAM Ave te ja temane gharakAre bhAre zAMtithI ane saraLa rIte cAlI zake che. A niyama samaSTi jIvonA vyavahAramAM visAre mUkavAmAM AvyA che. samaSTimAM corAzI lAkha yoni kivA sthaLa AkArarUpe jIvAtmA pota potAnI vAsanArUpa brahmAMDamAM vyApta che. A to rasthaLa AkAronI vAta kahI. sUmanI vAta to dUra ja rahI. A sthaLano vyavahAra cAlavAne mATe paNa temAMthI tyAzIlAkha navANuM hajAra navaso navANu yoni arthAta AkAronI saMmati lIdhA sivAya kevaLa eka manuSya yonie je niyameM athavA vyavahAra karAvyo hoya te satya kevI rIte kahI zakAya? vyavahAraniyama ghaDatI vakhate manuSya pazuonI salAha kema letA nathI? manuSyo A vyavahAra niyamo dhaDatI vakhate pazupakSI AdinI kadI paNa saMmati letA hoya ema jaNAtuM nathI. kharekhara ja je temanI evI vyApaka bhAvanA heta to teo manuSyatara sarva yoninA vyavahArone samajI laIne te uparathI zAstraracanA karata ane jo tema thAta to pachI manuSyo upara pazupakyAdAnuM ja rAja hota. kAraNa ke bahumatino vicAra karatAM, manuSyo karatAM Itara yonio ja saMkhyAmAM puSkaLa che; ane jo Ama thAya to pachI Aje dhArAsabhAo ane rAjasabhAo vageremAM pahADono rAjA himAlaya, jhADAno pratinidhi veDa, pipaLa; pakSAono rAjA garuDa, vanane rAjA siMha, sarpAdine rAjA anaMta nAga vagere birAjyA hata; temaja myunisipala jevI sthAnika saMsthAo ane kahevAtI lokasabhAmAM kutarAM, bilADAM, uMdara, marachare, kIDIo vagerenA mukhyo ja birAjamAna thayelA jovA maLata. tAtparya e ke, Ama vyApaka ane virATa bhAvanAne vicAra choDI daI durAgraha vaDe manuSyaracita vyavahAra kAyadAo racavAmAM AvelA che, je potAno svArthI sAdhavA pUratAM ja che ema nirabhimAna vRtti vaDe kabUla karavuM paDaze. A rIte durAgraha choDI daI sUkamatAthI vicAra karavAmAM Ave te manuSyo ane temano TharAvelo sarva vyavahAra kevaLa hAMsIpAtra ja gaNAze. sArAMza e ke, A sarva virATa vyavahAranI yojanA vidhAtA brahmadeve darekanI yogyatAnusAra pUrvakarmAvazAta sArI rIte karelI che. te vyavasthAnuM prayojana e che ke manuSya pote potAnI marajIrU5 nahi vartatAM niyatikrama jANI apauruSeya evA jJAnavarUpa vedavedAMgAdi zAstromAM batAvyA dhoraNe varte. kAraNa manuSyamAM buddhine aMza pUrNapaNe hovAthI jagatanuM mAyAvIpaNuM samajI AbhaprApti karI teo kRtArtha banI zake che. manuSyataro te prApta karavA zaktimAna nathI. manuSyonimAM ja e aMtima dhyeya ke jene mATe jagatAdine A sarva vyavahAra svapnavata pratIta thayelo bhAse che te beya prApta thaI zake che, tethI temanI yegyatA vizeSa gaNelI hoI te eyane najara sAme rAkhIne ane manuSyonA hitano vicAra karI leyaprApti karI teo AtmasvarUpamAM sthira thaI zake eTalA mATe te prastuta karelI che. buddhine upayoga nahi karanAra pazuo ja che. A rIte manuSyamAM buddhine aMza pUrNapaNe hevAthI sArAsAra viveka karI satya svarUpa jANavAnI tenA upara moTI javAbadArI rahelI che. pazupayAdi to kadAca A mithyA evA ajJAnI vyavahAramAM phasAya, paraMtu jo manuSya potAnI javAbadArI zuM che te nahi samajatAM AtmatattvarUpa dhyeya prApta karI levAno prayatna nahIM kare ane kevaLa AjIvikA, nidrA, ezaArAma, bhaya tathA viSayopabhogamAM ja racyApacyA rahI Akho janmAro pazuonI jema ja vitAvaze te pachI pitAne buddhizALI mAnanArA evA teone ziMgaDAM ane pUMchaDAM vinAnA nara pazuo ja samajavA; temanAmAM ane pazuomAM zo bheda? manuSyatarathI manuSyo kAMI zarIrabaLamAM zreSTha hotA nathI paraMtu kevaLa buddhibaLamAM ja zreSatA dharAve che ane buddhibaLanI zreSThatAne lIdhe ja teo vyAdhrAdi jevAM baLavAna ane hiMsaka prANIone jera karI baMdhanamAM rAkhI zake che. e te sAmAnya saMsAranI vAta karI paraMtu je manuSyo dhAre te pote brahmA, viSNu, mahezAdi banI AvA karoDo brahmAMDe paNa utpanna karI zake che eTaluM ja nahi paraMtu AtmasvarUpa banI sarva baLavAnene paNa baLano Azraya ApanArA mahAna samartha thaI zake che athavA to dInamAM dIna banI jaI dayAne pAtra bane che. A badhuM buddhine sadupayoga kriyA durupayoga karavo tenA upara avalaMbe che,
Page #854
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] je (Atmapada) tapakartA jatpanna nArAyaNathI paNa pUrve che. [ 725 A mujaba uMDANamAM utarIne atyaMta samadaSTie vicAra karavAthI e siddha thAya che ke prathama te manuSyone TharAvelo A sarva vyavahAra kevaLa ravAthe pUratuM maryAdita heI taddana miyA kare che ane jo A manuSyavyavahArane sAco mAnavAmAM Ave to te pramANe manubetaromAM paNa kAMI vyavahAraracanA hovI ja joIe, tathA je A pakSano svikAra thAya to pachI te dareka manuSyataro) potapotAnI bhASAmAM potAne mATe ahama (huM) evI saMjJAne koI zabdaprayoga karatA hovA ja joIe, e paNa spaSTa che. A rIte carAcara thAvara jaMgamAtmaka, vyaSTi, samaSTi, vizva kivA virATa, "huM" rUpa ja che, ema niHsaMzaya kahevuM paDaze. upara kahI gayA tema pratyeka manuSya pitAne "huM" tathA bIjAne mATe "tuM" tame, mA, tAruM isAdi bhAvavaDe saMbaMdhe che. jema A mArI, putra mAro, zarIra mAruM, mana mAruM, buddhi mArI, e badhAne mAruM mAruM kahevAmAM Ave che te ja pramANe A rathAvarajaMgamAbhaka jagatano vyavahAra samaye paNa te A mAruM, tAruM ityAdi zabdono ja prayoga kare che. jema ghara mAruM, jamIna mArI, DuMgara mAro, rAja mAruM, jhADa mAruM, ghoDo mAro vagere vagere. A bemAM mAro putra kahetI vakhate tathA mAro dheDo kahetI vakhate "mAro" e zakha te sara be ja hoya che. A rIte mAro hAtha ane mAro zatru e baMne samAna ja kare che te pachI temAM bheda kevI rIte gaNa? A mamAdi zabda pitAnI bhASAnA hevAthI manuSyo tene sArI rIte samajI zake che ane tAtkAlika tene pratyutara paNa ApI zake che paraMtu manukhetara kenie manuSyanI A bhASAthI aparicita hovAthI te samajI zakato nathI. A saMbaMdhe keTaluMka vivecana datta parazurAmamAM AveluM che te paikI nIceno bhAga akSarazaH ApavAmAM Ave che. vyAghAdi pazuonI zedha manuSyatara prANiomAM buddhitA aMza pUrvakarmAnusAra manuSyo karatAM ochA pramANamAM hoya che, AthI manuSponie teno geralAbha laIne potAne anukULa thAya evA svAthI kAyadAonI racanA karI che. jema ke keI strI nAnA bALakane mUkI marI jAya to te bALakane jIvato rAkhAne sAru manuSyoe tene gAya kiMvA bakarInuM dUdha ApavAnI vyavasthA karelI che paraMtu je gAya kiMvA bakarI marI jAya te tenAM baccAMne mATe manuSyo potAnuM dUdha kadI ApatAM nathI, je A pramANe arasaparasa thatuM hota to manuSyaracita kAyado , ekataraphI gaNuta nahi, paraMtu manuSyonA bALakane jIvavAno adhikAra che paNa gAya bakarInA bALakonI manuSyone zI paDI? arvAcInakALamAM manuSyoe zodha karI che ke, je AyuSya vadhAravuM hoya to vAMdarA ke sasalAnA kALajAno upayoga karavo. eka manuSyanuM jIvana TakAvavAnA prayatnane mATe keTalA vAMdarA ke sasalAne bhoga levAmAM Ave che tenI manuSyone te kazI paDI ja nathI tema ja kasAIkhAnAonI saMkhyAone te pAra ja nathI eTaluM sAruM che ke pazupakSyAdi manuSyatara yoniomAM buddhitavano aMza ocho che. kadAca jyAzrAdine manuSya jevI buddhi heta te teo paNa manuSyonI jema moTI moTI zuM karata; tevI zodho karatAM karatAM teone jaNAyuM hatuM ke potAne vadhu jIvavAne mATe manuSyonA kALajAnI jarUra che athavA AyuSya lAMbu karavAne mATe manuSyoe bAdhelAM makAnamAM rahevuM kivA temanAM aizvaryAdi sAdhano upayogI che, te Aje manuSyanA hAla kevA thAta? teo na rahI zakata gAmamAM ke na jaI zakata jaMgalamAM, kAraNa ke eka bAju e ekalA manuSyo ane bIjI bAjue tyAzI lAkha navANuM hajAra navaso navANuM chava jAtio ane te darekanI navI navI ze! Ama thAta te A manuSyonI phajetIno pAra raheta nahIM, paraMtu A mAnuSIya vyavahAranI, temanI zodhonI ke ezvaryAnI manuSyatarone saheje paDI nathI. teo te kevaLa niyatinA vyavahAra mujaba vicare che. pUrva kamanasAra AvelA dehanA bhoga bhogave che ane upara batAvelA AhAranidrAti bhAgamAM pravRtta rahI AyuSya pUrNa thaye maraNane zaraNa thAya che ane vaLI pAchA ja rItane teone kama manuSyayoni prApta thatAM sudhI reTamALanI jema cAlu ja hoya che. mUDha manuSyo paNa bukitatvane paga karI potAnA kharA svarUpane oLakhatA nathI ane A pazupayAdinI jema ja vyavahAra karIne eka divasa marI jAya che tathA karelAM karmonuM phaLa bhegavavAne mATe punarjanma letA rahe che.
Page #855
--------------------------------------------------------------------------
________________ 726 ] guhAM pravizya tiSThanta [ siddhAntakANa bha0 gIatre 15/15 koI samaye pazu, pakSI ke vRkSa, pASANa, pahADa iyAdinio mAM, te tyAMthI caDhatAM vaLI pAchA manuSyonimAM to kadI svargAdi lekamAM, te pAchA sthAvarajaMgamAdi ema upara nIce nI yoniomAM bhaTakatA rahe che. A pramANenI duHkhaparaMparAmAM rakhaDyA karavuM e kevuM rocanIya che? (datta parazurAma bhAga 1 mAMthI). jagata utpanna thayuM nathI ? zAstrakAre jagata mithyA che kiMvA kadI utpanna ja thayuM nathI ema kaMThazaSa karI karIne pokArI rahyA che ane mithyA mAyAjALamAM phasAI A atibhayaMkara du:khaparaMparAthI bacavAne mATe huM koNa ? teno vicAra karavAne upadeza ApI rahyA che. tenuM kAraNa sUkSma buddhivALAonA lakSamAM have sahejamAM Avaze. kAraNa ke A huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, ItyAdi aneka nAmarUpa vaDe cAlatA sarva dRzyavyavahAra kevaLa manuSyayonie ja TharAvelA hoI te ekataraphI che. vAstavika te te sarva "huM' rUpa ja che. A "huM e ja tamAma mithyA dazya jALanuM mULa thAna che (kSAMka 7 juo). A huM ja aneka nAmarUpadi vaDe vivabhAve pratIti Ave che. tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane ItyAdirUpe bhAsatAruM tamAma dastha jALa kevaLa eka "hu'nAM ja judAM judAM nAmo yA saMjJAo che ema samaje. A hu' eTale mAyA, prakRti kivA prathamanuM suraNa kAya che (rakSAMka 7 juo). huM" evI skRtine preraka te ja kSara puruSa atyAra sudhInA vivecana uparathI ApaNane A badhuM dRzya bahu rUpa kema che te sArI rIte samajAyuM. IN Ama huM" nuM kharuM jJAna thatAM tethI AgaLa vadhIne "huM" koNa? tenI zodha karavAnI che. eTale A "huM"nuM utpattisthAna kayuM? ane te kayAMthI utpanna thayo? te jANavuM paDaze, kAraNa ke sarva "mama' athavA daitabhAvane to vilaya thayo ane kevaLa eka bahu bhAva rahyo. jemAM tamAma "mama" bhAva to "huM" nA AdhAra upara vivartarUpe mithyA bhAsamAna thato hato eTale dorI upara sarpano mithyAmAsa thAya temAM jema derI e adhikAna che, tema "mamAdine mithyAbhAsa thaze, tenuM adhikAna te "huM" bhAva che, e te sArI rIte jANI zakAya. arthAta "mama' (mAsa) kahetI vakhate hu' bhAva te hoya che ja. je A "huM" ja na hoya te mamabhAvadarzaka tenuM astitva ja kadI saMbhave nahi eTale "tuM" bhAvanuM A "huM" e ja adhikAna che e spaSTa che paNa A hu"huM" ema kahenAro koNa? tenuM adhiSThAna karyuM ? e keNa che je potAne bahu ema kahe che? te jANavuM joIe. jyAM sudhI te jANI zakAya nahi tyAM sudhI sAcuM jJAna prApta thayuM ema kahI zakAya nahi kema ke "tuM" kahetAM ja temAM jema "huM" ane "tuM" e baMne bhAvo eka sAthe ja rahelA heya che, tema "huM kahetAM paNa teno kahenAro to kaI hovo joIe ema kabUla karavuM paDaze. kAraNa ke je tema na hoya te pachI hukenA AdhAra vaDe rahe? Ama "huM" nuM astitva kaI paNa sAdhana dvArA siddha thaI zake tema nathI. tethI lakSyArthathI ema mAnavuM paDaze ke "huM" ne "huM" ema kahenAre teno sAkSI to koI avazya che ane te paNa huM evA prAkaTya pachI ja pratItimAM AvatuM hovAthI prathama te ema mAnavuM paDe che ke "huM" ne huM kahenAre "huM" vinA bIjuM kaI nathI. jema "tuM" ne kahenAro huM judo maLI Ave che tema huM" ne "huM" kahenAro hu" vinA bIje kaI maLI zakato nathI. AthI eka A pratibiMbarUpa azuddha "huM" (vRkSAMka 3) tathA bIjo tene sAkSI biMbarUpa evA zuddha 'huM (vRkSAMka 2 jue), evA temAM be sUma bheda nIkaLI zake che ema vicAra karatAM jaNAze. tethI jema "tuM" kahevuM e daita ja che, tema "huM" kahevuM e paNa kaeNta ja che, ema AthI siddha thAya che. kAraNa ke "tuM" kahetI vakhate tema kahenAro "huM" to avazya hoya che ja; tema "huM" ne huM ema kahenAro paNa lakSyArthadarzaka bahu hoya che. kAraNa ke huM chuM ema hu" ja "hune jANe che. A uparathI ema siddha thAya che ke, jema arIsAmAM sAme AvanAranuM potAnuM ja pratibiMba paDe che tema eka "huM" pratibiMba tathA bIje "huM" biMbarUpa che. ema siddha thayuM. arthAta A tuM, mAruM ityAdi bhAvane jANanAro je "huM" (vRkSAMka 3) te pratibiMbarUpa hoI tene sAkSI kiMvA "huM" "huM" evI preraNA karanAre zuddha evo je huM
Page #856
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] je A guhAmAM rahelA bhUtAdirUpe ( mA~dAvALuM ) jovAmAM Ave che, te badhuM-- [727 . ( vrukSAMka 2 ) te biMbarUpa che, ema samajavu. A rIte eka zuddha 'huM ' ( vRkSAMka 2 ) tathA khIje tenuM ja prathamanu... hu' evuM pratibiMba rasphuraNa ( vRkSAMka 3 ) che ema samajavuM. A biMbarUpa zuddha hu"ne ja zAstramAM sAkSI, draSTA, Izvara, kSarapuruSa ityAdi nAmeAnI saMjJA ApavAmAM AvelI che ane te kevaLa lakSyAthI ja jANI zakAya che. A rIte kSara puruSa zuddha huM ' ( vrukSAMka 2 ) tathA tenA pratibiMba kivA sphuraNu rU5 'huM ' (vRkSAMka 3 )nI oLakha ApaNane sArI rIte thaI. atre khAsa lakSamAM rAkhavu jarUrI che ke je A lakSyA vaDe jANI zakAya che, evA 'huM'rUpa preraNA karatArA zuddha 'huM' ke jene kSara puruSa kahevAmAM Ave che te te jyAre A pratibiMba kiMvA sphUrtirUpa huM' ( vRkSAMka 7 )nuM prAkaTaya thAya che tyAre ja jANI zakAya che ane jyAre A ahaM' evI sphUrtine vilaya thAya che tyAre sAthe sAthe teneA paNa vilaya thaI jAya che. tethI A khatenI utpatti eka sAthe je thAya che. tathA baMnene vilaya paNa eka sAthe ja thAya che. jema manuSya ane tenI chAyA e aMte paraspara saMlagna hoya che eTale te paraspara eka bIjAne cheADIne rahI zakatAM nathI, tema A sAkSIrUpa kivA biMbarUpa eTale preraNAtmaka 'huM ' (vRkSAMka 2 ) tathA sphUrtirUpa hu ' (vRkSAMka 3) e te paraspara saMkaLAyelAM che. Ama 'huM ' (vRkSAMka 7) ne 'huM' evI preraNA ApanAra triMbAtmaka hu" (vRkSAMka 2) jo ke A 'huM" evI preraNA karAvanArA che paraMtu te kAMI huM 'nI mULa utpattine kAraka nathI. te sthAna te| A tethI du' ja keAI che ane te sthAna teA A " huM '' tathA tenA sAkSIbhAtratA paNa vilaya thaI jAya evuM hovu joI e e paNa jANI zakAze. kAraNa ke A sphUrtirUpa " '' (vRkSAMka 3) tathA tene sphuraNA ApanArA zuddha hu" (vRkSAMka 2) e teA paraspara saMkalita thayelA hAI paraspara ekabIjAnA AdhAre ja rahI zake che. vaLI jema dIvA saLagAvyA pachI ja temAM tejapaNu` che ke nahi te jANI zakAya che tema A lakSyAM vaDe jANavAmAM AvatA sAkSI kiMvA Izvara puruSa (vRkSAMka 2) jayAre hu' evI sphUrti (vrukSAMka 3) rUpa thAya tyAre ja jANI zakAya che. jema arIsAnI sAme bhiMtra hoya te ja temAM pratibiMba paDe che ane te paNa jevuM biMba hoya tevuM ja Akhema paDe che, tema pratibiMbarUpa "hu" (vRkSAMka 3) jyAre hu" evA bhAva vaDe pragaTa thAya che tyAre ja laThyA dRSTivaDe jANI zakAya che ke hu" rUpa pratibiMba paDyu che eTale tenu kAI jiMtra avazya hovuM ja joIe ane te paNa pratibiMbanA jevu' hu" rUpavALuM ja hAya, e svAbhAvika che. A rIte A triMtra ane pratibiMba paraspara eka bIjAnA AdhAra upara ja avalaMbana rAkhe che. eka hAya tA ane hAya che ane eka nA hoya teA baMne heAtA nathI, tethI te ne sApekSa che. Ama hovAthI ja A biMbarUpa 'hu" ( vRkSAMka 2 )ne Ara puruSa kahelA che. " kSara puruSa kema kahe che? kSara eTale nAzavaMta. tene nAzavaMta kahevAnuM kAraNa e ke prakRti, mAyA athavA pratibiMbharUpa evu A aham'rUpa mithyA sphuraNa pratIta thayeluM heAvAthI tenI mithyA upAdhine lIdhe ja A sAkSIrUpa zvarane mAyeApAdhika evuM nAma ApavAmAM AveluM che, tethI jema dharaneA nAza thatAM temAMnA AkAzaneA paNu nAza thaI gayA ema kahevAya che te pramANe A mithyA mAyArUpa 'huM' bhAva(vRkSAMka 3)nA nAza thatAM ja tenA sAkSIrUpe kahevAtA nirupAdhika chatAM upAdhirUpa evA biMbarUpa zuddha hu" vA Izvara (vRkSAMka 2)nA paNa anAyAse nAza thaye| ema vyavahAra STie mAnavAmAM AvyuM che. AthI tene zAstramAM kSara puruSa kahele che. vAstavika rIte te jema dhaTAkAzaneA nAza thatA nathI; paraMtu te teA peAtAnA asala svarUpamAM mahAkAza sAthe vilIna thaI jAya che tema A kSarapuruSa paNa mAyArUpa upAdhinA vilaya thatAM ja peAtAnA svasvarUpamAM sthita thaI jAya che. hu" eTale zarIra nathI teA kANu ? A pramANe vicAra karatAM ApaNe vAcyArUpa hu' ke jene mAyA, zuddha aham nuM prathamanuM pratiSThitra, prathamanuM sphuraNa, bAhyAbhAsa, prakRti ityAdi nAmeAnI saMjJA ApavAmAM AvelI che te 'huM ' (vRkSAMka 3) tathA tenA sAkSI kivA sphuraNA karanArA biMbarUpa hu" (vRkSAMka 2 ), A menu svarUpa jANyuM paraMtu te kAMI 'hu"nuM sAcu svarUpa kahI zakAya nahi. A hu"ne jyAMthI peAtAnI utpatti thaI evuM mULa sthAnaka jANuvAnI jarUra hAvAyI
Page #857
--------------------------------------------------------------------------
________________ 7ra8 ] mumiyata | tau tas / J [ siddhAntakAraDa bha0 gIra a. 15/15 teNe potAnA sAkSIrUpa "huM" (vRkSAMka 2)ne pUchyuM: he sAkSIrUpa "huM" (vRkSAMka 2) huM koNa? mAruM mULa sthAna ane svarUpa kayuM? A prazna sAMbhaLIne sAkSI tene kahe che ke huM (vRkSAMka 3). tuM ( vama),* te (tata), che (asi ) eTale te arthAta AtmA kiMvA brahma(vakSAMka 1) che. Ama tuM je tAruM potAnuM mULasthAna athavA svarUpa jANavAnI IcchA rAkhe che te sthAna te anirvacanIya hoI te kevaLa tavArtha vaDe ja jANI zakAya tathA anubhava vaDe ja kaLI zakAya tevuM che. tene vyavahAramAM AtmA, brahma, jJAna, tata sata , cita kiMvA akSara puruSa ityAdi mithyA nAmanI saMjJA vaDe Arepita zabdothI samajAvavAmAM AveluM che; evuM je anirvacanIya rathAna te ja tuM che. kAraNa ke kartA, karaNa, kArya; jJAtA, jJAna, ya, draSTA, darzana, daya ItyAdi tamAma tripuTIono vilaya te tArAmAM eTale kuraNurUpa huM(vRkSAMka 3)mAM ja thayelo che tathA tAre eTale A bahu' (vRkSAMka 3)no vilaya mArAmAM eTale sAkSI(kSAMka 2)mAM thayeluM che, paraMtu te (tata, vRkSAMka 1) sthAnamAM te turUpa "hu'' (vRkSAMka 3 ) tathA tene sAkSI je iMrUpa zuddha huM (vRkSAMka 2 ) ema ApaNe baMne nathI, evuM te pada taddana anirvacanIya che. jema arIsAmAM pratibiMba paDe che. AthI biMba pratibiMbana mULa adhiSThAna te arIso che. arIso na hoya te biMbanuM pratibiMba paDI zake ja nahi. vaLI biMba e to pratibiMbanuM preraka gaNAya, arIsAnuM nahi. arIsAno sAthe te A biMba ane pratibiMba baMneno lezamAtra paNa saMbaMdha hoto nathI. e baMne ho yA na ; arIse A biMba ane pratibiMba hovAM ja joIe evuM kadI Icchate paNa nathI ane na hovAM joIe evI rIte tene tyAgavAnI paNa icchA karato nathI tema te jANato paNa nathI ke mArAmAM pratibiMba paDeluM che. vaLI hoya te te pratibiMba kAMI arIsAthI mina paNa hoI zakatuM nathI paraMtu arIsArUpe ja hoya che, tema A anirvacanIya e che AtmAmAM te A ratirUpa huM (vRkSAMda 3) tathA tenA sAkSI (kSAMka 2) karIne koIka che ke nathI teno tene kalpanA paNa vido A anirvacanIya, zAMta, nirmaLa, svaccha ane citanyaghana evA tatvane samajAvavAne mATe ja "jJAnavrajJa' jJAna e ja brahma che (Rgaveda aitareya upa0); "baghuM jJAmi' huM brahma che (yajurveda bRhadAraNyaka upa0), "taravamasi" te tuM che (sAmaveH chAMdogya u50), " sAmaramAM trA" A AtmA brahma che (atharvaveda mAMDakaya u5) ema cAra mahAvako vaDe nirdeza karIne " neti neti' eTale hajI iti thayuM nathI, pUrNa thayuM nathI ema kahIne mauna thaI gayA che. zAstrano niyama evo che ke je viSaya samajAvavAno hoya tenA AraMbhamAM atha" amuka viSaya AraMbha ema kahevAmAM Ave che, ane samApti samaye "ta" amuka viSaya samApta, ema kahI tenI pUrNatA karavAmAM Ave che. e nyAyAnusAra veda kahe che ke meM A anirvacanIya evuM te paramatA samajAvavAno "' AraMbha to karyo paraMtu tenI hajI "ti' pUrNatA thaI nathI; pUrNatA thaI nathI. te padano pUrNatA te tuM jyAre A mujaba sahajabhAve A aham (kSAMka 3)no tenA sAkSI (vRkSAMka 2 ) sahita vilaya karIza tyAre ja anubhavI zakIza. Ama jyAre tuM ahaMbhAvane vilaya karIne pratyakSa anubhavIza tyAre ja te padamAM tArI sthiti thaze. anubhava sivAya anya koI upAya vaDe te labdha nathI, A anirvacanIya pada te ja akSara puruSa che. A sAMbhaLI te DuM (rakSAMka 3) jANI zako ke huM eTale A mithyA tuM, mAruM ityAdi kahevAvALo nahi tema ja A huM no preraka athavA sAkSIrUpa(kSAMka 2) e kSara puruSa paNa nahi; paraMtu jyAM A "huM rUpa arti (kSaka 3) tathA tene sAkSI kiMvA kSara puruSa (vRkSAMka 2) e baMne nathI; je AkAzanI jema taddana asaMga, nirlepa, nirAkAra, nizu, vyaya raDina, ayana tathA anirvacanIya che tathA jene mATe zAstramAM AmAM, brahma, satya tata dayAdi saMjJAonI kalpanA karavAmAM AvelI che, te ja pitAnuM sAcuM svarUpa che. eka AkAza ja, gharAkAza, mahAkAza, mahAkAza ityAdi bhinna bhinna rUpe bhAse che paraMtu vAstavika to temAM bheda bilakula che ja nahi eTaluM ja nahi paraMtu A AkAza ja vivartarUpe vAyu, teja, jaLa ane pRthvIrUpe jANe dhanabhAvane pAmyuM nahi hoya evI rItanuM jovAmAM Ave che eTale dhaka tathA jema vyavahAramAM manuSya potAne huM tathA bIjAne tuM kahe che tema sAkSIne A "huM" e tuM jAya che tethI te tene tuM ema kahIne saMbodhe che.
Page #858
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana (paNa) AmaravarUpa ja che; tat te a! ja che. [ 7rada mahAdirUpe paNa AkAza ja baneluM hoI temAM ghaTAkAza, mahAkAzarUpe paNa te ja raheluM che tathA tenI cAre tarapha AkAza ja vIMTAyeluM hoya che. Ama A sarva AkAzamAM, AkAza vaDe, AkAzarUpe ane akAze ja utpanna kareluM hoI te AkAzathI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI tema A AtmA ja pote, pAtAmAM, pAtAvaDe, pitArUpa "huM" evA phuraNarUpe tathA tene sAkSI ityAdi carAcararUpe thayelo bhAse che. huM eTale AtmA jema mRgajaLa sUryakiraNanI aMdara ja pANIrUpe bhAse che chatAM tyAM pANIno to kiMcitmAtra paNa aMza heto nathI, paraMtu kevaLa sUryanAM kiraNe ja hoya che tema anirvacanIya evA A AtmAmAM huM "huM' evA kuraNano lezamAtra aMza paNa nahi hovA chatAM paNa saurAMbhika nyAyavata eTale sUryakiraNamAM pANInI jema AtmA pote ja potAmAM huM evA rUpe bhAse che. AthI jeno "' (huM) evA zabda vaDe ja nirdeza thaI zake che te vaizvAnararUpa AtmA ja pratyapha brahma eTale sAkSI (kakSAMka 2) rUpe che. arthAta A "huM" eTale AtmAthI abhinna e brahmarUpa che (vaizvAnara saMbaMdhe cheu50 paMcamaprakhaMDa 18 juo). buddhi Adi tamAma tripuTIno je sAkSo tene "madaY' eTale huM (vRkSAMka 3) ema kahevAmAM Ave che. te A sarva dazyanuM mULa kahevAya eTale dazyanI zarUAta A he thI ja thayelI che. AthI A "aha" (huM) ane te vaDe dazyamAna thatA tamAma bhAvAne "vat' (1) karyuM che. A nyAye A gra' (9) tene jANanArA sAkSIne "tvanu' () thAya che. Ama zvama' (d) padanuM je jJAna che jene kAya che evo je sAkSI te ja vAstavika rIte "mAna' eTale zuddha huM (vRkSAMka 2) rU5 che ane A sAkSI to vastutaH eka advitIya evo ta' eTale "a" vA AtmA (vRkSAMka 1) rU5 che; tuM eTale azuddha huM (vRkSAMka 3) paNa "tata (AtmA)rUpa che. A rIte sarvatra eka tathA advitIya evo AtmA ja vyApelo che. dayanI pUrve AtmasvarUpa evo te ja huM che tathA hAla paNa te ja huM che. eTale dRzyanI prathama AtmA ja hato, hAla paNa te ja che ane bhaviSyamAM paNa te ja che. e rItanA vaM padanA jJAnane arthAta te AtmA che, evA jJAnane tatpada karIne kahe che arthAta he "tvama' tuM AtmA che evo e jyabhAva kare che. A 'vaM pada evI saMjJA vaDe nide za karavAmAM AvatI vastune "sama, tata, si, tuM te che" e rIte eyane anubhava karAvAya che. sArAMza e ke, huM (vRkSAMka 3) ne vat () tathA tenA sAkSI (vRkSAMka 2) ne "ma' (huM), evI saMjJAo hAI anirvacanIya evA AtmA (vRkSAMka 1) ne "tA' te evI saMjJA che. e rIte vAyu, lakSya ane tattvadaSTie vaDe "tuM te che evI ektAno anubhava karAvI ApanAra e "mAsa' pada che. AtmAne "tata' eTale te evI saMjJA ApavAnuM kAraNa e che ke, A dazyAdi (vRkSAMka 3 thI 15 gha) pUrve niHsaMga ane zuddha, zAMta evuM je paramatatva (vRkSAMka 1) hatuM te ja A carAcara dazyAdi (vRkSAMka 3 thI 15 ) rUpe Aje paNa A rUpe tevuM ne tevuM ja bhAse che. A bannemAM ajyabhAva darzAvavAne mATe zAstrakAre te tattane tata' (ta) evI saMjJA vaDe samajAve che (zukra ane zivane saMvAda, zukarahasya kiMvA rahasyopaniSad juo). sarvara zaorH kema na kahyuM? A vivecana uparathI sArI rIte jANI zakAze ke bhagavAna zrIkRSNa "huM sarvanA hadayamAM huM evA rUpe birAjela che', ema je kahyuM che te huM eTale anirvacanIya evo AtmA ja che, ema siddha thAya che. upara kahyA pramANe jema AkAza ja eka bAjue vAyu, teja (agni), jaLa ane pRthvIrape banI temAM dekhAtA dhaTapaTAdi vividha AkAro tathA aneka nAmarUpAdi bhedo vaDe bhAsamAna thayeluM che temaja TapaTAdimAMnA baTAkAza, mahAkAzarUpe paNa te pote ja raheluM che ane tenI bahAra paNa te ja sarvatra vyApeluM che. eTale aMdara bahAra, upara nIce, ema tamAma rUpe te ja che. A sarvanA hadayamAM pravezele AtmarUpa e huM (vRkSAMka 1) heI evA mArA vaDe ja ramRti, jJAna ane vismRti vagerenuM astitva che. sarva veda vize jANavA yogya evo paNa e huM ja che, vedano aMta karanAra eTale veda jyAM neti neti karIne sthagita eTale
Page #859
--------------------------------------------------------------------------
________________ s30 ] yA prANana sambhavati [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 15/15 cUpa nizcala kiMvA anirvacanIya thaI gayAM che te rathAna paNa huM ja che tathA tenuM sAcuM rahasya jANanArA paNa A huM ja che; ema kaheluM che. Ama kRSNa bhagavAna pote potAne huM eTale A zarIradhArI pakavA. AkAravALA kRSNa naha paraMtu AtmA che; ema samajAvavAne mATe sthaLe sthaLe pokArI pokArIne kahI rahyA che ane tethI ja temaNe "sarvatha rAda' evo zabda prayoga atre karela che tathA teno artha sarvanA hadayamAM AtamasvarUpa e huM sthira che e thAya che ema spaSTa rIte jaNAve che. huM kRSNa ke dhanaMjaya ? atre khAsa dhyAnamAM rAkhavuM jarUrI che ke bhagavAna sarva jJasom: ema kahetAM nathI, paNa "rA 2 " sarvamAM huM che ema kahe che. potAne vidvAna kahevarAvanArAo "huM" no artha zarIradhArI kRSNa evo II kare che te kharekhara ajJAnatA hoI potAno ane lokonI dizA bhUla karAvanAruM che, kAraNa ke te anubhavathI viruddha che. mUDha loko to eTale zarIra ema kalpI le che, tema ja huM eTale koNa tene kadI vicAra sarakhe paNa karatA nathI tathA bhagavAna zrIkRSNa paNa pote pitAne zarIra ja mAnI letA hatA evo artha pitAnI ajJAnatA phivA mUkhapaNAno Aropa temanA para karI temane mUDha lekanI koTimAM lAvavAno prayatna karanArA vidvAno kiMvA potAne bhakta kahevarAvanArAo kare te keTalI badhI mUrkhatA kahevAya! A kRNu nAma te dareka mahAyuganA trIjA caraNane aMte bharatakhaMDamAM zrI kSetra mathurApurImAM vasudevane tyAM devakInA udare aSTama garbhe janma dhAraNa karanArA parama yogezvara eva! kRSNanA AkAra ane rU5 mATe vaparAya che. teo pote pitAne huM zarIradhArI chuM ema kadI paNa mAnatA na hatA. te zarIra dvArA potAnA sAcA AtmasvarUpane pUrepUrI rIte oLakhI laI pote to AmAnI sAthe taka5 banI gayelA hatA, AthI teoe pitAne sthaLe sthaLe huM AmavarUpa che evI rIte haMmezAM kaheluM che. veda, upaniSado, kRti, gItA ityAdi darekamAM A "huM" eTale koNa? tenA sAcA svarUpanA siddhAMtanuM ja pratipAdana kareluM che tathA ahIM paNa huM sarvanA hadayamAM rathata che. vedAdi paNa A "hu'nuM ja varNana kare che, vedAdarUpa paNa huM ja che; tema pAchalA vibhUtiyoga (adhyAya 10)mAM to dhanaMjaya paNa huM ja che, ema kaheluM che teno uddeza che? eka bAju A gItArUpI jJAnano upadeza dhanaMjayane ja ApI rahyA che ane vaLI pAchA te ja kahe che ke dhanaMjaya paNa huM ja che ane arjuna paNa te mUMge moDhe kabUle che. Ane zo artha ? vyavahAradaSTie A badhe virodhAbhAsa jaNAze. paraMtu vAstavika rIte to ane je potAne huM ana chuM ema mAnato hato te ja mUrkhatA hatI te huM keNu? kayAMthI utpanna thayo teno je te vicAra kare to sArI rIte jANI zake ke te A huM eTale zarIradhArI dhanaMjayarUpa nahi paraMtu AtmarUpa (vRkSAMka 1) che ane tene ja vivartarUpe anAdi nAme vyavahAramAM loko kahe che. A rIte arjunane huM koNa ? tenuM eTale pitAnA sAcA svarUpanuM jJAna thayuM. A saMbaMdhe upara vistRta vivecana ApeluM che, A rIte "huM" eTale AtamA e vAta taddana nizcita thaI have vedane jANavA jevo paNa huM ja che tathA vedane paNa huM ja jANe che, tathA vedane aMta thAya che te paNa huM ja che, ema je karyuM che teno ApaNe saMkSepamAM vicAra karIzuM zA kema utpanna thayAM? nAnAM ajJAnI bALakone game teTalA mAMdhA javAhIranA dAgInA paherAvIne je ekalAM choDavAmAM Ave ane rastAmAM je koI tene priya evI khAvAnI vastu Ape to tene te potAnA kImatI alaMkAro paNa kADhIne ApI de che evo vyavahAramAM anubhava che. ajJAnI ane mUDha bALake dAgInAnI kImata zuM che te samajI zakatAM nathI, tema mIThAI khAvAthI pariNAma zuM Avaze tenI paNa tene kalpanA hotI nathI. temanI saMbhALa rAkhavAnI sarva prakAranI javAbadArI vaDIlo athavA pAlake upara hovAne lIdhe teo rAtadina temanI saMbhALa letA rahe che. Ama bALake zenI IcchA kare? AnA uttaramAM khAvAnA padArtho athavA mIThAInI. tema A jagatamAM ajJAnI lekone priya zuM che? AnA uttaramAM viSayo. basa ATale eka ja
Page #860
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana 1 je prANurUpe bhAyamAna thatI uttara maLI zake che. taraNAthI paNa tuccha evA viSayonuM saMpAdana karavAmAM teo rAtadina racyApacyA rahe che ane te saMpAdana karavAmAM madada karanArane potAnA samajI bIjAne za mAne che. tema ja satya, ahiMsA, asteya, viveka, vicAra, vairAgya ityAdi amola alaMkArone teo pheMkI de che. vA, A amUlya evA vivekarAgyAdine nAkhI daIne turacha evA viSayo saMpAdana karavAthI aMte pariNAma te bhayaMkara kaSTa, ane duHkharUpa ja Ave che tenI paNa A mUDhAne kalpanA hetI nathI. AthI tevA viSayalaMpaTo kiMvA kAmuko arthAta aneka prakAranI kAmanAomAM cakacUra banelA nazAMdhe potAnA hitecchuo athavA pAlaka kiMvA Apta evA RSi, muni, siddha, mahAtmA tathA avatAra ityAdie samasta brahmAMDanA mULa AdhArabhUta evA je veda, vedAMga, upaniSado, ti, nyAya, mImAMsA, purANo mRtyAdi dharmazAstro vagere mULa apauruSeya tathA pauruSeya evAM aneka zAstronuM lokakalyANane athe ja prAkaTya kareluM che te zAstranI 5NuMavagaNanA kare che. te zAstrono mULa uddeza te vAstavika viSayI lokone viyanikAmAMthI haThAvI AtmaniSThAmAM sthita karI teone duHkhamAMthI bacAvavA e ja eka che. pauvaM kiMvA pAzcAtyAmAM vedanI prAcInatA siddha che AraMbhanA biMduthI mAMDIne je revA Ama, tema, DAbI, jamaNI, ADI avaLI kivA vAMkI cukI na jatAM chevaTanA biMdu sudhI eka sarakhI ane taddana sIdhI cAlI jAya che tene bhUmiti zAstramAM zista kahe che. A nyAya dareka zAstrane paNa lAgu paDe che. je zAstra AraMbha ane aMta arthAta upakrama ane upasaMhArane nahi choDatAM A be biMduonI vacce barAbara ekAgratAthI sthita hoya, eTale je viSaya pratipAdana karavAnI icchA hoya te viSaya samajAvavA dRSTikoNa nahi badalatAM tenI ja puSTine mATe prayatna kare te ja te te zAstrone mULa uddeza jANavo. A rIte upama ane upasaMhAra nahi choDatAM potAnuM mULa daSTibiMdu samajAvavAne mATe vacce je aneka prakAranAM dRSTAMto kiMvA vivecano dvArA teno vistAra karavAmAM Ave che, te sarvane Adi ane aMtanI vacamAM AvelAM biMduo athavA mArge samajavA, paraMtu mULa uddeza cheDI daI itara mArgonuM avalaMbana thAya tene ADAavaLA mArgo kahe che. tethI layabiMdune dhyAnamAM rAkhI AdaaMtane vicAra karIne ja dareka zAstranuM tAtparya zuM che teno nirNaya thaI zake che. A nyAyAnusAra vicAra karavAthI jaNAze ke arvAcIna yA prAcIna eTale pAzcAtya kiMvA paurvotyo, sarva zAstrakAro, vidvAno tathA paMDitomAM vedanI prAcIna che saMbaMdhamAM matabhe che ja nahi. matabheda te kALanirNaya pUrato ja che; A vAta te niHzaMka siddha che. tamAma zAstranuM mULa veda kema ? A mujaba veda e sauthI prAcIna che, evo thama nizcaya thayo eTale AraMbhabiMdunI siddhatA thaI. have vedane aMtima hetu kivA uddeza zo che tene vicAra karatAM jaNAya che ke tamAma vedane aMta kivA upasaMhAra (1) prajJA trahma, (2) mahuM brahmAbhi (3) tattvamasi (4) mayamAtmA trahma A cAra vAkomAM ja AvI jAya che. AthI tene mahAvAko kahe che, eTale A sivAyanAM bIjAM badhAM vedavAko che tathA A vedanAM mahAvAko che. jene vidhi kivA AzAvAya paNa kahevAmAM Ave che; kema ke temAM anirvacanIya, svataHsiddha ane svayaMprakAza evuM je jJAna samajAvavAne mATe vedanuM prAkaTya thavA pAmeluM che te jJAnanI kakSAno aMtima hetu parokSa rIte saMpUrNapaNe batAvavAmAM Avelo che. A rIte jagatamAMnA tamAma zAstronuM mULa AraMbhasthAna veda hoI tene aMtima uddeza A mahAvAkayamAM vipariName che. A rIte upakrama ane upasaMhAra arthAt AraMbhabiMdu ane aMtabiMdu A baMne biMduonI nizcitatA thayA pachI te samajAvavAne mATe je aneka prakAranA mArgo, vivecano athavA zAstra heya teno vicAra A cAra mahAvAkomAM batAvyA pramANenA siddhAMtane anusarato che ke nahi tene ekAma eTale jema agra eka ja hoya che, tevA prakAranA daSTi keNu vaDe arthAta sIdhI reSAnA niyama pramANe karavo joIe. eTale jema vyavahAramAM paNa chokarAMone nizALamAM bhaNavA mokalatI vakhate
Page #861
--------------------------------------------------------------------------
________________ 732 ] aditirdevatAmayI / [ siddhAntADa bha0 gIa. 15/15 prathama pahelA vargamAM mUkavAmAM Ave che ane sAta varga e sauthI chello heya che. tethI prathama gharamAM dAkhala karatI vakhate layabiMdu to chelA deraNumAM uttIrNa thavA tarapha ja kendrita karavAmAM Ave che. jayAre te AraMbhathI aMta sudhI Ama tema nahi jotAM eTale vacce ja A abhyAsa choDI daI UlaTA mAge nahi sAtamA dhoraNamAM uttIrNa thAya che tyAre ja tenI pUrNatA thaI ema gaNAya che, tema je veda(jJAna)no AraMbha tenA aMta tarapha daSTi rAkhI karavAmAM Ave ane ane pachI te beyane najara sAme rAkhIne AgaLa vadhavAmAM Ave te ja aMtima dhyeyanI prApti thaI zake che. jema jhADamAM aneka zAkhA pratizAkhAo hoya che ane te sarvanAM zAkhAvAra agro paNa judAM judAM hoya che chatAM te badhAmAM sothI UMcAmAM UMcI evI zAkhA te eka ja deya che tathA tene agra bhAga e ja jhADano agrabhAga gaNAya che ane te zAkhAne ja mukhya gaNavAmAM Ave che. te pramANe A vedarUpI vRkSanI ekAgratAno vicAra karavAmAM Ave to A sivAyanAM Itara tamAma zAstro kivA prastuta samaye jeTalAM jeTalAM jJAnanAM sAdhane upalabdha kiMvA anupalabdha hoya, prakaTa ke aprakaTa hoya te sarva, tema ja bhaviSyamAM thaze ane bhUtamAM thaI gayelAM hoya te tamAma jJAnasAdhane; pachI te sAmAjika, vyAvahArika; prApaMcika ityAdi game te svarUpanAM he yA te rAjakIya kivA dhArmika ravarUpanAM he, pauvaMtya yA pAzcAtya paddhatinAM he, te sarvanuM mULa A eka veda ja hovAnuM siddha thAya che. A rIte darama athavA vitaMDAvAdano tyAga karIne mULa pAyAno ja je vicAra karavAmAM Ave to aneka matamatAMtaro ane zaMkA kuzaMkAo nirmaLa thaze. vedamAMthI ja tamAma vistAra thavA pAmelo che upara kahyA mujaba sarvajJAnanuM mULa bIja veda che, ema siddha thatAM tene mULa Azaya kiMvA uddeza . bakSamAM levAnI AvazyakatA UbhI thAya e paNa svAbhAvika ja che, sivAya tyArapachInAM thayelAM kiMvA thanArAM sarva zAno mULa AdhAra paNa vida ja che, e paNa nizcita siddha thayuM. chatAM koI ema kahe che mAge che, dilI prAcInatA bhale hoya paraMtu amuka zAstra te bIjA kazAthI utpanna thayAM che. aMdarathI ekAeka vicAra yA kuraNA utpanna thaI tethI amo A jagatamAM navI navI zodha karI batAvIe chIe tene bIjA keIne AdhAra nathI athavA tenA AdhArabhUta zAstronI zodha amane hajI lAgI nathI vagere; Ama kahenArAonA kathanamAM kevaLa dAMbhikatA ja jAya che. kema ke teone mAthe tenI sAdhAra zodha karI ApavAnI je javAbadArI rahelI che te TALavAno tema ja lokomAM nAmanA meLavavAne uddeza temAM rahelo che; tethI teo A rIte lokonI AMkhamAM dhULa nAkhe che. mATe jyAM sudhI teo potAnI zodhane AdhAra nahi batAve tyAM sudhI te tene vedane ja mAnya rAkhavo paDe. kAraNa vyavahAramAM paNa koI vastunuM vimaraNa thayuM hoya ane te gharamAM che kiMvA haze e khyAla na hoya ane je akasmAta koI phuraNAne lIdhe athavA bIjI koI vastunI zodha karatAM te vastu anAyAse maLI Ave che tene koI navI zodha karI ema na kahI zakAya kema ke e vastu re; hatI ja, mAtra te thakI pote ajJAta hato eTaluM ja. pUrvajone te tenI khabara paNa hatI tethI je te tene jANakArane pUche te te vastu gharamAM amuka jagAe mUkelI hatI ane te vAtanI temane jANa paNa hatI ema samajI zakAze. te pramANe cAlu yugamAM thaI rahelI navI navI zodho saMbaMdhe jANavuM. jema ke viSArI padArtho kiravA je thakI vinAza thAya evA padArtho bALakonA hAthamAM nahi Ave evI rItanI saMbhALathI tene gupta rIte mukavAmAM Ave che, tema Adhunika gaNAtI zodhe jagatane nAza karanArI hoI te vAta pUrvajone mAlama hevAne lIdhe temaNe te guNAvasthAmAM ja rAkhelI hatI; jene AjakAla potAne buddhimAna mAnanArA vaijJAnika dhanA ane sudhAraNAnA nAme jagatanA vinAzane mATe prakaTa karI potAnI buddhinuM pradarzana karI rahyA che. bhautika vijJAnanA mUDha siddhAMta jema vyavahAramAM koI bApanA cAra chokarAo hoya ane temane tyAM paNa chokarA tathA chokarAnA pa chokarA ema traNa cAra peDhIo thaI hoya ane te pachI koI chokaro kahe ke, mAre dAdo te A nahi paNa
Page #862
--------------------------------------------------------------------------
________________ matadehana ] devatAthI vyApta A aditi e dazya jALa je virATarUpa- [ 733 jado ja kAI che. to jyAM sudhI te potAnA dAdAnI khAtarI karI batAvI zakato nathI tyAM sudhI to kuTuMbamAM je dAdAne oLakhatA hoya temanA kahevA mujaba dAdA tarIke temane ja mAnya karyA vagara chUTako nathI. vaLI Adhunika bhautika vijJAnIo potAno e siddhAMta ja jagata AgaLa rajU kare che ke, zAstramAM batAvelA vidhAno tathA svargAdinI kalpanAo merI che kAraNa te pratyakSa jovAmAM AvatA nathI paraMtu amo to tamone vadhu bhautika sAdhano dvArA pratyakSa karI batAvIe chIe; tema maraNa pachI svargamAM javAya che ityAdi bAbate batAvI zakatA nathI mATe te badhI zAstrakalpanAo ja che. eTale " pratyakSa bApa batAvo nahi to zrAddha karo." e kahevata pramANe potAne pratyakSatAno siddhAMta ja je teo jagatamAM pratipAdana kare che te pachI potAnAM zAstro kayAMthI AvyA? A navuM kayAMthI lAvyA? vagere jyAM sudhI teo pratyakSa pramANathI pUravAra karI batAvI na zake tyAM sudhI A pratyakSa prAcIna evA mAnya thayelA vadano je samagra jagatAdi zAstranA pitA tarIke svIkAra karyA vagara ko ja nathI. Ama jyAre pitAnI azakita thAya tyAre amArA zAstranuM mULa maLatuM nathI, ane tenI zodha karI rahyA chIe ItyAdi kalpanAonuM sAmrAjya karavAnuM kahevuM e lokonI AMkhomAM dhULa nA navA samAna hoI te. nAdAnagIrI kiMvA narI dAMbhikatA ja che. A rIte bhautika vijJAnIonA lokenA vinAza karanArA ane mUDhapaNAnA siddhAMto ke je siddhAMtanuM ja sAmrAjya Aje jagatamAM comera prasareluM jovAmAM Ave che, tevA mUDhavAdIonI daSTie paNa vedanI prAcInatA hovA saMbaMdhe to Aje paNa kAMI vAda nathI. teomAM jovAmAM AvatA matamatAMtaro to vedanA kALanirNaya pUratAM ja che Ama vedanI Adha te bAbata niHzaMka rIte Aje paNa ekavAkayatA ja siddha che. vedanI prAcInatA saMbaMdhe be mata nathI jema kaTabamAMthI nAnapaNathI chuTA paDelA hovAne lIdhe pitAnA bIjA bhAIbahena tathA temanA kuTuMbakabIlAdi parIvAranI eALakha mAtA karI Ape che eTale A badhAne mULa upattikAra patano bApa ja che ema mULa puruSanuM astitva jANyA bAda vyavahAramAM paNa niHzaMka rIte tene ja mAnavAmAM Ave che, tema A cauda loko vyApelAM samasta brahmAMDanI racanA karanAra samaSTi abhimAnI brahmadeva hAI teNe potAnI paNa pUrve utpanna thayelA apauruSeya evA A vedonA AdhAra vaDe ja samasta brahmAMDanI racanA karelI che, eTale Adhunika zodha karanArAo ja kAyika, vAcika, mAnasika ke bauddhika ityAdi vyavahAra karI rahyA che te tathA teo je sAdhano dvArA A zodha karI rahyA che te badhAM skUla ane sUkSma sAdhanA to brahmadeve prathamathI ja utpana karelA hoI te ja sarvane Adya pitA che, eTale eka ja mAtApitAthI utpanna thayelAM badhAM bhAIbahene gaNAya tema A pahADo, pASANo, kRtikA, jhADe vanaspati, pRthyAdi paMcamahAbhUta, pazu, pakSI, kITa, pataMgathI mAMDIne mana sudhIno brahmAMDamAM jovAmAM Avato ane sthala kiMvA sUmarUpe cAlI rahela tamAma vyavahAra, eka brahmadevano ja viratAra hovAthI samaSTimAM AvelAM A badhAM potAnA ja bhAIbhAMDuo heI sarvane utpanna karanArA AdhapitA tarIke A brahmadevane svIkAra karyA vagara chUTake ja nathI ane te A badhuM apauruSeya evI pratimAtA eTale vedanA AdhAre ja utpanna kare che. eTale veda e brahmadevane paNa brahmAMDa utpanna karavAne mATe pramANabhUta zAstra hovAthI tene sarvanuM Adya pramANu mAnyA sivAya chUTake ja nathI, arthAta je vedamAM nathI te brahmAMDamAM paNa nathI, e vAta taddana niHzaMka rIte siddha thAya che. sArAMza e ke, vAstavika rIte veda e sothI Adi zAna svarUpe svataHsiddha evA paramAtmasvarUpa ja hoI apauruSeya che emAM to jarA paNa zaMkA che ja nahi. vaLI arvAcIna lokonI daSTie paNa tenI prAcInatA saMbaMdhe be mata nathI, je. vAta prasiddha ja che ane te A vivecanathI paNa spaSTa rIte samajI zakAze. Ama jagatamAM Aje je je zAstra che, haze ane pUrve hatAM, te sarva vedarUpI eka vRkSane ja judI judI zAkhA-pratizAkhApe che, ema niHzaMka jANI zakAze.
Page #863
--------------------------------------------------------------------------
________________ 734] judAM visa tiSThati- [ siddhAtamADa bhara gIra a0 15/15 vedanuM aMtima dhyeya A pramANe vitaMDAvAda kiMvA mithyA ahaMkAra athavA durAgrahano tyAga karIne zuddha buddhi yA nirmaLa aMtaHkaraNathI vicAra karavAmAM Avaze te prAcIna kiMvA arvAcIna dareka graMtha athavA graMthakAroe kiMvA jagatamAMnuM tamAma vAtmaya ane tenA kartAoe je siddhAMtonuM pratipAdana athavA vivecana kareluM hoya, Aje kare che tathA bhaviSyamAM karaze te sarvano Adi, madhya ane aMta te vedamAM ja thaI jAya che, e vAta to nisaMzaya siddha che. bheda eTalo ja ke keTalAke veda mAnya karelA ane keTalAke vede niSedha karelA siddhAMtonuM pratipAdana kare che. A veda rUpI vRkSanI sauthI UMcAmAM UMcI evI je zAkhA kiMvA upasaMhAra arthAta sarala revAnA niyama pramANe vedanA aMtima dhyeyadarzaka upasaMhAra rUpa evAM je cAra mahAvAkayo che tene je hetu che tyAM sudhI pahoMcADanArA zAstro kiMvA zAstrakAro ghaNuM ja thoDA hoya che. A cAra mahAvAkAnA siddhAMta tarapha laI janArA zAstro te vedAnta zAstra eTale jemaNe vedane aMta je che tevAM zAstra gaNAya tathA te paraMparAne jANanArA zAstravidene vedAntI evuM nAma hoI tene ja sauthI zreSTha pada athavA agrasthAna prApta thayeluM che. kemake te ja vRkSanuM sauthI UMcAmAM UMcuM evuM aMtima biMdu che tathA itara zAstro te tenI ja ADIavaLo zAkhAo rU5 che. A pramANe vedanuM mULatatva kiMvA anAdipaNuM siddha thayA pachI A tamAma vistAra e teno ja parivAra che, ema nizcita siddha thAya che. putra, pautrAdikanA astitva uparathI pitA haze ke kema tenI zaMkAne sthAna ja hetuM nathI. veda eTale jANavuM uparanA vivecana uparathI brahmAMDAdi sarvanuM mULa veda che ema nakkI thayA pachI tenI aMdaranA dareka padArtho kiMvA kAryo teNe eTale vede batAvelI zista, dizA, praNAlikA, zreNI kiMvA mArgadarzana pramANe ja thavuM joIe, e paNa dekhItuM ja che. eTale A dazya jagatamAM je je kAMI cAlI raheluM che ema jovAmAM Ave che athavA te kAyika, vAcika ane mAnasika kiMvA bauddhika vagere je je karmo yA kriyAo thatI jovAmAM Ave che te sarva vedanI AjJAnusAra ja che. sArAMza, A jJAna vA ajJAna evI saMjJA yA saMbodhanathI jagatamAM je je kAMI pracalita che te sarvanuM astitva vedanA AdhAre ja che. eTale brahmAMDamAM prathama vedazAstra ane pachI vyavahAra mAM gaNAtuM jJAna e pramANene krama avatIrNa thayelo che. jJAnano sAco artha te prathama vakhatovakhata kahyuM tema anirvacanIyatA che. evI anivacanIyatA to AtmAnuM aparokSajJAna kiMvA sAkSAtkAra thavAthI ja thaI zake che ane tyAM ja jJAnanI aMtima kakSA paripUrNa thAya che; paraMtu atre kahevAmAM AvelI jJAna ajhAna nAmanA be zAkhAo e vyavahAra jJAna saMbaMdhamAM che ema jANavuM. jema ke A manuSyo che, A pazuo kahevAya, A jhADa, pahADAdike che, amukane pRthvI, amukane jaLa, amukane teja, vAyu, AkAza vagere kahevuM ityAdi temane mATe je je nAmonI saMjJA vyavahAramAM vAparavAmAM Ave che, te te badhAM nAma, rUpo ane tenA kAryakAraNudi vagere sarva vyavahArajJAna A vedamAM ja prathama kahevAeluM he tene ja vyavahAramAM grAhya mAnI lokono A badhe vyavahAra cAlI rahyA che. jema bALakano janma thAya tyArabAda agiyAra ke bArame divase tenuM je nAma mAtApitA rAkhe che te ja maraNa sudhI vyavahAramAM grAhya rAkhavAmAM Ave che tema A badho vyavahAra paNa veda kahelI yA rAkhelo saMjJA, nAma, rU5 ityAdi vaDe ja cAlI rahyA che. A vyavahArajJAnamAM mukhyatve be prakAra che. (1) jJAna ane (2) ajJAna. vadane mULa arthe te jANavuM evo thAya che arthAta ajJAna ane zAnane jANanAra te mukhya jJAna ane tane darzAvanArA te veda kiMvA jJAna. e svatasiddha hoI tenuM jagatamAM avataraNa karanArA athavA jJAnane jANanArA te ja veda hAIveda eTale jANavApaNAne paNa jANavuM, athata jamAM jANavApaNAno paNa vilaya thAya che te ja veda. e mujaba vedano sAco artha te veda eTale anirvacanIyatA kiMvA svataHsiddhatA ja che, je vakhatovakhata kahyuM che. te ja sAkSI rUpe sarSanA hRdayamAM nityaprati hure che. tene utpanna karanAro kivA jANanArA bIje kaI nahi hovAthI te svayaM athavA svataHsiddha ja che, AthI ja te apauruSeya kahevAya che.
Page #864
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dehana ] guhAmAM(maryAdita) bhUta sahita utpanna thayelI che [ 735 vedanI aMdara sarva jJAnane samAveza zI rIte thAya che ? A vivecananuM kAraNa e che ke brahmAMDamAM caude lokamAM cAlato sarva' vyavahAra kaIne koI prakAranA jJAnanA Azraya vaDe ja cAlI rahyo che, pachI te vyavahAra devatAone he, asurone he, manuSyano che pazupayAdi vagere game tene he; sivAya manuSyanI aMdara paNa te sAtvika, rAjasa vA tAmasa prakArane he, vyAvahArika, prApaMcika, bhautikavijJAna, rAjanIti, kuTuMbanIti, kuTilanIti, zArIrika, vAcika, mAnasika kiMvA bauddhika ityAdi game te nItino ho athavA to paramArthatattvanA saMbaMdhamAM he; TUMkamAM, A tamAma dazya jagatanI aMdara jJAna ane ajJAna evA nAmo vaDe je je kAMI vyavahAra cAlelo jovAmAM Ave che te | sarvanuM mULa bIja veda ja che tathA A badhI tenI ja anaMta zAkhAo che ema samaje. AthI zrI vedavyAsAcAryajI hAtha UMcA karIne pokAra karI karIne kahe che ke huM satya kahuM chuM ke vedathI para eTale veda karatAM paNa AgaLa kiMvA moTuM koI zAstra ja nathI; huM je A kahI rahyo chuM te satya che, satya che, trivAra satya che. bhagavAne paNa atre e ja kahyuM che ke sarva vedo vaDe jANavA jevo huM ja che. vaLI vedano aMta paNa huM ja che tathA vadane jANanAro paNa huM ja che. eTale jema jhADa kahetAMnI sAthe temAMnI tamAma zAkhA thaDa, phaLa, phUlo, reSA, mULiyAM vagereno samAveza temAM thaI jAya che ane te sarvano aMte eka AkAzamAM ja laya thAya che arthAta jhADa vA tenI zAkhAono aMta thayo eTale tenI AjubAju ane upara phakta eka AkAza ja zeSa rahe che. jhADanI utpatti bIjamAMthI thAya che, A bIjane preraNuM karanAra to koI judo ja hoya che; Ama jhADanuM Adi, bIja ane aMta AkAza che tema A vedo (jJAna)rUpI vRkSa aMte to AtmasvarUpa mAro ja bodha ApI rahyAM che. A vedene jANavA jevuM je kaI hoya to te eka huM ja che. have jema jhADa bIjamAMthI thavA pAme che tema vedanA sAkSI kiMvA preraka arthAta vedane jANavAvALo paNa huM ja che tathA jhADane aMta vadhI vadhIne aMte jema AkAzamAM ja thAya che tema A vedane aMta karanAro vedavita arthAta jJAnanA arthane jANanAre paNa jyAM jJAnane avadhi samApta thAya che te AtmasvarUpa huM ja che. he pArtha ! mArA sAcA AtmasvarUpanA nizcaya saMbaMdhamAM tane vakhatovakhata kahevAmAM AveluM che, chatAM bodhanI daDhatAne mATe zAstranuM varNana pharIpharIthI kahuM, te sAMbhaLa. huMnuM sAcuM svarUpa jAgrata, svama ane supti e traNe avasthAomAM A AtmA, bhaktA, bhAgya ane bhogarUpe banavA chatAM paNa sarvathI vilakSaNa eTale taddana alaga che te ja sAkSIrUpe, citmAtrarUpe, nityarUpe. zivarUpe tathA huMrUpe che. AtmasvarUpa evA mArAmAMthI ja A sarvano prabhava thayo che, mArAmAM ja A sarvane laya thAya che ane A sarvanI sthiti paNa mArAmAM ja rahe che. A adaya eTale bepaNuM jemAM nathI te paNa huM pote ja che. huM ja aNuthI paNa aNa che tema mahAnathI 5Nu mahAna che ane citravicitra vizvarUpe paNa huM ja che. huM ja purAtana, huM ja puruSa, IzarUpe, hiraNyamayarUpe tathA zivarUpe paNa huM ja che. avayathI rahita evA AtmarUpe paNa huM ja che, acinya zakitavALe paNa huM ja che, cakSuthI rahita chanAM jonAra vA sarvano draSTA paNa huM che tathA karNathI rahita chatAM sAMbhaLanAro paNa huM ja che. vivikta eTale anekavidha rUpavALo huM ja che, vividha jJAnarUpe paNa huM che. mAro koI paNa vettA nathI. vaLI huM ja cittarUpa tathA nityarU5 che, aneka vedo vaDe jANavA yogya huM ja che, vedAMtana karanAra tathA veda jANanAra paNa huM ja che. AtmasvarUpa evA mane puSya nathI, pApa nathI, mAro nAza nathI ke mAro janma nathI, tema mArAmAM deha, indriya ke buddhi paNa nathI, huM bhUmirUpa nathI, huM vahipa nathI, huM jaLa nathI, huM vAyu nathI ane AkAza nathI; ema ne jANe che te kALathI rahita, advitIya, hRdayAkAzamAM rahelA AtmArUpa sarvanA sAkSI, sadasatathI rahita tathA zuddha paramAmarUpane pAme che (kaivalyopaniSadda 18 thI 24). * vedanI apIyatA saMbaMdhanAM vivecana mATe adhyAya 2, oN0 39 tathA pRSTha 180, 181 tema ja mahAkAla puruSa varNana bhAga 1, kiraNa 11 tathA 35 juo,
Page #865
--------------------------------------------------------------------------
________________ 736 ] cA mauminArata jItta taja | 27. [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 15/16 smRti, jJAna, vismRti paNa huM ja che bhagavAna zrIkRSNa kahe che : sarva jJAnanuM mULa ugama kiMvA AdyasthAna ke jene jJAnanA bhaMDAra35 evA veda jANavAno kiMvA batAvavAno je prayatna kare che te AtmasvarUpa e eka huM ja che, vedane paNa jayAM aMta thAya che te sthAna paNa huM ja che tema A vedane jANanAro paNa huM ja che. eTaluM ja nahi paraMtu A smRti kahevAya, A vismRti kahevAya, A jJAna kahevAya evuM jJAna paNa mArA vaDe ja thaI zake che, evo AtmasvarUpa huM ja sarvanA hRdayamAM huM huM evI smRtirUpe saMkalita thayo che, ema nizcayAtmaka samaja. mArAthI bIjuM koI jJAna nathI tema ja A jJAna ane tene jANanAro e baMne paNa huMthI abhinna hoI AbharavarUpa evA mAruM ja rUpa che. bhagavAna zrI kRSNa kahe che : he pArtha ! sarvanA hRdayamAM huM huM eve rUpe je nityaprati skuraNa thAya che eTale A badhA je potapotAne huM ema kahe che te huM eTale koNa? te tane have sArI rIte samajAyuM ne? te huM eTale ja anirvacanIya evo AtmA A AtmasvarUpa e ja mAruM sAcuM svarUpa che, tene ja AtmA, brahma ityAdi saMjJAo che. have AgaLa kahuM chuM te sAMbhaLa. dvAvimau puruSau loke kSarazcAkSara eva ca / kSaraH sarvANi bhUtAni kUTastho'kSara ucyate // 16 // akSara puruSa, puruSottama kivA paramAtmA eTale zuM ? A lokamAM kSara ane akSara evA be ja puruSa che. sarva bhUta kSara ane phUTastha te akSara kahevAya che. jema AkAzanI be zAkhAo che. (1) AkAzamAMthI vAyu, vAyumAMthI vahni, vAhimAMthI jaLa tathA jaLamAMthI pRthvI tatvanI utpatti thAya che tathA te pRtharI tatvamAMthI AvAM aneka rathula brahmAMDa utpanna thatAM rahe che te dareka brahmAMDanI aMdara vyApelA cauda leAka ke jemAM deva,pitara, gaMdha, yakSa, rAkSasa, asura, nAga, kinnara, mano, pazupakSyAdike, aneka prakAranA vRkSo tathA pahADa, patharo vagere sarvane samAveza thAya che. A pramANe bhUla utpattino krama che. A muja mULa evA eka AkAzamAMthI ja upa ita thavA pAmelI heI jyAre teno vilaya thAya che te krama paNa pRthvIno jaLamAM, jaLane himAM, vaddhino vAyumAM ane vAyuno AkAzamAM, e rItano che; e zAstrano siddhAMta che (juo sUryasiddhAMta). A mujaba utpati thatI tathA nAza thavo evo krama nityaprati cAlu ja hoya che. A AkAzamAMthI nIkaLanArI eka zAkhAnuM varNana thayuM; (2) jemAMthI vAyu, vahi Adi pAMcamahAbhUtonI kadI utpatti ja thayelI nathI evuM bIjuM zuddha AkAza to tadana asaMga ane nirmaLa ja hoya che. te pote nirupAdhika ane atyaMta zuddha hovA chatAM paNa ghaTamaThanI upAdhine lIdhe ghaTamAM ghaTAkAza ane maThamAM mahAkAzarUpe tathA temanA adhiSThAnarUpe, e mujaba nAmarUpanI miyA upAdhivALuM ane jANe azuddha banyuM nA hoya evI rIte bhAse che ane te karatAM para evuM bIjuM AkAza taddana zuddha, asaMga ane AkAza evA nAmarUpAdinI ke anya kazAnI paNa upAdhithI taddana mukta ja che. te ja carAcaramAM sarvatra vyApeluM hoI sarvane AdhAra hovA chatAM paNa sarvathI taddana asaMga che. ghaTa he yA na che tenI tene kAMI paDI nathI tema tenA vagara dhaTa, maTha ke temAMnA ghaTAkAza vA mahAkAza ityAdi kazAnuM astitva paNa hetuM nathI. tene aMdara ke bahAra evI koI upAdhio nathI. kemake dhaTanI upAdhine lIdhe A dhaTanI aMdaranuM AkAza ane A dhaTanI bahAranuM AkAza evI saMjJAo ApI zakAya paraMtu sarvatra carAcara vyApaka evA AkAzane bahAra aMdara zI rIte kahI zakAya? kema ke A aMdara bahAranI utpatti to paTapaTAdi bhedo vaDe pratItimAM Ave che ane tenuM astitva te AkAza vagara kadApi saMbhavatuM nathI. Ama te sarvano AdhAra hovA chatAM paNa maryAdAthI para che. AvA amaryAdane to vaLI
Page #866
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] te badhuM (maryAdita hasya jALa paNa) AtmasvarUpa ja che. tat e A ja che. [ 37 ane bahAra ke aMdara evI maryAdA kayAMthI saMbhave? A daSTAMta pramANe vAstavika AkAzanA mULa be vibhAgo thayAH (1) DeI pa, upAdhithI taddana rahita, atizaya zuddha, zAMta, svatasiha, anirvacanIya vagere; tema ja (2) AkAzamAMthI vAyu, vahi, jaLa ane pRthvIrUpe banI te pRthvImAM asaMkhya sthUlasUkSmAdi bha vaDe tathA AkArAdirUpe pratIta thanAruM tema ja ghaTa, paTa, maTha ityAdirUpe bhAsanA tathA temAM baTAkAza ane mahAkAzarUpe asaMga rIte rahenAruM evuM upAdhiyukta AkAza. A bIjA prakAramAM mukhyatve nIce mujaba traNa bhedo paDe cheH (1) maTha, (2) maThanI aMdaranuM AkAza tathA (3) maThanI bahAra sarvatra vyApeluM mahAna AkAza. vAstavika to mAnI aMdaranuM AkAza tathA bahAranuM AkAza e baMne eka ja che paraMtu je AkAza maThanI aMdara che tenA upara maThanI upAdhine lIdhe A mahAkAza che evI miyA upAdhino Aropa thayo che. vaLI ghara bAMdhyA pachI jema bIjI sAmagrIone gharamAM lAvavI paDe che tema AkAzane kaMI sAdhana vaDe gharamAM dAkhala karavAmAM AvatuM nathI, athavA te gADAMomAM bharIne gharanI aMdara ThAlavavAmAM AvatuM nathI, paraMtu para bAMdhyuM ke temAM te hAjara ja hoya che. vaLI ghara paDI gayuM ke te pAchuM pitAne asala svarUpamAM ja maLI jAya che. gharamAM AvyuM eTale te ja mahAkAza kahevAya che paraMtu vAstavika che te samaye paNa te maThathI taddana asaMga hoya che. ghara paDI jAo ke rahe e baMnene te jANatuM nathI. tema pitAne keAI dhaTAkAza vA maThAkAza kahe che tenI paNa tene kAMI khabara hotI nathI. te te haMmezAM zuddha ne zuddha ja che. tasmAta jema eka ja taddana zuddha AkAza maTha, mahAkAza ane maThanI bahAra vyApelA mahAkAza e rIte eka zAkhAne tathA bIjuM AkAza, AkAza e nAmathI paNa taddana para ne asaMga hoya che; vadhe baMne vibhAga maLIne ja vastutaH AkAza kahevAya. AtmA asaMga zI rIte che? A udAharaNa pramANe A mahAkAza e asaMga kiMvA phUTastha evo AtmA samaje. sonInI eraNa upara game teTalA dAgInAo ghaDavAmAM Ave to paNa te jema ekanI eka ja hoya che. dAgInAe game teTalA taiyAra thAya, tene pharIpharIthI game teTalI vakhata teDavAmAM ke ghaDavAmAM Ave to paNa eraNa te ekanI eka ja hoya che ethI tene kuTasthanI upamA ApI zakAya, tema game teTalA dhaTapaTAdi utpanna thAya kiMvA nAza pAme chatAM paNa A mahAkAzane to tenI sAthe kAMI levAdevA nathI, tema A AtmAnA saMbaMdhamAM 5zuM samaje. game teTalA AkAro utpanna thAya ke naSTa thAya chatAM tene to tenI kalpanAye nathI. te te akhaMDa ne akhaMDa ja rahe che. teno ja eTale nAza kadApi thato nathI, tethI tene akSara puruSa kahe che (sAMka 1 juo). Ane bhagavAnanuM parasvarUpa paNa kahe che; tema ja maThAkAzanI upAdhine lIdhe tenI bahAra rahelA A AkAzane mahAkAza evI saMjJA ApavAmAM Ave che. A rIte tenA upara thayelA miyAM mahAkAzanA Aropa jeTaluM paNa kalaMka rahevA nahi pAme tevuM eTale mane vilaya vA nAza thayA pachI temAM maThAkAzarUpe raheluM AkAza jyAre mahAkAzanI upAdhithI 5Nu mukta thaI maThanI bahAra rahelA mahAkAzamAM maLI jAya che arthAta mahAkAza ane mahAkAza e baMne ekatra thaI gayA pachI je abheda sthiti thAya te ja uttama puruSa kiMvA puruSottama samaje (vRkSAMka 24 juo), kema ke AtmA te taddana asaMga ane nirvikAra hoI tene AtmA kiMvA akSara kahevuM e vyavahAradaSTie samajAvavA puratuM heI AtmadaSTie te doSarU5 gaNAya tethI tene AtmA kahe eTale paNa vikAra nahi rahevA pAme, tane e anirvacanIya evuM kahevApaNurUpa doSa paNa utpanna nahi thAya eTalA mATe tene AtmAthI para eTale paramAtmA, puruSothI para eTale eka kiMvA uttama e uttama puruSa kiMvA puruSottama evI saMjJA bhagavAne arjunane samajAvavAne mATe atre ApelI che. A rIte AtmA kiMvA akSara puruSa athavA brahma (vRkSAMka 1) tathA tethI para evA uttama puruSa puruSottama kiMva paramAtmA (rakSAMka (r)) eTale zuM te tane samajAvyuM. have kSara puruSa eTale zuM te samajAvavAnI jarUra rahe che (" akSara eTale brahma che' e saMbaMdhe A0 8 zloka 3 pRSTha 425 juo).
Page #867
--------------------------------------------------------------------------
________________ ha38 ] jaraNyornihito jAtavedA [ siddhAntakADa bha0 gIra a 15/17 kSara puruSa kayo? jema AkAzamAMthI (1) upAdhithI taddana rahita tathA (2) upAdhiyukta evI bIjI eka zAkhA vAyu, vahi, jaLa ane pRthvI tathA temAMnA aneka AkArape pratIta thayelI che, ema upara kaheluM che. te pachI prathama zAkhAnAM dRSTAMtavaDe bhagavAnanA parasvarUpanuM varNana samajAvyuM. have apara svarUpanuM varNana spaSTa rIte karuM chuM. A sarva dazya jALa (vRkSAMka 2 thI 15 4 sudhI ) paNa niHsaMga evA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)mAMthI jema AkAzamAM ekAeka vAyunI utpatti thavA pAme tema akasmAta Izvara35 9 (vRkSAMka 2) e vivartI bhAva sUkSmarUpe prakaTa thAya che, je lakSyArtha vaDe ja jANavAmAM Ave che. te sarva dazyane preraka kahevAya che. temAMthI pachI huM e bIjo vivarta (vRkSAMka 3) pragaTa thAya che. Ama prakaTa thayelo je huM e ja tamAma dasyanuM bIja mAyA, prakRti kiMvA huMnuM prathamanuM skaraNa kiMvA pratibiMba (vRkSAMka 3) kahevAya che. temAMthI satva, raja, tama evA pitAmAM ja rahelA traNa guNomAM Izvara kiMvA huM(vRkSAM)nI kALazaktirUpa IkSaNa eTale preraNAtmaka zaktidhArA kSobha thavAthI prathama avyakta (kSAMka ) svarUpe baMne che tathA tyAra pachI vivataMkrame zivazakti jivA ardhanArIzvara (vRkSAMka 5), pachI sUtrAtmArUpa mahAprANa (vRkSAMka 6) tathA pachI krame mahatta (vRkSAMka 7), ahaMkAra ane tenI aMdaranA tamAma peTAjA (vRkSAMka 8), mana(vRkSAMka 11), buddhi(vRkSAMka 10),citta(vRkSAMka 9), hiraNyagarbha (vRkSAMka 12), brahmadeva (kSAMka 13), virATa (vRkSAMka 14) ane tenI aMdara AvelA caudaloka (vRkSAMka 15 thI 15 g) ityAdi vistAra vikrame thayelo che. vastutaH to A sarve vivartA25 ja che, have je jhADanuM jevuM bIja hoya temAMthI tevuM ja jhADa prakaTa thAya che. jema AMbAnA bImAMthI AMbAnuM, lIMbunA bImAMthI lIMbunuM, vaDanA bI mAMthI vAnuM; e mujaba jhADanI utpatti thavA pAme che tema A sarva dasyanuM mULa bIja Izvara (vRkSAMka 2) che. temAMthI A mithyA mAyArUpa triguNathI bharelo mithyA bhramarUpa ane nAzavaMta evo tamAma dazyAbhAsa (vRkSAMka 3 thI 15 6 sudhIno) svapnanI jema prakaTa thayela hovAthI bIjAMkuranyAyAnusAra te sarva Izvara kiMvA kSara puruSa ja che(A sarva IzvararUpa che. juo IzopaniSad maMtra 1). Ane kSara kahevAnuM kAraNa e che ke jema dAgInAne gALI nAMkhatAM ja temAMnA tamAma nakazIone paNa anAyAse ja nAza thaI jAya che tema A badhA dazya (vRkSAMka 3 thI 15 5) no nAza thatAMnI sAthe ja temanA sAkSIbhAva (vRkSAMka 2)no vilaya paNa anAyAse ja thaI jAya che kiMvA jema jAgRta thatAMnI sAthe ja svAna ane temAMnI tamAma vastuo ekadama kayAMye adazya thaI jAya che tema A dasyanuM mULa je huM (vRkSAMka 3) teno vilaya thatAM ja tenA AdhAra upara rahelA draSTA, darzana, dakSyAdi tripuTI vaDe bhAsatA tamAma kAryo, kAraNa sRSTia5(vRkSAMka 4 thI 15 )no tathA tenA eTale mAyA (vRkSAMka 3)nA potAnA sAkSI kiMvA Izvara (kSAMka 2): paNa vilaya thaI jAya che. A rIte mAyArUpe huM utpanna thAya tyAre tenI sAthe turata sAkSI, draSTA kiMvA Izvara(vRkSAMka 2)nI utpatti thAya che tathA tamAma dazyajALa jenA AdhAre rahe che evI A mAyArUpa huM (vRkSAMka 3)ne vilaya thatAM ja te Izvara paNa potAnA svarUpamAM ja sthita thaI jAya che. jema gharanI upAdhine lIdhe gharanI aMdaranA maThAkAza tema ja gharanI bahAra sarvatra prasareluM mahAkAza, Ama eka ja AkAza gharanI upAdhibhedane lIdhe maTha ane mahAkAza ema be prakAre bane che. te baMne (maThAkAza ane mahAkAza) AkAza maTha (dhara)ne nAza thatAM ja ekarUpa bane che ane pachI maThAkAza ane mahAkAza evA bhedabhedo rahevA pAmatA nathI; tema A huM 25 mAyA(mAMka 3)ne tenA kArya (vRkSAMka 4 thI 15 5) sahita vilaya thatAMno sAthe ja tene sAkSI kiMvA draSTA, Izvara (vRkSAMka 2)no vilaya paNa AtmAmAM anAyAse ja thAya che. Ama vyavahAradaSTie jotAM mAyA (vRkSAMka 3)nA astitvanI sAthe ja te kSara puruSa(vRkSAMka 2)nuM astitva kiMvA mAM (vRkSAMka 1)mAM huM rUpa evI miyA smRti thAya tyAre te sAkSIrUpe ekadama khaDo thaI jAya che tathA jyAre huM bhAvano vilaya thAya tyAre tene paNa anAyAse ja svasvarUpa sAthe vilaya thaI jAya che. Ama vastutaH to baraphane gAMgaDa kiMvA mIThAnuM ghara samudramAM maLI jatAM te jema samadrarUpa ja banI jAya che tema A sarve vastutaH ekarUpa ja bane che paraMtu
Page #868
--------------------------------------------------------------------------
________________ thatAhana] je jAtavedA (agni) araNImAM asupe rahe che, [ 739 tenuM aparokSajJAna thatAM sudhI te tava ja jamavaDe A jagatadi nAnAvidha dasparUpe satya hovAnuM bhAse che, tethI te bhamanA nivAraNanA arthe bhagavAne A yuktinA Azraya vaDe atre samajAvyuM che ke vastutaH Atma evA tenA A sAkSI tavano mAyAnI sAthe ja utpatti ane nAza thatuM hovAthI te kahe che. eTale A sarvane sAkSI, draSTA kivA mATe pAdhika e Izvara (vRkSAMka 2) e ja kSara puruSa kahevAya che. A sarva dakSyAdi AnA AdhAra upara ja avalaMbe che. je Izvara na hoya te mAyA tathA tenA kArya25 bhUto vagerenuM kiMcitmAtra paNa astitva saMbhavatuM nathI, tethI te sarvanuM mULa bIja hAI bIjAMkuranyAyAnusAra A kArya ane kAraNarUpa carAcara dRzyajALa(kSAMka 3 thI 15 za ) paNa IzvarathI abhinna ja hevAthI bhagavAne A saMva bhUtamAtra kSarapuruSa ja che ema kaheluM che. jema AkAzamAMthI utapanna thayelA vAyu, jaLa, vahni ane pRthyAdi pAMca mahAbhUto AkAzarUpa ja che tema Izvara kiMvA kSarapuruSa (kakSAMka 2) mAMthI utpanna thayeluM A sarva dazya jALa Izvara kiMvA kSarapuruSarUpa ja che. jema suvargamAMthI banAvelA dAgInAo suvarNa25 ja che athavA pANImAMthI banelo barapha (hima) pANIrUpa ja che tema Idhara evA kSara puruSamAMthI utpanna thayela A sarva mAyA5 prakRtine khela pazu Izvara kiMvA kSara (vakSAMka 2)rUpa ja che, ema nizcita jANu. kSara akSara puruSa lekamAM kema gaNAya? zrIbhagavAna bolyAH kSara ane akSara evA be puruSo A lokamAM ja kahevAya che, eTale A be puruSonI gaNatarI lokamAM ja thAya che. jema AkAzamAM bheda nahi hovA chatAM maThanI upAdhine lIve temAM raheluM mahAkAza ane maThanI bahAra rahelA AkAzamAM mahAkAza evA mithyA bhedabhedathI ka9pavAmAM Ave che ane tene ja A baMne AkAza che ema lokemAM eTale vyavahAramAM kahevAmAM Ave che; tema ja mAyAnI upAdhine lIdhe teno sAkSI vA draSTA e mAya pAdhika Izvara kiMvA puruSa kahevAyo, ane te karatAM para evo AtmA e akSara kahevAyo, A rIte lokonI dRSTie samajAvavAne arthe tene kSara ane akSara evA nAmonI saMzAo zAstramAM ApelI hovAthI te baMne lokomAM gaNAya che. A sarva lekavyavahAra nAmarUpAdi bhede vaDe ja cAlI rahelo jovAmAM Ave che, arthAta A sarva lokavyavahAranuM svarUpa nAmarUpa ja che, tema AtmA ke je vAstavika tadana anirvacanIya che chatAM jema ghaTa ane maThanI upAdhi vaDe eka AkAzane ja ghaTAkAza ane maThAkAza ema kahe che tema A anirvacanIya paramAtmAne ja mithyA daryAvyavahAranI mAyika upAdhine lIdhe sAkSI kivA kSarapuruSa evA nAma vaDe tathA AtmA kiMvA akSara puruSa evA nAma vaDe saMbodhavAmAM Ave che. A nAmo vyavahAramAMnA hovAthI te baMnene lokamAM ja gaNelAM che. uddeza e ke, paramAtmAne A kSarapurA(kSAMka 2) che kiMvA akSarapuruSa (vRkSAMka 1) che evA nAmanI upAdhi paNa sparzI zakatI nathI, evo te tadana anirvacanIya che. e prakArane bhAva batAvavAne zrIkRSNa bhagavAnano hetu AmAM spaSTa tarI Ave che. uttamaH puruSasvanyaH paramAtmetyudAhRtaH / yo lokatrayamAvizya bibhartyavyaya IzvaraH // 17 // uttama puruSa athavA paramAtmA he pArtha ! A bethI uttama puruSa te anya eTale judo ja che (juo vRkSAMka ), je paramAtmA evA nAmathI kahevAya che. eTale upara kahelA kSAra ane akSara puruSa evA lekanAmane paNa kalaMka nahi rahe evuM te Atmapada taddana nirlepa tathA atyaMta zuddha hevAthI te AthI 5Na 5ra che, evI anirvacanIyatA athavA suSupta maunanI kalpanA darzAvavAne mATe tene paramAtmA arthAta parama AtmA evI saMjJA ApavAmAM AvelI che, tema ja te sara ane akSara puruSathI paNa 5ra kiMvA uttama che evI saMjJA darzAvavAne mATe tene uttama puruSa (puruSa+uttama=puruSottama)e nAmathI saMbodheluM che (juo vRkSAMka 9). jema mane nAza
Page #869
--------------------------------------------------------------------------
________________ 740 ] na ja vakhato vaLImika [ siddhAntakADa bha0 gIa0 15/19 thatAM temAMnA maThAkAza ane tenI bahAra rahelA mahAkAza e bhedabheda maTI javAthI je anirvacanIyatA thavA pAme che tevI ja sthiti mithyA mAyA, prakRti kiMvA azuddha huM (vRkSAMka 3)no tenA kArya (vRkSAMka 4 thI 154) sAthe vilaya thatAM ja tene sAkSI, draSTA ne mAyopAdhika e Izvara yA kSarapuruSa (2kSAMka 2)nI, tene lIdhe judo gaNavAmAM AvatA brahma, AtmA kiMvA akSarapuruSa (vRkSAMka 1)nI sAthe tadrupatA thaI kSarAkSara baMne ekarUpa banI javAthI anirvacanIya sthiti nirmANa thAya che. tevI sthiti e ja paramAtmA, parabrahma, puruSottama, uttama puruSa (vRkSAMka 9) samaja. AtmAne ja paramAtmA tathA Izvara evI saMjJAo prApta thAya che he vatsa! jema AkAza maThanI aMdara praveze che tyAre te maThanI upAdhine lIdhe mahAkAza kahevAya che, tema A avyaya eTale AtmA (vRkSAMka 1) traNa lokamAM eTale dayAdi mithyA mAyA prapaMcamAM praveze che tyAre te mAyopAdhika Izvara evI saMjJAvaDe kahevAya che. sArAMza, jevI rIte eka ja AkAza ghara bAMdhavAthI maThanI upAdhine lIdhe maThAkAza ane mahAkAza evA be bhedane pAme che ane ghara paDI javAthI te maThAkAzanI upAdhithI rahita thatAM A mahAkAza ane mahAkAza che evA bhedabhedathI para banI jAya che tema A avyaya evo AtmA kiMvA akSarapuruSa (vRkSAMka 1) kSarapuruSano vilaya thatAM jayAre AtmA evA nAmanI mithyA upAdhine paNa choDIne nAmarUpAdithI para, taddana nisaMga ane kalaMkarahita che, evA bhAvavaDe darzAvavAne hoya tyAre tenuM anirvacanIyapaNuM darzAvavAnA uddezathI tene uttama puruSa kiMvA paramAtmA enI saMjJAvaDe saMbodhavAmAM Ave che tathA jyAre te traNa lekemAM eTale A mAyAvI tamAma dasyajaLa (vRkSAMka 3 thI 1paNa) sudhImAM etaprota vyApelo che evA bhAvane dhAraNa kare che tyAre tene Izvara (vRkSAMka 2) evI saMjJA vaDe saMbodhavAmAM Ave che. jene kSara pu kahe che te upara kahyuM che. yasmArakSaramatIto'hamakSarAdapi cottamaH / ato'smi loke vede ca prathitaH puruSottamaH // 18 // huM puruSottama che. A rIte huM kSarane oLaMgI gayela ane akSarathI paNa uttama levAthI lokomAM ane vedamAM puruSottama evA nAmathI prasiddha che. bhagavAna zrIkRSNa kahe che : he bhArata ! teM mAruM kharuM svarUpa jANyuM ne? huM tane vAraMvAra huM eTale keNu te samajAvI rahyo chuM; tenI have tene sArI rIte samaja paDIne? A huM eTale zarIradhArI kRSNa nahi paraMtu upara kahelA kSara ane akSarathI paNa 5ra tathA sauthI uttama heThI " puttama' e nAme vedamAM ane lokamAM prasiddha che. arthAta jene mATe vedo huM koNa? te saMbaMdhe zodha karavA pokAra karI karIne kahe che tathA lekamAM jeoe huMnI zodha karIne tene pratyakSa anubhava laI sAkSAtkAra karI lIdho che, tevA jIvanmukata paNa anubhavathI ema ja kahe che ke, anirvacanIya evo huM eTale A zarIrAdi athavA dasyAdi nahi paraMtu "puruSottama" che. TUMkamAM huM eTale puruSottama samaja, Ane ja parabrahA, paramAtmA paNa kahevAmAM Ave che (juo vRkSamAM ). yo mAmevamasammuDhA jAnAti puruSottamam / sa sarvavidbhajati mAM sarvabhAvena bhArata // 19 // huM kartA ane akartA zI rIte che? he bhArata ! je mane A pramANe dehAbhimAnathI rahita evo puruSottama jANe che, te sarva jANanArA, sarvabhAve mane ja bhaje che, athavA je A mujaba dehAbhimAnathI rahita thaI mane puruSottamarUpe jANe che te ja
Page #870
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] garbhiNI strIe dhAraNa karelo garbha jema sArI (abhinna) rIte dharAyela che. [ 741 sarvabhAve mane bhaje che. bhAvArtha e ke, jeo huM nAmarUpathI bhAsanAre dehadhArI e A kRSNa nahi paraMtu kSara tathA akSarathI eTale nAza tathA anAzathI paNa rahita, jyAM akSara kiMvA AtmA prakAranA kalaMkane lavaleza paNa nathI e; taddana zuddha, zAMta, nirmaLa, pavitra ane anirvacanIya e zabdanI paNa jyAM pUrNatA thAya che evo, svata:siddha paramAtmA kiMvA puruSottama che, ema je jANe che te ja yathArtha jANavAvALA che. he buddhizALI ! jema svapnamAMnA dasyane, potAnA saM5vaDe khaDuM karI dIdhela mAnasika jagatane tathA mRgajaLane jevuM gaNavAmAM Ave che tevuM ja A jagata mArAmAM che evI bhAvanA kara. artApaNAnI kiMvA kartApaNAnI tathA temanA sAkSI paNAnI IcchA(bhAvanA)ne paNa mULamAMthI uccheda kara. puruSottama e huM sarvavyApaka hovA chatAM sarvathI rahita che. jema dIvAnI icchA kiMva paNa tenA prakAzamAMnI vastuo prakAzita thAya che kivA svapnane vilaya thaI javo evI keInI icchA nahi hovA chatAM paNa te jAgrata thatAM ja ekadama kayAMye adazya thaI jAya che tema A sarva dazya jALa IrachA vagara ane ka65nA vagara ja jANe anirvacanIya AtmarUpa evA mArAmAM ja khaDuM thaI gayuM na hoya tema ane jJAna thatAM ja jANe ekadama kayAM ya alepa (adamya) thaI jAya che te samajI zakAtuM nathI, eTaluM ja nahi paraMtu A dasyarUpI kAryanuM mULa ajJAna tathA jJAna paNa kayAM ya alepa thaI jAya che, teno puruSottama evA mane te ka9panA paNa hotI nathI. A pramANe AtmarUpa mArAmAM svapnavata kartApaNuM, akartApaNuM ane tenA abhimAnI, e badhuM bhAsatuM haze chatAM paNa huM to AkAzanI mAphaka sarvathI taddana asaMga ane IcchAo kiMvA saMkalpothI taddana rahita che. mane to te baMnenI kiMvA tene jANanArA abhimAnInI paNa kalpanA nathI, tethI huM akartA che. A rIte mArA adhiSThAnamAtrathI ja A dasyAdine sarva vyavahAra cAlatA hevAnuM bhAse che chatAM huM te saghaLI sUkSma kivA dhULa ikiyAdithI rahita ane AkAzanI jema sarva padArthothI taddana asaMga che eTalA mATe ja akartA ane abhokatA che tathA A badhuM svapnanA jema mArAmAM ichA kiMvA saMkalpa vinA ja bhAyamAna thAya che, tethI mane kartAbhoktA paNa kahevAmAM Ave che. jema AkAza taddana asaMga hovA chatAM temAM A pRthvI ityAdi cAra mahAbhUto tenA adhiSThAna ane AdhAra vaDe ja rahelA bhAse che chatAM AkAzane te tenI kalpanA paNa hotI nathI. A sarva pRthvI kiMvA samudro naSTa thAya kiMvA rahe, e rItanI baMne bhAvanA athavA tevI bhAvanA karIne kAMIka haze tenI AkAzane kalpanA paNa hotI nathI. chatAM A cAra mahAbhUtonuM astitva AkAza vagara kadI paNa saMbhavatuM ja nathI. kema ke je teone rahevA avakAza eTale sthAna ja na maLe to teo rahe ja kayAM ? Ama sarvane avakAza ApanAruM nisaMga evuM A AkAza ja bhUtAdipe carAcaramAM paNa badhe vyApeluM jovAmAM Ave che, chatAM te jema taddana asaMga che tema puruSottama evo huM paNa carAcaramAM sarvatra vyApelo che chatAM kazAmAM kiMcitmAtra paNa mArI Asakti nahi hovAthI huM taddana asaMga che. A mujaba mArAmAM kartA paNuM, akartApaNuM tathA tenA sAkSIpaNuM e badhuM che paNa kharuM ane nathI paNa kharuM. Ama che, nathI; emAM nathI ane nathImAM che tathA A badhAno sAkSI ema sarva bhAvene jyAM vilaya thAya che kiMvA sarvabhAva jyAM eka sAthe ane ekarUpe ja che e huM puruSottama che, ema samaja. huM puruSottama kema ? A rIte huM puruSottama evo paramAtmA sarvanA adhiSThAna5 heI kartA chatAM paNa akartA che, bhoktA chatAM paNa abhoktA che, te "hu ja sarvane Izvara che, sarvemAM vyApaka che, citanyama nimaLarUpa che, sarva padArthonA mULa tatvarU5 che, prakAzamAna che, sarva prANIomAM rahelo che, udAsIna che, icchAthI rahita che; mATe kazuM bhagavata paNa nathI ane kazuM karato paNa nathI tema sarvane prakAza ApanAra hovAthI sarvane bhagave che paNa khare ane kare che paNa kharo. A mujaba A badhuM dazya sAcuM" paNa che ane huM paNa che, A huM sarvapa paNa che ane sarvathI bhinna paNa che, ema samaja, he pArtha ! are!
Page #871
--------------------------------------------------------------------------
________________ 742]. hive vi hRzo nA#i- [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 15/19 sUryamAM karI aMdhAruM heI zake kharuM ke tema anirvacanIya evA mArAmAM mAyA, ajJAna ane tenuM triguNAtmaka kArya kevI rIte saMbhave ? AthI ja huM kSara akSara e baMnenuM ullaMdhana karIne te karatAM paNa pAra pahecela hevAthI jIvanmukta che tathA vedomAM huM puruSotama evA nAma vaDe prasiddha che, ema meM prathama kahyuM che. mATe he bhArata ! dehAda rahita evA puruSottamarUpa mane je jANe che te ja sarvavida eTale . jene have kazuM jANAvApaNuM rahyuM nathI evo sarvajJAna bhaMDArarUpa che ema jANu. mATe he pArtha! huM sarvamAM rahelo che ane nathI paNa rahyo tema ja huM katAM paga che tathA akartA paNa che, e rIte upara varNavyA pramANe puruSottamanI ja je potAha sarvamAM bhAvanA rAkhavAmAM Ave te saMsAramAM prasaMgavazAta AvI paDelAM tamAma kAryo karavA chatAM tenAmAM yatkiMcita paNa ahaMtA ane mamatA thatI nathI. kAraNa ke aMtaHkaraNamAM huM eTale A puraSottama che e sivAya bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA nahi denAra arthAta A vagara bIjI kaI pravRtti jagatamAM che ja nahi e rIte jANanAra manuSyane ja kharo vairAgyazIla samaja. je puruSane huM kAMI karato nathI evo daDha nizcaya hoya, te puruSa bhegonA samUhanI kAmanAthI kAMI taje ke grahaNa kare ema saMbhavatuM nathI. huM haMmezA akartA ja che evI nizcayAtmaka bhAvanAnA daDhapaNAne lIdhe paramasukha nAmanI samatA ja avazeSa rahe che athavA huM tamAma dazyAdine kartA che ema badhe vizALapaNAnI arthAta samarpaNanI bhAvanAthI rahevAnI je tArI irachA heya to tema rahevuM, e paNa uttama ja che. sArAMza ke sarvAtmabhAvanI kiMvA niHzeSabhAvanI, A be paikI game te eka bhAvanA karI temAM ja taddana nizcala thaI rahevuM. a! huM A saghaLA dayAdi bhramane kadI kartA ja nathI eTale mArAmAM A datyAdino lezamAtra paNa nathI ane A bhrama je vaDe thaI zake evo jude koI mArAthI saMbhavata paNa nathI, e jo daDha nizcaya thAya to pachI tenA upara rAgadveSa thavo saMbhavanIya nathI. kema ke A zarIrane kaI lADa laDAve ke trAsa de te te trAsa paNa meM ja dIdhuM ane lADa paNa meM ja laDAvyAM, evo dareka Thako mATe teno pAko nizcaya hoya te pachI tene koInA upara rANa athavA TheSa kema ja thAya? A dazyarUpI jALano kSaya mane duHkharUpa che ane udaya mane sukharUpa che, e rIte nAzane mATe duHkhabhAvanA tathA utpattine mATe harSabhAvanA, e baMne bhAvanAne kartA huM ja che evo je nizcaya heya te pachI harSa kiMvA duHkhane prasaMga ja kayAMthI Ave ? sukhane utpanna karanAro paNa huM ja che ane duHkhane utpanna karanAro paNa huM ja che tema sukhaduHkha paNa huM ja che; e rIte potAmAM ja sarvanuM kartApaNuM mAnavAmAM Ave to kheda ane harSa potAnI meLe ja zAMta thAya che ane pachI samatA ja avazeSa rahe che. A samatA e ja sAcI Atmasthiti che. mATe te sarvanA kartApaNAne tathA akartApaNAne paNa choDI de tema ja te sAkSIbhAvane paNa tyAga karI de ane pachI zeSa rahenArI svAbhAvika sthitimAM ja sthira rahe. kartA ane akatapaNAnA nizcayathI rahevA karatAM paNa te baMne nizcayanA sAkSIbhAvano paNa vilaya karIne akhaMDa pUrNAnaMda ane ekarasarUpe rahevuM e ja nizcaya sarvathI atizreSTha che. huM tane vAraMvAra tenI ja bhalAmaNa karI rahyo chuM. tenuM kAraNa e che ke huM sarvane kartA che ane tethI sarvarU5 che evA sarvAtmabhAvane nizcaya je rAkhavAmAM Ave to temAM kartApaNAnA abhimAnarUpa temaja anaMta brahmAMDe kiMvA tamAma dasya jALa potAnuM svarUpa che evuM potAnA svarUpamAM maryAdita thavArU 5 kalaMka sUmarIte rahI javA pAme che ane huM kAI no kartA nathI ane kartA nahi hovAthI deha saha dazyAdino mArAmAM kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI eTaluM ja nahi paNa tene jANanAra sAlI sAthe paNa mAre talabhAra saMbaMdha nathI. AvA nizcaya vaDe je che jIvane sva5 zaddha thAya che paraMtu temAM paNa kiMcita kalaMka te gupta rIte zeSa rahevA pAme che. chatAM A be pikI game te eka nizcaya rAkhavAmAM Ave to abhyAsa vaDe bhaviSyamAM te thakI para jaI zakAya che. eTale ja abhyAsane mATe A be nizco paikI game te eka rAkhavAne mATe tene vAraMvAra kahevAmAM AveluM che, chatAM A baMne nizcayomAM sUma rIte thoDuM kalaMka rahevA pAme che. jema AkAzane AkAza kahevuM eTale AkAza che ema kahenAra te thakI bhinna rahe che ane AkAzamAM huM ane A dasmAdi nathI
Page #872
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] je divase havi (ko) dvArA manuSyoe jAgrata karelo che, te stuti yogya che. [43 ema kahevuM emAM paNa tevuM kahenAre rahI javA pAme che athavA A sarva AkAza ja dayAdipe thavA pAmela che temAM paNa sAkSIbhAva to rahe che; tevo bhAva zeSa hoya tyAM sudhI te AkAzanI sAthe tadra5 thayo ema gaNAya nahi paraMtu A che kiMvA nathI tema ja temAM nathI ane nathImAM che; A baMne bhAvane temAM sAkSI saha vilaya karavo e ja kalaMka rahita evI zuddha bhAvanA kahevAya che. eTalA mATe ja he bhArata! "huM kSara eTale sAkSI (vRkSAMka 2) tathA akSara aTale AtmA (vRkSAMka 1) e baMne bhAvothI para evo uttama puruSa arthAt paramAtmA kiMvA puruSottama (kSAMka 2) che' ema huM tane vAraMvAra kahI rahyo chuM, tenuM kAraNa paNa e ja che ke jemAM koI paNa prakAranA kalaMkana kiMcimAtra paNa aMza rahI javA na pAme ane nadI jema samudrane maLI gayA bAda samudrarUpe ja banI jAya che tema tuM paNuM mArA sattA sAmAnyamAM ekarasa thaI sarvabhAve mArI upAsanA karI zake eTalA mATe huM koNa che tevA mArA sAcA svarUpanuM jJAna je tene sArI rIte thAya te pachI tene bIjuM kAMI jANavA5NuM raheze nahi eTale tuM sarvavidda thaI ekaniSThA vaDe kene bhajavuM te sArI rIte samajI zakIza. he bhArata! sarvabhAve mane bhaja tamAta, he bhArata! huM tane pratijJApUrvaka kahuM chuM ke, A rIte huM eTale A zarIradhArI kiMvA dasyAdi rUpavALo nahi paraMtu upara batAvyA pramANe puruSottama che ke jene paramAtmA, parabrahma kahe che; tene je jANe te ja sarvavita arthAta badhuM jANanAra sarvabhAve eTale kAyika, vAcika ane mAnasika ityAdi tamAma bhAvanA vaDe mane ja bhaje che. arthAta puruSottama evA mArA svarUpanuM tene sAcuM bhAna thayela hovAne lIdhe te zarIra, vANI ane mana vaDe je je kAMI vyavahAra kare che te tamAma A puruSottama evA huM rUpa ja che. aMtaHkaraNamAM je je vRttinuM utthAna thAya ke tene te puruSottamarUpa che, puruSottama evA huMthI abhinna kAMI che ja nahi AvI rIte je je kAMI vyavahAra vartamAnamAM kare che, bhaviSyamAM karaze ane bhUtakALamAM karyA haze te tamAma huM evA puruSottamarUpa ja hatA, che ane haze; e tene daDha nizcaya hovAthI te sarvabhAve A puruSottama evA mane ja bhaje che. eTaluM ja nahi te bhajanAro pote paNa tethI do nahi rahetAM pote paNa puruSottama che evA prakAranA abhinna nizcaya vaDe sarvAbhAve puruSottamarUpa evA mane ja bhaje che. A rIte upAsanA karanAra te upAsaka pote hima kivA mIThuM jema pANInI sAthe ekarasa thaI jAya tema aMte huM evA puruSottama rUpamAM ja maLI jaI mArA (unA) paramadhAmane ja prApta thAya che. A sivAya saMsAramAMthI taravAno bIjo eka paNa upAya nathI. sAkSAta brahmA, viSNu, maheza upadeza kare to paNa te nirarthaka bane he pArtha! atyAra sudhI meM tane je kahyuM ke tArA dhyAnamAM AvyuM ne? Ama che eTalA mATe ja tuM zarIra, vANI ane mana ityAdi dvArA je je karmo kare te sarvane puruSottamarUpa gaNIne ane savaLI indriyone bAhya viSayomAM jatI rokIne arthAta aMtaHkaraNamAMthI utpanna thatA tamAma saMkalpo utpanna thatAMnI sAthe ja te huM evA puruSottamarUpa che, evA prakAranA jJAna vaDe te sivAyanA tamAma bhAve upara vairAgya karI sUkSma ane sthUla evI tamAma indriyonuM tenA viSe saha niyamana karIne, tamAma bhAvanAono tyAga kara eTale sarva bhAvanAone kevaLa eka puruSottamarUpamAM ekaThI karI de. A rIte pitAmaha sarva bhAvanAone huM evA puruSottamamAM ja ekarUpa karI de. Ama karanAro ja sarvabhAve mane bhaje che ema samajavuM. A pramANe pitAmaha sarvatra advaita evA eka mArI eTale puruSottamanI dRDha nizcaya vaDe bhAvanA karyA vagara athata pitAmaha bIjuM badhuM bhUlI javAya nahi tyAM sudhIne mATe arthAta daita(be) 5NanI bhAvanA kAyama rAkhIne te vaDe kivA A vyatirikta bIjA koI paNa mArganuM avalaMbana karIne huM sukha ane zAMti meLavIza ema jo koI kahe to te kadApi zakaya ja nathI athavA te mATe je tuM hajAro varSa paryata dAruNa tapazcaryA karIza kiMvA tArA dehanA TukaDe TukaDA karIza vA tenA cUrecUrA banAvIza tathA agnimAM che
Page #873
--------------------------------------------------------------------------
________________ 744] iviSmadbhirmanuSyebhiragniH / etadvai tat // kaTha [siddhAntakASDa bha. gau0 a0 16/1 tethI meTA dAvAgni kivA vaDavAgnimAM praveza karIza ke khADAmAM paDIza ke khaDganI dhAra upara cAlIza kiDavA tArA dehane mahAsAgare mAM DUbAvIza athavA sAkSAt brahmA, viSNu, maheza, dattAtreya, durvAsA, vasiSTha, vizvAmitra kivA khIjA krAIma tattvavid mahAna maharSie atyaMta karuNuAthI vyAkula thaI tane upadeza Apaze, athavA tuM pRthvI upara ke varSoMmAM rahIza kivA pAtALamAM ghUsI jaIza tA paNa sava prakAranA vismaraNa vinA eTale peAtAsaha sabhAtranuM vismaraNa thayA vinA duHkhanI AtyaMtika nivRtti thaI kadI paNa AtyaMtika sukhanI prApti thaze ja nahi. A dustara saMsAramAMthI taravAnA upara Dyo enA sivAya bIjo eka paNa upAya nathI.1 eTalA mATe he vatsa ! saMkalpanA kSaya ke je khAdharahita che, nivi kAra che, sukharUpa che ane paramapAvana che; tenI prAptine mATe zarIra, vANI, sthUla sUkSma indriyA tenA geAlakA, viSayA, mana, buddhi tathA aMtaHkaraNamAM je je saMkalpavikalpeAnuM utthAna thavA pAme ke turata te sa puruSAttamarUpa che, evA prakAranA dRDha nizcaya ane bhAvanA vaDe tene turata dAkhI devA, aMtaHkaraNamAMthI bIjI krAI kRttinu utthAna ja thavA nahi detAM pAnAsaha sa te bhUlI jaI kevaLa eka advaitabhAve pustreAttama evA mane bhaja, ema huM tane vakhateAvakhata kahI rahyo chuM. kAraNa ke Ama sabhAve mane bhajanArA bhakta sivAya khIjAte kadI paNu sukha maLavuM zakaya ja nathI. huM nizcaya ane pratijJAthI tane kahuM chuM ke je asaMmUDha huM dehArdika nahi paraMtu puruSAttamarUpa ja che evA prakAre dRDha nizcaya vaDe mane jANe che te ja sava' bhAve puruSAttama evA mane ja bhaje che paNa mUDhAne game teTalI vakhata kheca ApavAmAM Ave tA paNu te mane eLakhI zakatA nathI. iti gR'hyatamaM zAstrama'damuktaM mayAnagha / / etadbudhA buddhimA'nsyAtkR'takRtyazca' bhArata // 20 // A guhyumAM guhya zAstra tane kahyuM huM anaba eTale niSpApa arjuna! A prakAre atyaMta gudghamAM guhaiM evuM A zAstra me' tane kahyuM. he bhArata ! buddhimAne teA tene jANIne turata ja kRtakRtya thAya che. tAtpaya` e ke, ati zudghamAM gudgha rahayapUrNa evuM A jJAna meM tane spaSTa rIte kahyuM. zreSTha buddhimAnA tA te sAMbhaLatAMnI sAthe ja kRtakRtya thAya che tathA mada buddhimAtAne tene abhyAsa karavA paDe che, he pAtha! tuM khuddhizALI che, pApathI rahita che.ra vaLI AvA kaTAkaTInA prasaMge tane abhyAsa karavAnA pazu samaya nathI teneA vicAra karIne guptamAM gupta evu zAstrarahasya spaSTa rIte tane kahI saMbhaLAvyuM che. mATe tuM paNa jJAtajJeya ane kRtakRtya evA thA. jeNe jANavAnuM te sava jANI lIdhuM che te nutaneya kahevAya che tathA jete kAMI karavAnuM ke nahi karavAnuM bAkI rahetuM nathI te kRtakRtya kahevAya che. vizeSa zuM kahu` ? adhyAya 16 AtmAmAM bhAsatI e zAkhAo badhuM meM tane zrIbhagavAna kahe cheH ke pAtha! je kAMI jANavA jevuM che te karatAM vizeSa evuM khIjAM jAvA jevu' kAMI che ja nahiM ane te badhuM tuM sArI kahI saMbhaLAvyuM. A rIte samajyA che. chatAM 1 pAtA saha sarvAMnuM vismaraNa thayA sivAya paramAtmAnI prApti thavI kadI paNa zakya nathI. A saMbaMdhe vadhu vivecane upaniSadamAM che tathA yogavAsiSTha sthiti prakaraNa sama` 53 zlAka 58 thI 43 tathA aSTAvaka gItA a 16 leAka 11 jue. 2 AtmAnI sAthe akacabhAvanA thavI te puNya tathA khepAnI bhAvanA te pApa, evI zAsraSTie pApapuNyanI sAcI vyAkhyA che.
Page #874
--------------------------------------------------------------------------
________________ gotAhana] kema ke badhuM tethI prakAze che te prakaTa jAtavedo tarAtmA che. tata te A che. [785 have bhedadaSTino aMgikAra karIne huM tane pharIthI eTalA mATe samajAvuM chuM ke jethI tArI khAtarI thaze ke tuM daivI prakRtivALe hAI A jJAnane mATe saMpUrNa AdhakArI che. AgalA adhyAyamAM tane kaheluM ja che ke, AkAzamAMthI vAyu, vAyumAMthI vahni,vadvimAMthI jaLa ane jaLamAMthI pRthvI e rIte AkAza ja jANe vikArane pabheluM hoya tema jaNAya che, chatAM pote zuddhanuM zuddha ja raheluM che te ja A sarvane avakAza Ape che. A sarva tenA AdhAra vaDe ja che ane tapa ja che. te jo na hoya to vAsvAdi cAra mahAbhUtonuM astitva kadApi saMbhavatuM nathI. te vikArane pAmeluM hoya ema loka dRSTie dekhAvA chatAM ane te sarvanA AdhArarUpe tathA adhiSThAnarUpe hovA chatAM paNa te pote te vaLI pAchuM zuddhanuM zuddha, asaMga ane nivikArarUpe ja raheluM che. sivAya punaH; te ja A AkArAdirUpe pratIta thanArAM dazyomAM baTAkAza, maThAkAzarUpe raheluM hoya che. A pramANe A eka mahAkAzanI ja (1) vAyu, vahi, jala, pRthvI, ane temAMnA anaMta AkArAdirUpe jovAmAM AvatI eka zAkhA nIkaLelI che tathA (2) te AkAzAdimAM maThAkAza, baTAkAza ityAdi upAdhirUpe gaNAtI bIjI zAkhA nIkaLelI che. A rIte baMne zAkhAo vAstavika zuddha ane asaMga evA eka mahAkAzanI ja hAI te paNa varastutaH mahAkAzarUpa ja che. vaLo ghaTAkAza, maThAkAzarUpe kahevAmAM AvatuM AkAza te vAstavika nirvikAra, niHsaMga, nirAkAra, nirAmaya evuM ja che. chatAM dhaTamaThanI upAdhane lIdhe tene dhaTAkAza, mahAkAza evI misyA saMjJAo ApavAmAM Ave che. Ama asaMga AkAzane ja ghaTamaThanI apekSAe baTAkAza, mahAkAza evA mithyA doSo lagADavAmAM Ave che. eTale A vAyu, vahi, jala ane pRthvI tathA tenAM banelAM dhaTamaDAdi AkAzarUpe baneluM evuM je A bhUla ghanIbhAvarUpa AkAza vikAravALuM gaNAya che tathA A ghaTamaThanI upAdhine lIdhe temAM ghaTAkAza, mahAkAzarUpe raheluM AkAza avikArI gaNAya che, ema samaja. kiMvA jema eka ja vRkSamAMthI sArAM ane naThArAM ema banne prakAranAM phaLa pAke che, tema kevaLa eka paramAtmasvarUpa evA mArAmAMthI ane mArA thakI abhinna hovA chatAM jANe jude jude rUpe banelAM na hoya ema miyA upAdhibheda vaDe pitAne judA judA mAnanArA A asaMkhya prANIonA samUhamAM (1) daivI saMpattivALA tathA (2) AsurI saMpattivALA e mujaba phakta be ja bheda paDe che. jo ke devI ane AsurI saMpattivALA kone kahevA te to tane prathama kahevAmAM AveluM ja che; paraMtu tenuM vivaraNa tyAM ati saMkSepamAM kaheluM che mATe AvA bhedo manuSyAdithI mAMDIne te TheTha brahmaloka paryata kayA guNonA prAdhAnya vaDe paDelA jovAmAM Ave che tenuM vizeSa spaSTikaraNa karIne have huM tane kahuM chuM ke jethI AsurI saMpatti laI janmelA kaNa tathA daivI saMpatti laI janmelA koNa che spaSTa rIte samajI zakIza. * zrIbhagavAnuvAcaabhayaM sattvasa zuddhiAnayogavyavasthitiH / dAnaM dumazca yazazca svAdhyAyastapa Arjavam // 1 // tapa zabdanI utpatti zrIbhagavAna bolyA : abhaya eTale bhaya rahita. jyAM sudhI bapaNAnI bhAvanA hoya che tyAM sudhI ja bhaya hoya che, tethI bapaNAnI bhAvanA maTatI nathI tyAM sudhI kadI paNa abhaya thavAtuM nathI. mATe pitA saha sarvatra eka AtmasvarUpanI bhAvanA karavI e ja eka abhayatAnuM lakSaNa che, evo zAstrasiddhAMta che. jIvanmuktonA cittane sarva kahe che, kAraNa ke teo haMmezAM eka AtmAmAM ja ramamANa thaI rahelA hoya ka devI ane AMsarI saMpattivALA kone kahevA te saMbaMdhe adhyAya 9 zleka 11, 12 mAM kahevAmAM AveluM che. ane te vyAkhyA vyavahAra daSTie samajI zakAya evI rIte vistArathI kahI che.
Page #875
--------------------------------------------------------------------------
________________ 746 ] yatazvodeti surya : [ siddhAtakASTha bha0 gIra a0 162 che; AthI satvazuddha eTale aMtaHkaraNa zuddha thaI jenuM cita kevaLa eka AtmAmAM ja ramamANa thayeluM hoya che te. jJAna eTale jeone A tamAma dazyajALa AtmasvarUpa che, evuM abhinnapaNAnuM jJAna thayuM hoya te pakSajJAna, yoga eTale parokSajJAna thayA pachI aparokSajJAnanA anubhavane mATe aMtaHkaraNamAM je je vRttionuM utthAna thAya ke te AtmasvarUpa ja che, evI rIte tene turata dAbI devI; Ama AtmasvarUpanA nizcayanI paripakavatA thaI aparokSAnubhava eTale sAkSAtkAra thatAM sudhIno je abhyAsakrama te yoga. saMkSepamAM daitabhAva maTIne advaitabhAva thavo enuM ja nAma yoga A rIte jJAna ane yogamAM jenI sthiratA thavA pAmelI che te "jJAnayogavyavarithati" kahevAya. yathAzakti annadAna, guptadAna karavuM te kiMvA moha nivRttine mATe mAruM evuM gaNAtuM tamAma izvarArpaNa karavuM tenuM nAma dAna. dama eTale indriyone potapotAnA viSayomAMthI haThAvIne tene kevaLa eka AtmAmAM ja jeThavI te indriyanigraha. yajJa eTale sarva AtmasvarUpa che evI bhAvanA vaDe ahemamAdi bhAvano vilaya karIne sarva karmo karavAM te kiMvA te cittazuddhine mATe karavAmAM AvatA niSkAma yo. svAdhyAya eTale je vaDe sva eTale pitAnA svarUpanuM sAcuM jJAna prApta thAya teTalA mATe dharmazAstramAM batAvyA pramANe vedAdinuM adhyayana karavuM tema ja huM kANuM che tene vicAra karI nizcayapUrvaka huM eTale dahAdi nahi paNa AtmA che evo satata abhyAsa kare che. dharmanA traNa vibhAgo che ema zAstramAM kahyuM che: prathama vibhAgamAM yajJa, svAdhyAya ane dAna e traNane samAveza thAya che; bIjAmAM tapa ane trIjAmAM brahmacArIe gurune ghera rahI tenI sevA zuzraSA karavI te (chAMdo kapAi 2, khaM0 3 maM0 4). tapa eTale AtmasvarUpanI prApti mATe zArIrika, vAcika ke mAnasika, sAMbhAro vaDe skUla ane sukSama ityAdi tamAma indriyone potAnA viSayomAMthI parAvRtta karIne kevaLa eka AtmasvarUpamAM rithara karavA mATe saMyama karatA rahevuM te. zAstramAM "tapa' zabdanI utpatti A pramANe kahelI che. A sthUla brahmAMDa kriyA samaSTinA utpattikAra Adi puruSa evA brahmadeva pote jyAre viSNunA nAbhikamaLamAMthI utpanna thayA tyAre potA sivAya bIjuM kaMI hatuM ja nahi, teo ekalA ja hatA. tethI pote je kamaLamAMthI utpanna thayA tyAM besIne huM kayAMthI utpanna thayA ane mAre zuM karavuM, teno vicAra karavA lAgyA; paraMtu koI paNa vicAra ja skaryo nahi. eka vakhata zuddha jaLa ke je potAnI pahelAM ja utpanna thayeluM hatuM, temAM teNe sparza svara eTale ja" thI 4' sudhInA pacIza aro pikI sALama eTale "a" ane ekavIzame eTale "g A be akSaro koIe "tapa tapa" ema be vakhate uparA uparI uccAryA hoya e pramANe temanA sAMbhaLavAmAM AvyA. "tai" "tA" evA zabdo ja nidhana puruSonA dhananI mAphaka brahmadevane te vakhate mahAupayogI thaI paDyo. teNe A "tA" "tapa" evuM kahenAra koNa te jANavAnI irachAe cAre tarapha najara karI paraMtu tyAM pANI sivAya bIjuM kAMI paNa dIThuM nahi tyAre teNe te zabdone AjJA rU5 mAnIne prANa, mana, jJAneMdriya ane kameMdriyone niyamamAM rAkhI tapa karavAnI zarUAta karI. A pramANe A pUla brahmAMDanI utpatti thayA pUrve A tapanI zarUAta virATa vA samaSTi brahmAMDanA pUla utpattikAra brahmadevathI thayelI hovAthI AtmasvarUpanI prAptine mATe "tapanI jarUra hoya che (bhA. kaM0 2, a0 9 0 3 thI 8). A rIte AtmaprApti thatAM sudhIne mATe bAhya ane AMtara tamAma iMdriyone potapotAnA viSayamAMthI parAvRtta karIne tene saMyama karavo tenuM nAma tapa, Arjava eTale saraLatA; jevuM hRdayamAM hoya tevuM ja bahAra vata karavuM, manamAM koI paNa prakAranI AMTIghUMTIo nahi rAkhatAM aMtarlIza zuddha aMtaHkaraNapUrvaka vartana karavuM te, A badhuM devI saMpakUpa che. bhahisA satyamakrodhastyAgaH zAntirapaizunam / dayA bhUteSvaloluptvaM mArdavaM hIracApalam // 2 //
Page #876
--------------------------------------------------------------------------
________________ ra ! jyAM (AtmasvarUpamAMthI sUryane (paNa) udaya thAya che, [47 ahiMsA kone kahevI ? ahiMsA eTale jIvAtmA pote vAstavika rIte to AtmasvarUpa hoI janmamaraNAdithI rahita che chatAM avidyArUpI bhramane lIdhe mohavaza thaI huM utpanna thayo chuM, evI bhAvanA karI viSo e ja mAruM aMtima yeya che ema mAnI le che. ane tenI prAptine mATe vAsanAvazAta aneka yuniomAM janme che tathA vAraMvAra maraNa pAme che. A rIte ajJAna vaDe potAnA hAthe ja tenI thatI A janmamaraNarU5 hiMsAmAMthI tene bacAvavuM te ja sAcI ahiMsA kahevAya. vyavahAramAM peTa bharavAnA uddezathI mohamAM phasAI pazunI thatI hiMsA thakI jyAre ApaNane ghaNuM kiMvA tiraskArabhAva utpanna thavA pAme che te pachI potAnI mUrkhatAne lIdhe potAnA hAthe ja potAnI thatI A hiMsA saMbaMdhe je kadI vicAra upanna na thAya to te kharekhara eka prakAranuM DhAMgIpaNuM vA pAkhaMDa ja gaNAya. Ama AtmavarUpanI prApti karI levI e ja hiMsAmAMthI mukta thavAne sAco upAya che. ane aMte A prakAranI ahiMsAnI prApti thAya eTalA mATe koI ne paNuM zarIra, vANI ane mana vaDe kiMcitmAtra paNa dubhAva nahi tene ahiMsA kahevAnI vyavahAramAM prathA che. teno aMtima ane gaDha udeza to jagatamAM jovAmAM AvatuM bepaNuM vastutaH che ja nahi; jene saMsAramAM bapaNAnI bhAvanAthI jovAmAM Ave che, te paNa vAstavikate advaita evuM pitAnuM ja svarUpa che, evI bhAvanA thAya to ja vyavahAramAM kahelI kAyika, vAcika ane mAnasika e traNe prakAranI hiMsAmAMthI bacI zakAya che. satya eTale khoTuM ane sAcuM zuM che teno nirNaya karIne asatyane tyAga kare tathA satyane svIkAra karavo te arthAta AtmA vagara bIjuM badhuM asatya che; mATa kAyika, vAcika ane mAnasika vyavahAramAM AtmA sivAya bIjI koI paNa bhAvanA thavI te asatya ane sarvatra eka AtmabhAvanA tenuM nAma ja satya samajavuM. A rItanA satyatAnA aMtima dhyeyanI prAptine mATe ja kAyika, vAcika ane mAnasika vyavahAramAM paNa satyatAnuM ja AlaMbana karavA zAstrakAro jaNAvI rahyA che. jyAM bIjApaNAnI bhAvanA hoya tyAM ja krodha rahI zake. A huM chuM, ane mAruM che ane A mAruM nathI, A mane maLavuM joIe ityAdi prakAranI kAmanA manamAM utpanna thatAM te meLavavAne mATe prayatna karavAmAM Ave che ane temAM je vacce bIjo koI aDacaNa upana kare te krodha upaje che, paraMtu jyAM ekatvanI ja bhAvanA hoya tyAM krodha kayAMthI hoya? AthI tevI bhAvanA thavI e ja akrodha kahevAya; eTalA mATe ja vyavahAramAM bIjAo taraphathI tiraskAra thAya kiMvA pitAne trAsa thAya te paNa mUMge moDhe sahana karI levuM, tene vyavahAramAM akrodha kahyo che. teno uddeza varatutaH to bIje kaI che ja nahi ane je che te sarva pitAnuM ja svarUpa che e rIte pite pitApara krodha karavo te ayogya che; e mujabanuM sAcuM jJAna thatAM aMte te ekatvanI bhAvanAmAM ja pariName che. tyAga eTale AtmAmAM bIjuM kAMI che ja nahi evA nizcaya vaDe temAM bIjuM kAMI che, ema jaNAya to tarata ja teno tyAga kare che. AthI ja vyavahAramAM paNa je vastuo IzvaraprAptine mATe aDacaNa kare eTale naDatararUpa lAge te eTale priya evA strI putrAdi saha sarvane tyAga karavo ane chevaTe potApaNAne paNa tyAga karavo, A rItanA tyAgane ja sarvatyAga kahyo che. kSAMti eTale aMtaHkaraNamAM koI paNa prakAranuM ciMtana ja na hoya, tevuM ciMtanarahita je nirmaLa ane zuddha aMtaHkaraNa athata tamAma vikalponuM zamana kiMvA samatA e ja kSAMti. apazuna eTale bIjAne halake pADavAnI saMkucita ane kSudradaSTino tyAga karIne sarvatra vizALa evI eka AtmadaSTino Azraya levo te; keIe game teTaluM du:kha dIdhuM hoya kiMvA upakArano badalo apakArathI vALyo hoya chatAM paNa gupta rIte kiMvA chaLakapaTathI tene pIcho na pakaDavo ane tevI vRtti paNa nahi rAkhavI te apazana kahevAya tathA tevAne pIcho pakaDI tene chaLakapaTathI gupta yA prakaTa rIte herAna karavo te pazuna kiMvA pizAcavRtti kahevAya, e tene vyavahAramAM pracalita artha che. dayA eTale jeo anAnI che, potAnA svarUpane nahi oLakhatAM miyA mohajALamAM phasAI hamezAM viSayonI pAchaLa ja maMtrA rahe che, tathA pitAnA sAcA hitane samajatA nathI, tevAo bicAze A ajJAnatAmAMthI kevI rIte Taze e rIte temanA upara dayAnI daSTi rAkhavI arthAta tevAo upara tirarakArabhAvanA nahi rAkhatAM
Page #877
--------------------------------------------------------------------------
________________ 748] astaM yatra ca gacchati / [ siddhAntakASTha bha0 gI0 a 16/pa upekSA rAkhavI te ja bhUtadayA che. AthI ja vyavahAramAM paNa pUrva prArabdhavazAta zArIrika, vAcika kiMvA mAnasika AdhivyAdhiothI pIDAelAM sarvabhUte pratye dayAbhAva rAkho, temanAM pUrva karmomAM upekSAbuddhi karavI, e zAstramAM niyama kahevAmAM AvyA che tathA tene aMta te chevaTe upara kahevAmAM AvI tevI bhUtadayArUpa bhAvanAmAM ja pariName che. alupatA eTale A huM chuM tathA A mAruM che, evI ahama mama buddhi kiMvA prIti nahi rAkhavI arthAta AtmAmAM huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi kAI paNa bhAvanAono lezamAtra paNa aMza nathI, A rItanuM potAnuM svarUpa taddana nirmaLa ane asaMga che; evI rItano daDha nizcaya karavo tathA huM, tuM, ityAdi bhAvono udaya paNa thavA devo nahi te alupatA kahevAya. AthI ja vyavahAramAM paNa vi pAse hoya ane te bhogavavAnuM sAmartha hoya chatAM paNa te vagara calAvuM agara jarUra karatAM vadhu upabhoga nahi levo te alolupatA hoI temAM ja racyApacyA rahevuM te lolupatA kahevAya che. ane tene aMta te ahama mamAdi buddhinA tyAgamAM ja thAya che. mArdava eTale namrapaNuM kiMvA mRdutA arthAta ahama mamAdi bhAvanAonI utpatti thavA pAme ke haTha vaDe nahi paNa vicArayukta namrapaNe turata ja A badhuM eka AtmarUpa che evA prakAranA vivekathI tene AtmarUpa ja banAvavI te; AthI ja vyavahAramAM paNa bIjAonI sAthe namrapaNAthI vartavuM evo zAstramAM niyama kahe che. hI eTale akAryamAM lAja rAkhavI eTale prathama kArya zuM ane akArya zuM teno manasvI nahi paNa zAstrAdhAra saha viveka karI nizcaya karavo ane pachI je akArya karavAmAM lAja utpanna thavI joIe te. A rIte je vAstavika vicAra karavAmAM Ave to AtmaprApti e ja kharuM kArya hoI te sivAyanuM badhuM ja akArya kahevAya, AthI vyavahAramAM paNa hIno artha zAstraviSiddha AcaraNa karavAmAM lajjA rAkhavI ema kahevAmAM AvyuM che. TUMkamAM, vyavahAramAM je karmo khullAM aMtaHkaraNathI ane vagara saMkece lokone kahI zakAya te puNyakarmo tathA je lokone kahetAM zarama Ave te pApaka samajavAM. evI vyAvahArika taddana saraLa vyAkhyA che; tethI tevAM pApakarmono tyAga karavo joIe. jema ke sakAya, dAna, yajJa ityAdi lekene khullI rIte ane vagara saM kArca kahI zakAya tevAM hoya che tethI te puNyakarmo hAI cerI, vyabhicAra vagere kama chUpAvavAnA prayatna karavAmAM Ave che tethI te pApa karmo jANavAM. vAstavika rIte " hI " no aMta te eka AtmA sivAya bIjA badhAmAM lajA utpanna thavI emAM ja thAya che. acapaLapaNuM eTale sthiratA, kiMvA caMcaLatAthI rahita thavuM, nityaprati eka AtmasvarUpamAM ja sthira thavuM, AtmAmAMthI vRttine jarA paNa calAyamAna thavA nahi de te acapaLatA kahevAya, A badhA devI saMpakUpa che. tejaH kSamA dhRtiH zaucamudroho nAtimAnitA / bhavanti sampadaM daivImAbhajAtasya bhArata // 3 // A guNe daivI saMpattivALAmAM hoya che. teja eTale ejasa, prabhAva, jJAna athavA prakAza, sarva dayane huM je prakAzamAna kare che. evI rIte buddhinI sUkSamatArUpa svayaMprakAzatA kivA prabhAva arthAta mUDhatA kiMvA ajJAnatAne nahi pAmavuM te teja, kSamA eTale viSayomAM phasAyelA ane mUDha chatAM potAne jJAnI samajanArA ajJAnIono sAmarthya hovA chatAM paNa parAbhava nahi karatAM temanA pratye kSamA, dayAbhAva kiMvA upekSAvRtti rAkhavI eTale jema nAnuM bALaka mAtApitAne mAre te sAmarthyavAna hovA chatAM paNa te anAnI bALaka che ema samajIne mAtapitA tene kSamA kare che athavA te viSayomAMthI duHkhavaDe vyAkuLa thaI zAMtinI icchAthI AvanAra mumukSane tenA pAchaLanA guNadoSanI kSamA karI tene mahAtmA puruSoe adhikAravazAta zAMtine mArge laI javuM te kSamA. dhRti eTale dhIraja, game tevA prasaMgamAM vRttine AtmAmAMthI saheja paNa calAyamAna thavA nahi devI tenuM nAma ja kharI dhIraja che; AthI vyavahAramAM paNa game tevA bhege potAnA dhyeyamAMthI buddhine calAyamAna
Page #878
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana (ane) je (Atmapada)mAM (te) ata (vilanane) pAme che, [ 749 thavA nahi devI tene ja dhIraja kahe chaeN; AnuM aMtima dhyeya te| AtmaprAptimAM ja pariName che. zauca eTale pavitratA kivA zucirbhUtapaNuM, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi; huM, tuM, te, A RtyAdirUpe bhAsatuM A badhu dRzyajALa paNu AtmarUpa ja che, evA matamAM nityaprati dRDha nizcaya thavA te AMtarazauca kahevAya tathA gAmaya, mATI vagerethI zarIrane sApha karavuM, e bAhyazauya che. AbhAZzaucate aMtarbhAva AMtarazaucamAM thAya che. jo AMtarazauca na hoya teA ekanuM bAhyazauca niraka nIvaDe che. adroha eTale phAInA paNa droha nahi karavA, bIjo hoya te! ja droha thaI zake paraMtu jyAM banne keAI che ja nahi paNa A sa` eka AtmA ja che evI niHzaka rIte dRDhabhAvanA hoya te| pachI droha kayAMthI saMbhave ? nAtiyAnitA eTale mAnapaNAneA ja jyAM atyaMta abhAva dhye evI nirabhimAnavRtti rAkhavI te. jyAM huM pUjnma chuM, meTA chuM evI bhAvanAne paNa vilaya thAya che, te ja nAtimAnitA kahevAya. tA ke, huM AtmA che. evuM sarvAtmabhAvanuM abhimAna rAkhI manamAM mane badhA pUje evA prakAre manamAM jete pUjAvAnI icchA hoya te dAMbhikatA kahevAya paraMtu jyAM evI icchA paNa hotI nathI arthAt amuka thayuM je e ane amuka hi thavu' joI e e 'te prakAranI buddhimAM upekSAvRtti hovI te nAtimAnitA kahevAya che. je bhArata ! A guNe daivI saMpatti meLavIne janmelAone prApta thAya che, arthAt je daivI saMpattimAM janmelA heya temAM upara jaNAvyA pramANenA teja, kSamA Adi chavvIsa (26) gugrA hoya che (daivI sa`patti saMbaMdhamAM a0 le|0 13,14 jIe). have tane AsurI sapattimAM janmelAenA guA sakSepamAM kahuM chuM. dambho da'rpo'bhimAna'zca krodhaH pAruSya'meva' rA ajJAnaM' cAbhijAta'sya pArtha sampadmAsurIm // 4 // AsurI sa'pattivALAnA guNA bhagavAna AgaLa kahe che huM pA! tame AsurI sapattivALA kAne kahevA te prathama pazu kaheluM ja che (a. 9 le. 11, 12, juo). have tenA lakSaNlRA spaSTa rIte kahuM chuM. daMbha eTale dAMbhikatA, 65 eTale gava kivA akkaDapaNuM, abhimAna, krodha, pAsthya eTale maheNAM mAravAM, atyaMta niSThura (kaThaNu)vacana khelavuM te, tathA ajJAna eTale huM dehu chu evA prakAre samajavuM te; A guNe| AsurI saMpattine meLavI janmelAete prApta thAya che arthAt AsurI saMpattimAM janmelAomAM A zu hoya che. devI sa'mpadvimokSaya nabandhAyAsurI matA 1 mA zu'ca'H sampa'da' de'vIma'bhijAto'si' pANDava // 5 // tu daivIsa pattivALA che daivI saMpatti mekSane mATe tathA AsurI sapatti baMdhane mATe mAnelI che. eTale jemAM daivI saMpattinA upara kaLA pramANenA gugrA hoya che, te A saMsArarUpI duHkhamAMthI chUTavAnA mArge lAgelA che, ema samajavuM tathA AsurI saMpattivALAe teA narkanA kIDAnI jema viSayavAsanAmAM ja ragadeALAyelA ja hAvAthI karI rIthI atyaMta duHkhadAyaka evA A janmamaraNanA cakkaramAM ja paDyA kare che. he pAMDava (arjuna) tu daivI sa`patti saMpadana karIne janmeleA che, mATe zAka nahiM kara arthAt tuM narakanA kIDAonI jema viSayamAM krUsAI phrI pharIne gavAsamAM ragadoLAI te janmamaraNAdi duHkhapara parAmAM ja phasAyA karaze evI ciMtA na kara kemake tuM haivI sa pattimAna heAI meAkSanI kakSA paikInA che. janma maraNAdinA kAraNurUpa garbhavAsane viSTAmAM sabhaDatA kIDAnI upamA zAstrAmAM kema ApavAmAM Ave che? garbhamAM piMDa zI rIte dhAya che tathA tene tyAM kevI yAtanAo begavavI paDe che, te saMbadhe zAstramAM A pramANe vana AveluM che.
Page #879
--------------------------------------------------------------------------
________________ { devAH sarve pitAH-~~ jIvAtmAne zarIranI utpatti kevI rIte thAya che A zarIra pRthvI, jaLa, hiM, vAyu ane AkAza ema pAMca mahAbhUtAnuM baneluM che. zarIramAM je kANu bhAga che. te pRthvItA, drava bhAga jaLanA, uSNu bhAga tejaneA, gativALe! bhAga te vAyuneA ane peAlAjuvALA bhAga te AkAzanA che. pRthvInA guNa dhAraNa karI rahevu te che, jaLate guNu sate ekaThuM* rAkhavAnA che; jema pAtramAM pANI kivA dhAnya bharavAmAM Ave te te ekaThuM' rahe che tema pRthvI e pAtrarUpe tathA temAM pANI e aMdara ekatra raheluM che, ema samajo. tejane guNu prakAzavAneA che; vAyunA vahana eTale saMcAra karavAnA tathA AkAzane guru A sarva vastuene avakAza ApavAve che. kAnane viSaya zabdaprApti eTale kAna vaDe zabda sAMbhaLI zakAya che, cAmaDInA viSaya sparza, cakSunA rUpa, jiddAnA svAda tathA nAsikAnA sUdhAte che, upastha indriyane viSaya AnaMda levAnA, gudAnA malatyAga, buddhitA nAna, mananeA saMkalpa, ane vANIne khelavAnA che. mIThuM, khATuM, khAruM, tUruM, kaDavuM ane tIkhuM' e cha raseAnA Azraye te jIvAtmA sUkSmarUpe rahe che. A rasA jaLamAMthI utpanna thayelA che, tethI prANane jaLatattvatA aMza kahevAmAM Ave che; SaDja, RSabha. gAMdhAra, madhyama, paMcama, dhaivata, niSAda, pruSTa, aniSTa ane praNidhAna eTale svayanAda ema daza prakAranA zabdanA gu]! che. te A prANamAM sUkSmarUpe rahelA hAya chaeN. dheALuM, kALuM, lAla, tra( dhumADA jevuM), pILuM, kapila, (AkAzI kALuM mizra sapheda) tathA pAMDu (sapheda mizra saheja pILu) A sAta rasanA guA che. A badhAnA mizraNu sahita jIvAtmA sthUlarUpe pragaTa thayA pUrve prathama sUkSmarasarUpe raheze| hoya che tyAre A badhAM mizraNA paNu temAM sUkSmarUpe ekatrita hoya che. Ama te rasarUpa bane! jIvAtmA jyAre sabhAga dvArA vIya` ane retAdinA saMyeAgathI sthUla vA baTTa thavA pAmI krame zarIra dhAragu kare che tyAre temAM je rasanA 'za vadhu pramANamAM heAya tevA zarIranA raMga jovAmAM Ave che. vaLI A sUkSma evA prANatattva dhAraNu karelA rasarUpa jItrAtmA ekabIjAnI sarakhAmI (sarakhe bhAge mizraNu) thAthI cha prakArane thAya che. te rasamAMthI rakta, raktamAMthI mAMsa, mAMsamAMthI meda, medamAMthI hADakAM, hADakAMmAMthI majjA; majjAmAMthI zukra(vIya), ema krame krame te ba* batI sthUla ghanIbhAvane pAme che, te ja A sthUla zarIra kahevAya che. te vAsanAtmaka evA jIvAtmA ja sauthI prathama kavazAt IzvarI preraNA anusAra prathama liMgadehavaDe (sUkSmarUpe) peAtAnI vAsanAne anukULa thAya evA zarIranI zeAdha karI atarALamAM vicaratA hoya che. te jIma peAtAnI vAsanAte anukULa zarIra maLatAM ja vRSTi, sUrya, kiraNA tyAdi dvArA prathama antamAM praveze che ane upara karyuM tema cha rasAnuM sevana thatAM ja te prathama sUkSmarUpe puruSa zarIramAM bIjarUpe dAkhala thAya che tathA tenAM vImAM sUkSmasvarUpe rahele heAya che. jyAre puruSanuM vIya' ane strInA re| A ene saMyeAga thAya che tyAre upara kaLA pramANe gabha badhAya che. tyAM tene strI zarIramAMthI ja pASaNu maLatu` rahe che. Ama je pi'Da baMdhAya che te pahelAM A vAsanAtmaka sUkSma chatranI sAthe mana, buddhi, citta, ahaM'kAra tathA tenuM sthAna aMtaHkaraNu(hRdaya) e badhA sUkSmarUpe hAya che ate tenI vyavasthA te jIvAtmA hRdayamAM nIce pramANe kare che, mAtAnA jaTharAgninA sthAnamAM manane, pittanA sthAnamAM cittane, vAyumAM ahaMkArane tathA hRdayamAM buddhine rAkhe che tema ja mAtAnA te te sthAna anusAra bALakanA te te sthAnanuM nirmANu thaI te pASaNa maLatuM rahe che. A saMbaMdhamAM nIcenA kathanathI vadhu spaSTatA thaze. | AhA [ siddhAntakASDa bha. gI0 0 16/5 jIva garbhamAM kevI rIte praveza kare che e rIte kane lIdhe Izvare prerelA ane deha dhAraNa karavAne mATe puruSa zarIranA bIjamAM Ave te jIva RtukALe strIsaMga thatAM prathama strInA garbhAzayamAM praveza kare che tyAM jyAre eka rAta vite che tyAre zukra ane roNita(reta) maLI jaI te DaMDALuM bane che. pAMca rAte parayATA jevuM gALa thAya che, dasa diva se khera jevI mAMsanI,kaThaNu pesI bhaMdhAya che tathA aMDaja yeAnimAM iMDu baMdhAya che, atra mAsamAM te piMDarUpe ane che, jema bIjane pANI nAMkhatAM ja temAMthI aMkura, zamA, aa vagere phUTe che tema khA garbha mAMthI
Page #880
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] te (Atmapada)mAM ja sarva deve samarpita che te ja sarvanuM adhiSThAna che). [75 paNa A pramANe svAbhAvika rIte parivartana thatuM jAya che tema samajavuM. eka mAsamAM te vada banI kaThaNa thAya che, bIjA mAsamAM tene ziranI utpatti thAya che, trIjA mAsamAM paga, cothA mAsamAM gulpha eTale kaMdanA jevI gAMThe, jaThara tathA kaTI pradeza thAya che. te garbhane pAMcamAM mAsamAM baraDo tathA sAta dhAtuo prakaTa thAya che ane bhUkha, tarasa lAgavA mAMDe che. chaThThA mAsamAM mukha, nAsikA, cakSu tathA zrotra vagerevALA thaIne putra hoya to jamaNI kukhe tathA kanyA hoya to DAbo kukhe kare che. Ama mAtAe khAdhelA annapAnAdi vaDe jenI sAta dhAtuonuM poSaNa thaI deha vadhatuM jAya che e A jIva garbhAzaya eTale ke je viSTA ane mutrano khADo hoI jemAM macchara ane DAMsa jevA ghaNA jIvajaMtuo pedA thayelA hoya che tathA je khADe, morI pakavA saMDAsanI khALa jema apriya ane atyaMta dudhavALA hoya che temAM te sUve che. A veLA tyAMnA kRmi nAmanAM bhUkhyAM jIvaDAMo e jIvana AkhA aMgane karaDI karaDIne vAvALuM karI mUke che. tethI komaLatAne lIdhe ghaNuM ja kaSTa pAmIne te jIna vAraMvAra mUccha pAme che. mAtAe khAdhelA kaDavA, tIkhA, khArA, lUkhA-khATA ityAdi uma padArthono sparza thatAM AkhA zarIre tene vedanA thatI rahe che; ajJAnatAne lIdhe te bolI paNa zakatuM nathI. vaLI tyAM kahe paNa kone? mAtA te bahAra AvyA pachI ciMtA kare paNa tyAM tene koNa belI! A rIte aMdaranA bhAgamAM orathI ane uparanA bhAge mAtAnA AMtaraDAothI viMTAIne mAtAnA maLamUtrathI bharelA garbhAzayanA atizaya sAMkaDA bhAgamAM jenI pITha ane Doka vAMkI vaLI gayelI hoya che, evo te jIva mAtAnI kukhamAM mastaka rAkhIne peTamAM mAthuM ghAlIne ane baraDAne ardhacaMdrAkAra karIne baMne skaMdhamAM ghAlIne piMjaramAM pUrAyelA pakSo jema potAnA aMgatI ceSTA karavAmAM paNa asamartha, dIna ane taddana parataMtra bane che. zvAsa levAya paNa nahi ane cheDAya paNa nahi evI rIte te jIva mahAna duHkharUpa saMkaTamAM phasAI paDe che. Ama dehamAM rahI pUrva prArabdhAnusAra karmo karI tenA vaDe thatAM asaMkhya sukhaduHkhAdino tene anubhava thAya che evA prakArano A dehAbhimAnI jIva garbhavAsamAM ja ekeka aMga pratyaMganI vRddhi thaIne sAtamA mahinAmAM dAkhala thAya che ane AThamA mahinAmAM te te sarva lakSaNa vaDe saMpUrNa bane che. jIvAtmAne garbhamAM anaMta janmanuM thatuM jJAna upara kahyuM che ke jIvana praveza sAtame mahine mAtAnA garbhamAM rahelA te piMDamAM thAya che. te vakhate tene pUrvaprArabdhanA gogathI svasvarUpanuM jJAna prApta thaI pAchalA seMkaDo avatAranuM smaraNa thAya che, jema ke koI vRddha manuSyane potAnA bALapaNathI mAMDIne vRddhAvasthA sudhI zuM zuM banyuM tenuM jJAna hoya che tema A vAsanAmaka jIva ke je vAratavika rIte to zuddha nirvikAra ane asaMga e AtmasvarUpa hovA chatAM ajJAnatAne lIdhe aneka janmamarAnA cakkaramAM phasAyelo hoya che te jyAre jyAre garbhamAM praveze che tyAre tyAre pote Aja sudhI keTalA janma lIdhA tenuM tene bhAna thAya che. jema jAgrata avasthAmAM game teTalA parizrama karyo hoya te paNa nidrAmAM te tamAma parizramano parihAra thaI jAya che, kAraNa ke jAgRti ane nidrA e benI vacce eka sama saMdhinI avasthA AvI jAya che, te ja vAstavika paramAtmasvarUpanI zuddha avasthA che, te avasthA ja sata, cita ane AnaMdarUpa hovAthI sarva prakAranAM 6Hkhe temAM bhazmibhUta thaI jAya che tathA jAgRta thatAM pUrva saMmaraNane lIdhe te sukhaduHkhAdi pharI pAchAM tenA anubhavamAM Ave che. te pramANe jyAre jyAre jIva rala dehane choDI mUkama dehadArA aMtarikSamAM jAya che tyAre tyAre te benI vacce ajJAta rIte kSaNavArane mATe A paramAtmAsvarUpa evI saMdhi avasthAno anubhava pratyeka jIvane AvI jAya che. te avasthA choDI te jyAre sAkSI avasthAne prApta thAya che tyAre tene potAnAM karmo keTalAM bAkI che tathA bhaviSyamAM kayAM kayAM janma levAnAM che ityAdi bhaviSyanAM tamAma janmonuM jJAna thAya che tathA jayAre te te avarathA choDI yamarAjanI zikSAo bhogavI katakarmonuM phaLa bhogavavAne mATe pharIthI pUla deha dhAraNa kare che eTale sUkama dehamAMthI pUla dehamAM praveza kare che tyAre paNa A saMdhi avasthAne svAnubhava tene AvI
Page #881
--------------------------------------------------------------------------
________________ 52] ta6 nAti jana I Utahai ta . [ siddhAntakASTha bha0 gIva a 165 jAya che tathA tyArabAda deha garbhamAMthI bahAra Ave tyAM sudhI sAkSIbhAve tene AtmAnA zuddha svarUpanuM jJAna prApta thAya che tathA Aja paryata thaI gaelA pUrvanA anaMta janmonuM paNa smaraNa thAya che. jo ke A pramANe garbhavAsamAM jIvAtmAne AtmAnuM bhAna thAya che kharuM paraMtu bahAra AvyA pachI te jJAnanI paripakavatA thaI jyAM sudhI te jIvanmukata na bane tyAM sudhI te jema dareka jIvone tenI jAgrata, svapna ane suSupti avarathAonI vacce nityaprati paramAtmasvarUpanuM darzana thavA chatAM paNa teo tethI ajJAta ja rahe che tema garbhavAsamAM thaelA paNa bahAra AvyA bAda vismRta thaelA e jJAna thakI te jIvanmukta thaI zakato nathI eTale saMsAra pAzamAMthI chUTI zakatA nathI. jema ajJAta avasthAmAM thatuM e khAtmadarzana nirarthaka nIvaDe che tema jIvAtmAne garbhavAsamAM the meluM jJAna paNa nirarthaka ja che. jema ke keI e hIrAnuM varNana sAMbhaLyuM hoya athavA keI sthaLe je paNa hoya chatAM jyAre te tenI pAse Ave ane te je tene pArakhI zake te ja tenuM jJAna pakava thaeluM gaNuya nahi te te nirarthaka ja che tema bahAra AvyA pachI jIvAtmA jyAM sudhI AtmasvarUpanI prApti karIne jIvanmukta banI zakatA nathI tyAM sudhI to tenuM e jJAna taddana nirarthaka ja che. AthI jo ke jIvAtmAne garbhamAM anaMta janmanuM jJAna thAya che chatAM bahAra AvyA pachI tenuM paNuM vismaracuM thaI jAya che. te sthUla dehamAM satyasa' ka65 vA dhAraNAbhyAsAdi prayatnadvArA je jANavAmAM Ave to ja jANI zakAya che. Ama jIvAtmAne prArabdhayogathI garbhavAsamAM IzvarIya jJAna ane AgalA tathA pAchalA seMkaDo avatAro smaraNamAM Ave che chatAM te badhuM nirarthaka nIvaDe che. tyAM to bApaDo te sArI rIte zvAsa paNa laI zakatA nathI ane lAMbA vakhata sudhI tene AvI atizaya duHkhada paristhitimAM tyAMnuM tyAM ja rahevuM paDe che. jo ke sAtamA mahinAthI A jIvAtmAne jJAna te prApta thAya che paraMtu pote parAdhIna hovAthI prasava nAmano vAyu ke jene vaiSNava nAmane vAyu paNa kahe che. te tene uparathI nIce ane nIcethI upara AmathI tema ghasaDyA kare che. jema samadramAM paDelA zrIphaLane tenAM mojAMo AmathI tema ghaDyA ja kare che tema A prasavavAyu ke jenuM vaNavavAyu evuM paNa nAma che te ghasaDato hovAthI bicAro A lAcAra chava haMmezA thara thara kaMpyA ja kare che, tenAthI eka sthaLe rahI zakAtuM nathI. jema vAyu maccharone temanI icchA na hovA chatAM phAve tyAM dhasaDI jAya che. tema AnAthI paNa prasavavAyunA jhapATAne lIdhe eka sthaLe sthira rahI zakAtuM nathI ane tenI sthiti viSTAmAM rahelA kIDA jevI thAya che. Ama sAta dhAtuthI viMTAIne du:khI thanAra ane zarIra tathA AtmAnA svarUpane vivekane jANanAro te jIva A garbhavAsanA duHkhathI atizaya kaMTALI jaI pharIthI temAM sapaDAvAno prasaMga nahi Ave eTalA mATe AkuLavyAkuLa banIne paramezvaranI stuti kare che. have ApaNe prathama ATha mAsa pachI jIvAtmAnI gamamAM zI sthiti thAya che tene thoDA vistArapUrvaka vicAra AgaLa calAvIzuM. AMdhaLAM, pAMgaLAM, chokarAonI utpattinuM kAraNa upara kaheluM ja che ke ATha mAse garbha jyAre sarva lakSaNa vaDe pUNuM bane che tyAre je pitAnuM vIrya vadhu pramANamAM hoya te putra ane mAtAnuM reta (Nita) vadhAre pramANamAM hoya te putrInI utpatti thAya che ane baMnenuM sarakhuM hoya te napusakanI utpatti thAya che, zarIramAM mAMsa ane rudhira e mAtAno aMza tathA asthi, meda ityAdi pitAno aMza che. je saMbhogakALamAM mana vyAkuLa hoya to AMdhaLuM, kheDuM, baheru, kA, pAMgaLa athavA ThIMgaNuM ityAdi prakAranuM bALaka avatare che, strI, puruSanA apAnavAyunA doSane lIdhe eTale apAnavAyu ane viryastrAva bane je sAthe thAya to zukanA be bhAge paDI. joDakAMnI utpatti thavA pAme che. A rIte te garbha paMcAtmakatAne prApta thAya che eTale pAMcabhUtonA pUNuM mizraNane yogya e bane che. Ama mana vaDe pAMca mahAbhUtone pAmelI buddhi, gaMdha rasAdijJAnane lIdhe te jIva akSarathI paNa Ava evA rUpa pravaNanuM ciMtana kare che. A mujaba ekAkSaranuM jJAna thayA pachI ja te garmanA dehane pAMca mahAbhUta, mana, buddhi ane ahaMkAra maLI ATha prakRti tathA pAMca jJAneMdriya, pAMca karmeniye, pAMca
Page #882
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] te (AtmA) karatAM (para) bIjuM kAMI (paNa) che ja nahi. A ja te Atmapada che. [753 nAnA nAnA na - tanmAtrA mana maLI seLa vikAro thAya che. tyAra pachI mAtA je kAMI annAdinuM khAna pAna kare che, te nADInA sUtra dvArA eTale ke bALakanI nAbhImAM je nADI hoya che ane jene janma thayA pachI kApI nAkhavAmAM Ave che tene nADI sutra kiMvA dorI kahe che te nADInA sUtra dvArA garbhane pahoMcI tenA prANane rakSaNa thAya che. Ama jyAre te garbha nava mahinAmAM sarva lakSaNethI paripUrNa bane che tyAre tene pitAnI pUrva jAtinuM smaraNa thAya che ane te jyAre potAnA e zubhAzubha karmane jANe che tyAre nIce pramANe paramAtmAnI stuti kare che. jIvAtmAne garbhavAsamAM thayeluM jJAna meM pUrve hajAro yoniomAM praveza karyo. aneka prakAranA bhoge bhegavyA. aneka prakAranAM stanapAna karyo. huM vAraMvAra janmane tathA mRtyune pAmyo. mArA kuTuMbane arthe meM je je kAMI zubhAzubha karmo karyA tenAM phaLo huM have ekale bhogavI rahyo chuM, mArA karma vaDe jeo sukha bhogavatA hatA teoe te mane ekalo mUkI dIdhe. huM A bhayaMkara duHkharUpa mahAsAgaramAM DUbele che. AmAMthI tarI zakAya evo koI upAya huM jeto nathI. mATe have jayAre huM A yonimAMthI bahAra nIkaLIza tyAre janmamaraNarUpa azubha karmone kSaya karanArA ane zubha phaLa eTale mukti ApanAra AtmasvarUpa evA nArAyaNa kiMvA puruSottama bhagavAnane raNe jaIza. jyAre huM A yonimAMthI bahAra nIkaLIza tyAre azubhanA kSayane ApanArA tathA phaLarUpa muktine ApavAvALA tattvajJAnane meLavIza ane huM niraMtara sanAtana evA brahmanuM ja dhyAna karIza. jIvAtmAe garbhavAsamAM karelI bhagavAnanI stuti he bhagavana ! huM Apane zaraNe Avyo chuM. mAre ApanA sivAya bIjuM kAnuM zaraNu hoya? he prabho! dehamAM ja ahaMtA, mamatA rAkhanArA mArA jevA pApIne A garbhavAsarUpI gya zikSA Ape karelI che. vAratavika huM AtmasvarUpa hovA chatAM paNa mAyAnA traNa guNanA AvaraNa vaDe DhaMkAIne traNe karmothI baMdhAI gayo hou tema ahIM A viSTAnA gharamAM eTale mAtAnA udaramAM jyAM viSTA rahe che te ja sthaLe garbhAzayamAM vAstavya karIne rahe chuM, paraMtu vastutaH te te huM AtmasvarUpa che. tethI mArA AtmasvarUpa paramAtmAne huM ja namaskAra karuM chuM. huM A pAMca mahAbhUto tathA sAta dhAtuonA tema ja jJAnendriya kameM divALA zarIrathI taddana asaMga hovA chatAM moha ane mithyA bhrama vaDe AmAM phasAI gayo chuM ane vAraMvAra aneka duHkho bhogavI rahyo chuM. tevA mane A duHkhamAMthI tAranAra AtmasvarUpa evA tArA vinA bIjo koNa hoI zake? tema ja mArA sAcA svarUpanuM bhAna paNa koNa karAvI zake tema che? A samaye bhUta, bhaviSya ane vartamAna e traNe kALanuM jJAna mane kayA deve AvuM? AtmasvarUpa evI tArI kapAnuM ja. te phaLa che. mithyA upAdhi vaDe karmapAzamAM baMdhAelA mane Adhibhautika, Adhidaivika ane AdhyAtmika evA traNe prakAranA tApanI zAMtine mATe tArA bhajana vinA bIje kayo upAya che? mAtAnA zarIrarUpI guphAmAM lohI, viSTA ane mUtranA khADAmAM paDelA tathA atyaMta duHkhI thatA tema ja ahIMthI nIkaLavAne mATe pitAnA mahinAo gaNatA A kaMgALa jIvane he paramezvara ! Apa kayAre bahAra kADhaze? Apa jevA dayALae A lAcAra avasthAmAM paNa mane AvuM jJAna ApyuM, tene badalo praNAma sivAya bIjA kayA upAya vaDe ApI zakAya tema che! pazu, pakSI Adikene te kevaLa pitAnA zarIranAM sukhaduHkhAdinI ja khabara paDe che paraMtu huM to manuSya hovAthI Ape ApelI svataMtra buddhi vaDe viveka karIne amadamAdi pALI zake tevI sthitimAM chuM ane tethI ja pitAnA svarUpa evA Apane huM aMdara bahAra paripUrNa rIte dekhI zake prabho! je ke huM Aje ghaNuM ja duHkhanI paristhitimAM chuM chatAM garbhathI bahAra nIkaLavAne icchatA nathI. kema ke mAre to A aMdhakRpamAMthI chUTI ApanI mAyA vaDe vyApelA e bahAranA aMdhakapamAM jaIne paDavAnuM che. tyAM dehAbhimAna ane strI putra vagerenA saMbaMdho prApta thavAthI ApanA svarUpane bhUlI javAya che eTalA mATe mAre pharI pharI pAchuM AvA karuNa garbhavAsamAM phasAvuM paDe che. A rIte huM tene kadI paNa - - - kAkA mAmA - -
Page #883
--------------------------------------------------------------------------
________________ yovaha lada mutra [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 16/8 aMta jeto nathI. mATe mane prApta thayelA jJAna vaDe dhIraja rAkhI huM ahIM ja ApanA caraNane hRdayamAM rAkhI buddhinI sahAyatAthI AtmavicAra karIne mAro A saMsAramAMthI uddhAra karIza ke jethI ati ghora evI vichAmAM rAtadina ragaDAvA rU5 A bhayaMkara narakAsamAM (garbhavAsamAM) nivAsa karavA 35 duHkha mane pharIthI kadI paNa prApta thaze nahi. jIvAtmAnI karuNa kahANI A rIte karuNu vaDe atyaMta vyApta thayele, lAcAra tathA asahAya banelo, bhacaDAI bhacaDAI ne bhayaMkara duHkhethI duHkhita thayelo, bApaDo nirAdhAra ane parAdhIna e te jIve DUsake ne DUsake rudana karI bhagavAnanI karUNuM bhAkhI rahyo hoya che, tyAM te prasava nAmanA vAyunA vegane lIdhe te yonidvAra AgaLa Ave che ane pachI e vAyu vegathI tene niDAramAMthI UMdhe mAthe bahAra pheMkI devAnI jyAM taiyArI kare che eTalAmAM te tene vaiSNava nAmanA vAyune sparza thAya che, AthI tene pUrva janmanuM smaraNa jatuM rahe che tathA te pitAnA pUrvAnA zubhAzubha karmane te bhUlI jAya che ane bahAra nIkaLatI vakhate zvAsa rUMdhAvAne lIdhe tene asahya vedanA thAya che. Ama prasavavAyue dharatI upara Udhe mAthe pachADela ane vaiSNava nAmanA vAyuthI sparza pAmele te jIva lehI, mUtra ane viSTAmAM kIDIonI peThe TaLavaLe che ane jJAnano nAza thatAM ajJAnI dazAmAM radana kare che. potAne abhiprAya nahi jANanArA tathA pArakAthI poSaNa thatAM te jIvane je na joItuM hoya te maLe che ane joItuM hoya te maLatuM nathI chatAM ajJAnane lIdhe te potAnuM duHkha bIjAne kahI zakato nathI. mAkhIe ane mAMkaDa vagerethI kharAba thayelA ane apavitra khATalAmAM suvADelo te jIva zarIra khaMjavALavAmAM, besavAmAM, uThavAmAM ke anya ceSTAo karavAmAM paNa asamartha hoya che. DUsake ne DUsake rotAM A komaLa cAmaDIvALA ajJAnI jIvane DAMsa, machara, mAMkaDa, cAMcaDa vagere bacakAM bhare che. A rIte atyaMta duHkha sahana karIne mahAmuzIbate bAla avasthAmAMthI te pAMDa avasthAmAM praveze che. caMcala svabhAva, azakti, ApadAo, khAvApIvAnI tRSNa, mUMgApaNuM, mUDhapaNuM, lAlacupaNuM, AzApaNuM, dInapaNuM, bhUkhamAM, bhayamAM tathA AhAramAM tatparatA e saghaLuM bAhayAvasthAmAM anubhavavuM paDe che. gurunI, mAtApitAnI, lokeAnI ane chAyA vagerene joIpatAthI potAnI paNa bIka rahe che.Ama bALakapaNuM bhayanuM ghara che. tyAra pachI aneka vipattiemAM rAkhanArI ane ahaMkArayukata evI yauvanAvasthA prApta thAya che. temAM aneka prakAranI kAmanAo utpanna thAya che. strAo e ja A avasthAno mukhya viSaya hoya che. viSa nahi maLatAM A avasthAmAM ghaNuM ja duHkha thAya che. zeka ane ajJAna vaDe krodha utpanna thAya che. tema ja IrSA, abhimAna ane kAmakrodhAdi dehanI sAthe vadhI jAya che. te bIjAo sAthe viSayo meLavavAne mATe spardhA karI ApasaApasamAM jhaghaDAo vadhAryo jAya che. A mujaba A pAMca mahAbhUta tathA sAta dhAtunA banelA dehamAM "huM ane mAruM" evuM mithyAbhimAna rAkhI jemAM satya, pavitratA, dayA, mauna, buddhi, lamI, lajajA, yaza, kSamA, damaNamAdi sAmarthyane kSaya thayo che evA dehane ja AtmA mAnanArA tathA patnionI pAse madArInA vAMdarA jevA thaIne rahetA A AsurI saMpattivALA nIca puruSe deha eTale ja "Du" chuM ema mAnI mohamAM sapaDAIne A avivArUpa ati duHkharU5 ane bhayaMkara janmamaraNarUpI mohajALamAM sapaDAyA kare che. AsurI saMpattimAne duHkhI kema thAya che? bhagavAna kahe cheH he pArtha! AsurI saMpattivALAo pote AtmasvarUpa hovA chatAM paNa avidyAne vaza thaIne nityaprati janmamaraNamAM sapaDAyA kare che ane janmamaraNuM to pAparUpa che, tenI kalpanA tane uparanAM zAstronA vivecana uparathI sArI rIte AvI zakaze. nityaprati janmamaraNamAM ja paDyA karatAM AsurI saMpattivALAonI AvI karuNa hAlata sAMbhaLIne game te pASANu hadayavALo 5NuM pIgaLI jAya tema che chatAM A AsarI saMpattimAM janmelA avivekI mUDho te viSTAnA kIDAonI jema vilAmAM Anada samajI temAM ja racyApacyA rahe che. paraMtu prathama kahelA devI saMpattivALAe te A duHkharUpa evA
Page #884
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] je A (dakSAdi daitape) ahIM (pratIta che) te (ja) tyAM tape che, [ 55 saMsAranA pAzamAMthI mukta thAya che. he pArzva ! tuM te AvI devI saMpattinAM guNo laIne jo che, mATe eka mA kara. tuM jarUra A saMsArasAgarane tarI jaIza, ema nizaMka jANa to pUtaLe rofewA rAju rA vitarapha roja bAju vAha re nu 6 A lAkamAM be bhUtasargo che. he pArtha! A lekamAM deva ane Asura evA be ja bhUtasargo che. sarga eTale Izvara (kSAMka 2) thI pitAnI IkSaNarUpa kALazakti vaDe prakRtinA guNemAM kSobha yAne viSamatA thatAM avyakta yA zivazakti, sUtrAtmA, mahattatta, ahaMkAra, ityAdi sarvenI je utpatti thavI te sargaSTi kahevAya (vRkSAMka 3 thI 12) tathA samaSTi abhimAnI brahmadeve karelI cauda lekavALI je sthAvarajaMgama sRSTi te visarga kahevAya che ( vRkSAMka 10 thI 15 5 juo). A sargaSTi e kAraNu mahAkAraNuvALI sRSTi hoI tenI aMtargata kAryasRSTino samAveza paNa anAyAse ja thAya che tethI bhagavAne atre kahyuM che, ke A lokanI eTale tamAma dastha jALa (vRkSAMka 3thI 15 g) paryaMtanI aMdara deva ane Asura evA be ja bhUtanA sargo eTale vibhAgo che. temAM daivI saMpattinAM lakSaNe te pUrve vistAra pUrvaka kahyAM che. have AsurInAM kahuM chuM, te sAMbhaLa. pravRttiM ca nivRttiM ca janA na vidurAsurAH / na zaucaM nApi cAcAro na satya teSu vidyate // 7 // AsurI saMpattimAM te samayanA aMzanuM nAma paNa hotuM nathI pravRtti eTale karavA yogya zuM che tathA nivRtti eTale nahi karavA zuM che, arthAta dharma kone kahevo ane adharma kone kahe e baMnene teo jANatA nathI. teomAM zauca eTale pavitratA kiMvA zAhatA hotI nathI paraMtu apavitratA hoya che. kAraNa ke huM zarIra chuM e tene khoTo nizcaya daDha thayelo hovAthI teo azuddha ane malina aMta:karaNavALA hoya che. teomAM AcAra paNa hoto nathI. kaLadhama, kaLAcArane teo samajatA ja nathI ane satya to temAM kadI vidyamAna ja hotuM nathI, eTale satyanA aMzanuM to temAM nAmanizAna paNa jaNAtuM nathI; kema ke teo satyane oLakhatA nahi hovAthI asatyane ja satya mAne che. asatyamapratiSThaM te jagadAhunIzvaram / aparasparasambhUta kimanyatkAmahaitukam // 8 // A jagatane kApabhega vinA bIje che hetu hoya A Asura loka, jagata asatya che eTale jagatamAM to asatyatAthI ja vartavuM joIe, kAraNa ke te te asatya vartanathI ja cAle che, ema mAne che. A jagata apratiSThita eTale keInA paNa AdhAra vagaranuM arthAta nirAdhAra; anIzvara eTale jemAM Izvara jevuM kAMI che ja nahi evuM; aparasparasaMbhUta eTale paraspara ekabIjA vaDe ja utpanna thanAruM che, arthAta yajJAdi dvArA devatAone tuSTa karI teo manuSyane potapotAnAM Icchita phaLa Ape che kiMvA puruSaprakRti va te utpanna thavA pAmyuM che, evA prakAranI zrutine nahi mAnatAM tevuM te kAMI che ja nahi evuM mAnanArA; manuSyone ApasaApasamAM thanAro sarva vyavahAra kevaLa viSapabhegAne mATe ja che, temAM A sivAya bIjo koI hatuM te vaLI zo hoya, ema kahe che,
Page #885
--------------------------------------------------------------------------
________________ 75] yadamutra tdnvih| [fusivels 10il0 240 16/11 patA dRSTimaSaSThabhya naSTAtmAno'lpabuddhayaH / prabhavantyugraMkarmANaH bhuyAya jagato'hitAH // 9 // jagatanA nAzane mATe pedA thatA naSTAtmAo A prakAranI daSTino Azraya karIne a5 buddhivALA eTale je dekhAya te ja satya che ema mAnI viSayamAM ja racIpacI rahelI buddhivALA athata dIrdha kivA sUkSma dRSTinA amAvavALA, ugra eTale krUra ane hiMsAtmaka karma karanArA tema ja bhayaMkara dhAtakI evA A naSTAtmAo pote vAstavika rIte AtmasvarUpa hovA chatAM paNa Tha zarIra che ema mAnI dehAdhyAsane ja vaLagI rahelA che. temaNe potAnA hAthe ja potAno nAza karI lIdho che; pitAne AtmA samajavuM te AtmAnuM rakSaNa tathA AtmA nahi paraMtu zarIrAdirUpe mAnavuM te AtmAnI na9tAAma dehAdhyAsane lIdhe potAnA hAthe ja potAno vinAza karI lenArA, pitAnuM ane jagatanuM ahita karanArA, e naSTAtmAo jagatane kSaya eTale nAza karavAne mATe ja utpana thAya che, kAmamAzritya duSpUraM dumbhamAnamudAnvitAH / mohAgRhItvA'saGgrahAnpravartante'zucitratAH // 10 // cintAmaparimeyAM ca pralayAntAmupAzritAH / kAmopabhogaparamA e'tAvaditi nizcitAH // 11 // AzApAzazatairbaddhAH kaamkrodhpraaynnaaH| Ihante kAmabhogArthamanyAyenArthasaJcayAn // 12 // idamadya mayA lubdhamimaM prApsye manoratham / idamastIdamapi me bhaviSyati punardhanam // 13 // asau mayA hataH zatrurhaniSye cApurAnapi / Izvaro'hamahaM bhogI siddho'haM baLavAmsukhI // 14 // Akhyo'bhijanavAna smi kA'nyo'sti sadRzo mayA / pakSye dAsyAmi mAviSya ityahAnadhimAhitAH // 15 // bhanekacittavibhrAntA mohajAlasamAvRtAH / prasaktAH kAmabhAgeSu patanti bharakezuvo // 16 // viSayarUpa kartavyanI jALa pUra eTale kadI paNa pUre nA thAya e kAmane Azraya karIne eTale viSapabhogane Azraya laIne bhAre amuka kartavya che, e karavuM ja joIe, A badhAM mArA vagara zuM karaze, ema mAne che,
Page #886
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] ane je tyAM (atarUpe) che te ja ahIM (dasyAdi-dvatarU5) che. [ 757 vastutaH A avicArI kiMvA AsurI saMpattimAna evA mUDhe pote mAnI lIdhelA kartavyane kartavya evA nAme barADe che kharA paraMtu vAstavika amo je karIe chIe te kartavya che ke nahi teno vicAra sarakho paNa karatA nathI. sivAya pite jagakalyANadinA nAme je kartavya karI rahyA che tenI kharekhara jagatane jarUra che ke nahi teno vicAra sarakhe e karatA nathI. je kharekhara jamatane tenI jarUra hota to amArI utpatti pUrvenI peDhIvALAo, ame jyAre utpanna thayA hatA tyAre jagatamAM amuka truTI hatI ema anubhavatA hoya ema lAgatuM nathI. vaLI bhaviSyanI peDhImAM paNa amArA jevA jagakalyANanA nAme kartavyo karanArA ane te te vakhate mahAna gaNAtA puruSo utpanna thaze e vAta paNa cokkasa che. te teo Aje nathI tethI jagatamAM zuM apUrNatA bhAse che ? temanA vagara Aje jagatamAM AkAzane kakaDo ocho che ke vAyumAM truTI che ke teja eAchuM lAge che? vaLI teo kANu haze temanuM Aje nAma nizAna paNa amone khabara nathI tema ja pUrvanI peDhImAM amArI sthiti paNa evI ja hatI. sArAMza, A mujaba vicAra karavAthI jaNAze ke A jagata e eka evI vastu che ke temAM samudramAM jema sarvano samAveza thAya che tema ja kriyA kAyika, vAcika, mAnasika, bauddhika ityAdi thatI hoya che je kAMI sAtvika, rAjasa ke tAmasa vyavahAra cAlato hoya te tamAmano samAveza thaI jAya che ane kAMI paNa na hoya te tene kazI jarUra paNa nathI. A mujaba jagatane amArA kartavyanI saheje jarUra jaNAtI nathI. amo hAI e to paNa ThIka ane na hoIe to paNa ThIka, Ama je jagaka9yANanA nAme amArI kriyAo thaI rahI che tene amArI jarUra che ke nahi te paNa A AsurI saMpattimAne samajatA nathI. Ama kartavya, kartavya tema ja jagakalyANadinA oThA nIce jagatano vinAza teonA hAthe jeTalo thaI rahyo che teTalo vinAza teo je jagatano nAza karavAno khule khulI rIte ekarAra karIne prayatna kare to paNa kadI thAta nahi, nidAna vagaranuM auSadha rogavRddhi kare emAM zI navAI? A mujaba hovA chatAM paNa teo samajatA nathI ke jyAM sudhI kartavya zeSa rahevA pAmaze, tyAM sudhI jagatamAMthI duHkha eAchuM nahi thatAM vadhatuM ja raheze. jyAM sudhI kartavya zeSa raheluM hoya che tyAM sudhI duHkha puru thatuM ja nathI. saMsAramAM mithyA e kartavyono bojo mAthe upADI levo e ja mahAnamAM mahAna Apatti che. jema AkhA zarIre dAha thaI rahela hoya ene phakta paga upara ja ne caMdanano lepa lagADavAmAM Ave to tenI jema kAMI asara thatI nathI tema kartavyane zeSa rAkhI eTale mAre amaka karavuM joIe, mAruM A kartavya che ityAdi prakAre samajanArAonuM samajavuM koI maravA paDyo hoya ane te vakhate tene saMgIta saMbhaLAvIne AnaMdita banAvavAnA prayatna karavAmAM Ave to tene ze ga? evo ja prakAra A kartavyano bojo mAthe laIne sukhI thavA icchatA AsurI vRttivALAono samajavoarere ! A seMkaDo AzAo ane kartavyorUpI pizAcanI mohajALamAM phasAI paDelA paNa sukhanI ja AzAo rAkhe che te eka moTo camatkAra ja jANuAvA anaMta prakAranA AzApAzamAM baMdhAI kartavyanA pAzarUpI parvatanI nIce cagadAI maratA avicArIo pote pitAne sukhI samaje che, te kevo camakAra che? sArvabhauma rAjAne je prayatna cAlu hoya che tevo ja udyoga eka bhikhArIne paNa cAlu che. teo paNa potapotAnA prayatnAnusAra phaLa meLavIne pitAne moTA sukhI samaje che; to te paikI konA kartavyane Ano aMta kayAM Avaze kiMvA parikhame Ane zo upayoga che te tarapha teo kadI paNa daSTi rAkhatA nathI ane AMdhaLAnI pAchaLa pAchaLa cAlanArA AMdhaLAonI jema A AsurI saMpattivALA vicAra ane avivekI mUDho anaMta AzApAzavaDe baMdhAI jeno kadI paNa cheDo Avavo zakaya nathI, evA viSayarUpI kartavyanI mohajALamAM phasAI paDelA hoya che. jene kadI aMta Avato nathI evI AzAo bhagavAna kahe cheH he pArtha! A rIte AsurI saMpattimAM te kadI paNa pUrI na thanArI kAmanAone eTale miyA mRgajaLavata bhAsatA A viSapabhogane Azraya karIne mahine lIdhe daMbha, mAna ane
Page #887
--------------------------------------------------------------------------
________________ 58 ] : a mUkyumoti- [ siddhAntA bhara gIaha 16/10 mada vaDe yukata thaI asagaMha eTale asaMgata kiMvA phAlatu evI manasvI, game tevI khoTI kalpanAo karI tene ja sAcI mAnI laI tevA nizcaya vaDe azucitratA eTale apavitrapaNuM kiMvA pApI AcaraNamAM ja pravarte che. eTale AvA avivekI mUDho to mohane-lIdhe dAMbhikatA, abhimAna, ahaMkAra tathA madavaDe yukta thaI zAstravirUddha potAnA manamAM Ave tevAM phAlatu zAstravihIna pApakarmo ja karyA kare che. je lokone tema jagatane duHkha ApanArA he pitAne paNa adhogatimAM ja pADe che. pralayanA aMte eTale (1) nidrA, (2) mRtyu, (3) pRthvI, (4) brahmAMDa ane (5) brahmadevano paNa aMta thAya chatAM paNa jene kadI aMta nahi Ave evI aparimita ( pralaya mATe adhyAya 4 zloka 8 pRSTha 254 thI 261 jue), arthAta jenI kadI gaNatarI paNa na thaI zake evI apAra ciMtAo kiMvA saMkalpavikalpono Azraya karanArA ane kAmopabhogamAM rayApacyA rahI tene ja sarvasva mAnanArA eTale je kAMI puruSArtha kiMvA dhyeya che, te A che, e rItanI mAnyatAvALA ane evI viSayajanya daSTinA ja AzrayI, tema ja seMkaDo AzApAza vaDe baMdhAelA evA A avicArI loke kAma ane krodhaparAyaNa thaI viSayabhogane mATe ja eTale zAstramAM dharmane mATe dhana kamAvAnuM kahevuM che chatAM dharmane mATe nahi paraMtu aneka prakAranA viSapabhogane mATe ja anyAya vaDe dhanane saMcaya kare che. mArA jevo keNa che? "meM Aje A meLavyuM, Ane huM hajI prApta karIza, ATaluM dhana to mArI pAse che, vaLI bIjuM paNa ATaluM maLaze eTale huM moTo dhanADhya thaIza; A rIte teo aneka manoratha potAnA mananI aMdara seve che. meM A zatrune ke ho! pelo paNa mArI sAthe zatrubhAva rAkhato hato kema? tene kevo nAza karI nAMkhyo! ane A bAkI rahelA bhIjAone paNa huM batAvI ApIza; eTaluM ja nahi paraMtu temanAM dharabAra , strI, putra vagere badhAne paNa lUMTI laIza, zuM mArI sAthe zatrutA rAkhavI sahela che? are huM koNa chuM? teo mane pichAne che? huM Izvara chuM. mArAthI bIjo koI Izvara che ja nahi, A badhAM zAstro tathA pothAM thothAM te gappAM mAre che. huM bhogI chuM. huM siddha chuM. huM baLavAna chuM. mArI sAme thavAnI konI tAkAta che? huM sukhI chuM. huM dhanavAna chuM. huM kuLavAna chuM. huM moTe rAjA chuM. huM cakravatI rAjA banIza. huM lokonuM kalyANa karIza. mArA jevo bIjo koNa che? huM yajJayAga karIza. huM dAna A ke jethI mArI kIrti cotarapha phelAze. badhA loko mArI stuti karaze ane te sAMbhaLIne huM harSa pAmIza. Ama huM majazekha tathA cenabAjI karatA rahIza," A rIte ajJAnatAne lIdhe moha pAmelA ane pote AtmasvarUpa hovA chatAM huM zarIra chuM evI bhAvanAvALA avicArI AsurI kiMvA avivekI mUDha aneka prakAranI duSTa kalpanAo vaDe jenuM citta bhramita thaI gayuM che, evA ciravibhrAMta thaelA ane moharUpI jALamAM ja Avata thayelA arthAta jema ghararUpa AvaraNa vaDe temAMnuM Aztta thayeluM AkAza pate zuddha, svaracha ane zAMta hovA chatAM pote pitAne huM AkAza nahi paraMtu huM eTale A ghaTa ja chuM ema mAnI le tenuM nAma ja mohAlasamAvRta kahevAya. kAma eTale viyopabhogamAM ja atyaMta Asakata banelA arthAta viSayarUpI nazAne ghenamAM ja cakacUra banI gayelA, apavitra arthAta durgadhayukta atizaya kharAba evA narakamAM ja paDe che. AtmasambhAvitAH stabdhA dhanamAnamadAnvitAH / vAse gAmavo vijijU 27 u maMdavaDe nAmanA mATe thatA ya sAmAM jene mATe AtmA ema kaMThazeSa karIne kahevAmAM AveluM che, te AtmA eTale A zarIra evI rIte dehane ja AtmA mAno te AtmasaMbhAvitA eTale jagatamAM badhA mane mATe samaje che, pUjya
Page #888
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] vastutaH amRtarU5 chatAM mRtyu daMta)nI mA yatAthI mRtyune anubhava kare che- [ 759 mAne che, buddhizALI gaNe che ItyAdi prakAre potAnI meLe ja pote potAne pUjya mAnI beThelA. stabdha eTale namratAzanya tAThara eTale akkaDapaNuthI rahenArA, dhana mAna ane mada vaDe yukata banelA A uddhata nAmaya. eTale kevaLa nAmanA kiMvA kIrtAine mATe ja yajJa karanArA hoya che. vAstavika te tevA yone yajJa kahI zakAya ja nahi, paraMtu vidhithI rahita ane phakta kahevA pUratA nAmamAtra evA e yajJo teo kevaLa daMbhane mATe ja kare che; nahi ke paramAtmAnuM yajana karavAnA uddezathI. AmAM kahevAmAM AvelA ya eTale kevaLa ya ja nahi paraMtu mUDhAnA thatAM tamAma karmo pratiSThAnI irachAthI ane kevaLa DhoMga vaDe ja bharelAM hoya che e Azaya che. teo garIbagarabAnA uddezathI nahi paNa pitAne hAjI hA kahenArA tathA lokomAM kIrtine phelAvo karanArA evA potAnA ADatiyA kiMvA dalAlone ja dAna Ape che tathA te lokone ja pAse rAkhe che. A mujaba temanI sarva kriyAo DhegI paNa vaDe ja bharelI hoya che. gag & kurNa zAma zoSa 4 vayitA: mAmAtmaparadeheSu pradviSanto'bhyasUyakAH // 18 // AsurIone huM haMmezAM nArakI ponimAM dhakeluM chuM bhagavAna kahe che : he pArtha! aDakAra, baLa, garva kAmakrodhathI phUlAI jaI tane ja Azraya karanArA tathA potAnA ane bIjAonA deDemAM rahele AzrayarUpa AtmasvarUpa e je huM tene anaMta ja ane asUyA eTale ghaNA karanArA eTale huM ane A sarva AtmasvarUpa che, AtmAthI mina kAMI che ja nahi ema samajavAne badale aviveka vaDe AmAM eTale A zarIra ane tene sukhI karavA ane poSavAne mATe game te prakAre viSayopabhoga meLavavA tathA te vaDe ja tene puSTa karatA rahevuM, zarIranI kiMvA tene avayava pratyavAvanI kiMcitmAtra paNa hAni thavI eTale jANe potAnI ja hAni thaI gaI ema samajIne meha vaDe patAsaha A badhuM AtmavirU5 che, evuM bhAna bhUlI jaI UlaTo tenA upara atyaMta ja kare che; A rIte deha eTale ja AtmA, bIje kaI AtmA che ja nahi evA nizcayavALA ane AtmasvarUpa evA mArA TheSTA, kara ane azubha karmo karanArA narAdhamone huM saMsAramAM vAraMvAra AsarI yoniomAM ja pheMke chuM eTale tene huM A AsarIsaMpata ke je janmamaraNAdi aneka prakAranAM duHkhothI bharapUra che, temAM ja haMmezAM dhoyA karuM che. A mujaba kAmAsaktithI vyAkuLa cittavALA AsurI saMpattimAna mUDho haMmezAM nArakI yonimAM ja praveza kare che. teo uccatara yonione kadI paNa prApta karI zaktA nathI. tAnahuM dviSataH krUrAnsa5sAreSu narAdhamAn / kSipAmya'jamnamazubhAnAsurISveva yoniSu // 19 // kaI paNa nimAM chava maraNanI icchA rAkhatA nathI | sarva saphAcaTa kI janAre kALa ke jeNe Ajaparyata anaMta brahmAMDanuM paNa bhakSaNa kareluM che, kare che ane karyo jAya che tenuM parAkrama nahi jANatAM A manuSya sukha pAmavAnI icachAthI aneka duHkho veThIne paNuM je je vastuo meLave che te sarva vastune kALa eka kSaNamAM ja sApha karI nAkhe che ane pachI tene mATe teo zoka kare che. A strI putrAdi sahita deha anitya hovA chatAM paNa tene tathA tenA saMbaMdhanA dhara khetara ane dhana vagere asthira tathA nAzavaMta padArthone dabaMhi manuSyo mukhapaNAthI avicaLa mAne che.
Page #889
--------------------------------------------------------------------------
________________ 760] ja 4 nAne pati ) . [ siddhAntakANa bha0 gI- a. 16/19 ane tethI ja te naSTa thAya eTale zoka kare che. A saMsAramAM jIva je je niomAM jAya che te yoniomAM koIne koI jAtanA sukhane mAnI le che ane tethI vairAgyane pAmato nathI. eka rAjAnI vAta che. tene marI gayA pachI huM muMDanI nimAM janmanAra chuM evuM jJAna thavAthI teNe potAnA chokarAne kahyuM ke mArA maraNa pachI A rAjamahelanI AjubAjue mAre bhUMDanI yonimAM janma thavAno che; mATe cha mAsa pachI tuM je bhUMDane moDhA upara siMdurane raMganI nizAnI haze te mArA e yoninA janmanI nizAnI hovAthI tene jotAveMta mArI nAkhaje ke jethI mArI sadgati thaze. A mujaba rAjAnA maraNa pachI putre zodha karAvI te keTalAka divaso pachI A nizAnIvALo e bhUMDa tenA jevAmAM Avyo. rAjAe tene gherI lIdho ane tene mAravAno prayatna kare che, eTalAmAM pUrva saMskAravazAta te bhUMDane vAcA slarI ane teNe kahyuM ke, he rAjA ! tuM mane mAra nahi. mane te vakhate A viSTA khAnArI bhUMDanI yoni ghaNuM ja gaMdI ane kharAba haze ema lAgatuM hatuM paraMtu have mane te dhaNI ja priya lAge che. jo ke meM tane mAravA kahyuM hatuM chatAM huM niraparAdhI che, mATe mane kapA karIne jIvavA de. tAtparya ke, A rIte jIve narakamAM paDyo hoya te paNa AtmasvarUpa evA mArI mAyAne lIdhe narakanA AhAramAM eTale naraka khAvAmAM paNa moTuM sukha ja che ema mAnI kadApi maraNane Ichata nathI. A saMbaMdhe zAstrano nirNaya kahuM chuM. kartavyarUpI dAvAnaLa deha, strI, putra, ghara, pazu, dhana ane baMdhuomAM daDha Asakti baMdhAI javAthI je potAne kRtArtha mAnI le che ane enA bharaNapoSaNanI ciMtAthI jenAM saghaLAM aMge kartavyarUpI dAvAnaLamAM rAtadina baLyA kare che, te e durbaddhi ane mUDha manuSya niraMtara pApakarmo ja karyA kare che. strIo vyabhicAriNI hovA chatAM paNa teoe ekAMtamAM racelI mAyAthI tathA bALakonAM madhura bhASaNethI jenAM mana ane iMdriyo AkarSAyelAM che, evo A potAne gRhasthAzramI mAnanAra puruSa jemAM rUpa dhaNu che ane duHkha ja mukhya che, evA gharamAM ALasa choDIne pote sukhanI icchAe du:khanA ja upAya kare che ane duHkhane ja sukha samaje che. moTI moTI hiMsA karI eTale sAcA khoTA karI jyAM tyAMthI meLavelA dhana vaDe te strIputrAdi kuTuMbIonuM ja bharaNapoSaNa kare che ane teone pitAM bAkI rahelA bhemano pite upayoga kare che ane te vaDe cheTe potAne te narakamAM ja paDavuM paDe che, saMpAdana karelI AjIvikA vAraMvAra tUTI jatAM lobha vaDe dAkhI thayelo e zaktihIna ane azakta manuSya pachI parAyA dhananI IcchA kare che. Ama te durbuddhi potAnA kuTuMbanuM bharaNapoSaNa karavAmAM paNa amartha bane che. bhAgyahIna, lamahila, udyogamAM niSphaLa ane kaMgAla banI te ciMtAothI nisAsA mUke che. e rAte jayAre te kuTuMba poSaNa karavAmAM azakta bane che tyAre jema gharaDA baLadane kheDUte Adara ApatA nathI tema strIputrAdi paNa Adara ApatA nathI. ATaluM ATaluM thavA chatAM paNa tene kadI vairAgya utpanna thato nathI. Aja sudhI jeone pote poSaNa kareluM hoya che teothI ja potAnuM poSaNa thavAno prasaMga Ave che. ghaDapaNane lIdhe rU5 bagaDI jAya che. kuTuMbIo taraphathI vAraMvAra apamAna thAya che, aneka prakAranI ciMtAothI gherAI jAya che ane ghaNI vakhata ApaghAta karavAne kiMvA maravAne taiyAra thAya che. kuTuMbIo tene pAMjarApoLamAM mUkavA lAyaka DobA Dhera jevo gaNe che; dAso, putro. strIo, bAMdho tathA saMbaMdhIo gAMDA manuSyanI peThe tenI hAMsI kare che; AMkhomAMthI ane kAnamAMthI para vahe che. nAkamAMthI lIMTa vaDe che. moDhAmAMthI lALa paDe che. AkhA aMge karacalIo paDI gayelI hoya che. A rIte jovA paNa nahi game tevA viSNu ane mUtrathI lepAI gayelA, rAMkapaNuM pAmelA, sadguNa tathA zakitathI rahita tathA jINuM banelA, e vRddhanI hAlata ghaNI ja karugu thAya che. bIjI bAju tene paralokanI ciMtA thAya che. hAya hAya meM A lekamAM Ajaparyata je kAMI karyuM te vyartha gayuM. paralokane mATe to meM chava eka dehamAMthI bIjo deha dhAraNa karyA kare che tenuM nAma saMsAra kahevAya, tathA jIve deha dhAraNa karyA pachI maraNa sudhInuM tenuM je kArya te vyavahAra kahevAya. Ama zAstramAM AvelA saMsAra vyavahAra zabdanI vyAkhyA samajavI. vastutaH saMsAramAM vyavahArane samAveza thaI jAya che,
Page #890
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAMta dehanI je (varatutaH A badhuM abhinna chatAM) bhinnarUpe jue che te. [ 761 kAMI ja karyuM nathI. have huM zuM karuM? kevI rIte karuM? evA prakAranI dInatA ghaDapaNamAM AvavA lAge che. vaLI ghaDapaNamAM khAvAnI tRSNa to ghaNuM vadhe che, paNa khAI zakAtuM nathI. mArA saMbaMdhIo mane kevI rItanuM khAvAnuM Apaze ? kayAre Apaze ? ane kevuM Apaze ityAdi ciMtAothI ane azaktapaNAne lIdhe e vRhanuM hadaya banyA ja kare che. saMbaMdhIoe apamAnathI nAkhelA TukaDAne kUtarAnI peThe khAvA paDe che. jaTharAgni maMda paDI jatAM thoDuM ja khavAya che tathA kAmakAja thatuM nathI ane zarIramAM anekavidha rogonI utpatti thAya che. Ama dhIre dhIre maraNanI avasthAnI najIka AvatAM te manuSyano zvAsa Uge cAlavA mAMDe che, tenI AMkho bahAra nIkaLe che, nADIo kaphathI rokAI jAya che, te udharasa ane zvAsathI thAkI jAya che ane gaLAmAM gharagharATa avAja cAle che. A mujaba te kALanA pAzane vaza thaIne motanI pathArIe paDe che. zeka karatAM saMbaMdhIo AjubAjue vIMTAyelA hoya che. teo bolAve to paNa bolI zakAtuM nathI. maraNa jevuM bhayaMkara duHkha jagatamAM bIjuM kayuM hoya? A pramANe kuTuMbanA piSaNamAM lAgelA ane ajikiya manuSyanI buddhi mRtyunI anaMta vedanAone lIdhe bahera mArI jAya che tathA dhULa ane sUkSama dehanI te te indriyonA devatA te te indriyamAMthI aMtaHkaraNamAM ekatrita thAya che. A rIte asaMkhya vedanAo saha Akhare jIvAtmA e jarjarita banela deha choDI de che. yamapurI kyAM ane keTale dUra che? deha RRtI vakhate bhayaMkara ane ati vikarALa evA zarIradhArI be yamadUtAne te potAnI sAme jue che. temane jotAM ja bhaya vaDe trAsa pAmI jaIne pote viSTA karavA ane mUtaravA lAge che. A yamadUte pAza vaDe bAMdhIne tene yamapurInA lAMbA mArge laI jAya che. A bAjue dehamAMthI tene jIva nIkaLI jatAM kuTuMbIo rovA mAMDe che. yamadUtanA tiraskArathI hadaya bhedAI jAya che ane tethI te dhrujavA lAge che. mArgamAM kUtarAM phADI khAvA mAMDe che ane atyaMta piDa pAmavAthI karelAM potAnAM pAponuM te umaraNa karavA lAge che. bhUkha ane tarasa vaDe gherAI jAya che. jemAM retI atyaMta tapelI che, tevA mArgamAM sUryanA sakhata tApa, dAvAnaLa ane pavanathI te atyaMta duHkhI thAya che. bIjI bAju jaladI cAle ema kahI yamadUte vAMsAmAM cAbakhAo mAre che. Ama Azraya ane pagathI (kaDI) vagaranA e mArgamAM tene mahAkaSTathI cAlavuM paDe che. mArgamAM jayAM tyAM paDI jAya che, thAkI jAya che, mUcchita thaI jAya che ane temAMthI vaLI pAcho UThe che eTale pharIthI cAle che. A rIte potAnA mUrNapaNane lIdhe ja tene atyaMta duHkha ane kaSTa sAthe yamalokamAM javuM paDe che. A bhUlokathI yamapurI dakSiNe 99000 navANuM hajAra yojana (2 mAIla=1 gAu, 2 gAu=1 keSa, 4 keSi=1 yojana) dUra che. tyAM phakata cAra kivA cha ghaDImAM tene laI javAmAM Ave che. mRtyu pachI pUrva vAsanAne lIdhe tene zarIrano anubhava thAya che ane te dvArA upara pramANe sukhadu:kha anubhavamAM Ave che. jevI rIte ravamamAM svamazarIra vaDe sukhaduHkhAdi anubhavavAmAM Ave che ane te svama samayane mATe to taddana sAcAM ja hoya che tema A zarIranuM paNa samaje. jyAre te pAcho manuSya zarIramAM Ave che tyAre te badhuM bhUlI jAya che, paraMtu je dhAraNAbhyAsa kare te tene manuSya zarIramAM paNa A badhuM maraNa thaI zake che. smazarIranI zakti sthULa zarIrathI vadhu hoya che tethI cAra kivA cha dhaDImAM te tyAM pahoMcI zake che. jema svamanI bahAra to eka paLa ja thaI hoya che jyAre svamamAM to daza vIza varSono anubhava thaI jAya che eTale ahIMnI eka kSaNamAM tyAM vIza varSo jeTalo kALa thaI rahe che tema A yama loka saMbaMdhamAM paNa samajavuM. yamapurInAM varNane sAcAM haze? zAstromAM AvatAM yamapurInAM varNano sAcAM che? evo prazna keTalAke tarAthI pUchavAmAM Ave che. A prazna pUchanArAo vAstavika anAnI hovA chatAM pote moTA DAhyA che evuM mAnI beThelA hoya che kema ke teoe je AtmavicAra karyo hota ane eka AtmA ja satya hAI potA sahita tamAma vayajALa.
Page #891
--------------------------------------------------------------------------
________________ tha62] manasaivedamAptavyam [ siddhAntakASTha bha0 gIra a7 16/19 anAmarUpa hovAthI sAva mithyA che e ravAnubhava lIdhe hota ane pachI Ama kaheta to vAta judI hatI. paraMtu rakatamAMsAdikane goLAne ja huM mAnanArA A dehAdhyAsIo pote ati mUDha hovA chatAM potAne jJAnI mAnI bese che ane AvA nirarthaka praznAdirUpe potAnI e mUrkhatA jagata sAme prakaTa kare che, tevAoe zAstrAbhyAsa karavAnI jarUra che. A saMbaMdhamAM prathama (adhyAya 8 leka 25, 26 mAM ) yogya vivecana ApeluM che chatAM atre thoDe saMkSepamAM vicAra karIzuM. zarIramAM vasatA citravicitra asaMkhya che jIe ke A pRthvI upara kIDIthI mAMDIne hAthI parvatanA nAnA meTA asaMkhya cha utpanna ane naSTa thAya che. A to je jo manuSyo dekhI zake che tenuM thayuM; te karatAM paNa ati sUkSma evA aneka che je aMtarIkSamAM hoya che tene to pAra ja nathI. A phakata pAMca mahAbhUto pikI pRI tatvanuM thayuM. te ja pramANe jalamAM, tejamAM, vAyumAM ane AkAzamAM keTalA ane kevA prakAranA citra vicitra jIvo che tenI te kalpanA thavI paNa zakya nathI. A mujaba A cauda leka vaDe vyApeluM samagra brahmAMDa aneka prakAranA pAMca mahAbhUtanA mitra vaDe racAyeluM che te dareka mizraNamAM judA judA prakAre pRdhyAdi pAMca mahAbhUtanA aMze to heya che ja; eTaluM ja nahi paNa te dareka paMcamahAbhUtomAM paNa aneka prakAranA citravicitra asaMkhya jIvonI utpatti, sthiti ane layAdi thatAM rahe che. udAharaNane mATe manuSya zarIra laIzuM. te nAnA moTA asaMkhya jIvonA ekatra samUhanuM baneluM che. jema dhaNuM bArIka bArIka kaNe maLIne pASANu bane che tema A zarIra paNa asaMkhya jIvo maLIne bane che. temAM aMdara ane bahAra bhinna bhinna prakAranA asaMkhya cha prasarelA che. te ja zarIramAM mukhyatve rasa, rakata, mAMsa, meda, hADakAM, majajA, dhAtu vA vIrya e pramANe sAta vibhAgamAM vahecAelA hoya che. teo manuSya je khAya che agara pIe che temAMthI je to potapotAne peka hoya te meLavI laI tenA rakata, mAMsa, majajAdi sAta dhAtuo banAvatA rahe che. jevI rIte samudramAMnA keTalAka kIDAo pattharanAM paravALAM banAve che ane keTalAka pANInA paramANuomAMthI metI banAve che tema A zArIranI aMdara rahelA asaMkhya jIvo zarIrane puSTidAyaka evI samadhAtuo haMmeza banAvyA kare che. A badhA maLIne AkhA zarIrano eka moTo chAtmA bane che, te manuSya jIva kaDe che. A ja rIte pRthvI para AvelA pazu, pakSI, vRkSa, pAvAda tamAma sthAvarajaMgama ane jaDacetanAdi vibhAgane mATe samajavuM. vyaSTisamaSTi che eTale zuM? jema aneka pAtarAone samUha maLIne ja keLo thAMbhalo bane che tema aneka prakAranA citravicitra asaMkhya cha maLIne A cauda loka vaMDa vyApeluM brahmAMDa baneluM che. jema aneka jIvonA samUho maLIne banelA A sAta dhAtunA zarIrane vyaSTi jIva yA manuSya zarIra karyuM che tema sthAvara, jaMgama, jaDa, cetana, sthaLa, sahamAdi aneka bhedo maLo banelA A samagra brahmAMDane dhAraNa karanArA mahAne yA samaSTi jIvane 'brahmadeva kahe che. A ja virATa puruSano pUla dehAbhimAnI (vRkSAMka 13) kahevAya che. AvAM aneka brahmAMDanA samUhe jemAMthI utpanna thAya che, jemAM rahe che ane jemAM vilayane pAme che te mahAprANa (rakSAMka 6) kahevAya che. A virATa puruSane sUkama de che. AvA mahAprANanA asaMkhya samaDenI utpatti, sthiti ane laya jemAM thAya che te virATa puruSano kAraNa deha kahevAya che. Ane ja IzvaranI mAyA kivA prakati (vRkSAMka 3) Adi aneka nAme vaDe zAstramAM saMbodhavAmAM AveluM che. jagatAdi che ke nathI? manuSpAdi vyaSTi jIvo kahe ke brahmAdi samaSTi ja kahe te pratyeka bhUla deha, saMsma ke liga deha tathA kAraNe deha vagara kadApi astitva dharAvI zakato nathI. eTale ke sthala daha hoya te tene sakSama
Page #892
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArAjana ( vastutaH AtmAmAM bhedapaNuM nahi DAvA chatAM) te manathI ja bhAsI rahyuM che. [723 (liMga) ane kAraNa deha hovA ja joIe e taddana nirvivAda che ane tene draSTA ki va! sAkSI paNa avasa vA joI e. jema vyaSTi dehane sAkSI manuSyAdi jIvAtmA ane samaSTi dehanA sAkSI brahmadeva kahevAya che tema virATapuruSanA upara batAvelA sthUla, sUkSma ane kArAdi deDAne je sAkSI kivA draSTA che te Izvara ( vRkSAMka 2 ) kahevAya che. Ane tuM paNa kahe che. have jema manuSya kahetAM ja temAM mana, bucAdi aMtaHkaraNa paMcaka, pAMca kame driya, pAMca jJAneMdriya, sAta dhAtuyukta zarIra ane temAMnA tamAma sthUla rUma jIveAtA samAveza thaI jAya che, tema Izvara kahetAM ja temAM STi ane samaSTi jIvAne tathA teonA cAlatA sava` vyavahArAdinA samAveza thaI jAya che. A virATapuruSa e A dRzyAdinI aMtima maryAdArUpa che. te karatAM AgaLanuM sthAna taddana aniCcanIya hoI tete ja turyAtIta, AtmA, brahma, akSara, puruSa, sata, cita, AnaMda ityAdi aneka saMjJAo vaDe zAstramAM sAdheluM che. A patra AkAzanI jema sanuM adhiSThAna hovA chatAM taddana asaMga, ni`la, atyaMta zuddha, pavitra, jemAM kadI paNu vikAra thavA zakaya nathI evuM avikArI avyaya, nirguNu, nirAkAra, svayaMbhU jete kAInA paNa AdhAranI jarUra nathI chatAM je sarvanA AdhAra che evuM ravatasiddha ane anivacanIya che. te ja carAcaramAM vyApeluM che, tenA vaDe ja A badhuM che ane te rUpa ja che. TUMkamAM A pada e ja jJAnanI atima maryAdA hAi tenA svAnubhava thayA bAda A badhu mithyA zI rIte che te sArI rIte jANI zakAya che. paratu jene AtmAne sAkSAtkAra thayeA nathI tevAe A badhuM jagata che ane ame paNa chIe ema kahI pachI narka vagerene kAlpanika kahevA mAge te eka prakAranI ghelachA ja samajavI, kema ke AtmadRSTie temAM peAtA sahita A badhuM kAlpanika che, paraMtu peAte silaka rahIne A badhI kalpanA che ema jo kaI kahevA mAge ! te narI mUrkhatA ja gaNAze. peAte che te! A badhu' ja che. paNa je peAtApaNuM ja maTI jAya te pachI pArakApaNAnuM ke A badhAnA nAstitva ke astitvane vicAra karavApaNuM rahetuM nathI. sArAMza e ke, jo tame| AtmAne sAkSAtkAra karaze te eklA zAstramAM AvatA. narakAdi vaSNunA ja nahi paraMtu tamArA peAtAsahita A badhuM jaganAdi dazya paNa sAva mithyA che ema sArI rIte anubhavI zakaze| ate jo tame peAtAne ane jagatAdi dasyane satya mAnatA haze! te pachI zAstramAM AvelA narakAdi tamAma vahune paNu teTalA ja satya che, paraMtu te jANavAne mATe tameA ajJAnI heAvAthI tamAre zAstramAM batAvelA dhAraNAbhyAsAdi karavAnI jarUra che ke jethI tame tene jANI tenI satyatA anubhavI zakaze. anabhyAse te nathI ema kahevuM e kharekhara mUrkhatA ja gaNAya. jema ke vyavahAramAM jeNe gujarAta pradeza kadI joyA na hoya ane jovAne mATe prayatna nahi karatAM jo te jonArAone kahe ke mane tame gujarAta ahI batAve te huM tamAruM kharuM mAnu to te jema mUkha paNuM ja lekhAya te ja nyAye. zAstramAMnAM narakAdi jevAM vaNunA saMbadhe zaMkA karanArA ajJAnI ane mUDhAne mATe lAgu paDI zake che ( A saMbaMdhe adhyAya - zlAka 25, 26 mAM vivecana che ). have ApaNe jIva yamapurImAM gayA bAda tyAM tene kevAM kevAM duHkhA bhegavavAM paDe che tene vicAra AgaLa calAvIzuM. jIvane yamapurImAM bhogavavA paDatAM aneka du:khA yamapurImAM gayA pachI jIvane ka` pramANe tyAMnA duHkhA bhAgavavAM paDe che. tyAM yamadUtA tenAM gAtrAne baLataNamAM nAMkhIne saLagAvI de che. peAte hAthe kApelu kivA bIjAe kApI ApeluM peAtAnuM ja mAMsa khAvu paDe che. yamapurImAMnA kUtarAM ane garajo (gIdha) yamalAkamAM jIvatAM ja AMtaraDAMne kheMcI kADhe che. tyAMnA sau, viMchI ane DAMsa vagere karaDavAthI asahya vedanA thAya che. ageAnA TukaDe TukaDA karI nAMkhavAmAM Ave che. hAthIe vaDe cagadAvI nAMkhavAmAM Ave che. rakta tathA parUnI nadIomAM dhakelI mUke che. garama pANI ane khADAomAM zekI nAkhe che, A rIte tAmisra, adhatAmisra ane raurava vagere je aneka prakAranAM narA che te puruSa ane strIne parapara saMga kivA viSaya uparanI Asaktine lIdhe bhAgavavAM ja paDe che.
Page #893
--------------------------------------------------------------------------
________________ 764] neha nAnAsti kiJcana / [ siddhAntakANaDa bha0 gI a0 16/1 vidvAne kahe che ke svarga ane naraka badhuM ahIM ja che temanI A ahIM e zabdonI vyAkhyA eTale svargathI pAtALa sudhInI maryAdA samajavI. Ane ja zAstromAM bhUgoLa kahe che (adhyAya 8 loka 25, 26 pRSTha 468 thI 471 juo). temAM chaha lokono samAveza thaI jAya che, ema jANavuM. A lokamAM ja A badhuM jovAmAM Ave che. narakanI yAtanAo paNa ahIM ja jovAmAM Ave che. e pramANe potAnA kuTuMbanuM paSaNa karanAra kiMvA kevaLa ekalA potAnuM ja peTa bharanArA manuSyone, kaMTuMbane tathA dehane ahIM ja mUkIne maraNa pachI AvAM AvAM aneka kaSTadAyaka phaLa bhogavavAM paDe che ane pachI pahADa, vRkSa, pakSI, pazu ityAdi sthAvarajaMgama yoniomAM janmamaraNAdi tathA meha ane ajJAnatAnA aneka kaleza bhogavIne te aMte manuSya yonimAM janme che. jIva garbhavAsamAM kevI rIte Ave che tathA tyAM tene kevuM duHkha bhogavavuM paDe che, te saMbaMdhamAM te prathama vivecana kareluM ja che ( bhAi kaM0 3, a0 31 juo).. AsuroM yonimApunnA muDhA janmani janmani / mAmApyaiva kaunteya tato yAntyadhamA gatim // 20 // jemAM Asura ane daiva ema be vibhAgo paDe che huM kateya ! potAnA ravasvarUpanuM jJAna jyAM sudhI prApta na thAya tyAM sudhI dakSyAbhAsanI aMdara AvelA tamAma jIvo pote potAnA hAthe ja Ama devI ane AsarI evI be yoniomAM bhaTake che, eTale jIvomAM A be ja prakAranA vibhAgo paDI zake che; te paikI devI saMpattivALA jIvo to mokSamArganA adhikArIo che paraMtu A AsurI yonine pAmelA mUDha te AtmasvarUpa evA mane nAhe pAmIne janmojanmamAM tenAthI adhama eTale eka karatAM bIjI vadhu kharAba e rIte adhamAdhama nione ja pAmatA rahe che. A AsurI saMpattivALAonI thanArI gati saMbaMdhamAM tane kahyuM ane A saMbaMdhe prathama ( adhyAya 9 zloka 11 thI 14 mAM) kahevAmAM AvyuM che. trividhaM narakasyedaM dvAraM nAzanamAtmanaH / kAmaH krodhastathA lobhastasmAdetatva'yaM tyajet // 21 // kAma, krodha, ane mehano tyAga kare he pArtha! nAzanamAtmana eTale AtmAno nAza karanArA arthAta pite AtmasvarUpa hovA chatAM paNa ajJAna vaDe huM zarIra chuM e mujaba potAnA kharA svarUpane badale khoTI rIte "huM ane mAru" e AtmAmAM mithyA abhiniveza (Agraha) karAvanArA te kAma, krodha ane lebha che, mATe traNa prakAranuM narakanuM eTale adhaHpatananuM dvAra hovAthI tene tyAga karavo joIe. AtmAne huM ane mAruM evI rIte jANavuM te avidhA kivA adharma kahevAya. adharma thI daMbha ane mAyAnI utpatti thAya che (adhyAya 3, zloka 37thI 13 juo). A pramANe AtmAno nAza karanArA guNo jemanAmAM hoya che te niti eTale asure kivA rAkSaso kahevAya. teo adharmanA vaMza ja hoI kevaLa daMbhI hoya che; temanI utpatti A mujabanI che. daMbha ane mAyA thakI lobha ane zaThatAnI utpatti thavA pAme che ane te bemAMthI lobha ane hiMsA utpanna thayelAM che. te thakI kavi ane dakti evAM be bhAIbahena athata kAma ane anAcAra utpanna thayAM tathA te baMnenA vyabhicArathI (saMgathI) bhaya tathA bhayaMkara evuM mRtyu ane temAMthI naraka (aMdhatama) ane atyaMta tIvra vedanA upaje che, eTale A bhayaMkara duHkhajALa utpanna thavA pAmelI che. A mujaba A adharmanA vaMzanI vRddhi thavA pAmelI che evo zAstramAM paNa nirNaya che (bhA. kaM0 4 0 8 0 2.
Page #894
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana] ahIM (dRzyajALamAM paNu) anekatvapaNAnA bhAva kiMcitmAtra che ja nahi, [ sv Ama vinAzI ane AsurIsapane utpanna karanArA adharUpa evA A kAmakrodhAdikA AtmasvarUpanI prAptimAM vighnarUpa che. eTaluM ja nahi paraMtu te mithyA evA mRgajaLamAM phasAvI manuSyanA puruSArthAnA nAza karI nAkhe che. A tuccha viSayeAmAM manuSya jIva kevI rIte phase che tathA temAMthI tene kAma, krodha, tathA mAha zI rIte thavA pAme che, te saMbaMdhamAM thoDA vicAra karavA anucita gaNAze nahiM. kAmInI bhraSTatA ajJAnane lIdhe ravasvarUpanuM vismaraNa thatAM mithyA ahaMmamAdi bhAtanI utpatti thaI, amuka saudayavALu` che tema ja amuka sauMdaryAMthI rahita che tyAdi paNAnA bhAvAnI kalpanA thAya che, paraMtu vAstavika saudarya e tA mana vaDe karavAmAM AvatI eka prakAranI kalpanA che. sauMdaryAdinI kalpanA karavAthI kAmanA utpanna thaI viSayApabhegAnI icchA thAya che. jagatamAMnA sarva viSayApabhegAmAM ratibhAganA sukhane mukhya mAnavAmAM Ave che ane tenI icchA sauMdaryaMnI kalpanAne laI te ja thAya che ane tethI ja suMdara strIonA zarIrathI puruSane ane suMdara puruSanA zarIrathI strIone viSayavAsanAvazAt jeTalu` sauMdaya ane tibhAganu sukha prApta thatuM jaNAya che teTaluM ja yA te| te karatAM paNa vadhu sukha kadarUpI strIenI sAthe puruSe kivA kadarUpA puruSA sAthe strIe paNa meLave che. A saMbaMdhamAM ekAgratAthI vicAra karazeA te jaNAze ke jagatamAM jhADa, pahADa, pazu, pakSI ityAdinI mAka strI nAmanI je eka vastu jovAmAM Ave che, te te tenuM khAdya svarUpa thayuM. tenuM prathama tA cittamAM saMkalparUpe keI eka prakAranuM kalpanA kareluM sUkSma pratibiMba paDe che. jyAM te rUpALI che evuM citra AlekhAya che, pachI cittamAM uparAuparI ene e ja vicAra AvatA rahe che. tethI tenA saraMbheAganI icchA puruSane utpanna thAya che, te ja pramANe strInA manamAM paNa puruSa saMbaMdhI icchA pravarte che. A rIte jyAre puruSa kAmathI vyAkuLa banI jAya che, tyAre ja tene ratisukha anubhavamAM Ave che. jo mana jarA paNu vyAkuLa thAya nahi teA strI suMdara hovA chatAM paNa ratisukha anubhavamAM AvatuM nathI. A kSubdhatA utpanna thavAnuM mukhya kAraNa eTale strI saudaya Adi viSayAnA saMga, strInA netra, stana, nitaMbAdi avayavanuM cittamAM pharI karIte paDavuM e ja eka viSaya utpattinuM kAraNa che. tethI taddana nAnAM bALakAne kivA cittano ekAgratA karanAra yAgIne AvA kSeAma kadI paNa thatA nathI; AthI ja tene strIsukhanI lAlasA(kAmanI chA> utpanna thatI natho. tAtparyAM ke, strI suMdara / ke na heA paraMtu tenA vaDe puruSa jema jema sauMdayanI kalpanA karI ratisukha prApta karavA e che, tema tema peAtAnA manarUpI paDadA upara prathama to te strI che ane suMdara che, evuM tenuM sUkSma citra pADI le che. tema strIe paNa puruSA saMbaMdhI tevI ja kalpanA karI le che. are! jenA zarIranI sthiti vAstavika tA taddana gaMdI heAya che evA taruNA sAthe srIe paNa ramamANu thaI AnaMda meLave che, e te temane thanArI saMtita uparathI saheje siddha thAya tema che. teo kadarUpI che, evuM manamAM AvyA pachI kivA temane viSe manamAM jo kalpanA ja udbhave nahi tA ene ThekANe puruSane ratisukha kevI rIte prApta thaI zakaze ? ane AvI viruddha bhAvanA thavI e kaMI azakaya nathI. kAmI puruSanI A maneA bhraSTatA bAbata keTakeTalu kahIe ? e murkhAone strIonA A atizaya gadA ane tuccha evA ratana, nitaMba tathA yAni ityAdi jevA narakasamA tuccha bhAgeA upara sauthI vadhu sauMdarya dekhAya che. are! A maLamUtrathI bharelA zarIra upara paNa jemane sauMdaya' che ema lAgatu hoya temane khIjI kaI jagyAe sauda` dekhAya nahi ! mATe vicArI jotAM jaNAze ke sauMdaya e tA eka mananI sphurelI kalpanA ja che. upara jaNuAvyA pramANe manamAM sauMdayanI bhAvanA karyo sivAya arthAt A sArI che A kharAba che evI bhAvanA thaI temAM Asakta thayA sivAya kAI paNa vastu krAi paNu sthaLe sukhadAyaka jAze nahi. so e kAMI naisargika nathI madhamAM rahelI mIThAzanI mAphaka saudaya e jo kudaratI rIte ja saMbhavata DAya te te nAnAM bALakAne pazu kema anubhavamAM Avatu' nathI te kaheoN. judA jIddA dezamAM judI judI AkRtinA leAkre| maLI Ave che.
Page #895
--------------------------------------------------------------------------
________________ mR: sa ma gata [ siddhAntakADa bha0 gIra a7 16/ra3 keIne paga eka, te koIne AMkha eka, te kaIne kAna eka, keInA kAna gadheDA jevA, te keInuM moTuM ghoDA jevuM, koIne kAna lAMbo, to keInI dADha haLa jevI, kAInA dAMta mukhanI bahAra AvelA, kAI nAka vinAnA, to keAInuM nAka moTuM ane keIna zarIra upara vALanuM jALuM ja baMdhAyeluM hoya che tyAre keTalAkanA zarIra para te vALa ja hotA nathI, te keInA vALa mAMjarA, koIne dhoLA, keIne pIMgaLA, te keInA tIkSaNa hoya che. keTalAke te keDa nIkaLelA, keAI kAMgaDA jevA kALA raMganA, kaI bhUkharA raMganA ane kaI koI to lAla zarIranA hoya che. tAtparya ke, AvI jAtanA aneka prakAranA loke potapotAnI jAtanI strI ane putro viSe ApanI jema prema ane sukhano anubhava meLave che. uparAMta A jagatanI aMdara sAdhanabhUta mAnavAmAM AvelI badhI vastuomAM strI zarIra e mukhya heI te darekane ghaNuM ja priya lAge che. ane jenA upara moTA moTA DAhyA ane buddhimAno paNa mohita thAya che tevuM che. A strI zarIra ane strIone atyaMta priya evuM A puruSa zarIra, kharI rIte vicArI jotAM kevuM che. teno jarA sUkSmadraSTithI vicAra karo. te mAMsathI lapeTAyeluM che, lohIthI kharaDAyeluM nasothI baMdhAyeluM che ane cAmaDIthI maDheluM che. aMdara hADakAMne mALA che ane bahAra to jhINI jhINI ruMvATI cATelI che. te kapha, vAta ane pittathI bharapUra hoI maLamUtrathI kharaDAyeluM che. are zukra ane zeNita vaDe banelA ane yoni dvArA janmelA evA A amaMgaLa dehane paNa ati priya gaNavAmAM Ave che, e kevo camakAra che ! atyaMta citarI caDe kiMvA sAMbhaLatAM veMta ja dhrujArI upaje evA A amaMgaLa deha upara paNa je prema kare che temanAmAM ane viSTAmAMnA kIDAomAM zuM pharaka che? he rAjana je A zarIra Apane atyaMta priya lAge che tenI tvacA, mAMsa, lehI vagerenI judI judI sthitio sArI rIte dhyAnapUrvaka vicAramAM lo. evo ja prakAra bIjA tamAma viSayo kiMvA bhogya varatuone mATe paNa samajavo. gaLyuM, khATuM vagere bhojananA je cha raso che tenuM pariNAma zuM thAya che? teno paNa jarA samadaSTithI vicAra karI juo. kaI paNa vastunuM bhakSaNa kare paraMtu chevaTe tenI viSTA ja thavAnI evo badhAno anubhava che. mATe he rAjaputra! jagatamAM A prakAra ja jyAM tyAM jovAmAM Avato hovAthI temAM priya che ane apriya zuM ?(juo datta parazurAma hemale khA ane hemacUDane saMvAda) A mujaba kAma utpanna thavAthI krame krodha, saMmoha tathA chevaTe buddhinAza thAya che. pataivimuktaH kaunteya tamodvAraikSuibhirnaraH / AcaratyAtmanaH zreyastato yAti parAM gatim // 22 // adharmanA dvArarUpa A traNane tyAga A pramANe viSaya e kevaLa viSarUpa hoI mithyA che, teno adharmane lIdhe vAraMvAra amAsa thavAthI manaSya temAM Asakta banI jAya che. tema chatAM tene te viSayoga meLavavAnI icchA eTale vAsanA kiMvA kAmanA jAgrata thAya che. A rIte kAmAsakata banelAne te viSayo pApta nahi thatAM krodha utpanna thAya che. krodhane lIdhe te mohavaza thAya che ane mohavazatAne lIdhe tenI sArAsAra vivekabuddhi naSTa thavA pAme che. Ama nazAnA ghenamAM cakacUra thayela athata svasvarUpathI bhraSTa thayelo tathA viSayomAM ja Asana banelo A adhArmika puruSa AyurI saMpattivALA kahevAya che. A rIte puruSa pote potAnA hAthe ja potAne vinAza karI le che. tasmAta he pArtha! AtmarUpa prakAzathI viruddha azAstrIya evA aMdhakAra kiMvA adharmanA dvArA A traNa eTale kAma, krodha ane lobhane tuM tyAga kara. zAstra ane azAtra kene kahevuM he kauteya! tama arthAta aMdhakAra, ajJAna,adharma kiMvA azAstrIya ane narakamAM nAkhanAra kAma, krodha ane lebha e traNanA jaDabAmAMthI tadana chUTele puruSa dharmarUpa evA Atmazreyane ja Acare che ane
Page #896
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] (chatAM ajJAnI) je ahI (dakSAdimAM) nAnAtvabhAva che. [ 767 tethI te paramagatine prApta thAya che. tAtparya e ke, kAma, krodha ane lobha e traNa puruSane mohamAM phasAvI nityaprati janmamaraNarU5 evI khaparaMparAmAM ja bhaTakAvyA kare che, tevA ArI saMpattivALA avivekIe adharmanuM AcaraNa karanArA kiMvA azAstrIya vartana karanArA mUDha kahevAya che tathA jeo zreya eTale kalyANakArI evA AtmadharmamAM ja sthita rahe che tevAo dharmAcaraNa karavAvALA vivekI tathA zAstramArge cAlanArA kahevAya che. jeo A rIte kalyANakArI evA Atmadharma eTale huM dehAdika nahi paraMtu AtmA nA daDha nizcaya vaDe satata abhyAsa kare che, tevA devI saMpattimAna puru dukhaparaMparAmAM nAkhanAra ajJAnanA dvAra samAna A traNamAMthI vimukta eTale taddana chUTIne paramagatine eTale AtmAmAM eka thavA rUpa gatine prApta thAya che. bhAvArtha e ke, huM AmA che evA prakAre Atmadharmane jANavuM e ja kharo zAstravihita karma karanAre kahevAya che ane je potAne AtmarUpe naDi jANatAM huM eTale deha chuM evI rIte jANe che te zAstraniSiddha karma karanAre kahevAya. TUMkamAM AmanizcayavALo daivI saMpattimAna heI dharmamArganuM AcaraNa karanAra che tathA huM deha chuM, tevA nizcayavALA AsurI saMpattivALa DAI azAstrIya AcaraNa karanAre che ema samajavuM. ghaH zAvidhinu ghare jANataH | na sa siddhimavApnoti na sukhaM na parAM gatim // 23 // zAstravidhine tyAga karanArA adhogatimAM paDe che je avivekI zAstravidhino tyAga karIne potAnI icchA pramANe ja svachaMdatAthI varte che te kadI paNa siddhine, sukhane ke uttamagatine paNa pAmato nathI. tAtparya e che ke, je avivekI ane mUDha puruSa gurupratIti ane zAmapratAtithI siddha evA AtmarUpane vicAra nahi karatAM, sarva zAstranA aMtima dhyeyarU5 evuM je AtmazAca te vidhino parityAga karIne eTale prathamataH vivekayukta vicAravaDe A sarva AtmarUpa che evA da nizcaya vaDe zarIra, vANI ane mana vaDe thatuM tamAma karma AtmarUpa che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, e rIte aMtaHkaraNamAM je je saMkalpanuM utthAna thAya tene turataja AtmarUpa banAvI daI temAM ekarUpa thatAM abhyAsa karavArUpa vidhino parityAga karIne avivekIpaNAthI potAnA manamAM jema Ave tema icchAnasAra kAve tevI rIte), svachaMdapaNAthI varte che, tene A lokamAM ane paralokamAM koI paNa prakAranI siddhi maLatI nathI, te pachI aMtima evI AtmAsiddhinI vAta to dUra ja rahI. vaLI te A lokamAM ke paralokamAM kadI paNa sakhane pAmato nathI, temaja tene sarva karatAM eka evI paramagatinI prApti paNa thatI nathI. arthAta zAstravidhine choDI manamAM Ave tema phAve tevuM vartana karanArAo aMte adhogatimAM ja paDe che. tethI zAstravidhine zreSTha mAnavI joIe. te saMbaMdhamAM vadhu spaSTatAnI jarUra hovAthI tene vicAra karIzuM. zAstra ane vidyA eTale zuM? zAe zabdanI mULa utpatti "rA' dhAtu upathI thayelI che. tenI vyutpatti ziSyanta neti zAstra' eTale jenA vaDe zAsana karavAmAM Ave che, karI zakAya che tyA thaI zake che te zAstra; e pramANenI che. vyavahAramAM zAstranA aneka arthe rUDha che te paikI vidyA prApta karI ApanAruM te ja kharuM zAstra che, A artha pradhAna che. prasthAna eTale gamana karavuM, je vidyAnA mArge gamana karAve che te prasthAna kahevAya che. sAdhana kiMvA mArgo e arthe paNa te vaparAya che. gatinI nivRtti, sthiti kivA sthiratA thavI ityAdi prasthAnanA aneka arthe rUDha che. teno bhAvArtha evo che ke, eka evuM pada che ke jyAM vANu, mana ke buddhi vagere pravezI zaktAM nathI. temanI gati jayAM sthira thAya che, evA paramapadanI je prApti karAvI Ape tenuM nAma ja vilA ane te karatAM viparIta e baMdhI avilA samajavI. "NA viyA yA vi " tenuM nAma ja vitA che
Page #897
--------------------------------------------------------------------------
________________ 7 ] ya iha nAneva pazyati // kaTha. [ siddhAntakANDa bha. gA0 0 16/23 ke je meAhavaDe utpanna thatAM ajJAnajanya duHkhAmAMthI che|DAve, duHkharUpa evA A saMsAracakramAMthI mukta karAve, evu" vidhAna jemAM batAvavAmAM AvyuM che tene ja vidyA kahe che. jJAna meM tenuM ja khIjuM nAma heAI te svataHsiddha ja che. keAIno paNa apekSAthI rahita che. peAte sanu sarvavyApaka ane sanuM adhiSThAna heAvA chatAM paNu je taddana ni:saMga che. vANI, mana, buddhi yAdi paNu jyAM caMcupraveza thatA nathI evA ravataHsiddhapadanI prApti thavI te ja vidyAne uddeza hoI tevI vidyA prApta karavAnuM vidhAna jemAM batAvavAmAM AvyuM aAya te ja kharuM` zAstra kahevAya. A mujaba vidyAprAptinAM cauda prasthAne che, temAM upaniSado ane upavedasahita cAra veda, cha vedAMga ane cAra upAMgane samAveza ( adhyAya 2 zlAka 39 pRSTha 161/162 jIe) thAya che te badhAM vidyAprAptinA sAdhane! hAvAthI teone zAstra evI saMjJA ApavAmAM AvelI che. koIne manasvI rIte vavAnA adhikAra nathI. vyavahAramAM zAstranAM vidyA, zruti, rasmRti, vyAkaraNAdi dha pustA, AjJA, niyama, kAyade, vidhAna tyAdi NA ardhAM pracalita che. jyAM sudhI manuSya AtmAneA sAkSAtkAra karI zake nahi tyAM sudhI tenI ajJAnatA kadApi naSTa thatI nathI. ajJAnatAne lIdhe ja meAha upaje che ane tethI sAva mithyA tathA nAzavaMta vastue pratye satya ane zAzvatatAnI bhAvanA thAya che. AvI viparIta bhAvanAne lIdhe tene Dagale ane pagale atyaMta du:kheA ja bhAgavavAM paDe che. jene lIdhe te dareka kAryane aMte hatAza banI jAya che. A mujaba punaH punaH gavAsathI mAMDIne mRtyuparyaMta te aneka prakAranA karmI sukha meLavavAnI AzAe kare che ane meAhane lIdhe hu karuM' chuM e ja kharekhara che ema mana vadhu mAtI le che, paraMtu te teA khe durAgraha che evuM tene bhAna paNa hetu nathI. tevA petAne buddhizALI samajanArA paNa vAstavika khALakaSuddhinI jevA ajJAnIonAM karmo siddhAMtasvarUpanA hotA nathI paNa prayAgAvasthAnA heAvAthI te pariNAme zUnyarUpa ane du:khada nivaDe che. teo jagatamAM kalyANanA nAme akalyANu, sukha sukha kahI duHkha, zAMti zAMtine nAme azAMti, katavyane nAme kartavyazUnyatA pratyAdine ja phelAvA kare che. Ama teo taraphathI zAstranA bahAne azAstrIya karmI thatAM rahe che. te thakI peAtAne ane samAjane ema baMnene vinAza thAya che kema ke teonAM ArmI nAdAnobhA~ hAya che. tamAt buddhimAnAe manavI karmo nahi karatAM te zAstravidhi anusAra ja che evI pUrepUrI khAtarI karIne ja karavAM joIe; chatAM je zAstra samajyA vagara ane zAstravidhi anusAra eTale ragatAdi nirmAtA Izvare nirmANa karelA zAnAM vidhAna athavA AjJAnA tyAga karI pAte manasvI rIte ja karmo kare che kivA varte che, tee peAte je uddeza yA phaLa maLavAno icchA rAkhatA heAya te siddhine kadI pazu prApta karI zakatA nathI, teA pachI zreSTha evI paramagati ane sukha kayAMthI meLavI zake? kAraNa ke paramapadanI prApti vinA sAcu sukha ane akhaMDa zAMti kadApi prApta thaI zake ja nahi, evA siddhAMta che. mATe zAstra AdhArane cheADIne kevaLa mane skUti kivA preraNA thaI tethI huM Ama vatu... ... athavA Ama vavA leAkeAne kahI rahyo chu, evu' jo kAI kahe te te ajJAnatAnuM lakSaNa heI eka prakAranuM vyasana athavA nazA che ema jANuvu. arthAt evuM kahevAne ke manasvI vatana karavAnA kAI ne paNa adhikAra pahoMcatA nathI, evuM atre bhagavAne spaSTa rIte kaheluM che. zAstra AjJA anusAra vana kema rAkhavu ? atre evI zaMkA thavAne saMbhava che ke zAstraviSine anusarIne vana kema rAkhavuM? ane upara kahelAM vidyAnAM cauda prasthAnAne ja zAstra kema kahevAM? tenA uttaramAM kahevAnuM ke, jyAM sudhI ajJAnanI nivRtti thaI paramapadanI prApti thayelI DeAto nathI, tyAM sudhI thanArAM dareka kaune mATe kaMI paNa niyamA kivA kAyadAnI atyaMta jarUriyAta hoya che. vyavahAramAM paNa jue ke jyAM sudhI kAyadesara sAbitI thaI na zake, tyAM sudhI sarakAra paNu te vAtane mAnya karatI nathI, jema ke kAI paNa sthAvara gamanA mAlikI hakka saMbadhe ApasaApasanA jhavaDA upasthita thAya ane temAM dareka pakSa pAtapeAtAnI manasvI rIte e mArI mAlikInI
Page #898
--------------------------------------------------------------------------
________________ karAi . janajas mA rA ' 4" 5'3 da tA. 1-3 6,"5' 4 - - - - - - : jAmaka; , , ,.: 3:: - - - - - * - - - * - ht, t: _aeft * - * * - aa * * * gItA dehana ] tevA (anekatvanA jJAnavALe mRtyu (tabhAva)thI (vAraMvAra) mRtyune pAme che. [ 769 che ema mAnI le che tethI koI sarakAra te kabUla nahi kare paraMtu sarakAre TharAvelA niyama anusAra je tene kAyadesara mAlika che evuM puravAra karIne batAve te ja tene kharo vArasa ya! hakadAra thaI zake che. e pramANe keAI corI kare ane kahe ke mArA manamAM Izvare preraNA karI kiMvA mane skUrti thaI AvI eTalA mATe te meM karI athavA bIjAne madada karavA mATe karI kivA jagatanA ka9yANane arthe karI te tene e bacAve sarakAra mAnya karI zakaze kharI ke? te to sarakAranA kAyadAnI daSTie gunhegAra kare che. e ja rIte koI sarakAra virodhI saMsthA hoya pachI tene udeza game teTalo sAco haze to paNa te gerakAyadesara ja gaNAya che. A rIte sAdhAraNa dehadharmamAM paNa hAtha vaDe kAma karavuM, pAvaDe cAlavuM, AMkha vaDe jevuM, mAM vaDe khAvuM, manavaDe saMkalpa karavA ityAdi kAyika, vAcika ane mAnasika tamAma kriyAo paraMparAthI je zAstra AdhAre nizcita thaI cUkelI che tenuM ja alaMbana sarva manuSyone karavuM paDe che. AMkhanuM kAma nAka vaDe ke nAkanuM kAma AMkha vaDe thaI zakatuM nathI. eTaluM ja nahi paNu hisAba jevo sAmAnyataH vyAvahArika bAbatano vicAra karazuM te paNa jaNAze ke tame tamAro hisAba pachI game teTalo sAco haze paraMtu jo te kevaLa moDhethI ja sarakAra AgaLa rajU karaze to te kadI kharo mAnaze nahi. te teH teNe karAvelA niyamAnusAra lekhita rajA karo to ja mAne che. bolavAmAM paNa ema ja. sarakArI niyama viruddha eka paNa zabda bolo to tatkALa zikSAne pAtra thavAya che. mane kAyadAnI-mAhitI na hatI tethI meM corI karI evA bahAnA taLe te nirdoSa Tharato nathI paraMtu kAyado jANI levo e tenI pharaja gaNAya che. Ama nityaprati cAlatA vyavahAramAMnI nAnI moTI dareka bAbatane mATe paNa kAyadAo kivA niyamanA AdhAra vinA eka paNa DagaluM AgaLa vadhI zakAtuM nathI to pachI jenuM beya satyanA uddeza vaDe aihika ane paralaukika kakANa karavuM e ja eka hAya, tevAM hitakAraka zAstranI AjJAne choDIne kiMvA amo zAstra jAgutA nathI evuM bahAnuM batAvIne manasvI vartana karanArAo pote temanA AdhAra upara avalaMbana karI rahelA bIjA badhAo sahita vinAzane pAme to temAM navAI zI? eTalA mATe ja bhagavAna ane paramapada35 dhyeyanI prAptine mATe manasvI vartana nahi karatAM tamAma karmo zAstravidhine anusarIne ja karavAM joI e; taDeM paNa manasvI nahi paNa zAstramAnya ja hevA joIe, ema spaSTa sUcavyuM che. vidyAnAM coda prasthAne ja zAstro kema kahevAya? have upara kahelAM vidyAnAM cauda prasthAnane ja zAstro kema kahyAM, e prazane uttara kahuM chuM te sAMbhaLa. juo ke vyavahAramAM paNa gunAo thayA pachI rAjakAyadAo taiyAra karavAmAM AvatA nathI paNa te te prathamathI ja banAvelA hoya che tethI guno kayA kAyadAnI kaI kalama nIce Ave che eTaluM ja phakata jovAnuM rahe che te pramANe A badhA aneka brahmAMDe jemAM utpanna thayAM che evuM A jagata jeNe utpanna karyuM che te Izvare ja A manuSyAdi jIvonI utpatti thatAM 5 lAkha varSo. agAuthI te nirmANa karelA che. A rIte IzvarapraNIta evA e veda sauthI prathama utpanna thayelA che, tethI te apIdheya kahevAya che. manaSyasajita zAsAne zAstro nahi paNa mAnasika kapanA ja kahI zakAya; kema ke manuSyajIva e ajJAnI ane apUrNa hoI atimaryAdita che. te amaryAda ane pUrNa evA paramapadanI prApti karAvI lokone kAyamI sukhazAntino mArga kevI rIte batAvI zake? tethI manuSyaracita zA kadApi hoI zake ja nahi. te to phakata manasvI upajAvI kADhelI ane jemAM potAno svArtha uparAMta eSaNAo sAdhI zakAya evI pAmara daSTinuM avalaMbana karIne niyama vA zAstranA nAme taiyAra karAyelI A jagatamAM manuSyajIvanI utpatti thaI te pUrve saura mAna pramANe 1,70,64,000 varSo pUrve vedAdi dharmazAstro prakaTa thayelAM hatAM e gaNitasiddha hovAthI te kALanA niyama pramANe nizcita pUravAra thayelI che. paraMtu te pUrve te kayAre utpanna thayA te pramANe kALathI para jAya che. AthI vede e kaI manuSyakRtinA nahi paraMtu IzvarapaNuta kahevAya che. te koI manuSyanA banAvelA nahi hovAne lIdhe apauruSeya kahevAya che. .1 :: ma - * rAke r * * * 13nA - 9 : re s a - w It . . Server KE * da. ".IF T mArA tinki/rAjAee & A '#
Page #899
--------------------------------------------------------------------------
________________ 70] WEmAtraH puSa [ siddhAntakADa bha0 gIa. 16/24 kalpita kAbarIo ja che ema samajavuM. paraMtu jeoe apauruSeya evA vedazAstramAM kahelA vidhi anusAra paramapadanI prApti karI lIdhA bAda potAmAM svAnubhava sahita te zAstra AjJAono artha leke sahelAIthI ane saraLatAthI sArI rIte samajI zake eTalA mATe prasRta karela che tevA mahaSioe yugAraMbhamAM tapazcaryAdi sAdhano dvArA e vede aMtaHkaraNamAM sAMbhaLI tene zAstravidhi anusAra ja vistRta karelAM che. teno uddeza e ke vedazAstranI AjJAono hetu spaSTa ane ane sArI rIte samajI zake agara te maMdabuddhimAna zAstrakAroe batAvelI e vidhi anusAra varte to te thakI paNa aMte te paramapadanI prApti karI kAyamI sukhazAMti meLavI zake, evA hetuthI vedane AdhAre ja e zAstravidhino vistAra karelo che. A rIte vistAra karelA apauruSeya ane pauruSeya maLI zAstranAM kula cauda prasthAne che, je upara kahelAM che. anya samaye paNa jeo AtmasAkSAtkAra thayA bAda pitAnA svAnubhavayukta ArSavA kAladezAdina vicAra karIne jagatamAM prakaTa kare che, te badhA paNa AnA ja vistAra kiMvA TIkArUpa hovAthI cauda prasthAnomAM ja AvI jAya che. tethI tene paNa zAstra evI saMjJA vyavahAramAM che eTale ke jagatamAM zAstravidhi anusAra thato vyAvahArika, prApaMcaka, sAMsArika, yA pAramArthika sarva vyavahArano samAveza A cauda prasthAnamAM ja samAI jAya che. jema ke koI graMtha upara hajAro TIkAo thAya paNa te badhIno samAveza mULa eka ja graMthamAM thaI jAya che tema paramapadanI prAptinA uddezathI AtmAnubhava sahita je je kAMI kahevAmAM ke karavAmAM Ave che te tamAmano samAveza A cauda prasthAnomAM ja thaI zake che, paraMtu jeo zAstravidhio, zAstra AjJA kivA niyamone cheDI manasvI rIte varte teo to jarUra vinAzane pAme che; e mujaba bhagavAne ane spaSTa rIte jaNAveluM che. zAstravidhi eTale? khAsa dhyAnamAM rAkhavAnuM che ke bhagavAne AmAM ekaluM zAstra ema kahyuM nathI paNa "zAstravidhi ema kahyuM che. teno uddeza zAstranI AjJAnuM AcaraNa karavAnuM che. kevaLa zAstra samajavAnI kiMvA paThanapAThana thakI paNa dhyeya prApta thaI zakatuM nathI, paraMtu zAstranI AjJAnusAra vartana karavAthI ja dhyeyanI prApti thaI zake che, AthI vyavahAramAM paNa vidhi eTale grahaNa karavA yogya ane niSedha eTale tyAgavA yogya, e mujaba A be sApekSa zabdono artha che. vedamAM paNa vidhivA ane niyamavAkaya e rIte be vAkyono samAveza thAya che. temAM vidhi e AjJAvAyo che. potAnuM kartavya samajIne je te vAtuM vizvAsathI pAlana kare che te paramapadane avazya prApta thAya che. vedanAM vidhivAnuM eTale AjJAnuM pAlana karanArAo vihaMgamanI jema takALa paramapadanI prApti karI zake che, paraMtu tevA tIvra buddhimAne te ghaNA ja thoDA pramANamAM hoya che. jagatamAM ghaNe mATe samUha te e mArganuM grahaNa karavAne azaktimAna hovAthI temanI buddhino vicAra karIne ja vedamAM niyamavAkayonI paNa yojana karavAmAM AvelI che, eTale jema nAnA nAnA vaheLAo prathama meTI nadIne maLI pachI samudrane maLe che tema A niyamavAkayo lAlaca batAvanArAM hovAthI temAM lebhAI lake teno aMgIkAra kare che. paraMtu chevaTe te vidhavAkyanuM avalaMbana karI paramapadane pAme che. eTale eka jame yA hajAre janma pachI niyamavAkayo vaDe paNa chevaTe te vidhivAkayamAM ja javAya che. A vidhivAno aMta vedanAM cAra mahAvAkyomAM thAya che (mahAvA mATe adhyAya 15 zloka 15 pRSTho 727-735 juo)* sarva jIvone chevaTe paramapadanI prApti karyA sivAya kTa nathI. eka janme yA aneka janmo pachI rAjyAdi ke svarmAdi jevA aneka prakAranA vaiSayika sukha bhogavyA pachI kiMvA aMdhatAdi jevAM narakavAsAdi atidArUNa dukhe bhagavyA pachI paNa che. te ja padanI prApti karavI paDe che. jyAM sudhI te padanI prApti na thAya tyAM sudhI te A sukhaduHkhAdi jevAM kaMThanA cakkare ane bhayAdimAMthI kadI paNa mukta thaI vidhi ane niyamavAnA vadhu vivaraNane mATe kiraNaza 11, a6 2, zla0 ra9 a0 3 kaleka 29 tathA adhyAya 15 bleka 15 vagere juo,
Page #900
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] (vastutaH AtmarUpa evo virATa) aMguSTha mAtra (aMguThA jevaDo) puruSa- [ 971 zake ja nahi. kema ke te badhAM sukho vaiyika hovAne lIdhe mRgajaLanI jema kSaNika hoya che. te dekhavAmAM sukharU5 paraMtu pariNAme bhayaMkara duHkharUpa nIvaDe che. paramapada prApta thakI ja kAyamI ane akhaMDa sukhazAMti meLavI zakAya che tathA te parama pada prApti mATe temAM AjJAvAkayamAM batAvelI aMtima vidhinA dha prApa karI laI AcaraNa vA abhyAsa karavAnI atyaMta jarUra che, atima vidhi saMbaMdha mAM pa vakhatovakhata kahevAmAM AveluM ja che chatAM paripakavatAne mATe prasaMga za ta pharIthI kahuM chuM. zAstravidhi kiMvA vedanI aMtima AjJA A saghaLuM dazya AtmasvarUpa hoI huM pote paNa AtmA ja che ane A AtmA e ja brahma che. jJAna paNa e ja che tathA te svataHsiddha che; e rIte prathama daDha nizcaya kare ane pachI aMtaHkaraNamAM koIpaNa vRttine UThavA ja nahi devI tathA jo kadAca uThe to tene tatkALa AtmasvarUpamAM ja dAbI devI tema ja evo dAkhanAro huM pote paNa taka ja che, e mujaba potA sahita tamAma bhAvonA vilaya karI nAMkhe tathA anirvacanIya thavuM. A ja te vedomAM kahelI aMtima AjJA kivA bhagavAne kahelI zAstravidhi che. paraMtu jya sadhI A uccatara zAstravivinI mAhitI chetI nathI tyAM sudhI upara kahevAmAM AvelAM pAnAM cauda prasthAnamAM kahevAyelI vidhinuM avalaMbana karavAthI chevaTe A atyutara dhyeyane prApta karI ApanArI aMtima vidhinI prApti thaI zake che. A rIte dhyeya prApta karI jIvanmukata thayela phakta zAstravidhithI para thaI zake che, sArAMza zAstravidhi yA zAstra AnAne cheDI kiMvA zAstrano abhyAsa nahi karelo, pitAnA manamAM Ave tevuM svachaMdI vartana karanAra pachI te potAne game tevo buddhizALI samajato hoya athavA jagatamAMnA loko tene mahAna buddhizALI mAnatA hoya chatAM paNa te eka peya cUkele nAdAna che, ema samajavuM. AthI te kadI pote mAnI lIdhe siddhine paNa prApta karI zakato nathI te pachI tene paramagatinI prApti kayAMthI thAya? ane paramagatinI prApti na thAya tyAM sudhI kAyamI sukha nI prApti kevI rIte thaI zake ? atre bhagavAne vyavahAramAM manasvI vartana karavAne keIne paNa adhikAra nathI evuM nizcita siddha karI batAvyuM che. tamAjI premALa te zAzA tharAtI tathA rAvaNanorja dama za/dAla rajhA kAryAkAryamAM zAstra ja pramANa che tasmAta ke pArtha ! kArya ane akAryanI avasthAmAM tAre mATe to zAstra ja pramANa che. mATe zAstromAM vidhAna karelA vidhine jANa. te mujaba ahIM karmo karavAM e ja yogya che. bhAvArtha e che ke, upara kahI gayA tema AsarI saMpattivALAe potAnA manamAM Ave tema vagara vicAryuM kAryo karatA rahe che ane tethI teo kAryasiddhi, paramapada ke sukha kiMvA zAMti kadI paNa prApta karI zakatuM nathI; mATe kAryakAryavyavasthita eTale kartavya kone kahevuM ane Akartavya kene kahevuM? te saMbaMdhamAM nirNaya karavAne mATe AtmAne sAkSAtkAra thatAM sudhI mAnya evA zAstrane ja pramANa mAnya karavuM joIe. kema ke bALakane potAnuM hita zAmAM che tenI khabara hotI nathI; tethI tenAM dareka karmo upara dekharekha rAkhIne tene khAvApIvA vagere tamAmamAMthI vakhatovakhata parAvRtta karavAmAM Ave che. je tene manasvI rIte vartAvA devAmAM Ave to te potAno vinAza ja karI le che te ja sthiti potAnA manamAM Ave tevuM svachaMdI vatana karanAranI thAya che. mATe manuSya ke je potAne moTo buddhizALI samaje che vA nirahaMkArI mAne che, te vAstavika buddhizALI hete nathI paraMtu durAgrahI tathA dura mamAnI hoya che ane tevA mithyA abhimAna vaDe te pitAnA sAcA svarUpane nahi pichAnatAM hAdika eTale ja huM ema mAnI bese che, evA AsurI kiMvA adhama vRttinA kahevAya che. jenuM aMtima dhyeya AtmApti heI te dhyeyanI prAptino uddeza jemAM samAyelo hoya che, tene ja zAstra
Page #901
--------------------------------------------------------------------------
________________ 772] madhya Atmani tisstthti| [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 11 kahe che. AvuM je mULa Adha zAstra te apauruSeya evA ekameva veda ja che ane tenuM tAtparya ajJAnIone AtmasvarU5nI prApti karI ApavI e ja eka che; je upara vakhatevakhata kaheluM ja che. sarva brahmarUpa che ema samajIne je kAma thAya che te yukatakarma kahevAya tathA tenI bhAvanA jemAM hotI nathI te ayuktakama kahevAya evo zAstramAM aMtima nirNaya che. dharma ane adharma bhAgavata dharmanA mULa pravartaka zrI nArAyaNa avatAre kahelI zAstra pramANanI vyAkhyA paNa A pramANenI che. sarva vedarU5 AtmasvarUpa evA eka bhagavAna ja dharma viSayamAM prathama pramANa che tathA je vaDe te AtmasvarUpa jANI zakAya eTalA mATe svayaM bhagavAne pote ja prakaTa karelA apauruSeya evA veda tathA tenA siddhAMta pratipAdana karanArAM kRtiramRtyAdi zAstro ( vidyAnAM cauda prasthAno juo adhyAya 2, 15) e ja mULa pramANa che, eTale dharma mAM veda ja mukhya pramANa che (bhA0 7-11-7) vede jenI AjJA karI che te dharma che ane vada jeno niSedha karyo che te adharma kahevAya che. veda e svayaMbhU (apauruSeya) sAkSAta nArAyaNa svarUpa che. A veda ja svasvarUpamAM satva, raja ane tama guNamaya prANIo, padArtho, teonA guNe, nAma, kriyAo, rU5 tathA varNAzrama ityAdi sarvane judA pADIne athathI iti paryata varNana karyuM che (bhA6, 1,40-41). vedamAM je karavAnuM kahyuM te karma, vedamAM je karavAnI nA pADI hoya te akarma ane vedamAM je karavA kahyuM te na karavuM te vikarma kahevAya che. karma kone kahevuM, akarma kone kahevuM tathA vikarma kene kahevuM te veda vaDe ja nizcita thayeluM che, bIjA koI pramANa kiMvA sAdhana vaDe te nizcita thaI zakatuM nathI. veda koI puruSe utpanna karelA nathI paNa IzvarathI prakaTa thayelA che, tethI ja te apauruSeya gaNAya che. vede parokSavAdane aMgIkAra karIne varNana karyuM che. parokSavAda eTale keI judA prakAranA arthane gupta rAkhavAne mATe kaI judA ja prakAre varNave che. jema vyavahAramAM koI anADI mANasa mithyA bhAra vaheto hoya ane tene tema nahi karavA jaNAvavuM hoya to tenA durAgrahI svabhAvane lakSamAM laI A ApaNuM sIdhuM kahevuM sAMbhaLe tema nathI tethI tene yukti vaDe ema kahevAmAM Ave che ke tuM te A badhA karatAM moTo baLavAna che. te bAyalA jevo ATalo ja bojo kema uThAve che? A karatAM vadhu bojo uThAva; Ama kahevAthI te abhimAnamAM pitAnI zakti bahAra bojo uThAvavAno prayatna kare che ane aMte jaladI thAkI jaI te choDI de che tema vedamAM je karmo karavAnuM kahyuM te karmo thakI mukta thavAne mATe ja che. A saMbaMdhamAM bALakane lAlaca ApIne davA pAvAnuM dRSTAMta te prakhyAta che (bhAi &0 11 a. 3 zlo0 43, 4). sArAMza e ke, jo ke aMtima dhyeya to A sarva AtmasvarUpa che, ema samajI tevA nizcaya vaDe aMtaHkaraNamAM bIjI kaI vRttinuM utthAna thavA nahi devuM ane utthAna thAya te tatkALa tene dAbI devuM e ja che paraMtu jyAM sudhI A prakAre AtmAnuM svarUpa samajavAmAM AvyuM na hoya tyAM sudhI tenuM parokSajJAna thavAne mATe kayuM kArya karavA yogya che ne kayuM tajavA gya che, te samajavAne mATe vidyAnA cauda prasthAno ke jene aMtima uddeza vedanA mahAvAkyane ja bodha karAvI ApavAno che, tevA zAstranA AdhAra vaDe ja ukela karI temaNe batAvelA sarvAtmabhAva athavA niHzeSabhAvarUpa vidhi pramANe ja cAlavuM joIe. ahIM A sivAya bIje mArga ja nathI; TUMkamAM AtmAnuM nizcayAtmaka parIkSajJAna thatAM sudhIne mATe pitAnA manamAM Ave te pramANe svacchaMdatAthI cAlavAnuM nathI paraMtu amukane karma kahevuM ane amukane akarma kahevuM tathA amukane vikarma kahevuM ityAdi siddhAMta ke je vedazAstranA AdhAra vaDe ja jagatamAM prasiddha thavA pAmela che, tenA AdhAre ja cAlavuM joIe. mArA manamAM Ama AvyuM tethI meM A karma karyuM evuM kahenArA mahene pUchI zakAze ke huM A "karma karuM chuM' ema je tuM - vedanuM tAtparya adhyAya 2 zloka 39 nI TIkA sayukitaka ayutika zAstro, gItAmAM paNa vedane ja AdhAra che, ityAdi zIrSaka, adhyAya 3 tathA adhyAya 15, adaSTa viSayamAM pramANuM karyuM, vedanuM pramANa zA mATe mAnya karavuM joIe, vedane mULa uza, ItyAdi zIrSake juo,
Page #902
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhanI (zarIrathI abhinna che tema virATa puruSane jIvAtmA) AtmAmAM (Abha35) sthira che. [773 bele che te kahe ke AnuM nAma "ka" che ema tuM zI rIte ane kayA AdhAra vaDe kahe che ? te zabda paNa mULa veda ja nizcita karI Apyo che ke brahmadevathI mAMDIne tRNa sudhInA jagatamAM cAlatA tamAma vyavahArane karmo kahevAM. Ama zAse batAvelA A karma zabdano je te prathama svIkAra kare te te zAstrano svIkAra karyo ema ja siddha thayuM. Ama karma zabdane mATe je zAstrane mAnya rAkhavAmAM Ave te pachI te kama zI rIte karavuM te saMbaMdhamAM je koI potAnI manasvItAnI vAto kare che te eka prakArano daMbha kiMvA mUrkhatA ja kahevAya. je teNe zAstraracita A karma zabdane badale bIjI koI navI ja ledha karI hoya te te vAta judI gaNAta paNa prathama zAstramAnya pAyAno aMgIkAra karI pachI mithyAbhimAna vaDe me Ama karyuM, evA prakAre potAnI baDAza hAMkavI te to kevaLa mUkhatA ja lekhAya, AvuM kahenArAone ja bhagavAne AsurI saMpattivALA eTale ardhadagdha kahelA hoI teo potAnA mithyAbhimAna vaDe adhamAdhama yonimAM paDI potAnA hAthe ja potAno vinAza karI le che, eTalA mATe ja A kArya che ane A akArya evA nizcayane mATe ahIM vedazAstra ja pramANu che "ra devA para zaa" (vyAsAcArya). mATe vede kahelA vidhine samajIne ahIM AtmajJAna thatAM sudhI tenuM pAlana karavuM e ja eka kharo mArga che. adhyAya 17 arjuna savArache zAriSimutyu thanane aTUyAnvitA | teSAM niSThA tu kA kRSNa sattvamAho rajastamaH // 1 // zAstravidhi nahi jANanArA zraddhAvAnI niSThA bhagavAna zrIkRSNanuM kathana sAMbhaLone arjunane zaMkA utpanna thaI. teNe pUchyuM : he bhagavAna ! Ape atyAra sudhI kareluM vivecana pUrNa rIte mArA lakSyamAM AvyuM che. pitAne huM zarIra chuM, evuM mAnanArA AsurI saMpattivALA kahevAya che tathA huM eTale AtmA che ema mAnanArA daivI saMpattivALA kahevAya che; e paNa huM sArI rIte samajyA. vaLI devI saMpattivALA puruSa jagatamAM sukhazAMti ityAdi samRddhinI vRddhi karanArA hoya che ane AsurI saMpattivALA puruSo jagatano vinAza karavAne mATe ja pedA thAya che. kAraNa ke, teo mithyAbhimAnI, durAgrahI, daMbhI ane kevaLa kAma, krodha ane lobhamAM sapaDAyelA tema ja sArAsAra vivekathI rahita hoya che, te paNa mArA dhyAnamAM AvyuM. paraMtu he prabho! Ape kahyuM ke kArya ane akArya eTale zuM ? tene prathamataH zAstravidhi pramANe ja nirNaya thavo joIe, paNa potAnI meLe arthAta manamAM Ave te eTale phAve te manasvI nirNaya karI laI svachaMdatAthI karma karavuM nahi joIe, paraMtu mane eka zaMkA thAya che ke jeo jANI joIne abhimAna vaDe zAstrane abhyAsa karyA sivAya ja sArA vagere kAMI che ja nahi ema samajIne eTale zAstra jANavAnI darakAra nahi karatAM potAnA manaravI dhoraNe vartana karanArA dAMbhika, avivekI ane avicArI evA AsurI saMpattivALA che tevAone mATe to Ape che te barAbara che, paNa jyAre tenI koTinA nathI; paraMtu kAraNavazAta zAstrAbhyAsa nahi thavAthI athavA to badhAM zAstro jANIne zuM karavuM, deha kSaNabhaMgura che mATe bane teTalI varAthI bhagavAnanI prApti karaze levI joIe, e rItanI zraddhAvALA aMtaHkarathI yukta thaIne zAstravidhine nahi jANavA chatAM potAnA aMtaHkaraNamAM AvI devI bhAvanA hovAne lIdhe A saMsAracakamAM pADanArA viSayabhogane kiMcitmAtra icakatA nathI paNa temAM niSkAma hoya che ane pitAnA mananA ullAsa pramANe paramAtmAnuM yajana kare che, to huM - ka na ka = * *
Page #903
--------------------------------------------------------------------------
________________ 974] IzAno bhUtabhavyasya [ siddhAntakANa bha0 gITa ara 17/1 zrIkRSNa! evA zAstravidhine choDIne eTale zAstrane nahi jANatAM cikitsaka buddhithI rahita thaI taddana niHzaMka banI niSkapaTapaNe saMpUrNa zraddhAthI jeo yaje che arthAta A pramANe parApUrvathI cAlyuM AvyuM che mATe ApaNe paNa karavuM joIe evI rIte ekanichAvaDe yajanapUjana ityAdi karmo karyo jAya che, to tevAonI te nikA. kevI gaNavI sAtvika, rAjasa ke tAmasa? mArI A zaMkAnuM Apa kRpA karIne nivAraNa kare. vidhi nahi jANanArA bhakatanI gati arjunane prazna sAMbhaLIne bhagavAnane ati harSa thayo. temaNe kahyuM ke: he vatsa! tuM kharekhara buddhizALI che tethI ja tArAmAM A sahasadu vicAraSTi utpanna thavA pAmela che. have tArA praznano uttara kahuM chuM te tuM dhyAna daIne sAMbhaLa. are ! jeo taddana niSkAma eTale saMsAravyavahAra paikI kaI paNa prakAranI kAmanA rAkhatA nathI tevA mArA zraddhALu bhakto te zAstravidhi samaje ke nahi samaje paratuM parama zraddhA vaDe ekaniSTha thaIne teo vAstavika mAruM ja yajana kare che. te zuM tevA bhakto kadI adhagatine pAme kharA ke? jeo Ama saMpUrNa zraddhA vaDe yukta thaI AmasvarUpa e mAruM ja yajanapUjana karanArA hoya che teo vyavahAradaSTie aNaghaDa jevA bhale lAge paraMtu vAstavika rIte te sarva dharmane jANanArA che ema jANu. temanAM kameM zAstravihIna kahevAya nahi; paraMtu upara meM tane je AsurIvRttivALA kahyA teo te pitAthI para bIjo koI Izvara che ja nahi ane huM eTale zarIra tathA te zarIranA bharaNapoSaNa ane mojazekhane mATe aharniza prayatna karanArA hovAthI bhayaMkara duHkhamogo bhegavavAnA mArgamAM ja paDe che. kemake teo tadanA azraddhALa ane adharmI hoI mAna, moha, mada ane ahaMkArane lIdhe viSayonI jALamAM ja gUMthAelA hoya che tevA adharmIo ke jeo zAstra nI vidhino tyAga karIne pitAnA mata pramANe vartana karatA rahe che tevAone ja hu adhamAdhama evI nIca yoniomAM phekuM chuM; paraMtu jeo zraddhAvALA thaIne niSkAmabhAve mane ja upAse che te to zAstravidhi samajatA yA na chatAM te sarva dharmane jANanArA ja che. ema samaja. A saMbaMdhe meM ja zAstramAM anyatra kaheluM kathana prathama tane kahuM chuM ke jethI tane A bAbata sArI rIte dhyAnamAM Avaze. suta, vaidehaka tathA cAMDAlAdanI utpatti eka vakhate mane evI rIte prazna pUchavAmAM Avyo hato ke amuka karavuM ane amuka na karavuM, ane viAdha ane niSedha to vedamAM kahyo che ane te veda te IzvararUpa evA ApanI AjJA che. temAM je karmo karavAnA kahyA teyo putha thAya ane mane karelA karmo karavAthI pApa thAya, vaNuM ane AzramamAM paNa amuka uttama ane amuka nikaSTa, jAtiomAM paNa amuka zreSTha ane amuka kaniSTha; sivAya uttama jAtinI strIomAM halakA varNanA puruSathI saMtati utapanna thAya, jema ke brAhmaNa strImAM kSatriya puruSathI utpanna thanAra saMtAnane sUta, vaizyathI thanAra videhaka ane zathI thanAra cAMDAla ane bAkInA to yavanadi adhamAdhama jAtinA gaNAya che ema veda kahe che. temaja brAhmaNa pitAthI kSatriya strImAM utpanna thayela saMtAna mUrtAvyazakita, vaizya stromAM thayela aMbA tathA zUdra strImAM utpanna thAya tene mATe niSAda athavA pArazava ityAdi saMjJAo jaNAvelI che temaja dravya, deza, avasthA ane kALa ityAdi pazu amuka zreSTha ane amuka nikRSTa evA bhedAbhedo che. vaLo puNyathI svarga ane pApathI narakarUpI phaLa maLe che. Ama guNa ane dezane vedamAM paNa svIkAra karyo hovAnuM jaNAya che; je tema na hoya te pachI tamArI AjJApa vedanA vidhi ane niSedhavAko evA vibhAga ja thavA na joIe. guru ane doSa samajavAmAM kiMvA kArya ane akArya samajavAmAM veda vinA bIjuM kaI zreSTha zAstra ja nathI, te ja sauthI prathamanuM hAI pramANabhUta che. tenA kahevA vaDe ja A carAcara lekemAM bhedadaSTi pracalita thavA pAmelI che chatAM Apa kahe che ke veda abhedabuddhi rAkhatI evuM nirUpaNa kare che to te nI rIte saMbhave? teno uttara kahuM chuM te sAMbhaLa eTale tArI e zaMkA nirmULa thaze.
Page #904
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ) bhUtAdi (kALa)ne niyAmaka e A virATa puruSa e ja) Izvara che. [775 veda sAMkhya, karma ane bhakti e traNanI vyavasthA zA mATe karI? ajJAnI jIvonA kalyANane mATe tathA AtmAnuM yathArtha jJAna thatAM sudhI teone vyavahAra sArI rIte cAle ane teo uttarouttara zreSTha lekanI prAptine mAge ja jAya. tema ja adhamaniomAM paDI duHkho nahi bhogave eTalA mATe meM vedamAM brahmakAMDa, karmakAMDa ane devakrAMDa ema traNa mArgo kahyA che, te traNene (1) sAMkhya kiMvA nAnayoga, (2) karmayoga kivA yoga yoga ane (3) bhaktiyogamAM samAveza thaI jAya che. A traNa vinA bIje kaI paNa upAya kaI paNa zAstramAM nathI. tAtparya ke, tamAma zAstrane A traNamAM ja aMtarbhAva thaI jAya che. jJAna e mana zaktinuM ghotaka che tathA prANa e kriyAzaktinuM ghAtaka che. dehanI thatI tamAma kriyAo prANu vaDe ja thAya che tethI te karmayoga kahevAya che. te vyavahAramAM yoga evA nAme prasiddha che tethI tene yoga kahe che. kema ke prANopAsanAmAM paNa prANane vilaya karavA rU5 kriyA karavAnI hovAthI teno samAveza karmayagamAM ja thaI jAya che. bhakti yogamAM to jagata zuM che, kayAMthI AvyuM, huM koNa chuM vagere nA mArganI jema vicAra karIne nizcaya TheravavAno hoto nathI paraMtu pitAne je ISTadeva upara kivA brahmaniSTha sadaguru upara zraddhA hoya teNe te deva kivA sadUguru ja sarvamAM vyApaka che evI rIte pitAmaha tamAma vastune pitAnA iSTadevatArUpa gaNavI. e rItanI ananya zraddhAnI ja jarUra hoya che. A traNa bhedo abhyAsadaSTi pUratA ja kapelA che paraMtu te vAstavika nathI. e traNene prAptavya dhyeya te eka ja che. A traNamAM jeo karmo ane tenA phaLe te atyaMta duHkharUpa che evI rIte viveka karI vicArayukta buddha vaDe temAMthI virakta thayelA hoya che teo to A phaLa utpanna karanArAM tamAma karmone tatkALa tyAga ja kare che, tevA satyAsatyane viveka dvArA nizcaya karanArA vicAravAnone jJAnayoga vaDe ja iSTa theyanI siddhi prApta thAya che paNa jeonAM citta karmo thakI kaMTALelAM na hoya teo te karmo karavAnI icchA rAkhe che tethI tevAo karmaphaLane prathamathI ja Izvarane arpaNa karavAnA nizcayathI karmo kare ane je karmanA phaLa saMbaMdhe paNa virakta thayA na hoya tevA karmo thayA pachI te sarva karmo ane tenAM phaLane IzvarArpaNa karavAM. e prakAranI nizcayAtmaka bhAvanA vaDe karmo karavA jaNAveluM che ane jeonI aneka prakAranI vyavahArasiddhio prApta karavAnI icchA hoya teone mATe haTha pagane mArge ja zreyaskara che. karmomAM atyaMta Asakata buddhivALAone mATe je karmo kahevAmAM Avyo temAM A rIte traNa peTA bhedo paDe che, teone mATe A pramANeno karma karavA rUpa yoga ja siddhi ApanAre thAya che ane trIjo prakAra to je puru pUrvanA koI bhAgyavazAta AtmasvarUpa evI mArI kathA, satsaMga vagere upara saMpUrNa zraddhAvALo tho hoya, viSayomAM atyaMta virakta paNa na hoya ane Asana paNa nahi hoya tevAne mATe vedamAM kahela devanAkAMDa eTale bhaktiyoga ja siddhi ApanAro thAya che. sArAMza, (1) karmathI atyaMta virakta thayelA buddhimAnone mATe jJAnakAMDa arthAta sAMkhya nayoga, (2) jeo karmomAM atyaMta Asakta buddhivALA hoya tevAone mATe upara kahyA mujaba kAyika, vAcika ane mAnasika tamAma karmo ane tenAM phaLe karma karatAM pahelAM ja IzvarArpaNabuddhithI karavAM athavA to tema zakya na hoya tevAone mATe thayA pachI te IzvarArpaNa karavAM ane jeone aizvaryAnI icchA heya teoe te prANa pAsanAmAM kahevAmAM AvelA haThaga, svAbhAvika prANe pAsanA athavA dhAraNAbhyAsa karavArUpa karmayoga tema ja (3) je viSayomAM atizaya virakta paNa nathI ane prItivALA paNa nathI evA madhyama vargane mATe devatAkAMDa kivA bhakitamArga; e rIte vedamAM kahelo brahmakAMDa eTale jJAnamArga, karmakAMDa eTale karmamArga tathA devatAkAMDa eTale bhaktimArga, e mujaba traNa mArgonI vyavasthA vedamAM karelI che. A traNe mArgo paikI trIjo mArga cikitsaka buddhi nahi rAkhanArA evo atibhAvika vargane che. temane mATe te bIjA badhA upAyo cheDI phakata brahmaniSTha sadaguru kiMvA iSTa devatA upara zraddhA rAkhavA jaNAveluM che, paraMtu temAM sAcA brahmaniSTha saddaguru kivA ISTa devatAnI vyApakatAnI bhAvanA bhUlI javAI vyaktitvanA durahaMkAramAM phasAI javAya nahi te mATe pAsa dakSatA rAkhavI paDe che, eTale huM je devatAnI kivA saddagurunI
Page #905
--------------------------------------------------------------------------
________________ 776] to vinuguNA ta ta . [ siddhAntakANa bha0 gI- a. 171 upAsanA karuM chuM te devatA vA sara ja carAcararUpe sarvatra vyApaka che evI vizALa bhAvanA rAkhavI paraMtu kevaLa eka vyaktitvanI bhAvanA rAkhI chataro para TheSabuddhi rAkhavI nahi. kema ke AvA prakAranI matsarayukta bhAvanA rAkhavI te sAcI bhakti kahI zakAya nahi paNa navuM daMbhIpaNuM ja kahevAya che ane te prakAranI bhakti thakI kadApi IzvaraprApti thavI zakya ja nathI. karmayoganuM phaLa jJAna kiMvA bhakita che manuSyane jyAM sudhI karmomAM vairAgya upa nathI athavA AtmasvarUpa evA mArA upara pUrNa zraddhA thaI na hoya tyAM sudhI teNe vedAjhAnusAra nitya naimittika karmo karavAM ja joIe. svadharmamAM rahetA ane AtmasvarUpabhUta yeyane prApta karanAro manuSya kAmya ane zAstraniSiddha karma kadI paNa na kare paraMtu phaLanI icchA rAkhyA vinA IzvarapaMNa buddhi rAkhI kamrUpa yothI mAruM pUjana kare. A rIte svadharmAnusAra saghaLAM nitya naimittika karmo kare che te puNya svarga kivA narakane nahi pAmatAM tenI cittazuddhi thaI A dehamAM ja te AtmasvarUpa evA mAruM jJAna prApta karI zake che athavA te uttama nama evI mArI paramabhaktine pAme che. kema ke jJAna prApta thayA pachI vivekayukta sArAsAra vicAra karavAthI mArA svasvarUpano nizcaya thaI zake che paNa mArI bhaktinI prApti IrachanArAo to zraddhA vaDe sarvatra eka huM ja vyApelo che evo takALa nizcaya karavAthI ja ma ra paramapadane prApta karI zake che. mATe AvI ananya bhakti thavI e te jJAnathI paNa durlabha che paraMtu te karanArA kavacita ja hoya che. udeza e ke, karma karavAthI cittazuddhi thaI tenuM phaLa aMte jJAna kiMvA bhaktimAM ja pariName che. dehamAM Asakti nahi rAkhatAM yeyaprApti karI levI joIe A manuSyadeha ja jJAna ane bhakti ne sAdhanarUpa che. mATe A deha ja sarva dehathI uttama che. AthI narakanA cho jema manuSyadehane puche che tema marNAdimAM vasatArA jIvo 5Na A manuSyadehanI ja icchA rAkhe che. kema ke jJAna ane bhaktino lAbha to A manuSya zarIrathI ja thAya che, anya daDAmAM thato nathI. mATe manuSya svarga kiyA narakanI IcchA rAkhavI nahi. tema manuSyadeha zreSTha hovAthI pharIthI te manuSya deha prAptinI IcchA rAkhavI nahi kema ke je deDamAM Asakti thAya te AtmaprAptirU5 kharo svArtha cUkI javAya che. A rIte manuSyadeha je ke jJAna ane bhaktinA sAdhanarUpa hoI uttama che chatAM kSaNabhaMgura ane nAzavaMta hovAthI tene kadI paNa vizvAsa karavo nahi ane ALasane choDI daI mRtyu pUrve ja mokSane mATe udyoga karavo joIe. jema ke kaI jhADamAM pakSI e mALe karyo hoya ane te jhADane kALa samAna nirdaya puruSa je. kApavA mAge che te pakSIe temAM Asakti nahi rAkhatAM turata ja pitAne maLo choDIne tyAMthI cAlyA javuM joIe to ja te sukhI thaI zake che tema A kALarUpI yamarAjA manuSyonA AyuSyane aherAtrae kApI rahyo che ema samajI bhayabhIta thaI deDamAM Asakti nahi rAkhatAM pitAnA AtmasvarUpane jANI laI jIvananI tRSNA choDIne je jIvamukta thAya te ja te zAMtine pAme che. adhama manuSyadeha maLyA chatAM pote pitAne vinAza karI le che A manuSyadevuM e eka uttama vahANa che, karoDo udyamothI paNa nahi maLe evuM che. devavazAta prApta thayuM che, te sadaguru35 khalAsI ane huM rUpI anukULa vAyuthI prerAyeluM che, chatAM durlobha e A manuSyadeharUpI vahANane prApta thaIne paNa je bhAsAgarane na tare to te puruSa kharekhara A mahayAro che eTale pote ja vinAza karanAra che, ema jANavuM. manane AtmAmAM zI rIte vaza karavuM? vairAgya vagaranA manuSyane mATe karyo kevI rIte karavI te upara kahyuM che. have sArI rIte varAga pAmelAne mATe jJAna prApta thavA mATe jJAna maLyA pahelAM zuM choDavAnuM ne zuM karavAnuM te kahuM chuM. karyo che ane duHkha
Page #906
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana : (Ama parAparane kevaLa) AtmarUpa jANanAre (pachI tevuM) rakSavA paNa icchato nathI. [ 777 ja kAraNa che, e rIte karmomAM dukha dekhIne jyAre udvega thAya che tathA karmaphaLomAM jyAre sArI rIte vairAgya upaje tyAre yogIe jitendriya banI eTale dareka Indriyo, tenAM kAryo ane viSayo AtmarUpa ja che e rIte daDha nizcaya vaDe aMtaHkaraNamAM saMkalpavikalpanuM utthAna thatAMnI sAthe turata ja tene dAbI daI avicchinna AtmavicArathI manane acaLa rAkhavuM. pahelAM pahelAM to mana AtmAmAM sthira thavuM saMbhavatuM nathI, mATe prathama te kaMIka tenA svabhAvane anusarIne tene vaza karavuM. tene dhIre dhIre viveka vaDe A mithyA padArthonA guNadoSa batAvavA tathA sarva AtmasvarUpa zI rIte che te samajAvavuM. Ama jyAre yatnathI nizcaLa rAkhyA chatAM je te pharIthI bhaTakavA mAMDe ane sthira nahi rahe tyAre sAvadhAna rahIne tenI kaMIka kacchI paripUrNa karatA tene pAchuM pitAne svAdhIna karavuM. A rIte dhIre dhIre tene vaza karatAM rahevuM. yogIe mananI gatine cheka chUTI nahi mUkavI joIe, paraMtu prANavAyu tathA Indriyone AtmarUpatti vaDe jItI laIne tene viveka ane vicAradvArA sattAgaNa vaDe vaza karavuM joIe. jema koI nahi keLavAyelA ghoDAne keLavavo hoya tyAre te ghoDo mArI icchA pramANe cAle to ThIka ema manamAM irachIne kaI ghoDesvAra prathama prathama to te ghoDo jema cAle tema cAlavA de che paraMtu te veLA ghoDAnI lagAma to pote ja pakaDI rAkhe che ane te ghoDe tyAM jAya tyAM tenI pAchaLa pAchaLa pote paNa upekSA karyA vagara cAlyo jAya che, te pramANe yogIe dhIre dhIre satvaguNathI bharapUra evI buddhirUpa derIvaDe pakaDIne AtmarUpa saMyama vaDe manane vaza karavuM. A mujabanA puruSArtha vaDe dhIre dhIre te vaza thavA mAMDe che. A pramANe manane anya saMkalpomAMthI nivRtta karI kevaLa eka AtmAmAM vaza karavuM enuM nAma ja moTo yoga kahevAya che, tyAra pachI tene atyaMta vaza karavAne mATe AgaLano upAya karavo. brahmaniSTha sadaguru pAsethI tane yathArtha rIte samajI laI eTale AtmA kiMvA brahma taddana asaMga che; evA prakAre tene sArI rIte parokSajJAna prApta thayA pachI mahattattvAdi kAraNutono tathA brahmAMDathI mAMDI dehazuddhinA sadhaLA kArya padArthono prakRtinA traNa guNe vaDe ja viratAra thavA pAmela che tathA A sarva dazyajALa nAzavaMta che, kSaNika che. e rIte utpatti tathA nAzano vAraMvAra vicAra karyA karavo. e pramANe jagata kSaNika che ane vikArI che tathA eka AtmA ja nirvikArI ane satya che, evo nizcaya thavAthI mana nirmaLa thAya che. Ama jagatadinI vikAritA kivA nazvaratA ane eka AtmAnI ja satyatA dhyAnamAM AvI AtmAnAtmae5 prApta thayelA viveka vaDe saMsAra upara udvega thatAM te thakI jene vairAgya thayo hoya tathA sadagurue upadezelA tatvabodhanA arthane ja je vicAra karato hoya tevA purUnuM mana sadagurunA kahevAyelA upadezanuM vAraMvAra ciMtana karavAthI potAnA duSTAtmA prANane eTale dehAbhimAnane tyajI de che paramAtmAnA nitya smaraNanA upAya jJAna, dhoga ane bhakti che. zamadamAdi yogamArgethI kivA tatvamasi vAkyamAM tA koNa? trama koNa? evI zodha jemAM karavAmAM Ave che te avikSikI brahmavivAthI athavA AtmasvarUpa evI mArI pUjA, dhyAna vagerethI mana haMmezAM paramAtmAnuM ja ramaraNa kare che. A traNa sivAya bIjA koI upAyothI mana paramAtmAmAM ekarUpa thatuM nathI. A rIte nityaprati jenuM mana AtmAmAM ja parovAyeluM che evA yogInA hAthe kadAca ajJAtapaNe kivA bhUlathI kAMI doSa thaI jAya to te A jJAnAbhyAsarUpa yoga vaDe athavA bhaktapuruSonA nAmasaMkIrtanathI ja te pApane tatkALa nAza kare che. tene bIjA keI kacAMdrAyaNAdi to karavAnI jarUra paDatI nathI. paraMtu jANI joIne doSa kare ane pachI tenA mAlanane mATe moTA dAna, yajJo karachacAMdrAyaNadi vrato kare chatAM kareluM pApa bhogavyA vagara zyo ja thato nathI. mATe dareke A siddhAMta sArI rIte samajI potapotAnA adhikAramAM rahevuM te ja kharo guNa che, bIjo koI guNa nathI. meM to : tpattithI ja azaha che, te mATe karmo tathA tenA saMgano tyAga karavAnI icchAthI vedamAM A guNa ane daSanA vidhAna dvArA karmono niyama karyo che nahi ke karmomAM ruci karAvavA mATe '
Page #907
--------------------------------------------------------------------------
________________ 8] aGguSThamAtraH puruSo [ siddhAntakASTha bha0 gIva a 17/3 saMyama nahi karI zake mATe bhaktimArganuM AcaraNa have bhaktinA adhikArIone mATe bhakti kahuM chuM je puruSane AtmasvarUpa evA mArAmAM zraddhA thaI hoya ane te sivAyanAM bIjAM badhAM karmonA uga thayo hoya tathA karmanA phaLarUpa viSayane darakharU5 jANavA chatAM paNa teone tyAga karavAnI zakti na hoya teNe to phakta pUrNa zraddhAvAna rahIne bhaktithI ja saghaLuM thaze, e, dRDha nizcaya rAkhI protithI haMmezAM AtmasvarUpa evA mAruM pUjana tathA bhajana karavuM ane viSayo sevatI vakhate paNa teo te pariNAme duHkhadAyaka che, ema samajIne teomAM kadI paNa prIti rAkhavI nahi. Ama bhakti vaDe niraMtara mAruM ja bhajana karanAra muninA hadayamAM niraMtara AtmasvarUpa evA mAruM ja vAstavya hovAthI tenA hRdayamAM rahelI saghaLI kAmanAo vinAzane pAme che ane huM ke je AravarUpa hAI sarvAtmaka che tenuM darzana thatAM ja dehAbhimAna bherAI jAya che. tene asaMbhAvanA ane viparItabhAtanA Adi sarva saMzayo chedAI jAya che. mAtra eka prArabdha ja zeSa rahe che. tenA saMcita ane kriyamANano te sadaMtara nAza ja thaI jAya che. A pramANe judA judA adhikAra paratve ajJAnI lokeAnA ajJAnanI nivRttinA uddeza vaDe ja jJAna, yoga ane bhakti A traNe prakAro zAstramAM ApavAmAM AvyA che. teno hetu to kevaLa AtmasvarUpa nI prApti thavI e ja eka che, ema samaja. A rIte meM ja zAstramAM nirNaya kahyo che. (bhA rakaM0 11 a20). zrIbhagavAnuvAca zame trividhA bhavati zraddhA dehinAM sA svbhaavjaa'| sAtvikI rAjasI caiva tAmasI ceti tAM zRNu // 2 // jIvanI sattA izraddhAo svabhAvata: ja hoya che zrIbhagavAna AgaLa kahe cheH he pArtha ! A rIte tane zAstrano sAco uddeza zo che, te samajAvavAmAM Avyo. have tArA pramAnusAra prANImAtranI zraddhAmAM satyAdi guge vaDe bheda kevI rIte paDe che, te huM tane AgaLa karuM chuM. dehanuM abhimAna dhAraNa karanArA dehIe eTale jIvono te zraddhA abhAvaH ja sAtvika, rAjasI ane tAmasI ema traNa prakAranI thAya che. uddeza e ke, jIvAtmAM vAsanAvazAta eka dehane choDI bIje ema aneka dene dhAraNa kare che, tene ravabhAva niyati eTale IzvaranI zaktinA satva, raja ane tama guNo vaDe thayelI preraNAnusAra prathamathI ja baMdhAyelo hoya che. A ravabhAva eTale ja adhyAtma kahevAya. A saMbaMdhamAM prathama vivecana ApavAmAM AveluM che (svabhAva saMbaMdhe adhyAya 5 zloka 14, adhyAya 8 kaleka 3 tathA adhyAya 11 zloka 32 thI 35 juo). saMkSepamAM IzvaranI (vRkSAMka 2 ) niyatizakti (vRkSAMka 3) e jIvAtmAne mATe sattvAdi guNo (vRkSAMka 4 thI 15 gha) vaDe nizcita karI ApelA je niyache te ja tenA svabhAvarUpe banelA hoya che. te svabhAva janma pUrve ja jyAre jIvAtmA garbhamAM praveza kare che tyArathI ja baMdhAyelo hoya che. eTale teNe janma kayAre ane kayAM levo? janma pachI zuM zuM karma karavuM ? janma lIdhA pachI deha vaDe tene zAM zAM sukhaduHkhAdi bhogavavAnAM che? vidyA keTalI meLavavAnI ane A zarIramAM kayAM sudhI rahevAnuM ityAdi tamAma bAbato janma pUrve ja pUrve saMskAravazAta nizcita thaI ja e jIva garbhamAM praveze che ane janmamAM AvIne te pramANe tene vartavuM paDe che. A pramANe java janmataH ja sAtvika, rAjasa ane tAmasa evI traNa prakAranI zraddhA laIne janmelo hoya che. A sarvAdi zraddhAno niyama zarIrane nahi paraMtu vAsanAvazAta aneka deha dhAraNa karanAra devI ( jIvAtmA)ne mATe lAgu che. kAraNa ke deha te jaDa hAI bicArA aMdara rahelA jIvAtmAnI preraNAnusAra sUkama iMdriyanI AjJA
Page #908
--------------------------------------------------------------------------
________________ mItAdahana .... AtmA) aMgreSTha mAtra eTale aMguThAnI jema zarIrathI abhinna che. [ & pramANe vartanAro kevaLa eka yaMtrarUpa che. mATe A mAro deha che evuM abhimAna dhAraNa karanAra e devIrUpa chAtmAnI e zraddhA svAbhAvika rIte ja satva, raja ane tama ema traNa prakAranI hoya che, te sAMbhaLa. sattvAnurUpA sarvasya zrRddhA bhavati bhArata / / zraddhAmayo'yaM puruSo yo yacchraddhaH sa eva saH // 3 // puruSa jevI jevI zraddhA vaDe yukta thAya te te bane che he bhArata ! sarvanI zraddhA sarave anurUpa thAya che. evI zraddhAvALe A puA ja che. te je je zraddhAvALo thAya te te ja kahevAya che, bhAvArtha e ke, zAstramAM rathaLe sthaLe je puruSa Ama kare to Ama thAya evuM varNana ApeluM hoya che, te dehane uddezIne nahi paraMtu dehI (jIva)ne uddezIne hoya che; je tane vakhatevakhata kahevAmAM AveluM che. vastutaH puruSa te AtmasvarUpa che I taddana nirvikAra, nirguNa ane zAMta che, chatAM AkAza jema maThanI upAdhi vaDe maThAkAza kivA ghaTanI upAdhi vaDe baTAkAza kahevAya che kivA arIso zuddha hovAthI temAM game teTalAM pratibiMba paDe to paNa te kAMI kadI malina thato nathI tema vAstavika rIte AtmasvarUpa evo A pu taddana zuddha, zAMta ane nirmaLa hovA chatAM jANe viSayanI upAdhine lIdhe varUpe banIne anaMta prakAranA sukhaduHkhAdi bhoga bhogavI rahyo hoya tevo pratItimAM Ave che. arIsAne kivA ghaTAkAza, mahAkAzane to bIjA keI AvaraNa karanArAM sAdhanonI AvazyakatA hoya che. paraMtu A puruSa te ravatasiddha, taddana svataMtra, keAInI paNa apekSA vagara svayaMprakAza ane anirvacanIya hovAthI te potAnI meLe ja jevI jevI zraddhAvALA thAya che te tevo kahevAya che. jema mATI ghaDAnA AkAre thAya to ghaDo, sagaDInA AkAre thAya te sagaDI, ramakaDAMne AkAre thAya te ramakaDAM, IMTanA AkAre IMTa ItyAdi judA judA AkAre pratItimAM Ave che tema A dazyAdi tripuTIo tathA tene sAkSI ityAdi sarvarape A AtmA pote pAtAmAM ane potA vaDe ja je jevo thAya che te te rIte banela pratItimAM Ave che. AthI sarave eTale AtmasvarUpa banelA evA AtmArAma jIvamuktanuM citta kivA AtmA ja pote Izvara, mAyA ane tenA traNa guNAdi tathA vArirUpe eTale ravabhAva vA niyatirUpe banI jevI jevI bhAvanA(zraddhA)vALe bane che tevI tevI bhAvanAvALe te pote ja potAne pitAmAM anubhave che, eTale vyavahAramAM te pote ja tevA rUpe thayeluM jovAmAM Ave che. AthI sarvanI zraddhA potapotAnA prakRtijanya svabhAvanurUpa ja thAya che. je zAstramAM kahelAM keTalAMka vate phakta strIoe ja karavAnAM hoya che chatAM temAM batAvelI phaLazrutimAM to je puruSa A vrata kare che tene janmojanma akhaMDa saubhAgyanI prApti thAya che tathA patinuM sukha maLe che, avAM vaNano Ave che. te vAMcI puruSanI vyAkhyA nahi samajanArA mATe tene hAsyAspada gaNe che, paraMtu je vicAra kare te jaNAI Avaze ke te te potAnI ajJAnatA kiMvA mUDhatA che. are! juo ke vyavahAramAM gaNAtA puruSa kivA strIo paNa ApasaApasamAM khabara aMtara pUche te sAmAne ema ja kahe che ke tamArI prakRti(tabiyata) kema che? kadI koI tamAro puruSa kema che evuM pUche che kharA che eTale A badhuM je je kAMI javAmAM Ave che te to praznati ja che, ema vyavahAra uparathI paNuM siddha thAya che. AthI e nizcita che ke prakRtithI purU te koI vegaLe che te ja A pakRtine calAvI rahyo che. arthAta kAyika vAcika ane mAnasika thatAM tamAma kAryane preraka te hevAthI jema mAre game teTaluM kAma karatA hoya chatAM 5Nu teno mAlika che ke je ja hoya che tema A deha tathA indriyo to mArape hAI je mAlikanI AjJAnusAra teo varte che te to koI judo ja che. tene ja "puruSa" evI saMjJA vaDe zAstrakAro saMbodhe che, te khAsa dhyAnamAM rAkhavuM.
Page #909
--------------------------------------------------------------------------
________________ 780] tirivadhUma: [ siddhAntakANa bhara gIva a 173 puruSa nAma pADavAnuM kAraNa sarva pAtromAM AtmasvarUpa evA bhagavAna ja zreSTha pAtra che, te karatAM zreSTha pAtra kaI paNa nathI. kema ke A brahmAMDarUpI mahAna vRkSa ke je anaMta chavAnA samUha vaDe vyApta che tenuM mULa cidAkAzarU5 evA eka bhagavAna ja che. mATe temane udezIne thanAra yajanapUjana ja sarva jIvo tathA potAne paNa tRpta karanAruM che. AtmasvarUpa evA bhagavAne ja manuSpo, pazuo, pakSIo, RSi ane devAdi tamAma sthAvarajaMgamAdi puro eTale zarIra utpanna karyA che ane A puromAM jIsvarUpe paNa te pote ja birAje che tethI te puruSa kahevAya che. A mujaba zAstramAM paNa nirNaya che(bhAva &0 7, a0 14 0 37 juo). te puruSa ja jevI jevI bhAvanA(zraddhA)vALA thAya che te rUpe pote potAne potAmAM ja anubhave che. A rIte te pukha ja sAtvika, rAjasa ane tAmasa ema traNa prakAranI zraddhAvALo bane che. puruSa pitAnI meLe ja aneka prakAre kevI rIte thAya che ane temAM mukhya keTalAka prakAranA jIvono samAveza thAya che tenI spaSTatA mATe zAstranirNayamAM kahelA uttama, madhyama ane kaniSTha padArthonI utpattinA vibhAge kivA jIpamAM satva, raja tathA tame guNavaDe paDatA bhedo ane mizraNano krama tane kahuM chuM. A ka95mAM manuSyanimAM janmelA chavajAtinA bheda cAlu kapanI zarUAta thaI ane te pUrvanA kalpane jayAre aMta thayo tyAre je jIvanA te kalpane (kapa eTale brahmadevano divasa juo adhyAya 8 0 17 pRSTha 4pa6/460) aMta thatAM sudhI jJAna prApta thavAnAM zamadamAdi sAdhane cAlu hoya paraMtu keI pUrva pratibaMdhane lIdhe teone jJAna thayuM na hoya tevA cho te A ka5mAM janma thayA pachI paDelA ja janmamAM pUrvasaMskAravazAta jJAna prApta thavAne gya che bane che, tene idaM prathamatA nAmanA cha karyuM che. A jIva jAtimAM janmelA eka ja janmamAM mokSane pAme che. A Ida prathamatA jAtinI kakSA paikInA bIjA keTalAka che ke jeno eka janmamAM nahi paraMtu daza paMdara janma pachI mekSa thAya che tevAone guNapIvarI kahe che. A kalpamAM jamyA pachI se janme jene mekSa thAya tevA prakAranA janmelA jIvo savA kahevAya che tathA A kapamAM hajAro janma duHkha bhogavyA pachI je chAno mokSa thAya che tene adhamasA kahe che. je jIvo A adhamasaravAnI kakSAmAM AvelA hoya paraMtu adhyAtmajJAnavimukhatAne lIdhe ghaNuM janma pachI paNa jyAre mekSamAM sadehavALA hoya che tevA jIvo atyaMta vAtAmasI kahevAya che. A rIte je o pUrva kapanI vAsanAvazAta A ka95mAM bIjI koI paNa yoniomAM nahi janmatAM manuSyanimAM ja janmane pAme che tevAonA saMbaMdhamAM kahyuM. eka kalpamAM ja mekSa thanArI chavajAtinA bhedo pUrvakalpanI vAsanAne anusarIne je jIve A kapamAM prathama manuSyatara nimAM janmyA hoya paraMtu be traNa janma thayA pachI jyAre manuSya janmamAM Ave che tyAre paNa teo svarganarakAdinI prApti thAya tevA karmo ja karyA kare che eTale mekSane mATe temane saMdeha hoya che, tethI teo haMmezA sakAma karmomAM ja racyApacyA rahe che tevA eTale sakAma karmo karanArA jIvone rAjasI kahe che. A rAjasI jIve rAjaya ka vaDe atyaMta duHkha thaI te upara jyAre saMpUrNa rIte vairAgya upaje che tyAre AtmajJAna to thAya che paraMtu tevA che kadI jIvanmukata banI zaktA nathI, paraMtu videhamukta thAya che eTale teo deha choDyA pachI ja mukitane meLavI zake che; tevA jIvo maMdajJAno kiMvA samanaska koTInA hovAthI rAjasasArikI kahevAya che. evA rAjasasAtvikI jIvo pachI jeonI deha choDyA pachI ekadama mukita nahi thatAM teone manuSyathI ucca keTInA yakSa ane gaMdharvAdi yoniomAM janma maLe che ane tyAM krame jJAnaprApti thaI teo mokSanA adhikArI bane che, tene krama mukitanA mArge janArA cho rAjasarAjasI kahevAya jasarAjasIne seMkaDo hajAro janma rAjasa ane tAmasa karmonAM phaLa bhogavavAM paDe che tathA tyAra pachI ja teone mokSano adhikAra prApta thAya che, tene rAjasatAmasI kahe che ane A rAjasatAmaNI
Page #910
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] te dhumADAthI rahita evI ami ti (catanya) 5 che. [ 781 jIvo paNa mokSamAM saMdehavALA thaI jyAre jemAM lAkho janma thayA ja kare tevA karmo kare che tene rAjasAtya tatAmasI kahe che ane eka kapamAM anaMta janmo bhegavyA pachI jyAre kAne aMte jene mokSa thAya che te tAmasI chavajAti jANavI. A mujaba eka kapamAM ja jeone mokSa thAya che tevI chavajAtinA bhedonuM varNana karyuM. have bIjA ka5mAM mokSa thanArI chavajAtinA bhedo saMbaMdhamAM kahuM chuM. bIjA kalpamAM mekSa thanArI chavajAtinA bhede upara kahevAmAM AvyA te tAmasI jI evAM karmono AraMbha kare ke jeone bIjA ka95mAM eka ja jamamAM mAla thAya che te jIva jAtine tAmasasavA kahe che. A tAmasasI pachI 2joguNa tathA tamaguNanA kaLathI yukta thavAne lIdhe jeone ghaNuM ja pachI mekSa thavA pAme evI chavajAtine tamArAjasI kahe che. A tamorAjasI paikI je jIvonA pUrve to hajAro lAkho vAra janmo thayA hoya che tathA bhaviSyamAM lAkho jo thayA pachI mokSanI yogyatA thAya che, te chavajAtine tAmasatAmasI kahe che, aneka kAma paNa mikSa nahi pAmanArA che je jenA prathamanA kalyamAM paNa anaMta janmo thayA che tathA bhaviSyanA komAM thatA ja raheze, e rIte tene mekSane mATe saMdetuM hoya che, e kadapakalpAMtamAM paNa je eno mokSa tha! pAmato nathI, tevI chavajAtine atyaMtatAmasI kahe che. puruSa pote pitAnA hAthe vinAza divA uddhAra kevI rIte kare ? A pramANe sarva jAti vAstavika te puruSanuM paNa adhikAna evA AtmA kiMvA brahmathI ja utpanna thayelI che. jevI rIte samudromAM mAjAo utpanna thAya che, te mujaba A sarva jIvajAti brahmamAMthI utpanna thavA pAmelI che. agnimAMthI jema taNakhA, sUryamAMthI pramA, caMdramAMthI zI 1LamaMjarI (kiraNa), suvarNamAMthI alaMkAra, jaLanAM jharaNAMomAMthI jaLanA tuSAra utpanna thAya che tema A tamAma jIvamAtranA samaDo AtmAmAMthI ja utpanna thAya che, AbhAmAM ja rahe che, AtmAmAM ja vilayane pAme che ane paramAtmArUpa ja che. te paramAtmA to ajanmA che temAM ja A sarva kalpanArUpa che. ghaTamAM raheluM AkAza (gharAkAza) tathA thALInA chidranI aMdara jevI rIte AkAzane bhAga 2 hAya che tevI rIte sara lekanI AMkalana padathI ja thayelI che. jaLamAMthI jema bArIka ane zItaLa kaNe, cakarI, ghUmarI, majA tathA biMduo utpanna thAya che, tevI ja rIte brahmamAMthI A asaMkhya jIvajAtinI u.patti thavA pAmelI che. chatAM jema teja ane prakAza bhinna nathI tema utpanna thayela A sarvabhUtamAtrano samUha AmAthI kicitmAtra paNa bhinna nathI. jema taraMgone samudra mAM ja vilaya thAya che tathA taraMge kiMvA samudro pANIrUpa ja che tema A aneka prakAranI bhUtamAtranI sthAvarajaMgamAdi chavajAti e brahmamAMthI ja utpanna thAya che, brahmamAM ja rahe che, brahmarUpa ja hoya che tathA vaLI pAchI brahmamAM ja viyane pAme che. koI jAti hajAro ka sadhI janma pAmIne pachI, te koI ceDA janmo bhogavIne aMte puruSArtha karI brahmamAM ja vilIna thAya che. badhA vinA tene mATe bIjo koI mArga hoto nathI. e mujaba agnimAMthI utpanna thayelA taNakhAnI peThe vividha prakAranA jagatamAM paramAtmAnI icchAthI IzvaranA vyavahAravALI upara lakhelI A bhUtasamUhanI jAtio Ave che, jAya che, UMcI caDe che ane paDe che. A rItano AtmAno mithyA bramAtmaka vyavahAra aparokSAnabha thatAM sudhI svakhavata cAlyA ja kare che. Ama puruSa pitAnA hAthe ja puruSArtha vaDe A duHkhamaya mohajALamAMthI mukta thaI zake che kiMvA ajJAnatAne aMgIkAra karI pote pitAne, potAnA hAthe ja vinAza karI le che ane te ja kAme dezI tathA AsarI saMpattivALe gaNAya che e mujaba zAstramAM nizcaya che, ema samaja, have sAtvikI, rAjasI ane tAmasI zraddhA saMbaMdhamAM kahuM chuM.
Page #911
--------------------------------------------------------------------------
________________ 782 ] 'Ano mUtama-- [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 17/10 yajante sAttvikA devAnyakSarakSAsi rAjasAH / pretAnbhRtagaNA zvAnye ya'jante tAmasA janAH // 4 // devI nizcayamAM zraddhAvazAta paDatA traNe bheda sAtvike devane yaje che, rAjaso yakSa ane rAkSasone, bIjA tAmasa jano bhUta ane pretagaNe ItyAdine bhaje che. arthAta sAvika zraddhAvALA jano devAdikanuM ja pUjana arcana karatA hovAthI teo krame AtmasvarUpanI prApti karI zake che, rAjasa huM deha chuM evI mAnyatAvALA hovAthI rAkSanuM yajana karanArA tathA dehapuSTi mATe dravyAdinI icchAvALA hevAthI yakSonuM vajana kare che. (devatAonA dravyanA bhaMDArI mukhya khajAnacI pakSo hAI : sarvamAM mukhya kubera che) tathA tAmasI jana te mUDha hovAthI bhUtapretAdi nIca gaNonI upAsanA kare che kema ke A.upAsanA teo lokenA vairabhAva mATe ja karatA hovAthI te pArakAne te pIDA5 nIvaDe che. paraMtu sAthe sAthe potAne paNa adhama yonimAM dhakelanArI che. bhagavAne kahyuM: he arjuna! je devI nizcayavALA zAkanA vidhino parityAga karIne zraddhAvaDe yajana kare temanI zraddhAmAM paNa A rIte traNa traNa prakAranA bhedo che. A tane daivI nizcayavALA upAsakanA saMbaMdhamAM kahyuM. kAti ghora tatha che to nAM: dambhAhaGkArasayuktAH kAmarAgavalAnvitAH // 5 // karthayantaH zarIrasthaM bhUtagrAmamacetasaH / mAM gantaH zarIrasthaM tAnvijyAsuranizcayAn // 6 // azAstrIya tapa karanArA AkharI nizcayavALAo je ja daMbha ane ahaMkAra vaDe yukta thaI kAma eTale aneka prakAranI chAo tathA rAga eTale saMga, Asakti kiMvA prItinA baLavaDe yukta thaIne zAstramAM nahi kahelAM evAM ghora tapa kare che tathA zarIramAM rahelA bhUtanA samUhane ane tenI aMdara rahelA zarIrastha eTale vastutaH huM AtmasvarUpa hovA chatAM paNa zarIrarUpe sthita chuM arthAta huM eTale zarIra ja chuM evuM mAnIne AtmarU5 evA mane paNa karNayanta; eTale Ape che kiMvA dUbaLa kare che tevA avivekIone AsurI nizcayavALA jANe. uddeza e ke acetasa eTale huM cetanya kiMvA AtmarUpa che ema nahi samajatAM huM zarIra chuM ema potAne jaDarUpe mAnanArA cetana vagaranA arthAta jIvaMta chatAM paNa marelA jevA je leke daMbha ane ahaMkAra vaDe yukta thaI kAma ane AsaktinA jora upara vagara samaje zAstraviruddha evuM ghora tapa karI zarIra ke je pAMca mahAbhUtane samaha che tene vagara kAraNe kRza kare che. eTaluM ja nahi paraMtu zarIranI aMdara nivAsa karanArA ane vAratavika AtmasvarUpa evA mane A acetasaH deha5 ja samaje che, eTale ke jeo huM deha chuM ema mAnI le che. teone AsarI nizcayavALA samaja. A rIte meM tane azAstrIya eTale manasvI rIte yajana karanArA devI tathA AsurI nizcayavALAnuM svarUpa samajAvyuM. have AgaLa kahuM chuM. kA/dasa varSa giva mati kAH | vadhAravA ane temAM eri ag hNA
Page #912
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] te bhUta bhAvine niyAmaka A Izvara ja che, [ s83 , nirudha eTale annane zuddha karanArA ghI AhAra, yajJa, tapa ane dAnamAM paNa traNa traNa prakAre che bhagavAna AgaLa kahe che : he pArtha ! u5ra meM tane daivI ane AsurI nizcayavALAnA saMbaMdhamAM kahyuM. vaLI A sarvano AhAra paNa traNa prakArano thAya che tema, yajJa, tapa ane dAna paNa traNa prakAranAM ja hoya che. eTale A lokamAM priya eTale potapotAno managamato AhAra paNa traNa prakAra hoya che. temaja teonA yajJa, tapa ane dAnAdimAM paNa zraddhA pramANe traNa traNa bheda ja che. AyuH sattvabalArogyasukhaprItivivardhanA / rasyAH snigdhAH sthirAdhA AhArAH sAttvika priyAH // 8 // savikano priya AhAra AyuSya, sattva, baLa, Arogya, sukha ane prati vadhAranArA, svAdavALA, niSpa eTale snehavALA, rithara rahenArA ane hRdayanI prasanatA karAvanArA evA AhAro sAMrikone priya hoya che. eTale sArAne je vaDe AyuSyanI vRddhi thAya, sattA eTale jemAM kasa hoya evA padArtho, puSTidAyaka, Arogya, sukha ane abhiruci utpanna karanArA, ravAdiSTa ane madhurasavALA, rinadha eTale anane zuddha karanArA ! sthira eTale zarIranI sAthe ekarasa thaI janArA arthAta ulaTI vigere dvArA nIkaLI nahi jatAM raktAdi sAta dhAtuo rUpe bananArA, jemAMthI mela eAchA utpanna thAya che ane hRdayane prasannatA Ape evA AhAra priya hoya che. saMkSepamAM je AhAra aMte hadayane AnaMda upajAve ane samAge laI jaI AvhAda u5nA kare evo hoya te ja sAtvikane priya hoya che. kaTTumlalavaNAtyuSNatIkSNarUnavidAhinaH / AhAga rAjasasyeSTA duHkhazokAmayapradAH // 9 // rAjasane priya AhAra kaDavA, khATA, khArA, atyaMta UnA, tIkhA, lUkhA, ane dAha karanArA tathA du:kha, zAka ane roga upajAvanArA AhAra rAjasane priya che. eTale rAjasa leke ekadama garama, khaTo, kaDavA, tIkhA ItyAdi vividha prakAranA rasAvALA, citravicitra prakAranA ane bhAta bhAtanA taLelA, zekelA, ukALelA, vadhArelA ane mIThaDa maracuM bhabharAvelA evA meMne jhaNajhaNATa ane pANI utpanna karanArA padArthone AhAra ke je aMte rega upajAvanAra I duHkha ane zoka karAvanAra hoya che, tenI upara ja vadhu prIti dharAve che. yAtayAmaM gatarasaM pRti paryuSitaM ca yat / ucchiSTamapi cAmedhyaM bhojana tAmasapriyam // 10 // tAmasane priya AhAra kAcuM ane thoDuM pAkuM, rasa vinAnuM, dudhavALuM, TADhuM kiMdhA, vAsI, iMDAyeluM ane yajJamAM agya evuM bhojana tAmasane priya hoya che. arthAta yAtayAma eTale paherA vItI gayA hoya tevuM TADhuM hevAthI moTI muzkelI vaDe pace tevuM adhu kAcuM ane pAkuM, rasa vinAnuM, kAMdA lasaNa, DuMgaLI, gAjara, mAMsa, mAMchalAM saDeluM ane durgadhavALuM, vAsI athavA saDAveluM eTale ke AtheluM, eThuM tathA jenuM bhakSaNa karavA zAstramAM manA karI hoya che tevA padArthovALuM, taddana apavitra, yajJa mATe apavitra (adhyAya 3 bleka 9 pR. 205/206 jue.)
Page #913
--------------------------------------------------------------------------
________________ 784] ta va ta sa tha gd 17 . [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 17/10 evuM anna tAmasI janene priya hoya che. rAjasa ane tAmasa AhAre AdhivyAdhi utpanna karanArA hovAthI zarIramAM Adhi ane vyAdhio zI rIte utpanna thavA pAme che tathA tene nAza kevI rIte thAya che, te saMbaMdhe atre thoDo vicAra karavo Avazyaka che. Adhi vyAdhinuM mULa kAraNa Adhi ane vyAdhi e baMne duHkhanuM kAraNa che, auSadha karavAthI te teTalA pUratuM sukha maLe che paraMtu jJAna vaDe te duHkhanI AtyaMtika nivRtti thAya che, eTale pharI kadI duHkha utpanna thavA pAmatuM nathI tethI te mokSa kahevAya che. A Adhi ane vyAdhio baMne keAIvakhate eka bIjAnA nimittarUpa thaIne zarIramAM eka pachI eka ema krame karIne utpanna thavA pAme che. keI samaye baMne eka sAthe ja pedA thAya che to koI samaye ekanA zamana pachI bIjo e krame thavA pAme che. saMbaMdhI je kAMI duHkha che te vyAdhi tathA vAsanA vaDe thanArI mAnasika vyathA te Adhi evA nAmathI kahevAya che. e baMnenuM vAstavika (kha) mULa tapAsatAM ajJAna ja che ema jaNAI Ave che ane tene saMpUrNa nAza te tatvajJAna vaDe ja thaI zake che. AtmAnI ajJAnatAne lIdhe ane pitAnI iMdriyAne saMyama nahi thavAne lIdhe cittamAM svacchatA rAkhanArA samabhAvane cheDI daI rAtadivasa rAgadveSamAM raMdhAI jaI A maLyuM ane A na maLyuM enI ciMtAothI gADha aMdhakArarUpa mahAmahane ApanArI Adhio varSARtumAM utpanna thatI jhAkaLanI peThe kevaLa AtmAnA ajJAnathI ja utpanna thAya che, Adhi vyAdhi utpanna thavAnAM kAraNenI cikitsA ajJAnane lIdhe manamAM aneka prakAranA viSayonI IcchAo kuravAthI, citta na jItavAthI, duSTa anna khAvAmAM AvavAthI, smazAnAdi azubha gaNutAM rathaLAmAM pharavAthI, sAyaMkAlAdi athavA grahaNAdi jevA kavakhata ane aniyamita bhojana karavAthI, maithunAdi vyavahArathI, duSTa karmonuM nityaprati cittamAM ciMtana karavAthI durjananA saMgadoSathI, viSa, sarpa, vyAdhra tathA bhUtAdinI zaMkAo AvavAthI, bhUta, preta pizAcAdinA bhayathI, viSapabhogo bhogavavAthI vastrathI, koInA azubha saMsargathI, cepI rogavALAnA saMgathI kAMI sAruM narasuM jevAthI, keIka padArthane sparzathI kALanA ane sthaLanA vizeSapaNAne lIdhe, hatho vadhu pramANamAM parizrama karavAthI, aneka prakAranI ciMtAone lIdhe, zarIramAM nADIonAM chidromAM annane rasa sArI rIte jaI nahi zakavAne lIdhe kiMvA kSiNa thaI gaI hoya evI nADIone jarUra karatAM vadhu rasa maLava AhArathI ane bilakula AhAra nahi levAthI, vadhAre paDatA rasAdithI nADIo pUrNa thaI javAne lIdhe rakatAbhisaraNanI kriyA barAbara nahi cAlavAthI, kapha, pitta kiMvA, vAta devathI, prANu AkuLa vyAkuLa thaI zarIrane atyaMta vikaLa thaI javuM ityAdi doSonI vaiSamya avasthAne lIdhe prathamataH avyakatadazAmAM Adhi vyAdhio zarIramAM utpanna thavA pAme che. A avyakata dazAmAM upanna thatA A doSone nAza thaI zakate nathI. Adhi vyAdhio vaDe zarIrano AkAra taddana sUkAIne badalAI jAya che. pUrva janamanI ho yA A janmanI he, zubha yA azubha he, paraMtu te be paikI je buddhi vadhu baLavALA hoya che tevA Adhi vyAdhinA kama tarapha te manuSyane ghasaDI jAya che. paMcamahAbhUta vaDe banelA A sAta dhAtuvALA sthULa dehamAM tathA pAMca jJAnendriya, tenA pAMca viSayo, pAMca zabdatanmAtrA tathA mana ityAdi vaDe banelA sUkama dehamAM e rIte Adhio ane vyAdhio utpanna thavA pAme che. sthULa dehamAM utpanna thanAra yAdhi ane sUkSma dehamAM utpanna thanAre Adhi kahevAya che. vyAdhinA prakAre ane tenA nAzanA rAmabANa upAya vyAdhi be prakAra che, eka sAmAnya ane bIje dAtara. bhUkha, tarasa ane strI putrAdinI icchA vaDe utpana thayela vyAdhi sAmAnya gaNAya che ane janmamaraNAdi vikAra ApanAra, sama dehanI vRddhi karanAra,
Page #914
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] te tathA A (dayAdi) sarva (virATa)paNa vastutaH AtmasvarUpa ja che, tata te A ja. [ 785 vAsanAmaya vAyuvyAdhi daDhatara kahevAya che. annapAna tathA strIputrAdika icchita vastuo maLI javAthI vyAvahArika sAmAnya Adhi vyAdhi to nAza pAme che ane e Adhio nAza pAmatAM manamAM paNa teTalA pUrato saMtoSa lAge che. paraMtu jema dorImAM thayelI sarpanI bhrAMti dorInA sAcA jJAna vagara kadI paNa maTatI nathI tema ajJAna vaDe utpanna thayela daDhatara evo vyAdhi ke je vAsanAmaya hoI aneka janmamaraNa ApanAro che ane jene bhavarAga paNa kahe che, te to A ajJAnane nivRtta karanArA AtmAne aparokSajJAna vinA kadI paNa maTato nathI. A mujaba je daDhatAra evA A janmamaraNAdirUpa Adhino kSaya thAya to ja sarva Adhi vyAdhiono jaDamULathI za thaI jAya che. je vyAdhio Adhi vinA ja utpanna thAya che te te vaidakamAM kaDelA auSadha ane maMtrAdinA zubha karmothI athavA vRddha paraMparAnA upAyothI dUra thAya che. AdhimAMthI vyAdhi zI rIte utpanna thAya ? have AdhimAMthI vyAdhi zI rIte utpanna thAya che, te saMbaMdhe saMkSepamAM kahuM chuM. prathama te cittamAM aneka viSayavAsanAo bhogavavAnI IcchAthI cita Adhi vaDe pIDA pAme che ane tethI zarIramAM kSobha thAya che. bhUlo paDelo manuSya jema pAse rahelA mArgane paNa joto nathI ane te nahi dekhAyAthI avaLe mAge cAlyo jAya che kiMvA zastrathI viMdhAyeluM haraNa sIdho mArga cheDI daI ADe avaLe mArge nAsavA mAMDe che, tema zarIramAM kSobha thavAthI prANudi pavana potAnA samAna bhAvane choDI, ADe avaLe mArge, game tema gati karavA mAMDe che. prANunI gati ADIavaLI thavAthI sadhaLI nADIo kapha, pitAdi doSo vaDe purAI javAne lIdhe vanasya eTale viSama avasthAne prApta thAya che. Ama prANu vaDe deha cotarapha vihavaLa thaI javAthI keTalIka nADIe anarasathI pUrI bharAI jAya che tathA keTalIka nADIo te taddana khAlI ja rahI javA pAme che. prANanI gati badalAI javAthI kAM to avanane rasa ja kharAba thAya che athavA to te anna nahi pacavAthI ajIrNa thAya che kiMvA anarasa paNe ja jIrNa thaI sukAI jAya che, to te vaDe paNa zarIramAM vikAra utpanna thAya che. jema nadIno prasAha temAMnI vastuone potAnI sAthe samudra tarapha ja kheMcI jAya che tema prANavAyuo khAdhelA anane rasarUpa banAvI daI zarIranI aMdara tamAma nADIo dvArA potapotAnA sthAnamAM pahoMcADI de che, paNa je anna prANavAyanA viSamapaNAthI zarIranA aMdaranA bhAgamAM koIka sthaLe aMdhAI rahe che te svAbhAvika rIte kaka Adi dhAtuone bagADIne vyAdhi utpanna kare che. A pramANe prathama AdhimAMthI vyAdhi utpanna thavA pAme che ane Adhi maTI jatAM vyAdhino paNa nAza thAya che. maMtro vaDe thate vyAdhine nAza maMtra vaDe vyAdhione nAza zI rIte thavA pAme che te saMkSepamAM kahuM chuM. jema haraDene svabhAva julAba tho e che. tema caM, , 4, 4, rAM, uM, ityAdi bIjAtmaka maMtro tathA vargo je zAstramAM kahevAmAM AvelA che teno japa karavAthI te tevA tevA prakAranI mananI zuddhi kare che ane mananI zuddhi thatAM vyAdhione maTADe che. AthI jenI jevI jevI bhAvanA hoya te te bhAvanAnusAra temAM temAM kAryo te karI Ape che, kAraNa ke sarva AdhivyAdhionuM mULa vAsanA che. tenI malinatAne lIdhe ja sarva AdhivyAdhinI utpatti thayelI hovAthI te vAsanA vaDe malita thayeluM citta jyAre ane jeTalA pramANamAM zuddha thAya teTalA kALa ane pramANamAM tene AdhivyAdhi dUra thAya che. jema kasoTI para ghasavAthI suvaNuM potAnuM nirmalapaNuM prakAzita kare che tema zuddha 1. maMtranA sAmarthanA saMbaMdhamAM zrI kRSNAtmaja vAlasudhA prakAzana 4 mahAkAla puru varNana bhAga 1 kiraNAMza 31-34 juo. 2. tIrthomAM sAna karavAthI, maMtra auSadhAdi upAya ane lokomAM vRddha paraMparAgata cAlatA upa vagere saMbaMdhamAM zAstromAM varNana che. IcchA hoya temaNe AryabhiSaka, bhAvaprakAza, sukRta, bahasaMhitA ityAdi AyurvedazAro joI levAM. ane te maLa AdhivyAdhi zI rIte thavA pAme che tathA tene mULamAMthI ja kevI rIte nAza karI zakAya che te saMbaMdhe saMkSepamAM A vivecana che. 50 ! = - nAka -
Page #915
--------------------------------------------------------------------------
________________ 786 ] thayo 3 4 tevuM viSAvatA [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 1714 ane puNya karma karavAthI tathA satpanI sevAthI paNa cita nirmala thAya che. citta zuddha thavAthI zarIra AnaMdita bane che tathA prANavAyuno saMcAra potAnA krama pramANe ja thayA kare che ane te ane rasappa karI tene barAbara yogya sthaLe pahoMcADI sArI rIte payAve che jethI vyAdhi o nAza pAme che. A pramANe zAstramAM paNa nirNaya che. mATe jene AdhivyAdhino nAza karavAnI icchA hoya temaNe ane kaDevAmAM AvelA A upAyo vaDe tene mULamAMthI ja nAza karavo joIe. aphalAkAGkSibhiryako vidhidRSTo ya ijyate / yaSyameveti manaH samAdhAya sa sAttvikaH // 11 // sAtvika yajJa yajJa karavA e yogya ja che arthAta yA kara e pitAnuM kartavya karma che. e pramANe mananA nizcaya vo koIpaNa prakAranA phaLanI IcchA rAkhyA vinA jeo taraphathI A zAstravihita yajJa karavAmAM Ave che te sArika kahevAya che. eTale A te eka potAnuM kAvya karma che, te mATe A sya karavuM joIe, e rIte manano nizcaya karIne je zAstramAM batAvelI paddhati anusAra yajJanuM anuSThAna karavAmAM Ave che tene nikAma arthAta phaLanI apekSAthI rahita thatAM yajJaka sAtvika kahevAya che. abhisandhAya tu phulaM dumbhArthamapi caiva yat / ijyate bharatazreSTha taM yajJaM vikSui rAjasam // 12 // rAjasa yajJa he ana! vaLI phaLanI IcchA vaDe ane daMbhane mATe je yajJa karavAmAM Ave che te yAne rAjasa jA. eTale jemAM vedamAM kahelAM svargAdika phaLanI IcchA hoya che tevA prakAranA daMbha ane phaLatI AkAMkSA rAkhIne karAtA yajJakarmonAM anuSThAnene rAjasa jANuM. vidhihInamasRSTAnna mantrahInamadakSiNam / azAvirahitaM yujhaM tAmasa paricakSate // 13 // tAmasa yajJa vidhirahita, annadAna vinAnAM, maMtrarahita, dakSiNArahita ane zraddhAne jemAM aMza paNa nathI evA yajJane tAmasa kahe che. uddeza e ke, deza, kALa, dravya, kartA, maMtra, tema ja karma, e cha padArtha zuddha hevAthI dharma thAya che tathA azaha hoya to adharma kahevAya; e zAstrano nirNaya che. AzvalAyana tathA bAhAyanAdi mRtiomAM paNa kahyuM che ke, deza, kALa, AtmA, dravya, dravyanuM prayojana, yogyatA ane avasthA jANIne ja zuddhinI kalpanA karI levI eTale zuddhi mATe ATalA sAdhanane vicAra karavo joIe. vaLI yAnI aMdara paNuM kALa, deza, anuSThAna, yajamAna, aphasvAdiyA pAtra, yajJAdi kriyA, maMtrAdika, vIhi Adi padArtho tathA te vaDe thatAM svagadi phaLo ityAdino jarUra hoya che tema ja tenAM aMgabhUta, brahAjana, annadAna tathA dakSiNa vagerenI paNa AvazyaktA hoya che; A pramANe zAstrAnA che, mATe je ya A prakAranAM sAdhanavALA detA nathI te zAstrathI viruddha prakAranAM kahevAya. sivAya tamAma karmomAM AtmabhAvanAvA IzvarApaNa buddhi rAkhavI e mahAyajJa che. paraMtu je ya zAstramAM batAvelI vidhithI rahita, annadAna vagaranA, saba
Page #916
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) jema ucca pahADa para varasele varasAda nIcANavALA bhAga tara vahe che, [ 787 vinAnA, dakSiNa ApyA vagaranA ane zraddhAne te jyAM aMza paNa nathI evA hoya te ya tAmasa jANavA. A mujaba yajJanA traNa prakAra che. have tapanA traNa prakAre kahuM chuM. devaDhi jagurukSapUjana zaucamArjavam / ghaNI phiNA ja zA ta ? zArIrika tapa deva, Dija eTale jeone upanayanane adhikAra che evA brAhmaNa, kSatriya ane vaiya, e traNa vargomAM vedAdi adhyayana karanArA sahuthI zreSTha brAhmaNa, guru ane prAjJa eTale jJAnavAna Atmag evA vidhAnonuM pUjana karavuM; zauca eTale Antara sa6 bAhya pavitra che (adhyAya 16 eka 3 pRSTha 748/749 ja ), saraLatA, brahmacarya ane ahiMsA; e zArIrika tapa kahevAya che. deva, dvija, guru ane prAjJa eTale jJAnIonuM pUjana karavA saMbaMdhe zAstramAM A pramANe kathana che. mUrtinuM pUjana zreSTha ke manuSyanuM ? sthAvarajaMgamAdi tathA pazupakSyAdi itara sarva zarIra (puro) karatAM manuSyanAM zarIramAM bhagavAnano aMza vadhu pramANamAM hoya che ane AtmAne sAkSAtkAra karelA mahAtmA to pratyakSa bhagavAnarUpa ja hoya che, mATe evA manuSyo pUjana karavAne pAtra che, paraMtu je AtmAne nahi oLakhatAM kevaLa udarapoSaNa karanArA ane viSayomAM ja nimagna hAI zikSodaraparAyaNa hoya evA adhame te pazu karatAM 5zu nIca koTInA gaNAya che, mATe jeomAM tapAdine kiMvA AtmajJAnAdine bhAga vadhu hoya tevA ja pUjanane pAtra che, ema jANavuM. sauthI prathamanA satyayugamAM to Atmag evA manuSyanAM zarIramAM ja bhagavAnanI pUjA karavAno rivAja hatA, mati vagere kAMI na hatuM, paraMtu vakhata jatAM ajJAnI lokomAM dAMbhakatA vyApI javAthI paraspara vAMdhAo UThIne apamAna thavA lAgyAM. te joIne Atmavidda evA tattavanoe pratimAomAM ja bhagavAnanuM pUjana karavAno nirNaya karAve che. tethI keTalAka puruSo mUrti mAM ja bhagavAna che ema mAnIne tenI ja upAsanA kare che paraMtu Ama mUrtinuM pUjana karavA chatAM jeo AtmasvarUpa evA pavitra jIvanmukto kiMvA anya manuSyone deSa kare te teonuM te pUjana taddana nirarthaka ja che. te mUrti teone kadI paNa phaLa ApatI nathI. koIpaNa manuSyano TheSa nahi karatAM eTale sarva AtmA kiMvA bhagavAna svarUpa che evA prakAranI samAnatAnI daDha bhAvanA rAkhIne mUrtinI upAsanA karI hoya arthAta A sarve manuSyo potAnA ISTa evA bhagavAnarUpa ja che ema samajIne upAsanA karavAmAM Ave to te mUrti maMda adhikArIone paNa puruSArtharUpI phaLa Ape che. manuSyomAM paNa je dvija (brAhmaNa) ta5, vidyA ane saMtoSavukata hAI bhagavAnanA zarIrarUpa vedane abhyAsI hoya te uttama pAtra che, ema mahAtmAoe nizcaya karyo che (bhA. aM. 7 a0 14 ka. 3842). viSaye te vijhA khAnArane paNa maLe che duHkhadAyI evA A viSaye ke jeo viSTA khAnArAM bhaMDone paNa maLe che tevA viSa bhogavavA e A manuSyadehane mATe yogya nathI. AvA manuSyadehamAM te kevaLa tapa karavuM ja zreSTha che. kema ke tapa vaDe aMtaHkaraNa zuddha thAya che ane aMtaHkaraNa zuddha thavAthI parabrahma saMbaMdhI anaMta sukha maLe che. mahAtmA ponI sevA e mokSana ThAra che (bhA &0 5 a 5 ho... 1). je manuSya saMsArapAzanA baMdhanamAM paDelAne tenI icchA hovA chatAM paNa choDAvI zakto nathI te manuSya guru, pitA, mAtA, svajana ke deva thavA lAyaka ja nathI (bhA saM. 5 a 5 zloka 18)
Page #917
--------------------------------------------------------------------------
________________ 88] pUrva pamanyu vAtAnevAnupAvati . 4. [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 17/16 kevA guru pUjanIya che? brahmaniSTha evA mahAtmA guru je devage maLe te zAstramAM kahelA saghaLA mArgo karatAM paNa puruSa kevaLa eka gurubhaktithI ja pUrvokta sarva kAmAdine anAyAse jItI zake che, ekaniSThA vaDe karAyelI brahmaniSTha sAcA gurunI sevA thakI te samagra puruSArtha sAdhya karI zake che. je manuSyane sAkSAta bhagavAnasvarUpa ane pitAne jJAnarUpI dI5ka arpaNa karanArA AvA sAMpaDelA brahmaniSTha sAcA guru viSe " A guru te eka sAdhAraNa mAnavI ja che" AvA prakAranI durbuddhi hoya tenuM tamAma zAstrazravaNuM hAthInA snAnanI peThe kevaLa vyartha ja che. guru e ja prakRtipuruSanA paNa niyaMtA ane moTA moTA yogIo paNa jemanAM caraNone zodhI rahyA che evA sAkSAta bhagavAna che chatAM temane bhUkha leke manuSya samaje che(bhA.. raka 7 a. 15 - 24/27). dvija keNa? vedAdinI AjJA anusAra vedanA maMtro vaDe jene (1) garbhAdhAna, (2) puMsavana, (3) sImanta, () jAtakarma, (5) nAmakaraNa, (6) niSkramaNa, (7) annaprAzana, (8) caulakarma, (9) vratabaMdha, (10 thI 13) cAre veda vrata, (14) kezAnA, (15) samAvartana ane (16) vivAha Adi soLa saMskAra avicchinA karavAmAM Ave te ja dvija kahevAya che (A dvijatvanA adhikArI brAhmaNa, kSatriya, ane vezya ema traNa varNavALA che. A dvijanA saMskAro jemane mATe svayaM brahmAe vedanI AjJAnusAra kahelA che, tene ja thaI zake che. je di kuLathI ane AcArathI zuddha hoya teone yag, vedAdhyayana ane dAna e traNa karmo tathA Azramadharma saMbaMdhI kriyAo karavAnI AjJA che. brAhmaNa sarva vedamaya che. manane nimra, iMdriyone nigraha, vrata, pavitratA, saMtoSa. kSamA. saraLatA. nAna, dayA ane haMmezAM AtmaparAyApaNuM e brAhmaNa dharma hoI jeo A dharmanuM AcaraNa kare che te pazu brAhmaNa samAna ja che, e zAstranA niyama che(bhA. kaM0 ka a011 lo. 8 thI 10 tathA 21 jue), A mujaba deva, dvija, guru ane jJAnIeAnuM pUjana; zauca eTale AMtarabAhya pavitratA, saraLatA, brahmacarya ane ahiMsA e zArIrika tapa kahevAya che. anuDhegakaraM vAkyaM satyaM priyahitaM ca yat / / svAdhyAyAbhyasanaM caiva vAGmaya tapa ucyate // 15 // vADmaya tapa anadega eTale saMtApa nahi karAvanAra. sAcuM. priya ane hita karAvanAruM evuM je vAkya tathA svAdhyAya eTale aMte jenuM dhyeya AtmasvarU5nI prApti karAvI ApavI e ja eka che tevA vedAdine abhyAsa, e vAcika tapa kahevAya che; caTale sAcuM ane hita karanAruM vacana kahevA cUkavuM nahi, pachI te lokene khoTuM nahi lAge evA prakAre saumyatAthI athavA te zuddha hadaye kaDakapaNuthI spaSTa ane khullekhullI rIte jaDabA toDa kahI devuM, sAmAnI zaramane lIdhe athavA to tene khoTuM lAgaze ema samajI aMdarakhAne eka ane bahArathI jA e ajabanuM vartana kadI paNa rAkhavuM nahi. kema ke te potAne chetaravA samAna che. Ama leke sAthe kevI rIte elavuM ke jethI teonuM priya ane hita thAya tathA pitAnuM vAmaya tapa anAyAse ja thAya: e prakAra batAvyA pachI bhagavAne AmAM eka zarata rAkhelI che. te e ke svAdhyAya eTale ke je vaDe pitAnuM AtmasvarUpa jANI zakAya evA udezavALA vedAdino abhyAsa kiMvA sva eTale pote zarIra nahi paraMtu AtmA che evA prakArano nityaprati abhyAsa karanAra te ja vAlmaya tapane lAyaka che. sArAMza e ke, jema potAne taratAM AvaDatuM nahi hoya te te bIjAne zI rIte tAre, tema je pite ja AtmasvarUpamAM sthira thayele nahi
Page #918
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] tema atarUpa eka AtmAne ghaNA pRthak bhAve ne ghaNA akSarUpe anubhave che. [ 789 hoya te bIjAone satya ane hita kayAMthI batAvI zake? mATe bhagavAne A zarIra, vANI ane mAnasika tapa saMbaMdhamAM je kahyuM che te to jeone AtmasvarUpanuM 5rokSajJAna thayeluM hoya tevAo ja karI zake che. AmAM prathama kahelAM zArIrika tapa vaDe gurune prasanna karIne AtmAnuM parokSajJAna prApta karI levuM ane te sarvAtmabhAvane nizcaya thayA pachI tene aparokSa anubhava eTale sAkSAtkAra thavA mATe A vANI ane mAnasa tapa karavAnuM kahevAmAM AveluM che. arthAta AtmAnuM parokSajJAna prApta karI lIdhA bAda teno prathama pote nityaprati abhyAsa karatA rahI te ja satya ane hitakAraka che. A sivAya bIjuM kayANakArI sAdhana trilokamAM paNa nathI. evA prakArano nizcaya karIne te sAcuM ane hita karanAra tattva ajJAnIone uThega vagara vA kaDakapaNAthI paraMtu sAmAne tuccha gaNIne nahi paNa bane tyAM sudhI priya lAge tevA prakAre kahevAno prayatna karavo te ja vAcika tapa che. AvuM tapa AtmanizcayavALA eTale AmAnuM parokSajJAna thayelAe ja karI zake che. je thakI teo krame aparokSAnubhava prApta karI zake che. Atmanizcaya vinAno je kAI kahe ke huM lokene sAcuM ane hitakArI vacana ja kahI rahyo chuM te te kevaLa dAMbhikatA ja gaNAze, kema ke je pote ja potAnuM hita jANato nathI te bIjAne hita batAve che ema kahevuM che te DUbatAe bIjAne paNa potAnI sAthe DUbADavA jevuM ja gaNAya; mATe tevuM kahevuM e kevaLa Dhaga ja gaNAze. tasmAta kevaLa eka AtmA ja satya che evuM tenuM parokSajJAna thAya tyAre ja eka satya ane hitakArI DeI bIjuM badhuM asatya ane ahitakArI che e rIte samajIne eka AtmAmAM satyatAnI daDha bhAvanA ane te sivAyanA tamAma viSayomAM asatyanI bhAvanA thaI hoya te ja vAcika tapane lAyaka che ema nizcayapUrvaka jANavuM.priya ane hitakArI vicane sAco jijJAsa ja grahaNa karI zake che. bIjAone te te kaTu lAge che. jemAM sAmAne khATuM nahi lAge evA uddezathI tene sAruM lagADavA mATe athavA te tenA tejamAM aMjAI jaI mIThuM mIThuM bole che te satya ane priyabhASI nathI, paraMtu khuzAmatIo kivA hitazatru che, tevAo jagatane avazya vinAza ja kare che, ema jANavuM. manaH prasAdaH saumyatvaM maunAtmavinigrahaH / bhAvasa zuddhirityetattapo mAnasamucyate // 16 // mAnasa tapa mananI prasannatA, saumyatA, mauna, AtmAno atyaMta nigraha ane zuddha bhAvanA e mAnasa tapa kahevAya che. tAtaparya e ke, AtmavinigrahamAM eTale ke manamAM je je saMka95 uThe ke tarata ja te AtmasvarUpa che e sivAya bIjI koIpaNa vRttinuM aMtaHkaraNamAMthI uthAna ja nahi thavA devuM; e rItanI je bhAvanA te zuddha bhAvanA kahevAya tathA AtmA sivAya bIja saMkalponuM utthAna thavuM te azuddha bhAvanA kahevAya. mauna sivAya bIjI sarva bAbatane bhUlI javI, AtmA vinA bIjI badhI bAbatomAM mauna rAkhavuM, te ja kharuM suSama mauna kahevAya che (maunanA prakAro tathA suSupta mauna kone kahevuM te saMbaMdhe adhyAya 13 loka 13 upara vivecana che te juo). saumyatva eTale samabhAvanA; A grAhya che, A tyAjya che, A sukharUpa che, A duHkharUpa che, evA prakAranA ThanDa eTale bepaNanI bhAvanAno tyAga karI te baMne bhAvo AtmasvarUpa ja che evI rIte judApaNAnI bhAvanA visarI jaI eka AtmAnI ja bhAvanA karavI te saumyapaNuM. AtmAkAravRtti e ja mana prasAda kahevAya che. TUMkamAM manamAM je je saMkalpa utpanna thavA pAme ke turata ja te AtmasvarUpa che evI bhAvanA vaDe tene atyaMta nigraha karavo eTale A saMkalpa utpanna thayo ane te AtmasvarUpa che evI sAkSIbhAvanI bhAvanAne paNa vilaya karI devo te ja mAnasa tapa kahevAya che. A pramANe tane kAyika, vAcika ane mAnasika tapanA prakAro kahevAmAM AvyA, temAM paNa pAchA vyavahAra daSTie sAttvika, rAjasa ane tAmasa ema traNa bhedo paDe che, Atma vA tatvadaSTie nahi,
Page #919
--------------------------------------------------------------------------
________________ 90 ] thayorja zu zudramA tArA mavati [ siddhAntakA bha0 gI. ava 17/12 zraddhayA parayA tRptaM tapastatrividhaM nrH| aphalAkAGkibhiyuktaiH sAvika paricakSate // 17 // sAtvika tapa zarIra, vANuM ane mana A traNa prakAranuM upara kahevAmAM AvyuM te tapanuM anuSThAna je narI parama zraddhA vaDe yukata thaIne phaLanI AkAMkSAthI rahita banI kare che te sAtvika tapa kahevAya che. sArAMza ke "tata' tapa eTale vAstavika AtmasvarUpa e te traNa prakAranA tapanuM anuSThAna kiMvA AyaraNa je puruSa phaLanI ivAthI rahita banI parama zraddhA vaDe yukata thaIne kare che tene sAttivaka tapa kahe che. sarakAramA pUjArthaM tapo dambhena caiva yat / kriyate tadiha proktaM gajarsa calamadhruvam // 18 // rAjasa tapa satkAra, mAna ane pUjAvAne mATe daMma vaDe tapa karavAmAM Ave che te rAjasa hAI ela ane akSaya kahevAya che eTale je tapa lokamAM mAro satkAra thAya, mAna maLe, loke mArI vAhavAha bole ane mane pUche evA prakAranI dAMbhika bhAvanA vaDe karavAmAM AveluM hoya che te rAjasa kahevAya che. jema majArane kAma karAvI laI tenI majUrI ApI devAmAM Ave te pachI tene ane ApaNe kaMI saMbaMdha raheto nathI tema A rAjasa tapavALAono jagatamAMnA thoDA ghaNA lokoe vAhavAha karI satkAra karyo tathA mAna ane pUjAo thaI eTale te tapanA phaLanI parisamApti thaI jAya che. eTale jema Aje kamAyeluM dhana saMbhALIne nahi rAkhatAM veDaphI nAkhanAre bIje divase kamAvAnI azaktine lIdhe lAcAra banI jAya che tevA prakAre A rAjasa tapavALAnI rithati paNa samajavI. mUDhamAheNAtmano yatpIDayA kriyate tapaH / parasyotsAdanArtha vA tattAmasamudAhRtam // 19 // tAmasa tapa mUDhamAheza eTale mUDhapaNAnuM kANuM karIne bATo durAgraha kiMvA huM deha che ema mAnIne miyA abhimAna vaDe bIjAonA nAzanA uddeza vaDe thatuM ane pitAne hAthe ja pitAne pIDA karanAruM evuM che. tapa te tAmasa kahevAya che. eTale kevaLa beTA durAgraha vaDe bIjAne nAzane uddeza jemAM samAyelo che evuM amamikAvALuM gAMDapaNa vaDe thanAruM avicArI evuM e tapa ke je pitAne paNa pIDA karanAruM nIvaDe che tene tAmasa tapa kahevAmAM AvyuM che. A rIte tapanA traNa prakAra kahevAmAM AvyA te traNe paNa vAstavika riIte te AtmarUpa ja che. have dAnanA prakAre sAMbhaLa vANaniti thAne dAvaDanuarfim I deze kAle ca pAtre ca tahAna sAvikaM smRtam // 20 // sAtvika dAna dAna devuM joIe, e pitAnI pharaja che ema samajIne yogya sthaLa, kALa ane pAtra joIne temaja huM kAMI kAInA upara upakAra karato nathI evI samajathI tathA sAmo paNa potAne upakAra nahi mAne
Page #920
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] jema zuddha jaLamAM nAkheluM zuddha jaLa ekarUpa banI jAya che, tema he gautama! [ halA evAne gupta rIte je dAna karavAmAM Ave che te sAtvika dAna samajavuM. uddeza e che, jeo pote vyavahAradaSTie te niSkicana che, taddana nirdhana che, garIba che paraMtu jJAna ane tapamAM niSThAvALo che, kevaLa eka paramAtmA upara ja AdhAra rAkhanAro che. je jarUra pUratAM annavastrAdi vinA phAlatu saMgrahane potAnI pAse rAkhatA nathI, AvA niSkAmIone kiMvA vepaThanapAna karanArA svAdhyAyI dvija viA brAhmaNane athavA je zarIrAdithI tadana apaMga che tevA ja dAna ApavAne supAtro kahevAya che. nijana araNya vA puNya kSetromAM jayAM lokavastIno yukiMcita saMbaMdha nA hoya tevuM ekAMta sthaLa ke jyAM sadAcArI ane AtmaciMtana karanArA jitendriya rahe che te sthaLa dAnane mATe yogya kahelAya che; tathA puNyakALa, saMkrAMti, mahaNAdi 5rvakALA tathA zAstramAM batAvelA puNya samaye tema ja AtmaciMtana karanArA tapasvIone temanA niyata vakhate je dAna karavuM te kALa dAnane mATe yogya kALa gaNAya. A rIte koLa, deza ane supAtrane joIne je dAna gupta rIte karavAmAM Ave che te dAna sAtvika kahevAya che. AvA prakAranuM dAna sAme jaIne karanArAo devI saMpattivALA kahevAya che. A prakAranuM dAna karavuM te pitAnuM kartavya che ema samajIne je. dAna kare che te bIjA koI paNa sAdhananI apekSA vagara ja citta zuddha thaI aMte kRtArtha banI zake che. A vyatirikta vyavahAramAM gaNatAM bIjA tamAma dAne AsurI saMpattivALAM hoI te adhama keTinAM che. yattu mRtyupakArArtha phalamuddizya vA punaH / dIyate ca pariliSTa tahAnaM rAjasa smRtam // 21 // rAjasa dAna he pArtha! vaLI phaLane udezIne athavA sAmA upara upakArane mATe ane ati kalezavALuM je dAna apAya che te dAna rAjasa kahyuM che. tAtparya e ke, je dAna sAmA upara huM upakAra karuM chuM kiMvA atre dAna ApavAmAM Ave to tene badalo mane bIjI rIte maLe ema che athavA AthI mane bhaviSyamAM lAbha thavAno saMbhava che kiMvA mArI nAmanA thaze, evA uddeza vaDe dazAya che kiMvA parikilaSTa eTale je huM ahIM dhana nahi ApuM to amuka gRhasthane khoTuM lAgaze ane tethI mAruM aniSTa thaze, ema samajIne manamAM icchA nahi hovA chatAM paNa sAmAnA tathA lokanA bhayane ke siphArasane lIdhe baLajabarIthI ane atyaMta kaleza pAmIne je dAna ApavAmAM Ave che athavA te A dAna devAthI mane paralokamAM moTuM sukha maLaze kiMvA bhaviSyamAM mATe lAbha thaze vA lokomAM mAruM nAma prasiddha thaze, huM moTo dAnI chuM ema badhA loko mane kaheze. e rItanI lokeSaNa ane paralokeSaNa kiMvA phaLaprAptinI icchAthI je dAna devAya che te rAjasa kahevAya che. jemake dharmanA nAme ane smAraka Adine nAme ekaThA karAtA phaMDaphALAo, devamaMdiromAM apAtAM sakAma dAno, nAma mAne arthe kuvA, vAva, taLAdi thatAM pUrta ane ISTa karmo (adhyAya 12 zloka 20 juo) phaLanI icchAthI thatAM sakAma yajJAdi karmo vagere. bhadezakAle yahAnamapAtrebhyazca dIyate / asatkRtamavajAta tattAmasamudAhRtam // 22 // tAmasa dAna he arjuna ! je dAna deza ane kALane vicAra karyA vagara sahakAranI bhAvanAthI rahita agara avahelanApUrvaka apAtrone ja ApavAmAM Ave che tene tAmasa kahe che eTale jemAM kALa, deza ane pAtra traNe amAsa che, je vAstavika satya nahi hovA chatAM te satakRtya che evuM svAthI lokee tene TeraveluM hoya
Page #921
--------------------------------------------------------------------------
________________ 2 ] evaM munervijAnata AtmA bhavati gautama // kaTha. [ siddhAntakASDa bha. gI0 0 17/22 che tevuM zAstranA AdhAra vagaranu asat kRta (satkRtyo ne kahevAM te AgaLa AAka 26, 27mAM kahevAmAM Avaze) ane avajJAta eTale ajJAnIone peAtAne teA dAna kema ApavuM, A sat kAryAM che ke asat che, kharekhara A dAna ceAgya che ke ayeAgya tenI khabara sAtI nathI paraMtu dAna lenArA svAthI ee A kALa, sthAna ane pAtra yogya che ema kahI tenI ajJAnatAneA lAbha laIne eTale sAmAne phasAvIne yuktiprayukti vaDe tenI pAsethI paDAveluM dAna tAmasa kahevAya che. jemake dezamAM nAnI meATI aneka saMsthAonA nityaprati nIkaLatA navA navA kuMDaphALA, parakIya vidyAnA sthAnakA tathA meAjazAkhanAM sAdhane ane sArvajanika saMsthAomAM mArA mUkavA prItyathe apAtAM meTAM meTAM dAne, tema ja sattA vaDe ekaThA karavAmAM AvatAM kuMDaphALA tathA leAkAtI ajJAnatAne lAbha laI pAzcAtya DhaMgatI zALA, vasatIiaA ityAdi mATe arvAcIna samayanA dhanA nAme gaNuAtAM tamAma dAneA tAmasa gaNAya che. * tyAjya ane mAthe e kalpanA zA mATe? bhagavAne kahyuM': huM pA! A pramANe tane yajJa, tapa ane dAnamAM zAstrane jAnArA nahi, paraMtu peAtAnI marajI pramANe zraddhA vaDe cAlanArAonA nizcayeAmAM thatA bhede saMbaMdhamAM karyuM. Ane sara eTale ja ke jee zAstra nahi jANatAM kivA zAstrane tyAga karI zraddA vaDe yukta thaIne pUjana kare che tee A traNa prakAranA nizcayavALA hoya che. A traNu paikI je jevA nizcayavALA- hoya tevAM tevAM phaLane te pAme che. have A sabadhamAM tuM ema kaheze ke A sarva AtmasvarUpa che chatAM temAM Ama tyAjya ane grAhyanI kalpanA zA mATe karavAmAM Ave che? eka ja vastumAM eka tyAjya ane eka grA, amuka kALa grAhya ane amuka kALa tyAjya, amuka kAc ane amuka kama nyAya, amuka deza grAhya ane amuka yAjya, AvA prakAranA bheThAbhede! zA mATe karavAmAM Ave? tA te saMbaMdhamAM tArI zaMkAnA samAdhAnamAM saMkSepamAM eTaluM ja kahevAnuM ke jyAM sudhI AtmAne dvaitabhAva vaDe jovAmAM Ave che ane A rItanuM ajJAna jeote hoya che teonA vyavahAra saraLatAthI cAlI zake teTalA mATe A varNIzramAdi dharmonI vyavasthA tathA amuka tyAjya che ane amuka grAhya che evA bhedAbhe kahevAmAM AvyA che, jenA uddeza dhIre dhIre teo bhedAbhedathI para evA AtmasvarUpane pAme e che. A saMbadhe khAtarIne mATe zAstranuM vivecana kahuM chuM. sanyAsIe pravRttimAM paDavuM te vamananuM bhakSaNa karavA samAna kema? bhagavAne kahyuM : jee jJAna, bhakti kivA kayega vaDe AtmasvarUpamAM tadAkAra banI gayA che sevA jIvanmuktone mATe te| guju kivA doSa ityAdi kAMi pazu nathI paraMtu je jJAna, bhakti vA kayeAganA tyAga karIne nAzavaMta evA prANA tathA iMdriyAthI kSudra viSaSeAnuM ja sevana kare che teo te A saMsArane ja pAmyA kare che. TharAvelI zAstra maryAdArUpa pAtapAtAnA adhikAramAM dareke rahevuM tene ja guNu kahevAmAM AvyA che ane tethI UlaTu' vavuM tene deSa kahevAmAM AvyA che. A mujaba guNudoSane niya che. niyamA pALavAnI saghaLI zAsrAnAe teA iMdriyA, tenA viSaye| tathA manane jItavAne arthe ja che. mATe pAtapeAtAnI TharAvelI maryAdAmAM rahIne vavuM e guNu tathA viruddha vartavuM eSa gaNuAya che. jema kecittane jItavAnA udyogane mATe satra vyavahAra cheDI daI saMnyAsa lIdhelA manuSye ekalA pharavuM. kAI paNlR vastunA saMgraha karavA nahi, AzrameA ke saMsthAe karavI nahi, ekAMtamAM rahevuM ane bhikSA mAgIne khAvuM tathA mana AtmAmAM tadAkAra thaI aparakSAnubhava thAya tyAM sudhI ekaniSThA vaDe satat abhyAsa karyAM karavA. A sivAya khIjI kAI paNa pravRtti karavI nahiM, paraMtu je prathama dharma, artha ane kAmanA SAthamAMthI chUTTI saMnyAsa le x dezamAMthI jyAre AvA dAnanI pati badha thaze ane leAkA zAstramAM batAvyA pramANe peAtAnuM kac samajIne zAstramAnya dAnAdi kriyAo karaze tyAre ja dezanuM bhalu thavA saMbhava che.
Page #922
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItadehana ] AtmAne nAnArUpe jANanAre mRtyu ane ekarUpa jANanAre amRtapaNAne anubhave che. [793 ane vaLI pAche dharma, artha ane kAmanuM ja sevana kare che te saMnyAsIne vamana kareluM eTale ekaluM pharIthI khAnAre ane nirlaja samajo. tema gRhastha thaIne nitya naimittika kriyAne tyAga kare, brahmacArI thaIne brahmacaryanuM pAlana nahi kare ane saMnyAsI thaIne vaLI pAchA pravRtta karmo karI indriyonA svAdamAM lAlupatA rAkhe te mAyAnA mehamAM phasAyelo kharekhara dayAne ja pAtra che. (bhA. 7/15/30 tathA 36) tema dareka potapotAnAM karelAM karmo anusAra maryAdAmAM rahevuM e guNa ane te pramANe nahi rahevuM te doSa che. Ama guNa ane dezano nizcaya che. sarva padArtho sarakhA ja che. he vatsa! A jagatamAM sarva vastuo vA ka vastutaH samAna eTale eka AtmarUpa ja che; chatAM te te dravyamAM " A yogya che ke ayogya che " evA prakArano ajJAnI ene saMdeha hoya che. teo tenI samAnatAthI ajJAta hovAthI potapotAnA manamAM Ave tevI che te vastuo saMbaMdhamAM kalpanAo karI bese che tethI teone sAcuM jJAna prApta thatAM sudhI temanI A game tevI manasvI pravRttione aTakAvavAne mATe te te dravyanuM yogya ayogya, guNa doSa, grAhya agrAhya, zubha azubha, nAma, rUpa, guNa dharmo ItyAdi svarUpanA nirNaya karelA hoI te badhA meM ja manarUpa banI zAstramAM jaNAvelA che. vastunI A yogyatA ane ayogyatA satyadharmane mATe je darzAvavAmAM AvI che. te azAnIone vyavahAra saraLatAthI cAle eTalA pUratI ja upayogI che. udAharaNa tarIke jema sUtakAdi azuddhimAM paNa rAjaothI nyAyanuM kAma thaI zake paNa anya kAma nA thaI zake ityAdi niyamaracanA vyavahAranI vyavasthA mATe ja kapelI che. tema ja zubha ane azubha, grAhya ane agrAhyapaNane lIdhe thanAra artha ane anarthe sIdhI rIte, yogya ane nyAyI nirvAha calAvavAne mATe kapelA che. jema ke abhaNyanuM bhakSaNa karavuM e moTuM pApa che; te paNa jyAre kAMI khAvA nahi maLavAthI prANu jatA hoya tyAre tenuM bhakSaNa karavAmAM pApa nathI; ityAdi badhuM vyavahAravyavasthAne mATe ja kapeluM che. A saghaLI vyavasthA potAnA svarUpane nahi jANanAra ane ahaMkAra vaDe pitAne mAthe vagara kAraNe kartavyatArU5 bojo upADI lenArA ajJAnIo mATe che. mATe A zuddhi ane azuddhi e vedokta nathI arthAta te vedanuM aMtima dhyeya che ema mAnavuM nahi. kemake sthAvarathI te brahmA sudhInAM saghaLAM zarIramAM upAdAna kAraNa te pRthvI, jaLa, teja, vAyu ane AkAza e pAMca mahAbhUta ja che. ane AtmadaSTie te sarva ekarUpa ja che; arthAta saghaLA padArtho sarakhA eTale eka AtmarUpa ja che. vAstavika rIte te koImAM paNa zahapaNuM ke azuddhapaNuM che ja nahi paraMtu sarvatra kevaLa eka nirmaLa evuM AtmasvarUpa ja che. guNadoSonuM zodhana A mujaba sarva padArtho eka sarakhA AtmarUpa hovA chatAM temAM kahevAmAM AvatI bhinnatA A anAnI prANIo ke jeo pote potAne ajJAnI mAnI beThelA hoya che te enI ajJAnanI nivRttine mATe che. arthAta pravRttino tyAga karI te dvArA Thame dharma, artha, kAma ane mokSarUpa puruSArthanI prApti karI zake evA uddeza vaDe tevAone mATe judA judA vargo, Azrama tathA nAmarapAdinI kalpanA vedamAM karelI che. e pramANe deza, kALa Adi hAtha vaDe laI zakAya ane nahi laI zakAya evI tamAma vastuo paNa eka sarakhI ja che chatAM pravRttino saMkeca karavAne mATe meM veda ane dharmazAstra dvArA teomAM guNadoSa TharAvyo che, ke je karAvavAthI ajJAnIonI aniyamita rIte tha nI prAptino moTo bhAga aTakI zake che. A rIte ApaNe guNadoSanuM zodhana karyuM. have gurunuM mULa zuddhi ane azuddhi ja che tethI te vize vistArathI kahuM chuM, dezazuddhi prathama dezazuddhine mATe kahuM chuM. je dezamAM kALiyAra mRga na hoya te deza apavitra che; temAM paNa thAhmaNe upara zraddhA vagara deza atyaMta apavitra che. vaLI kALiyAra :bhrama hovA chatAM paNa aMga, baMga
Page #923
--------------------------------------------------------------------------
________________ puramekAdazadvAram [ siddhAntakANa bha0 gIe a0 17/ra3 ane kaliMgAdika kITaka deza ke jemAM mArgAdikanI ravacchatA rahetI na hoya te deza, jemAM te ghaNA hoya te deza ane khArI pRthvIvALo deza apavitra che, paraMtu evA dezamAM paNa je puruSano nivAsa hoya te te deza game tevo hoya to paNa atyaMta pavitra che ema jANo. kaLazuddhi kALamAM je dravyanI saMpatti bharapUra hoya te kALa te te dravyathI thatAM rAja karmo karavAmAM pavitra che. prAtaHkALAdi kALa to sata karmo karavAmAM hovAthI svatasiha pavitra che, je kALamAM dravya nahi maLavAthI athavA deza bhaMga thavA Adi kAraNathI sat karma thatuM aTake te kALa apavitra che. sUtakAdi kALa sat karma karavAmAM ayogya hevAthI jAte ja apavitra che. A mujaba kALanI zuddhi kahI have dravyonI zuddhi azuddhi viSe kahuM chuM. dravya zuddhi vastrAdi dravya jaLarUpa dravyathI zuddha thAya che tathA mUtrAdi dravyothI azuddha thAya che, tema ja puSpAdi davya jaLasiMcanathI zuddha tathA saMvavAthI azuddha thAya che. jyAre koI dravyanA saMbaMdhamAM A zuddha che kivA azuddha che evo saMdeha thAya tyAre brAhmaNanA maMtra vaDe tenI zuddhi azuddhino nirNaya jaNAya che. Ama dravya vaDe dravyanI zuddhi thAya che tema kALa vaDe paNa dravyanI zuddhi thAya che, jema ke navuM paDeluM varasAdanuM pANI comAsAmAM traNa divasa pachI zuddha ane traNa divasa sudhI azuddha gaNAya che. mAvaThAnuM pANI daza divasa pachI zuddha ane te pahelAM azuddha gaNAya che. anna taratanuM rAMdheluM hoya te pavitra ane vAsI thayeluM hoya to te apavitra gaNAya che. dravyanI zuddhi ane azuddhi tenA mahattA ane a5tva uparathI paNa gaNavAmAM Ave che. jema ke nadI kiMvA taLAvanA pANIne cAMDAlAdika aDI jAya to paNa tene doSa nathI paNa je dhaDAmAM bharelA pANIne aDe te apavitra manAya che. dravyanI zuddhi azuddhi zakti azakti uparathI paNa gaNavAmAM Ave che. jevI rIte sUryagrahaNAdi tathA sutakAdinuM ane sazaktone mATe azuddha ane azakatene mATe zuddha gaNAya che. dravyanI zuddhi jANavA uparathI paNa thAya che, jema ke putrane janma thayAnuM daza divasa thayA pachI jANavAmAM Ave te janmazauca lAgatuM nathI ane daza divasanI aMdara jANavAmAM Ave to janmazauca lAge che. dravyazuddhi azuddhi samRddhi parathI jANavAmAM Ave che. jema ke jUnuM ane phATeluM meluM kapaDuM zrImaMtane mATe azuddha ane garIbo mATe zuddha kahevAya che. deza ane avasthAne AdhAre thatI dravyazuddhi upara kahelAM dravya, kALa Adi padArtho koI pArthone apavitra karI te dvArA manuSyane je doSa utpanna kare che te doSa paNa deza ane avasthAdine anusarIne ja lagADelAM che paNa saghaLAM dezamAM ane saghaLI avasthAomAM eka sarakhI rIte lagADI zakAtAM nathI, jema nirbhaya dezamAM je azuddhine doSa mAnavAmAM Avela hoya che te ja pAre corAdi kiMvA anya upadrava hoya tyAre mAnavAmAM Avato nathI. tema ja javAnI ane ArogyanA samaye jene azuddha mAnavAmAM Ave che te vRddha ane anArogyavALAne mATe azuddha hotuM nathI. tema juvAnI ane ArogyanA samaye je azuddha mAnavAmAM Ave che te bAlya ke rogAdinI avasthAmAM mAnavAmAM Avato nathI. vaLI dhAnya, kAi, sAbarasIMga, hAthIdAMtAdi hADakAMo, tema ghI tela ityAdi nigdha raso, sonuM, rUpuM vagere taijasa pAthI, cAmaDAM tathA rastAne kAdava dhaDa tathA iMTa vagerenI zahi kALa, vAyu, agni, mATI ane jaLa vaDe pagu thAya che. vaLI temAM keTalIka jagAe e padArtho eka sAmaTA eTale mizraNamAM levAthI te keTalAkamAM judA judA levAthI zuddhi thAya che, temAM paNa kAgaDA tatha cAMDAlAdikane sparza thavAthI ane deza, kALa tathA avasthA vagerenA anumAna uparathI zuddha azuddha thAya che. Asana, pAtra ke vastrAdi padArthone keAI apavitra padArthono lepa tha hoya to teTale bhAga chelAthI kiMvA
Page #924
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArohana ! A (kaNIda) agiyAra ThAra (chidra)vALuM je A pura che, [ 75 khArA khArA pANIne upayoga karavAthI te padArthone gaMdha ane lepa maTI jatAM te padArtha pAcho jyAre asala sthitimAM Ave che tyAre vaLI pAcho zuddha thAya che, ema zAstramAM kahevAmAM AvyuM che. (vadhu mATe nirNayasiMdhu kivA dharmasiMdhu ane jeminIkRta karma vA pUrva mImAMsA jue). A pramANe dravyazahi tane kahI. have kananI zuddhi viSe kahuM chuM. kartA, karma ane maMtranI zuddhi nAna, dAna, tapa, bAyAdi avasthA zakti upanayanAdi sarakAra, saMpAsanAdi karma ane AtmasvarUpa evA mArA smaraNathI paNa kAryanI zuddhi thAya che. brAhmaNa kSatriya tema ja vaicce zuddha thaIne ja zAstrIya kArya karavuM joIe. maMtrane AtmaniSTha sadagurunA mukhethI yathArtha jANu te maMtrazuddhi che ane dareka karma Izvarane arpaNa karI devAM e karmazuddhi che. A rIte deza, kALa, kavya, kartA, maMtra temaja karma e cha zuddha heya te ja dharma thAya che tathA azakta hoya te adharma thAya che, e mujaba vedanAM niyama vAkyomAM kahevAmAM AvyuM che. guNa vyavahArasiddhine mATe che A rIte batAvelA guNadoSano vibhAga vAstavika satya nathI, kAraNa ke zAstranA baLavaDe koI samaye guNane paNa doSa ane doSane guNa mAnavAmAM Ave che. jema ke dAna levuM e doSa che paraMtu Apa kALamAM te guNarUpa che. kuTuMbatyAga deSarU5 che paraMtu vairAgyakALamAM te ja gururUpa che. A pramANe eka ja padArthamAM te dezakALAdithI je je mudeSapaNuM TharAveluM che te ja padArtha te te guNadene khoTo paNa TharAvI Ape che. je guNadoSAdi vAratavika hoya to je guNa che te guNa ja rahevo joIe paraMtu te phakta vyavahAranI vyavasthA mATe kalpAyelo che evo vedamAM kahevAyelAM niyamavAne hetu che ema siddha thAya che. (bhA. 11/21/1thI16) OM tatsRditi nirdezo brahmaNavividhaH smRtaH / brAhmaNAstena vedAzca yajJAzca vihitA purA // 23 // # tata sata bhagavAna kahe che: he pArtha! A rIte zAstramAM guNadoSanI vyavasthA vyavahArasiddhine mATe adhikAra para karavAmAM AvelI che. OM tata sata e rIte brahmano nirdeza traNa prakAranAM smaraNavALo che. te vaDe parA eTale brahmadevanA prathama kalpanA prathama divase arthAta AdikALamAM brAhmaNe veta tathA yajJo IzvarAjJAthI brahmAe sUjelAM che. bhAvArtha e ke, brahma kivA AmA to vANI, mana ane buddhithI paNa agocara che. tene mATe to nAmarUpa AkAra, vikAra, vidhi yA niSedha ityAdinI kalpanA paNu thI zakaya nathI. vaLI jema AkAza asaMga hovA chatAM paNa tenA astitva vinA vAyu, vaDhi (teja), jaLa divA pRthvInuM athavA pUvImAM AvelA carAcara bhedonuM astita kadI paNa saMbhavatuM nathI, A cAre mahAbhUto tenA AdhAre tenAmAM ane te vaDe ja astitvane pAmelAM hovA chatAM te to taddana asaMga che, tene nAmarUpa guNadharma ityAdi kaMI che ja. nahi; chatAM A sarva carAcarane avakAza ApavAvALuM eka tatva che ane tenuM sAcuM svarUpa to jyAM A cAre tane vilaya thAya ane tyAra pachI je zeSa rahe te ja che ema anumAna vaDe jANI zakAya che paNa pratyakSa daSTivaDe kivA vANI vaDe te jANI zakAtuM nathI; tethI tane aAkAza evI je saMjJA ApavAmAM Ave che, tene nirdeza kahe che. vyavahAramAM paNa vidyArthIone magajamAM ThasAvavA mATe jyAre keI udAharaNa samajAvavAmAM Ave che tyAre eka ma nAmanA manuSya pAse A nAmanA manuSya amuka vastu amuka bhAve lIdhI kivA nabiMduthI A biMdu amuka aMtara upara che ityAdi saMjJAo ApIne samajAvavAmAM Ave che. keAI
Page #925
--------------------------------------------------------------------------
________________ 796 ] lagAvatA: [ siddhAntakA bha0 mAM a0 17/rapa vidyArthI kahe che e, mAM nAmanA mANase kayA dezamAM rahe che te kahe eTale huM tene maLIne pUchI AvuM ke jethI Apane A badhuM samajAvavAnI mAthAkuTa karavAnI jarUra raheze nahi to tema kahenAra mUrkha gaNAze. A , nA ityAdi mANasa kviA biMduone uddeza te sAco siddhAMta vidyArthIonA magajamAM ThasAvavA purato ja upagamAM levAno hoI te kAlpanika hovAthI nirdezAtmaka ja che; AthI e siddha thAya che ke mULa varatanuM sAcuM ravarU5 athavA jJAna ApavAne mATe tene je kAlpanika saMjJAonA AdhAra vaDe samajAvavAne prayatna karavAmAM Ave che tene nirdeza kahe che. nirdezane paryAya, saMjJA kivA vivata' ityAdi nAmo vaDe paNa saMbaMdhe che tema A vANI, mana, buddhi ItyAdithI agecara evuM anirvacanIya pada samajAvavAne mATe tene brahma evI saMjJA ApelI hoI teno che tata sata enA traNa prakAre zAstramAM nirdeza karavAmAM Avela che. tene sAra eTalo ja ke te mRtaH eTale je maraNa kiMvA buddhi ityAdithI paNa para che, evA prakAranI smRitirU5 ka95nA vaDe ja jANI zakAya che. je sthULa rIte batAvI nahi zakAya paraMtu vANI vaDe ja tenuM varNana thaI zake che te vAcyArthI kahe che ane je vANI vaDe paNa varNavI zakAya nahi paraMtu buddhi vaDe phakta anumAnathI samajavAmAM Ave te lakSyArtha kahevAya, temaja A prakAre anumAnathI paNa para kAMIka che evA prakAre je AbhAsAtmaka jANavuM tene tatvArtha kahe che. jema jyAM pRthvI, jala, teja(vahni) ane vAyu e cAra mahAbhUto nathI te AkAza samajavuM tema ja "A, tuM, ane huM" evI traNe saMjJAo jagatamAM jene jene mATe lAgu paDI zake che te badhuM ane A trazu saMjJAo jyAM nathI evuM je pada tene mATe ja "ta" (tata) evI saMjJA vA nirdeza za stramAM batAvavAmAM Avyo che. A rIte AtmA kiyA brahmane tatvArtha vaDe jANI zakAtuM hovAthI tene tata evI saMjJA ApavAmAM AvelI che. A uddezathI ja ! vedamAM tattvamasi mahAvAkayanI racanA thayelI che, tema ja ajJAnIne samajAvavA mATe ja tenA upara A badhI dakSyajALa asata che mATe amukane sata kahevuM evA prakAre samajAveluM che ( nI vyAkhyA mATe adhyAya 3 zloka 35 tathA adhyAya 8 zloka 11 juo, sat asatanI vyAkhyA mATe adhyAya 2 zloka 16 juo). >> tata sata tathA brahmA, veda ane ya A >> tata sata vaDe ja brahmadeve prathama ka95mAM eTale brahmadevanA AyuSyanI zarUAta thaI tenA AraMbhanA prathamanA ja divase brAhmaNa (brahmaNa uparathI brAhmaH jema parAzara uparathI pArAzara) vedo ane mano sajyAM eTale brahmane jANI zakAya evAM A tragu meM sUjelAM che. eTale brahmane jANI zake evA A traNa mArga ja upalabdha karavAmAM AvyA che. veda zuM che te A sAdhano vaDe ja jANI zakAya che, tethI saMjJAmAMthI brahmanuM svarUpa darzAvanAro brAhmaNa arthAt brahmadeva, tata saMjJA vaDe brahmanuM svarUpa darzAvanArA vedo ane sata saMjJA vaDe brahmanuM svarUpa darzAvanArA ya; ema traNanA darzaka traNane saryAM che. uddeza e ke, A traNa rUpe brahma pate pitAmAM ja prakaTa thayuM, eTale prathama A anirvacanIya evA tatvane bhrama evI saMjJA prApta thaI tyAra pachI te 3 tata sata evA traNa prakAranA nirdezarUpe jaNAva tatpazcAta te nirdeza jANanArA brAhmaNa eTale brahmadeva, veda ane yajJa sUjyAM, arthAta A brahma pote potAmAM 5 e akSarape prakaTa thayuM. akSaramAMthI brahmadeva, brahmadevamAMthI veda ane vedamAMthI yajJo. A rIte AkAza asaMga hovA chatAM jema te pRthvI Adi cAra mahAbhUtanA vistArane pAmeluM bhAse che. tema A brahma ja upara mujaba vistArane pAmeluM che. A ya vaDe ja carAcara brahmAMDa vyApeluM che. A brahmadevanI utpatti pUrve koI paNa kriyA vagara ja sRSTine vikAsa sUma rIte thato rahe che, paraMtu brahmadevanI utpatti thayA pachI tene kamane niyama lAgu paDe che eTale tene brahmAMDAdi nirmANa karavAne mATe saMkalparUpI karma karavuM paDe che ane pachI mAnasika karmamAMthI sthala karmo thayelAM che. A rIte brahmadevanuM prathama saMka9535 karma pedanI AjJAnusAra yakSa hovAthI carAcara brahmAMDamAM cAlatAM kame te yajJakarmo kahevAya. AthI brahmadevane mAM evI paNa saMjJA che.
Page #926
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] temAM vyaSTi, samaSTi ane virATa ema traNene samAveza thaI jAya che. [ 67 rIte A mithyA mAyAvI jagata vAstavika anirvacanIya evA brahmarUpa che, brahmathI bhinna nathI. A je je kAMI bhAse che te brahma pite potAmAM ane potA vaDe ja bhAsamAna thaI raheluM che, evA prakAranuM aparokSajJAna thatAM sadhIne mATe mane udezIne >> tat sat evI traNa saMjJAo tathA brAhmagu, veDha ane yAne vistAra prasRta thavA pAmela che. tasmAdomityudAhRtya yajJadAnatapaH kriyAH / pravartante vidhAnAktAH satataM brahmavAdinAm // 24 // dareka kriyAnA AraMbhamAM ja uccAra zA mATe karavo? he pArtha! eTalA mATe ja che e pramANe bolIne brahmavAdIoe kahelI yajJa, dAna ane tapana dareka vidhio niraMtara pravarte che; tAtparya A rIte cha e sarva sRSTi utpanna karanArA brahmadevanuM paNa mULa hovAthI brahmavettAoe vaTabIja nyAyano siddhAMta buddhimAnone jANavAmAM Ave evA hetuthI yajJa, dAna ane tapa ityAdi koI paNa prakAranI jagatamAM zAstravidhi anusAra thatI tamAma kriyAone AraMbha che e zabdoccAraNa vaDe ja zarU karo ema TharAvyuM che. sArAMza e ke, jagatamAM thatI tamAma kriyAo pachI te game te uddezathI karavAmAM Ave, paraMtu je te zAstravidhi anusAra paramazra vaDe yukta thaIne karavAmAM Ave te jema nadI chevaTe samudramAM ja jaIne maLe che tema te brahmarUpamAM ja jaIne maLe che ane aMte kriyA karanAra pote paNa cittazuddha thaI krame paramapadane ja pAme che. saMkSepamAM eTaluM ja ke nadInI aMdaranI vastu samaje ke vagara samaje aMte samudrane ja maLe che tema vedattAoe kahelI zAstravidhi anusAra zraddhA vaDe yukta thaI ne kriyAo karanAro parama padane prApta thAya che. A te kevaLa zAstra upara zraddhA rAkhIne teNe kahelI kriyAo karavAnI potAnI pharaja che evuM samajIne zAstravidhi anusAra kriyAo karanArAnI gati saMbaMdhe kahevAmAM AvyuM. paraMtu have je mokSa e ja eka dhyeya che ema samajIne eTale brahma kiMvA AtmAnuM aparokSajJAna jeone thayeluM hoya tevAo nI kriyA o saMbaMdhe kahuM chuM. tadityanabhisAdhAya phalaM yakSatapaHkriyAH / dAnakriyAzca vividhAH kriyante mokSukATibhiH // 25 // tata vaDe thatI sarva kriyAo tata iti eTale tata yAne AtmA tathA iti eTale aMtima vA chevaTa yA samApti. arthAta AtmA ja aMtima dhyeya che ema samajIne koI paNa prakAranA phaLanI IcchA vagara ja yA ane ta5rU5 kriyAo, dAnakiyAo tathA vividha prakAranI kriyAo mokSane icchanArAo taraphathI karAya che eTale jeone mokSa vagara A loka ke paraloka pikI koI paNuM prakAranI IcchA ja nathI tevAe taraphathI je je yajJa, tapa, dAna ityAdi vividha prakAranI kriyAo karavAmAM Ave che te sarva tata rUpa ja che evI bhAvanA vaDe ja thAya che arthAta A tamAma dazyajALa AtmarUpa che, AmAthI bhinna kAMI che ja nahi. evA prakAranA daDha nizcaya vaDe vANI, mana, buddhi ItyAdi dhULa kivA sakSama Indriyo vaDe je je kriyAo thAya che te sarva tata evA AtmarUpa che; evA prakAranA daDha abhyAsa vaDe ja karavAmAM Ave che. sArAMza huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane ityAdi vaDe je je kAMI vyahAra thAya che kivA je je kAMI kriyAo karavAmAM Ave che te tamAma AtmarUpa ja che. AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi, evI rIte A sarva dune tenA sAkSI saha vilaya karI AtmAmAM tadAkAra banI javuM. aMtaHkaraNamAM kerI
Page #927
--------------------------------------------------------------------------
________________ banAva na zoti- [ siddhAntakANaka bha0 gIra a0 17/8 paNa attanuM utthAna thAya ke turata ja te tata evA brahma kiMvA AtmasvarUpa che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi evA prakAranA pratisaMka95 vaDe tene turata ja dAbI devI, A rIte jeo mekSanI icchAvALA hoya che teo vedamAM kahelA " taravamasi" e mahAvAkayanA arthane dhyAnamAM laI potAnI tamAma kriyAo tane uddezIne kiMvA tamAM arpaNa karIne ja kare che. sadbhAve sAdhubhAve va sadityetatprayujyate / prazasta karmaNi tathA sacchabdaH pArtha yujyate // 26 // sata zabdanI yojanA he pArtha ! vAstavika rIte te kevaLa tatarUpa evo eka AmAM ja satya che. tata rU5 AtmA sivAya bIjuM kaMI satya che ja nahi, eTalA mATe bhAvamAM ane sAdhubhAvamAM sata e zabda lagADavAmAM Ave che tathA prazasta eTale ayogya nahi evAM karmomAM paNa sata zabdano ja prayoga karavAmAM Ave che. tAtparya e ke, A carAcara jagatAdi tamAma dazyajALa anirvacanIya evA brahmarUpa ja che. brahmathI bhinna che ja nahi. anirvacanIya evuM te brahma ja 3 tata sata evAM nAmo vaDe prasiddha che. A brahma ja sauthI zreSTha che. brahmathI zreSTha kAMI che ja nahi evA prakArano khyAla nityaprati hekAmAM Ave eTalA mATe A sAro che, e sAdhu che, A sArAM karma karanAro che ItyAdi prakArano bhAva jyAre batAvavAno hoya che tyAre "sata" zabda lagADavAmAM Ave che. saMkSepamAM eTaluM ja ke vyavahAramAM cAlanArI pravRttio paikI je pravRtti AtmasvarUpanA jJAna tarapha laI janArI hoya te pravRtti sauthI zreSTha prakAranI gaNAya che ane AvI prakRtti ja vidattAoe vyavahAramAM lokene paramapadane mArge caDhAvavAne mATe ja zAstramAM kahelI che. tevA prakAranAM karmo karanAra pratye vyavahAramAM saddabhAva, sAdhubhAva dAkhavavAnuM hoya to A sAro che, sAdhu che, sArAM karmo karanAra che evA prakAre tene mATe sata zabda ja joDavAmAM aAve che, eTale tevAne mATe sata zabdanuM ja vizeSaNa lagADavAmAM Ave che. tathA je pravRtti viSayamAge eTale adhamatAne bhAge laI janArI hoya tene mATe A sAro nathI, durAcArI che e bhAva batAvavAne mATe asata zabda lagADavAmAM Ave che. kAraNa ke, je vastu jevA svarUpamAM hoya tevA sAcA rUpamAM tene oLakhIne tevA prakAre tenI sAthe vyavahAra karavo e sata kahevAya ane tethI viparIta te asata kahevAya. jema ke manuSyanuM rAma evuM nAma hoya chatAM tene oLakhyA vagara bIjA koI nAma vaDe bolAvavuM te asat ane rAma nAma vaDe ja belAvavuM te sata; A rIte vyavahAramAM paNa niyama che. tema sarva zAstrane uddeza A sarva sata evA brahmarUpa che mATe tene tenA potAnA eka sAcA svarUpe oLakhavuM te sata ane brahma hovA chatAM tene huM, tuM, te, A ityAdipe kahevuM te asata, AthI zAstrakAroe je kriyAo brahmanuM sAcuM bhAna karAvI ApanArI hoya te kriyAone sata kahelI che tathA te kiyAone anusAra cAlanArAone mATe ucca bhAvanA batAvavAne arthe sata zabda lagADavAmAM Ave che tathA satamAM ja nityaprati sthita rahevAne mATe sAdhubhAva darzAvavAnA udezathI paNa sata zabda ja lagADavAmAM Ave che, eTale jema jyAM aMdhAruM nathI te ja ajavALuM kahevAya tema jyAM asata be kiMvA viparIta bhAva nathI te ja sata bhAva, yaze tapasi dAne ca sthitiH saditi cocyate / / karma caiva tadIyaM sadiyevAbhidhIyate // 27 //
Page #928
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] A rIte badhAne AtmaravApe jANanAre zAka karato nathI. [ 79 te "sata ' ema kahevAya che yajJamAM ane tapamAM tathA dAnamAM je sthiti te paNa saMta kahevAya che tethI ja tadathaya karma paNa sata ja kahevAya che. sArAMza e ke, yajJa, tapa ane dAnamAM je sthiti eTale sthiratA kiMvA nichA tene paNa sata kahe che tathA tevA uddeza vaDe thatAM karmo paNa satkarmo ja kahevAya che, eTale vyavahAramAM paNa yajJa, tapa, dAna karavAnI icchAvALAone mATe A sata bhAvanAvALA che ema kahevAmAM Ave che tathA jeo A yajJa, tapa ane dAnAdi kriyAonuM AcaraNa kare che tene paNa A satakarma karanArA che ema vyavahAramAM kahe che. paraMtu AthI paNa vizeSatA to e che ke yajJa, tapa, dAnamAM jeo nichAvALA hoya te paNa sata kahevAya che eTaluM ja nahi paNa tata arthaya arthAta tata eTale te arthAta AmA kiMvA brahma evA arthe eTale ke jeo A sarva AtmasvarUpa che evA nizcayavaDe sthira thaIne aMtaHkaraNamAM tata (AmA) vinA bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA detA nathI, tevAo paNa sata ja kahevAya che. arthAt upara je haru evA zabdanuM uccAraNa karIne je. yajJa, dAna ane ta535 kriyAo karanArA kahyA te tathA tatarUpa che evA prakAranI bhAvanA vaDe je mokSArthIo phaLanI IrachA rahita banIne yajJa, tapa kiMvA dAnAdipa vividha ceSTAo kiMvA kriyAo kare che, te baMne sata ja kahevAya che, e bhagavAne ane baMneno samanvaya karyo che. sArAMza e che, kaI paNa karma tata sata evA prakAre traNa kiMvA te paikI kaI paNuM eka nAmanuM avalaMbana karIne zraddhA vaDe karavAmAM Ave te sarva rIte zAstravidhi pramANe paripUrNa thayuM hoya athavA zAstravidhi anusAra paripUrNa na thaI zakayuM heya, arthAta temAM koI natA rahevA pAmI heya chatAM paNa te zAravidhi anusAra ja thayeluM che ema samajavuM. prajJA durta vRtta parata ta ra yA bhasadityucyate pArtha na ca tatpratya no iha // 28 // zraddhA vinAnuM sarva asata che. ha pAtha, azraddhA vaDe homeluM, dIdheluM, tapa kareluM ane je kareluM hoya che te sarve asata ema kahevAya che. te A lokamAM ke maraNa pachI paralokane mATe paNa nirupayogI che. sArAMza e ke, azraddhA vo karelA yo. dAna, kiMvA tapa te sarva asata evI saMjJAne pAtra che. upara kahevAmAM AvyuM che ke zraddhA vaDe kareluM te sarva sata, te sivAyanuM eTale azraddhAvALuM sarva asata kahevAya. jemake vyavahAramAM paNa je vastunuM je nAma heya te varatune tenA sAcA nAma vaDe bolAvavuM te sata ane viparIta nAma vaDe bolAvavuM te asata kahevAya che, kharuM ne? tema Ane mATe paNa samaje. sArAMza, A sarva dazya jALa anirvacanIya evuM brahma nathI paratuM te to viSayabhoga bhogavavAnA sAdhanarUpa che evI viSayadaSTi vaDe tene oLakhavuM te sauthI pramaNa moTAmAM moTI azraddhA che. arthAta vedazAstra upara ane tenA siddhAMta upara vizvAsa na ho e ja prathama moTAmAM moTI vAta eTale vinAza karanArI azahA hovAthI tevI azraddhAne tyAga karI sarvatra anirvacanIya evuM eka AtmarUpa ja vyApeluM che e rItanI ekatvanI bhAvanArU5 daDha zraddhAnA avalaMbana vo Amati sAdhI levuM joIe. kema ke A sivAya koIpaNa prakAre Atmahita sAdhI zakavuM zakya nathI ane A sivAyanI bIjI badhI bhAvanAo amalApa ja che. mATe tarUpa evI A azraddhAno tyAga karI ekatva5 zraddhAno Azraya karavo jarUrI che.
Page #929
--------------------------------------------------------------------------
________________ vimuktazca trimucyate / etadvai tat // 13. [ siddhAntakANDa bha. gI0 0 18/2 adhyAya 18 arjunanI nivikalpatA zrIkRSNa bhagavAnanu' atyAra sudhInuM kathana sAMbhaLIne arjuna mehamAMthI traNAkharA mukata thaye, tene tamAma jagata asAra kevI rIte che te sArI rIte samajAvyuM' ane zrIkRSNa bhagavAna eTale kAi, zarIradhArI manuSya vyakti nahi paraMtu sAkSAt parabrahma paramAtmA ja che; evu tene niHzaMka nAna thayuM ane peAtAnI Aja sudhInI thayelI ajJAnatA saMbaMdhe tene atizaya pazcAttApa thayA. AnaMdAtirekane lIdhe tenA kaMThe bharAI gayA. netramAMthI ceAdhAra AnadAzru vahevA lAgyAM ane te gadita thayA. kSaNavAra tA te taddana nizcaLa banI gayA. Ama kSaNavAra bhagavAnanA paramavarUpanI sAthe ekarUpapaNAnA anubhava thavAo te nivi`kalpa samAdhimAM tadrupa banI gayA. keTalAka samaya bAda dehabhAna upara AvI teNe bhagavAnanI ati namrabhAve gadagad karDa tuti karI kahyuM : he prabho ! meM ApanA sAyA para svarUpane anubhava lIdhe che ane temAM ja tanmaya banI gayA. have huM kRtA' thayuM. huM parAtpara guru ! huM ApanA svarUpanuM varNana kevI rIte karuM ? meDhA meDhA deva, RSie tathA sahastrAdhArI zeSa paNa anaMtamukhe Apatu varSoMna karatA thAkI gayA che. veda paNa ' neti neti' kahI cUpa thayA che. Apa pe|te ja ahIM birAjelA sAkSAt 'brahmamUti' evA zrIgaNeza svarUpe khanI ahiM ane navidhie sahanuM cha prakAranuM aizvarya varNana jagata samakSa pragaTa karavAnI icchA karI chatAM Apa pAte paNa peAtAnA A aizvanA pAra pAmI zakatA nathI. sAkSAt vidyAdevI sarasvatIrUpe Ape ja aniza peAtAnA guNAnu` varNana pAmara ane ajJAnI chate samajAvavAnA uddeza vaDe lakhavAneA AraMbha karyAM; paraMtu anaMta mahAkalpe vahI javA chatAM paNa jene pAra (ata) pAmI zakAtA nathI, evA Ape mArA jevA pAmara, ajJAnI ane mUDhane peAtAnA para, apara ane tethI uttama evA puruSAttamarUpanI sAthe ekarUpa banAvI dIdhA. hai svAmin! pArasa lekhaDane aDakatAM ja tene suvaNuM banAve che paraMtu peAtAno jema kAMI pArasa anAvI zakatA nathI, paraMtu Ape te mane ApanA ane mArAmAM kiMcitmAtra paNa bhedabhAva nahi rahe evA sAce ananya bhakata banAvI dIdheA che. eTale Apane pArasanI upamA ApavI paNa vyartha che. Ama che te have huM rastuti krAnI ane kevI rIte karu'! Ape teA mArI pAsethI mArApaNuM tathA tArApaNuM ityAdi sarvairavanu haraNu karyuM che. ApanI jenA upara kRpA thAya tenuM ! Apa huM paNuM, tuM paNuM, te paNuM, A paNuM, ityAdi sarvasva haraNu karI leA che, navArAnA pUramAM rahelA puruSanA sarva prakAranA bhAvAnuM haraNa karanArA hAva:thI ja zAstrakArA Apane navanotapriya kahe che eTale mAre tA phakata suSuptamaunanA ja Azraya levAneA rahyo. jema dhAra nidrA (suSupti)mAM paDelA manuSya pathArImAM ALATe che, mAM vaDe meATetho kaI babaDe che vagere aneka prakAranI kriyA karatA hovA chatAM paNa pAte te kriyAe paikI kAMI paNa jANatA nahi hovAthI te taddana niSkriya ane maunavALA ja gaNAya che, tema huM have ApanA kaTAkSathI taddana asaMga banI gayA chuM. tuM huM rUpa ane huM tuM rUpa banI gayA che. e rIte paraspara abhinnabhAva thavAthI have tArI stuti kevI rIte karuM ? vaLI A badhA stuti, niMdA, hu roAka, sukha, duHkha ityAdi vikArA tA mithyA evA mAyAnA kahevAya che tathA tene te tArAmAM leza paNu nathI. jema prakAzane adhAru'e nAmanI keAI vastu haro eno kadI mAhitI hotI nathI tema tArAmAM te| mAyA kayAM ane kevI haze tenI kalpanA pazu zI rIte pI zake? mATe huM have ziSTa saMpradAya pramANe phakata vyavahAra daSTie tane praNAma karIne dvaita advaitAdi bhAvAnA temAM sAkSIbhAvasaha vilaya karIne suSuptamaunanI peThe taddana nizcaLa sthitimAM ja sthita thA, eTaluM ja eka tArA- guNAnuvAdanu sAdhana mArI pAse che. arjuna uvAca - 800 ] sa ~vyAsa'sya mahASA'ddo ta'stvabhacchAmi veditum / ' tyAgasya' ca hRSIkeza pRthakkeziniSUdana // 1 //
Page #930
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dehana ]te vastutaH mukta hovA chatAM baMdhanamAM hatA ema mAnanAra)muktine pAme che te A te ja che. [801 saMnyAsa ane tyAganuM tattva kaho che dInavatsala, dInadayALa prabhe ! Ape saMnyAsa ane tyAga saMbaMdhe prathama je ke kaheluM che chatAM mane te sArI rIte samajAyuM nathI, to huM maDAbADA ! huM haSakeza ! A saMnyAsa ane tyAganAM tattvane bhinnapaNe jANavAne huM IcchuM chuM. arthAtu kharo saMnyAsa ane tyAga kene kahevo te baMnenuM pRthakkaraNa eTale bhinna bhinna rUpe spaSTIkaraNa jAguvAnI mArI icchA che to te Apa kRpA karIne mane kaho ke jethI huM te sArI rIte samajI zakuM. * dhakhAvAnuvAvakaamyaanaaN karmaNAM nyAsaM sanyAsa kavayo viduH ! sarvakarmaphalatyAgaM prAhustyAgaM vicakSaNAH // 2 // nyAsa eTale zuM ? bhagavAna bolyAH he vatsa ! te ghaNo sAro prazna karyo. jo ke tuM tane te sArI rIte samaje che chatAM vyavahAramAM A saMnyAsa ane tyA saMbaMdhe lokomAM potapotAnI mananI kalpanA anusAra arthone badale anartho ja thavA pAmelA che; mATe tenuM nizcita ane spaSTa svarUpa jANavAnI icchAe te karelo A prazna ghaNuM ja mahattvanuM che mATe tenuM rahasya huM kahuM chuM te tuM sAMbhaLa. " kAma karmonA nyAsane vidvAne saMnyAsa jaNe che tathA vicArakazaLa paMDite sarva karmanA phaLanA tyAgane tyAga kahe che." AmAM bhagavAne kAma karmonA nyAsane saMnyAsa kahelo che. nyAsamAM vi+gara e pramANe be zabdo che. sthApana karavuM, smaraNamAM rAkhavuM, pitAnI vastu vizvasanIya evA koIne tyAM rAkhavI, kaI vastu jene ApatI hoya tene pratyakSa nahi ApatAM - tenA gharanA bIjA keAI mAraphate A vastu mAlikane Apo ema kahIne ApavAmAM Ave che te, je maMtrane japa karavAno hoya te maMtranA bIjanuM potAnA zarIranAM aMge (avayavo)mAM adhiSThAna kapIne te te zarIravayane sparza karavo; jema ke 28 aMguSThAbhyAM namaH, OM hradayAya namaH ityAdi kara kiMvA aMganyAsa karavAmAM Ave che athavA maMtro vaDe devatAnI mUrtinA avayavo upara devatvabhAvanI sthApanA karavI. jema ke A murtinI AMkhamAM marya, hAthamAM indra vagere che ema kalpavuM te nyAsa kahevAya che. sivAya chApa (bIbo, che,tyAga karavo athavA svIkAra nahi kara ityAdi nyAsanA puSkaLa arthe vyavahAramAM vivakSita che. paraMtu ahIM te bhagavAne kAmakarmonA nyAsane saMnyAsa ema kaheluM che teno uddeza eTalo ja che ke prathama vakhatovakhata kahevAmAM AveluM ja che ke (adhyAya 2, zloka 39 tathA 42 thI 44, pRSTha 155/156 ane 176 thI 179 ane adhyAya 3 heka 35 prathama adhyAya 4 zloka 16, 17, 20 tema ja saMnyAsa mATe apAya 5 zloka 2-3 ane 6 juo) veda je ke nivRttiparAyaNa che chatAM tene sAcA arthe nahi samajatAM bALakanA bAunI jema teNe kahelA svargAdi phaLanI lAlaca ApanArA ane traNa gagAnA pAzamAM sapaDAvanArA yajJa, dAna, tapa, vagere phaLanI IcchA vaDe thatAM tamAma karmo mithyA hoI tyAjya che evI rIte nityaprati smaraNamAM rAkhavuM kivA manamAM daDha nizcaya vaDe tenuM sthApana karavuM. A rIte nizcaya karIne phaLanI irachA vaDe thanArAM tamAma karmo nAzavaMta hoI avizvasanIya che ema jANIne viSayapAzamAMthI mukata thaI brahine vizvasanIya evA eka AtmasvarUpamAM ja sthira rAkhavI eTale nAzavaMta ane avizvasanIya evA viSayomAMthI vRttine kheMcI laI zAzvata evA eka AtmAmAM ja tene sthira karavI. arthAta hadayamAM AtmA sivAya bIjI koI paNa vRttinuM utthAna ja thavA nahi devuM. tema ja kaI vastu mAlikane pratyakSa nahi ApatAM tenA mANasonA havAle karI mAlikane pahoMcADavI evuM je upara kahyuM che tene artha, pitapatAna jamAnA nAnA kaNa kaNa - - - - - rasa - rAja rAga gAvAnA kAmamAkara nAmA nAgAgA gAgA - kAra nA - navA kApanArA
Page #931
--------------------------------------------------------------------------
________________ 802] 15saH zuciSadvasurantarikSasat [ siddhAntakASTha bha0 gIva a0 18/2 iSTadevatAnI niSkAma upAsanA karI te dvArA tapatA prApta karI levI athavA te A nAmarUpAdi je je kAMI che te tamAma AtmA che. eka AtmA upara ja bhinnabhinna nAma2pAdine Aropa karavAmAM Ave che. evI rItanA daDha nizcaya vaDe jANavuM tenuM nAma ja kharo nyAsa che. jema senAnAM kaDAM, kuMDaLa, vIMTI, baMgaDI ityAdine A badhuM savarNa ja che chatAM tene ja huM vIMTI, baMgaDI, kaDA, kuMDaLAdi kahuM chuM ema samajavuM tenuM nAma mAlikane badale tenA nokara mAraphate mULa vastu mAlikane pahoMcADavI. kara tathA hadayAdi nyAsanA tathA devatAnA mUtinA avayava uparanA nyAsane uddeza paNuM e ja che ke A sava aMga upAMgA AtmasvarUpa che kiMvA potapotAnA iSTadevatArUpa che e prakAranI bhAvanA nityaprati jAgRta rahe eTale mAre, hRdayamAM mArA amuka iSTa devatA che tema ja zira, kara ityAdi sarvamAM paNa iSTadevatA che te ja A badhe zArIrika, vAcika ane mAnasika thatA tamAma vyavahAra calAve che evI daDha bhAvanA haMmezAM jAgRta rahevAne mATe A nyAsapaddhati zAstramAM kahelI che. jema bIbAmAM je AkRti hoya te ja chApamAM paDe che, tema A badhuM paNa mULa AtmasvarUpa evI chApa kiMvA bIbAmAMthI pragaTa thayeluM che tethI A tamAma dazya jALa AtmasvarUpa ja che evI rIte daDha nizcaya vaDe jANavuM. chADavuM kiMvA tene tyAga karavo athavA svIkAra nahi karavo Ano artha paNa spaSTa che ke anAtma vastune choDavI kiMvA teno tyAga karI devo, udAharaNane mATe svapna kiMvA mRgajaLa ho, te mizyA hovAthI jAgRta thayA pachI svapnamAMnI vastuo meLavavAne mATe prayatna nahi karavo athavA mRgajaLa bhrama vaDe bhAse che paraMtu vastutaH satya nathI ema jANIne te dekhAya chatAM paNa tenI pAchaLa paDI vyartha parizrama nahi kare tenuM nAma nyAsa che te ja pramANe A tamAma dazya jALa paNa Atma5 hovAthI svapna kiMvA mRgajaLavata sAva mithyA che. ema sArI rIte jANI laI teno svIkAra nahi kare tene nyAsa kahevAmAM Ave che, A ja kharA saMnyAsa sArAMza ke, vaNathI mAMDIne rAjapATAdika aihika tathA svargAdithI te brahmaleka sudhInA pAralaukika viSaya e badhA baheparalokanA tamAma viSayo prApta karavAnI buddhine svIkAra nahIM kare arthAta A sarva viSayo mithyA che e daDha nizcaya karIne aMtaHkaraNamAM utpanna thatI huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane vagere sarva vRttiono svIkAra nahi kare, tene saMnyAsa kahe che, tAtparya e ke, AmA taddana asaMga hoI temAM ha, tuM, te ityAdi bhAvanuM kiMcitmAtra paNa aritatva nathI. jema prakAzamAM aMdhakAra che nahi tema AtmA taddana nirlepa heI temAM jamarU5 evI A mithyA mAyA ane tenA viSayAdi dazya jALane kiMcitmAtra paNa aMza nathI. A rItanA nizcaya vaDe aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna ja thavA pAme nahi e pramANenA abhyAsakramanI je pUrNatA te ja kharo saMnyAsa che. saMnyAsa, saMnyAsa ema kahIne je zAstro pokAra karI karIne kahe che tenI aMtima kakSA A ja che. A kakSAe pahoMce eTale ja teno kharo saMnyAsa sAya thaye ema jANavuM. saMnyAsanI vyAkhyA paNa atre ja pUrNa thAya che. viSayomAM bhAvi mahAna duHkhanAM bIja che A pramANe kharA saMnyAsanI prApti thavI e ghaNuM ja durlabha che, kema ke jIvane svabhAva svAbhAvika rIte ja viSayavAsanA meLavavA rU5 pravRtti karavA tarapha ja AkaSIyA kare che. bane tyAM sudhI te viSayomAMthI nivRtta thavA kadI paNa Icchato ja nathI ane te jenI pAchaLa aharniza doDe che te tamAma viSayo to mRgajaLa pramANe mithyA bhamarUpa hovAne lIdhe jo ke jIvAtmAnI icchA te sukha meLavavAnI hoya che chatAM paNa te aMte du:kha bhoga ja bhogave che. Ama tenI miyA pravRtti jyAM sudhI maTatI nathI tyAM sudhIne mATe te kadI paNa sAcuM sukha prApta karI zakato ja nathI. jo ke A badhA viSaye nazAnI jema tAtkAlika thoDA samayane mATe moTAM sukha ApanArA jaNAya che, paraMtu vastutaH te jaNAtA te sukhamAM ja bhAva
Page #932
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] haMsa, zuciSata, aMtarikSasata - [ 803 mahAna duHkhanAM bIja adazya rUpe ropAyelAM hoya chetenI bicArA viSayavAsanAnA mehapAzamAM sapaDAelA A kAmI jIvane saheja paNa kalpanA hotI nathI. jema pataMgiyAo rUpaviSayanA mohapAzamAM sapaDAI prakAzane jotAM ja dIvAmAM kUdI paDI potAno vinAza potAne hAthe karI le che paraMtu dIpakathI nivRtta thavAmAM ja pitAnuM hita che ema samajavA zaktimAna thatAM nathI tyAM sudhI pote potAne hAthe ja anartharUpa e vinAza vaherI le che, tema A chavAmAM paNa mithyA mRgajaLa jevA zabda, sparzAdi viSayonA mehamAM sapaDAI potAne hAthe ja potAno vinAza karI le che. maraNa pachI paNa temAMthI te chUTI zakato nathI, kema ke maraNa te kAMI jIvAtmAnuM thatuM nathI. te to zarIranuM thAya che paraMtu jIvAtmA te viSayavAsanAvazAta eka zarIra chUTe ke bIjuM ane bIjuM chUTe ke trIjuM ema asaMkhya zarIro dhAraNa karato rahe che tathA temAM garbhavAsAdi tathA narakavAsAdi jevAM aneka prakAranAM duHkhone bhogavyA kare che eTaluM ja nahi paNa zarIra lIdhA pachI paNa temAM zArIrika ane mAnasika ema anaMta prakAranAM duHkha bhogavyA ja kare che, teno aMta nathI. A mujaba jIvAtmAne viSaye meLavavA pratye svAbhAvika rIte ja prIti hoya che tathA jyAM sudhI viSayomAMthI saMnyAsa karI saMpUrNapaNe te mukta thato nathI tyAM sudhIne mATe tenA duHkhanI nivRtti kadApi thatI nathI. sivAya jyAre A jagata di sarva dazyajALa asAra DeI mRgajaLa kiMvA ravanavat che evuM AtmAnuM niHzaMka jJAna tene thAya che tyAre ja viSayomAMthI saMnyAsa thaI zake che. AvI paristhitine dhyAnamAM laI vede parokSavAdanAM aMgikAra karI, jIvAtmAne nivRttiparAyaNa karavAno mArga kahela che. A saMbaMdhamAM vizeSa vivecana agAu ApavAmAM AveluM ja che (juo adhyAya 2-4-8-15). saMnyAsane mULa kiMvA aMtima hetu A vivecana uparathI jANI zakAze ke zAstrakArone mULa uddeza jIvAtmAnA kalyANane arthe tene pitapotAnI buddhi anasAra yuktiprayuktithI krame krame nivRttiparAyaNa karavAnuM ja che. AthI ja sAdhAraNata: vyavahAramAM paNa pratikaLa saMjogo utpanna thatAM ja vyAvahArika gaNAtA sukhanI irachAne mATe paNa game tevo saMnyAsa karavAmAM Ave che. udAharaNane mATe zarIramAM kaI bhAga saDI jAya te turata ja tene kApI nAkhavAmAM Ave che. kAraNa ke, je tema nahi karavAmAM Ave te bIjA bhAganI kharAbI kare che. prathama te bhAga jyAre sAro hoya tyAre to tenI ghaNuM ja saMbhALa rAkhavAmAM Ave che, paraMtu te zarIranA bIjA bhAgane apAyuM eTale kharAbI karanAro nIvaDavAno saMbhava jaNAtAM ja tene kApIne tene tyAga karavAmAM Ave che, paNa buddhimAne to te saDIne kApavAnI paristhiti utpanna thavA pAme te pahelAM ja tenI yogya saMbhALa laIne prathamathI ja sAvaceta rahe che eTale je kAraNathI te bhAga saDI jAya tevAM kAraNene te AraMbhamAM utpanna ja thavA detA nathI. Ane saMnyAsa kahe che. sArAMza e ke, zarIramAM roganI utpatti thavA nahi pAme e rIte prathamathI ja tevI saMbhALa rAkhavI tene zreSTha saMnyAsa jANo tathA roganuM bIjAropaNa thavA pAmyuM hoya to tenI nivRttine mATe auSadhi kiMvA yogya parejInuM pAlana karavuM ityAdi upAyo e gauNa saMnyAsa samajo. Ama zreSTha ane gauNa evA be saMnyAsakramo che tathA roga thaI hAthapagAdi kaI bhAga saDI javA pAmyo hovAthI have kApyA sivAya bIjo koI upAya ja nathI, nahi te te zarIranA bIjA bhAgone nukazAnakartA thaze, ema jANIne tene kApI nAkhavo te tyAga samaje, eTale khare saMnyAsa te mULamAMthI ja manamAM saMka95vikalpa thavA nahi devo te ja che. tema je nA banI zake te mULamAMthI ja tenI siddhine mATe potapotAnI buddhi anusAra ochAmAM ochAM sAdhano vaDe nibhAva karavAnI Teva pADavI tema ja upabhoganI IrachAe koI paNa prakAranA vyAvahArika viSayo meLavavAno prayatna nahi karavo arthAta koI paNa kArya vyAvahArika viSayo prApta karavAnI IcchA rAkhI nahi karavAM paraMtu A sarva Izvara25 che evI daDha bhAvanA rAkhI karavAM. Ama sAco saMnyAsa prApta thatAM 1 saMnyAsanI vyAkhyA mATe adhyAya 5 zloka 2, 3, 291/294 ane adhyAya 1 zloka 1, 2, 320/24,
Page #933
--------------------------------------------------------------------------
________________ 804 ] hotA vediSadatithirduroNasat / [ siddhAntakASDa bha gI0 a0 18/2 sudhane mATe dhIre dhIre tene abhyAsa karavA sabaMdhe zAsranA che. jema kreInuM devuM hoya te ekadama ApI darda temAMthI mukta thavuM te sauthI uttama kahevAya paraMtu jenI pAse AvI zakti na heAya teNe dhIre dhIre hAe bAMdhIne temAMthI mukta thavuM, tenuM aMtima dhyeya tA eka ja che. ekama Ape! yA dhIre dhIre Ape! paNa zAhakAranA devamAMthI mukti meLavavI e ja tenuM dhyeya che. tema saMnyAsane mULa krivA aMtima hetu teA ahaMmamAda bhAvene mULamAMthI ja uccheda karI nAkhavAne che. pachI te dhyeya kA buddhizALI A mithyA viSaye|rUpa ahamAdi bhAvAnA ekadama sanyAsa karIne sAdhya kare athavA teA varNAzramecita karmo karIne dhIre dhIre sAdhya kare. uddeza e ke, A pramANe viSayAmAMthI nivRtta thavAne mATe zAsrAmAM varNAzramAdi dharmonI vyavasthA karelI che ke jenA pAlana vaDe manuSyanuM Rtu ane paraleAkamAM kalyANa thaI te meDA vahele pazu nivRttine pAmI te AtmasvarUpamAM sthita thAya che. AnI spaSTatAne mATe zAstramAM kahelA varNAzramadhama nA saMkSepamAM vicAra karIzuM. dharmanAM mukhya trIsa lakSaNA sarva dharmAMnuM mULa AtmasvarUpa evA bhagavAna zrI hira che. tenA svarUpate jANavAne mATe veda, zruti, smRti Adi zAstra; nityaprati AtmasvarUpamAM ja ramamANu thayelA AtmArAma jIvanmukta mahAtmAne sadAcAra; AtmaSTi eTale huMmezAM AtmAmAM ja ramamANa thavuM, AtmamAM ja tRpta thavuM te AtmasaMtAya, e sa va dhamanuM mULa che. arthAt dharmanAM A cAra mukhya pramANeA che. satya, dayA, tapa ane zauca eTale khAdyAnyatara pavitratA, sahanazIlatA, sArAsAra vicAra zama, dama, ahiMsA, brahmacaya, dAna, svAdhyAya, saraLatA, saMteSa, mahAtmA puruSAnI sevA, pravRttimArganAM karmo thakI dhIme dhIme nivRtta thavuM, manuSyA viSayeAnI icchA vaDe je kriyAo kare che te sa` te kevI rIte niSphaLa nIvaDe che tene vAraMvAra vicAra karavA, mithyAbhASaNu nahi karavuM, AtmA dehAdithI taddana bhinna che evuM nitya ciMtana, peAtAnI pAsenA annAdi tathA chataramAM peAtAne ekalAne ja bhAga nathI paraMtu kuTuMbIe sivAya bIjA leAkAneA paNa bhAga che ema samajane khIjA prANIone yeAgya bhAga ApavA, sarva prANImAtramAM eka ja AtmarUpa deva birAje che evI dRDha buddhi rAkhavI ane manuSyAmA te| te vadhAre pramANamAM che mATe temanAmAM devabuddhi rAkhavA cUkavuM nahi, mahApuruSa! je paramapadane prApta kare che. tevA AtmasvarUpa bhagavAna zratraNa, kIrtana, smaraNu, sevA, ana, vaMdana, dAsya, sabhya ane Atmanivedana eTale ane A badhuM AtmasvarUpa che evA dRDha nizcaya te; A trosa lakSavAmA uttama dhama sarvasAmAnya heAI sarva manuSyA mATe te sAdhAraNataH upayegI heAvAthI atre kahevAmAM AvyA che. tenA pAlana vaDe sarvAtmA bhagavAna prasanna thAya che. brAhmaNa, kSatriya, vaizya ane zUdranI upavikA jene upanayanAdi SoDaza saMskArA karavAmAM Ave te dvija kahevAya. brAhmaNa, kSatriya ane vaizya e traNa varNane tene adhikAra che. A oi jo janma (jAti) tathA krama vaDe zuddha hoya teA ja teote A yajJa, vedAdhyayana, dAna ane brahmacaryAdi Azramadhama mAM kahelI kriyAone saMpUrNataH adhikAra che. ema zAstramAM kahyuM che. brAhmaNune mATe bhaNavuM, bhaNAvavuM, yajJa karavA, karAvaveA, tathA dAna levuM ane ApavuM, A che karmo karavAnAM kahyAM che; te paikI bhaNAvavuM, yajJa karAvavA ane dAna levuM e traNa krarmo brAhmaNane AvikAne mATe kahyAM che. kSatrie mATe dAna levA sivAyanAM pAMca krarmo karavAnAM hyAM che, chatAM ApattikALamAM kSatriyeAte paNa bhaNAvavAnI tathA yajJa karavAnI chUTa che. je kSatriya rAjA hoya teNe brAhmaNu sivAya bIjAe 5setho smRtidhama mAM batAvyA pramANe kara ane daMDa levA vagere tenI AjIvikA mATe che. vacce kheDa ane vepArathI peAtAnI AjIvikA calAvavI ane niraMtara brAhmAne anusarIne rahevuM tathA 1 A azramAdi dharmanuM vivaraNa bhAgavata ska Mdha 7 a011 thI 14 mAMthI sArarUpe atre ApavAmAM AveluM che.
Page #934
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] hatA, vediSata, atithi (25), durANasataH [ 805 zadra brAhmaNa, kSatriya ane vasyarUpI dvija varNa ke je pitAnA svAmI che tenI sevA karIne AjIvikA karavI. (1) kheDa vagere dhaMdhA, (2) yAcanA karyA vagara je anAyAse maLe te, (3) dararoja dhAnya mANI lAvavuM ane (4) khetaramAMthI mAla uThAvI gayA pachI paDelA dANuo vINI lAvavA athavA hATanA (gUjarI) vepArIonI dukAna AgaLa paDelA dANuo vANI lAvI gujarAna calAvavuM; A cAra prakArano vR ttao bIjA yugamAM hatI. prathama yugamAM to mukhyatve batAvelI cha prakAranI vRtti ja hatI. te samaye A cAra ja vRttio uttarottara eka karatAM eka zreSTha gaNAtI hatI. nIca varNavALAoe ApattikALa vinA uttama AjIvikAno Azraya karavo nahi paraMtu ApattikALamAM kSatriya vinA Itarane mATe upara kahelI sarve AjIvikA karavAnI chaTa hoI kSatriyane to eka pratigraha sivAya bAkI sadhaLA di jenI AjIvikAnuM grahaNa karavAnI chUTa che. ta, amRta, mRta, pramRta ane satyAgruta eTalA prakAre AvikAmAM che. te vaDe jIvavuM paraMtu nIcanI sevA vagere potAthI halakA prakAranI AjIvikAthI jIvavuM te zvAnavRttinI AjIvikA kahelAya che. tevI AjIvikA maraNa samAna ja hovAthI tevI AjIvikA vaDe jIvavuM nahi joI e. (1) khetaramAM ke hATanA vepArInI dukAna AgaLa paDelA dANAo vaNI lAvIne AjIvikA karavI te 4ta kahevAya, (2) mAgyA vagara maLe te amRta, (3) veja bhIkha mAgavI te mRta, (4) kheDa karavI te pramRta, (5) ramRti dharmamAM kahelA dhoraNe saccAIthI vepAra karavo te satyAvRta ane (6) pitAthI nIca hoya tenI sevA karavI e zvAna kiMvA katarAnI vRtti samajavI. A jAnavRtti (Rtti). atyaMta niMdita hoI teno brAhmaNa kiMvA rAjAe tyAga karavo kema ke sarvadharmaniSTha brAhmaNa sarvavedamaya che ane sadharmI rAjA sarvadevamaya che. brAhmaNAdinAM lakSaNe brAhmaNanAM lakSaNe manenigraha, Idriyanigraha, tapa, zaca (AMtarabAhyapavitratA, saMteSa, kSamA, saya. saralatA, jJAna, dayA ane niyaMprati Atma parAyaNatA (bhagavAnamAM ja 5rAyaNa paNuM) kSatriyanAM lakSaNe: yuddhamAM utsAha, zauya vA prabhAva, dhIraja, teja, dAna, manano jaya, kSamA, brAhmaNe pratye prema ane bhakita, prasannatA ane sarvanuM rakSaNa karavuM. vaizyanAM lakSaNe: deva, guru, ane AtmasvarUpa evA bhagavAnanI bhakti, dharma, artha ane kAmamAM vRddhi, AstikatA, nitya udyama karavo ane kAryakuzaLatA. zakanAM lakSaNo : potAthI uttama varNanAM dhamapAlana karanArA sajajanone praNAma karavA, bAtha ane AMtara pavitratA rAkhavI, niSkapaTapaNAthI mAlikanI sevA karavI, maMtroccAra karyA vagara ja pAMca mahAyajJo, (deva, RSi, pitR, manuSya ane bhUtaya) karavAM, corI nahi karavI, satya bolavuM ane gApo tathA brAhmaNanI rakSA karavI. strIonA dharmoH patinI sevA, patine anukULa vartavuM eTale keI paNa prakAre patinA hatamAM potAnuM hita samajI tene du:kha thAya tevuM vata na nAha karavuM, potanA A svakIya tathA baMdhue vagerenI sAthe yogya vartAva rAkho ane nityaprati pativratA dharmane dhAraNa karavuM. sArAMza, pati strIono mukhya deva che, tethI pativratA strIone mATe A cAra mukhya lakSaNe ane dharma che. sivAya gharamAM vAsI vaLavuM, lIpa, maMDaLa puravAM, rAcaracIluM vagere sAruM rAkhavuM, dharanI sAphasaphAI rAkhavI, nAnI moTI sukhanI tajavIja jema ke gharakAma, vinaya, Idriyanigraha tema yathocita satya ane priya vacanathI patinI sevA karavI, pote saubhAgyathI zaNagAreluM rahevuM, gharano sarve sarasAmAna svaccha rAkha, je kAMI maLe te vaDe saMtoSa rAkho, maLelA padArtho bhegavavAmAM paNu lupatA nahi rAkhavI, ALasa rAkhavuM nahi, dhamane anusAra vartavuM, pavitrapaNAthI tathA nehathI patibhakitamAM tatpara rahevuM. patie paNa patita nahi thavuM. Adarzayukta patine mATe uparane pativrata dharmano ullekha che. patita pati adhamI hovAthI strI potAnA dharmanuM pAlana kevI rIte karI zake? AthI patita nahi thanArA patino lakSamInI jema sevA strI karI zake che. paraMtu je strI kevaLa AtmaprAptinI ja IcchA dharAvatI hoya, jene vyavahAra viSayAdinI kiMcitmAtra paNa IrachA na hoya tene A niyama lAgu nathI. tene mATe te pitAnA dhyeyamAM aDacaNarUpa thatAM tamAma
Page #935
--------------------------------------------------------------------------
________________ nRSadvarasahatasadvayomasadabjA [ siddhAntakASTha bha0 gIra a. 18/2 sAdhanane tyAga karavo e ja eka dharmarUpa che. varNasaMkarenA dharmo: varNasaMkara jAtie paNa corI tathA pApa nahi karavAM, dharmane nahi choDatAM pota potAnA kuLanI cAlatI AjIvikA teonA jIvananA sAdhanarUpa che. cAMDALa, dhobI, camAra, DheDa, bhaMgI vageree paNa corI ane pApakarma sivAyanI potAnI kuLaparaMparAnI AjIvikA karavo. aMtyajonI utpatti varNasaMkare be prakAranA hoya che (adhyAya 17 bleka 1 jue), uccavarNanA pucchathI nIca varSano stromAM utpanna thayelA anulema varNasaMkara tathA ucca varNanI strIomAM nIca varNanA puruSathI utpanna thayelA pratima varNasaMkara, dhAbI, mocI, DheDha, bhaMgI, camAra, naTa, mAchImAra, meda, bhIla ityAdi pratima varNasaMkara hoya tene aMtyaje kahelA che. varNasaMkaronI utpattinuM kAraNa varNAzrama tathA nItipAlane nahi karanArA anItimAna puruSo ane strIo che. teo potAnI iMdriyonI tRptine mATe ja varNAtramAdi zAstramAnya dharmane phagAvI daI jagatamAM A varNasaMkaronI utpatti karI teone duHkhamAM nAkhe che, mATe kharekhara jeone aMtyaje pratye prema hoya temaNe anItino tyAga karavo joIe, kema ke anItithI to varNasaMkaranI prajAmAM ulaTI vRddhi thAya che, evo zAstrasiddhAMta che. zuddha saMtati nirmANa karavAnI jarUra mATe varNasaMkaronuM bhaluM to jyAre anItino tyAga thaI jagata saMyamI banaze tyAre ja thaI zakaze; A kAryamAM te sivAyanA bIjA badhA upAyo nakAmAM che. anya upAyo thakI aMtyajonuM bhaluM karavAne bahAne lokonI ajJAnatAno lAbha levo te te kharekhara dAMbhikatA che ema samajavuM. A bAbatamAM lokamAM aneka prakAranA bhramo prasarelA jovAmAM Ave che, te sarvanA nivAraNanuM ane sthaLa nathI (mahAkALa puruSa varNana bhAga 1 kiraNAMza 30 juo), paraMtu saMkSepamAM eTaluM ja jANavAnI jarUra che ke zarIranA saMgathI jAti utpanna thAya che ane vaNuM te karmathI utpanna thayelAM che. pUrva kALamAM vyAvahArika lokene kAma karmomAMthI nivRtta karavAnA uddezathI je varNAzramAdinA dharmonI sthApanA bhagavAna manue karI te samaye jati ane vaNa eka ja hatA kema ke je jAtine mATe je niyama manue karAvI Apyo hato tenuM ja te samaye akSaraza: pAlana thatuM hovAthI varNa ane jAtimAM bheda nahatA tyAra pachInA kALamAM lAkee pitAne varNAzrama choDI daI pazuvRtti vaDe kevaLa iMdriyapoSaNa mATe game tevA atyAcAro karyA, jenuM pariNAma e AvyuM ke prastuta samaye aMtyAdi varNasaMkaronuM pramANa vadhI gayuM ane vadhe jAya che. mATe lokee vaNasaMkara prajA utpanana karavAne badale zuddha saMtati nirmANa karavI joI e; ane te mATe potAnA kulaparaMparAne anasarIne varNAzramocita dharmanuM pAlana karavuM ISTa che. varNasaMkaroe paNa potAnA paraMparAgata cAlatA Avela, jAtiparaMparAne anusAranA zuddha AcAravimArAdinA sevana vaDe cerI ane pApakarmAdi nahi karatAM ucca varNane anurUpa AjIvikAno Azraya karavo ke jethI te pote ugya keTImAM gaNAya. manuSya vartanathI ja ucca keTI prApta karI zake che nahi ke baLajabarIthI. kAma karyo karatAM ane kaMTALo upaje che paradharma karatAM potAne dharma game tevo viguNa hoya to paNa te ja sukhakArI che. prakRtinA sattAdika guNo uparathI pratyeka yugamAM manuSyane mATe je je dharma, zAstravettAoe kahyo che te ja dharma temane A loka ane paralokamAM sukha Ape che. je manuSya sattvAdi svabhAvathI nakkI karavAmAM AvelI varNAnusAra potapotAnI AjIvikA mujaba potAnuM gujarAna calAve che ane pitAnA vaNudharmanA karmo karyA kare che te manakha dhIre dhIre sattAdi guNonA svabhAvathI thayelAM karmono tyAga karIne nirguNapaNAne prApta thAya che: eTale pravRttimAMthI nivRttine prApta karI zake che. vAraMvAra kheDAIne vavAtuM khetara jema potAnI meLe ja rasahIna bane che tathA pharIthI dhAnyanI utpattine mATe lAyaka rahetuM nathI ane temAM vAveluM bIja paNa
Page #936
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] vRSata, varasata, vyomasa, ajA, [ 807 nAzane pAme che tema kAmanAothI bhareluM jIvAtmAnuM citta dhaNa viSapabhoga bhogavatAM bhogavatAM tRpta thaI vicAra vaDe vA kaMTALIne pachI potAnI meLe ja vairAgyane pAme che. tAtparya e ke, anaMta vAsanAvALAothI ekadama vAsanAno tyAga thaI zakato nahi hevAthI tevAoe vedomAM kahelA niyama anusAra nitya, naimittika ane kAmyAdi karmo karavAM. te karatAM karatAM tene lIdhe chevaTe viSayomAM doSa dekhAvAthI yayAti rAjA ane saubhari RSinI peThe dhIre dhIre potAnI meLe ja eka yA hajAro janma viSayo para vairAgya upaje che. jema baLate ami ghInAM TIpAMothI zAMta nA thAya paraMtu UlaTa prajajavalita bane che paNa moTI dhArA karIe to te bujhAI jAya che tema jIvAtmA citta vaDe thoDA viSayo bhogavavAthI zAMta thato nathI, paraMtu vedamAM kahelAM kAmyAdi karmo karI eka kiMvA aneka janme jyAre tene puSkaLa viSayabhoga prApta thAya che tyAre te bhogavatAM bhogavatAM tenA upara kaI kAraNasara tiraskAra utpanna thAya che, AthI kAmyakarmomAM ja dimUDha banelAone mATe veda prathama tevA prakAranA karmo tarapha pravRtti karI chevaTe kaMTALIne temAMthI nivRtti thAya evo mArga kahelo che tema ja vicArazIla ane saMyamIone mATe te prathamathI ja nivRtti rAkhavA kaheluM che. tevI vyavasthA vAsanAnA maMda kiMvA tIvrapaNAnA dhoraNe che ema samajavuM. brAhmaNadi vibhAge lakSaNe vaDe ja mukhya che upara kahevAmAM AvyA te brAhmaNAdi vibhAge madamAdi lakSaNo vaDe ja mukhya che. kevaLa jAtithI nahi, AthI prathama kahevAmAM AvelA A brAhmaNadinAM lakSaNe kSatriyAdi anya jAtimAM jovAmAM Ave te te manuSya game te jAtino hoya paraMtu teno samAveza A varNanI keTImAM ja thAya che ema samajavuM, evo zAstramAM nirNaya che. A tane sarvasAdhAraNa niyamo kahyA. have AzramadharmonA sAmAnya dharmo(niyamo) ke je zAstramAM kahevAmAM AvyA che te saMkSepamAM kahuM chuM. brahmacArInA niyamo brahmacArIe gurune ghera vAsa karo, chadriya thavuM, gurunuM hita je vaDe thAya tema vartavuM, guru pAse dAsanI jema namratAthI rahevuM, guru upara daDha prema rAkho, savAra sAMja guru, agni, sUrya ane uttama devonI upAsanA karavI, trikALa saMkhyA karI mauna vaDe ja gAyatrIne japa kara, guru jyAre bolAve tyAre temanI pAse atyaMta saMyama jALavIne dhyAne daI vedAdhyayana karavuM, vedAdhyayananA AraMbhamAM ane aMtamAM garunA caraNomAM zirasA praNAma karavA. zAstrAjJAnusAra mekhalA, mRgacarma, vastra, jaTA, kamaMDalu, kepina, yajJopavita dhAraNa karavAM ane hAthamAM dabha rAkha; savAra sAMja bhikSA mAgI lAvIne te prathama gurune ApavI ane teo Ape to jamavuM, nahitara keAI vakhata upavAsa paNuM karo, svabhAva uttama rAkho, mitAhAra eTale jeTalI bhUkha lAgI hoya te paikI be bhAga khAvuM ane eka bhAga pANI pIvuM, caturAIthI rahevuM, zraddhA rAkhavI, chateMdriya raho jarUra jeTalo ja strIo tathA strIvaza gRhasthAzramIo sAthe vyavahAra rAkha, ekalA brahmacArIe ja nahi paraMtu guhastha paNa pitAnI strI sivAya anya strIo sAthe tathA vAnaprastha kiMvA saMnyAsIoe paNa strI ane strIvaza gRhastho sAthe jarUra karatAM vadhu saMparkamAM AvavuM nahi, strIe saMbaMdhI vAtane paNa tyAga karavo, kema ke IMdriA baLavAna hovAthI sAdhakanA mananuM haraNa karI le che. brahmacArIe gurunI yuvAna strIo pAse kezano sudhAro, mardana, snAna ke aMjanAdi karAvavAM nahi kema ke, strI agnirUpa tathA puruSa ghIrUpa che mATe dikarInI sAthe pitAe paNa ekAMtamAM rahevuM nahi evI zAstrAnA che. A saghaLuM dazyajALa mikhA che evo nizcaya thaI jyAMsudho sAkSAtakAra karI pUrNa tapatA prApta thaI na hoya tyAM sudhI abhyAsa karyA karo, kAraNa ke sAkSAtkAra vagara haeNta maTatuM nathI ane drita ya tyAMsudhI viSayamAdikanI lAlaca thavAno saMbhava hoya che, mATe strIthI dUra ja rahevuM.
Page #937
--------------------------------------------------------------------------
________________ 898] gogA 4tanA giA sarva . 5. [ siddhAntakASTha bha0 kI. a0 18/1 cAre Azramane mATe sarva sAmAnya niyama svanAva sAre rAkhavo ityAdi upara je brahmacArInA niyamo kahyA che te niyamo te gRhastha vAnaprastha ane saMnyAsIne paNa lAgu paDe che. gRhasthe Rtu samaye strIne saMga karavo ane bane teTalI gurunI sevA ane upajIvikAnI vyavasthA karavI eTaluM vizeSa che. brahmacArI, vAnapraratha ane saMnyAsIoe AMjaNa AMjavuM nahi, zarIrane tela vagere copaDavuM nahi, mardana karavuM nahi, strI tathA strInAM citro vagere paNa jevAM nahi. madha, mAMsa, phulanI mALA, lepana, sugaMdha ane alaMkAra vagereno tyAga karavo. e pramANe gune ghera rahI aMga ane upaniSada sahita pitAnI zakti ane adhikAra mujaba vedono abhyAsa karI, artha samajI laI zakti hoya to guru mAge te dakSiNa ApI pachI gurunI rajA laI adhikAra pramANe gRhasthAzramamAM vanamAM ke saMnyAsAzramamAM javuM athavA naiSThika brahmacArI thavuM eTale Akho janma gurune ghera rahI temanI sevA karavI tathA sarvatra AtmA che. AmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranA nizcaya vaDe daDha bhAvanA rAkhavI. A rIte haMmezAM AtmaciMtana karavAthI cAre AzramavALA chevaTe parabrahmane prApta karI zake che. vAnaprasthanA niyama have vAnaprasthanA dharmoniyamo) kahuM chuM ke jenA AcaraNa vaDe muni maharlokamAM anAyAse ja jAya che. sakAma karmo karanArA gRhasthAzramI vadhumAM vadhu svargaloka sudhI ja jaI zake che. paNa vAnaprastha to tethI upara AvelA maharlokamAM jaI zake che. vAnaprastha kheDavAthI thayeluM dhAnyAdi kadI paNa khAvuM nahi. vagara kheDelA pikI paNa je RtumAM je pAkavuM joIe te Rtu sivAyanA itara samaye jo te pAkayuM hoya te te paNa khAvuM nahi. agnithI pakaveluM paNa khAvuM nahi ane kAcuM paNa khAvuM nahi paraMtu je sUryathI pAke te khAvuM. vanamAM utpanna thayele sAma, meriyo vagere tRNa dhAnyathI taiyAra karelA caru pureDAzAdine zAstraniyamAnusAra agnine arpaNa karavA ane navuM anna maLI Ave tyAre jAnAno tyAga karI de. mAtra agninA rakSaNa mATe ja jhUMpaDA kiMvA parvatanI guDAno Azraya karavo. bAkI pote te TADha, vAyu, agni, varasAda ane taDakAne sahana karI rahevuM. keza, saMvADA, dADhI, nakha, mUcha ane melane emanAM ema ja dhAraNa karavAM. jaTA rAkhavI, kamaMDaLa, mRgacarma, daMDa, valkala ane agnihotranI sAmagrI darma, samIdha vagere rAkhavAM. A pramANe vanamAM bAra, ATha, cAra, be ke eka varSa sudhI rahevuM. tyAra pachI tapanA kaleza vaDe buddhi nAza nahi pAme te mATe nIce kahelA pikI game te eka pakSane svIkAra karavo. roga kiMvA vRddhAvasthAne lIdhe potAnI vAnaprastha AzramanI kriyA pALavAmAM kiMvA jJAnAbhyAsamAM je te asamartha hoya te anazanAdi bata karIne dhAraNAbhyAsa vaDe dehano tyAga kare, paNa je jJAnAbhyAsa karavA samartha hoya to vAnaprastha dehatyAga nahi karatAM saMnyAsa grahaNa karavo. saMnyAsInA dharmo niyama)* saMnyAsIe phakta eka deDane ja bAkI rAkhI itara sarvano tyAga karavo. sarva parigrahano tyAga karIne eka sthaLe eka rAtri karatAM vadhu nivAsa nahi karavo, kevaLa nipUDa vRttithI pRthvI upara vicaravuM, saMnyAsIne dha rAkhavAnI jarUra paDe to teNe svasthatAnA samayamAM phakata eka kaupina(laMgoTI) ja rAkhavI, paraMtu bIjA koI paNuM rAkhavuM nahi ane daMDa ke je saMnyAsanI nizAnI che te sivAya bIjuM kaMI paNa pAse rAkhI zakAya nahi. saMnyAsIe sarvabhUto sAthe mitrI, zAMti ane AtmasvarUpa evA nArAyaNanI paramabhakita zAkhIne haMmeza eka AtmAmAM ja prIti rAkhavI. AtmA sivAya bIjA kazAno Azraya karo nahi, ekalA ja karavuM. kArya kAraNa ityAdi bhAvathI para evA eka AtmAmAM ja A savaLuM jagata rahyuM che ane A sarvemAM eka AtmA ja rahyo che, evo nizcaya karIne tene satata abhyAsa saMnyAsInA dharmone vadhu vivecana mATe bhAga kaMdha0 11/18 juo. * * * * * * * * * *
Page #938
--------------------------------------------------------------------------
________________ - - ' rAjA, atajA, advijA, Rkta ne bahata vagere badhuM AtmarUpa ja che. [ 800 kare. suSuptimAM tamoguNane lIdhe AtmasvarUpa yaMkAyeluM rahe che tathA jAgRta ane ravapnamAM vikSepane lIdhe te te prakAratuM ja nathI, paraMtu A avasthAonI saMdhimAM (kiraNAMza 35 pRSTha 93 tathA adhyAya 15 zloka 12, pRSTha 713 thI 715 juo) tamoguNa ke vikSepa hotAM nathI; tethI tevI zuddha saMdhi avasthA e ja Atya' nuM sAcuM svarUpa che. evI rIte te svarUpane lakSamAM laI temAM ja nityaprati sthiti karavI ane te ja AtmasvarUpa sarvatra vyApaka hAI baMdha ane mokSa to kevaLa mAyAmAtra che, evo vicAra karIne sAnyAsIe sarvatra eka AtmAnI ja vyApakatAnI bhAvanA karavI. Ama je sarvatra haMmeza eka AtmAnI ja bhAvanA karanAro che tene ja kharo saMnyAsI jANu. pachI te koI paNa vaNuM ke Azramano che. A dehanuM maraNa ke je avazya thanAruM ja che tenI paNa IrachA karavI nahi ane jIvita ke je rahevAnuM nathI tene paNa icchavuM nahi. kevaLa prANImAtranI utpatti, sthiti ane nAza jenA vaDe thayA kare che evA kALanI ja rAha jovI. AdhyAtmika sivAya bIjo keI viSaya kivA zAstrane lakSamAM nahi levuM. joSIpaNAnI vRttithI AjIvikA te karavI nahi, paraMtu tevI pravRtti paNa kadI karavI nahi jalpa ane vitaMDAvAda tyAga karo, tarkavitarkone tyAga karavo. kaI paNa pakSa ke sAMpradAyano durAgraha rAkhavo nahi. baLajabarIthI lalacAvI ke phosalAvIne ziSyo karavA nahi. dhaNA graMthono abhyAsa karavo nahi. sabhA bharI vaktApaNAnuM kAma karavuM nahi. maTha, Azramo ke maMdiro bAMdhavA ityAdi vyApAro kadI paNa kare che nahi. A rIte jJAna prApta thatAM sudhI eTale AtmAno sAkSAtkAra thatAM sudhI saMnyAsaniyamanAM cihnonuM yathArtha rIte pAlana karavuM joIe. paraMtu sAkSAtkAra thayelo saMnyAsI paramahaMsa ane mahAtmA kahevAya che. te sava Azrama ane dhamathI atita eTale para thayelo hoya che; AthI paramahaMsane koI cihnonI jara nathI. te Azramane dhAraNa kare yA tajI de, e tenI marajI upara che. te bAhya cihnone rAkhavAthI paramahaMsane kaI khAsa dharma thAya tema nathI tema nahi rAkhyAthI adhama thato nathI. te to aMtaramAM satata AtmAnusaMdhAnamAM ja masta rahe che. A paramahaMsa vidvAna hovA chatAM bahArathI te bALaka ane umattanI jema jaNAya che. mahAna vaktA hovA chatAM paNa jANe lokadaSTie muMge nahi hoya e jaNAya che. A rIte AtmaniSa evA mahAtmA paramahaMsa sine oLakhavAne mATe koI paNa bAhya cihyo nathI. nitya AtmAmAM ja parAyaNa, keI vakhate bALaka, keI vakhate unmatta tathA keI samaye pizAcAdi jevI avasthAmAM vihAra karanArA e siha paramahaMsane avadhUta kahe che. pRhastha dharmamAM rahevA chatAM saMnyAsI have gRharatha dharmamAM rahevA chatAM paNa te saMnyAsInI padavI meLavI paramahaMsane prApta thanArI gatine prApta karI zake te prakAra kahuM chuM. gRhasthAzramamAM rahelA gRhastha potAnA Azramane yogya tamAma kriyAo AtmasvarU5 evA vAsudevane arpaNa karatA rahevuM ane haMmezA AtmaniSTha muninI sevA karavAmAM ja tatpara rahevuM. teNe haMmezAM AtmasvarUpa evA bhagavAnanI kathArUpa amRtanuM zravaNa karavuM ane ananya bhAvanA vaDe AtmAmAM sthita thayelA zAMta mahAtmAone yathAyogya samaye samAgama karo. jema svakhamAMthI jAgRta thayelo manuSya, svamanI aMdara joyelAM dhana tema ja strIputrAdinI Asakti uparano tyAga kare che, tema satsaMganA prabhAva vaDe puruSa potAnA sAcA AtmasvarUpathI taddana alaga evA zarIra, strI, putra ItyAdinI AsaktimAMthI dhIre dhIre kTo thAya che. vicArazIla ane buddhimAna puruSe deha ane gharamAM khAsa jeTalI jarUra hoya teTale ja saMbaMdha rAkhavo ane aMtaraMgamAM A sarva saMsAra midhA che, evo vairAgya rAkhIne bahArathI Asakta hoya che te rIte vyavahAra karyo . jJAti, mAtA, pitA, putra, bhAImAMDue ane bIjA saMbaMdhIo je kahe temAM Agraha nahi rAkhatAM mamatAthI rahita banI upara uparathI saMmati ApatA javI. padhAmAMthI je kAMI anAyAse maLI Ave athavA vRSTi vagerethI je dhAnyAdi pAke ane je kAMI akasmAta maLI Ave te sarva svataH Izvare nirmANa karelA deva vaDe ja prApta thayeluM che ema nizcayapUrvaka samajIne
Page #939
--------------------------------------------------------------------------
________________ 810 1 rva prAgamucicAne pratyakAratA [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 18/ tene yogya upayoga karavo. eTale upara kahyA pramANe tamAma karmo vAsudevane arpaNa karatAM rahevuM. vAstavika rIte jeTalAthI peTa bharAya teTaluM ja prANInuM potAnuM che mATe te karatAM adhika upara je abhimAna rAkhe te cora samAna hovAthI zikSAne yogya che. mRga, UMTa, gadheDAM, vAMdarAM, uMdaro, sarpa, pakSio ane mAkhI tathA kiTakAdine potAnA putranI samAna ja gaNavAM kema ke temanAmAM ane putrAdikamAM kAMI aMtara nathI. gRhastha paNa atikaSTathI dharma, artha ane kAmanuM sevana karavuM nahi, paraMtu dezakALane anusarI devavazAta jeTaluM maLe teTalAthI ja calAvavuM. kUtarA, patita ane cAMDALAdi tamAma prANIone potAne annamAMthI vaheMcI ApavuM, paNa ekalA ja khAvuM nahi. strI ke je mukhyatve karIne potAnI sevA karavA mATe che jemAM manuSyo "A to mArI che' evo Agraha rAkhe che, tene paNa dharmazAstramAM kahyA pramANe atithI sakArAdimAM lagADavI. je strIne mATe manuSya potAnA prANuno paNa tyAga kare che ane jene mATe pitA kiMvA guruno paNa vadha kare che te strI viSe puraSoe mamatvano tyAga karI devo joIe. Ama jeNe strI viSe mamatA choDI hoya teNe ajita evA Izvarane paNa vaza karI lIdhA che, ema samajavuM. jenI aMte mATI ke bhasma ja thavAnI che evo A tuccha deha ane dehanA sukhane mATe jenA para prIti thAya che evI strI kyAM ? tathA pitAnA mAhAsya vaDe AkAzane paNa DhAMkI denAro sarvavyApaka niHsaMga e AtmA kyAM ? tammAta AtmaprApti e ja dhyeya najaranI sAme rAkhIne vivekI gRhastha prArabdha yogathI je anAdika maLe temAMthI paMcayajJAdi karIne bAkI rahelA annAdithI potAnI AjIvikA calAvavI joIe ane tyAra pachI paNa je vadhe temAMthI mamatAne tajavI joIe. A pramANe karavAthI gRhasthAzramamAM hovA chatAM paNa saMnyAsanI paramAvadhirUpa evI paramahaMsa gatinI prApti thaI zake che. potAnI yogya AjIvikAthI je dhana maLe tethI roja deva, RSi, pitR, manuSya ane bIjAM prANIonuM paNa pUjana karavuM ane potAnuM paNa viNa karavuM. paNa A badhuM AtmArpaNa buddhithI karavuM ke jethI te aMtaryAmI bhagavAnanuM pUjana karyA samAna thAya che. je adhikAra tathA yajJAdi sarva saMpattio heya te vedanA kahelA agnihotrAdika vidhi anusAra paramAtmAnuM pUjana karavuM. sarva yajJonA bhoktA AtmasvarUpa evA bhagavAne agni mukhamAM hemelA ghI ityAdi padArthothI jeTalA tRpta thAya che, tethI paNa adhika tRpti vedAdhyayanAdi eTale svAdhyAya tathA tapAdi karanArA brAhmaNane khavarAvavAthI thAya che mATe tevA brAhmaNe, devatAo tathA dareka prANImAtranA hRdayamAM rahelA kSetrajJarUpa bhagavAnanuM teonI te te kAmanAo pUrI karavAthI paNa pUjana thAya che ane manuSyAdinuM pUja karo tyAre prathama jIvanmukta mahApuruSo ane pachI vedavita brAhmaNadinuM karavuM. gRhasthoe zAstramAM kahyA pramANe zrAddhAdi karIne pitRonuM yajana karavuM tema ja zakti anusAra puNyakarma karavuM joIe. e ja potAnA AyuSyanuM sAphalya che. saMkramaNa parvakALAdi samaye yogya rIte zrAdhAdi vaDe pitaronuM tathA snAna, dAna, japa, vrata, homa, devapUjana ke brahmapUjanAdi karyuM hoya athavA pitu, bhUta ke manuSyone je ApyuM hoya te akSapya thAya che, vaLI tIrthAdika kSetre e pavitra deze che, tenI yAtrA karavI tathA yogya dAnadharma karavo. purANaprasiddha gaMgAdi pavitra nadio, puSparAdi taLA, parvata, vano, mahAtmAonA nivAsasthAna vagere sthaLonuM vAraMvAra sevana karavuM joIe; paraMtu A badhuM AtmasvarUpanI bhAvanA vaDe niSkAma rIte thAya to ja zreSTha phaLadAyI nIvaDe che. sArAMza ke, A sadhaLuM dazyajALa kevaLa AtmavarUpa evA eka bhagavAnanuM ja rUpa che tethI bhinna kAMI che ja nahi e aMtaHkaraNamAM daDha nizcaya karIne ahaMtAmamatArahita je gRhastha upara kahelAM karmo karato hoya te gRhastha dharmamAM rahevA chatAM paNa mahAna paramahaMsagatirUpa saMnyAsI che ema jANavuM. A rIte dharmazAstromAM dhIre dhIre yuktiprayuktidhArA pravRttimArgamAMthI nivRtti mArga tarapha laI javAne mATe ja varNAzramadharmanI yojanA zAstramAM karelI che. te sarvane mULa uddeza jIvAtmA tenA AcaraNa vaDe AtmasvarUpa bane e ja che. A mujaba AtmAkAra vRtti banAvI ane AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA nahi pAme e ja kharuM saMnyAsanuM ----- -- * pravRtti ane nitti kone kahevI te saMbaMdhamAM adhyAya 6 ka. 43, pRSTha 393/394 juo.
Page #940
--------------------------------------------------------------------------
________________ kazItadehana ] (je) prANane Urdhvagati ane apAnane adhogati Ape che, (te) - [ 811 aMtima dhyeya che. AtmA sivAya bIjuM kAMI che evI vRttinuM utthAna thayuM te ja kApakarmo kahevAya. mATe kAyakarmone tyAga eTale AmA sivAya bIjI koI vRttinuM aMtaHkaraNamAM utthAna ja thavA nahi pAme te ja kharo saMnyAsa che, evo zAstranA siddhAMta che. kAmyakarmone nyAsa kene kahe? bhagavAna kahe che: he pArtha ! uparanA vivecana uparathI jANI zakAze ke vedamAM batAvelAM kAmyakarmo tatha varNAzramAdi dharmano mULa uddeza jIvAtmAne karmamAMthI nivRtta karIne AtmasvarUpane sAcA sukha tarapha laI javAnuM che. kema ke viSayo ke je puruSanA sarvasvano ghAta kare che temAMthI ekadama nIkaLavuM e to ghaNuM ja durlabha che. jema ISTa sthaLe javAne mATe ghaNu manuSpo nIkaLe te pikI kaI zakitamAna hoya te vimAna dvArA tatkALa tyAM pahoMce che. to koI anirathamAM besIne, to koI page ja cAle che, te badhA moDAM vahelAM eka ja rathaLe pahoMce che, temAM sarva saMnyAsano mULa uddeza AtmAmAM ja vRtti sthira rahe, aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM utthAna thavA nahi pAme evA prakAra che. buddhimAna te te dhyeyane tatkALa pahoMcI zake che. to keTalAka varNAzramAdi nikAmakarmo dvArA prathama bAhya saMnyAsa ane pachI AMtara saMnyAsa karI tyArabAda baMne saMnyAsone paNa saMnyAsa kare che. A rIte jyAre potAha sarvane saMnyAsa kare che tyAre ja kharo kAyakarmone nyAsa kivA saMnyAsa thayo kahevAya. A saMnyAsa te ahaM evI vRttinuM kadI uthAna nahi thavA pAme, e rIte jyAre tenA mULamAMthI ja ucheda thavA pAme che tyAre ja thaI zake che. Ama atyAra sudhI meM tane kAryo karmo ane tenA nyAsa eTale saMnyAsanuM sAcuM rahasya kahI saMbhaLAvyuM. have tyAga saMbaMdhI kahuM chuM te sAMbhaLa. karmaphaLatyAga sarva karmonA phaLanA tyAgane buddhimAna puru tyAga kahe che. vRttinuM "hu' (vRkSAMka 3) e utthAna thavuM te karma kahevAya. te "huM" ja pachI mAruM evA bhAvanA parivartanane pAme che Ama huM ane mAruM evA bhAvanA vivartI thatAM ja huM eTale AtmA che evo bhAva bhUlI jaI huM eTale deha chuM evo nizcaya te kare che. AthI huM eTale dehAdika che evo bhAva utpanna thatAM tene turata ja AtmasvarUpe dAbI devo tenuM nAma ja karmaLatyAga kahevAya. tAtparya e ke, aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna ja thavA nahi devuM tenuM nAma kAmya karmono saMnyAsa ane vRttinuM utthAna thayuM ke te AtmarUpa che evA prakAranA pratisaMkalpa vaDe tene turata ja dAbI deva te kamaLa tyAga kahevAya che. A tyAga ja sarvazreSTha che. A saMbaMdhe zAstrano nizcaya A pramANe che, huM evI kaI vastu nathI te ja tyAga huM evI koI vastu ja nathI. AtmA sivAya sarva miyA hovAthI karma karIne kAMI che ja nahi ema daDha nizcaya vaDe jANavuM e ja khare karmatyAga che ane te te jJAna vaDe ja siddha thAya che. bAkI prArabdhavazAta dehAdi vaDe svAbhAvika rIte thatAM karmo ke je avastu eTale mithyA ja che te karavAthI paNa zuM ane nahi karavAthI paNa zuM ? tamAma dazya padArthone abhAva thatAM ja sarve saMkapi maTI jAya che ane tethI vAsanAthI rahita thaI amuka karyuM ane amuka na karyuM e baMne prakAranA saMbaMdhane paNa choDI daI zAMtapaNAthI nirvikArapaNe sthiti rAkhavI te ja khare tyAga kahevAya, ghaNe vakhata thaI javAthI jema ghaNAM kharAM pAchaLanAM karmo bhUlAI javAya che te sarva dazyanuM pAchuM cittamAM kaI paNa divase smaraNa na thAya athata aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna ja thavA nahi pAme tevI rIte tene bhUlI javuM te karmatyAga kahevAya che. AtmajJAna vagaranA puruSo paikI je viSayomAM saMyama nahi rAkhatAM viSTAmAMnA kIDAnI jema viSayamAM racyApacA rahe che tevA mUrkhAo karatAM jeo saMyama vaDe kevaLa karmendriyone ja rokI rAkhavA5 bAhyatyAga kare che teo vyavahAramAM zreSTha manAya che chatAM temAM karmonAM mULane ucheda thato nathI; AthI tevAone tyAga kadI
Page #941
--------------------------------------------------------------------------
________________ 812 ] macce vAmanamAhItU viSe kevA savAla che . [ siddhAntakASTha bha0 gI- a. 18/2 siddha thato nathI, teono te tyAga aMte nirarthaka ja nIvaDe che. eTaluM ja nahi paraMtu tevA bAhya tyAgIe kaMTALIne Akhare tene paNa choDI daI UMdhe raste dorAI javAthI potAnA ane jagatanA vinAzane ja kAraNabhUta bane che. kema ke avivekIone e tyAga uddeza samajyA vagarane hAI miSThA ahaMkAra vaDe te ja kharA tyAga che ema mAnI lIdhela hoya che. Ama teo potAne ane jagatane chetare che. tasmAta bAhyatyAgane udeza aMtaHtyAga karI chevaTe kamane jaDamULathI ja ukheDI nAkhI nityaprati eka 5ramatavamAM ja cittane ekAgra karavAno hovo joIe, e khAsa dhyAnamAM rAkhavuM. A rItanI sAdhanAne mATe ja bAhyAdi tyAgonA mAgo zAstramAM kahelA che. kevaLa eka AtmAmAM sthiti rAkhanArAo ja sAcA tyAgI hoI jema yaMtrathI banAvelAM pUtaLAM ane nidrAvaza thayelA puruSone bhAna hotuM nathI chatAM teo kArya te kare che tema A AtmavidenAM kAryo paNa temAM lAlupa thayA sivAya sahajabhAve ApoApa thatAM rahe che. Ama "ahaM" evA saMkalpano ja jeNe mULamAMthI ja tyAga kare che evA vivekIo adhI jAgrata ane adha suSupti jevI saMdhi avasthAmAM eTale anirvacanIya evI yogabhUmikAne prApta thayelA hoya che. jema vRkSanA mULane chedI nAkhavuM e ja teno kharo nAza athavA tyAga kahevAya paraMtu mULa rAkhI phakata upara uparathI zAkhA vagere kApI nAkhavI e sAce tyAga nathI, kema ke temAMthI pharI pAchuM mahAna vRkSa utpanna thaI jAya che, tema ahaMbhAvane ja mULamAMthI uccheda karI nAkho e ja kharo karmatyAga hoI ahaMbhAva silakamAM rAkhIne bAkI mamAdi bhAvono tyAga karavAmAM Ave te sAco karyA tyAga kahevAto nathI. A muLa huM evuM kAMI che ja nahi, to pachI tuM. te, A, mAruM, tAruM, ityAdinI to vAta ja kayAM rahI ? brahmamAM A tamAma dasyaprapaMcAdi kahyuM che ja nahi, athavA je bhAyamAna thAya che te badhuM abhinna evuM' eka AtmasvarUpa ja che, evuM jJAna thatAM ja karmone tyAga siddha thAya che; A sivAya bIjI kaI paNa rIte te siddha thato nathI, mATe AtmAne aparokSa anubhava thAya tyAM sudhIne mATe A pramANene daDha nizcaya karIne satata abhyAsa vaDe nivikatA prApta karI levI joIe. jeo A rIte mULasaha karmotyAga nahi vaLa bAhya tyAga karavAno prayatna karI tene ja karmayAga mAne che te sAco karmatyAga nahi hevAthI teonA duHkhanI niti kadApi paNa thatI nathI. A sarva eka AtmarUpa che, AtmA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi, AtmA sivAya je je kAMI pratItimAM Ave che te badhuM mithyA bhramarUpa che, evA prakAranA data nizcayAtmaka jJAna vaDe pitAnI meLe ja kamaMtyAga siddha thAya che. A rIte thanArI kriyA vAsanArahita kahevAya che. jema suSupti avasthAmAM manuSya kAMI babaDe che, AmathI tema ALoTe che, paraMtu tene te kriyAnuM kiMcitmAtra paNa bhAna hetuM nathI, tethI tenI te kriyAo vyartha heI karyA chatAM paNa nahi karyA samAna ja che. tema AtmA vinA bIjuM kAMI che ja nahi; huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM ane A badhAne sAkSI ityAdi sarva AtmasvarUpe ja che, jenI vRtti nityaprati AtmAkAra ja thayelI che, AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA pAmatuM nathI tevo puruSa vAsanA vagarane kahevAya che. A rIte vAsanA vagaranI thatI kriyA game teTalI mahAna hoya athavA suda hoya paraMtu tenuM mULa ja baLI gayeluM hovAthI te ayiA5 ja che, arthAta bhogonI AsakitathI thanAruM karma baMdhanarU5 che, 5Na sarvAtmabhAvanI draSTi vaDe thanA dehanI ceSTArUpa bhAsatuM sarva karma niSphaLa hovAthI te baMdhanarUpa thatuM nathI. Ama jJAna vaDe karmatyAga thaI jatAM vAsatArahita thaelo jIvanmukata puruSa gharamAM raDe, araNyamAM rahe, dravya Adi saMpattithI rahita thaI jAya te mATe samRddhivALe thaI jAya chatAM te sadAkALa samAna ja hoya che. A ja khare karmayAga tela vinA olavAI janArA dIvAnI peThe ajJAnano nAza thaI ahemamAdi sahita jamatAdi tamAma dazya jALanuM mithyApaNuM jaNAtAM te sarvanA sAcA ane mULa svarUpa evA AtmAnuM jJAna thavAthI ja kharo tyAga siddha thAya che, te vinA bIjI koI paNa rIte te siddha thato nathI, kevaLa karmone tyAga
Page #942
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdohana ] enI (saMdhimAM) sthita, vAmana (Atmava5)ne ja sau de upAse che. [ 813 e kAMI khare tyAga nathI paraMtu jyAM kadI ahaMbhAvanuM astitva che ja nahi evuM je AtmasvarUpa he te ja eka satya che, evo niHzaMka rIte bodha thavo tenuM nAma ja kharo sarvayAga kahevAya che. A, huM, tuM, te, A ityAdi dazyarUpe dekhavAmAM AvatuM dehAdi dazya ja huM chuM ane dehAdi sAthe saMbaMdha rAkhanAruM jamatAdi mAruM bhAgya che e rIte huM ane mAruM evI bhAvanAno daDha thayele giyA adhyAsa tela vagaranA dIvAnI peThe zAMta thaI jatAM bAkI rahenAruM niHzeSa evuM zuddha citanya ke je sarvanA AtmA kivA mULarUpa che te ja bAkI rahe che. hu" ane "mAruM" evA prakArano bhrama jeone zAMta thayo nathI temane kadI paNa jJAna thatuM nathI ane sAco tyAga paNa kadI siddha thato nathI tema ja nivRtti paNa kadI prApta thatI nathI ane zAMti paNa maLatI nathI. huM ane mAruM" eTalAno ja nAza thaI jAya te pachI te sarvanA adhiSThAnarUpa zAMta, AnaMdamaya ane jJAnasvarUpa e eka AtmA ja zeSa rahe che. te vinA bIjuM kazuM ja rahetuM nathI. A rItanA tatvajJAna vaDe je ahama nAza pAmI jAya to mamatAnA sthAnarUpa sarva dazya jALano anAyAse ja vilaya thaI jAya che ane tadaSTie jotAM kazAnI kadI utpatti ja hatI nathI to nAza kayAMthI hoya? "" evI koI vastu ane tene jANanAre sAkSI, varasvataH anirvacanIya rU5 evo paramAtmAnI sattAthI bhinna che ja nahi, evI nirahaMkArabuddhinI bhAvanA karavAthI aha e bhAva ke je sarva vidyAnuM mULa che te nirvine pitAnI meLe ja zAMta thaI jAya che ane mAtra eTalA ja eka prayatnathI kharI sukhazAMti maLI zake tema che to pachI temAM zA mATe kaMTALI javuM joIe ? hu" ahaMrU5 chuM evA adhyAsanuM adhiSThAna paNa cAnya rU5 AtmA sivAya bIjuM koI nathI ane caitanyarUpa AtmA te AkAzanI peThe taddana nirvikAra, arU5, zuddha ane anaMta che; temAM e avAsanI sthiti paNa kayAMthI saMbhave ? kharA karmatyAga vaDe maLatI zAMti brAMti, bhrAMtinuM sAdhana, brAMtino Azraya ane bhrAMtinuM phaLa tathA tenuM adhiSThAna ityAdi kazuM vAstavika rIta che ja nahi ane che ke nathI ema je kahevuM e badho paNa eka vAcAraMbhaNa kAryarU5 vAgIne vilAsa ja che A badho ajJAnane vilAsa hevAthI jJAna thatAM te pachI kAMI che ja nahi ema jaNAya che. je sattA vaDe A mithyA ajJAnAdi mRgajaLa pramANe bhAse che te sattAnuM ja svarUpa vastutaH nahi hovAthI te sattAne AdhAre anubhavamAM AvatuM A sarva dazyajALa rUpathI rahita evuM eka sarvavyApI paramatatta vRkSAMka 1) ja che. mATe aMtaHkaraNamAM "ahama' evuM skaraNa ja nahi thavApI anirvacanIya evA maunane dhAraNa karIne rahevuM, kema ke A sarva te eTale ahamanI smRti pUrve je rUpa hoya che te ja rUpa che arthAta che te che te ja A ahamamamAdi paNa che; arthAta A ane te banne ekarUpa ja che. mATe je kSaNamAM "huM" evo ahaMbhAva skare ke te ja kSaNe "huM" evI koI vastu che ja nahi ema cittamAM lAvavAthI kharo tyAga siddha thaI zake che. tathA tevA tyAga vaDe ja kharI AtmazAMti prApti thaI zake che ane anarthomAM paDIne kadI paNa duHkha kivA zeka karavo paDato nathI. A mujaba ahaMkArane tyAga karo eTale niraMtara ahaMkAranI bhAvanAne choDI daI ahama'rUpa rakuraNa ja thavA nahi devuM kiMvA "ama' evuM je phuraNa pratItimAM Ave che te AkAzane le heya che kiMvA vadhyAnA putra amuka eka kArya karyuM ema kahevA samAna taddana mithyA che. saMnyAsane mATe asamartha keNa ? A rIte mULamAMthI ja ahaMbhAvane saMpUrNa paNe uccheda kivA tyAga karI sarva vikArothI rahita ane " taddana asaMga thaI A mithyA saMsArane tarI javuM e ja kharo saMnyAsa che. je puruSa ATalI sAdI vAta karavAne paNa zaktimAna thato nathI, te narapazu samaja. je koI A rIte ahaMkArane vilaya karavA zaktimAna nA hoya to teNe ahama evI phuraNA thatAMnI sAthe ja tarata te AtmA che evA prakAranI
Page #943
--------------------------------------------------------------------------
________________ 814] mA vijJa samAna rIsthA ni: [ siddhAntATha bha0 gIva a0 18/ra prativRtti vaDe tene tatkALa dAbI devI ane AtmA eTale to jyAM ahama che ja nahi evuM AkAzanI jema taddana niHsaMga svarUpa che ane te ja huM che, e daDha nizcaya rAkha. mATe AtmasvarUpa evA mArAmAM huM" evo koI padArtha che ja nahi A mujaba AtmA ke je AkAzanI jema taddana asaMga che tene oLakhI te bhAvathI taddana asaMga rahevuM. A sarva dazyarUpa bhrAMti to jayAre huM evA bhAvane taddana bhUlI javAya che tyAre prakAza thatAM jema aMdhAruM ekadama kayAMya adazya thaI jAya tema ekAeka kayAMya alepa thaI jAya che. tene punaH kadI pa paNa lAgato nathI. mATe "huM" evo koI padArtha ja nathI ane je che te eka citanyavana e AtmA ja che evI vRtti vaDe tene AdhAra vagarano banAvI de. A pramANe ahaMkArane chatavAne pAne saMnyAsa karavAne samartha nathI evo asaMyamI puruSa tyAga kivA saMnyAsane lAyaka ja nathI tevA moe vedAMtazAstranI pravRttimAM paDavuM nirarthaka ja che. are! juo ke, ajJAnI mUrkhAo A mithyA vyavahAramAM moTAM moTAM zAstronA ghA sahana kare che tathA asahya evI Adhi vyAdhinI vedanAo paNa sahana kare che. rAtadivasa zokasAgaramAM ane ciMtAmAM ja DUbelA rahe che. A rIte bApaDA je aneka asahya yAtanAo sahana karyuM jAya che te pachI huM evuM kAMI che ja nahi eTaluM eka sahana karI levAmAM te moTI zI pIDA che? he mUDha! tamo AnaMdarU5 ane zAMta hovA chatAM paNa A "huM ane mAru" evI kalpanAoe tamAre ghAta karela che. A "huM" evo ahaMkAra ja tamAma dasyajagatanA padArtha samUhanA akSaya aMkura25 che. te aMkarano je samULage ucheda thaI jAya to A sarva jagadi dazya pitAnI meLe ja nirbheLa banI jAya che. A ahaMbhAvanI pUrvanuM nizcala, taddana zAMta, dakSyAdi AbhAsathI rahita, anaMta, janmarahita ane nAzathI paNa rahita evuM eka parama AkAzarUpa je tarave che, tene ja zAstramAM ajJAnIone samAvavAne mATe brahma, AtmA, citanya, akSara puruSa, sata, tata ityAdi zAbdika miyA saMjJAo ApelI che, paraMtu tene uddeza te phakata eka anirvacanIya bhAva darzAvavA pUrato ja che, ema jANavuM. saMnyAsa ane tyAganI vacce aMtara A mujabanuM te paramapada hevAthI ahaMbhAvanI utpatti thavA nahi devI tenuM nAma ja kAma karmono saMnyAsa kahevAya. kema ke huM bhAvanI upatti thAya te pachI temAMthI mAruM, tuM, te, A vagere bhAvono vistAra thaI anaMta kAmpakarmone vistAra thAya che. mATe kAmyakarmonuM mULa evA huM bhAvanI upatti thavA nahi ? tenuM nAma ja saMnyAsa hoI huM bhAvanI utpatti thayA pachI tuM', te, A, mAruM, tAruM vagere bhAvo e tenA phaLarUpa che. arthAta huM bhAvanI utpati thavI te ja sauthI prathamanuM kAmyakarma che ane tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi bhAva te karmaphaLa kahevAya che. juo ke vyavahAra mAM paNa amuka eka vastu bIjAnI hoya tyAM sudhI te meLavavAne mATe prayatna karavAmAM Ave che paraMtu te pote meLave eTale A vastu mArI che ema thayuM ke pachI pote karelAM karmanuM phaLa meLavyuM ema te mAne che, arthAta mArI nathI ema mAnavuM e bhAva, karma karAvavAne mATe kAraNabhUta hovAthI tuM, te, A, mAruM, tAruM ityAdi sarva bhAvano vilaya karI nAkhavo joIe. eTale A sarva bhAvo rUpathI taddana abhinna hoI te huM eTale niHsaMga ane anirvacanIya evo AtmasvarUpa che, evA prakArane je nizcaya te ja kharo karmaphaLatyAga che. sArAMza e ke, AtmAmAM huM evA bhAvanI kadI utpatti ja thavA pAmelI nathI. A pramANe daDha nizcaya vaDe jANIne huM bhAvane vilaya karI nAkhavo. huM bhAvanI vRddhine utpana thavA nahi devI tenuM nAma ja karmayoga athavA saMnyAsa che ane huM tathA mAruM evA bhAva utpanna thayA pachI tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane ItyAdi je je bhAve utpanna thavA pAme che te sarva bhAvo AtmarUpa che ane te jANanAro huM pote paNa AtmasvarUpa che evI rIte huM, tuM, te, A ityAdi bhAvanI aMta:karaNamAM raNa utpanna thavA pAme ke tarata ja te te sarva bhAvo AtmasvarUpa che evA prakAranI pratiti kiMvA bhAvanA vaDe tene takALa dAbI devI tenuM nAma ja kharo karmaphaLatyAga che. A mujabane sAco kamaMtyAga eTale saMnyAsa ane karmaphaLatyAga sAdhya thatuM nathI tyAM sudhIne
Page #944
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] zuddha AtmatattvarUpa dehI, zarIrAdimAMthI jyAre vilayane pAme che, (Ama) [ 815 mATe yogyatAnusAra bAhya ane AMtara saMnyAsa athavA tyAga karavAnI rItio varNAzramAdi dharmomAM zAstrakAroe batAvelI che. saMnyAsa ane tyAga bhagavAna kahe cheH he arjuna ! A rIte saMnyAsa ane tyAge kene kahe te saMbaMdhI zAstramAM nirNaya che (juo ye ni u0 sa3/4). AthI kAmya karmonA nyAsane saMnyAsa kahe che tathA sarvakarmA phaLonA tyAgane tyAga kahelo che. A karmaphaLanA tyAganA saMbaMdhamAM meM paNa tane prathama kaDeluM che (juo adhyAya 12 kalAka 11, 12 pRSTha 598 thI 603). te tuM sArI rIte dhyAnamAM rAkha ke jethI tArA manamAMthI guMcavADo nIkaLI jaze. have tuM kadAca kaheze ke A saMnyAsa ane tyAganI je AvI vyAkhyAo pachI mAre vyavahAradaSTie karmo karavAM ke nahi karavAM? kAraNuM ke A badhAM karmo te Ape batAvelA saMnyAsa ane tyAganI vyAkhyA anusAra nirupayogI ja gaNAze, to te saMbaMdhe to kahuM chuM te sAMbhaLa. A viSayamAM meM tane prathama vakhatevakhata niyati vA prArabdhavAdane AdhAre samajAveluM che chatAM daDhatAne mATe pharIthI kahuM chuM. meM kahela saMnyAsa kiMvA tyAga jeNe karyo hoya te to jIvanmukata banI jAya che, AthI temAM jema suSupti (gADha nidrA)mAM paDelo manuSya mArAmAM halanacalanAdi kriyAo thAya ema paNa icchato nathI ane na thAya ema paNa Icchato nathI, tema ja koI kriyAo thAya to paNa tene tenI kazI mAhitI hotI nathI. tenA zarIranI halanacalananI kriyAo to bIjAonI dRSTimAM hoya che tenI potAnI dRSTimAM te te phakata eTaluM ja jANe che ke meM ghora nidrA lIdhI. tene bIjo koI puche ke tuM to nidrAmAM AmathI tema ALoTavAnI kriyAo karato hato. kiMvA babaDato hato tenI tane khabara che? to te kaheze ke mane to tenI kazI khabara nathI. paraMtu phakata meM nidrA lIdhI eTaluM ja huM kahI zakuM chuM. arthAta nidrA lenAranI dRSTie to temAM thayelI tamAma kriyAono samAveza paNa uMdhanI aMdara ja thaI jAya che, temAM meM kahyA pramANe kharo saMnyAsa karanAra athavA tyAgI jIvanmukata hovAthI tene kalpanA paNa hotI nathI ke mArAmAM kAMI kriyA haze. jyAM huM bhAva ja nathI to pachI kriyAonI vAta ja kayAM rahI? sArAMza ke, te pote to kevaLa AtmasvarUpamAM ja tadana nizcaLa hoya che. tenAmAM AtmA sivAya bIjI kaI bhAvanA spathI zakatI ja nathI. eTale jema samudramAM taraMga, phINa, parapoTAo che ema kAMI te jANato nathI paraMtu A taraMgAdi che ane A samudra che evo bhedabhAva tene jenArA bIjA keInI dRSTie hoya che, tema advaita evA AtmacetanyarUpa mahAsAgaramAM ja takapa banela chavamukta mahAyogo, jeonI vaitabhAvanA naSTa thayelI hotI nathI tevA ajJAnIonI daSTie sarva karmo karato hovA chatAM potAnI dRSTithI te kAMI paNa karato ke jAte nathI, eTale te jIvanmukata yogI karma kare che kivA nathI karato te bhedabheda ajJAnadaSTino che, tattvadaSTine nathI. jema samudra, taraMga, phINa, parapoTA vagere rU5 karmo kare te paNa tenI te lIlA pANIthI abhinna heya che, vaLI samudranI icchA hoya ke na hoya paNa A taraMgAdi temAM haMmeza kuryA ja kare che. samudra te na hoya tema paNa icchatuM nathI ane hovAnI paNa icchA karato nathI ane tevuM kAMI jANatA paNa nathI tema A AtmArAma puruSa game to mahAna sAmrAjya prApta karavAnI kriyA kare kiMvA nirvikalpa samAdhimAM ja besI rahe, te baMne tenI daSTie to AtmasvarUpathI abhinna hovAthI ekasarakhAM ja che. phakata tenA zarIranuM halanacalana thA kriyAnI vAta te zuM paNa taraMgarUpa evAM A miyA ane brahmAMDe utpanna kiMvA naSTa thavA 35 je A mAyAnuM bhramarU5 virATa kArya ajJAna vaDe pratIta thAya che te sarva AtmasvarUpa evo jIvanmukta pite pitAmAM pitA vaDe ane pitA rUpe ja lIlA vaDe karI rahelo hovAthI te sarva kArya paNa Atmara5 evA tenAthI taddana abhinna che. tAtparya ke, jema samudramAM aneka taraMgo utpanna thatA rahe evo tene svabhAva che paraMtu samudra ane taraMgo pANIthI kiMcitmAtra paNa bhinna nathI tema A jIvamukta eTale AtmArAma puruSa pite AtmarUpa banele hevAthI temAM IzvarIya zaktirUpa mithyA mAyA ane tenuM ajJAna vaDe thatuM vizALa
Page #945
--------------------------------------------------------------------------
________________ 816] dehAtimuracanAnastha mitra raviNase 1 tA . 3. [ siddhAntakASTha bha0 gIva a 18/5 kAma samudrataraMganyAyAnusAra ajJAnIonI daSTie thatuM ja rahe che, chatAM tatvavita evA jIvanmukatanI daSTie to kAMI thatuM paNa nathI ane tevuM kAMI hoya to te AtmAthI eTale potAnA svarUpathI abhinna ja che tethI karma karavAM ke nahi karavAM e bane tathA tene sAkSI ityAdi kAMI haze evI tatvadaSTie kalpanA che ja nahi tathA sarvasAmAnya lokone samajAvavAne mATe ajJAnanI daSTie kayAM karmo tyAjya ane kayAM grAhya che te saMbaMdhamAM prathama zAstrono mata zuM che te tane kahuM chuM. vaLI lakSamAM rAkha ke A ajJAnI AtmAne sAkSAtkAra thatAM sudhIne mATe ja upayogI che. tyAjyaM doSadityeke karma praahurmniissinnH| yazadAnatapaH karma na tyAjyamiti cApare // 3 // karmo karavAM ke nahi karavAM manoSiNa eTale vividha matavALA vidvAno karma doSavALuM hovAthI tyAjaya che ane bIjA keTalAke yajJa, dAna ane parUpa karma tyAjya nathI ema kahe che. sArAMza e ke, karma tajavuM ke nahi tajavuM te saMbaMdhamAM keTalAka paMDita tamAma karmo dhuta che, karma thayuM eTale te doSa vagaranuM thavuM kadI paNa zakaya nathI ane AtmA te taddana nirdoSa hovAthI kAyika, vAcika, mAnasika tamAma karmono tyAga karavo joIe ema kahe che, tyAre keTalAkanuM kahevuM ema che ke, karmo dejayukta che chatAM yajJa, dAna ane tapAdi karmo zrutimAnya he teone AmaraNAMta tyAga karavo joIe nahi kemake te vaDe citazuddha thaI aMte AtmasvarU5mRta phaLanI prApti thaI zake che. A saMbaMdhamAM zAstranuM eka kathana kahuM chuM. mekSanuM sAdhana karma ke jJAna? praznaH jIvatAM sudhI amitrAdi tathA sopAsanAdi karmo karavAM ityAdi keTalIka kRti smRtiomAM pravRttirUpa dharma kahela che tathA keTalIka kRti ramRtie kahe che ke dhanathI, karmAthI ke prajA utpanna karavAthI mokSa thato nathI paraMtu kevaLa te sarvanA nyAga vaDe ja AtmapadanI prApti thaI mokSa thAya che ane te pramANe AcaraNa karIne ghaNAo mokSane pAmyA che. to mekSanuM sAdhana kama che ke jJAna che athavA baMne che te saMbaMdhe nizcaya kahe. karmathI cittanI zuddhi thAya che uttara : AkAzamAM jema pakSIo baMne pAMkho vaDe UDI zake che tema jJAna ane karma e baMne sAdhano tattanizcaya thatAM sudhI upayogI hovAthI ekalA karmathI kiMvA ekalA jJAnathI mekSa siddha thatuM nathI; kema ke tamAma ahika viSayabhoganI abhilASAone choDI daI kevaLa potAnuM kartavya che ema samajIne je zAstravihita karma karavAmAM Ave che tevAM niSkAma karmo dvArA cittazuddhi thAya che ane cittazuddhi thaI eTale pachI AtmAnuM parakSajJAna thaI zake che. Ama parokSajJAna thayA pachI te karmanI apekSA hatI nathI, paNa bahmaniSTha sadague batAvyA pramANe ahemamAdi bhAvene vilaya sarvAtmabhAvanA kivA niHzeSabhAvanA abhyAsa vaDe karavo paDe che, ke jethI sAkSAtkAra thaI aMte mokSarUpa puruSArthanI prApti thAya che. Ama AtmasvarU5 thayelA katakaryo eTale jeNe je karavAnuM te sarva karyuM che tathA jJAtaya eTale je jANavAnuM te sarva jagyuM che evA te mahAtmAnAM anAnI lokonI daSTie thatAM karmo ghora nidrAmAM paDelA manuSyanI thatI bolavAnI tathA halanacalanAdika kriyAonI jema nikhiya35 che ema samajavuM. jema svapnanI aMdara vakhAne putra jovAmAM Avelo hoya paraMtu jAgRta thayA pachI tenI smRti, tenI sAthe svapnAvasthAmAM thayelo vANIne vaMhAra ane svapnamAM jovAmAM AvelA vadhyAputranI darzanarUpa sattA, tema tenI sAthe thayelI vANIne vyavahAra
Page #946
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] dahAdi sarva bhAvonA vilaya bAda) zeSa zuM rahe che? AtmA, te (AtmA)A ja. [ 817 darzana ane ramRtirU5 sarva vyavahAra nirviya thaI jAya che, kema ke koI kadAca ema kahevA mAge ke meM Aje svapnamAM eka vaMdhyAno putra joyo hato ane te nI sAthe vAto karI hatI to te mUrkhApaNuM gaNAya, kema ke jAgRtimAM paNa kadI vaMdhyAno putra hoto nathI to pachI svapnanA vaMdhyAputranI to vAta ja kayAMthI ? khoTAmAM khoTuM. aMdhArAmAM aMdhAruM hatuM e kahevuM jema misyA che tema A sarva vyavahAra nirarthaka Thare che, te pramANe AtmasAkSAtkAra thayA pachI paNa svapnamAMnA vaMdhyAputravata ahemamAdi tamAma dasyanA saMbaMdhamAM paNa smRti, vANIno vyavahAra tathA daSTi sattA e traNe nirviSaya thaI jAya che. AmAno aparokSa sAkSAtkAra thatAM ja A sarva dazyarUpa sAMsArika sthiti nirjaLa pradezamAM dekhAtA jhAMjhavAnA jaLa (mRgajaLa) nI peThe taddana brAMtimAtra ja bhAse che. AthI AtmasAkSAtkArI mahAtmAne tattvadRSTie to kazuM karavAnuM paNa prayojana nathI ane nahi karavAnuM paNa prayojana nahi hevAthI te kadI kAMI karato paNa nathI ane karAvato nathI. lokonI dRSTie deha hoya tyAM sudhIne mATe je vakhate je prApta thAya tevA yathAyogya varNAzramocita vyavahAramAM te sthiti rAkhIne rahelo jovAmAM Ave che, tene karma karavAmAM kiMvA nahi karavAmAM paNa Agraha rAkhavAnuM prayojana rahetuM nathI. AthI AtmaprApti mATe pratyakSa te che ke jJAna ja kAraNabhUta che paraMtu kama sivAya cittanI zuddhi thatI nathI. vyavahAramAM paNa je mApo vaDe vyavahAra karavAmAM Ave che te mApo zuddha che ke nahi tenA pramANunI khAtrI prathama karavI paDe che kema ke je pramANa ja zuddha na hoya to pachI tevA apramANika mApo dvArA thayele sarva vyavahAra nirarthaka nIvaDe che, tema aneka vAsanAone lIdhe citta jyAM sudhI ajJAnarUpI doSathI malina heya tyAM sudhI AtmajJAnano praveza temAM thaI zakato nathI tethI cittazuddhine mATe sarva kAmya karmono kiMvA tamAma karmonAM phaLano tyAga karavo Avazyaka che. cittazuddhi thatAM ja jJAna thAya che ane jJAna vaDe mekSa thAya che ema jANavuM, A mujaba zAstramAM paNa nirNaya che. nizcaya zRNu me tatra tyAge bharatasattama / tyAgo hi puruSavyAghra trividhaH samprakIrtitaH // 4 // tyAga traNa prakAra che. bhagavAna AgaLa kahe che: he bharata zreSTha arjuna! karma tyaja che ke nahi, te saMbaMdhamAM zAstranirNaya tane kahyo. have tenA tyAga saMbaMdhamAM huM kahuM chuM te sAMbhaLa, eTale tyAganA saMbaMdhe piTA bheda saha vistArapUrvaka huM tane kahuM chuM. te mArA nizcayane tuM sAMbhaLa. he puruSavyAdhra ! tyAga paNa traNa prakAranA che eTale prathama (adhyAya 17)mAM tane zraddhA, AhAra, yajJa, dAna, tapa ityAdimAM jema savAdi guge vaDe traNa traNa bheda kahyA che tema A tyAgamAM paNa traNa bhede paDe che. te bheda kahevA pUrve yajJa, dAna ane tapa25 karmo kema karavAM te tane karuM chuM. yazadAnatapaH karma na tyAjya kAryameva tat / yazo dAna tapazcaiva pAvanAni manISiNAm // 5 // yajJa, dAna ta5rUpa karmo kema karavAM? yajI, dAna ane tapa35 karma tajavA yogya nathI, paraMtu te te karavA yogya che, kema ke A yajJa, dAna ane tapa25 karma to manISiNAma eTale vividha prakAranA matavAdIoe arthAta manamAM aneka prakAranI tRSNAvALAoe AtmAnuM aparokSajJAna thatAM sudhIne mATe potAnuM kartavya che ema samajIne karavAM ja joIe, kAraNa ke te karavAthI ane cittazuddhi thAya che. mATe A pAvana eTale cittazuddhi karanArAM yag, dAna ane tapa5 me jyAM sudhI manamAM aneka abhilASAo che, jyAM sudhI eka AtmasvarUpane nizcaya 68 12
Page #947
--------------------------------------------------------------------------
________________ 818 bArbana nApAna nIti vizvanA [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 18/8 thayo nathI tyAM sudhI vidvAnoe paNa te karma karavAM ja joIe. pachI te (IrachAo)zubha kiMvA azubha che paNa jyAM sudhI daitabhAvanAno leza paNa silaka che tyAM sudhI te avazya karavAM ja joIe. jyAre AtmAne sAkSAtkAra thAya che tyAre ahemamAdi tamAma daMtabhAva saha mananI tamAma IrachAone vilaya thaI jAya che. te pahelAM sArI mA mADI koIne koI prakAranI IcchAo to manamAM hoya che ja, tethI A karmone tyAga nahi karatAM te karavAM ja joIe ke jethI cittazuddhi thaI jJAnaprApti thaI zake che. patAmyapi tu karmANi saGgaM tyaktvA phalAni ca / kartavyAnIti me pArtha nizcitaM matamuttamam // 3 // yajJAdi karmo saMga ane phalecchArahita karavA he pArzva ! jo ke yajJa, dAna ane tarUpa karmo tajavA yogya nathI ema tana upara kahevAmAM khAkhyuM che, paraMtu khAsa dhyAnamAM rAkha ke A badhA karmo paNa saMga ane phaLa tyajIne karavAM e uttama che evo mAre nizcita mata che. bhAvArtha e ke, AtmasAkSAtkAra thatAM sudhAne mATe A karmo koI paNa vyavahAra arthe eTale phaLaprAptinI icchA nahi rAkhatAM phakata potAnuM eka kartavyakarma che ema samajIne karavAM joIe. jema nATakamAMno rAjA uparathI veza bhajavIne lokonuM manara jana karato hovA chatAM paNa aMdarakhAne huM rAja nathI ema pAka jANe che, tema ja nATakanI aMdara bIjA dezo upara caDhAI karIne te jItI levA saMbaMdhe AjJAo kare che chatAM aMdarakhAne te rAjya chatAya rU5 phaLa maLaze ane huM tene kharekhara rAjA thaIza evI phalecchA te kadI rAkhato nathI paNa phakta pitAnuM kartavya mAnIne veza bhajave che; tema A yajJa, dAna ane tapa35 karyo paNa vyavahAra pachI kaI paNa prakAranI icchA nahi rAkhatAM nikhApaNe kevaLa pitAnuM kartavya samajIne paNa buddhi vaDe ja karavAM, arthAta A badhuM AtmasvarUpa che ane huM to kevaLa tenI AjJAmAM rahenAro ane veza bhajavanAra naTa chuM. evA prakAranI bhAvanA vaDe te karatAM rahevuM, temaja te vaDe thatAM sukhaduHkhAdi saMbaMdhamAM paNa te pitAnAM nathI evo nizcaya rAkho. A pramANe kartApaNAne abhimAnathI rahita arthAta saMgano tyAga karIne tathA vyAvahArika phaLAnI irachA vagara kevaLa pitAnuM kartavyakama che ema samajIne karma karavA e uttama che, evo mAro nizcita mata che. kema ke te vaDe upara kathA pramANe cittazuddhi thaI kame AmAnuM parokSa ane aparokSa jJAna prApta thAya che tathA chevaTe te ahemamAdi bhAvono paNa vilaya karIne para saMnyAsI kiMvA tyAgI (jIvanmata) banI zake che. ema tuM nizcayapUrvaka jANuM. have tane tyAganA traNa prakAre kahuM chuM te sAMbhaLa. niyatasya tu saranyAsaH karmaNo nopapadyate / mohAttasya pAratyA'gastAmasaH parikIrtitaH // 7 // tyAga niyata eTale niyati niyamAnusAra nizcita thayeluM; jema ke AMkhe jovuM, kAne sAMbhaLavuM, nAke saMvavuM, page cAlavuM vagere te te jJAneMdriyo ane kameMdriyonAM karmo niyata eTale nizcita thayelAM che; mATe tene samAsa kevI rIte saMbhave ? koI kahe ke paga vaDe cAlavAnuM kAma niyata che chatAM paNa huM to te kAma hAthe ja karIza kivA netra jovAnuM kAma kare che paNa huM te te kAna vaDe ja karIza tema ja moDhAnuM kAma gudAvaDe ane gadAnuM kAma meM vaDe karIza to te azakya che. jJAnI hA ke ajJAnI ho paraMtu temanI bAhya kriyAo to eka sarakhI ja thAya che. nAnI paNa ajJAnInI peThe moDhA vaDe ja bole che, Ama bAhya kriyAo to baMnenI 1
Page #948
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] koIpaNa maryAM prANa vaDe ke apAna vaDe chAta nathI (57)- [ 819 eka sarakhI ja hovAnuM jaNAI Ave che, tamAta niyata arthAta prakRti(vRkSAMka 3)nA traNa guNo vaDe nizcita thayelAM kamIne saMnyAsa kadApi saMbhava nathI. chatAM koI niyata thayelA nitya naimittikAdi karmone tyAga karavAnI vAta kare to te jJAna nahi paNa moha kahevAya che. jema potAne AtmasvarUpe nahi jANatAM huM daDa ja chuM ema kahevuM te moha kahevAya che tema A ajJAnI vyavahAramAM paNa niyatiniyamAnusAra thayeluM niyata karma huM karIza athavA A huM nahi karuM ema kahevuM te baMne kathano jJAnayukta nahi paraMtu mehayukta kahevAya che. amuka karavuM ane amuka nahiM karavuM e baMne mahAvaDe thayelA vikAra ja che kema ke te bIje karI rahyo hoya te kArya huM ja karuM chuM ema mAnI levA barAbara che. tethI jema tene tyAma saMbhavato nathI tema manuSyanI unnati arthe zAstrakAroe pota potAnA varNAzramocita dharmAnusAra cittazuddhine mATe manuSyanI svataMtra buddhino vicAra karI amuka aMze karavA yA nahi karavA evI maryAdita chUTa mUkI niyata karelAM nityanaimittika karmAdino tyAga kare ke.gya nathI, chatAM koI meM tene tyAga karyo che ema kahevA mAge che te tyAga nATayakta kahevAto nathI paraMtu mohayukta kahevAya che ane te manuSyane agatimAM ja nAMkhe che. Ama moDha vaDe thanAre tyAga tAmasa prakAranI sattAne pAtra che, arthAta moha vaDe thanAre tyAga tAmasa kahevAya che. duHkhamityeva yatkarma kAyaklezabhayAsyajet / a wthA rAjamAM cA nA karuM aa rAjasa tyAga che A karmo karavAthI zarIrane kaleza thaze mATe tene tyAga karavo evA prakAranA bhaya vaDe kamaMtyAga he che. te rAjasa tyAga kahevAya che. tevo tyAga karanAra tyAgane AtmajJAnarUpa sAcA phaLane kadI paNa prApta karI zakato nathI. eTale zarIrAdikane kaleza thaze ema samajIne kevaLa pramAda(ALasa)ne lIdhe je nitya naimittikAdi karmo tathA saMyamAdinuM pAlana nahi karate hAthI teno tyAga kare che te pramAda vaDe thanAro tyAga rAjasa hovAthI te sAco tyAga kahI zakAto nathI. jema keTalA potAne vyavahAradaSTie anAdikano lAbha thavAno saMbhava hoya te tenI AzAe rAtadina parizrama uThAve che paraMtu zAstrakAroe karAvI ApelAM potapotAnAM varNAzramecita karmo tathA saMyamAdi karavAne mATe A karmo karIne umaTa zarIrane zA mATe kaSTa ApavAM athavA vyavahAramAM Akho divasa thAkI javAya che mATe have ArAma levo joIe, evI daSTi rAkhIne je zAstra niyata karmono tyAga karka che te rAjasa prakArane tyAga hovAthI, te tyAgane >> Azaya zAkamAM kahevAmAM Avelo che tene te kadI paNa prApta thaI zakato nathI. eTale karmoThArA cittazuddhi thaI tene AtmajJAnanI prApti kadApi paNa thaI zakatI nathI. kAryamatyeva yatkarma niyataM kriyate'rjuna / sanaM tyaktvA phalaM caiva sa tyAgaH sAsviko mataH // 9 // sAtvika tyAga he arjuna! A karma karavA yogya che eTale karavAnI potAnI pharaja che ema kevaLa kartavya buddhi vaDe koIpaNa prakAranA vyAvahArika phaLanI athavA itara kazAnI paNa IchA vagara kevaLa je zAstrakAroe niyata karI ApeluM varNAzramecita nitya naimittikAdika karma saMgarahita, phakta niSkAma bhAvanA vaDe ja karavAmAM Ave niyati athavA prArabdhavAda saMbaMdhamAM adhyAya 3, zleka 5, 28, 29, tathA adhyAya , bleka 8, adhyAya 1 zleka 14, adhyAya 7, 8, 11, 15 vagere joI levAM,
Page #949
--------------------------------------------------------------------------
________________ 820 ] tana tu gInti asmittetAyufbata . [ siddhAntakASTha bha0 gI- a. 18/10 che te tyAga sAtvika mAne che. sArAMza e ke, je karma nATakamAMnA naTanI peThe saMga ane phaLanI IcchA rahita banI, Asakti choDIne mAtra pitAnuM kartavyakarma che ema samajIne zAstramAM niyata thayeluM e karma barAbara dakSatAthI karavAmAM Ave che tevuM karma e karma karavA chatAM paNa bhAgarUpe ja kahevAya che. A tyAga te sAtvika tyAga samajavo. na dveSTyakuzalaM karma kuzale nAnuSajate / cAra gurjaramAvize meghAvI chilarazaH gharanA khare tyAgI te jIvanmukta ja che bhagavAna AgaLa kahe che. saumya! A tane satva, raja ane tama ema traNa prakAranA tyAganuM svarUpe kahyuMparaMtu jeonI cittazuddhi thayelI hotI nathI tevAone mATe zAstrakAroe potapotAnA varNAzramAdinI daSTie ucita evAM nitya naimittika karmo niyata karI ApelAM che, kema ke tenuM AcaraNa karavAthI teonI cittazuddhi thaI kame AtmAnA pakSa ane apakSa jJAnane anubhava te karI zake che, paraMtu prathama je tane sauthI uttama prakArane saMnyAsa ane tyAga kone kahe e saMbaMdhe zAstravivecana sahita kahevAmAM AveluM che tevA tyAga kivA saMnyAsavALA jIvanmuktonI rithati kevA prakAranI hoya che te kahuM chuM. "tattvajJAna vaDe jenA tamAma saMzayo chedAI gayA che e sarvasamAviSTa* buddhimAna tyAgI, akuzaLa karmone TheSa paNa karato nathI ane kuzaLa karmomAM prIti paNa karatA nathI. eTale A, huM, tuM, te A, mAruM tAruM, tane, mane ityAdi rUpe bhAsanArI tamAma dasyajALa AtmasvarUpa ja che, AmAthI bhinna kAMI che ja nahi, evA prakAranA nizcaya vaDe je taddana zaMkArahita banelo hoI jenI tamAma kaThomAM eka AtmarUpa evI samabhAvanA thayelI che te sarvasamAviSTa buddhimAna jIvanmukta A karma akalyANukArI hovAthI tyAjaya che ema samajI tene kadI TheSa paNa karatuM nathI, tema A karma kalyANa karanAruM hovAthI grAhya che ema mAnI tenA upara kadI prIti vaDe Asakta thatuM nathI. kAraNa ke tenI dRSTie te te potAha sarva eka AtmasvarUpa hovAthI sAruM kiMvA narasuM, mAhya kiMvA tyAjya ItyAdi bhAvanAo kayAMthI uddabhave? arthAta nityaprati AtmAmAM ja sthita thayele niHsaMzaya evo jIvanmukta e ja kharo tyAgI hevAthI temAM priya apriyAdi daitabhAvanAone aMza kadI paNa heta nathI, te te vyavahAradaSTie bahArathI jANe kama karatA hoya ema bhAse che chatAM aMtaramAM to vAstavika rIte kAMI paNa karato nathI. tenAM thatAM karmo ajJAnIonI daSTie che, tenI potAnI dRSTie to te aMtaHkaraNamAM taddana nikriya ane zAMta hoya che. AthI khara tyAgI to AtmArAma e jIvanmukata ja che, ema siddha thAya che. tyAga saMbaMdhamAM zAstramAM paNa nIce pramANe kathana che. rAjya, strI, putra, dhanAdine tyAga khare tyAga che ke? zikhidhvaja nAmane rAjA rAjapATa, strI, putra, dhana, dolata vagere sarvane tyAga karI jaMgalamAM jhUMpaDI bAMdhIne tyAM valkalAdi dhAraNa karIne ane vAyu bhakSaNa karI rahyo hato. A pramANe sumAre aDhAra varSo sudhI teNe ghaNI ja bhayaMkara tapazcaryA karI. tenI strI cUDAlA tattvajJAnI heI jIvanmukta hatI. teNe rAjAne bodha karavAnI icchAthI bIjA rUpamAM jaIne pUchyuM ke tame koNa cho ? ane atre jaMgalamAM kema rahyA che? zikhidhvaja rAjAe kahyuM ke huM rAja hatuM paraMtu rAjayapATa vagere sarvano tyAga karIne varSo thayA - jIvanmukta mahAtmAnA cittane sarva kahe che e zAstrane niyama che tethI satvasamAviSTa eTale jenuM citta kevaLa eka AtmatatvamAM ja sthira thayeluM hovAthI te dareka DhaMDhamAM jenI samabhAvanA thayelI che te AtmajJa vA jIvanmukta samAja,
Page #950
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] A baMnenI saMdhimAM AvelA (benA adhiSThAnarUpa) itara AtmAvaDe jIve che. tata te A ja. [821 AtmavizrAMtine mATe vAyubhakSaNAdi karIne tapazcaryA karI rahyo chuM. rAjAnuM vacana sAMbhaLIne tatvajJAnI caDAlAe kahyuMH he rAjana! tamee haju kazuM tyAgeluM jaNAtuM nathI. te karyo ema kahyuM te to tamAruM kayAre hatuM? Aje je gADI upara beTho haze te kaheze ke A mAruM rAjaya, tamArA vaDIlo paNa mAruM rAjya ema ja kahetA AvyA, to te tamAruM kayAre ane zI rIte hatuM? AthI tame e kAMI karavo joIe te tyAga karyo nathI. A vacana sAMbhaLIne cittazuddha thayelA rAjAe potAnI jhUMpaDI, mALA, valkala, kamaMDalu vagere sarvene bALIne kahyuM ke have te mATe sarvatyAga thayo ne ? cUDAlAe kahyuM keH nA, tamAe haju jeno tyAga karavo joIe teno tyAga te karyo nathI. AthI vicAra karIne rAjAe dehano nAza karavAnA uddezathI pUchayuM: A zarIrano tyAga karavAthI te sarvatyAga siddha thaze ne? cUDAlAe kahyuM ke zarIrano tyAga karavAthI kAMI tamAro sarvatyAga siddha thaze nahIM kema ke jeno tyAga kare joIe teno tyAga nahIM karatAM bIjA game teno tyAga kare che te sarva nirarthaka che. he rAjA ! dehano ke rAjyane tyAga karyAthI ke jhUMpaDI vagerene bALI nAkhyAthI sarvatyAga kadApi siddha thato nathI, paraMtu je ahaM5 rakRti vaDe A tamAma dasthAdi khaDuM thaI jAya che teno tyAga e ja kharo saMnyAsa athavA tyAga che. rAjana! sarvane potAnI niyata karelI sattA vaDe niyamanamAM rAkhanAruM mithyA bhrAMtirU5, zuddha caitanyathA jANe juduM hoya tathA jaDa zarIrAdikathI paNa bhinna ane je jIva(prANa) Adi nAmone dhAraNa kare che evuM A ahama ha)rUpa skaraNa ja citta evI saMjJA vaDe zAstromAM saMbaMdheluM heI sarvarUpa thayeluM che tathA tene ja sarvapada evA nAme saMbodheluM che. sarva bhrAMtionuM mULa A ahaMrUpa evuM citta ja che. puruSarUpe preraNA karanAra ane prakRtirUpe vyavahAra karanAra paNa A huM rUpa citta ja che. te sarva dayAdirUpe hovAthI tene ja sarvapada vaDe saMbodheluM che. te ja traNa guNonA Azraye avyakta, zivazakti, mahAprANu, mahattattva ahaMkAra, devatA, idriya, tanmAtrA ane paMcamahAbhUta, viSNu (kSetranuM), brahmA, mana, hiraNyagarbha, brahmAMDa ane tene abhimAnI brahmadeva tathA brahmAMDa maLe bhAsatA cauda leke aneka AkAre vikAro vaDe bhAsI rahyuM che. A badhA ahaMrU5 cittanI ja kriyAone anukuLa evAM nAme che. Ama A ahaMrU5 citta ja sarvarUpe pratItimAM AvatuM hovAthI tene ja sarva zabda vaDe kahevAmAM AvyuM che. tene tyAga thatAM ja sarva AdhivyAdhione aMta AvIne sarvatyAga siddha thAya che. hu rU5 cittane tyAga te ja khare tyAga che A ahaMrU5 citta skaraNAno tyAga te ja kharo sarvatyAga che. tene tyAga thavAthI ja AtmAnaMdanA anubhava thAya che. A kAraNamAMthI kArya utpana thayuM che ema mAnIne bepaNanI bhAvanA te daitabuddhi tathA kamathI kAryone kAraNamAM laya thAya che ema mAnIne temAM ekapaNAnI buddhi rAkhavI te ekaya buddhi kahevAya che. te bepaNunI ane ekapaNAnI ema baMne bhAvanAo cittane tyAga thavAthI taddana virAma pAme che ane kevaLa eka parama zAMta, svaccha, nirvikAra, brahmatatva ja bAkI rahe che. huM rAjA ! jema mAru mAruM e bhAva tajavA yogya che tema huM evo bhAva paNa bIjA koI no mama bhAva hovAthI, tenI daSTie A huM rUpa ahaMkAra paNa tyAga karavA yogya che ane te tyAga karavA yogya evA "ahama' bhAvane tamo grahaNa karI rAkhelo hovAthI tamAro savaMtyAga siddha thato nathI. saMsAranA saghaLA padArthone tyAga karavo eTale aMtaHkaraNamAM AtmA sivAya bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA nahi devuM. Ama pitAmaha ahemamAdi bhAvono vilaya karI nAkhavo tenuM nAma ja sarva tyAga che. jema rAjaya, vana, mRgacarma, kamaMDalu, mALA, jhUMpaDI, kaupIna vagere sarva vastuono tyAga karavAthI tamo pote ekalA ja bAkI rahyA che ema mAne che tema A huM ane mamAdi bhAvono pitAsaha tyAga karavAthI je tatva avazeSa rahe che te ja paramAtmA che. te ja vivartarUpe carAcaramAM bhAsI rahyo che. tenAthI bhina bIjuM kAMI che ja nahi. jema samudra, taraMga, phIzuM, parapoTA ItyAdi sarva pANIrUpa hAI pANIthI kicitmAtra paNa bhinna nathI tema
Page #951
--------------------------------------------------------------------------
________________ 822] ata ta TU vALane nuAM ja sanAtana [siddhAntakANaka bha0 gI- a. 18/10 pitAmaha huM, tuM, te, A, mAruM, tAru, tane. mane ityAdi tamAma bhAve AtmAthI abhinna che. A rIte sarvatyAga e ja AtmAne sAkSAtkAra karAvanAruM parama jJAna che jema asaMga, svastha ane zAMta rahI niHzeSa evuM je bAkI rahe te ja tamAruM potAnuM kharuM svarUpa che ema samaje. he rAjana! A ahaM evo bhAva utpanna thavo e ja paramAtmAne pratibiMba rUpe Azraya ApanArI mAyA(vRkSAMka 3 jIo) hAI sadhaLA daryakSetranuM te ja mULa che. A mULane ukhADI nAkhavuM joIe eTale ke, A "ahamabhAva(vRkSAMka 3)no vilaya karI nAkhavo joIe to ja sarvatyAga siddha thAya che (vega. ni. pU. sarga 93-94). te ja khare tyAga kahevAya pRthvI ane vanasAthI suzobhita A jagatAdi huM nathI, tema parvatanI taLeTI, jaMgala, halanacalanAdi kriyAo, paMcamahAbhUto, indriyo tenA viSayo, devatAo vagere paNa huM nathI, dehAdika to lohI mAMsa, hADakAM yAdi sAta dhAtuone banele heI jaDa che te paNa huM nathI. tema jJAnendriya, karmendriya, mana, buddhi, ahaMkAra A sarva jaDa hovAthI te paNa huM nathI. jema suvarNamAM kaDAM, kuMDaLAdi kapAyelAM che tema A anaMta catanyarUpa AtmAmAM huM, tuM, A, tame ityAdi aneka miyA vikalpa kalpAyelA che. A aha samAdi sarva dAdinuM mULa tapAsI jotAM taddA mithyA hovAthI vAstavamAM bilakula che ja nahi. huM, tuM, te, A, mAru, tAru ityAdi tamAma bhAve Aropita daSTie paramAtmAnA ja vivartI hovAthI paramAtmAthI jadAM pADI zakAtAM nathI. A rIte vicAra ane nizcaya vaDe ahaMkArane sAkSIbhAva saha vilaya karavo joIe. A mujaba mULa "ahamabhAvano uccheH thatAM je anaMta, janmarahita, adazya, zAMta, pitAnA svarUpathI kadIpaNa bhraSTa nahi thanAruM, AkAzanA jevuM sarvavyApaka ane taddana asaMga evuM eka brahma che, te ja avazeSa rahe che. te ja potAnuM sAcuM svarUpa che. tasmAta ahaMmamAdi sarva bhAvone tyAga karIne te sva sthiti thavI enuM nAma ja sarva tyAga che. A sarvatyAga saMbaMdhe devaguru bahaspatie potAnA putra kacane kahelo upadeza ati mahatvanuM che, te bedhanI daDhatAne mATe atre ApavAmAM Ave te ayogya gaNAze nahi. netra ughADavAsa karatAM paNa hune tyAga sahele che ' kace pUchayuM he mahArAja! citta zuM che? tenuM svarUpa zuM ane tene tyAga zI rIte karavo bahaspati bolyA: "ahama' evA bhAvane ja citta kahe che. "huM" e je bhAva phure che tene citta evI saMjJA vaDe paNa saMbodhe che. kacce pharI pUchyuM: A "bhAva citta kevI rIte che? vaLI A huM 35 cittano tyAga thavo e bahu duSkara heI kadApi paNa siddha thAya ema lAgatuM nathI. te he yogIomAM zreSTha, tetrIza keTi devatAonA guru ! e cittano tyAga zI rIte karavo, te kRpA karIne kahe. bahaspati kahe che: puSpane teDavA ane netrane ughADamIMca karavA karatAM paNa A ahaMbhAvarUpa tina tyAga bahu ja sahelo che. temAM jarA paNa kaleza nathI. have te tyAga kevI rIte siddha thAya te kahuM chuM. je vastu kevaLa ajJAna vaDe ja bhAsatI hoya te jJAna thatAM ja nAza pAmI jAya che. he putra! kharI vastuno vicAra karatAM mithyA thayelA zramanI nivRtti jema anAyAse ja thaI jAya che tema vAstavika rIte A ahaMkAra ke je kadI che ja nahi te to sAva mithyA chatAM paNa bALake kapI lIdhelA vetALanI jema jANe satya ja hoya tema ajJAna vaDe bhAsI rahyo che, jema rajajumAM sapaMpaNuM ane jhAMjhavAnAM jaLamAM jaLanI buddhi AbhAsamAtra taddana miyAja hoya che tema A ahaMbhAva(vRkSAMka 3) paNa mAtra mithyA abhAvarUpe ja hure che. te sata paNa nathI ane asata 5NuM nathI, tema ja sata ane asata e ma baMne yukatadharmavALA paNa nathI; "navAvALAnA ja jayA abhAva che to pachI sata asatapaNuM kayAM rahyuM che anadi, anaMta, sarvanuM adhaSThAna, AkAza karatAM paNa atinirmaLa, mitraNa vagaranuM, taddana svaccha ane zudra, sarvamAM ane sarvatra raheluM, sarvane prakAza ApanAruM kevaLa cata mAtra evuM eka brahma ja che, ane eka evuM te bahma pite ja samudramAM jema taraMge phINa
Page #952
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] he gautama! have huM tane guhya ane sanAtana evuM A brahma kahuM chuM. [ 823 parapoTA vagere judA judA pratIta thatAM tevAM chatAM pANIthI abhinna evA ekarUpa che, tema savarUpe jovAmAM Ave che chatAM ekarUpa ja che. temAM vaLI A ahama (vRkSAMka 3) e nI ati kayAMthI ane zI rIte utpanna thAya che? pANImAM te vaLI sUkI dhULanA DhagalA zI rIte maLI zake? agnimAM kaye sthaLe jaLa rahI zake? Ama asaMbhavita hovAne lIdhe A ahaMbhAvanI AmAmAM kadI utpatti thavI zakaya nahi hovAthI AtmAmAM A ahaMbhAvanI kadI utpatti ja thayelI nathI. mATe he putra ! A dehAdika ke je mAtA pitA vageremAMthI utpanna thayelAM che, te ja huM chuM evI parimita(maryAdita) AkAravALI tuccha tathA kALa, dizA vaDe vRddhi ane nAzAda che vikArone prApta thanArI boTI brAMtine tuM tajI de ane kALa dezAdi maryAdAthI je para che evuM amaryAdita, anaMta, ravacha, nityaprakAza, sarvavyApI ajJAnanI daSTie sarva padArtharUpe bhAsatuM tathA paramArthadaSTie mAtra advaitarUpa, nirmaLa, niHsaMga, ajamA, nirvikAra evuM eka caitanyana balma ja tAruM kharuM svarUpa che. te ja tuM che, ema nizcayapUrvaka samaja. jema sare dizA tarapha rahelAM phaLa, puSpa ane patra e sarvanA kAraNarUpa ane sArarUpa e to sadAkALa temAM rahelA rasa ja che, te rasanI jema te ja A sarva dazyanA kAraNarUpe ane sArarUpe sanI aMdara sadAkALa rahelo hoI atyaMta nirmaLa ane anaMta cidAtmArUpa che. he karA ! tuM paNa te eka, akhaMDa, advaita ane satya evo AmarUpa che. to pachI temAM A huM evo maryAdAvALe nizcaya te vaLI kevo? ane kyAM hoya ? tAt AtmasvarUpa evA pitAmAM kadI huMnI utpatti ja thavA pAmelI nathI evA prakAranA daDha nizcaya vaDe mithyAzramane kSaNamAtramAM ukheDI nAkhavo, te ja cittayAgano kharo upAya che (yoga. ni. pUra sargaH 111). sanyAsa kivA tyAgane mULa uddeza samajavAnI jarUra che bhagavAna zrIkRSNa kahe che : he pArtha ! A rIte cittatyAga karIne jIvanmukta banelAo ja kharA tyAgI kahevAya che; te tArA lakSyamAM sArI rIte AvyuM ne ? AnuM nAma ja sarvottama tyAga che. saMnyAsa ne tyAga e baMnenA dhyeyamAM vAstavika rIte bilakula bheda nathI chatAM meM tane prathama teno vyavahAradaSTie paDanA bheda batAvyo che. tyAga kahe ke saMnyAsa kahe paraMtu jo tenuM aMte AtmaprAptirU5 phaLamAM paryAvasAna na thAya to te baMne nirarthaka ja gaNAya; tethI meM tane satva, raja ane tama evA tyAganA traNa bheda kahyA paraMtu te bhedo zAse niyata karI ApelA nitya naimittikAdikano tyAga karanArAomAM paDe che. AthI ja zAstramAM kahelA yajJa, dAna ane tapAdi karmo cittazuddhi karanArA hevAthI te paNa avazya karavAM ja joIe ema meM kahyuM che, kAraNa ke teo aMtima phaLarUpa je khare saMnyAsa athavA tyAga kahevAya che tene karI ApanArAM che paraMtu tevA prakAre saMnyAsa kiMvA tyAgano mULa sAco uddeza samajayA vagara jeo dehAdika bAhya kriyAono ja tyAga karavA mathe che tenA saMbaMdhamAM have kahuM chuM te sAMbhaLa. ma hi dehabhRtA zakyaM tyaktuM karmANyazeSataH / pastu karmaphalatyAgI sa tyAgItyabhidhIyate // 11 // dehAbhimAnIethI vizeSa karma tyAga azakya che che deha chuM evo jeone nizcaya che evA dehabhata arthAt dehAbhimAnIone mATe taddana zeSa nahi rahe evI rIte karmone tyAga thavo zakaya ja nathI. mATe je karmaphaLane tyAgI hoya te ja khara tyAgI kahevAya che. sArAMza e ke, huM deha chuM evA nizcayavALA heya teo je ema kahe ke huM niyatie nirmANa karelA jJAnendriya kivA karmendriya vaDe thatAM tamAma karmIne tyAga karuM chuM te te kadI paNa zakaya ja nathI. hAtha kadI paganuM kArya karI zake nahi, tema AMkhanuM kArya kAna ane kAnanuM kArya AMkho karI zake nahi, vaLI koI kaheze ke huM karmendriyano vyApAra nahi karuM ane samAdhimAM ja besI rahe athavA suSuptimAM ja paDI
Page #953
--------------------------------------------------------------------------
________________ 828] rA ra ma prANa mAramAM mati nautama / Tha. [ siddhAntakASTha bha0 gI- a. 18/11 rahuM te Ama samAdhimAM besavuM kiMvA Udha levI e paNa eka prakAranI kriyA thaI ke nahi ? vAstavika rIta to karmendriyo vaDe koIne koI diyA vagara dehadhArI jaMpIne kadI besI zakato nathI pachI te kriyA game te prakAranI hoya. deI hAtha UMcA karavAnI kriyA karaze to kaI nIce paDI rahevAnI kiMvA keI bIjA ke prakAre kriyA karaze paraMtu te sarve kriyAo ja gaNAya, kharuM ne? te ja pramANe bIjI kameMndriyo saMbaMdhe paNa samajavuM, Ama hovA chatAM koI kahe ke huM te karmendriyanI tamAma kriyAone tyAga karuM chuM, te paDyuM te mAnasika saMka9pavika karI mAnasika kriyAo te karyA ja kare che, A rIte jayAM sudhI zarIra hoya tyAM sudhIne mATe koIne koI prakAranI kriyAo thatI ja rahe che. hAthanI kriyA baMdha hoya to paganI ane paganI baMdha hoya te kAnanI athavA chevaTe mananA saMkalpavikalpa to cAlu ja hoya che kiMvA suSuptimAM eTale kApASaNAdi jevI jaDa avasthAmAM paNa paDI rahevA 35 kiMvA chatara koI prakAranI kriyAo te cAlu hoya che. AvI kriyAono tana avazeSa suddhAM na rahe eTale bilakula kriyAothI rahita bane e to dehAbhimAnanA nizcayavALAne deha hoya tyAM sudhIne mATe kadI paNa zakya ja nathI, pachI te sthULadeha he, sUkSama (liMga)deha hA yA kAraNa deha hA, A traNe dehamAM koIne koI prakAranI kriyAo to thatI ja ra sthaLa dehamAM karmendriya ane jJAnendriyanI kriyAo thatI jovAmAM Ave che, amadehamAM mananI kriyAo thatI rahe che ane kAraNa dehamAM to jaDatArUpa eTale huM kAMI jANatA nathI evI kriyA thatI rahe che. tAtparya e ke, "huM" amuka jANuM chuM ema kahevuM e jema eka prakAranI bhAvAtmaka kriyA che tema "huM" kAMI jANato nathI evA prakAranI avasthA e paNa eka bhAvAtmaka kriyA ja che. A kriyAonI samasyA vAsanAvazAta deha dhAraNa karanArA jIvAtmAne lAgu paDe che eTale A kriyAo deha kare che ema nahi paraMtu aneka vAsanAovazAta deha dhAraNa karanAre jIvAtmA kare che. tethI kriyA karavAne Arepa chavAtmA upara karavAmAM Ave che, AthI jyAM sudhI huM deha chuM e tene nizcaya hoya tyAM sudhIne mATe te dehAbhimAnIothI kriyAono tyAga kadI paNa saMbhavatA nathI. A saMbaMdhe upara paNa saMkSepamAM vivecana ApeluM che temaja prathama 5Na vakhatovakhata jaNAveluM che (juo adhyAya 3 ka3) bAhya kriyAonI daSTie je vicAra karavAmAM Ave to jJAnIonI ane ajJAnIonI kriyAo dekhavAmAM te eka sarakhI ja hoya che. jema jJAnIo paNuM netra vaDe javAnuM kAma kare che tyAre ajJAnIo paNa jovA mATe netrano ja upayoga kare che. A rIte meM vaDe bolavuM, paga vaDe cAlavuM vagere vyavahAro jJAnI ane ajJAnIomAM eka sarakhA hovAnuM najare paDe che, paraMtu vAstavika jJAnIono nizcaya Atma25 hovAne lIdhe temanI tamAma kriyAo paNa AbhA5 ja hoya che, temanI kriyAo karmabaMdhanarUpa kahI zakAtI nathI, paraMtu jeone huM deha chuM evo nizcaya hAya temanI thatI kriyAo ja karmarUpa kahevAya che. tethI jJAnInA cittane sarva kahe che ane temanI sarva kriyAone sattA sAmAnya kahe che temanI thatI badhI kriyAo akriyArUpa che. A nyAye ja ajJAnIone mATe kevaLa bAhya tyAgane sAco tyAga nahi paraMtu karmaphaLa tyAgane ja sAco tyAga kahe che. A saMbadhe zAstrano nirNaya kahuM chuM. deha hoya tyAM sudhI prArabdha oLaMgI zakAya nahi jyAM sudhI deha rahe tyAM sudhI samAna citta rAkhIne, nirvikAra avasthAmAM rahI AtmasAkSAtkAra thayelA je jJAnIo vyavahAra kare che tenuM bahumAnasa evuM nAma che. jeo tane nahi jANavAthI ja ajJAnane lIdhe svabhAva vaDe ja niyata karAyelI dehanI avasthAothI bhayabhIta banIne beyane samajayA sivAya ajJAnane lIdhe bAhya karmatyAga karavAno prayatna kare che teone sAcA karmayAganuM phaLa maLatuM nathI, jyAM sudhI tala hoya tyAM sudhI temAM tela hoya che ja tema jyAM sudhI deha hoya tyAM sudhI tenAM niyatiniyamAnusAra prArabdhavazAta niyata thayelA karmendriyanA bAhya vyavahAro cAlu ja hoya che. huM te kriyAo nathI karato ema je kaI jevA mAge che te talavAra vaDe AkAzane chedavAne prayatna kare che, ema samajavuM. sarva
Page #954
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] (je) AtmasvarUpa (vA chatAM) maraNane prApta thAya che (ema ajJAnathI bhAse che.) [ 825 AtmasvarUpa che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi, evA prakAranA paga vaDe cittanI samAnatA rAkhI karavuM ane nahi karavuM e baMne bAbateno durAgraha choDI daI, AtmAnA aparokSa anubhavathI siddha evI nirvikAra dazAthI nATakamAMnA naTanI jema anAyAse yathAyogya samaye je je vyavahAra prApta thAya te asaMga rIte ahama bhAva vagara yaMtravata purvaprArabdhAnusAra karyA karavA, tevA vyavahAra vaDe sukha kiMvA duHkha game te thAya tene paNa vicAra chaDI pote aMtaramAM te samAna ja rahevuM. A rIte zAMtacita rahevuM e ja kharo tyAga che. bAkI kameMdriyo tarapha cittanI sthiti rAkhI tene haTha vaDe rokavAno prayatna karavo eTale manamAM aneka viSayonuM ciMtana karavuM ane uparathI ikriyatyAgane mATe haTha karavI e deha dazA saMbaMdhI duHkhonA tyAgane sAcA upAya nathI. jJAnI puruSe paNa pitAno deha rahe tyAM sudhIne mATe aMtaramAM AtmAkAra vRtti rAkhI uparathI kevaLa kameM driya vaDe sadAcArane anusAra vyavahAra karatA rahevuM paraMtu mana vagere indriyothI harSazoka vaDe vikAravALA kadApi thavuM nahi. brahmAthI mAMDI sarva jIvanmukta puruSoe paNa niyatiniyamAnusAra deha saMbaMdhI prArabdhathI pasavyavahAra karyo karavo. evo ja deva eTale prArabdha kiMvA niyatine nizraya che. ajJAnI cho ane jJAnI mahAtmAo ItyAdi je je kAMI A dasyAdi (vRkSAMka 3 thI 15 va)rUpe raheluM jovAmAM Ave che te sarva jema nadInuM jaLa samudra tarapha jAya che tema deva tarapha ja jAya che. tAtparya ke, mithyA bhrama vaDe bhAsatI tamAma dazyajaLa(vRkSAMka 3 thI 15 devane adhIna che(prArabdhane mATe adhyAya 3-4-5-11-15 ityAdi juo.) jJAnI puruSono vyavahAra aMtaHkaraNamAM samAna ane nirvikAra avasthAmAM yaMtranI mAphaka anAyAse ja thatuM rahe che. Ama deha hoya tyAM sudhI temanA vyavahAra prArabdhavazAta cAlu hoya che. bheda eTalo ja ke ajJAnI puruSa prArabdha pramANe dazA AvI paDatAM hadayamAM khedane pAme che tethI temane je sukhaduHkha AvI paDe temAM te AkuLavyAkuLa banI jAya che ane aneka prakAranAM janmamaraNAdi du:kho jemAM rahelAM che evA hajAro deha dhAraNa karavAmAM kAraNabhUta evA karmo ja teo karyA kare che, tethI temanuM prArabdha paNa vAsanAvazAta vakhatevakhata badalAyA kare che. he sUra ! amuka prANIe amuka janmamAM amuka prakAre sukhamAM rahevuM ane amuka prakAre duHkhamAM rahevuM evuM je kAMI chae vAsanAvazAta ane potAnA karmo anusAra, pitA potAnA lalATa eTale prArabdhamAM lakheluM che, te nirmANa thayelA pUrva prAbdhavazAta ja tene vyavahAra karavo paDe che eTale jJAnI he yA anAnI che paraMtu deha hoya tyAM sudhIne mATe niyati kivA prArabdha kadI 5 oLaMgI zakAtuM nathI. jJAnIone mATenuM A vivecana vyavahAradaSTie samajAvavA pUratuM ja kahevAmAM AveluM che. karmanuM bIja ane karmaphaLa kene kahevuM he buddhizALI ! karmanuM mukhya bIja cidAmAsavaDe kahevAnuM vacetanya ja che. jIvapaNuM heya te ja A moTI zAkhAo tathA phaLakalavALuM mamAdi bhAvo vaDe pratIta thanAruM saMsAravRkSa UgI nIkaLe che. eTale mahAprANa(rakSAMka 6) ahaMkArAdimAM maLI jaI temAM AtmarUpatA eTale potApaNuM mAnI le che ane nisaMga AtmAmAM anAdi avidyA 25 bhramavaDe rapharelA mithyA rapa hura(vRkSAMka 3)ne lIdhe niyata thayelI Izvara(vRkSAMka 2)nI kALarUpa IkSaNazakti vaDe A mAyAnA sattva, raja, tama Adi guNemAM avidyAnA saMskArathI UThelAM "hurUpa skaraNa tathA huM kartA ane A amuka che, huM amukarUpa chuM, huM amuka karuM chuM, ityAdi nAmarUpavALI bhAvanAo vaDe je te jIvAtmA baMdhAI jAya to te karmanA bIjarUpa thAya che eTale je te huM ane mAru" evA bhAva vaDe baMdhAI jAya che te bhAva ja karmanA bIjarUpa kahevAya mithyA mAyAnA cakkaramAM phasAI vAsanAvazAta vizaTa, samaSTi ane vyaSTi ityAdi anaMtApe bane che. A sarva dazyajALa jIvAtmAnA tevA tevA prakAranA bhramanuM ja dhotaka che, paraMtu je te pitAnA zuddha svarUpane oLakhI le eTale huM AtmA che ane temAM huM kivA mAruM ityAdi bhAva te kaMI che ja nahI evA mULa svarUpane oLakhI le to pachI te paramapada5 ja banI jAya che. Ama huM e ahaMkAra dhAraNa karavAthI te cidAbhAsa (jIvAtmA) 25 bane che tathA "ha no vilaya karI svarUpamAM rithati kare che tyAre te cidAkAza
Page #955
--------------------------------------------------------------------------
________________ 8263 yonimanye prapadyante-- [ siddhAnakAraDa bha0 gIva a. 18/11 eTale brahma kiMvA AtmarUpa bane che. vAstavika rIte ahaMbhAva dhAraNa karanAre huM pote cAnya vA Atmae5 hovA chatAM paNa bahu kartA chuM ane mArAM amuka nAmarUpa che, evI huM, tuM, te, A, mArI, tArI ityAdi bhAvanAo karI le che ane vAsanAvazAta te te bhAvanArUpa ja banI jAya che ane jo tema na thAya to pote paramapadamAM ja sthira rahe che; mATe prathama "ahama' bhAvane dhAraNa karI pachI dehAdikanA AkAre Atmabuddhi thavI arthAta huM deha ja chuM ema mAnavuM te ja karmanuM kAraNa che. AvI bhAvanA e ja mukhya karmanA phaLarUpa che. sArAMza e ke huM ema mAnavuM te ja karmane bIja 25 hAI 'hu deha chuM, huM kartA chuM, amuka mA che, ityAdi rIte je mAnavuM tenuM nAma ja karmaphaLa che, evo zAstra nirNaya che mATe kamaLane tyAga karavo eTale "huM" ane "mAsa' ityAdi tamAmane tyAga karavo. AnuM nAma ja mukhya karmaphaLatyAga che. Ama karmanuM bIja ane karmaphaLa kone kahevuM tenI zAstramAM kahelI vyAkhyAo tane kahI. tasmAta tuM have huM bhAno mULamAMthI ja ucheda karIne paramapadamAM rita thaI jA. bAkI ahemamAdi silaka rAkhIne kaI kahe ke huM kevaLa bAhya evA karmendriyanAM karmane ja tyAga karuM chuM, te te tyAga sAco nathI. kAraNa ke je bIjano ja nAza thayo nA hoya te phakta uparanI zAkhA vagerenA nAzathI zuM vaLavAnuM che? eTalA mATe kevaLa karmano tyAga karatAM karmaphaLatyAganI mahattA vizeSa che, ema huM tane kahI rahyo chuM. jIvAtmAne bhayabhIta thavAnuM kAraNa he priya! A mithyA evA sUkSma cidAbhAsarUpa mULa bIjamAMthI thanArA karmanI dehAdi upAdhi jyAM sudhI rahe tyAM sudhI vALa paNa zo ane tenuM anuSThAna eTale praNa karavuM e paNa zuM? miyA vastune to vaLI tyAga athavA anyAga paNa zuM? A mithyA cidAbhAsarUpa jIva cetanya(jIvAtmA) bahAra ane aMdara vAsanAvazAta jevI jevI rIte rakure che tevI rIte te pote ja kSaNamAtramAM banI jAya che. A badhuM dazyajALa je jovAmAM Ave che te badhuM A pramANenuM ja che. Ama te vAsanA kiMvA kuraNavazAta asatyane AkAre dekhAya ke satyarUpe dekhAya paraMtu te bhaya pedA karI de che ane te je kuraNAthI rahita thaI rahe te bhrAMtithI mukta banI jAya che, pachI kuraNurUpa thayela A bhrama sAco che ke khoTe che tenuM kAMI prayeAjana rahetuM ja nathI. jema dorI upara bhamavaDe sarpanI bhrAMti thAya che tyAre te bhayabhIta banAvI de che paraMtu jyAre te bhratirUpa rasaraNa naSTa thAya che tyAre pAchalo bhrama game tevo hoya chatAM te nirbhaya ane zAMta banI jAya che kiMvA jAgrata thatAMnI sAthe ja svapna kharuM che ke khoTuM che tenuM prayojana rahetuM nathI tema vAstavika rIte te AtmasvarUpa hovA chatAM paNa jyAre te cida bhAsarUpe ahemamAdi kuraNuvALA thAya che tyAre te A mujaba aneka citravicitra dazyanA AkAre banI aneka janmamaraNAdinA cakkaramAM paDIne bhayabhIta banI jAya che, paraMtu jyAre te aham evI phuraNAthI rahita bane che tyAre ja A bhrama sAco hato, beTA hatA kiMvA te haze ane te evI kalpanA karavAnuM paNa tene kAMI prajana rahetuM nathI. kAraNa te taddana nirvikAra, nivikalpa, zAMta, ekarasarUpa banele heI temAM bIjApaNAne bhAva kyAM rahe? ane tenI kalpanA karavAvALo paNa judo kayAM rahe? prakAzane aMdhAruM kevuM haze, kayAM haze, mane (prakAza)ne jotAM ja te bhAgI jAya che ityAdi kalpanAo hoya che kharI ke? tema ja A cidAbhAsarUpa jIvAtmAnuM paNa samaje, tAtparya ke, A tamAma dasyazrama naSTa karavAne mATe haMbhAvane vilaya karyA sivAya bIjA koI paNa prakAre zAMti kiMvA abhaya rithati prApta thatI nathI; AnuM nAma ja aparokSAnubhava kiMvA sAkSAtkAra che. AvA AtmAnuM je zarIra ane te vaDe thatuM je karma jovAmAM Ave che te itaronI dRSTie ja hoya che, paraMtu tenI potAnI ISTae nathI. A mujaba jyAM sudhI AtmAno anubhadha thato nathI tyAM sudhI e cidAbhAsarU5 cha cetanya ja pote pitAmAM bhrAMti vaDe utpanna thapelA vAsanA, icchA, mana, karma ane saMka95 ityAdi nAmarUpanA vistArane pAme che. vaLI jJAnI paNa bIjAnI dRSTie zarIra hoya tyAM sudhI dehaprArabdhavazAta karmo karate hoya evo mAse che, bAkI AtmadaSTie to jyAM cidAbhAsa ja nathI te pachI tenA AdhAre rahenArAM karma ane zarIra vagerenI vAta ja mAM rahI? paraMtu anAdaSTie to tevuM hoya ema bhAse che.
Page #956
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana ] (ane vastutaH AtmarUpa chatAM) aneka sainiemAM praveza karyo kare che-- [ 827 samULagA tyAga kema zakaya nathI ? De mahAbAheA ! upara kahevA pramANe anuAnadaSTine Azraya laI vicAra karatAM jaNAze ke, manuSya bhale jJAnI hai| athavA ajJAnI hai, paraMtu jyAM sudhI jJAnIne deha rahe tyAM sudhI ane ajJAnIne te| AtmasAkSAtkAra thatAM sudhI, cittarUpa upAdhi ke jemAM caitanyanuM pratibhiba paDI cidAbhAsa ( jIvamA ) ajJAnInI peThe A deharUpI paramAM rahe tyAM sudhI eTale videhamukta thatAM sudhI kriyAoneA tyAga zakaya nathI. jIvata puruSamAM kriyAone tyAga zI rIte thaI zake? bAkI prArabdhavazAt AvI paDaeNle vyavahu!ra karyAM chatAM paNuM aMtaHkaraNumAM "huM asaMga, advitIya, kUTaya, cirUSa tathA akartA che,' evA dRDha nizcaya vaDe kevaLa niSkriya evA eka AtmAmAM ja sthiti rAkhI rahevuM joI e. nAma ane rUpAdinI bhAvanA ja manamAM kadI nahi thavA detAM A ka` che, A eka che tyAdi vikAne paNu tyAga karI devAmAM Ave teA katyaNa ke cittayAga peAtAnI meLe ja thaI jAya che. bAkI ajJAnIetI sthUla STie te kA tyAga dApi saMbhavatA ja nathI. chatAM zAstramAM cittazuddhine mATe nityanaimittika karmInI zAstrakAroe harAvI ApelI niyamita rItane je tyAga kare che te te eka dAMbhikatA ja kahevAya che. teNe kharo tyAga karyo ja nathI ema samajavuM. karmAMnA tyAga asa'bhavita che ema mAnanArA ajJAnIonI sthULaSTie jJAtInAM thatAM karmo tevAmAM Ave che chatAM tee amuka prakAre karavAM athavA amuka prakAre nahiM karavAM jyAdi sa'vikalpa vagaranAM AvAthI jema kuMbhAranA cAkane ApelA vega baMdha thatAM sudhI te kratuM ja rahe che kivA agnimAM lAkaDAM noMDu maLatAM te dhIre dhIre zAMta banI jAya che tema pUsarakAravazAta videhamukta thatAM sudhI jIva-mukta jJAnInA je deDha ajJAnIonI dRSTie levAmAM Ave che tenAM thatAM karmAM Asakti agara svAbhAvika rIte ja thatAM rahe che. tethI vAstavika rIte te pete teA taddana niSkriya hAya che kAraNa ke parekSanAna vaDe, A je kAMI huM, tuM, te, A, ityAdirUpe dRzyanI bhrAMti dekhAya che, te sanuM tattvajJAna vaDe anubhavasiddha mithyApaNuM samajatAM ja sava dRzyaneA khAdha thaI jAya che ane jagata Adine taddana abhAva che ema anubhavamAM Ave che. A mujaba aparAkSAnubhava thaI sarva dazyAdinA khAdha thaI javA te ja A mithyA jagAdine temAM rahelA cittane ane kaneA ane tenA phaLane kharA tyAga che. kema ke tevI sthiti prApta thatAM ja AtmAnu asagapaNa pUrNa paNe anubhavavAmAM Ave che ane tethI svAbhAvika rIte anAyAse ja zAMti prApta thAya che. mATe ahaMbhAvane mULamAMthI uccheda karavA te ja kharA tyAga kivA sanyAsa che eveA zAstrane paNa siddhAMta che. tyAjya kema ? kramAnA upadeza zrIkRSNa bhagavAta AgaLa kahe che : he dhanaMjaya ! tyAga athavA sanyAsa kAne kahe che te tArA lakSamAM sArI rIte AvyuM teM? sakSepamAM eTaluM ja samaja ke ahabhAvane tenA sAkSI sahita vilaya karI nAMkhavA, aMtaHkaraNamAM huM evA bhAvanI utpatti ja thavA devI nahi, te ja kharA karmAMsaMnyAsa athavA tyAga kahevAya ane aMtaHkaraNamAM te huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, ityAdi bhAvAnI utpatti thAya teA tusta ja te AtmarUpa che evA prakAranI AtmabhAvarUpa pratipitta vaDe tene dAbI devI tenuM nAma ja kaLatyAga chaeN, paNa eTaluM khAsa dhyAnamAM rAkha ke tArA jevA vivekI ane zreSTha adhikArIe ja AvA prakAranA karmosanyAsa kiDavA katyAga athavA kaphaLatyAganI sAcI vyAkhyA samajIne AtmasvarUpanI prApti karI zake che, paraMtu bahArathI peAtAne meATA buddhizALI samajanArA paNu saMpUrNataH ahaMkAramAM krUsAyelA heAya che, tenu mana svAbhAvika rIte ja viSayebhAgamAM Asakta baneluM hoya che, evA keTalAka ajJAno ane mUDha lokA zAstramAM kahelA A kharA katyAganuM rahasya nahi samajatAM pote peAtAno aMdarakhAne rahelI viSayavAsanA tRpta karavAnA uddezathI ane pazupittane satAvAne mATe ja teneA manamAnyA atha kare che ane tene ja krama. mAnI bese che tathA tenA kama mAganA upadeza ja kharA Sama che ema samaje che. tevA bahArathI leAkAmAM
Page #957
--------------------------------------------------------------------------
________________ 28] zarIratvAya dehinH| [ siddhAntakANa bha0 gI. a. 18/14 pitAne buddhimAna gaNAvI ane khuzAmatapriya leke pAse vAha vAha kahevarAvo pitAne badhA meTo buddhizALI samaje che evuM mAnI beThelA, aMdarakhAne anekavidha viSayonI lAlacamAM phasAyelA evA A avivekI monA mana upara rUDha thayelI karmamArganI A bhUlabharelI kalpanA dUra thavAnuM azakya banyuM che A rIte karmamArgane nAme jamatamAM jyAM tyAM DhaMganuM sAmrAjya prasareluM che tene durupayoga thato rahyo che, ATalA mATe A karmamArgano upadeza tyAjya che. AvA mUrkhao pote te vinAzamAM paDe che paraMtu sAthe sAthe jagatane avagatine paMthe ghasaDI jaI teno paNa vinAza karI rahyA che. A teone hAthe mahAna aparAdha thaI rahyo che. lokomAM nAnI gaNAtA paraMtu aMdarakhAne viSayanI AsaktivALA evA A mUDhAne tenI kalpanA paNa hotI nathI. tevA A ucca keTInA tyAganI vyAkhyA samajavA asamartha hovAthI temane AtmajJAna thatAM sudhIne mATe cittazuddha thavA arthe meM prathama zAstramAM pramANa manAyelAM yajJa, dAna ane tapAdi karmo niSkAma rIte karavA kaheluM che (adhyAya 18 zloka 4, 5 juo), vaLI tevA narapazuone mATe saMyamanI paNa dhaNI jarUra hovAthI bAhya tyAganI paNa AvazyakatA hoya che chatAM je te zAstramAM niyata thayelAM nityanaimittikAdi karmono tyAga kare ane manasvI karmo tathA tenA tyAgane sAce mAno tene ja karmavega vA karmayAga samaje te tene satva, raja ane tame ema upara kahelI tyAganI traNa kedI pikInA ja samajavA. udeza e ke, jyAM sudhI cittazuddhi thaI AtmA anAmAno viveka jAgRta thato nathI, tyAM sadhIne mATe te bAhya tyAganI jarUra hoI zAstramAM kahevA pramANe nitya naimittika karmo karavAthI khare tyAga dhIre dhIre sAdhya thAya che. A rIte dhIre dhIre tyAga karanAra atyAga eTale kharo tyAga nahi samajanAra kamasaMnyAsI kavAya tathA ane tyAga karanArAo ja saMnyAsI eTale zreSTha saMnyAsI kahevAya che. aniSTa miSTa mizraM ca trividhaM karmaNaH phalam / bhavasya'tyAginAM pretya na tu sanyAsino kvacita // 12 // iSTa, aniSTa ane mizra karmaphaLe kone bhegavavAM paDe che? he pArtha! tane je upara zAstramAM niyata thayelAM karma karI kame sAcA tyAganuM rahasya samajanArA atyAgIo kiMvA kamasaMnyAsI ane zAstraniyata kama nahi karatAM manasvI rIte karma karanArA athavA karmayAga karanArAe kahyA, tevAone aniSTa, ISTa ane mizra ema traNa prakAranuM je karmanuM phaLa utpanna thAya che te maraNa pachI bhogavavuM ja paDe che, paraMtu je zreSTha saMnyAsI be heya temane to te karmaphaLa kadI paNuM prApta thatuM nathI. sArAMza e ke, karma karavAthI sarvasAmAnya rIte sAruM, narasuM ane baMnenuM mizraNa ema traNa prakAranuM kamaLa utpanna thAya che evo niyatino niyama che. te kadAca tane zaMkA thaze ke tamoe upara jJAnI ane ajJAnIne thatAM karmomAM te kAMI bheda nathI ema kahyuM to pachI A karmonAM utpanna thatA IcchAni ane mizraNAtmaka phaLa paNa baMnene bhogavavAM paDaze ane jo Ama hoya to pachI videDamukti siddha thaze nahi te tema nathI. jo ke jJAnI ane ajJAnInA deDa vaDe thatAM karmo te eka sarakhAM hoya ema jovAmAM Ave che kharAM, paraMtu jJAnI to tethI taddana asaMga, anAsakta hovAthI jaLamAM rahelA kamaLanI jema te karmaphaLa tene kiMcitmAtra paNa sparza karI zakatAM nathI. kAraNa ke, temaNe ahaMbhAvane saMpUrNataH vilaya karI AtmAno sAkSAtkAra karI lIdhela hovAthI temanAmAM jyAM ahaMbhAva ja hoto nathI to pachI karma ane tenA phaLanI to vAta ja kayAM rahI? jema zekeluM bI ugI zakatuM nathI tema jJAnInAM sarva karmo jJAna vaDe dagdha thayelA hovAthI te phaLa utpanna karavA samartha hotA nathI, paraMtu jeone upara kahyA pramANe sAco tyAga sApya thayele heta nathI eTale AtmasAkSAtkAra thayeluM heta nathI teo zAstramAM kahyA pramANe niyata karmo karyA kare che te thakI teonI citazuddhi thaI krame karmatyAganuM rahasya
Page #958
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] keTalAke anyarUpe banI dehAbhimAnathI zarIra prahaNane mATe; 829 samajAya che. paNa jeo zAstra pramANane cheDI daI manasvI vartana karanArA hoya che teo huM anAsakta chuM, karmayogI chuM, karmatyAgI chuM ema mAnI bese tethI kiMvA temanA khuzAmatIyAo pAse tevuM kahevarAvavAthI kamaMDaLamAMthI chUTI zakatA nathI paraMtu AtmajJAna thatAM sudhI potapotAnAM karmanA utpanna thatAM ISTa, aniSTa ane baMnenA mizraNAtmaka evAM karmonAM phaLo kaha ane paralokamAM bhogavyA vinA teone thyo ja thato nathI, ema nizcayAtmaka jANu. paJcaitAni mahAbAho kAraNAni nibodha me / sAle kRtAnte proktAni siddhaye sarvakarmaNAm // 13 // " karma thavAnAM mukhya pAMca kAraNe che he mahAbAhe ! upara meM tane phaLanA utpanna thatA traNa prakAre kahyA; have sarva karmo ghavAne mATe sAMkhya eTale vedAMtazAstramAM kahevAmAM AvelA katAMta eTale karmano aMta batAvanArA che te A pAMca kAraNone tuM mArA thakI sAMbhaLa. uddeza e che ke, A jagatamAM koI paNa karma thavAne mATe pAMca kAraNonI jarUra hoya che. pAMca kAraNa vagara koI paNa kArya kadI paNa thavuM zakaya nathI. A pAMca kAraNe tattvajJAna karAvI ApanArA sAMkhya eTale vedAMtazAstramAM AtmasvarUpanI prApti thAya evA udezathI kahelAM che. teno Azaya e ke, A tamAma karmo aMtavALAM kivA nAzavaMta che tene sArI rIte bodha thAya ane satya evuM AtmasvarUpa jANavAmAM Ave eTalA mATe A pramANe viveka vaDe sarvamAnya evA vedAMta zAstra nAM AdhAre huM tane te adhiSThAnAdi pAMce kahuM chuM; kema ke AtmajJAna samajAvavAne mATe A sivAya bIjI koI yukita nathI. parokSajJAna thatAM sudhI sAMkhyazAstranA AdhAre ja samajAvavAnI zAstraprathA che. A saMbaMdhe vadhu vivecana prathama AveluM ja che (juo adhyAya 2 zloka 39, adhyAya 5, zleka 14). adhiSThAna tathA kartA karaNaM ca pRthagvidham / vividhAzca pRthazceSTA daivaM caivAtra paJcamam // 14 // pAMca kAraNutanI utpatti adhiSThAna, kartA, judApaNAne bhAva batAvanAruM karaNa, vividha prakAranI ceSTAo ane temAM deva e pAMcamuM che. sArAMza, A pAMca kAraNomAM adhiSThAna eTale ja AdhAra. jema vAyu, agni, jaLa ane pR, III e sarvano AdhAra kivA adhiSThAna AkAza kahevAya che, tema sAkSI sahita ahemamAdi tamAma bhAnuM | mULa adhiSThAna divA AdhAra AtmA (vRkSAMka 1) che. jema AkAza sarvAnuM adhiSThAna hovA chatAM paNa | sarvathI taddana asaMga che tema ja A AtmA sarvathI asaMga haI nirvikAra, nirAkAra ane ni tathA te ja A AkAzAdino paNa AdhAra che; mATe sarvanuM te adhiSThAna kahevAya che. kartA eTale Izvara kiMvA puruSa(vRkSAMka 2) che. teNe ja potAnI kALarUpa IkSaNazakti vaDe "huM" rUpa prakRti kivA mAyArUpe prakaTa thaI prakRtinA sarvAdi guNamAM kSobha utpanna karyo che. Ama Izvara kartA heItanI kALarUpa ikSiNazaktine daivarUpa kALa kiMvA kApAlika kahe che. A devarUpa IkSaNazakti vaDe ja mAyA kivA niyati satrAdi guNe vaDe sarvane niyamamAM rAkhI zake che. (devarUpakALa saMbadhI varNana mATe juo adhyAya 11, leka 32) A IzvaranI iMrUpa niyati, prakRti kivA mAyA (kSAMka 3) e sarva kAronuM paNa Adi kAraNa hovAthI te karazuM kahevAya che. asAdhAraNuM kAra zune ja karaNa kahe che. jema arIsAmAM pratibiMba paDe che tema "huM" evA pratibiMbita judApaNAne bhAva prathamataH ahIMthI ja prakaTa thayo che, mATe te sarva dazyanuM Adi kAraNa kahevAya che. Ama te asAdhAraNa kAraNa hevAthI ja te pRthaphavidha karaNa arthAta "huM" evA pratibiMbita bhAvane juduM pADanAruM evuM Adi
Page #959
--------------------------------------------------------------------------
________________ 30 ] sthANumanye'nusazyanti [ siddhAntakASTha bha0 gIra a0 18/17 kAraNa che. A huM e prathama mithyAbhAva bAhya rIte prakaTa thayo te ja miyA evI dazya jALa mAyA kahevAya che. AtmA vastataH atarUpa hovA chatAM paNa te ja "hu"pa prakaTa thayo nA hoya evo temAM miththA dvata bhAsane AbhAsa batAvanAruM A ja bhramarUpa evuM prathamanuM mithyA kuraNa (vRkSAMka 3) che, tethI te karaNa kahevAya che. Ama huM bhAvanI utpatti thAya che tyAra pachI nAnA prakAranI ceSTAo karanAra mamabhAva evA mithyA jIvabhAvanI utpatti thavA pAmelI che. jema ravacha AkAzamAM ekAeka vAdaLanI utpatti thavA pAme tema nirvikAra, sarvanA aniSThAnarU5 AtmAmAM miyA utpana thayelA ane sarvanA kartA kahevAtA evA IzvaranI daivarUpa kALa kivA IkSaNazakti vaDe huM e mithyA pratibiMbita bhAsa puryo ane te pitAne "huM" "huM" ema samajavA lAgyo tema ja te huMmAMthI pachI mAruM mAruM e bhAva prakaTa thavA pAmyo che. AthI jeTalA jeTalA mAruM mA (mamAdi bhAva prakaTa thayA teTalA teTalA te darekanA kAraNa35 judA " huM". evA karaNabhAva prakaTa thayA. tyAra pachI A samasta jagata prathama (kiraNuza 36 vRkSa bhamAM) batAvelA kane vistArane pAmela che. mATe (1)adhiSThAna eTale sarvane AdhAra AtmA (vRkSAMka 1) heI (2) kartA eTale Izvara athavA puruSa (vRkSAMka 2) kahevAya che, tema ja (3) IzvaranI IkSaNazakti25 kALa ke je tamAmane niyatinI maryAdAmAM rAkhe che te deva kahevAya che(vRkSAMka 2 ne 7 vaccenuM) tathA (4) A davApa evA kALa vaDe 'bhAvanA mithyA kuraNane pAmelI mAyAzakti kiMvA prakRti(vRkSAMka 3)ne sarva dayAdinuM mULa kAraNa hevAthI karaNa kahevAya che. A huM ja pachI anaMtarUpe thayuM che. jema A Izvara (ka) tenI preraNAtmaka kALAzakti (deva) tathA ahamApa mithyA kuraNa (karaNa) e sarvanuM adhiSThAna AtmA che tema mamAdi sarva bhAvene AdhAra A huM ja che. te ja krame avyakata ane zivazakitarUpa eTekA vivartabhAvane pAmIne pachI (5) mahAprANa athavA vAdipe mama eTale mAruM mAruM evA aneka chavabhAvane prApta thaI vividha prakAranI ceSTAvALo thaze. AthI te jeTalA jeTalA mAruM mAru evA bhAvane prApta thaye teTalA teTalA prakAre tenA kAraNarUpe "huM" "huM" evA bhAvo paNa thatA rahyA. A rIte bhinna bhinna kAraNo tathA vAsanAvazAta anaMta prakAranI ceSTAone karanAro te mahAprANurUpa banyo. A pramANe A pAMca kAraNa tanI utpatti thaI te vagara kaI paNa kArya thavuM zakya nathI (kiraNaza 30 pR 84 juo). zarIravAInobhiryatkarma prArabhate naraH / bhyAjyaM vA viparIta SA pabaite tasya hetavaH // 15 // kAyA, vAcA ane mana vaDe thatAM karmomAM A heturUpa che nara eTale puruSa zarIra, vANI ane mana vaDe je nyAyI kiMvA viparIta karmo kare che te darekanA A pAMca ja hatua5 che. sArAMza, manuSya kAyika, vAcika, mAnasika ema traNa prakAre karmo kare che, pachI te meM jAya eTale dharma pramANenA heya ke tethI viparIta evA game te prakAranA hovA chatAM paNa te A pAMca kAraNa vagara thavA kadI paNa zakaya nathI. tatraivaM sati kartAramAtmAnaM kevalaM tu yaH / pazyatyakRtabuddhivAna sa pazyati durmatiH // 16 // AtmAne kartA khe te AMdhaLA ja jANavA he prAtha! A pramANenI paristhiti che chatAM je kevaLa AtmAne ja kartA samaje che te akRtakRtivALe durmati sAruM rahasya jANI zakatuM nathI. sArAMza, AtmA (vakSAMka 1) te AkAzanI jema taddana asaMga,
Page #960
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ]. (to) keTalAke te sthAvara (bhAva)ne ja pAme (jAya) che; [831 nirmaLa, zAMta ane vikArAdithI rahita atyaMta zuddha che. te ke sarvanuM avijhAna che chatAM te kartA, karaNa ane kAryazapa paNa nathI ane tevuM kAMIka haze ema jANato paNa nathI. jema AkAza sarvane adhiSThAna hovA chatAM kAMI karatuM paNa nathI ane kartApaNAdi koI haze evuM jANatuM paNa nathI; te te tadana asaMga, zuddha ane zAMta ja hoya che, te pramANe AtmA paNa taddana asaMga, zAMta ane nirmaLa che. AmAnI satya paristhiti A pramANenI hovA chatAM A AtmAne ja kartA che ema je ju e che eTale jANe che te khatabuddhivALe eTale sArAmAra viveka vaDe AtmAnA sAcA svarUpane nahi oLakhanArA durmatine netra hovA chatAM paNa te AMdhaLe ja che ema jANavuM. yasya nAhaGkato bhAvA buddhiryasya na lipyate / hatvApi sa imA5 lokAnna hanti na nibadhyate // 17 // sarva lekene haNIne paNa keNa haNAtuM nathI? he arjuna! AtmA te taddana asaMga haI te ja potAnuM svasvarUpa che, e pramANenA daDha nizcaya vaDe, huM kata chuM evI bhAvanAthI jenI buddhi lekhAtI nathI te A badhA lokone haNIne paNa haNato ke haNAto nathI ane kadApi baMdhanane paNa pAmatA nathI. uddeza e ke, jema AkAza to taddana asaMga che temAM kiMcitmAtra paNa vikAra nathI. tene AkAzAdi nAmanI saMjJA ApavI e paNa vyavahAradaSTie samajavA pUratI ja che. AkAza pote to te jANatuM paNa nathI ke mane kaI AkAza kahe che ane mAruM nAma AkAza che tathA huM A badhAne adhiSThAna chuM tema AtmA paNa bilakula alipta hAI nisaMga che, temAM kiMcitmAtra paNa vikAra nathI. evA anirvacanIya, zAMta ane nirmaLa svarUpane ja AmAM evI saMjJA ApavAmAM AvelI che. tene apAyelI A saMjJA phakta vyavahAradaSTie samajavA ane samajAvavA pUratI ja che. tene te kalpanA paNa nathI ke mane koI AtmA kahe che ane huM A sarvanuM adhaSThAna . jema dhara bAMdhavAmAM AvyuM ke temAM AkAzane bIje kaI sthaLethI lAvavuM paDe che ema nathI. ghara hoya to paNa te che ane nA hoya to paNa te to che ja. gharanI upAdhi vaDe potAne maThAkAza kahevAmAM Ave che evuM paNa te jANato nathI. vaLI ghara paDe ke rahe tethI tene koI harSAkAdi paNa nathI tema ja te dharane kata thavA karaNAdi paNa thatuM nathI, chatAM A badhAne nAza thavAnuM tathA utpanna thavAnuM kArya AkAzanA adhiSThAna vaDe ja thaI zake che. A mAma jagatano nAza thaI jAya te paNa AkAzane tene kiMcitmAtra paNa lepa lAgI zakato nathI; tema huM eTale asaMga evo AtmA che, mArAmAM " evA bhAvanI ja kadI utpatti thayelI nathI. e pramANe jenA nizcaya thayela hoI jeNe "huM bhAvano vilaya karIne potAnA sAcA nirvikapa svarUpano aparokSa anubhava karelo che tevA AtmAno sAkSAtkAra karelA jJAnInI buddhi asaMga evI AtmAkAra banelI hovAthI kamaLa jema pANImAM rahevA chatAM paNa taddana alipta rahe che tema A aparokSAnubhavI mahAtmAnI buddhi kiMcitmAtra paNa kadI kazAmAM lapAtI nathI. te puruSa lokadaSTie AkhA jagatanA lokone haNe chatAM paNa te koIne haNato ke haNatA paNa nathI ane badhAne haNavAthI kadI baMdhanane paNa pAmatA nathI. jema ke puruSa zastro dhA karI sAmAne mArI nAMkhe chatAM ane teno bAdha lAgato nathI ane zastra te jANatuM paNa nathI tethI te taddana asaMga ja gaNAya che, te mujaba jyAM ahaMbhAva kadI utpanna thayelo nathI evo AkAzavata nirabhimAnI banele AtmArAma puruSa pote to taddana akartA hovAthI asaMga ane alipta hoya che. te potAnI daSTie kiMvA tattvavidonI daSTie to jo ke vAstavika taddana alipta hoya che paraMtu ajJAnI lokonI daSTie videhamukti thatAM sudhI tene je zarIra ane zarIra vaDe thatAM karmo jovAmAM Ave che tenI vyavasthA zAstramAM evI che ke tenAM zarIra ane te vathatAM tamAma kAryo to niyatikiMvA prArabaddhazAta IzvaranI sattAthI ja maMtranI jema thaI rahyAM che; eTale jema hathiyArane calAvanAro tene jema calAve phivA
Page #961
--------------------------------------------------------------------------
________________ 832] dhArma nathI tam jaThe. [siddhAntakADa bha0 goha ava 18/19 mUkI rAkhe tema tene vartavuM paDe che, hathiyAra pitAnI meLe kAMI paNa kArya karatuM nathI tema ja te koI kArya kare che kiMvA mArA AdhAra vaDe bIje kaI kAMI kArya kare che ItyAdi paNa kAMI jANatuM nathI, paraMtu tene calAvanAra kiMvA mAlikI hakka darzAvanAre mAlika athavA kartA te bIje ja kaI hoya che, tenI sAthe hathiyArane kiMcitmAtra paNa saMbaMdha heta nathI. tema jJAnInuM jovAmAM AvatuM zarIra ane te vaDe thato tamAma vyavahAra ajJAnI lokonI daSTie jovAmAM Ave che, te sarva IzvaranI preraNA vaDe thatuM mAyAzaktinuM kArya che, tenuM te hathiyAra hoya che. te hathiyAra dvArA te Izvara potAnI mAyAzakti eTale niyati vA prArabdha vo joIe te AkhA jagatano saMhAra karAve athavA to A hathiyAranA TukaDe TukaDA karI nAkhe te kArya to Izvara (dakSAMka 2)nuM che ane jJAnI pote to anirvacanIya evo AtmA(vRkSAMka 1) hoI taddana asaMga heya che. temAM A Izvara(vRkSAMka 2) tathA tenI mAyAzaktinuM kArya(vRkSAMka 3 thI 15 gha) ityAdi kAMI che ja nahi. A jJAnInA zarIranI ane te vaDe thatAM sarva kAryonI sthiti A pramANenI che, eTaluM ja nahi paraMtu A dazya vizvanI aMdara cAlatuM tamAma kArya pachI te vyaSTinuM che, samaSTinuM he yA virATanuM he (vRkSAMka 3thI 1 ), paNa te sarva A IzvaranI mAyAzaktinI preraNu vaDe niyata thayeluM hoI yaMtravata cAlI rahyuM che, temAM ki citmAtra paNa pheraphAra karavA koI zakitamAna thatuM nathI. mATe he arjuna ! tuM jarA maraNAdi cha vikArothI rahita che, nitya che, asaMga e sarvane AtmA che, zarIradhArI nathI. bhAsI rahelA A zarIrane calAvanAra te koI bIjo ja che, AtmA nahi, Ama jo zarIrane calAvanAro kaI judo che to teNe zuM karavuM athavA zuM nahi karavuM, tenI pAse zuM karAvavuM ke zuM nahi karAvavuM e badhuM te joI leze. vaLI A zarIra paNa lokonI daSTie ja che, tuM pote amarUpa hovAthI tArI daSTie to tevuM kAMI che ja nahi; tethI huM chuM evA prakAranA abhimAnane taddana choDI de tathA huM A badhAne haNanAro chuM evA mithyA ahaMkArane tyajI de. tuM kadI keIne haNanAre athavA koI vaDe haNanAra vagere pikI koI paNa nathI. A rIte AtmasvarUpa hovA chatAM je puruSa mithyA krodhAdine vaza thaIne huM chuM ane huM amukane mAnanAro chuM, evo ahaMkAra kare nahi ane jenI buddhi AkAzanI jema sarva jamatAdi naSTa thAya tyAM rahe chatAM taddana asaMga rahI harSazekAdi vaDe kadI paNa lepAya nahi te niHsaMga ane AtmA jIvanmukata puruSa lokadaSTie saghaLAMne mArI nAkhe to paNa koIne mArato nathI ane te thakI thatAM pAparUpI phaLo vaDe kadI baMdhAtA paNa nathI. kAraNa spaSTa ja che ke, A asaMga AtmA nitya hoI tene vadha thavo zakaya nathI ane te koIno vadha kare e paNa zakaya nathI paraMtu potAnuM A mujabanuM sAcuM svarUpa nahi jANanArA ajJAnI mUDhe ja A sarva zAMta ane AtmasvarUpa chevA chatAM jANe utpanna thatuM hoya, rithara rahetuM hoya ane nAza pAmatuM hoya evA prakAranuM mAnI le che; paraMtu vAstavika rIte to A badhuM dasya svapna kivA mRgajaLavata hovAthI tene nAza thayo te paNa zuM ane rahe che paNa zuM? AthI ja huM kartA chuM, evA prakAranI bhAvanA vaDe jenI buddhi lepatI nathI, eTale jeno huMbhAvano sAkSI saha sadaMtara vilaya thayo che, te A sarva lokone haNIne paNa haNu ke haNata nathI ema kaheluM che, temAM virodhAbhAsa jevuM kAMI paNa nathI, te have sArI rIte tArA dhyAnamAM AvyuM haze (vadhu mATe adhyAya 3 zleka 5 thI 8 tathA adhyAya 4, 5, 7, 8, 11, 15, vagere juo), ajJAnI ane jJAnInI kriyAomAM bheda che? bhagavAna kahe cheH he pArtha! meM tane A jJAnIonA karma saMbaMdhamAM kahyuM kema ke upara meM anAnI lekene tattvajJAna thavAne mATe zAstrakAroe pitA upara ajJAnatAno Aropa karI laI karmodi saMbaMdhanuM vivecana kahyuM temAM aniSTa, ISTa ane mizra e traNa karmanAM utpana thatAM phaLe heI adhiSThAna, kartA, karaNa, nAnA prakAranI ceSTA eTale kArya ane daiva e pAMca karmanAM kAraNe kahyAM; vaLI zarIra hoya tyAM sudhI jJAnI viA ajJAnI zarIra, vANI, ane mana vaDe game te kare che te A pAMcanA AdhAra vagara kadI paNa thaI
Page #962
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdAhana (Ama tee) kama ane vAsanA pramANenA bhAvAne pAme che. [ 833 zakatAM ja nathI, ema jaNAveluM che. tethI kadAca kAryane zakA thAya ke jo Ama ja haze te pachI gALIne paNa kraphaLa bhogavavAM paDaze. kema ke jo kanI mAmyatA che te phaLanI paNa sAmyatA haze ane pachI jJAtI ane ajJAnI evA bheda je zAstramAM kahevAmAM Avyo che te niraka ja gaNo, tathA jIvanmukti paNa siddha thaze nahi. eTalA mATe jIvanmukata ane mUDha buddhivALAnI bAhya karmomAM te ke sAmyatA jaNAya che kharo paraMtu AMtarakriyAmAM ze! bheda hoya che tenu spaSTakaraNa me upara kareluM che. are! vyavahAramAM paNa vicAra kara ke jyAre meATA mANusAne bALakAnI sAthe ramatAM eAmAM Ave che tyAre banenI kriyAmAM te! sAmyatA ja jaNAya che, A meTAM manuSye bALakAnI sAthe ramanamAM kAI kAI vakhata khAruM khATuM raDe che, hase che, zAka kare che, ha kare che paraMtu rakhAte te taddana sAvadha hoya che tema ja A ajJAnI evA mULe ane jIvanmuktAnI kriyAne mATe samajavuM. have huM tane ajJAnIone tattvajJAna thavAne mATe sAMkhyazAstrakAroe *helI yuktionA Azraya vaDe prathama kaheluM karmAdinuM vivecana AgaLa kahuM chuM. jJAnaM jJeyaM pariza'tA trividhA karmacodanA / karma karaNaM 43 ' karteti trividhaH karmasaGgrahaH // 18 // trividhaH karmasaGgrahaH he bhArata! meM tane prathama (1) RSTa, (2) aniSTa, ane (3) iSTAniSTanuM mizraNAtmaka evuM traNa prakAranuM ka`phaLa thAya che tathA (1) adhiSThAna, (2) kartA, (3) karaNa, (4) kAryAM, (5) daiva e pAMca kanA hetu che tema ja (1) kAyika, (2) vAcika ane (3) mAnasika ema traNa prakAranAM karmo thAya che, te kaheluM ja che, have A kAyA, vAcA ane mana vaDe je je karmAM vyavahAramAM thatAM spaSTa rIte jovAmAM Ave che temAM paNa (1) jJAna, (2)jJeya ane (3) nAtA e traNa kama karavAnA prera}A kiMvA karmAMnI pravRtti karAvanAra pravata!! che ane (1) karachu, (2) ka ane (3) kartA e traNa prakArane kama` saMgraha kahevAya che. uddeza e ke, koI paNa kArya pratyakSa rIte sthUla svarUpe bAhya kRtimAM Ave te pUrve prathamataH te te adhiSThAnAdi pAMca heturUpa sUkSma bhAvamAM hoya che; tyAra pachI kAyika, vAcika ane mAnasika e traNa sthUla bhAvA vaDe prakaTa thavA pAme che. Ama sthUla rIte prakaTa thatAM pUrve tamAma kama` jJAna eTale jANavuM, jJeya eTale jANavAnI vastu ane parijJAtA eTale sane jANanArA e traNa karmonA sUkSma preraka heI temanI preraNA maLe eTale karaNa (sAdhana), ka` ane kartA e traNa kama karavAnA sAdhanarUpa hovAthI jyAre ATalI bAbateAnA saMgraha thAya arthAt jyAre ATalI badhI bAbateA sUkSma rIte ekatra thAya tyAre ja zarIra, vANI ane mana vaDe sthUla karyAM thaI zake che. sArAMza e ke, zArIrika, vAcika ane mAnasika sthUla karmI thavAne mATe te pUrve sUkSmarUpe adhiSThAnAdi pAMca kAraNeA, jJAnAdi pravatA tathA kartArdike saMgraha eTale kAyA, vAcA ane mana vaDe sthULarUpe krama prakaTa karAvanArAM ATalAM sUma sAdhaneAtA saMgraha thavAnI jarUra hoya che. A pramANe sUkSmarUpe prathama sAdhane taiyAra thayAM eTale te kAyika, vAcika ane mAnasika karUpe eTale sthUla kriyAe rUpe prakaTa thAya che. A mujaba sthUla karyAM thayAM ke tenA iSTa eTale sArAM, aniSTa eTale kharAba ane brAniSTanA mizraNAtmaka evA traNa prakAre thAya che; je tane prathama kaheluM ja che. jJAnaM karma ca kartA ca tridhaiva guNabhedataH / procyate' guNasaGkhyA'ne ya'thAva'cchRNu tAnyapi // 19 //
Page #963
--------------------------------------------------------------------------
________________ 834] ca gg suteSu nAgarti amana- [ siddhAntakASTha bha0 gIa18rapa jJAna, karma ane kartAmAM paDatA traNa bhedo he se! jJAna, karma tathA kartA e guNabheda vaDe sAMkhyazAstra traNa prakAranA kahevAya che. temane paNa barAbara sAMbhaLa. sArAMza e ke, ajJAnIone jJAna thavAne mATe A dazya jagatane tamAma vyavahAra prakRtipuruSanA traNa guNe vaDe kevI rIte vistArane pAmelo che tenuM AtmAnAtmaviveka thavAnA uddezathI sAMkhya zAstrakAroe sArI rIte vivecana kareluM che. saMkSepamAM eTaluM ja ke ajJAnIone tattvajJAna prApta thatAM sudhI mATe vedAMta samajAvavAnI yukitarUpa evuM sAMkhyazAstra ja mukhya che (adhyAya 2 tathA 5 juo). temAM jJAna, karma ane kartA e traNemAM satva, raja ane tamoguNanA bheda vaDe paDatA bhedo huM tane kahuM chuM te sAMbhaLa. sarvabhUteSu yenaikaM bhAvamavyayamIkSate / adhibhaktaM vibhakteSu tajjJAnaM viddhi sAttvikam // 20 // sAttvika jJAna je vibhakta eTale bhinna bhinna sarva bhUtene ThekANe avibhakta eTale jyAM judApaNuM nathI evA eka avyaya bhAvane ja jue che, tevA AtmAnA jJAnane sAtvika jANa. sArAMza e che ke, A vibhakta eTale aneka AkAro vaDe ane bhinna bhinna rUpe bhAsatuM bhUtAdi tamAma dazyajALa (vRkSAMka 3 thI 15 4) vastutaH juduM juduM nathI paraMtu kevaLa avibhakta evuM eka AtmasvarUpa che, AtmAthI juduM kAMI che ja arthAta aMtaHkaraNamAM huM evo daita bhAva ja kadI utpanna thavA nahi devo ane jyAM bepaNAnI bhAvanA | utpanna thAya ke turata ja AtmasvarU5 che evA pratisaMkalpa vaDe tene turata ucacheda karIne ameya evA eka AtmapadamAM ja sthiti karavI eTale A sarva eka AtmasvarU5 che evI rItanA dRDha nizcayavALuM je jJAna te jJAna sAtvika che ema jANavuM. pRthaktvena tu yajjJAnaM nAnAbhAvA-pRthagvidhAn / ghetti sarveSu bhUteSu tajjJAnaM viddhi rAjasam // 21 // rAjasajJAna he dhanaMjaya! pachI je sarva bhUtomAM judA judA anekavidha bhAve che ema jANe che te jJAnane rAjasa jANavuM, eTale A sarva bhUtAdi dazya jovAmAM Ave che te badhuM anaMta bhedavALuM hoI judA judA aneka nAmarUpAdi bhAvArtha ja che, ema je tene aneka rUpovALuM hovAnuM mAne che athata A badhuM aneka bhUta vaDe bhAsatuM dazya anaMta prakAranA AkAra vikAra vALuM hoI, bhinna bhinnarUpe jovAmAM Ave che tevuM ja te che evI rIte jeenI mAnyatA thayelI che, jeone sArAsAravivekabuddhi prApta thayelI hatI nathI, teonuM jJAna te rAja jJAna kahevAya che. yattu kRtsnavadekasminkArye saktamahaitukam / atattvArthavadalpaM ca tattAmasamudAhRtam // 22 // tAmasa jJAna he pArtha! je jJAna durAgraha vaDe kaI eka kAryamAM ja AsaktivALuM ane jANe te ja paripUrNa che evI mAnyatAvALuM, ahetuka ane atatvArtha eTale tattvanA artha vagaranuM eTale vicArazanya, ayuktika tathA alpa che, te jJAnane tAmasa kahe che. sArAMza e ke, pite je samaje che kivA mAnI lIdhuM che te ja
Page #964
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] je puruSa (AtmA) suSuptimAM (paNa) jAge che, [ 835 sAcuM ane paripUrNa che, A karatAM bIjuM kAMI samajavAnuM rahetuM nathI, evA durAmaha kiMvA haTha vaDe mAnI lIdheluM vagara vicAranuM ane nAnA bALakanI ramata jevuM, paramArtha taravano jemAM gaMdha paNa nathI evuM ahetuka ane ajJAna te tAmasa kahevAya che. A rIte tene jJAnanA traNa prakAro kahyA. have karmanA traNa prakAro kahuM chuM te sAMbhaLa. niyataM samarahitamarAgadveSataH kRtam / aphalaprepsunA karma yattatsAttvikamucyate // 23 // sAttvika karma niyata karma saMgarahita, rAgadaSAdi vagara ane phaLanI AkAMkSA vagara karavAmAM Ave che te sAtvika karma kahevAya che. bhAvArtha e ke, A karma to Izvare prakRtinA gavazAta niyata karelA niyatine niyamAnusAra thatuM rahe che, tenI sAthe mAro kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI (adhyAya 3 zloka 5, 8 tathA adhyAya 4, 7, 8, 11, 12mAM AveluM vivecana juo). huM to AkAzanI jema taddana asaMga, prIti kiMvA aprIti vagarano che tema ja kartA ane tenA phaLAdi vagerenI sAthe mAro talabhAra paNa saMbaMdha nathI, evA prakAranA AtmanizcayarUpa abhyAsa vaDe yathAprApta niyata thayeluM nityanaimittikAdi karma kevaLa prArabdhavazAta karavuM ucita che ema samajIne je saMgarahita thaI karavAmAM Ave che te sAtvika karma kahevAya che, yattu kAmepsunA karma sAhakkAreNa vA punaH / fjA tharAvA tarannAmurAdatay I 24 rAjasa karma he pArtha! sivAya je karma phaLanI icchA vaDe ahaMkArasahita ghaNA ja parizramapUrvaka pharIthI eTale eka vakhata parizramathI sAdhya nahi thAya to tenuM te ja pharI pharIthI karavAmAM Ave che te rAjasa kahevAya che. tAtparya e ke, mAre amuka prApta karavuM joIe, huM amuka prApta karIza, meM amuka prApta karyuM che, ityAdi manamAM aneka prakAranA kAmanAo athavA IcchAo rAkhI huM karmAne kartA chuM, huM amuka kArya karIza. evA prakAranA ahaMbhAva vaDe te ajarUriyAta ane mithyA kAryonI siddhatAne mATe ghaNo ja parizrama ane kaleza sahana karIne eka vakhata siddha na thayuM to tenI siddhi arthe pharI pharI prayatna karyA ja kare che. evuM atyaMta kaleza ApanAruM karma rAjasa kahevAya che. manubandha bhaya hisAmanapekSya ca pauruSam / mohAdvArabhyate karma yattattAmasamucyate // 25 // tAmasa karma he saumya! anubaMdha, kSaya, hiMsA ane pauruSane vicAra karyA sivAya kevaLa meha vaDe ja je karma AraMbhAya che te tamAsa kahevAya che. sArAMza e ke, je karma bhaviSyamAM pitAne ja baMdhana karanAra nIvaDe che arthAta pitAnA hAthe ja pitAne vinAza karanAruM ane janmamaraNAdinA cakkaramAM phasAvanAra kivA vyavahAradaSTie potAno ja vAta karAvanAruM hoya tene anubaMdhana kahe che. kSaya eTale je karma vaDe pitAnuM AyuSya, puNya, baLa, dhana vagere darekanI vRddhi thavAne bale kSaya thato rahe che. pauruSa eTale A karma karavA
Page #965
--------------------------------------------------------------------------
________________ #ma o nirSibhALa: [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 18/28 jevuM che ke nahi, A karma huM puruM karIza kiMvA nahi kare athavA mArAmAM te karavAnI zakti che ke nathI, A karma karavAthI temAM ghaNI hiMsAo thaze ane ghaNuM lokone trAsa thaze ityAdi bAbatane ane pitAnI zakitano vicAra karyA vagara mohavaza mUDhapaNAthI je karmano AraMbha karavAmAM Ave che te tAmasa kahevAya che. Ama karma saMbaMdhe kahyuM, have kartA saMbaMdhe kahuM chuM te sAMbhaLa. muktasaGgo'naha vAdI dhRtyutsAhasamanvitaH / siddhathasiddhayonirvikAraH kartA sAttvika ucyate // 26 // sAtvika kartA muktasaMga, anahaMvAdI, dhairyavAna tathA utsAhayukta, siddhi ane prasiddhimAM nirvikAra kartA sAttvika kahevAya che. sArAMza ke, je tamAma saMgethI tadana mukta thayela hoI anahaMvAdI arthAta jemAM huM evA bhAva che ja nahi evA prakAranA nizcaya vaDe anahaMbhAvano vairya ane atyaMta utsAha vahe abhyAsa karanAra eTale jemAM huM evo bhAva nathI e je AtmA(vRkSAMka 1)che te ja mAruM kharuM svarUpa che, evI rItanA vivekayukta daDha nizcaya vaDe dhaNI ja dhIraja ane utsAhathI yukta thaI AtmAnA aparokSa sAkSAtkArano daDhatA vaDe abhyAsa karanAra, siddhi ane asiddhimAM nirvikAra, AtmAmAM siddhi ane asiddhi ema baMne bhAvo nathI ane evA keI - bhAvo haze ema te jANatA paNa nathI, evI rItanA nizcaya vaDe A baMne vikArathI rahita banelo, evo kartA sAttvika kahevAya che rAgI karmaphalaprepsu dho hisAtmako'zuciH / harSazokAmvitaH kartA g2ajasaH parikIrtitaH // 27 // rAjasa kartA rAgI eTale aneka viSayomAM Asakti rAkhanAro; karmaphaLabsu eTale A karmanuM amuka phaLa maLavuM ja joIe. vyavahAramAM gaNutA dhana, putra, strI ityAdi phaLanI prApti thAya te ja karma karavuM evA nizcayavALo; viSayomAM ja nityaprati rapa rahenAro te lubdhaH hiMsAtmaka eTale hiMsA karavAnI vRttivALA eTale potAno nAza thAya to paNa pArakAne pIDA karavAnI vRttivALo, azuci arthAta aMtarbAhya apavitra, haMmezAM harSa ane zokarUpa mahAsAgaramAM ja DUbele e kartA rAjasa kahevAya che. ayuktaH prAkRtaH stabdhaH zaTho naiSkRtikolasaH / viSAdI dIrghasUtrI ca kartA tAmasa ucyate // 28 // tAmasa kartA ayukta eTale karavA gya zuM ane nahi karavA jevuM zuM te baMnene sArAsAra vicAra jene nathI te avivekI pitAnA manamAM Ave te ja kharuM che ema durAgraha vaDe samajI vagara vicAre lAta khAvA chatAM paNa gadheDAnI pUMchaDIne ja pakaDI rAkhanAro, ghamaMDI mUrNa ane vivekazanya; jenI buddhimAM kiMcitmAtra paNa saMskAra nathI evo ajJAnI bALaka jema taddana jaDa, mUDha kiMvA pAmara buddhivALo te prAkRta; stabdha athata patthara jevo jaDa, namratArahita, vinayazanya kiMvA akkaDapaNAnI vRttivALo; zeTha eTale bIjeonI chetarapIMDI karavAvALe, dhUtAre Thaga kiMvA kapaTI naSkatika athavA jenI jarUra nathI tevAM
Page #966
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] (je je) icche (te svarUpe) banI jAya che [ 837 nirarthaka karmo karanAro, bIjAonI upajIvikAnuM chedana karanAro, hitecchupaNAno DhaMga batAvI bIjAonAM kAryono uchera karI potAno svArtha sAdhI lenAra, bIjAnA peTa para paga mUkanAro, buDAvanAro kivA devALiyo; ALasu, viSAdI eTale asaMtoSa, sAmAnuM sA nahi joI zakavAthI haMmezAM paritApa karyA kare tevA svabhAvavALo athavA tuMDamijAjano eTale cI itathA dIrghasUtrI eTale Aje karuM chuM, kAle karuM chuM, have thaze, utAvaLa zI che? e mujaba kAryane laMbAvyA ja kare evA svabhAvavALA je kartA te tAmasa kahevAya che. A rIte ajJAnIone sArAsArano viveka jAgrata thaI AtmAnuM atijJAna prApta thAya tyAM sudhIne mATe sAMkhyazAstra vinA bIje kaMI mAga nahi hovAthI meM tane te AdhAre A badhuM samajAvyuM che. have AtmAne parokSajJAna thayelAone mATe tattvadRSTi vaDe kama ane kartAnuM svarUpa jANavAnI yukti saMbaMdhe zAstrano nirNaya kahuM chuM te sAMbhaLa. karma ane kartA baMne abhinna che vastutaH to karma ane kartA e baMnenuM svarUpa abhinna che. jema vRkSamAMthI puSpa ane tenI sugaMdha baMne eka ja samaye utpanna thAya che tema sRSTinA AdimAM karma ane kartA e baMne potAnA svabhAvathI eka ja samaye paramAtmAmAMthI prakaTa thayelAM che. AkAzamAM jema nIlimA eTale bhurApaNuM dekhAya che tema taddana asaMga ane saMkalpathI rahita evA paramAtmAmAM jIvatvanuM rakuraNa thayeluM hoya ema bhAse che. he vatsa! ajJAnIone samajAvavAne mATe brahmamAMthI jIva utpanna thayo che ema kahevAmAM Ave che paNa jJAnavAnanI dRSTie brahmamAMthI A thayuM athavA nathI thayuM tathA tene jANanAra keI sAkSI che ema kahevuM zobhatuM nathI, paraMtu jyAM sudhI brahmanuM aparokSa jJAna thayeluM hotuM nathI tyAM sudhIne mATe upadezya, upadeza ane upadezaka, evI kalpanArUpa yuktio vaDe samajAvyA sivAya bIjI koI yuktio saMbhavatI nathI. eTalA mATe jyAM sudhI ajJAnarUpa evo A vyavahAra bhAse che tyAM sudhI kaeNta kalapanAno aMgIkAra karI laI "A brahma ane A chava che " e rItanI bhedRSTine aMgIkAra karI te vaDe kahevAmAM Ave che paraMtu te to phakta eka vANIno vilAsa che. vastutaH brahma to taddana asaMga ane advitIya che. temAMthI kAMI utpanna thavuM kivA nahi thavuM ema baMne pakSono kivA tenA sAkSIbhAvano saMbhava nathI, chatAM utpanna thayeluM che evA pakSano je aMgIkAra karavAmAM Ave to te badhuM bIjAMkuranyAyAnusAra brahmathI abhinna ja che. jema puSpa ane tenI sugaMdha abhinna che tema puruSa(vRkSAMka 2) tathA tenI IkSaNazakita vaDe thatuM kAraNarUpa karma(vRkSAMka 3thI 5) kama ( kSAka 6thI 12 ) tathA A pratyakSa dekhAtuM sRSTadyAdipa yUla kama(vRkSAka 13thI 15 1) e sarva paNa AmAthI abhinna che. te A baMne para (vRkSAMka 1)ane apara(kSAMka 2thI 15 gha) svarUpa paramAtmAmAMthI ja utpanna thayAM che, temAM ja rahe che ane tene viSe ja vilayane pAme che. ajJAnIone mATe pramANu jenuM pramANa ja grAhya karI zakAya evA prAmANika daSTivALA tathA rAgadveSAdithI rahita evA samadazI manu, vyAsa vagere jIvanmuktie dharma tathA adharmarUpI arthamAM aviruddhapaNuthI vedAdine sAce artha ajJAnI lokone batAvavAnA uddezathI zruti, smRti, purANa vageremAM je je nirNaya karela che tene zAstra kahevAmAM Ave che. jeo atyaMta zuddha ane satvaguNathI yukata hAI dhIrajavAna ane samadaSTivALA che nirvacanIya evA brahmane sAkSAtakAra karelA aparAkSanubhavI mahAtmAo hoya che, tene ja sAdhu puruSa kahevAmAM Ave che; jeone tattvajJAna thayeluM hotuM nathI tevA ajJAnIone mATe sAkSAtkAra thatAM sudhI to zAstra ane sAdhu puruSono AcAra e be netro che eTale tattvajJAna vagaranA ajJAnIone mATe zAstra ane puruSone AcAra e be ja pramANe heI teoe te pramANe vartavuM joIe. AthI teonI kame cittazuddhi thaI ane tene tatvajJAnanI prApti thAya che tathA te vaDe teo zAMtine pAme che, paraMtu je A sapuruSanA AcAra ane zAstrano tyAga kare che te duHkhamAM ja DUbI jAya che. !
Page #967
--------------------------------------------------------------------------
________________ 838] tava zu ta vAtamumate . [ siddhAntakA bha0 gIra a. 18/18 mAsyanyAya kene kahe che? lekamAM ane vedamAM evI kRti che ke karma ane kartA e baMne kime karIne eka sAthe rahenAra che eTale ke, karmane lIdhe kartA ane kartAne lIdhe karma utpanna thAya che ane A bIjAM karanyAya lokamAM tathA vedamAM paNa prasiddha che. jema bIjamAMthI aMkura utpanna thAya che tema karmamAMthI jIva utpanna thAya che ane aMkuramAMthI jema pAchuM bIja utpanna thAya che tema jIvamAMthI vaLI pAchAM karma utpanna thAya che. jevI jevI vAsanA vaDe jIva A jagatarUpI paMjarAmAM janme che tevI tevI vAsanAne anusarIne tene phaLano anabhava Ave che. A prakAranI sthiti hovA chatAM paNa tame karmarUpI bIja vinA kevaLa brahmapadathI ja bhUta(prANI)mAtranI utpatti thAya che ema kahe che tenuM kAraNa zuM? Ama tamArA mata pramANe kevaLa brahmamAMthI utpatti thayelI hovAthI te sarva brahmarUpa che ema je hoya te upara kahyA pramANe jagatamAM thatI jaMtu ane karmanI avinAbhAvitAno eTale paraspara ekabIjAmAMthI ekabIjAnI utpatti thAya che evI prasiddhine tame tiraskAra karyo gaNAze ane pachI mAyA zabala brahma kiMvA sAkSI(vRkSAMka 2)mAM AkAzAdi raLa, sUma, kAraNa, mahAkArAdi deharUpa phaLo che tathA temAM svargAdi tathA nakadirUpa phaLa bhege che evI prasiddhi je zAstra ane lokomAM che te paNa nirarthaka kare che ane A rIte je karma niSphaLa kare to narakAdinA bhayanA abhAvathI ane lokomAM saMkara thavAne lIdhe jema meTAM mAchalAo nAnA mAchalAMone mArI nAkhe tema A mAsya nyAyAnusAra tamAma lokeno nAza thAya. mATe kareluM karma phaLa25 thAya ke nahi e jo tuM saMzaya kare che te saMbaMdhe kahuM chuM. cittamAM huMrUpe skUraNa thavuM e ja karma kahevAya kriyAmAM kuzaLapaNAnA anusaMdhAnathI eTale huM kriyA karuM chuM evA anusaMdhAnarUpa satya saMkalpathI puSavRkSAMka 2)nA manano je vikAsa thayo hoya ema kahevAya che te ja karmanuM bIja che eTale puruSa kivA Izvara(vRkSAMka 2)mAM huM evuM pratibiMbarUpa mithyA phuraNa e ja tamAma karmanuM mukhya bIja hoI tane ja kaLa thAya che. AtmA to te baMnethI taddana asaMga ja hoya che ema kahe kivA te ja A bIjAdipe bhAsamAna thayo che ema kaho. Ama sarvanA mULa AtmapadamAM jyAre puruSa(vRkSAMka 2)bhAvanI utpatti thaI tene je hu5 e vikAsa(vaNAMka 3) te ja mAyA kivA manarUpe thayo ane tyAra pachI ja chavanuM karma thayuM ane pachI dehAdibhAvane prApta thayo. jema puSpa ane sugaMdhamAM bheda hoto nathI tema A karma ane manamAM paNa bheda hoto nathI. vastutaH asaMga evA AtmAmAM huM (vRkSAMka 3) evA prakAranI kriyApa mithyA araNA thavI tene ja karma kahe che. paraMtu A pUla evuM virATa kArya utpanna thavA pUrve te manapI sakSamadehavikSAMka 6thI12) vaDe sthita hoya che temAM ja A sthala kAryasUSTinI utpatti thavAnA dharmone eTale sUkSmatatvono saMgraha sUmarUpe thayelo hoya che, te ja pachI samaSTi abhimAnI evA brahmadeva (2kSAMka 13) rUpe prakaTa thaI A sthaLa brahmAMDanI utpatti kare che tethI tene karma kahe che ane teNe racelA brahmAMDane paNa kama kviA visargaSTi kahevAmAM Ave che. vRkSAMka 14thI15 ) manarUpa dehamAM karmanA dharma che mATe mana te ja karma che. Ama ajJAnIonI daSTie niyati vA prArabdhanI sattA sarvatra vyApelI che. e koI parvata nathI, AkAza nathI, vAyu nathI, vahi nathI, jaLa nathI ke pRthvI kivA itara keI sthAna nathI ke jemAM kamaMDaLa na heya. evA A anirvacanIya padamAM ja vivartarUpe A kivA pUrva janmamAM karelAM karmo phaLa25 thAya che kAraNa puruSaprayatna eTale karele udyoga keI paNa divasa niSphaLa jato nathI. pachI te ajJAna haSTie karavAmAM Ave te tene janmamaraNAdi phaLarUpe vaNathI svargaparyaMtanA bhegone kAraNabhUta bane che ane paramArthadaSTie karavAmAM Ave to jIvanmukata banI jaI dukhamAMthI chUTI zakAya che. ajJAna vaDe thatAM meM niyatinA baMdhanamAM hoya che. Ama karavAmAM AvatA prayatna kadI paNa niSphaLa jato nathI, kAjaLamAMnI kALAzane kSaya thatAM jema kAjaLano kSaya thAya che tema aMdAtmaka (pANImAMthI
Page #968
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsAhana] te badhuM paNa vastutaH) brahma che. zuddha brahmane ja amRta kahe che. [839 nIkaLate tuSAra kiMvA mojAne spaMda kahe che)karmane kSaya thavAthI manane kSaya thAya che sArAMza bahu evA sauthI prathama thatA kriyAtmaka bhAvano sadaMtara vilaya thavo e ja karmano nAza hoI te vaDe manane nAza anAyAse ja thAya che. AnuM nAma ja sAcuM karmarahitapaNuM kahevAya. A rIte ahaM(kSAMka 3)25 rtine samULago nAza thavo e ja kamaMrahitapaNuM hoI te jIvanmuktane prApta thAya che, paraMtu ayukta eTale mUDhane kadI paNa prApta thatuM nathI. ami ane uSNutA e baMne jema sAthe ja rahe che tema citta ane karma e baMne sAthe ja rahe che. e be paikI ekano nAza thAya eTale baMneno nAza thaI jAya che. citta sadA huM 25 skuraNane pAmI pachI A mA, A tAruM, A sAruM, A narasuM evA daita bhAvone pAmIne vihita tathA niSiddha karmanuM saMpAdana karI, puNyapAparUpa dharma ane adharmarUpe pariNAma pAme che. tyAra pachI te citta vaDe thayelAM karmo zubhAzubha bhogone anukULa evA vAsanAtmaka cittarUpa skuraNane pAme che. A mujaba cita ane karma e be ja dharma ane karma evA nAmathI lokemAM kahevAmAM Ave che. IkSaNazakti kiMvA mana IzvaranI kALarUpa je IkSaNazakti ke tene mahAmana paNa kahe che, te kevaLa bhAvanAmAtra ja che ane bhAvanA te huMrU5 evA kuraNadharmavALI che. kuraNa kriyArUpa hoI te kriyAnA kuraNane lIdhe ja sarvane phaLa maLe che. A mujaba mana ke je jaDa chatAM ajaDa AkRtirUpe bhAse che tenuM svarUpa vistArathI kahuM chuM te sAMbhaLa. anaMta ane sarvazaktimAna mAyA zabalapuruSa kivA Izvara(vRkSAMka 2)rU5 AtmatattvanuM kALa25 IkSiNazaktivALuM kiMvA saMkalpazakti vaDe raceluM je rU5 tene ja mana kahe che. "amuka varatu Ama haze ke Ama haze," A rIte puruSa(vRkSAMka 2)nA cittamAM saMka95vika65thI je be pakSanI bhAvanA utpana thAya che te ja mananuM rUpa che. AtmA caitanyapaNAthI sarvadA svayaMprakAza ja che chatAM tene huM jANato nathI" tathA "huM kartA chuM, karuM chuM' evo je vaDe nizcaya thAya che te ja kALazaktirUpa mahAmana kahevAya che. guNa vinA jema guNono saMbhava hotA nathI tema jyAM sudhI huM evI raphuraNuM athavA saMkalpavikalpazakti (vRkSAMka 3) prakaTa nahi thAya tyAM sudhI mananuM astitva saMbhavanIya nathI. jema ami ane uSNatA bhinna nathI. tevI rIte karma eTale mana, jIva ane mananI sattA e traNe bhinna nathI. A mahAmana cittarUpa dharmavALuM che. tenuM karma eTale "huM' evuM skaraNa hoI e ja sarva dazyanuM mULa che (kSAMka 3). tenuM zarIra kevaLa A huM, evI kriyAne preraNuM karavI evA IkSaNarUpa saMka9pamAya che ane te ja "huM huM' evA aneka vistArapaNAthI zobhe che. A samasta jagata te mana vaDe ja vyApta hoI te daitarU5 che, mAyAmaya che, niSkAraNa che, sthiti vinAnuM che, miyA che ane vAsanAo vaDe thatI mithyA aneka kalpanAothI vyAkuLa che. je puruSa jevI jevI vAsanAonuM AropaNa kare che tevI tevI rIte phaLane anubhave che. A vAsanArUpI vRkSanuM huM e ja karmarUpI bIja che, e ja mahAmananA huM evA skaraNupa zarIra che tathA emAMthI mAruM, tAruM, ityAdi aneka bhAvo vaDe thatI anekavidha kriyAo e zAkhA hoI temAM vicitra phaLa raheluM che. mahAmana jevuM anusaMdhAna (preraNA) kare che tevI ja karmendriya pravRtti kare che ane pravRtti anusAra phaLa saMpAdana kare che. mATe ahaM evI mULa ripa je karma e ja mahAmana che. mana, buddhi, ahaMkAra, citta, karma, kalpanA, saMskRti, vAsanA, vidyA, prayatna, smRti, Idriya, prakRti, mAyA ane kriyA A pramANe zabdanI vicitra prakAranI ukti nirmaLa ane asaMga brahmanA miththA saMsAra zramanA heturUpa che. kAkatAlIya yogathI ekAeka ciMtanya AtmA kiMva brahmane jyAre huM 25 bAhya ka5nApaNAnuM raNa prApta thavAne bhAsa thAya che tyAre paryAye tenAM ja mana buddhi ItyAdi nAme paDe che A nAmonI raDhI zI rIte paryAya vRttirUpe vyavahAramAM AvI te kahuM chuM. prakRti vaDe satamAM asatapaNuM bhAse che AtmasvarUpa evI A anirvacanIya paramasaMvita jyAre IzvaranI IkSaNazakti vaDe avidyApI kalakapaNAne pAme che tene mahAmana kivA kALa paNa kahe che. bAda te ja jyAre huM evA pratibiMbita mithyA
Page #969
--------------------------------------------------------------------------
________________ 840] tA : 1i: sarve [ siddhAntakASTha bhara gIra a. 1818 puraNarUpane prApta thAya che tyAre tene kriyA kiMvA karmarUpe paNa kahe che. paramAtmA anirvacanIya chatAM sarva dazyasamUhanA upalakAraNarUpa "huM' evA kuraNane pAme che tyAre tene prakRtipaNuM kiMvA sat padArthamAM asatapaNuM ane asata padArthamAM satapaNuM batAve che, e mujaba sattA ane asattAnA vikalparUpane lIdhe tene mAyA paNa kahe che. te ja A saMkalparU5 kivA kriyArUpa " huM' evuM puraNa (vRkSAMka 3) samaje. te saMkalpa pikI koI eka vikalpane sthira kare che athavA traNa guNanuM samabhAve mizraNa kare che, tyAre avyakta kiMva buddhi (vRkSAMka ) kahevAya che. te jyAre dehAdi mithyA padArthomAM abhimAna vaDe potAnI ja sattAnI kalpanA kare che tyAre te ahaMkAra kahevAya che, ane tethI ja saMsAramAM baMdhana thAya che. jyAre eka viSayane tyAga karIne bIjA viSayanuM maraNa kare che ane pUrvApara vicArano tyAga kare che tyAre te ja citta evI saMjJA vaDe kahevAya che. kuraNa thavuM e saMvitano dharma che eTale te asata raphuraNane lIdhe jyAre te kartAnA zarIra tathA avayavane dehAdino saMga saMpAdana karAve che tyAre te saMvita ja karma saMjJA vaDe pratIta thAya che. advitIya evA eka paramAtmAnA svarUpanA nizcayane tyAga karIne te saMvita jayAre pitAnI IcchA pramANe anya varatanI kalpanA karI le che tyAre tene ja kahapanA kahe che amaka padArtha prathama joyelo che athavA joyo nathI evI rIte smaraNathI nizcaya karIne jyAre te saMvita ceSTA kare che tyAre te saMskRti kahevAya che. prathama anubhava karelA padArthanI zakti jyAre AkAzanI peThe zanya avasthAmAM kAMI paNa ceSTA karyA vinA sUmarUpe rahe che tyAre tene vAsanA kahe che. Atmatatve ja taddana nirmaLa heI temAM A mithyA prapaMca traNe kALamAM che ja nahi ema jANavuM te ja vidyA kahevAya che; te AtmasvarUpamAM sthiti karAve che. tethI ja tene prayatna kahe che, te vividha prakAranA padArthonuM smaraNa karAve che tethI tene smRti kahe che. AtmAnA adarzanane lIdhe atyaMta vismaraNa karAve che tethI tene vismRti kahe che. mithyA vikalponA samUhe karavAne lIdhe tene ja maLa kahe che. eTale ke, te AvaraNa eTale asala svarUpane DhAMkI devuM kiMvA bhUlAvavuM evA prakAranI zaktine lIdhe maLa tathA vikSepazaktinA pradhAnapaNAne lIdhe vismRti kahevAya che. te zravaNa, sparza, darzana, bhajana, sugaMdha ane vicArAdi vaDe jIvabhAve rahelA karmendriyonA svAmI athavA devatAone AnaMda pamADe che tethI te iMdriya kahevAya che. tema ja darzana, zravaNa, sparza, rasana ane dhrANa ityAdi karmone lIdhe tene kriyA kahevAmAM Ave che. Ama cetAne anusAra caitanya jevA jevA rUpe rakuraNa thavA pAme che tevA tevA tenA paryAyathI ajJAna dazAmAM nAme paDelAM che. Ama anirvacanIya evA AtmAne ja mithyA kALarUpa evA manapa prApti thatAM temAM huM ityAdi raphuraNurUpa deza vagere mAyika evI maryAdA rU5 saMsArapadavI prApta thayelI hoI pite eka hovA chatAM paNa vivartarU5 hajAra phuraNane lIdhe tene mana buddhi vagere nAme vyavahAraraDhimAM prApta thayelAM bhAse che, mATe A badhAM nAmo kevaLa eka citta, AmAM athavA brahmanAM ja potAmAM, pitA vo, pitAne ane pote ja ApelI mithyA vivartarUpa saMjJAo che. eTale jema eka ja naTa judAM judAM kAma kare che tyAre judAM judAM nAma dhAraNa kare che kiMvA eka ja manuSya rasoI karato hoya tyAre rAMdhanAra, pATha karatI vakhate pATha karanAra, kathA kahetI vakhate vitA, sAMbhaLatI vakhate zrotA ityAdi judAM judAM nAmanI saMjJAo tenI upara lAdavAmAM Ave che, tema A AtmA upara mithyA vivartAbhAve mana, buddhi, mAyA, prakRti, ahaMkAra, karma, iMdriyAdi judI judI saMjJAo ApavAmAM AvelI che. huM pada vilaya karI anubhava le e ja pramANa che cita eTale AtmAnI manAdirUpa je miththA saMjJA meM tane upara kahI te ja saMjJA anya matavALAe potapotAnI kALakapita ka25nAthI karelI yuktivazAta judI judI rIte kahelI che. jeno jevo svabhAva hoya te pramANe buddhi, rAkhIne IchAmAM Ave te rIte A mana, buddhi, mAyA, karma, idri ityAdine vicitra nAmonA bheda vaDe teo judI saMjJAo paNa Ape che. keTalAka jIvathI bhinna jaDa prakRtine mana kahe che; keTalAka ahaka na kahe che ane keTalAka buddhi kahe che, paNa A badhI kevaLa AmA upara karelI
Page #970
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] A badhA lake temAM ja Azraya karI rahelAM heI- [ 84 vivartarU5 mithyA kalpanAo ja che ane vastutaH te te ekarUpa evA AtmAnI ja saMjJAo che; chatAM nyAyamatavALAe potAnI buddhi anusAra tenI judI ja kalpanA karelI che, sAMkhya matavALAe paNa judI karelI che, vaizeSikoe potAnA mata pramANe judI ka9panA karelI che; e ja rIte buddha, arhata, cAvIka ityAdikoe to sAMkhyamatanI yuktine badale potapotAnI buddhine anukULa evI vicitra kapanAe karelI che; vaLI sugata, jamini, pataMjali, nArada, vyAsa ityAdikAe paNa potapotAnI buddhi anusAra judI judI kalpanAo karI Atmahatva samajAvavAno prayatna karelo che; chatAM eka ja nagaramAM javAnA judA judA aneka mArgo he te sarva mArgethI janArAo aMte to nagaramAM ja pahoMcI jAya che, te pramANe A sarva lokonuM dhyeya paramata evA AtmasvarUpamAM pahoMcavArUpa eka ja che. te padanI prAptinA dhyeya saMbaMdhe to sarvanI ekatA ja che chatAM paramArthane ajJAnane lIdhe kiMvA lukhI kalpanAone lIdhe thayelA viparIta bAdha vaDe teo vivAdo karyA kare che; paraMtu jo eka vakhata aMtarmukha thaI ahaMbhAvane vilaya karI nirvika5tAno svAnubhava prApta karI le to teone vivAda karavAnuM prayojana rahetuM nathI. paNa teo kevaLa vANInA vilAsa vara anirvacanIya paramapada ke je vastutaH to anubhavagamya ja che. tene mATe mithyA kapanA karI pitapotAnA matano durAgraha rAkhI tenAM ja vakhANa karyA kare che. eka ja manuSyane mATe kAkA, mAmA,pitA, putra, pati, snehI, bhAI, zatru, mitra Adi judAM judAM aneka nAmo kapAyelAM hoya che kiMvA kriyAvizAta snAna karatI vakhate snAnakartA, dAna karatI vakhate dAnakartA, kAma karatI vakhate kAryakartA, ema aneka nAmo paDe che, tema kriyAnA vicitra bhedane lIdhe A AtmasvarUpe eka caitanyanA ja mithyA vivartabhAve jIva, vAsanA, kama, mana, buddhi, mAyA, prakRti, Izvara, puruSa, avyakta, maDAprANu, ahaMkAra, adhidevatA, adhyAma, adhibhUta, brahmAMDa, samaSTi ityAdi aneka nAmo vyavahAramAM pratIta thatAM jovAmAM Ave che, paraMtu vAstavika rIte to A sarve nAmonI saMjJAo kiMvA matamatAMtare mithyA hoI te kevaLa karmamAga mAM durAgra rAkhI AtmAnabhava nahi lenArA durAgrahIonA manamAM vilAsarUpa che ane te mana te taddana mithyA che. Ane mATe game teTale vANIne vikAsa karavAmAM Ave to paNa te sarva nirarthaka ja che, kAraNa ke, jyAM sudhI jAgata thavAmAM nahi Ave tyAM sudhI svamano tamAma vyavahAra jema satya ja bhAse che, tema jyAM sudhI ahama ane mamAdi sarva bhAvano vilaya karIne te padano anubhava levAmAM Avato nathI tyAM sudhI tene mATe karavAmAM AvatI tamAma kalapanAo nirarthaka ja che. mATe he pArtha! huM tane pratijJApUrvaka kahuM chuM ke, A bAbatamAM anubhava vinA bIjuM koI paNa pramANu nathI. mATe je huMrUpa evI A mithyA kuraNano mULa sahita vilaya karIne niHzeSapadane anubhava karyo che te ja A paramapadane sAco jJAtA heI bAkInA badhA mithyA vAdavivAda karanArA durAgrahIo ane dAMbhika ja che, ema jANavuM. Ama "huM" bhAvano jeNe vilaya karyo che te ja sAco sAkSAtkArI kiMvA aparokSAnubhavI mahAtmA pheI te mAruM ja svarUpa che. mATe to ahaMbhAvane choDIne mArA niHzeSa evA sAcA paramapadane anubhava le eTale pachI A karma, kartA ityAdi sarva bhedabheda karoLIyAnI lALanI jema abhinna evA eka AtmarUpa ja kevI rIte che te tuM sArI rIte jANI zakIza, Ama jIvanmukta banyA pachI ajJAnIonI daSTie dekhavAmAM Avato tAro A sarva vyavahAra svamavata miyA hovAthI svapramAMnA savano nAza thavAthI 5zu jema pitAne kAMI hAni thatI nathI tema laukika dRSTie tuM sarvane haNaza kiMvA tArA kahevAmAM AvatA A dehanA haNAIne TukaDe TukaDA vA cUrecUrA thaI jaze chatAM tuM tethI taddana alipta ja rahIza; tane te karmane leza paNa sparza thaze nahi, ema nizcayAtmaka jANu, sarva matavAdIonI nirarthakatA kiMvA ekavAkyatA bhagavAna AgaLa kahe che. dhanurdhara ! A pramANe jJAnIonI daSTie kartAkarmAdinI abhinnatA che, e zAstrano paNa nizcaya che. A zAmanirNayanuM mArA nizcayasahanuM guDha rahasya meM tane kahI saMbhaLAvyuM, te uparathI te jANI zakIza ke huM sahita sadhaLA mamAdibhAvane vilaya karIne te paramapadane anubhava levA joIe,
Page #971
--------------------------------------------------------------------------
________________ 84ra ] taTu nAti kathana utare tat che . [ siddhAntakADa bha0 gI- a18/34 e ja eka pramANu hovAthI sarva vAdIonI tipitAnI buddhi anusAra te vaDe pracalita thayelI tarkavitArUpa miyA mananI zaktisamI A amita mAnyatAne tattvajJo kadI paNa pramANu gaNatA nathI. AthI tamAma vAdIonA manamAM je nAmarapAdi bhede che te kevaLa ajJAna vaDe thayelI bhrAMtirUpa hevAthI nirarthaka ja che; chatAM paNa vAstavika rIte jema kaI vastune tenA sAcA nAma vaDe nahi oLakhatAM judAM judAM nAma vaDe oLakhavAmAM Ave tethI te vastumAM kaI pheraphAra thavA pAmato nathI, te te jemano tema ja hoya che, eTale jema ke ajJAnI bALaka pustakane ja ramakaDuM kahe teno artha ramakaDuM e pustakanuM ja bIjuM nAma kitA saMjJA gaNAya, kema ke tene ramakaDuM kahevAthI te pustaka maTI ramakaDuM thaI jatuM nathI. te to jemanuM tema ja hoya che. eTale pustakanuM ja ramakaDuM evuM vivartarUpa bIjuM nAma kahevAya tema caitanyarUpa evA eka Atmatatvane ja aneka mata vALA vADIo ajJAna vaDe game tevI saMjJAo Ape che. chatAM temAM kiMcitmAtra paNa pheraphAra thavA pAmatuM nathI. A rIte vicAra karatAM sarva vAdIonI ekavAkayatA ja siddha thAya che. sArAMza ke, meM tane kartAkarmAdi saMbaMdha jJAnIonI daSTie abhedatA kevI rIte che te samajAvyuM tathA ajJAnI enI dRSTie temAM traNa gu vaDe . traNa traNa bheda kevI rIte paDe che te sAMkhya (vedAna) zAstrAnusAra samajAvyuM. have A ajJAnIonI dRSTie buddhi, dhRti ane sukha ityAdi guNo vaDe paDatA traNa traNa bheda vistArathI kahuM chuM te sAMbhaLa. buddhabheda dhRtezcaiva guNatatrividhaM shRnnu| procyamAnamazeSeNa pRthaktvena dhanaJjaya // 29 // prakRti vaDe buddhi ane dhRtimAM paNa traNa traNa bhera paDe che he dhanaMjaya! buddhi ane vRti dhAraNA) kiMvA vairyamAM paNa guNe vaDe traNa traNa prakAranA bheda paDe che. te badhA tane kahuM chuM te sAMbhaLa. eTale jema kartA, karma zAna yAdi darekamAM prakRtinA traNa govazAta traNa bheda jovAmAM Ave che tema buddhi eTale je vaDe nizcayo thAya che te nizrAmAM tathA dhRti eTale dhAraNa kiyA dhiya arthAta nizcaya thayA pachI tenuM dhAraNa karavuM, athavA karelA nizcayamAM sthiti karavI, temAM paNa prakRtinA traNa guNe vaDe traNa traNa bhedo ja paDe che, te saghaLA judA judA kahuM chuM. pravRttiM ca nivRtti va kAryAkArya bhayAbhaye / bandha mokSaM ca yA veti buddhiH sA pArtha sAtviko // 30 // sAritakI buddhi he pArtha! je buddhi pravRtti ane nivRtti, kArya ane AkAya, bhaya ane abhaya tathA baMdha ane mekSane jANe che te sAtvikI buddhi kahevAya che. tAtparya ke, pravRtti kene kahevI ane nivRtti kene kahevI ? (pravRtti nivRtti mATe adhyAya 8 0 25-26 pRSTha 462/463 jue) kArya karyuM ane akArya karyuM (karma, akarma, vikarma saMbaMdhe a0 2 0 42 thI 44 ane 47 tathA a0 kaleka 16 thI 18) bhaya ane abhaya kene kahe che ?' baMdha ane mokSa eTale zuM? tene sArAsAra viveka je jANe che, tevI buddhi sAvakI jANavI. 1 bIjo koI che ema samajavuM te ja bhaya kahevAya tathA A sarva ata evA eka rUpa ja che ema naNavuM te abhaya kahevAya che. arthAt AtmAmAM huM ema jaNavuM te AtmadaSTie bIje thayuM ane te ne vilaya karI paramapamAM sthiti karavI tenuM nAma ja abhaya samaje. 1 6 zarIrAdi dAyarUpa chuM ema naNavuM te baMdha tathA huM AtmA che, mArAmAM dayayAdine aMza paNa nathI mama "ne vilaya karIne aparAkSa sAkSAtkAra kare te ja mokSa kahevAya.
Page #972
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] tenuM ullaMdhana keI paNa karI zaktA nathI; A (paNa) te (brahma) ja che. [ 83 rAjasI buddhi he pArtha! je dharma ke adharmaka kAryaakAryane ayathArtha rIte jANe che te buddhi rAjasI kahevAya che. sArAMza ke, je buddhi vaDe dharma kone kahevo ane adharma kone kahevo, kAtha kene kahevuM ane AkAya kone kahevuM te yathAvata eTale yathArtha rIte jevuM hoya tevA svarUpe nahi jANI zakavAthI Ama haze, ke tema ho evI saMzayagrasta hoya che tevI avizvasanIya buddhine rAjasI kahe che. yayA dharmamadharma ca kArya cAkAryameva ca / ayathAvatprajAnAti buddhiH sA pArtha rAjasI // 31 // adharma dharmamiti yA manyata tmsaavRtaa| sarvArthAviparItAzca dhuddhiH sA pArtha tAmasI // 32 // tAmasI buddhi tama vaDe Avatta thayelI, je adharmane ja dharma mAne che tathA sarva artho Ama viparIta ja kare che te buddhi tAmasI kahevAya che. sArAMza e ke, ajJAna vaDe DhaMkAI gayelI eTale mUDha banelI buddhi ke je adhamane ja dharma mAnI le che tema ja tamAma arthone viparIta eTale ahaMkAra vaDe pitAnA manamAM Ave tema mAnI laI durAgraha vaDe te ja sAcuM che ema jIda pakaDI laI khoTAne ja kharuM samajI le che, tevI avaLacaMDI buddhi tAmasI kahevAya che. A rIte nizcaya karavArUpa buddhinA traNa bhede kazA. have vRtinA traNa bheda sAMbhaLa. dhRtyA yayA dhArayate munANendriyakriyAH / yogenAvyabhicAriNyA dhRtiH sA pArtha sAttvikI // 33 // sAvika vRti je dhRti, yoga eTale kevaLa eka brahmamAM ja ekAgratA dhAraNa karelI haiI mana, prANa tathA ikinI kiyAmAM je vyabhicAriNI arthAta eka AtmAmAM ja dhAraNa karAvanArI, AtmAmAMthI jarA paNa calAyaMmAna thavA nahi devA35 pogavALI je ti te sAtvikI kahevAya che. tAtparya e ke, kRti eTale dhAraNuM, mana, prANa ane ikiyAdi vaDe thatI tamAma kriyAone avyabhicAriNI arthAta jemAM svasvarUpa sivAya bIjo koI vyabhicAra che ja nahi evA prakAre nityaprati eka AtmAmAM ja dhAraNa karI rAkhavA yogavALI che eTale ke kAyika, vAcika athavA mAnasika je je kAMI karma thAya athavA aMtaHkaraNamAM je je kaI vRttinuM utthAna thAya eTale ke vRtti UThatAMnI sAthe turata ja te AtmarUpa che ane AtmA to jyAM huM bhAva ja nathI e anirvacanIya che. evA prakAre dAbI de che ane tene AtmAmAMthI kiMthinmAtra paNa itaratra javA detI nathI tevI avyabhicAriNI kiMvA kevaLa eka AtmAmAM ja sthira thayelI mokSarUpa puruSArthaprApti karAvavAvALI kRti te sAtvikI kahevAya che. yayA tu dharmakAmArthAndhRtyA dhArayate'rjuna / gaNana jAthA juti kA LuM jANI zako.
Page #973
--------------------------------------------------------------------------
________________ 844 ] agniyethako bhuvanaM prvisstto| [ siddhAntakASTha bha0 gI. atre 1840 rAjasI zruti he arjuna! vaLI je vRti vaDe kevaLa dharma, artha ane kAmane ja dhAraNa karAya che ane je vaDe prasaMgavazAta phaLanI IcchA rAkhavAmAM Ave che te rAjasI samaje. tAtparya ke, je dhRti kevaLa dharma, artha ane kAma evA traNa prakAranA puruSArtho sAdhya karavAnI IcchAvALI hoI vyavahAramAM utpanna thatAM prasaMgavazAta tevA tevA prakAranI IcchAvALI thAya che eTale vyavahAramAM cAlatI rUDhi, paraMparAno mobho, kuTuMba poSaNAdinI barachI, zarIrAdi sukho arthAta strI, putra, dhana, dhAnya, sthAna ityAdi laukika padArtho meLavavA, tene saMbhALI rAkhavA kiMvA naSTa nahi thavA de ityAdinI IcchI vaDe vyAvahArika phaLanI AkAMkSAo vaDe ja je dharma, artha ane kAmanuM sevana kare che; A moke sAro che, ema samajIne AvelA prasaMgane cAlatI gADImAM caDhI potAno vArtha sAdhI levA upayoga karI levAmAM Ave che, te dhAraNuM rAjasI gaNAya che. SayA svapnaM bhayaM zoka viSAdaM mameva ca / na vimuJcati durmedhA dhRtiH sA pArtha tAmasI // 35 // tAmasI yuti he pArtha! je vRti vaDe nidrA, bhaya, zoka, vivAda ane madane kadI paNa choDavAmAM AvatA nathI tevA durbahivALAnI dhAraNA tAmasI kahevAya che, eTale je vaDe ALasa, nidrA, pramAda, bhaya, zoka ane nityaprati indriyonA bhogo bhogavavArUpa vyAkuLatA, kheda kiMvA glAni utpanna thAya che ane potAne huM moTo pratiSThita chuM, mArA jevo koNa che, evI mada dhAraNa karAvanArI, tamoguNa vaDe dUSita thayelI, ahaMkArayukta kRti kiMvA dhAraNAne tAmasI kahe che. A rIte tane buddhi ane dhRtinA sukSama traNa traNa bhedo kahyA. sukha tvidAnoM trividhaM zRNu me bharatarSabha / abhyAsAdramate yatra duHkhAnta ca nigacchati // 36 // sukhanA prakAre prakRtinA gaNe vaDe sukha paNa traNa prakAranAM che. he bharata! tane kahevAmAM AvatAM sukhanA e traNa prakArane tuM mArI pAsethI sAMbhaLa che. jenA abhyAsa vaDe haMmezAM temAM ja ramamANa thayelo duHkhano pAra pAmI zake che. pattadne viSamiva pariNAme'mRtopamam / tAsukha sAtvikaM proktamAtmabuddhiprasAdajam // 37 // sAtvika sukha he bhArata! A AtmabuddhiprasAdathI prakTa thatuM tata eTale AtmasvarUpa evuM je sukha che te prathama te viSa samAna che pariNAme amRtano upamArU5 che tene sAtvika sukha kahe che.bhAvArtha e ke AtmabuddhiprasAdathI eTale je sukha AtmabuddhirUpa prasAdane lIdhe utpanna thavA pAmeluM che arthAta A badhuM AtmAthI abhina ane anirvacanIya evuM eka paramatatva heI te ja mAruM svarUpa che eva pite AtmasvarUpabhUta nirmaLa evI nizcayAtmaka buddhine prApta thanAruM je sukha che ke jene 'tata' eTale AtmA evI saMjJA vaDe kahevAmAM AvyuM che te sukha, AraMbhamAM te meTA bhayaMkara viSa jevuM lAge che.
Page #974
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dAhana 1 jema eka ja agni (aneka) bhuvanamAM jude jude rUpe pravezI - [85 kAraNa ke ajJAnatAne lIdhe pote pitAne dehAdika mAnIne viomAM laMpaTa thaI beThele jIvAtmAno miyA bhramarUpa daDha thayela adhyAsa chUTo dhaNe ja kaThaNa thaI paDe che, te viSayone cheDavA taiyAra heta nathI, tethI tene A sukhanI lezamAtra paNa kahapanA hotI nathI. jema roganA nAzane mATe prathama kaDavI davAnuM pAna karavuM paDe che tema viSayanA adhyAyamAM ja nityakati ramamANa thayelo hovAthI jIvAtmAne AraMbhamAM viSayane tyAga karo to bhayaMkara viSasamAna ja lAge che paraMtu jyAre tene AtmabuddhinI nirmaLatA prApta thaI sAcA AtmasukhanuM bhAna thAya che tathA tene tenA amRtarU5nI mahattA samajAya che tyAre to te jayAM du:khane aMzamAtra paNa nathI evA amRtarU5 sukhamAM eTale AtmarUpa niSThAmAM ja tanmaya banI jAya che. A mujaba AraMbhamAM viSasamAna paraMtu pariNAme amRta samAna evuM je Atmasukha che tene sAttvika sukha kahe che. viSayendriyasa yogAyattadagre'mRtopamam / pariNAme viSamiva tatsukhaM rAjasaM smRtam // 38 // rAjasa sukha he bhArata ! viSaya ane idrinA saMyogathI upajeluM che, AraMbhamAM amRta jevuM paraMtu pariNAme viSasamAna cheevuM je sukha te rAjasa jANavuM. jema gaLyA padArtho khAvAmAM to amRta jevA sArA lAge che paraMtu tene aMtima pariNAma to zarIramAM rogAdi utpanna karanAruM hAI atizaya bhayaMkara nIvaDe che, tema iMdriyo vaDe bhogavavAmAM AvanAruM je viSayasukha che te AraMbhamAM te amRta jevuM lAge che, paraMtu tenuM pariNAma te viSa jevuM bhayaMkara utpanna thAya che, tethI tevA sukhane rAjasa sukha kahyuM che. yadane cAnubandhe va sukhaM mohanamAtmanaH / nidrAlasyapramAdotthaM tRttAmasamudAhRtam // 39 // tAmasa sukha he bhArata! je sukha pote AtmA 5 hovA chatAM paNa meha upajAvIne AraMbhamAM baMdhana karAvanAruM hAI ALasa ane pramAda karAvanAruM che te tAmasa kahevAya che, tAtparyuM ke, varatutaH pote AtmarUpa che chatAM mohavaza thaI AraMbhamAM ja huM zarIrAdi chuM, evA prakAranA nizcaya vaDe baMdhanakartA tathA ALasa, nidrA ane pramAda vaDe prakaTa thatuM ane potAnA kartavyane bhulAvanAruM heI jema zarIranA vyAdhi vaDe pIDAyelo manuSya tene sAruM karavAnA irAdAthI davA pIvAne badale ajJAnatAthI vagara samajya ane vicAra karyA vagara pitAnI meLe viSane ja davA mAnI laI tenuM pAna kare che te pramANe AraMbhamAM ja moha upajAvanAruM ane ajJAnatAne lIdhe baMdhanAdimAM pADanAruM je sukha te tAmasa kahevAya che. na tadusti pRthivyAM vA divi deveSu vA punaH / sasva prakRtijairmuktaM yadebhiH syAstribhirguNaiH // 40 // niyati (prArabdha)nI nizcitatA - he pArtha ! vadhu zuM kahyuM? TUMkamAM eTaluM ja samaja ke A pRthvImAM, aMtarikSamAM kiva svargamAM ke devatA(adhidevatA)mAM evuM kAMI nathI ke je prakRtithI utpanna thayelA sattvAdi guNothI mukta heya. AmAM
Page #975
--------------------------------------------------------------------------
________________ 846] rUpaM rUpaM pratirUpo babhUva / [siddhAntakASTha bha0 gI- a. 18/4ra bhagavAne dhaNe ja yuktivAda kahelo che. prathamataH te AmAM niyati kiMvA prArabdhavAdanI taddana nizcatatA batAvelI che. teo kahe che ke jeTaluM jeTaluM jovAmAM, sAMbhaLavAmAM, sparzavAmAM, suMghavAmAM Ave che athavA jJAnendriye kiMvA karmendriyo vaDe je je kAMI karma thAya che ke zArIrika, vAcika athavA mAnasika je je kAMI karmo thatAM hoya che; je je kAMI mana vaDe saMka9pa karAya che, buddhi vaDe nizcaya karAya che tathA aMtaHkaraNamAM vRttionuM utthAna thavA pAme che eTaluM ja nahi paraMtu je kAMI pRthvI, jaLa, vahi, vAyu ane AkAza e pAMca mahAbhUto sahita caudalokavALuM brahmAMDa che temAM kiMvA jemAM AvAM aneka brahmAMDo utpanna thAya che tema ja tenAM je je kAMI kAraNatattavo athavA mahAkAraNuto (vRkSAMka 4 thI 15 ghajuo) che te sarvAniyatinA pAzamAM che. virATamAM evI kaI vastu vidyamAna nathI ke je A prakRti kivA mAyA (vRkSAMka 3)nA satva, raja ane tama e traNa guNenA pAzamAMthI chUTelI hoya, Ane ja niyati kiMvA prArabdha kahe che. TUMkamAM eTaluM ja ke A prakRti kivA mAyA(vRkSAMka 3)nA traNa guNo vaDe niyata karyA pramANe ja vAyu vahe che. AkAza sarvane avakAza Ape che, sUrya Uge che, caMdra kSayavRddhine pAme che, vahni bALe che, jaLa dravatvane pAmeluM che, pRthvI dhanapaNAne pAmela chepRthvInI aMdara rahelA tamAma deva, pitaro, uraga, pazu, pakSI, jhADapAna, latA, patrAdike kivA aMjAdi cAra prakAranA che, brahmA, viSNu, mahezAdi devatAo kiMvA mahattattvAdike ityAdi sarve A prakRtinA traNa guNenA pAza vaDe baMdhAyelA che te jema dara tema ja bicArA dorAya che. AvI rIte Ama bhagavAne niyativAdanI taddana spaSTatA karelI che. Ama AmAM niyaMtivAdanI nizcitatA batAvelI heI yukti vaDe ema paNa kahevAmAM AveluM cheH he pArtha ! phakta eka AtmajJa kiMvA chavamukta ja A prakRtinA traNa gunA pAzamAM sapaDAyelo hoto nathI, arthAta A Atmatattva ja eka evuM anirvacanIya che ke jemAM A prakRti ane tenA traNu guNenuM kiMcitmAtra paNa astitva nathI, jema prakAza ja evI vastu che ke jemAM aMdhAruM kadI hotuM nathI tema A AtamarUpa prakAza ja evI eka vastu che ke jemAM A prakRtinA niyaMtA Izvara(vRkSAMka 2) ane tenA traNa guNanuM lezamAtra paNa astitva kadI saMbhavatuM nathI. A sivAya prakRtinA pAzamAMthI chUTI zake evo bIjo kaI paNa padArtha ja nathI, A rIte atre bhagavAne be arthanuM sucana karyuM che. mATe je huM, mAruM ityAdi bhAvano sAkSI saha vilaya kare te jIvanmukta AtmasvarUpa banela yogI ajJAnIonI daSTie to jANe prakRtinA pAzamAM sapaDAIne karma karato hoya ema bhAse che, kema ke jemane sarva vyavahAra prakRtivaza heya che teonI daSTie kamaLo thayelo jema sarvatra pILuM ja dekhe tema niyatitaMtranA pAzamAM sapaDAelAonI daSTie jIvamukta paNa niyatitaMtra pakIne ja koI che ema teo dekhe che, paraMtu te tattvarita to vAstavika rIte potAnA AtmasvarUpamAM ja sthita hoya che. ke jyAM kadI A mAyA ke niyatine kiMcitmAtra paNa sparza the saMbhavato nathI. A sivAya bIjI kaI paNa daSTie prakRtine mULa svabhAva kiMvA niyati kadI paNa anyathA thatI nathI. A saMbaMdhe kRtimAM 'paNa pramANa che. 2 AtmAmAM niyatinI gaMdha paNa nathI he arjuna! tane jJAna, karma, kartA, buddhi, dhRti, sukha ityAdimAM prakRtinA guNe vaDe paDatA traNa traNa bhedo kahyA. A prakRtinA traNa guNanI sattAmAMthA kaI chUTI zake tema nathI. niyatie nizcaya karyo pramANe ja A sarva kAryo niyamita rIte cAlI rahyAM che. eka taNakhaluM paNa tene niyama teDI zakatuM nathI, to pachI bIjAonI to vAta ja zI karavI ? A rIte A badhuM miyA dazyajALa te niyatinA nizcita niyama pramANe ja cAlI rahyuM che, phaka niHzeSa evuM eka Atmatatva ja A niyatinA taMtrathI tadana 1 niyati kiMvA prArabdhavAdanI 25DhatAne mATe adhyAya 3, 4, 5, 7, 8, 11, 15 ityAdi jue, 2 mAMkaya ha50 kArikA saha azveta prakaraNa 17 thI 24 jue.
Page #976
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] vividharUpe (a) pratirUpe pratIta thAya tevo bhAse che, [ 847 ja alipta che. tene A niyati kadI sparzI zakatI nathI. jema prakAzamAM aMdhAruM rahI zakatuM nathI tema AtmAmAM niyatinuM nAmanizAna paNa hotuM nathI. vaLI prakAzane jema aMdhAruM karyAM haze tenI mAhitI letI nathI tema AmAne A niyati karIne kAMIka haze tenI gaMdha paNa kyAMthI hoya? have A niyatie ja ajJAnIone mATe manu, nArAyaNa, haMsa ityAdinI pAse nizcita karAvelA svabhAvasiddha evA varNAzramAdi dharmo saMbaMdhamAM tane kahuM chuM te sAMbhaLI. brAhmaNakSatriyavizAM zudrANAM ca parantapa / kAmafza rimagrIna mAvAmAM varNAzramAdi dharmo niyatie ja nizcita karelA che he paraMtapa! brAhmaNa, kSatriya, vaizya ane zanAM karmo niyatie nizcita karelA sattAdi guNonA svabhAva vaDe ja bhinna bhinna thayAM che eTale brAhmaNoe amuka karavuM, kSatrioe amuka karavuM, vaizyae amuka karavuM ane zakoe amuka rAte ja vartavuM; e pramANe niyatie potAnA traNa guNovazAta svabhAvasiddha dharmo paNa nizcita karI rAkhela che. sArAMza ke, brAhmaNAdi varNo, temanA svabhAva, karmo, vyApAro vagere niyatie ja nizcita karI ApelAM che. temAM paNa be prakAre cheH eka taddana nizcita yelA; jema ke AMkhe jovuM, kAne sAMbhaLavuM vagere tathA bIjo prakAra varNAzramAdi TharelAM karmomAM pitAnI marajI pramANe amuka kakSA sudhI pheraphAra karavA Ta ApelI che. jema ke brAhmaNanAM vaNuM ane AzramanAM karmo kSatriyAdi paNa karI zake che ane kSatriyAdinA mana vagere mAraphata niyatie karAvI ApelA varNAzrama dharmo brAhmaNAdi tathA vaizyAdike paNa karI zake che, paraMtu jemane mATe je varNAzrama dharma kahelo che te karatAM adhamavarNa ke AzramanA karmo karavAthI te nIcenI keTIna gaNAya che tathA potAthI zreSTha keTInA dharmakarmonuM samajyA vagara athavA udeza nahi samajatAM A leke moTA zreSTha kANa? e rItanI buddhi vaDe tenuM anukaraNa je kare che te potAnA dharmanuM atikramaNa thayuM gaNAya, paNa TheSabudhathI rahita banI samajapUrvaka je karavAmAM Ave te vAta judI ane potapotAno mobho jALavI rAkhanAra ja zreSTha gaNAya e paNa niyatino ja niyama karelo che. A rIte brAhmaNadi varNone mATe traNa guNeno vicAra karIne teonI Atmonnati thavAne mATe manu vagere dvArA svabhAvanurUpa nizcita TharAvI ApelA varNAzramocita dharmo tane kahuM chuM. zamo dumastapaH zaucaM bhAntirArjavameva ca / jJAna vijJAnamAstikya brahmakarma svabhAvajam // 42 // brAhmaNanAM karmo zama eTale mane nigraha, dama eTale Idriyanigraha, tapa eTale AtmaprApti mATe karavAmAM AvatuM kAyika, vAcika ane mAnasika tapa, zauca eTale aMtargastha pavitratA, zAMti eTale kSamA, badhA ajJAnIo AtmasvarUpane nahi pichAnatA miyA duHkha bhogavI rahyA che ema samajI teo pratye kSamAM rAkhavI athavA badhA AtmasvarUpa che evI bhAvanA vaDe teo taraphathI thatAM duHkhAdine kola karyA vagara sahana karavAM, Arjava eTale manamAM koIpaNa prakAranuM kapaTa rAkhyA sivAya jevuM aMdara hoya tevuM ja bahAra kahevuM te, AstikatA kiMvA zraddhA; tema ja jJAna eTale AtmAnuM parokSa jJAna tathA vijJAna eTale AtmAna aparokSanAna e badhA svabhAvasiha evAM brAhmaNa karmo che eTale niyatie traNa guNe vaDe nizcita karelAM svabhAvAnasAra - 1
Page #977
--------------------------------------------------------------------------
________________ 848 ] jatA matAntarAtmA- [ siddhAntakANa bha0 gITa a 18/46 A kameM je samaja pUrvaka karatA hoya te game te jAtinA hoya te paNa brAhmaNakarma karanAre ja che ema samajavuM. sArAMza e ke, AvA svabhAvavALo e ja kharo brAhmaNa che (zleka 2 pRSTha 804805 juo. zaurya tejo dhRtikSyiM yuddhe cApyapalAyanam / dAnamIzvarabhAvazca mAtra karma svabhAvajam // 43 // kSatriya karyo zaurya eTale zaravIratA, teja eTale itara para prabhAva pADo te, dhRti eTale dhIraja kiMvA dhAraNAzakti dAkya eTale sarvakAryamAM dakSatA kiMvA caturAI apalAyana eTale game tevA prasaMge athavA yuddhamAMthI pAchA nahi haThavuM, dAna eTale chuTA hAthe dAtRtvazakti arthAta udAratA, IzvarabhAva eTale huM ja sarvanuM pAlana piSaNa karanAre chuM, evI rAjApaNAnI bhAvanA vaDe AzritanuM kivA prajAnuM premapUrvaka rakSaNa ane pAlana karavuM tema ja hita ahitAdino vicAra karIne teonI pAse potapotAnA dharmamArganuM pAlana karAvavuM, e badhAM svabhAvasiddha evAM kSAtrakarmo che, eTale niyatiniyamAnusAra guNe vaDe nizcita TharelAM svabhAvAnusAra A karmo jemAM heya te game te jAtine he.ya te paNa te kSatriya karma karanAro che ema samajavuM. kRSigorakSyavANijyaM vaizyakarma svabhAvajam / paricaryAtmakaM karma zudrasthApi svabhAvajam // 44 // vaizya ane zudranAM karmo kRSi eTale khetI karavI, gorakya eTale gAyonuM rakSaNa karavuM, vANijya eTale nyAya vaDe vepAra rojagAra kara; e badhAM svabhAvasiddha evAM vaizyakarmo che. paricaryAtmaka karma eTale traNe vargonI sevA, nokarIcAkarI karavI e zakanAM svabhAvasiddha karyo che. eTale niyatiniyamAnusAra traNa guNo vaDe svabhAvAnurU5 thakane mATe nizcita karelA sevA tathA nekarI, cAkarI Adi karmo je kare te zakama karanArA jANavA, pachI te game te jJAti ke jAtinA heya ane khetI karavI vepAra karavo gAyanuM poSaNa karavuM e vagere prakAranA karmo niyatiniyamAnusAra svabhAvasiddha evA vaizyanAM hevAthI te karmo kare te vismakarmo karanAra jANavA, pachI te game te jJAti jAtinA heya (spaSTatA mATe leka 2 pRSTha 804805 juo). sve sve karmaNyabhirataH sarasiddhi labhate naraH / zaniH kSi ghaNA viti tarachag wja . svakarmanirata siddhine pAme che uparanA batAvyA pramANe potapotAnA karmomAM rata rahenAra puruSa siddhine prApta kare che. te je rIte siddhine pAme che te sAMbhaLa. eTale brAhmaNAdikanA je karmo upara kahyAM te karmonuM AcaraNa brAhmaNadikanI jAtamAM utpanna thayA hoya temaNe potapotAnI jAti pramANe karavuM zreyaskara che. zarIra vaDe jAti utpanna thAya che tathA karmo e varNanA sUcaka che. mATe brAhmaNa jAtimAM utpanna thayelA je kSatriya, vaizya, kiMvA zUdranA AcAra pALe to teo adhama keTImAM jaI te te karmo karavAthI maLanArI siddhi teone prApta thatI nathI te ja pramANe chataravargo paNa potAthI uca kiMvA nIca jAtinA AcAranuM pAlana kare to paNa tene siddhi prApta thavA mATe pratyavAyarUpa nIvaDe che. mATe bane tyAM sudhI pitapatAnA DarelA jAti ane varNanA
Page #978
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] tema sarva bhUtAmAM aMtarAtmA eka (ja) heAvA chatAM. ~~ [ 84 AcAramAM vyabhicAra eTale judApaNuM na thAya te rIte te te jAtimAM utpanna thayA pramANe ja niyatie TharAvI ApyA pramANenA varNAzrameAnA dharmonuM pAlana kivA anuSThAna karavAthI ja manuSyA siddhine prApta thAya che. have varNAzramanA AcaravALA ane AcAra vagaranA manuSye te paramAtmaprAptirUpa siddha thavAne mATe yugAdimAM nizrita thayelA vaNu dhau samajI zakAya e rIte karIthI saMkSepamAM kaM chuM. yuga ane varNAzrama tathA sarvasAmAnya dharmo prathama satyayugamAM manuSyAtA haMsa nAme eka ja vaN hateA. ekAkSara kAra ja vedarUpa hatA ane manamAM AtmasvarUpa evA mAruM dhyAta karavuM evA cAra pAyArUpa dhama hatA. pAparahita hovAthI mana tathA IdriyAne ekAma karavArUpa tapamAM lAgelA leAkA mArA zu6 brahmasvarUpanI ja upAsanA karatA hatA ane tevI upAsanA ja mukhya dharmarUpa hatI. leAkeA janmathI ja kRtA hatA. tethI tenu' nAma mRtayuga evuM hatuM. judA judA AcAra pALavApa dhama te tretAyuganA Ara MbhathI zarU thayA che. tretAyuganAM AraMbhamAM mArA Izvara(vRkSAMka 2) svarUpanA hRdayamAMthI zvAsarUpe traNa vedarUpa vidyA utpanna thaI ane temAMthI jemAM hetA, udgAtA ane adhvaryunu kAma paDe che evA mArA AtmasvarUpabhUta yajJa utpanna thayA. mArA e IzvarasvarUpa // mukha, bAhu, sAthaLa ane pagamAMthI anukrame brAhmaNa, kSatriya, vaizya, ane zatru e cAra varNonI utpatti thaI che jee peAtapAtAnA AcAra uparathI judA judA jANavAmAM Ave che. mArA e IzvarasvarUpanA peDhuMmAMthI gRhasthAzrama, hRdayamAMthI brahmacaryAzrama, vakSa:sthaLamAMthI vAnaprasthAzrama ane mastakamAMthI sanyAsAzrama utpanna thayA che. manuSyeAnA A vaNu ane AzrameAnA svabhAve khetapeAtAnI jyAMthI utpatti thaI te te sthAnane anusaratA thayA. eTale mArA (samaSTinA) uttama agamAMthI utpanna thanArAnA uttama, utaratA aMgamAMthI utpanna thanArAnA utaratA prakAranA thayA. zama, dama, vicAra, pavitratA, sa MteSa, kSamA, saraLatA, AtmAnI ja bhakti, dayA ane satya e brAhmaNu svabhAvanA guNNA che. pratApa, baLa, rAtana, sahanatA, udAratA, udyama, sthiratA, brAhmAne mAnavApaNuM ane aizvaryAM e kSatriyasvabhAvanA guggA che, AstikapaNuM, dAna devAmAM niSThA, niSkapaTapa, brAhmaNeAnI sevA ane dhanamAM asaaASa e vaizya samAvatA guA che. brAhmaNa, gAyA ane devatAonI niSkapaTapaNe sevA ane temAMthI maLe tethI ja satApa e zarUnA svabhAvanA cuNA che. A cAra vaSNunA svabhAva uparathI cAra AzrameAnA svabhAvAtI paNu kalpanA karI levI (AzramadharmAMnA vivaraNane mATe A adhyAyanA zlAka 2 pRSTha 804 thI 807 upara juo). apavitratA, mithyA bhASaNu, cerI, nAstikapaNuM, khATA kajiyAe, kAma, krodha ane tRSNA e cAre vadhu mAM na AvelA eTale vaNu vagaranA manuSyAnA dharmo samajavA, eTale AvA guNA jevAmAM hAya tee vaNu vagaranA samajavA. ahiMsA, satya, ceArI nahi karavI, kAmakrodhalAbhAdi durguNaiAthI rahitapaNuM tathA sarvaprANImAtranu tana, mana ane dhana vaDe hita karavAnA udyoga karavA, kAine kadI paNa phasAvavuM nahi, e sabaLA varNInA sAmAnyadhama che. A pramANe niyatikrama vaDe varNAzrama tathA yugadhama nI taddana nizcitatA thayelI che.* Ama niyatie nizcita karelI vyavasthAnusAra dareka vaNu ane AzramadharmAvALA eka bIjAnA dharmo ane karmAMtA vyabhicAra karyA vagara jo tenu sArI rIte pAlana kare te te vaDe jarUra siddhine prApta kare che. have siddhi krAne kahevI te kahuM chuM, ' yataH pra'vRttirbhUtA'nAM ye'na sarva'mi'daM m / karmaNA tamabhyuddhaM vindati mAnavaH ||46 // stanathaH * varNAzramadharma tathA yugadharmAdinI vadhu spaSTatA mATe bhA0 ska0 11 a0 17/18 tathA brAhmaNu, kSatriya, vaizya ane zAnI utpattine mATe vedamAM Avela' puruSasUkta tathA bRha0 10 1/4 11 thI 14 jue. 14
Page #979
--------------------------------------------------------------------------
________________ 850 ]. harSa harSa tivo graha che , [ siddhAntakAraDa bha0 gI- a. 18/47 pitAnA niyata karma vaDe thatI AtmasiddhinI prApti he pArtha! jenA vaDe A tamAma bhatenI pravRtti cAlI rahI che, je vaDe A sarva vyApta che e AtmavarUpa je "ta' kivA AtmA(TAMka ) tene potapotAnA niyatiniyamAnusAra niyata thayelAM karmo vaDe ArAdhIne kiMvA arcana karIne manuSyo AtmarUpa siddhine pAme che. sArAMza e ke, Atmasiddhi e ja kharI siddhi he I tenI prApti thavI e ja sarvanuM aMtima dhyeya che. AmaprApti e ja kharI siddhi hAI bIjI badhI siddhio ke jene vyavahAramAM siddhio kahevAmAM Ave che te sarva taddana nakAmI che. mATe jyAM sudhI A sAcA yeyanI prApti thatI nathI tyAM sudhI sAcuM dhyeya prApta thayuM ema kahI zakAya nahi ane jyAM sudhI AtmasiddhinI prApti na thAya tyAM sudhI tene kharI sukhazAMti kadI paNa maLatI nathI (kharI siddhi kone kahe che te mATe datta parazurAma prakaraNa 22 juo). AthI bhagavAne kahyuM che ke prANImAtranI cAlI rahelI A utpatti, sthiti ane layarU5 tamAma pravRttio tathA temanAM tamAma kAryo ityAdi sarva tata eTale AtmA kiMvA brahma (vRkSAMka 1)25 che. sArAMza e ke, prANImAtranI karmendriya, jJAnendriya, zarIra, mana kiMvA buddhi vaDe je je kAMI karUpa huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane ityAdi rUpe pravRtti cAlI rahelI jovAmAM Ave che te badhI vAstavika rIte te "tata' evA AtmApa ja che, AmAthI bhinna kAMI che ja nahi chatAM ajJAnane lIdhe jyAM sudhI A rItanuM sAcuM. apakSa jJAna prApta thatuM nathI tyAM sudhI te te A prakRti kviA mAyAnA traNa gaNanA miyA pAzamAMthI kadI paNa chUTI zakatA nathI, eTalA mATe ja dareke A prakRtie pitApitAnA guNadharmAnusAra niyata karI ApelA varNa, Azrama tathA yugAdi dharmAnusAra pitApitAnAM karmo vaDe te eTale AtmAnuM abhyarcana arthAta arcana kiMvA upAsanA karatA rahevuM joIe; eTale para niyata thayelA dharmonuM te AtmarUpa che evA nizcaya vaDe pAlana karavuM e AbhaprAptinI siddhine mATe upAsanArUpa ja che. TUMkamAM niyatie je A niyama darekanA guNadharmavazAta nizcita karelA che te niyamanuM sArI rIte ane binacUka je pAlana thAya te te vaDe manuSyo AtmarU5 siddhine avazya prApta karIne kRtArtha thaI zake che, eTale sAmAnya vyavahAramAM ajJAnIo bIjuM kAMI paNa nahi kare ane phakta potapotAnA varNAzramAdi dharmothI niyata thayelAM kAryo AtmarUpa che ema samajI ane te A rIte karavAM e potAnuM kartavya mAnIne karyuM jAya to paNa te vaDe te Atmasiddhine avazya prApta karI zake che. buddhisvAtaMtryane thate durupayoga A niyatie manuSyo mATe upara batAvyA uparAMta sAthe sAthe evo paNa saMkalpa niyata karI rAkhelo che ke temane mATe varNAzramAnusAra niyata karI ApelAM karmonuM teo paraspara mizra paNa karI zake che athavA kamatIta thaI traNa gunA pAzamAMthI chUTI turata AtmajJAnarUpa siddhine prApta karI zake che, A pramANe nA be niyama teNe nizcita karI rAkhelA che. jema uMdarane pakaDanArI bilADI sArI rIte samaje che ke have A mArA pAzamAM pUrepUro sapaDAI gayeluM hovAthI temAMthI chU8I zake tema nathI tethI te tene ekadama mArI na nAkhatAM chUTo mUke che ane te thoDeka gayo ke pharI pAcho pakaDI le che; Ama bilADInI ramata ane uMdarane jAna jAya, e kahevata pramANe niyatie paraspara varNAzramanAM karmonuM mizraNa karavAnI je svataMtratA manuSyone ApelI che tene artha uMdarabilADInI ramata jevo che. kema ke brAhmaNuvarNa jo kSatriya, vaizya ane zakanA AcAra tathA karmonuM pAlana kare te tenuM adhaHpatana thAya. vaLI kSatriya varNa AcAramAM brAhmaNanuM pAlana kare chatAM tene jJAtinI daSTie brAhANuvarNa pitAmAM leto nathI ane A pitAnA varNathI zreSTha AcAranuM pAlana karanArane potAnI jJAti pratye tiraskArane bhAva utpanna thAya che eTale temanA sAthe vyavahAra karavAmAM tene saMkoca utpanna thAya che, AthI paristhiti Ama bane che ke potAnA anukULatA mujaba eka judI ja jJAti utpanna karavAno bhAMjagaDamAM paDe che. je te jJAti ane vaNuM e benuM rahasya samaja AcAramAM zreSTha varNane rahI jJAtinA kulAcAra ane kuladharmAnusAra varte che te jaladI jJAnasiddhi prApta karI zake e vAta nirvivAda che, paraMtu te bAbazAdi
Page #980
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] bhinna bhinna rUpe, pratirUpe ane bahAra paNa te (AtmarUpe) ja bhAse che. [ 851 vivALe je pitAthI kaniSThanA AcAranuM pAlana karanAro bane to avazya adhaHpatanane ja pAme che. sArAMza e ke, potapotAnI jJAti ane varNanuM tattava samajI nirahaMkAra buddhi vaDe kuladharma, kulAcAra, varNa ane A dharmanuM te AtmasvarU ke evA daDha nizcaya vaDe nirahaMkArapaNe je sArI rIte pAlana thAya te paNa manuSya aMte mULa eya je Atmasiddhi tene prApta karI zake che. vaLI jema uMdara je yuktithI bilADInA pAzamAMthI chaTakIne daramAM bharAI jAya te mukta thAya che tema manuSya paNu yukti vaDe AtmatatvanuM jJAna prApta karI le to paNa te niyatinA pAzamAMthI mukta thaI zake che. A rIte manuSyane buddhinI svataMtratA paNa bakSelI che tethI teno sadupayoga karIne je mAnavI niyatinA traNa guNe vaDe nizcita thayelA mithyAtaMtrane tenA preraNAtmaka evA Izvarane svAdhIna karIne pote temAMthI ahaMbhAva choDI de eTale huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane ItyAdi je je kAMI bhAva pratIta thayelA jovAmAM Ave che te te niyatinA traNa guNanA pAzamAMnA hAI huM to tethI taddana asaMga evo che, mArAmAM A niyata (kSAMka 3) kivA tenA guNe tema ja niyatino paNa niyAmaka Izvara (vRkSAMka 2) ityAdi kAMI nathI. huM to AtmarU5 (vRkSAMka 1) che. te pachI te Izvare potAnI niyatizakitadhArA huM, tuM, A vagere rUpe miyA bhAyamAna kareluM A samagra dRzya jALarUpa kArya te Izvara ane niyati bhale kare, tenI sAthe mAro talabhAra paNa saMbaMdha nathI; evA nizcaya vaDe vA zarIra, vANI, mana ityAdi sUma kivA radhUla indriyAdi dvArA thatAM tamAma karmo ahaMkAra rAkhyA vinA karyo jAya, to paNa te A niyatinA traNa gunA kAryarUpa cakramAMthI tatkALa 8ii zake che, paraMtu manuSyasvabhAva evo che ke potAne maLelI svataMtra buddhino te sadupayoga karavAne badale durupayoga ja vadhAre kare che. te dhoraNe A niyatie bilADInI ramata samI manuSyane ApelI A svataMtra buddhino upayoga upara pramANe ahamabhAva choDI daI AtmasvarUpamAM sthita thavArUpa niyati pAzamAMthI chUTavAnA mArga tarapha nahi karatAM teno upayoga teo varNAzramAdi niyata thayelA dharmono tyAga kivA 5ra 5ra mizraNa (vyabhicAra ) karavA tarapha kare che, tethI bilADI ane uMdaranI ramatanI jema teo bhayaMkara duHkha bhogavavArUpa adhogatimAM paDe che. kema ke niyatino pAza to evo vilakSaNa che ke upara kahelI savItmabhAva vA niHzeSabhAvarUpa jJAnayukti vinA temAMthI koI kadI paNa chathI zakato nathI. paraMtu AtmajJAna sivAyanA itara kaI mArga vaDe vAne huM prayatna karuM chuM ema kahenArAo to temAM UlaTA vadhu ne vadhu jakaDAya che; tenI A mUDhone, te kalpanA paNa hotI nathI ane jyAM sudhI te A mujaba AtmajJAnarUpI sAdhana vaDe niyati pAzamAMthI chUTI zake nahi tyAM sudhI kharI Atmasiddhi te kadI paNa prApta karI zakato nathI; tasmAta bhagavAne atre kahyuM che ke potapotAnA niyata thayelA varNAzrama tathA yugAdi dharmanuM te AtamarUpa che evuM samajIne tenuM custa rIte pAlana karatAM rahevuM. e AtmAnuM kharuM arcana kivA upAsanA che. te vaDe ja mAnava kharI siddhine prApta thaI zake che. zreyAnsvadharmo viguNaH paradharmAtsvanuSThitAt / svabhAvaniyataM karma kurvanApnoti kilbiSam // 47 // svabhAvaniyata karma zreSTha kema? he pArtha! eTalA mATe ja tane kahuM chuM ke paradharma sArI rIte AcaraNa karI zakAya evo lAge chatAM paNa AcaraNamAM kaThaNu jaNAto potAno svadharma ja vadhu zreSTha che. kema ke te svabhAvanusAra niyata thayelo hovAthI te karma karavA chatAM paNa temAM pApa lAgatuM nathI. bhAvArtha e ke, vAstavika pramANe tata kiMvA AtmarUpa evA svadharmanI prApti e ja sarva dharmanuM mULa beya heI te ja kharuM zreya athavA ka9yANakArI che. chatAM jayAM sudhI tevA prakAranuM ane jJAna prApta thayeluM hotuM nathI tyAM sudhI anAnIone mATe te niyatie niyata karI ApelA cAturvaNazramAdi dharmo pachI te tenuM pAlana thavAne
Page #981
--------------------------------------------------------------------------
________________ 85ra] gArco mujana viro-- [ siddhAntakANaka bha0 gIara 1849 kivA AcaraNa karavAne mATe game tevA kaThaNa athavA viguNa eTale guNe rahita jaNAtA heya ane paradharma eTale bIjAno dharma sArI rIte anuSThAna eTale AcaraNa karI zakAya ema lAgatuM hoya paraMtu prakRti svabhAvAnusAra (prArabdha prApta) niyata thayelAM svabhAvasiddha karmo karavA thakI puruSa pApane pAmate nathI. paradharmamAMthI svadharmamAM AvavAthI pApa lAge che ke? vi' zabda vaDe atyaMtapaNuM batAvAya che, jema ke vijaya, vinAza vagere; te dharaNe viguNa eTale atyaMta guNavALa vadharma ja zreyarUpa che paraMtu ajJAnatA vaDe kiMvA keI kAraNathI paradharmanuM ja anuSThAna athavA AcaraNa thayeluM hoya to paNa teno tyAga karIne potapotAnA niyata thayelA atyaMta guNavALA evA ravadharmarUpa kamanuM avalaMbana karavAthI manuSya pApane pAmato nathI. bhAvArtha e che ke, ajJAnapaNAne lIdhe koIe teno lAbha laI phasAvavAthI athavA anya ke game te kAraNone lIdhe paradharmanuM AcaraNa thayeluM hoya to te pAparUpa hovAthI tene choDI daI IzvarI sattA vaDe mAyAnA traNa guNa thakI niyata thayela viguru eTale atyaMta guNavALA mULa dharmanA karmonuM ja avalaMbana karavuM joIe. AnI zaMkAmAM keIema kaheze ke ame te paraMparAthI (peDhIothI) paradharmanuM AcaraNa karatA AvyA chIe te have te choDIne pitAnA mULa dharmanuM anuSThAna karIzuM to amane pApa lAgaze? te te saMbaMdhamAM bhagavAna atre evo khulAso kare che ke vastutaH te tamo mULa dharma choDIne paradharmanuM anuSThAna karatA hatA te ja pAparUpa hatuM eTale - te pApamAMthI bacavAne mATe tamAre potAnA svadharma arthAta asala dhamanuM pAlana karavuM joIe ke jethI te karma karavA chatAM paNa tame pApane pAmaze nahi. svadharma ane paradharma sva' eTale pote ane dharma' eTale dhAraNa karavuM. huM AtmarUpa che evA prakAre potAne samajavuM arthAta dhAraNa karavuM tenuM nAma ravadharma kahevAya; te AtmarUpa dharma e ja atyaMta guNavALo hoI te ja zreya arthAta kharuM dhyeya prApta karI ApanAra che. AtmA sivAya bIjuM kAMI che evA prakArane dharma eTale dhAraNa karavuM te ja vAstavika rAte paradharma kahevAya, te game teTalo abhyAsa karAelo heya eTale ke advitIya AtmAne AtmArUpe nahi samaktA A te huM, tuM,te, A, mAruM, tAruM ItyAdirUpe bhAsanAruM AtmAthI juduM ja kAMI che e game teTale adhyAsa thayo haze te paNa svabhAvathI niyata thayelo kamI karavAthI eTale mULa te eka AtmA ja hovAthI huM, tuM,te,A,mAruM tAruM, tane, mane ItyAdi bhAsatuM sarva mithyA che te sarva AtmA ja che evA prakAranA niyata svabhAvarUpa banI javuM eTale pUrNa AtmAkAra banI jaI pachI game teTalAM karmo karavAM chatAM paNa puruSa kadI pApane pAmate nathI. sArAMza e ke, bIje kaI che ema mAnavuM te pApa ane A sarva AtmasvarUpa che,AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi ema mAnavuM te puNya samajavuM, evo emAM bhAvArtha samAyela che. juo, zrIkRSNa bhagavAne AmAM keTaluM badhuM gUDha rahasya batAveluM che ! (1) varNAzramAdi dharmonI AvazyaktA ane tenuM AcaraNa kevI rIte karavuM tenuM rahasya, (2) paradharmanuM AcaraNa karanArAo potAnA svadharmamAM AvavA mAge to AvI zake ke kema ane tema thavAthI temane pApa lAge ke kema ane (3) AtmarUpa dharma e ja kharo svadharma che, e sivAya bIjo badho paradharma che. e rIte svadharma ane paradharmanI vyAkhyAo saMbaMdhe AtmA, laukika ane vyavahAra,paMcAdi tamAma dRSTinuM avalaMbana karIne AmAM guhya rahasya samajAveluM che ane teTalA mATe sarva vyavahAradhamane maLa AraMbha vedajJAnusAra varNAzrama e ja hoI jAtivazAta temAM bhinna bhinna bheda paDelA che; tethI jAtithI atIta thavAya chatAM tyAM paNa te varNAzramakarmo karIne uttama varNAdinI yogyatA meLavI zake che ItyAdi bhAva ane kahevAmAM Avyo che. che A saMbaMdhe prathama kiraNAMza 29, adhyAya 4, eka 13 tathA adhyAya 18 oNpha 2 upara varNana ApeluM
Page #982
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] jema eka ja vAyu (aneka) bhuvanamAM (jude jude zI- 853 sahaja karma kaunteya sadoSamapi na tyajet / sarvArambhA hi doSeNa dhumenAgnirivAvRtAH // 48 // sahajarmane tyAga kadI paNa karavo nahi he kauteya! sahajakama doSavALuM jaNAya to paNa te tajavuM nahi kema ke sarvoraMbha eTale sarva karmo AraMbhathI ja dhumADAthI jema agni kaMkAyelo hoya tema doSa vaDe ja DhaMkAyelAM che. bhAvArtha e ke, niyatiniyamAnusAra niyata thayelAM svabhAvajanya karmo kadI paNa tajavAM nahi ane je bhUlecUke teone tyAga thayo hoya to pharIthI potAnA sahaja svabhAvAnusAra thatA mULa kamarU5 dharmAnuM ja pAlana karavuM ane A rIte chevaTe Atmadharma25 svadharmanI prApti karI levI. kAraNa e ke jayAM sudhI AtmadharmanI sikatA thatI nathI eTale A sarva AtmarUpa che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi ane huM pote paNa te 35 ja chuM, evI rIte zreya karAvI ApanArA atyaMta guNayukta evA svadharmanI prApti thayelI hotI nathI tyAM sudhIne mATe niyatie niyata karI ApelA yuga, varNa, AzramAdi dharmo e ja sahaja karmo kahevAya che. teo prakRtinA traNa guNonA dhoraNe niyata thayelAM hera svabhAvajanya (svAbhAvika) hovAthI teone kadApi paNa tajavAM nahi. kema ke je dhyeya sAdhya karavAnuM che. te beyanI sAdhyatAne vicAra karIne ja teno nirNaya zAstromAM karavAmAM Avela che; te dhyeyanI eTale AtmarU5 siddhinI prApti thatAM sudhIne mATe jema ami hoya to temAM dhumADo te heya ja, dhumADAne choDIne agni kadI paNa rahI zakato ja nathI, tema AtmA sivAya itara dareka AraMbha eTale karmo doSa vaDe ja yukta che. keI gAme pahoMcavA mATe javAnA dhaNA mArgo hoya che te sarve eka sthaLethI ja judA judA nIkaLelA hoya che te piko koI ekAda mArgethI te gAme javA keI manuSya nIkaLe ane aDadhe raste gayA pachI tene kaI kahe ke A to lAMbo mArga che huM tane TUMka mAga batAvuM chuM to tuM pAchA phara ne mArI sAthe cAla, te te aDadhe raste AvelI manuSya pharIthI pAcho potAnA mULa gAmamAM jaI bIjA TUMkA mArge gamana kare ane te mArge paNa aDadho Ave eTale trIne kahe ke are ! AthI bIje Traka mArga tane batAvuM. ema je karyA ja kare che te javAnA sthaLe kadApi paNa pahoMcato nathI. vaLI kadAca koI prathama mArge cAlyo hoya ane tene bIjA TUMkA mArganI IrachA vaDe kAIne bhamAvyAthI te pAcho phare ane thoDeka gayA pachI potAnI bhUla samajaI asala mAge ja jAya to iSTa sthaLe avazya pahoMcI zake che. te pramANe niyatiniyamAnusAra nizcita thayelAM svabhAvajanya sahakarmono tyAga nahi karatAM ane je bhUlecUke thayo hoya te pharIthI potAnA niyata karmonA avalaMbana vaDe ja AtmadharmarUpa zreyane sAdhya karI levuM joIe. kAraNa ke game te mArge javAmAM Ave te chatAM paNa cAlavAnuM te potAne ja hoya che tema paradharmamAM paNa AcaraNa te potAne ja karavAnuM hoya che. vaLI iSTa eya sudhI pahoMcavAmAM na Ave tyAM sudhI evuM kaI kama nathI ke je deSayukata na hoya. AthI ja eka je pote kare che te sAruM che ema samaje che tyAre bIjo tene kharAba samaje che. A rIte anaMta bhedo thavAnAM kAraNe te anaMtavidha karmo hoI te badhAM manuSyAdi taraphathI potapotAnI buddhi anusAra kalpelAM che. Ama hovAne lIdhe temAMthI bacAvavAnA uddezathI zAstrakAroe sauthI prathama yuga, varNa ane Azrama jevA dharmanI tathA karmano vyavasthA prakRtinA satva, raja ane tama e traNugavazAta niyata yAne nizcita karelI che, te sahaja karmone ISTa dhyeyanI prApti thatAM sudhI kadI paNa tyAga karavo nahi. A pramANe dharmAcaraNa karIne je AtmarUpa evA svadharmanA siddhine prApta thayela che tenI sthiti kahuM chuM, te have sAbhaLa. asaktabuddhiH sarvatra jitAtmA vigataspRhaH / naiSkarmyasiddhi paramAM saranyAsenAdhigacchati // 49 //
Page #983
--------------------------------------------------------------------------
________________ 858] harSa prati vamUva [ siddhAntakANa bha0 mI. a0 18para vidvata saMnyAsa jema ApaNane aMdhArAdi vaDe thayelI dizAzUla khoTI che ema jANavA chatAM paNa jyAM sudhI dhArelo dizAno pratyakSa anubhava nahi thAya athavA khoTe mArge caDhI javAthI thayelI bhUla jyAM sudhI sAcA mArga upara jaI ISTa sthaLe pahoMcI na zakAya tyAM sudhI te maTI che ema jANavuM nahi, kema ke temAM vaLI pAcho dizAbhUla thavAno saMbhava hoya che, tema dehAdaka saha A saghaLo daryaprapaMca kharekhara mithyA che evuM tarka vaDe jANavA chatAM paNa aparokSa anubhava arthAta sAkSAtkAra vaDe jayAM sudhI temAM lIna thaI ekA nathI tyAM sudhI jJAnano abhyAsa karyA karavo joIe. kevaLa jagata mithyA che evuM vANI vaDe bolavAthI kivA tarka vaDe jANyAthI ja kAMI A jagatabhrati maTatI nathI; paraMtu jeNe apakSa anubhava yAne sAkSAtkAra karI A sarva keta prapaMca ane tenI nivRttinuM sAdhana mAyA mAtra che, ema jANIne jJAnanA paNa jeNe AtmasvarUpa evA pitAmAM ja tyAga karI dIdho hoya te ja kharo vidvatasaMnyAsI kahevAya. arthAta AmAnuM parokSa jJAna thaI aparokSAnubhava thatAM sudhI jJAnano Azraya karI satasaMga ane satazAstrano Azraya gamAM daDha abhyAsa karavo ane pachI ajJAnano nAza karanAra te jJAnano paNa tyAga karI devo, arthAta ajJAna ane tenuM sAdhana jJAna e baMnene nAza karI devo ane pachI anirvacanIya padamAM nizcala thaI rahevuM te ja kharo saMnyAsa kahevAya. jema dorI upara sarpane bhrama thAya to te ajJAna bhama A sa5 nathI paNa derI che evA jJAna vaDe naSTa thAya che. paraMtu derIne kAMI kalpanA hatI nathI ke mane koIe sApa kahyo hato ane have doro kahe che, athavA te ajJAnI hatA ne have jJAnI thayo vagere. te to je che te ja che. te mujaba A jJAna (pakSa) ane vijJAna (aparokSa), e baMneno tyAga karI taddana nizcala evI : samasthitimAM rahevuM te ja kharo asakta buddhivALA ane saMnyAsI kahevAya che. nakArya siddhi te A ja he pArtha ! AmAne jeNe jItele che, jenI tamAma icchAo atyaMta nAza pAmelI che, evA prakAranA saMnyAsa vaDe sarvatra AsaktabuddhivALe paramaniSkarSIsiddhine eTale kharI niSkAmatAne prApta thayA che. sArAMza e ke, vigataspRha eTale jenI sarva IcchAo atyaMta nAza pAmI gayelI che, je koI paNa sthaLe Asakta thatuM nathI arthAta AtmA sivAya bIjI koI vastu haze evI jene kiMcitmAtra paNa kadI kalpanA ne Asakti nathI, tevo taddana asaMga ane nirmaLa buddhivALe chatAtmA eTale ke jeNe AtmAne jItyo che arthAta je je saMkalpavikalpAdi utpanna thAya te sarva AtmarUpa ja che; huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane ityAdi rUpe je je kAMI pratIta thAya che te sarva AtmAthI abhinna hoI jene aMtaHkaraNamAM Atmavyatirikta bIjI koI vRttinuM utthAna ja thavA pAmatuM nathI, je upara batAvyA mujaba jJAna ane vijJAnathI 5Na 5ra evA sahaja athavA kevaLabhAvamAM ja sthita thayela che, te chatAmAM A jJAna ane vijJAnanA tyAgarUpa saMnyAsa vaDe paramarniSkarparUpa siddhine prApta thaI zake che, eTale je sarva karavA chatAM paNuM vastutaH kAMI karatA ja nathI evA prakAre vyavahAramAM jene mATe kahevAmAM Ave tevI siddhi e niSkarmAsiddhi kahevAya. jema suSuptimAM koI mANasa kAMI babaDe athavA te AmathI tema ALoTavAnI kriyA kare chatAM paNa te pite te kAMI jANatA nathI tema ja nAnAM bALakanI thatI kriyAo thavA chatAM paNa nahi thavI jevI ja gaNAya che, te pramANe A rItanA jJAna vijJAnanAM saMnyAsa vaDe prApta thanArI siddhi naSkarpara5 eTale te sarva karato hovA chatAM paNa kAMI karato ja nathI. evA prakArano kahevAya cheAvI siddhi phakta eka jIvanmukta ja prApta karI zake che. siddhi prApto yathA brahma tathApnoti nibodha me / samAsenaiva kaunteya niSThA jJAnasya yA parA // 50 //
Page #984
--------------------------------------------------------------------------
________________ - gItArahA ] vividhape pratirUpe, pratIta thAya che vA bhAse che. [ 855 jJAnaniSThAne abhyAsa he kaya! A rIte siddhine pAmela je prakAranI jJAnaniSThA vaDe brahmarUpane prApta thAya che te jJAnaniSThA huM tane saMkSepamAM kahuM chuM te sAMbhaLa, upara kevA prakAranA saMnyAsa vaDe naiSkarmAsiddhine prApta thayela gaNAya tenuM lakSaNa tane kahyuM. have tenI prApti thavAne mATe kevA prakAranI jJAnaniSThAmAM rithati thavAnI AvazyakatA hoya che, ke jethI brahmasvarUpanI prApti thAya eTale ke brahmasAkSAtkArane arthe jJAnaniSThAmAM sthira thavAne abhyAsa kevI rIte karavo joIe te kahuM chuM. bujhayA vizuddhayA yukto dhRtyAtmAnaM niyamya ca / zabdAnviSayA rastyaktvA rAgadveSau vyudasya ca // 51 // AtmAne kevI rIte niyamanamAM le he pArtha ! atyaMta zuddha buddhi vaDe yukta thaI dhAraNA vaDe AtmAnA sAcA svarUpanuM ja niyamana karavuM ane rANadeSAdi choDIne zabdAdi viSayano tyAga kare. sArAMza e ke, AtmasvarUpamAM sthira thavAnA. abhyAsa mATe tene prathama je buddhiyoga kahevAmAM Avyo che (kiraNAMza 22 tathA adhyAya 2 zloka 39, pRSTha 167 thI 169 juo), te mujaba prathama to rAgadveSAdi tamAma kaMkonI bhAvanA choDI devI joIe eTale A priya che. A apriya che, A grAhya che A agrAhya che ItyAdi sarva daita bhAvanAone cheDI daI A sarve AtmarUpa che. Atmatirita bIjuM kAMI che ja nahi evA prakAranA nizcaya vaDe daDhatA dhAraNa karavI joIe. A mujaba daDha nizcayavALI AtmarUpa dhAraNa vaDe atyaMta zuddha thayelI buddhithI yukta thaIne zabda, sparza, rUpa, rasa ne aMdhAdi dareka viSayane tyAga karIne tene AtmarUpa niyamanamAM lAvavA joIe, eTale ke vANI va, sparzendriya vaDe, rasanendriya vaDe, cakSuriMdriyanI ane ghANaMkiya vaDe je je kriyAo thAya te sarva AtmarU5. che e nizcaya karavo joIe. jJAnendriyanI tamAma kriyAo AtmarUpa thAya eTale karmendriya tenAM AdhAra vo ja kriyAo karI zakatI hovAthI te paNa AtmarUpa ja bane che ane mana paNa jJAnendriyo ane karmendriyo vaDe ja jIvAtmAne viSayonuM sevana karAve che eTale te paNa svAbhAvika rIte AtmarUpa ja bane che. saMkSepamAM e, huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane ityAdirUpa je je kAMI dazya viSaya che, te sarva AtmasvarUpa che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi, evA daDha nizcaya vaDe AtmarUpa dhAraNAmAMthI buddhine jarA paNa calAyamAna thavA nahi detAM, aMta:karaNamAM saMkalpavika utpanna thAya ke turata ja te AtmasvarUpa che, evA prakAranA pratisaMka9pa vaDe tene dAbI devA. A mujaba AtmAne niyamamAM laI viSayonuM kevaLa eka AtmAmAM ja saMyamana karavuM joIe. Ane buddhiyoga paNa kahe che. je meM tane prathama ja kahelo che. ( AtmavizrAMtinA abhyAsakrama mATe kiraNAMza 22 adhyAya 2, zloka 39 tathA nizrayanA prakAra mATe adhyAya 15, 5% 677 thI 687 juo). viviktasevI ladhvAzI yatAkAyamAnasaH / bhyAnayogapo nityaM vairAgyaM samupAzritaH // 52 // brahmasAkSAtkAranI yogyatA bhagavAna AgaLa kahI rahyA che? he pArtha! A pramANe Atmanizcayapa buddhi thayA sivAya itara game teTalo abhyAsa karavAmAM Ave te paNa te nirupayogI che. A abhyAsa game te sthitimAM thaI zake
Page #985
--------------------------------------------------------------------------
________________ 856 ] pravakatathA vaimatAnA smA- [ siddhAntakADa bha0 gI- a. 18/55 che. viviktasevI eTale pitAne mana mAne te sthaLe vihAra karanAre athavA ekAMta sevanAre, peTamAM jagA heya tenAthI ardho bhAga khAnAra ane caturthI bhAga pANI pInAre lavAzI athavA mitAhArI kahevAya che. vANI, kAyA ane mana jeNe kyAM che evo eTale kAyika, vAcika ane mAnasika thatAM tamAma karmo AtmarUpa che, AtmAthI bhinna kAMI che ja nahi, evA prakAranA vairAgyanA Azraya vaDe niraMtara AtmadhyAnarUpa yogamAM ja parAyaNa thaI rahenAre eTale aMtaHkaraNamAM vRttinuM utthAna thAya ke tarata ja te AtmarUpa che evA prakAre tene dAbI devA5 AtmadhyAnamAM sthira rahenAro brahmasAkSAtkArane yogya thAya che, ahaGkAraM balaM darSa kAma krodha parigraham / vimucya nirbhamaH zAnto brahmabhUyAya kalpate // 53 // te ja brAhAprAptine yogya che. ahaMkAra arthAta "de eTale ja huM" evA prakAre abhimAna vaDe kula, vidyA, dhana ItyAdine garva che te: " moTo baLavAna chuM, mArA jevo bIjo baLavAna keNu che?" evA prakAranuM baLa; harSAdi unmAda thavAne lIdhe tenA pAzamAM sapaDAIne dharmanuM bhAna bhUlI jaI game te adharma karI besa , te paka viSayonA sevanane mATe ja aharniza tatpara thaI prayatna kare te kAma: viSapabheganI IcchA pUrNa nahi thavAthI vyAkuLatA thavAne lIdhe dveSabuddhi upanna thavA te kodha tathA parigraha eTale ahemamAdi bhAva vaDe saMgrAhaka vRtti rAkhavI. A sarvane jeNe parityAga karyo che, eTale ahaMkAra, baLa, dauM, kAma, krodha, parigraha ityAdi tamAmane jeNe parityAga karyo che arthAta jemAM Ane aMza paNa nathI tevo taddana mamatArahita ane zAMta evo puruSa ja brahmaprApti kivA brahmasAkSAtkArane mATe gya thAya che. have A rIte brahmasvarUpa banelA jIvanta yogInAM lakSaNe kahuM chuM. FAmuta: karaNAraNA zoti na phrAti. samaH sarveSu bhUteSu mumati labhate parAm // 54 // mArI parAbhaktinI prApti he bhArata ! brahmanI sAthe ekarUpa thayeluM che e brahmabhUta ane haMmezAM AtmasvarUpamAM ja prasanna rahenAra prasannAbhA, kazAne zoka paNa karatuM nathI athavA kazAne icchato paNa nathI. je sarva bhUtamAM samapaNe ja rahelo che te ja AtmasvarUpa evA mArI (kakSAMka 1)nI parAbhaktine pAme che. sArAMza e ke, A ahemamAdi sarva dazyajALa tenA sAkSI (vRkSAMka 2 thI 15 1) saha mAruM " apara' svarUpa hAI tethI para evuM je anirvacanIya tata kiMvA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1) e mAruM ( 5ra svarUpa che, tathA je A brahmarUpa evA mArA Atma kiMte brahma svarU5nI sAthe taddana tadrupa banI gayela hoya che, te kadI zeka paNa karatA nathI ane kAMI icchatuM paNa nathI. sarvabhUtemAM A sarva AtmarUpa che ane te AtmA huM pite ja che ema je pote te bhUta ane je bhUte te pote che; A pramANe jene sarva dazyamAtra pratye samaddhi thayelI che, te ja AtmasvarUpa evAM mArI parAbhaktine prApta karI zake che. sArAMza, jayAM sudhI te AtmasvarUpa evA mArI sAthe tadrupatAne prApta thato nathI tyAM sudhI tene mArA "tata '25 evA para svarUpanI prApti kadI paNa thatI nathI.
Page #986
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] tema sarva bhUtomAM aMtara AtmA eka (ja) hovA chatAM- [857 bhaktyA mAmabhijAnAti yAvAnyazcAsmi tattvataH / tato mAM tattvato jJAtvA vizate tadanantaram // 55 // huM vAcyArtha kivA lakSyAtha vaDe jANI zakAtuM nathI je ane je huM che tevI rItane mane je bhakitavaDe tasvarUpe sArI rIte jANe che, te tattva vaDe jANIne tyAra pachI tene viSe ja praveze che. eTale huM ke, jene jANavAne mATe zAstramAM tata eTale AtmA (vRkSAMka 1) evI saMjJA kahevAmAM AvelI che, tene satarUpa che evI bhakti kiMvA abhyAsa vaDe je sArI rIte jANe che te anaMtara eTale evA jJAna pachI "tata' (Atma) padane ja pAme che. sArAMza e ke, bhagavAna kahe che ke AtmasvarUpa e je hu" tene jANavAne mATe vAcyArthI kiMvA ladyArthI te taddana nirupayogI ja che. phakata tattarArthane ja upayoga thAya che. Ama kevaLa tasvArtha vaDe jANavA thakI eTale tene parokSajJAna thavAthI paNa kAMI pUrNatA thaI zakatI nathI, paraMtu tava vaDe jamyA pachI mArA tevA svarUpanA aparokSAnubhavane mATe paramAtmA anirvacanIya e vA "tata' (AtmA) 35 hAI huM pote paNa tethI taddana abhinna e "tata' kiMvA AtmarUpa che; eTale bhagavAna ane "huM" e baMnemAM kiMcitmAtra paNa bheda nathI, evA prakAranA daDha abhyAsa vaDe jyAre judApaNAnA bhAva dekhAtA taddana baMdha thaI, nadI jema samudrane maLyA pachI judI thaI zakatI nathI athavA mIThAno gAMgaDo kiMvA hima (baraka)no gAMgaDo pANImAM ogaLI gayA pachI ekarUpa banI jAya che, tevI rIte tanmayatA athavA ekarUpatAne pratyakSa anubhava AvI, pitA saha A sarpano vilaya thaI jAya tyAM sudhI daDha nizcaya vaDe bhakita athavA abhyAsa karavo joIe; ke jethI tyAra pachI eTale A abhyAsanA pUtAne aMte "te' tatarUpa evo banIne mArAmAM ja praveze che arthAta tatarUpa ja banI jAya che. tAtparya, huM pote svayameva AtmasvarUpa che, mane jANavAne mATe bIjuM koI pramANu kivA sAdhana ja nathI. je mArI sAthe ekarUpa thAya che te ja mane jANa zake che. mArAthI bhinna rUpe rahenArAne to mAruM parakSajJAna prApta thavuM kadI zakaya nathI; to pachI aparokSanI to vAta ja zI karavI Ama AtmasvarUpa evA mane jANavAne mATe pote, A sarve daryA ane pite paNa te 25 ja che, Abha5 evA mArAthI bhinna kAMI che ja nahi, evA prakAranA abhinnabhAvanAyukta daDha nizcaya vaDe ja mAruM parokSajJAna thaI tevA prakAranI abhinetArUpa bhakti vaDe mArI sAthe tadAkAratA prApta thaI mArA sAcA ravarUpano te pratyakSa anubhava karI zake che. A sivAyanA mArI prApti mATe karavAmAM Avata bIjA badhA upAyo nakAmA ja nIvaDe che. A rItanuM mAruM sAcuM svarUpa che ane te ja paramAnaMdarU5 che. mArA sAcA svarUpanI prApti kema thatI nathI? mArA sAcA svarUpanI prApti mATe prayatna karanArA te ghaNuM che; paraMtu teo bahirmukha thaIne jAdApaNAnI bhAvanA rAkhIne prayatna karatA hovAthI mArI moharUpI mAyAmAM sapaDAyelA hoya che, tenuM e anAna kadI maTatuM ja nathI; kema ke huM to kadI be pAne prApta thayelo ja nathI; chatAM bepaNu vaDe bhAsavuM te te mArI mithyA moharUpa mAyAne prabhAva che, te nahi samajatAM A leke judApaNAnI bhAvanA vaDe ja mArI prApti karavAnI icchA rAkhe che, paraMtu hAthamAM dIvo laIne aMdhArAnI zodha karavA nIkaLavuM kivA hAthamAM mazAla laIne saryane jovA mATe prayatna karavo, e jema mUrkhatA che tema tabhAva vaDe mArI prAptinI iza karavAvALAonI sthiti jANavI. A rIte daitabhAva vaDe mArI prAptinI IrachA karanArAo ane te haitabhAva choDI daI ekayabhAvanArUpa nizcayavALe bhakta kahevAya che ane tevA nizcaya vaDe tadAkAratA prApta thatAM sudhI arthAta tabhAvanAnA vilayane pratyakSa anubhava thatAM sudhI te je abhyAsa kare che. tene bhakti kahe che.
Page #987
--------------------------------------------------------------------------
________________ 858 ]. d i aNavo . . [ siddhAntakASTha bha0 gI- a. 18/56 mATe ja prayatna karanArAo bicArA zodhI zodhone thAkI jAya che chatAM teo mArA paramapadane kadApi prApta karI zakatA nathI. A jagatamAM moTA moTA zAtAe, buddhimAno, tarkazALIo ane puruSArthio paNa aneka che chatAM teo badhA mAyAne mohamAM phasAI mArA svasvarUpanA ajJAnane lIdhe kadI paNa zAMtine prApta karI zakatA nathI. zabdArtha karavAno vidyA hoya, moTI paMDitAI kivA vyAkhyAno karavAnI kaLAmAM nipUNatA hoya che tethI kAMI paramapadanI prApti thatI nathI agara te koI tenI rAtadina zodha ja karyA kare te tevI zodha te game teTalA lAMbA kALa sudhI karyA kare tethI paNa kAMI mArA AtmasvarUpanI prApti tene kadI thavI zakya nathI; kAraNa ke te pada grahaNa thaI zake evuM nathI, tema kayAMya paNa dUra jaIne prApta karI kAya evuM paNa nathI. te te hamezAM sarvakALa nityaprati prApta ja che. vaLI beThelI beThake paNa te prApta ja che. sivAya te pada kAMI vicAra karavAthI samajAya evuM paNa nathI. sarva vicAra jyAre baMdha paDe che tyAre te prakAzita thAya che. mastakanI chAyA doDI doDIne pakaDavA jatAM te kadI paNa hAtha lAgatI nathI tema A Amapada keI ekAda kriyA karavAmAM Ave kiMvA choDavAmAM Ave to te vaDe prApta thAya evuM nathI. jema kaI manuSya najIka paDelA takatAmAM (arIsAmAM) pitA saha bIjA hajAro pratibiMbe jue che chatAM arIso to kaMI jonArane kiMvA temanA pratibiMbane jANu kiMvA jete paNa nathI, te pramANe A badhA leke atmasvarUpa evA mArA mahA AdarzarUpamAM pratibiMbita thayelAM jagata citro jotAM hovA chatAM pazuM mArA sAcA ravarUpanI oLakha nahi hovAne lIdhe ja mane oLakhI zakatAM nathI, tasmAta huM, tuM, te, A ityAdi tamAma dazyabhAvane vilaya karIne eTale pitA saha sarvane bhUlI jaI kevaLa sapa AtmA vaDe ja AtmAne je. arthAta bhinnapaNAno bhAva choDI daI bhinna evA AtmarUpe ja AtmAne anubhava karavA joIe. prathama te A rIte kevaLa aMtarmukha daSTi karI AtmasvarUpa evA mAruM parakSajJAna karavuM ane te thayA pachI tevA daDha nizcaya vaDe abhyAsa dvArA "huM bhAvane bhUlI jaI mArI sAthe ekarUpa thaI javuM. A mujaba jyAre tata evA mArA (vRkSAMka 1)mAM ekarUpatA prApta thAya tyAre ja te mArA sAcA svarupane anabhava karI zake che. A sivAyanA bIjA badhA upAye kiMvA sAdhano mArA sAcA svarUpano anubhava karAvI ApavA asamartha che. sarvakarmANyapi sadA kurvANo mapAbhayaH / matprasAdAdavApnoti zAzvata padamavyayam // 56 // mArA zAzvata ane avyaya evA padanI prApti he dhanudhara! upara kahyA mujaba AtmasvarUpa evA mArI sAthe abhedabhAvane Azraya jeNe karela che e puruSa hamezAM sarva karmo karavA chatAM paNa mArA prasAda (kRpA) vaDe zAzvata evA avyayapaThane meLave . che. tAtparya e ke, je A pramANe mArAthI abhibhAvanI daDha nizcaya vaDe bhAvanA karI mArA aparokSa sAkSAtkAra mATe haMmezAM mAre ja Azraya karI rahelo che; eTale aMtaHkaraNamAM huM, tuM, te, A, mAsa, tAruM, tane, mane ityAdi bhAvane kadI paNa utpanna thavA deto nathI ane utpanna thAya to te AtmasvarUpa che evA prakAre tarata ja tene dAbI de che, A pramANe haMmezAM je AtmasvarUpa evA mArA abhyAsamAM ja rata thayelo che, tevo mAro AzrayI kiMvA zaraNAgata thayelo puruSa sadA sarvadA karmo karate hevA chatAM paNa AtmasvarUpa evA mArI kRpA vaDe te zAzvata evA avyaya (kSAMka 1) padane pAme che. jema mATIno banelo rAka mATIthI ja nathI tema AtmasvarUpa evA mArAmAM kapAyeluM A tamAma dasya mArAthI bhinna nathI jema taraMgo jaLathI ane dAgInAo suvarNathI judA nathI tema mArA AtmapadamAM kapAyeluM A sarva dazya vAratavika mArAthI jarA paNu ja nathI.
Page #988
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItArahA ] bhinna bhinna che, pratize ane jANe ke) bahAra ne heya te bhAsI rahyo che. [ 850 jo A mehane mahimA! he pArtha! jene A mahine kevo mahimA che! sarvatra vyApaka evuM mAruM AtmasvarUpa pAse ne pAse hovA chatAM paNa moTA moTA paMDito, vidvAno, zAstrIo, vaktAo, zeke, karmaTha (karmakAMDIo), taparavI, bhaktimArganA kahevAtA praNetAo, AcAryo vagere mohapAzamAM sapaDAI ajJAnatAne lIdhe tene jANI zakatA nathI ane vagara kAraNe durAgraha rAkhI, duHkhabhe ja bhogavI rahyA che. saMkalpa nahi UThavo eTale ke aMtaHkaraNamAM huM, tuM, te, A, ityAdi kaI paNa vRttinuM utthAna ja thavA nahi devuM, mAtra eTaluM ja eka sAdhana AtmaravarUpa evA mArI prAptine mATe basa che, tene meM jAte anubhava karyo che. mATe tuM paNa teno anubhava le. Ama saMka5rahita sthitimAM rahevAthI mAruM ati utkRSTa evuM paramapada prApta thAya che ke jenI AgaLa mahAna sAmrAjaya paNa eka taNakhalA jevuM tuccha lAge che. mAtra pahoMcavAnA sthAna tarapha ja lakSa rAkhIne gati karanAra(cAlanArA) musApharanA pagamAM jema saMka9pa vagara svAbhAvika rIte ja kriyA thatI rahe che, te pramANe jIvamukta saMkalpone choDIne AvI paDelAM kAryo niHsaMkalpAvasthAmAM karate rahe che. gADha nidrAmAM paDelA manuSyanI thatI ceSTAo jema saMka9pa vagara ja thatI rahe che athavA sukuM pAMdaDuM kiMvA dhAsa (taNakhaluM) vAyu athavA pANInA pravAhamAM taNAI pite gati karatuM hoya ema lAge che paraMtu te pote kAMI karatuM nathI, tema jIvanmukta AvI paDelAM tamAma kAryonI pravRtti saMka9pa karyA vinA, sukhaduHkhAdi kaMkonI bhAvanA vinA, hajabhAve ja karato rahe che. jANe ke bIjAne kautuka upajAvavAne mATe nRtya karatI na hoya ! evI rIte dekhAtI lAkaDAnI pUtaLI pote to aMdara vAsanAdi vikArarahita, zagArAdi rasanI bhAvanA vinAnI hoya che chatAM kadaSTie to te nAcavAnI kriyA karatI hoya ema jaNAya che tema jIvanmukta paNa bahAra yathocita karma karavAM chatAM paNa aMdarathI huM, tuM, te, A ItyAdi sarva bhAvanAothI taddana asaMga hoya che. tenI javAmAM AvatI tamAma ikti rasa vinAnI hoya che. aMdarathI vAsanArahita hovA chatAM bahArathI lokadaSTie jANe yaMtranI ceSTAsamAna saMkaSarahita ceSTA karatI hoya che. A rIte jIvanmuktanI " sthitimAM rahI tuM karma kara, karma karavA chatAM paNa asaMgapaNuM he arjuna! koI paNa puruSa karma kare athavA nahi kare paraMtu jyAM sudhI IdriyonI vRtti viSayarasamAM vAsanAvALI haze, tyAM sudhI to A saMsAranA janmamaraNAdi anartho kiMvA duHkha paraMparAno sAtha kadI paNa chUTavAnuM nathI. jema pavana, ami, javALA, pANI ane yaMtra svAbhAvika rIte ApoApa ja gati ke kriyA karatA rahe che, tema jIvanmukta thatAM sudhI saMkaSarahita avasthA kadApi prApta thatI nathI ane jIvamukta avasthA prApta na thAya tyAM sudhImAM tamAma karmo nirarthaka ja che, saM5rahita thanArAM karmo ja aMtarahita, mokSarU5 ane paramakalyANakArI evA mArA AtmasvarU5nI prApti karI ApavA samartha che. vAsanArahita karmo karavAM e ja parama dhRti eTale vairya kiMvA dhAraNa kahevAya che. jIvanmukta karmamAM, tenA kaLamAM ke tenA tyAgamAM ema kazAmAM paNa Asakta thatA nathI. temane te karmomAM ane te karavAmAM paNa durAgraha hote nathI, nahi karavAmAM paNa durAgraha hoto nathI; tema tene tenA phaLanI kalpanA paNa hotI nathI. A rIte taddana asaMga anAsakta banI game teTalAM karmo karavAM athavA bilakula nahiM karavAM e baMne sarakhuM ja che; paraMtu khAsa dhyAnamAM rAkha ke AvA prakAranI avasthA to eka jIvanmukta ja prApta karI zake che. vadhu zuM kahuM ! saMkSepamAM eTaluM ja ke " e prathama saMka95 thayo te ja prathamataH te baMdhanamAM nAkhanAruM hAI 25nI skuraNa ja thavA nahi devI tenuM nAma muktapaNuM che. e ja mAruM paramapada che. AmAM koI kALe ane koI sthaLe kAMI karavApaNuM athavA nahi karavApaNuM e baMne bhAvo nathI. are! jyAM huM e bhAvanI paNa huraNA nathI evuM A janmathI rahita, zAMta, niHsaMga ane anaMta evuM parabrahma te ja mAruM sAcuM svarUpa che. mATe mArA te ja svarUpamAM tuM sthita thA,
Page #989
--------------------------------------------------------------------------
________________ suye yathA taraMtha 24- [ siddhAntakASTha bha0 gIa18/59 A mujaba koI paNa jAtano saMkalpa ja thavA nahi deve tene vidvAno vega kahe che. A yoga e ravAbhAvika rIte ja cittano nAza karanAra che. mATe tuM A rItanA mArA svarUpamAM tanmaya thaIne pachI je che te rahI bhale tAruM karma kara, sarvatra samAna rIte rahelo zAMta, sukharUpa, sUma, bepaNuM athavA ekapaNuM e baMne bhAvothI rahita, sarvavyApI, anaMta ane zuddha evA mArA parabrahma svarUpamAM kheda ke harSane athavA rAgadveSAdine sthAna kayAMthI hoya ? mArAmAM huM mAruM ityAdi bhAve kadI che ja nahi jema paththara upara vAvelAM bIne athavA zekelAM bane kadI aMkura thatuM nathI tema tArAmAM prathama te huM" evA saMkalpane udaya ja na thAo. Ama je puruSa saMkalparahita, zAMta ane brahmarUpa evA mArAmAM ja sthita hoya che te jIvatA hoya tyAre kiMvA videhamukta thAya tyAre paNa tene leke athavA veda saMbaMdhI karmo karavAthI kivA nahi karavAthI, Aloka saMbaMdhI ke paraloka saMbaMdhI temaja jIvana ke maraNa saMbaMdhI kazuM paNa prayojana rahetuM nathI, kema ke niraMtara AtmadaSTie sarvatra abhedarUpe te pote ja rahele heI, karma ane akarma e baMneno jyAM bAdha thAya che tenA avadhi evA eka mArArUpa ja eTale AtmarUpa ja te hoya che. te ja A pratibhAsika evAM karmarUpe jovAmAM Ave che paraMtu vAstavika rIte te AtmasvarUpa evA mArAmAM kamaMpaNuM che ja nahi. A pramANe AtmasvarUpa evo huM AbhAsAtmaka dRSTie kartA, karirUpe dekhAuM chuM. paraMtu tatva ke satyadaSTie te mArAmAM kartApaNAno aMza paNa nathI. mATe jyAM sudhI huM ane mAruM" evo saMkalpa suryA kare che tyAM sudhI A mArI mAyAnA vistAra vaDe bhAsatA, miyA saMsArarUpI duHkhomAMthI kadApi paNa mukta thaI AtmasvarUpa evA mArA parama padanI prApti thaI zakatI nathI, paraMtu A "huM ane mAru" evA saMkalpano saMnyAsa karavAthI ja eTale ke tevA saMkalpathI rahita thatAM ja saMsAradu:khamAMthI mukta thaI AtmasvarUpa evA mArA paramapadane prApta karI zakAya che mATe A pikI tane je vAta ce tene Azraya kara. tavadaSTi vaDe jotAM to " huM ane mAruM'' che ja nahi ane je che ema kahevAmAM Ave che te sarva paripUrNa paramAtmA evuM mAruM ja svarUpa che. mArAthI bhinna kAMI che ja nahi. A mArA paramapadathI ja je kAMI dazyarUpa jagatAdi bhAsaMmAna thAya te te jema kaDAM, maMDaLa, nupUra, bAjubaMdha ityAdi suvarNanA dAgInAo suvarNathI bhinna hetA nathI athavA suvarNathI kiMcitmAtra paNa bhija nathI, tema A sarva niHsaMga, nirAkAra, avyaya, ajanmA evA mAruM AtmasvarU5 ja che. huM pArtha! huM tane pharIthI hAtha UMcA karIne pokArI pokArIne kahuM chuM ke saMka5rahita avasthA e ja mAruM kharuM AtmasvarUpa che ke jemAM "huM" evuM kuraNa che ja nahi, te pachI tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane vagere bhAve te kayAMthI hoya? te tuM sArI rIte dhyAnamAM rAkha, e ja mAruM zAzvata ane adhyayapada che. cetasA sarvakarmANi mayi sanyasya matparaH / / buddhiyogamupAzritya maccittaH satataM bhava // 57 // buddhigane Azraya kara he pArtha! mAruM zAzvata pada tArA dhyAnamAM AvyuM ne! eTalA mATe ja che ke meM tane prathama te kaheluM ja che chatAM dRDhatAne mATe pharIthI kahuM chuM ke, cetasA eTale mana thakI A sarva caitanyarUpa che, evA prakAranA jJAna vaDe sarva karmone mArAmAM ja saMnyAsa karI tuM mArA parAyaNa rahenAra, buddhiyoganA Azraya vaDe AtmasvarUpa evA eka mArAmAM ane mArA viSe ja cittavALo thA. sArAMza e ke, buddhigano Azraya mane eTale buddhine AtmasvarUpa evA mArAmAMthI kiMcitmAtra paNa AmathI tema haThavA nahi detAM, mArAmAM ja pAvI rAkhavI (buddhiyoga mATe juo adhyAya 2 zleka 39). A pramANe daDha nizcaya vaDe buddhine eka
Page #990
--------------------------------------------------------------------------
________________ gatidehana ] jema A surya ja sarva lekanAM cakSu(idriya)25 hevA chatAM paNuM, [ 86 mArAmAM ja parovI rAkhIne pachI aMtaHkaraNamAM je je saMkaTa thAya ke tene tarata ja te mAruM (AtmasvarU5 che, e rItanA pratisaMkalpa vaDe tatkALa mArAmAM ja saMnyAsa karI de. eTale saMka95 utpanna thAya ke tarata ja te AtmasvarUpa ja che, evA prakAranA pratisaMkalpa vaDe tene mArAmAM ja arpaNa karI devo. A mujaba huM, tuM, te, A, mA, tAruM tane, mane ityAdi tamAma bhAvene AtmasvarUpa evA mArAmAM ja samarpaNa karanAre, mAre ja parAyaNa raheze, jenuM citta satata mArAmAM ja parovAyeluM che, evA prakAranA buddhiyogane AzrayI tuM thA. Ama huM, tuM, te, A ityAdi bhAvanI utpatti ja thavA nahi | devI ane thAya che te AtmarU5 che, evA prakAranI bhAvanA vaDe tene tatkALa dAbI devI, tenuM nAma ja kharo saMnyAsa kiMvA tyAga heI AtmasvarUpa evA mArA sivAya bIjuM kAMI che ja nahi evI rItanA daDha nizcaya vaDe buddhine temAMthI kiMcitmAtra paNa DhaLavA nahi devI, tenuM nAma buddhigane Azraya samaja. mazcittaH sarvadurgANi mutprasAdAttariSyasi / paNa mAtra eka vinati a%A. ahamanAzathI thatI paramAtmaprApti he dhanurdhara ! upara kahyA pramANe buddhiganA Azraya vaDe, maccittaH eTale AtmasvarUpa e je huM te mArAmAM ja haMmezAM cittane parovavAthI AtmarUpa evA mArA prasAda vaDe sarva prakAranA durge eTale ariSTo athata bhaya kiMvA saMkaTamAMthI tuM tarI jaIza eTale sarva duHkhomAMthI pAra thaIza; paraMtu jo tuM ahaMkAra vaDe mAruM kahyuM sAMbhaLIza nahi te nizcita vinAzane pAmIza. tAtparya e ke, A pramANe atyAra sudhImAM me tane mAruM sAcuM svarUpa ke jyAM huM evo bhAva ja nathI te kahyuM mATe tuM have "huM' padane tyAga karI AtmasvarU5 evA mArAmAM ja taka thaI ja, paraMtu tane ATaluM ATaluM kahevA chatAM paNa jo tuM A "huM" paNa (ahaMkAra)ne tyAga nahi karIza, arthAta mAruM kahyuM nahi mAnIza to pachI te ahaMkAra tAre jarUra nAza karaze, ema nizcita samAjatasmAta huM tane hAtha UMco karI vAraMvAra bUmo pADIne kahI rahyo chuM ke, A hune nAza karavo, "huM" rU5 rUrtine kadI paNa utpanna ja thavA nahi devI e ja parama ka9yANa karanAruM hAI AtmasvarUpa evA mArA sAcA svarUpanI prApti karI ApanAruM che tathA "huM'nuM haraNa thavuM e ja vinAza karanAruM che, te tuM sArI rIte dhyAnamAM rAkha. jyAM sudhI tAro ahaMkAra naSTa nahi thAya tyAM sudhI A sarva AtmasvarUpa evuM mAruM rUpa che evA prakAranI daDha nizcayavALI buddhino Azraya karI citta vaDe sarva iMdriyone aMtaHkaraNumAM saMkara vikalapa utpanna thatAMnI sAthe turata ja te AtmasvarUpa che evA prakAranA pratisaMkalpa vaDe tene tatkALa dAbI de. A mujaba daDha nizcaya ane zraddhApUrvaka puruSArtha vaDe pitA saha sarvane nirAsa karavAthI aMte ahamabhAvano paNa vilaya anAyAse ja thaI jAya che. Ama ahamane vilaya thatAM ja kSaNamAtra nirvikalpa samAdhino anubhava karI AtmA vaDe ja AtmAnuM avalokana kara. A rItanA AtmasAkSAtkAra vaDe ja tArI A mohajanya sarva zrAMti kSaNuvAramAM maTI jaze paraMtu - ahaMkArane nAza nahi karatAM te tenA ja apUramAM phasAIza. te pachI te potAnA hAthe pote ja vinAzane notaryo che, ema nakkI jANa. yadahakAramAzritya na yotsya iti manyase / mithyaiva vyavasAyaste prakRtistvAM niyozyati // 59 // zuM bhagavAne arjunane yuddhamAM paravAne mATe upadeza Apyo che? zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe che : he pArtha ! vaLI AgaLa kahuM chuM te sAMbhaLa. tuM kadAca kaheze ke mane yuddhamAM pravRtta karAvavAne mATe A badhI vedAMtanI DAhI DAhI vAta tame kahelI che te tAruM tema
Page #991
--------------------------------------------------------------------------
________________ 82 ] rite jAvA [ siddhAntakADa bha0 gIta a0 18/59 mAnavuM taddana nirarthaka che. tuM yuddha karavAnuM ja che. e saMbaMdhamAM te mane jarA paNa sadeha nathI, prathama paNa na hatuM, hamaNuM paNa nathI ane bhaviSyamAM paNa rahevAno nathI; kAraNa ke tuM yuddha karavAno che, e vAta te sUryanA udaya ane asta jeTalI niyatiniyamAnusAra taddana nizcita che. jema udaya pAmelA sUryane sAMje asta thaze ane asta thayelo pAcho prAta:kALamAM udaya pAmaze, e jeTaluM niyatikramamAM nizrata che, temAM kaLatraye paNa pheraphAra thavo zakya nathI, tema jeone meM upara kahyA pramANe "ahama bhAva naSTa thayelo hoto nathI tevAone mATe to niyatiniyamAnusAra vartAvA sivAya bIjo koI puruSArtha che ja nahi. temanI halanacalana balavAnI, saMkalpa karavAnI, nizcaya karavAnI ityAdi karmendriya athavA jJAnendriya vaDe je je kAMI kAyika, vAcika ane mAnasika athavA bauddhika kriyAo thAya che, te sarva mArI mAyA kivA prakRtie niyata karelA traNa guNenA AdhAra vaDe ja thaI zake che ane te mAyAne preraka Idhara heI teNe chAnAM pUrvakarmovazAta zuM karavAnuM, kyAre karavAnuM, kayAM karavAnuM ane konI mAraphate karavAnuM vagere sarva kALa, sthAna ityAdi saha prathamathI ja nakkI karI rAkheluM che, eTale jIvane janma thavA pUrve ja te te jIvonuM AyuSya karma, vitta, vidyA ane maraNa; TUMkamAM janmathI maraNa sudhI teNe zuM zuM karavuM? kyAre ane kayAM karavuM ? ItyAdi tamAma bAbate yaMtranI pUtaLIne jema prathamathI ja taddana nizcita karI cukelI hoya che. temAM pheraphAra karavA kaI paNa samartha che ja nahi je jIvane je je samaye je kAMI prApta kivA aprApta thavAnuM hoya te te samaye tene mATe niyatiniyamAnusAra tevI tevI paristhiti utpanna thAya che, tathA AjubAjue evAM kAraNone yoga kAkatAlIya nyAyanI peThe anAyAse ja utpanna thatA rahe che. ane te pramANe buddhine preraNA thaI kriyAo thatI rahe che, A rIte badhuM prakRtinA svabhAvanusAra yA te niyatiniyamAnusAra thatuM hovA chatAM vyavahAramAM mUDha lAke tene ja A meM kayuM" A bahu karuM chuM, ityAdi abhimAna vaDe mAnI le che ane AnuM nAma ja puruSArtha ema teo samaje che. A rIte niyatinA niyamamAM sAkSAta brahmA, viSNu, ane mahezvara paNa pheraphAra karavA samartha nathI, to pachI tArA jevA bicArA dehAdhyAsInI te zuM kathA? sArAMza e ke, A niyatine preraNA karanAra IzvaranI AjJA vinA eka pAna athavA taNakhaluM paNa halanacalana karI zake tema nathI; te dhoraNe tuM yuddhamAM joDAya evA udeze meM kAMI tane A jJAna kahyuM nathI paraMtu tane utpanna thayela meha naSTa karavAne mATe ja A badhuM satya ane parama guha rahasya samajAvyuM che. tuM yuddha te karavAno ja che te huM sArI rIte jANuM chuM, kema ke tane upajelo A vairAgya smazAnavairAgya jevo ja che. te zara kSatriya hovAthI jyAre raNabhUmimAMthI nAsavA mAMDIza tyAre A badhA loke tArI niMdA karaze te sahana karavI tAra mATe asahya thaze ane tuM hAthamAM hathiyAra leze ane tAro evo kSAtrasvabhAva ja tane A yuddha kAryamAM joDAze, te huM sArI rIte samajuM chuM. vaLI dareka mahAyugomAM A rIte mahAbhArata yuddho thayA ja kare che ane tene te samaya upara tArA jevA arjuna nAmadhArI dehAdhyAsIne viSAda utpanna thavAthI huM vAstavika AtmasvarUpa hAI azarIrI hovA chatAM lokadaSTie tAruM sAradha karanArA tArA mAmAnA putra zrIkRSNanA nAma vaDe mAre tane bodha Apavo paDe che, evo niyatikrama che te paNa huM sArI rIte jANuM chuM. A pramANe cAlu ka5mAM ane nAmadhArI tane meM kahyuM nAmadhArIrUpe sattAvIza vakhata te prathama bodha Apela che ane hajI bhaviSyamAM navaso betara vakhate ApavAmAM Avaze (adhyAya 2 ka11thI13nuM vivaraNa juo ; sArAMza, A niyatinA cakkaramAMthI chUTe evA A trilokyamAM eka tuM ne vilaya karIne AtmasvarUpanI prApti karanArA jIvanmukta sivAya koNa che? koI nathI. are, eTaluM to zuM paNa jema sUkAM pAMdaDAne pavana jyAM laI jAya tyAM te jAya che tema jIvanmukta tatvavettAnI dRSTie je ke kazuM che ja nahi chatAM laukika dRSTie te A jIvanmuktanuM zarIra jyAM sudhI vidyamAna heya che tyAM sudhIne mATe te paNa A niyatinA pAzamAMthI chUTI zakatuM nathI, jo ke mAre kAMI kartavya nathI. huM tattvataH taddana niSkriya ane ajanmA che chatAM lokadaSTie te jANe ja chuM, tAruM sAra karuM chuM vagere tuM ane A badhA ajJAnIo spaSTa ja joI zake che, kharuM ne? Ama pitAnA sAcA svarUpanI prAptine mATe pusnAtha te game te puruSa karI zake
Page #992
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana] temanAM bAda vaDe te lepAta nathI; [ 863 paraMtu A bIjAnA eTale IzvaranA kAryamAM to te kiMcitmAtra paNa caMcUpraveza karI zake nahi, kema ke A kArya karanAra ane tenA kAryane leza aMza paNa AtmasvarUpa evA A DuMmAM nathI. ane te ja tAruM sAcuM svarUpa che. jema prakAza potAnA svajAtIya evA game teTalA padArthone prakAzita karI zake che paraMtu pitAthI viruddha dharmavALA aMdhakArane kadI paNa prakAzita karI zakatuM nathI eTale prakAza thatAMnI sAthe ja aMdhakArane nAza thaI jAya che ema kaho athavA to te prakAzarUpa ja banI jAya che ema kahe, paraMtu prakAzane aMdhakAra kevo haze tenI kadI paNa kahapanA hotI nathI, tema A mAruM AtmasvarUpa ane tenAthI taddana bhinna evI mAyA AtmasvarUpamAM lezamAtra paN aMza ke saMbaMdha to nathI; arthAta jyAM AtmasvarUpano prakAza thayo ke A sarva aMdhakAramayI mAyA ekAeka kayAMye adazya thaI jAya che athavA kamaLA thanArane jema sarva pILuM ja dekhAya che tema AtmarUpa banelAne sarva AtmarUpa ja dekhAya che, paraMtu te jyAM sudhI mAyAnA cakkaramAM heya, tyAM sudhI te AtmasvarUpane joI zakatA nathI arthAta prakAza hoya tyAM aMdhAruM nA hoya ane aMdhAruM hoya tyAM prakAza na hoya. e vyavahAramAM paNa anubhava che, tema mAyA heya tya AtmA dabha che tathA AtmA hoya tyAM mAyAnuM nAmanizAna paNa hoI zake nahi. have vyavahAramAM te aMdhAru naSTa karavAne mATe dI kiMvA sUryAdi sAdhanonI tathA netrAdi idri vagere sAdhanonI jarUra hoya che, tethI prakAza ane aMdhAruM evo sAkSI rUpe anubhava manuSya karI zake che, paraMtu svayaMprakAza ke jene prakAzavA koI paNa sAdhananI jarUra nathI, eTaluM ja nahi paraMtu A sUryacaMdrAdine paNa je prakAza ApI rahyo che, evA AtmarUpa svayaMprakAzamAM aMdhArAnI kalpanA paNa kayAMthI ane zI rIte hoI zake ? ajJAnIone mATe dazya ane jJAnIne AtmA he pArtha! A rIte nizcayapUrvaka jANuM ke, meM tane A niyatinI nizcitatA saMbaMdhamAM je kahyuM te to jeoe "ahamane vilaya karIne AtmasvarUpa evA mArAM (vRkSAMka 1nAM) darzana karyA nathI tevAone mATe ja lAgu paDe che paraMtu jemaNe "huM' evA bhAvano vilaya karIne mArA rUpamAM sthiti karelo che tevAne mATe te prakAzamAM jema aMdhakAra nathI tema mAyAno preraka Izvara tathA tenI kALa35 akSaNuzakti ane tamAma datyajALa25 mAyAmaya kArya ityAdi kazAnuM paNa asiva nathI ane je kAMI che te te sarva AtmasvarUpa evA mArAthA abhinnarUpa ja che, paraMtu ajJAnIonI daSTi e to mAyA vinA bIjuM kaI dekhAtuM ja nathI. te mAyA athavA niyatinA niyamomAM A jJAnIe ke ajJAnIo paikI koI paNa rakAra karI zakatA nathI eTale AtmAne je AtmarUpatho abhinna bhAse che te ja netradoSavALAnI peThe ajJAnIone dazyarUpe anekarUpe dekhAI rahyuM che. Ama dasthAdi tripuTI ane tenA sAkSIbhAva vaDe bhAsavuM te ajJAna tathA AtmarUpe bhAsavuM te jJAna kahevAya; paraMtu A rItanuM sAcuM jJAna te sArAsAra viveka vaDe parokSajJAna thayA pachI AtmarUpanA daDha nizcaya vaDe buddhine kevaLa eka AtmArUpa nizcayamAM sthira rAkhI ' bhAvano vilaya thatAM sudhI satata abhyAsa karavo ane eka vakhate huM bhArano vilaya karI, te nirvikalpatAne kSaNamAtra anubhava laI pachI te svarUpanI ja satata bhAvanA rAkhavI. A rIte jyAM sudhI ha' bhAvanA vilayano anubhava thaI zakato nathI tyAM sudhI mAruM sAcuM jJAna kiMvA mArA sAcA svarUpanI prApta kadI paNa thatI nathI ane Ama mArA sAcA AtmasvarUpanI prApti thaI eTale AtmadaSTivALA te pote A niyatinA pAzamAMthI chUTI zake che ane eTalA mATe ja meM tane kALacakranA pAzamAMthI chUTavAne mArga batAvyuM che. A badhuM niyatinA taMtra vaDe cAle che niyatinI nizcitatAnA saMbaMdhamAM meM tane pAchaLa paNa vakhatovakhata samajAveluM che ja chatAM atre saMkSepamAM kahuM chuM ke, huM, tuM, te, A, mAruM, tAru, tane, mane, che, nathI, cha, yAdi che je je kAMI bhAve * niyati sa baMdhe adhyAya 3, 4, 5, 7, 9, 11, 15 juo.
Page #993
--------------------------------------------------------------------------
________________ 864] ekastathA sarvabhUtAntarAtmA [siddhAntakASTha bha0 gIva a0 1859 pratIta thatA jovAmAM Ave che, te sarve tenA niyAmaka Izvara kiMvA sAkSI (vRkSAMka 2)nA hoI te Izvara vaDe nizcita thayelA che ema jANavuM. jema ke dAgInAmAM sonuM che, tenA vagara dAgInAnuM lezamAtra paNuM astitva saMbhavatuM nathI paraMtu sonAe kAMI dAgIne banAvelA nathI, dAgInA banAvanAra te kaI judo ja hoya che. vaLI dAgInA banavAthI sonAmAM kAMI hAni thatI nathI. tema ja pitAnA dAgInA bane kiMvA na bane, evI baMne bhAvanAo senAne kadI paNa hatI nathI ane tene dAgInA banAvanAra keI che tema ja dAgInA karIne kAMIka haze evI kalpanA paNa saMbhavatI nathI, tema AtmA(vRkSAMka 1) te taddana nizcaLa, zAMta, vikArathI rahita, avyaya ane janmathI kivA dayAdi tripuTI ane tenA sAkSI e sarvathI para che. tene te kapanA paNa nathI ke mArAmAM Izvara (vRkSAMka 2) karIne kAMI che ane te potAnI mAyAzakti (vRkSAMka 3)rU 5 "huM" dvArA A badhuM dayAdi utpanna kare che. jANavuM, nahi jANavuM ityAdi kriyAe paNa niyatiniyamAnusAranI che, AtmAnI nathI; tethI A badhuM, huM, tuM, te, A, mAruM tAruM, tane mane, che, nathI ane tene sAkSI ityAdirUpe je je kAMI pratIta thatuM jovAmAM Ave che, te to Izvara (vRkSAMka 2)nuM kArya heI te teNe niyata karelA niyatinA taMtra vaDe taddana niyamita rIte cAlI raheluM che. jema dAgInAnI nakazI sanIe pitAnA mana pramANe kotarelI hoya che, te tenA banAvanAranI mAnasika zakitathI saheja paNa viruddha thaI zakatI nathI athavA svapnanI aMdara tuM je dasya jue che te svapnamAMnA puruSo game teTaluM puruSArtha kare to paNa kadI A jAmata sRSTimAM AvI zake che kharA ke? athavA teone jAgrata nAmanI kaI ruSTi astitvamAM haze evI kadI kalapanA paNa hevI zakya nathI te pramANe ja A badhuM dRzya jagata paNa A IzvarIya saMka9pAnasAra nizcita karelA virATa puruSanA svapna rUpe ja che. AtmA te te karatAM taddana virudharmI eTale asaMga, nirvikArI, nirAkAra, avyaya ane anirvacanIya evo hovAthI tene A dazya jagata ane tenA kartA kaI che agara te virATa puruSanA svapnarUpa che ityAdi kalpanAo paNa kadI saMbhavatI nathI. jema svapnamAMnA puru svapnasRSTinI bahAra puratArtha karavA yatkiMcita pazu samartha hetA nathI athavA te vyavahAramAM paNa nAnAM bALake pote pitAnA manasvI rIte huM puruSArtha karuM chuM ema mAne che paraMtu vAstavika te tenA pAlaka kiMvA dekharekha rAkhanAranI najara bahAra teo jaI zakatAM nathI eTale temano e puruSArtha to temanA upara najara rAkhanAra nI TharAvelI maryAdA sudhIne ja hoya che, tevI rIte A daya jagatamAM (vRkSAMka 3 thI 15 4 sudhI) huM, tuM, te, A, mAruM, tAruM, tane, mane, ityAdi rUpe je je kAMI vyavahAra cAlelo jovAmAM Ave che, te tamAma A IzvaranI IkSaNarUpa kALazakitanA baLe mAyA kiMvA prakRtinA satva, raja ane tame e traNa guNe vaDe teNe niyata karelA dharaNe ja cAlI rahyo che, tenI AjJA vagara eka tRNa paNa hAlI zakatuM nathI, Ama AtmA taddana alipta ane asaMga hoI A sarva vyavahAra dvirIya evI mAyA vaDe niyata thayA pramANe cAlI rahyo che; AthI temAM thato puruSArtha e vAstavika rIte puruSArtha nathI paraMtu prakRtyartha ja che. vyavahAramAM te A prakRtyarthane ja puruSArtha samajavAmAM Ave che, paNa kharI rIte to te ajJAnatA ja che. jANavA chatAM puruSArtha nahi karanAranI mUDhatA he dhanurdhara! tuM kadAca zaMkA karaze ke Ape te keTalIka vakhate ema kahevuM che, ke ajJAnI evA vyAvahArika lokonI buddhino bheda nahi karavo joIe ane A tamArA prArabdhavAdanA kathana vaDe to lokonI buddhi bhraza thaI ho khaLa thaze ane pote je kAMI pApa kare che, te pitAnI prakRti ane pUrva prArabdhavazAta ja thayA kare che, ema mAnI svachaMdI banaze. sivAya A mujaba je prArabdhanI nizcitatA Thare te pachI keIne tuM sAruM kare che yA narasuM kare che ema kahevApaNuM paNuM rahetuM nathI. jo Ama ja heAya te pachI zAstrakAre satkarma karavAne pikAra karIne kema kahI rahyA che? tArI e zaMkAnA saMbaMdhamAM kahuM chuM te sAMbhaLa. vAstavika puruSArtha eTale AtmaprApti e ja ekameva che. tene mATe prArabdha viA niyati kAMI karI zake nahi. jema vAgone
Page #994
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItA dahana ] tema aMtarAtmA eka ja hovA chatAM (57) [ 865 pote che tenuM chuM ema jANavA mAge che tethI sonI tene kAMI rokI zake nahi, tema pitAnuM svarUpa jANavAne mATe niyati kAMI paNa aDacaNa karI zakatI nathI; e siddhAMta prathamataH nizcayapUrvaka sArI rIte jANavAmAM Avo joIe. kema ke A prArabdha (niyati) ane puruSArthane A pramANene daDha nizcaya thayo ke te puruSa prakRtinA pAzano vicAra cheDI daI khare puruSArtha (svasvarUpAnubhava) karavA tarapha prerAya che. tenI jagatanA vyavahAra pratye ravapnadaSTi thaI javAthI svamamAM kaI kharAba kAma kare to jAgrata thayA pachI te manuSyane zikSA karI zakAtI nathI, paraMtu svamamAM sama vakhate yamarUpa zikSAne ja te pAtra hoya che, tema A prakRti vA niyatitaMtrane niyama te taddana nizcita che temAM te jarA paNa zaMkA nathI; paraMtu jeo A pramANe tenI nizcitatA jANyA pachI svaravarU5bhUta puruSArtha tarapha nahi vaLe to teo kharekhara daMbhI ja gaNAze, kema ke tarasa vaDe jIva atyaMta vyAkuLa thatuM hoya ane sAme mIThA pANInuM sarovara dekhAvA chatAM tene choDI daI mRgajaLanI pAchaLa doDanAra jema mahAmUrkha ja gaNAya, tema prArabdhanI nizcitatA samajAyA pachI svarava5mRta puruSArtha nahi karanArAo paNa mUDha ja gaNAya. badhuM nizcita ja hoya to pachI zAstranI zI jarUra? vyavahAramAM sarva sAmAnya evo niyama che ke prakRtivaza thayelA ajJAnI lo ke sArAsAra viveka samajavAne zaktimAna hatA nathI ane evA lokonuM ja pramANa vadhu hoya che. teone sarva vyavahAra je ke svamamAMnAM lokonA vyavahAranI jema cAlatA hovA chaMtAM te lokone te te taddana satya te badhA pote ja karI rahyA che ema ja lAge che, tethI jema svamamAMnA loko potAnA cAlatA vyavahArane mATe amo puruSArtha karIe chIe evI kalapanA karI che, te mujaba A badhA loko paNa pitAnI prakRtivaza cAlatA vyavahArane ajJAnane lIdhe samajatAM nahi hovAthI ame puruSArtha karIe chIe ema mAnI beThA che. jema gADAnI nIce cAlato katare "A gADAno sarva bojo huM kheMcu chuM." ema mAne tema A IzvarIya saMka95vazAta prakRti kiMvA traNa guNenA pAzamAM baMdhAyelA avaza evA A saghaLA vavekI mUDhA ane puruSArtha karI rahyA chIe ema mithyAbhimAna vaDe mAnI beThA che. tevAone mATe tamo je puruSArtha karI zake che te pApa karma na karo kema ke tenuM phaLa Iha ane paralokamAM paNa ghaNuM kharAba maLe che, paraMtu satkarma karo ke jethI tame je vyavahAra sukhasaMpatti icche che tenI paNa prApti thaI zakaze. AthI vastutaH to tenuM pUrva prArabdha anukuLa hoya te teo sanmArge jaI kAtAlIyanyAye vyavahArasukhAdi prApta kare che ane vyavahAramAM te puruSArtha vaDe prApta thayuM ema mAnI bese che tathA bIjA keTalAke 5NuM prArabdhavazAta ja temAM paDe che. chatAM teo zAstramAM kahevAthI amo puruSArtha karI rahyA chIe ema mAne che. A rIte ajJAnIone mATe A zAstranI pravRtti che ema samajavuM. sAmAnyataH manuSyabuddhi asanmArga tarapha svAbhAvika rIte ja DhaLe che tethI tene kharAba karmo karavAnuM zIkhavavAne mATe nizALe kiMvA zAstronI jarUra hotI nathI. AthI lAkho varSo thayAM pApakarmo nahi karo, jUThuM na bolo, corI na karo, hiMsA na karo, sanmArge cAle, vagere sadupadezo, zAstra ane zAstravettAo paraMparAthI ApatA AvyA che, chatAM jagatamAMthI te taddana naSTa thavAne badale vadhatAM ja rahyAM che. A rItanI niyati vA prArabdhanI nizcitatAnuM kharuM svarUpa samajAyA pachI te sArAM yA narasAM baMne prakAranAM vyavahAramAM thatAM karmo saMbaMdhe upekSAkRddhi thAya che, pachI tene zAstranI jarUra hotI nathI; te te svaravarUpanI prApti25 pustrArthamAM ja lAgIne te A mithyA ravajaLarUpe prapaMcamAMthI chUTI jAya che. paNa jeone tevo nizcaya hato nathI tevA ajJAnIo mATe manuSyanI svAbhAvika vRttino vicAra karIne A zAstra racanA thayelI che. AthI ja je ke zAstro satakAryo karavA mATe pokArI pokArIne kahI rahyAM hovA chatAM Aja sudhI satkarmo karanArAo karatAM tethI UlaTA cAlanArAo ja eTale asatakarmIo ja vadhu nIpajelA jovAmAM Ave che. jema keI manuSya pitAnA manamAM keI kArya karavAnuM abhimAna rAkhatA hoya to, tene tethI agharuM kArya batAvIne kahevAmAM Ave ke A kArya
Page #995
--------------------------------------------------------------------------
________________ }} ] na lipyate lokaduHkhena bAhyaH // kala. [siddhAntakASDa bha. gI0 a0 18/1 tuM kare tA ja kharA! A rIte kahevAmAM tene mada utAravAne uddeza ja temAM hoya che tema ajJAnI leAkAte niyatitaMtranuM sAcuM jJAna prApta thatAM sudhIne mATe zAstranI A pravRtti che. jo ke keTalAka avivekI mUDhA vyavahAramAM peAtAnAM pApakarmoM chUpAvavAne mATe niyati kivA prArabdhane mAnatA hoya evA DALa batAvIne te bahAne leAkeAne chetare che, para`tu bhISmane mATe te jagatamAM ze| upAya hAya ? teo te viSTAmAM sabaDI rahelA kIDAono jema dheAra narakamAM ja paDe che. kema ke moM vaDe khAlI niyatine mAnavAnA bahAne jagatane ane peAtAne chetaravAthI kAMI pApakarmonA phaLa ke je niyatie ja TharAvelAM che temAMthI teo chUTI zakatA nathI paraMtu jeete A niyatinuM sAcuM jJAna thAya che tee te| bIjuM badhuM choDIne AtmaprAptarUpa puruSArtha karavA tarapha ja prerAya che ane niyati vA prArabdhavazAt prApta thanArAM sukhaduHkhAdi tarapha apekSAvRtti rAkhe che, e ja niyatinuM svarUpa samajyAnuM cihna che. Ama jyAre prakRti ane puruSanuM sAcuM' jJAna tene thAya tyAre jema jAgelA manuSyane svapramAMnI tamAma kriyAe ane te kriyAe batAvanArA zAstro nirupayegI hAya che arthAt svapnanI sAthe ja svagnamAMnAM zAstro paNa nirarthIka ja che, tema AtmAnuM apare|kSajJAna thanArane mATe A badhI cAlI rahelI vyavahArapravRtti ane te batAvanArI zAmapravRtti sabaMdhe samajavuM. sArAMza, ajJAnIete mATe A badhA zAstronI jarUra paNa che tathA tattvavid evA jJAnIonI dRSTie nathI, ema tuM nizcayapUrvaka jANu, tane yuddhanIti prema nahi samajAvI ? zrIbhagavAna kahe che : he dhanurdhAra ! A vivecana uparathI puruSArtha ane prArabdha saMbaMdhe tArA lakSyamAM sArI rIte AvyuM haze ja, eTalA mATe huM tane kahI rahyo chu ke, A jJAna meM kAMI tane yuddha karavA mATe pravRtta thavA sAru kahyuM nathI, para`tu mAre zaraNe AvIne te have mAre have zuM karavuM? mane kAMI sUjhatu nathI; huM tamArA ziSya chuM, tamAre zaraNe AvyA chuM, ema kahI zaraNAgati svIkArIne ziSyabhAve prazna karyAM (adhyAya 2 zlAka 4 thI 7) ane jyAre tAre mArA pratyene A te eka sAdhAraNu manuSya che, ApaNeA kuTuMbI che,mArA mAmAnA cheAkare che, mArA sakhA che vagere prakAranA vyAvahArika bhAva naSTa thayA ane AmanA sivAya have tArA sAcA hitanA mAga kAI batAvI zakaze nahi e mujakha jyAre tArI mArAmAM dRDha zraddA utpanna thaI, tArA zUravIratAneA gava` taddana naSTa thaye| eTaluM ja nahi paraMtu tane huM ane paralAka sadhI tamAma viSayeA upara sapUNaeNtaH vairAgya utpanna thayeA. bailAyanuM niSka Traka rAjya maLe tA paNa A mArA zAka maTe tema nathI evuM jyAre tane sAcA aMta:karaNathI jaNAyuM tyAre tuM ahIMkAratho rahita thaI atyaMta mUDha banyA tathA te jyAre mArI saMpUNu zaraNAgati svIkArI tyAre meM tane tArA hitane A sAcA mArga batAvyA che. tene mukhya uddeza te e ke, prathama tAre jIvanmukti prApta karI levI joIe; e ja A badhA upadezaneA sAra che. jo tArI AvI paristhiti na thAta te tane game teTalA satya edha ApavAmAM Avata tA paNa te patthara upara pANI reDavAnI jema taddana niraka ja nIvaData, vaLI jo tane yuddha karavAne mATe ja pravRtta thavAnuM kahyuM heta te tane A Atmadhama samajAvavAnI kAMI jarUra na hatI. tene mATe teA kevaLa kSatriya dhama sAthe yuddhanItinu ja varSoMna karata, te paNa cAlI zakata, paraMtu te thakI tArA meAha naSTa thaI tuM kadI paNa AMtarika zAMti prApta karI zakta nahi. vaLI jyAM sudhI puruSane AtmarUpa dhyeyanI prApti thayelI hAtI natho tyAM sudhInAM tenAM sarva karmI nirka ja nIvaDe che. pachI joIe te te nAnA prakAranA zAstronuM paThana kare, nAnA prakAranA devatAonuM pUjana kare, yajJa kare, dAna kare, yAga kare ke meATI tapazcaryAM kare, sa te eka AtmajJAna vagara niraka ja che, eTalA mATe ja meM tane 'huM' kANu? ane 'mAruM sAcuM svarUpa zuM ?' te samajAvyuM che; tema ja bIjI aneka prakAranI zAstrayuktionuM tArI AgaLa nirUpaNa karyuM che. bAkI tuM yuddha karIza te saMbaMdhe te| mane yatkiMcit pazu zaMkA che ja nahiM,
Page #996
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana]. bAhya lokeAnAM dekhAtAM A dukhethI (te kadI) lepa nathI. [897 tuM yuddha karIza ja zrIkRSNa bhagavAna AgaLa kahe cheH he dhanaMjaya! tuM yuddha karIza ema je huM tane nizcayAtmaka rIte kahI rahyo chuM, tenuM kAraNa e ke meM upara kahyA pramANe "ahama" bhAvane tyAga karIne mArA AtmapadamAM sthira nahi thatAM ahaMkArano Azraya karIne "huM" yuddha nahi karuM ema je tuM kahe to te tAro prayatna sAva miyA ja che, kema ke tAre prakRtisvabhAva ja tane avazya yuddhamAM joDAze. tAtparya e ke, ahaMkArane tyAga karI mArA svarUpanI prAptirUpa puruSArthane mArga choDI daI arthAta A badhuM AtmasvarUpa che evA prakAranA nizcaya vaDe ahamabhAvano vilaya nahi karatAM ahaMkAra vaDe huM yuddha nahi karuM' evo nizcaya ja "huM karIza" ema je tuM kahevA mAgatA haze te tAro tevA prakArano prayatna kivA nizcaya taddana vyartha ja che; kAraNa A ahamabhAvano Azraya karanAro te prakRtinA traNa guNanA pAzamAM sapaDAI dIna ane parAdhIna banelo e jIva hoya che. te prakRtine niyama choDIne svataMtra rIte kaI paNa kArya karavA samartha nathI eTale ahamabhAva dhAraNa karanAra prakRtinA tAvaDAmAMthI kadApi paNa chUTI zakato ja nathI; tethI tane tAro prakRtijanya rajoguNayukta kSAtrasvabhAva ja yuddha karavA preraze eTale have phakta ahaMbhAva sahita yuddha karavuM, ke te thakI rahita thaI yuddha karavuM eTaluM ja tAre nakkI karavAnuM che. (niyati kama mATe adhyAya 2, 3, 6, 7, 8, 9, 15 ane 18 ityAdi juo). svabhAvajena kaunteya nibaddhaH svena krmnnaa| kartu necchasi yanmohAskariSyasyavazo'pi tat // 60 // avaza thaIne paNa tAre yuddha te karavuM ja paDaze che teya! Ama prakRtie nizcita karelA janmasiddha ravabhAva vaDe pitAnAM ja karmavazAta baMdhAyela ta mAne lIdhe je karavA irachato nathI te avaza eTale tArI potAnI icchA nahi hAla paravaza thaIne karIza, e taddana nizcita che. sArAMza ke, tuM vivekayukta vicAra vaDe nahi paraMtu huM mArIza ane A badhA mArA svajano marI jaze evI rItanA teonA uparanAM sAMsArika evA mithyA kauTuMbika premane lIdhe moha vaDe yukata thaI A yuddha karavAne icchato nathI kema ke jo AmanI jagyAe yuddhamAM tArI sAme bIjAo ubhelA hota to tane A moha thAta nahi eTale vAstavika tuM yuddhane icchato nathI ema nathI paraMtu A saMbaMdhIjano sAthe yuddha karavAnI tArI icchA nathI. te ajJAna vaDe upajele ane kSAtradharmane nahi chAje evo moha kahevAya, chatAM paNa huM tane kahuM chuM ke tAre pitAnA pUrva janmanA karma vaDe nizcita thaI cUkelA prArabdhavazAt tArI icchA he vA nA he paNa prakRtijanya svabhAvane anusarIne, paravaza thaIne paNa A yuddhakarma karyA vagara sTaka ja thavAnuM nathI ane te tuM karIza ja evo niyatine nizcaya che. A yuddhakarma te zuM paraMtu tArAM ane bhUtamAtranAM thatAM tamAma kAyika, vAcika ane mAnasika karmonI bAbatamAM paNa moha vaDe tuM bhale manamAM samaja haze ke A huM karuM chuM ane A nathI karatuM paraMtu tevI samaja to sAva miyA ja che; vastutaH te niyatinA gunAmAM paravaza thaIne prArabdhavazAta A badhAnAM thatAM karmo thayA ja kare che, ema te nizcayapUrvaka jANuM. IzvaraH sarvabhUtAnAM deze'rjuna tiSThati / bhrAmayansarvabhUtAni yantrArUDhAni mAyayA // 11 // A saghaLuM yaMtravata cAlI rahyuM che he arjuna! sarva bhUtonA hadayamAM tika eTale rithata rahelo arthAta je ahama, ahama (6) evI rauraNAne preraNA kare che te Izvara (kSAMka 2) pitAnI kALarUpa IkSaNazaktiyukta mAyA divA prakRti
Page #997
--------------------------------------------------------------------------
________________ 868 ] che vaza samUtAntarAtmA- [ siddhAntakADa bha0 gIva a0 18/62 ke jene "su" rU5 prathamane AbhAsa kivA pratibiMba paNa kahe che (vRkSAMka 3), tenA traNa guNenA AdhAre yaMtra upara besADelAM pUtaLAM (vRkSAMka thI 1paNa)nI jema tamAma bhUtane eTale prANImAtrane bhramaNa karAvatA rahe che. sArAMza e ke, sanA hadayamAM je hu huM evI skUti thAya che te skUrtine preraNA karanAre Izvara che* ane te ja potAnI kALarU5 IkSaNazaktiyukata "huM' evA raNurUpe mAyA vaDe satva, raja tama e traNa guNonA Azraya vaDe niyata karelA svabhAvanusAra sarva bhUtene yaMtra upara goThavelI pUtaLInI mAphaka bhramaNa karAvI rahyo che, eTale jema yaMtra upara goThavelI DhIMgalIo (pUtaLIo) tene calAvanAre jema nacAve tema nAce che, te kaI temAM yatkiMcita pheraphAra karI zakatI nathI, paraMtu bicArAo taddana parAdhIna hoya che te mujaba jeo ahamabhAvane vilaya karavA25 puruSArtha karI mArA sAcA AtmasvarUpa (vRkSAMka 1)nI prApti karI zakatA nathI, paraMtu ahaMkAra dhAraNa karIne huM puruSArtha karuM chuM evuM je samaje che te te A yaMtra upara goThavelI pUtaLInI jema taddana parAdhIna hAI IzvaranI AjJArUpa niyatie nizcita karelA svabhAvanA pAzamAMthI kiMcitmAtra paNa pheraphAra karavA samartha nathI. A saMbaMdhe zAstramAM paNa varNane che. A badhAM daivanAM ramakaDAM che zrI kuMtAjI potAnA bhAI vasudevane kahe cheH he Arya! huM mane pUrNa manorathavALI samajatI nathI kAraNa ke, tamo meTA hovA chatAM ApattinA samayamAM paNa mArI khabara letA nathI. are! temAM tamAro paNa zo doSa che? je puruSane daiva(prArabdha) anukULa hetuM nathI te pitAne game tevo sago thato hoya chatAM paNa tene snehIo, jJAtijano, putro, bhAI e kiMvA mAtApitA paNa saMbhAratAM nathI. A vacana sAMbhaLIne vasudevajI bolyAH he bahena ! tuM samajadAra hovA chatAM paNa Ama kema bele che? tuM Ama mArI upara doSAropaNa karIza nahi, kAraNa ke ApaNe badhAM eTale A sarva manuSyo are! ekalAM manuSyo zuM paraMtu anya prANImAtra tathA sthAvarajaMgama jaDacetanAdi sarva damya Izvare potAnI mAyAzakti vaDe niyata karelAM daiva(prArabdha)nAM ramakaDAM jevuM che. sarva loke Izvarane vaza rahIne ja sarva karma kare che. Izvara ja temanI pAsethI badhuM karAvI rahyo che. huM bahena! jo ke daiva vaDe kaMsathI duHkha pAmelA ame badhA eka vakhate kevI hIna dazAmAM AmathI tema nAsabhAga karatA hatA? te vaLI hamaNu kAMIka potAnA sthAne AvyA chIe. A badhe Izvare nirmANa karelA daivane ja pratApa che (bhA. 10-82-20-21). parAdhIna bIjAnuM rakSaNa zI rIte kare? he rAjana! A sarva jagata Izvarane AdhIna che, mATe koI ne zeka karavo na joIe. je Izvarane lekapALo sahita sarve leke balidAna ApI rahyAM che, te ja Izvara daivavazAta prANIonA samUhane ekaThA kare che ane judA pADe che. jevI rIte nAkamAM nAthIne te nAthane bIjI dorI vaDe bAMdhelA baLado dhaNIne vaza rahe che tevI rIte IzvaranI AjJArUpa evI kALarUpa IkSaNazakti vaDe nAghelA ane tenI ja huM 5 mAyAnA traNa guNonI rAza vaDe baMdhAyelA manuSyo Izvarane balidAna ApI rahyA che eTale teo badhA Izvara jema calAve tema cAlI rahyA che. jema ramatamAM ramavAnA padArthonuM bheLuM thavuM kiMvA chUTuM paDavuM e ramata ramanAranI IcchA upara AdhAra rAkhe che tema manuSyone paNa jyAre bheLuM thavuM athavA juduM paDavuM te sarva Izvara upara ja AdhAra rAkhe che. Ama pravRttimAM tathA saMgaviyogamAM jIva taddana Izvara upara ja AdhAra rAkhanAro che. tame manuSyane nitya, anitya, nityAnitya kiMvA zuddha brahmarUpe anirvacanIya evA brahmasvarUpa mAnatA hatA te A cAre pakSamAM paNa kevaLa moha thakI thayelA eha vinA bIjuM kAMI paNa kAraNa nathI ane Ama moha thakI utpanna thayelA neha vaDe A cAre pakSamAM tamAre zeka karavo yogya nathI. zokanuM kAraNa sneha heI snehanuM kAraNa meha che. je meha ajJAna vaDe ja thAya che. mATe he yudhiSThira ! jenuM kaI vAlI, vArasa ke vRkSa ga mAM rakSAMka 20 te juo. vRkSa banI samajUtI mATe kiraNAza 36thI 1 tathA adhyAya 3ne 8 jue.
Page #998
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] je aneka bhUtemAM eka aMtarAtmArUpe niyamana karI rahyo che. [ 869 piSaNa karanAra nathI evA garIba, anAtha ane vanamAM vaselAM dhRtarASTra vagere zI rIte raheze? evI ajJAnatA vaDe thayelI vyAkuLatAne tame tyAga karo. jene sapane daMza thayela che te jema bIjAnI rakSA karI zakato nathI tema kALa, karma ane guNane adhIna tathA pRthvI, jaLa, teja, vAyu ane AkAza e pAMca bhUtethI thayele A saptadhAtune deha athavA vAsanAmaka dehAbhimAnI kadI paNa bIjAnuM rakSaNa karI zakato nathI kema ke e to IzvaranA taMtrane taddana adhIna hoya che. A pramANe pote ja jyAM parAdhIna hoya te bIjAnuM rakSaNa kevI rIte karI zake? A parAdhIne mATe Izvare niyatitaMtra prathamathI ja taddana nizcita karI rAkhyuM che. te mujaba jene tene yogya samaya para sukhaduHkhAdi prApta thaye jAya che, temAM harSazokAdi jevuM kAMI che ja nahi (bhA. 1-17-39 thI 46). IzvaranI kRpA vinAnA sarva upAyo nakAmA che che je kAMI prAmAprApta thAya che te sarva IzvaranI kRpA vaDe meLavI zakAya che. prAcIna karmo anaMta hAI te evAM to baLavAna che ke IzvaranI kRpA vinA kevaLa kulInatA, sadAcAra, nyAyIpaNuM athavA parAkrama, tene kadI parAjaya karI zakatAM nathI. mATe tamo zAstromAM kahelA vividha upAye karA kheda pAmavA karatAM eka te Izvarane ja sarvabhAve zaraNe jAe; kAraNa ke eka vakhata lalATamAM lakhAyuM eTale pote Ipara paNa tene bhUMsI zakato nathI. paraMtu je ahamabhAvane samULa vilaya thAya to ja IzvaranA devarUpa kALacakramAMthI chUTI zakAya che. ( niH pU0 127/3840). prakRtyarthane ja puruSArtha mAnanArA mUDha che AtmasvarUpane nahi oLakhanArA, ahamabhAva dhAraNa karelA A badhA leke bhIla lokenI peThe mAtra pitAnA gAmamAM eTale dehAbhimAnamAM ja paDayA rahe che ane pote jaMgalI jevA hovAthI prArabdhavazAta aneka prakAranAM duHkha bhogavyA kare che. teo azAstrIya mArge cAlanArA ane avicArI hovAthI pitAnA abhimAnamAM ja magarUra rahe che, tevA durAcaraNIo IzvarIya niyatitaMtra pramANe yaMtra vaDe banAvelI pattharanI pUtaLIonI peThe kAma, artha, viSayavAsanA ane dveSAdivaDe potAnuM kArya karyuM jAya che ane te kAryane ja huM pote puruSArtha karI rahyo chuM, ema samajIne kiMvA mAnIne temAM ja AnaMda mAne le che. Ama parAdhIna hovA chatAM pitAne puruSArthI mAnanArAonI buddhi abhimAnane lIdhe malina thaelI hevAthI te AtmasvarUpa puruSArtha samajavA zaktimAna hotI nathI (gani. 3-23/16 thI 18), sArAMza, A tamAma dazya jALa IzcarAdhIna hoI tenI AjJA vagara eka taNakhaluM paNa pitAnuM kArya karavA zaktimAna nathI, tasmAta IzvaranA A yaMtravata cAlanArA deva35 kALacakkaranA pAzamAMthI chUTIne AtmasvarUpamAM sthita thavAne mATe eka ja upAya che te kahuM chuM. tameva zaraNaM gaccha sarvabhAvena bhArata / prANAvi zakti sthAne vAsthati khyatan harA mA zAzvata sthAnanI prApti he bhArata ! sarva bhAva vaDe te IzvaranuM ja zaraNa levuM. tenI kRpAthI mArI para eTale AtmasvarUpa zAMtine tathA zAzvata sthAnane pAmIza. udeza e che, upara kahyA pramANe A badhuM niyatitaMtra Izvarane adhIna che mATe tene ja zaraNe jA. vyavahAramAM prApta thatAM sarva karmo tene ja arpaNa karatA rahe eTale te te IzvaranAM che ema samajIne ahaMkArane tyAga kara. TUMkamAM e ke, huM, tuM, te, A, mA, tAruM, tane, mane, che, nathI chatyAdi je je kAMI hasyabhAva che te sarva IzvaranA che ane te badhA Izvara5 che. Ama
Page #999
--------------------------------------------------------------------------
________________ 870 ] gSA : jali (siddhAntakASTha bha0 gI- a. 18/6 prakRtinAM (vRkSAMka 3 thI 15 5 sudhInAM ) tamAma karmone Izvara5 samajIne A aparasvarUpane tyAga kara ane "ahama' (huM) evA bhAvane paNa vilaya kara eTale tenI kRpAthI mArA zAzvata arthAta jeno kadI nAza thatuM nathI evA para eTale AtmasvarUpa (vakSAMka 1) tathA parama zAMtipa sthAnane prApta thaIza, ema nizcayapUrvaka jANu. iti te jJAnamAkhyAtaM guhyAdguhyataraM mayA / vikRtihAni therari tuNA ka AdA he arjuna ! tane yogya lAge tema kara he arjAna! A atyaMta gavamAM gai evuM je jJAna te meM tane atyAra sudhI kahyuM. ene AdithI aMta sudhI vicArIne jevI icchA hoya tema kara. sArAMza e ke, A pramANe atyaMta gughamAM guhya evuM parama guhyatama rahasyavALuM jJAna meM tane koI paNa prakAre bAkI na rahe evI rIte kahI saMbhaLAvyuM che, eTale have tane A karatAM vadhu kAMI kahevAnuM ke jANavAnuM rahetuM nathI. mATe tene athathI iti sudhI vicArIne have tArI jevI icchA hoya tema kara; arthAta ahamabhAvane vilaya karIne mArA svasvarUpamAM sthita thaI jIvanmukta banIne yuddha kara athavA te mithyA "ahama bhAva dhAraNa karIne prakRtinA pAzamAM sapaDAIne yuddha kara. jema tane ruce ema kara; kAraNa ke tuM te yuddha karavAno ja che, e vAta mane taddana dIvA jevI spaSTa lAge che. mATe have te jIvanmukta koTinI avasthAmAM sthita rahI jaLakamaLavata karavuM, ke miyA ahaMkAra dhAraNa karIne nahi chatAM baMdhAyelA jevA ajJAna athavA mUDhapaNu vaDe karavuM tene tuM prathama sArI rIte vicAra kare ane pachI tene yogya lAge tema kara. sarvagRhyatamaM bhUyaH zRNu me paramaM vacaH / iSTo'si me dRDhamiti tato vakSyAmi te hitam // 64 // pharIthI paNa gumAM guDha rahasya kahuM chuM he priya! sarva guNomAM paNa atyaMta guhya evuM rahasya pharIthI paNa tane kahuM chuM ke jethI tAruM sAcuM hita thAya, te tuM sAMbhaLa; kema ke tuM mane atyaMta priya che. sArAMza e ke, upara je mAgI meM tene kahyA te paikI kayo mArga tAruM hita karanAra che, tenuM parama guha rahasya che ke meM tane pUrve te kaheluM ja che chatAM tene pharIthI paNa karuM chuM. kema ke, teM mAruM zaraNu laI "mAruM hita zAmAM che " e prazna karyo che ane vaLI tuM mane atyaMta vahAle che. manmanA bhava makto mayAjI mAM namaskuru / mAmevaiSyasi satya te pratijAne prayosi-me // 65 // mane priya koNa? te satya pratijJAthI kahuM chuM he pArtha? huM tane satya pratijJApUrvaka kahuM chuM ke, AtmasvarUpa evA mAre viSe manavALo thA, mArA bata thA, mAruM pUjana karanAre thA ane mane ja namaskAra karanArA thA, te tethI tuM mane ja pAmIza; kAraNa ke te ja mane priya che. sArAMza e ke, mAruM sAcuM svarUpa meM tane upara vakhatovakhata kaheluM ja che. huM kANa, e saMbaMdhe meM tane aneka vakhata cetavyo che, arthAta huM eTale kAMI A zarIradhArI divA
Page #1000
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] je eka hevA chatAM aneka rUpa dhAraNa kare che; chatAM te badhA AtmarUpe- [871 AkRtivALe dasyarUpe tane dekhAuM chuM evo sADA traNa hAthavALo nahi paraMtu nirvikAra, nisaMga, carAcaramAM vyApaka ane sarvane adhiSThAtA evo AtmA kiMvA puruSottama che. kRSNa eTale ke? te saMbaMdhe zAstramAM paNa nIce pramANe varNana che. kRSNa eTale keNa " A zrIkRSNa bhagavAna ja AtmasvarUpa evA Adi puruSa sAkSAta nArAyaNa che. te kevaLa vivarUpe IzvarAdi rUpa banI potAnI mAyAzakti vaDe gUDha rIte moha upajAvatAM jANe ke A yAdomAM vihAra karI rahyA na hoya ema bhAse che. he rAjA ! paraMtu A zrIkRSNanA sAcA svarUpane tathA prabhAvane te sAkSAta zaMkara, devarSinArada ane kapila maharSi ja jANe che. jemane tuM mAmAno putra, priyamitra ane zreSTha saMbaMdhI samaje che tathA jemane te vizvAsathI maMtrI, dUta ane sArathi karyo ema mAne te bhagavAnanuM vAstavika varUpa te juduM ja che. te te sarvenA adhiSThAtA AtmA che. samadaSTivALA che. advitIya che. ahaMkArathI rahita che. rAgadveSAdithI paNa rahita tema ja ajanmA, zAMta, avinAzI dayAdi bhAvothI rahita evA karmotIta che, tethI temane UMca nIca kamathI thatI buddhanI viSamatA kadApi che ja nahi, evA kharuM svarUpa te taddana anirvacanIya evuM che. A deha kiMvA zarIrAdi e temanuM mAyAvI svarUpa che, ema jANa (bhA. 1/9/18thI 21). tAtparya e ke, kaSNa eTale AtmA hoI AtmAnA guNadharmo te tane vakhatovakhata kahevAmAM AvyA che. mATe AtmasvarUpa e je huM te mAre viSe ja manavALo thA; arthAta manamAM je je kAMI saMko viko thAya te AtmasvarUpa evuM mAruM ja rUpa che, evI rIte tene haMmeza mArAmAM ja parovI de. AtmA sivAya manamAM bIjA koI saMkalponuM utthAna thavA na de. AtmasvarUpa evA mArAthI kiMcitmAtra paNa vibhaktatA arthAta jyAM bIlakula bhedabhAva che ja nahi evI rIte mArI sAthe taddana abhedadaSTivALo bhakta thA. AtmasvarUpe evA mAruM ja pUjana karanAra ane nityaprati AtmasvarUpa evA mane ja namaskAra karanAra thA. A rIte je tuM sarvabhAva vaDe kemaLa eka mAre zaraNa Avaze eTale AtmarUpa evA mArA vinA aMtaHkaraNamAM bIjA koI bhAva UThavA pAme ja nahi evI rItanA daDha nizcaya ane abhyAsa vaDe mArAmAM ja sthira karaze, te chevaTe mane ja pAmaze; eTale AtmasvarUpa evA mArA sAcA svarUpanI sAthe tadAkAra banI jaIza. Ama huM ane tuM e baMne bhAvo nIkaLIne nadI jema samudramAM maLatAM samudrAkAra bane tema tuM paNa huM eTale te AtmasvarUpa e bhakta ja banI jaIza. he pArtha! huM tane A satya pratijJAthI kahuM chuM ke A bhai ja mate atyaMta priya che arthAta je mArI sAthe ekarUpa bane che te bhakata ja mane atyaMta vahAlo che. nahi re jADApaNAnI bhAvanA rAkhanAro. emAM potAne ko bhakata priya che tene bhagavAne satya pratijJApurvaka spaSTIkaraNa kareluM che. righa mA zari s. ahaM tvA sarvapApebhyo mokSayiSyAmi mA zucaH // 66 // AtmA saMbaMdhI vAne nirNaya bhagavAna kahe che he zuddha aMtaHkaraNavALA pArtha ! sarva dharmone parityAga karIne AtmasvarUpa evA eka mAruM ja zaraNa le. huM tane sarva pApa thakI mukta karIza. zoka na kara. tAtparya e ke, meM tane atyAra sudhI aneka prakAranA dharmo samajAvyA. A sarva dharmone mukhyatve sAMkhya, yoga, ane bhakita e traNa mArgamAM ja mAveza thAya che. AthI meM tane A traNa ane tenI aMtargata jene samAveza thAya che evo peTA varNAzramAdi la
Page #1001
--------------------------------------------------------------------------
________________ 87] tamAramAM veDanuvarita vIrA - [siddhAntakAraDa bha0 gI. ave 18/6 tathA sAmAnya dharmo ane sAMkhyazAstra eTale tattvajJAna samajAvavAnI yukita vaDe prakRti puruSa kiMvA mAyA ane brahAno viveka sArI rIte samajAvyo. teno uddeza e ke, mArA anirvacanIya evA sAcA AtmasvarUpanuM tane jJAna thAya teTalA mATe ja aneka vAdIonA te upara take, tenA khaMDana maMDanAdi prakAro ityAdi sarva dharmo tane vistRta rIte samajAvyA ane niyativAda paNa sArI rIte samajAvyo, paraMtu vastutaH te mArA AtmasvarUpamAM huM, jIva, ke kartA ItyAdi kAMI ja utpanna thayeluM ja nathI. e ja mAruM sauthI paramasatyarUpa che; tethI ja meM tane vAraMvAra kahyuM che ke huM eTale A zarIrAdika athavA nAmarUpa AkAravikAravALe kRSNa nahi paraMtu AtmasvarUpa che ane te AtmA eTale jemAM "huM' evA bhAvanI kadi utpatti ja thavA pAmelI nathI evA prakArano che, e tArA dhyAnamAM Ave eTalA mATe ja meM tane prathama "huM, keNu tenuM sAcuM svarUpa vAraMvAra samajAveluM che. tAtparya huM eTale AtmA che. e tAro nizcaya thayo ke te AtmAnA guNadharmo jJAna thatAM sudhone mATe vyavahAramAM samajAvavA pUratAM zAstrakAroe je kahelA che, te guNadharmo e ja mArA gANudharmo che; te dhoraNe AtmAno artha anirvacanIyatA ke jayAM kazuM utpanna thatuM nathI, thayuM che athavA tene jANanAro keI sAkSI haze e paikI kaI bhAva che ja nahi. are! che ja nahi e paNa jyAM nathI, evA prakAranI samaja. AnuM nAma ja anirvacanIyatA hoI e ja parama satya che. jema huM' AkAza jevo che ene arthe jyAM A dazyAdibhAvo che ja nahi evo. anirvacanIya che, tema je koI paNa prakAranA vivAdothI rahita, viruddhatAthI rahita, jemAM kazAne paNa sparza nathI, je taddana asaMga, aja ane avyaya che, evo e AtmA che. tene mATe keTalAka vAdIo vidyamAnamAMthI utpatti mAne che tathA keTalAka avidyamAnamAMthI utpatti mAnIne paraspara vAdavivAdo kare che; A be prakAranA vAdomAM ja sarva vAdIono samAveza thaI jAya che, paraMtu te vAdavivAdano uttara to phakta eTale ja che ke, je che tene zuM kahenAro bIja hoya che ke te vastu ja pitAne ja che ema kahe che? je bIje kaI heya te te vastuthI bhinna che ke abhinna ? A rIte te vastune A amuka vastu che ema kahenAre te vastuthI bIjo koI hoya che evo vyavahAramAM anubhava che. paraMtu te vastu koI huM amuka vastu chuM ema potAne mATe kahetI ke oLakhatI nathI, tema AtmA svataHsiddha hovAthI tenA upara vAda kayAMthI saMbhave? arthAta vAdavivAdanuM astitva AtmAmAM hoI zake ja nahi. je vastu vidyamAna hoya te to che ja; tenI te vaLI utpatti kevI ? ane je vastu avidyamAna hoya tenA kadI paNa utpatti che ja nahi. A rIte sarva daitavAdIono vAda paNa vastutaH ajAtavAdano ja prakAza kare che. eTalA mATe ja je AtmasvarUpane anutpattino prakAza pADe tene arthAta AtmAnuM aparokSajJAna thatAM sudhI AtmAmAM kadI kAMI utpanna thayeluM ja nathI, athavA te A badhuM AtmAnA ja vivartarU5 che, evA prakAranI yukitavAda vaDe samajAvanArA advaitavAdIone ja amo anumodana ApIe chIe; teonI sAthe amAre kAMI vAda rahetA nathI. AthI jema vAyu, vahi, jala ane pRthvI e cAra mahAbhUto jyAM nathI te ja AkAza kahevAya tema , A advaitasiddhAMtane koIpaNa vivAdathI rahitarUpe jANavo. A rIte AtmA ke je janma25 dharmathI rahita che, tenI te vaLI utpatti kevI? arthAta prakAzamAM jema aMdhakAra nathI tema AtmAmAM huM 25 dharmanI utpatti ja thavA pAmelI nathI, to pachI evI ajanmA vastune te vaLI vAda che? A pramANe zratyAdi zAstrone nirNaya che. (mAMDa u50 gaupAdakArikA, advaita prakaraNa - 48 tathA alAta zAMti kAraNuM slo1 thI 8 juo). mArA svAsvapane nizcaya sAMbhaLa he vatsa! mArA sAcA svarUpanuM varNana tane prathama te vakhato vakhata kahevAmAM AvyuM che, chatAM bodha sArI rIte dara thavAne mATe pharIthI spaSTa rIte kahuM chuM. nirvikAra ane zAMta parabrahma ja eka satya heI te ja mAruM sAcuM svarUpa che. je akhaMDita, pUrNa, paramazAMta, nirvikalpa, nirAbhAsa, anAdi, anaMta ane "ahama' evI surtithI paNa rahita evuM je brahmarUpa che, te ja mAruM svasvarUpa heI te ajanmA eTale
Page #1002
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAtAhana ] AtmAmAM ja sthita che evA te AtmAne je dhIra(apakSa) anubhave che. [ 873 janmathI rahita che, zAMta che, AdiaMta vinAnuM che, upAdhithI taddana rahita che, asaMga che ane nirAkAra che. huM eTale to svayaMti , caitanyarU5 tathA zuddha jJAnamaya hoI eka AtmarUpa che ane bepaNa ke ekapaNAnI bhAvanAthI taddana rahita che. vaLI mArAmAM bapaNAnI kivA ekapaNAnI bhAvanA haze ane teno jANanAro koIka che evI kalapanAno paNa udaya nathI. A badhuM ajJAnInI dRSTie je anekavidha dasyajALa pratIta thayeluM jovAmAM Ave che, te tamAma mArI dRSTimAM to Atma(brahma)svarUpa evA mArAthI abhinna evuM mAruM ja svarUpa che ane brahmamaya hovAthI nityamukta che; sarva AraMbhathI tathA pravRttithI rahita hAI AkAzamAM rahelA nIlavarNanI kivA mRgajaLanI jema jAnyabhAvathI paNa taddana rahita tema ja asaMga ane zAMta che. A badhuM dazyajALa svapna kiMvA manorAjyamAMnA nagaranA jevuM avayavAdithI rahita che, A jagata avivekIonI daSTie satya lAge che, vivekIonI daSTie asatya bhAse che, zAMta puruSanI aMdara zAMta tathA brahmavettAnI daSTie te brahmarUpa che. e brahmamAM kAMI che, nathI, tene jANanAro ityAdi kaI bhAvonA leza paNa nathI. tattvajJa puruSanI dRSTie A huM, tuM, te, A, mA, tAruM, tane, mane, che, nathI ItyAdi sthAvarajaMgamAdi je je kAMI bhAva pratIta thatA jovAmAM Ave che, te tamAma pitAmaha brahmarUpa ja che. mAruM svarUpa asaMga kema? he dhanaMjaya! huM AtmarU5 che, tuM paNa AtmarU5 che, jagata, AkAza tathA A badhAne sAkSI te badhuM paNa cidAkAzarUpa ja che. mATe tevA prakAranA mArA sAcA AtmasvarUpano nizcaya karIne te sAthe tuM ekarUpa banI jA. Ama tuM, huMrUpa che tathA huM tuMrUpa hoI A huM ane tuM bane bhAvo tat evA brahmarUpathI abhinna che; A prakAranA zuddha nirmaLa ane pavitrajJAna vaDe te sarvano AtmA banelA hovAthI puruSomAM che. A mujaba jamatAdi tamAma AtmArUpa hovAthI te AtmAmAMthI ja utpanna thAya che, AtmAmAM ja rahe che ane vaLI pAchuM AtmAmAM ja vilIna thAya che tathA tene sAkSI paNa AtmarUpa ja heya che, A rIte kAraNa vagara utpanna thayeluM je kAMI haze ja te te sarva AtmAthI abhinna evuM mAruM svarUpa ja che, ema nizcayapUrvaka jANuM. huM paNa nathI, tuM paNa nathI, te paNa nathI, A paNa nathI, jagatAdi paNa nathI, avayavo paNa nathI, dhaTapaTAdi paNa nathI, mAruM, tAruM paNa nathI; che, nathI, e paNa nathI ane evuM kahenAre paNuM nathI, paraMtu A tamAma bhAvone jyAM aMzamAtra sparza paNuM thaI zakato nathI e eka asaMga AtmA che te ja mAruM sAcuM svarUpa che. mArI prAptine bIje kaI upAya nathI he pArtha ! upara je meM tane sarva vastuono niSedha darzAvyo, te kevaLa vitaMDAvAdI tArkike ke jeomAM A tatvavicAra karavAnI buddhi hotI nathI chatAM manamAM te pote moTA buddhizALI che evuM mithyA abhimAna(dhamaMDa)rAkhe che tevA mUDhavAdIonI daSTie te niMdA kiyA hAsyAspada ja lAgaze, paraMtu AtmajJAnane ne anubhavathI tatvonI (parIkSakanI) sabhAmAM to A vicara jhaLakI uThaze. sarva padArthone niSedha te chevaTa kAMI karmo na karAvanAro che ane AtmasvarU5 5 suSupta maunarUpa hovAne lIdhe te saMbaMdhe vastuta: vivAda che ja nahi, kema ke AtmasvarUpa evo huM, te taddana niHzeSarU5 che, te vivAdo vaDe tenuM jJAna kevI rIte saMbhave? doDI deDIne chAyAne pakaDavAno prayatna karavAmAM Ave te te jema hAtha lAgatI nathI athavA hAthamAM dIvo laIne aMdhArAnI game teTalI zodha karavAmAM Ave to te mUDhatA ja che, tema AnarvacanIya evA AtmA saMbaMdhe vAdavivAde e taddana mU khatArU5 che; tene mATe to sarva vivAdanA mULarUpa Ama' evI mUrtine vilaya karIne anubhava levo joIe, A sivAya mithyAbhimanI nivRtti thavAne anya keI paNa upAyo nirupayogI ja che. Atmatatra pramANe vaDe agamya che, koI paNa prakAranA cihna kivA sajJAthI rahita che ane kevaLa pitAnA anubhava vaDe ja anubhavAya che; evuM mAruM AtmasvarUpa
Page #1003
--------------------------------------------------------------------------
________________ 874 ] taiSa su zAzvataM maitaravAnuM che . [ siddhAntakASTha bha0 gA0 a0 18% vivAdo athavA te itara kaI sAdhana vaDe zI rIte prApta thaI zake? je sarva zAstrabhedanA arthanuM paNa ullaMdhana karIne raheluM che, kaI paNa prakAranA cihna vA saMjJAo rahita che, svacha che, eka che, jene kadI janma thavo zakya nathI, je nAmarUpAdithI rahita che, je sarvanA Adi25 heI kalpanA karanAruM kaIka che evI kalpanAthI paNa rahita che, jyAM "huM" evo bhAva ja kadI utpanna thaI zakato nathI. zuddha, nirmaLa, atyaMta pavitra ane nirvikAra, nirAmaya ane je kevaLa anubhava vaDe ja kaLI zakAya che evuM e mAruM AtmasvarU5 che, mATe temAM dazyAdi nirupayogI mela hovAnI khoTI zaMkAo rAkhavAnuM choDI daI tevA mArA sAcA svarUpanI sAthe ja ekarUpa thaI javuM, e ja zreSTha ane uttama mArga che. mArA svasvarUpanI prAtine mATe A sivAya bIjo kaI paNa mArga che ja nahi e nizcayAtmaka jANu. sarva dharmone choDI mAruM ja zaraNa le he pArtha! A mujaba mAruM sAcuM svarU5 tane kahyuM, te te taddana zuddha evuM eka AtmarUpa ja che ane A AtmA eTale "huM" evA bhAvanuM paNuM jayAM dhAraNa karAyeluM hotuM nathI evo taddana asaMga, zAMta, nirmaLa, ajanmA, avyaya, avikArI iyAdi dharmavALA gaNAya che; nahi ke A mRgajaLa jevA jovAmAM AvanAra dazyAdi pavALA ! A dayAdi prapaMca te koI paNa kALa kiMvA dezamAM thayelo ja nathI. are ! kALa, deza ja thayela nathI to pachI tenA AdhAra vaDe bhAsanArA A dazyanI te vAta ja kyAM rahI? tevI ja A jagata vaMdhyAnA putra jevuM che, ema zAstrakAro pikArI pokArIne kahI rahyA che. A rItanuM mAruM sAcuM svarU5 tArA dhyAnamAM AvyuM ne? mATe sarva dharmone parityAga karIne eTale huM, . tuM, te, A ItyAdi bhAvono vilaya karIne kevaLa eka AtmasvarUpa evA mArA ja zaraNane prApta karI le, e ja mArga zreSTha che, paraMtu jo tema thavuM tArAthI zakya na hoya te huM, tuM, te, A ityAdi tamAma bhAva kevaLa eka kRSNarUpa che, evA daDha nizcaya vaDe mAre ja zaraNe Ava. mArA sivAya bIjI koI paNa vRttinuM kadApi paNa aMta:karaNamAM utthAna ja thavA nahi de. A rIte je savabhAve kevaLa eka mane ja zaraNa Avaze te paNa tu krame karIne mArA sAcA AtmasvarUpane prApta karI zakIza eTalA mATe sarvabhAve huM AmavarUpa che evA nizcaya vaDe sarvadharmone choDIne kevaLa eka mAre ja zaraNe Ava. huM tane sarva pApa thakI mukta karIza, mATe tuM zoka karavAnuM choDI de, ___ idaM te nAtapaskAya nAbhaktAya kadAcana / / ma cAzuzrUSave vAcyaM na ca mAM yo'bhyasyati // 67 // A jJAnamAM nAlAyaka keNa? bhagavAna zrIkRSNa AgaLa kahe cheH he dhanudhara! A rIte tene je kAMI kahevAnuM hatuM te sarva karyuM che. je tapathI rahita, bhaktithI rahita ane sevAbhAvathI rahita che tathA je mArI asUyA kare che, tene kadI paNa A jJAna kahevA yogya nathI. sArAMza e ke, yajJa, adhyayana ane dAna maLI prathama dha; ta5 e bIje ane gurune ghera rahI temanI sevA karavI e trIje kaMi kahevAya A rIte dharmanA mukhya traNa raka che (chAM u50 2-13-1; tenuM jeNe sArI rIte pAlana karyuM hoya tevAo ja A jJAnanA adhikArI che, paraMtu jeo kAyika, vAcika ane mAnasika tapAcaraNathI rahita che arthAta jeo pazuonI mAphaka ikiyo dvArA viSayAnuM ja sevana karyo ja jAya che ane kadI paNa saMyamana karatA nathI tevA tapathI rahita, jeo bapaNAnI bhAvanAne cheDI daI mArAmAM ekarUpapaNAnI bhAvanA vaDe bhakti karavA samartha hotA nathI tevA abhakto; jeo tattvabodha karanArA gurunI sevAzuzraSAthI rahita che, jeo tattvavidda guru pAse namratAdi bhAthI rahita che,gusevAmAM tatpara nathI ane manamAM jANe huM kaI meTa , evuM mithyAbhimAna dhAraNa
Page #1004
--------------------------------------------------------------------------
________________ ' w,] gItAdehana] teo ja zAzvata sukha meLave che, itara nahi, karIne je paramAtmAsvarUpa tattvajJa guru sAthe uddhatAIthI vartanAre hoya te dAMbhika tathA asUyA eTale dva karanAra arthAta jene tattvajJAna prApta karavAnI aMtaHkaraNamAM kharekharI tAlAvelo eTale jijJAsA utpanna thayelA chetI nathI paraMtu temAM zuM che te paNa jarA joIzuM evA prakAranI cikitsakabuddhi heya che tevAo athavA jeo tattvajJAna sAMbhaLIne samajyA chatAM paNa aMtarmukha thaI AtmasvarUpanI prApti karA zakatA nathI ane haMmezAM viSayomAM ja racyApacyA rahe che, tevA pUMchaDA ane ziMgaDA vagaranA narapazuo A guhya jJAnane mATe nAlAyaka che; tevA anadhikArIone A jJAna kadI paNa vAya eTale kahevA yogya nathI. ya ima paramaM guhyaM maktevabhidhAsyati / bhaktiM mayi parAM kutyA mAmevaiSyatyasazayaH // 38 // jJAnamAM nAlAyaka che? AtmasvarUpa evA mArAmAM paramabhakti vaDe yukata thaI A parama guhya rahasya je mArA bhaktomAM sthApana karaze te niHsaMzaya mane ja pAmaze. sArAMza e ke, A parama guhya rahasya je kaMI upara kahelA abhaktomAM nahi paraMtu jeo mane judAbhAve nahi paNa ekaya bhAve bhaje che tevA prakAranI zraddhAvALA bhaktomAM kaheze te paryAye mArI A prakAranI eTale "tata' rUpamAM akaya thavArUpa bhakti vaDe AtmasvarUpa evA mArA svarUpane arthAta mArI sAthe akaya thavArUpa paramabhAvane prApta thaze, emAM saMzaya nathI. A rIta jJAnamAM lAyaka koNa ane zraddhALu bhaktomAM A jJAnane pracAra karanArA ahaMkArarahitanI zI sthiti thAya che, te bhagavAne AmAM samajAvyuM che. jeo daMbha vaDe, moTAIne mATe tathA dravyopArjanano uddeza manamAM rAkhIne ahaMkAra vaDe upadeza karanArA hoya teone sAcA upadezake nahi paraMtu peTa bharanArA dhutArAo ja samajavA (adhyAya 5 zleka 9 "zubhAzubhajJAnabaMdhutA" juo). na ca tasmAnmanuSyeSu kazcinme priyakRtamaH / bhavitA na ca me tasmAdanyaH priyataro bhuSi // 69 // mArA upara kharI prItivALo koNa ? he pArtha! vaLI A mujaba mane AtmasvarUpe jANIne, mArA abhinabhAvanuM parama guhya jJAna bhakatomAM nikAmabhAvanA vaDe je prakaTa kare che te karatAM manuSyomAM mane bIjo koI paNa vadhAre priya nathI ane thavAne paNa nathI, tema ja pRthvImAM te karatAM mane koI vadhAre vahAla paNa nathI. arthAta je puruSa mArA AtmasvarUpane jANI AtmA sivAya A jagatAdi tamAma bhA mithyA che evA prakAranI daDha bhAvanA vaDe A pramANenuM mArA paramasvarUpanuM guhya jJAna, lekavaNu, viauSaNA, puSaNa ityAdi kaMI paNa prakAranI eSaNAothI rahita thaIne nirahaMkAra buddhi vaDe mArA bhakato eTale jeone mArAmAMthI bhedathati nAza pAmelI che tevA prakAranA abhedabuddhivALA zraddhALu bhakatAmAM je A jJAnano pracAra karaze te karatAM mane A pRthvImAM bIje kaI paNa vahAla nathI tema ja te potAnuM sAcuM priya karanAre hovAthI te karatAM mAre vadhu kAMI priya kare tevo bIjo koI nathI, eTaluM ja nahi paraMtu thavAne paNa nathI. adhyeyate ca ya imaM dharmya saMsthAmASayoH / jJAnayajhena tenAha miSTaH syAmiti me matiH // 70 //
Page #1005
--------------------------------------------------------------------------
________________ visthAnisthAnA paitanatanAnA- [ siddhAntakADa bha0 gIra a0 187ra A ja mAruM kharuM pUjana he mahAbAhA ! je ApaNA benA saMvAdarUpa ane dharmarUpa evA A zAstranuM adhyayana karaze, te puruSanA jJAnarU5 yajJa vo huM pUjAuM chuM, evo mAro nizcaya che. sArAMza ke, je ApaNuM beno A saMvAdarUpa ane dhamarUpa zAstranuM niSkAma bhAve adhyayana eTale paThana pAThana karaze to te jJAnayajJa vaDe "tata' rU5 evA mAruM ja sAcuM pUjana karI rahyo che ema mAnuM chuM eTale tevA niSkAma sevAbhAvI bhakatonI pAse pUjAnAM moTAM moTAM sAdhano nahi hovA chatAM paNa te A rIte mAruM ja pUjana karI rahyo che evA prakAranI mArI nizcita mati che. zraddhAvAnanasyazca zRNuyAdapi yo naraH / lopiyu mArajozAgAjugAranuSyanA www A jJAna sAMbhaLanAranI thatI gati he dhanurdhArI! je puruSa zraddhAvAna tathA asUyAthI rahita thaIne kevaLa Ane sAMbhaLe che te paNa mukta thaI puNyakarma karanArAonA zubhalakane pAme che. sArAMza e ke, je pusana upekSAbuddhi choDIne, saMzayaviparyayathI rahita thaIne, kevaLa zraddhAyukta aMtaHkaraNa vaDe kaI paNa prakAranA laukika arthanI bhAvanA rAkhyA sivAya niSkAma bhAva vaDe kutsitabuddhine tyAga karIne A paramaguhya jJAnane kevaLa sAMbhaLaze te te paNa puNyakarmavALA loke, moTA moTA yajJayAgAdi karIne je sthAnanI prApti karI zake che te sthAnanI prApti sahajamAM ja karI. zakaze ane tyAMthI pachI krama muktine pAmaze. tane vAraMvAra punarukita kema karI? he arjuna ! vicAra karIne je ke vyavahAramAM eka tRNanI rakSAne mATe paNa meTo prayatna karavAmAM Ave che te jANe svarUpane DhAMkI detuM na hoya evA avidyArUpa mithyA bhramAtmaka AvaraNane kADhavAne mATe je tatvajJAnarUpa sAdhana che te prayatna athavA abhyAsa vagara kevI rIte siddha thAya ? hadayamAM rahelI aneka adhama kAmanAone jItavAmAM asamartha evuM A AkhuM jagata je uttama Atmasthiti AgaLa upahAsanA sthAnarUpa che te vijJAnamaya uttama sthitino lAbha prayatna vagara zI rIte maLI zake? A rAjyakhAdi te mananA eka aMkura samA che, te AtmapadanI AgaLa zuM hisAbamAM che? tatvajJAna vaDe thatI eka uttama vizrAMti AgaLa Idrapada paNa eka vAsanA taNakhalA jevuM ati tuccha che, te pachI bIjAnI te zI vAta che A ajJAnarUpI gADha nidrAmAM sUtelA ane A dayAdi ja satya che ema mAnI mRgatRSNAnI jema tenI pAchaLa ja racyApacyA rahenArA, kevaLa bhegomAM Asakata rahelA avivekI manuSyo jema dasyane ati AsakitathI ja jue che tema zAMta evA taravajJa mahAtmAo dazyamAM kadI paNa Asakti bAMdhatA nathI. prabodhane pAmelA teo te haMmezAM suSupti jevI avasthAmAM ja sthita rahelA hoya che. temanA thatA sarva vyavahAro sUkA pAMdaDAne vAyu kyAM laI jAya tyAM te jAya che tevA prakAranA ja hoya che. atizaya prayatna vinA zrama vaDe bhAsanAra A avivArUpa moha naSTa thaI durlabha evA mokSapadanI prApti kadI paNa thatI nathI. mahAna abhyAsa vaDe ja paramapadarU5 siddhinI prApti thAya che. A prasaMga evo to kaTokaTono che ke tane kaI paNa prakArane abhyAsa kahevAmAM Ave to te karavAne tane samaya paNa nathI, eTalA mATe meM tArA abhyAsanI anAyAse daDhatA thaI jAya tethI punakitane bAdha nahi gaNutAM eka ja tatva vAraMvAra yukitaprayukitadhArA aneka vakhate samajAvyuM che. mATe A to ekanI eka ja vAta kahI rahyA che, ema samajIne tuM te pratye azraddhAbuddhi rAkhIza nahi ane ApaNA saMvAdarU5 A zAstranuM adhyayana karanArAoe
Page #1006
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] (ja) nityAnuM paNa nitya(rUpe), cetananuM (paNa) cetanarUpe, [ 877 paNuM AvI buddhi nahi rAkhavI joIe. kema ke keIati tIvra ane kuzaLa buddhivALAne ja abhyAsanI aMkSA hotI nathI, paraMtu A prakAranA buddhizALI benA udAharaNe to meTAmeTA mahaSiomAM paNa janakAdi jevAM ane te paNa prathama yugamAM ja kavacita maLI zake che. mATe avivekI evA sarvasAmAnya lokonA hRdayamAM to A durbodha Atmatatva ATaluM badhuM vistArapUrvaka kahevA chatAM paNa ThasI zakatuM nathI. AthI meM tane vAraMvAra te tattva aneka zAstrayuktio dvArA samajAvyuM che, te buddhizALI hovAthI te jarUra tArA dhyAnamAM AvyuM haze ja ! ApaNA benA saMvAdarU5 A zAstranuM niSkAmabhAve jeo vAraMvAra Avartana (vAcana) karaze, lAMbo samaya tene ja abhyAsa karavAmAM Ave, tenuM ja zravaNa kiMvA kathA karavAmAM Ave to te game te ajJAnI haze to paNa te jarUra tattvajJa banI tene mArA svarUpamAM aikaya thavA 25 sAkSAta darzana thaze, paraMtu je manuSya have temAM zuM jovAnuM che kiMtA eka vakhata joI lIdhuM ema kahIne durlakSya vaDe mArI prApti karyA sivAya ja je tene choDI deze te pAse ciMtAmaNI hovA chatAM paNa jema keI bhikSA mAge tema te ane bIjAM game teTalAM kAryo ane zAstromAMthI 5NuM kAMI lAbha thavAno saMbhava nathI, ema nizcayapUrvaka jANu. A zAstra AtmajJAna karAvI Ape che A AkhyAna ati uttama che, vedanI peThe tenuM sadA adhyayana karavuM, vyAkhyAna karavuM ane tenuM pUjana karavuM kema ke te puruSArtharUpI phaLa ApanAruM che. je phaLa veda vaDe prApta thAya che te ja A zAstrathI prApta thAya che. A zAstra AtmajJAna karAvI ApanAruM hAI pratyakSa mArI prApti karAvI ApanAra che. A na maLavAthI ane adhyayana karavAthI tenAM sarva karmo ane jJAna e baMne pavitratAne prApta thaI jAya che arthAta tenI vRtti pachI bIjA koI paNa apavitra kArya tarapha thatI ja nathI. vaLI A zAstra vaDe. vedAMtano tarkazuddha siddha thatA siddhAMta jaNAI Ave che, tema ja AkhyAnadaSTimAM paNa e ati uttama che. mUDha paNa sAkSAtkAra karI zake che he pArtha! huM tane A badhA hadayamAMnA sAcA udagAro aMtaranI sAcI dayAdratAthI kahI rahyo chuM. mAyA vaDe athavA to tane yuddhamAM lagADavAnI irachAthI kaheto nathI. vaLI tuM paNuM A zAstra sAMbhaLavAthI A saMsAra3pI dazyasamUhane mithyA mAyArUpe samajaze ane jeo A zAstranuM bhaktibhAva vaDe adhyayana (paThana-pAThana) karaze teone paNa A jamatAdinuM miththArUpe samajavAmAM AvI mArA sAyA svarUpanuM nAna avazya thaze. pratijJApUrvaka ema khAtarIthI jANuM ke AnuM eka, be ke pAMca vakhate sArI rIte vicAra karIne paThana pAThana karavAmAM Avaze to te game tevo ajJAnI haze to paNa jJAnavAna thaze. vadhAremAM vadhAre ekaso ATha pArAyaNa karavAmAM Avaze te atyaMta mUDha paNa sarva dubemAMthI mukta thaI mArA svarUpane pratyakSa prApta karI zakaze ane sahastra pATha karanArane tyAM huM baLirAjAnI jema dvArapALa thaI rahIza. mATe jijJAsuoe Ane sArI rIte abhyAsa karavo. A eka uttama zAstrane jANavAthI bIjA koI paNa zAstranuM jJAna to sahejamAM prApta karI zakAya che. mithyAbhimAna vaDe je kutsita ane ajJAnI puruSa Ano anAdara karaze te manuSya nahi paraMtu kharekhara patthara ja che ema jANu. kavidetacchrutaM pArtha tvayaikAgreNa cetasA / firpurnAmoda: zarada pUnA charA he dhanaMjaya! tAre meha naSTa thayuM ? he pArtha ! kema, te A badhuM ekAgra citta vaDe sAMbhaLyuM ne? he dhanaMjayaM! zuM tAre ajJAnasaMmeha naSTa thayuM ke ? sArAMza e ke, he pArtha! meM tane atyAra sudhI je kAMI paramaguhya evuM rahasya kahyuM te
Page #1007
--------------------------------------------------------------------------
________________ 88 ] go vajana yo viSAti jamAnA [ siddhAntakASTha bha0 gI- a. 18/03 badhu te ekAma citta vaDe sAMbhaLyuM ne? AtmasvarUpanA ajJAnane lIdhe tathA aviveka vaDe utpana thayela tAre mehabrama have naSTa thayo ke? tane tArA sAcA dharma ane kartavyanuM bhAna AvyuM ke A pramANe bolI bhagavAna zrIkRSNa potAnI vAgdhArAne baMdha karI dIdhI. arjuna uvAca naSTo mohaH smRtirlabdhA tvatprasAdAmmayAcyuta / sthitA'smi gatasandehaH kariSye vacanaM tava // 73 // mAre meha naSTa thAya che bhagavAna zrIkRSNane uddeza jANa laI ane kahyuM che acuta! ApanI kRpAthI mAre meha naSTa thayo che. mane smRti prApta thaI che, have huM saMdeharahita avasthAmAM sthita chuM, ApanAM vacana pramANe karIza. sArAMza e ke, he prabho ! svapnavata evA A miththA saMsAranA anarthanuM kAraNa ane samudranI peThe kustara e je A moharUpI aMdhakArano meM Azraya karyo hato, te ApanI kRpAthI sUrya jema aMdhakArane nAza kare tema ekadama naSTa thaI gayo che. ajJAnane lIdhe jenI vismRti thavA pAmelI hatI te mArA sAcA AtmasvarUpanI mane have smRti prApta thayelI che. vAstavika to huM prathamathI ja zuddha svarUpa hato, chatAM Ape ApanI mAyA vaDe mithyA bhramarUpa banAvI pAcho jANe mane svasvarUpanI prApti karAvI na hoya tevo vijJAnarUpa dIpaka arpaNa karyo che. A badhe ApanI mithyA mAyAno pratApa che. tasmAta ApanA A atyaMta anugrahane jANanAro kayo adhama puruSa tene choDIne bIjAne zaraNe jAya? he kRSNa! ApanI kRpAthI mAre meha dUra thayo che. mane AtmabhAna thayuM, sarva saMdehe dUra thayA che ane have huM svastha thayo chuM. have huM Apane kahevA pramANe vata thayAga. ni. pU. sa. 58-1). he bhagavAna! pArasa te lokhaMDanuM suvarNa banAve che paraMtu tene pArasa banAvI zakato nathI, paraMtu Ape to mane aMtarabAhya ApanAthI aMtararahita evo AtmasvarUpa banAvI dIdho che to evo kayo adhama puruSa hoya ke je ApanA vacananuM ullaMghana karI zake? kharekhara Ape ApanI mithyA mAyA vaDe ne moharUpI rane pAza pAtharI dIdho hato te AtmajJAnarUpa zAstranA upadeza vaDe Ape ja chedI nAkhyo che. mane sAcA svarUpanI smRti thayelI che ane have huM mArA sAcA dharma ane kartavyane jANI zako chuM. arere ! A keTalo badho ApanI miyA mAyAno moha che, ke potAnA sAcA svarUpane nahi jANatAM A AkhuM jagata ahemamAdi bhAva vaDe dukhasAgara25 cakkImAM ja pisAyA kare che chatAM AtmasvarUpa evA Apane zaraNe AvatA nathI. mArI sarva hRdayamaMthio chedAI gaI che he prabho ! jyAre hadayamAMnI tamAma maMthio A dehamAM ja nAza pAme che tyAre te tyAM ja amaryAM roma kahevAya che ane pachI te ahIM eTale deha hovA chatAM paNa amalaiM evA amRtarUpa bane che, e vedano tathA kRtione je uddeza che (kaTha0 u50 2-5-15 juo), te have mane sArI rIte samajAya che. ApanI kapAthI have mArI tamAma hadayamaMthio chedAI gaI che. jyAM sudhI hadayamaMthio chUTelI hatI nathI tyAM sudhI kharI sukhazAMti kadI paNa prApta thatI nathI. A hadayagraMthio karoDe che te sarva moha nAmanI derI vaDe baMdhAyelI che. svasvarUpanuM ajJAna e ja meharUpI raju (derI) heI tenA upara viparIta mahAtmaka thayelo bhramarUpa nizcaya e sALI graMthio kahevAya. ajJAnatAne lIdhe A hadayagraMthio karoDo che, temAM prathama te deha eTale ja AtmA evo nizcaya e sarva maMthionI paNa mahAna evI mukhya
Page #1008
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehane 3 (anaMta chatAM) ekarUpe, (kAmanA rahita chatAM) aneka kAmone dhAraNa karanAro evo- [879 maMthi heI te vaDe ja A saMsAra ATalo badho vizALa ane anivArya arthAta sameTI nahi zakAya e vistArAyelo che. tema A bhAyamAna thanAruM tamAma jagata AtmarUpa nathI e nizcaya thA tathA AtmA eTale jagata ja che e nizcaya thavo, e bIjI maMthi kahevAya. te pramANe jIva ane Izvara e baMne paraspara bhinna bhinna che athavA jIva tathA Izvara paraspara eka bIjAthI judAjulA che ItyAdi prakAranA je nizcaya te badhI hadayamaMthio ja che. A ravarUpanuM ajJAna anAdi kALathI mithyA bama vaDe utpanna thayeluM che tenA upara viparIta prahAtmaka arthAta ulaTA nizcaya vaDe mAnI lIdhelI evI aneka graMthionI gUMca vaLIne (gUMcavAI jaIne) te mahAna graMthionA gUMcaLAM rUpe thavA pAmeluM che. te paikI sauthI prathamanI graMthino ukela thatAM ja itara sarva graMthio ApoApa ukalI jAya che. huM mArIza kiMvA marIza ityAdi kAMI mArAmAM nathI. huM mArIza kiMvA marIza, A badhAM mArAM svajane che te maraze vagere buddhi to ajJAna vaDe brAntine lIdhe thavA pAmelI hatI. te mArI sarva graMthio he bhagavana! ApanI kRpAthI chedAI gayelI hoI huM have taddana niHsaMdeha avasthAmAM sthita thayo che, svasvarUpanI oLakha nahi thayAthI thanArI mithyAbhrAMti ahe ! A mRgajaLavata mithyA saMsArarUpI anaMta AkAzamAM ane temAM paNa A brahmAMDarUpI tenI eka guhArUpa dizAmAM paNa lAMbA samaya sudhI huM Apane AtmasvarUpa nahi oLakhatAM tathA Apa haMmezAM mArI pAse hovA chatAM paNa bhramamAMne bhramamAM bhaTakato ja rahyo paraMtu ApanI kRpAthI AtmavarUpane oLakhyA pachI have huM taddana niHsaMzaya rIte kahuM chuM ke A dasyAdi jagatanI bhrAMti te kAMI che ja nahi. te sAva mithyA che. te pUrve kadI hatI ja nahi, hAlamAM paNa nathI ane bhaviSyamAM thaze paNa nahi, A sarva zAMta, nirAlaMba, kevaLa eka AtmAthI abhinna evuM anirvacanIya tatva ja che. te kevaLa vijJAnarUpa che, cita dhana che, nirvikalpa ane rAgadveSAdithI rahita che. aho ! AzcaryanI vAta che ke, je vAstavika rIte potAnuM svarUpe oLakhavAmAM Ave to A sarva parama evA AkAzarUpa ja che, chatAM te jANe kema saMsArane rUpe thaI rahyuM na hoya tevuM jaNAya che. A pramANe A mithyA daitanuM bhAna khaDuM thaI javA pAme che. A tamAma loke, parvata, nadIo, hAthI, ghaDA, hathiyAro, huM, tuM, te, A vagere sarva vastutaH to svaccha, nirmaLa ane taddana zuddha evA eka AtmasvarU5 che, to jANe te malina na thayuM hoya tema dayAdirA bepaNutA bhAve vaDe mRgajaLanI jema miyA bhAsI rahyuM che. A sRSTi AdimAM, paralokAdimAM, svapna tathA ka9panA AdimAM AtmA ja jANe tevA tevA prakAre thaye na hAya tema dayanA jevo bhAse che; kema ke jyAM bIjuM kAMI che ja nahite pachI be rUpe bhAsanAro tathA tene jANanAro tenA vinA bIjuM kazuM hoya? tethI vAstavamAM te A dazya, draSTA, sRSTi, jagata, cidAbhAsa, (jIva), jAmata, svapna temAM bhAsatAM anekavidha do kiMvA padArtho, suSupti tema ja te sarvane jANanAro sAkSI vagere je kAMI anirvacanIya hovA chatAM mAyArUpe vacanIya hoya ema pratItimAM Ave che, te sarva sAva miyA ja che. he kezava! A zrAMti karIne kAMIka che e saMbhava paNa kayAMthI hoya ane A pramANe, te bhAMtirU5 che, evI rIte kalpI laI tenA kAraNano vicAra karavo te paNa ayukta ane khAlI mAthAMDa ryA samAna che, kema ke bhrAMtino abhAva ja mAtra anubhavamAM Ave che. prakAzamAM jema aMdhakAra kiMvA tenA kAraNadino vicAra paNa kadI saMbhave nahi tema nirvikAra evA AtmapadamAM bhrAMti te vaLI zuM haze? kayAM haze? kevI haze? evo vicAra, kiMvA bhrAMti karIne kAMIka haze evuM jJAna paNa kAne ane zI rIte saMbhave? AthI bhrAMtirUpa kAMI bhAse che kiMvA tenuM je kAMI jJAna thAya che te paNa tamAma brahmarUpa ja che, tenAthI judu kAMI che ja nahi. ekarasa, nirvikapa ane nirvikAra evA AtmasvarUpanI aMdara jyAM bIjI koI vastu ja nathI, to pachI abheda ane bhedanI kalpanA karanAra paNa kayAMthI hoya?
Page #1009
--------------------------------------------------------------------------
________________ * - - 880 ]. tamAWya patni hIrA - [ siddhAtakANa bha0 gIa18/73 bhrAMtinI sattA kevI haze? brati vaDe bhAsamAna thanAro A be pAne anubhava svapnanI aMdara thayelA pitAnA maraNanI jema tadana mithyA che. A je ajJAna kiMvA brAMti karIne kAMIka kahevAya che te te tattvajJAna vaDe' turata ja zamI jAya che. A ja tarU5 bhrAMti jAgradAvasthAmAM, jo ke pratyakSa dekhAya che chatAM te te mRgajaLavata heI nAnA bALakane bhUtanI kiMvA bAvAnI dekhAtI brAMtinI jema sAva mithyA ja che, te yathArtha nathI; kema ke avicAra vaDe ja rUDha thayelI hovAthI te vicAra vaDe ekadama zamI jAya che. apara ane para e baMne svarUpo paNa eka ja che. arthAta tAdi tamAma bhAvo tenA sAkSI saha abheda evA eka AtmasvarUpa ja che. e prakAranA daDha nizcaya vaDe jayAre huM bhAvane vizvaya karI tene pratyakSa sAkSAtkAra karavAmAM Ave che tyAre tenA hRdayanI tamAma graMthionuM tatkALa bhedana thaIne te taddana niHzaMka banI jAya che (muMDaka upa0 2/2/8). he mahAtmana ! A rIte brahmAsAkSAtkAra thayA pachI te A bhaitta karIne kAMIka hatuM ane te kayAMthI utpanna thayuM hatuM ityAdi prazno paNa ahiM ghaTI zakatA nathI kema ke mRgajaLathI ApaNI tRSA kema zAMta thaInahi tenA kAraNano game teTalo vicAra karavAmAM Ave to paNa teno zo artha? tema miththA vastuno to vaLI vicAra kevo ane vicAra karavAvALuM koIka che, ema mAnanAra te vaLI zuM haze? tAtparya e ke. satya vastune vicAra karavAthI lAbha che paraMtu miththA vastune vicAra karavAthI zuM lAbha? A bhrAMtirU5 jagadAdinuM mULa je ajJAna che te pramANika vicAra vaDe jotAM kayAMye jaDatuM nathI; arthAta te miyA hevAthI tene anubhava thAya che ema kahevuM e te vaLI eka mahAzrama kahevAya. Ape kahelA sarva kRti Adi pramANeno sArI rIte vicAra karIne anubhava vaDe chevaTe mane e ja jaNAyuM ke parichinna (maryAdAvALI) evI dazya nAmanI kaMI vastu che ja nahi. AtmAmAM tevI vastu te prakAzamAM aMdhakAranI jema kiMvA AkAzanAM puSpo athavA sasalAnAM ziMgaDAMno jema kadApi hatI ja nathI. te sAva mithyA che. te tevI mithyA varatu game teTalA vicAro karavA chatAM paNa zI rIte maLe ? jema vAMjhaNIne kadI putra hatA ja nathI tathA putra hoya to te vAMjhaNI kahI zakAya ja nahi tema A dazya prapaMca vAMjhaNInA putra je sAva mithyA che divA je hoya to te AtmAthI abhinna che. Ama da prapaMca koI paNa pramANa vaDe siddha thato nathI to pachI tevI mithyA vastunI to vaLI sattA kevI rIte saMbhave? mATe kaMI paNa dezakALamAM kazI paNa bhrAMti saMbhavatI ja nathI. A sarca AvaraNa vikSepAdithI rahita, vijJAnaghana evuM eka AtmarUpa ja sarvatra prasarI raheluM che. pratIti kivA apratIti bane nathI je kAMI jagatanI aMdara A badhI daspajALa bhAse che, prathama bhAsatI hatI ane bhaviSyamAM bhAsaze. te sarva brahma ja che ane tema kahenAre tene sAkSI paNa takUpa ja che. e brahma niratizaya AnaMda vaDe paripUrNa evA svasvarUpamAM ja pUrNapaNe raheluM che. vAstavika brahma sivAya ahIM koI kALe ke sthaLe bIjI kAMI pratItimAM AvatuM ja nathI tema tenI sAva apratIti che ema paNa nathI; te to taddana anirvacanIya che eTale A che, nathI ke tevuM kahenArA tene sAkSI ityAdi koI bhAvono temAM vikAra nahi hovAthI che davA nathI evo nirNaya koNa ane zI rIte karI zake? tamAta te anirvacanIya che, evA prakAranuM sakSama mauna ja tene mATe basa che. A svacha evuM zAMta AtmasvarUpa A rIte vivarUpe jagatane AkAre thaI raheluM bhAse che. jarAmaraNAdi vikArothI rahita, keIthI kadI paNa harI na zakAya evuM avikArI, AnaMdamaya, zaha, advitIya chatAM bhrama vaDe aneka prakAre pratItimAM AvatuM, vidvAne e anubhaveluM, sarvavyApI ane pUrNa evuM svasvarUpa ja ahaMkArane vilaya karIne avazeSa rahenArA AtmasvarU5nA baMdhane lIdhe sarvatra prasarI raheluM che.
Page #1010
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] A AtmA che temAM A ubhayavidha guNe AtmarUpe ja bhAsatA hevAnuM- [ 881 ApanuM parama svarUpa ja badhe bhAse che Adi, madhya ane aMtathI rahita evA je paramapadane devatAo ane maharSie paNa jANI zakatA nathI te paramatatvarU5 evuM ApanuM svarUpa ja A daspAdinA vivarUpe bhAsI rahyuM che; bAkI vastutaH te jagata paNa kayAM che ane dazya paNa kayAM che ? daita, advaitanuM anusaMdhAnamAM mananI aMdara je bheda utpanna thayA kare ane te vaDe vANInA je vyavahAra, saMdehe ane saMbhramo thAya te sAthe nirvikArI evA mAre zo saMbaMdha hoya? AtmasvarUpa evA mAre tenI sAthe kiMcitmAtra paNa saMbaMdha nathI. mane to bhAse che ke A sarva zAMta, nirmaLa, zuddha, sarvanA AdirUpa ane nirvikAra evuM ApanuM brahmarUpa hoI te ja mAruM svarUpa che. jema taraMgono bheda jaLanI aMdara galita thaI jAya che tema jaDa jevo dekhAvA chatAM jaDabhAvathI rahita evo tattvajJa jIvanmukta, vyavahAravALA dekhAvA chatAM paNa tenA bhedano bhrama jaLAraMga jevo ja jANa te bIjAonI daSTie dekhAvA pUrato ja che, tenI potAnI dRSTie nathI. bAvAbhAvamAM, kAryomAM, jarA, maraNa ane janmamAM jyAM sudhI prArabdhano vega rahe che, tyAMsudhI tarajJa evo jIvanmukata puruSa vyavahAranA vikSepamAM rahelo hoya ema lokadaSTie dekhAya che chatAM tenAthI lipta hoto nathI; vastutaH to ahI avidyA paNa nathI. bhrAMti paNa nathI, sukhane udaya kiMvA du:kha paNa nathI. vidyA, vidyA, sukhaduHkha, e sarva nirmaLa evuM AtmasvarUpa ja che. Ama mane A dazyanuM sAcuM svarUpa eALakhavAmAM AvyuM che. nirmaLa evuM brahmarUpa ja nirmaLa evA brahmarUpe ja A saghaLA dazya vistAravALuM bhAse che eTale te sarva paNa nirmaLa evA brahmarUpe ja che, A rIte tattadaSTie jANI nahi zakAya, varNavI nahi zakAya, evI eka svasvarU5 sivAya bIjI ke vastu che ja nahi. Ama huM ke je ajJAna hato te huM have prabuddha thaI gayo che. AtmarUpa banelA "huM" nuM "chuM" paNuM paNa maTI gayuM che tene have " che " paNuM prApta thayuM che, "chuM " "che" saMbaMdhamAM mArI sarva prakAranI ajJAnadRSTi zAMta thaI gaI che. tethI che rU5 banelo huM have A sarva dRSTine zAMta ane sarvatra samAnatAthI rahelA citanyarUpe ja dekhe che. Ama ApanuM svarUpa sArI rIte oLakhavAmAM Ave te A sava eka brahmarUpa che. prathama huM jayAre mAruM svarUpa oLakhato na hato tyAre paNa vastutaH ? brahmarUpa ja hatA chanAM brahmarUpa evA e huM ne ja huM ajuna chuM ane A badhA mArA svajano che, huM maruM chuM, janma chuM, mAruM chuM tyAdi vikArabhAvanA vaDe oLakhAto hato, tethI AmasvarU5 evo te huM ja jANe kharekhara ajJAnI banI gayuM na hoya tevI rIte anubhavamAM Avato hato paraMtu have AtmajJAna vaDe jAyata thatAMnI sAthe ja jema svapnane bAdha thaI jAya che, tema A huMrU5 miyA dehAdhyAsa kivA dehAbhimAna keNa jANe kayAM alopa thaI gayuM tene patto nathI. have huM AmasvarUpanI oLakhANane lIdhe, temAM ja sthiti karI rahyo che. jema AkAza che ema kahevuM e AkAzanI daSTie mithyA Aropa che tema ja pANImAM taraMgapaNuM, mRgajaLamAM jaLapaNuM kiMvA svamamAM dazyapaNuM, phakata nAma mAtra ja che paNa vAstavika nathI tema AtmAmAM A dasyAdi sarva dazya jALa, nAma mAtra hAI sAva mithyA che. jevI rIte AkAza spAmatA, zUnyatA, ane ekatAnA adhikAnarUpa che tema nirvikAra ane AbhAsathI rahita evuM brahma ja jJAna, ajJAna ane tene sAkSI ityAdi sarva vasturUpa che. ApanuM AtmasvarUpa mane samajAyuM he prabhe! ApanI kRpA vaDe have huM pUrNapaNe jJAnasvarUpamAM sthita thayo chuM. satyajJAnane lIdhe nirvANurUpane pAmyo chuM, niHzaMka thaI rahyo chuM, niSkAma thayo chuM, cittamAM nirvikSepa evA AtmasvarUpa pravAhanI eka dhArAne ja dhAraNa karI rahyo chuM ane niraMtara yathAsthita evA AmasvarUpamAM ja vizrAMti karI rahyo chuM. A rItanA prabodhane prApta thayelo he sarvane AtmarUpa evA ApanA svasvarUpamAM ja sthiti nahi rAkhuM to pachI tene mATe bIjuM sthAna kayAM che? arthAta huM ne AtmasvarU5 vagara bIjuM kaMI sthAna che ja nahi. huM ja sarvadA anaMta evI vastu25 che athavA kathArUpa paNa nathI paraMtu atyaMta zAMta che. A 56
Page #1011
--------------------------------------------------------------------------
________________ 882 ] tevA nitaH jAtI netarevAnuM | Dha. [ siddhAntakANa3 bha0 gIra a0 18/5 saghaLuM kAMI che ja nahi. kevaLa sadarU5 e eka huM ja che kiMvA dezakALAdinuM paNa jyAM astitva nahi hovAne lIdhe huM kayAMye paNa nathI. ahAhA ! A kevI Azcaryajanaka zAMti che, je kaI jANavA yogya hatuM te sarva meM ApanI kRpA vaDe jANyuM che ane avivekIone duSkAya evuM mokSasukha paNa mane prApta thayuM che. A samasta vastuono samUha mArI dRSTimAM have bilakula che ja nahi. sAkSAtkAra vaDe prabodhane utthAna karanAruM aMtima evuM Apane AtmasvarUpa have mane sArI rIte oLakhAyuM che, temAM A janmamaraNAdi sukhadu:khonuM nAmanizAna paNa nathI. tevA anirvacanIya svarUpamAM ja have huM sthita thayo che. A dehanI indriya bhale karmamAM pravRtta thAya bhagavAna ! mAre have aprApya zuM che? ane hoya te te AtmasvarUpa vinA bIje kaI sthaLe hoI zake kharuM ke? are, sthAna kALanI paNa jemAM kalpanA nathI evA AtmasvarUpamAM taddavyatirikta ke vastu hevAno saMbhava paNa kevI rIte hoI zake? are, prathama te mArA caitanyamaya AtmaravarUpamAM ahaMrUpa kriyA ja kevI rIte saMbhave? jema svama taddana mithyA che, tema AtmadaSTie A deha, indriyo ane mana tathA tene sarve vyApAra paNa sAva mithyA ja che ane huM te akhaMDekarasa AmavarUpa hovAthI je kAMI haze to te sarva paNa AtmasvarUpa evA mArAthI abhinna che. cidAnaMda vaDe bharapUra ane gagana karatAM paNa pUrNa, AtmasvarUpa evA mAruM zubha kiMvA azubha kare evuM te vaLI zuM hoI zake? ane te heya ja kyAMthI? vaLI mArA sAmarthya upara ja A karaDe bhAso bhAsamAna thatA hovAne lIdhe temAM koI AbhAsAtmaka kriyA bhAsamAna thAya te paNa zuM ane te na thAya te paNa zuM? mane te Ama kartavya ane akartavya, e baMnene talamAtra paNa sparza nathI. tyAre huM yuddha nahi karuM evA durAgrahanuM zuM prayojana che? satya ane paripUrNa svabhAvano huM samAdhimAM ke vyutthAnamAM kriyA ane akriyA baMnemAM AnaMda vaDe bharelo che. jAgrata thayA pachI svamamAM cAlatI kriyAo mithyA che, mATe tene zodhI kADhIne teno nAza karavA kiMvA svapramAMnA potAnA zarIra vaDe haju paNa kriyAo kaI rathaLe thatI haze ema samajIne koI tene khoLI kADhI baMdha karAvavA prayatna kare che kharA ke ? te pachI mArI daSTie AtmarUpa paraMtu ajJAnI lokonI daSTie arjuna, teno deha, Idriyo vagere kAMI hoya to te arjuna, teno deha, ikiyo, mana, buddhi ItyAdi je je kaI ravAbhAvika rIte prakRti svabhAvane anusarI je je karmamAM pravRtta thatAM hoya yA nivRtta thatAM ho to tema bhale thAo. temanI e pravRtti kiMvA nivRtti vaDe mArA asaMga evA AtmasvarUpane zo lAbha athavA hAni thavAnI che? kariSye vacanaM tava he prabho! A pramANe huM svasvarUpanA anusaMdhAnane prApta thayela hovAthI haMmezAM svastha, zAMta ane paramAnaMda mahAsAgara banI gayo chuM. mArA svayaMprakAzano asta kadApi thato nathI. huM atyaMta paripUrNa ane sarva saMgathI rahita evA tamArA AtmasvarUpanI sAthe taddana tadAkAra banI gayA che. have mane A sarvabhUte potAnA AtmarUpa hovAno anubhava thAya che eTale zoka ke moha rahevAnuM prayojana kayAMthI hoya? (Iza. u50 7 tathA chAM. u50 7/1/3 juo). he bhagavAna zrIkRSNa! ApanI kRpAthI mArI buddhi have katakatya thayelI che, huM e nirvANapadane prApta thaI cUkayo che, mArA sarva saMzayo chedAI gayA che, huM have niHzaMka thaI cUkayo che, mane have koI prakAranI AkAMkSA nathI. je kahevAnuM hatuM te sarva Ape kahyuM che ane je jANavAnuM hatuM te sarva meM jANI lIdhuM che. kRtakRtya thayelI ApanI vANu have sukhethI vizrAMtine prApta thAo. seya vastu prApta karavAne mATe je jANavAnuM hatuM te sarva jANuM laI mane have tene sAkSAtkAra thayo che. mArA daitabhAvano saMpUrNapaNe nAza thaI gayA che. dazyanA bhedanuM mAruM badhuM bhAna have na galita thaI gayuM che. A mujaba he prabho ! ApanI kapAthA mane mArA svarUpanI smRti prApta thayelo che. meha naSTa thayuM che. huM have taddana saMzaya rahita evI sthitimAM nizcala thaI rahyo che; mATe ApanI AjJA pramANe have huM karIza,
Page #1012
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] je jue che tevA dhIre zAzvata sukha tathA zAMtine pAme che, bIjAe nahi. [ 883 vA vAraityhN vAsudevasya pArthasya ca mahAtmanaH / sazvAmimamazrauSamataM romaharSaNam // 4 // A kRSNAnasaMvAda huM sAMbhaLatuM hatuM saMjaya kahe che: he rAjA dhRtarASTra! A pramANe mahAtmA vAsudeva ane pArthanA A saMvADAMo ubhAM kare evA addabhUta saMvAdane huM sAMbhaLato hato, eTale bhagavAna zrIkRSNa arjunane thayelA moha naSTa karavAne mATe A ati rahayapUrNa ane atyaMta guthamAM guhya evuM je parama rahasya yuddhabhUmi upara kahyuM te sarva athathI iti sudhI huM sAMbhaLato hato. vyAsaprasAdAcchrutavAnetadguhyamaha param / yoga yogezvarAtkRSNAtsAkSAtkathayataH svayam // 75 // meM yogezvaranA mukhethI sAMbhaLela saMvAda he rAjA! A parama gugha yogane vyAsanI kRpAthI huM. yogezvara zrIkRSNa kahetA hatA te sAkSAta sAMbhaLato hato. sArAMza e ke, mArA guru maharSi kRSNadvaipAyana zrImad vedavyAsAcAryanI kRpA vaDe eTale temaNe ApelI divyadRSTi vaDe, A saMvAda yogezvara zrIkRSNanA mukhethI meM pratyakSa sAMbhaLe che. jyAre temaNe tane A yuddhanI zarUAta thatAM pUrve tArI A yuddha jevAnI IcchA haze te "huM tane dRSTi ApuM" ema kahyuM hatuM tyAre meM kahyuM ke, "meM Akho janmAro aMdhApAmAM vitAvyo che, mATe mArA kuLano saMhAra jovAnI mArI icchA nathI, paraMtu mane yuddhanI athathI iti sudhI tamAma hakIkta beThA beThA ja ane jANavA maLe evI vyavasthA karI Apo;" evA prakAranI tArI vinaMti uparathI te maharSi parAzaranA putra ane mArA pitRtulya ane sadagurue mane divyadRSTi arpaNa karI, temanI kRpAthI ja mane uttamabuddhi, vijJAnadaSTi, beThelI beThake je game teTalA dUranuM zravaNa karavAnI zakti, bIjAnA manamAM zuM cAlI rahyuM che tenuM jJAna; bhUta, bhaviSya ane vartamAnanuM jJAna pAchaLanuM je bhUlI javAyuM hoya te sarvanuM maraNajJAna, AkAzamAM gamana karavAnI gati ane yuddhabhUmimAM yuddha cAlatI vakhate paNa huM game tyAM jAuM to mane koIpaNu zastra jarA paNa kadI sparza karI zake nahi evI rItanI yuddhamAM zastranI asaMgatAnI prApti ityAdi siddhi prApta thavAnuM varadAna maLeluM che, te tuM tene sArI rIte jANe che. are! sadgurukRpA zuM na karI zake? tenuM tame A pratyakSa pramANu juo. mArA je mUDha kayAM ane saddagurunI kRpA kayAM? te zuM na karI zake? Izvara lalATamAM lakheluM pote paNa bhUMsI zakato nathI, to ItaranI te vAta kayAM rahI? chatAM paNa je mana ane vANI vaDe, agamya tathA atakarya, akhaMDa brahmarUpa, AtmacetanyanA vaktA zrIkRSNa bhagavAna jevA saddaguru maLavA e kyAMthI. saMbhave? tema ja ajuna je buddhizALI, bodha grahaNa karavAnI gyatAvALe kuzaLa ziSya paNa kayAMthI saMbhave? ane A baMnene adabhuta saMvAdarUpa yoga mArA jesa pAmarane kayAMthI jANavA maLe? paraMtu gurukRpA agamya che. paNa te dhRtarASTra! A trailokayamaMDaLamAM prathamataH brahmaniSTha evA sadaguru ja kayAM che ? kadAca koI daivayoge maLI Ave to tene pArakhavAnI amArI zakti paNa kayAMthI hoya? guru ke jAdugare ? he rAjA! jagatamAM AjakAla guruo nAme prasiddhi pAmelA evA eka che; (1) karAmata karI manoraMjana karAvanArA paNa potAne guru kahevarAve che, (2) sabhAmAM najarabaMdhI karI badhAne Azcaryacakita
Page #1013
--------------------------------------------------------------------------
________________ 884] tiita mItteni vAmaM suram [ siddhAntakA bha0 gIva a0 18/75 karanArA, (3) jaMtaramaMtaravALA, (4) nAnA prakAranA camatkAre ane kautuka karI batAvavAvALA, (5) gAruDI vidyAvALA, (6) auSadhi davAdAra karanArA, (7) dhAtu (senuM) banAvavAnI rasAyana vivAvALA, (8) phakta najara nAkhatAM ja ISTa vastunI jANe prApti thatI na hoya evo camakAra karI lekene Azcaryacakita karavAnA upAyo kahenArA, (9) hAthamAMthI kaMku, baMgaDI, zrIphaLa phaLa, sAkara vagerene jANe adazyamAMthI lAvIne ekadama varasAdanI peThe khaDAM karI denArA, (10) mATI, retInI sAkara athavA pANInuM dUdha karI batAvanArA, (11) ekAeka adasya banI javAnI kriyAvALA, (12) pretavidyA sAdhya karelA, (13) sAcI ja haiya tevI rAmakRSNAdi devatAnI mUrtinuM darzana karAvanArA, (15) karNapizAcI, bhUta bhaviSya kahenArA (15) peMDA, baraphI, halavo, hAra, attara, gulAla, kule vagerene adazyamAMthI ekadama khaDAM karI de tevI maline vidyAvALA, (16) sAhityazAstra, alaMkArazAstra, saMgItazAstra bhaNAvavAvALA tathA tevAM zAstro vAMcIne samajAvanArA ane te upara gujarAna calAvavAvALA, (7) lokone zruti smRti, purANudi zAstronA artho vagere kahevAne bahAne tene vikraya karI te vaDe peTa bharanArA (zAstravikrayI), (18) nRtyavidyA vagere kaLAe bhaNAvavAvALA, (19) zALAnI aMdara bhaNAvavAvALA, (20) paMcAkSarI, (21) aneka prakAranA vyApAra bhaNAvavAvALA, (22) peTa bharavAnI kaLA bhaNAvanArA ane (23) jagatanuM kalyANa karavAne bahAne kUDakapaTa ane phaMDaphALA ekaThA karanArA; ItyAdi aneka prakAranA guruo kahevAya che, paraMtu te badhA guruo nathI paNa svArthI ane jagatane dhutanArA dhutArAo kiMvA jAdugaro samajavA. saddaguru to te badhAthI judo ja che he rAjana ! mAtA, pitA paNa guru ja che, paraMtu te ajJAnano nAza karI bhavasAgaramAMthI pAra utArI zakatAM nathI. janoI vakhate gAyatrI maMtrano upadeza kare che te paNa guru ja che. A sivAya keAIkulagu, dharmaguru, jagadguru, rAjaguru, maMtraguru, taMtraguru, yaMtraguru, mIThuM mIThuM belI pitAne vArtha sAdhI lenAra ustAdaguru,vidyAguru, kavidyAguru, potapotAnA mana vaDe mAnI lIdhelA hoya tevA guruo, pApamAge laI javAvALA asat guru, pote gupta rahI zaktisaMcArane nAme ziSyane pote kiMvA potAnA taraphathI anya koInI mAraphate zakti kalAve che mATe ziSyae to phakta tenI rAha jotAM besI rahevuM athavA to roja zakti Ave che ema mAnI levuM, A sivAya bIjuM kAMI paNa nahi karavuM; e rIte temane puruSArthahIna ane yAcaka vRttinAM banAvavAvALA guru, sarva kaLAomAM pravINa guru, ravamamAM darzana thayA te guru, dikSAguru, pratimAguru rAjakIya zikSaNa ApanArA gura, dezaguru, droha karAvavAnI kaLAvALA drohaguru, aMdhAnukaraNIyaguru, jagatamAM jemano je je vyavasAya hAya te te mAnelA guruo; A rIte guruonI saMkhyAone te jagatamAM pAra ja nathI, paraMtu A badhA guruo nakAmAM che. AvA guruo trAMbiyAnA traNa maLe to paNa te nakAmA che; kema ke bahArathI pitAne guru. kahevarAvanArA paraMtu aMdarakhAne aneka viSayonI lAlasAvALA svArthasAdhuo sAcA guruo nathI paraMtu bhikhArI che. je jJAnabodha vaDe avidyAno uccheda karI indriya jaya karAvI zakato nathI, je ziSyo pAsethI dravya laIne tene ja aMkita(dAsa) banI jAya che eTale dravya ApanAra ziSyono je aMkita(dAsa) bane che, teonA manane sAruM lAge tema varte che, ziSyanI hAjI hA ja karyuM jAya che, temane ThIka lAge te ja kahenAra hoI je AzAono gulAma che, je nispRha nathI, sAcI vAta batAvI zakato nathI, nirbhiDa nathI, to guru te atyaMta adhama ane Thaga kahevAya. mATe durAcArI, bhIDakhAu (je ziSyanI bhIDane lIdhe sAcI vAta ziSyane kahI tenA darTa haDAvI nahi zake te) guru, jema (dhAtakI) UMTavaidya rogIno sarvasva nAza kare che tema ziSyane sarvasvaghAta karanAre samajavo. tevA guruo upayogI nathI, sAco guru te A badhA karatAM judo ja hoya che.* * guru ane ziSyanAM lakSaNe saMbaMdhamAM zrI samartha rAmadAsa svAmIe potAnA dAsAdhamAM vistRta varNana karyuM che, tathA gavAsiSThAdi ane zAstromAM paNa varNane Ave che te jijJAsuoe joI levAM.
Page #1014
--------------------------------------------------------------------------
________________ - gItAdehana ] A badhuM anidezya evuM (je) paramasukha (tene) te (AtmA) evA nirdezathI) mAne che- [885 jIvanmukta saddagurunAM lakSaNo nityaprati brahmamAM ja tadAkAra thayela, sAcA ekaniSTha bhakata tIvra jijJAsAthI Atma saMbaMdhI game tevo kUTa prazna karyo hoya, to tene tatkALa uttara ApI tenuM samAdhAna karI zake tevo, aMtaramAM pUrNa AtmaniSThAmAM ja ekarUpe ramamANa thayela paraMtu bahAra to manasvI rIte bAlenmatta pizAcavata vRttimAM rahenAra, bhakita, jJAna, vairAgya, sAMkhya, yoga, karma ityAdimAM nipuNa, sarva saMdeha niHsaMzaya karI zake che, je veda bAghane kadI sparza paNa karato nathI, je viSayanA pAzamAMthI taddana virakta bane che. saMpUrNa rIte virAgyazIla che AsakitathI tadana rahita che ane haMmezAM AtmaparAyaNa che, te ja sadaguru che. tIvra jijJAsa ziSyane aparokSAnubhava karAvI Ape evA brahmaniSTha saddagurunuM ziSyoe saMpUrNapaNe zaraNuM levuM joIe. he rAjana ! jIvanmukta sadagurUnA varNanane te pAra nathI. are ! jyAM mAyA ja nathI to pachI mAyA vaDe thatAM A varNanano to sagusvarUpamAM zI rIte sparza thaI zake? mATe sadaguru agamya, agocara ane vANIthI para che eTaluM ja TUMkamAM samaja, vaLI bhagavAne paNa jIvamukta evA sadagurunAM lakSaNo vakhatovakhata zrI arjunane kahelAM che, te meM tane kahelAM ja che. saMta ziSyanAM lakSaNo he rAjA dhRtarASTra! upara pramANe guMgavALA brahmaniSTha zrotriya evA sazura maLe te jijJAsu ziSya game tema karIne paNa temane sevavA joIe. AvA brahmaniSTha sagusthI moTA kaI deva haze evI jenA manamAM lavaleza paNa zaMkA haze to tene karamaTA , abhAgI, adhama, narakano adhikArI jANo, ziSya paNa viSaya saMbaMdhamAM pUrNa vairAgyayukata thavuM, jeone viSe visamAna taddana mithyA lAge che, vyavahAramAM kiMcitmAtra Asakita nathI, sadgamAM je.pI pUrNaniSThA che, sazurunA vacanamAM saMpUrNa vizvAsa che tema ja je temane ananyabhAve zaraNe gayelo che, nirmaLa ane pavitra buddhivALo che, AcAravicArasaMpanna che, ati dhIrajavALo, udAra, paramArthamAM atyaMta tatpara, paropakArI, nirmatsara, sArAsAra vivekI, paramazuddha AtmasvarUpamAM ja sAvadhAna rahI anya sarva mithyA che evA bhAvamAM haMmezAM tatpara rahenAro, buddhizALI, nItivaMta, sata asatano nirNaya karanAra, kaMTALyA vagara gurue kahele abhyAsa karanAro, kaLavAna, puNyavAna, sAtvika, daMbha, mAna ane mehathI rahita pote ja svataMtra rIte AtmavicAra karI zakanAro, game tevA prasaMgamAM paNa guruniSThAmAM khaMDa na paDe teva, jagata mithyA ane nazvara che ema samajanAra, satpAtra, vidyAvAna, saddabhAvavALA, saMsArathI tapta thayele, saMsAra saMbaMdhamAM jene kharekhara . saMpUrNa rIte vairAgya upajela che, A yAtmika, Adhidaivika ane adhibhautika traNe prakArane tApa vaDe je tapta thayelo che ane je garbhasakhI, AtmaprAptine mATe potAno puruSArtha ja zreSTha che, evI daDha mAnyatAvALo: je dehAdhyAsI evo avivekI nathI tevA saMta ziSya sadgurune saMpUrNa niSThA vaDe zaraNe javuM joIe. brahmaniSTha saddagurune AtmArpaNa karavuM joIe he rAjA! A rItanA sadguNasaMpana sazuru ane sata ziSyone meLa thayo eTale pachI zuM bAkI rahe? AkhuM brahmAMDa paNa tene eka taNakhalA samAna tuccha che. TUMkamAM eTaluM ja ke, AtmaniSTha jIvamukata sadaguruno mahimA agAdha che. kapataru nIce beDalA manuSyane jema keIpaNa vAtanI uNapa hotI nathI tema A saddagurunI chAyAmAM rahenArA ziSyane zI uNapa hoya? are ! sadaguru vyAsAcAryanI agAdha zakti to juo! emaNe mArA jevA pAmarane kevI divyazakita arpaNa karI che ane te vaDe A parama yogezvara zrIkRSNa bhagavAna ane arjunano addabhuta saMvAda meM pratyakSa sAMbhaLe; AthI mAruM ajJAna ane tenuM kArya e baMne nAza pAmyAM che. mane uttamottama jJAnano parama lAbha thayo che. jema suvarNa kaDAM, bAjubaMdha, pacI tathA nupura Adine AkAre thaI jAya che athavA jaLanI aMdaranA taraMge abhinna sattAthI jaLapa
Page #1015
--------------------------------------------------------------------------
________________ 86 ] artha nuM tAMgAnI kriku mata vimAta vA #. [ siddhAnakANa bhara gIra a. 18/8 kuraNane pAme che tema A paramatatvamAMthI ja A sarva dazya phare che. A sarva jagata paNa te paramatatvarUpa ja che ane te potAnA pUrNa svarUpamAM ja pUrNa paNe raDeluM che. have arjunanI jema huM paNa yathAprApta vyavahArane anusarI rahyo chuM, ane zrI sazu vyAsAcAryajInI AjJA pramANe A sarva vRtAMta tane kahI rahyo chuM. kema ke sadgurunI AjJAnuM ullaMghana kare evo adhama puru koNa haze? he rAjA! zrI sadgurunI kRpA vaDe je jANavAnuM te sarva meM jANyuM che. have huM jJAna ane kRtakRtya thayo chuM. huM kRtArtha thayo chuM, huM vAraMvAra temane ja namana karI rahyo chuM. ziSyonAM kayAM karmovaDe zrI sadagurunA karelA upadezano badalo vaLI zake tema che? mATe ziSyoe kAyA, vAcA ane mana vaDe AtmasamarpaNa karavuM e ja temano upakArano badale che, bAkI keIpaNa karmathI A sagurunA upakAranuM RNa kadApi paNa vaLI zake tema nathI. Ama sadagurunI divya evI A amRta varSAva nI kRpA vaDe huM A saMsArasAgara tarI gayo chuM ane pUrNa AnaMdabhAvathI A jagatane paripUrNa evA AtmasvarUpe ja niHsaMzaya dekhate thayo chuM. A sarva brahmamAMthI utpanna thAya che, brahmamAM ja rahe che, brahmarUpe ja hoya che ane vaLI pAchuM brahmamAM ja vilayane pAme che. brahma vaDe ja tenuM pAlana thAya che tethI A sarva brahmarUpe ja che, eve te upadeza pratyakSa anubhava vaDe huM anubhavI zako. he rAjana ! zrI sad gurunA agAdha mahimAnuM varNana to mArA jevA pAmarathI kevI rIte thaI zake? juo A temanI kRpA pratApa! sazu vyAsAcAryajIe mane je divyadraSTi arpaNa karelI hatI tenA AdhAre me A bhagavAna zrIkaraNa ane arjunano adabhuta saMvAda pratyakSa sAMbhaLyo ane te vaDe ja mane kRtArthatA prApta thaI che. rAjansa 5smRtya sasmutya savAdamimamadbhatam / kezavArjunayoH puNyaM hRSyAmi ca muhurmuhuH // 76 // taJca sasmRtya sasmRtya rUpamatyadbhuta hareH / vismayo me mahAnarAjanhRSyAmi ca punaH punaH // 77 // saMvAda ane rUpanuM mane vAraMvAra smaraNa thAya che he rAjana! bhagavAna zrIkRSNa ane arjunanA A puNyapa tathA addabhuta saMvAdane saMbhArI saMbhArIne huM vAraMvAra harSane pAmuM chuM. tema ja harinA e addabhuta rUpane saMbhArI saMbhArIne he rAjana! huM pharI pharIne harSane pAmuM chuM. tAtparyA, he rAjA dhRtarASTra ! kadI paNa bhUlI na zakAya evA A zrIkRSNAjunanA puNyakAraka ane AtmajJAnarUpa addabhuta saMvAdanuM vAraMvAra smaraNa karI karIne huM nityaprati hara khAuM chuM ane harinA atyaMta addabhuta evA te eTale AtmarUpane nityaprati saMbhAratAM saMbhAratAM mane haMmezAM vaNe harSa thayA kare che ane tethI ja huM kRtArtha tha chuM. yatra yogezvaraH kRSNo yatra pArtho dhanurdharaH / tatra zrIvijayo bhUtidhuvA nItimatirmama // 78 // yatra yogezvaraH kRSNaH he rAjA dhRtarASTra! tane Akhare huM kahuM chuM, te sAMbhaLa, jyAM egezvara zrIkRSNa che ane jyAM dhanudharI ana che tyAM ja zrI, vijaya, bhUti, aizvarya, ane nIti che evo mAro mata che, sArAMza e che, je
Page #1016
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] tene zI rIte jANuvuM? zuM te AbhAsAtmaka che? 887 pakSamAM yogezvara evA sAkSAta bhagavAna zrIkRSNa che tathA dhanurdhArI ajuna che, te pAMDavapakSamAM ja A rAjayalakSmI, vijaya, bhUti, eka prakAranA utkarSarU5 aizvaryAnI vRddhi ane nIti e badhuM avazya che, emAM zaMkA nathI; arthAta A kauravono badhA saha nAza thavAnuM che e mAro nizcita mata che. brahmAnA putra dakSa nI muti nAmanI putrImAM sAkSAta dharmanuM sthApana karanArA ane pApIone daMDa denArA yama vaDe sarvaguNasaMpanna evA nArAyaNa ane nara nAmanA sAkSAta parabrahmarUpa evA be putro utpanna thayA jemana janma vaDe A sarva jagata AnaMdata thaI gayuM hatuM. te parama avatArika ane ta55rAyaNa tema ja dharmanI vRddhi karanArA A samartha RSio ke jemaNe kAmane paNa cho hato, te ja A be jaNe avatArarUpe A pRthvI upara kaThaNa ane arjunarUpe avatarelA che. vastutaH te teo anirvacanIya evA AtmasvarUpa che, temano avatAra zA mATe thaye te saMbaMdhamAM zAstravivecana tane kahuM chuM te sAMbhaLa. sAco nyAyadAtA pUrve rAmAvatAramAM zrI rAmacaMdrajIne saddaguru vAsaNacha bedha ApatA hatA tyAre temaNe A bhaviSyamAM thanArA mahAbhArata yuddhAdi saMbaMdhe sUcana karIne zrI rAmacaMdrajIne arjuna jevA thaI rahevA kahyuM hatuM, tyAre zrI rAme pUchayuM hatuM ane teno uttara vasiSThajIe je Ayo te huM tane kahuM chuM. vasiSThajI bolyAH je asaMga sthitino upadeza bhaviSyamAM zrIkRSNa arjunane ApavAnA che ane tene lIdhe arjuna jIvanmukta banI potAnuM AyuSya sukhethI pasAra karaze, tevI asaMga sthitine prApta karIne tame paNa tamArA jIvanane sukhI banAve. rAma pUche cheH mahArAja ! A pAMDuno putra arjuna kayAre thaze? ane zrIkRSNa tene kevI rIte ane zA mATe asaMga sthitine upadeza karaze, te mane kahe. vasiSThajI bolyAH sAMbhaLa! AtmA evA kalpita nAma vaDe kahevAnuM ane jema AkAzamAM mahAkAza rahe che tema AdithI ane aMtathI rahita, potAnA ja svarUpamAM sthita raheluM sattAmAtra nirdezAtmaka paramatatva ja che. jema suvarNanI aMdara kuMDaLa, kaDAM, vagere nAmo vivartarUpe bhAse che tema A nirmaLa evA paramatatvamAM A mithyA saMsArarU5 bhrama jovAmAM Ave che. A tattvamAM miththA saMsArarUpa A mAyAjALanI aMdara brahmAMDAdi rUpo tathA temAM cauda loka ane aneka prakAranI sthAvara, jaMgama, jaDa, cetana, vibhAgavALI A chatra jAtio pharI rahelI che. te jAtio paikI A yama, indra, caMdra, sUrya ityAdi cho ke jemanAM caritrAnAM vaNano vedAdimAM Ave che teo A paMcamahAbhUtAtmaka saMsAracakranA kapALe thayelAM che. e lokapALeAe, A tavadaSTie mithyA paraMtu ajJAnanI daSTie satya bhAsatI dasya sRSTimAM IzvaranA niyatitaMtrane anusarI eTale niyatie niyata karelA niyamAnusAra A ajJAnI lokonI vyavasthAne mATe "A kRti smRtyAdimAM kaheluM puNyarUpa karma karavA yogya che ane A pAparUpa karma tyajavA yogya che" e prakAranI maryAdA sthApelI che. he rAma! potapotAnA adhikArane anusarIne je kArya niyatiniyamAnusAra karavuM joIe te karavAne mATe te lokapAle paikI eka yamarAjA ja evA sthira cittavALA che ke je pahADanI mAphaka taddana nizcaLa rahelA che. A badhuM nA zubhAzubha karmone nyAya karavAnuM kArya te buddhizALI nyAyAdhIza yamarAjanuM che. je nyAya karanAra pakSakAro paikI keIne mATe sArI kivA mAThI evI kalpanA karI le che te nyAyanuM sAcuM rahasya nahi samajatAM mahAzamAM phasAI paDe eTaluM te zuM paraMtu potAnA manamAM paNa keI saMkalpavikaSi utpanna thAya che te vaDe paNa citta te tarapha ja kheMcAI samAnatA naSTa thaI jAya che. A rIte je tulAnI dAMDInI jema potAnA cittanuM samatolapaNuM rAkhI zakato nathI te sAco nyAyAdhIza thavAne lAyaka ja hoto nathI. A pramANe nyAyadAtA to kevaLa eka yamarAja hAI phakta temanuM citta ja pahADanI peThe Aja sudhI taddana acaLa rahevA pAmeluM che. teo jIvanmukta ja che.
Page #1017
--------------------------------------------------------------------------
________________ 88] na tatra sUryoM bhAti na candatAraka saddhAntakASTha bhara gI- ara 18/78 yamarAjanuM ta5 A mahAtmA yamarAjA, yugonI eka cokaDI saMpUrNa thavA Ave eTale temAMthI kata, netA, ane dvApara e traNa yuganI samApti thaI kaLiyuga AvavAno saMbhava hoya che, tyAre dvAparayuganA aMtamAM pote AjaparyaMta je prANIone nyAya karyo temAM bhUlathI paNa koI anyAya thavA pAmyo hoya to te pApakSAlanane mATe kAMIka tapa kare che. AvuM tapa koI samaye cAra, pAMca, sAta, ATha, daza, bAra, kivI sALa varSo paryata karyuM jAya cheeTale jyAre teo nirvikalpa samAdhimAM ja sthita thaI jAya che tyAre temanuM utthAna thatAM upara kahyAM teTalAM varSone avadhi lAgI jAya che. A rIte yamanuM tapa cAlatuM hoya tyAre te pote nivikalpa sthitimAM hoya che eTale jagatamAM niyatikrame je janmamaraNAdinuM pramANu nizcita siddha thayuM che te pramANe jagatamAM mRtyunuM pramANa ghaTe che ane janmanuM pramANa vadhe che. Ama jyAre janmanuM pramANa vadhI javAthI jema varasAdanA divasomAM pasInAvALe hAthI aneka macharothI gherAI jAya tema A pRthvI aneka prANIonA samUhathI gherAI jAya che. te prANIonI eTalI badhI gIca vastI thaI jAya che ke haravA pharavA paNa jagA rahetI nathI. he rAma! A pramANe nI paristhiti thatAM devatAo A pRthvI upara khoTo vadhI gayelo bhAra utAravAne mATe ghaNI ghaNI yukitaothI e vicitra prANIone nAza karavAnI goThavaNa kare che. AvI paddhati cAlatAM cAlatAM hajAro yugo, hajAro vyavahAra ane hajAro brahmAMDe thaI gayAM che, eTale A pramANe yamarAja jyAre jyAre tapazcaryAmAM bese che tyAre tyAre AvuM thatuM ja AvyuM che. vastutaH te yamarAjathI kadI anyAya thato ja nathI chatAM paNa A rIte niSkAma tapazcaryA vaDe tenuM prAyazcitta le che. * AjakAla jene leke pRthvI kivA jagata kahe che, te AkhI pRthvImAM ane zAstradaSTie A jaMbudvIpanI aMdara darareja vijJAnadaSTie sumAre ochAmAM ochA 1,21,600 manuSya utpanna thavA ane nityaprati 82,080 chono nAza tha e sarva sAmAnya niyatikrama che. A rIte AkhI pRthvImAM ja budvIpamAM 1,97,60,00,000 thI kadIpaNa vadhu saMkhyA thaI zakatI nathI ane 1333800,000 saMkhyA ghaNe bhAge sthira rahe che. zvAsocchavAsane pradezanI maryAdAne eka lAkha vaDe guNI tene 8/120 vaDe bhAga ApI tene ardha karavo. eTale manuSya jIvanI utpattinI atima maryAdA thAya che, temAM garbhapAta thanAra che, garbhavAsamAMthI mRtyune vaza thayelA che tathA jeo ekarAtri chavI zakyA nathI evA jIvone paNa samAveza thAya che. A rIte vaijJAnika draSTie gaNitasiddha ane nizcitaniyama che. A saMbaMdhe " mahAkALapuruSa varNana''nA bhAga 7 mAM gaNitasiddha varNana AvanAra hatuM. paraMtu te sarva kAryane mULa sahita nAza thavA pAmelo hovAthI ane saMkSepamAM ja digadarzana ApeluM che. sUcanA-sumAre 10-15 varSa pUrve mahAtmAzrIe be traNa varSa eka sarakhI rAtadivasa nityapati sumAre vIza vIza kalAkanI mahenate patya bhautika vijJAnanI lokone kalpanA Ave te samajAvavAne mATe lokAgrahane lIdhe khagoLa, bhULa, brahmAMDa, saMkhyA zAstranI utpatti, arazAstranI u5tti, paramANu kevI rIte paraspara ekarasa thAya. ramezacaMdra vagere moTA moTA nakazAo TresiMga pepara upara taiyAra karelA hatA te paikI keTalAkanA pheTA-bleka-prakAzana 1 AtmasAkSAtkAra paddhati " tathA 4 "mahAkALapuruSa varNana' bhAga 1 mAM AvelA che te uparathI jijJAsuone kalpanA Avaze. A vijJAnanuM rahasya lokone sArI rIte samajI zakAya eTalA mATe tenuM vivaraNa sumAre seLa bhAgamAM kareluM hatuM. paraMtu dezanA durbhAgyavazAta thoDA samaya pUrve A sarva kAryane jaDamULamAMthI nAza thaI gayo che eTale have mahAkALa puruSa varNananA je bIjA paMdara bhAge nIkaLI, jagatane vijJAnane lAbha mahAtmAzrInA yogasAmarthyanI draSTithI maLI zakatI te have maLI zaka zakaya nathI. kema ke mahAtmAzrIne vinaMti karatAM teozrIe kahyuM ke "gaI gujarI bhUlI jAo; IzvarecchA nahIM hai, aba vaha hama bhI tayAra nahIM kara sakate; jo hogayA so ThIka hI huA, yaha to hamArA samaya tita rane mauna thA'. A vijJAnarUpa mahAkAryanI kalpanA to jeoe te kArya pratyakSa joyeluM che. teone te sArI rIte che, paraMtu anyane mATe to phakta mahAtmA zrInA AtmasAkSAtkAra paddhati tathA mahAkALa puruSa varNana bhAga 1 tema ja temaNe karelA pravacananA AdhAre "gAyatrI parabadhdha" nAmanuM pustaka temanA ziSya prasiddha * che te uparathI ja ApI zakAya tema che. saMcAlaka zrI. 1. vAkasudhA samiti.
Page #1018
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdeAhana ] tyAM (te AtmA vA brahmamAM) sUrya, caMdra ke tArAnA pazu bhAsa thatA nathI; [889 zrIkRSNa ane arjuna keNu'? A sAMprata je pRthvI che temAMnA yamarAja sUryanA putra che ane pitRonA adhipati kahevAya che, eTale jee dakSiNAyana mArge jaI pharIpharIthI janmamaraNanA cakkaramAM AvanArA hoya che. temane zikSA karanArA hevAthI te pitRenA adhipati kahevAya che. te pAte bhaviSyamAM keTaleAka samaya vItI gayA pachI prAyazcitane mATe bAra varSa sudhI tapa karaze te vakhate upara kahyA pramANe macchara jevA jagatane upadravarUpa nakAmA ane AtmasvarUpathI vimukha evAM dhaNuAM prANIe vaDe pRthvI bharAI jaze. A rIte kharUpa thaI paDelA mANusAthI tathA prANIothI A pRthvI vRkSAnI gIca jhADI jevI bhIDavALI thaI jaze, tethI te viSNu bhagavAnane zaraNe jaze ane devatAonI prArthanAne lIdhe tamArI peThe A nArAyaNarUpa viSNu e deha dharI, pRthvImAM avataraze ane temane sahAyatA karavAne mATe sarva devatAe paNa pAtapAtanA aMze vaDe avataraze, A viSNunA je e deha te ja nara-nArAyaNa RSi hA te paikI eka nArAyaNarUpavALA, vasudevane ghera tathA khIjo nararUpavALe pAMDu rAjAne ghera avataraze, te ja krame zrIkRSNu ane arjuna ema kahevAze. zrIkRSNa arjunane edha kema karaze ? pAMDurAjAnA moTA putra yudhiSThira nAmanA thaze. e dharmAMnA aMzarUpa ane dharmane nathutArA yudhiSThira saghaLI pRthvInA cakravartI rAjA thaze ane tenA kAkAnA chokarA pitarAI bhAI duaudhana nAmanA thaze. te bhaMyakara svabhAvavALA duryodhana, jema nALiye sapanA pArkA zatru hoya tema yudhiSThirane pAke zatru thaze, te yudhiSTharanu rAjya yukti vaDe paDAvIne pAchuM Apaze nahi tyAre temAM rAjya levAnI icchAthI laDAinI taiyArI karatAM kukSetramAM ati bhayaMkara aDhAra akSauhiNI senA bhegI thaze. he rAma ! e zrIkRSNe pAtAnA gAMDIva nAmanA dhanuSane dhAraNa karanArA arjuna nAmanA potAnA bIjA dehanA hAthe e sa aDhAra akSauhiNI senAne kSaya karAvIne pRthvIne bhAra vinAnI karaze. A mahAbhArata yudghate| AraMbha thavAnI agrI vakhate dehArdikamAM AtmAnA adhyAsane lIdhe arthAt deha eTale ja AtmA evA prakAranA anu!nane lIdhe hazeAkAdi vikAro vaDe vyAkuLa anele| ane mehavaza thayele arjuna eka pAmaranA peThe ajJAnI jevA thaze. baMne senAmAM AvelA peAtAnA ja svajanAne maravA taiyAra thayelA joi arjunane kheda utpanna thaze ane te yudda karavAnu cheADI deze tyAre svayaM jJAnavALA bhagavAna zrIkRSNe peAtAnA dehe karI pRthvIneA bhAra utAravA arjuna nAmanA dehane AtmajJAnarUpI saMsAra nivRttine mATe asa'garUpa sthitine AtmabheAdha karaze. yA ni. pU. para, 8 thI 35). tasmAt he rAjA dhRtarASTra ! A pramANe niyati krama nizrita che. * mATe je pakSamAM paramayeAgezvara zrokRSNa bhagavAna sAkSAtpe birAje che tathA dhanurdhArIomAM zreSTha evA arjuna che te pakSamAM ja samasta jaiaAkayanI lakSmInA vAsa acaLa che. tA pachI A rAjya, lakSmI, bhUti, eTale aizva kivA utkarSa tathA nIti nizcita hAya emAM zaMkAne sthAna che ja nahi, mArA vApravAhanI pUrNAhuti rAjana! A mujaba mane je Izvaraprerita aMtaHkaraNamAM sphUrti thaI hatI te bya sa`deza sAta ahArAtra samApta thaI AH sUryAMya thayA tyAM sudhI me` satat ekadhArA vApravAha niyamita rIte taddana niya ane ni:rA'ka banI vaikuMThanI sabhAmAM maheza, viSNu, brahmA Adi mahAdeveA; umA, lakSmI, sAvitrI, saravatI, mahAkALI Adi mahAdevIe; vasiSTha, vizvAmitrAdi mathiMgagrA; nAradAdi devaviSae; janakAdi rAjarSio; bRhaspati tathA zukrAcAya vagere devatA ane asurAnA gurue; rAma, kRSNu, varAha, nRsiMha, maccha, kacchapAdi avatArA; indra, agni, vastu, vAyu, yama vigere dikpAlAdi devatAo; sUryAdi nagrahe; cAmuMDAdi devIe ane anya devatAo tathA devIenA asa`khya gaNusamUI; maharSi'enA ziSya samudAyA vagere; tetrIsakara devatA gA; siMho, cAraNA, gau, apsarAA, kinnarA, kiMpuruSA ane AkAzacArI, vAyucArI,
Page #1019
--------------------------------------------------------------------------
________________ 90 ] naimA vivu mAna camana : [ siddhAntakASTha bha0 gac kha0 18/8 aNiyArI, jalasaMcArI tathA pRthvIsaMcArI asaMkhya gagane samUho tema ja kRta, tretA, dvApara ane kaliyuganA adhiSThAtA devatAo ItyAdi samakSa kahyo hato. te saMdeza badhA sabhAsade stabdha bano ekacitta sAMbhaLatA hatA. jyAre mAruM A vakatavya samA thayuM tyAra bAda sumAre ara muhUrtI eTale eka ghaTI (lagabhaga 24 miniTa) sudhI te huM nirvikapa sthitimAM ja sthira hato. te samaye sarva sabhAsade paNa taddana zAMta ne nizcala thaI beThA hatA keTalAke to mArI sAthe nirvikapa dazAmAM ja sthita thayA hatA. huM jyAre nivikalpa dazAmAMthI jAgrata thayA tyAre mane bhAna AvyuM, tethI UDIne meM zrIbhagavAnane sASTAMga daMDavata karyA. bhagavAne mane uThADIne AliMgana karyuM ane potAnA gaLAmAM hAra paherAvyo. tyAra pachI traleksajananI lamI mAtAne sASTAMga praNAma karyA, temaNe paNa vAtsalyabhAvathI atiSita thaI mAruM svAgata karyuM ne puSpavRSTi karI ke turata ja aMtarikSamAM rahelA vimAnacArI devAdika ane anya sarva sabhAsadoe bhagavAnanA jayanAda vacce puSpanI vRddhi karI tathA 66bI, nebatAdi vAdyono jayaghoSa zarU thayo. thoDA samaya bAda zrI lakSmIjI sahita bhagavAne mA' pAdya pUjana arcana karyuM ane pachI sabhAmAM beThelA sarva brahmavidonuM paNa krame pAgha pUjanAdi karyuM. A badhe samAraMbha joI ne huM te taddana dimUDha ja banI gayo hato, kema ke AvA mAnane mATe mArAmAM lAyakAta kayAM hatI ? thoDo vakhata thayA bAda sabhAmAM pharI pAchI zAMti chavAI gaI. AnaMdanA atirekane lIdhe mAre kaMTha bharAI gayo, AMkhamAMthI codhAra AnaMdAzru vahevA lAgyAM, tevI rithatimAM ja gadda kaMThe namrabhAve meM kahyuM : bhagavana ! huM te ajJAnI, mUDha ane pAmara chuM, AvA sanmAnane lAyaka nathI, huM to ApanA caraNu dAsAnudAsa chuM, vadhu zuM karuM! ema kahI meM pharIthI sASTAMga daMDavata karyA. bhagavAne ati premapUrvaka uThADIne mane AliMgana ApyuM ane teo mane tathA sarva sabhAsadone udezIne bolyA : bhagavAnanuM maMtavya A che samAsade ! A vaikuMTha lekanI sabhAmAM sAta arAtra ane ATha sAyana sUryodaya (divasa) paryata tamo badhAe A mahAmAnA mukhe sAMbhaLelo bodha temane nimittarUpa banAvI pratyakSa meM ja kahelo che, kema ke jovAmAM AvatuM A mahAtmAnuM zarIra teo ahaMbhAvathI rahita hovAne lIdhe anirvacanIya evuM brahmarUpa hAI te saMpUrNataH maDha5 che. mArI sAthe tAdAsyabhAvane pAmelA hovAne lIdhe teo kriyA, akriyA ke tenA sAkSI ityAdi tamAma bhAvothI para banelA che. temanAmAM rtApaNuM, akartApaNuM, dastha ke draSTApaNuM, jJAtApaNuM ke ajJAtApaNuM; dhyAtA ke adhyAtApaNuM; bhokatA ke abhoktApaNuM vagere prakAranAM kaMko athavA kaI paNa prakAranI tripuTIne yA te sarvane jANanArA sAkSIbhAvane; Izvarano ve mAyA ane tene kAryAdine lezamAtra paNa aMza nathI. teo anirvacanIya evA brahmarUpa ja banelA che. Ama abhAva ane tenA sAkSIbhAvathI rahita hovAne lIdhe temanI thatI kAyika, vAcika ke mAnasika vA bauddhika ane zvAsocchavAsarUpa jovAmAM AvatI tamAma kriyAo huM ja karI rahyo chuM; ema nizcita mAnazo. teo madra pRthvI madhye AvelA jabuddIpamAM tathA anya dvipAdi tema ja brahmAMDAdimAM avadhUta dazAmAM saMcAra karI te te lekane ane pRthvIne pAvana karI rahyA che. teo madrapa thavAne lIdhe nadIo jema samudramAM maLatAM ekarUpa thayA pachI nadIrUpe nahi paNa samudrarUpe ja astitva dharAvI zake te pramANe teonuM astitva maTI jatAM have teonuM astitva ' drazya ja hoI zake; AthI temanAM zvAsozvAsamAMnAM paramANuothI mAMDI temanA sahavAsamAM AvanArA kharekhara dhanya ja che. temanI kAyika, vAcika, mAnasika, bauddhika ityAdi thatI tamAma kriyAo madrupa hevAne lIdhe te thakI jagata pAvana thAya che. temanA daSTipAtho paNa pApa naSTa thaI jAtazuddhi svAbhAvika rIte ja thatI rahe che. A mujaba makUpa banelAe ja mArA sAcA bhakato che. vadhu zuM karuM? e mAruM ja bIju rUpa che ityAdi kahI mane punaH AliMgana karIne prasthAne birAjyA tathA huM sASTAMga daMDavata karI temanA siMhAsananI pAse ja beu hAtha joDI namrabhAve UbhA rahyA. te samaye sarve sabhAsadoe jayaghoSa karyo; bAda anya sabhAsadoe potapotAnuM vakatatva zarU karyuM.
Page #1020
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) tyAM vihatane paNa bhAsa thatuM nathI, te pachI agninI te vAta ja zI ? [ 89 maharSi vasiSa, vizvAmitrAdinA maMtavya zrImaharSi vasiSTha bolyAH he sabhAsade ! kaliyuga ati ghora pApathI bharelo che chatAM temAM paNa sAcA lithI bhagavAnanI bhakti karatAra kevI ucatama sthitie pAMce che te tamee A mahAtmAnA udAharaNa uparathI pratyakSa anubhavyuM che. zuddha aMtaHkaraNapUrvaka sAcI jijJAsAthI ane vyavahArAsaktithI rahita banI niSkAmabhAve bhagavAnanuM nAmasmaraNa karanAra kevA tAdAmyabhAva nI prApti karI zake che te juo! have A mahAmAnI huM tamane vyavahAradaSTi e ucita evI saMkSepamAM oLakha ApuM chuM, te sAMbhaLe. eka vakhate brahmalokanI sabhAmAM A sAkSAta vaikuMThAdhipati bhagavAnanuM Agamana thayuM hatuM. te vakhate sabhAmAM taravaviSayaka carcA cAlI rahI hatI. bhagavAnanA sAcA ravarU5nA nirNaya saMbaMdhe mahAtma aherAtra kahelA upadezanI tulya mAro upadeza cAlu hato te sAMbhaLIne bhagavAna AMta AnaMdita thayA ane temaNe mArA upara prasanna thaI mane vacana ApyuM ke kaliyuganA sumAre pAMca hajAra varSone kALa vyatIta thayA pachI lokomAM sAcA svarUpanA jJAnano punaruddhAra karavAnA uddezathI jaMbudvIpa maLe tArA kuLamAM huM janma laI A jJAna jagatamAM prasiddha karIza. te vacanAnusAra bhagavAnanA e anugrahane lIdhe mArA gotramAM teoe tapatI ane satpAtra brAhmaNakuLamAM mArA kuLanA azvane dIpAvato sUrya prabhAsamo A avatAra lIdho che ane kALadezane anusAra satya jJAnano bodha jagatane Apyo che, kalayuga samAM mahAna ghora tathA pApakarmo karavAmAM ja proti rAkhanArA kemAM paNa kharekhara aMtaHkaraNapUrvaka IzvaraprAptinI icchA thAya to te TalI badhI saNama che tenuM A pratyakSa udAharaNa che. satyayumanA moTA meTA mahaSiesamAM A avatarika mahApuruSane AziSa sahita AtmarUpe praNAma che. vizvAmitra belyAH he sabhAsade! maharSi vasaIjIe kahyuM te bilakula yathArtha che. veda vedAMgAdinA sAra5 pratismRtimAnya evuM gahana jJAna je kaliyugamAM atizaya durlabha che, te jJAna prAkRta bhASAmAM atisulabha ane saraLa bhASAmAM sayuktika paddhatithI kaheluM che. tevA brahmasvarUpa avatArika mahAtmAne AziSa ane praNAma karavAM ucita che. zrIkRSNa bhagavAna bolyAH meM dvApara yuganI aMtamAM mArA ja aMzarUpa evA arjunane nimitta banAvI mahAbhAratanA yuddha samaye je guhyatama jJAna lekakalyANArthe kahyuM hatuM tene kharo artha jagatamAMthI lupta thavAne lIdhe ajJAnatAthI mithyA vitaMDAvAda vadhavA pAmyA hatA. te jJAnane sAcA artha have mArA ja svarUpamAM A avatArika mahApuruSa dvArA lekamAM prakaTa thavA pAmaze tethI mane svAbhAvika rIte ja harSa thAya che. ema kahI temaNe mane ataharSa sahita chAtI sarase cAM. meM temane sASTAMga praNAma karyA ane temaNe paNa mane sAmA prama karI potAnA gaLAmAMne hAra paherAvyo. arjuna bolyAH bhagavAna zrIkRSNa ane mahAbhAratanA yuddha samaye kahelA bedhane sAcA ane saraLa artha le mAM pragaTa karavAnA uddezathI maharSi vasiSThanA kuLamAM avatAra laI lokomAM ajJAnatA naSTa karavAne mATe bhagavAne je parizrama uThAvyA che te badala huM temanA A rUpane zatazaH praNAma karuM chuM. zrIvyAsAcAryajI, sarva sabhAsade tema ja sabhAmAM beThelA kaliyuganA adhiSThAtA devatAne uddezIne bolAH he kalideva ! huM tamane namaskAra karuM chuM, tane badhA loke pApI, nIca ne halake gaNe che paraMtu tArA uparanuM e dUSaNa have A tatvavidonI sabhAmAM ja dUra thayuM che; kema ke satyayugamAM hajAro varSo atizaya dAruNa tapa karavA chatAM paNa azakya gaNAtuM paramAtmAnuM A ati guhya evuM jJAna kaliyugamAM sahelAIthI prApta thaI zake che ane e vAtanI khAtarI vaikuMTha jevI mahAsabhAmAM maLe che. AthI vizeSa pUrAvo ane Azcarya zuM? gItAkAra gughakhAnaprasUtino mAro uddeza kharekhara. Aje saphaLa thayo che; AthI mane rahIne rahIne ghaNe harSa thAya che. A mahAtmA sarvazAstrasaMpana heInamAM ati nipuNa ane
Page #1021
--------------------------------------------------------------------------
________________ 892 ] tameva mAtamanumati - [ siddhAntakADa bha0 gIa1878 dhAraNAbhyAsI hovAthI teo A jJAna tattvavidonI sabhAmAM akhalita rIte sarva tatvavidene, mAnya e ekadhAre baMdha karI zakyA che. kharekhara devatAo paNa temanA darzanArthe talase che evA sAkSAta brahmasvarUpa ane pUrNa bhagavAna samA e avatArika divya puruSane tathA sarva sabhAsadone zataH praNAma he! zrI gaNezajI bolyAH he maharSi! tamee mArI ghaNAM varSo sudhI ArAdhanA karelI che tethI huM ghaNe prasanna thayo chuM. mArI zubhAziSa che ke tamAro A divya saMdeza bhUtaLamAM mahAna vikhyAta thaze, te vaDe ghaNA lokonuM kalyANa thaze. garuDa jema sarSane kApI nAkhe che tema tamArA A divya saMdezanuM bhAvanA sahita sevana karanAranA tamAma vidhanono huM tatkALa nAza karIza. mAtAzrI zrIsararavatIdevIe mArA mastaka upara hAtha mUkIne kahyuM, ke huM nitya tArI pAse ja chuM. je A tArA saMdezanuM aheniza zraddhApUrvaka sevana karaze tene huM avazya prasanna thaIza. pachI te game tevo mUDha kema na hoya ! tene paNa sarva vidyAnI avazya prApti thaze. evI mArI AziSa che. mAtAzrI lakSmIjIe mArI piTha upara hAtha pheravIne kahyuM : he vatsa! tArA A divya saMdezanuM je aheniza zuddha bhAvanAthI sevana karaze tene sarasvatIdevI eTale vidyA sahita mArI prApti paNa avazya thaze. mAtA zrI mahAkALIdevIjIe paNa prasanna tharDa kahyuM ke huM tane AziSa ApuM chuM ke je A divya saMdezanuM nityaprati sevana karaze te sarva saMkaTa thakI mukta thaI amaya tharo. zrI vivasvAna sUrya devatA bolyA : vatsa! zrI gaNezajInI AjJAthI te prathama mArI dhAraNAbhyAsanI upAsanA karI hatI tethI meM tArA upara prasanna thaI tane sUryalokanuM divya darzana karAvyuM hatuM, tenuM tane smaraNa che ne? tAro jaya he. A divya saMdezanuM zradA vaDe sevana karanAro game tevo mahAnamAM mahAna pApI haze to paNa huM tenA sarva pApono aMdhArAnI jema takALa nAza karIza ane tene avazya sUryalekamAM sthApiza, tema ja smaraNa karatAM tArI samakSa upasthita thaIza, mArA vivekAtmaka AzirvAda e rIte nRsiMha, rAmAdi avatAra, janaka, zukadeva, uddAlaka, tripurAsuMdarI mAtA, sarasvatI, mahAkALI, mahAlakSamI, gAyatrI vagere mahAdevIe; nArada, tuMbara, zeSabhagavAna, sAMkhyAyanAcArya, maharSi pataMjali, pANini ityAdi ane tattvavidonA prazaMsAtmaka udagAro sAMbhaLI meM temane sarvane praNAma karI kahyuM ke, huM kAMI A rItanI sanmAnatA ke prazaMsAne pAtra nathI paraMtu Apano sarvane dAsa heI AziSane lAyaka chuM. moTerAone svabhAva che ke teo bALakane gaurava kare tema Apa sarva mahApuruSono mArA pratye AziSa darzAvate A viveka che, ema huM samajuM chuM. mane Apa badhA ApanA caraNAraviMdamAM rAkhaze evI mArI namrabhAve punaH punaH prArthanA che ema kahI sarva dizAe namana karI bhagavAna sanmukha sASTAMga praNAma karyA ne svasthAne beThe. tyAra bAda badhA mahAdeva, devIo, tema ja anya devatA gaNe, devarSio, maharSio, rAjarSio, sUryAdi mahamaNo ItyAdi sarvane amArI divyazakti tamArAmAM pravezaze e rItanI aMjali samarpaNa karI tathA bhagavAne mane cha rUpe smaraNa karatAM ja huM tArI pAse hAjara rahIza evuM AzvAsana ApyuM. pharIthI duMdubhI, nebata vagere vAdyone gheSa zarU tha, sarvanA jayaghoSa ane puSpavRSTi vacce sabhA barakhAsta thavA lAgI eTalAmAM teja:puMja caitanyayukta ane ati dedipyamAna evuM eka kAranuM vimAna AvyuM, temAM jema pANImAM barapha pigaLe tema sarva sabhAsade sahita huM ekAeka rUpa banI gayo. ahAhA! keTale badho A apUrva camatkAra! -
Page #1022
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] A badhA bhAse samaye ane aMta pachI paNa te (AtmA te bhAse ja) che; [ 893 Izvarakurita dezanI pUrNatA he rAjana! A pramANe bhagavAnanI sabhA samakSa kahevAmAM Avele Izvarasturita sarva saMdeza ke je sabhAmAM sAkSAta zrIkaLaNa bhagavAna ane arjuna paNa birAjelA hatA, je meM tamArI sarvAnI IcchAnusAra athathI iti sudhI saMpUrNa rIte kahI saMbhaLAvyo te tamoe lakSapUrvaka sAMbhaLyo ne ? have tamo niHsaMzaya banI paramapadamAM sthita thayA ke? rAjA bolyA : mahAtmana ! ApanA A amulya upadezathI huM taddana zAMta thayo chuM; mArA tamAma saMzo chedAI gayA che, ApanI kRpAthI huM have paramapadamAM sthita thayo chuM. je paramezvarathI A jagatanI utpatti, sthiti ane laya thAya che, dhaDAmAM rahelI mATI ane aMdhakAramAM rahelA suvarNanI peThe A paramezvara pote ja kAryarUpa jagata viSe kAraNarUpe carAcara vyApI rahelA che, je jJAnarUpa ane ravayaMprakAza che, jeno artha samajavAmAM moTA moTA buddhimAno paNa mohane pAmI jAya che, evA vedanA je paramezvare Adi kavi evA brahmAnA manamAM aMtaryAmIrUpe prakAza karyo che. jema sUryanAM kiraze viSe zrAMti vaDe dekhAtuM jhAMjhavAnuM pANI sAcuM nathI chatAM 5NuM sUryanAM kiraNenI sattAthI te sAcuM hoya tema bhAse che ane jema rithara pANImAM bhAntithI A kAca che evI buddhi thAya che te sAcI nathI te paNa te pANInI sattAthI sAcI hoya tema bhAse che, jema kAcane viSe brAntithI " A pANI che" evI buddhi thAya che, te sAcI nathI to paNa te kAcanI sattAthI sAcI hoya ema bhArse che, tema adhiSThAna evA paramezvarane viSe tamoguNanA kAryarUpa pAMca mahAbhUtanI sRSTi, rajoguNanA kArya5 iMdriyonI | ruSTi tathA sarvagaNanA kArya25 devatAonI sRSTi kalpita ane asatya ja che, te paNa je paramAtmAnI sattAthI te sAcI hoya tema bhAse che, je paramezvare pitAnA jJAnarUpa prakAzathI mAyArUpa kapaTa TALI nAkhyuM che ane je paramezvarane bhUta, bhaviSya ane vartamAna kALa tathA jAgrata, svapna ane supti e traNe avasthAo ane traNe kALamAM paNa nAza nathI evA sarvathI zreSTha parabrahma paramAtmAnA svarUpano zAstramAM je nizcaya ka hyo che te huM have sArI rIte samajo chuM. sadaguru kRpAthI mUkha he yA paMDita heya te paNa te Atmatatvane jANIne du:kharUpa evA A saMsArasAgaramAMthI chUTI akhaMDa zAMtine prApta karI zake che, evuM je zAstramAM kahyuM che tene pratyakSa anubhava mane thayuM che. ApanI kRpAthI huM rAmAdi dothI mukta thayo chuM daDha bodhane lIdhe sarvatra samabuddhimAna, zAMta ane sukhano mahAsAgara ja banI gayo chuM, sAkSAta brahmasvarUpa evA Apane huM sASTAMga praNAma karuM chuM. aDhAra purANamAM zrI mad bhAgavata purANa vartamAnakALamAM lokomAM atizaya paricita che tema ja zrIvasiSThajIe kahelA mahArAmAyaNanI ajoDatA saMbaMdhamAM koI ajANa nathI, tenA AdhAra sahita A bhagavad gItAno upadeza vaDe kharekhara veda, vedAMga, upaniSadAdi zratismRti zAstro tathA purANuM vagerenI ekavAkayatA zI rIte che, e vAta Ape ja samajAvI te have II amane sArI rIte samajavAmAM AvI che, mATe avatArika cetanyasvarUpa evA he paramAtmana ! Apane huM punaH zatazaH praNAma karuM chuM. brahmAnandaM paramasukhadaM kevala jJAnamUrtim dvandvAtItaM gaganasadRzaM tattvamasAdilakSyama / ekaM nityaM vimalamacalaM sarvadhIsAkSibhUta bhAvAtItaM triguNarahitaM sadguruM taM namAmi // rAjana! tame tattvajJa thaI paramapadamAM vizrAMta thayA che eTale have stutine sthAna kayAM heya? A te mArI baDabaDa che. mahArAja! AvA amUla upadezane te vaLI baDabaDa zI rIte kahI zakAya ?
Page #1023
--------------------------------------------------------------------------
________________ 894]. tA mArA samara vimati A jaTha. [ siddhAntakANa bha0 gIva a018% rAjA sAMbhaLa! jIvanmukta mahAtmAo suSupta maunamAM sthita hoya che jema gADha nidrAmAM paDelo manuSya dhamAM kAMI bole to loke tene baDabaDa kahe che, kharA ne? tevI sthitimAM ja mahAtmA rahe che, vaLI ajJAnI loko temanA upadezane dhyAnamAM letA nathI, mATe te baDabaDa nahi te bIjuM zuM kahevAya ? mArI bhikSA nAyamAtmA pravacanena lo ___na medhayA na bahunA zrutena / yamevaiSa vRNute tena labhyastasyaiSa AtmA vivRNute tanuM svAm // (muMda0 310 1/2/3) A AtmA pravacana vaDe, buddhi vaDe kiMvA bahuzruta thavAthI kadI paNa labhya prApta thanAro nathI, paraMtu jene kharekhara tene ja prApta karavAnI tIvra icchA hoya tene te pitA vaDe ja prApta thaI zake che. uddeza e ke, AtmA e kAMI ghaNuM pustakone abhyAsa karavAthI, buddhi vaDe kiMvA buddhizALI paNAnA ahaMbhAvathI, puSkaLa pAMDitya vaDe, ghaNAM pravayane vA vyAkhyAno karavAM kiMvA te ja sAMbhaLatA rahevA thakI kadApi prApta thatA nathI, tenI prAptine mATe te phakata tIvra mumukSatA e ja eka sAdhana che, jene AvI tIvra jijJAsA heya, je anyabhAvanAne tyAga karI AtmA vaDe ja AtmAne pAmavAne i che, te ja A AtmAne pote pitAmAM meLavI zake che. TUMkamAM bepaNanI bhAvanA vaDe AtmA kadI paNa prApta thaI zakato nathI paraMtu tIvratara jijJAsAha ekapaNAnI vA advaitanI nizcala bhAvanA vaDe aparokSajJAna karavAthI ja tenI prApti thaI zake che. mAre vAra lake je ke mane mahAtmA kahetAM, mArI pUjA karatAM, potAne zAMti maLI che ema paNa kahetAM, eTaluM ja nahi paraMtu mArA pustake jJAnathI evA te bharapUra che ke tenI barAbarI prAkRta bhASAmAM kavacita ja koI karI zake ! evuM evuM ghaNuMe kahetAM, chatAM Aja sudhI huM mane pitAne apUNuM samajato hato kema ke huM kevaLa graMthonA lekhana, vAcana kiMvA to samajAvI uparacoTiyuM jJAna prApta karanArAono varga nirmANa kare athavA vadhu lokone jamAva karavo che mArAM stutistotrAdi karanArAone samUha ekatra karavA karatAM AtmAnA aparokSa anubhava prApta karanArAone ja huM vadhu lekhuM chuM. AthI mane haMmezAM ema ja lAgyA karatuM ke jagatamAM kevaLa pravacano vA pustaka lakhIne ja huM sAco vAraso ApI zakatA nathI, paraMtu jyAre eka paNa vyaktine paramAtmAno aparokSa sAkSAtkAra karAvI ApuM ke jethI te vyavahAramAM rahIne ane game te sukha duHkhAdi prasaMgo AvavA chatAM paNa te thakI heje calita nahi thatAM jaLakamaLavata alipta rahe ane kevaLa zAMtimAM potAnuM AyuSya vyatIta kare tathA mamAdi sahita "huM" bhAvane vilaya karIne eTale mana rahita avasthAmAM paNa vyavahAra kevI rIte ane keTalI badhI kuzaLatAthI thaI zake che, zAstromAM kahevAmAM Avela anAsakata karmayoga kene kahe che, te saMbaMdhe jIvanmuktinuM rahasya tathA mArA ravAnubhavanuM tattva "huM" jagatane jIvanmuktonA udAharaNanI sAthe pratyakSa batAvIne khAtarI karAvI na zakuM tyAM sudhI hu" mAre sAco vAraso jagatane ApI na zakuM; paraMtu IzvarecchAthI evuM eka te zuM pUratuM samAjamAM adhikArI gaNAtAM strI ane zraddhAdika saha keTalAMka udvAharaNe huM Aje jagata samakSa mUkI zake che. tethI mane svAbhAvika rIte ja AnaMda thAya che ane AthI ja huM jagatane A saMdezo ApavA prerAyo chuM. dayeyaprAptinI yuti "tame mAne yA na mAne tamArAmAM zraddhA che vA na che paraMtu jo tame anAsakta vyavahAra kiyA karmayoga kene kahe che, tenuM sAcuM rahasya jANavAnI IcchA dharAvatA he, saMsAramAM rahe chatAM paNa
Page #1024
--------------------------------------------------------------------------
________________ gAtAdevana] (tama) A siva (paNa) tenA vaDe ja bhAyamAna thAya che. [ 895 jaLakamaLavat kevI rIte kahI zakAya che. tathA potAnuM AyuSya sukha, zAMti tathA paropakArattimAM ja kevI rIte pasAra thaI zake tenuM sAcuM rahasya jANavAnI je tamArAmAM kharekhara tIvra jijJAsA hoya to huM tamane pratijJAthI kahuM chuM ke tevI sthiti prApta thavI e tamAre mATe kAMI azakya nathI, paraMtu AvI sthiti prApta karavAne mATe tamAre phakta graMthavAcanane ja dhyeya nahi samajavuM joIe; te to phakta eka sAdhana che, ema samajI temAMnAM tattano pratyakSa anubhava meLavavAne je tamo prayatna karazo to tamo te beyane jarUra sAya karI zakaze, ema niHsaMdeha samaje. tamArA A yeyaprAptinA kAryamAM kAMIka aMze madadarUpa thaI zakAya eTalA pUrato ja sadagraMthono upayoga che, AthI ja zAstramAM kahevAmAM AveluM che ke Rpha, yaju, sAma, ane atharvaveda, zikSA, jyotiSa, chaMda, nirukata, kalpa ane vyAkaraNa e che vedAMgo; upaniSadAdi, zrutismRti ityAdi saghaLA sagraMtho to phakata AtmAnA parokSajJAnamAM ja upayogI che. A badhA thakI aparAvidyAnI prApti thaI zake che. tenI prApti thaI eTale te karatAM paNa 5ra evI parA vidyA te anubhava vaDe ja prApta karI zakAya che. mATe tame aparokSa anubhava prApta kare. jema peTa bharelo manuSya upavAsIone game teTalo bodha Ape chatAM javAM sudhI teonuM peTa bharAya nahi tyAM sudhI te nirarthaka ja nIvaDe che; tathA peTa bharAyuM ke nahi te to khAnAra pote ja jANI zake che, bIje nahi; tema tamo pote ja pratyakSa AtmAno svAnubhava karo eTale peTa bharIne jamelAne game teTaluM paMcapakavAna Apaze te paNa te khAvAnI kadApi irachA karaze nahi, tema eka vakhate tamo AtmAno sAkSakAra prApta karazo eTale A karatAM vizeSa jANavAnuM kAMIka haze evo tamane kadI svapnamAM paNa vicAra Avaze nahi, tamo haMmezane mATe tapta thazo ane kAyamI sukhazAMtimAM mahAlI rahezo, AmAM anubhava e ja pramANa che. tame ta te kAryamAM tamane madadarUpa thAya evA sagraMthano ja tamo nitya abhyAsa karo tathA anubhavanA mArge vaLe. tamArI pAse huM A ja bhikSA mAguM chuM. tamone tamArA anubhavarUpa meyaprAptinA mArgamAM eTale aparokSajJAna athavA sAkSAtkAra karavAnA kAmamAM ja mArA A ane itara graMtha madadarUpa nIvaDe te huM mArI mahenata saphaLa thaI ema samajIza, paraMtu dhyAnamAM rAkho ke huM tamArI pAsethI maMthakatyaya karatAM anabhava prApta karI levA rU5 bhikSAnI ja apekSA dharAvuM chuM. sadagraMtho te tamone pAlakanI jema sAcA tatvanuM parikSajJAna ja karAvI Apaze, paraMtu phakta tenA vaDe kAMI kharuM sukha athavA kAyamI zAMti kadI paNa prApta thavAnI nathI. tenI prApti to tame jyAre svataH anubhava karo tyAre ja karI zakaze." A vAta huM kAMI tamane navI ja kahI rahyo chuM, ema samajazo nahi paraMtu upaniSadAdimAM zAstrakAro paNa pokAra karI karIne ema ja kahI rahyA che. zabdAsaraM parabrahma yasmiAkSINe yadakSaram / tadvidvAnakSaraM dhyAyecadIcchecchAntimAtmanaH // parabata e zabdadAthI paNa para che. A sarvano nAza thavA chatAM paNa jene kadI nAza thato nathI, evuM te akSara che. mATe jene kharekhara AtmasaMtanI icchA hoya teNe te niraMtara avinAzI evA eka bahAnuM ja satata dhyAna karavuM joI e. he viye veditavye tu zabdabrahma paraM ca yat / zabdabrahmaNi niSNAtaH paraM brahmAdhigacchati // vilA be prakAranI che. (1) zabdabrahma eTale jene parikSajJAna kahe che tathA (2) parabrahma eTale aparokSAnubhava. jene zabdabrahma eTale AtmAnuM parokSajJAna sArI rIte thavA pAmeluM hoya che te kuzaLa
Page #1025
--------------------------------------------------------------------------
________________ 896] baioDavAvazAla proDabastha: sanAtana: [ siddhAntakASTha bha0 mITa a 18/78 kiMvA niSNAta puruSa ja parabrahmane pAme che eTale pakSajJAna prApta thayA pachI ja aparokSajJAna kivA sAkSAtkAra thaI zake che. granthamabhyasya medhAvI jJAnavijJAnattvataH / palAlamiva dhAnyArthI tyajenthamazeSataH // (mamRta vA ghoghaniSa) prathAnA abhyAsa vaDe jJAna eTale zabdabrahma vA parokSajJAna prApta karI laI buddhi mATe tatvane sArI rIte samajI lIdhA bAda vijJAna eTale aparokSajJAna vA sAkSAtkArane mATe dhAnyanI icchAvALo jema chotarAne tyAga karI de che, tema graMthono taddana tyAga karI devo joIe.. tameva dhIro vijJAya prajJAM kurvIta brAhmaNaH / nAnudhyAyAdaracchabdAvAco viglApanaM hi taditi // ( vR0 310 10 4 grA0 4 mAtra 21) dhIrapuruSa ja jANavAnuM te jAgI laI prajJA saMpAdana kare tathA ghaNu zabdonuM ciMtana na kare arthAta AtmAnuM parIkSajJAna prApta karI laI pachI te zAbdika jJAnano paNa tyAga kare kema ke te te kevaLa vANIno miyA parizrama karAvanArAM che. muMjhavaNa maTADavAno upAya jema koI kaheze ke, tamone aDhaLaka saMpatti, suMdara strIo ane moTuM sAmrAjya vagere sadhaLuM ApavAmAM Avaze paraMtu te mATe tamAre kadI laghuzaMkA ke zauca javuM nahi, eTalI eka ja zarata che te te sarvane tyAga karyA sivAya chUTake ja thato nathI. eTaluM ja nahi paraMtu game tevAM jarUrI ane mahatvanAM saghaLAM kAmane paDatAM mUkavAM paDe che, tema tamane jagata paikIno keI paNa prakArano moha silaka rahevA pAmyo na hoya, upara mujaba jyAre tamArI game te bhoge paramAtmaprApti kiMvA AtmasAkSAtkAranI tIvratara irachA thaze, tyAre tene mATe eka kSaNa jeTalo vakhata paNa lAgaze nahi. jayAre tamArI beyaprApti mATenI ati tIvratara jijJAsA pedA thayelA haze, kevaLa 5ramAtmaprApti e ja eka tamAruM dhyeya banI gayuM haze, samagra aiyanA rAjyano paNa tyAga karavAnI tamArI pUrNa taiyArI haze, viSayabhoganI asAratA samajAI tenA pratye tamo saMpUrNa vairAgyazIla banyA haze; ATaluM thayA chatAM paNa je tamo guMcavaNamAM paDyA hazo, sAco mArga nahi jaDavAne lIdhe je tamane arjAnanI jema kharekharI muMjhavaNa utpanna thaI haze; jyAre tame arjunanI mAphaka taddana nirgava, nirabhimAnI banI samarpaNanI bhAvanAvALA thayA hazo; tamo durAgrahathI taddana rahita banyA hazo; tamAruM mAnasa jIvanamaraNanA phUTa prazna saMbaMdhe vicAra karavA asamartha banyuM che ema tamane lAge ane tamArI mArA pratye pUrNapaNe evI nisIma ane niHzaMka zraddhA thaI haze ke tamArI muMjhavaNa mArAthI ja avazya dUra thaI zakaze; to tamAro e mohabhrama huM eka kSaNamAM maTADI tamArI muMjhavaNa avazya dUra karIza; e vAta tamone satyapratijJAthI kahuM chuM. mAre to AvA nItivAnonuM ja kAma che, bAdhAonuM nahi, paraMtu jyAM sudhI tamane AvI rItanI AtmaprAptinI tIvratara jijJAsta utpanna thayelI na hoya tyAM sudhI tamAre mATe ane tamAre khoTe vakhata bagADavAno prayatna karavo nahi joIe. niHzaMka ane saMpUrNa zraddhAyukta tIvratara jijJAsA sivAya apAyela tattvabodha kAcA pArAnA jema vyartha nIvaDaze eTaluM ja nahi paNa tamAruM te pagaluM avicArI gaNAze kemake tamo mAre tApa sahana nahi karI zake. e khAsa dhyAnamAM rAkhaze. paTane khAtara sarvane tyAga karI paradezagamana karavuM paDe che, zikSaNane mATe paNa mAtA, pitA ane sagAMsaMbaMdhIone choDavAM paDe che, yuddhanI nokarImAM phakta peTane mATe nananI kurabAnI ApavI paDe che,
Page #1026
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] UMcA mULa ane nIcI zAkhAvALe A azvatha (varatutaH) sanAtana (brahma) che. [ 997 vyavahAramAM Abaru sAcavavAne arthe paNa loko maraNanuM zaraNuM grahaNa karavAne taiyAra hoya che. A rIte vyavahAramAM AvI najIvI ane nakAmI bAbate ke je chevaTe sAva mithyA kare che tene mATe paNa je maraNaparyatana-moTe tyAga karavAne loko taiyAra hoya che te pachI atyaMta sukhanA paramAvadhi samuM A Amapada ke je sarvanuM mULa adhiSThAna che, moDI yA vahelI jenI prApti karyA sivAya jIvone chUTake ja thavAnI nathI, tevA parama padanI prApti mATe tuccha ane pariNAme nirarthaka evA A kAyika, vAcika ane mAnasika vyavahAra sahita mithyA ahemamA bhAvone je vilaya yA tyAga karavo paDe te emAM te moTI zI vAta che? tene mATe khATAM bahAnAe batAvavA e potAnA kAyaratArUpa che; tevAonuM AmAM kAma nathI. jijJAsuoe khAsa dhyAnamAM rAkhavuM ke Atma prApta to potAnA puruSArtha vaDe ja sAdhya thaI zake che, te koInI pAsethI gupta zakti dvArA potAmAM pravezI jaze evI icchA vA yAcanA karavA thakI prApta thavI kadI paNa zakaya nathI. bIjAo rasa taiyAra karI Ape paNa khAvAnuM kArya to pote ja karavuM paDe che tema AtmAnuM parokSajJAna kei paNa prakArano durAgraha choDI nirabhimAna paNe namratA ane viveka saha zrI gurunI sevA karI temanI kRpAthI ja prApta karI levuM paDe che, tyArabAda teo batAve te dharaNe aMtaraMgamAM teno daDha abhyAsa karI puruSArtha vaDe aMtima dhyeya sAdhya karI levuM joIe. I 1 paramAtmAptinA saMbaMdhamAM mAre je kAMI kahevAnuM hatuM te badhuM meM vakhatovakhata pravacano, vyAkhyAno, saMvAda, praznottara ane zaMkAsamAdhAnarUpe carcAo dvArA tema ja A gItAdahana, datta parazurAma tathA anya pustako dvArA paNa kaheluM che. zAstrakAro paNa e ja pakArI pokArIne kahI rahyA che; paraMtu jeo avivekI potAne vivekI mAnI beThA che, ahaMkArathI bharapUra hovA chatAM potAne ahaMkArathI rahita samaje che, viSayomAM atyaMta Asakata hovA chatAM pitAne anAsakta mAne che, buddhihIna hovA chatAM potAne moTA buddhimAna samaje che, kevaLa pitAnA svArtha khAtara jagatane vinAza karI rahyA hovA chatAM jagatanA hitecchu hovAno dAvo kare che, pArakI ane bAyalI jevI buddhi hovA chatAM pote svataMtra vicAranA che ema mAne che; evA vAstavika durAgrahI, vidhyAbhimAnI ane mUDho hovA chatAM paNa vyavahAramAM doDhaDAhyA gaNAtA khuzAmatiyAone galAdehanAdi to zuM paraMtu zratismRtyAdi saghaLAM zAstra saha vaikuMThAdhipati viSNu bhagavAna brahmadeva vA pratyakSa mahezvara pote AvIne sAcuM tattava samajAve to paNa te be gaddhAne vAtanI jema taddana nirarthaka ja che. de gadhA eka sadAcAra saMpanna brAhmaNa gRhastha kAzIkSetramAM jaI vedavedAMgAdi zAstrasaMpanna banIne ghaNuM ghaNuM pramANapatro ane mAnapAna meLavIne potAne vatana nivAsane mATe AvyA, tyAMnA rAjA e temanI dhaNI AgatAsvAgatA karI ane temane moTA mAnanI padavI sAthe rAjaguru tarIke ati AgrahathI potAnI pAse rAkhyA. sadarahu gRhastha dhaNu bhalA ane ati vidvAna hatA. teo rAjAne dararoja sAMje be kalAka nItizAstrAdino upadeza sArI rIte ApatA hatA. rAjA te badhuM jAguM lakSya pUrvaka sAMbhaLato hoya ane badhuM turata ja samajI jato hoya evo bhAva pradarzita karate AthI zAstrIjIne traNe ja AnaMda thatA. temaNe vicAryuM ke A rAjA dhANe ja buddhizALI che kema ke ATaluM badhuM gahana tatva te eka vakhatanA kahevAmAtrathI vagara pramane sArI rIte samajI zake che, te have zrImadabhagavadagItAno upadeza ApI anAsakata karmayogI banAvIe. Ama pote anAsakta che ke nahi eno vicAra nahi karatAM mAtra rAjAne anAsakta banAvavAno irAde sevatA A rAjaguru zAstrIvaye te vAta rAjAne kahI rAjAe ghaNuM ja AnaMdathI temAM saMmati ApI. dararoja rAjasabhAnI vacamAM ja sAMbhaLavAnI icchA jaNAvI ke jethI teno lAbha badhAne maLe. rAjaAjJA ane rAjavyavasthA pachI zuM pUchavuM? rAjagurue gItA, nyAsa vagere karI " saniSo nA sAdhA nepAnavana" e zloka 50
Page #1027
--------------------------------------------------------------------------
________________ 898 ] tadeva zukraM tadbrahma tadevAmRtamucyate / [siddhAntakASDa bha. gI a0 18/78 methI gItA kahevAnA AraMbha karyAM. bhagavAne mauna banAvI leAkA upara kharekhara upakAra karyo che, kema ke te thakI mUrkhAo paDitAimAM khapI zake che ane vidyAtAne tA te bhUSaNurUpa ja che. rAjA te| dararoja maMtro sahita badhuM dhyAna daIne sAMbhaLe ane jANe badhuM ekadama samajI jatA hoya tema jI hA, vagere jevI lakIza kheMce. tevA AvirbhAva batAve ane nadI bhaLakanI jema mAthu dhUNlRAve jAya. A uparathI rAjaguru mAnI le / Ane te! AmAM khUba rasa paDe che ane dhaNuM UMDuM jJAna che, ema samajI zAsrIjI bicArA dAkhalAdalIla sahita vadhune vadhu AdhAre| TAMkI vistArapUrvaka varNana kare jAya. lagabhaga etraNa varSo sudhI A krama cAlyA. mATI dhAmadhUmathI pRrNItI thaI te badhA sabhAsade zAMta citte beThA hatA. rAjagurue mAnyuM, ke rAjA have pUrNa paNe anAsakta banI cUkyA che, AthI te peAtAne kRtakRtya mAnavA lAgyA. eTalAmAM rAjAe zAojIne uddezIne karyuM': hA jI, guru mahArAja ! Ape te mane pAna karyAM che. ApanA jevuM jJAna me'. krAI paNa jagyAe sAMbhaLyuM nathI, Ape mate aneka prakAre yukti prayuktidvArA je amulya kheAdha ApyA tethI mane ghaNI zAMti thaI che. ApanA upakAra bhUlAya ema nathI. huM Ape je karyuM e badhuM sArI rIte samajyA chuM, vagere samArApanuM bhANuM ke je maMtrIoe kaheluM hatuM te, rAjAe athatho chata sudhI badhA sabhAsado samakSa kahI saMbhaLAvyuM ane chevaTe A pramANe kahyuM: guru mahArAja ! mane e badhuM teA samajAyuM, paNa eka sazaya rahI gayA che, tenuM nirasana Apa kRpA karIne karA. Apano AnA hoya teA pUchu. zAstrIjIe vicAyuM ke rAjA UMDA tattvajJAno lAge che; kema ke Aja sudhI eNe eka pazu prazna karyo nahi eTale jarUra e AtmAnubhava saMbadhe ja prazna karaze, pazu meM kAMi AtmAnubhava ryAM nathI. atyAra sudhI te| zAstranI vAta hatI te te| ThIka; paNa have bIjo zA upAya? rAjAne ka MI nA kahevAya? evA theADIvAra manamAM vicAra karI temaNe kahyuM: mahArAja, Apa teA mATA jJAtI che, bahuzruta che. eTale ApaneA prazna jarUra gaDhuna ja haze, chatAM huM tenu mArI alpamuddhi anusAra zAstra paddhatie vivaraNu karI ApanA praznaneA uttara ApavAnA avazya prayatna karIza, mATe Apa khuzothI pUche. e sAMbhaLo rAjA melyA : jI hA, guru mahArAja ! Apa bhagavadgItAnA AraMbhamAM prathamanA divase " de| gadhA ' evuM kAMI khelyA hatA, paNa tyAra pacho huM darAja dhyAna daIne e traNa varSa sAMbhaLatA AvyeA chatAM pelA pahele divase karelA rezA ' tuM ( me gadheDAe hiMdImAM 'de" eTale "e" ane "gadhA" eTale "gadheDAe" evA artha che ) zuM thayuM ? te kayAM gayA? hajI laDAIno zarUAta thayelI naheAtI eTale tee mAryAM gayA ema kAMI kahevAya nahi, basa eTaluM ja jANavAnI mArI prucchA che. rAjAne A mUkhAMbharyAM prazna sAMbhaLI zAsrAjIne aMdarakhAne hasavuM AvyuM ane sAthe sAthe peAtA upara krodha paNu AvyA. are! huM kevA mUkha ke ATalAM badhAM varSe A rAjAnA sahavAsamAM rahyA chatAM paNu huM tene pArakhI na zakayA! kevaLa peTane mATe zehamAM dabAyAthI tenA deSA pazu mate guNu jevA lAgyA, AvA mUrkhAonI seAbata nakAmI che. peAte vidvAna heAvAthI temaNe tatkAla rAjadarabArane tyAga karavAne manamAM nizcaya karyAM ane sarva sabhAsado samakSa kahyu ke rAjana! sAMbhaLe, tameAe A prazna ThIka karyAM. e e gadheDAno vAta teA chuM'paNu bhUlI gayA hatA. tamAe Aje yAda ApI te paNa dhaNuM sAruM karyuM. huM kahuM chuM te have dhyAnapUrvaka sAMbhaLe. ATalAM ATalAM varSothI tame mArA aheniza sahavAsamAM rahyA chatAM tamArA hAvabhAva uparathI tame dhaNuA jJAnI che! ema huM atyAra sudhI samajate| te; eTale huM tamAne ATalA badhA paricaya ane savAya pachI paNa pArakhI zakayA nahiM, tethI mArA jevA bIjo gadheDA krANu Aya? e hisAbe pelA je be gadheDAe kahyA te paikI eka huM chuM: ane tamene varSo sudhI tanateADa mahenata karI me aneka zAstrayuktio dvArA samajAvyu` chatAM patthara upara pANInI jema pariNAme te sarve bya ja gayuM; e RsisAme tamA paNu gadheDA ja gaNAva. Ama ApaNe baMne gadheDAe jevA hatA tevA kArA ne kArA ja silakamAM rA. e rIte tamArA e gadheDAnA hisAba patI gayeA. have huM Apane ane badhA sabhAsadeAne rAmarAma karu` chuM. AvA mUrkhAonI sabhAmAM te vaLI kApaDita rahI zake? A vAtanI jema ja zAstra ane zAvidee ATaluM ATaluM kahevA chatAM paNa jee sudharI na zake temanI sthiti che,
Page #1028
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] te ja zazi prakAzamAna) che. vastutaH te brahmasvarUpa heI tene ja amRta kahe che. [ 89 ema jANavuM. tasmAta kharekhara ApaNe samajyA chIe te barobara che ke nahi, ApaNAmAM kharekhara ahaMkArAdi che ke nahi teno haMmeza mananI sAthe tALo meLavavo joIe. jema bharelA ghaDAnuM pANI chidra vATe jema jema bahAra nIkaLatuM jAya tema tema tene khAlI thayele bhAga anAyAse ja AkAzathI bharAI (vyApI) jAya che, te pramANe jemanAmAMthI ahaMbhAvAdi galita thaI gayA hoya che, sAcuM jJAna prApta thayuM hoya che. teo te pote pitAne bhUlI jAya che eTale eka Atmatattva ja avazeSa rahevA pAme che. jyAM ahemamAdi bhAva na hoya tyAM bIjuM zuM rahI zake? enuM nAma ja sAcI sAtvikatA che. mATe jemane huM pote chuM, mane A badhuM samajAyuM che, meM badhuM jANyuM che, huM taddana ni:zaMka thayo chuM, deha hoya tyAM sudhI A badhuM rahevAnuM ja, deha vilaya thatAM sudhI anAsakta karmo karavA joIe, amuka mahAtmAonuM paNa Ama ja thayuM hatuM vagere prakAranA saMkalpo aMtaHkaraNa mathe bhUlamAM paNa je UThatA hoya agara UThe te jANavuM ke amAro ahaMbhAva malita thaI cUkyo che ema mAnanArAone ahaMbhAve ja gaLI nAkhyA che, mATe jemane kharekhara daMbha nahi paNa sAcI AtmaprApti karavAnI ja ichA hoya temaNe to potAne haMmezAM tapAsatA raDevuM joIe ke prakAza hoya tyAM kadI aMdhAruM rahI zake ja nahi te jyAM asaMga evo AtmA hoya tyAM sasaMga evA huM ane che. mAruM, tAruM, te ityAdi bhAvono leza paNa kadI hoI zake nahi. mATe Atmahita sAdhanArAoe "hu" evo bhAva ja UThavA nahi pAme, e mATe nityakati saMbhALa rAkhI potAne haMmeza tapAsatA rahevuM joIe. bAkI jema auSadhi kiMvA davAnA sevana vaDe upara uparathI te rega sAro thayo ema jaNAya che paraMtu tenuM mULa sUkSmarUpe aMdara rahevA pAmeluM hoya che. tene kayAre aMkura phuTaze e kahI zakAya nahi tema vyAvahArika gaNAtAM sukhasAdhano ane saMpatti vagerenA kephane lIdhe manuSya sAcuM tatva nahi samajatAM huM have samajI cUkayo chuM, huM ahaMbhAva rahita thaI cUkyo chuM, mane zAMti prApta thaI che vagere mAnI bese che. tene kalpanA paNa hotI nathI ke A sAcI AtmazAMti nathI, tenA mULamAM sUkSma ahaMbhAva rahele hovAthI te thakI potAne vinAza avazya thaze tenuM teone bhAna paNa hotuM nathI, paraMtu A tadana sAdI ane dIvA jevI spaSTa vAta che ke jyAM aMdhakAra nahi tyAM prakAza ja heya e nyAyAnusAra jyAM ahaMbhAva nahi tyAM AtmA ja hoya; je AtmA AkAzanI jema ahemamAdi vRttiothI taddana rahita che. mATe jijJAsuoe potAmAM kadI ahemA udaya ja thavA na pAme te mATe haMmezAM khAsa sAvacetI rAkhavI joIe ane je bhUlamAM paNa kadI ane udaya thAya te mAnavuM ke A AtmA nathI. e rItanA puruSArtha vaDe ja bIja sahita ahaMno vilaya karavAthI ja paramapadanI prApti thaI zake che. jIvanmukti koInA pramANapatra uparathI. yA lokonA kahevA upara avalaMbana rAkhatI nathI; A saMbaMdhamAM eka prasaMga kahuM chuM. jIvananuM aMtima dhyeya zuM? eka vAtRha rAjavInI irachAthI temanA janma divasanI zubha prasaMge zubhAziSa mATe javAno yoga Avyo, sadarahu rAjavI vicakSaNa buddhinA ane sAdhu saMtenA premI hatA, teone uddezIne kahyuMH rAjana! Ape poNoso varSo sudhI A taraphanuM rAjaya sArI rIte karyuM paraMtu te kAMI yeyarUpa kahevAya nahe. prajAvatsala tathA nyAyanItipUrNa dharmAnika rAjavI e manusmRtyAdimAM kahyA mujaba sArI rIte rAja dharmane pAlana kare che tene jarUra AtmaprApti thaI zake che. je rAjA pitAnI praja, pote racelA kAyadAone pAlana kare evuM icchatA hoya teNe potAne mATe zAstramAM kahevAyelA niyamo ke je aMte Atmadharmane mArge laI janArA che tenuM saMyamazIla thaI zista custa rIte binacUka pAlana karavuM joIe. A badhuM nAzavaMta che. te tamee karyuM nathI paNa thayuM che, kema ke badhuM jagata Izvare TharAvelA niyatikrama pramANe ja cAle che. eka tRNa agara eka pAna paNa IzvaranI AjJA vagara hAlI zake tema nathI. Ama hovA chatAM gADA nIce cAlanArA kutarAnI jema jagatamAM badhA A huM karuM chuM, A mAruM che, A tuM che vagere miyA abhimAna vaDe bakavA kare che. tamArA vaDavAo A mAruM rAja che, prajApAlana karavuM e mAruM kartavya
Page #1029
--------------------------------------------------------------------------
________________ 900 ] mika: britA naa - [ siddhAntakASTha bha0 gIa18/8 che ityAdi kahetA AvyA, teo badhA paNa kALanA khapparamAM kayAMye homAI gayA! je kharekhara mAnavI cho mAne che tema temanA hAthamAM heta jene teo potAnuM kartavya samaje che te cheDIne A mUkha manuSyA kadI paNa marata nahi. kema ke koI paNa mAnavI maraNane icchatA nathI paNa pite mAnelA kartavyane mATe jIvavAnI AzA rAkhe che, paraMtu nAilAje maraNu zaraNe javuM paDe che. e vAta judI. A mujaba je pite IcchA hovA chatAM jIvI zakato nathI, pote ja parataMtra che, baMdhanamAM che chatAM svataMtra mAnI le che, e kevA AzcaryanI vAta che! mATe rAjana ! tame ema mAnatA haze ke Aja sudhI meM mAruM kartavya samajIne sArI rIte rAja karyuM che, to tamArI e mAnyatA kheTA ahaMbhAvavALI che ema jANaje. rAja! jema tamAma nadIono aMta samudramAM ja thAya che eTale ahorAtra vaheNa rUpe nadInI cAlatI pravRtti ane te vaheNAdimAM je je kAMI pravRtti cAlI rahI hoya che te tamAma pravRttino vilaya nadInA vaheNa dvArA 'aMte samudramAM ja thAya che tema A saMsArarUpa nadInA vaheNamAM cAlatI tamAma sthAvara jaMgama jInI kAyika, vAcika, mAnasika, bauddhika ke anya prakAranI saghaLI pravRtti A saMsArarUpa nadInA vaheNa dvArA AtmarUpa mahAsAgaramAM jaIne ja vilayane pAme che eTale je koI ema kahevA mAge ke huM pANI pIuM chuM, snAna karuM chuM, mela sApha karuM chuM, kacaro vagere nAkhuM chuM, te badhuM nadInA kalyANane mATe ja karI rahyo chuM athavA nadInA vaheNamAM nAkhavAmAM Avelo kayaro kahe ke A nadInuM vaheNa mAre lIdhe ja vahI rahyuM che ane huM ja ene samudra tarapha laI jAuM chuM te te jema mUrkhatA gaNAya tema A IzvarIya sattA vaMde A jagatanA saMsArarUpa vahI rahelA avyAhata pravAhamAM taNAtA jagatamAM sthAvarajaMgama, jaDacetanAdi mUDha cho mithyA ahaMbhAva vaDe A jagata ame ja calAvIe chIe, amArA vaDe ja cAlI rahyuM che, jagatane sukhI karavuM e amArA hAthamAM che vagere prakAranA mithA pikAre karyuM jAya che. temanuM A barADavuM keTaluM agya che tene vicArazIla puruSo ja vicAra kare. upara mujabano sAco siddhAMta samajIne mAnavIoe samajavuM joIe ke, A jagatano avyAhata pravAha je IzvarIya sattA vaDe cAlI rahyA che temAM taNAtA ame to kevaLa eka taraMga samA hoI amAre e pravAhanI sAthe mane ke kamane AtmarUpa mahAsAgaramAM maLI jaI ekarUpa thavuM ja paDaze, e ja amAruM aMtima dhyeya che. A rIte jagatamAM sAcuM svarUpa jANu sujJa puruSe temAM kadI paNa mithyA abhimAna karatA nathI ane taddana nirgava banI ahaMkArathI taddana 2hita bane che tema ja bhUlathI paNa kadI pitAmAM A mithyA ahaMbhAva ghUsI javA nahi pAme te mATe satata sAvacetI rAkhe che. ahaMkArane vilaya e ja dayasiddhi A pramANe ahaMkAra rahita banatAM ja te dhyeyane tyAMne tyAM ja prApta karI zake che. je pitAne pANIthI taraMgarUpe judo mAne che te ja mULa ahaMkAra che. teno vilaya thayo ke huM ja pravAhane vahAvI samudra tarapha laI jAuM chuM. vagere prakAranI tenI mAnyatAono vilaya anAyAse ja thaI jAya che ane te tatkALa jIvanmukata bane che. A mujabanI jIvanmukti prApta karI levI eTalI ja anya sthAvara jaMgama ane jaDacetana nio karatAM manuSya yonimAM vizeSatA che; tethI ja zAstrakAra pokAra karI karIne kahI rahyA che ke he mAnavIe ! tame mithyA ahaMbhAva cheDI dyo ane pitAnA sAcA svarUpamAM ja ta6pa banI rahe. eTale bIjI penionI mAphaka tamAre kadI paNa duHkhano prasaMga Avaze nahi. tame jIvanmukti prApta karI sukhAnaMdamAM ja mahAlI raheze. rAjana ! meM sAMbhaLyuM che ke tamo tIvra buddhizALI ane sArA salAhakAra che; tamArAmAM itara rAjavIo karatAM apratima guNa che. AthI leke tamane janakavideDI jevA jIvanmukata mAne che. paraMtu -- --kAnadAra
Page #1030
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] A badhA loke te brahmane ja Azraye rahelA che, [ 901 to dhyAnamAM rAkhaze ke itara lokonA kahevAthI ra pramANapatro vaDe kAMI janakavidehI thavAtuM nathI. paNa upara kahyA mujaba ahaMbhAvane saMpUrNa rIte vilaya karI AtmAnubhava prApta karavAthI ja thaI zakAya che. tame kahezo ke mArI eMsI varSanI umara thaI cUkI, have huM rAjapATa choDIne jaMgalamAM jaI tapa karI zake evI sthiti nathI. te te saMbaMdhamAM huM tamone kahuM chuM ke tame sAcA janakavidehI ja bano, kema ke jAka videhIe rAjapATano tyAga nahi karatAM ke AtmaprAptine mATe tapa, dhyAna, dhAraNa vagere kazuM nahi karatAM kevaLa satsaMgatI vaDe tIvra jijJAsA thatAM beThelI beThake aMtarikSamAMthI vihAra karanArA siddhone tatvadha upara cAlate saMvAda sAMbhaLavAmAM Avato ane te bAdha pUrNa thatAM pahelAM to teoe ahaMbhAvano vilaya karI nirvika95tA prApta karI lIdhI ane teo AmasvarUpanI sAthe tadrupa banI gayA ane A badhuM kevaLa aradhA mudurtAmAM ja*, tema huM icchuM chuM ke A ja sthitimAM, beThelI beThake, Aje ne atyAre tame paNa sAco bAdha prApta karIne janaka videhInI jema jIvanmukta bane jethI mane paNa janaka videhI nirmANa karanArA sAcA sAdhupaNAnI sArthakatA thaI ema lAgaze ane tamane kharekhara buddhimAna cho, e vAta paNa jagata niHzaMka rIte jANI AnaMda vyakta karaze, eTaluM nahi paNa tattvavidonI sabhAmAM rAjarSi tarIke tamAruM kAyamI sthAna raheze. rAjana! je tamArI khare khara satya jANavAnI sAcesAcI tIvratara jijJAsA haze ane mArA pratye saMpUrNa zraddhA haze to huM tamone pratijJAthI kahuM chuM ke Aje A sthaLe A kALamAM beThelI beThaka ja tame kSaNavAramAM janaka videhInI jema jIvanmukta prApta karI zake che. ATaluM kahevA chatAM rAjA stabdha ja rahyA. AtmaprApti pramANika prayatna mAge che avivekIone game teTaluM hitanuM vacana kahevAmAM Ave chatAM teone gaLe te kadI paNa utaratuM ja nathI. rAjana ! lokone kaMI karavuM nathI paNa khAlI vAta karavI che eTale zuM thAya ? bAkI karavAvALAone mATe te azakaya zuM che? zrI chatrapati zivAjInA guru samartha rAmadAsa svAmI ane tukArAma mahArAja bane samakAlina hatA. eka vakhate baMneno najIkanA gAmomAM mukAma thaye baMnenA ziSyoe vicAryuM ke A be mahApuruSo ATalI najIkamAM AvyA che eTale temane bheTo thAya te ApaNane kAMIka jANavAnuM maLe. evA vicAra vaDe teoe paraspara salADa masalata karI potapotAnA gurune vAta karI. teoe hA pADI, AthI baMne pakSamAM badhA rAjI thayA. TharAvyA pramANe, bIje divase baMne mahApuruSo potapotAnA ziSyasamudAye sAthe bhajana. stotra. pATha, dhUna, leka 5Tha nuM tathA jayaghoSa karatA nIkaLe. bheTa to rastAmAM jayA ane samudAyane bheTA thAya tyAM ja karavI, evo dAva hato, rastAmAM eka nadI AvI tenA kAMThA upara vizrAMtine mATe sAmasAmAM baMnee eka eka jhADanI nIce paDAva nAkhyo. bhajana, dhUna, loka vagerene nAda thoDA vakhata bAda baMdha thayo ane baMne sthaLe zAMti chavAI gaI. eTale prathama zrI tukArAma mahArAja pitAnA ziSyasamudAya vacce hAthamAM be pattharo laI ubhA thayA ane TALa (moTAM maMjIrA) vagADe tema vagADI tene ghasIne bAjue kenI dIdhA ane potAnA sthAne besI gayA. sAme kAMThethI A kriyA samathe zrI rAmadAsa svAmInA jovAmAM AvI teoe temane uttara ApavAnA IrAde samudAya vacce ubhA thaI mATe moTethI zaMkhanAdanI jema bUmo pADI ane te paNa sthAne besI gayA. thoDIvAra pachI baMnee potapotAnA ziSyone pAchuM pharavAnI AjJA karI. ziSyo baMnenI mulAkAta thaze jANI AnaMdamAM AvI gayA hatA, teo A AjJA sAMbhaLatAM vaMta ja vicAramAM paDI gayA; A samudAyamAM zrI zivAjI rAjA paNa hatA. temaNe eka divasa sarmatha rAmadAsa svAmI AnaMdamAM che ema joI pUchayuM: bhagavana! te divase zrIsukArAma mahArAjanI ane ApanI mulAkAta thayA be nADI kiMvA ghaTi barAbara 1 muharta kahevAya e ghAraNe adhuM muharta barAbara 1 paTi hAlamAM miniTa kahe che te che. me 24
Page #1031
--------------------------------------------------------------------------
________________ 92] huM jAti ane te tA 5. [siddhAnakADa bhara gIta ara 18/8 sivAya Apa pAchA pharyA enuM kAraNu amane samajAyuM nahi, zrIsamarthe hasIne kahyuM: zivabA ! amArI baMnenI mulAkAta thaI gaI. tamo te jANuM zakyA nahi ema lAge che. are ! je ke badhe zAMti chavAyA pachI sAme kAMThethI zrI tukArAma mahArAja uThIne UbhA thayA ane hAthamAMnA pattharo ghasI ghasIne pheMkI dIdhA eno udeza e hato ke huM dararoja bhajana karavAnuM kahI kahIne thAkI gayo, mArA hAthamAMnA karatAlA, jhAMjhavA pattharo vasAI gayA chatAM paNa loke sAMbhaLavAne taiyAra ja nathI. tenA uttaramAM meM ubhA rahI zaMkhanAdanI jema bUma mArI teno artha e ke, huM paNa upadeza kahIne bUma mArI mArIne zaMkhanAda karI karIne thAkI gayo chatAM mAruM paNa kaI sAMbhaLatA nathI. - rAja! lokonI sthiti A pramANenI che. teo pitAnA hitanuM vacala sAMbhaLa ne paNa taiyAra nathI. A rItanI kartavya karavAnA bahAnA taLe cAlI rahelI lokanI ghelache jemAM teo nI A dayAjanaka sthiti kharekhara upahAsane ja pAtra che. iti zrImahaSNAtmajena viracitaH zrIkRSNAtmajavAksudhAyAM gurjaragirAyAM SaSThaprakAzanarUpaH zrIbhagavadgItAvijJAnarahaspadarzako gotAdohananAmA tatvArtha dIpikAnAgA vA zrImadbhagavadvItApranthaH samAptaH // OM tatsat apUrNamadaH pUrNamidaM pUrNAtpUrNamudacyate / pUrNasya pUrNamAdAya puNameghAvaziSyate // tiH zAntiH zAntiH | maharSivaryanA kAryasiddhAnta dareke gya dakSatAthI ane binacUka kArya karavAnuM che. bhUlo thavAnI che paNuM karavAnI nathI. bhUle thavI e bedarakArInI nizAnI che. bhUla thaI gaI ema phakta meM vaDe kabUla karavAthI vA mAphI mAgavAthI kAMI tenuM prAyazcita thatuM nathI. karelI bhUlanuM prAyazcita kevaLa eka zikSA ja che. abhyAsa kivA javAno prayatna karyA sivAya temAM mAthuM mAravuM ne bhUla thAya eTale ajJAnathI thayelI che ema mAnavuM e mUrkhatA che. jANyA sivAya kaMI paNa kAryamAM mAthuM mAravuM kiMvA ajJAta viSayamAM samajyA vagara ame paNa kAMIka jANIe chIe. e daMbha batAvI salAha kivA abhiprAya ApavA ane pachI bhUla thaI ema kahevuM e narI mUrkhAI che, tevI bhUlo thayelI nahi, paNa karelI che ema jANavuM ane te kSamAne nahi paNa zikSAne pAtra che. zikSA vagara karelI bhUlane mATe bIjuM eke prAyazcita nathI jema devatA hoya te bALe che ema jANavA chatAM durlakSatAthI keTalAka te upara paga mUke ane pachI bhUla thaI ema kahe to te akSamya che kema ke te thayelA nahi paNa bedarakArIthI karelo che. tethI te zikSAne pAtra che. paNa nAnA bALakane devatAnuM jJAna nahi hovAthI te bhUlathI devatA tarapha na jAya e javAbadArI te samajadAra thAya tyAM sudhI pAlakanI che. tene rokavA chatAM te te tarapha javAno prayatna kare te paNa te bhUla kSamya che. tethI tene tema karatAM rokavuM joIe. samajadAra thayA pachI kivA dulakSatAne lIdhe samajavAno prayatA ja naha karanArAo taraphathI thatI bhUle akSamya hoI te zikSAne pAtra che.
Page #1032
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] tenuM ullaMdhana kaI paNa karI zakatA nathI. tata te A ja che. [ 903 # sattat hitepadeza je manuSya adharmathI maLatA moTA arthalAbha tyAga kare che te junI kAMcaLIno tyAga karanAra sarSanI jema duHkha thakI mukta thaI nirbhaya bane che. asatya bolIne vijaya meLavavo, svAmI ke rAjA pAse cADI khAtI ane sadagurunI AgaLa mithyA Agraha karavo, e avanatine karAvanArAM mahAna pApa samAna che. IrSyA karavI e kharekhara maraNa samAna che. vadhAre paDatuM bolavuM e lamIne nAza karanAruM che ane sadagurunI sevA nahi karavI, kaI paNa kArya ekadama utAvaLathI karavuM tema ja AtmazlAghA karavI e vidyAnA kadara zatru che. ALasa, mada, moha, capaLatA, vADIA5NuM, uddhatAI, abhimAna ane lebha A sAta vidyAprApti IcchatA vidyArthIone mATe devarUpa che. ami lAkaDAthI tRpta thato nathI, samudra nadIothI tRpta nathI, tema mRtyu sarva prANIonA trAsa thakI kadI tRpta thatuM nathI. atRpta evo A kALa prANImAtranA bhakSaNa mATe TAMpI beTho che, mATe manuSya tenA paMjamAM jhaDapAtAM pUrve ja ISTa dhyeyanI prApti karI levI joIe. arakSaNathI prajA pazuone nAza thAya che, AzA dhyeyane nAza kare che, kALa samRddhine nAza kare che, krodha lakSamIne nAza kare che, kupaNutA yazane nAza kare che ane pAyamAna thayela brahmaniSTha puruSa samasta jagatano nAza kare che. zubhamAM azubha ane azubhamAM zubha jenArA bhUkhe manuSya potAnI avaza indriyone laI mahAna 3:khane sukha mAnI vAraMvAra Apattio ja bhogavyA kare che. manuSyoe mana, buddhi ane Indriyone niyamamAM rAkhI Atmabuddhi vaDe ja AtmAne oLakha. jyAre vinAza thavAne heya che tyAre ajJAnathI kaluSita thayelI buddhimAM anyAya ja nyAya jevo bhAse che ane te hadayamAMthI khasato nathI. bolavA karatAM mauna rAkhavuM zreSTha che, te karatAM satya tathA je thakI priya thAya evuM bolavuM e vadhu zreSTha che ane te karatAM paNa dharmAnurUpa balavuM e vadhu zreSTha che. manuSyone buddhi ane yuktidvArA nihita karmomAM udyoga karavAthI dhana maLe che kharuM, paNa tethI e prazaMsA pAmato nathI.. je kaLA pazuo tema ja dhanadhAnyathI saMpanna hoya chatAM je sadAcArarahita hoya to tenI gaNanA halakAM kaLAmAM thAya che; tema ja a65 dhanavALAM hoya chatAM sadAcArasaMpanna ane nyAya nItivALAM hoya tenI gaNanA UMcA kuLamAM thAya che. sadAcAranuM yatnathI rakSaNa karavuM joIe. dhana te Ave che ane jAya che kema ke lakSamI caMcaLa che. dhanathI lAgu thayele manuSya kSINa thayela gaNAtuM nathI paraMtu je sadAcArathI patana pAmela che te nAza pAme che ema jANavu. AMgaNe AvelA atithine besavA mATe ghAsanI caTAI, utaravA jamIna, pIvA mATe pANI ane satya tathA madhara bhASaNa, A vastuo sajajanenA gharamAMthI uccheda pAmatI nathI.
Page #1033
--------------------------------------------------------------------------
________________ 904 ] yadi kica jagatsabai prANa ejati niHsRtam / [hitApadeza zAkathI kivA saMtApathI rUpa nAza pAme che, baLa nAza pAme che, jJAna nAza pAme che ane zarIramAM aneka prakAranI vyAdhio utpanna thAya che. haMsA jema sUkAyelA sarAvarane cheADI nAsI jAya che tema lakSmI paNa ca'caLa cittavALA avivekIe tathA indriyAnA dAsa thayelA puruSane cheADI jAya che. nIcenA sattara puruSone atyaMta mUrkha kahelA cheH (1) je apalAbhathI sASa mAnI esI rahe che, (2) je peAtAnA kAmane arthe vAraMvAra zatruonAM paDakhAM seve che, (3) je strIonuM jatana karavAmAM ja kalyANu che ema mAne che, eTale nitya sroonA sahavAsamAM rahenArA bAyale che, (4) je yAcanA karavAne ayeAgya evAnI yAcanA kare che, (5) je ApavaDAI hAMke che, (6) je uttama kuLamAM janmyA chatAM ayeAgya ane nidita kAryo kare che, (7) je niLa heAI aLiyA sAthe nitya vera rAkhe che, (8) je azraddhALune hitavacana kahe che, (9) jee anicchanIya vastunI icchA kare che, (10) je sasarA putravadhUtI DeTA mazkarI kare che, (11) je vahunA pitA Adi saMbadhIjaneA pAsethI sa'kaTanA samaye rakSaNa meLavyA chatAM teenI pAse mAnanI AzA seve che, (12) je parastromAM Asakti rAkhe che athavA parAyA. khetaramAM khIjatuM vAvetara kare che, (13) je strI sAthe hada bahAranA kajIye| kaMkAsa kare che, (14) je peAtAne vastu maLyA chatAM mane yAda nathI ema kahe che, (15) je vayana ApyA chatAM yAcakane ApatA nathI, (16) je khAlI kAza mAre che, ane (17) je khATAne sAce| TharAvavA mathe che; A prakAre jemanAmAM heya temane - AkAzane muThThI vaDe prahAra karanArA eTale mahAmUkha` kalA che. jJAna vinA, tapa vinA, indriyAnA nigraha vinA tema lAbhanA tyAga vinA zAMti kadApi paNu zakaya nathI. je manuSya jenA pratye jevuM vana rAkhe tenA pratye tevuM vartana rAkhavu' te dhama' che. kapaTInI sAthe kapaTathI vadhu' ane sadAcArI sAthe sadAcArIthI vavuM. mIThuM* khelanArA manuSyA sadAye jyAM tyAM maLI Ave che, paNu kaDavu chatAM hitakArI kahenAra te phulabha ja hAya che. garahita, sAmarthyavAna, zIdhra kAma karanArA, dayALu, mIDA svabhAvane, bIjA kAIthI kurI nahi janArA, nirogI yuktibharelu. tathA mahAna avALuM khelanAre e A AthI saMpanna hoya tene daMta kahe che. buddhi, kulInatA, jJAna, iMdriyanigraha, parAkrama, a5bhASaNu, yathAzakti dAna ne kRtajJatA, A ATha guNA puruSane dIpAve che. meLavelA dhanAdinI vRddhi, prabhAva, teja, dhama tathA jJAnanA aizvayarUpa sattva, udyoga ane nizcaya; ATalu jene hAya tene avikAnA abhAvane bhaya kyAMthI heAya ? duSTa buddhivALA khIjAnA doSo jovAnI jevI icchA rAkhe tevI- temenA uttama gugrA jAzuvA icchA rAkhatA nathI. je puruSa krAdha ane harSoMthI upajelA vegane sArI peThe kAje rAkhe che ane je game tyAM sakaTamAM paNa kadI mUMjhAtA nathI tene lakSmI prApta thAya che. puruSAnuM baLa nitya pAMca prakAranuM hoya che. (1) bAhubaLa, (2) sArA salAhakAra hoya e amAtyabaLa, (3) sanmArge meLavAmAM AvatuM dhanabaLa, (4) kuLamaLa tathA (5) buddhibaLa; A pAMca uttarAttara zreSTha che,
Page #1034
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAAhana ] je kAMI A jagatarUpe bhAse che te badhuM prANamAMthI nIkaLI ceTALuM thayuM che. [ 905 strI, rAjA, sapa, adhyayana tRpti thai ema mAnanAra, sama zatru, vaibhava ane AyuSya eTalAne. vizvAsa kayA DAgho puruSa karaze ? sarpa, agni, siMha ane jJAti; A cAranuM manuSya kadI apamAna karavuM nahi. krAinI paNa chetaripa`DI nahi karavI, dAna ApavuM, TharAvelI maryAdAnuM pAlana karavuM tathA priya ane hitakara vANI melavI RtyAdi NA vaDe prANIone peAtAnA pakSamAM karI levAya che. thaiya+, zAMti, Rdriyanigraha, pavitratA, dayA, kaiAmaLa ane madhura vANI tema ja mitradrohanA tyAga; e sAta lakSmInI vRddhine pamADe che. jyAM strI, bALaka athavA dhRta (kapaTI)nI sattA cAlatI heAya tyAMnA leAkA nadImAM pattharanI nAvanI peThe parAdhIna anI DUbI jAya che. je Avazyaka evA mukhya kAryoMmAM ja pravRtta thAya che ane vadhAre bhAMjagaDamAM paDatA nathI teone huM paDita mAnuM chuM. leAkeAnA kalyANune nAme phekaTanI pArakAnI paMcAtamAM paDanArA te mUkha hAI jagatane ana karanArA nIvaDe che. keTalAka guNNA ane keTalAka dhananI samRddhivALA hAya che. temAM jee dhanathI samRddha hAvA chatAM paNa guNNAthI rahita heya tA tene turata tyAga karavA joI e, bhUlathI kAI anyAya thai gayeA hAya pazu pAchaLathI te bhUta dhyAnamAM AvyA khAdI vicArapUrvaka vavuM e buddhimAnenu lakSaNa che. tattvaniSTha brahmavid evA mahAkuzaLa puruSAe upadezelA jJAnamAMthI jANavA jevu jANyuM nahi athavA jANyA chatAM paN te pramANe vartana karyuM nahiM, te! te upadezelu vya ja che. mahAnubhAva brahmaniSThA tathA vRddhonI devaguru bRhaspati jevAne paNa zAstra adhyayana vinA tema ja sevA karyAM vinA dhama tathA anu jJAna thatuM nathI. zANAne sevanAra, vidvAna, dhArmika, svarUpavAna, mitravALA ane madhura vANIvALA su-snehInu paripAlana karavu. DAhyA puruSe gaSTi, mUkha, krodhI, sAhasika ane dhama bhraSTa manuSyanI sAthe kadI paNu matro karavI nahiM, paraMtu kRtajJa, dhArmi ka, satyaniSTha, moTA manA, dRDha bhakitavALA, jitendriya, game te sthitimAM sAtha ApanArA ane ge| niha. denArAone ja mitra karavA. je kAI kAryaM anyAyane lIdhe yA gerasamajane lIdhe bagaDayuM haeNoya tene daDha nizcayapUrvaka nyAyathI pAchu pUrva sthitimAM lAvavuM e ja uttama puruSanuM vrata che. maMgaLa vastuone sparza, sahAya, sa`patti, zAstrajJAna, saraLatA ane brahmaniSTha AtmavettA evA satpuruSAnuM vAravAra daMna tathA sevana e sarvAM samRddhi ApanArA che. du:khathI pIDAtA, pramatta, nAstika, mALasu, pradriyAdhIna tathA viSayalaMpaTa ane nirutsAhI eTalAone viSe lakSmIne vAsa kAyamI rahetA nathI. je atizaya saraLa, atizaya dAnI, atizaya zUra ane atizaya vratI heAI khaDaDiyA hoya te vyavahArakA mATe nirupayeAgI hAI tenI pAse lakSmI kadI bhUlathI paNa daratI nathI.
Page #1035
--------------------------------------------------------------------------
________________ 06 ] mahadbhaya vajramuthata ya etadviduramRtAste bhavanti / kaTha. [ hitopadeza lakSamI atizaya guNavALA (sapura)nI pAse rahetI nathI tema ja atyaMta guNahInenI pAse paNa rahetI nathI. lakSmI guNavAnane cAhatI nathI tema guNahInatAthI paNa rIjhAtI nathI. jaMgalamAM, bhayaMkara jhADIomAM, moTI ApattiomAM, gabharATanA samayamAM ane hathiyAra ugAmelAM hoya te samaye hRdayabaLavALAne bhaya lAgatuM nathI. AtmaprApti mATe dIrdha udyoga, Idriyanigraha, dakSatA, sAvadhAnI, dharma, smaraNazakita ane vicArapUrvaka kAryAraMbha, e badhAM utkarSanA kAraNe tathA aizvaryavRddhinAM lakSaNe che. jaLa, maLa, haviSa, phaLa, dUdha, brAhmaNanI IcchAthI gRhIta ke gunAM vacanathI lIdhela, auSadha, A AThanA svIkArathI upavAsAdi vratano bhaMga thato nathI. pitAne je pratikuLa lAge te bIjA pratye paNa karavuM nahi joI e; A sarvasAdhAraNa dharma che. svecchAcAra ane svachaMdatAthI vartavuM e adharmarUpa che. zAMtithI krodhane jItavo, saujanyathI durjanane jItavo, dAnathI kRpaNane chata, ane satyathI asatyane jItavuM. strI, daga, ALasu, bIkaNa, krodhI, abhimAna, cera, kRtI ane nAstika eTalAne kadI paNa vizvAsa nahi karavo. senAne rUpuM, rUpAne kathIra, kathIrane sIsuM ane sIsAne mATI malina kare che. A pRthvImAM jeTalI suvarNadinI ane ratnAdinI khANe che te badhI dhAnya, pazupakSyAdi tema ja tamAma strIo e badhuM koI ekane ja prApta thAya to paNa tene kadI tRpti thavI zakaya ja nathI. mATe vicArazIla puruSe temAM moha nahi rAkhavo joIe. kAma, lebha, bhaya, ke jIvitane mATe kadI dharmane tyAga kara nahi AtmA nitya heI AvavAdi anitya che. kayuM kArya karavuM ane kahyuM nahi karavuM e saMbaMdhamAM je manuSya jJAnamAM, dharmamAM, vivAmAM ane vayamAM vRddha evA pitAnA saMbaMdhI yA AtmaniSTha sadagurune mAna ApI pUche che te kaI divasa mUMjhAto nathI. suvicAra ane dhIraja vaDe zizna ane udaranI rakSA karavI, hAtha ane paganI rakSA sakArya ane yAtrA vaDe karavI, mAnasika saMyama vaDe AMkha ane kAnanI rakSA karavI. je nitya satya ja bele che ane haMmeza saddagurunI sevAmAM tatpara rahe che, te brahma lekathI kadIpaNa bhaSTa thatuM nathI. bhakSya, bhoya, padArthonA guNe jANavA chatAM tene khAdhAvinA tRpti thatI nathI, tema dharmane jANavA chatAM AcaraNa karyA vinA mukita thatI nathI, tema ja AbhazAMti paNa meLavI zakAtI nathI, je vidyA A lokamAM karmaThArA AtmazAMti siddhi prApta karI ApanArI hoya te ja phaladAyI che, bIjI badhI vidyAo niSphaLa che. je brAhmaNa nitya yogya samaye snAna, saMdhyA, popavita dhAraNa, vedAdhyayana, patitanA annane tyAga, satyavakatRtva ane gurusevA kare che te brahmakathA kadI bhaSTa thatuM nathI. je kSatriya vedAdhyayana, agnihotra, yajJothI devAnuM yajana tathA prajApAlana karI mautrAhmaNane mATe zathI haNAya che athavA dharmamAM prANa Ape che, te pavitra cittavALe thaI svargamAM jAya che.
Page #1036
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] ane te ugAmelA bhayaMkara vaja jevuM che, tene AtmApa jANanArA amRtatva meLave che; [ 907 je vaya vedAdhyayana karI yogya samaye brAhmaNa, kSatriyo, temaja AzrItane dhanane vibhAga Apa ane gArhaspatya, AhavanIya ane dakSiNagni, e traNa agnine puNya pavitra dhUmADo suMghI eTale svadharma rItIe cAlI prANatyAga kare che, tene svargaprApti thAya che. je zudra, brAhmaNa, kSatriya tathA vaizyanI anukrame yathAyogya sevA kare che te thakI brAhmaNadi, saMtRpta thaI temanI zubhAziSathI te duHkharahita tathA pAparahita bane che ane dehatyAga pachI tene paNa svargaprApti thAya che. koIpaNa prANI daiva (prArabdha)ne oLaMgI zake ema nathI. sarva jagata devAdhIna che. pramAda eTale AtmatatvanA ajJAnane mRtyu ane apramAda eTale AtmajJAnane mekSa kahe che. karmaphaLamAM AsaktivALA jIvo bhoga ApanAra karmane udaya thatAM svargAdi lokamAM jAya che. paNa mRtyune tarI zakatAM nathI. brahmaprApti karAvanArA yogano lAbha na thavAthI ja chava kevaLa viSayabhoganI lAlasA vaDe manuSya tathA pazupakSyAdinI yoniomAM vAraMvAra jamyA kare che. - unnati cAhanAre nidrA, taMdA, Dara, krodha, ALasa ane dIrghasUtratA eTale jaladI karavAnA kAryamAM vilaMba kare te; A chano turata tyAga karavo joIe. sanmArgane hitopadeza nahi ApanAro AcArya, maMtroccAra nahi karavAvALo hetA, rakSA karavAmAM asamartha e rAjA, kaTuvacana bolavAvALI strI, gAmamAM rahevAnI icchAvALo govALa ane vanamAM rahevAnI icchAvALA hajAma e chane tatkALa tyAga karavo joIe. dhAra puruSa AtmAnuM ciMtana karyA kare che, pAse AvelA viSayo tarapha te tuccha buddhi rAkhe ane tenuM ciMtana na karatAM tene nAza kare che. viSayane anusaranAre puruSa viSayanI pAchaLa vinAza pAme che, paNa je puruSa viSayane tyAga kare che, te je je kAMI duHkharUpa hoya te sarvano vinAza kare che. cotarapha dekhAtuM je A jagata satya jevuM jaNAya che, te nirvikArI sarvezvaryasaMpanna paramAtmA ja che. mokSanI prAptimAM saMnyAsa tathA upAsane sahita niSkAma karma e baMne upayogI che. je dezamAM pitAnuM mAhAsya pragaTa na karavAthI amaMgaLa bhaya AvI paDa hoya, tevA bhaya ApanArA dezamAM jaI caDhatAM paNa je pitAnI zreSThatA prakaTa karatA nathI, te manuSya eka che, bIjo nahi. taro jema potAnA akalyANa mATe nitya potAne ekaluM khAya che, tema je saMnyAsIo pitAne pAMDitya darzAvIne bhikSAnI icchA kare che, te pitAnuM ekaluM khAvA samAna khAya che. je puruSa dehAdikathI viparIta evA AtmAne dehAdikApe mAne che, te (samagra) AtmAnI cerI karanAra core karyuM pApa karyuM nathI? game teTalA moTA pAtramAM eka nAnuM sarakhuM paNa chidra hoya, to temAMnuM badhuM ja pANI gaLI jAya che, tema mANasanI game te eka Indriya paNa je kAbU vinAnI heya, te tenI tamAma buddhi harAI jAya che. jJAna vaDe manane vaza karavuM; mana vaDe cahyuM ane kandriyone vaza karavAM; cakSu ane karNajiyo vaDe hAtha pagane vaza rAkhavA tema ja viveka ane zairya vaDe upastha tathA udarane vaza rAkhavAM. AzA paiyane harI le che, irSyA dharmanuM haraNa kare che. dha zrInuM haraNa kare che, kusaMgati cAritryanuM haraNa kare che, kAma lajajAne hare che, vRddhAvasthA rUpane hare che, mRtyu prANune hare che ane ahaMkAra sarvavanuM haraNa kare che. - bIjAone jItavA karatAM pitAne jItavuM e zreSTha che. pitAne jItanAra mahAtmAnA jayane pheravIne tene parAjya karavA keI samartha nathI. | he lAvavAnuM rahI gayele kiMcita agni, karaja bharatAM bharatAM rahI gayeluM che paNa karaja ane maratAM maratAM rahI gayelo nAno sarakho zaNa, thoDI vAramAM ja vadhI jAya che ane te sarvasvano nAza
Page #1037
--------------------------------------------------------------------------
________________ tot bhayAdasyAgnistapati bhayAttapatisUyaH / [hita5heza je vagara te AvIne ubho rahe che, vagara pUcha salAha Apato phare che, je vizvAsapAtra hoya tanA avizvAsa kare che ane avizvAsapAtra hoya teno vizvAsa kare che, tene mahAmUkha jANa. Dhodha karatAM pahelAM ghaNe vicAra karavo. moDhAmAMthI veNu uracAravuM te ghaNe vicAra karIne ja uccAravuM. pitAnuM kartavya nakkI karatAM pUrve te khUba vicAra karIne ja nakakI karavuM. koI paNa kArya hAthamAM letAM pahelAM khUba vicAra karavo ane AraMbheluM kAma paDatuM muktAM pahelAM paNa puSkaLa vicAra karavo joIe. avicAra ane utAvaLathI kaI paNa kAryane ekadama AraMbha karanAro tema ja tene vaccethI tatkALa paDatuM mukanAre avivekI ane mahAmUrkha kahevAya che. vacAra karyA sivAya manamAM Ave tema phAve tevuM bolI nAkhavuM. temaja potAnI kAryazakitano vicAra ha karatAM kAryano AraMbha karanAra avivekI paNa mahAmUrkha che. vidhAno mada, dhanano mada ane putraparivArapadane mada, A badhuM mada (abhimAnamAM AMdhaLAo)ne mATe mada che; paraMtu e ja badhuM sApuruSone mATe to dama (samAna) ja che. nagavAna kahe cheH che ane ! huM tArI pAse sogana khAIne kahuM chuM ke je sthaLe brahmacarya che, sava che. indriyaniya che, aMdara ane bahAra pavitra che, jenA hadayamAM kaDakapaTa nathI, dharma che, namratA che. lakSamAM che, dharyA ane kSamA che te sthaLe AtmasvarUpa e huM niraMtara ramaNa karuM chuM. atha samayAtIte gatakali 5047 sauravarSe, zeSakali 426953 varSe, svasti zrImannapazAlivAhana zake 1868, vyayanAmasavatsare tathA ca vikamArkalavattare 2002, udagayane, vasantatauM, revatyarke, puNyamaye caitramAle, sitapakSe, naramyAM (zrIrAmajanmaparvaNyAm ) zubhatithau, saumyavAsare, puNyanakSatre, dhRtiyoga, kaulavakaraNe, mInasthite zrIsUrye, karkasthite cande, kanyAsthite devagurau, mithunasthitayoH phaNirAjamandayoH, zeSeSu graheSu yathAyathArAzisthAnasthiteSu, tahine, jAmbudvIpe, bharatavarSe, bharatakhaNDe, campAraNye, gurjaradeze, sAbhramatIsarittaMTe, AzApallI (karNAvatI) kSetre, zrIgItAdohanaM tatvArthadIpikA vA nAmedaM zubhakArya samAptam / atha samayAnIte gatakali 5050 sauravarSe, zeSakali 426950 varSe, svastizrImannRpazAlivAhanazaka 1871, virodhinAmasavatsare tathA ca vikramArkasavatsare 2005, zArvarInAmasavatsare dakSiNAyane, varSauM, maghA, puNyanaye zrAvaNamAse, kRSNapakSe, aSTamyAM (zrIkRSNajanmaparvaNyAm ) zubhatithau, saumyavAsare, kRttikAnakSatre, dhruvayoge, kaulavakaraNe, karkasthite zrIsUrye, vRSabhasthite candre, makarasthite devagurau, mInasthite phaNirAje, siMhasthite mande zeSeSu graheSu yathAyathArAzisthAnasthiteSu, tadine, jAmbudvIpe, bharatavarSe, bharatakhaNDe, campAraNye, gurjaradeze, sAmramatIsarittaTe, AzApallI (karNAvatI)kSetre zrIgItAdohanaM tattvArthadIpikA vA nAmedaM dvitIyAvRtteH zubhakArya samAptam / atha samayAtIte gatakali 5053 sauravarSe, zeSakali 426947 varSe, svastizrImannRpaH zAlivAhana zake 1873, kharanAmasavatsare tathA ca vikramArka savatsare 2008, zobhana nAma savatsare, udagayane, zizirI, zravaNArke, puNyamaye mAgha mAse, sita pakSe, paMcamyAM (zrI vasaMtapaMcamI parvaNyAm ) zubha tithau, guruvAsare, uttarAbhAdrapadanakSatre, siddhiyoge, bAlavakaraNe, makarasthite zrI sUrye mInasthitayozcaMdradevagurvA : zubhayutau, kumasthite phaNirAje, kanyAsthite mande, zeSeSu graheSu yathA yathA rAzisthAnasthiteSu, tahine, jAmbudvIpe, bharatavarSe, bharatakhaNDe, campAraNye, gurjaradeze, sAbhramatIsarittaTe, AzApallI (karNAvatI) kSetre, zrI gItAdohanaM tatvArthadIpikA vA nAmedaM tRtIyAvRtteH zubhakArya samAptAm / yasya smRtyA ca nAmoktyA tapoyazakriyAdiSu / nyUnaM sampUrNatAM yAti sadyo vande tamacyutam // OM tatsat OM zAntiH zAntiH shaantiH|| OM tatsat brahmArpaNamastu
Page #1038
--------------------------------------------------------------------------
________________ // OM tatsat // // paramAtmane nmH|| mAmalAma iti OM maharpivarya zrIkRSNAtmajapraNIta zrI gItA dohana tattvArthadIpikA siddhAntakANDa
Page #1039
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhayAdindrazca yAyazca matyuvitiM pazcamaH // 4. [zrI gItamA // OM tatsat // zrI gItAmAhAtmya gItAzAne maniAsti sarva taniSphalaM jaguH / bhaunaka uvAca / dhika tapa jJAnadAtAraM vrataM niSThAM tapo yazaH // 14 // gItAyAzcaiva mAhAtmyaM yathAvasmRta me vada / gItArthapaTanaM nAsti nAdhamastatparo janaH / purA nArAyaNakSetra vyAmena muninoditam // 1 // gItAgItaM na yajjJAnaM tahiyAsurasambhavam // 18 // tanmoghaM dharmarahita vedavedAntasahitam / mRta uvaac| tasmAddharmamayI gItA sarvajJAna prayojikA / bhadraM bhagavatA pRSTa yaddhi prAtamaM param / sarvazAstrasArabhatA kizuddhA sA viziSyate // 19 // zakyate kena nadrava gotAmAhAmbhyamuttamam // 2 // yo'dhIce viSNuparvAhe gItA zrIharivAsare / kRSNo jAnAti vai samyak ke ca kuntIsutaH phalam / svapajAgracalaMstiSTaJchatrubhirna sa hoyate // 20 // vyAmo vA myAsaputro vA yAjJavalkyo'tha maithilaH // 3 // zAlagrAmazilAyAM vA devAgAre shivaalye| abhye zravaNataH zravA leza motayanni ca / tIrtha nadyAM paThan gItAM saubhAgyaM labhate dhruvam // 21 // tasmArikaccidvadAmyatra vyAsamyAsyAnmayA zatam // 4 // devakInandanaH kRSNo gIpATena tuSyati / sarvopaniSado gAvo dogdhA gopAlanandanaH / yathA na vedainina yajatIrthavatAdibhiH // 22 // . pArtho kapa: mudhIrbhoktA dugdhaM gItAmRta mahata // 5 // gItAdhItA ca yenApi bhaktibhAvana cottamA / sArathyamarjunasyAdau kurvan gItAmRtaM dadau / vedazAstrapurANAni tenAdhItAni sarvazaH // 23 // lokatrayopakArAya tasme kRSNAtmane namaH // 6 // yogisthAne siddhapIThe zilAgre satsabhAsu ca / sasArasAgaraM ghoraM tartumicchati yo naraH / yajJe ca viSNubhaktAne paThan siddhi parAM labhet // 24 // gItAnAvaM samAsAdya pAra yAtu sukhena saH // 7 // gItApAThaM ca zravaNaM yaH karoti dine dine / gItAjJAnaM zruta neva sdvaabhyaasyogtH| / katavo vAjimedhAdAH kRtAstena sadakSiNAH // 25 // mokSamicchati mUDhAramA yAti bAlakahAsyatAm // 8 // yaH zRNoti ca gItArtha kItayatyeva yaH param / ye bhavanti paTantyeva gItAzAstramahanizam / zrAvayecca parArtha vai sa prayAti paraM padam // 26 // na te ve mAnuSA jJeyA devarUpA na sa zayaH // 9 // gItAyAH pustakaM zuddhaM yo'payatyeva sAdarAt / gItAjJAnena sambodhaM kRSNaH prAhArjunAya vai| vidhinA bhaktibhAvena tasya bhAryApriyA bhavet // 24 // bhaktittvaM para tatra saguNaM cAtha nirguNam // 10 // yazaH saubhAgyamArogyaM labhate nAtra sshyH| sopAnASTAdazereva bhuktimuktisamucchitaH / dayitAnAM priyo bhUtvA paramaM sukhamaznute // 28 // kramazaH cittazuddhiH syAtpremabhavatyAdikarmasu // 1 // amicArodbhavaM duHkhaM varazApagataM ca yat / sAdhu gItAmbhasi snAna sasAramalanAzanam / nopasapanti tatraiva yatra gItAcaMnaM gRhe // 29 // zraddhAhInasya tatkArya hastisnAnaM yathaiva tat // 12 // tApatrayodbhavA pIDA naiva vyAdhirbhavekvacit / gItAyAzca na jAnAti paThana naiva pAThanam / na zApo naiva pApaM ca durgatirnarakaM na ca // 30 // sa eva mAnuSe loke modhakarmakaro bhavet // 13 // visphoTakAdayo dehe na bAdhante kadAcana / yasmAdgItAM na jAnAti nAdhamastasparo janaH / / labhet kRSNapade dA bhakti cAvyabhicAriNIm // 31 // dhik tasya mAnuSaM deha vijJAnaM kulazIlatAm // 14 // jAyate satataM sakhyaM sarvajIvagaNaiH saha / gItArtha na vijAnAti nAdhamastasparo janaH / prArabdhaM bhuJjato vApi gItAbhyAsaratasya ca // 32 // dhikcharIra zubhaM zIlaM vibhavaM tadgRhAzramam // 15 // sa muktaH sa sukhI loke karmaNA nopalipyate / gItAzAstraM na jAnAti nAdhamastasparo janaH / mahApApAdipApAni gItAdhyAyI karoti cet / cik prArabdhaM pratiSThAM ca pUjAM mAnaM mahattamam // 16 // na kicit spRzyate tasya nalinIdalamambhasA // 33 //
Page #1040
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] tema Indra, vAyu ane mRtyu e pAMce tenA niyamamAM rahI potAnuM niyata kArya kare che. [ 911 bhanAcArodbhavaM pApamavAcyAdikRtaM ca yat / abhakSmabhakSajaM doSamaspRzyasparzajaM tathA // 34 // jJAnAjJAnakRtaM nityamindriyajanitaM ca yat / tatsarva mAzamAyAti gItApAThena tatkSaNAt // 35 // sarvatra pratibhokA ca pratigRhya ca sarvazaH / gItApAThaM prakurvANo na lipyeta kadAcana // 36 // ratnapUrNI mahIM sI pratigRhyAvidhAnataH / gItApAThena caikena zuddhasphaTikavatsadA // 37 // yasyAntaHkaraNaM nityaM gItAyAM ramate sadA / sa sAgnikaH sadA jApI kriyAvAn sa ca paNDitaH // 38 // darzanIyaH sa dhanavAn sa yogI jJAnavAnapi / sa eva yAjJiko yAjI sarvavedArthadarzakaH // 39 // gItAyAH pustakaM yatra nityapAThazca vartate / tatra sarvANi tIrthAni prayAgAdIni bhUtale // 40 // nivasanti sadA dehe dehazeSe'pi sarvadA / sarve devAzca RSayo yogino deharakSakAH // 41 // gopAlo bAlakRSNo'pi nAradadhruvapArSadaiH / sahAyo jAyate zIghra yatra gItA pravartate // 42 // yatra gItAvicArazca paTanaM pAThanaM tathA / modate yatra bhagavAn kRSNo rAdhikayA saha // 43 // zrIbhagavAnuvAca / gItA me hRdayaM pArtha gItA me sAramuttamam / gItA me jJAnamatyugraM gItA me jJAnamavyayam // 44 // gItA me cottama sthAnaM gItA me paramaM padam / gItA me paramaM guhyaM gItA me paramo guruH // 45 // gItAzraye'haM tiSThAmi gItA me paramaM gRham / gItAjJAnaM samAzritya trilokI pAlayAmyaham // 46 // gItA me paramA vidyA brahmarUpA na sazayaH / arddhamAtrA parA nityamanirvAcyapadAtmikA // 4 // gotAnAmAni vakSyAmi guhyAni bhRNu pANDava / kIrtanAtsarvapApAni vilayaM yAnti tatkSaNAt // 48 // gaGgA gotA ca gAyatro sItA satyA sarasvatI / brahmavallo brahmavidyA trisandhyA muktigehinI // 49 // arddhamAtrA cidAnandA bhavaghno bhrAntinAzinI / vedatrayI parAnandA tattvArthajJAnamaJjarI // 50 // ityetAni japennityaM naro nizcalamAnasaH / jJAnasiddhi labhennityaM tathAnte paramaM padam // 51 // pAThe'samartha. sampUrNe tadadhai pAThamAcaret / tavA godAna puNyaM labhate nAtra sazayaH // 52 // tribhAga paThamAnastu somayAgaphalaM labhet / SaDaza japamAnastu gaGgAsnAnaphalaM labhet // 53 // tathAdhyAyadvayaM nityaM paThamAno nirantaram / indralokamavApnoti kalpamekaM vased dhruvam // 54 // ekamadhyAyakaM nityaM paThate bhaktisazyutaH / rudralokamavApnoti gaNo bhUtvA vaseJciram // 5 // adhyAyAdha ca pAdaM vA nityaM yaH paThate janaH / prApnoti ravilokaM sa manvantarasamAH zatam // 56 // gItAyAH pralokadazakaM saptapaJcacatuSTayam / trivyekamekamadha vA zlokAnAM yaH paThennaraH / candralokamavApnoti varSANAmayutaM tathA // 5 // gotArthamekapAdaM ca zlokamadhyAyameva ca smarastyaktvA jano dehaM prayAti paramaM padama // 5 // gItArthamapi pAThaM vA bhRNuyAdantakAlataH / mahApAtakayukto'pi muktibhAgI gavejanaH // 59 // gItApustakasayuktaH prANA5styaktvA prayAti yaH / sa vaikuNThamavApnoti viSNunA saha modate // 6 // . gItAdhyAyasamAyukto mRto mAnuSatAM vrajet / gItAbhyAsa punaH kRtvA labhate mukti muttamAm // 31 // gItetyuccArasayukto mriyamANo gati lamet / yadAkarma ca sarvatra gItApATaprakIrtitam / tattatkarma ca nirdoSa bhRtvA pUrNatvamApnuyAt // 62 // pitRnuddizya yaH zrAddha gItApAThaM karoti hi / santuSTAH pitarastasya nirayAdyAnti svargatima // 6 // gItApAThena santuSTAH pitaraH zrAddhatapitAH / pitRlokaM prayAntyeva putrAzIrvAdatatsarAH // 6 // gItApustakadAnaM ca dhenupunchasamanvitam / kRrga ca taddine samyaka kRtArtho jAyate janaH // 65 // pustaka hemasayuktaM gItAyAH prakaroti yaH / datvA viprAya viduSe jAyate na punabhavam // 66 // zatapustakadAnaM ca gItAyAH prakaroti yaH / sa yAti brahmasadanaM punarAvRttidulabham // 6 // gItAdAnaprabhAveNa saptakalpamitAH samA / viSNulokamavApyAnte viSNunA saha modate // 6 // samyaktvA ca gItArthe pustakaM ya: pradApayet / tasmai protaH zrobhagavAn dadAti mAnasepsitam // 69 // dehaM mAnuSamAzritya cAtuvaryeSu bhArata / na zRNoti na paThati gotAmamRtarUpiNIm / hastAttyaktvAmRta. prAptaM sa n| viSamaznute // 7 // janaH sasAraduHkhA" gItAjJAnaM samAlamet / pItvA gItAmRtaM loke lamcA bhakti sukhIbhavet // 1 // P -
Page #1041
--------------------------------------------------------------------------
________________ 12] ihaM cedazakadvorlDa' prAkzarIraNa vesrasaH / [ zrI mahAlaya gItAmAzritya bhve| bhabhujo janakAdayaH / nidhetakalmaSA loke gatAste paramaM padam // 72 // gItAsu na vizeSo'sti janeSUccAvacaSu ca / jJAneSveva samagreSu samA brahmasvarUpiNI // 73 // yo'bhimAnena gaNa gotAnindA karoti ca / sa yAti narakaM ghoraM yAvadAbhatasaMplavam // 74 // ahaGkAreNa mUDhAtmA gItArtha naiva manyate / kumbhIpAkeSu pacyeta yAvatkalpakSayo bhavet // 75 // gItArtha vAcyamAna yo na zRNoti samIpataH / sa zUkarabhavAM yonimanekAmadhigacchati // 6 // caurya kRtvA ca gItAyAH pustakaM yaH samAnayet / na tasya saphala kiJcit paThanaM ca vRthA bhavet // 7 // yaH zravA naiva gotArtha modate paramArthataH / nava tasya phalaM loke pramattasya yathA zramaH // 8 // gItAM zratvA hiraNyaM ca bhojyaM paTTAmbaraM tathA / nivedayet pradAnArtha prItaye paramAtmanaH // 79 // vAcakaM pUjayedbhaktyA dravyavastrAdyupaskaraiH / anekabahudhA prItyA tuSyatAM bhagavAn hariH // 8 // sUta uvAca / mAhAtmyametadgItAyAH kRSNaproktaM purAtanam / gItAnta paThate yastu yathoktaphalabhAgbhavet // 81 // gItAyAH paThanaM kRtvA mAhAtmyaM naiva ya: paThet / vRthA pAThaphalaM tasya zrama eva hyudAhRtaH // 82 // etanmAhAtmyasa yuktaM gItApAThaM karoti yaH / zraddhayA yaH zRNotyeva paramA gatimApnuyAt // 83 // zrutvA gItAmarthayuktAM mAhAtmyaM yaH zRNoti ca / tasya puNyaphalaM loke bhavet savasukhAvaham // 84 // iti zrIvaiSNavIyatantrasAre zrImadbhagavadgItAmAhAtmyaM sampUrNam / bhAratAdadhinima yagonAnimastisya ca / sAramuya kRSNena arjunasya mukhe dhRtam // 6 // malanirvAcana puzsAM gaGgAsnAnaM dine dine / sakRdrotAmbhasi snAna sasAramalanAzanam // 7 // gItAnAmasahasreNa stavarAjo vinirmitaH / yasya kukSau ca vartata so'pi nArAyaNaH smRta // 8 // sarvavedamayI gItA sarvadharmamayo manuH / sarvatIrthamayI gaGgA sarvadevamayo hariH // 9 // pAdasyApyardhapAdaM vA zloka lokAdhameva vaa| nityaM dhArayate yastu sa mokSamadhigacchati // 10 // kRSNavRkSasamudbhatA giitaamRthriitkii| mAnupaiH kiM na khAdyeta kalau malavirecinI // 11 // gaGgA gInA tathA bhikSuH kapilAzvatthasevanam / vAsaraM padmanAbhasya pAvanaM kiM kalau yuge // 12 // gItA sugItA katavyA kimanyaH shaastrvistraiH| yA svayaM padmanAbhasya mukhapadmAdvini:mRtA // 13 // ApadaM narakaM ghoraM gItAdhyAyI na pazyati // 14 // iti zrIskandapurANe zrImadbhagavadgItAmAhAtmya samAptam / ___OM tatsat / gItAzAstramidaM puNya paThetprayataH pumAn / viSNoH padamavApnoti bhayokAdivarjitaH // 1 // gotAdhyayanazIlasya prANAyAmaparasya ca / nava santi hi pApAni pUrvajanmakRtAni ca // 2 // malanirmocanaM puzsAM jalasnAnaM dine dine / sakunItAmbhasi snAnaM sazsAramalanAzanam // 3 // bhAratAmRtasavasvaM viSNuvaktrAdviniHsRtam / gItAgaDodakaM pItvA punarjanma na vidyate // 4 // sarvopaniSado gAvo dAgdhA gopAlanandanaH / pArtho vassaH sudhIrmoktA dugdhaM gItAmRtaM mahat // 5 // zrIbhagavAnuvAca / na bandho'sti na mokSo'sti brahmavAsti nirAmayam / naikamasti na ca dvitvaM saccitkAraM vijambhate // 1 // gItAsAramidaM zAstraM sarvazAstrasunizcitam / yatra sthitaM brahmajJAnaM vedazAstrasunizcitam // 2 // idaM zAstraM mayA proktaM guhyavedArthadarpaNam / yaH paThetprayato bhatvA sa gacchedviSNuzAzvatam // 3 // etatpuNya pApaharaM dhanyaM duHkhapraNAzanam / paThAH zRNvatAM vApi viSNormAhAtmyamuttamam // 4 // adhadazapurANAni navavyAkaraNAni ca / nirmathya caturoM vedAn muninA bhArataM kRtam // 5 // gItA sugItA kartavyA kimanyaiH zAstrasagrahaiH / yA svayaM padmanAbhasya mukhapadmAdviniHsRtA // 1 // sarvazAstramayI gItA savadevamayo hariH / sarvatIrthamayo gaGgA sarva vedamayo manuH // 2 // gItA gaGgA ca gAyatrI govindeti hRdi sthite / caturgakArasaMyukte punarjanma na vidyate // 3 // bhAratAmRtasarvasvaM gItAyA mathitasya ca / sAramuddhatya kaSNena arjunasya mukhe hutam // 4 // iti zrImahAbhArate zrImadbhagavadgItAmAhAtmyaM sampUrNam //
Page #1042
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ] tene brahmarUpe jANanAre zarIranA visajana pUrve ja mekSabhAgI thAya che,- [ 913 che taa" - zrImaddabhagavadgItA mATe vidvAnonA abhiprAyo vivekavRkSane bagIcA : gItA vivekarUpI vRkSane eka apUrva bagIco che, te badhAM sukhonI khANa che. siddhAMtono bhaMDAra che. navarasarU nI amRtathI bharelo bhaMDAra che. mokSaprAptinuM sAdhana che. badhI vidyAnI mULa bhUmi che. aroSa zAstronA AdhAra che. badhA dharmonI mAtRbhUmi che. sajajanAno premALa mitra che. sararavatInA lAvaNyaratnano bhaMDAra che. gItA jJAnarUpI amRtathI bharela gaMgAjI ane vivekarUpI kSIrasAgaranI navalakSmI che. --mahAtma jJAnezvara atyaMta tejasvI nirmaLa hIro : zrIbhagavadagItA amArA dharmagraMthAno eka avanta tejasvI ane nirmaLa hIro che. piDa-brahmAMDa-jJAna sahita AtmavidyAnA guDha ane pavitra tattavone TUMkamAM ane spaSTa rIte samajAvI denAro, te tonA AdhAra upara manuSyamAtrane puruSArthanI arthAta AdhyAmika pUrNAvasthAne paricaya karAvI devAvALe ane te dvArA saMsAranA duHkhita manuSyane zAMti ApI tene niSkAma kartavyAcaraNamAM lagAvI devAvALe gItA je bALabodha graMtha, jagatanA koIpaNa sAhityamAM nahi jaDe, to pachI saMrakatanI te vAta ja kayAM? temAM AtmajJAnanA aneka siddhAMta evI saraLa bhASAmAM lakhavAmAM AvyA che ke je vRddho ane bALakone mATe samAna hoI saraLa che ane temAM jJAnayukta bhaktirasa akhUTa bharelo che. je graMthamAM samasta vaidika dharmano sAra, svayaM zrIkRSNa bhagavAnanI vANIrUpe saMgrahita karavAmAM Avyo che, tenI yegyatAnuM varNana kema thaI zake ? -lekamAnya tilaka gItAmAM IzvaravAdaH bhaviddagItA yathArtha rIte kahIe te hiMduone brahmavAdane nahi paraMtu prAdhAnyataH temanA IzvaravAdano graMtha che, e vAtane na te amArA dezanA lokee, na te gItAnA banAvo ane tenA sArvabhauma siddhAMta para mugdha thanAra videzIoe hadayathI nizcaya karyo hoya ema pratIta thAya che. -zrI vipInacaMdra pAla gItAnI vyApaka daSTi : zrIbhagavaddagItA bhAratavarSane uttama koTino ane jagatanAM gaMbhIra zAstromAM mukuTamaNi che, kAvyanI suSamA ane zaktino te eka akSaya bhaMDAra che. tenuM pAtra samarAMgaNanI zauryapUrNa atyaMta prabhAvazALI yojanAmAM, teno viracita darpa ane pratApane kAraNe badhAnuM dhyAna kheMce che. nirAzA, sanDeDa ane avasAdane kAraNe arjuna ApaNane keTalo "mAnava" mAluma paDe che ane tyAM ja ApaNuM gauravapUrNa, sudaDha, prabhAvazALI vyaktitvane kAraNe zrIkRSNa keTalA alaukika lAge che? ane te baMne prakAranuM vyakitatva keTaluM suspaSTa sajIva ane jagatanA sanAtana satyanuM amara pratIka che. eTaluM ja kema, gItA IzvarIya preraNa. bhAvabharI bhakti ane mAnava hadayane pArakhavAvALo sUkama aMtardaSTithI saMpanna che kiMvA pUrNapaNe otapreta che. amArA karma saMpAdanamAM nAnA prakAranI paraspara virodhI bhAvanAo vAraMvAra AvI ne ApaNane vicalita karI de che, svArthanI beDIo hadayanI avahelanA karI ApaNane ' | paramAtmapathamAM AgaLa vadhavA detI nathI, hRdayanI sUkSma preraNuM ane sUcanAonI avahelanA karI mana mAne tema cAlavAne je ApaNe svabhAva banI gayo che, gItAmAM te bAbatanuM khUba vizada vivecana thayuM che, ane tenuM atyaMta spaSTa darzana paNa ApaNane thAya che, te paNa gaMbhIra AtmaciMtananI AvazyaktAnI gItA avahelanA nathI karatI, teno svIkAra kare che ane te ja kAraNe bhAratIya darzananA vikAsanI eka eka avasthAno, tema ja taka ane adhyAtma zAstranA atyaMta sama tane paNa gItAmAM samucita samAveza
Page #1043
--------------------------------------------------------------------------
________________ 914 ] tataH sargeSu lokeSu zarIrasvAya kalpate // kaTha. [ abhiprAya che. sAthe sAthe bhAratIya rAjanIti tathA bhAratIya itihAsa joDe saMbaMdha rAkhavAvALI aneka samasyAo tathA prazno para gItAe khUba suMdara rIte prakAza pADyo che, ane saraLa vyAvahArika mArga batAvyA che, gItAnuM te mArgadarzana te saMketa Aje paNa amAre mATe eTaluM ja upayogI ane kAmanuM che ke jeTaluM e hajAra varSa pUrve hatuM. -mahodaya zrIcArlsa jonsTana sAhitya-bhaMDAranuM amUlya ratvaH bhUmaMDaLanA (jagatanA) sAhitya bhaMDAramAM zrIbhagavaddagItA eka amUlya, aditiya, temaja anupama rana che. hindu dharmanA mukhya-mukhya dArzanika vicAra, vaijJAnika siddhAMta, dhArmika tatva, naitika upadeza tema ja jJAna, vega, bhakitamArgonAM sAdhana vagere badhI bAbatonuM A amUlya graMthamAM pratipAdana karavAmAM AvyuM che. -lAlA komala ema. e. | gItAmAM avatAra siddhAMtaH bhagavadagItA mahAbhAratane mahatvapUrNa aMza che. te eka nAya palA kAvya che. ane tenI zilI kaI kaI kaTonA saMvAda (Dialogue of Plato)ne maLatI che. viSNu avatAra zrIkRSNa ane mahAbhAratanA caritranAyaka vora anano saMvAda teno viSaya che. bhagavadagItAne badhe ja mahAna, Adara che ane hindu jAtinA vicAra tathA vijJAna para tenA siddhAMtone UMDe prabhAva che. te siddhAMta mAM IzvarAvatArano siddhAMta paNa maLI rahe che jenI upara hindu jAtine aTala vizvAsa che. -revenDa I. DI. prAIsa gItA dharmane bhaMDAra che. mAro vizvAsa che ke manuSya jAtinA itihAsamAM sauthI utkRSTa jJAna ane alaukika zaktisaMpanna puru bhagavAna zrIkRgu thayA che. mAro bIjo vizvAsa e che ke jagatanI pracalita bhASAomAM je bhagavAna zrIkRSNanI kahelI bhagavadgItA samAna nAnA kadamAM ATalo mahAna jJAnapUrNa bIjo koI graMtha nathI. veda ane upaniSadone sAra Aleka ane paraleka banemAM maMgaLamaya mArgane dekhADavAvALo, karma, jJAna, ane bhakti e traNa mArga dvArA manuSyane parama zreyanI sAdhanAne upadeza karavAvALo, badhAthI UMcuM jJAna, sauthI vimala bhakina, sauthI ujajavala karma, yama, niyama, trividha tapa, ahiMsA, satya ane dayAnA upadezanI sAthe sAthe dharmane mATe dharmanuM avalaMbana karavAnuM adhamane tyAga karI, yuddha karavAno upadeza karavAvALo, te addabhuta graMtha che; jemAM aDhAra nAnA adhyAyamAM jeTaluM satya eTaluM ja jJAna, eTalA ja UMcA sAtvika upadeza bharyA che ke je manuSyamAtrane nIcAmAM nIcI dazAthI upADI devatAo sAthe besADI devAnA zakita dharAve che. pRthvI maMDaLamAM mArA khyAla pramANe bhagavadgItA jevo bIjo graMtha nathI. gItA dharmanA bhaMDAra che. kevaLa hinduono nahi paraMtu sArAya jagatanA manuSyAnuM dhana che. jagatanA aneka dezonA vidvAnoe teno abhyAsa karI jagatanI utpatti, sthiti ane saMhAra karavAvALA parama puruSanA zuddha sarvotkRSTa jJAna ane tenA caraNamAM nirmaLa, niSkAma ane parama bhaktinI prApti karI che. e puruSa ane strI ghaNAM ja bhAgyavAna che ke jeone A saMsAranA ahaMkAsathI bharelA ghaNA II mArgomAM prakAza dekhADavAvALo nAne paraMtu akSaya, nehapUrNa, dharma-pradIpa prApta thayo che. jemane A dharma-pradIpa prApta che teone te paNa dharma che ke te manuSyamAtrane A pavitra maMthano lAbha pahoMcADavA prayatna kare.. mArI A abhilASA ane jagadAdhAra jagadIzane prArthanA che ke huM mArA jIvanamAM e samAcAra sAMbhaLI lauM ke meTAmAM meTAthI laIne nAnAmAM nAnA sudhImAM dareka sanAtanI hindunA gharamAM eka bhagavadagItAnuM purataka bhagavAnanI mUrtinI samAna bhakitanI bhAvanA sAthe rAkhavAmAM Ave ane huM te paNa sAMbhaLuM ke judA judA dharmamAM mAnavAvALA, A dezanA ke jagata uparanA bIjA dezonA rahevAsIo paNa bhagavaddagItAnA pracAranA A kAryanA mahatvane uparyukata suvicArI bhakti, jJAna ane dhanathI susamarthita thaI gayA che, -mAnamohana mAlavIyA
Page #1044
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] ane nahi jANanAre janmamaraNanI paraMparAmAM paDI zarIra dhAraNa kare che. " gItAnuM zikSaNa: huM te icchuM chuM ke gItA phakta rASTriya zALAomAM ja nahi paraMtu dareka zikSaNa-saMsthAomAM zIkhavavAmAM Ave. eka hiMdu bALaka athavA bAlikAne mATe gItAnuM ajJAta (na jANavuM) te zaramanI vAta hevI joIe. te sAcuM che ke gItA sarva dharmanuM eka pustaka che. bahAranA dabANathI upadeza) gItA kadI vizvavyApI nahi bane. te vizvavyApI tyAre ja banaze ke jyAre tenA prazaMsake tene baLajabarIthI bIjAne gaLe nahi utAratAM pote potAnA jIvanadvArA tenA (gItAnA) padeza mUrta svarUpa Apaze. | gItAmAM zraddhAH je vastu buddhithI paNa vadhAre che para che-te zraddhA che. buddhinuM utpattisthAna mastaka che. zraddhAnuM hadaya che, ane te to jagatane avicchinna anubhava che ke buddhibaLathI hRdayabaLa hajAra gaNuM vadhAre che. vizvAse vahANa cAle che, zraddhAthI manuSya puruSArtha kare che, zraddhAthI te paDA-arcane paNa calAvI zake che. zraddhALano kaI parAjaya karI zakatuM nathI. buddhimAnane haMmezAM parAjayanA Dara laDe che. te kAra bhagavAne gItAnA ranaramAM adhyAyamAM kahyuM che keH yo chaThThaH sa gva : jevI jenI zraddhA vAya che tevo ja, te bane che. manu ya te zraddhA kema prApta kare ? teno javAba gItAmAM ja che, rAmacaritamAnasamAM che, te bhaktithI ane satsaMgathI zraddhA prApta thAya che. | gItAmAM anAzakti: ApaNuM ane pArakuM tenI vacce be na rAkhavAnI vAta to gItAnA pAne pAne che, paNa te kema thaI zake? te vicAratAM vicAratAM ApaNe te nizcaya para paDecIzuM ? anAsaktipUrvaka badhAM kAma karavA te gItAno pravAna sUra che. gItA badhI dhArmika samasyAo hAMsala kare che. jayAre jyAre duHkha paDe che, tyAre tyAre saMkaTa TALavA mATe ApaNe gItA pAse doDI jaIe chIe ane temAMthI AzvAsana meLavIe chIe. ApaNe gItAne e dRSTithI abhyAsa kare che, je ApaNe mATe sararU5 che, mAtArUpa che tethI ApaNe vizvAsa rAkho joI e tenA khoLAmAM mAthuM rAkhavAthI ApaNe sahasalAmata rahIzuM. gItA dvArA ApaNe ApaNI dhArmika bhUkha saMtoSIzuM. A vidhi pramANe je roja gItAnuM manana karaze tene temAMthI roja no AnaMda maLaze. navo lAbha prApta thato raheze. evI eka paNa dhArmika samasyA nathI ke jene gItA spaSTa na karI zake. - mahAtmA gAMdhIjI gItAnI upagItA : tyAga manuSyanuM ananta kartavya che; jenI sAthe amAro rakta saMbaMdha che. atyAra sudhI ApaNe tene mATe tyAga karatA AvyA chIe. paraMtu have ApaNe tenAthI uttama koTinA tyAganI AvazyakatA che. bhagavAna zrIkRSNa gItAmAM je kAMI upadeza Apyo che tene je ApaNe ApaNuM mArgadarzana mAnyuM hota to evo tyAga thaI gayo hata. zrIbhagavaddagItA vartamAna samayamAM zikSita bhAratasamudAya mATe yogya graMtha che. phaLanI kAmanAthI para rahI, karmanuM karmanI daSTie pAlana karavuM te ja gItAno upadeza che. -jasTIsa pI. Ara. suMdarama athara. gItAnA prakAzanI camakaH gItA tela vinAne dIvo che ke je anaMta kALa sudhI ApaNA jJAnamaMdiramAM prakAza pADatuM raheze. pAzcAtya dArzanika graM khUba camake paraMtu amArA A nAnA dIpakane prakAza te badhAMthI adhika camakI tene DhAMkI deze. -maharSi brijendranAtha ThAkara gItAmAM vizvadharmanI upayogItAH bhagavaddagItAmAM eka dharma pustakamAM hevI joIe tevI badhI vizeSatAo che. hiMdu dharmanA judI judI jAtanA saMpradAyanuM aikaya karavAvALo A eka anupama graMtha che. bhaviSyamAM jagatanA sArvabhaumika dharmanA sUtra banavA mATe gItA ja badhI rIte ema che.
Page #1045
--------------------------------------------------------------------------
________________ 916] thayAila tathAismani [ abhiprAya { bhAratanA gauravapUrNa prAcIna kALanA A amUlya ratnanI mAnavajAtane tenAthI paNa vadhAre gauravapUrNa ane vadhAre ujajavaLa bhaviSyanirmANamAM ghaNI madadarUpa thaze. gItA mukti ApanAra graMtha che? gItA smRti upaniSada che ane te upaniSada hevAthI menA sAdhanarUpa kevaLa jJAnano upadeza kare che. niSkAmakarma, bhakti, saMnyAsa, dhyAnayoga e uttarottara badhAM ja jJAnanAM sAdhana che, niSkAmakarma Adi sAdhanA adhikAra pramANe prakAra hoI zake, gItA upaniSada hevAthI araNya kAMDamAM pAThata upaniSadonI sadaza nivRtti pradhAna che. gItAmAM je pravRtti vihita che te paNa nivRttinuM ja aMga che. gItAmAM je niSkAmakarmayoga batAvyo che te prApta karma nahi paraMtu nivRtti karma ja che. -AcArya bhakta paMDita viSNu zAstrIjI bApaTa rahasyapUrNa graMthaH ame pratyakSa joI e chIe ke A rahasvapUrNa graMtha(gItA) eka mahAna AtmAnI kRti che ane saMpUrNa yogI enA upadezo sAthe tenI sarakhAmaNI karatA amane jarA paNa saMkoca nathI. -barTa pherika hela gItAnAM aDhAra nAma mItA gaGgA ca gAyatrI sItA satyA sarasvatI / brahmavidyA brahmavallI trisandhyA muktigehinI // ardhamAtrA cidAnandA bhavannI bhayanAzinI / vedatrayI parA'namtA tatvArthazAnamArI // ityetAni japenityaM naro nizcalamAnasaH / zAnasiddhiM labhecchIghra tathAnte paramaM padam // gItA, gaMgA, gAyatrI, sItA, satI, sarasvatI, brahmavidyA, brahmavalI, trisaMdhyA, muktigahinI, ardhamAtrA, cidAnaMdA, bhavadhI, bhayanAzinI, vedatrayI, parA, anatA ane taravArthamaMjarI, A aDhAra nAmane sthira manathI nitya japa karavAvALo eTale teno artha samajI, tene anukULa anubhava karavAvALA manuSya turata ja jJAna siddhine prApta kare che ane ane paramapadane pAme che. | gItAvatA bhagavAna zrIkRSNa: ApaNe joIe chIe ke A graMthamAM zrIkRSNa je bhagavAna viSNunA pUrNAvatAra hatA, je sAkSAta sAme AvIne temanA mokSanA siddhAMtanuM prati pAdana kare che te bhagavAna sarvatra eTale sarvazaktisaMpanna che tathA jagatanA zAzvata niyaMtA paNa che, je loke temanAmAM zraddhA rAkhI tenI upAsanA kare che tene te :kRpApUrvaka muktirUpI phaLa Ape che. arjunanI sAme mastaka upara mukaTa dhAraNa karelA, hAthamAM gadA ane cAra dhAra karelA divya bhAsAMmara vibhUSita, manamohaka sugaMdhIthI suvAsita, tejomaya divya zarIra dhAraNa karIne pragaTa thayA hatA. -he mUTa phena klAjenapa zrImada bhagavadagItA" AnaMdacidAna, pozvaryapaNuM, carAcaravandita, parama puruSottama, sAkSAta zrI kuNubhagavAnanI divya vANI che. te anA rahasyothI pUrNa che. parama dayAmaya bhagavAna zrIkRSNanI kapAthI koI paNa aMzamAM tenuM rahasya samajavAmAM AvI zake che. je puruSa parama zraddhA ane bhukhI vizada bhaktithI pitAnA hatyane bhagavad kRpAnI AzAthI bhagavadagItAnuM manana kare che teo bhagavad kRpAne pratyakSa anubhava karI, gItAnA zapanI koI aMzamAM jhAMkhI karI zake che. eTale ke potAnuM ka9yANa cAhavAvALA nara nArIone ucita che ke temaNe bhaktavara ane Adarza mAnIne pitAmAM arjunanA AdarzonuM
Page #1046
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana] jevI rIte darpaNamAMnA pratibiMba darpaNathI abhinna che - (917 arjana karatAM karatAM zraddhAbhakitapUrvaka gItAnuM zravaNa adhyayana kare ane evI rIte bhagavAnanI AjJAnusAra yathAyogya taiyArI sAthe sAdhanAmAM lAgI jAya, je puruSa A prakAre kare che tene aMtaHkaraNamAM roja navI navI parama AnaMdadAyaka anupama ane divya bhAvonI raphuraNAo thatI rahe che ane sarvathA zuddha aMtaHkaraNa thaIne bhagavAnanI alaukika kRpA amRtanA rasAsvAdane anubhava karatAM te zIdhra bhagavAnane prApta kare che. pavitra jaLAzaya: prAcIna kALanI badhI smaraNIya vastuomAM bhagavada gItAthI zreSTha kaI vastu nathI. bhagavaddagItAmAM eTaluM uttama ane sarvavyApI jJAna che ke tenA lakhanAra devatAne thaye agaNita varSo thayAM chatAM 5 tenA samAna bIjo eka paNa graMtha adyaparyata lakhAyo nathI. gotAnI sAthe tulanA karatAM mane jagatane Adhunika samasta jJAna tuccha lAge che. vicAra karatAM A graMthanuM mahatva ane eTale adhika mAlama paDe che ke A tatvajJAna keI judA ja yugamAM lakhAyeluM hovuM joIe. haniya prAtaHkALamAM mArAM hRdaya ane buddhine gItArUpI pavitra jaLAzayamAM snAna karAvuM chuM.. - mahAtmA there saMsArane sAmAnya granthaH gItAnuM tattva bahu ja gahana che. tenA eke eka glaeNka upara mahAbhArata samAna maLyo lakhI zakAya tema che. gotAnA vimaLa vivecanAo joIne cAhe koI paNa dezano vidvAna hoya, te nizcita cakita thaI jAya che. surabhAratI ( bhAratanA ) lokeAnI to kahevAnI vAta ja kayAM? je gItAne sArI duniyAnA loke sanmAnanI dRSTithI jue che te gItA sAdhAraNuM purataka nathI. -mahAmahopAdhyAya paMDitapravara zrI lakSmaNa zAstrI drAviDa sarvapriya kAvyaH ATalA ucca koTinA vidvAne pachI je huM A Azcaryajanaka kAvyanuM anuvAda karavAnuM sAhasa karI rahyo chuM, te vidvAnonA parizramamAMthI kevaLa bhagavadda ( gItArapI) lAbha uThAvyAnI mRtimAM che, ane tenuM bIjuM kAraNa e paNa che ke bhAratavarSanA A sarvapriya kAvyamaya dArzanika grantha vinA aMgrejI sAhitya jarUra apUrNa raheze. -sara eDavina ArA Arya jAtine jIvana-prANa? gItA je divya saMdezane itihAsa che. sadA sarvadA Arya jAtine jIvana-prANa rahyo che, A graMthanuM nirmANa pradhAnataH Arya jAti mATe ja thayuM che ane sArAya jagatanI bhalAIna mATe bhAratIya Aryoe saikAothI tenuM rakSaNa karyuM che. Do. sara subramaNya athara ke. sI. AI. I. ela. ela. DI. gItA nitya navInaH jagatanA saMpUrNa sAhityamAM je tene sArvajanika lAbhanI daSTie jovAmAM Ave te bhagavadagItA samAna anya koI paNa kAvya nathI. darzanazAstra hovA chatAM paNa A sarvadA pavane prakAra navIna ane rasapUrNa che. AmAM mukhyataH tArkika zailI hovA chatAM paNa A eka bhakitamanya che ne bhAratavarSanA prAcIna itihAsanA atyanta ghAtaka yuddhane eka abhinayapUrNa dRzya-citra hovA chatAM paNa zAMti tathA sakSamatAthI paripUrNa che. ane sAMkhya-siddhAMta para pratiSThita hovA chatAM paNa te A svAminI ananya bhakitano pracAra kare che. adhyayana mATe AthI adhika sAmagrI bIje kayAM upalabdha hoI zake ? -je. ena. pharakayuhara. ema. e.
Page #1047
--------------------------------------------------------------------------
________________ 918 ] yathA svapne tathA pitRloke [ abhiprAya | gItAmAM sarvadharmatatvaH zrIkRSNanA upadezamAM zAstrakathita prAyaH badhA ja dhArmika viSayonuM tattva AvI jAya che. tenI bhASA eTalI gaMbhIra ane utkRSTa che ke jethI tenuM bhagavadgItA athavA IzvarIya saMgItanA nAmathI prasiddha hovuM ucita che. --jasTIsa. ke. TI. tailaMga camatkArapUrNa kAvyaH bhAratanA vamayane bahuzAkha vRkSa upara bhagavadgItA eka atyanta suMdara evuM mAsaMpanna sumana che. A ayuttama gItamAM A prAcInamAM prAcIna tathA navInamAM navIna praznanuM vividha prakAre vivecana karavAmAM AvyuM che ke "mokSopayogIjJAna kema prApta karI zakAya? zuM ApaNe karmathI dhyAnathI yA bhakitathI Izvara sAthe ekatA prApta karI zakIe chIe ? zuM ApaNe AtmAnI zaninA lAbhane mATe Asakata ane vArthabuddhithI rahita thaIne saMsAranA prabhathI dura bhAgavuM joIe ?" A camatkArapUrNa kAvyamaya graMthamAM ApaNane te vicAra vAraMvAra nitya navA rUpamAM maLe che. bhagavaddagItAnI utpatti darzanazAstra ane dharmamAMthI thaI che, tenI aMdara A baMne dhArAo sAthe sAthe pravAhita thaIne eka bIjAne maLI jAya che. bhAratIonA manobhAvano amArA jarmana dezavAsIo upara mahAna prabhAva paDyo che ane te kAraNe amAruM mA vAraMvAra bhArata deza tarapha AkarSita thAya che. --zrImatI ke. ela. je. lyuDarsa sAhityanuM sarvotkRSTa ratnaH Adhunika kALamAM sajajanagaNa, tatparatAnI sAthe bhAratanA sAhityanA sarvotkRSTa ratna, gItAne pracAra karI rahyo che. jo A pragati te prakAranI raheze te AgAmI santAna vedAnta siddhAntanA pratye adhika myo prakaTa karI tenuM pAlana karaze. - sara jona vuDareka amara grantha: gItA kevaLa hinduonuM nahi paraMtu jagatanI badhI jAtionuM dharmapustaka che. pratyeka manuSya A amara maMthane dhyAnapUrvaka ane pakSapAta rahita thaIne vAMke joIe. pachI bhale te bIjA dharma ane dharmagurune mAnato heya. gItAnI eka eka paMkita, eka eka zabda, pavitra vicArothI subhita che. temAM eka cheDAthI bIjA cheDA sudhI AdhyAtmikatA hemasatra mAphaka otapreta che. gItAne je divya jJAnanI khANa kahevAmAM Ave te kaI atyukita kahI zakAya nahi. je tenA tattvane barAbara samajavA icchA hoya ane tenA dArzanika vicArone ApaNA jIvananA eka aMgarUpa banAvavA mAgatA hoIe te teno vAraMvAra zuddha hadayathI eka cite abhyAsa karavo joIe. -zrI kaikhuzarU je. dara ema. e. elaela. bI. gItAmAM samarpaNa: zrImadda bhagavadgItAne lAge manuSyoe sAMbhaLI, vAMcI tathA vaMcAvI che ane parAyaNa karavAmAM A pustaka khUba AzAjanaka siddha thayuM che, tenI dhAraNA bIlakula nirAdhAra nathI, kema ke gItAne suMdara saMdeza anaMta premAbhilASIo mATe pratyeka sthAna ane samaya para potAnI asIma kayAnI varSA karavI tathA jIvanamAM badhAM kAryo, paramAtmAnI niHsvArtha sevA nimite samarpaNa karavAM te che. -o. lIonela. DI. bereTa gItA asAdhAraNa graMtha che. mAnasika vikAsanA nimitte gItAnuM adhyayana karIne aTakI javuM te ThIka nathI, paraMtu tenA siddhAMtane the aMge kAryae utAravA te Avazyaka che. gItA keI sAdhAraNa saMgIta athavA graMtha nathI. bhagavAna zrIkRSNe tene upadeze tevA samaye A hato jayAre tene AmA atyaMta prabuddha hatA. - bIsena
Page #1048
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdehana ) ane jema svamama bhAsatA ramatanyathI abhinna che tema pitRkAdi, [ 99 - // OM tatsat / zrIgItAdohana yA tattvArthadIpikA zlokasUci - krama a-kA ... 16 ... 10 28 OM ityekAkSaraM brahma * nanmaditi nirdezo - 18 12 17 25 1825 11 E a-tro0 krama lokapAda 28 anantavijayaM rAjA ... 13 29 anantazcAsmi nAgAnAma ... 123 30 ananyacetAH satatam 31 ananyAzcintayanto mAm 32 anapekSaH zucirdakSaH 33 anAditvAnnirguNatvAt 34 anAdimadhyAntamanantavIrya 35 anAdhitaH karmaphalam 36 aniSTamiTaM mizraM ca 37 anugakaraM vAkyam 38 anubandha kSayaM hi sAm 39 anekacittavibhrAntAH ... 3 3 40 anekavAhUdarabakranetram ... 124 41 anekavastranayanam ... 2 33 42 antakAle ca mAmeva 43 antavatu phalaM teSAm 142 44 antavanta ime dehAH 10 42 45 annAdbhavantibhUtAni 46 anye ca bahavaH zUrAH 47 anye tvevamajAnanta 48 aparaM bhavato janma 49 apare niyatAhArAH 12 13 50 apareyamitastvanyAm 51 aparyAptaM tadasmAkaM 1 41 52 apAne juhati prANam 53 api cetsudurAcAro ... 84 54 api cedasi pApebhyaH 55 aprakAzo'pravRttizca ... 18 14 56 aphalAkAkSibhiryako 13 11 57 abhayaM sattvasazuddhiH 58 amisandhAya tu phalam 1 akItiM cApi bhRtAni 2 akSaraM brahma paramam 3 akSarANAmakAro'smi 4 agnijyotirahaH zuklaH 5 acchedyo'yamadAhyo'yam 6 ajo'pi sannavyayAtmA 7 ajJazcAzraddadhAnazca 8 atra zUrA mahepyAsA 9 atha kena prayukto'yam 10 atha cittaM samAdhAtum 11 atha cettvamimaM dharmyam 12 atha cainaM nityajAtam 13 athavA yoginAmeva 14 athavA vahunatena 15 atha vyavasthitAndRSTvA 16 athaitadapyazakto'si 17 adRSTapUrva hRSito'smi 18 adezakAle yaddAnam 19 adveSTA sarvabhUtAnAm 20 adharma dharmamiti yA 21 adharmAbhibhavAtkRSNa 22 adhazcorce prastAstasya 23 adhibhUtaM kSaro bhAvaH 24 adhiyajJaH kathaM ko'tra 25 adhiSThAnaM tathA kartA 26 adhyAtmajJAnanityatvam 27 abhyeSyatecaya imam G 3 14 - + 25 < < . 18 32 15 2 . - 6
Page #1049
--------------------------------------------------------------------------
________________ 120] thi bha-lo. ... 16 2 ... 10 5 ... 11 31 .. 1 34 zrokapAda 59 abhyAsayogayuktena 60 abhyAse'pyasamartho'si 61 amAnitvamadambhitvam 62 amI ca tvAM dhRtarASTrasya 63 armA hi tvAM surasaGghAH 64 ayaneSu ca sarveSu 65 ayatiH zraddhayopeto 66 ayuktaH prAkRtaH stabdhaH 67 avajAnanti mAM mUDhAH 68 avAcyavAdAzca bahUn 69 avinAzi tu tadviddhi 70 avibhaktaM ca bhUteSu 71 anyaktAdIni bhUtAni 72 avyaktAdvayaktayaH sarvAH 73 avyakto'kSara ityuktaH 74 avyakto'yamacintyo'yam 75 anyaktaM vyaktimApannam 76 azAstravihitaM ghoram 77 azocyAnanvazocastvam 78 azraddadhAnAH puruSAH 79 azraddhayA hutam 80 azvatthaH sarvavRkSANAm 81 asaktabuddhiH sarvatra 82 asaktiranabhiSvaGgaH 83 asatyamapratiSThaM te 84 asau mayA hataH zatru: 85 asazyatAtmanA yogo 86 asazayaM mahAbAho 87 asmAkaM tu viziSTA ye 88 ahamAtmA guDAkezaH 89 aho bata mahatpApam 9. ahaMkAraM balaM darpam yathApsu parIva dadRze [ a-zlo0 krama zlokapAda ... 8 8 96 ahisAsatyamakrodhaH .... 12 10 97 ahisA samatA tuSTi ... 13 7 A 11 26 11 21 98 AkhyAhi me ko bhavAn ... 111 99 AcAryAH pitaraH putrAH ... 37 100 ADhyo'bhijanavAnasmi ... 18 28 101 AtmasambhAvitAH stabdhAH ... 11 102 Atmaupamyena sarvatra 103 AdityAnAmahaM viSNuH ... 2 17 104 ApUryamANamacalapratiSThaM ... 1316105 AbrahmabhuvanAllokAH ... 2 2.. 106 AyudhAnAmahaM vajraM ... 88 107 AyuH sattvabalArogya ... 8 21 108 ArurukSomuneryogam 11. AvRtaM jJAnametena 110 AzApAzazatairbaddhAH ... 724 ... 17 5 111 Azcaryavatpazyati 1 112 AsuroM yonimApannAH 113 AhArastvapi sarvasya 114 AhustvAmRSayaH sarve / ::: 17 7 10 13 ... 727 ... 17 13 18 15 20 21 115 icchAdveSasamutthena 116 icchA dveSaH sukham ... 15 8 117 iti kSetra tathA jJAnam ... 13 14 118 iti guhyatamaM zAstram ... 136 119 iti te jJAnamAkhyAtam ... 135 120 ityarjunaM vAsudevaH ... 1 7 121 ityahaM vAsudevasya ... 10 20 122 idamadya mayA labdham ... 1 45 123 idaM jJAnamupAzritya ... 17 18 124 idaM tu te guhyatamam ... 18 53 125 idaM te nAtapaskAya ... 5 16 126 idaM zarIraM kaunteya ... 15 14 127 indriyasyendriyasyArthe ... 10 8 128 indriyANAM hi caratAm ... .24 129 indriyANi parANyAhuH ::::::::::::::: 92 ahaM kraturahaM yakSaH 93 ahaM vaizvAnaro bhUtvA 94 ahaM sarvasya prabhavo 95 ahaM hi sarvayajJAnAm
Page #1050
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] paNa pANImAMnI (chAyAnI) jema (AtmAthI) abhinna che. Ama- | harA a-lo. 3 43 12 / ... 13 ... 1727 kama lokapAda a-zrA kama lokapATa 130 indriyANi manobuddhiH ... 3 40 160 evamuktyA hAkezam 13. indriyArthaSu vaigagyama ... 13 8 161 evametadyathA''ttha tvam 132 imaM vivasvate yogama ... 4 1 162 pavaM jJAtvA rutaM karma 133 iTAnbhogAnhi ... 32163 evaM paraMparAprAptam 134 ihakamthaM jagatkRtsnama // 7 164 evaM pravartitaM cakram 135 ihaiva nairjitaH mA 5 19 165 evaM bahuvidhA yajJA 166 evaM buddhaH paraM vuddhyA 136 IzvaraH sarvabhUtAnAm ... 141 267 gavaM satatayuktA ye 168 papA te'bhihitA sAkhye 169 papA brAhmI sthitiH pArtha 137 uccaiHzravamamadhyAnAma ...100 170 omityekAkSaraM brahma 138 unkrAmannaM sthitaM vA'pi ... 15 10 17. OM tatsaditi nirdezo 139 uttamaH puruSasvanyaH 140 utpannakuladharmANAma 141. unmIdeyugmei lokAH 142 udAgaH sarva evaite 172 kaccidetacchutaM pArtha 143 udAsInavadAsInaH 14 23 173 kaccinnobhayavibhraSTaH 144 uddharedAtmanA''tmAnam 174 ka vamlalavaNAtyuSNaH 145 upadraSTA'numantA ca 175 kathaM na jJeyamasmAbhiH 176 kathaM bhISmamahaM saGkhye 177 kathaM vidyAmahaM yogim 146 UrdhvamUlamadhaH zAstram 178 karmajaM buddhiyuktA hi 147 Urdhva gacchanti sattvasthA ... 179, karmaNaH sukRtasyA''huH 180 karmaNaiva hi sasiddhim 148 RSibhirvahudhA gItam 181 karmaNo hyapi boddhavyam 182 karmaNyakarma yaH pazyet 183 karmaNyevAdhikAraste 149 etacchrutvA vacanaM kezavasya ... 11 35 184 karmabrahmodbhavaM viddhi 150 etadyonIni bhUtAni ... 7 185 karmendriyANi sazyamya 151 etanme sazayaM kRSNa ... 138 186 karSayantaH zarIrastham 152 etAnna hantumicchAmi 187 kaviM purANamanuzAsitAraM 153 etAnyapi tu karmANi 188 kasmAcca te na nameran 154 etAM dRSTimavaSTabhya 189 kAsantaH karmaNAM siddhim 155 etAM vibhUti yogaM ca ... 1. 7 190 kAma eSa krodha eSa 156 etaivimuktaH kaunteya ... 16 22 191 kAmakrodhaviyuktAnAm 157 evamukto hRSIkezaH ... 1 24 192 kAmamAzritya duSparam 158 evamuktvA'rjunaH saGkhye ... 1 47 193 kAmAtmAnaH svargapara 159 evamuktvA tato rAjan ... 1. 194 kAmaistaistairatamAnAH ... 1872 ... 138 ... 17 139 ... 15 3 20 ... 4 ... 243
Page #1051
--------------------------------------------------------------------------
________________ kama 13 20 15 - 122] nayA gandharvaloke chAyAtapayorikha brahmaloke // kaTha. [ PALEYA bhokapAda a-lo. kama zlokapAda a-. 105 kAmyAnAM karmaNAM ... 18 2 196 kAyena manasA buddhayA ... 5 // 229 janma karma ca me divyama 197 kArpaNyadoSopahataH ... 2 // 230 jarAmaraNamokSAya 128 kAryakAraNakatve 231 jAtasya hi dhuvo mRtyuH 199 kAryamityeva yatkarma 11 . 232 jitAtmanaH prazAntasya 200 kAlo'smi lokakSayaka ... 11 32 233 jJAnaM karma ca kartA ca 201 kAzyazca parameSvAsaH ... 117 234 jJAnaM jJeyaM parijJAtA 202 kirITine gadina cakra0 235 zAnaM te'haM savijJAnama 203 kirITinaM gadinaM cakri0 236 jJAnayajJena cApyanye 15 204 kiM karma kimakarmati 237 jJAnavijJAnatRptAtmA 205 kiM tadbrahma kimadhyAtmam 238 jJAnena tu tadazAnam 206 kiM punarbrAhmaNAHpuNyAH 239 zeyaM yattatpravakSyAmi ... 13 12 207 kutastvA kazmalamidam ... 2 2 240 jJeyaH sa nityasanyAsI 208 kulakSaye praNazyanti | 241 jyAyasI cetkarmaNaste 209 kRpayA parayA''viTo ... / 28 242 jyotiyAmapi tajjyotiH 13 17 210 kRSigorakSyavANijyama 18 44 211 kailiGgaistrInguNAnetAn .... 14 21 212 krodhAdbhavati sammohaH 243 tataHpadaM tatparimA 213 klezo'dhikatarasteSAm / ... 12 5 244 tataH zaGkhAzca bharyazca 214 klaibyaM mA sma gamaH pArtha ... 23 241 tataH pravetairhayairyukte 1 14 215 kSiyaM bhavati dharmAtmA 246 tataH sa vismayAvize 216 kSetrakSetrajJayorevam ... 13 34 247 tatkSetraM yazca yAdRkva 217 kSetrajJaM cApi mAM viddhi ... 132 248 tacca sarasmRtya sazsmR tya ... 1877 249 tarakhavinu mahAvAho 250 tatra taM buddhisazyogam ... :43 218 gatasaGgasya muktasya 219 gatirbhA prabhuH sAkSI 251 tatra sattvaM nirmalatvAt , 14 / 220 gANDIvaM srasate hastAt ... 252 tatrApazyasthitAnpArtha ... 121 221 gAmAvizya ca bhUtAni 253 tatraikasthaM jagatkRtsnam ... 113 222 guNAnetAnatItya trIn 254 tatraikAgraM manaH kRtvA ... 112 223 gurUnahatvA hi mahAnu0 255 tatraivaM sati kartAram 256 tadityanabhisandhAya 257 tadbuddhayastadAtmAna 224 caJcalaM hi manaH kRSNa 258 tadviddhi praNipAtena 225 caturvidhA bhajante mAm ... 7 16 259 tapasvibhyo'dhiko yogI 226 cAturvaNyaM mayA sRSTam ... 413 260 tapAmyahamahaM varSam 9 19 227 cintAmaparimeyAM ca ... 16 11 261 tamastvajJAnajaM viddhi ... 148 228 cetasA sarvakarmANi ... 18 57 262 tamuvAca hRSIkezaH 15 4 ... 1 13 1114 ... 4
Page #1052
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] (tAdi) badhA bhAve vastutaH AtmAthI abhina heI AtmAmAM ja dekhAya che. [ 9ra3 a-lo. ... 11 12 - ... 1151 ... 1 28 15 24 :::::::::::::: kama okapAda a-zrA kama 263 tameva zaraNaM gaccha ___... 1862 299 divi sUryasahasrasya 264 tasmAcchAstraM pramANaM te 16 24 300 divyamAlyAmbaradharam 265 tasmAttvamindriyANyAdI :41 301 duHkhamityeva yatkarma 266 tasmAttvamuttiSTha yazo 11 36 302 duHkheSvanudvignamanAH 267 tasmAtpraNamya praNidhAya 11 44 303 dUreNa hAvaraM karma 268 tasmAnmarvapu kAleSu 8. 304 dRzvA tu pANDavAnIkam 260. tasmAdamanaH satatama 305 dRSTradaM mAnupaM rUpam 270 tasmAdazAnasambhRtam 306 dRSTyumaM svajanaM kRSNa 271 tasmAdAmityudAhatya 307 devadvija guruprAjJa 272 tasmAdyamya mahAvAhA 308 devAnbhAvayatAnena 273 tasmAnArhA vayaM hantuma 302 dehino'sminyathA dehe 274 tamya mAnayanhapama 320 dehI nityamavadhyo'yam 275 nAnahaM dvipataH karAna 1 14 311 devamevApare yazam 27 tAni sarvANi marayamya ... 312 devIpA guNamayI 277 tulpaniMdAstunirmAnI ... 12 1 3.3 devI sampadvimokSAya 278 tejaHkSemA dhRtiH zaucam ... 16 ? 314 dopairenaiH kuladhnAnAm 279 te taM bhuktvA svargalokam 315 dyAvApRthivyorida0 280 teSAmahaM samuddhartA ... 12 7 316 dyUtaM chalayatAmasmi 281 teSAmevAnukampArtham ... 10 11 317 dravyayajJAstapoyajJAH 282 teSAM jJAnI nityayukta 318 drapado draupadeyAzca 283 teSAM satatayuktAnAm 319 droNaM ca bhImaM ca 284 taM tathA kRpayA''viSTam 320 dvAvimau puruSau loke 285 taM vidyAduHkhasayogam 321 dvau bhUtasa! loke 286 tyaktvA karmaphalAsaGgam 287 tyAjyaM doSavadityeke 288 tribhiNamayairbhAyaiH 7 13 322 dharmakSetre kurukSetre 289 trividhA bhavati zraddhA 323 dhUmenA''viyate vahniH 290 trividhaM narakasyedam 324 dhUmo rAtristathA kRSNaH 291 traiguNyavipayA vedAH 325 dhatyA yayA dhArayate 292 vidyA mAM somapAH 326 dhRSTaketuzcekitAnaH 293 tvamakSaraM paramaM vedi0 327 dhyAnenA'tmani pazyanti 294 tvamAdidevaH puruSaH 328 dhyAyato viSayAnpurasaH 16 5 1 43 11 20 10 - ... / 1. 11 34 15 16 ... ( 25 18 33 ... 13 24 ... 514 295 daNDo damayatAmasmi 296 dambho darpo'bhimAnazca 297 65STrAkarAlAni ca te 298 dAtavyamiti thahAnam ..... 10 38 ... 1 4 25 ... 1720 329 na kartRtvaM na karmANi 330 na karmaNAmanArambhAt 331 na kAile vijayaM kRSNa 332 na ca tasmAnmanuSyeSu ... 132 -
Page #1053
--------------------------------------------------------------------------
________________ kama . R 820 E 824 ] indriyANAM pRthagbhAvamudayAstamayau ca yat / [sama * lokapAda a-lo. krama lokapAda ale. 333 na ca matsthAni bhUtAni ... 5 5 370 nirmAnamohA jitasaGgadoSAH ... 15 5 334 na ca mAM tAni karmANi ... 84 371 nizcayaM zRNu me tatra 18 4 335 na caitadvidmaH katarano ... 26 372 nihatya dhArtarASTrAnnaH 336 na jAyate mriyate vA .20 373 nehAbhikramanAzo'sti 337 na tadasti pRthivyAM vA 374 nete sRtI pArtha jAnan 338 na tadbhAsayate sUryo ... 15 / 375 nainaM chindanti zastrANi 339 na tu mAM zakyase draSTum ___376 naiva kiJcitkaromIti 340 na tvevAhaM jAtu nAsam 377 naiva tasya kRtenArthI 18 341 na dvezyakuzalaM karma 342 na prahRSyetpriyaM prApya 378 paJcaitAni mahAbAho 18 13 343 na buddhibhedaM janayet __379 patraM puSpaM phalaM toyam 344 namaH spRzaM dIptamane 11 24 380 parastasmAttu bhAvo'nyaH 345 namaH purastAdatha pRSThaH .40 381 paritrANAya sAdhUnAm 346 na mAM karmANi limpanti 382 paraM brahma paraM dhAma 10 12 347 na mAM duSkRtino mUDhAH 15 383 paraM bhUyaH pravakSyAmi 14 1 348 na me pArthAsti karta0 22 384 pavanaH pavatAmasmi 10 31 349 na me viduH suragaNAH 10 2 385 pazya me pArtha rUpANi 11 5 350 na rUpamasyeha tatho ___... 15 7 386 pazyA''dityAnvasU0 351 na vedayazAdhyayana ... 11 48 387 pazyAmi devAstava deva 352 naTo mohaH smRtirlabdhA 18 73 388 pazyaitAM pANDuputrANAm 353 na hi kazcitkSaNamapi 389 pAzcajanyaM hRSIkezo 354 na hi jJAnena sadRzam . ... 4 38 390 pArtha naiveha nAmutra 355 na hi dehabhRtA zakyam ... 18 1 391 pitA'si lokasya 356 na hi prapazyAmi mamA0 ... 2 8 392 pitA'hamasya jagato 357 nAtyaznatastu yogo'sti 393 puNyo gandhaH pRthivyAM ca 358 nA''datte kasyacitpApam ... 5 15 394 puruSaH prakRtistho hi 359 nAnto'smi mama di0 ... 10 40 395 puruSaH sa paraH pArtha ... 8 22 360 nAnyaM guNebhyaH kartAram ... 14 14 396 purodhasAM ca mukhyaM mAM ... 10 24 361 nAsato vidyate bhAvo ... 29 397 pUrvAbhyAsena tenaiva 362 nAsti buddhirayuktasya ... 216 398 pRthaktvena tu yajkSAnam 18 21 363 nAhaM prakAzaH sarvasya - ... 7 25 399 prakAzaM ca pravRtti va 364 nAhaM vedairna tapasA ... 11 53 400 prakRti puruSaM caiva 365 nimittAni ca pazyAmi ... 1 31 409 prakRti puruSa baira 366 niyatasya tu saMnyAsaH 402 prakRti svAmavaSTabhya 367 niyataM kuru karma tvam ... 3 8 403 prakRteH kriyamANAni 368 niyataM sArahitam ... 18 27 404 prakRterguNasammUDhAH 369 nirAzIryatacittAtmA ... 4 21 405 prakRtyaiva ca karmANi 15 < 0 . 13 23 * 22
Page #1054
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAuAhana ] (ma) mujaba AtmAnuM svarUpa jANIne bhAvarUpa mAnDagonA vikSaLu svabhAveA, [ karapa bha-pro0] 2 55 6 45 8 10 p 9 1} 19 18 30 6 27 6 14 2 65 krama pAda 406 prajahAti yadA kAmAn 407 prayatnAdyatamAnastu 408 prayANakAle manasA 409 pralapanvisRjangurUn 410 pravRtti ca nivRtti va 33 411 412 prazAntamanasaM honam 413 prazAntAtmA vigatabhIH 414 prasAde sarva duHkhAnAm 415 prahlAdazcAsmi daityA0 416 prApya puNyakRtA lokAn ba 33 33 39 417 bandhurAtmA''tmanastasya 418 le balavatAM bAham 419 vahirantazca bhUtAnAm 420 bahUnAM janmanAmante 42.1 bahUni me vyatItAni 422 bAhyasparzeSvasaktAtmA 423 bIjaM mAM sarvabhUtAnAm 424 buddhiyukto jahAtIha 425 buddhirjJAnamasammoha 426 buddhebhaiI dhRte caiva 427 buddhA vizuddhayA yukto 428 bRhatsAma tathA sAmnAm 429 brahmaNo hi pratiSThA'ham 430 brahmaNyAdhAya karmANi 431 brahmabhUtaH prasannAtmA 432 brahmArpaNaM brahma haviH 433 brAhmaNakSatriyavizAm bha 434 bhaktyA tvananyayA zakya 435 bhaktyA mAmabhijAnAti 436 bhayAdraNAduparatam 437 bhavAnbhISmazca karNazca 438 bhavApyayau hi bhUtAnAm 439 bhISmadroNapramukhataH 440 bhUtaprAmaH sa evAyam ... ... ... ... ... ... *** ... ... ... ... 10 30 } 41 I 19 11 33 35 19 18 4 5 5 21 10 7 10 2 50 10 4 18 28 18 51 10 35 14 27 5 10 18 54 4 24 12 41 11 54 18 55 2 35 1 8 11 2 1 25 8 19 krama pada 441 bhUmirApo'nalo vAyuH 442 bhUya eva mahAbAho 443 bhoktAraM yajJatapasAma 444 bhogezvaryaprasaktAnAm ma 445 macitaH sarva durgANi 446 macitA mahataprANAH 447 matkarmakRnmatparamo 448 mattaH parataraM nAnyat 449 madanugrahAya parasama 450 manaH prasAdaH saumyatvam 451 manuSyANAM sahasreSu 452 manmanA bhava mo 453 33 11 454 manyase yadi tacchakyam 455 mama yonirmahadbrahma 456 mamaivA zo jIvaloke 457 mayA tatamidaM sarvam 458 mayA'dhyakSaNa prakRtiH 459 mayA prasannena tavA0 460 mayi cAnanyayogena 461 mayi sarvANi karmANi 462 mayyAvezya mano ye mAm 463 mayyAsaktamanAH pArtha 464 mayyeva mana Adhatsva 465 maharSayaH sapta pUrve 466 maharSINAm bhRguraham 467 mahAtmAnastu mAM pArtha 468 mahAbhUtAnyahaGkAro 469 mA te vyathA mA ca 470 mAtrAsparzAstu kaunteya 471 mAnApamAnayAstulyaH 472 mAmupetya punarjanma 473 mAM ca yo'vyabhicAreNa 474 mAM hi pArtha vyapAzritya 475 muktasaMgo naha vAdI 476 muDaprANA''tmano yat .... *** ... ... *** ... *** ... ... ... ... ... *** ... ... ... 14 15 Tai 8 10 11 45 13 10 u 30 2 7 1 12 8 ... 10 } 10 25 8 13 13 5 11 49 2 14 14 25 8 15 14 26 ... e 32 18 26 ... 17 18 *** ... ... ... ... a0 ... r 6 4 1 528 2. 44 16 46 12 s 11 55 1' 11 1 1511. '' 3 1 ny' 864 18 15 ii 9
Page #1055
--------------------------------------------------------------------------
________________ alo 258 18 5 _a_ 826 / pRthatpadyamAnanA| matvA dhIge na zocati // kaTha. [A sUci ma lokapAda bha-lo. kama lokapAda 477 mRtyuH sarvaharacAham ... 10 34 512 yadakSaraM vedavido 478 moghAzA moghakarmANo ... 12 513 yadane cAnuvandhe ca 514 yadahaMkAramAzritya 515 yadA te mohakalilam 49 ya idaM paramaM guhyam ... 18 18 516 yadAdityagataM tejo 180 ya enaM vetti hantArama ... 24517 yadA bhUtapRthagbhAvama 482 ya vaM vetti puruSa 1323 518 yadA yadA hi dharmasya 482 yacApi sarvabhUtAnAm 10 38 519 yadA viniyataM cittam 6 18 483 yaccAvahAmArthamasa0 11 42 520 yadA sattve pravRddhe tu 14 14 484 yajante sAcikA devAn 17 4 521 yadA saharate cAyam 485 yajJadAnatapaH karma 522 yadA hi neMdriyArtheSu 486 yajJa ziSTAmRtabhujo 523 yadi mAsapratIkAram 4.7 yajJaziSTAzinaH maMto 524 yadi hAI na vayam 488 yajJArthAtkarmaNo'nyatra 525 yadRcchayA copapannam 485 yajJa tapasi dAne ca 17 27 526 yadRcchA lAbhasantuSTo 490 yajJAtvA na punamoham ... 4 35 527 yadyadAcarati zreSThaH 491 yatato hyapi kaunteya ... 210 528 yadyadvibhUtimatsattvam 492 yatanto yoginazcanam ... 15 11 529 yadyapyete na pazyanti 493 yataH pravRttibhUtAnAma 10 46 530 yayA tu dharmakAmArthAn 18 34 494 yatendriyamanobuddhiH 531 yayA dharmamadharma ca 455 yato yato nizcarati 532 yayA svapnaM bhayaM zokaM ... 18 35 496 yatkaroSi yadaznAsi 533 yaM yaM vA'pi smaran bhAvam 497 yattadane viSamiva 534 yaM labdhvA cAparaM lAbha 498 yattu kAmepsunA karma 535 yaM saMnyAsamitiprAhuH 499 yatu kRtsnavadekasmin ... 18 22 536 yaM hi na vyathayantyete ... 215 500 yattu pratyupakArArtham | ... 17 21 537 yaH zAstravidhimutsRjya 501 yatra kAle tvanAvRttim 538 yaH sarvatrAnabhisnehaH 2 57 502 yatra yogezvaraH kRSNo ... 18 78 539 yastvAtmaratireva syAt 3 17 503 yatroparamate cittam 6 20 540 yastvindriyANi manasA 504 yatsAMkhyaiH prApyate ... 5 5 541 yasmAtkSaramatIto'ham 15 18 505 yathA''kAzasthito nityam ... 81 542 yasmAnnodvijate loko 506 yathA dIpo nivAtastho 6 18 543 yasya nAhakRto bhAvA 507 yathA nadInAM bahavo'mbu 11 28 544 yasya sarve samArambhAH 508 yathAprakAzayatyekaH . ... 13 33 545 yAtayAma gatarasam 509 yathA pradIptaM jvalanam __... 11 24 546 yA nizA sarvabhUtAnAm 510 yathA sarvagataM sauramyAt ... 13 32 547 yAnti devavratA devAn ... 25 511 yathaidhAsi samiddho'gniH ... 4 37 548 yAmimAM puSpitAM vAcam / 18 31
Page #1056
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAaAhana ] tathA tajajanma utpatti pralayAdi bhAvAne AtmarUpe jANunArA dhIra zeka karatA nathI. krama *lokapAda 549 yAvatsaJjAyate kiMcid 550 yAvadetAnnirIkSe'ham 551 yAvAnartha udapAne 552 yuktaH karmaphalaM tyaktvA 553 yuktAhAravihArasya 554 yuJjannevaM sadA''tmAnama 555 556 yudhAmanyuzca vikrAntaH 557 ye caiva sAttvikA bhAvAH 558 ye tu dharmyAmRtamidama 559 ye tu sarvANi karmANi 560 ye tvakSaramanirdezyam 561 ye tvetadabhyasUyanto 562 ye'pyanyadevatAbhaktAH 563 ye me matamidaM nityam 564 ye yathA mAM prapadyante 565 ye zAstravidhimutsRjya 566 yeSAmarthe kArakSitaM no 567 yeSAM tvantagataM pApam 568 ye hi sa sparzajA bhogA 569 yogayukto vizuddhAtmA 570 yoga saMnyastakarmANam 571 yogasthaH kuru karmANi 572 yoginAmapi sarveSAm 573 yogI yuJjIta satatam 574 yotsyamAnAnavekSe'ham 575 yo na hRSyati na dveSTi 576 yo'ntaH sukho'ntarArAmaH 1977 yo mAmajamanAdi ca 578 yo mAmevamasammUDho 179 yo mAM pazyati sarvatra 580 yo'yaM yogastvayA proktaH 581 yo yo yAM yAM tanuM bhaktaH ra 582 rajastamazcAbhibhUya 583 rajasi pralayaM gatvA 584 rajo rAgAtmakaM viddhi 585 raso'hamapsu kaunteya 586 rAgadveSaviyuktaistu ... ... : 15 12 ... 12 20 1ra { ... 37-4210 13 26 1 22 2. 46 ... 5 12 6 17 6 15 ... 6 28 1 6 12 ra 3 32 823 3 1 4 11 1 1 33 7 28 5 22 ma 19 4 41 2 48 2 47 6 10 123 17 5 24 3 19 12 14 10 ... 14 15 14 7 2 64 10 15 19 1 30 33 7 21 2 7628 7 krama pApa 587 rAgIkarma phalaprepsu 588 rAjansa smRtya ma smRtya 589 rAjavidyArAjaguhyam 590 rudrANAM zakarazcAsmi 591 rudrAdityA vasavo ye va 592 rUpaM mahatte bahuvaktra la 593 labhante brahmanirvANam 594 lelihAse grasamAnaH 595 loke'smindvividhA 596 lobhaH pravRttirArambhaH va 597 vaktumarhasyazepeNa 598 vaktrANi te tvaramANA 599 vAyuryamo'gnirvaruNaH 600 vAsAsi jIrNAni yathA 601 vidyAvinayasaMpanne 602 viviktasevI ladhvAzI 603 vidhihInamasRprAnnama 604 viSayAvinivartate 605 viSayendriyasa yogAt 606 vistareNA''tmano yogam 607 vihAya kAmAnyaH 608 vItarAgabhayakrodhAH 609 vRSNInAM vAsudevA'smi 610 vedAnAM sAmavedo'smi 611 vedAvinAzinaM nityam 612 vedAhaM samatItAni 613 vedeSu yajJeSu tapaHsu 614 vyavasAyAtmikA buddhiH 615 vyAmizreNeva vAkyena 616 vyAsaprasAdAcchrutavAn za 617 zaknotihaiva yaH seodum 618 zanaiH zanairuparamet 619 zamo damastapaH zaucam 620 zarIravAGmanobhiryat 629 zarIraM yadavApnoti 622 zuklakRSNe gatI. hote 623 zutrau deze pratiSThApya a- lo0 ... 18 27 18 76 8 2 ... 10 23 ... 11 22 11 23 :: :: [ 827 ... ... 5 25 11 30 222 5 18 18 52 1713 2 58 12 32 ... 1018 ... ? 14 12 10 15 1127 11 39 2 71 4 10 10 37 5 23 1 25 1842 ... 18 15 ... 15 8 10 22 2 21 729 828 2 41 32 18 75 8 26 6 11
Page #1057
--------------------------------------------------------------------------
________________ <... KAR 31 12 12 18 48 228] indriyebhyaH paraM mano manasaH sattvamuttamam / [ thi / / kama pralokapAda a-prA. krama lokapAda a-ralo. 624 zubhAzubhaphalairevam 928 665 sarvakarmANi manasA 625 zaurya tejo dhRtirdAkSyam ... 513 ... 18 44 666 sarvakarmANyapi sadA 626 zraddhayA pagyA taptama .... 11 17 ... 18 48 667 sarvaguhyatamaM bhUyaH ... 18 64 627 zraddhAvAnanasUyazca 628 zraddhAvA: labhate jJAnam 668 sarvataH pANipAdaM tat ... 13 13 629 zrutivipratipannA te 669 sarvadvArANi sayamya ... 8 12 53 630 zreyAndravyamavAdyajJAt 670 sarvadvAreSu dehe'smin ... 14 11 631 zreyAnsvadhamA viguNaH 671 sarvadharmAnparityajya ...1814 672 sarvabhUtasthamAtmAnam 633 zreyo hi jJAnamabhyA0 673 sarvabhUtasthitaM yo mAm 634 zrotrAdInindriyANyanye 674 sarvabhUtAni kaunteya / 635 zrotraM cakSaHsparzanaM ca 675 sarvabhUteSu yenaikam ... 18 20 636 zvazugansuhRdazcaiva 676 sarvametadRtaM manye 10 14 677 sarvayoniSu kaunteya 14 4 637 sa evAyaM mayA te'dya 678 sarvasya cAhaM hRdi 15 15 | 638 saGkaro narakAyaiva 1 42 679 sarvANIndriyakarmANi 4 27 639 saGkalpaprabhavAnkAmAn 624 680 sarvendriyaguNAbhAsam 13 14 640 saktAH karmaNyavidvAMsaH ... 25 681 sahajaM karma kaunteya 641 sakheti matvA prasabham 11 41 682 sahayajJAH prajAH sRSTvA ... 3 10 642 sa ghopo dhArtarASTrANAm 683 sahasrayuga paryantam ... 817 643 satataM kIrtayaMto mAma 684 sAGkhyayogau pRthagbAlAH 644 sa tayA zraddhayA yuktaH ... 722 685 sAdhibhUtAdhidaivaM mAm 645 santuSTaH satataM yogI ... 12 14 546 satkAramAnapUjArtham ... 17 18 686 siddhi prApto yathA. 647 sattvAtsaJjAyate jJAnam ... 14 17 687 sIdanti mama gAtrANi 648 sattvAnurUpA sarvasya 688 sukhaduHkhe same kRtvA 649 sattvaM rajastama iti ... 14 5 689 sukhamAtyantikaM yattat 650 satvaM sukhe saJjayati 690 sukhaM tvidAnI trividhama 186 651 sadRzaM ceSTate svasyAH 691 sudurdarzamidaM rUpam 11 52 652 sanAve sAdhubhAve ca ... 17 26 692 suhRnmitrAryudAsIna 653 sanniyamyendriyagrAmam ... 12 4 693 sthAne hRSIkeza tava 11 36 654 saMnyAsastu mahAbAho ... 51 694 sthitaprajJasya kA bhASA 655 saMnyAsasya mahAbAho ... 161 saMnyAsaM karmaNAM kRSNaH 695 sparzAnkRtvA bahirvAhyAn 657 saMnyAsaH karmayogazca 696 svadharmamapi cAvekSya 2 31 658 samaduHkhasukhaH svastha: ... 14 24 697 svabhAvajena konteya 18 10 659 samo'haM sarvabhUteSu ... 26 698 svayamevAtmanA''tmAnam 660 samaM kAyazirogrIvam ... 13 699 sve sve karmaNyabhirataH 18 45 661 samaM pazyanhi sarvatra 1728 662 samaM sarveSu bhUteSu ... 13 27 700 hato vA prApsyasi ... 2 37 663 samaH zatrau ca mitre ca / ... 12 18 701 hanta te kathayiSyAmi ___... 1018 664 sargANAmAdirantava ... 10 32 702 epIkezaM tadA vAkyam ... 121 54 27 -
Page #1058
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAna ] ithiI para mana che ane manathI para sAva che,- . [ 929 zabdAnukramaNikA 22, 50, 6, 7, 85, 107, 18, 155, 226, 232, 345, 357, 354, 356, 409, 10, 421, 438, 441, 448, 449, 450, 5, 452, 481, 541, 587, 589, 11, 59, 10, 114, 17, 69, 70, 752, 75, 6, 797, 728, 79, 801, 84892. a ekama 230, 27, 271, 22, 89, 77ra. akhyAtiH 547, 148, agamyaH 45. aSabha: 436, 420, 54. agnioma: 15. 497. ajAtazatru 12, ajAta: 149, 167, 168, 45, 619, 620. ajAtavAda: 148, 16. ajAmIla: 37. gaNavAda: 422. atriH 253, 361, ataH 178, 189, 215, 219, 227, 235, 254, 257, 287, 28, 297, 314, 35, 323, 327, 328, 329, 377, 380, 394, 397, 398, 406, 414, 45, 419, 549, 552, 572, 577, 598, 105, 114, 15, 16, 617, 18, 19, 20, 628, 632, 133, 651, 684, 72, 743, 744, 746, 747, 800, 815, 823, 830, 837, 85, 881, 894, adazyamataH 422. adhama 17, 138. adhamasavADa 80. adhama 146, 147. acAtmaH 85, 21, 400, 406, 425, 26, 27, 428, 429,430, 43, 432, 433, 473, 125, 143, 689, 841, adhyAtamadaSTiH 22, 222, 442. zakyArA5 20. adhiSThAnaH 56, 80, 84, 85, 107, 160, 18, 202, 23, 208, 221, 228, 206, 242, 256, 259, 301, 102, 903, 325, 323, 368, 19, ka70, 378, 379, 383, 400,47, 408, 18, 428, 41, 432, 433, 5, 454, 488, 48, 492, 497, 468, 499, 581, 596, 607, 674, 183, 684, 685, 6-3, 6-7, 706, 728, 736, 741, 745, 768, 781, 801, 822, 829, 830, 831, 832, 885, 89, adhiyAH 419, 25, 43, 432, 433, 473. adhibhUtaH 85, 201, 400, 401, 19, 425, 26, 427, 468, 429, 430, 431, 432, 433, 625, 143, 189, 708, 841, adhidevaH 85, 201, 208, 400, 401, 40, 425, 426, 427, 28, 420, 430, 431, 432, 433 473, 561, 57, 125, 143, 189, 70, 841, anyathAkhyAti 547, avaya; 408, anasUyA: 253, annamayakezaH 354. anAhataH 344, 352, 355, 436, 44. anikInI: 123. anirvacanIya: 416, 17,48,48, 420, 42, 423, 465, 432, 433, 435, 437, 438, 441, 448, 453, 460, 465, 463, 465, 467, 78, 4%, 481, 41, 483, 485, 487, 544, 147, 55, 553, 555, 169, 570, 56, 584, 586, 504, 589, 602, 603, 114, 624, 630, 632, 633, 635, 636, 137, 638, 639, 640, 641, 642, 651, 654, 656, 659, 660, 671, 672, 676, 677, 683, 184, 185, 194, 696, 698, 740, 4, 742, 77, 796, 797, 798, 799, 814, 832, 837, 839, 840, 843, 846, 85, 856, 57, 818, 8, 873, 89, 880, 89, 887, 8, niyanIya khyAti 1, 14,
Page #1059
--------------------------------------------------------------------------
________________ 930] . manugItA kara. anuSThAna: 6, 12, 43. anudAttaH 90, 438, 439, 440, 441, 443, 444, 445, 446, 41ra. apradAnaH 444, anuvAda: tA. anantarikSaya: 126. cAdapi mahAnAramA mahato'yyamuttamam // ka apavAdaH 720. aparasvarUpa: 272, 401, 150, 553, 556, 500, 571, 172, 574, 658, 659, 722, 87, paravidyA: 5. pAprakRti: 40, 406, 406, 45, 406, 545, 55, 552, 642, 643, 696, parIkSAna: 30, 11, 22, 93, 114, 166, 11 167, 173, 233, 238, 27, 287, 303, 304, 314, 332, 333, 337, 338, 365, 379, 380, 388, 92, 34, 396, 397, 712, 476, 484, 489, 556, 69, 113, 116, 6, 137, 143, 67, 675, 91, 692, 734, 739, 746, 797 817, 718, 820, 837, 847, 81, 866, 872, 894, 86. 437, apAta: 369, 768, 379, 421, 436, 452. aponeya: 30, 18, 23, 24, 81, 81, 83, 89, 86, 87, 88, 92, 155, 16, 165, 213, 26, 228, 230, 277, 406, 440, 441, 447, 472, 615, 1620, 690, 724, 731, 733, 734, 769, 770, 772, aziniveza: 8, 421, 114, zrAbhimanyu: 123, rikA: Ta [ zabdAnukramaNikA 41, 330, 331, 333, 335, 337, 338, 341, 341, 43, 344, 34, 348, 349, 35, 355, 310, 371, 372, 376, 380, 381, 384, 385, 386 388, 389, 390, 392, 395, 396, 397, 398 399, 404, 45, 409, 10, 412, 413, 44, 418, 49, 420, 411, 425, 432, 433, 434, 44, 454,55, 456, 461, 469, 473, 474, 476, 48, 247*, 484, 495, 40, 493, re4, 495, 490, 544, 545, 549, 51, 51, 556, 553, 554, 556, 557, 56, 57, 571, 503, 105, 576, 577, 578, 181, 186, 587, 588, 599, 607, 619, 20, 61, 62, 63, 41, 642, 145, 651, 671, 676, 684, 695, 698, 71, 706, 715, 72, 737, 749, 773, 774, 783, 80, 819, 831, 944, 846, 859, 861, 862, 67, 876, 882, 883, 885, 886, 887, 889, 81, 893, 896, 721, 730 815, 817, anArITekcara, 5, 159, 20, 21, 200, 246, 25, 45, 402, 426, 429, 436, 477, 550, 571, 122, 143, 658, 685, 188, 738, za: 8. ata: 55, 87, 423, 116, 841 apaNa: 8. ala: 122. avadha gItAH . avatAra: 245, 247, 248, 249, 255, 252, 253, 254, 261, 265, 68, 692, 887, vividha . anivA: 1, 12, 10, 10, 108, 116, 114, 11, 168, 173, 421, 422 44, 47. amA: 546. athi: 472. arjuna: 13, 56, 67, 70, 83, 90, 21, 22, 23, 130, 131, 94, 25, 123, 126, 127, 128, 132, 133, 134, 135, 131, 137, 139, 141, 142, 143, 146, 147, 170, 101, 172, 103, 174, 175, 106, 177, 179, 181, 12, 185, 187, 18, 190, 192, 94, 16, 127 204, 205, 206, 20, 215, 28, 19, 21, 222, 224, 235, 231, 237, 138, 242, 21, 21 anyabhicAriNI zakti 131, 10, 101, azvatthAmA: 123, 365. 213, 21, 265, 269, 271, 172, 277, 21, 284, 286, 28, 290, 21, 224, 314, 316, 18, 119, 320, 31, 325, 326, 327, 329, aNavaH 68, 173, 139, 64'', avyakta: 63, 64, 84, 85, 157, 158, 184, 15, 199, 200, 201, 227, 28, 243, 246, 247, 252, 256, 25, 26, 305, 311, 40, 41, 417, 126, 42, 431, 436, 460, 461, 401, 07, 478, 479, 180, 486, 487, 48, 50, 622, 643, 658, 685, 188, 78, 78, 84, 84.
Page #1060
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAna ]. satvo para mattattva che ane mahataNI para avyakta [ 93 bAva tA: 88, 89. satavAtiH 24, 147, 148. asipatra: 11, 417. asti ; 329. asita : 81, 548. asmitAH 421. asakita : 192, 34. ahakAra: 85, 148, 152, 156, 157, 158, 160, 161, 21, 27, 208, 246, 252, 255, 218, 305, 10, 374, 400, 401, 002, 45, 406, 18, 420, 422, 426, 427, 28, 429, 431. 406, 468, 19, 26, 566, 571. 193, 62. 124, 125, 181, 189, 189, 78, 738, 752, 21, 822, 840, 841, ahiMsA: 77. akSara: 314, 437, 11, 737, 739, 70, 74 743, 895. akSauhiNa: 124, 114 a : 8, iSa: 105idakarma : 12, 283, 463, , 7, Iza-upaniSadaH 83. IsAIH 55. Izvara : 54, 55, 26, 12, 7. 80, 82, 8, 84, 85, 81, 93, 94, 105, 10, 134, 149, 15ra. 153, 156, 157, 158, 159, 168, 177, 183, 184, 185, 198, 19, 200, 206, 207, 210 220, 233, 24, 241, 242, 245, 246, 249, 2 50, 252, 256, 260, 264, 274, 105, 307, B16, 320, 321, 336, 351, 365, 383, 400 402, 403, 404, 406, 420, 413, 416, 17, 427, 28, 429, 432, 438, 440 477, 486, 487, 488,489, 492, 493, 499, 550, 566. pa69, 570, 571, 573, 121, 622, 23, 626, 141, 143, 659, 667, 670, 185, 688, 189, 199, 706, 308, 709, 711, 718, 722, 7ra7, 738, 739, 740, 755, 778, 825, 89, 832, 838, 839, 841, 846, 85, 814, 867, 868, IzvaravAdaH 421, 423, IzvarabhAva ; 83, Izvarala saMkalpaH 84. IkSaNa : 199, 206, 207, 220, 308, 365, 4, 426, 420, 448, 492, 493, pa66, pa67, 569, 57, 621, 122, 143, 644, 146, 157, 185, 693, 199, 708, 18, 738, 75, 25, 829, 830, 837, 839, 863, 814, 867, 818, islAkaH 240, 253, jAti : 25. AcArya paddhati : 89, 93, 95. AtatAyI: 128, AtmatvabhrAnti: 13, 14. AtmasAkSAtkAra : 243. AdhyAtmika: 8, 27. Adhidaivika: 8, 27. Adhibhautika: 8, 27. A kha: 30, 33, 4, 5, 12, 19, 81. AdikA: 18. AzApa: 3, 6. AzvalAyana : 280. Azcamadhama: 233. Asana : 134, 335, 336, 337, 339, 436, 6. AjJAcaka: 436,441. Astika: 32, 33, 34, 35, 420, 423. avira: 265, 270. AkSa: 456, 458. i ane I uttamauja: 123, uttarAyaNaH 145, 241, 307, 456, 459, 11, 412 463, 464, uttama puruSa: 407. uttAnapAda: 253, mAtA: 89, udagIthaH 89, udAtta: 438, 439, 440, 44, 443, 44, 45, 46, 450, hAlaka: 68, 450, 5, 2, 3, 454. uddhava 1, 155, 151, 11, 232, 233, 234, 18, 283, 284, 323, 324 39 uddhava gItA: 2, 3, 4, IjyA: 225, 230. prathamatA 80.
Page #1061
--------------------------------------------------------------------------
________________ 932 ] ammakAtu paraH puruSo myApakIliA eva ca / [ zabdAnamaNikA pati : 18, upamA dhama : 234. kayaH 822, 82. upAsanA: 26, 3, 40, 41, 4, 5, 51, 56, 57, kaH 253. 58, 19, 10, 12, 13, 14, 15, 125, 148, kabIra: 17, 68. 232, 233, 213, 214, 266, 280, 281, 284, kaliH 88. 294, 325, 332, 333, 334, 354, 359, 365, kapila: 86, 148, 150, 15, 152, 154, 156, 247, ka67, 369, 376, 35, 456, 481, 483, 485, 252, 39, 54, 616, 617, 120, 81. 45, 496, 467, 509, 581, 583, 586, 187, ka : 86, 154, 422, 616, 617, 120, 914. 588, 589, 590, 59, 192, 504, 595, 26, karNa: 123, 328, 164, 570, 719. 599, 603, 19, 11, 114, 147, 187, 743, kadama: 150, 25ra. 787, 802, 849, 85. karma: 12, 13, 30, 45, 51, 14, 5, 72, 73, 77, umA 447 80, 82, 85, 86, 91, 95, 18, 182, 183, zinara: 12. 194, 195, 197, 198, 261, 213, 214, 265, 266, 269, 270, 271, 272, 273, 274, 275, travedaH 31. 276, 27, 278, 279, 280, 281, 282, 290 kAyA: 31. 292, 193, 301, 302, 303, 304, 305, 312, jana: 55, 323, 323, 330, 432. 38, 323, 323, 322, 325, 326, 328, 329, raju: 12. 332, 333, 348, 349, 359, 360, 361, 363, rASabhadeva: 105, 247, 25. 373, 386, 391, 392, 363, 36, 400, 402, aSIkezaH 23, 406, 408, 43, 415, 420, 425, 26, 427, 428, 432, 433, 449, 412, 473, 488, 489, eka Sa: 174. 41, 42, 493, 494, 49, 598, 167, 773, eziyA: 468, 775kamasaMgrahaH 833. kama kauzalya: 187. a SA : 17, 81, 24, 145, 481, 42, 45, kama mAga: 90. 552, 579,59, 108, 12, 14, 620, 142, kamalegaH 17, 18, 4, 5, 66, 69, 70, 93, 14, 696, 703, 11, 729, 857. 15, 204, 205, 291, 293, 24, 25, 26, ema . 5ra 298, 335. kama saMnyAsaH 191, 2, 22, 293, 194, 295, 26. zAhiyA: 18, rajAjana: 265. kajiya: 72, 77, 135, 152, 156, 157, 202, bIeSa48. 203, 204, 208, 236, 304, 30, 350, 35, 374, 375, 32,48, 420, 420, 420, 54, 108, 18, 10, 189, 70, 70, 746, 752; maMdira 100. 13, 818, 822, 814, 825, 26, 846, 85, aparaMpA nyAya 49 480. 855, aMhA : 2. kavi: 265, 435. aMtarikSa : 265. kaw: 207, 24, 25, 252, 253, 254, 26, 26, saMtazALa:45. 374, 35, 382, 394,49, 555, 45, 365, 436, 456, 5, 7, 72, 86, 812. 60, 19190. kanikaH 98, 247, 254 aMzAvatAra149, ka : 209, 280,
Page #1062
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAdahana ] avyaktathI para puA che, tenA sarvavyApaka paNa che ane aligApa paNa che. [ 933 yapa 240. - ga kaLA : 12. maMtharatyayaH 5, 17, 70. gajendraH 283, 579. kAkaDI : 369. gaga : 89. kArtikasvAmI: pa46, 518. gaMgotro: 20, 76. kALa : 84, 160, 184, 194, 198, 241, 24, 250, gAyatrI: 148. 316, 323, 335, 429, 566, 267, 218, 569, gAMDI: 121, 128. 570, 51, 839. gItA: 89. kALamAna 456, 458. gItAdehana: 90. kALavAda : 36. guNa: 80, 84, 324, 3, 75, kALasutra : 16. guNapIvarI : 780. kAzIrAja: 121, 126. guNAdhAnabhrAMti : 13, 14. kAmona: 633, 702. gurupUjana : 788, kriyamANa 203, mamatI : 545. ziyAzakita : 85, 158, 160, 199, 200, 200, 252, gopItaLAva: 545. 218, 35, 41, 475, 477, 518, 51, 621, gAma : 86, 154, 116, 67, 11, 622, 125, 26, 143, 658, 185, 688, 689, galaka: 7ra. kubera . 65. gRhasthAzrama : 43, 45, 41, 49, kumArga: 324. dhAra: 500 kururAjA: 123. ca kurukSetra: 123. camasa: 265. rUTastha H 83, 108, 180. janmaH 86 : kRtayuga: 244, 4pa9, 75, 590. cArloka 13, 55, 87, 177, 421, 423, 841. kRpAcArya: 123, 145, 365. citta: 7, 13, 65, 85, 152, 178, 149, 192, 201, kedAranAtha: 20, 76. 202, 203, 201, 208, 214, 15, 266, 269 kevaLabhak: u52, 366, 369. kaleza : 138, 421, 422, 274, 275, 276, 282, 298, 302, 308, 316, 318, 324, 328, 330, 335, 337, 338, kevalya: 364, 368,48. 348, 359, 366, 363, 364, 368, 370, 371, kalAsa: 71. 372, 373, 374, 375, 377, 378, 379, 392 kauzalyAH 253. 37, 400, 408,46, 431 437, 492, 49 kaMgAla: 322, 324, 543, 571, 622, 143, 617, 186, 189, 78 kesa: 868. 738, 75, 816, 820, 22, 24, 25, 838 kalinI 339, 341, 34, 34, 345, 341, 3, dina - siddhiH . 175, 550, 55,554, 577, 598, 5te, 05 348, 35ra, 323, 354, 355, 35, 45ra, 550 11, 12, 12, 132, 114, 746, 77, 86, utAjI: 38, 868, 817, 818, 19, 20, 23, 27, 28, 837. tIja: 123, viMchaa: 365, 370, 371. bhaka: 340, 31, 344 367. yAlukya 80, hoMcIH 68. aDAlAH 22, 20, 821, kitAnA 123, khyAti 547. tanya: ,55, 8, 177, 148, 18, 27, 14 : 105. 940,
Page #1063
--------------------------------------------------------------------------
________________ 934 ] yazAyA mucyate janturamatatva va gacchati ||ktth. [ zabAnamaNikA caMdra: 20, 311. 820, 823, 825, 827, 802, 813, 837, 838 cAMDAla : 774 839, 841, 846, 851, 859, 812, 870, 881, mAMdramAna: 145, 456. 885, 887, 894, 900, 901, chavabhUta prakRti: 405, 407, da: 226. 190, 198, jeminI: 86, 449, 11, 19, 841, chaLadhama : 234, jabutI:: 68, 468, 470, 402, 89, jaMbuvAna: 283. jahabuddhivAdaH 423. jahabharata : 361, 137. tata: 87, 7, 105. janamejaya: 8, 95. (1daSTi: 422, 424. janaka: 44, 49, 51, 17, 18, 173, 213, 215, tama: 84, 85, 406, 420, 4ra9, 438, 661, 163, 27, 298, 361, 380, 471, 6, 877, 892, 15, 166, 167, 18, 19, 670. TAyu: 283. tamAtrA: 152, 156, 157, 158, 159, 160, 201, janmAtrI: 20, 71. 204, 20, 238, 252, 255, '28, 308, 309, jamadagniH 253. 30, 346, 349,426, 420, 549, 593, 624, jayadratha: 570, 719, 625, 143, 189, 708, 709, jaya: 16. tApI: 20. jarAsta : 105 tAmasa karmaH 835, cha: 44, 45, 54, 55, 26, 12, 6, 66, 74, 78, tAmasa kartA: 836 85, 81, 135, 139, 173, 178, 183, 18, tAmasa sukha: 845. 185, 181, 197, 199, 200, 101, 202, 203, tAmasa tapa: 790. 207, 220, 228, 24, 25, 253, 259, 260, tAmasa tyAga: 818, 274, 301, 105, 108, 309, 310, 311, 312, tAmasa dAna: 79. 114, 323, 328, 346, 34, 35, ka60, 363, tAmasa jJAna 834. 278, 380, 385, 389, 391, 192, 393, 401, tAmasI yajJa: 786, 403, 43, 423, 414, 465, 466, 467, 471, tAmasI yuti: 844. 472, 149, 559, 591, 122, 625, 626, 645, tAmasI yutiH 843, 147, 158, 114, 667, 669, 189, 189, 708, tAmasI AhAra : 780. 709, 70, 11, 72, 72, 750, 75, 752, tAmasI mahA: 782. 753, 75, 759, 760, 72, 863, 764, 837, titikSA: 323, 323, 867 tripurasuMdarI: 68, 357, 406, 8ra. chavamukta : 10, 12, 15, 43, 4, 5, 6, 65, tukArAma: 25, 7, 10, 18, 901, 75, 93, 138, 144, 147, 181, 182, 186, gA: 392, 394, 187, 188, 18, 238, 242, 245, 25, 258, tulasIdAsa: 18. 271, 274 276, 277, 28, 295, 297, 301, gulAkA2: 283, 302, 33, 35, 316, 37, 318 325, 328, tA: 88, 232, 244, 247,459, 8, 888, 330, 331, 333, 366, 362, 42, 423, 42, tejasa: 438, 467, 464, 434, 453, 5, 684,488,48, 41, 492, 6 0 : 92. 49, 544, 550, 555, 580,582, 583, 58, tA : 16, 1*, 6-3, 600, 605, 6-1, 68, 609, 11, 19, 27, 633, 131, 937, 138, 149 65, 452zAma: 97. 148, 11, 18, 18, 13, 4, , 7para, dattAtreyaH 17, 22, 227, 147, 27, 284 35 771, 7804, 800, 80 815 6, 818 3600
Page #1064
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ] tene A rIte jANanAre jIvAtmA ja pAzamAMthI zrIne amRtabhAvane pAme che. 35 namaH 322, 31. devaH 84, 250 yAH 323. jaivika nyUH 1ra7. ridrI: 22, 324, tevI prakRtiH 45. dakSa: 25, 541, 87. devI saMpatti 80, 46, 748, 749, 755, 767, dakSiNA: 252, 323, 323, 773 781, 791, dakSiNAyanaH 145, 26, 307, 456, 42, 413, dvataH 185, 215, 19, 222, 223, 231, 242, 25, 464, 465, 472. 26, 266, 269, 27, 285, 288, 2, 38, dAna: 322, 323. 32, 323, 327, 328, 3ra9, 331, 338, 340, hA5ra 88, 95, 134, 241, 26, 27, 45, 575, 377, 389, 397, 399, 419, 420, 422, - 590, 888. 490,55, 579, 593, 51, 598, sUra 2. 607, 114, 15, 16, 617, 18, 19, dakSI: 441, 447, 125, 627, 131, 937, 147, 148, 65, dvArikAH 544, 674, 684, 695, 197, 703, 708, 12, digabaraH 161. 72, 726, 746, 799, 800, 818, 820, 830, his: 122. 834, 839, 854, 855, 857, 880, 82. divyaH 458. : 793, 794, 795. divyadaSTi: 55, 554, 555, 551, 51, 51e, 883 pApanayanaH 14, 15. 886. deva5nayana zAMtiH 13, 14. kijaH 788. koNa: 123, 124, 127, 11, 145, 504, 506, durvAsA: 11, 366, 774. 79, dukRta: 313, 419. kopaH 14. duryodhanaH 95, 123, 125, 14, 15, 102, 275, 237, 729, 8889. dajinIH 124. khaH 022, 324, hatIH 253. padaH 123. banavAnA 3ra3, 324, hamilaH 265. dhanaH 3ra3, 323, ta: 143. dharma 17, 28, 1, 43, 44, 45, 81, 242, 147, dayasaHi 229, 245, 249, 40, dasiddhivAda: ra60. dhamadha. 45ra. vakIH 67, 253, 500 vmayuddha: 122, 133, 143, 14, 146, 147, 17, 27: 81, 548, 172, 175, 28, dattaka 126, dhamayAdhaH 283. devapurA: 289. maleza. 122. vimAnaH 456. dhANAH 69, 72, 71, 81, 280, 332, 338, 39, vayAna: 465, 463, 414, 465, 402. 347, 357, 364, 395, 45, 45ra. hati. 150, 151, 152, 252. dhANAbhyAsa 22, 23, 45, 54, 81, 28, 34, devIpurA 39, ka65, 452, 582. dezaH 84, 194, 18. pAnA: 5, 72, 329, 30, 57, 31, 14, 381, R: 142 cvAsanA 8, 13, 11. tazaH 95, 12, 12, 11, 127, 130, 12, hayAsa 1, 7, 800 14, 145, 557, 559, 56, 572, 58, 869, 980, 885, 8, ,
Page #1065
--------------------------------------------------------------------------
________________ 936] na sandaze tiSThati rUpamasya [ zakhAnAmaNikA kRtiH 322, 3ra3. nirguNa: 39,42, 10, 153, 65, 376, 377, 50 va: 253, 579. 51, 593, 594, 5, 6-3, 612, nirvANa 318, 28, 337, 35ra, 598, 102, 656, ghumna: 5, 123, 121. nirvikalpa samApIH 94, 298, 345, 363, 452,453, dhaketuH 123. 484, 550, 559, 602, 181, 3, 800, 815, 86, 888. Ikula 126. nirIzvaravAda: 23. narasiMha: 18,549. nivRttakamara 465, 463, 464. no: 4, 5, 11, 17. nivRttimAga 155. najhamAnasaH 357, 366, 362, 363, niSAda: 774. naMdalAla boDIvAlA: 76. nimoSabhAvaH 34, 51, 58, 108, 222, 376, 377, nAganAtha: 545, 380, 387,483, 484, 581, 590, 60, 603, nAbhiH 253. 612, 656, 677, 198, 700, 70, 703, 72. nAda: 463. 772, 816, 851, nAmadevaH 67. nIlohita 546. nAmaramaraNa: 35, 36, 37. nArada: 11, 66, 6, 72, 86, 4, 5, 65. si: 67, 89, 249, 253. 841, 889, 892. nimiSAraNaya: 96. nAradapacarAtrataMtraH 86, neyAyika: 226. nArAyaNa; 85, 159, 253, 255, 267, 268, 299, 311, 420, 429, 420, 622, 847. pataMjali 81, 158, 280, 338, 30, 30, 406, nArAyaNIya dharma 265, 267, 269. 66, 617, 619, 841, 892. nAsitakA 13, 32, 33, 34, 35, 161, 421, 620, padmapAda: 24, 25, yAyazAsa: papa. padArthobhAvinI: 392, 394. nirAdha: 12. payagaMbara: 105. nididhyAsanaH 8, 170, 354, 36, 380. paratha: 325, 895, 896. niyati: 45, 67, 72, 84,485, 87, 88, 93, 5, parata : 324. 134, 183, 198, 19, 200, 201, 102, paradharma: 224, 234, 235, 85ra, 853. 204, 15, 207, 212, 29, 222, 223, 22 parapuruSa: 434, 465, 436, 461. 226, 235, 237, 245, 246, 247, 248 paramahaMsaka 357. 250, 251, 25, 254, 26, 273, 301, paramANa: 105, 149, 308, 32, 365, 465, 465, 406, 427, 460, paramANavAda: 42. 187, 42, 43, 45, 26, 570, 575, 52mAtmA. 434, 580, 724, 725, 778, 85, 818, 89, 823, paramekimaMDala436. 824, 25, 828, 830, 83, 832, 835, 838, parava5: 22, 550, 570, 52, 573, 685 738 845, 84, 87, 848, 84, 850, 85, 853, parazurAma: 17, 8, 137, 24, 253, 284, 358 862, 863, 864, 895, 89, 359, 360, 363, 362, 365. 868, 19, 87, 888 parA: 23, 55, 6, 420, 48, 443, 448, 154, niyamaH 37,47, 84, 323, 323, 335, 339, upara, 190, 11. parAciti. 170. 35, 357, 372.. parAgati 405, 406, 403, 436, 42. niyamavAya: 8, 82, 89, 11, 14, 270, 770, pazabhakita: 851. pavila8
Page #1066
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAsahana ] parAza: 89, 253, 88. parAkSajJAna: 10, 12, 13, 6, 12, 164, 165, 166, 167, 181, 238, 239, 222, 28, 29, 36, 63, 332, 333, 338, 39, 412, 119, 456, 464, 506, 500, 590, 600, 601, 6, 61", 119, 62, 632, 142, 65, 666, 668, 666, 781, 132, 777, 789, 77, 829, 837, 847, 81, 857, 858, 863, 895, 67, 687, 191, 81, 820, 827, 428. A AtmAnuM rUpa e hananA viSaya nathI. 13, 14, 15, 190, 195, 255, 324, 321, 28, 34, 388, 396, 48, 551, 556, 1902, 636, 612, 63, 63, 639, pariyala: 206, 665. palluimavAda: ka, parisa'khyAH 81, 506. parAkSavAda, 81, 270, 424, 449, 772, 803, pazyatI: 26, 26, 69, 437, 438, 448, 449, 154. 197, 691. pADavyasana: 10, 11. pAmaSTi 23. pArasI dhama. pANiniH 438, 440, 441, 446, 447, 448, 892. pita2: 458. nizAna: 456. piyANa: 462, 463, 464, 465, 472. pippalAyana: 265, 268. putraiSaNA: 5, 9, 28, 33, punarjanmaH 10, 12, 14, 392. puruSa: 62, 7, 83, 105, 110, 148, 149, 150, 151, 152, 154, 155, 157, 158, 159, 16, 161, 183, 199, 200, 201, 303, 206, 207, 227, 237, 250, 251, 305, 307, 312, 316, 331, 338, 348, 149, 374, 382, 383, 399, 400, 401, 403, 414, 456, 428, 181, 590, 591, 600, 116, 619, 620, 621, 123, 625, 142, 643, 645, 646, 147, 652, 656, 701, 77, 78, 272. 929, 4, 83, 4, 11, punitA 123. puruSottamaH 108, 48, 406, 410, 129, 336, 733, 739, 740, 741, 742, 743, 744, 753, 800, 1. pukhaka: 1, 34, 406, puSkaradvIpa: 468. [ 937 pUka: 12, 283, 462, 111, 791. pUrNAvatAra: 249, pUtiH padma, pauruSeyaH 87, 88, 89, 161. pauDa 126, pati. 134, 32, 323, 324, paMcamahAbhUta: 104. pAMDu: 889. pAMcajanya: 126. prakRti: 62, 72, 77, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 148, 149, 15, 151, 152, 154, 155, 156, 157, 158, 15, 16, 166, 163, 164, 179, 183, 184, 185, 198, 19, 200, 201, 202, 103, 204, 2067, 219, 220, 22, 223, 226, 228, 235, 26, 237, 23, 239, 24, 246, 27, 252, 255, 26, 35, 311, 313, 332,* 344, 349, 349, 355, 354, 361, 365, 374, 381, 382, 383, 69, 40, 41, 43, 44, 45, 406, 407, 408, 414, 428, 42, 430, 431, 432, 436, 437, 43, 447, 490, 479, 541, 545, 549, 557, 581, 59, 51, 59, 616, 619, 620, 62, 622, 623, 124, 625, 628, 642, 643, 644, 645, 646, 147, 148, 152, 653, 655, 656, 657, 658, 65, 660, 663, 167, 1672, 673, 685, 689, 69, 701, 78, 709, 710, 711, 27, 738, 740, 755, 762, 779, 819, 829, 830, 834, 835, 89, 840, 841, 842, 944, 845, 846, 81, 853, 862, 864, 865, 866, 867, 870, 873. pracita: 46. manapAtaH 13, 177, 208, 311. pratyAhAraH 170, 739, 357, 361, 363, 378, 324, 55, 551. pradhumna: 549, pradhAnaH 157, 201 prabuddhIzAH 465, kAkavAda 547. mahuvA 68, 69, 126, prayatnaH 444, maya: 247, 248, 251, 254, 255, 256, 25, '', 11, 12, 4
Page #1067
--------------------------------------------------------------------------
________________ 938 ] na cakSuSA pazyati bananam / [ zabAmaNikA ghaNAM. 12, 1*,103, rA : 283, ArAyaNa 8, bAlAki: 12. bAspatya: 456, 457,458. chAmAnaH 56, bAlAsthiti: 17, 194, buddha: 105, 247, 254, 390. buddhiH 26. budvitaH 218, buDhiyAga: 166, 167, 171, 14, 175, 176, - 177, 178, 179, 186, 187, 188, 19, 17, 386, 3lpa, 421, 58, 855, 860, 86. buhAgavAsiSTha: 88, pRhaspatiH 31, 546, 82. bukasAma: 51, 542. bauddhaH 55, 611, bauhAyana; 280. baH 323, 324. , . 58 yAmAha manakama 13,14, pravRttimAga 339. praNidhAna: 336. prahUlAda: 254, 283, 149, 594, 676, 175. mANamayakerA: 354. prANAyAma: 234, 28, 323, 336, 339, 340, 41, 345, 146, 347, 148, 152, 357, 366, 367, 435, 436, 437, 450, 54, 611. prAkRta sRSTi: 207, 208, 209, 255, 427. mAjApatya: 456, 457, 48, mANa: 157, 39, 30, 334, 335, 336, 35, 35ra, 354, 366, 367, 368, 369, 370, 42, 435, 436, 437, 45ra. prANapAsanA: 279, 280, 281, ra94, 319, 332, 333, 334, 335, 333, 338, 339, 345, 347, 350, 35ra, 353, 357, 366, 365, 376, 372, 35, 396, 477, 582, 600, 775. prAradha: 133, 203, 205, 215, 36, prAradhavAda: 93. prANaH 438, 465. priyaH 329, patanA: 124, pRtha: 67, 247, 253, 475. pRtharI: 4, 83, 86, 468, 469, 70, 1, 2, lakSadIpa: 420. ba kAliH 253, 283, 365, 54, 877. baLaH 322, 323, bArInAtha: 20, 76. badarInArAyaNa: 20. badarikAzrama: 92. bahiSa: 31. bahumAnasa 57, 31, 2, 4,. rAza vyasana: 11, ba: 55. bacayavata: 225. brahacaryAzramaH 40, marasatA 25, thazacaya: 37. va: , 2, zAhara: 1, 4, 4500 varuNa: . bharata: 454. bhakti mAga: 65, 90, 152, 180, 333, 30, 420, 423, 480, 481, 482, 483, 550, 55, 554, 572, 580, 504, 504, 504, 585, 26, 587, 588,589, 59, 192, 593, 594, 596, 199, 10, 601, 11, 12, 11, 149, 13, 5, 78. bhaga: 322, 323, 420, bhagavAya: 8. bhagavadagItA: 88, 89, bhagavatamaraH 35. maH 53, 54, bharatakha: 18, bhAgavata: 39,40, . bhAgata dhamara 26, 420, 5, jAti 329, lAninaH 14, jAva 58, lImaH 12, 121. bhIkhaH 95, 12, 127, 11, 145 tamati 207. viDa 123,
Page #1068
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana ], za vaDe kApi joI zakAtuM nathI. chatAM- vokiH 159. mAvaDara, 365 bhUH ka22, 23. mAgI 542. za: 170. yAtrA: 158. o: 148, 167. mAnasatapa: 789 bolika 23. mImAMsA: 81. bautikavAda: 23. mImAMsA: 226. mukha: 323, 323, 324. maccha: 17, 88. mUlAvihA: 84. macAvatA 253. musalamAnaH 55. mUtiH 887, mataH 172, 222. mUrtipUjana: 787. mayurA: 70. mukA: 339, 341, 345.. mayamA: 22, 23, 69, 7, 438, 448, 49, mUlAdhAra caka: 23, 336, 363, 344, 345, 31, 654, 690. 347, 35ra, 323, 355, 406, 40, 468, 4, mavidyA: 475. r51, 620. manana: 8, 359, 361, 394, 35.. mera 568. manuH 43, 86, 89, 177, 208, 209, 20, 247, 2para * aphavI: 25. che 25, 414, 546, 148, 806, 847. ayaH 207, 225 manopAsanA: 295, 332, 333, 334, 337, 339, 354 mehanI: 24. 365, 372, 395, 396, 477. ara: 785,. manemayA : 354, ma hati: 90. maNipuracaka: 343, 34, 353, 436, 430, maNipuSpaka 126. maya: 253. : 31. marIci: 240 yajIka: 31mahAkaha5: 45, 471, 568. yaduH 253 mahAkAra: 400. yamara 37, 47, 322, 335, 30, 252, 5, 7, mahAkAraNa prakRti: 45, 47. 772 mahAtamaH 184. yayAtiH 807. mahApralaya: 158, yavanaH 23. mahAbhUta: 135, 152, 157, 158, 160, 207. yaNaH ra05, 26, 207, 21, 22, 224, 25, 20, mahAmaMtra 359, 233, 278, 29, 280, 281, 2, 323, , mahAyuga: 134, yajJanArAyaNa 28, mahArathI: 123. yAhuDI: 55. rahAvAkaya: 31, 18, 75, 83, 6, 87, 92, 13, yAjJavalkayaH 86, 89, 226. 153, 154, 155, 158, 181, 231, 294, 664, yuktAhAraH 373. 728, 731, 734, 770, 772, 7-6, 798 yuktivAda: 162. mahAsiddhiH 357. yudhAmanyuH 123. mahArAja: 85. yudhiSThi: 17, 121, 14, 11, 11, 154, 280, AhavA : 228, 229, 320. 818, 88, mAnasarovara: 76. yupAnaH 127. mAdayamika: 16, pA, 468,
Page #1069
--------------------------------------------------------------------------
________________ hA ] mISA manasAsist [ zabAnAgathi ! paga: 18, 80, 89, 1, 3, 5, 197, 17, 18, 2 htyAga: 19. 275, 29, 280, 284, 28, 24, 20, 31, rAjasIgAhA 83. 324, 323, 326, 28, 33, 28, 19, 75, sIitiH 844. 37, 385, 30, 420, 434, 454, 55, 101, rAjasIviDa 843. 6, 616, 746. hAjarImahA: k, yAyAga: 69, 70, 25, 36. rAjAH 474, 75, 76. thAgamArga: 0, 17. rAmagAtA: 89 yoganika rAvaNa 253, yoga: 389, 35. pagamAyA 416, 47. havAsanA: 8, 16, 17. pAgavaDa 36. kAyati:, 13. | yogazAsa. 129. lokasaMgraha: 24, 25, 218, 275. yAgakSemaH 181. loko 468, 470, 568. pagAra: 326, 327, 328, laukika: 1, 14, 15, 16, yogAcAra: 16. lokeSaNA: 4, 5, 6, , 1, 28, 15, kAka, 30, pagI: 174, 662, 666, 7, 875. thAni: 28, 45, 54, 62, 70, 81, 102, 109, 24 hajI 323, 3ra3. 53, 360, 406, 406, 447, 455, 6, lAbha: 323, 323, 467, 468, 470, 471, 615, 145, 657, 658, lIlA: 265. 659, 665, 666, 677, 181, 182, 186, 69, laya: 41. 724, 726, 75, 759, 764, 780. yautikadaSTi 42, 424, 556. vaLagyuM: 123, 124, 18maja jAya: 80. racI . 446, 447. 24 84, 85, 438, 160, 66, 12, 13, 164, 1 43, 441, 2, 444, 441, 40, 448. 665, 666, 667, 668, 669, 170. varNAzrama 42. 2thI: 130. zae: 59. vAgazeSa: 77, 72, 73, 75, 26, 223, 24, 243, vasiSTha 6, 7, 67, 18, 19, 88, 162, 166 35, 329, 389, 45. 24, 249, 250, 345, 366, 366, 368, 370 rAmacaMdraH 16, 39, 40, 59, 14, 15, 17, 87, 105, 37, 378, 28, 475, 541, 147, 143, 115 214, 23, 248, 249, 300, 345, 389, 390, 679, 70, 887, 89, 863. 12, 166, 705, 987 vasudeva 253, 730, 868, 88. rAmadAsa. 47, 17, 884, 901, 102. vasudhA 89. mAya 39, 86, 8, vAphamaya: 788. vAmamAga 81. rAjasUyayaNaH 72. pAmava 17. vAmanaH 65, 67, 89, 253. zAsakartA 876 vAtsyAyanA 177. jasaNakha: 845. vAtanI 124, rAjayaH 781, mika 87. zAsakama 835. vAsanA 6, 7, 8, 10, 11, 4, 45, 54, 70, 75, rajAsata5 760, 58, 359, 360, 7, 12, 379, 381, 11, jamADavA 71 389, 31, 94.
Page #1070
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAna] utpanna kare saMbherI rati banI samIka rIte anubhava karavA te- [ - - vAva 548. 155 28. jika 123. vaza thAka , 8, 9, 100. vikama 230, 200, 21, 2. pakSa banI samajati 100 vikawvAda 54. 464. bakAza 162, 163, 175. vala : 470, vicAraH 39ra, 393. lakSAMka - 101, 107, 407, 44, , 570, vijayaH 16. 573, 77, 740, 743. vikAH 28, 65. - vRkSAMka 1 85, 85, 101, 108; 109, 110, vidhA: 11, 17, 8, 12, 8-7, 6, 225, 323, 323, 138, 147, 15, 153, 154, 157, 168, vidurajI: 145, 150, 224. 180, 183, 184, 185, 181, 189, vimukataH 48. 218, 19, 10, 121, 223, 240, 241, vimaH 24. 243, 244, 246, 248, 25, 26, 258, vidhivA, 81, 82, 89, 227, 270, 21, 770. 261, 262, 26326, 266, 218, 299, vibhISaNa: 283, 365. 273, 285, 286, 287, 27, ra9, 305, 10, vita 84, 85, 108, 10, 148, 149, 163, 337, 338, 372, 382, 383, 384, 396, 398, 16, 118, 170, 267, 263, 218, 21, 273, 399, 406, 4-7, 410, 41, 413, 44, 15, 185, 306, 307, 308, 42, 422, 420, 488, 416, 417, 468, 49, 420, 425, 27, 28 491, 197, 49, 548, 571, 933, 635, 640, 433, 434, 436, 437, 439, 448, 454, 118, 189, 19, 70, 720, 728, 730, 738, 460, 461, 413, 465, 473, 77, 478, 81, 821, 830, 840, 842, 87, 872, 880, 87. 480, 482, 485, 486, 487, 488, 91, 492, vitavAdaH 16. 493, 45, 467, 48, 49, 500, 54, pa, virATa 2, 85, 29, 20, 232, 252, 260, 307, 545, 550, 55, 555, 556, 561, 570, 573, 576, 31, 35, 400, 401, 406, 403, 405, 428, 579, 581, 587, 103, 605, 62913, 632, 430, 437, 441, 448, 464, 550, 511, pAra, 633, 36, 141, 642, 145, 646, 653, 6 5, 553, 554, 556, 557, 558, 559, 570, 572, 157, 158, 159, 17, 172, 675, 676, 677, 574, 575, 571, 577, 578, 179, 580, 197, 186, 700, 70, 704 728, 729, 70, 737, 613, 5, 622, 123, 635, 642, 658, 18, 739,740,743, 817, 829, 832, 836, 837, 722, 746, 838. 850. 85, 856, 857, 858, 814, 868, 800 vazarAjaH 123, vakSAMka 20 84, 101, 19, 10, 148, 153, 157, virocana 12. 159, 118, 16, 177, 180, 183, 184, 185, visamAM 85, 26, 27, 468, 42, 99, 148, 218, 220, 233, 23, 24, 25, 25, 241, 722, 755, 838. 249, 250, 252, 256, 258, 264, 305, 009 vizuddhica 355, 471, 420, 41. 312, 351, 383, 399, 400, 402, 406, 407, vizvaH 438, 464. 40, 3, 44, 416, 40, 420, 420, 420, vizvAmitra 67, 744, 89, 432, 436, 438, 440, 448, 463, 477, 4 , vijJAnaH 105, 149, 237, 238, 354, 6, 125, 486, 487, 89, 465, 42, 493, 468, 49, 336, 384, 37, 398, 108, 420, 422, 454, 500, 520, 552, 555, 556, 566, 267, 269, 570, 474, 76, 477, 480, 486, 54, 66, 670, 95, 59, 587, 12, 122, 623, 629, 11, 87. 12, 143, 148, 145, 641, 655, 657, 58, vijJAnavAhaka 36, 42. 15, 167, 670, 685, 688, 18, 193, 694, zAraH 283, 284. 298, 19, 70, 700, 708, 709, 11, 12, 17, 727, 28, 729, 78, 19, 70, or, - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - ----- ----- --- 1
Page #1071
--------------------------------------------------------------------------
________________ DA 1 3 ma etidviduramRtAste bhavanti // kaH 751, 514, 779, 81, 81, 830, 87, 8, 81, 83, 841, 49, 81, 814, 817. guide 3 83, 84, 85, 101, 108, 109, 110, 136 140, 156, 157, 158, 110, 167, 168, 169, 190, 287, 184, 185, 21, 220,243, 243,241 248, 250, 22, 255, 256, 25, 269, 285, 285, 296, 305, 307, 309, 351, 365, 381, 381, 383, 399, 200, 402, 403, 49, 40, 416, 417, 26, 429, 437, 44", 460, 416, 45, 478, 482, 486, 487, 1879, 41, 492, 46, 500, 145, 504, 55, 567, 12, 123, 123, 625, 129, 143, 144, 45, 153, 106, 657, 258, 659, 663, 170, 65, 66 693, 198, 699, 78, 709, 11, 727, 728, 738, 739, 740, 72, 819, 822, 23, 829, 830, 838, 406, 407, 430, 436, 439, 48, 493, 44, 168, 500, 72, 726, 788, 11, , 83, 84, 846, 64, 81, ghaNAMka 4H 102, 15, 158, 15, 185, 28, 248, 24, 252, 156, 269, 305, 311, 401, jA7, 436, 429, 436, 460, 471, 478, 480, 486, 487, 571, 62aa, 125, 643, 158, 15, 188, 189, 708, 738, 840. vAMka H 5, 158, 184, 246, 252, 429, 436, 477, 171, 12, 125, 195, 69, 708, 738. 406, 147, 111, 300, 477, 421, 11, 220, vAMka 1 85, 158, 183, 184, 181, 25, 268, 709, 310, 31, 351, 401, 428, 429, 430, 436, 438, ` 463, 466, 499, 101, 62, 625, 143, 145, 167, 685, 2460 42, 477, [ zabdAnukramaNi lia 11 8, 152, 15, 36, 400, 406, 421, 49, 571, 12, 13, 14, 10, 189, 8, 738, 66, 62, 6290, 700, 718, 738, 762, 825. vaNAMka 73 85, 158, 184, 247, 255, 268, 305, 401, 102, 436, 429, 436, 571, 125, 1686, 188, 89, 708, 738. vAMka 80 85, 152, 158, 247, 252, vRkSAMka 11: 85, 159, 20, 255, 400, 416, 418, 429, 449, 487, 499, 501, 62, 623, 135, 143, 186, 689, 69, 708, 718, 738, mAMka 1: 85, 159, 240, 400, 426, 122,. 123, 643, 186, 190, 722, 738, 762, 838. vRkSAMka 14: 159, 208, 240, 123, 738, vaNAMka 15 6 aMtargata 6 ja A gha) 25, vRkSAMka A 1: 464 ( vRkSAMka A 2: 464, 465. vRkSAMka ga : 464. vaNAMka A 4: 464, 465. vaNAMka A pA 464, vaNAMka ArmI : 414, 45, vaNAMka A 7H 464, kSAMka A 8H 418, 415. vRkSAMka A 2: 414, rRkSAMka A 10: 464, 465, vRkSAMka A 11; 464, vRkSaka A 12: 462. rakSAMka ga : 464, vRkSAMka 14: 465. vRkSAMka A 15: 465, vRkSAMka ba 11: 45, vRkSAMka A 17415, vedAnta: 46 148; 149, 150; 152, 154, 6; 16; 16, 166; 167, 170 173, 101, 111, 332; 38; 383; 4206 421; 422; 5886 111; 17; ; 120; 64; 651; 16, 72, 721; 723; 814; 829; 834; 842; 811; 87. maikRta sUSTi 28. vaikharI; 23; 69; 86; 437; 438; 490; 44; rec; +; 654; 690; 61. 255, 269, 686. 305, 310, 100, 101, 402, 426, 496, 427, 422, 436, 500, 622, 623, 622, 143, 189, 78, 739, ( peDhA vizALA saTina) vAMka 90 84, 152, 159, 310, 400, 406, 426, 49, 571, 123, 623, 625, 143, 186, 689, 708, 138. vRkSAMka 100 85, 152, 159, 310, 900, 406, 426, veza pAyana: 82; 95. 501, 622, 123, 143, 186, 689, 708, 738, 07: 774. vaizArSika 61. 1zaSya: 322; 338; 341; 349, 355, 359; 360; 361; 386; 387; 3896 390; 393; 411; 14; 581; 630. cuMbanathI hArDaDa 77; tu kara,
Page #1072
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItAhana] sArI rIte prakAzita thatuM heI je tene anubhave jANe te amRtabhAvane pAme che. [943 Telika: 89; 226. tAluH 12 zai : 123. vyatipa: 408. zauSa: 322, 323. vyAdhi: 80, 781; 1981, jAyAlmikAlika 174. zaunaka: 82 96. zaurya: 323, vya6i: 23; 189; 208; 232; 25, 312; 751; 34; 401; 28; t36; 1; 58; 574; 592; 65; zakA: 35; 39. rAkara: 18, 622; 678; 681, ; 77; 18; 722; 725; zakarAyA: 24 67; 68; 545; 547, 62; 825, 832, zadvAraH 545. yAsa: 1; 66 67; 81; N; 154; 181; 232; 247; zraddhA: 12; 24; 25, 26, 27; 28; 3; 31; 3; 33; 266; 270; 36; 365 31; 548; 611; 617; 34; 37; 39; 59; 60; 62; 63; 74; 178; 222; 735; 837, 841; 8,3; 886, 891. 288 289; 294 300; 35; 332; 359; 365; mahatiH 226. 388; 3; 397; 408; 41; 414; 415; 419. zivaNa 359 36 384 395. zaktiH 200, 25, 20, 219. cakRSa: 13; 56; 8; 89; 21 22; 93, 94; 95; zatapa: 20, 548. 1:1; 127; 128; 129; 130; 136; 140; 145; rAjabrA 895 896. 146; 147; 155; 158; 160; 162; 165; 167; ; 225, 249, 231, 170; 17; 12 173; 178 175 176; 181; 182; 183; 185 193; 19; 215; 218; 21e; sAkatIH 468 221; 222; 232; 235; 238; 239; 240; 241; rAta: 86 22; 244; 253; 261; 264; 265; 269; 271: zAradApI. 54 5 276; 277; 183; 288; 290; 29; 29; 294; zArIrikatapa: 78 7. 313; 317 319 320;431; 432; 433, 454; sAmAladIpaH 468, 70. 4 55; 468, 473; 74; 477; 488; &; 192; 45; 496467; 498; 500; 534; 54 544; zAlIvAhanaH 254. 545; 557; 12; 578; 579; 582; 584; 585; zvAsa: 228, 23. 581; 5886 589; 595; 56599; 601; 601; rAsabhyasana 11, 12, 612; 647; 651; 65ra; 656; 6 57; 664; 666, rAsavAsanA: 8, 10, 670; 61; 676; 685; 188; 694 695 705; sAvidhi. 770, 77ii. 307; chApa; 7ra9; 730; 731; 74; 773; 800; 823; 827; 852; 861; 862 867; 871; zAstrIya guNAdhAna 15, 874 878; 882; 883; 885; 885 886; 889, zibivaH 282, 28, 345, 420, 891; 893. zikhaDIH 126. zivaH 37, 30, 40, 42, 14, 15, 25, 316. varasaH 206. zivarAtrI: 37. paka: 339. zivazakitaH 85. paca : 436; 450. 2 divA: 01. zizumAraH 307. saguNa 39; 5, 68148; 153; 165 376 377; 1886 589; 590; 591; 592; 593; 594; kSA jI. 595; 599; 600; 11; 69 622 zukadeva: 82, 144, 254, 892. sathiAna: 18; 245; 357; 55 579 621. zakAyAyaH 36. sakhA: 338rilA: 170. sataH 34, 55, 97, 15. rachA: 3896 395 392, 393. sakhyAtiH 42 1H 84, 105; 36, savaH 84; 85 426, 429 438 483; 543; 598; savAraH 16; 21 422; 23. 660, 661; 662; 663; 664; 665 666; 667; vyAtiH 540, 548. 6680 669 745, 8006 814.
Page #1073
--------------------------------------------------------------------------
________________ er] satyavatIH 25. sasa'gaH 8; 283; 284; 286; 287, sAsAmAnyaH 17; 3514:453; 636; 746824 sayAjInaH 2536 312, sAtti: 355; 22 94 sattAtAcasI: cha. sAsANaH 357. OM pati ! zAka | zi !!! sadguruH 11; 12; 63; 68; 178; 216; 28; 324; 325; 332; 377; 387; 393; 4:5; 455, 577; 581 582, 59 598; 600; 68, 611; 17 617; 637; 639; 640; 647; 648; 650; 663; 705; 776, 7776816;8836884; 895; 886; 893. saH 85. sahaja samAHi 16:37+;31394, 48; 554; 149, saH 316; 426; 420, 1896 696, 755. svataHsiddhaH 136. Sa: 224; 2316232; 2346235; 378; 812853 svAH 498, TMbhAva 306; 307, 308; 312; 4356 4ra6, 428. svabhAvavAdaH 421; 423. sanaH 249; 253. 12H 226; 439; 440; 441; 44; 443, 444, 445; 446; 47. sanaH 2086 253, 2706 361; 664. sanakumAra: 12; 66; 676208; 2536 475, 548,615. stharitaH 90; 438; 439 440; 444; 445; 446. sanadanaH 253. sanAtana .. bilaH 05. sudhAmaH 6, samataLuddhiH 36. samatAH 70, 71; 73; 75; 82, 194; 202, sutarapheH 3166 357; 361; 362; 363, kAraH 321; 322. sAtyakiH 1236 126, sAhnikamAhAraH 23. sAtvikartAH 236 sAyikramaH 835 sAtvika taSaH 790. sAtmityAgaH 12, 820. sAtvikadAnaH 790, 791. sAttvikRtiH 43. sAhsikluddhiH 9428 sAtvicA; 786. samaSTi 22; 23; 856 198; 199; 208; 232; 252; kAra; 351; 401; 406; 4036 429; 430; 431; 432; 436; 437; 43, 441; 44, 464, 499; ; 574, 13, 143, 159 179, 186, 187; 691; 711; 717; 718; 722; 724;*725; 746; 755, 8256 8326 84. 713; samrApti kaH 179; ; 1 sAMtigrAH sAkibaH 84, 45. sAyikasAnaH 1 3646 451; 484, 45, 546; 569. samIpatAH 153. sarasvatIH 69 465. satAH 153. sahatAH 154. vikalpa samAdhiH 450; 82. surakSA 780. ; ; 11, sarvAtmabhAyaH 35; 42, 51; 55, 56, 58; ; 60; 64; 65; 69; 72, 15, 167, 174, 195, 204; 2216 222; 2546 267, 272; 273; 274; 276; 290; 292; 293; 296; 310; 313; 3156 321; 322; 326; 328; 331; 333; 334; 376, 37; 483; 378; 380; 387; 398; 420, 45, 473, 4846 499; 545; 549; 583; 583, 586, 587; 58, 1906 591; 600; }aa; 147; 649; 6para; 155, 65, 664; 67; 686;687, 691; 695; 68; 700, 701; 716, 722; 74; 74; 789; 812; 816; 851, sarvA payiAmaH 105; 172 azaH 366; 17; 318, 19, sahadeva 126. [ zakhAgaNiya sApelAnaH 256, 256 2. sAvana, 4566 4576 458. sAmaH 31 sAyujyatA: 153 sAthiH 130. sAkSIbhAvaH 58; 596 606 626 148, 167, 1686 166 1806 127, 215, 58, 222, 2406 158; 273, 2976 302, 3056 3166 3216 3796 364; 3766 3946 4166 435, 77, 796 48n_rt; 4926 547, 5556 5886 6246 1336 631 637; 6406 62, 647, 6746 67, 1946 7016 7136 7:5, 70, 77, 742, 752, 83W, sthAnaH 334. svAdhyAyaH 6; 2796 334. svAhAH 48. sthitaprajJaH 74; te tiH jA sitAgaH 145.
Page #1074
--------------------------------------------------------------------------
________________ gItohana ] >> zakti ! zAnti!! zAnti !!! [ 945 siddhagItA: 88 89. 241; 252; 284; 294, 295; 296 311, 323 siddhAna: 172. 332, 333; 354 390; 396. 399, 420, 421 422; 434; 454; 551; 552; 581; 582 58, siddhiH 186 3786 389. 589; 590; 59 3; 591; 600; 612; 64; 611; suta: 243 24 313 619; 647829 833; 834,837841; 871; 87ra; sukha: 336 324 sAMkhyAyanaH 86, 399. surata: 87; 421, 841 ha sugrIva: 283 hanumAna: 126; 283; 365. sudAna: 548 haThayAga: 367. devI: 253 hayagrIva: 247, 253, 549. sudhaSa: 26 hari: 265. sumArga: 323 34, haridhAra: 23. suvicAra: % 8. havya: 29, 280. supusi 94. hastinApuraH 122. suvusamaunaH 274 490: 54 634 636, 7023 himAlaya: 19. 739, 789, 800, 873, 893. hiraNyagarbha: 85. suSuSa : 370; 436 hiraNyakazipu: 259. surata: hiraNyAkSa: 252. rAti: 225 230. hRSIkeza: 27; 126; 133. sUta: 150; 7 4 hetu: 183, sutrAtmA' 856 2014 218; 401 463, 499; 5576 herA: 457 571; 625-6 656 685 hasa: 243; 843849, ja sUryapUra(sUta). 20: 71 satrAMtika: 11. kSaNikavAdaH 423. saubhariH 87. kSara: 245; 684; 711; 718; 722; 72 736, 777 739; 740; 741. sautikaH 96 . kSiprAH 76. sauramAna 8. 141, 457; 459, 460 471. saMkalapasuSTivAda: 423. kSema: 180. saMka: 548 saMcita: 203 jJAna: 17; 30, 4245; 51; 53; 54; 55; 57; 10, saMjaya 95 122 126 127; 130; 133; 145; 66; 8391 926 93; 105; 174; 237; 240; 277; 284; 286; 287, 289 34; 3ra1 12, 330; - 557, 559, 572, 578, 883 354; 360 361; 396, 397; 498; 417; 419. saMdhi 9 133; 100; 173; 18 259; 260 268; jJAna dhuH 300; 301; 313; 387 3196 366, 366 368; 369, jJAnamArga: 65; 90; 482; 484, 551; 593, 596; 5daraMi: 85. 599, 11saMnyAsa: 44; 45; 46; 48; 66; 72, 92; 195; 196, jJAnayajJa: ra77; 279; 281 222; 225; 232; 2766 283 284, 290, 291, jJAnazaktiH 85; 200; 207; 245; 252; 268; 351 292 293, 94, 295, 301, 303, 320, 401; 477; 101; 621; 643; 658; 674; 785; 321, 323, 324, 325, 546, 581, 801;. 688; 689, 802, 803, 808 808; 810; 811; 813; sAyagaH 18; 66; 19; 70, 814; 815; 818; 820; 823; 827; 854; 861. jJAnIbaMdhu: 300. sAvita: 143. jJAnendriyaH 50; 53; 72; 77; 135; 152; 203; 208, savitaH 170 236; 304 310; 338; 350 351 374; 385; sAMkhya: 18; 65; 66; 70, 86; 89 81 92; 95; 392420; 428; 43; 549 668; 670 79, 148, 149, 150, 151 152; 153; 154; 158; 760; 741; 763; 828; 822; 823; 824; 846; 160 161 162; 114 165 166; 117; 170; 850; 855. 171 176; 194; 195; 196; 219; 226; 231, jJAnezvara 67; 18; 341; 145; 347.
Page #1075
--------------------------------------------------------------------------
________________ OM tatsat zrIvijJAnanaukA tapoyajJadAnAdibhiH zuddhabuddhirvirakto nRpAdau pade tucchabuddhathA / parityajya sarva yadAmoti tattvaM paraM brahma nityaM tadevAhamasmi // 1 // dayAlu guruM brahmaniSThaM prazAnta samArAdhya bhaktyA vicArya svarUpam / yadAmoti tattvaM nididhyAsya vidvAn paraM brahma nityaM tadevAhamasmi // 2 // yadAnandarUpaM prakAzasvarUpaM nirastaprapaJca paricchedazUnyam / ahaM brahmakRtyaikagamyaM turIyaM paraM brahma nityaM tadevAhamasmi // 3 // yadajJAnato bhAti vizvaM samastaM vinaSTaM ca sadyo yadAtmaprabodhe / manovAgatItaM vizuddhaM vimuktaM paraM brahma nityaM tadevAhamasmi // 4 // niSedhe kRte neti netIti vAkyaiH samAdhisthitAnAM yadA bhAti pUrNam / avasthAtrayAtItamadvaitamekaM paraM brahma nityaM tadevAhamasmi // 5 // yadAnandalezaiH samAnandi vi yadA bhAti sattve tadA bhAti sarvam / . yadAlocane heyamanyatsamastaM paraM brahma nityaM tadevAhamasmi // 6 // anana vibhuM sarvayoni nirIhaM zivaM saGgahInaM yadoGkAragamyam / nirAkAramatyujjvalaM mRtyuhInaM paraM brahma nityaM tadevAhamasmi yadAnandasindhau nimagnaH pumAnsyAdavidyAvilAsaH samastapapazcaH / tadA na sphUratyadbhUtaM yanimittaM paraM brahma nityaM tadevAhamasmi svarUpAnusandhAnarUpAM stutiM yaH paThedAdarAdbhaktibhAvo manuSyaH / zRNotIha vA nityamudyuktacitto bhavedviSNuratraiva vedapramANAt // 9 // vijJAnanAvaM parigRhya kazcittaredyadajJAnamayaM bhavAbdhim jJAnAsinA yo hi vicchidya tRSNAM viSNoH padaM yAti sa eva dhanyaH // 10 // // 7 // // 8 // iti zrImatparamahasaparivrAjakAcArya zrImacchaGkarAcAryaviracitaM vijJAnanaukAstotraM sampUrNam //
Page #1076
--------------------------------------------------------------------------
________________ 3 tatsat che ke zrI kRSNAtmaja vAphasudhA vA svayaM prakAza jJAnadIpaka graMthamAlAnA Aja sudhI prakaTa thayelAM anya prakAzano kamAMka pustakanuM nAma AtmasAkSAtkAra paddhatti svadharmAcaraNa vizvazAMti mahAkALa puruSavarNana (gahana vijJAna) datta ane parazurAma - anAsakata karmayoganuM sAdI ane saraLa bhASAmAM apUrva vivecana gItA dohana vA tattvArtha dIpikA IzvarArthana * mukhya vikretAo * (1) Ara.Ara. zeThanI kAM. prinsesa sTrITa muMbaI-2, Te. 2013441 (2) Ara. Ara. zeThanI kAM. gAMdhI mArga amadAvAda-1.Te. 356573 (3) gujarAtI pustakAlaya sahAyaka maMDaLa lI. saMsthA vasAhata, rAvapurA, vaDodarA. namra vinaMtI : guruvaryazrI kRSaNAtmajajI mahArAjanA anya pustako aprApya hovAthI sarve bhAvikajanone namra vinaMtI ke ApanI pAse mahArAjazrInA anya pustako hoya to, prakAzaka saMsthAno turaMta saMparka sAdha, jethI tenuM punaHmudraNa zakya bane.
Page #1077
--------------------------------------------------------------------------
________________ |
Page #1078
--------------------------------------------------------------------------
_