Book Title: Prabuddha Jivan 1999 Year 10 Ank 01 to 12 - Ank 07 is not available
Author(s): Ramanlal C Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Catalog link: https://jainqq.org/explore/525984/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 7 varSa : (50) + 100 aMka : 1 7 196661 tA. 16-1-997 zrI muMbai jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra prabuddha jIvana nidrAdevInI lIlA aparaMpAra che. enuM AvAgamana, vizeSataH Agamana keTalIye vAra akaLa rahe che. te bhalabhalA moTA moTA bhaktane paNa akALe akaLa rIte vivaza karI upahAsamaya banAvI dai zake che ane aprasanna thAya tyAre bhaktane lAMbA samaya sudhI darzana na ApIne krUratApUrvaka akaLAvI mAre che, taraphaDiyAM marAvaDAve che, are kyAreka to ApadhAta paNa karAve che. taMtrI : ramaNalAla cI. zAha nidrAdevInuM akaLa AvAgamana nidrAdevIno prabhAva evo akaLa che ke eno prasAda pAmanAra koipaNa bhakta 'have huM UMghI gayo chuM' evuM kahevA mATe paNa jAgato rahI zakato nathI. devIomAM eka nidrAdevI evI che ke je padhAravA mATe nimaMtraNa naLavA chatAM keTalAye bhakto pAse jaladI jatI nathI, to bIjI bAju vagara nimaMtraNe keTalAyanI pAse pahoMcI jAya che. na padhAravA mATe bhaktanI AjIjIbharI vinaMtIno anAdara karIne paNa te potAnA bhaktane zaraNAdhIna banAvI de che. d bIjAM devadevIomAM mANasa zraddhA dharAve ke na dharAve, A devI pratye mANasane zraddhA hoya ke na hoya, enuM zaraNuM lIdhA vagara chUTako nathI. nidrAdevInA sAmrAjyano kyAreya kAyamano aMta AvavAno nathI. enuM Asana calAyamAna thavAnuM nathI. paraMtu bhikhArI hoya ke zahenazAha, saunA Asana sthira karI daine enI pratiSThAne e calAyamAna karI dai zake ema che. keTalAka samaya pahelAM bhAratanAM keTalAMka rAjyomAM cUMTaNIpracAranuM kArya jo2zorathI cAlyuM hatuM. TheraThera sabhAo yojAi hatI. keTalAka rAjadvArI netAo cUMTaNI pracAra mATe eka sthaLethI bIje sthaLe bhASaNa karavA pahoMcI jatA. vilaMbane kAraNe sthAnika kAryakartAone ane zrotAone rAtanA bAra-eka vAgyA sudhI besI rahevuM paDatuM. evI sabhAnAM dazyo viDiyo-patrakAro jhaDapI levA lAgyA hatA. AvI sabhA cAlatI hoya emAM keTalAye zrotAjano UMghatA hoya e to jANe samajAya, paNa maMca para beThelA moTA moTA rAjadvArI netAone paNa UMghatA batAvAyA hatA. thAka ane ujAgarAne lIdhe, UMghavuM hoya chatAM UMgha AvI gai hoya evAM lAkSaNika dazyo TI.vI. para batAvavAthI evA moTA netAonI pratibhA jhAMkhI paDI gai hatI. moTA mANasa thayA eTale UMgha na Ave evuM nathI. UMgha e to zarIrano dharma che. na Licence to post without prepayment No. 37 diamonds Regd. No. MH / MBl-South / 54 / 98 ApaNA eka bhUtapUrva vaDApradhAna eka AMtararASTrIya saMmelanamAM UMghI gayA hatA. kemerAmAM jhaDapAi gayelA e dazya duniyAbharamAM ghaNI ramUja phelAvI hatI. pote AMkho mIMcI dhyAnathI sAMbhaLe che evo koino paNa svabacAva taddana jUTho che evuM enI lAkSaNika rIte namI paDelI Doka puravAra karI Ape che. jhokAM khAvAnI pravRtti anAdikALathI cAlI Ave che. mahAbhAratanI kathAmAM arjunanI patnI subhadrA sagarbhA hoya che tyAre potAnA bhAi zrIkRSNa pAsethI yuddhanA koThA(vyUha)nI vAta sAMbhaLatAM sAMbhaLatAM jhokuM khAi le che tyAre udaramAM rahelo abhimanyuno jIva hoMkAro bhaNe che. te kaLI jaIne zrI kRSNa AgaLa samajAvavAnuM baMdha kare che. eka jhokAMthI paristhiti keTalI palaTAi jAya che te mahAbhAratamAM jovA maLe che. viDiyo philmanI zodha pachI keTalAye mANasone ajANatAM UMghatA jhaDapI laI zakAya che. mANasane potAne khyAla paNa na hoya ke dUra khUNAmAM rahelo koika kemarA potAnA caherA para pharI vaLyo che. 'klojha apa' dvArA kemerA cahero, AMkho, hAthapaganA AMgaLA upara kendrita thaI jAya che. jhokAM khAtAM, bagAsuM khAtAM, chIMka khAtAM, khAnagI gusapusa ke IzArA karatAM ke moMmAM kaMika cUpacApa nAkhatAM tamane te pakaDI pADe che ane tamArI e lAkSaNika vicitra mudrA ke kriyA TI.vI. dvArA aneka prekSako sudhI pahoMcADe che. jAhera jIvanamAM paDelA mANasoe kemerAthI vadhu sAvadha rahevAno vakhata AvI gayo che. * UMghavuM bilakula na hoya, chatAM kyAre potAnI AMkha DhaLI paDI che tenI khabara paNa na paDe evA anubhavo badhAne thatA hoya che. acAnaka jhokuM AvavAnAM ghaNAM kAraNo che. ujAgaro hoya, thAka lAgyo hoya, bhAre bhojana lIdhuM hoya, nIrasa vAto ke kaMTALAjanaka bhASaNa sAMbhaLavAno prasaMga hoya, dArUno ke mAdaka dravyano nazo caDyo hoya, bhAre davAnI asara thai hoya, Jet-lag (jeTa-lega) hoya, kazuM karavApaNuM na hoya, layabaddha cAlatA vAhanamAM beThAM hoya ke evAM bIjAM aneka kAraNone lIdhe mANase icchA na karI hoya, balke jAgRta rahevAno hetupUrvakano bhAre puruSArtha karyo hoya chatAM AMkho gherAvA lAge che. TrenamAM, basamAM, vimAnamAM, thiyeTaramAM, sabhA maMDapamAM, adhyApakanA vargamAM, seminAramAM, saMmelanomAM, ghyAna mATenI zibiromAM mANasane acAnaka jhokuM AvavAnAM, AgantukI nidrAnAM dazyo have sAmAnya banI gayAM che. duniyAbharamAM have rAtrinI jAgRti vadhatI cAlI che. rAtapALI karatAM kArakhAnAMonI saMkhyA uttarottara vRddhi pAmatI rahI che. havAi mathako, relave sTezano, paMcatAraka hoTelo, hospiTalo, lazkarI kendro, polIsa mathako, jugArakhAnAMo, kUTaNakhAnAMo vagere vividha kSetromAM rAtre jAgatA, potAnI pharaja bajAvatA, mojamajhA mANatA ke corI-DAkugIrI karatA mANaso sarvatra jovA maLaze. vidyutazaktinA ajavALAe te mATe ghaNI sagavaDa karI ApI che. eTale ujAgarA karanArA mANasone kasamaye jhokuM AvI jAya enI navAi nathI. Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-1-99 * tya ka na maLe. A samayAntaranA kahevAmAM Ave. 201oMcI. mane khabara nahi ke temane vIjaLInA dIvAnI zodha thaI te pahelAM mANasanuM jIvana bahudhA nipriya yaH 37 rataH samI zUnnamenA niyamita hatuM. Early to bed and early to rise ke "rAtre vaidhavyApaghAtaNa nA zrota samAyoti thApurANam II nidrA, divase kAma" ke "paroDhiye nitya UThIne ke "rAtre vahelo jo ke A nidrApriyA paNa samaye samaye Adhunika banatI rahI sUine vahelo UThe vIra' jevAM DAhyAM vacano caritArtha thatAM. tyAre che ane have to te moTI pracArasabhAonA maMca para ke AMtararASTrIya kudaratI aMdhAruM vadhAre rahetuM. cAMdanI rAtanuM tyAre ghaNuM mahattva gaNAtuM. saMmelanomAM paNa bhAga levA lAgI che. pUnamanI rAta eTale utsavapUrvaka jAgaraNa karavAnI rAta. paraMtu eka samAraMbhamAM kAryakrama bahu dIrghasUtrI banI gayo ane vIjaLInA dIvAonA prakAze pRthvI parathI aMdhArAnuM pramANa ochuM madhyAhUnanA bhojanano samaya thayo chatAM vaktAonAM vakatavyo cAlu karI nAkhyuM che. ethI UMghanI niyamitatA duniyAbharamAMthI ochI rahyAM. e samaye thAkelA zrotAgaNamAM eka vaDIlanI AMkho gherAvA thaI gaI che. paryAvaraNavAdIoe pRthvI upara aMdhakAranA ghaTelA lAgI. thoDI vAramAM to teo beThAM beThAM ghasaghasATa UMghavA lAgyA. pramANa mATe haju bUmarANa macAvI nathI. . keTalIka vAra pachI A paristhiti sahana na thatAM bAjumAM beThelI AMtararASTrIya vimAna vyavahAra vadhatAM duniyAnA eka khaMDamAMthI eka on eka yuvatIe vaDIlane haDabaDAvIne kahyuM, "eya kAkA, keTaluM UMgho bIjA khaMDamAM, eka goLArdhamAMthI bIjA goLArdhamAM pravAsa karanArA che pravAsIo roja saheje pacAsa lAkha karatAM vadhu haze. teo potAnA AMkho coLatAM kAkAe kahyuM, "bahena mApha karajo. eka to mAre sthAnika samaye nIkaLI bIje sthaLe pahoMce tyAre e be dezo vacce kAlano ujAgaro che ane emAM A vaktAnuM lAMbu lacaka bhASaNa, samayanuM aMtara hoya che. bhAratamAM savAra hoya tyAre amerikAmAM eTale UMgha caDI gaI...paNa bahena, tame ATalA badhA roSabharyA rAtri hoya. laMDanamAM savAra hoya tyAre jApAna ke osTreliyAmAM avAje mane haDabaDAvyo, to huM ema pUchI zakuM ke mArI beThakamAM huM rAtri hoya, eTale pravAsIo potAnA dezamAMthI savAre nIkaLI bAra UMghato houM to tame te sAme kAyadesara kaMI vAMdho lai zako ? zuM mane UMghavAno adhikAra nathI ?' kalAke bIjA dezamAM pahoMce tyAre te dezanA sthAnika samaya pramANe "kAkA, tame UMgho eno vAMdho nathI letI, paNa tame A jorazorathI tyAM savAra paDI gaI hoya. eTale musApharane divasane aMte divasa nasakorAM bolAvo cho eno vAMdho che." maLe, rAtri na maLe. A samayAntaranI-Time DifferencenIasarane jeTa vimAnone kAraNe jeTa-lega (Jet-lag) kahevAmAM Ave "oha, mApha karajo bahena, mArAM nasakorAMthI tamane sAMbhaLavAmAM che. AvA lAkho pravAsIo roje roja bIjA dezamAM jaine divase khalela pahoMcI. mane khabara nahi ke tamane vaktAnA bhASaNamAM ATalo UMghatA hoya che ane rAtre jAgatA hoya che. emanI UMgha ane badho rasa haze !' jAgRtinuM cakra aniyamita thaI jAya che. pachI divase anicchAe "mane vaktAnA bhASaNamAM jarA paNa rasa nathI, kAkA ! paNa emane jhokAM Ave emAM emano vAMka nathI. tamArA A jorazorathI bolatAM nasakorAMthI mArI UMghamAM khalela duniyAmAM pIDAzAmaka davAono vaparAza vadhato cAlyo che. pahoMce che. tamane tamArI beThakamAM UMghavAno adhikAra che, to mane evI davAothI behozI AvI jAya che. judA judA rogo paranI paNa adhikAra che." bhAre davAo paNa niMdara lAvI de che. davAonA pekiMgamAM A jAheramAM, samudAyamAM jhokAM khAvAne lIdhe jhaghaDA vAraMvAra thatA cetavaNI lakhelI ja hoya che. vaLI mAnasika tanAvane kAraNe azAnta rahe che. banelA mANasone je zAntikAraka davAo apAya che te tarata UMgha bhara unALAmAM bapore peTa bharIne kerIno rasa ke anya bhAre lAve che. divasa hoya ke rAta, evI davAo letAM thoDIvAramAM ja , bhojana lIdhA pachI mANasanI, vizeSataH prauDho-vRddhonI AMkha na enI asara cAlu thAya che. samagra duniyAmAM AvI davAono gherAya evuM bane nahi. ThaMDA dezomAM evuM ochuM bane. eka vakhata vaparAza ghaNo ja vadhI gayo che. eTale akALe UMgha AvavAnI " jApAnathI mArA eka mitra unALAmAM bhArata AvelA. emaNe mane ghaTanAo paNa eTalI ja banavA lAgI che. prazna karyo, 'Do. zAha, inDiyAmAM keTalAka loko bapore jamIne sUI bIjAnI nIrasa vAta lAMbI cAle ane te pharajiyAta sAMbhaLavI ema paDe ja evI sthiti hoya to zrotAnuM thAkeluM citta AMkhone jhINI 11 banAvI de che ane pachI citta paNa nidrAdevInI stutimAM lAgI jAya 'hA, kema ?' che. hoMkAro bhaNatA javuM ane vacce vacce jhokAM khAi levAM evI "paNa divase UMgha Ave kevI rIte ? amArA jApAnamAM divase sthitino anubhava keTalAyane thayo haze ! loko satA nathI.' kyAreka sabhAgRhomAM bhinnabhinna vaktAonA vaktavyanI jhaDI "enuM kAraNa AbohavA che. mAtra bhAratamAM ja nahi yuropamAM varasatI hoya, bhojanano samaya vItI cUkyo hoya ane kAryakrama haju spena, porTugala vageremAM tathA leTina amerikAmAM loko bapore sUI adhavacce pahoMcyo hoya tyAre bhUkhyA peTe zravaNa karanArAonI paDakhe jAya che. ene 'SIESTA' (chaThThA kalAkano ArAma) kahe che." AvIne nidrAdevI kyAre besI jAya che tenI khabara paDatI nathI. bapore UMghavAnI vAtathI emane bahu Azcarya thayuM. ame emane koIkane prazna thAya ke dhArmika vyAkhyAnomAM mANasone jhokAM kenerInI bauddha guphAo jovA laI gayA hatA. tyAMthI borIvalImAM kema AvatAM haze ? e mATe koIka kavie kalpanA karI che ke jene eka mitrane tyAM rasapUrInuM bhojana laI ame pAchA pharyA. e jApAnIjha uThADavA mATe DholanagArAM vagADavAM paDatAM, jenA nAkamAM sApa pheravavA mitre Akhe raste UMdhyA karyuM. hoTela AvI tyAre emane jagADyA. paDatA evA UMghaNazI kuMbhakarNanI mahArANI tarIke nidrAne emaNe kahyuM, "bhAratamAM loko bapore kema sUI jAya che teno have oLakhAvavAmAM Ave che. rAvaNa sAthenA yuddha daramiyAna bhagavAna mane jAta anubhava thaI gayo.' rAmanA hAthe thayelA kuMbhakarNanA mRtyu pachI enI priya rANI nidrA keTalAka lokone mana rAtanI UMgha karatAM baporanI UMghanuM mahattva vidhavA thai. eTale te potAnA vaidhavyanA divaso pasAra karavA vadhAre hoya che. koIka lekhake kahyuM che : 'There is more dharmakathAo sAMbhaLavA javA lAgI. pote oLakhAya nahi e mATe refreshment and stimulation in a nap, even of the te tyAM keTalAka zrotAonA cittamAM jaine besI javA lAgI che. briefest, than in all the alcohol ever distilied.' Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-1-99 prabatajIvana keTalAka mANasone UMghamAMthI jagADIe to game che ane keTalAkane vimAna enI meLe pesiphika mahAsAgara para gati karatuM rahyuM. potAnuM gamatuM nathI. keTalAka viphare paNa che. mAlavAhaka vimAna kema AvyuM nahi enI tapAsa cAlu thaI ane kevA prakAranA sUtelA mANasone jagADavAnuM ApaNuM kartavya che nakkI thayuM ke vimAna AgaLa nIkaLI gayuM che. pAyaloTone jagADavA ane kevA prakAranA jIvone na jagADavAmAM DahApaNa raheluM che te vize mATe vAyaralesa saMdezAo satata mokalAtA rahyA. chevaTe pAyaloTa "cANakyanIti'mAM kahyuM che : jAgyA. paNa tyAre to te vimAna eka kalAka jeTaluM-pAMcaso chaso vidyArthI sevakaH pAnyaH kSudhArto bhayakAtara / mAila jeTaluM AgaLa nIkaLI gayuM hatuM. vimAnane tyAMthI pAchuM bhAMDArI pratihArazca sapta suptAn prabodhayet // vALavAmAM AvyuM. pramAdane mATe baMne pAyaloTane zikSA thaI.' (vidyArthI, sevaka, pathika, bhUkhathI pIDita, bhayathI Darapoka mANasa avAjathI, sparza thavAthI, tIvra vicitra durgadhathI, zvAsa thayelo, bhaMDArI ane dvArapALa e sAta sUtelA hoya to temane raMdhAvAthI, bhUkha, tarasa, zaucAdinI zaMkAthI, vilakSaNa ke bhayaMkara jagADavA.) svapnathI acAnaka jAgI jAya che. anyathA UMgha pUrI thatAM kudaratI ahiM nRpaM ca zArdUlaM kiTiM ca bAlakaM tathA / rIte enI AMkha UghaDI jAya che. parazvAnaM ca mUrkha ca sapta suptAn na bodhayet / / vIsamI sadInA AraMbhakALamAM jyAre mAIka vagara muMbaImAM (sApa, rAjA, vAgha, bALaka, bhUMDa, bIjAno pALelo kataro ane nATako bhajavAtAM hatAM ane rAtre nava vAgyAthI paroDhiye traNacAra mUrkha e sAta sUtA hoya to temane jagADavA nahi.) vAgyA sudhI cAlatAM, tyAre ema majAkamAM kahevAtuM ke nATaka kaMpanInA keTalAka lokonuM jIvana ja rAtre cAlu thAya che. amuka mAlikane koI navA nATakalekhake potAnuM nATaka pasaMda karavA mATe vyavasAyavALA, jugArasaTTo ramavAvALA, corI lUMTaphATa karanArA, ApyuM hoya tyAre mAlika chello aMka pahelAM vAMcatA ane chellAM eka nAiTa kalabomAM rakhaDanArA evA aneka loko rAta paDe eTale rAjA be dazyomAM vIjaLInA kaDAkA, baMdUkanA dhaDAkA, yuddhanI raNabherI, jevA banI jAya che. rAtanA ujAgarA pachI divase paNa kArya karavAnuM talavAranA avAjo, DholanagArAM vAgavAM vagere moTA zorabakoranI Ave to tevA mANaso acAnaka UMghano zikAra banI jAya che. ghaTanA na hoya to nATaka pasaMda karatA nahi, kAraNa ke jo evuM koI dazya nATakamAM chelle na hoya to thiyeTaramAM UMghI gayelA zrotAone nIrasa kArya parANe karavAnuM Ave to paNa UMgha Ave che. eka pachI eka uThADIne ravAnA karavAmAM teone ghaNo zrama paDato. vidyArthIone eno bahoLo anubhava hoya che. dhanADhya dezomAM thAka utAravA mATe, zArIrika skUrti ane cittanI prasannatA mATe vizALa hAive para gADI calAvAtI hoya, sAmethI koI vAhana ke yogya pramANamAM UMgha dareka jIvane jarUrI che. UMgha ane anidrAnI vyakti AvavAnI koI saMbhAvanA na hoya, savAso-doDhaso zarIra para kevI sArI ane mAThI asara thAya che e vize kahyuM che : kilomiTaranI gati hoya, rasto saLaMga sIdho hoya tyAre nIrasapaNe nidrAyattaM sukhaM duHkhaM puSTikAya balAbalam / gADI calAvatAM calAvatAM divase paNa jhokuM AvI javAno saMbhava rahe che. AthI ja rastAmAM thoDe thoDe aMtare vividha nizAnIo, borDa . vRSatA'kalIbatA jJAnamajJAnaM jIvitaM na ca // (sukhapUrvakanI sArI UMghathI zarIranI puSTi, baLa, vIryanI vRddhi, vagere Ave che, jethI citta navaruM na paDe. vaLI calAvanAra paNa , jJAna ane sAruM AyuSya prApta thAya che. anidrAthI roga, nirbaLatA, saMgIta vagerenI keseTa sAMbhaLavAnuM rAkhe che. napuMsakatA, ajJAna, alpAyu prApta thAya che.) bhAratamAM moTarakAranA akasmAto ghaNA thAya che. emAMthI bahudhA UMgha na AvatI hoya to te rogarUpa manAya che. zeksapiyaranA rAtanA-aDadhI rAte thAya che ke jyAre ujAgarAne lIdhe ke nazo karavAne mekabethanI jema keTalAkane anidrAno roga thAya che, vRddhAvasthAmAM te lIdhe athavA DAiviMganI kaMTALAjanaka ekavidhatAne lIdhe ke ThaMDakane savizeSa thAya che. UMgha mATe teo taraphaDe che, paDakhAM pherave che. ema lIdhe magaja vicArazUnya banatAM AMkho thoDIka kSaNa mATe gherAI jAya karatAM paroDhiye mAMDa kalAka-be kalAkanI UMgha Ave che. keTalAkanI che ane te ja vakhate akasmAta thAya che. UMgha vRddhAvasthAmAM kudaratI rIte ochI thai jAya che. tyAgI saMta jANIne Azcarya thaze paNa e vAta sAcI che ke lAMbA aMtaranAM mahAtmAone betraNa kalAkanI UMgha pUratI lAge che. rAtanA teo vimAna calAvanAra pAiloTo vimAna calAvatAM calAvatAM kokapiTamAM sUtAM sUtAM ke beThAM beThAM dhyAna dharatA hoya che, zubha ciMtana-AtmaciMtana jhokAM khAI le che. vimAna AkAzamAM upara enI UMcAIe pahoMcI karatA hoya che ke jApa japatA hoya che. potAnAM tyAga ane saMyamane gayA pachI ane dizAnI DigrI meLavI lIdhA pachI bahu karavAnuM rahetuM kAraNe teo divasa-rAta satata prasanna ane skurtivALA rahe che. eTale nathI. jANe pote niSkriya beThA hoya evo anubhava ghaNA pAiloTane ja kahevAyuM che ke yA nizA sarva bhUtAnAM tayAM kArti saMyamI thAya che. evA nIrasa kalAkomAM teo mAMhomAMhe vAtacIta karatA pUla daSTie e jeTaluM sAcuM che tethI vizeSa sAcuM sUkSma daSTie che rahe che, paNa ethI paNa kaMTALI jAya che tyAre jhokuM AvI jAya che. sAmAnya rIte saMdhyA pachI rAtrinI zarUAtathI bIjA divasanI AvA banAvonuM NASA ke AVA dvArA vakhatovakhata je sarvekSaNa savAra sudhInA kalAkone rAtrinA cAra praharamAM vaheMcavAmAM Ave che. thAya che e pramANe enI TakAvArI uttarottara vadhatI jAya che. emAM pahelA prahare sau koI jAgatA hoya che, bIjA prahare bhogIo keTalAka samaya pahelAM, 1997nA navembaramAM amerikAmAM jAgatA rahe che, trIjA prahare coro jAge che ane cothA prahare yogIo yunAITeDa eralAInsanA eka mAlavAhaka vimAnamAM phakta be pAiloTa jAgI jAya che. UMghanuM pramANa bALakomAM sauthI vadhAre, yuvAnomAM ja hatA. eka havAi mathakethI bIjA dUranA losa enjalasanA havAI madhyama ane vRddhomAM alpa hoya che. bIjI bAju jhokAM yuvAno karatAM mathake mAlavAhaka vimAnane utAravAnuM ja emanuM kAma hatuM. pravAsIo bALakone ane temanA karatAM vRddhone vadhu AvatAM hoya che. ane erahosTesa tathA anya karmacArIovALAM vimAno satata kuMbhakarNa ane ripa vena viMkalanI ghora nidrAnAM udAharaNo jema pravRttizIla hoya che. paNa mAlavAhaka vimAnane sIdhI gatie UDavA jANItAM che tema satata jAgRtipUrvakanI nidrA tarIke zvAnanidrA jANItI sivAya bIjuM kazuM karavAnuM nahotuM. AthI baMne pAIloTone UMgha caDI che. kataruM jAgatuM-UMghatuM prANI che. game tevI nidrA AvatI hoya, gaI. nIce jamIna para koI AvI rIte cAlatuM vAhana hoya to paNa acAnaka moTo bhaya AvI paDe to mANasanI UMgha harAma thaI kyAMka bhaTakAI paDe. AkAzamAM evuM javalle ja bane. eTale e jAya che. dharatIkaMpa, Aga, gharamAM cora ghUsyA hoya to mANasanI Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-1-9 vyAdhyanuvartinI ca manaH zarIrazramasaMbhava judI gupta rahasya UMgha UDI jAya che. gharamAM sApa kyAMka bharAI gayo che evI khabara ghanavaibhava, hodo, sattA, zikSaNa vagere kazuM ja UMghamAM yAda nathI paDyA pachI kayo mANasa gharamAM nirAMte UMghI jAya? yuddhanA morace rahetuM. vaLI, ciranidrAmAM to kazo ja pharaka raheto nathI. aDadhI rAte goLIo chUTatI hoya tyAM kayA sainikane UMgha Ave ? ema kahevAya che ke UMgha ane AhAra vadhAryAM vadhe ane ghaTADyAM AyurvedanI draSTie takanI patinA mANasane vadhu UMgha Ave. ghaTe. eTale vadhAre UMghavAthI UMgha pUrI thAya che evuM nathI, paNa vadhu che. kAraNa ke kaphanuM sthAna mastaka che. bhAre bhojana pachI lohImAM ne vadhu UMghavAnI Teva paDe che. eTale ja kahevAyuM che ke na svapnana carabInuM pramANa vadhI jatAM mANasane tarata suvAnuM game che. na sUve gayenidrAM | svapna arthAtu UMgha dvArA UMgha para vijaya meLavavAno to beThAM beThAM jhokAM Ave che. prayatna na karavo joie. AyurvedamAM nidrAnAM kAraNo batAvavAmAM AvyAM che. nidrAdevInuM jema akALe akaLaAgamana thAya che tema bIjI bAju carakasaMhitA'mAM kahyuM che : ghaNI AjIjI, kAlAMvAlA karavA chatAM nidrAdevI padhAratI nathI...eTale nidrAdevIne prasanna karavAnA vividha prayogo thAya che, tamobhavA zleSmasamudbhavA ca manaH zarIrazramasaMbhavA ca / / AgantukI vyAdhyanuvartinI ca rAtrisvabhAvaprabhavA ca nidrA // evo eka prayoga te gheTAM gaNavAno che. eka gheTuM, be gheTAM, traNa UMgha cha prakAranI che : (1) tamobhava-mRtyu samIpa AvI rahyuM gheTAM ema bolatA javAthI magaja thAkI jAya che ane UMgha AvI hoya te samayanI nidrA, (2) zleSma arthAtu kaphanI vRddhithI AvatI jAya che. eka dardIe dAktarane kahyuM, "gaI kAle rAtre meM keTalAM gheTAM nidrA, (3) mana ane zarIranA parizramathI saMbhavanI nidrA ) gA, khabara che ? be lAkha ane sAta hajAra.' dAktare kahyuM, "bhalene acAnaka AvI caDatI nidrA, (5) vyAdhine kAraNe AvatI nidrA eTalAM badhAM gayAM, paNa chevaTe to UMgha AvI gaI ne ? dardIe, ane (6) rAta paDatAM kudaratI rIte AvatI nidrA. kahyuM, "nA, tyArapachI savAra paDI gaI, eTale gaNavAno koI artha nahoto." jaina dharmamAM darzanAvaraNIya karmanA udaya rUpe AvatI nidrAnA keTalAkane UMgha lAvavA mATe kaMIka vAMcavuM paDe che. keTalAkane pAMca prakAra nIce pramANe batAvavAmAM AvyA che : kaMIka khAvuM paDe che; bhUkhyA peTe UMgha nathI AvatI. keTalAkane bharelA niddA taheva payalA niddAniddA payalApayalA ca / peTe UMgha nathI AvatI. keTalAkane AMTA mAravA paDe che. keTalAka . tatto ya thiNagiddI u paMcamA hoi nAyavvA / navakAra maMtra ke anya koI maMtranI mALA pherave che, keTalAka koI nidrAnA pAMca prakAra A pramANe che : (1) nidrA, (2) pracalA, (2) pracalA stotranuM paThana kare che. koika dIrdha zvAsa letA jaI tenA AvAgamananuM eTale ke beThAM beThAM ke UbhAM UbhAM UMgha levI, (3) nidrA-nidrA avalokana (anApAna) kare che. keTalAkane UMghanI goLI niyamita eTale ke pragADha nidrA, (4) pracalA-pracalA ane (5) svAnagRddhi vI para ' athavA "thiNaddhi'. A pAMcamA prakAranI nidrA eTalI bhAre hoya che 9 prAcIna samayama prAcIna samayamAM je judI judI gupta rahasyamaya vidyAo hatI ke vacce jAgIne mANasa kazuMka kAma karI le, bahAra jaine pAcho emAMnI eka ne avaEinI vidyA hatI ke jenA pAkanyogathI AvI jAya to paNa ene e kazuM yAda nathI hotuM. dhAryuM hoya te mANasone ghena caDAvI UMghADI devAya. AjanA klorophIma SOMNAMBULISTnA prakAranA AvA mANasomAM gajabanI jevI asara ema thAya che abhaya co nA jevI asara emAM thAya che. prabhava core jaMbukumAranA gharamAM corI zArIrika tAkAta hoya che. karavA dAkhala thatAM pahelAM A vidyAno prayoga karyo hato, paNa te AhAra, nidrA, bhaya, maithuna ane parigraha e jIva mAtranI niSphaLa thayo hato kAraNa ke jaMbukamAra UMcI koTinA sAdhaka hatA. saMjJA tarIke oLakhAvAya che. anAdikALanA A saMskAra che. emAM (jaMbakamAre tyAra pachI aMbhinI vidyAno prayoga karyo hato ke jethI nidrAne paNa gaNAvavAmAM Ave che. jIve A saMjJAo upara vijaya coro potAnA sthAne evA cITakI gayA, staMbha jevA akkaDa thaI meLavavo joIe, jo eNe AdhyAtmika siddhio prApta karavI hoya gayA ke tyAMthI jarA paNa casakI na zakyA.). to. eTale nidrA upara paNa enuM prabhutva hovuM joie. mahAtmAo, yogya samaye yogya pramANamAM sArI mIThI gADha UMgha Ave e svastha nIrogI mANaso sUtAMnI sAthe ja ghasaghasATa UMghI jAya che saune mATe managamatI vAta che. eTale nidrAdevInuM yogya samaye ane nizcita samaye emanI AMkha UghaDI jAya che; jANe ke emanA Agamana AvakArya che. kavi kolarijanI jema sahu koI kahI zake magajamAM UMghanuM "TAimara' mUkyuM na hoya ! - adhyAtmazAstrIo kahe che ke jyAM nidrA che tyAM pramAda che ane Oh, Sleep ! it is a gentle thing, jyAM pramAda che tyAM mRtyu che. mRtyu eTale ciranidrA. nidrA eTale Beloved from pole to ploe mRtyuno abhinaya, Death's counterfeit. eTale ja kyAreka To Mary Queen the praise be given ! UMghatA mANasa ane taratanA mRtyu pAmelA mANasa vacceno bheda kaLavo She sent the gentle sleep from Heaven. muzkela thaI jAya che. UMghavAnI goLI vadhAre paDatI levAthI mANasa nidrAnI jIvanamAM ATalI badhI AvazyakatA hovA chatAM paNa nidrAmAMthI ciranidrAmAM sarI paDe che. mUlya to jAgRtinuM ja gaNAyuM che. zAstrakAroe jAgatA rahevAno ja - UMghanI vilakSaNatA kevI che te to juo ! jyAre badhA jAgatA bodha Apyo che. bRhatkalpabhASya'mAM kahyuM che : hoya tyAre te badhAMne mATe dazyamAna evuM phakta eka ja jagata hoya nAraEUR I nA vaM, garimANa vaDhate vRddhI / no suvata che ane te pramANe ja vyavahAra thAya che, paraMtu mANaso jyAre UMghI = so dito, no nAgati so sayA (hito suvata muvaMtasa surya, jAya che tyAre darekane potapotAnuM jagata-svapnajagata cAlu thAya che. thirapavitamaMmasa ! be svapnajagata kyAreya ekasarakhAM hotAM nathI. bIjI bAju UMghanI (he manuSyo, nitya jAgatA raho. jAgavAvALAnI buddhi vadhe che. bIjI vilakSaNatA e che ke mANasa jyAre jAgato hoya che tyAre je sUI jAya che te sukhI thatA nathI. je jAge che te sadA sukhI rahe svataMtra vyakti rUpe-vaiyaktika svarUpe hoya che. manuSya ane manuSya che. sUtA rahenAranuM zruta-jJAna sUi jAya che. apramattanuM zrutajJAna vacce pAra vagaranI bhinnatA hoya che, paNa mANaso UMdhI gayA hoya sadA sthira ane paricita rahe che.). che tyAre rAjA hoya ke raMka, badhA ekasarakhA banI jAya che. potAnAM D ramaNalAla cI. zAha yAda nathI hotuM. emAMnI eka tevara Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-1-99 prabuddhajIvana AnaMdamAM chuM -- DaoN. raNajita paTela (anAmI) gujarAtamAM vasIne 'savAi gujarAtI' thai gayela keTalIka dakSiNI vibhUtioe gujarAta rAjyanA vividha kSetre je apUrva sevA bajAvI che temAM mahArAjA sayAjIrAva gAyakavADa, dAdA mAvalaMkara, kAkAsAheba kAlelakara, raMga avadhUtajI ane jANItA harijana sevaka nAnAsAheba phaDake jevAnAM zubha nAma lai zakAya. vinobAjInuM kAryakSetra vizALa hatuM, paNa emaNeya te gujarAtanI yatkiMcita sevA bajAvI che. vidyArthIkALa daramiyAna huM uparyukta dakSiNI vibhUtionAM nAma ane kAmathI thoDoka paricita hato paNa tAjetaramAM 'zrI raMga patramaMjUSA' (pU.zrInuM samagra patra sAhitya) nAme graMtha mArA parama snehI pro. subhASa ma. dave (je raMga avadhUtajInA anuyAyI che) e mane vAMcavA Apyo eTale bhUtakALa jIvaMta banyo. pU. raMga avadhUtajI 'dIvAne sAgara'nA kartA sAgara mahArAjanA mitra hatA ane 'sAgara' mahArAjanA putra DaoN. yogendra tripAThI mahArAjA sayAjIrAva yuvivarsiTImAM mArI sAthe adhyApaka hatA ane sAgara mahArAjanA pautra DaoN. anila tripAThI mArA vidyArthI hatA eTale emane pratApe mane raMga avadhUtajInA darzanano lAbha maLelo. eTaluM ja nahIM paNa meM emanI patrikAmAM pU. zrI saMbaMdhe be kAvyo paNa lakhelAM. vidyArthIkALamAM TaoNlsaToyanA 'What shall we do then' e aMgrejI pustakano raMga avadhUtajIe karelo anuvAda-'tyAre karIzuM zuM ?' meM rasapUrvaka vAMcelo. pU.zrInA nArezvaranA Azramano thoDAka samaya mATe vahIvaTa karavAmAM mArA vidyArthI pro. nAraNabhAi revanadAsa paTelano phALo hato ane emaNe pU. zrI saMbaMdhe ane Azrama saMbaMdhe lakhela keTalAMka pustakothI huM paricita hato. pU. raMga avadhUtajI kayA prakAranA sAdhu-saMta hatA te spaSTa karavA mATe ahIM kavivara ravIndranAthano eka kisso TAMkavAnuM mana thAya che. kavine eka saMnyAsIno ko'ka gAmamAM bheTo thayo. kavie saMnyAsIne kahyuM : 'gAmamAM duSkarma karanAra, duHkhI, pIDita, vyAdhigrasta jeo che temane mATe tame loko kema kazuM karatA nathI ?' kavino A prazna sAMbhaLI saMnyAsI navAi pAmyA ane cIDAine javAba ApyoH 'zuM ? jeo saMsAranA mohamAM sapaDAyelA che, tenI ciMtA mAre karavAnI ? huM to sAdhaka rahyo. vizuddha AnaMdane khAtara e saMsArano tyAga karIne Avyo chuM ane have pAcho tenI jaMjALamAM paDuM ?' AvA muktikAmIo saMsArAsaktanI paravA karatA nathI, paNa evA udAsInone TAgora kaTAkSamAM prazna pUche che : 'tamArA goLamaToLa dehanI suMvALI cakacakita kAMti kone AbhArI che ?' matalaba ke teo jemanI upekSA kare che te saMsArI lokoe ja emane annapANI pUrAM pADyAM che. ApaNe tyAM varSo sudhI saMnyastanI A be vicAradhArAo pracalita hatI. svAmI vivekAnaMda ane pU. gAMdhIjInA bhagIratha puruSArthane pratApe kavivara TAgorane abhipreta daridranArAyaNonI sevAno vidheyAtmaka abhigama dezamAM kAryAnvita banyo. pU. raMga avadhUtajI, vyaktigata mokSanA kAmI nahIM paNa vivekAnaMdagAMdhIjInA jevA lokakalyANa ane vizva-zAMtinA hAmI hatA. temanA A samagra patra sAhityamAMthI temanI AvI virala vibhUtinuM darzana thAya che. mArI zakti anusAra, huM samajyo chuM te pramANe 'zrI raMga patramaMjUSA' nuM mUlya ne mahattva mAre mana paMcavidha che. (1) vidyArthI tarIke teo hAiskUla, kaoNleja ke vidyApIThamAM, godharA, vaDodarA ke amadAvAdamAM bhaNatA tyAre teo AdarzavAdI, sevAbhAvI, tejasvI ne TIkhaLI vyaktitva dharAve che. gAMdhIjInI pUrve pa teo lokamAnya tilaka mahArAjanA prabhAva nIce AvelA lAge che ne tilakanI nirbhayatA, dezabhakti ane vidvattAne mATe temane vidyArthIkALathI ja ahobhAva che. lokamAnyanA avasAna TANe, vaDodarA tA. 3-8-1920nA emanA mitra zrI aMbAlAla vyAsa paranA patramAM lakhe che : 'lokamAnya gayA ne ApaNe paNa jaizuM ! lokamAnyane mATe AkhuM hiMdustAna royuM. samAcAra sAMbhaLI huM to Abho ja banI gayo.' (patra naM. 29, pR. 24) e pachI baroDA kolejamAM zokasabhA bharavAnI paravAnagI na maLe to, gAMdhIjInI jema asahakAra karavAnI vAta kare che. samAjasevA ane dezasevAnA A saMskAra uttarottara vRddhi pAmatA jAya che. patrakAratva ane zikSaNakSetranuM emanuM vizeSa pradAna A vAtanI gavAhI pUre che. kAkAsAheba kAlelakara, svAmI AnaMda ane anya mitroe, pU. bApunI pravRttiomAM sakriya rasa letA karavAnI khUba khUba mathAmaNa ane peravIo karI paNa emano adhyAtmano raMga ane chaMda emane jIvananA anya moDa para dorI gayo. (2) kaMcana, kAminI ane kIrtinI vAsanAne ApaNAM zAstroe anukrame vitteSaNA, putreSaNA ane lokaSaNAnA abhidhAne oLakhAvI che. potAnA nhAnAbhAi ane mAtAnA yogakSema pUratA, prAmANika arthanA upArjana pUratI temaNe zarUmAM pravRtti karI paNa e javAbadArI pUrNa thatAM satvare, sAdhakanI sAdhanA daramiyAna ke siddhi bAda emaNe dravyane sparza karyo nathI. kevaLa akiMcana ane aniketana sthitimAM rahyA che ane AjIvana naiSThika brahmacaryavratanuM ataMdrajApratipUrvaka pAlana karyuM che. vadhu paDatI kIrtithI e sAva ubAi gayelA ne kIrti mATe e lakhe che : 'prasiddhi-sUkarI viSTAno kSaNe kSaNe anubhava thAya che.' jagatamAM AvA saMto keTalA ? hAthe kaMkaNa ne ArasImAM zuM jovuM ? (3) raMga avadhUtajInA jIvanamAM kyAreya pratAraNAne sthAna nahotuM. nirbheLa nikhAlasatA emanA virala vyaktitvanuM vyAvartaka lakSaNa che. e lakhe che : 'sarva samartha paramAtmAnA dvAre TUkaDA mATe bhasatA kUtarAM karatAM huM kAMi ja vizeSa nathI...AvuM jANIne jeo mArA bhAgyamAM bhAga levAnuM icche che teo badhA ja AvakArapAtra che; paNa jeo mArI pAse zAstronA, vijJAnanA vArtAlApo svarUpa koyalanA mIThA TahukAranI ucca abhilASA sevatA hoya to mane bIka che ke teo atyaMta nirAza thaze' (pR. 251). emanA A vidhAna sAthe huM sarvathA saMmata thato nathI. A patro vAMcyA bAda pratIti to evI thAya che ke vAta emanA vidhAnathI viparIta che. raMga avadhUtajI saMskRta, hiMdI ane gujarAtInA sArA saMta kavi to che ja paNa ApaNAM zAstrone pacAvI jIvI janAra ane kyAMka kyAMka maulika arthaghaTana karanAra zuSka nahIM paNa rasika-paMDita paNa che. AnA samarthanamAM Dajhaneka patromAMthI avataraNo ApI zakAya tema che. gujarAtI uparAMta saMskRta ne aMgrejImAM lakhAyelA patromAMthI paNa, enI pratIti thAya che. vinobAjI ane kAlelakara pachI ciMtananI paripATIne ucca stare jALavI rAkhavAmAM raMga avadhUtajInuM pradAna viziSTa che ema huM samajyo chuM. emanA aneka graMthonuM parizIlana karatAM A vidhAnanA satyanI pratIti thaze ja. vaDodarAnI vidvatsabhA samakSa kareluM emanuM saMskRta-pravacana emanA saMskRta bhASA-sAhityanA jJAnanI ane vidvattAnI pratIti karAve che. (4) A patro vAMcatAM raMga avadhUtanI saMvedanAno vyApa kevaDA moTA phalaka para vistarelo che tenI jhAMkhI thAya che. eka bAju Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana avadhUtI mastIne beparAi ane bIjI bAju bhaktibhAva bhInA pacaraMgI Arta bhakto pratyenI asIma AryakaruNAnuM yugapada darzana thAya che. be patro joie : 'pravAsamAMthI tabiyata bagADIne pAcho Avyo ke tarata ja kAzIbenanuM ThekANe AveluM bhejuM pharI casakeluM tenA vicAramAM paDyo. deve temanuM ThekANe pADyuM ke moTIbAnI bhAMjagaDamAM paDavuM paDyuM. emanuM mAMDa ThekANe paDe che tyAM veLu gAmanA chagana paTelanA dIkarInA bhejAnI upAdhi AvI te paNa TUMkamAM patI. eTalAmAM mULIbahenanI bAno vAro Avyo. eka divasa to pUna (puNya) karAvavAnI paNa taiyArI karelI. badhe sojA AvI gayelA. taddana pathArIvaza hatAM. emanA kAkA vaDodare A jANIne gApacu mArI gayelA. kAkI ke koI phakI mAre nahIM. parama divase emane ThIka che evI khabara AvI tyAM bapore jazabhAi raDato caturabhAinI gaMbhIra mAMdagInI khabara lai Avyo,. mahinA upara sojA vagere AvI gayelA. dAktarI davAnI TekI na lAgI. meM gomUtara levAnuM sUcavyuM. thoDI zakti AvI. gaye guruvAre darzana mATe AvelA paNa sTeja lathaDI gayelA...' A patra to ThIka ThIka lAMbo che jemAM nijAnaMdI mastImAM gulatAna rahenAra eka avadhUtanI sAMsArika karuNAnuM darzana rAma kaho ke rahemAna kaho, iSTa kaho ke krAiSTa kaho, kRSNa kaho ke karIma kaho, datta kaho ke dAtAra kaho, vibudha kaho ke buddha kaho, Atama kaho ke prItama kaho, izvara kaho ke allA kaho, jina kaho ke jirNavAha kaho, goDa kaho ke gaNeza kaho, au-rmajhada kaho ke Atmamasta kaho, parabrahma kaho ke paramezvara kaho, vizvAtmA kaho ke vAsudeva kaho, ziva kaho ke pIva kaho, raMga kaho ke raba kaho, puruSottama kaho ke pArasanAtha kaho, bhagavatI kaho, merI kaho, mariyama kaho ke mAtA kaho ke bIjuM kAMi kaho, purliMgI, strIliMgI ke napusakaliMgI phAve te nAmathI ene pokAro. je kAMi che te e ja che. anaMta nAmomAM e eka ja akhilAdhAra anAmI rahelo che. anantarUpamAM e eka ja arUpI lapAelo che. thAya che to bIjA patramAM koi sthitaprajJanI samatA, bhAthAmAMthI bANa nIkaLI cUkyuM che e pahelI sthiti; pachI dhanuSya sAthe joDAi dorI AkarNa kheMcAi che e bIjI sthiti che. bANa dhanuSya sAthe joDAi chUTI cUkyuM che, e trIjI sthiti che. Ane ja koI nivArya, dunivArya ne anivArya prArabdha kahe che. nivArya svaprayatne vArI zakAya, durnivArya prabhuno lADIlo koI virala saMta mahAtmA vAre, paNa anivArya to bhogavye ja chUTako. mATImAMthI maiDa ne maiDamAMthI paththara bane che tema anivArya e nivAryano ja paripAka che. bANa dhanuSyathI chUTayuM nathI tyAM sudhI ja prayatna, pachI to 'prAdIme bhavane tu kupa khananam / ' (pratyughamaH kI daza:) (patra naM. 191, pR. 169). parvatomAM enuM sthANutva nihALo, nadIomAM enI dayArdratA anubhavo, sUryatAAnakSatromAM enA kSaNe kSaNe navInatAbharyA sauMdaryanI jhAMkhI karo, prANImAtramAM e haratAM-pharatAM 'satya zivaM sundaram'nai pichAno. jAtijAtimAM (Species) e ajAtane jotAM zIkho tamAruM sarva vAstu-romaroma-enAthI bharI do. tamAruM badhuM jIvana enA astitvathI otaprota banAvo. tanUpa thAo, tanmaya bano. hAthathI enA maMgala kAryamAM sAtha do. pagathI enA AzIrghAmamAM Daga mAMDo. mukhathI enuM puNya nAma uccAro. zabdezabdamAM eno ke raNakAra sAMbhaLo. tvacAthI sarvatra enI mRdutAno sparza karo. eka zabda paNa evo na uccAro jethI enA vizvasaMgItamAM kSobha utpanna thAya. eka kadama paNa evuM na UThAvo-eka karma paNa evuM na karo je enI samakSa na karI zako. eka vicAra paNa evo na UThavA do-eka zvAsa paNa evo na lo, jethI enI vizvazAMtimAM netalapura paNa vikSepa Ubho thAya. ke mAphaka, nirdabha, digaMbara DiMbhanI jema enI samakSa Ubho raho. ahaMno aMcaLo pheMkI dai eka nirdoSa, nirapekSa, nagna bALakanI mAgaNanI mAphaka haragIjha nahi. 'A Apa' 'te Apa'nI vRttithI kadI nahi. nazvara jagatamAM e nATakI naTavaranI ramatanuM ramakaDuM thaine raho ne juo zI majhA Ave che. enA pagano phUTabola thaine uchaLone juo ke enA anaMta aizvarya-AkAzamAM tame kevA UDo cho! bALake khAdhuM pIdhuM ke nahi, e ughADuM che ke DhAMkeluM, svaccha che ke gaMdu, bImAra che ke taMdurasta-e badhAyanI ciMtA enI mAne che, bApane che. bALaka thaine raho ane enI amara huMpha anubhavo. jagata ke jagadIza koinI pAse mAgaNanI kazI ja kiMmata nathI. kadAca baTakuM maLe to paNa tiraskArathI, parAyAnI buddhithI, paNa nirdoSa bALakane jotAM ja duzmanamAM paNa AtmIyabhAva pragaTa thAya che, e khUba yAda rAkho. vizva-bApanI anaMta samRddhinA vArasa hovA chatAM, koi azaraNa anAthanI mAphaka bhikhArIveDA zeM Acaro cho? UTho, jAgo ne tamAre svayaMbhU hakanI jANa sAthe e anAdihakanIbALabhAve bAMga pukAro ne enI akhaMDa yAdamAM nirbhaya naciMta thai masta vicArone tamAro janmajAta ane bAdazAhatano upabhoga lo, vizvabhaMra paramAtmAnI anaMta aizvaryabharI chAyAmAM vinamra thaI sarve vairavinirbhuktAH parasparahiTaiSiNa : / svasthA : zAntAM : samRddhAzca sarve sanyAkutobhayA H // OMOM zAnti H / zAnti : | zAntiH / (5) samagratayA jotAM, pUrvAvasthAnA vaLAme, pAMDuraMga, 'AnaMda laharI' ane avadhUtI jIvana svIkAryA bAda mahArAja ke raMga avadhUtanA nAme temanA zALA ne kolejakALanA be tejasvI AdarzavAdI sevAbhAvI sahAdhyAyIo zrI aMbAlAla vyAsa ane zrI modIne lakhAyelA A patro, raMka gujarAtI patra-sAhityanuM eka najarANuM che. AmAMthI zrI raMga avadhUtanA vyaktitvanAM aneka pAsAMno supere paricaya thAya che. emanuM vizALa vAMcana, tejasvI adhyayana, marmALu hAsya, Ayurveda ane mudraNazAstranuM sAruM evuM jJAna, emanAM tapa, tyAga, titikSA ane lokakalyANa tathA mAnavasevAnI lagananuM aneka patromAM darzana thAya che. pU. gAMdhIjIne jyAre yuvAna pAMDuraMga vaLAme maLyA tyAre gAMdhIjIe kaheluM ke mArI pAse vaLAme jevA, so navalohiyA yuvako hoya to svarAja DhukaDuM Ave. zrI meghANIbhAie 'narmadAne tIre' nAme Urmi ane navaracanAmAM varSo pUrve lakheluM : 'nArezvara nAmanA taTa dhAma para hamaNAM eka raMga avadhUta nAmanA puruSe navuM tIrtha gAjatuM karyuM che. A nUtana tIrthanA darzana bAda raMga avadhUtanA ekavAranA sahAdhyAyI zrI aMbAlAla vyAse lakheluM : pU. mahArAjazrInA nArezvaranA vasavATa daramiyAna e pradezanI prajAne khUba tAlIma ApI che. anAyAse svAbhAvikapaNe ja hiMdu saMgaThThananuM kAma paNa thai rahyuM che. prajAnI dhArmika bhAvanAne poSaNa tathA yogya mArgadarzana paNa maLI rahyuM che. rAya ne TraMka, amaladAra ne raiyata, paMDita ne nirakSara, badhA ja pU. mahArAjazrI tarapha ne sthAna tarapha kheMcAi AvyA che ne gurukRpAthI emanI jIvanazuddhi tathA saMskArazuddhi thai rahI che.' (pR. 239-40) raMga avadhUta sArA vaktA hatA ne sArA gadyakAra paNa. 'nArezvarano nAda' nAmanA emanA eka preraka pravacanano A namUno mArA vidhAnane yathArtha Theravaze. tA. 16-1-99 vhAlAM AtmasaMtAno, hareka paLe, hareka sthaLe, hareka avasthAmAM parama kAruNika paramAtmAnI upasthiti anubhavo. haratAM pharatAM, UMghatAM-jAgatAM, UThatAM besatAM ke kAma karatAM enA sAnnidhyano sAkSAtkAra karo. zvAse zvAse enI hastInuM anusmaraNa karo, nasenasamAM eno anAhata padadhvani sAMbhaLo. (lagabhaga moTA bhAganA patromAM 'huM AnaMdamAM chuM' evuM dhruvapada Ave che eTale A lekhanuM zIrSaka e matalabanuM rAkhyuM che.) Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-1-99 prabuddhajIvana ane pAsa karI anubhavAya che, smRtinI pAMkhe D pro. cI. na. paTela pAsaporTanI pAMkhe'mAM saMgrahIta pravAsanibaMdhonA lekhaka DaoN. vikTara', "sahasra dvIpanA pradezamAM', kumAmoTo', "mAunTa AkhUna' ramaNalAla zAhane "pAsaporTanI pAMkhe' pravAso karatAM je je anubhavo ne "denAlI nezanala pArka', "roTozuA', "vAlTijha", "vAikiMganA thayA hatAM te te anubhavo temaNe potAnI "smRtinI pAkhe jovA vArasadAro', "suvAmAM navuM varSa", "kavAI nadInA kinAre' ane tAdaza punarjIvita karyA che ke e pravAsanibaMdhonA vAcakone thaze ke "vaheladarzana' e pravAsanibaMdhamAM sArI TUMkI vArtAmAM hoya evuM jANe pote e pravAsomAM DaoN. zAhanA sahapravAsI hatA, te e kAraNe Azcaryatattva che, to "rekTAvika pahoMcatA', "tArkaMdamAM', "IjiptanA ke A pravAsanibaMdho paNa mAtra dastAvejI dinavArI jevA nathI paNa visA" ane "rijensabargamAM rAtavAso' e pravAsanibaMdhamAM koI lalita nibaMdho jevA che. darekedareka pravAsanibaMdhamAM vAcaka DaoN. zAhanA nATyAtmaka paristhitinuM Alekhana che. viziSTa vyakitatvano sparza anubhave che ane jue che ke vaLI ' nisbata' pravAsanibaMdhamAM ramaNalAlane ane tArAbahenane dalapatakAvya'nA gujarAtI maMgaLAcaraNAmAM ApaNA jAgRti kALanA temanA putra ci. amitAbha ane putravadhU e. sI. surabhi sAthe e kavi je AzcaryabhAvathI lakhe che, 'vicitra A nATaka vizvanAma... amerikAmAM bosTana nAmanA zaheranA ekTana nAmanA parAmAM greTaroDa evA ja AzcaryabhAvathI DaoN. zAhe potAne thayelA keTalAka anubhavonuM upara AvelA nAzIbA velI epArTamenTasa saMkulamAM rahetAM AjanA varNana karyuM che. audyogika samAjomAM kyAMka kyAMka jovA maLe che evA svakendrI vaLI ramaNalAla ApaNA prakhara manISI govardhanarAma tripAThInA mAnasano anubhava thayo hato tenuM varNana che, to "lesTaramAM aDadhI mAnasaputra sarasvatIcaMdranA suvarNapuramAM navInacaMdra nAmadhArI rAte' e pravAsanibaMdhamAM ramaNalAlanAM sAsujInI sUcanAthI 'vATakI avatAranA jevA "anubhavArthI' paNa che. ane e "anubhavArthIe vyavahAra"no ahiMsaka prayoga karIne eka AzuroSa aMgrejano roSa je je pravAso karyA che te sarva pravAso potAnI AMkho ughADI rAkhIne zamAvyAnA prasaMganuM Alekhana che. ane potAnA kAna saravA rAkhIne karyA che. e rIte pravAso karavAnuM "ghatanagara lAsa vigAsa" e pravAsanibaMdhamAM jugArIonI pariNAma e AvyuM che ke DaoN. zAhe je je dezomAM ke pradezomAM pravAsa manovRttinuM jarA ramUjI nirUpaNa che. e pravAsanibaMdhanA vAcakone karyA che te te dezo ke pradezonI pote joyelI athavA jANelI ke e e jANIne Azcarya thaze ke ramaNalAla ane tArAbahena je hoTalamAM pravAsomAM temanA mArgadarzako athavA mArgadarzikAo pAsethI utaryA hatA e hoTalanA menejaranuM mAna rAkhavA temaNe paNa e sAMbhaLelI bhaugolika lAkSaNikatAo ane/athavA e dezo ke pradezone ghatanagaramAM eka sloTa mazInamAM 10 10 senTanA 10 sikkAo lagatI aitihAsika mAhitI teo potAnI smRtimAM noMdhI rAkhI nAkhIne baTana dabAvyAM hatAM ane e mazIne temanI upara 25 Dolara zakyA che ane A pravAsanibaMdhomAMthI keTalAkamAM evI bhaugolika ane 40 senTanI kRpA varasAvI hatI. jo ke e rakamamAMthI temaNe lAkSaNikatAonuM savigata varNana karI zakyA che. ane evI 11 Dolara hoTalanA 'belaboya'ne bakSisa rUpe ApI dIdhA hatA aitihAsika mAhitI vAcakone yathAvata ApI zakyA che. ane TekSI-DrAivarane paNa bhADAnA 7 Dolara uparAMta 15 DolaranI hiMdI mahAsAgaramAM AvelA moriziyasa nAmanA TApune, uttara bakSisa ApI hatI. eTalAnTika mahAsAgaramAM AvelA AisalenDa nAmanA TApune, ApaNe icachIe ke DaoN. ramaNalAla zAha IzopaniSadano bIjo malAyAnA pinAMga TApune, uttara amerikA ane keneDAnI sarahade maMtra rvanevera phafba nigIviSecchata samA: dhyAnamAM rAkhIne AvelI senTa lorensa nAmanI nadImAM AvelA sahadvIpa nAmanA TApune, dakSiNa alAskAnA vAlijha nAmanA baMdarane, alAskAnA 100 varSanuM AyuSya bhogavavAnI abhilASA rAkhe, zeSa jIvanamAM denAlI pArka nAmanA udyAnane, soviyeta yuniyana aMtargata jyorjiyA paNa pravAso karatA rahe ane A pustaka jevA pravAsanibaMdhonAM bIjAM pAMcadaza saMgraho Ape. huM to temane ema paNa sUcavuM ke temaNe have nAmanA pradezanA pATanagara tibilisIne ane ujhabekistAna nAmanA pradezanA pATanagara tAzkedane ane e ja pradezanI prAcIna nagarI TUMkI vArtAo ane ekAMkI nATako lakhatA thavuM. samarakaMdane, prAcIna misaranI lagabhaga 2500 kilomiTara lAMbI nadI nAIlane ane chela nAmanA sothI paNa vadhAre phUTa lAMbA ane sothI paNa vadhAre Tana vajananA jaLacara prANIne lagatI DaoN. zAhe saMghanAM navAM prakAzano te te pravAsanibaMdhomAM je je bhaugolika ane/athavA aitihAsika mAhitI ApI che te vize pravAsanibaMdhonA vAcakomAMthI bhAgye ja DaoN. ramaNalAla cI. zAha likhita koI jANatA haze. kiMmata jApAnanA tobA nAmanA zaherano pravAsa karatA DaoN. ramaNalAle (1) pAsaporTanI pAMkhe rUA. 150-00 oIsTara nAmanI eka prakAranI mAchalImAMthI sAcAM motI meLavatAM ane e ja prakAranI mAchalI upara prayogo karIne banAvaTI motI (trIjI AvRtti) utpanna karavAnI prakriyAmAM je hiMsA thatI joi tethI duHkhI thaIne [(2) pAsaporTanI pAMkhe rU. 150-00 jaina dharmanI ahiMsA jemane svabhAvagata che evA ramaNalAla lakhe uttarAlekhana cheH "huM vicAre caDI gayo. motIne mATe jApAnamAM rojanI karoDo mAchalIo mArI nAkhavAmAM AvatI haze ! duniyAbharanA motInA mukhya vikretA utpAdanano vicAra to ahiMsAvAdIone kamakamAvI mUke evo che... Ara. Ara. zeThanI kaMpanI motInA A vepAramAM ahiMsAmAM mAnavAvALA jaino moTI saMkhyAmAM muMbaI-amadAvAda paDyA che e vaLI bIjI karuNatA nathI? || pratyeka pustaka saMghanA sabhyone rUpiyA 100mAM ApavAmAM A pravAsanibaMdho mAhitIsabhara che te sAthe temanA viSayonuM [ Avaze. vaividhya paNa noMdhapAtra che. mevAsiMgano beTo', kievano gAIDa - I maMtrIo nA pradezanA pATanagaranagara tibilisI niyana aMtargata Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-1-99 mAro priya alaMkAra | DaoN. gulAba deDhiyA atizayokti alaMkAra e sarva alaMkAromAM zreSTha che ema che. sagAI nakkI thAya che tyAre ja kharuM kAma atizayokti karI kahevAmAM kadAca atizayokti thaI kahevAya; paraMtu atizayokti jAya che. bhAvi vara-vadhUnAM rUpa, guNa, khAnadAna, vaibhava, kuzaLatAnAM alaMkAra kavitAmAM vAparavAmAM mahAkavi premAnaMda sarva kaviomAM je vakhANa karavAmAM Ave che te to mANavAM jevAM hoya che. sagAI zreSTha che ema kahevAmAM atizayokti nathI. TANe ja mugdha kanyAne batrIsa zAka ne chatrIsa bhojana rAMdhatAM AvaDatAM zALAnA abhyAsa daramyAna ghaNA alaMkAro bhaNAvavAmAM Ave ja hoya che ! mIThAIno pUro thALa eNe ja saryo (eTale goThavyo) che ane te yogya samaye bhulAI jAya che. ekAda alaMkAra yAda rahI hoya che ! rasabharI madhura mIThAI konuM mana mohI na le, zaherano. jAya che. mane atizayokti alaMkAra gamato hato ane Aje paNa pelo kaMdoI ja badhuM samaje che. kharekhara to eNe jAherAta karavI game che. tethI te supere yAda che. joIe : "A zaheranI sArAM sArAM kuTuMbanI kanyAo amArI atizayokti eTale vAtane vadhArIne kahevI hoya temAM ghaNuM mIThAIonA jore sArAM sArAM kuTuMbonI gRhalayamI banI che.' nA. umerIne vAta karavI. jagatamAM Ameya ApaNane ghaNI badhI vastuo e samaju che. koino mohabhaMga nathI karavA mAMgato. e jANe che ghaTatI lAge che. ghaNA loko rasoimAM uparathI vadhArana le che ke pelo vararAjA naryo vara banaze tyAre ja vaharANInI pAkakaLAno A caDiyAtuM mIThuM te atizayokti. atizayokti mIThAnA pramANamAM asala svAda mANaze. ziyothI vadhArAnuM mIThuM le che. ja vadhAre laie to ThIka che. paNa e mAne koNa ! - lagna ja zA mATe, premIjanonAM sapanAmAM, premAlApamAM madhura atizayokti Ama to eka prakAranI udAratA che. "ochuM che? codanI to atizayoktinI ja hoya che. huM tArA vagara jIvI nahi lo huM mArA taraphathI thoDuM umerI dauM." jema sarjaka ke kalAkAra jagatane zakuM.' A vAkyano artha bolanAra ne sAMbhaLanAra bane jANe che. vadhu suMdara jovA Icche che. tema kadaratanA sarjanamAM potAnA taraphathI chatAM majA le che. sapanAnAM svargamAM mahAle che. kaMIka umeraNa karIne saMdaratA bakSavA prayatna kare che. kyAreka enAthI kharekhara to svarga pote ja atizayoktinI eka UMcI chalAMga asuMdaratA vadhI jAya che e judI vAta vAta che.) mANasanI pUrNatAnI jhaMkhanA rahevAnI tyAM lagI atizayokti rAjA-mahArAjAonI gAthAomAM vadhArIne karelI vAto bAda raheze. bhale rahe. karIe to ! rAjAonAM ilakAbo, stutio, badhuM ja bharamAravAnuM. tame koinA vakhANa karazo, tyAre pelo manomana vadhu vakhANa Aja sudhI rAjAo gayA to paNa prajAnA manamAMthI rAjAnI AbhA mAgaze. mApasaranAM vakhANa ene alpokti lAgaze. vakhANamAM viveka gaI nathI. ahobhAva ocho nathI thayo. cAlato nathI. mANasane Ameya vAstavikatA bahu gamatI nathI. tethI sAhityanA badhA rasa, ekAda zAMta rasane choDIne atizayoktithI to te kalpanAnI duniyAmAM jIve che. kalpanAnI duniyAno prANavAyu ja zobhe che. karuNa, vIra, adbhuta vageremAMthI atizayokti kADhI, atizayokti che. ' ke rasa nIrasa banI jaze. tethI ja zAMta rasa prajAne ocho game che, vakhANamAM ja zA mATe, loko kuthalI, TIkA, niMdA aparasamAM zAMta rasa to mAne che-ati sarvatra varjayeta. lokone raMgomAM paNa paNa atizayokti mAge che. mAphakasaranI kathalI e kathalI ja nathI, zveta sauthI ocho game che kAraNa ke te zAMta raMga che. jema kIDI jevA roga para davAonuM kaTaka khaDuM karanAra DaoNkTara vadha vAstavikatA kaThaNa hoya che, kalpanA raMgIna, mRdu hoya che. satya sAro manAya che tema atizayoktinuM samajavuM. sUrya jevuM che. jenI sAme AMkha na mAMDI zakAya. lokone game che ThIka ThIka jANItA mANasanA mRtyunI zokasabhAmAM zraddhAMjalinA cAMdanI. ane temAM ja atizayokti cAlI zake che. badhuM manorama ghoDApUra Ave che. (che ne atizayoktivALuM vAkya !) e sabhAnA bhAse che. bharatI oTa caMdrane ja AbhArI che. upakArI bhale sUrya vaktAo aMjalino artha khobo nahi paNa Topalo evo kare che. che, paNa AnaMdadAtA to caMdra ja che. yathArtha ApaNI niyati che. maranArane zraddhAsana arpaNa karavAne badale atizayoniparNa atizayokti ApaNuM manorAjya che. jyAMnA ApaNe rAjA chIe. vakhANanA TopalA ThAlave che. aphasosa be ja jaNane hoya che. eka riAjApaNuM AvyuM ne !) to mane ane bIjo mALanAra manano mA vicAro are ! zApa ane AzIrvAdane ja juo. temAM aMtargata zuM che? haze huM Avo sAro mahAmAnava hato te vize mane jIvate jIva koie atizayokti ja vaLI ! enA vagara zApa ke AzIrvAda banne phIkkAM. kahyuM ya nahi ! zrotA vicAre che. arere ! AvA yugapuruSano huM kema jAherakhabaro zuM che ? utpAdananI lobhAmaNI atiyukti. jAhera kaMI lAbha na laI zakyo ? ! atizayokti vagara bolI zakAya khabara pahelAM ja sukha daI de che. vastu kadAca de na de. prakRtine evI zraddhAMjali sabhAo ochI hoya che. atizayokti vagara cAlaze, mAnavIne nahi. kudaratane kaMI vecavuM premapatro ane sanmAnapatro atizayoktinuM mokaLuM medAna che. Atine mo medAna chenathI, mAnavIne to kaMIka khapAvavuM che. bora vecavA mATe bolavuM Ameya bhASAmAM game te zabda vAparone, kyAM paisA paDe che ! vanevuM paDaze. boramAM che eTaluM ja nahi, nathI tenA paNa vakhANa karavA vi pitA | mAtra vizeSaNo potAnI vizeSatA gumAvI bese che paDaze. badhuM ja kSaNabhaMgura-nAzavaMta che. chatAM saMsArIone to potAnI eTaluM ja. cAle cAle, gaNitamAM atizayokti na phAve tethI to ? zreSThatA, yAvatucaMdra dIvAkarau sudhI potAnuM nAma rAkhavAno abharakho mane gaNita nathI phAvatuM. che. badhuM badalAya che. nAma nathI rahetuM. kIrti kerAM koTaDAMya nathI lagnanA AkhAya prasaMgamAM kharI sugaMdha che, kharo mahimAM che te rahetAM, jaba taka suraja cAMda rahegA taba taka atizayoktinI Teva che atizayoktino. lagnamAMthI atizayokti kADhI nAkho to pachI to raheze ja. atizayokti vize kaMI paNa kahevAmAM atizayokti rahe zuM ! vararAjAne varaghoDAmAM ja ghoDA parathI utArI dIdhA jevuM nathI. thAya. mAtra vara to pachI rojano che. lagna TANe to e vararAjA mAlika: zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha mudraka, prakAzaka : nirubahena subodhabhAI zAha prakAzana sthaLa : 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400 004, phona, - 382o196, madrAsaspAna phakharI prinTiMga varksa, 312/A, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala esTeTa, dAdAjI koMDadeva kosa roDa, bhAyakhalA muMbaI-400027. haze huM Avo sAre chesAMbhaLanArane mRtakanI ane hoya che. eka (rAjApaNuM ApanuM manorAjya 6 badhuM ja davAkarau sudhI . kIrti ke kAra : : Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ varSa (50) +100 aMka 2-30 0 tA. 16-3-990 Licence to post without prepayment No. 37 Regd. No. MH / MBI-South / 54 / 99 0 zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra prazna QUO6i 000 prabuddha jIvana pAkSika 1939thI 1989 50 varSa000 vArSika lavAjama rU. 80000 - taMtrI ramaNalAla cI. zAha kAle kAlaM samAyare / -bhagavAna mahAvIra [[cogya samaye yogya kArya karI levuM] bhagavAna mahAvIra svAmIe sAdhuone potAnA AcAra- [ bhikSue veLAsara nIkaLavuM (bhikSA mATe) ane veLAsara pAchuM pAlanamAM kALano pUrepUro khyAla rAkhavA mATe kahyuM che ke je kArya je AvI javuM. kaveLAe kArya karavuM nahi. yogya kALe yogya kArya karI samaye karavAnuM hoya te kArya te samaye ja karI levuM joIe. UThavuM, levuM.] besavuM, sUvuM, gocarI vahoravI, AhAra levo, tathA pratilekhana, jema sAdhuoe tema gRhasthoe paNa yogya samaye yogya kArya pratikramaNa ItyAdi dharmakriyAo samayasara karI levI joIe. kasamaye karI levuM joie. kALarUpI AkhalAne ziMgaDethI pakaDIne vaza rAkhavo e karavAthI ghaNI kSatio thavAno saMbhava che, kyAreka pazcAttApa joie. jeo avasara cUke che temane nirAza thavAne vakhata Ave karavAno vakhata Ave che ane dhAreluM pariNAma AvatuM nathI. ethI che. rAMcyA pachI DahApaNa Ave che. sAdhu jIvananA gauravane hAni pahoMce che. samayano tvarita sadupayoga karI levA mATe TheTha prAcInakALathI manuSyanA jIvana upara je judAM judAM tattvono prabhAva paDe che bodhavacano pracalita che, kAraNa ke samayano anubhava sarvakAlIna che. emAM sauthI vadhu prabhAva kALano paDe che. kALa satata vaheto rahe che. karnAnDamaa , kAryakALane te dI ne nAkho) kALa eTalo sUkSma che ke ene pakaDI zakAto nathI. vartamAna kALa jharamarivartane mahAnaH rma | mahAna mANaso potAnA kSaNa mAtramAM bhUtakALamAM sarI paDe che. bhaviSyakALa kyAreya khatama nama kAryamAM kALanuM atikramaNa nathI karatA arthAt vilaMba nathI karatA.) thavAno nathI. bhUtakALanI zarUAta kyAre thai te koI kahI zake prakRtinA niyamo che. e niyamonI satata avagaNanA karanAranI nahi. eTale ke e anAdi che. bhaviSyakALa ane bhUtakALa baMne anaMta che, to bIjI bAju vartamAna kALa mAtra eka kSaNa (kALanuM pachI prakRti avagaNanA kare che. akALe khAvuM, akALe jAgavuM, eka laghutama ekama jene jaina dharma 'samaya' kahe che) jeTalo ja che. A akALe UMghavuM e badhI viparIta kriyAonAM pariNAma manuSyane bhogavavAM paDe che. jyAM kALanI bAbatamAM mANasa niyamita che tyAM chatAM sAmarthya vartamAnanuM che. kALanA svarUpanI A te kevI vicitratA ! mATe ja vartamAnanuM mAhAbhya che. prakRti paNa ene sahAya kare che. jala, vAyu, prakAza vagerenA sahAre vyavasAya karanArA kheDUta, nAvika vagerene eno anubhava hoya che. kALanI asara jaDa ane cetana ema baMne tattvo para thAya che. Stike when the iron is hot al Make hay when nAnAM bALako ghaDIkamAM moTAM thaI jAya che. yuvAno vRddha thAya che ke - the sun shines jevI kahevato pracalita che. ane vRddho potAno kALa pAkatAM saMsAramAMthI vidAya le che. janma je mANasa samayanI bAbatamAM sabhAna che te potAnAM kAryonuM maraNanuM cakra divasarAta satata cAlatuM rahe che. jaDa padArthomAM paNa rUpAMtara thatAM rahe che. AjanI navI cIjavastu kAle jUnI thAya che Ayojana vyavasthita rIte karI le che. vizvanA mahApuruSonA jIvanano ane vakhata jatAM naSTa thAya che. itihAsa joIe to jaNAze ke teoe potAnA samayane barabAda karyo nathI. jeo samaya barabAda kare che teo jIvanamAM apekSita jagatamAM aneka loko potAnA jIvanane saphaLa banAvI le che, siddhio meLavI zakatA nathI. teo mahAna banI zakatA nathI. to aneka lokonuM jIvana barabAda thai jAya che. Ama thavAnAM ghaNAM kAraNomAMnuM eka moTuM kAraNa te kALa che. jemaNe potAnA jIvanane kALa dhasamasato jAya che. ene aTakAvI zakAto nathI. Time saphaLa banAvavuM hoya temaNe yogya kALe yogya kArya karI levuM joIe. ', and Tide wait for none. je mANase aMgata jIvanamAM siddhi meLavavI hoya teNe kALane vaza karavo joie. je samaya jAya che te kAle kAlaM . samAyare / pAcho Avato nathI. siddhinI Toce pahoMcelA mANasonA jIvanano "uttarAdhyayana sUtra'mAM prathama adhyayanamAM bhagavAna mahAvIra jo. barAbara Ata jo barAbara abhyAsa karIe to joI zakAze ke teoe potAnA kahyuM che : varSono hisAba barAbara rAkhelo che. kyAreka to Azcarya thAya ke kAleNa Nikkhame bhikkhU kAleNa ya paDikkame / ATalI nAnI jiMdagImAM ATaluM badhuM kArya teo kevI rIte karI akAlaM ca vivajjitA kAle kAlaM samAyare // zakyA haze ! vastutaH kALane barAbara parakhavAvALA keTalAka Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-2-98 ane tA. 16-3-99 mahAtmAo pacAsa-sATha varSanI jiMdagImAM so varSa jeTaluM kArya karI kRtrima sabhAnatAmAM emanuM mithyAbhimAna DokiyAM karatuM hoya che. jAya che. teo samaya bagADatA nathI e to kharuM ja, paNa kyAreka potAne jarA paNa phUrasada nathI evuM batAvIne bhAganArA pachI samaya to eka sAthe be ke traNa kAma karatA hoya che ke je sAthe sAthe thaI pasAra karavA mATe valakhAM mAratA hoya che. mANasa samayanI bAbatamAM zake. gAMdhIjI mulAkAtInI sAthe vAto karatAM karatAM reMTiyo kAMtatA. satata sabhAna hoya ane chatAM enI sabhAnatA bIjAne kaLAtI na eka sAthe be kAma karavAno mahAvaro ghaNAMne hoya che. alabatta. hoya ane enA vartanane jarA paNa kRtrima ne banAvatI hoya tevA ema karatI vakhate mANasanI svasthatA ane prasannatA na haNAvI mANasoe kALanA marmane pacAvyo che ema kahI zakAya. joie. ( kaDe ghaDiyALa paherI hoya chatAM aneka mANaso potAno kiMmatI je prajA potAnA mAnava kalAkono barAbara sadupayoga karI le * nA samaya veDaphI nAkhe che. jANe keTalo samaya veDaphAI gayo e jANavA che te prajA zIghatAthI samRddhi prApta karI le che. samAjavyavasthA ane 5 mATe ja ghaDiyALa na paherI hoya ! jo ke e jANavAnI darakAra paNa arthavyavasthA barAbara goThavAyelI hoya to manaSyane potAnA hAdone keTalAne hoya che ? vastutaH samayane pArakhavA mATe potAnI pAse sArthaka karavAnuM sUjhe che ane AvaDe che. samRddha dezomAM mANaso ghaDiyALa hovI jarUrI nathI. aneka aparigrahI sAdhusaMto pAse potAnA pratyeka kalAkano vicAra kare che. niyamitatA ane ghaDiyALa nathI hotI, paraMtu samayano khyAla ApaNA karatAM temane samayapAlananI custatA para bhAra tyAM mUkavAmAM Ave che. bIjAno 11 vadhu hoya che. samaya emanI AsapAsa satata 2mato hoya che. koIka samaya bagADavAno potAne adhikArI nathI evI prAmANika sabhAnatA ne mahAtmAone to evo mahAvaro thaI gayo hoya che ke teo kahe te teo dharAve che. pachAta, ardhavikasita dezomAM Thera Thera mANaso navarA * samaya sAco ja hoya. kadAca ghaDiyALa khoTI paDe, paNa teo khoTA beThA hoya che, gAmagapATA mAratA hoya che ane niMdakuthalImAM ke " kSadra bAbatomAM potAno ane bIjAno samaya veDaphI nAkhatA hoya jIvanamAM bhautika siddhiomAM kALanuM mahattva hoya ke na hoya. hai ye kApelA hAdone Ayojana che thAya to paNa AdhyAtmika siddhio mATe kALanuM mahattva anivArya che. eka kSaNano - keTalAMye vikAsa kAryo sahelAIthI thaI zake. paNa pramAda jIvane durgatimAM laI jAya che. meLavelI AdhyAtmika vartamAna vizva samayanI bAbatamAM uttarottara vadhu sabhAna thatuM siddhione sthira rAkhavA mATe niraMtara apramattAvasthA jarUrI che. jAya che. avakAza saMzodhanamAM, aNukSetramAM, kSepakAstro (Missiles) eTalA mATe ja bhagavAna mahAvIre gautamasvAmIne vAraMvAra kahyuM hatuM vageremAM kalAka ane miniTa uparAMta sekanDanI paNa vicAraNA thAya ke he gautama ! 'samaya' mAtrano pramAda na karazo. samaya jema ke che. ramatagamatanA vikramomAM sekanDano taphAvata mahattvano banI jAya pamAya | che. audyogika utpAdanomAM samaya kevI rIte ghaTADAya ke jethI kALa sApekSa che. sUryacaMdra phare che mATe kALa pharato dekhAya che, utpAdananI paDatara kiMmata ochI thAya ane napho vadhu thAya. paNa aMtarIkSamAM evAM paNa sthaLo che ke jyAM kALa thaMbhI gayelo kALanI gati sama che paNa manuSyane enI gati viSama lAgavAno lAga jamAnA ma lAgavAno lAge. jeonI AtmasvabhAvamAM ramaNatA che tyAM kALa jANe sthira saMbhava che. milanano samaya TUMko lAge ane virahakALa dIrdha lAge, thaI gayo hoya evI sUkSmAnubhUti thAya che. jyAM trikALa jJAna che. laga- kevaLajJAna ke kevaLajJAna che tyAM bhUta, vartamAna ane bhaviSya traNe kALanuM jJAna kAkA duHkhamAM dahADA lAMbA lAge. nakAba zAna che, keTalIka ghaTanAo vartamAnamAM jeTalI moTI lAgatI hoya te thoDo ekarUpa hoya che, yugapaduM hoya che. kALa vItyA pachI kevI gauNa ke zudra banI jAya che ! kyAreka to vahI ramaNalAla cI. zAha gayelo kALa ja navI paristhitino sAco vAstavika khyAla Ape che. e paristhitinI pahelethI khabara hota to pote je kArya karyuM te na prabuddha jIvana karyuM hota. vaLI eTalo samaya barabAda na karyo hota. bhUtakALa para (rajIsTrezana opha nyujha peparsa rulsa 1956nA anvaye) najara pheravatAM dareka vyaktine thoDuMghaNuM evuM lAgavAnuM ja ke potAno (phorma naM. 4). amuka samaya khoTI rIte bagaDI gayo. prabuddha jIvana' saMbaMdhamAM nIcenI vigato pragaTa karavamAM Ave che. samayanI bAbatamAM sabhAna rahevuM eno artha e nathI ke samaya | 1, prasiddhinuM sthaLa :rasadhArA ko. o. hA. sosAyaTI, 385, saradAra sAcavavA satata ciMtita rahevuM. samayanI bAbatamAM samajaNapUrvaka vI. pI. roDa, muMbaI - 400 04. sabhAna hovuM te eka vAta che ane utAvaLiyA thavuM, raghavATa karavo, | 2. prasiddhino krama : dara mahinAnI soLamI tArIkha. taMga thaI javuM, ciMtita thaI javuM te bIjI vAta che. mANase samayane | 3. mudrakanuM nAma : zrImatI nirubahena subodhabhAi zAha dAsa banAvavo joie. enA pote gulAma na banavuM joIe. keTalAka kayA dezanA : bhAratIya loko samaya sAcave che, ghaDiyALanA Takore badhuM kare che, paNa emanA | ThekANuM : rasadhArA ko. o. hA. sosAyaTI, jIvanamAM koI pragati ke zAnti dekhAtI nathI. vartamAna jagatamAM 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbai-400004. Time Stress ghaNA mANaso anubhave che ane ethI hRdayanI 4, prakAzakanuM nAma : zrImatI nirubahena subodhabhAI zAha bImArInA ke mAnasika tanAvanA, DiprezananA bhoga banI jAya che. kayA dezanA : bhAratIya jema samayanI sabhAnatAnI jarUra che tema nirAMtanI paNa eTalI ja ThekANuM : rasadhArA ko. o. hA. sosAyaTI, jarUra che. kahyuM che : 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI--400004. What is this life full of care, 5. taMtrInuM nAma : DaoN. ramaNalAla cI. zAha If there is no time to stand and stare. kayA dezanA : bhAratIya eTalA mATe ja eka lekhake kahyuM che ke To do great work ThekANuM : rasadhArA ko. o. hA. sosAyaTI, a man must be idle as well as very industrious. 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400004. kahevAnuM tAtparya e che ke svasthatA, saMyama, dhIraja, vairya vagere [6. mAlikanuM nAma zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha, sadaguNo kALanA svarUpane samajavAmAM ane eno vadhumAM vadhu lAbha ane saranAmuM : 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-40004. levAmAM upayogI nIvaDe che. huM ramaNalAla cI. zAha AthI jAhera karUM chuM ke upara ApelI vigato ApaNe joIe chIe ke daMbhI mANaso potAnI moTAI batAvavA | mArI jANa ane mAnyatA mujaba barAbara che. mATe bIjAnI sAthe sarakhI vAta karatA nathI. samaya vizenI temanI | tA. 1-3-'99 ramaNalAla cI. zAha na , vaLI eTalI khabara hota to khyAla Ape Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-2-98 ane tA. 16-3-99 prabuddhajIvana s "kavisamaya' - eka avalokana E pro. aruNa joSI AcAryazrI mammaTe potAnA saMskRta bhASAmAM banAvelA graMtha (1) jAtivAcaka zabdamAM asatuno ullekha : nadIomAM kamaLa kAvyaprakAza'mAM jene vilakSaNa (chelle pAne juo pAdaTIpa) kahI utpanna thatAM nathI, badhAM jaLAzayone kAMThe haMsa vagere paMkhIo jovA che tevI kAvyasRSTinA sarjaka brahmA tarIke eka mAtra kavinuM nAma lai nathI maLatAM temaja badhA parvato upara suvarNa, ratnanI hAjarI nathI zakAya. A kAvyasRSTi brahmAnI sRSTi karatAM nirALI hovAthI ja hotI chatAM kavio to A vaijJAnika bAbatano khyAla rAkhatA nathI. mammaTAcArye tene vilakSaNa gaNI che. kAvyasarjana karatI vakhate kavio mahAkavi kAlidAse "meghadUta'nA zloka 31mAM ziprA nadImAM kamaLano paraMparAgata pracalita mAnyatAone vaLagI rahe che ane e rIte saMbhava vyakta karyo che. potAnI pahelAM saMbhavelA kavio pratye AdarabhAva vyakta kare che. (2) jAtivAcaka zabdamAM satano anullekha : kavionA nirUpaNa. potAnI pahelAM thai gayelA kavioe je amuka prakAranI alaukika anusAra vasaMtamAM mAlatIno saMbhava na hoya, caMdanane puSpa ane bAbato rajU karI hoya tene yathAtatha rIte vaLagI rahevAnI A phaLa na hoya ane azokavRkSane phaLa na hoya. paraMtu ApaNo anubhava bhAvanAne "kavisamayanuM anukaraNa karyuM ema kahevAmAM Ave che. che ke vasaMtamAM mAlatIno saMbhava hoya che, caMdananA vRkSamAM pukha ane "kavisamaya' e zAstrIya paraMparAno zabda che ane teno artha phaLa hoya che ane azoka phaLa samanvita hoya che. kavionI paraMparAgata pracalita mAnyatAo' evo thAya. A viSaya (3) jAtivAcaka zabdamAM niyama : magarano mAtra samudramAM ja aMge dasamI sadI pahelAM khAsa kaMI vicAraNA thaI hoya evI mAhitI hoya, tAmrapANI nAmanI nadImAM ja motInI utpatti thAya evo maLatI nathI. dasamI sadImAM thaI gayelA kavirAja tarIke oLakhAtA kavioe niyama bAMdhI lIdho hoya che. magara to nadImAM paNa hoya AcAryazrI rAjazekhare potAnA "kAvyamImAMsA nAmanA saMskRta graMthanA, ane motI anyatra paNa saMbhave e ApaNo anubhava che. aDhAra adhyAyomAMthI caudamA, paMdaramA ane soLamA-ema traNa | adhyAyomAM A "kavisamaya" aMge sarasa chaNAvaTa karI che. rAjazekhara . (4) dravyavAcaka zabdomAM asatuno ullekha : kavio aMdhakAranuM pahelAM AvirbhAva pAmelA bhAmaha, daMDI ke vAmana jevA AcAryoe kara 5 varNana karatAM jaNAve che ke aMdhakArane mUThImAM rahI zakAya che, tene A viSaya bAbata kaMI vivecana na karela hovAthI kavisamapa'na: sAyathI vidhI zakAya che athavA to caMdranA prakAzane gharamAM parI zakAya vyavasthita ane vistRta varNana karanAra sarvaprathama AlaMkArika tarIkenuM ke che. kharekhara Ama na bane chatAM kavionI duniyAmAM AvuM banatuM re hoya che. mAna rAjazekharane phALe jAya che. ' rAjazekhare upara jaNAvyuM tema traNa adhyAyomAM A viSayanI (5) dravyavAcaka zabdomAM satuno anullekha : kRSNapakSamAM caMdrano chaNAvaTa karI ane vyavasthita rajUAta dvArA kavisamaya aMge mAMrelA prakArI amuka samaye jovA maLe che chatAM kavio to kaNapakSamAM manamAnyA nirUpaNane aTakAvI dIdhuM hatuM. kavionI A paraMparAgata cAMdanIno abhAva ja vyakta kare che. te rIte zukalapakSamAM amuka mAnyatAo avaijJAnika che tethI bhAmaha, daMDI ane vAmana jevA sa" samaye aMdhakAra jovA maLato hoya che chatAM kavio anyathA Alekhana AcAryo mujaba to azAstrIya ane alaukika varNanane doSa gaNAya karavAnA matanA che. paNa rAjazekhara kavisamayane doSa na gaNatAM kavimArga mATe anugrAhI (6) dravyavAcaka zabdomAM niyama: bhUjapatra mAtra himAlayamAMthI gaNe che. vistata ane vyavasthita rIte kavisamayano khyAla maLI rahe prApta thAya. caMdananI utpati mAtra malaya parvatamAMthI ja thAya evo te khAtara rAjazekhare tenA nIce mujaba traNa prakAro pADyA che. kavioe niyama banAvI lIdho che. vaLI kavio sAgara ane (1) bhauma, (2) pAtAlIya, (3) svargyu. A traNe prakAromAM mahAsAgarane eka ja mAnI le che. kSIrasAgara ane kSArasAgarane bhauma kavisamayanuM kSetra vadhu vyApaka hovAthI bAkInA be karatAM tene paNa eka ja mAnavA joIe evuM Alekhana kare che. vadhu prAdhAnya ApavAmAM AvyuM che. atre e bAbata noMdhanIya che ke (7) guNavAcaka zabdomAM asatano ullekha : saMsAranA vyavahAra bAramI sadImAM thaI gayelA AcAryazrI hemacaMdre A badhA prakArone mujaba yaza ke hAsyane koi rUpa raMga nathI. ayaza ke pApane paNa mAnya gaNela che. nathI. krodha, anurAga vagere paNa raMgahIna che chatAM kavionI daSTie bhauma kavisamayanI vistRta carcA karatI vakhate jagatanA padArtho yaza ane hAsya dhavala che, ayaza ane pApa kALA raMganA che. krodha jAtivAcaka, dravyavAcaka, guNavAcaka ane kriyAvAcaka hoya che te ane anurAgano raMga lAla che. bAbatano rAjazekhare khyAla rAkhyo che ane A cAreyanA traNa traNa (8) guNavAcaka zabdomAM satuno anullekha : kunda puSpanI kaLIo peTA vibhAgo pADatI vakhate jaNAvyuM che ke kavio kyAreka asatno lAla che, kamala mukala lIlA raMganAM hoya che ane priyaMgu puSpa pILAM ullekha kare che. kyAreka satano anullekha kare che ane kyAreka niyama hoya che chatAM kavio Ama nathI hotuM ema varNave che. banAvI kADhe che. A peTA prakAro aMge samajAvatAM rAjazekhara kahe (9) guNavAcaka zabdomAM niyama : sAdhAraNa rIte kavioe che ke kavio kyAreka je padArtha zAstramAM ke lokamAM sAMbhaLavA na niyama bAMdhI lIdho hoya che ke mANeka lAla raMganA ja hoya, puSpo maLe teno kAvyaracanAmAM ullekha kare che tene kahevAya : (1) asatuno zreta ja hoya, meghano raMga kALo ja hoya. vaLI, kRSNa ane nIla, ullekha. zAstra ke lokamAM je padArtha varita hoya chatAM kAvyaracanAmAM pIta ane rakta, zukala ane gaura varNomAM kavio koI bheda ghaNIvAra teno ullekha na karavo tene kahevAya : (2) satno anullekha. zAstra pADatA nathI. ane lokanA niyamothI niyaMtrita ane aneka vAra vyavahArI bAbato (1) kriyAvAcaka zabdomAM asatano ullekha : kavionAM aMge kavio niyama banAvI kADhe che te trIjo prakAra thayo. A traNe varNanamAM rAtri daramyAna cakravAkadaMpatI jaLAzayanA judA judA jAti, dravya, guNa ane kriyAmAM jovA maLe tethI kavisamayamAM kula kinArAno Azraya laI virahamAM jhare che evI vAtanuM nirUpaNa hoya bAra prakAro thAya. A bAreya prakAronI vistRta chaNAvaTa rAjazekhare che. cakora pakSI caMdrikAnuM pAna kare che ema kavi varNave che paNa AvuM nIce mujaba karI che : kharekhara hotuM nathI. mahAsa che e bAbatanA be karatA bAbatanA acaka, guNavAcaka ane dipAvAgata padArtho yaza ane hA Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana - tA. 16-2-98 ane tA. 16-3-99 (11) kriyAvAcaka zabdomAM satuno anullekha : divase janmelA AcAryazrI mammaTe kavionI A prakAranI rajUAtano sarasa nIlakamaLane ApaNe vikasatuM joIe chIe. divase rophAlikAnA phUlo rIte bacAva karIne jaNAvyuM che ke kAvyasRSTi to niyatita-niyamadita nIce paDe che chatAM kavio Ama nathI banatuM ema varNavatA hoya che. che eTale tene brahmAnI sRSTi sAthe custa rIte baMdhabesatI ne ja mAnI (12) kriyAvAcaka zabdomAM niyama: grISma ane varSa-A baMne zakAya ane vaLI kahevuM hoya to ema paNa kahI zakAya ke kAlpanika tuomAM koyala TahUkA kare che paNa kavio to mAtra vasaMtamAM ja jagatamAM viharanArA A kavio vaijJAniko nathI. koyala TahUkA kare ema mAnatA hoya che. mayUra mAtra varSARtumAM ja pAdaTIpa : nRtya kare ema kavioe niyama bAMdhI lIdho hoya che. jo ke mayUranuM 1. diljhakSA vivAnitiH | "kAvyaprakAza' prathama nRtya to varSa daramyAna badhI RtuomAM jovA maLe che. (atre e kArikA uparanI vRtti. noMdhavuM joIe ke kharekhara nara koyala Tahuke che, mAdA nahi, eTale 2. sau javInAM samayaH |Le satta thitaH | koyala Tahukyo ema kahevuM joIe paNa badhA kavio koyala TahUkI kAchabihAmamiryAdri virodhita kAvyamImAMsA ema ja kahetA hoya che.). adhyAya 16. A rIte bhauma kavisamayanA bAra prakAro rajU karyA bAda rAjazekhara 3. Rajshekhar alone took up this subject to be pAtAlIya kavisamaya aMge carcA kare che. treeted off in detail : C. D. Dalal. (1) pAtAlagata nAgarAja vAsuki ane zivanI zobhA vadhAranAra 4. daSTavya : "kAbAlocana'mAM sva. prA. ratilAla jAnIno sarSa eka ja che ema kavionA varNana uparathI jANavA maLe che. kavisamaya' aMgeno lekha. (2) pAtAlagata daitya, dAnava ane asuro bhinna bhinna jAtinA 5. divya : kAmadata vAvyAoIR (4,2), ThaMDI Rta che chatAM kavio varNana kare che tyAre evo koI bheda lakSamAM rAkhatA vyAza (43), vAmanata vAvyAeRphUTavRtti 2.2 2.24. nathI. kharekhara varNana karavuM hoya to (1) hiraNyAsa, hiraNyakazipu, 6. vimAnazAhI varSa roSaH | rAjazekhara vAgyamImAMsA prahalAda, virocana ane balI vagerene datya gaNavA joIe. (2) adhyAya : 14. vicitti, zaMbara, napuci ane pulopane dAnavo gaNavA joie ane 7. sari mahAviSayava: rAjazekhara vyamImAMsA adhyAya 14. (3) bala, vRtra ane vRSaparvAne asura gaNavA joie. 8. vAmana nAmanA AcArye vAvyAgraMvAra sUtravRttimAM prayojelo tyArabAda svagya kavisamayanI carcA karatAM rAjazekhara jaNAve che zabda "kAvyasamaya" "kavisayama" karatAM sAva bhinna che. kAvyasamaya aMtargata to rajUAta karatI vakhate kavioe zo khyAla rAkhavo tenuM (1) caMdramAmAM sasaluM ke haraNa hoya che. mArgadarzana ApavAmAM AvyuM che. (2) kAmadevanA dhvajanuM cihna "makara' che ema kavio kyAreka kahe che to kyAreka "masya'ne cihna mAne che. (3) purANomAM caMdranI utpatti kyAreka atrISinI AMkhamAMthI saMgha samAcAra mAnavAmAM AvI che to kyAreka teno AvirbhAva samudramAMthI mAnavAmAM netra-yajJa Avyo che. saMghanA upakrame ane cikhodarAnI AMkhanI haoNspiTalanA (4) anaMtakALathI utpanna zivanA mastaka upara rahelA bIjanA sahayogathI sva. jyotsanAbena bhUpendrabhAInA smaraNArthe eka netracaMdramAM kyAreya vadhaghaTa thatI nathI. yajJanuM Ayojana ravivAra tA. 17mI jAnyuArInA roja bharUca jillAmAM narmadAne kinAre nArezvaramAM zrI raMga avadhUtana AzramamAM (5) kAmadeva amUrta che chatAM te mUrta che evuM varNana jovA maLe karavAmAM AvyuM hatuM. A prasaMge hoddedAro ane samitinA sabhyo maLIne ema kula dasa sabhyoe hAjarI ApI hatI. A kAryakrama (6) purANomAM sUryanI saMkhyA 12nI che paNa kavio eka sUryane mATe paNa kavi eka sUryane mATe DaoN. ramaNIkalAla dozI ane cikhodarA haoNspiTalanA sTAphanA ja mAne che. vinayI sabhyoe vaDodarAthI nArezvara tathA anya sthaLoe javA (7) lakSmIne samudramAMthI utpanna thatI mAnavAmAM Avela che. na AvavAnI sarasa vyavasthA karI ApI hatI je mATe emanA AbhArI (8) dAmodara, zeSa ane kUrma bhinna hovA chatAM kavioe temAM chIe. ekatva nihALyuM che. vidhAsatra A rIte rAjazekhare kavio paraMparAgata mAnyatAo anusAra saMghanA upakrame prativarSanI jema A varSe sva. maMgaLajI jhaveracaMda rajuAta karye rAkhe che ema jaNAvyuM che. kavionI A rajUAtamAM mahetAnA smaraNArthe vidyAsatranuM Ayojana zanivAra tA. 30mI vaijJAnikatAno abhAva che ane gatAnugatikatA che. Ama thavA pAchaLa jAnyuArInA roja saMghanA kAryAlayamAM karavAmAM AvyuM hatuM. emAM rAjazekhare je kAraNa ApyuM che te nIce mujaba che : saMghanA bhUtapUrva pramukha DaoN. ramaNalAla cI. zAhe AnaMdaghanajInAM be pUrve thai gayelA vidvAnoe sahasra zAkhAvALA sAMga vedonuM stavano upara vyAkhyAna ApyuM hatuM. A kAryakramanA saMyojaka pro. adhyayana karIne je je vastunuM jJAna meLavyuM tene kavioe pachIthI tArAbena 2. zAha hatAM. potAnA kAvyomAM vyakta karyuM. varSo vItatAM deza, kALa, Adi parivartana A kAryakramanI saphaLa pUrNAhuti nimitte maMgaLavAra tA. rajI pAmyAM pachI te jJAna avikRta rUpamAM varNavatuM rahyuM. phebruArI 1999nA roja sva. maMgaLajIbhAinA pautra zrI ajayabhAI rAjazekhare Apela A khulAso kaviono pAMgaLo bacAva joramalabhAI mahetA taraphathI samitinA sabhyo mATe snehabhojananuM karanAro lAge che. kharekhara to kavioe je avaijJAnika rajUAto Ayojana karavAmAM AvyuM hatuM. karI che temAM teonI nirIkSaNa zaktino abhAva che. kAvyadoSanI vyAkhyAna carcA karanArA AcAryo jevA ke bhAmaha, vAmana, mammaTa vageree saMghanA upakrame tA. 18mI phebruArI 1999nA roja saMghanA kavionA AvAM varNanone khAmI rUpa gaNyAM nathI. kharekhara to kAryAlayamAM DaoN. ramaNalAla cI. zAhanuM udayaratnajI mahArAjanAM be jenAthI rasabhaMga thAya tene ja khAmI gaNavI joIe. kaviono lUlo stavano viSe vyAkhyAna yojavAmAM AvyuM hatuM. bacAva rAjazekhare bhale karyo paNa rAjazekhara pachI be sadI bAda che. karana jokhare A vikRta rUpamAM Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-2-99 ane tA. 16-3-99 prabuddhajIvana osiyAM tIrtha ] DaoN. dharmendra mAstara (madhuram) pa rAjasthAnanA jodhapura jillAnA jodhapura-jesalamera mArga para AvelA osiyAM kasbAnAM jaina maMdira nijI adbhuta zilpa saundarya ane bArIka kalAkotaraNIne lIdhe deza-videzamAM dharma pratye AsthA ne mAryo. tethI tenuM maraNa thavAthI rAjA ghaNo duHkhI thayo ane teNe jainAcAryane potAnA putrane punarjIvita karavA mATe vinamrabhAve vinavaNI karI. e vakhate e jainAcArye kahyuM : 'jo A nagaranA saghalA loko mAMsa banyAM che. jodhapurathI 65 kilomiTaranA aMtare AvelA A maMdiroe emanI zilpasamRddhine lIdhe osiyAMne 'rAjasthAnanA khajurAho'nuM biruda apAvyuM che. prastuta maMdiro sAthe osavAla jaina samAjanA pAdurbhAvano itihAsa rahelo che. osiyAM prAcInakALamAM mAravADa rAjyanuM mukhya audyogika ne sAMskRtika kendra hatuM. zraddhA rAkhanAra temaja anya kalAzokhIna paryaTako mATe AkarSaNarUpa kendrane madirAnuM sevana baMdha karI jIva-hiMsAno tyAga kare to pote e putrane sajIvana ka2ze.' eTale rAjAe AkhA nagaramAM mAMsa-madirAnA sevana 52 sakhta pratibaMdha mUkI dIdho. tethI jainAcArye rAjAnA putrane maMtrazaktithI sajIvana karI dIdho. pariNAme tyAMnI samagra prajAe jainadharma aMgIkAra karyo. Ama, rAjA utpaladeve tyAM ausala karyAthI te sthaLa 'osiyAM' kahevAyuM. e pachI tyAMnA lokoe potAnI kuLadevIne mAMsa-madirA prasAdI rUpe dharAvavAnuM baMdha karI dIdhuM ane tethI jainAcArye ene 'sAcciyAya mAtA'nuM abhiyAna ApyuM. Ama, e mAtA osavAla jaina samAjanI kuLadevI rUpe che. pAchaLathI badhA osavAla kuTuMbo e nagaramAMthI AjIvikA arthe anyatra cAlyA gayA, tethI Aje tyAM eka paNa osavAla jaina kuTuMba nivAsa karatuM nathI. paraMtu A sAcciyAya mAtA'nA darzana mATe mAtra osavAla jaino ja nahi, paNa anya saMpradAyanA loko paNa moTI saMkhyAmAM zraddhA-AsthAthI AvatA hoya che. Ama to osiyAmAM ghaNAM devAlayo che paNa tyAMnA 'sAcciyAya mAtA' ane mahAvIra prabhunA maMdirone lIdhe e sthaLa bhAratabharamAM prakhyAta che. A maMdiro bhavya zilpasaundaryanA utkRSTa udAharaNa-namUnA che. enuM sthApatya nAgara zailImAM che. jo ke e maMdiro AkAranI dRSTie dakSiNa bhAratIya maMdirothI pramANamAM nAnAM che, paNa saMracanAnI vividhatA ne zilpakauzalanA vaibhave emane je saundarya bakSya che te anyatra durlabha ja che. osiyAM kasbAnI pUrva dizA tarapha suramya pahADa para sAcciyAya mAtAnuM maMdira AveluM che. e maMdira mAravADanuM mukhya tIrtha che ane tyAM mAtra osavAla jaino ja nahi, paNa anya dharmasamAjanA lokonI paNa darzana mATe ThaTha jAme che. e maMdira sudhI pahoMcavA mATe keTalAMya pagathiyAM caDhavA paDe che. paNa enAM paranA AkarSaka toraNo atyaMta manamohaka che. enI baMne tarapha paththaranI nAnI divAlo che ne tyAM paNa nAnAM devaLonuM nirmANa thayuM che. sacciyAya mAtAnA maMdire pahoMcatAM pahelAM eka dvAra-maMDapa Ave che. enI baMne bAjue cammara nAkhatI sevikAonI pratimAo sarasa kaMDArAi che. ethI AgaLa jaie to utkRSTa koTinA sthApatya-zilpa vaibhavanI anupama chaTA dharAvatuM sAcciyAya devInuM maMdira Ave che. emAM zyAmavarNI sAcciyAya devInI paththaranI pratimA pratiSThita che. ene mahiSAsura mardinInuM svarUpa mAnavAmAM Ave che. A pratimA aMge lokamAnyatA pravarte che ke e mahiSAsura mardinI ja che. vAmanapurANamAM e devIe karela mahiSAsuranA vadhanuM varNana maLe che. devo mahiSAsuranA atyAcArothI trAsI jaine vyathita hRdaye viSNu bhagavAna pAse jAya che. e vakhate tyAM hAjara saghaLA devonA zarIramAMthI jyoti pragaTa thai parvatAkAra dhAraNa kare che ne temAMthI kAtyAyanI devI pragaTa thAya che. tyAre saghaLA devo potapotAnAM zastro e devIne suprata kare che. A rIte badhA devothI sanmAnita thayelI e devI himAlaya vAsinI bane che. mahiSAsura potAnI jabarajasta rAkSasasenA laine kAtyAyanI devI sAthe yuddha karavA himAlaya tarapha kuca karI jAya che. e ghamasANa yuddhamAM mahiSAsuranA senApati cikSura ane cAmara mAryA jAya che ne AkhI senA nAza pAme che. eTale chevaTe khuda mahiSAsura devI sAthe laDavA AgaLa Avyo. e vakhate devIe UchaLIne mahiSAsurane potAnA paga nIce kacaDI nAkhI trizula vaDe teno saMhAra karyo. Ama, mahiSAsura mardana thayAnuM Alekhana mArkaMDeya purANamAM maLe che. e mahiSAsura mardinI devInI pratimA A sthaLe pratiSThita thayelI che. osiyAMthI osavAla jainanI utpatti thayAnI bAbatamAM ya rocaka kiMvadaMtI pravarte che. lokamAnyatA mujaba jaina dharmanA covIsamA tIrthaMkara mahAvIra svAmInA nirvANa bAda bAvana varSe eTale AjathI 2500 varSa pUrve e nagarInI vasatI traNa lAkha jeTalI hatI. rAjapUta kuTuMbovALI e nagarIno rAjA utpaladeva hato . tyAMnA rAjapUto tyAre mAMsa ne zarAbanuM sevana karatA hatA. e arasAmAM eka vAra tyAM jainAcArya ratnaprabhasUrinI temanA pAMcaso ziSyo sAthe padharAmaNI thai. e TANe emanA eka ziSyane koike gocarImAM mAMsa vahorAvI dIdhuM. eTale ziSya ApelA zApane lIdhe rAjA utpaladevanA putrane sApe DaMkha 'osiyAMvAlA' parathI 'osavAla' zabda Avyo. 'osiyAM'thI osavAla' jaina kuTuMbo cAlyA gayAnI bAbatamAM ya eka lokamAnyatA pracalita che. e mujaba jyAre tyAMnA lokoe osavAla jaina dharma aMgIkAra karyo tyAre tyAMnA rAjA utpaladevano pradhAna UhaDa e nagaramAM zrIkRSNa maMdiranuM nirmANa karAvI rahyo hato. tyAre kahevAya che ke maMdirano jeTalo bhAga divasamAM nirmANa thato teTalo rAtanA DhaLI paDato hato. jainAcArya ratnaprabhasUrijInI AjJA ne icchAthI tyAM te sthaLe mahAvIra svAmInuM maMdira banAvAi rahyuM hatuM ane thoDA samayamAM to e maMdira banI paNa gayuM. pradhAna UhaDanI eka gAyanA stanamAMthI nagaranA koi cokkasa sthaLe ApoApa dUdha nIkaLIne vahetuM dekhAyuM. pradhAna UMDe A ghaTanA jainAcAryane jaNAvyAthI temaNe prApta thai, paNa muhUrta pahelAM mUrtine jamInamAMthI bahAra kADhavAne e sthaLe khodakAma karavA jaNAvyuM. ema karyAthI tyAMthI eka mUrti kAraNe mUrti para be gAMTha rahI gai. kALAMtare lokoe e gAMTho dUra karavA vicAryuM. te mATe temaNe eka zilpIne bolAvyo. teNe e gAMTho kApI nAMkhyAthI temAMthI lohI vahevA lAgyuM ne te zilpI mRtyu pAmyo. pachI aDadhI rAte devIe nagarajanone svapnamAM tAbaDatoba nagara khAlI karIne choDI javA jaNAvyuM. eTale devInA zApanA bhayathI badhA nagaravAsIo nagara choDIne anyatra jaine vasyA. tyArathI koi osavAla jaina kuTuMba tyAM rahetuM nathI. ane satyanArAyaNa maMdira Adi maMdiro AvelAM che. A maMdironA 'sAyiAya mAtA maMdira'nI najIkamAM sUrya maMdira, viSNu maMdira daravAjAnA cokaThAM saraLa chatAM kalAtmaka che. uhaMbaranA madhya bhAgamAM kalpavRkSa che tathA enI pAse pUrNaghaTa ane kIrtimukha banelAM che. e maMdironI nIcenA bhAgamAM zrIkRSNalIlA, gaMgA-yamunA vagerenI pratimAo utkIrNa thayelI che. keTalIka jagyAe gaMgA-yamunA ane dAsIo sivAya cakrapuruSa paNa kaMDArAyela jovA maLe che. dharAvatuM bhagavAna mahAvIranuM maMdira nirmANa thayeluM najare paDe che. e devI mAtAnA maMdirathI thoDA aMtare zilpasaundaryanI anupama chaTA maMdiranA zikhara paranI bArIka kalAkotaraNI zilpakalAnA sarvotkRSTa namUnArUpa che. maMdiranA nIcalA bhAgamAM vibhinna mudrAomAM deva-pratimAo utkIrNa thayela che. zilpIoe e maMdiranI iceiMca paththaranI jagAmAM potAnI sarvottama zilpakalAnI nipuNatA dAkhavIne jANe maMdirane jIvatuM jAgatuM ne viziSTa banAvyuM che. AvuM che anupama punita jaina tIrtha osiyAMnuM maMdira. // // // Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-2-98 ane tA. 16-3-99 vasiyatanAmA (vila) vize thoDuMka D vI. Ara. ghelANI 1. koIpaNa pukhta vayanI vyakti pote jAte kamAyelI ane/athavA 9, vilamAM ekjhIkyuTara ane TrasTInI nimaNUka temanI saMmati potAnI svataMtra mAlikInI sthAvara-jaMgama milakatonuM vasiyatanAmuM lIdhA vagara karI hoya to tevI vyaktine vila karanAranA mRtyu bAda athavA vila banAvI zake che. khabara paDe tyAre pote A kAma mAthe levA mAMge che ke kema te teNe 2. pati-patnI, sagIra saMtAno tathA mA-bApano bharaNapoSaNano nakkI karI levuM paDe che. eka vakhata ekajhIkyuTara ane TrasTI tarIke hakka hovAthI vasiyatanAmAmAM tevI vyaktionA bharaNa poSaNa tathA kArya cAlu karyA pachI korTanI maMjUrI sivAya te javAbadArImAMthI chaTakI dIkarI kuMvArI hoya to tenA lagna-kharcano paNa vicAra karI, tene zakAtuM nathI. mATe jarUrI rakama alaga phALavyA pachI bAkI rahetI sthAvara-jaMgama. 10. vilanuM probeTa meLavavAthI vila korTamAM sAbita thayeluM milkatonuM vasiyatanAmA dvArA potAne mana-pasaMda vyaktiomAM yogya gaNAya che. muMbaI tathA amuka moTA zaheromAM khAsa karIne maranAranI lAge te rIte vitaraNa temaja nikAla karI zakAya che. sthAvara milkata hoya to tenuM probeTa levuM kAyadesara jarUrI che. anyathA - 3. hiMduo, musalamAno, pArasIo tathA khristIonuM maranAranA vArasadArone vilamAM lakhela badhuM kabUla hoya, ane vasiyatanAmuM temane lagatA alaga kAyadA anusAra ja karI zakAya. maranAranI koI sthAvara milkata na hoya to, ApasamAM samajUtI dA. ta. musalamAno vasiyatanAmA dvArA potAnI badhI ja milakata hovAthI probeTa levAnI jarUra rahetI nathI. ApI zakatA nathI. milakatanA phakta amuka TakA ja vilathI ApI 11. hiMdu avibhakta kuTuMba (H.U.F)mAM vila karanAra vyakti zake che. jyAre hiMduo ke jemAM jaina, zIkha, bauddhano paNa samAveza ko-pArsanara hoya to te potAno hisso vilathI manapasaMda vyaktine thAya che teo potAnI badhI ja milkata vasiyatanAmA dvArA potAnI ApI zake che. manapasaMda vyaktine ke dAnamAM uparokta kalama naM. 2ne AdhIna 12. lazkaramAM pharaja bajAvatAM sainiko temanA sAthIdArane athavA rahIne ApI zake che. anya vyaktine maukhika rIte jaNAvI potAnuM vila karI zake che. tathA 4. vasiyatanAmuM karavA mATe sTempa peparanI jarUra rahetI nathI, sAdA kAgaLa upara temaNe potAnI milkata bAbata je kAMI lakhyuM koIpaNa korA kAgaLa upara potAne AvaDatI bhASAmAM pote sva-haste hoya temAM tenI sahI karavAnI rahI gaI hoya athavA temAM koI lakhIne ke bIjA pAse lakhAvI ke TAIpa karAvIne vasiyatanAmuM banAvI sAkSInI sahI na hoya to paNa tevA kAgaLa uparanA lakhANane vila zakAya che. ema karanAre ochAmAM ochI be pukhta vayanI vyaktinI tarIke kAyadesara mAnyatA maLI zake che. hAjarImAM vasiyatanAmAmAM sahI karavAnI rahe che. tathA te be 13. vila karavAthI vyakti potAnI manapasaMda vyaktine pote , vyaktioe temAM sAkSIo tarIke potAnI sahI karI potAnA pUro che te pramANe potAnI milkata ApI zake che, jyAre vila na nAma tathA saranAmA lakhavA jarUrI che. je vyaktine vilanI rUe karavAthI vyaktinI milkata temanA kAyadesaranA je koI vArasadAro kaMIpaNa milkata maLavAnI hoya tevI vyakti vilamAM sAkSI tarIke thatA hoya te tamAmane kAyadesara rIte thatA temanA hissA mujaba sahI karI na zake, ane jo kare to tene vilamAM lakhela milkata maLe ApavAnI rahe che. jemAM maranAranI icchA na hoya tevI vyaktine paNa teno vAraso maLavAnI zakyatA rahe che. mATe dareka pukhta vyaktie 5. vila rajIsTarDa karAvavuM pharajiyAta nathI. moTI uMmaranI potAnuM vila samayasara banAvI levuM joie ane tene saMjogo pramANe vyaktioe potAnuM vila geravalle na jAya athavA temanI sahIne badalatA rahevuM joie. zaMkA karI korTamAM koI paDakArI zake nahIM mATe temaNe vila rajIsTarDa 14. sArA vakIlanI salAha mujaba samayasara potAnuM vila karAvavuM hitAvaha che. vilane sIla-baMdha kavaramAM ApIne athavA banAvI milakatanuM TekSa plAniMga karI, bhaviSyamAM TekSanI bacata tathA bIjA dastAvejanI jema khulluM rAkhIne ema bemAMthI koIpaNa rIte kaTuMbanA sabhyo vaccenA saMbhavita jhaghaDAo nivArI zakAya che. ane rajIsTarDa karAvI zakAya che. dAnamAM tathA jarUratamaMda vyaktione potAnI milkatano amuka bhAga 6. vila karanAranI uMmara, teno dharma, dA.ta. hiMdu, muslima ApI milkatano sadupayoga paNa karI zakAya che. vagere. temanuM raheThANa, tathA temanA kuTuMbanA sabhyonAM nAmo vilamAM 15. vilanI gerahAjarImAM hinduone lagatA kAyadA mujaba spaSTa rIte lakhavAM joie. vila karatI vakhate vila karanAranuM citta, avasAna pAmanAra puruSanI patnI, dIkarA-dIkarIo (paraNIne judA tabiyata tathA bhAna barAbara hovAM jarUrI che. rahetA hoya to paNa) tathA temanA mAtuzrI hayAta hoya to temane 7. vilamAM milakatanI vyavasthA ane nikAla karavA mATe darekane milkatamAM sarakhe hisse bhAga ApavAno rahe che. ane strInI vahIvaTakAra ane TrasTI (Executor and Trustee) tarIke koIpaNa milkatamAM temanA pati tathA dIkarA-dIkarIo (paraNelA hoya to eka athavA vadhu vyaktionI nimaNUMka karavI jarUrI che. paNa) teno sarakhe hisse bhAga lAge che. mATe dareka pukhta vayanI * 8. vilamAM ekjhIkyuTIva ane TrasTI tarIke phakta mahilA vyaktie potapotAnuM vila samayasara banAvavuM hitAvaha che. mahilAonI nimaNUMka karela hoya to mahArASTra rAjyamAM probeTa phI mApha che. bane tyAM sudhI je vyaktine moTA bhAganI milkata vilathI prApta thavAnI hoya tevI vyaktinI nimaNUMka karavI hitAvaha che. saMyukta aMka kAraNa ke anya vyaktinI ekjhIkyuTara ane TrasTI tarIke nimaNuMka " prabuddha jIvanano A aMka phebruArI ane mArca 1999nA karI hoya to te milkatanI vaheMcaNI eka varSa sudhI rokI zake che saMyukta aMka tarIke prakAzita karavAmAM Avyo che. ane badhI ja milkatano vahIvaTa (Control) varSo sudhI temanA | taMtrI hAthamAM jato rahevAnI zakyatA rahe che. nahIM. Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-2-99 ane tA. 16-3-99 prabhu jIvana lokasvAsthya maMDaLane Arthika sahAyano kAryakrama D nirubahena esa. zAha zrI muMbai jaina yuvaka saMgha taraphathI prativarSa paryuSaNa vyAkhyAnamALA daramyAna koipaNa eka saMsthAne Arthika sahAya karavA mATe zrotAone araja karavAmAM Ave che. gAmaDAMomAM sevAkArya karatI koika saMsthAne sahAya ka2vAno projekTa chellAM dasa varSathI paryuSaNa parva daramyAna niyamitapaNe hAtha dharavAmAM Ave che ane amane jaNAvatAM atyaMta AnaMda thAya che ke amArI A yojanA mATe zrotAo taraphathI ghaNo sAro pratisAda sAMpaDato rahyo che. 1998nA paryuSaNa parva daramyAna ame gujarAtamAM paMcamahAla jillAnA AdivAsI vistAromAM tabIbI sevA ane lokazikSaNanuM kArya karatI zivarAjapuranI saMsthA 'lokasvAsthya maMDaLa' (Trust for Reaching the Unreached)ne Arthika sahAya karavAnuM TharAvyuM hatuM. e mATe saMghanI praNAlikA anusAra ame keTalAka hoddedAro ane samitinA sabhyoe A saMsthAnI mulAkAta lIdhI hatI ane zivarAjapura ane AsapAsa AdivAsI vistAromAM saMsthAnI cAlatI sevAnI pravRttio najare nihALI hatI ane ethI amane saMtoSa thayo hato. saMsthAnA mukhya kAryakartAo DaoN. azvinabhAi paTela ane zrI nimittAbena bhaTTe amane saMsthAnI vividha prakAranI kAmagIrIthI mAhitagAra karyA hatA. paryuSaNa parva daramyAna zivarAjapuranI saMsthA lokasvAsthya maMDaLane Arthika sahAya karavA mATe araja karavAmAM AvI hatI. A prasaMge nimittAbena bhaTTe paNa potAnI saMsthAnA sevAkAryano paricaya karAvyo hato. ane prAsaMgika udbodhana karyuM hatuM. amane jaNAvatAM atyaMta harSa thAya che ke paryuSaNanA ATha divasa daramiyAna lokasvAsthya maMDaLa mATe rUpiyA dasa lAkha paMcotera hajAranI rakama dAtAo taraphathI lakhAvavAmAM AvI hatI. zrI muMbai jaina yuvaka saMghane A rIte dAtAo taraphathI agAunA varasonI jema A varase paNa ghaNo ja sAro sahakAra sAMpaDyo hato. A rIte ekatra thayelI rakama lokasvAsthya maMDaLane arpaNa karavAno kAryakrama ravivAra tA. 10mI jAnyuArI 1999nA roja zivarAjapura mukAme cikhodarAnA DaoN. ramaNIkalAla dozInA pramukhapade yojavAmAM Avyo hato. muMbaithI lagabhaga trIseka sabhyo zanivAra tA. 9mI jAnyuArI rAtre TrenamAM nIkaLI ravivAra tA. 10mIe vaDodarA sTezane pahoMcyA hatA. sTezana 52 nimittAbena bhaTTa, DaoN. azvinabhAi paTela vageree amAruM svAgata karyuM hatuM. saMghanA AjIvana sabhya ane eka sakriya kAryakartA zrI pravINabhAi maMgaLadAsa TopIvAlAnuM thoDA samaya pahelAM 84 varSanI uMmare avasAna thatAM saMghe potAnA eka saMnniSTha sevAbhAvI kAryakarane gumAvyA che. sva. pravINabhAi maMgaLadAsa ] ramaNalAla cI. zAha AjIvana khAdIdhArI pravINabhAi yuvAna vaye saMghamAM joDAyA hatA ane AraMbhathI ja sakriya banyA hatA. tethI teo kAryavAhaka samitinA sabhyapade paNa cUMTAyA hatA. A rIte saLaMga cAra dAyakAthI vadhu samaya sudhI teo saMghanI kAryavAhaka samitinA sabhya tarIke sevA ApatA rahyA hatA. sva. pravINabhAine gujarAtI, aMgrejI sAhityanA vAMcanano sAro zokha hato, eTaluM ja nahi graMthavikretAone tyAM jaine pote prakAzita thayelA navA navA graMtho kharIdIne vasAvatA. A rIte temanI aMgata lAyabrerI ghaNI samRddha hatI. pravINabhAino vyavasAya rUno vyApAra karatI eka kaMpanImAM menejara tarIke kAma karavAno hato. paraMtu teo sAhityanA viSayamAM paNa eTalo ja rasa dharAvatA hatA ane gujarAtI tathA aMgrejImAM pragaTa thatAM pustako teo potAnA svAdhyAya mATe vasAvatA ane mitrone, adhyApakone vAMcavA mATe ApatA. zrI muMbai jaina yuvaka saMgha hastaka cAlatAM maNilAla mokamacaMda zAha vAMcanAlaya ane graMthAlayanA maMtrI tarIke temaNe ghaNA varaso sudhI sevA bajAvI hatI. 1983mAM saMgha dvArA hADakAMnA daradIo mATe DaoN. jamazeda pIThAvAlAnI sevAno lAbha lai asthi sAravAra kendranI sthApanA karavAmAM AvI tyAre enA saMyojaka ane nirIkSaka tarIke pravINabhAie lAgalagATa ATha varaso sudhI sevA ApI hatI ane varSanA pratyeka ravivAre teo savAre navathI eka vAgyA sudhI niyamitapaNe kAryAlayamAM acUka hAjara rahetA. Ama sva. pravINabhAie saMghanI vividha pravRttiomAM sakriya yogadAna ApyuM che. 7 vaDodarAmAM snAnAdi tathA cA-nAstAnI vyavasthA karavAmAM AvI hatI ane te pachI basa dvArA ame sau rastAmAM vacce AvatAM pAvAgaDha tIrthanA nUtana jina maMdiramAM darzana karI zivarAjapura pahoMcyAM hatAM. tyAM paNa amArA mATe alpAhAranI vyavasthA rAkhavAmAM AvI hatI. zivarAjapuranA loka- svAsthya maMDaLa taraphathI navI bAMdhavAmAM AvelI haoNspiTalanI ame mulAkAta lIdhI hatI. ane tyAra pachI tyAM nidhi arpaNano kAryakrama yojavAmAM Avyo hato. A prasaMge DaoN. ramaNIkalAla dozI, saMghanA bhUtapUrva pramukha DaoN. ramaNalAla cI. zAha, pramukha zrI rasikalAla laheracaMda zAha, upapramukha zrI caMdrakAMtabhAi zAha tathA vaDodarA ane zivarAjapuranA DaoNkTaro, sarapaMca tathA anya kAryakartAoe prAsaMgika vaktavyo rajU karyAM hatAM. A samagra kAryakramanuM saphaLa saMcAlana zrI nimittAbena bhaTTe karyuM hatuM. A kAryakramanI viziSTatA e hatI ke judA judA vistAranA keTalAMka AdivAsI bhAibahenone bolavA mATe nimittAbene taiyAra karyAM hatAM ane teo dareke TUMkuM muddAsara ane sacoTa vaktavya rajU karyuM hatuM. A prasaMge zrI muMbai jaina yuvaka saMgha taraphathI rUpiyA dasa lAkha paMcotera hajArano ceka DaoN. dozIkAkAnA haste lokasvAsthya maMDaLane arpaNa karavAmAM Avyo hato. A prasaMge saMgha ta2phathI zrI bhUpendrabhAi jhaverI (khajAnacI), sahamaMtrI zrI varSAbena rAjubhAi zAha tathA kAryavAhaka samitinA sabhyo zrI uSAbena zAha, zrI ramAbena mahetA, zrI ramAbena vorA, zrI kusumabena bhAuM, zrI naTubhAi paTela, zrI mInAbena zAha, zrI puSpAbena ane caMdrakAMta parIkha, tathA anya sabhyoe paNa upasthita rahIne kAryakramane zobhAvyo hato. bhojana bAda ame AsapAsanA AdivAsI vistAronI samayanI anukULatA pramANe mulAkAta lIdhI hatI ane pAchA pharatAM zrI anubena ThakkaranA munisevA AzramanI mulAkAta paNa lIdhI hatI. zrI anubena Thakkare amArA saunuM harSollAsapUrvaka svAgata karyuM hatuM. emanA AzramanI cAlatI judI judI pravRttio ame najare nihALI hatI. AzramamAM bhojana bAda keTalAMka bhakti-gIto gAine ame vaDodarA sTezana ta2pha prayANa karyuM hatuM. vaDodarAthI rAtre Trena pakaDI bIje divase savAre ame sau muMbai pAchA pharyAM hatAM. pravINabhAine saMgItano paNa eTalo ja UMDo rasa hato. bhAratIya ane pAzcAtya zAstrIya saMgItanA kAryakramamAM teo ghaNIvAra upasthita rahetA ane saMgItanI sUkSma samaja dharAvatA. bhAratIya ane pAzcAtya saMgItanI aneka keseTa ane rekaoNrDa temaNe potAnA ghare vasAvelI hatI. pote navarA paDe tyAre saMgItanuM zravaNa karavuM e emanI managamatI pravRtti hatI. gAMdhIjInA prabhAva nIce ucharelA pravINabhAie High Thinking and Plain Livingno maMtra potAnA jIvanamAM apanAvyo hato. khAdInuM paheraNa, dhotiyuM ane TopI e emano sAdo paheraveza jIvanaparyaMta rahyo hato. teo eka adhyApaka jeTalI jANakArI sAhitya ane saMgItanA viSayamAM dharAvatA hatA. teo dharma ane rAjakAraNanA viSayamAM paNa eTalo ja rasa letA. teo buddhivAdI ane nikhAlasa svabhAvanA hatA. saMjogavazAt taLa muMbaimAM saMghanA kAryAlayanI najIkamAM AveluM ghara choDIne dUra parAmAM temane chellAM keTalAMka varasathI rahevA javuM paDyuM hatuM ane tethI saMghanI samitimAMthI teo nivRtta thayA hatA. tema chatAM saMgha sAtheno AtmIya saMbaMdha temaNe jIvananA aMta sudhI jALavI rAkhyo hato. chellA keTalAka varasathI pravINabhAinI tabiyata asvastha rahetI hatI. potAno aMtakALa najIka AvI rahyo che tevuM temane spaSTa samajAi gayuM hatuM ane e vAta emaNe potAnAM patnI caMdrakaLAbena tathA banne putrIo mIrA tathA dakSAne kahI rAkhI hatI. sva. pravINabhAinA avasAnathI saMghane eka umadA kAryakartAnI ane aMgata rIte mane eka parama mitranI khoTa paDI che. prabhu sadagatnA AtmAne zAMti arpI ! Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-2-98 ane tA. 16-3-99 dhanya thaI gayAM 1 DaoN. raNajita paTela (anAmI) lagabhaga cha-dAyakA purANA mArA parama suhRda sadgata pro. DaoN. pragaTa thayo tyAre-AvA AkaragraMthanuM avalokana lakhavuM e mArA jevAnA bhogIlAla sAMDesarAnA duHkhada avasAna-kALe (janma-1917, avasAna- sAmarthyanI bahAra che' ema kahenAra, gujarAtI sAhityanA bhISma pitAmaha 1995) "buddhiprakAza' mAsike DaoN. sarArAnA jIvana-kAryane biradAvato javA sAkSara kavi zrI narasiMharAva bho. diveTiyA, saghana vidvattAnA avatAra eka khAsa aMka pragaTa karelo (mArca-eprila-1995) jemAM pro. jayaMta jevA sAkSaravarya zrI kezavalAla ha. dhruva, "morDana rInyU'mAM varSo sudhI gujarAtI koThArIno, "sUciMtita ane saddhara kAma karanArA' e zIrSakavALo lekha bhASAsAhityanA graMthonI aMgrejImAM samIkSA lakhanAra dI. ba. kRSNalAla mo. vAMcatAM, atItane badale sAMpratamAM uparyukta baMneya yathArtha vizeSaNone sarvathA jhaverI, bahumukhI pratibhA saMpanna rasanna vidvAna sarjaka pro. rAmanArAyaNa pAThaka caritArtha karanAra DaoN. koThArInuM sukhada smaraNa thayeluM. pro. koThArIne huM kevaLa ane jUnI hastaprato sAthe kAma pADanAra ne prAcIna graMthonuM saMpAdana karanAra vidvAna ja mAnato nathI paNa vidvAna-ciMtakanI koTimAM mUkuM chuM. e lekhamAM zrI aMbAlAla jAnI ane DaoN. maMjulAla 2. majamudAra jevA aneka vidvAnono pro. sAMDesarAnA yazasvI ane ciraMjIvI kAryanI khAsa noMdha letAM teo lakhe umaLakA ne ahobhAvabharyo pratibhAva sAMpaDelo-e dhanyatAne huM aitihAsika che: "sAMDesarAnAM saghaLAM vighAkAryono meM paricaya karyo nathI, paNa mane lAge lekhuM chuM; ane jyAre sAkSaravarya zrI ke. ha. dhruva, tulanAtmaka daSTie AvuM che ke "prAcIna gUrjara graMthamAlAe emanuM kadAca sarvotkRSTa ane 'ciraMjIva' vidhAna kare tyAre to khAsa. 'tame jaina gujarAtI sAhityanI jevI sevA bajAvI pradAna haze. anya koi yunivarsiTI-vibhAgoe AvuM suciMtita ne saddharakAma che tevI jainetara gujarAtI sAhityanI sevA bajAvanAra koI nathI.' karyuM hoya evuM jANamAM nathI. A to sAMDesarAnI nakkara vidvattA, kalikAlasarvajJa zrI hemacandrAcAryathI laIne te lagabhaga ogaNIsamI Ayojanazakti ne vyavahAradaSTinI ja eka moMgherI nIpaja kahevAya...pAThanI sadI sudhInA bhAratIya Arya-bhASAomAM vadhumAM vadhu samRddha evA ATalI adhikRtatA ane zabdakozanI AvI samRddhi ApaNe keTalAM prAcIna-madhyakAlIna, jaina temaja keTaleka aMze jainetara paNa-gujarAtI madhyakAlIna saMpAdanomAM batAvI zakIzuM ? mArI evI lAgaNI che ke A sAhityanI hastapratonA virala dhananuM ati jatanapUrvaka saMgopana koie paNa granthamAlAnI ApaNe pUrI kadara bUjhI zakyA nathI, enI yogya noMdha ApaNe karyuM hoya to te jaina AcAryoe ane jaina jJAna bhaMDAroe. zrI desAI sAhebe laI zakyA nathI ne madhyakAlIna sAhityanA ApaNA abhyAsamAM eno tana, mana, dhananI badhI ja zaktione eka ja dhruva-darzanI siddhi kAje uThAvavo joIto lAbha ApaNe uThAvI zakyA nathI." kendrita karI, cakravRddhi vyAja sAthe gujarAtane mAtabara hisAba ApI dIdho. DaoN. sAMDesarAnA khAssA be dAyakAnA vidyAtapanA phalasvarUpe pragaTela paNa e pachI to lagabhaga ardhI sadInAM vahANAM vAi gayAM ! keLavaNIno prAcIna gurjara graMthamAlA'no huM pratyakSa sAkSI chuM eTale pro. koThArInA vyApa vadhyo, kaoNlejo ane yunivarsiTIonI saMkhyA paNa vadhI, kinta zrI marmaza-rasa-dIrghadarzI, sarvathA yathArtha uparyukta abhiprAyane huM atyaMta desAI sAhebanA pAyAnA kAmamAM keTalI vRddhi-samRddhi thaI ? gujarAtI vajanadArane mUlyavAna lekhuM chuM ane kahI zakuM ke phaTAkiyAM motI ane pANIdAra bhASAsAhityanA adhyApakomAMthI keTalAye A viSayamAM dilacazapI dAkhavI? motInI sAcI kadara to sAco jhaverI-jhaverAta-pArakhuM ja karI zake. vaLI, A ane e dizAmAM gati-pragati karI? saravaiyuM kADhavA jevuM kharuM. jhAjhA TakAnI avataraNa TAMkavA pAchaLano mAro bIjo udeza e vastu darzAvI...pratipAdita AzA rAkhI zakAya tema nathI. paNa evI nirAzA vacce jyAre ApaNe pro, karavAno ke jaina gUrjara kavio'nuM mahAbhArata bhagIratha-kArya paNa "mA.gu. jayaMtabhAI koThArInA, jaina gUrjara kavionI bIjI AvRttinuM kevaLa graMthamAlA' karatAM koipaNa rIte kama nathI. badhe kevaLa jJAnadaSTie joie to punarmudraNa naI paNa emAM sAmagrInI punarvyavasthA ane saMzodhana paNa thayeluM ekabIjAnA pUraka-poSaka che jenI pratIti pro. koThArInA A vidhAnathI thAya joIe chIe tyAre sAta koThA vIMdhanAra mahAbhAratanA vIra abhimanyu ane che. "mane AnaMda che ke A graMthamAlAnA ("prAcIna gUrjara graMthamAlA'nA) samudra pAra karI laMkA praveza karanAra rAmabhakta hanumAnanuM smaraNa thAya che. DaoN. zabdakozone meM mArA "madhyakAlIna gujarAtI zabdakoza'mAM samAvI laIne koThArI jevA jJAnavIro ja AvuM raDhiyALuM "kapUranuM vaitaruM karI zake. emanI sAMDesarAe A saMpAdanone AdhAre madhyakAlIna gujarAtI zabdakoza racavAnI satA ne vyutpattine sarvathA anurUpa e kArya che. saMzodhana saMpAdana ane je IcchA sevelI tenI kaMIka pUrti karI che. Ane huM sAMDesarAne mAruM tarpaNa vivecananAM lagabhaga traNeka Dajhana prakAzano-ane teya talasparzI abhyAsapUrNa samajuM chuM.' keTalAMka ati maulika-karanAranI prauDhabuddhi ane kasAyelI kalamano lAkheNo game tema paNa, khAsa karIne lalitetara karatAM lalita sAhityanA keTalAka prasAda, "jaina gUrjara kavio'nA saMpAdananA daza bhAgane paNa svAbhAvika rIte sarjako, kaTAkSa ne karaDAkImAM, jUnI hastapratomAM paDelA apUja, samRddha maLyo che. emanI viziSTa kAryapaddhatino khyAla meLavavA mATe ane sAmagrInI sAhityadhanano, ati jhINavaTa ane athAka parizramapUrvaka uddhAra karanAra punarvyavasthA karavAmAM teo kyAM sudhI gayA che teno sAco aMdAja meLavavA virala saMzodhaka-saMpAdakone e "dhULadhoyAno dhaMdho karanAra' ke "pazuzrama mATe bhAga 8, 9, 10mAMnAM saMpAdakIya nivedano jovAM ghaTe ane bhAga-8nA karanAra' tarIke nigha rUpe biradAve che paNa e lokone khabara hoya ke na hoya be vibhAgamAM-AraMbhenuM nivedana temaja bhAga-9mAM judI judI gura paNa e vastu to dIvA jevI spaSTa ja che ke "raDhiyALI sarjanakalA'nI jema paTTAvalIone AraMbhe AveluM lakhANa jovuM joie. bhAga-7mAM paNa judI saMzodhana-saMpAdananuM paNa custa ne nirALuM zAstra che ne zuddha sAhityaprIti ane judI anukramaNikAone AraMbhenI noMdho khyAlamAM rAkhavI joIe. saMzodhana paratvenI satyaniSThA vinA emAM koino gaja vAgato nathI ne saMpAdakanA parizrama sAthe, ataMdra jAgrati dAkhavanAra vivecakanI mULagAmI maulika sAhitya sarjanano dAvo karanAra emAM caMcupAta paNa karI zakatA cikitsaka daSTino subhaga saMvAda saghAtAM je pariNAma Ave tenuM jIvaMta daSTAMta nathI-keTalAka apavAda sivAya-e emanI azakti che...bAkI sAcA sarjako "jaina gUrjara kavio' che. to e kAca virala sAmagrIno paNa vidheyAtmakaviniyoga karI maulika kRtio 4748 pRSThamAM aMkita thayeluM A sAhityadhana, sva. mohanalAla sarjI zakatA hoya che. Avo camatkAra sarjanAra kAje e kahevAto "pazuzrama dalIcaMda desAInA tapanI akSara-saMpadA che. emanA jIvanabharanA kAryane sAcA arthamAM pazupatino "jJAnayajJa" banI jato hoya che, ane zivano eka pharIthI ujaLuM karI ApanAra pra. koThArIno ekAda dAyakAno avirata puruSArtha artha "veda" paNa thAya che je parama jJAnano paryAya che. dAda mAgI le tevo che. lagabhaga sADA traNa dAyakAnA, "sanaseM mata Dolare'- evA saMta kabIra mane lAge che ke A Akara-graMthanA prakAzanathI, lekhaka zrI desAi sAheba, -gAyA, zrI mohanalAla dalIcaMda desAinA akhaMDa vidyA-tapanA phalasvarUpe pro. jayaMtabhAI koThArI, prakAzaka zrI mahAvIra jaina vidyAlaya, samagra jaina sAtaso varSanA sAhityano vizALa vigata pracUra ane AMkha ughADanAro, samAja, Arthika madada karanAra ane saravALe gujarAtI sAhitya dhanya thaI dastAveja rajU karato, mahAmUlo mahAbhArata saMdarbhagraMtha "jaina gUrjara kavio' gayAM ! mAlika zrI muMbaI jena yuvaka saMgha mudraka, prakAzaka: nirubahena subodhabhAI zAhaprakAzana sthaLa : 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400 004. phona : 3820286. mudraNAsthAna: phakharI prinTiMga varksa, 312/A, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala esTeTa, dAdAjI koDadeva kosa roDa, bhAyakhalA muMbaI-400027. Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 varSa: (50) + 100 aMka: 40 tA. 16-4-99 Licence to post without prepayment No. 37 Regd. No. MH / MBI-South / 54 / 99 000 zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra000 UG 06 000 prabuddha jIvana pAkSika 1939thI 1989 50 varSa 000 vArSika lavAjama rU. 80000 taMtrI : ramaNalAla cI. zAha jaina dharma vaizvika stare jaina dharmanI bhaugolika sImAo uttarottara vistaratI ane zrI ratilAla caMdarayA siMgApurathI igleMDamAM AvIne vasyA ane vikasatI jAya che. eziyA, AphrikA, yuropa ane amerikAnA dezomAM emaNe e saMsthAnI sthApanAnA kAryamAM sakriya rasa lIdho, Arthika jAte pharIe to khyAla Ave ke "aho, jaino kyAM kyAM jaine vasyAM bhaMDoLanI javAbadArI lIdhI ane ema karatAM bIjA mitro ane che !" jainonI vaizyavRtti emane vakhatovakhata sthaLAMtara karAvatI rahe kAryakarono suMdara sahakAra maLatAM insTiTyUTanI sthApanA karI. laMDanamAM che. bIjI bAju emanAmAM rahelA dharmasaMskAre emane potAnuM anokhuM sthapAyelI insTiTyUTa opha jainolojI nAmanI A saMsthA chellA vyaktitva jALavI rAkhavAmAM sahAya karyA karI che. videzomAM vasatA lagabhaga be dAyakAthI jaina dharmanA pracAra ane prasAra mATe jaino bahudhA sAdhanasaMpanna hovAthI chellA traNa-cAra dAyakAthI teo AMtararASTrIya kSetre mahattvanuM kArya karI rahI che. "jaina Dekalerezana potAnA dharmasaMskAranI jALavaNI mATe vadhu sakriyapaNe jAgRta banyA ona necara', "tattvArthasUtra'no aMgrejI anuvAda, zikAgonI vizvadharma che. videzamAM rahevAthI dharmasaMskAro bhuMsAI jAya che e khyAla have pariSadanA zatAbdI mahotsavamAM bhAga levo, tathA sva. vIracaMda kAlagrasta banI gayo che. rAghavajI gAMdhInA pustakonuM prakAzana karavuM, veTikanamAM nAmadAra popanI keTalAka samaya pahelAM rAjakoTamAM laMDananA iTyuiTa opha mulAkAta laI emane tathA emanA samudAyanA sabhyone jaina dharmathI jainolojI ane rAjakoTanI jaina ekeDemInA saMyukta upakrame mu. zrI paricita karavA ane emanI sAthe dharmacarcA karavI, laMDananA vikToriyo ratilAla caMdarayAnA pramukhasthAne eka kAryakrama yojavAmAM Avyo myujhiyame prAcIna jaina zilpAdi paraMparAnI kalAkRtio vize yojelA hato, jemAM briTana khAtenA bhUtapUrva hAI kamiznara, jaina dharmanA pradarzanamAM sahayoga Apavo, jaina hastapratonAM sUcipatro taiyAra nAmAMkita vidvAna, prakhara dhArAzAstrI ane hAla rAjyasabhAnA sabhya karAvavAM, vidvAnone saMzodhana mATe ziSyavRttio ApavI ityAdi DaoN. ela. ema. siMghavInuM "Adhunika samAja ane jaina jIvanadarzana' bahuvidha prakAranI yazasvI pravRttio insTiTayUTa dvArA thaI che ane vize pravacana rAkhavAmAM AvyuM hatuM. A prasaMge inTiTyuTa opha tenA ahevAlo vakhatovakhate patra-patrikAomAM pragaTa thatA rahyA che. jainolojInA saMyojako zrI nemubhAi caMdariyA ane DaoN. kumArapALa igleMDa ane bhAratamAM yunivarsiTIone Arthika sahayoga ApI desAI tathA jaina ekeDemI(rAjakoTa)nA pramukha zrI pravINabhAI jaina dharmanA viSayanA abhyAsakrama mATe Ayojana karavAmAM IgleMDa paMjANInA nimaMtraNathI mane ane mArAM patnIne tyAM upasthita rahevAno ane bhAratanI jaina ekeDemI dvArA DaoN. naTubhAi zAha, zrI sI. ena. avasara sAMpaDyo hato. saMghavI vageree chellA eka dAyakAmAM saMgIna kArya karyuM che. - DaoN. ela. ema. siMghavIe potAnA vaktavyamAM bhAratamAM ane Ama insTiTyUTa ane akeDemInA saMyukta sahakArathI dezaAMtararASTrIya kSetre jaina samAjajIvana ane tattvavicAraNA vizenA viTA rInA videzamAM jaina dharmanA abhyAsa mATe mahattvanuM kArya thaI rahyuM che. hai , keTalAka muddAonI sarasa chaNAvaTa karI hatI. amerikAmAM JAINA dvArA paNa sAruM kAma cAlI rahyuM che ane have A prasaMge insTiTyUTa opha jainolojInA ceramena mu. zrI tenA taraphathI jaina ensAIklopIDiyAnuM moTuM kAma upADavAmAM AvyuM ratilAla caMdarayAe potAnA vaktavyamAM 1977mAM meM laMDanamAM ' insTiTyUTanuM bIja vAveluM e vAtano sAbhAra nirdeza karyo e mAre mATe harSanI vAta hatI. emanA vaDIla baMdhu svargastha ma. zrI devacaMdabhAI ahiMsA, aparigraha, anekAnta ityAdinA sarvasvIkArya tattvone caMdarayAe mane ane mArAM patnI tArAbahenane jaina dharma vize igleMDamAM kAraNe vaizvika dharma banavAnI kSamatA dharAvanAra jaina dharmano vaizvika pravacano ApavA mATe 1977mAM nimaMtraNa ApeluM. cha aThavADiyAMnA stare have ThIka ThIka pracAra thaI rahyo che. sahakAra, saMvAditA, amArA kAryakrama daramiyAna mu. zrI devacaMdabhAI ane zrI kapurabhAi sahiSNutA, saMyama ane zAntimAM mAnanAra jaina dharma sau koIne caMdarayA sAthe carcA-vicAraNA karatAM jaina dharmanA vyavasthita pracAra vahAlo lAge evo che. mATe eka saMsthAnI sthApanAnI AvazyakatA samajAi hatI. e aMge igleMDamAM hAla jainonI je vasati che emAMnI mukhya AphrikAnA savigata vicAraNA karIne meM e mATe baMdhAraNa ghaDI ApyuM hatuM. paraMtu yugAnDA, keniyA ane TAnjhAniyAthI AvelI che. emanAM saMtAnonI durbhAgye bIjuM varSa Ave te pahelAM devacaMdabhAInuM akALa avasAna navI suzikSita peDhI paNa taiyAra thaI gaI che. amerikAmAM bIjA thayuM ane e vAta tyAM aTakI paDI. paraMtu tyArapachI keTaleka varSe mu. vizvayuddha pachI abhyAsArthe gayelA ane pachI tyAM sthira thai gayelA Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-4-99 jainonuM pramANa sauthI vizeSa che. AphrikA, igleMDa ane amerikAmAM ane cIna sudhI jatAM. enjinathI cAlatI sTImaro AvyA pachI eDana, vasatA jainomAM thoDo kakSAbheda jaNAze. AphrikAmAM gayelA jaino kenyA, TAnjhAniyA, mADAgAskara sudhI hiMdIono vyavahAra vadhI gayo nokarI-dhaMdhA mATe gayelA, mahAjana racIne rahelA che. bhAratanI jevI ane temAM jaino paNa tyAM javA ane vasavATa karavA lAgyA hatA. jUnA ja raheNIkaraNI tyAM lAge. rahevAnuM paNa pAse pAse. zikharabaMghI vakhatamAM pUrva AphrikA karatAM barmA, malAyA tarapha jaino vadhu jatA. tyAra jinAlaya, moTI mahAjanavADI vagere bhAratanI yAda apAve. IgleMDamAM pachI yugAnDA, keniyA, tAnjhAniyAmAM ghaNA jaino jaIne rahyA. A juvI navI peDhInuM saMmizraNa che. AphrikAthI sthaLAMtara karIne AvelI pradezonI AbohavA lagabhaga bhArata jevI, ziyALAmAM tyAM atizaya janI peDhIne sthira thavA mATe bhAre paraSArtha karavo paDyo. tyAM janmelI ThaMDI nahi ane barapha paDe nahi, eTale raheNIkaraNI paNa bhArata jevI rahI ane ucharelI navI peDhI vadhu tejasvI che. hatI. keTaleka sthaLe jainoe saMghanI sthApanA karI ane maMdira, upAzraya amerikAmAM vidyAbhyAsa mATe gayelo varga suzikSita che. emanuM : vagere dharmasthAnakonI paNa sthApanA karI hatI. potAnAM saMtAnone gujarAtI zIkhavA maLe ane bhAratIya saMskAra sacavAI rahe eTalA mATe jIvanadhoraNa ucca che. rahevAnuM dUra dUra che. moTarakAra vagara pahoMcAya teoe keTaleka sthaLe potAnI alaga zALAo paNa cAlu karI hatI. nahi. navI peDhI vadhu tejasvI che, paNa ene dharma tarapha vALavA mATe mahenata levI paDe ema che. | doDhaso-baso varSa pahelAM pAzcAtya vidvAnomAM evI gerasamaja hatI ke bauddha dharma e ja jaina dharma che. baMnenA ahiMsAnA siddhAntane kAraNe Ama bhArata bahAra vasatA janAnA potAnA sthAnika kaTalIka tathA anya keTalIka samAna bAbatone kAraNe Ama banavuM svAbhAvika samasyAo che. videzamAM vasatA mAtra jaino ja nahi, videzIo mATe hatuM. paraMtu jema jema pAzcAtya vidvAno vadhu abhyAsa karatA gayA ane paNa dharmapracAranuM saMgIna kArya zrI citrabhAnujI traNa dAyakAthI karatA harmana jekobI, glAsenApa. harbarTa vorana vageree jaina dharma vizeno rahyA che. aneka amerikanone emaNe zAkAhArI banAvyAM che. zrI pustako lakhyAM te pachI yuropamAM jaina dharma ane bauddha dharma e be judA suzIlamunijIe paNa lagabhaga be dAyakA jeTalo samaya rahIne tyAM svataMtra dharmo che evI gaNanA thavA lAgI. jo ke jaina dharma nAmano eka dharmajAgRti ANavAnuM ane saMgaThano taiyAra karavAnuM mahattvanuM kArya dharma che evI mAhitI cIna, raziyA sahita duniyAnI poNA bhAga karatAM karyuM che. have tyAM gharmapracArArthe eTalA badhA mahAnubhAvo javA lAgyA vadhu vasatine paju paNa nathI. che ke te darekano vyaktigata nAmollekha karavAno ahIM avakAza nathI. videzamAM vasatA jainono eka moTo prazna zAkAhArano che. tyAM prAcIna kALamAM jyAre bauddha dharme bhArata bahAra potAnA phelAvA vasatA koIka jaino zuddha zAkAhArI nathI rahyA e vAtano prAmANikapaNe mATe rAjyAzraya meLavIne ane te vagara paNa je pracaMDa jhuMbeza AdarI svIkAra karavo joIe. jUnI peDhI karatAM tyAM janmelI navI peDhImAM hatI tevuM kaMI jaina dharma karyuM hoya ema jANavAmAM nathI. jaina dharma mAMsAhAranuM pramANa thoDuM vadhAre che evuM paNa sAMbhaLyuM che. mAMsAhAra karatAM bhAratamAM ja sImita rahyo. samudranI pAra javAnuM eNe vicAryuM ja paNa madirApAnanuM pramANa vadhu che ane madirApAna karatAM kAMdA, baTATA, nahi. ene mukhya bhaya e hato ke samudranI pele pAra pracAra karavA lasaNa vagere anaMtakAya-abhakSyanuM pramANa vadhu che. evA badhA loko pratye javAthI dharma enA mULa svarUpamAM raheze nahi. keTalAye samAdhAno ekadama tiraskAranI lAgaNI dharAvavI yogya nathI, sahAnubhUtipUrvaka karavAM paDaze. eno e bhaya sAco hato. A muddA upara paNa bauddha emanI paristhitino abhyAsa thavo joie. keTalIka jAgRti AvI che dharmamAM matabhedo UbhA thayA hatA ane ethI ja mULa svarUpanA bauddha tenI anumodanA karavI joIe. koIpaNa dharmanI prajA vyavasAyArthe jyAre gharmane anusaranAra hInayAna paMthavALA kahevAyA ane thoDIghaNI sthaLAMtara kare che tyAre sthAnika vAtAvaraNano enA para prabhAva paDyA chUTachATa sAthe bauddha dharmano bhArata bahAra pracAra karavAmAM mAnavAvALA 10 ja vagara raheto nathI. bhagavAna buddhe mAMsAhAra ane madirApAna na karavAnI bhalAmaNa karI hatI, paraMtu e dharmano pracAra ghaNo badho thayo hovA chatAM mahAyAna paMthanA kahevAyA. samagra eziyAmAM bauddhadharmI prajA ghaNuMkharuM mAMsAhArI ane madirApAna bauddha dharmamAM mAMsAhAra ane madyapAna nahotAM. paNa eziyAI karanArI rahI che. emanI sarakhAmaNImAM jainonI sthiti ghaNI ja sArI dezomAM TheTha cIna, koriyA ane jApAna sudhI tyAMnI mAMsAhArI ane che ane chellA be dAyakAmAM zAkAhAra mATe sabhAnatA vadhI che. videzamAM madyapAna karanArI prajAmAM bauddha dharma phelAyo, paraMtu e prajAo vasatA keTalAye jaino zuddha zAkAhArI che, madirApAna karatA nathI, eTaluM mAMsAhAra ne madyapAna karatI rahI. eTale bauddha dharma tyAM enA mULa ja nahi covihAra kare che. upavAsa AyaMbila kare che, paryuSaNamAM svarUpamAM rahyo nahi. upavAsa, aThThama, aThThAI vagere tapazcaryA kare che. pUjA, sAmAyika, bauddha, islAma ane khristI dharme lokone samajAvIne, rAjyAzraya pratikramaNa paNa kare che. dhArmika zikSaNanA tyAM vargo paNa cAle che ane meLavIne te dvArA, zastranA jore ke garIbone khorAka, kapaDAM, davA vagere dhyAnanI zibiro paNa yojAya che. dvArA phosalAvIne je rIte dharmapracAra karIne potAnA dharmanA lokonI paryAvaraNa eka evI bAbata che ke jenI sAcavaNImAM jaina dharmanuM saMkhyA vadhAravAnuM dhyeya rAkhyuM hatuM ane haju paNa keTaleka aMze rakhAya che yogadAna TheTha prAcIna samayathI vartamAna samaya sudhI sauthI vizeSa rahyuM evI rIte jaina dharme potAnI saMkhyA vadhAravAnuM dhyeya rAkhyuM nathI. jaina che. ochAmAM ochuM pANI vAparavuM, anAjano bagADa na thavA devo, vRkSo gharma vizvanA ghaNA dezomAM hAla je phelAyo che te tyAMnI sthAnika prajAe kApavAM nahi, vAhanano maryAdita upayoga karavo, nAnAM jIvajaMtuonI. ghamAMtara karavAthI nahi, paNa jaino moTI saMkhyAmAM videzomAM Thera Thera paNa hiMsA na thavA devI, raheNIkaraNImAM aparigraha ke alpa parigrahanA jaIne vasyA che eTalA mATe che. eTaluM spaSTa samajI levuM joie ke vratane lIdhe saMyamamAM rahevuM, kudaratI zaktiono vinAza na karavo vagere dhamataranI pravRtti dvArA kRtrima rIte potAnI saMkhyA vadhAravAmAM jaina dharma dvArA jaina dharma prAkRtika naisargika vAtAvaraNamAM ochAmAM ocho hastakSepa mAnato nathI. AthI ja jaina dharma duniyAno eka prAcIna dharma hovA chatAM kare che. jaina sAdhuo ane temAM paNa digaMbara munio to paryAvaraNanI. enuM pAlana karanArAonI saMkhyA duniyAnI vasatinA aDadhA TakA jeTalI jALavaNImAM AdarzarUpa gaNAya. jaina sAdhu jevuM jIvana duniyAmAM anya paNa nathI. koI dharmamAM nathI. so-doDhaso varSa pahelAM jaino bhArata bahAra javA lAgyA hatA. jaina dharma vizenA graMthonI videzomAM AraMbhamAM jeTalI muzkelI mukhyatve dariyAI mArge teo jatA. zeTha motIzAhanAM vahANo A bAju hatI teTalI have rahI nathI. tyAM mAdhyama mukhyatve aMgrejI bhASAnuM baharIna ane jhAMjhIbAra sudhI ane pUrvamAM brahmadeza, malAyA, sumAtrA rahyuM che. tyAM vaselA jUnI peDhInA mANaso aMgrejI uparAMta gujarAtI, Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-4-99 prabuddhajIvana hiMdI vagere bhASAmAM lakhAyelA graMtho vAMcI zake che. paraMtu navI peDhIne to aMgrejImAM ja sAhitya joie. chellA cAra-pAMca dAyakAmAM bhAratamAM ane videzomAM aMgrejI bhASAmAM jaina dharma vize vividha dRSTibinduthI lakhAyelA nAnA moTA graMthonI saMkhyA vadhatI gai che. tyAM keTalAMka senTaromAM jaina graMthAlayo paNa thayAM che. ane have to inTaraneTa para ghaNI badhI mAhitI sAMpaDe che. videzomAM ghaNAM senTaro khAsa karIne paryuSaNa parva daramiyAna bhAratathI vyAkhyAtAone nimaMtraNa Ape che ane temanA jJAnano lAbha meLave che. jUnI peDhInA mANaso potAnA saMtAno mATe veLAsara jAgRta thayA ethI AphrikA, jApAna uparAMta iMgleMDa, amerikA, beljiyama, siMgApora, maleziyA, dubai, hoMgakoMga vagere ghaNe sthaLe jainatvanI havA sArA pramANamAM prasarelI che. jaina saMgho, jaina senTaro, jaina ezosiezano, jaina sTaDI sarkalo, jaina samAja, jaina varlDa, yaMga jainsa vagere judA judA nAmathI ghaNI saMsthAo ane enAM pheDarezano sakriyapaNe kArya karavA lAgyAM che ane keTalAMkanAM to varSe be varSe moTA pAyA para adhivezano paNa yojavA lAgyAM che. maMdiromAM pratiSThAnA prasaMgo, sAlagIrI vagere paNa yojAya che. AvA koi prasaMge tyAM upasthita hoie to tyAM kevuM vAtAvaraNa jAme che eno pratyakSa anubhava thAya. ra videzomAM jyAM jaino vasyA che tyAM bhogasAmagrInI vipulatA che tathA vividha prakAranAM sAdhanasagavaDa che. indriyArtha padArtho eTalA badhA tyAM che ke te bhogavavA mana lalacAya e svAbhAvika che. evA vAtAvaraNamAM sarerAza manuSyomAM dharmano raMga amuka hada sudhI ja jIvanamAM Utare e svAbhAvika che. dharmanA nItiniyamo tyAM sacavAya, paNa AtmatattvanI UMDI sAdhanA bahu jUja loko karI zake. jemaNe evI AdhyAtmika sAdhanA karavI che te to duniyAnA koipaNa khUNAmAM rahIne karI zake che. ekAMta ane asaMgapaNuM bhAre puruSArtha mAgI le che. jaina dharma AtmalakSI dharma che. AtmajJAna, AtmasAkSAtkAra, samyadarzana dvArA potAnA ja AtmAne mokSagatimAM pahoMcADavA mATeno dharma che. lokonAM bhautika sukhasagavaDa vadhe e enuM mukhya dhyeya ja nathI. tyAga, vairAgya, saMyama, jJAna-dhyAna, kaSAyamukti ityAdimAM mAnavAvALo jaina dharma hovAthI, dharmapracAra karI saMkhyA vadhAravAnuM lakSa eNe rAkhyuM nathI. AthIja jaina dharmanA AcArapAlanamAM keTalAMka parivartano vakhatovakhata AvyAM tema chatAM eNe potAnuM mULa tAttvika svarUpa sAcavI rAkhyuM che. jaina dharmanA vaizvika stara vizenA keTalAka muddAonI ahIM sAdhAraNa chaNAvaTa karavAmAM AvI che. samagra viSayano abhyAsa to vividha dRSTikoNathI AMkaDAo sAthe thai zake. ke dharmanA pracAramAM mahattvanI vAtane be vibhAgamAM vaheMcI zakAya. eka to enA tattvajJAnanA ane nItidharmanA siddhAnto ane bIjuM eno AcAradharma. tattvajJAna ane nItidharmanA siddhAnto potAnA kSetranI bahAra paNa sAcavI zakAya che, jo enA puraskartAo samartha jJAnI mahAtmAo hoya to. AcAradharmanA pAlanamAM prAdezika AbohavA tathA upalabdha sAmagrI anusAra pheraphAra karavAnI AvazyakatA UbhI thAya che. bhAratanI AbohavA ekaMdare evI che ke vadhumAM vadhu ThaMDI ane vadhumAM vadhu garamImAM, bahAra khullAmAM ughADA page ane nagna zarIre digaMbara muni mahAtmAo vihAra karI zake che. paraMtu teone mATe A rIte iMglaMDa, yuropa, amerikA, keneDA, jApAnamAM vicaravuM azakya che. eTale teo jAya nahi, ane jAya to AcAradharmamAM chUTachATa levI paDe. zvetAmbara sAdhuo mATe paNa A vAta eTalI ja sAcI che. bhAratamAM grAma, nagara, AvAsa eTalAM najIka najIka che ke eka sthaLethI bIje sthaLe pAdavihAra karI zakAya. yuropa, amerikAmAM vAhanano upayoga karyA vagara chUTako nathI. gocarI-AhAranA niyamo tyAM na ja sacavAi zake. eka avAstavika tarka karavAmAM Ave che ke dhAro ke duniyAnI tamAma prajA jaina dharma pALatI hoya ane jaina dharmanA AgamagraMthozAstragraMtho naSTa thai gayA hoya evI eka sthiti hoya ane bIjI bAju duniyAmAM eka paNa mANasa jaina na hoya chatAM enA AgamagraMthozAstragraMtho sacavAyA hoya evI bIjI sthiti hoya to A be sthitimAMthI kai sthitine iSTa gaNavI ? mane lAge che ke zAstragraMtho nahi hoya to trIjI cothI peDhIe jainatvano lopa thavA lAgaze, paraMtu zAstragraMtho bacI gayA haze to moDo vahelo pharI jaina dharmano udaya avazya thaze. jaina dharma jAtane gumAvIne jaMgatane meLavavAmAM mAnato nathI. I ramaNalAla cI. zAha jyAM sAdhu-sAdhvIno yoga na hoya evA pradezomAM, videzomAM temaja bhAratamAM, lokonA dharmapAlanamAM zithilatA ke pramAda Ave ane pratyakSa mArgadarzananA abhAve anya dharma tarapha vaLI javAnuM mana thAya. videzomAM dharmapracAranI A eka moTI maryAdA che. gRhastha paMDito ane vyAkhyAtAono sAdhu-sAdhvI jeTalo prabhAva na ja paDe e dekhItuM che. videzomAM bhautika pralobhano eTalAM badhAM hoya che ke sAdhu-sAdhvI hoya to temanI paNa kasoTI thAya. have sAdhu ane gRhastha vacce zramaNa-zramaNIno varga taiyAra thayo che ane temanA dvArA sAruM | kArya thaI rahyuM che. paNa haju vizeSa prayAsanI AvazyakatA che. (1) (2) saMghanAM navAM prakAzano DaoN. ramaNalAla cI. zAha likhita kiMmata rUA. 150-00 pAsaporTanI pAMkhe (trIjI AvRtti) vI. pAsaporTanI pAMkhe uttarAlekhana rUA. 150-00 dareka dharmamAM enA tattvasiddhAnto ane AcAra-niyamo sAmAnya rIte paraspara saMlagna hoya che. siddhAntonA AdhAre AcAranA niyamo ghaDAtA hoya che. emAM keTalAka niyamo moTA ane prANavAna hoya che ane keTalAka dezakALAnusAra parivartanazIla hoya che. jaina dharmamAM mukhya vikretA : Ara. Ara. zeThanI kuAM. muMbaI-amadAvAda enA tattvasiddhAntanI sAthe AcAradharmanA niyamo ghaNI gADha rIte pratyeka pustaka saMghanA sabhyone rUpiyA 100mAM ApavAmAM Avaze. saMkaLAyelA che. AthI ja dharmapracAra karavA jatAM AcArano sadaMtara lopa thAya te iSTa manAyuM nathI. D maMtrIo Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana maMtra ane tenuM svarUpa _ DaoN. kavina zAha jIvanamAM AvatI upAdhine dUra karavA ane bhautika sukhasamRddhi ane zAMti prApta karavA mATe jJAna-bhakti ane karmano Azraya levAmAM Ave che. tema chatAM maMtranI upAsanA-jApa karIne anekavidha lAbha meLavavAnI manovRtti janasAdhAraNamAM vizeSa pracalita che. maMtrathI icchita phaLaprApti thAya te mATe maMtrano jApa karavAmAM Ave che. A maMtra vizenI tAttvika mAhitI jANIe to tene siddha karI zakAya. vartamAna samayamAM grahapIDA, lagnajIvana, lakSmIprApti, putra-saMtAna, dhaMdho sAro cAle, mahAsaMkaTa, jelavAsathI bacI javAya, cUMTaNImAM vijaya maLe, moTo hoddo sattA maLe ane sattA para sthira thavAya, lAMbA kALa paryaMta sattA bhogavI zakAya AvA hetuthI maMtropAsanAnuM pramANa dinapratidina moTA pramANamAM vRddhi pAmyuM che. bhAgye ja evI koi vyakti haze ke jeNe jIvanamAM eka paNa vakhata maMtrano Azraya lIdho na hoya. maMtra zAstra ke vijJAna te aMge UMDA na UtarIe to paNa tene zAstra mAnIne zAstrokta mAhitI jANIe to sAcA arthamAM maMtra e maMtrarUpe kalyANakArI bane che. che niruktakAra yAskamuni teno artha kare che : 'mantro mananAt' eTale ke manana karavA yogya hoya te maMtra che. tAMtrikonA mate maMtrano artha che 'mananAt trAyatre iti'--jenuM manana karavAthI rakSaNa thAya che te maMtra che. maMtrane sAco artha to e che ke manana dvArA parama tattvano bodha thAya ane temAM sthiratA Ave. maMtravize bIjo mata paNa pracalita che ke jenA mananathI AMtaramananI gUDha zakti jagrata thAya, AtmasphuraNA thAya ane aMte saMsArano kSaya thAya. jarA ane mRtyunA anAdikALanA baMdhanathI mukta thavAya. A prakAranuM phaLa maLe to maMtrasiddhi sArthaka thAya che. zrI abhayadevasUri maMtra vize jaNAve che ke : mantro devAdhiSThitoDasAvakSararacanAvizeSaH / ' (paMcAkasUtra-TIkA) devathI adhiSThita viziSTa akSaronI racanA e maMtra che. paMcakalpa bhASyamAM jaNAvyuM che ke 'maMtro puNa hoI paThiya siddho' je pATha siddha hoya te maMtra kahevAya che. maMtra vyAkaraNamAM evo ullekha che ke je maMtravido vaDe guptapaNe bolAya che te maMtra che. tA. 16-4-99 bIjamaMtrane vividha paryAyavAcI zabdothI oLakhavAmAM Ave che. tejas, bhakti, vinaya, praNava, brahma, pradIpa, kamala, agni, dhruva, AkAza. taduparAMta zakti, biMdu, tridaivata, satya, mantrAdha, sAvitrI, trikUTa, gAyatrIbIja, vedasAra, vedabIja, paMcarazmi vagere saMjJAthI te oLakhAya che. bIjamaMtramAM mAtra bIjAkSara hoya che. OM e bIjamaMtra tarIke sarva darzanazAstromAM mAnya che. jo ke tenuM arthaghaTana sAMpradAyika dRSTie juduM hovA chatAM bIjamaMtra tarIke koi bheda nathI. bIja pachI hetupUrNa arthagaMbhIra rahasyayukta akSarono Azraya laine maMtra racanA karavAmAM Ave che. dA. ta. OM hrIM ahaMma namaH A maMtramAM OMOM bIjamaMtra che. ii mAyA tattva-zaktisUcaka che. tene bIjamaMtra sAthe joDavAmAM Avyo che. tyArapachI iSTadeva arihaMta mATe arham mUkIne namaskAra karavAmAM AvyA che. maMtramAM namaH zabdaprayoga zodhana ane arcananA prayojanathI thAya che. A rIte maMtraracanA karavAmAM Ave che. aneka jAtanA maMtro racAyelA upalabdha thAya che. pUrvakAlIna RSi-munioe maMtronI sAdhanA karIne siddhi prApta karI hatI. pariNAme emanI pAse vacanasiddhi hatI. tenA camatkArathI loko RSi-munionI pUjA-bhakti karatA hatA. maMtranA prakArono vicAra karIe to temAM paNa vividhatA jovA maLe yogIo, saMnyAsIo ane avadhUtonI sAdhanAnuM lakSya pa2ma tattvanI prApti che. che. bIjamaMtra ane nAmamaMtra--bIjamaMtramAM OM hrIM namaH jevA bIjAkSaro rahelA che, jyAre nAmamaMtramAM iSTadevanuM nAma joDavAmAM Ave che. che ane vIsa akSaranA maMtro che. tethI vadhAre akSaravALA mAlA maMtro che. 'prayogasAra' nAmanA graMthamAM jaNAvyuM che ke nava akSaranA bIjamaMtro maMtranA prakAzamAM akSarasaMkhyA paNa mahattvanuM sthAna dharAve che. munilAlajI svAmI maMtranA traNa prakAra darzAve che. siddhamaMtra--jeno anubhava karIne siddha karavAmAM Ave che tevo maMtra. Avo maMtra anya vyaktione ApavAmAM Ave che. sAdhakanI kuMDalinI zakti jAgrata thAya che tyAre paramezvaranA anubhavathI siddhamaMtro svayaM sphUre che. siddhagurunA anugrahathI paNa AvA maMtro prApta thAya che. sAdhAraNa maMtra-gurumukhethI maMtra grahaNa karIne zAstroktavidhi pramANe jApa karavAmAM Ave che. A prakAranAM maMtronI sAdhanA moTI saMkhyAmAM thAya che. mitra-dhAtu parathI maMtra zabda racAyo che. teno artha che gupta bhASaNa-manana karavuM te. che. maMtra viSenA uparokta vicArone AdhAre ema phalita thAya che ke maMtra dvArA bhautika ane AdhyAtmika siddhi meLavavAnuM lakSya raheluM che. bhautika lakSa mAtra A janma pUratuM ja upayogI che, jyAre AdhyAtmika rIte tenA saMskAro bhavAMtaramAM paNa AtmAne upakAraka nIvaDe che. matalaba ke jyAM sudhI AtmA mukti sukha prApta kare nahi tyAM sudhI AdhyAtmika hetuthI maMtra sAdhanA kare te ja iSTa che. anyathA nahi. bhAratIya saMskRtinI paraMparAmAM maMtra ke dIthrA mATe guru-ziSyanA saMbaMdhamAM guru-ziSyane yogya jANIne kAnamAM gupta rIte maMtra saMbhaLAve che. tyArapachI ziSya tenuM manana kare che-jApa kare che. A paraMparA e maMtra meLavavAnI yogyatA-lAyakAtane mahattva Ape che. game te vyakti maMtrane lAyaka nathI. kupAtrane prApta thayelo maMtra niSphaLa che. maMtraracanAno vicAra karIe to temAM sau prathama bIjAkSara sthAna dharAve che. 'bIja' e maMtranuM mULabhUta aMga che. bIjAkSaramAM rahelI akhUTa zakti maMtranI saphaLatAmAM khUba ja upayogI nIvaDe che. jaina ane jainetara dharmomAM paNa bIjAkSarano svIkAra karavAmAM Avyo che. prathama bIjAkSara ane tyAra pachI maMtrAkSarono samAveza thAya che. nirbIja maMtra--pustaka vAMcIne grahaNa karelA maMtro zaktirahita che. tenAthI koi lAbha nathI, anya rIte tenA bIjA traNa prakAra sAttvika, rAjasI ane tAmasika sAttvika maMtro--Atmazuddhi-AtmasvarUpAnusaMdhAna mATe che. rAjasI--yaza, samRddhi ane bhogavilAsa mATe che, tAmasika--mAraNa-zatruvaza karavA mATe hoya che. tAMtrikonA mate eka akSarano maMtra piMDa che. be akSarano maMtra kartakI che. traNathI nava akSaranA bIjamaMtro che. 10 akSarathI 20 ane vadhu akSaravALA mAlAmaMtra che. zrI dAmodara zAstrI maMtranA naigamika, paurANika Agama, zAbara ane prakIrNaka ema pAMca bheda jaNAve che. naigamika eTale vaMdanAnA AdhAre racAyelA maMtro. paurANika-purANonA saMdarbhathI racAyelA maMtro Agama-taMtrane AdhAre racAyelA maMtro, zAba-bhIla ke nIca jAtinA pracalita maMtro, prakIrNaka-jaina, bauddha, islAma jevA dharma ane anya mata ke saMpradAyanA maMtro. Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ paMcAMgulIdevI mAM mudrAno paravAmAM Ave che. lokha tA. 16-4-99 prabuddhajIvana A rIte maMtranA prakAro vize mAhitI upalabdha thAya che. maMtronA veranA vamaLamAM yAne maMtra maMtrAdi maMjuSA graMthamAM maMtranA vividha vargIkaraNa vizenI mAhitInI sAthe vividha prakAranI manuSyanI prakArono ullekha che te atre udAharaNa rUpe noMdhavAmAM Ave che. mahattvAkAMkSA-icchAo siddha (phaLIbhUta) thAya te mATe paNa maMtro 1. namaskAra mahAmaMtranA AdhAre navA maMtroracAyA che temAMno eka pracalita che. AvA maMtro mATe bhAge "rAjasI' prakAranA che. putranI maMtra nIce pramANe che. prApti, vivAha saMbaMdha thavo, dhaMdho sAro cAle, korTamAM kesa jItI java, 3% zrI, AI ma, fsa, mA, 3, sA namaH | cUMTaNImAM vijaya meLavavo, parIkSAmAM pAsa thavuM, lakSmI prApta thAya, 2. covIza tIrthakaronA maMtro sarasvatI prasanna thAya, saMkaTa upAdhi dUra thAya, rogamukti thAya, zrI zAMtinAthano maMtra nIce mujaba che: strI-puruSa vaza karavA, kudaratI ApattimAMthI bacI javAya, rAjabhaya, OM namo bhagavao arahao zAMti jiNassa sijjau corI, pANI, agni, viSa, viSadhara, grahanI pIDA, ativRSTi, anAvRSTi, rAkSasathI bacI javAya, hiMsaka prANIothI rakSA, naDatara me magavai mahaI, saMti pasaMti uvasaMti savvapAvaM rUpe bhUta-preta-pizAca-jheDa-DAkaNa AdinA trAsamAMthI mukta thavuM, sattA pasamehi svAhA. ke hodo meLavavo, pratiSThA prApta karavI, musApharImAM saphaLatA meLavavI, 3. RSi maMDalano maMtra manovAMchita pUrNa thavuM vagere mATe vividha maMtro moTA pramANamAM pracalita . OM hA~ hI hu~ hU~ hU~ hU~ hA~ hU~: asiAusA che. A badhA maMtro aihika sukhalAlasAne poSanArA che. tenAthI du:khamaya samyagdarzana jJAnacAritrebhyo namaH saMsAramAM kSaNika zAMtino zvAsa levAya paNa aMte to te saMsAramAM A sattAvIza akSaranA mULamaMtramAM prathama nava bIjAkSaro che. paribhramaNa karAvanArA che. eTale maMtranI sAcI sAdhanA dvArA to bAkInA aDhAra vidyAkSaro che. Atmazuddhi-caitanyazaktinA pragaTIkaraNamAM, AtmAnubhava svasvarUpanI vardhamAnavidyA, sUrimaMtra, uvasaggaharaM stotra, bhakatAmara stotra prAptimAM navI kSitija ughADIne pUrNatvane pAmavA mATeno hetu ja iSTa che. saMtikara stotra, namiuNastotranA maMtro, cakazvarI, padmAvatI, e vAta tarapha lakSa ApavuM joie. jo maMtrane AdhAre kahevAtuM sukha maLe to janmamaraNa to khUTe ja nahi. pachI zI sthiti thavAnI ? teno sarasvatI, lakSmIdevInAM maMtro, ghaMTAkarNa mahAvIra, mANibhadra, kSetrapAla, paMcAMgulIdevI, grahonI zAMti vagere maMtrono samAveza thAya che. gaMbhIratAthI vicAra karIne maMtra- sAdhanAmAM joDAvuM joIe. vaLI ' maMtrasAdhanAnI sAthe karmavAdano prazna paNa udbhave che ke pUrvasaMcita, maMtra sAdhanAmAM mudrAno paNa samAveza thAya che. hAthanI zubhAzubha karmathI jIvanamAM sukha, samRddhi, saubhAgya, duHkha, dAridra ane AMgaLIonI viziSTa racanAne mudrA kahevAmAM Ave che. "nirvANa kalikA" ane "vidhiprathA' graMthamAM vividha prakAranI mudrAono ullekha durbhAgya maLe che to maMtro karmasattAnA udayathI prApta thatA duHkhane nirmULa karI zake kharA? A prazna tAttvika daSTie vicAravo joie. mAtra maMtra thayelo che. zarIranAM aMgopAMganI rakSA karavA mATenA maMtramAM sau prathama sAdhanA mAnasika zAMti Ape ne duHkhanA udayamAM AtmarakSA maMtra bolatI vakhate zarIranA aMgopAMga saMbaMdhI mudrAo dvArA ArtadhyAna-raudradhyAnathI navAM karmabaMdhamAM pachaDAI javAya nahi tevI maMtroccAra thAya che. maMtramAM prayojAyelA keTalAka zabdono artha jANavAthI mAnasika bhUmikA ApI zake tema che. hakIkatamAM to maMtra e nimitta che. maMtra sAdhanA vadhu sArthaka bane che. maMtramAM "svAhA" zabda e hobIja lAbhAlAbha e karmaphaLa che. dharmapriya lokonI zraddhA prabaLa hovAne kAraNa rUpe che. "kalI' ratnayugmakabIja che. "hAH" nirodhabIja che. 'Tha:' staMbhana ke maMtranA nimittathI sukha maLyuM che ema mAne che. paNa e to karmajanya' bIja che. "namaH' sAdhana ane arcana bIja samAna che. "svadhA pauSTika che te vAta nirvivAda che. bIja che. "pha saumyatAnuM bIja che. maMtrano paricaya meLavyA pachI tenA prakAra, racanA ane maMtra zrI AnaMdaghanajIe neminAthanA stavanamAM maMtra sAdhanA vizeno sAdhanA-siddhi vizenI keTalIka mAhitI nIce mujaba cheH maMtranA be prakAra che ullekha karatAM jaNAvyuM che keAgneya ane saumya che. mudrA bIja dhAraNA, akSaranyAsaaratha viniyoge re pRthavI, AkAza ane agnivALA maMtro Agneya che. jaLa ane je dhyAve te navi vaMcije, kriyA avaMcaka yoge re. vAyu tattvavALA maMtro saumya che. phaTU zabda prayoga thAya to te Agneya mudrA, magabAjanA dhAraNA, matrAvarono nyAsa ane tenA hetu maMtra banI jAya che ane maMtranA aMte namaH' zabda Ave to te maMtra saumya pramANa athanI bhAvanApUrvaka je jinezvaranuM dhyAna kare che ke kadI paNa bane che. phaLathI vaMcita raheto nathI, kAraNa ke te yoga sAdhanAmAM kriyA avaMcaka tAMtrikonA mate saura maMtra ane saumya maMtra ema be prakAra che. saura che. maMtra puruSa devatAonA ane saumya maMtra strI devatAnA che. 3% I, muM, hIM ne maMtramAM joDavAthI zIghra phaLadAyI bane che. Agneya maMtro mAraNa, uccATana mATe upayogI che. jyAre saumya maMtrAlarono paricaya sAdhakanI potAnI sAdhanAmAM tenA gupta maMtro zAMti ane puSTi mATe che. rahasyane pAmavA mATe pUraka banIne caitanyazakti pradAna kare che. ghaNAM akSarovALo maMtra kUTa' kahevAya che ane bAkInA bIjA maMtro . hAM-rUpa-kIrti-puNya, jJAna-jApa vagerenuM prabhavasthAna che. | 'akUTa' kahevAya che. ha-duHkha dUra karanAro, siddhavidyAnA bIja samAna che. maMtranI be avasthA che svAya ane sud. -zatru nAza karI vijaya ApanAro-rakSaNa karanAro che. svAya avasthAmAM maMtra siddha thAya che. phaLadAyI bane che. suta -zatruonI cAlabAjI kUTayojanAno nAzaka che. avasthAmAM maMtra niSphaLa che. ya-sarva akalyANIno nAza karanAro che. maMtra racanA karavA mATe svara ane vyaMjanano AdhAra levAmAM Ave kSa:-bhUta-pizAca-zAkinI tathA grahonI pIDAnuM zamana karanAro che. uparokta maMtrAkSarono arthabodha maMtranA gUDha rahasyane pAmavA mATe dA. ta. Avazyaka che. 4-a-u-ane mu emAM traNa varSonA saMyojanathI racAyo che. maMtra sAdhavA mATe sthaLa, samaya, dizA, AcAra Adino paNa, vizeSa rIte AdhAra rahelo che. ha-ha, 2I ane cAra varNanA saMyojanathI maMtra racAyelo che. devAlaya, gauzALA, nadI kinAro, ekAMta sthaLa jevAM sthAno vadhu akArathI zarU karIne hakAra sudhInA jevauM che te sarva maMtraracanAmAM AvakAradAyaka che. AvAM sthAno ucca koTinAM hovAthI teno prabhAva sthAna pAmI zake che. paNa vadhu paDe che. Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-4-99 sAdhakanA AcAravicArane maMtrasiddhimAM mahattvanuM mAnavAmAM Ave maMtra jApa mATe samaya aMgenI mAhitI paNa dhyAnamAM levI che. vratapAlana, sadAcAra, sAttvikatA, brahmacaryanuM pAlana, maMtrasiddhimAM joIe. prAtaHkALamAM snAna karIne zuddha vastra dhAraNa karI jApa karavo yogadAna kare che. joIe. zuddha sAttvika maMtro mATe trikAlano samaya uttama che. sUryodaya vazIkaraNa karavA mATe pUrvadizAbhimukha, mArA mATe dakSiNa pahelAMnI eka ghaDI ane pachInI eka ghaDI, madhyAhana pahelAM ane dizA, dharmaprApti mATe pazcima dizA, zAMti ane tuSTipuSTi mATe uttara pachInI eka ghaDI, sUryAsta pahelAM ane pachInI eka ghaDIno jApa dizAbhimukha maMtra jApa karavo joIe. mATe niSedha karelo che. eTale A samaye jApa karavo nahi. zAMti ke puSTi mATe eka mALA sphaTika cAMdInI vAparavI joie. tAMtrikonA mate vazIkaraNa, staMbhana, AkarSaNa mATe savAranA 6 AkarSaNa mATe lAla raMganI mALAno upayoga karavo joIe. grahonI thI 12 sudhI jApa karavo. "zAMti mATe madhyarAtrie jApa karavo. pIDAthI mukta thavA mATe grahanA nAmathI, tIrthakara bhagavAnanA nAmathI ravivAra ane amA ravivAra ane amAvAsyA jApa mATe ISTa nathI. maMtrano artha ane athavA navakArapadanA saMdarbhamAM mALA gaNavAnI hoya che. dA. ta. . rahasya jANavAthI tenI siddhimAM vadhu saraLatAthI pragati thAya che. sUryanA graha mATe 3OM sUryAya namaH, OM hIM paDAprabha svAmine namaH, A maMtrArtha ane rahasyanI bhUmikAo sAta che. prakaTa artha, gupta artha, 3% hIM namo siddhANe A traNamAMthI koI rIte jApa thaI zake che. koIpaNa prakAranA maMtranI sAdhanA pUrve sau prathama namaskAra mahAmaMtranI * guptatara rahasya, saMpradAya rahasya, kula rahasya, nigarbha rahasya, parApara bAMghI navakAravALI gaNavI. tyArapachI je te maMtrano jApa karavo rahasya. AmAM pahelI be artha bhUmikA che. bAkInI pAMca maMtranA che joIe. grahazAMti stotramAM A prakArano ullekha che. **** rahasyanI bhUmikA che. lAkaDAnI pATa ke pATalA para garama vastrane Asana tarIke mUkIne matra a vAcaka che ane vAgyamatra devatA che. A banne ekabIjA jApa karavo joIe. ekAgratA, cittanI prasannatA ane zraddhApUrvaka sAthe saMlagna che. maMtra na hoya to maMtra devatA nathI. tenA akSaromAM jApa karavAthI avazya iSTaphaLa prApti thAya che. jApa karatI vakhate devatAno vAsa che eTale maMtrArtha jANavo atyaMta jarUrI che. maMtra sukhAsana-pAsanamAM besavuM joie. zraddhAthI phaLe che paNa artha jANavAthI vadhu phaLadAyI bane che. maMtrArtha mauna jApa zreyaskara che. jA5 vakhate vAtacIta ke anya vacano jANavA mATe gurusaMparka, koSa-vyAkaraNanI madada ane sAMpradAyika bolavAM nahi. ekAMta sthaLe jApa karavo. jApa vakhate uccArazaDhi saMdarbha upayogI che. ane maMtrAkSarono je krama hoya te mujaba jApa karavo joie. kema pAThono talanA ke judA judA bAlasAhityanA AvuM sAhitya lakhAvI paMcatatra' | DaoN. raNajita paTela (anAmI) zrI rAmanArAyaNa pAThake gujarAtI sAhitya pariSada taraphathI DaoN. pazcima bhAratIya "paMcataMtra'nI vivigha vAcanAo tathA saMskaraNomAMnA bhogIlAla sAMDesarAne "paMcataMtra'no anuvAda karavAnuM sUcana karyuM. kema pAThono tulanAtmaka abhyAsa DaoN. sAMDesarAe karyo che. A uparAMta ke emano khyAla evo kharo ke judA judA bAlasAhityanA lekhako pAse paNa temaNe bhraSTa pAThone zuddhatara ane susaMgata banAvavA, pATaNanA AvuM sAhitya lakhAvI prasiddha karavA karatAM, bIjI dhaMdhAdArI prakAzana zrI hemacandrAcArya zAna-maMdiramAMnI eka saM. 1475nI ne bIjI saMsthA je kAma hAthamAM na le tevuM kaMIka laI tenuM prAmANika bhASAntara lakhyA sAla vinAnI munizrI puNyavijayajI pAsenI saM. 1532nI karAvI tenuM zAstrIya paddhatie saMzodhana paNa karAvavuM. AvuM eka pustaka hastalikhita pratano paNa upayoga karyo che. te "paMcataMtra' che, jenI duniyAnA sAhityamAM ananya pratiSThA che, ane janA duniyAnA sAhityamAM ananyamAtaSThA che, ane "paMcataMtra'nI prAcIna saMskRta pAThaparaMparAo ATha che. (1) janA bhASAnArA prAcInakAlathA aneka bhASAmAM thatA AvyA che. taMtrAkhyApikA, (2) dakSiNa bhAratIya "paMcataMtra', (3) nepAlI - DaoN. sAMDesarAe zrI pAThaka sAhebanuM A sUcana saharSa svIkArI "paMcataMtra'. (4) hitopadeza. (5) kathAsaritsAgara aMtargata 'paMcataMtra', to lIdhuM paNa e vakhate emanA manamAM A kArya aMge kaika Avo ja (6) "bahatkathAmaMjarI'-aMtargata "paMcataMtra', (7) pazcima bhAratIya khyAla ke kathAgraMthano zAstrIya anuvAda Apavo, Avazyaka hoya tyAM "paMcataMtra' ane (8) pUrNabhadranuM "paMcAkhyAna'. pAThAntara AdinI carcA karavI tathA e viSayanA abhyAsalekharUpa A pustakanA prathama vibhAgamAMno pazcima bhAratIya "paMcataMtrano eka "upodaghAta' lakhavo. zrI pAThaka sAhebanI apekSA paNa AvI anavAda e pAThaparaMparAnI 4 vAcanA pramANeno eTale ke "baoNmbe ne ATalI ja hatI...paNa jema jema DoM. sAMDesarA emanA kAmamAM saMskRta sirIjha'nA saMskaraNano che. anuvAdamAM, TippaNomAM tathA AgaLa vadhatA gayA tema tema temane A kAryanI gaMbhIratA ane vadhArAnI kathAomAM (je pustakanA bIjA vibhAgamAM ApI che, je vyApakatA samajAtI gaI ane pariNAme teo viSayane bane teTalo pAThaparaMparAo tathA je saMskaraNono upayoga karyo che evI navakano sarvagrAhI rIte ane vizadatAthI rajU karavA prayatnazIla banyA, Ama ullekha "prAstAvika' para vigate karyo che, ane "paMcataMtra'nI prAcIna karavuM sAva svAbhAvika hatuM...kema je mULa "paMcataMtra' to vidyamAna saMskRta ATha pAThaparaMparAonI vigate vizadacarcA, "upoddhAtanAM . che ja nahIM. Aja "paMcataMtra' nAme oLakhAya che te to paMcataMtra'nI 9thI 28mAM karI che. lagabhaga trIseka pRSThanI A carcAne aMte prAcIna pazcima bhAratIya paraMparA che. AthI paMcataMtranI anya prAcIna pAThaparaMparAonA temaNe cAra pravAho tAravyA che. paraMparAono tulanAtmaka abhyAsa Avazyaka banyo. vidyamAna prAcIna (1) pahelavI pAThaparaMparA. mULa saMskRtamAMthI chaThThI sadImAM thayelA pAThaparaMparAo uparathI DaoN. egaTane mULa "paMcataMtra'nuM punardhaTana athavA anuvAdamAM jaLavAyelI A pAThaparaMparAnuM svarUpa ApaNane puna:kalpana (Reconstruction) karavAno prayatna karyo che ane saM. pahelavImAMthI thayelA arabI ane jUnA sIriyAI anuvAdamAM jovA 1255 jeTalA junA samayamAM "paMcataMtra'nA bhraSTa pAThonuM potAnI maLe che. (2) "taMtrAkhyApikA'-pazcima bhAratIya "paMcataMtra' ane rIta zodhana karanAra pUrNabhadra muninA "paMcAkhyAna'no AdhAra laI pUrNabhadranuM "paMcAkhyAna', (3) dakSiNa bhAratIya "paMcataMtra', nepAlI Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-4-99 paMcataMtra' ane 'hitopadeza', (4) 'bRhatkathA'nI kAzmIrI vAcanAmAMthI 'paMcataMtra'nI pAThaparaMparAne jALavI rAkhatI kRtiokSemendrakRta 'bRhatkathAmaMjarI' ane somadevakRta 'kathAsaritsAgara'. emAM paNa kSemendra upara 'taMtrAkhyAyikA'nI asara che. prabuddhajIvana A cAreya pravAho eka ja mULamAMthI - mULa 'paMcataMtra'mAMthI nIkaLelA che. A pachI lekhaka, pazcima bhAratIya 'paMcataMtra'nI zAkhA prazAkhAono paNa khyAla Ape che ane khAsa karIne gujarAtane tathA gujarAtImAM thayelA anuvAdone lakSyamAM rAkhI carcA kare che, kema je pazcima bhAratIya 'paMcataMtra' gujarAtamAM racAyeluM che ane enI anuvAdAtmaka vAcanAo paNa sauthI vizeSa gujarAtamAM thai che. lekhake 'upodghAta'mAM 'paMcataMtra'nA keTalAMka jUnAM gujarAtI bhASAntaro, 'paMcataMtra'-viSayaka prakIrNa racanAo ane arvAcIna gujarAtImAM thayelA 'paMcataMtra'nA anuvAdono paNa khyAla Apyo che. e pachI vidhavidha dRSTie khAssAM 40 pRSThomAM 'paMcataMtra'nI vastusaMkalanA, hindamAM prANIkathA, 'paMcataMtra' ane 'IsapanIti', 'paMcataMtra' ane 'pAlijAtaka', 'paMcataMtra' ane 'jaina-sAhitya', 'paMcataMtra' ane 'mahAbhArata', 'paMcataMtra'-rAjanaitika dRSTie, 'paMcataMtra' 'arthazAstra' ane prinsa, paMcataMtra-AcArazAstranI dRSTie, 'paMcataMtra'-sAhityika dRSTie ane aMtamAM 'paMcataMtra'nuM ciraMjIvitva-vagere Avazyaka abhyAsa-viSayaka muddAono samAsa karyo che. pustakanA bIjA vibhAgamAM vadhArAnI 94 vArtAo ApI che. ane 'pariziSTa-1'mAM 'paMcataMtra' ane pAlijAtakaviSayaka abhyAsalekha ane 'pariziSTa-naM. 2mAM, DaoN. egarTananA punarghaTita 'paMcataMtra'no kathAnukrama darzAvyo che. 'paMcataMtra'nA A anuvAda-saMpAdana aMge zrI rAmanArAyaNa pAThaka 'purovacana'mAM lakhe che : 'hindamAM saMskRtamAMthI utpanna thatI bhASAomAM, ATalI zAstrIya ane vizALa dRSTi'thI 'paMcataMtra'nuM A paheluM ja saMpAdana thAya che.' i.sa. 2-12-48mAM A prAjJa vivecakano adhikArapUrvaka darzAvelo abhiprAya prAyaH Aje paNa eTalo ja yathArtha lAge che. lagabhaga traNeka dAyakA bAda, mArca-1979mAM enI bIjI AvRtti pragaTa thai, jemAM anuvAdanuM parimArjana karyuM che tathA TippaNa ane 'upodghAta'mAM thoDoka pheraphAra karyo che. arthamAM A zabda che. e pachI saMpAdaka A arthanA samarthanamAM AThamA saikAnA zIlAMkadevanI kRtino, bhAgavatano vagereno AdhAra TAMkI jaNAve che ke prAcInakALamAM 'luccA vepArI'ne mATe virATa zabda supracalita hato. virATa zabda paNa Aita uparathI ja Avelo haze, ane kirAta jevI jaMgalI jAtionuM caurakarma ane vepArIonI chetarapiMDI vaccenA sAmyane pariNAme A arthaphera niSpanna thayo haze vagere. 'paMcataMtra'no A anuvAda rasALa ane spaSTa arthabodha karAvanAra che. emaNe je je pAThAntaro svIkAryAM che te te sarvathA yogya ane tarkabaddha che. emanI jhINavaTa, cokasAi ane vidvatAnuM darzana to A granthamAM aneka sthaLe mUkelI pAdaTIpomAM jovA maLe che. A viSaya para lekhake emanA lekhasaMgraha 'anveSaNA'mAM svataMtra lekha paNa lakhyo che. zrI rAmanArAyaNa pAThake 'zAstrIya' ane 'vizALa daSTithI'no khAsa ullekha karyo che. ApaNe upara zAstrIya jhINavaTanI vAta joi to 'paMcataMtra'ne vizALa daSTithI joi, vizALa phalaka upara mUkavAnI pratIti emaNe aneka graMtho sAthe 'paMcataMtra'nI tulanA karI che ane sAmya-vaiSamya darzAvyA che tyAM thAya che, 'upodghAta'mAM 'paMcataMtra' ane 'mahAbhArata'vALo vibhAga vAMcatAM A satyanI paNa pratIti thaze ja. to 'paMcataMtra'nuM ciraMjIvitva zemAM raheluM che ? ApaNAM dezamAM upaniSado tathA 'rAmAyaNa' ane 'mahAbhArata'nI sAthe udbodhakagrantha tarIke 'paMcataMtra' ane 'hitopadeza'ne gaNAvavAmAM Ave che. 'paMcataMtra'mAM yoga varmanuauzam |-avirata puruSArtha, nirvyAja pIDha-prema-nirbhara maitrI, ataMdra jAgRti, saMpattino samAna upabhoga, dhAraNAzakti vagere sadaguNo upara bhAra mUkavAmAM Avyo che. vyAvahArika vivekabuddhie 'paMcataMtra'no kendrastha bodha che paNa e upadezanI sAthe eka viziSTa kutUhalanuM tattva sAghAnta anusUta rahe che, je viSayane jIvaMta ne rasaprada tathA cetanabharyo banAve che. 'upodghAta'nA aMtamAM lekhaka kahe che : 'duniyAnA bIjA koi dezanA vyavahArabodhaka granthanuM sAhitya-svarUpa A prakAranuM nathI, ane e vastue 'paMcataMtra'nA bahoLA pracAramAM ane tenI ciraMjIvitAmAM moTo phALo Apyo che e cokkasa che.' vidvAna saMpAdake 'paMcataMtra'nI sAhityika dRSTie paNa suMdara AlocanA karI che. 'paMcataMtra' e lokakathAono saMgraha che kharo paNa kalAkArane haste saMpAdita thayelo saMgraha che. vArtAmAM AvatI vArtA-jevI vastuyojanA, vyavahArajJAna ApavA mATe vacce AvatAM subhASito e vArtAno bhAga nathI chatAMye 'paMcataMtra'no e Avazyaka bhAga banI rahe che. enI bhASA sAdI chatAM ziSTa ane chaTAdAra che. mahAkaviomAM ja jovA maLatuM potAnAM pAtro mATenuM tATasthaya 'paMcataMtra'mAM sarvatra daSTigocara thAya che. eka ja dRSTAnta joie, baoNmbe saMskRta sirIjhanI vAcanAmAM A zlokanuM cothuM caraNa niSnadhauDayuM vitAnAm / e pramANe che. kirAtanI samajUtI 'paMcataMtra'nA sarva anuvAdako ane TippaNakAroe 'eka jaMgalI jAti' tarIke ja ApI che, paNa ahIM te artha saMdarbhamAM baMdhabesato nathI. pazcima bhAratIya 'paMcataMtra'nA munizrI puNyavijayajI pAsenA saM. 1532mAM lakhAyela guTakAmAM A sthaLe niSadharmAMgyuM viTAnAm pATha che jyAre pATaNanA zrI hemacandrAcArya i. sa. 1988nA ogasTamAM, AkAzavANI-amadAvAdavaDodarA 52thI DaoN. bhogIlAla sAMDesarAnI eka kalAkanI 'smaraNayAtrA' prasArita thayelI. emanI mulAkAta letAM meM emane eka prazna pUchelo : 'saMpAdana, saMzodhana, vivecana ane anuvAda- emAMthI tamArI kai kRti mATe tamane vizeSa pakSapAta che?' pratyuttaramAM DaoN. sAMDesarAe kaheluM : 'chellAM sattAvana varSomAM meM seMkaDo gujarAtI-aMgrejI lekho lakhyA che tathA saMkhyAbaMdha grantho, saMpAdano ane lekhasaMgraho pragaTa karyA che, parantu mane sauthI vizeSa AnaMda jJAnamaMdiranI saMvata 1475mAM lakhAyelI hastapratamAM pravRticiM'paMcataMtra'no anuvAda ane saMzodhana-saMpAdana karatAM thayo che.' khUba svAdaniAnAm pATha che. e uparathI virATa ane vALa e be vizeSa AnaMda to mane thayelo kema je mArA abhiprAyane maLato ja taTastha bhAve ne nirapekSa dRSTie apAyelA emanA A pratyuttarathI samAnArtha zabdo hovAnI kalpanA thAya che. pUrNabhadranA 'paMcAkhyAna'mAM emano pratibhAva hato ane 'paMcataMtra'nA sahRdayI bhAvakone paNa A pAMcamA taMtrano 21mo zloka che temAM paNa svamAvarUpa viTAnA evo ja anubhava thavAno enI mane zraddhA che. che: kalaNa kRta 'rAjataraMgiNI'mAM paNa 'chetarapiMDI karanAra vazika'nA // // // Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana ghoDe caDIne masANe na javAya DaoN. gulAba deDhiyA bhASA zabdothI bane che. zabdo arthanA mAdaLiyAM paherIne phare che. artha zabdane evo vaLage che ke zabda enAthI chUTI nathI zakato. gaLuM sorAya paNa mAdaLiyuM na chUTe. je zabdane guNavALo artha maLI gayo te guNathI ja oLakhAya. jene hIna artha maLyo te kAyamano hIna, ApaNI varNaprathAnI jema ja. zabdane arthanI jema laya paNa maLyo che. zabdanI chApa upasAvavA laya moTo bhAga bhajave che. DAghu zabda bolo. 'gha'no tIvra avAja tamane DAghu samakSa khaDo karI de che. DAghu javAnuM vadhu bane che. samakSa khaDA thavA karatAM sUi DAghu, DAthiyo ke DAku eka sAthe yAda Ave evA zabdo che. A zabdonA uccAra-artha baMne bhayaMkara, lAgaNIhIna, jaDa, loMThakA evAM citro mana sAme lAve che. DAghu eTale khAMdhiyo. kharekhara to DAghu banavuM e zA mATe bhayaMkara che ? DAghu hIna nathI. DAdhu to jevo che tevo che. je che te jue che. DAghu daMbha na kare. DAghu paristhitine jANe che. vAstavikatAne samaje che. te vevalo lagAre nathI. tethI ja te zabane kasakasAvIne bAMdhe che. te raDaku nathI. tene smazAna vairAgya paNa nathI. tyAM raDavuM ne ghare AvI bhUlI javuM e DAghu pAse nathI. 'vartamAnamAM jIvo'-ema kahe to ghaNAM che, paNa jIve che eka DAghu. smazAne janArA ghaNAM hoya che, paNa sAcA DAghu temAMthI ochA. e to anubhavI, jamAnAno khAdhela ane atri saMskAra kriyAno amArA gAmanI eka mukhya sAmAjika saMsthAno vahIvaTa muMbaithI calAvavAnuM muMbaivALA gAmAioe TharAvyuM. muMbainI sabhAomAM sarvAnumate nakkI thayuM. pachI gAmamAM sabhA thai. chellI pATalIe beThelA eka pIDha DAghue nimarmapaNe bIDIno dhumADo kADhatAM eTaluM ja pUchyuM, 'ahIM gAmamAM vasatAM tamArAM gharaDAM mAvatara je vAre gAmatare jAze te vAre tamAruM muMbai mA'jana masANe Avaze ?' A savAlano koi kane javAba nahoto. lagnanA jAnaiyAone to rItasara notarAM maLe, koi ghare AvI kahI jAya. have nIkaLajo, jAna UpaDavAnI taiyArImAM che. tamArI vATa jovAya che. jyAre DAghune to ekAda sAda maLyo nathI, koi TeNiyAe Dasa dIdho nathI ke e hAjara. na mAna, na pAna, na khAna, na jAna, na zAna, kazI tamA nahi, maiyatane koi kamUratA, samUratA hotAM nathI. na tithi na vAra, na Tema jovAya. emAM to javAnuM ja. gharavALA DaghAI gayA hoya, svajananA virahathI hataprabha thai gayA hoya tyAre A vaDIla DAghu saghaLuM saMbhALI le che. Dage nahi te DAyu. tA. 16-4-99 kharekhara to bole i bIjA, DAghu nahi. maiyatanA sarasAmAnathI mAMDI ceha sudhI badhuM ja vyavasthita. sUsavAto pavana, bhInAM lAkaDAM, varasAdanI jhaDI, ghora aMdhArI rAta, poSanI hADa gALI de evI kAtila ThaMDI ane kayAreka janAranA gharanI ethIya kAtila garIbI. DAghuo badhuM sAcavI le. DAghu to dAtha devaDAve. agnine khoLe soMpavAnA saMskAra pUrA vidhividhAna sAthe pAra paDe te jue. masANe javAnI rItabhAta vize eka vAratA che. gAmamAM koi kAraNa bane tyAre eka mijAjI mANasa masANe javA ghoDa caDIne Ave. loko joi rahe, kAMi na bole. jyAre e ghoDAvALAnI mA marI gai tyAre badhA DAghuo potAno ke uchIno ghoDo lAvIne AvyA. badhAne ghoDa caDI AvelA joi pelA tuMDamijAjIne samajAi gayuM. hAthepage paDyo, mAphI mAgI. smazAne jatAM badhAM sTeTasa UtAravAM paDe che. nadInA sUkA paTamAM citA bhaDabhaDa saLagI cUkI hoya, pavananI dizA maLI gai hoya. ardhuMeka kAma pUruM thavA AvyuM hoya, have koi vighana na hoya ema jANI DAghu potAnA bheruo ane juvAna celAo sAthe nadInI retamAM paga vALIne bese che, bIDI saLagAve che, vAte vaLage che. citAnI jhALa ane dhumADAnI jhAMya vacce mRgajaLa jevuM dekhAya che. tene tAkIne DAghu maranAra vize be-cAra bola uccAre che. kadAca aMtaramAMthI AvatI zraddhAMjali jevA e sAcA hoya che. janAra pratye enA manamAM paNa dilasojI hoya che. DAghu maryAdAno mANasa che. lAgaNI dekhADe, lAgaNIveDA nahi. celAone ghaDe che, kAma cIMdhe che, khasI gayelAM lAkaDAM sarakhAM karavA mokale che. tApa vadhu hoya che. pote vadhu najIka jai jarAtarA pheraphAra kare che. vItI gayelA aneka prasaMgonI vAto nIkaLe che. vakhata thAya pAchA pharavAnuM hoya che. jeTalA paDachAyA masANe gayelA te badhA pAchA phare che. eka paDachAyo ocho paDe che. che, sau ma2nA2ne bAraNe Ave che. oTale eka chANuM saLagatuM mUkyuM hoya che. ene sau aDe che: janAranA svajanone khabhe hAtha mUkI sadhiyAro de che. pachI ghare jAya che. de'rAja bApAnuM ghara kharuM paNa gharavALI nahi. ekalo jIva. emaNe jIvanabhara cUlAnA agni ane masANanA agni vacce meLa pADyo. e gayA tyAre cUlAno Ji to TharI gayo, paNa masANano agni ThAranAra koi nahotuM. mamama asthi sAravAra kendra saMghanA upakrame hADakAnAM niSNAta DaoN. jamazeda pIThAvAlA dvArA hADakAnAM dardIone maphata sAravAra dara ravivAre savAranA 10-30 thI 1-30 suthI saMghanA kAryAlayamAM (385, saradAra vI.pI.roDa, prArthanA samAja, muMbaI-4, phona : 3820296) apAya che. hADakAMnA dardIone teno lAbha levA vinaMtI che. nirubena esa zAha DaoN. dhanavaMta TI. zAha mAnad maMtrIo jayAbena vIrA saMyojaka lagnamAM vAMdhAvacakA ne rIsAmaNAM manAmaNAM hoya. tyAM moM joine TIlAM karAya, khIsA khAlI ne bhabhakA bhArI hoya. cAlavAnuM thoDuM ne mahAlavAnuM vadhu hoya. cakalI nAnI ne phaiDako moTo hoya. maiyatamAM to maunano mahimA thAya. izAre kAma thAya. vAstavikatAno na chUTake svIkAra karye ja chUTako. meM amArA gAmanA dai'rAja bApAne joyelA. pIDha DAdhu hatA. cittAnI jhALamAM tapta thayelo emano tAMbAvaraNo cahero yAda che. emanA cAreka celA pAkA. de'rAja DAkuno paDyo bola jhIlI le. mAlika : zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha mudraka, prakAzaka : nirubahena subodhabhAI zAha 7 prakAzana 3820296, mudraNasthAna kharI prinTiMga varksa, 312/1, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala esTeTa, dAdAjI koDadeva krosa roDa, bhAyakhalA muMbaI-400 027, sthaLa : 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400 004, tena Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Licence to post without prepayment No. 37 0 varSa: (50) + 100 aMka: 5 0 0 tA. 16-5-990 Regd. No. MH / MBI-South / 54 / 99 00 zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra prazna QUO6i 0 0 0 prabuddha jIvana pAkSika 1939thI 1989H 50 varSa000 vArSika lavAjama rU. 80000 taMtrI ramaNalAla cI. zAha amaragaDha(tharI)nI TI. bI. hospiTala zrI muMbaI jaina yuvaka saMghe TharAvyuM che te pramANe AgAmI paryuSaNa jaNAvatA AnaMda thAya che ke hospiTalanI mulAkAtathI amane pUro parva vyAkhyAnamALA daramiyAna amaragaDha(chaMgharI)nI TI. bI. saMtoSa thayo che ane khAtarI thaI che ke hospiTalane Arthika sahAya hospiTalane Arthika sahAya karavA mATe phaMDa ekatrita karavAmAM Avaze. karavAnI ghaNI AvazyakatA che. | dara varSe paryuSaNa parvanA divasomAM saMgha taraphathI lokasevAnuM kArya saurASTramAM sonagaDha pAse jIMtharI-amaragaDhamAM AvelI A karatI maMbaI bahAranI koI eka saMsthAne Arthika sahAya karavA mATeno hospiTala mazahUra che. koipaNa eka dardI mATe sAtasothI vadhu pathArI kAryakrama apanAvavAmAM Ave che vyAkhyAnamALA daramiyAna zrotAone dharAvatI A hospiTala che. e daSTie mAtra bhAratamAM ja nahi, te mATe anurodha karavAmAM Ave che. ane e mATe ghaNo sAro pratisAda samagra eziyAmAM kSayaroganI A eka moTAmAM moTI hospiTala che. sAMpaDe che. chellAM bAreka varSathI saMgha taraphathI A rIte gujarAtanI enuM AMkaDAnI daSTie prApta thayeluM mahattva jema zobhAspada che tema vividha saMsthAone Arthika sahAya thatI rahe che. garIbone kazI paNa phI lIdhA vagara maphata sevA ApavAnuM enuM A varSe amaragaDhanI TI.bI. hospiTalane Arthika sahAya karavAnuM anukaMpAzIla kArya paNa eTaluM ja prazasya che. A eka nAnIsUnI TharAvAyuM che. A mATe murabbI zrI maphatalAla mahetA(maphatakAkA)nI siddhi nathI. atyAra sudhInAM pacAsa varSamAM ATha lAkha jeTalA khAsa bhalAmaNa che, eTale pachI bIjuM kazuM vicAravAnuM rahe ja nahi, dardIone sAravAra apAI che. kAraNa ke mu. kAkA to lokasevAnAM kSetre kAma karatI vividha saMsthAonI pravRttionI jhINavaTabharI najare cakAsaNI karatA hoya che. A hospiTalano uddabhava koI sarasa zubha coghaDiye thayo haze ke pacAsa varSa sudhImAM ATaluM badhuM saMgIna kArya eNe karyuM che. } amaragaDha(jIMtharI)nI hospiTala je yogya rIte ja "zrI khuzAladAsa je. mahetA TI. bI. hospiTala tarIke oLakhAya che te A varSe - jUnA bhAvanagara rAjyanA mahArAjA sara kRSNakumArasiMhajI pacAsa varSa pUrAM kare che. eTale enA suvarNa mahotsava prasaMge enI [AjhAdI pachI jemanI madrAsa (tAmIlanADu) rAjyanA gavarnara tarIke sAthe saMlagna thavAno avasara zrI muMbaI jaina yuvaka saMghane prApta thayo nimaNUka thaI hatI] ne layaroga mATe eka hospiTalanuM nirmANa karavAno che e paNa eka zubha saMketa che. zubha bhAva ryo hato tyAre A roga vize ATalAM badhAM saMzodhano saMghanI praNAlikA anusAra je saMsthAne Arthika sahAya karavAnI thayAM nahotAM. saurASTramAM apoSaNa ane ene kAraNe thatA kSayarogathI hoya te saMsthAnI mulAkAta hodedAro ane samitinA keTalAka sabhyo maratA mANasonuM pramANa ghaNuM vadhu hatuM. mahArAjAnA A zubha kAryane pahelAM le che ane potAne saMtoSakAraka lAge to ja tenI bhalAmaNa tarata sahakAra maLyo bhAvanagara rAjyanA taLAjAnA vatanI dAnavIra kAryavAhaka samitimAM karavAmAM Ave che. saMghanI samitinA sabhyoe zeTha zrI khuzAladAsa je. mahetAno. mahArAjAzrIe A hospiTalanA e pramANe thoDAka mahinA pahelAM amaragaDhanI hospiTalanI mulAkAta Ayojana mATe potAnA rAjyamAM sonagaDha pAse jIMtharI gAmanI lIdhI hatI. e prasaMge bhAvanagaranA sevAbhAvI karmaTha kAryakartA zrI AsapAsanI so ekara jeTalI jagyA ApI ane eka lAkha rUpiyAnI manubhAI zeThe badhI vyavasthA saMbhALI lIdhI hatI. hospiTalanA rakama. zeThazrI khuzAladAsa je. mahetAe eka lAkha ne pAMsaTha hajAranI TrasTIo ane anya kAryakartAo zrI manasukhalAla mahetA, zrI rakama hospiTala mATe dAnamAM ApI. A rIte vizALa jamIna ane maNilAla gAMdhI, zrI guNavaMtabhAI vaDodariyA, zrI vijayarAjasiMha mAtabara rakamathI zarUAta thaI. gohila, DaoN. Thakkara, DaoN. madhurikAbahena vageree amAruM bhAvabharyuM, jaMtharInI sUkI havA kSaya roganA dardIo mATe ghaNI anukULa svAgata karyuM hatuM ane hospiTalanA eke eka vibhAganI mulAkAta lAgI. kSayanA dardIo ahIM maravA nahi sArAsAjA thaI ghare pAchA laI tyAMnI kAmagIrI samajAvI hatI. saMsthAnA pramukha zrI pratApabhAI pharavA Avaze eTalA mATe A jagyAnuM nAma "amaragaDha' rAkhavAmAM mahetA ane upapramukha zrI dulerAyabhAI mahetA saMjogavazAt AvI AvyuM. mahArAjAnI udAratA to juo ke ATalI moTI sakhAvata zakyA nahotA, paraMtu amArI mulAkAta mATe badhI vyavasthAnI emaNe karavA chatAM emaNe hospiTalane potAnuM nAma na ApatAM (e jamAnAmAM bhalAmaNa karI hatI. keTalAka rAjavIo kazuM ApyA karyA vagara potAnA rAjyamAM saMsthAne || A hospiTala amArAmAMthI keTalAke agAu nihALI hatI, paNa potAnuM nAma apAya evo Agraha rAkhatA) zeThazrI khuzAladAsa A vakhate judA ja daSTikoNathI te nihALavAnI hatI ane amane mahetAnuM nAma ApavAno Agraha rAkhyo. so ekaranI jamInamAM Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 2 prabuddhajIvana uttarottara vadhAro thato gayo ane hAla 185 ekara jeTalI atyaMta vizALa jagyA A hospiTala dharAve che. A hospiTalano zilAnyAsavidhi AjhAdI pUrve 12mI eprila 1945nA zubha divase thayo hato. enA bAMdhakAmane cAra varSa lAgyAM. A bAMdhakAma mATe TI.bI.nI hospiTalanA te samayanA niSNAta DaoN. benjAminanI salAha levAmAM AvI hatI. bAMdhakAma pUrNa thatAM 13mI eprila 1949mAM enI udghATanavidhi te samayanA saurASTra rAjyanA rAjapramukha navAgAmanA zrI jAmasAhebanA varad haste thai hatI. jAmasAhebe jItharInI A jagyAne 'amaragaDha' nAma apAya evuM sUcana potAnA vaktavyamAM karyuM hatuM. te samaye phakta 48 pathArIthI A hospiTalanI zarUAta karavAmAM AvI, paraMtu enI upayogitA ane lokapriyatAne kAraNe dardIono dhasAro vadhato ja gayo ane ema karatAM uttarottara navAM bAMdhakAma thatAM gayAM ane pathArIonI saMkhyA vadhatI gai ane te jaMbo jeTalI eTale ke 747 sudhI pahoMcI gai che. paraMtu vizeSa AnaMdanI vAta to e che A pathArIomAMthI 628 jeTalI pathArIo janarala vorDamAM che, jemAM nevuMthI vadhu TakA dardIone vinAmUlye, raktadAna ane oparezana sahita sAravAra apAya che. sAmAjika dRSTie saMsthAnuM A yogadAna ghaNuM ja moTuM che. e mATe saMsthAnAM sthApako, TrasTIo ane vahIvaTakartAo kharekhara dhanyavAdane pAtra che. je dardIone kaMika paravaDe evuM hoya ane sAravAra lAMbA samayanI hovAthI jeo potAnA parivAra sAthe rahevA icchatA hoya teone mATe judI judI kakSAnA evA 119 koTeja bAMdhavAmAM AvyA che. gujarAta, rAjasthAna, mahArASTra ane anya rAjyomAMthI dardIonI avarajavara satata rahe che ke jethI dardIothI hospiTala kAyama bharelI rahe che. hospiTalamAM oparezana thiyeTara, petholojikala leboreTarI, kalcara leboreTarI, eksa-re vibhAga, vagerenI adyatana sagavaDo che. oparezana thiyeTaramAM chAtInA tamAma prakAranA oparezananI sagavaDa che ane e mATe niSNAta dAkataro che. enA petholojikala vibhAgamAM oTo enAlAijhara, inokayulezana hUDa vagerenI sagavaDa che. lohI, baLagama (baLakho-gaLapho), maLamUtra vagerenA namUnAonI tapAsa thAya che. da2 varSe sarerAza traNa lAkha jeTalA judA judA namUnAonI tapAsa A petholojikala leboreTarImAM thAya che. leboreTarImAM sAthe sAthe saMzodhanakArya paNa thAya che ane tabIbI vidyArthIone tAlIma paNa apAya che. hospiTalamAM risarca senTaranI sthApanA pachI kSayaroganA A viSayamAM tabIbI abhyAsa krama inDiyana kAunsilanA mArgadarzana heThaLa zarU karavAmAM Avyo che ane bhAvanagara yunivarsiTIe DiplomA korsa tarIke ene mAnyatA ApelI che. aneka vidyArthIoe A DiplomA pAsa karyo che, ane teo potAnA vyavasAyamAM sthira thayA che. A rIte tabIbI zaikSaNika kSetre paNa A hospiTale sAruM yogadAna ApyuM che. zodhachAtro prati varSa je zodhanabaMdho taiyAra kare che evA keTalAka zodhalekho e viSayanA AMtararASTrIya saMmelanomAM paNa rajU thayA che. TI.bI. hospiTalamAM Adhunika sAdhano sahita kalcara leboreTarI gujarAtamAM AvI phakta A eka ja che. emAM baLagamanuM kalcara karIne sensiTiviTI TesTa karavAmAM Ave che ane ene AdhAre dardIone sAravAra ApavAmAM Ave che. saMsthA pAse adyatana eksa-re mazIna che ane dara varSe sarerAza sATha hajAra jeTalA eksa-re levAya che. saMsthAmAM AuTaDora pezanTa vibhAgamAM bahArathI tapAsa mATe AvatA dardIone kazI phI lIdhA vagara tapAsavAmAM Ave che. dara varSe sarerAza pacAsa hajAra dardIone tapAsavAmAM Ave che. tA. 16-5-99 A AMkaDAo parathI khyAla Avaze ke saurASTra-gujarAtamAM kSayaroganuM pramANa keTaluM badhuM che. AvanAra dardIo mukhyatve garIba ke sAmAnya varganA hoya che. poSaNano abhAva, cepa lAgavo, tamAku, bIDI, pAnamasAlA vagerenAM vyasanone lIdhe gujarAtamAM A saMkhyA ghaNI moTI rahe che. gujarAta, saurASTramAM anyatra paNa kSayaroganI judI hospiTalo che ane bIjI janarala hospiTalomAM kSayaroganA dardIone sAravAra apAya che. e dRSTie gujarAta sarakAre A bAbatamAM vizeSa jAgRta thavAnI jarUra che ane sAmAjika saMsthAoe paNa kSayavirodhI abhiyAno cAlu karavAnI AvazyakatA che. keTalAMka abhiyAna jarU2 cAle che ane enuM pariNAma sAruM Ave che, to paNa A dizAmAM haju vadhu karavAnuM bAkI rahe che. hospiTale potAnI sthApanAnA pacIseka varSa pachI potAnA anubhavone AdhAre pravRttiono vyApa vadhAryo che. gAmaDAnA aneka dardIo pAse hospiTala sudhI pahoMcavAnA paNa paisA na hovAne kAraNe athavA parivAramAM koi dekharekha rAkhanAra na hovAne lIdhe kazI davA ke jaIne temanA dardanuM nidAna karavuM joie. e mATe saMsthAe eka sAravAra vagara ja jIvana pUruM karatA hoya che. A saMjogomAM temanI pAse mobAila vAna, eksa-re mazIna sAthe gAmaDAMomAM pheravavAnuM cAlu karyuM ane je dardIonI tabiyata nAjuka hoya teone hospiTalamAM lai AvIne sAravAra ApavAnuM zarU karyuM. taduparAMta gAmaDAMomAM kSayaroga nidAna kemponuM Ayojana paNa saMsthA taraphathI cAlu thayuM che ane atyAra sudhImAM gujarAta, mahArASTra ane rAjasthAnamAM lagabhaga 600 jeTalA nidAna kempo yojavAmAM Avya che ane A pravRtti satata cAlatI rahI che. kSayaroga eka evo roga che ke jo dhyAna na rAkhavAmAM na Ave to pharI Uthalo mAre. A mATe ghare gayela dardIne davAo ApIne sA2vA2 cAlu rAkhavAnuM samajAvavuM paDe che. saMsthA taraphathI A rIte prativarSa seMkaDo dardIone ghera beThAM sAravAra apAya che. A rIte 1979mAM A yojanA zarU thai tyArathI atyAra sudhImAM kula sittera lAkha rUpiyAnI davAo dardIone maphata ApavAmAM AvI che. A TI.bI. hospiTalanuM e sadbhAgya rahyuM che ke enA AraMbhakALathI gujarAta rAjyanA ghaNAkharA mukhyamaMtrIoe potAnA zAsanakALa daramiyAna enI mulAkAta lIdhI che. ArogyamaMtrIoe paNa mulAkAta lai enA kAryamAM rasa dAkhavyo che. ravizaMkara mahArAja, darabAra gopALadAsa, DhebarabhAi, ramaNalAla vasaMtalAla desAi, morArajI desAi, kavi dulA kAga, eca. ema. paTela, vaikuMThabhAi mahetA, cImanalAla cakubhAi zAha, DaoN. karaNasiMgha, pU. yazodevasUri, kRSNazaMkara zAstrI, pramukhasvAmI mahArAja, svAmI mAdhavapriyadAsa, morArI bApu, zrI dIpacaMda gArDI, zrI maphatalAla mahetA vagere aneka mahAnubhAvoe saMsthAnI mulAkAta lai potAno utsAhabharyo preraka pratibhAva vyakta karyo che. TrasTIonI dekharekha, vahIvaTakartAonI ane dAktaronI cIvaTa, prema, utsAha, sahakAra, sevA, dardIo pratye sTAphano vinayI, mAyALu vartAva ityAdine lIdhe saMsthAe pacAsa varSamAM sArI suvAsa prasarAvI che ane ekadhArI sArI pragati sAdhIne eka hospiTala tarIke moTuM nAma kADhyuM che. samRddha dezomAM kSayaroga lagabhaga nirmULa jevo che, paraMtu eziyA "AphrikAnA gIca vastIvALA garIba pradezomAM pUratA poSaNanA abhAve, ajJAnane kAraNe tamAku ane pAnamasAlAnAM vyasanone lIdhe tathA najaka najIka rahevAne lIdhe cepane kAraNe A roganuM pramANa ghaNuM che. emAM paNa bhAratamAM ekaMdare kSayaroganA dardIonI saMkhyA vadhu che. Adhunika sAravArane kAraNe rAjaroga gaNAto A roga have jIvaleNa rahyo nathI. to paNa kharcALa to jarUra che. Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ . 16-pa-99 prabuddhajIvana kSayaroga jevo ja bhayaMkara roga te eisa che. samRddha dezomAM Ape che tene badale phI dAkhala kare to A nANAMno prazna na ukalI paNa e che ane garIba dezomAM paNa e che. e uttarottara phelAto zake? evo prazna koIkane thAya. paraMtu ema karavAthI ghaNAM garIba jAya che. paraMtu hAlanA tabakke bhAratamAM kSayaroganA jeTaluM vyApaka dardIo AvatA aTakI jaze eTaluM ja. saMsthAnI mULabhUta je ucca pramANa enuM nathI. e aMge paNa prajA ane sarakAre veLAsara saceta bhIvanA che ke garIba dardIone vinAmUlya sAravAra ApavI e thavAnI jarUra che. eiDrasa paNa cepI roga che, paNa te apoSaNane sAcavavAnI jarUra ApaNA dezamAM haju paNa che. kAraNe thato roga nathI paNa vyabhicArano roga che. cepI kSayaroga ATalI moTI hospiTala hoya eTale enuM nibhAva kharca paNa mukhyatve apoSaNano roga che. bhArata jevA dezamAM jyAM karoDo loko kI khAjuM moTuM hoya. sthAyI phaMDonI vyAjanI Avaka varSothI eTalI ne garIbInI rekhA nIce jIve che tyAM hAla to kSayaroganI ciMtA ja vadhu che, eTalI ja rahe che ane jIvananirvAhano AMka prativarSa UMco ne UMco karavA jevI che. alabatta, eiDrasa pratye bedarakAra rahevAya nahi, Lha jato hoya che. eTale saMsthAne vakhatovakhata sahAya mATe apIla kAraNa ke e paNa cepI roga che. karavAnI jarUra paDe che. gujarAtamAM gAmaDe gAmaDe ane moTA zaheromAM pAnanA gallA, lArIo ane bIjI dukAnomAM pAnamasAlAnA paDakAM laTakatAM rahe pacAsa varSathI ekadhAruM sevAkArya karatI jIMtharInI hospiTala che. e toraNo zobhArUpa nahi, kalakaMrUpa che. kAyadAthI ene aTakAvI nA garIbone maphata sAravAra ApavAnI bhAvanAthI kAma karatI rahI che. zakAtAM nathI, eTale e mATe to sAmAjika bahiSkAranI havA UbhI ApI ApaNA dezanI Arthika sthiti thoDI sudharI che e sAcuM, paNa e karavAnI bA jarUra che. sarakAra e jeTa phrI che tenA karatAM paNa eTaluM ja sAcuM che ke gujarAtamAM ane samagra dezamAM lAkho-karoDo sAmAjika ane zaikSaNika saMsthAo e vadhu karI zakaze, posTaromANaso haju garIbInI rekhA nIce jIve che. evA daridranArAyaNonI slogano, saraghaso. spardhAo ityAdinA Ayojana dvArA e kArya sevA karavI e samAjanuM eTale ApaNAM saunuM kartavya che. sAruM thaI zake. gujarAtane A viSapAnamAMthI saveLA bacAvavAnI bhArata vikAsazIla deza che. sarakArane savAgINa vikAsakAryo jarUra che. amerikA jevA deze sigareTa upara vijaya meLavyo to karavAnAM che. eTale haju bIjAM pacAsa ke so varSa sudhI sevAbhAvI bhArata pAnamasAlA para kema vijaya na meLavI zake? amerikAmAM saMsthAoe ane vyaktioe udAratAthI mAnavatAnuM A kArya upADI sigareTa pInAra pratye loko dhRNAnI najare jue che. ApaNe paNa levAnI AvazyakatA raheze. pAna-masAlA khAnAra pratye dhRNAnI najare jovAnI jarUra che. je nAgarika sukhI che, sAdhanasaMpanna che te potAnA duHkhI amaragaDha(jIMtharI)nI A hospiTalane rAjya sarakAra taraphathI dezabAMdhavonA duHkhamAM yathAzakti-ruci sahabhAgI thato nathI te sAcA ane kendra sarakAra taraphathI Arthika madada maLe che, to pachI eNe nAgarikatvano adhikArI nathI. phaMDaphALA karavAnI jarUra zI? evo prazna kadAca koIne thAya to (amaragaDhanI hospiTalane sahAya karavA mATe saMghanI yojanA navAI nahi. paraMtu e je rakama maLe che te ATalI moTI hospiTalanA have pachI prasiddha thaze.) pramANamAM nahi jevI ja gaNAya. saMsthA daradIone niHzulka sAravAra 1 ramaNalAla cI. zAha kviTa mabai !. 1 DaoN. maheravAna bhamagarA 'kviTa InDIA'nA nArA lagAvI-lagAvIne aMgrejone jAkAro TekanolojI taraphathI khAsa karIne vAhanomAM vaparAtAM peTrola ane ApI bhArata choDAvyAnI aitihAsika ghaTanAne to pAMca dAyakA DIjhalanA ekjhosTamAMthI havAmAM pheMkAtAM hAnikAraka rasAyaNonI uparAMtano samaya thaI gayo ! have 'kviTa muMbaI !'nuM zIrSaka bAMdhIne cakAsaNI thanAra che. vizeSa karIne kArabana monokSAiDa ane sIsuM lekha lakhavo paDe evI jarUra zA kAraNe UbhI thai evo prazna vAcakanA be tattvono mAnava-svAo para hAnikAraka prabhAva zo paDe che teno manamAM UThe te svAbhAvika che. paraMtu varavI vAstavikatA e che ke abhyAsa karAze. DIjhalathI cAlatI Traksa ane nAnI gADIonA muMbai ja nahi, kalakattA, cennAI, pUnA, ke dilhI, ke amadAvAda, dhUmADA dekhI zakAya che, paraMtu kArabana monosAIDa vAyu aNadITha ke surata, ke koipaNa mahAkAya pradUSita zaheramAM have rahevuM ja hoya, hoya che; eTaluM ja nahi, enI koI gaMdha paNa hotI nathI. A to nirogI nahi rahI zakAya ema jANIne ja rahevuM paDaze ! je koi parIkSaNanA mukhya adhikArI vaijJAnika DaoN. zrI ke. e. khAsagIvAle muMbai choDIne koI nAnI, ochI mAnava-vastI ane ochI che. emanuM kahevuM che ke muMbaI zaheramAM dvicakrI, tricakrI uparAMta moTara-vAhana-vastI dharAvatI nagarImAM jaIne vasI zakatAM hoya temaNe cAra yA vadhu paiDAvALAM hajAro vAhano rojano 1538 Tana jeTalo A mohamayI mahA-nagarIthI chUTakAro meLavI levo joie, ema huM havAI kacaro vAtAvaraNamAM pheMke che, je dhUmADA svarUpe dekhAya tevo mAnuM chuM. eka karoDa uparAMtanI vastI dharAvatAM zaheramAMthI hoya ane dazyamAna na paNa hoya. moTaravAhanonA A viSAkta kAma-dhaMdho-rojagAra ke sagAM-saMbaMdhIne choDIne, vIjaLI, pANI, vAyuomAM nAiTrojananA ke gaMdhakanA olAiDasa, hAIDrokArbansa, Trena-basanA vAhanonI suvidhA choDIne anya jagyAe sthaLAMtara karavA sIsAMnA dahanathI banela olAiDasa, kArbana DAyokSAiDa, vagere mATe bhAgye ja sadabhAgyeja !) koi taiyAra thaze, e jANavA chatAM tattvonI hAjarIthI sauthI vadhu nukasAna TrAphIkanA polIso, TrAphIka dAktarI pharajarUpe mArI bhalAmaNa che. meM pote muMbaI choDI dIdhuM che. jaMkzana AgaLa rahetA nAgariko, kAra ke basa ke anya moTara mArca mahinAnI zarUAtathI muMbaInA Dajhaneka TrAphIka jaMkazano vAhanonA DrAIvaro, musApharo, vagerene thAya che. inTaranala kambazcana AgaLa keTalAka vaijJAniko ane emanA madadanIzo savAre cha vAgyAthI ejInothI cAlatAM A vAhano hajI evAM sakSama nathI banyAM ke rAte nava vAgyA sudhI havAnA pradUSaNano bArIkAIthI abhyAsa karI peTrola yA DIjhalanuM emAM thatuM kambazana so TakA saMpUrNa thAya, ane rahyA che. InDIana sosAyaTI opha envAyaramenTala sAyansa enDa ApaNA svAthyane hAnikartA koipaNa gesa emAMthI bahAra paDe ja Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana - tA. 16-5-99 nahi. uparokta svAmyahara padArtho uparAMta sauthI vadhu khataranAka phUlAya-ovarathI havAmAM pradUSaNano ukela nahi Ave. bIjA eka gesa je AvAM adhurAM kambazana vAhanomAMthI havAmAM bhaLe che, te che vaijJAnika rAkezakumAra kahe che ke jemanAM hadaya nabaLAM hoya temane kArabana monokAIDa. nAiTrojana, salphara ke sIsAMnA vAyuo karatAM kAraboksI hemoglobinane kAraNe vadhu rIbAvuM paDaze. gayA varSanAM paNa kArabana monokSAiDa ApaNAM vAcya mATe anekagaNo vadhu eka sarvekSaNamAM kahevAI cUkyuM che ke ApaNe tyAM vadhu saMkhyAmAM khataranAka che. bALako pedA karanAra nIcalA staranI mAtAomAM hemoglobina Ama | DaoN. khAsagIvAle kahe che ke ApaNAM lohImAM je hemoglobina paNa ochuM hoya che. vaLI e mAtAonI kukhe janmanAra bALakomAM hoya che te ja lohayukta tattva zarIrano badhAM aMgo, graMthio, paNa hemoglobina ochuM ja hoya che. AvI jananIo ane bALakone avayavo, vagerenA pratyeka koSa sudhI oksIjana pahoMcADavAnuM kArya je bImArIo thaze te asAdhya prakAranI gaMbhIra ke jIvaleNa hovAnI kare che. paraMtu jo e hemoglobina oksIjanane badale kArabana zakyatA raheze, kAraNa ke e loko sAmAnya rIte gaMdI havA, uparAMta monosAIDanA saMparkamAM Ave to kArabolI hemoglobina banI jAya gaMdA pANIthI thatA rogo temaja kupoSaNa ke apoSaNathI paNa mAMdalA, che, ane A kArabana ane hemoglobInanuM saMyojana ApaNA zarIranA raktAlpatA-grasta ane azakta hovAnA che; ane cepI rogonA dareka prakAranA koSone ja ItA parama Avazyaka prANavAyu zikAra paNa banI zake che. lohInA riporTamAM AvI mAtAo ane (oksajina)thI vaMcita rAkhI ApaNo prANa harI le eTalI hade AvAM bALakonuM hemoglobina DesIliTara dITha cha ke sAta grAma jeTaluM nukazAna karI zake che. AtmahatyA karanArA keTalIka veLA potAnA ja hoya che, je terathI cauda grAma jeTaluM hovuM joie. prANa levA mATe A kArabana monosAIDano ja upayoga karatA hoya ATaluM jANyA pachI paNa, Ajano muMbaIkara potAnI nagarInA che. udAharaNArtha, eka baMdha gereja hoya, jemAM havAnI AvajAnI mohapAzane choDI na zake e vAstavikatAne svIkArIne vAta karIe zakyatA nahi jevI hoya, temAM koi AtmahatyA karavA icchatI to paNa jeTalI jANakArI ApaNane che tene AdhAre A havAI vyakti moTara vAhanamAM besI ejIna cAlu karI de, to thoDI pradUSaNano AMzika ukela to ApaNe lAvI ja zakIe. dA. ta. minITamAM e vyakti behoza thai jAya, ane kalAkekamAM sarakAra para dabANa lAvI svaccha Idhana, bheLaseLa vinAnA peTrola oksIjana-sTAravezanathI enuM mRtyu thaI zake, ' ' ane DIjhala mATe vyavasthA karAvI zakIe. paMdara varSathI vadhu vaparAyelA " jyAM UMcI jAtanAM, ochAM hAnikAraka peTrola ane DIjhala vaparAya vAhanone jarUra lAge to "noTa roDavardhI' gaNIne bhaMgAramAM kADhI che, paraMtu jyAM mAthAdITha dareka nAgarika pAse eka moTara vAhana hoya nAkhavAno kAyado ghaDAvI zakIe. likvIDa peTrolIyama gesa nahi, che evAM jApAnanAM moTAM zahero Tokayo, kyoTo, vageremAM TrAphIka paraMtu koeNnDa necarala gesa je havAne pradUSita ochA pramANamAM kare polIsane potAnA nAka para gesa-mAska paherIne ja TrAphIkanuM saMcAlana tene vAhanomAM vAparavAno kAyado karAvI zakIe. vIjaLIthI cAlatA karavuM paDe che. A gesa-mAska paNa ene pUrI zaddha havA nathI ApI vAhanonAM proToTAipa ApaNe tyAM taiyAra thai cUkyAM che, je jAtanAM zakato je kAraNe dara be kalAke e najIkanI cokI para jaI tyAM vAhano moTe pAye banAvavAnAM kArakhAnAM UbhAM karAvI zakIe. rAkhelA oksIjananA bATalAmAMthI prANavAyunuM sevana karI zarIranA niSNAto kahe che ke have dharatInAM pAtALamAMthI peTrola ApaNane bIjAM pradUSita koSone pAchA zuddha kare che. havAnA pradUSaNa pratye sajAga pacAseka varSathI vadhu maLanAra nathI ! tethI vIjaLI ke solara enarjI evA dezamAM, jyAM moTara vAhanonuM baLataNa pramANamAM ghaNuM svaccha eTale saurya-urjAthI cAle evAM pradUSaNa-mukta vAhano amerikA, che. tyAM jo ATalI hade vAyu-pradUSaNa sAme rakSaNAtmaka upAyo osTreliyA vagere aneka dezomAM hajAronI saMkhyAmAM rastA para doDavA ajamAvavAmAM AvatA hoya, to ApaNe tyAM to leDa ane nephaghAyukta mAMDyAM che ja. peTrola ke DIjhalano vaparAza karI havAmAM jhera okatAM Idhana vaparAtAM hoya che te saMjogomAM havAnI zuddhi mATe ApaNe vAhano ApaNane oksIjanane abhAve guMgaLAvIne mArI nAkhe te keTalI vadhAre takedArI rAkhavAnI jarUra paDe ! pahelAM ApaNe potAne mATe naI to bhAvI peDhI mATe cAMpatA upAya raktamAMnuM hemoglobina jo kArabana monosAiDane kAraNe satvare karavA ja paDaze ! moTarakAra ApaNAM motanuM vAhana na bane kArabolI hemoglobina banI jAya to e jherI kArabanathI ene mukta e mATe zIgha pagalAM levAM jarUrI che. ane e pagalAM levAnI karavAnI zudrikriyA ghaNI jaTIla ane kharcALa che; eTaluM ja nahi, jIrUAta ApaNA pagathA maDAtA pagalothI ja karIe to kema? yAne choTe bhAge mAM ne cakaLatA maLatI nathI moTara sAikalo moTara-kAra, kuTara vagere choDIne zakya hoya tyAM, yathAzakti cAlIne kuTara, oTorIkSAo, lArIo, Teksa vagere vAhanothI mAlanI jaIe to kema? bIjI, moTara vinAnI sAdI bAIsIkalano vAhana herApherI vagere bhale saraLa banyAM che. paraMtu mAnavInA Arogyane tarIke upayoga karIe to kema? kasaratanI kasarata! ane vAtAvaraNane bhoge A saraLatA maLI rahI che e ApaNe yAda rAkhavAno mudo svaccha rAkhavAmAM yogadAna ! ' che. khAsa karIne khAnagI moTara vAhanonI saMkhyAmAM je bhayAnaka vadhAro ApaNI sarakAre mukta-vyApArane nAme karI dIdho che te ApaNe vyAkhyAnamALA mATe jIvaleNa puravAra thaze evI cetavaNI DAkTaro ApI rahyA che. | saMghanA upakrame AgAmI paryuSaNa vyAkhyAnamALA maMgaLavAra, tenI avagaNanA karavAthI ApaNI taMdurastI bagaDavAnA ja e cokkasa tA. 7mI sapTembara 1999thI maMgaLavAra, tA. 14mI sapTembara ! bhaviSyavANI che; mahArogonA bhoga ApaNe banIzuM ja ! 1999 sudhI ema ATha divasa mATe yojavAmAM Avaze. A mahine zarU thayeluM nirIkSaNa eka varSa cAlanAra che; enuM biralA krIDA kendra, copATImAM jo rinovezananuM kAma cAlu tAraNa zuM Avaze te to Aje paNa ApaNe bhAkhI zakIe chIe. Jche , haze to vyAkhyAnamALA anyatra yojavAmAM Avaze. prAmANika vaijJAniko to Aje ja kahI rahyA che ke vAhanonI saMkhyA vyAkhyAnamALAno vigatavAra kAryakrama ogasTanA aMkamAM ghaTADo; khAnagI gADIone rastA para ochI AvavA do; pablika | ApavAmAM Avaze. TrAnsaporTa (basa, Trena, TrAma, TrolI, vagere)nI suvidhA vadhAro. sarvenA eka vaijJAnika zrI sAranAthana kahe che ke Thera Thera baMdhAI rahelA 1 maMtrIo Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-5-99 prabuddha jIvana taraNAnI tole thavuM che n DaoN. gulAba deDhiyA ApaNI najara tarata bheda pArakhI batAve che. A kiMmatI ne A tuccha. A bhAre ne A halakuM. tAravaNInI rIta sahelI che. rUpiyA paisAmAM jenI kiMmata nahi te tuccha. kudaratamAM sahaja maLI Ave te sAmAnya. sarvasulabha che te sAdhAraNa. vipula mAtrAmAM che e nagaNya. najara sAme che e to jANe samajyA, ThIka. cUpa rahe te pAchalI haroLanuM. nAnakaDuM te mAmUlI, havA, pANI, jIvajaMtu, vanaspati, mATI, caMdra, sUrya, AkAza, zAMti vagere keTakeTaluM ApaNI najare UtaratI kakSAnuM. jeno khapa thoDo ne caLakATa vadhu, je thoDAka jaNa pAse ja che te durlabha, jemAM ApaNuM svAmitva te zreSTha. eka taraNAnI tole; bIjuM moMghA mole, joyuM ! taraNAnI tole eTale kazI visAtamAM na hoya tevuM. ghaNA mANasone ApaNe taNakhalAnI tole gaNIe chIe. taNakhaluM ApaNI najare tiraskArapAtra. magatarA jevuM. mAmUlI. 5 prAcIna kALanI eka durlabha vastu hajI ApaNane sAva sulabha che te kuza. yajJasAmagrImAM ghAsanI paNa gaNatarI hatI. kuza kevuM bleDa jevuM dhAradAra ke toDatAM na AvaDe to AMgaLAMne lAla paraco dekhADI de evuM ghAsa. enA darbha nAmamAM to mane darpano paDagho saMbhALAya che. ghAsa ApaNAthI keTaluM nikaTa ne keTaluM dUra 1 ghAsano ApaNA vyaktinAmomAM samAveza che kharo ? sama khAvA pUrato eka dAkhalo che. sItAputra kuza; vanavAsa, parNakuTi ane yajJanA darbhanA saMgano raMga lAgyo haze. ayodhyAnA rAjamahelamAM A nAma maLata ! kuza ghAsano agra bhAga tIvra aNIdAra. tethI to jhINI tIvra buddhivALAne kuzAgra buddhizALI kahyo che. thayo ne taraNAne tole, ghAsa kApavuM e to phAlatu kAma manAyuM paNa kuza kApI zake te kuzaLa kahevAyo. e kuzaLa hoMziyAra, kalyANakArI ne pravINa paNa kahevAya. ghAsane zuM samajo cho ! koine taraNAnI tole karavuM saheluM che paNa taraNAnI tole thavuM agharuM che. tRSNanI namratA kyAMthI lAvavI ? jema dharatI khamI khAya tema dharatInA jAyA ghAsamAM taralatA ne namratAno virala saMgama jovA maLe. dharatI lagolaga rahe tene namra thavuM paravaDe. moMmAM taraNuM koNe nahi lIdhuM hoya ? sImazeDhe, medAnamAM, khetaravADImAM nirAMte beThA ho vAto karatAM karatAM, vicAratAM vicAratAM mANasa sahaja bhAve ja moMmAM ekAda vRnna le che. tRNane moDhAmAM laine rame che. kevI nirdoSa krIDA che ! AbAlavRddha sau ekAda saLI laine ramADe che. pherave che. tRNa sAthe gela karatAM ApaNe bALaka hatA te pratIta thAya che. paraMtu DAhyAjano to juduM ja vicAre ne ! jJAnIo kahe che : saMsAra sAgararUpa che. dharma hoDIrUpa che. saMsAra- sAgarane tarI javAnuM samyak sAdhana dharma che. tethI dharma taraNopAya che. vidvAno taraNano upAya evo SaSThI tatpuruSano samAsa kare. ghAsaghelAM to evo artha zodhe ke taraNuM e ja upAya. taraNuM tarI zake che. tRNa jevA thaIe to ApaNe tarI zakIe. vRza jIve che ane ApaNane jIvADe che. namI jatAM AvaDe to UbhAM thatAM emaNe kahyuM : 'moMmAM taraNuM levuM eTale tamArI gAya chuM ema kahI dInatA batAvavI. namI paDI zaraNa mAgavuM. mAphI mAgavI. taraNAnI namratAne ApaNe dInatA mAnI beThA. tRNa dIna thoDuM che ? e to dInadayALa che. jene narapati, bhUpati, rAjAdhirAja, rAjendra, mahendra AvaDe. vAmana ghAsa tAke che to Abhane ja. jhUke, paNa pAchuM unnata mastaka karIne binadhAsta UbhuM thai jAya. vA vaMToLa vAvAjhoDuM pAmara ke sarakAra mAibApa roTalo na daI zake tene A dInadayALa tRNa de che, anna de che. pazune cAro, manuSyane anna ane paMkhIne dhAnya tRNano vALa vAMko na karI zake. phUMkAtA, phUMphADatA badhuM phaMgoLatA mALo denAra traNa sAthe ApaNane jUno RNAnubaMdha che. tRNanuM ApaNA cakravAtI jhaMjhAvAta vacce mojathI mAthuM Dolana zailImAM DolAvI zake te tA. para ghaNuM RNa che. amAre tyAM kacchamAM mAMDavI tarapha dariyA kinAre eka jagAnuM nAma che darabhaDI. e nAma darbha 52thI AvyuM hovuM joie. ahIM loko tAraNuM karavA Ave che. zrAddhamAM darbha vaparAya. grahaNanI asara na lAge mATe darbhane upayogamAM le che. kacchamAM mundrAnI pAse eka nAnakaDA gAmanuM nAma dhrabha che. e paNa darbhano ja pratApa haze. kacchamAM haju eka gAmanuM nAma ghAsa parathI hoya ema lAge che. cIyo nAmanA ghAsa parathI cIyAsara gAma. kUtarA mAMdA paDe tyAre sImamAM jaI thoDuM ghAsa khAI Ave che. ghAsa eTale khaDa. khaDa khAvuM eTale mUrkhAI karavI. gaphalatamAM rahevuM. paraMtu khaDa khAine kUtarA to naravA thAya che. ApaNe kyAreka davAo khAine mAMdA paDIe tyAre javArAno rasa pIvo joie. e paNa khaDa khAvuM ja che. hA, tRNasevananI koi ADaasara nathI. lIlAchama thaie eTaluM ja. dhIrA bhagate avaLavANImAM bhale gAyuM, 'taraNA othe DuMgara, DuMgara koI dekhe nahi.' tyAM to evo bhAva che ke nAnI, tuccha vastunI ADamAM moTI vastu najare caDatI nathI. ApaNI nAnI tRSNAomAM khoTo nathI. kharI tRNaprIti hoya to vRnnadarzana thAya. pachI DuMgarAne jue paNa koNa ? DuMgarAne romeroma lIlo raMga bharatuM, ene lIlochama varaNAgI karI detuM, enA ghaDapaNane, boDApaNAne DhAMkI devuM e taraNuM parama tattvane visArI daie chIe. avaLavANIno zabdArtha paNa ja che ne ! DuMgarane jharaNuM ne taraNuM banne vhAlAM. DuMgara para UbhA rahI dUrasudUra vistarelAM tRNAMgaNo nIrakhyAM che. e khetaro, medAno para lIlA raMganI lIlA AMkha mATe occhava banI rahe che. lIlA raMganI keTakeTalI jhAMya ! ene keTakeTalA nokhA khAnAmAM mUkavo ! pratyeka lIlo raMga anokho ! ghAsanA DhALa, ghAsanI khINa, ghAsanI nadI, ghAsanA kyArA, ghAsanI jAjama, ghAsanA gAlIcA. A tRNano meLo mahAlIe to moTAino garava UtarI jAya. tRNa meLAmAM khovAIe to potAne jai maLIe. * darbha ApaNA jIvanamAM kevuM vaNAi gayuM che ! darbhanuM Asana vaparAya ane jIvanayAtrA pUrI karIe tyAre pathArI paNa darbhanI ke ghAsanI maLe. na koi dora, na damAma. lAlaca vagara sUi javAnuM, sAtharAno bodha e ja haze ne ! jIvatAM sAdaDI para beThA hoie to sAthare sUtAM bhaya na lAge. ghAsa e vanamALI kRSNa che ane emAMthI pasAra thatI vAMkIcUMkI keDI e bhUlI paDelI rAdhA che. Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana DAhyuM DamaruM dekhAtuM dhAsa bhAre tophAnI che. jhapa bhIMte caDI jAya; Tapa chApare besI jAya. killAnI rAMga para lIlI patAkA pharakAvI de. zAha sikaMdaranI kabara para caDI bese. ene zuM, e to vahANa para caDI bese ! apUja maMdiranA zikhare AMTo mArI Ave. nadIe nahAvA jAya ne raNadvIpamAMya dekhA de. mANasabAMdhI sarahada oLaMgatAM ene koNa rokI zake ? vADanA kAMTA ene na vAge. grAma saMskRtimAM gocara jamIna e mANasanI saMyama vRttinuM uttama udAharaNa che. gAyanI jema thoDuMka levuM te sAdhuvRtti. eTale bhikSAne gocarI kahI. ApaNA vaDavA paryAvaraNanA pIra hatA. prakRtine tahevAromAM sthAna ApyuM. gaMgAsnAnathI nadIno mahimA karyo. dhanatesare gAyanI pUjA karI. vaTasAvitrIe vRkSano ane nAga paMcamIe nAgano Adara karyo. to ghAsane kema bhUle ? bhAdaravA suda AThamane dharo AThama kahI. dharo eTale dUrvA. vrata kevAM kRSijIvananI lagolaga che. te divase lIluM ghAsa koi na kApe. strIo prArthanA kareH gharonI jema amArA kuLano vaMzavelo vadhajo. gaNanAyaka gaNapatie gaMdharahita, puSparahita, lokanajare kSullaka evI dUrvA para tuSTamAna thai pUjAnI sAmagrI tarIke ene svIkArI. dUrvAnI traNa pAMdaDImAM brahmA, viSNu, mahezanI kalpanA karI, e traNe vibhUti jevuM sAmarthya jemAM che evA vinAyakane dUrvA caDAvI. ApaNI saMskRtie kalpelAM pratIkono vicAra karIe to adbhuta adbhuta pokArI UThIe. hA, ghAsa pUjanIya che. nAnAne nAnA na gaNavA e ja moTAnI moTAi che. jhapaTI e ramatiyALa ghAsa che. enuM lIluM kaNasaluM jhapa karatuM ApaNAM kapaDAM para coMTI rahe che. khamIsanI bAMya, oDhaNI ke pacheDI, cophALa jyAM majA paDe tyAM jhapaTI jhUlI UThe. lIluM lIluM hasyA kare. ame bacapaNamAM jhapaTI coMTADI hasyA chIe. komaLa aMkoDAvALI jhapaTIno na bhAra ke na enI dhAra. kyAreka jhapaDI kapaDAM para evI zAlibhadranA pUrvabhavanI kathA pratyeka jainane haiyAsa2sI hoya te svAbhAvika che. govALa-bALa potAnA goThiyAo sAthe ramavA gayo che. ramatAM ramatAM vAta nIkaLI ke badhAM zuM zuM khAi-pIne AvyA che? gopa bALakoe khIra khAdhAno AnaMda-oDakAra vyakta karyo, paNa eka ja bALake gai kAlanI khIcaDI khAghAno ekarAra karyo. eTale bALasahaja ThaThThAmazkarI thai. ramata adhUrI mUkI te chokaro ghare Avyo. khIra khAvAnI haTha pakaDI. ghara gharanAM kAma karI dIkarAnuM ne potAnuM peTa bharatI mAtA asahAya banI raDI paDI. paDozaNoe dUdha, cokhA, khAMDa ApyAM. khIra banI. dIkarAne te pIrasI, mA kUve pANI bharavA gai. ta. 16-599 bhAta racI de ke koie bharata na bharyuM hoya ! jhaparTI para TeravAM pheravyAnuM yAda che. karakarI komaLatA. zizunA TakAmuMDA jevo ja sparza. hamaNAM huM TeravAmAM e jhapaTIsparzane mANuM chuM. thALImAMnI khIra ThaMDI paDe ne pote jhaTapaTa te ArogI le evI tAlAvelImAM chokaro beTho che. tyAM sAdhu gocarI arthe padhAre che. chokaro potAnI thALInI khIra vahorAvavA taiyAra thAya che. kahe che, 'badhI nahIM vahorAvuM. aDadhI tamArI, aDadhI mArI'. bALasulabha ceSTAthI thALI vacce lITI dorI be bhAga pADe che. pachI thALI upADI sAdhunA pAtramAM khIra vahorAve che. narama khIra baghI ja pAtramAM reDAi jAya che. sAdhu pUche che : 'have tuM kajiyo to nahi kare ne ?' 'nA, nA.' ane tArA varaNAgI ghAsane bacI bhare che. sUraja bhAIbaMdha ghAsa rAta moMghA motI muThThIo bharIne bIDamAM veratI jAya che. caMdra sAthe juhAra juhAra kare che. jhINAM suMvALAM rezamI paDachAyAnI bheTa bAMdhIne AdikALathI UbhuM che ghAsa. e bacukaDuM paNa svAvalaMbI che. potAnA paga para UbhA rahevuM e eno svabhAva che. ghAsa dharatInuM pahelA khoLAnuM saMtAna, kyAreka ghAsa vacce vATa che to kyAreka vATa vacce ghAsa che. varasAdanuM prathama suphaLa che ghAsa ane ghAsa eTale sukALa. vadhe, utsava vadhe, lIlapa vadhe. devanA utsavano zubhAraMbha thAya che javArAropaNathI. javArA tRtRSNA rAkhIe e mRgatRSNAmAMthI ugAraze. lAva, tRSNanAmasmaraNa karuM. keTalA tRSNanAma yAda che ? kuza, dUrvA, lAMpaDI, cIya, lUNI, sosamarI, kAsa, jhapaTI, baralo, (bara) dhAmoDI, lola, dhrAmAu, laMbha (lAMbuM ghAsa jemAMthI sAvaraNI bane), vidaLa, chabbara, bikanna, zaMkhAvalI, bAramAsI, una, royasa, parALa, mAMdhANo, rApatarI, pahADavelA, nAMgaravo, sAmo, layako. kalAdaSTi ane zabdasRSTino virala saMyoga ghe pannAlAla 2. zAha jemanuM bALapaNa gAmaDAmAM vItyuM che evA eka vayaska mitrane meM ghAsanAM nAma pUchyAM, to mitra vicAramAM garaka thaI gayA. thoDI vAra thaMbhIne gaLagaLA bharyA sAde kahe : 'are ! mane to tame mArI mAtA saMbhArI dIdhI ! mane ema ke hamaNAM ja mAtAne pUchIne kahIza. mA gayAM tene yugo vItI gayAM. huM bhUlI gayo. mA saMbhArI de te ghA(sa). tA. sAdhu jAya che. chokaro thALImAM jarAtarA rahela khIra cATe che. sAdhune khIra vahorAvI dIdhAno aphasosa nathI. mAtA AvI ThAmamAM rahela thoDI khIra pharI pIrase che. bIjIvAra rAMdhavAnI vAta ja kyAMthI hoya ? chokarAne manathI saMtoSa che. te ja rAtre peTamAM duHkhAvo thatAM chokaro marI jAya che, paNa bALakane chelle sudhI Ajano divasa saphaLa gayAno AnaMda che, narI prasannatA che. mitro vacce apamAnita chokarAno lajjita cahero, mA pAse kajiyo karatA chokarAnuM raDamasa moM, khIra Thare enI pratIkSA karatuM enuM prasanna mukhAraviMda, sAdhune khIra vahorAvatAM badhI khIra pAtramAM moM para lIMpAyelI rahI. e kSaNone ciraMjIva karavI hoya to ? rasALa paDI chatAM eno AnaMdita manobhAva, pachI e prasannatA mRtyu sudhI kathA athavA zabdacitra to kharuM ja. paNa vadhu samartha mAdhyama to citrakalA che. citrakArlR ane/athavA zilpakAra e caherA para kevA rUDAM bhAva pAtharI zake ! jaina dharmamAM cAra anuyoga che : dravyAnuyoga, caraNakaraNAnuyoga, gaNitAnuyoga ane kathAnuyoga. jaina Agama graMthamALAmAM dvAdazAMgImAM AcArAMga, sUtra-kRtAMga, sthAnAMga, samavAyAMga, Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-pa-99 prabuddhajIvana bhagavatI sUtra ane jJAtAdharmakathAMga sUtra-e rIte kathAnuyogano krama AvelI rUpAMganA; ke pachI "siddhahaima'nI zobhAyAtrAmAM rAjA chaThTho che. siddharAja sAthe cAlatA dhIragaMbhIra hemacaMdrAcArya : eka-ekanI jJAtAdharmakathAmAM be zrutaskaMdha che. temAM ogaNIsa adhyayana che. bhAvabhaMgimAM ke mudrAmAMthI anupama sauMdarya nikhare che. ane te bhAvakanA temAM kathita kathAo be prakAranI che : caritra (banelI) ane kalpita. anubhUtivizvane samRddha banAvanArAM spaMdano jagADI jAya che. A dharmakathAomAM dasa varga che. eka eka gharmakathAmAM pAMcaso pAMcaso prastuta graMthanA citromAM utkRSTa raMga-saMyojana thayuM che. jemake, AkhyAyikAo che; eka eka AkhyAyikAmAM pAMcaso upAkhyAyikAo zaabhavabhaTTanI yajJavedImAMthI Ugato dhumADo; caMDarudrAcAryanA che ane eka eka upAkhyAyikAmAM pAMcaso pAMcaso AkhyAyikA- rAtrivihAranuM aMdhAramayuM ane UbaDakhAbaDa bhUmivALuM dazya ke upAkhyAyikAo che. A rIte pUrvAparanA vicArapUrvaka gaNatarI karatAM abhayadevasUrinA prasaMgamAM nadInuM tathA zrI dharmaghoSasUrinA prasaMgamAM temAM punarukti vinAnI sADA traNa karoDa kathAo che. UchaLatA samudranuM citrAMkana : manabhAvana raMga-saMyojana mATe AvI punarukti vinAnI sADA traNa karoDa kathAonuM citrAMkana kalAkAronI pIMchInI kSamatAno hadayaMgama paraco maLe che. Ama "viSNu thAya tyAre kharuM. paraMtu jJAtAdharmakathAmAMthI keTalIka caritra eTale ke dharmottara purANa"nA "citrasUtra" prakaraNamAM darzAvelAM sarvAgapUrNa citranA banelI ane keTalAMka tatpazcAtuM aitihAsika caritromAMthI 108 caritro cha aMgo-rUpabheda, pramANa, bhAva, lAvaNya, sAdazya ane raMgatAjetaramAM prakAzita "jinazAsananI kIrtigAthA'mAM bahuraMgI citro saMyojananI daSTie prastuta graMthanA citro rasa ane AnaMdanA advaitanuM dvArA jhIlAyAM che. nAnakaDI bArI kholIe ane AkhuM AkAza siMcana karI jAya che. temAM naisargika ane hRdayasparzIsvAnubhavasaMvedya AMkho sAme jhaLahaLAM thAya e rIte temAM jaina dharmanA bhavya ane sAkSAtkAranI jhalaka gocara thAya che. garimAmaya bhUtakALanI thoDIka jhalaka rajU thaI che. vizvanA koipaNa A graMthamAM daSTigocara thatuM pratyeka citra eka virATa jIvanadharma pAse na hoya tevI aNizuddha ane kaDIbaddha jinazAsananI kathAnuM saMkSipta ane kalAmaya nidarzana che to te sAthe lAghavatAthI tavArIkhamAM nIrakhavA maLatI vibhUtio ke vIrapuruSonA caritromAM prAsAdika zailImAM rajU thayela jIvana paricaya te te jIvanakathAnuM surekha dharmasaMskAra ane jIvanapravRttino manorama sumeLa sadhAyo che. A zabdacitra che. A zabdakathAne sAdI, saraLa zabda-gUMthaNI ane mAtra caritro nathI, phakta jIvanagAthA nathI, ghaTanAonI gavAhI lokabhogya abhivyakti dvArA sAvaMta jIvaMta banAvI che. jaina darzana nathI, paraMtu svajIvanamAM udAtta bhAvanAo pragaTAvanArA sAdhu ane tenA sAhityamAM dharabAyelI vyApaka lokopakAratAno sarasa bhagavaMto, viduSI sAdhvIjIo, tejasvI zrAvako ane cAritrazIla anubaMdha jJAnapipAsuonI jijJAsAne saMtoSe e rIte DaoN. kumArapALa zrAvikAonA jIvaMta, kartavyaniSTha ane gharmaparAyaNa jIvananI desAie racyo che, pachI e anAthI muninI kathA hoya ke siddhasena vAstavika tasavIra che. divAkaranI, hemacaMdrAcAryanI gAthA hoya ke hIravijayasUrinI, trizalA prastuta graMthanA pratyeka caritranI sAmenI bAjue nAyakanA mAtAnI vAta hoya ke kozAnI, puNiyA zrAvakanuM kathAbIja hoya ke jIvananA lAdhava Alekhanane anurUpa bahuraMgI citro dvArA zrI azoka rohiNiyAnI. dareka gAthAno anero itihAsa che. jina zAsananI zahA (pAputra) ane zrImatI prArthanA zahAnI kalAkAra belaDIe garimA ane jaina darzananI uccatAno A viziSTa Alekha che. emanI caritranAyakanI sAvaMta jIvaMtasRSTi sarjI che. ahIM kalAkAra yugale sahaja rasapUrNa lekhinI bhAvakane bhAvataraboLa karIne sAcA dharmano prathama potAnA cittataMtramAM saikAo pUrve banelI ghaTanA potAnA rAha batAve evuM sAmarthya dharAvatI ane camatkRtipUrNa che. mAnasacakSuonI madadathI ane paraMparAnA mAdhyamathI potAnA karNapaTane prastuta graMthanI viziSTa maryAdA che. pAlitANA-zrI zatruMjaya, lAdhelI je te ghaTanAne tAdazya anubhavI, temAMnA pAtro tathA pAtronI girinI pAvana godamAM (taLeTI)mAM AveluM samavasaraNa maMdira. enA bAhyAMtara cahalapahala sAthe pUre tAdAmya keLavyuM che ane pachI temanI sthApatyanA sonAne kalAnI suMgadhathI chalakAvI detAM 108 aitihAsika pIMchImAMthI je TapakyuM che temAM citrane sArthakatA ane jIvataMtA bakSanAruM citra A kAla citro. e kAlakhaMDone samAviSTa karatA A pustakane vaikalpika ' pasaMdagIno, ke vizALa daSTi ke aitihAsika pariprekSyano avakAza prANatattva dhabakatuM anubhavAya che, jemake, caMDarudrAcAryane khabhe besADIne rahyo nathI. jaina dharmanA cokkasa phirakAne sparzatA A pustakamAM vihAra karatA nUtana muninI vividha mukhamudrAomAM vilasato samagra jaina dharmanA sAhitya, kalA ane itihAsanI jhINI najare vinayarasyo ahobhAva ane caMDarudrAcAryanI AMkho vATe Tapakato krodha; jonAranI apekSA saMtoSAya tema nathI. kramAnusAra kAlakhaMDamAMthI kapilanA prasaMgamAM upavanamAM vRkSa taLe vicAramagna dazAmAM kapilanI madhyayugamAM hIravijayasUrijI, upAdhyAya yazovijayajI ane lobhavRttinI cADI khAtuM moM ane e ja citranA anya dazyamAM coro, udayaratnajI bAda avaracIna yugamAMthI zAsanasamrATa vijaya ane temanI sAthe nRtyalIna banelA kapila : kevo ajaba laya pragaTe nemisUrijIno paricaya ApavAmAM Avyo che. zAsanasamrATanI pratibhA che e nRtyamAMthI! to kSullaka muninA citraphalakamAM nRtya karatAM karatAM vize bemata nathI. paNa chellA be saikA jeTalA samayamAM ethI vadhu thAkI gayelI nartakInI aMgaDAi ke AhAra ArogatA karagaDa muninA prabhAvazALI ane jinazAsananI kIrtigAthA vadhAranArA anya , moM para UbharAtI AtmaglAninI bhAvAbhivyakti. pUrvasUrio thayA che tyAre graMthanA preraNAdAtA AcAryonA dAdAgura citrano AMtarastrANa bhAva che to bAhya alaMkaraNa che lAvaNya. hovAnA nAte zAsana samrATano samAveza karyo hovAno mane vahema jAge che. guru pratyenA prazasta rAganuM e pramANa ke pariNAma hoi lAvaNyanuM gUMphana AMtarabhAvone vAcA ApanArA pUraka poSaka tattva zake. ATalI aviziSTa maryAdA sAthe A graMthanuM avataraNa eka tarIke ahIM siddha thayeluM che, jemake, zrI mAnatuMgasUrine varadAna AnaMdadAyaka ghaTanA che. ApavA avataratA cakrezvarI devI; AcArya bappabhaTTInI kasoTI karavA Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana traNa vaiSNavajana I DaoN. raNajita paTela (anAmI) tA. 30-1-99, zanivAranA roja, pU. gAMdhI bApunA ekAvanamAM nirvANa dine vahelI savAre AkAzavANInA rASTrIya prasAraNa kAryakramamAM, latA maMgezakaranA kaMThe ne amadAvAda-vaDodarA kendra parathI kuM. madhurIbena (mathurIbena) kharenA kaMThe pU. bApunuM priyabhajana-vaiSNava jana to tene kahIe'-sAMbhaLyuM ane mArA manamAM aneka vicAra UbharAyA. prathama vicAra to RgvedanA aneka devo jevA ke atri, varuNa, indra, hiraNyagarbha, vizvakarmA, prajApati, sUrya, azvinau, yama, rudra, parjanyanI sAthe viSNuno ane e sarva devonA prabhAvano..pachI 'viSNu' zabdamAM rahela mULa dhAtuno ne enI sAthe joDAyela bRhad vyApaka, sarvadarzI parama tattvano. RgvedathI narasiMha mahetAnA kALa sudhImAM viSNu devatAnA anuyAyIo-vaiSNava dharmanA AcAryo ane upAsakono vicAra paNa cittamAM jhabakI gayo. keTakeTalA saMskAranA puTathI puSTa thai narasiMhe eka Adarza vaiSNava-jananI chabi racI ApI che ! Ama juo to, zuddha kavitAnI dRSTie ane ucca tattvajJAnanI dRSTie, narasiMha mahetAnA A vaiSNavajananA bhajana karatAM enAM anya aneka pado- bhajano, prabhAtiyAM sArAM ne ucca koTinAM che...paNa narasiMha jevA bIjA eka vaiSNava-jane eTale ke pU. gAMdhI bApuenarasiMhanA e kAvyamAM varNavelA lagabhaga sarva guNone mAnavadehe jIvI batAvyA ane tethI narasiMhanuM e kAvya gujarAtanI sImAo vaTAvI dezavyApI banI gayuM...ane narasiMhanA kAvyano prabhAva jhIlI, enA saMskArarUpe, bhaktakavi dayArAme paNa e bhAvanA anurAgana jevAM be kAvyo vaiSNava nathI thayo tuM re, harijana nathI thayo tuM re ane 'tAdaza jana tene jANIe re'-lakhyAM : zrI mohanadAsa karamacaMda gAMdhI i.sa.1887nI sAlamAM meTrIka thayA...emanI icchA to vakIla-berIsTara thavAnI nahIM paNa dAkatara banavAnI hatI...jyAre emaNe emanA moTA bhAi samakSa prastAva mUkyo ke 'mane dAkatarI dhaMdho zIkhavA na mokalAya ?' tyAre bhAIe kahyuM : 'e to bApujIne na gamatuM che, tArI vAto karatAM ja teo kahetA ke ApaNe vaiSNava hADamAMsa cUMthavAnuM kAma na karIe. bApujIno vicAra to tane vakIla banAvavAno ja hato.' pitAnI icchA pramANe ne gAMdhI-kuTuMbanA mitra-salAhakAra zrI mAvajI davenI salAha anusAra tathA bhAinI udAra madadathI teo berIsTara to thayA paNa 'ApaNe vaiSNava hADamAMsa cUMthavAnuM kAma na karIe' evA bodhane na gaNakArI, A parama vaiSNave pIDa parAi jANIne, kuSTha-rogI paracure zAstrInI sevA karI-'paraduHkhe upakAra kare toye, mana abhimAna na ANe re'e bhAva ne bhAvanA sAthe-parama vaiSNavajananI sarva guNasaMpadA-sameta, kavi-brahmA kAvyasRSTi race che, sahRdaya bhAvakanA rasakoSane e puSTa kare che, viSNunI jema poSe che ne samatola, guNadoSadarzI vivecaka kvacit ziva to kvacit rudra paNa bane che. Adyakavi narasiMha mahetAe-kavi brahmAe kAvya racyuM, sahradaya bhAvaka jevA pU. bApuno rasakavi ethI poSaNa pAmI puSTa thayo ne trIjA eka vaiSNavajana vivecaka zive---pU. vinobAjIe enI mImAMsA karI. te A rIte 7mI jUna, 1916ne divase kocaraba AzramamAM vinobAjI gAMdhIjIne prathamavAra maLe che ne emane gAMghIjImAM potAne abhipreta krAnti ane zAMtinAM yugapad darzana thatAM emanA ziSya tarIke tA. 16-599 AzramavAsI bane che. aharniza e bApunI nAnI moTI pravRttio, nakhazikha dinacaryAne, ataMdra jAgratipUrvaka, jhINA vivekapUrvaka nihALe che. A trIjA vaiSNavajananA zabdomAM ja ApaNe parama vaiSNava gAMdhIjInA virATa vyaktitvane pAmIe. ghaNAM varasa pahelAM sAbaramatI AzramamAM hato tyAranI vAta che. te vakhate vaiSNavajana to tene kahIe' bhajana avAranavAra gavAtuM, temAM bhaktanAM lakSaNa batAvyAM che. emAMnAM kayAM kayAM lakSaNa keTalI hade mane lAgu paDe che, teno huM manomana vicAra karato raheto, vaLI mArI AMkha AgaLa bApunuM jIvana hatuM. eTale emanA jIvanamAM A lakSaNo kevI rIte ane kyAM dRSTigocara thAya che tenA vicAro paNa mArA manamAM AvyA karatA. bIjAnA mananI tapAsa na karavI joie, potAnA mananI tapAsa ja unnatimAM sahAyaka bane che. paraMtu bApu mAre mana judA nahotA, koi pArakI vyakti nahotA. tethI A lakSaNo emanAmAM kevAM che, te jovAno-cAhe anadhikAra kaho-huM manomana prayatna karato, ane tyAre mArA dhyAnamAM AvatuM ke lagabhaga badhAM lakSaNo bApune lAgu paDe che, paNa 'rAmanAma zuM tALI lAgI' e lakSaNa kaMika ochuM lAgu paDe che. ('gAMdhIH jevA joyA-jANyA' pR. 153) narasiMha mahetAnA Adarza vaiSNavajananI jema, gItAnA gAnAre paNa Adarza 'sthita-prajJa'nI mAnasamUrti samartha zabdomAM kaMDArI che. tatsaMbaMdhe vinobAjI lakhe che. 'huM bApune maLyo' ane emanA upara mugdha thai gayo, te emanI AMtarabAhya ekatAnI avasthA upara. vaLI, karmayoganI dIkSA mane bApu pAsethI maLI. gItAmAM to e kahyuM ja hatuM paNa sAkSAt thayuM bApunA jIvanamAM. gItAnA karmayoganuM pratyakSa AcaraNa meM bApumAM joyuM. gItAmAM sthitaprajJanAM lakSaNo Ave che. e varNana jene lAgu paDe evo sthitaprajJa zarIradhArI bhAgye ja zodhyo jaDe...paNa e lakSaNonI bahu najIka pahoMcI cUkelA mahApuruSane gAMdhIjIne) meM mArI sagI AMkhe joyA' (gAMdhI jevA joyA jANyA-pR. 4). parama vaiSNava bhakta kavi narasiMha mahetAnA bhajanamAM darzAvela Adarza bhaktanA lakSaNomAMthI vinobAjIne gAMdhIjImAM 'rAmanAma zuM tALI lAgI'nI nyUnatA lAgelI paNa e dizAmAM uttarottara guNavRddhi thatAM, e ja pustakamAM vinobAjI lakhe che : 'lagabhaga 1920nA arasAnI vAta che, paraMtu e pachI teo (gAMdhIjI) eTalI jhaDapathI AgaLa vadhatA gayA ke jotajotAmAM teo rAmanAmamAM tanmaya thai gayA, ne AkharamAM to jANe emaNe rAmanAmanI 28 ja lIdhI hatItraNaso-sADA traNaso varasa pahelAM tulasIdAsa ane tukArAme jevI raTa lagAvI hatI tevI ja. ane chevaTe e ja nAma laine teo gayA! kavinA zabdabrahmamAM kevI gajavela jevI tAkAta hoya che ne kAvyamAM nirUpita e zabdabrahmane jIvanamAM mUrta karanAra mAnava kevo atimAnava banI zake che tenI pratIti A traNa vaiSNavajananAM vANI, karma ne mImAMsA dvArA thAya che. +++ mAlika : zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha - mudraka, prakAzaka: nirubahena sodhabhAI zAha diamonds prakAzana sthaLa : 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400 004, phona : 3820296, munnasthAna : kharI prinTiMga varksa, 312/A, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala esTeTa, dAdAjI koDadeva krosa roDa, bhAyakhalA muMbaI-400027, Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 7 varSa : (50) + 10 7 aMka : 6 1 7 tA. 16-6-99 7 zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra ra prabuddha jIvana prabudgha jIvana pAkSika 1939thI 1989 : 50 varSa spades spades spades vArSika lavAjama rUA. 80 taMtrI : ramaNalAla cI. zAha maMgala, aSTamaMgala, mahAmaMgala mAnavajAti game teTalo bauddhika vikAsa sAdhe ane vaijJAnika paddhatithI tarkayukta vAta ja svIkAravAno Agraha rAkhe, to paNa saMsAramAM vakhatovakhata evI ghaTanAo banatI rahe che ke je keTalAka lokone zraddhAnA kSetra tarapha vALe che. jyAre potAnA jIvanamAM ja evI ghaTanAono anubhava thAya che tyAre keTalAye bauddhiko paNa zraddhAnuM AlaMbana levA lAge che. dareka vakhate AvI zraddhA te sAcI zraddhA nathI hotI. kyAreka emAM aMdhazraddhA, vahema, ajJAna, gatAnugatikatA, lAcArI paNa jovA maLe che. Licence to post without prepayment No. 37 O Regd. No. MH / MBI.South / 54 / 99 UMdhI iSTa phalanI prApti ane aniSTano viyoga e sAmAnya mANasanI be mukhya jhaMkhanA hoya che. jyAre potAnI badhI ja gaNatarI paDe ane pariNAma aNadhAryuM juduM ja Ave tyAre mANasa vicAra karato thai jAya che. atizaya lAcArIno prasaMga jyAre AvI paDe che tyAre mANasa zraddhAprerita thai game te vastu karavA tatpara thai jAya che. jIvanamAM sAmAnya krame ke aNadhArI rIte banatI sArInarasI moTI ghaTanAonuM avalokana karatAM karatAM mAnavajAte tenI sAthe saMkaLAyelA keTalAka zubhAzubha saMketonI vicAraNA karI che. ApaNe tyAM jyotiSazAstra, svapnazAstra, zukanazAstra, nimittazAstra ityAdi e rIte racAyAM hatAM. mANasa navuM ghara karAvato hoya, navI dukAna leto hoya, navo dhaMdho cAlu karato hoya, dIkarA-dIkarInI sagAi ke lagnano prasaMga hoya, pravAse ke tIrthayAtrAe jato hoya, koi vidyArthI parIkSA ApavA jato hoya, kanyA sAsare jatI hoya, vahu prasUti mATe piyara jatI hoya, maMdirano zilAnyAsa ke anya utsava hoya, sAdhu-sAdhvInA vihAra hoya-evAM badhAM kAryo nirvighne ane khUba sArI rIte pAra paDe ema sau icchatA hoya che. e mATe divasa, prahara, codhaDiyuM jovAya che ane te vakhate thatA zubha zukanano vicAra paNa thAya che. eve vakhate koI zubha, pavitra vyakti ke vastunAM darzana thAya to potAnuM kArya sArI rIte siddha thaze evI zraddhA baMdhAya che. 'zukana joine re saMcarajo' jevI paMktio kyAreka samUhamAM gavAya che. potAnI dhArelI icchAo, vicArelI yojanAo ke sevelA saMkalpo pAra na paDe tyAre mANasa atyaMta mUMjhAya che, bebAkaLo ane nirAza thaI jAya che. potAnA kAryamAM vighna, aMtarAya, muzkelI, Apatti ItyAdi na Ave e mATe mANasa sAvadha, sarciMta rahe che. bIjI bAju potAnI icchA pramANe ke dhAryA karatAM vadhAre sArI rIte potAnuM kArya pAra paDe che tyAre mANasa AnaMdathI gadagadita thai jAya che. saphaLatA ke niSphaLatAnI AvI ghaTanAo jyAre bane che tyAre tenI sAthe kazIka sAMketika vastuo ke ghaTanAone joDI devAnuM mana keTalAka manuSyane thAya e kudaratI che. AvA saMketo mATe 'maMgaLa' ke 'amaMgaLa' zabda prAcIna kALathI prayojAto Avyo che. aneka peDhIonA lAMbA samayanA ekasarakhA anubhavane AdhAre keTalIka vastuo 'maMgaLa' ke 'amaMgaLa' tarIke gaNAvA lAge che ane pachI enI paraMparA cAlu thAya che. zubha prasaMge goLa, dhANA ke goLamizrita dhANA, dahIM, kaMsAra, lApasI, sukhaDI, peMDA, koparuM vagere khAvA-khavaDAvavAno rivAja che. A badhAM khAgha-dravyone maMgalamaya mAnavAmAM Ave che. enI vaheMcaNImAM utsAhanuM, AnaMdollAsanuM vAtAvaraNa prasarI rahe che. potAnuM kArya pAra paDyAno, kAryamAM phateha meLavyAno emAM saMketa rahelo hoya che. AvAM maMgalone dravyamaMgala kahevAmAM Ave che. evA prasaMge je maMgalamaya stuti karavAmAM Ave che, navakAra maMtra vagere bolavAmAM Ave che tene bhAvamaMgala kahevAmAM Ave che. ke maMgala gaNAtI vastuonuM ke tevA jIvonuM potAnA kAryanA zubhAraMbhe anAyAsa sAkSAt darzana karavuM sauthI uttama gaNAyuM che. evuM maMgaladarzana anAyAsa zakya na hoya to tene sAmethI yojanApUrvaka maMgAvIne jovuM te paNa sAruM gaNAya che. paraMtu evI paNa jyAM zakyatA na hoya tyAM chevaTe tenI AkRtinuM darzana karavuM Avazyaka ane iSTa manAya che. udAharaNa tarIke mANasa koi zubha kArya mATe gharethI prasthAna karato hoya te vakhate ja barAbara acAnaka sAmethI gAya AvatI hoya ke hAthI Avato hoya to te sArA zukana gaNAya. gAya hAthI anAyAsa acAnaka na AvatAM hoya, paNa koI svajane ke mitra evI goThavaNa karI rAkhI hoya athavA pote jAte evI goThavaNa karAvI hoya ke barAbara te ja vakhate sAmethI gAya ke hAthI laI AvavAmAM Ave ane potAne sArA zukana thayA ema mANasa mAne ane manAve tevuM paNa banatuM AvyuM che. AvI paNa jyAre zakyatA hoya tyAre phoTA ke citramAM gAya ke hAthI ke anya maMgala vastunAM darzana karI mANasa saMtoSa meLave che ane prasthAna kare che. zubha maMgaLa zukana mATe dareka mANasanI zraddhA ekasarakhI na hoya. koika zraddhALuo bhagavAnanA ke devadevInA ke potAnA vaDIlo ke svajanonA phoTAnAM darzana kare che. kyAreka phoTo ke AkRti na hoya tyAre temanA nAmano jayajayakAra uccArAya che. na zubha prasaMga ke zubha kAryanI vAta na hoya to paNa keTalAka lokone maMgaLa AkRtionuM rojeroja savAranA UThIne ke anya samaye niyamita darzana ka2vAno rivAja hoya che ke jethI divasa sAro jAya. Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ che. prabuddhajIvana - tA. 16-699 mahAbhAratanA droNaparvamAM lakhyuM che ke rAja darabAramAM jatAM pahelAM svapno, deva-devIonAM Ayudho, upakaraNo, vAhano vagere maMgaLamaya. mahArAjA yudhiSThira svastika, vardhamAna, naMdyAvarta, jaLapUrNa kuMbha, manAya che. te te vastunuM potAnuM ke tenI AkRtinuM darzana zukanavaMtu agni, mALI, hAra, kaMkuma, dahIM, ghI, madha, mAlA, kanyA vagere ane ISTa phaLanI prApti karAvanAra manAya che. Ama maMgala gaNAtI mAMgalika dravyonAM ke vyaktinAM darzana karI letA. vastuonI yAdI ghaNI moTI thAya che. jaina, bauddha ane vaidika judA judA vAre koI judI judI vastu maMgalarUpa gaNAya che ane paraMparAnI-ema traNe paraMparAnI kula vastuonI saMkhyA to ethI paNa mATe hiMdI bhASAnI eka lokokti ghaNAM varSo pahelAM sAMbhaLI hatI, vadhI jAya che. maMgala vastunA darzanamAM zraddhA duniyAnA anya dharmomAM jemake amuka vAre dahIM, amuka vAre dhANA, amuka vAre goLa, amuka ane AdivAsI jAtiomAM paNa jovA maLe che. vAre haLadaranAM darzana maMgaLamaya manAya che. A badhI mAMgalika vastuomAM je vadhu vyApaka rIte pracalita, lokajIvanamAM AvI vividha prakAranI mAnyatAo rahelI che. rahI che emAMnI thoDIka A pramANe che : svastika, naMdyAvarta, kaLaza, kyAMka enI sAthe dharmane sAMkaLavAmAM paNa Avyo che. vardhamAnaka (zarAva-zako), dIpaka, dhUpa, darpaNa, cAmara, chatra, 'zabdano sAdo artha thAya che zubha, pavitra, pAparahita, akSatapAtra, ratnapAtra, dhvaja, sUrya, caMdra, nakSatra, bhadrAsana, vinarahita. "maMgala' zabdamAM maM, ga ane la e traNa akSaro che. matsyayugala, gaja, gAya, vRSabha, siMha, azva, kamaLa, puSpa, mALA, e akSarone anulakSIne "maMgaLa" zabdanA judI judI rIte artha karAya aMkuza, dhanuSyabANa, goLa, dahIM, madha, vRkSa, kuMbha, agninI jvALA, kanyA, rocanA (tilaka karavAnI sAmagrI), kaMku, zrIphaLa, maMgala athavA mAMgalya zabda judIjudI rIte vyutpanna karavAmAM nADAchaDI, ghI, hAra ucaka), amuka pakSI ane teno avAja, akSata, Avyo che. e zabdamAM "ma", "mA" "gala", "gAla' jevA zabdo phaLa, ghaMTanAda, bIjanI caMdrakalA, lADu, lADunuM pAtra (modakapAtra), rahelA batAvavAmAM Ave che ane te pramANe arthaghaTana karavAmAM Ave vAcharaDA sAthe gAyabALaka sAthe mAtA, zaMkha, cakra, rUdrAkSa ityAdi che. AvI bhinnabhinna vyAkhyAomAMthI nIcenI keTalIka vyAkhyAo maMgalamaya manAya che. A yAdI haju paNa moTI thaI zake. juo : maMgala-mAnyatAmAM judA judA dharmo vacce ghArmika saMkucitatA rahI maM gAlayai bhavAo maMgalamihevamAi nettA / nathI. teomAM paraspara AdAnapradAna thatuM rahyuM che. mi athavA mA eTale ke pApane je gALI nAkhe che te maMgala sAkSAt maMgala vastuonAM darzana karavAM e eka vAta che ane kahevAya che.) jhINI najare joine koika rekhAomAM maMgaLa AkRtiono meLa vizeSAvazyaka bhASyamAM "maMgala' zabda samajAvatAM kahyuM che ? besADavo e bIjI vAta che. AkAzamAM vAdaLAMomAM, pANInA taraMgomAM, vRkSanA pAMdaDAMomAM, mATInA DhagalAomAM, Arasa vagere mAM gAlayati bhavAditi maMgalaM saMsArAdapanayatItyarthaH / paththaranA paDamAM, kApelA hAthIdAMtamAM, hAthapaganI rekhAomAM zaMkha, ethavA mA bhUta zAstra - vipnA mAlata / cakra, kaLaza, svastika, dIpaka, saMdyAvarta ityAdi zubha AkRtio mane bhavathI eTale ke saMsArathI dUra kare che eTalA mATe te mANasa zodhI kADhe che. jaina dharmanI mAnyatA pramANe tIrthakara maMgala che. athavA gala eTale vijJa. zAstranA adhyayananA prAraMbhamAM paramAtmAnA aMgAgonI rekhAomAM AvI AkRtio jovA maLe che. amane vighna na ho mATe maMgala.] temanA dehamAMthI nIkaLatA pudgala paramANuo dvArA AvI AkRtio vaLI vizeSAvazyaka bhASyamAM kahyuM che : racAya che. maMgijjae'dhigammai jeNa hiyaM teNa maMgalaM hoI / / bauddha graMtha "lalitavistarAmAM varNana che ke tathAgata bhagavAna, ahavA maMgo dhammo taM lAi tayaM samAdatte // buddha mATe sujAtA jyAre khIra banAvavA dUdha ukALatI hatI tyAre jenA dvArA hitanI mAgaNI karavAmAM Ave che ane prApti thAya dUdhanA UMce AvatA UbharAmAM ene zrIvatsa, svastika, naMdyAvarta, che te maMgala kahevAya che. athavA "maMgala'no artha gharma thAya che ane pA vagere maMgala AkRtio nihALavA maLI hatI. e je dharma prApta kare che te maMgala kahevAya che.] tasmina khalvapi kSIraM zrIvatsa svastika maMgala' zabdanI bIjI keTalIka vyAkhyAo nIce pramANe che : nandyAvartapadma vardhamAnAdinI maMgalyAni saMdRzyate sma / mA galo bhUditi maMgalam / manuSyanA zarIramAM judI judI rekhAonI AkRtio jovA maLe (je gala arthAt vijJano nAza kare che te maMgala.]. che. puruSanA zarIramAM 32 uttama lakSaNo (vyaMjana) hoya che ane 80 madyanti hRSyanti aneneti maMgalam / nAnAM lakSaNo (anuvyaMjana) hoya che. A lakSaNo maMgalarUpa manAya che eTale enI dorelI AkRtinAM darzana paNa maMgaLarUpa kahevAya che. je prasanna kare te maMgala.] jaina dharmagraMtha "sthAnAMgasUtra'mAM tathA bauddha dharmagraMtha "mahAvastu, mAnte pUjyante'neneti maMgalam / "mahAvyutpatti', "arthavinizcayasUtranibaMdhana" "lalitavistarA' vagere (jenA vaDe pUjA thAya che te maMgala.] graMthomAM A badhAM lakSaNo batAvavAmAM AvyAM che. lokajIvanamAM AvI mAMgalika vastuonI vibhAvanA atyaMta ATalI badhI maMgaLa vastuo hoya to vakhata jatAM emAM pasaMdagI prAcIna kALathI jovA maLe che. samaya jatAM ene dharmakAryomAM paNa karavAnA prasaMgo pa karavAnA prasaMgo paNa UbhA thAya. kaI maMgaLa vastu karatAM kaI maMgaLa, sthAna maLyuM, moTA dhArmika prasaMgomAM mAMgalika vastuonAM darzana vasta caDiyAtI che eno nirNaya to loko pote ja anubhava dvArA anivArtha manAyAM, vaidika. jaina ane bauddha prAcIna dharmagraMthomAM enA karatA rahe che. vakhata jatAM ATha maMgala vastuonuM mAhAtmya vadhI ullekho maLe che. gayuM. A AThanI saMkhyAne sthira karavAmAM jaina dharme mahattvano phALo jaina dharmamAM covIse tIrthaMkara bhagavAnanAM lAMchano, temanAM Apyo che. alabatta, AThanI saMkhyA ja zA mATe ? vadhu ke ochI prAtihAryo, tIrthakara bhagavAnanI mAtAne AvatAM cauda (athavA soLa) kema nahi?--e vize judA judA tarka thaI zake, paNa nizcita kAraNa Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-6-9 prabuddhajIvana jANavA maLatuM nathI. pUrvakALanA lokonA anubhave ja emAM mahattvanuM mUrtipUjaka jaina maMdiramAM aSTamaMgalanI pATalI avazya hoya ja che. kArya karyuM haze ! athavA eka mAnyatA pramANe devoe ja A AThanuM moTAM pUjano vakhate paNa pATalApUjanamAM eka pATalA para aSTamaMgalanI nirmANa karyuM haze. ATha AkRtio cAMdInA patarAmAM dorelI hoya che ane enuM pUjana jaina dharmamAM aupapAtikasutra, rAyapaseNiyasUtra, AcAradinakara karavAmAM Ave che. ityAdi prAcIna graMthomAM aSTa maMgalano je pramANe nirdeza maLe che. brAhmaNa paraMparA karatAM jaina ane bauddha paraMparAmAM maMgala te anukrame A pramANe che : (1) svastika, (2) zrIvatsa, (3) vastuonI AThanI saMkhyA savizeSa sthira thayelI che. AThano saMkhyAMka naMdyAvarta, (4) vardhamAnaka, (5) bhadrAsana, (6) kaLaza, (7) darpaNa eTalo badho daDha thai gayo ke kyAMka sAta ke nava ke agiyAra maMgala ane (8) matsyayugala. AkRtio doravAmAM ke kotaravAmAM AvI hoya to paNa te "aSTamaMgala' "suzrutasUtrasthAna'mAM dasa prakAranAM maMgala darzAvavAmAM AvyAM tarIke ja oLakhAtI rahI. sAMcInA bauddha avazeSomAMnA eka staMbhanA toraNo para paththaramAM kotarelI laTakatI mALAo jovA maLe che. e strIputriNI savatsAgo vardhamAnaM alaMkRtA / mALAomAM koIkamAM nava maNakA che, to koikamAM agiyAra ke sAta che che. dareka maNakA upara eka eka maMgalanI AkRti kotaravAmAM AvI kanyA matsyAH phalaM cAmaM svastikAn modakAH dadhiH // che. u. ta. eka mALAmAM khaDuga, parazu, zrIvatsa, matsyayugala, A dasa maMgala che : (1) bALaka sAthe mAtA, (2) vAcharaDA kamaLa, bhadrAsana, aMkuza, darpaNa ane vRkSa ema nava AkRtio che, sAthe gAya, (3) vardhamAna, (4) alaMkRtA eTale zaNagArelI kanyA, bIjI eka mALAmAM vRkSa, puSpa, mALA, parazu, matsyayugala, kamaLa, (5) mInayugala, (6) phaLa, (7) cAmara, (8) svastika, 9) lADu. bhadrAsana, zrIvatsa, khaga, darpaNa ane aMkuza ema agiyAra ane (10) dahIM. AkRtio che, to trIjI eka mALAmAM vacalA moTA maNakAmAM kamaLanA "viSNusmRti'mAM "aSTamaMgala'no nirdeza che ane emAM ATha AkAre naMdyAvarta che, ane eka bAjunA traNa maNakAmAM matsyayugala, maMgala A pramANe gaNAvavAmAM AvyAM che : (1) pUrNakuMbha, (2) aMkuza tathA bhadrAsana che ane bIjI bAjunA traNa maNakAmAM khaga, Adarza eTale ke darpaNa, (3) chatra, (4) dhvaja, (5) patAkA, (6) darpaNa ane bhadrAsana che. Ama sAta maNakAnI A mALA "aSTamaMgala zrIvRkSa athavA zrIvatsa, (7) vardhamAna ane (8) naMdAvarta. mALA' tarIke oLakhAya che. vaLI emAM bhadrAsana baMne bAju che. mAtra dharmagraMthomAM ja nahi, citrazilpAdi kalAomAM paNa sAranAtha ane mathurAmAMthI kuzAnayuganA maLelA avazeSomAM aSTamaMgalane sthAna maLyuM hatuM. jaina dharmamAM prAcIna avazeSomAM ke bhagavAna buddhanI pratimAnI upara rAkhavAmAM AvatA corasa athavA kalAkRtiomAM aSTamaMgalanuM rekhAMkana jovA maLe che. mathurAnA kaMkAlI vartuLAkAra chatramAM mAMgalika cihano kotaravAmAM AvelA joi zakAya TIlAmAMthI maLelA jaina AyAgapaTTomAM aSTamaMgalanI AkRti che. te * che. AmAMnA vartuLAkAra chatramAM ghaDiyALanA AMkaDAnI jema bAra eTale Azare be hajAra varSa pUrve aSTamaMgalane jaina dharmamAM tathA AkRtio vartuLAkAre kotaravAmAM AvI che. emAM svastika, zaMkha, zilpAdi kalAmAM vyavasthita rIte mahattvanuM sthAna maLI cUkyuM hatuM. kaLaza, zrIvatsa, matsyayugala, naMdyAvarta, akSatapAtra, vardhamAna e koika AyAgapaTTamAM aSTamaMgalanI vacce tIrthakara bhagavAnanI AkRti ATha uparAMta cAra phUlapAMdaDI che. mathurAnA corasa chatramAM zaMkha, kotaravAmAM AvI che. Abu delavADA, khajurAho vagere ghaNAM prAcIna vardhamAnaka, kaLaza, zrIvatsa, akSatapAtra, svastika, matsyayugala ane jaina maMdiromAM aSTamaMgalanI AkRtinI kotaraNI thayelI che. prAcIna naMdyAvarta ema ATha AkRtio che. jaina hastapratomAM paNa aSTamaMgalanuM citrAMkana jovA maLe che. jemaNe potAnA sikkAo para aSTamaMgala kotarAvyAM hoya evA aSTamaMgalano mahimA jaina dharmamAM sauthI vizeSa che. pratyeka tIrthakaranA rAjAomAM dakSiNanA jainadharmI pAMca rAjAo che. AzcaryanI vAta samayamAM ATha pratihAryanI jema aSTamaMgala hoya ja ema manAya che. to e che ke saurASTramAM jUnAgaDha pAse AvelI bAbA pyArAnI guphAmAM maMgala vastuo to aneka hoya. zubha prasaMge mANase keTalI je kramamAM aSTamaMgala jovA maLe che e ja kramamAM dakSiNa bhAratanA vastuonAM darzana karavAM joIe ? mANase jema e viSayamAM vistAra A sikkAo upara aSTamaMgala jovA maLe che. e samaye rUDha thayelA karyo tema saMkSepa paNa karyo. ema karatAM karatAM ATha vastuo para te krama anusAra svastika, zrIvatsa, naMdyAvarta, vardhamAnaka, bhadrAsana, zaru thayo e ATha vastaonAM sAkSAta darzanamAM paNa vAra lAge. dA. darpaNa ane matsyayugala e pramANe aSTamaMgala che. eTale eka ja sthaLe eka sAthe AThe vastuonI AkRti AvI jAya prAcIna samayamAM mAtra dharmasthAnakomAM aSTamaMgala kotaravAno nI yojanA thai. e vyavahAra ane saraLa banI. AraMbhamAM kadAca pitAja anakrame gharomAM paNa praveyo hato. gharanA pravezadvAra para mANasa AThe AkRtio svahaste dorato ke bIjA pAse dorAvato aSTamaMgala kotarAtAM ke cItarAtAM hatAM. mANaso potAnI priya kiMmatI haze. paNa pachIthI to kotarelI ke dorelI AkRtivALA taiyAra maLatA vastu para aSTamaMgala kotarAvatA. be hajAra varSathI vadhu prAcIna evI pATalA ke pATalIno upayoga mANasa karavA lAgyo. eka talavAra maLI che ke jenI mUTha para aSTamaMgalanI ATha AkRtio jaina, bauddha ane brAhmaNa paraMparAnI keTalIka kalAkRtiomAM eka doravAmAM AvI che. (alAhAbAdanA saMgrahasthAnamAM A talavAra che.) athavA vadhu mAMgalika AkRtio kotaravAmAM AvelI jovA maLe che. takSazIlAmAMthI maLelI sonAnI eka prAcIna vIMTI upara paNa nava maMgala paraMtu A badhI mAMgalika AkRtiomAMthI phakta AThanI ja pasaMdagI kotaravAmAM AvyAM che, jemAM naMdAvarta be vAra che. karIne ene "aSTamaMgala' tarIke pracalita karavAmAM ane ene pUjanIya bauddha dharma jyAM phelAyo evA dezomAM paNa aSTamaMgalano pracAra gaNavAmAM jaina dharmano sauthI vadhu phALo che. prAcIna kALathI thayo che. aSTamaMgalanI tAMtrika upAsanA tibeTamAM haju sudhI pracalita aSTamaMgalanI A paraMparA jaina dharmamAM vartamAna samaya sudhI jIvaMta che. bhUTAnanA rAjAe potAnA sikkA para aSTamaMgalamAMthI keTalIka ane pracalita rahI che ane Aje paNa jaina maMdiromAM "aSTamaMgala"nI AkRtio kotarAvI hatI. dhAtunI pATalInI pUjA thAya che. tIrthaMkara bhagavAnanI pUjA karyA pachI aSTamaMgalanI ATha AkRtio pratIkarUpa che. pratIka tarIke jenI aMte aSTamaMgalanI pUjA karavAno rivAja che. pratyeka zvetAmbara gaNanA thAya tenuM arthaghaTana judA judA daSTikoNathI judI judI rIte Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 thai zake. AthI jaina, bauddha ane hiMdu dharmamAM A pratIkonAM arthaghaTana judI judI rIte thAya e saMbhavita che. chellA keTalAka samayathI zvetAmbara jaina paraMparAmAM aSTamaMgalano krama A pramANe rUDha thayo che. (1) svastika, (2) zrIvatsa, (3) naMdyAvarta, (4) vardhamAnaka, (5) kaLaza, (6) siMhAsana, (7) mInayugma ane (8) darpaNa. A ATha AkRtione kalAkAro vividha kalAtmaka rIte rahyA hoya che. prabuddhajIvana jaina digaMbara paraMparAmAM prAcIna samayamAM be judA judA pravAho jovA maLe che. eka pramANe aSTamaMgala cheH chatra, cAmara, dhvaja, svastika, darpaNa, kaLaza, vardhamAnaka ane siMhAsana. bIjA pramANe aSTamaMgala che suvarNakaLaza, vardhamAnaka, darpaNa, vIMjhaNo (paMkho), dhvaja, chatra, cAmara, svastika. vartamAna samayamAM zvetAmbara paraMparAmAM cAra cAranI joDImAM upara nIce ema ATha maMgala AlekhavAmAM AvyAM hoya che. evI aSTamaMgalanI pATalImAM uparanI hAramAM svastika, zrIvatsa, kaLaza ane bhadrAsana ane nIcenI hAramAM naMdyAvarta, vardhamAna, mInayugala ane darpaNa jovA maLe che. vaDodarAnA eka zvetAmbara jaina maMdiranI jUnA vakhatI aSTamaMgalanI pATalImAM A krama judo che. emAM uparanI hAramAM darpaNa, bhadrAsana, kaLaza ane vardhamAnaka che ane nIcenI hAramAM mInayugala, zrIvatsa, svastika ane naMdyAvarta che. (Ano phoTo 'jaina ArTa enDa ArkiTekcara khaMDa- 3mAM chapAyo che.) jaina zvetAMbara paraMparAmAM aSTamaMgalanA kramamAM kyAreka pheraphAra ajANatAM thato rahyo che, paraMtu ATha maMgala AkRtio be-aDhI hajAra varSathI eTale ke bhagavAna mahAvIra svAmInA samayathI enI e ja rahI che. A ATha maMgalanA vizeSArtha vize ApaNe joieH svastika : aSTamaMgalamAM sau prathama svastika hoya che. svastika (enA uparathI zabda Avyo che sAthiyo) eka uttama maMgala tarIke hajAro varSathI manAya che. jaina, bauddha ane vaidika e traNe paraMparAmAM arthAt samagra bhAratIya saMskRtimAM svastikanuM sthAna gauravavaMtu rahyuM che. svastika eTale zubha, maMgala ane kalyANakArI. je svasti arthAt bhaluM, AzIrvAdarUpa kare svastika, svastikanI AkRti sarala, ramaNIya ane AhlAdaka che. sAthiyo karavAnuM nAnA bALakane paNa AvaDe evuM che. svastika zubhecchAnuM, svAgatanuM pratIka che. svastika supArzvanAthanuM lAMchana che. te svastikamAM prathama sIdhI UbhI lITI ane pachI adhavaccethI sIdhI ADI lITI hoya che. e vattAnI eTale ke vRddhinI nizAnI che. A UbhIADI-maLIne cAra thayelI lITIne cheDe cAra pAMkhiyAM doravAmAM Ave che. eTale koipaNa cAra vastunA pratinidhi tarIke ene ghaTAvI zakAya. vaidika paraMparAmAM svastika cAra puruSArtha-dharma, artha, kAma ane mokSanA pratIka tarIke athavA cAra yuga-satya, tretA, dvApara ane kalinA pratIka tarIke gaNavAmAM Ave che, svastika zAMti ane sukhanuM pratIka che. tA. 16-6-99 svastikamAM pratyeka lITInuM pAMkhiyuM jamaNI bAju vaLe e sIdho svastika che ane te maMgaLarUpa che. pAMkhiyAM DAbI bAju vaLe to e UMdho svastika bane che ane te amaMgaLarUpa gaNAya che. (hiTalare A UMdhI svastika potAnA cihna tarIke svIkAryo hato.) zrIvatsa : jaina paraMparAmAM svastikane deva, manuSya, tiryaMca ane nArakI e cAra gatinA pratIkarUpe paNa mAnavAmAM Ave che. jina maMdiromAM tIrthaMkara bhagavAnanI dravyapUjAmAM cokhAno sAthiyo karavAmAM Ave che. sAthiyA upara traNa DhagalI karavAmAM Ave che. traNa DhagalI te samyag darzana, samyag jJAna ane samyak cAritrarUpI traNa ratno che. enI upara ardhacaMdrAkAra AkRti karAya che te siddhazilA che ane tenI upara nAnI DhagalI te siddha bhagavaMto che. jIve e cAragatimAMthI traNa ratno vaDe nIkaLI mokSagati prApta karI siddhazilA para pahoMcI tyAM anaMta kALa mATe vizuddha AtmasvarUpe sthira thavAnuM che. saMskRta zabda 'zrIvatsa' eTale puruSanI chAtIno madhyabhAga. vAMkaDiyA vALa Uge che e aMgane 'zrIvatsa' kahevAmAM Ave che. sAmAnya puruSane chAtInA madhyabhAgamAM, nAnA khADA jevA bhAgamAM jyAM thoDA mANaso karatAM mahApuruSonuM zrIvatsa zobhAyamAna ane pauruSa tathA puruSArthanuM pratIka manAya che. tIrthaMkaronI pratimAmAM A zrIvatsa cokaTa AkAre kalAtmaka rIte upasAvavAmAM AvyuM hoya che. hiMdu paraMparAmAM bhagavAna zrI viSNunA chAtInA e madhya bhAgane zrIvatsa kahevAmAM Ave eTaluM ja nahi, zrIvatsa viSNunA 'lakSaNa' tarIke paNa oLakhAya che. zrIvatsa zItalanAthanuM lAMchana che. che hRdayamAMthI sphure che. eTale hRdaya athavA enA pratIka tarIke zrIvatsa chAtImAM hradaya raheluM che. tIrthaMkara bhagavAnanI dezanA emanA dezanAnuM udgamasthAna che. AthI A pavitra aMgane maMgaLamaya mAnavAmAM Ave che. cokaTa ke hIrA jevI AkRtine kalAtmaka rIte zilpIo ane citrakAro vikasAvatA gayA ane samaya jatAM ene kamaLa ke anya phUla ke pAMdaDInA jevI AkRti apAi. eka nAnI ane eka moTI lAMbI pAMdaDI jevI AkRti paNa banAvAi che ane parAgayukta puSpa jevI AkRti paNa thai che. lAMbA, TUMkA kiraNo sahita sUrya jevI AkRti paNa dorAi che, vastutaH kalAkAroe ene judI judI rIte vikasAvI ane pachI enI paraMparA cAlI. kyAreka to A zrIvatsa che ema oLakhI paNa na zakAya evI aTapaTI AkRtio dorAi che. 'zrIvatsa' e manuSyanA eka zubha aMgalakSaNa tarIke manAya che. eTale maMgala vastuomAM enI gaNanA thavA lAgI, eTaluM ja nahi, vakhata jatAM aSTamaMgalamAM paNa ene sthAna maLyuM che. baMdhAvarta H naMdyAvarta e svastikanuM ja vadhu vikasita ane kalAtmaka svarUpa che. naMdyAvartanI AkRti bauddha ane jaina paraMparAmAM jeTalI jovA maLe che eTalI brAhmaNa (hiMdu) paraMparAmAM jovA maLatI nathI. bauddha paraMparA karatAM jaina paraMparAmAM te vizeSa jovA maLe che. jaina paraMparAmAM te sunizcitapaNe, anivAryarUpe adyApi paryaMta satata jovA maLe che. aranAtha bhagavAnanuM e lAMchana che. naMda athavA naMdi sAthe Avarta zabda joDAtAM naMdAvarta athavA naMdyAvarta zabda thAya che. naMda athavA naMdi zabda AnaMdanA arthamAM che. Avarta zabdanA vaLAMka, vartuLa, vamaLa, pharIthI AvavuM ityAdi artho thAya che. naMdyAvarta sukhanA AvartanarUpe che. sAthiyI cAra gatino sUcaka che tema naMdyAvarta paNa cAra gatino sUcaka che. naMdyAvartamAM pratyeka gatinuM pAMkhiyuM aMdara vaLAMka laI pachI bahAra nIkaLe che. cAra gatirUpa saMsAra Avarta eTale ke vamaLothI bharelo che. emAMthI nIkaLavuM duSkara che. nadI ke samudranA pANImAM vamaLamAM phasAyelo mANasa DUbI jAya che. koika ja bhAre baLa vAparI emAMthI bahAra nIkaLI zake che. tevI rIte saMsAranA A vamaLomAM na phasAtAM sAvadhAna banI bahAra rahevuM joie ane jo phasAyA to jabaro puruSArtha ane parAkrama karI emAMthI bahAra nIkaLavuM joie. naMdyAvartano artha bIjI rIte paNa ghaTAvAya che. naMdyAvartamAM pratyeka lITI kendrathI bahAra nIkaLe tyAM sudhImAM emAM nava khUNA Ave che. navano AMka nava nidhino sUcaka che. navano AMka akSaya manAya che kAraNa ke ene game teTalAthI guNavAmAM Ave to AvelA javAbano saravALo karI Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-6-99 prabuddhajIvana nava thaI jAya che. AthI naMdyAvartane akSaya nidhinA pratIka tarIke paNa che ane mokSagati meLavI zake che. A arthamAM AsananuM-bhadrAsananuM mAnavAmAM Ave che. naMdyAvarta sukhasamRddhinA AvAsa tarIke paNa mahattva che. eTale ene aSTa- maMgalamAM sthAna apAyuM che. digaMbara oLakhAya che. naMdyAvartanI AkRtine "sarvatobhadra' paNa kahevAmAM Ave paraMparA pramANe tIrthaMkaranI mAtAne AvatAM svapnomAM eka svapna che. cAre bAjuthI eka sarakhI suMdara kalAtmaka A maMgala AkRti gamI siMhAsananuM che. jAya che. macayugala : vardhamAnaka-zarAvasaMpuTa : mIna athavA malya eTale mAchalI. matsyayugala, mInayugma, aSTamaMgala'mAM eka maMgala te vardhamAna athavA vardhamAnaka che. athavA mInamaithuna eTale be mAchalI. maMgalamAM A baMne mAchalIo eno artha thAya che ke je vRddhi pAme che athavA je vRddhi kare che te. vardhamAnaka paraspara sanmukha hoya che. kyAreka baMne mAchalI paraspara vimukha paNa eTale nAnA ke moTA koDiyA jevuM mATInuM vAsaNa (pachIthI e dhAtunuM batAvAya che.) A baMne mAchalIone nara ane mAdAnA yugala tarIke paNa thayuM). ene mATe bIjo saMskRta zabda che "zarAva'. A zarAvanA gaNavAmAM Ave che. mInayugala sukhanuM pratIka che. khADAmAM cIjavastuo, khAdyapadArtho mUkI zakAya. jo khAnArane moDuM thAya prAgaitihAsika kALathI janajIvanamAM mAchalInuM mahattva to zarAva para bIjuM zarAva DhAMkavA mATe vaparAya che. Ama, eka zarAva svIkArAyeluM che. jaLacaramAM te agragaNya che. pANImAM taravAnI ane upara bIjuM zarAva goThavavAmAM Ave che tyAre te zarAvasaMpuTa bane che. A kinArAthI sAmA kinArA sudhI tarI javAnI zakti enAmAM rahelI kyAreka "zarAva saMpuTa'ne badale phakta "saMpuTa' zabda vaparAya che. saMpuTa che. mAchalIne pANImAM taratI jovI e rasano viSaya banI zake che. thavAthI vastu surakSita bane che. upara nIce ema baMne bAjuthI ene rakSaNa mAchalI buddhizALI prANI che. enA ghaNA prayogo Adhunika vaijJAnikoe maLe che. karelA che. (koIka mAchalIgharamAM plAsTikanA motI jeTalA nAnA daDAthI | upara nIcenA zarAva khasI na jAya eTalA mATe ene nADAchaDIthI mAchalIone ramata ramatI joIne Azcaryamugdha thai javAya che.) bAMdhavAmAM Ave che. (zarAva parathI "sAvalA' zabda AvelA che.) ApaNI bAra rAziomAM eka rAzi te mIna rAzi che. bhagavAna lagnavidhimAM zarAva saMpuTano upayoga maMgalakriyA tarIke thAya che. viSNunA avatAromAM eka avatAra te masyAvatAra che. aDhAra vardhamAnakanI yaMtramAM dorelI AkRti taMtravidyAnI sAdhanAmAM paNa purANomAM eka purANanuM nAma matsyapurANa che. Ama ApaNAM sAMskRtika upayogI manAya che. vArasAmAM masyAnuM sthAna mahattvanuM raheluM che. digaMbara paraMparA pramANe, kaLaza : tIrthaMkaranI mAtAne AvatAM svapnomAM eka svapna mInayugalanuM che. kAmadevane sAmAnya rIte "makaradhvaja' tarIke oLakhAvavAmAM Ave - bhAratIya saMskRtimAM kaLazanuM mahattva TheTha prAcIna kALathI jovA maLe che che. kuMbha mallinAtha bhagavAnanuM lAMchana che. jaLathI bharelo kuMbha e che. makara eTale magara. paNa keTalIka vAra kAmadevane "mIna- dhvaja' tarIke ' paNa oLakhAvavAmAM Ave che. joke emAM kyAreka eka ja mIna jIvananI pUrNatAnuM pratIka che. jaLa jIvananirvAhanuM mahattvanuM sAdhana che. ghare ghare kuMbha hoya che. jaLane jIvana tarIke oLakhAvavAmAM Ave che. (mAchalI) hoya che, to kyAreka mInayugala paNa hoya che. jinezvara jaLa zuddhinuM paNa pratIka che. jaLasnAnathI mANasa vizuddha bane che. beDuM bhagavaMta AgaLa kAmadeve potAno dhvaja nIce mUkI dIdho evo artha paNa bharIne sAmethI AvatI panihArI zukanavaMtI manAya che. tIrthaMkara ' A maMgalano ghaTAvavAmAM Ave che. sAmudrika zAstra pramANe zarIranA judAM judAM aMgomAM rekhAonI bhagavAnanA janma samaye snAtra mahotsava devo kare che, tyAre teo vividha jAtinA kaLaza bharIne bhagavAnane meru zikhara para snAna karAve che. Ama AkRtiono bhAsa thAya che. e rIte mANasanA hAthanI chellI TacalI kaLaza e paripUrNatAnuM pratIka che. koipaNa kArya pUrNa thAya eTale kaLazanI AMgaLInI nIce hatheLInI kinAra pAse malyanI AkRti hoya to sthApanA karavAmAM Ave che. maMdiranuM zikhara baMghAi rahe tyAre enA para na te mANasa atyaMta zubha lakSaNavALo bhAgyazALI manAya che. jenI kaLaza caDAvavAmAM Ave che. jUnA vakhatamAM lahiyAo pothI (hastaprata) 5 baMne hatheLImAM matsyanI AkRti hoya te vaLI mahAbhAgyazALI manAya 11 purI lakhAI jAya tyAre chelle kaLazanI Akati doratA, kaLaza e che. AvI bane hatheLI aDoaDa rAkhavAmAM Ave to mayugala pUrNAhutinuM paNa pratIka che. AthI kaLazane aSTamaMgalamAM sthAna avazya jovA maLe. A yugalamAM eka nara ane eka mAdA ja hoya evuM maLe ja e svAbhAvika che. emAM kaLazanI AkRti judI judI rIte, anivArya nathI; paNa yugala hovAthI tema mAnavAnI paraMparA che. kyAreka AMkho sAthe, jANe manuSyanI mukhAkRti hoya evI rIte doravAmAM e lakSamAM rAkhavAnuM che ke pANImAM taratI jIvatI mAchalI e Ave che. maMgaLarUpa che. marelI mAchalI maMgaLarUpa nathI. te apazukana gaNAya zubha prasaMge sAcA kaLazanI sthApanA thAya che. evA kaLaza upara che. eTale ja mAchImAra ke mAchImAraNa rastAmAM sAme maLe, mAchalAM nakazIkAma thAya che. cAMdInA ke sonAnA kaLaza paNa banAvavAmAM Ave sAthe ke mAchalAM vagara te apazukana gaNAya che. jo ke have A lokache. suvarNa kaLaza samRddhinuM pratIka banI rahe che. mAnyatA paNa ghasAI javA AvI che. mAnavadehane ghaTa athavA kuMbha tarIke oLakhAvAya che. e darpaNa : AtmajyatithI sabhara che. eTale ghaTaghaTamAM athatuM rageragamAM aSTamaMgalamAM darpaNa (arIso) e paNa eka maMgaLa vastu manAya bhagavAnano vAsa che ema kahevAya che. che. kudaratanI kevI karAmata che ke mANasa AkhI duniyAnA mANasonA bhadrAsana . caherA jai zake che, paNa potAno cahero joI zakato nathI. jyAre tIrthaMkara paramAtmA siMhAsana para besI samavasaraNamAM dezanA Ape kAca ke darpaNanI zodha nahotI thai tyAre mANasa kUvA ke taLAva ke che. sabhAmAM mukhya Asana e prabhutAnuM ghAtaka che. vaLI Asana e nadI sarovaranA zAMta jaLamAM potAnuM pratibiMba joto. kAca ane sthiratAnuM pratIka che. mANasa jyAM sudhI Asanabaddha na thAya tyAM sudhI darpaNanA pratibibe mANasane potAnI jAtane oLakhavAnuM zIkhavyuM. AdhyAtmika pragati sAdhI zakato nathI. AsananI sthiratAthI kAyAnI potAnA hRdayarUpI darpaNamAM bhagavAnanA pratibiMbane mANasanihALato sthiratA prApta thAya che ane kAyAnI sthiratAthI dhyAnanI sthiratA vadhe thayo. darpaNamAM bhagavAnanAM darzana karavAnI prathA jaina ane hiMdu che. uccatama dhyAna vaDe eTale ke zukladhyAna vaDe ja jIva kevaLajJAna pAme maMdiromAM che. jainomAM darpaNa-pUjAno dUho bolAya che: Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 9 prabuddhajIvana prabhudarzana karavA bhaNI, darpaNapUjA vizALa; AtamadarpaNathI jue, darzana hoya tatkALa. keTalAMka maMdiromAM raMgamaMDapamAM ke tenI bahAra evI rIte vizALa arIso rAkhavAmAM Ave che ke game teTalI bhIDamAM paNa bhagavAnanAM darzana thAya ane pAchA pharI nIkaLatI vakhate paNa thAya, darpaNa Atmadarzana mATe che. AthI darpaNanI eka maMgalamaya vastu tarIke gaNanA thavA lAgI ane aSTamaMgalamAM ene sthAna maLyuM, devo jyAre tIrthaMkara paramAtmAnA janma samaye emane snAtra mahotsava mATe lai jAya che tyAre teo jema cAmara, paMkho vagere dhAraNa kare che, eno upayoga kare che tema darpaNano paNa upayoga kare che. dharmatIrtha pravartAvanAra, sarvajJa, sarvadarzI, vItarAga, aSTa prAtihArya ane cotrIsa atizayayukta, samavasaraNamAM birAjamAna thai dezanA ApI aneka jIvone dharma pamADanAra arihaMta bhagavAna, AThe karmano kSaya karI ATha sarvocca guNa pragaTAvanAra, deharahita, vizuddha AtmasvarUpa, lokAgre siddhazilAnI uparanA bhAgamAM anaMta kALa mATe cAmara, chatra, dhvajA, dhUpa tathA dIpanI gaNanA thAya che. (koIka zaMkha, vIMjhaNo vagere sahita enI judI rIte gaNanA kare che.) vastutaH jinamaMdiranAM upakaraNo maMgalarUpa che ane te jinapratimAnA parivArarUpa manAya che. jina maMdiromAM aprakArI pUjAnAM ATha dravyone paNa aSTamaMgala dravya kahevAmAM Ave che. jala, caMdana, puSpa, dhUpa, akSata, naivedya ane phaLane zvetAMbara paraMparAmAM maMgala tarIke mAnavAmAM Ave che. digaMbara paraMparAmAM jinamaMdiranAM aSTamaMgala dravya tarIke jhArI, kaLaza, darpaNa,birAjamAna, niraMtara svasvarUpamAM ramaNa karanAra siddha bhagavAna, jJAnAcAra, darzanAcAra, cAritrAcAra, tapAcAra ane vIryAcAra e paMcAcAranuM pAlana karanAra, pAMca samiti ane traNa guptinuM pAlana karanAra, chatrIsa guNothI zobhatA, gacchanA nAyaka evA AcArya bhagavaMta, aMga ane upAMga pote bhaNe ane bIjAne bhaNAve tathA karaNasittarI ane caraNasittarInuM pAlana karanAra, paccIsa guNothI yukta evA upAdhyAya mahArAja ane paMcamahAvrata, pAMca samiti, traNa guptinuM pAlana karanAra, sattAvIsa guNothI zobhatA sAdhu mahArAja A paMcaparameSThine haMmeza namaskAra karavA e sarvotkRSTa dharmamaMgala che. sarva pApano kSaya karanAra te mahAmaMgala che, parama maMgala che. - mANasa jo bhAvapUrvaka mAtra navakAramaMtranuM ja AlaMbana ke zaraNa le to emAM badhAM maMgala AvI jAya che. aSTamaMgalanI AkRtionI dravyathI pUjA karavI te dravyapUjA che. ane enA tAtparyaMnuM ciMtana karavuM ane te pramANe bhAvanA bhAvavI te bhAvapUjA che. aSTamaMgalanI dravyapUjA mANasanA vighnono vinAza kare che ane ene saphaLatA ke vijaya apAve che e eno vyavahAru artha che. paraMtu jarA UMDo vicAra karIe to jaNAze ke manuSyanA jIvanamAM je kaMI thAya che te enAM zubhAzubha karmone AdhAre thAya che. aSTamaMgala to emAM nimitta mAtra che. dhAro ke parIkSAmAM prathama naMbare AvavA mATe be tejasvI vidyArthIoe aSTamaMgalanI pUjA karI, to bemAMthI eka ja vidyArthI prathama naMbare Avaze, bIjo nahi. adAlatamAM kesa cAlato hoya ane vAdI tathA prativAdI baMnee aSTamaMgalanAM darzana karyAM hoya to bemAMthI eka kesa jItI jaze, ane bIjo hArI jaze. eno artha e ke aSTamaMgalathI iSTa phalanI prApti thaze ja evuM anivArya nathI. alabatta, eno artha e nathI ke aSTamaMgalanI pUjAnI AvazyakatA nathI athavA enI avagaNanA karavI, paNa aSTamaMgala sarvasva che ema na mAnatAM enI sAthe zubhAzubha karma paNa joDAyelAM che ema samajavuM joie. cha khaMDanA ghaNI subhUma cakravartIe sAtamA khaMDa upara jIta meLavavA mATe aSTamaMgalanAM bahu bhAvathI darzana karyAM hatAM ane dahIM vagere maMgala zukanavaMtAM dravyo ArogyAM hatAM, tema chatAM e sAtamA khaMDane jItI na zakyo ane samudramAM DUbIne marI gayo ane narake gayo. A aSTamaMgalanI pUjA jIvane bhautika sukho tarapha na AkarSatAM, mokSamArga tarapha lai jAya to enI vadhu sArthakatA gaNAya. eTale prasthAna ke saphara, nirvighna pUrNAhutinA pratIka tarIke enI pUjA karavA sAthe mokSamArganuM e AlaMbana banI rahe, zuddha AtmasvarUpanI sanmukha thavAmAM ane emAM sthiratA meLavavAmAM e sahAyabhUta bane e vadhu jarUrI che. mahAmaMgala : 'aSTamaMgala'mAM je ATha maMgalAkRtio che te bhautika ane AdhyAtmika ubhayarUpe sahAyabhUta che. paraMtu A ATha maMgala karatAM caDiyAtAM maMgala-mahAmaMgala te AdhyAtmika maMgala che. eTalA mATe A Atmika maMgalone jIvanamAM vadhu caDiyAtuM sthAna ApavuM ghaTe. tA. 16-6-99 namaskArane sarva maMgalomAM prathama maMgala tarIke oLakhAvavAmAM AvyA che. paMcaparameSThine vaMdana-namaskAra e sarvocca maMgala che. eTale ja navakAramaMtranuM chelluM pada che H maMgalANAM meM savvesi paDhamaM havai maMgala. navakAramaMtramAM arihaMta ane siddha te deva, AcArya, upAdhyAya ane sAdhu te guru ane cUlikAnAM cAra pada te dharma--ema deva, guru ane dharma e traNa tattva rahelAM che. emAM sAcI zraddhA te samyagdarzana. e ja sarvottama maMgala. navakAramaMtramAM paMca-parameSThi-arihaMta, siddha, AcArya, 'upAdhyAya ane sAdhune namaskAra karavAmAM Ave che. A pAMca navakAra maMtramAM paMca parameSThine karAtA namaskAranuMnavakAramaMtranuM judI rIte vargIkaraNa karIne cAra maMgala darzAvavAmAM Ave che. emAM AcArya, upAdhyAya ane sAdhu e traNeno vizALa arthamAM 'sAdhu'mAM samAveza karavAmAM Ave che, ane navakAramaMtranI cUlikAnI cAra paMkti 'dharma'nI sUcaka bane che, A rIte navakAramaMtrane cAra maMgalamAM paNa darzAvI zakAya--arihaMta, siddha, sAdhu ane dharma. eTalA mATe cattArI maMgala'nI prArthanA karAya che H cattAri maMgala, arihaMtA maMgala, siddhA maMgalaM, sAhu maMgalaM, kevalI paNato dhammo maMgalam / vartamAna avasarpiNIne lakSamAM rAkhI keTalAka cAra maMgala nIce pramANe bole che : maMgalaM bhagavAna vIro, maMgalaM gautama prabhu 1 maMgala sthUlibhadrAghA, jaina dharmostu maMgalam / / arthamAM ekamAM ja samAveza karavo hoya to te dharmamAM ja karavo paDaze. arihaMta, siddha, sAdhu ane dharma e cAre maMgalano vizALa eTalA mATe ja kahevAyuM che : dhammo maMgalaM ukkiDho ahiMsA, saMjamo, tavo / Ama utkRSTa maMgala, mahAmaMgala te dharma che. enI ArAdhanA ahiMsA, saMyama ane tapa dvArA karavAnI che. jIvane saMsAranA paribhramaNamAMthI choDAvI mokSagati mAtra dharma ja apAvI zake. eTalA mATe dharmane sarva maMgalomAM prathama maMgala, sarvotkRSTa maMgala tarIke svIkAravAmAM Avyo che. enuM vismaraNa na thAya eTalA mATe rojerojanI prArthanAmAM, dharmakriyAomAM zubha avasare bolAya che H sarva maMgala mAMgalyuM, sarva kalyANa kAraNa; pradhAnaM sarva dharmANAM, jaina jayaMti zAsanam. gharamaNalAla cI. zAha Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-6-99 1. prabuddhajIvana pAsaporTanI pAMkhe-uttarAlekhana n oN. raNajita paTela (anAmI) mArca 1983 ane julAi 1984mAM anukrame prathama ane dvitIya jenI AvRtti thayelI te 'pAsaporTanI pAMkhe'nA prakAzanathI ApaNA mUrdhanya sAkSAra-vivecaka zrI viSNuprasAda 2. trivedInA svastha-zraddheya abhiprAya pramANe 'kalApI, kAkA kAlelakara, zrI caMdravadana cI. mahetA, zrI umAzaMkara joSI, zrI kizanasiMha cAvaDA, svAmI AnaMda vagerenI sAthe bhAi ramaNalAla have bese che. A graMthamAM emanuM vaiziSTya emanA jIvana-abhigama, ruciviSayomAM tathA lakhAAnI rIti-zailImAM varatAya che.' pAsaporTanI pAMkhe'mAM AlekhAyelA paMcAvana viziSTa ane vilakSaNa prasaMgomAM kyAMka kyAMka ApaNA divaMgata vArtA navalakathAkAra zrI ramaNalAla va. desAinI rahasya-gopana-sphoTa-zailInuM ane gujarAtI pravAsa-sAhitya-samrATa zrI kAkAsAheba kAlelakaranI zikSaNa-saMskAra-saMskRti-maMDita bhASAbhaMginuM naisargika AkarSaNa anubhavAyuM che. 'pAsaporTanI pAMkhe'nA vadhu lakhelA prasaMgo chellAM traNeka varSathI 'navanIta'mAM pragaTa thatA hatA te have graMtharUpe-pAsaporTanI pAMkhe-uttarAlekhana'nA nAmathI pragaTa thAya che. A baMne graMthonA vAMcana TANe mane kavivara ravIndranAtha TAgoranA 'vRnduvAdana' kAvyanuM smaraNa thAya che. kAvyamAM teo kahe che H 'A vipula pRthvInuM huM keTaluM ochuM jANuM chuM. dezadezamAM keTalAMya nagaro, rAjadhAnI-mANasanI keTalI kirtI, keTakeTalAM nadI, giri, siMdhu, bhUmi, keTakeTalA ajANyA jIva, keTakeTalAM ajANyAM taru, agocara rahI gayAM che. e duHkhathI jemAM pravAsavarNana hoya evA graMtho akSaya utsAhathI vAMcuM chuM. TAgoranuM A kAvya to ThIka lAMbuM che paNa DA~. zAhanAM A baMne pustaka vAMcatAM, mArA mananI sthitie, kavivara TAgoranA manobhAvano ja paDagho pADyo. ApaNI ApaNA vizvanI jANakArI keTalI badhI maryAdita che ! DaoN. zAhanA A graMthamAM mAnavasvabhAvanuM vaividhya ane vaicitrya Thera Thera jovA maLe che. emAM kyAMka kAruNya che, to kyAMka ramUja; kyAMka svabhAvanI saMkulatA che, to kyAMka narI saralatA ne svAbhAvikatA. emanA vaividhya-sabhara AlekhanamAM ekaMdara saMsparza mAnavakaruNAno che; ane evuM eka paNa prakaraNa nathI jemAM prakRtinAM vividha svarUponuM rudra-ramya-bhavya Alekhana, alaMkAramaMDita rasaLatI zailImAM na thayuM hoya. ghaNA prasaMgonA AlekhanamAM emanI bhaugolika, aitihAsika, sAMskRtika, sAhityika, dhArmika-AdhyAtmika, nRvaMzazAstrIya, rAjakIya, bhUstaraviSayaka, bhASAkIya, khagoLazAstrIya ke purAtattvaviSayaka abhizAno supere paricaya thAya che. emanI aitihAsika ane tulanAtmaka adhyApakIya dRSTine kAraNe moTA bhAganAM Alekhana tAdaza, rocaka, prabhAvaka ane hradayasparzI banyAM che. emanI nirjhariNIsamI bhASAmAM kyAMya kaze kaThe ke kaSTa Ape tevI kaThoratA ke kliSTatA nathI, balke pramoda pamADe tevI pravAhitA ne prAsAdikatA che. have 1999mAM DaoN. ramaNalAla zAha likhita 'pAsaporTanI pAMkhe uttarAlekhana' pragaTa thayuM emAM varNavAyelA videza pravAsanA anubhavanA viSayonuM saMkSepamAM vihaMgAvalokana ahIM karIzuM. evAsiMgano beTo' e atyaMta vaphAdAra zvAna rAma ane enA vatsala mAlika mevAsiMganA ubhayapadI viralasnehanI koi dilacazpa navalikAnA sAhityika-saMsparzavALI karuNa-rocaka kathA che. mevAnsiMganA beTA jevA zvAna rAmu mATe lekhaka kahe che : 'ame joyuM ke kUtarAnI AMkho kaMika judI ja hatI. emAM mANasa jevI ja nirdoSatA, saraLatA, bhAvukatA, vinaya, prema, vaphAdArI vagare vaMcAtAM...mevAnsiMganA karatAM paNa rAmunI AMkhamAM amane vizeSa bhAva jaNAyo.' reklAvika e AisalenDanuM pATanagara che. bhaugolika, aitisAhika ane sAMskRtika dRSTie karela AisalenDanA pravAsanuM atyaMta mahattva che, paNa vaicAvika pahoMcatA mAM lekhake karamukta (Duty Free) vhIskIno dhaMdho karanAra rIDhA skuTaranuM je saMketAtmaka karuNAnta nATaka AlekhyuM che te svArthanI pUrti-apUrtinA pratibhAvo AlekhatuM avismaraNIya che. soviyeTa yuniyananuM jUnAmAM jatuM zahera kieva dvitIya vizvayuddha vakhate 'bahAdura nagarI'nuM biruda pAmela jenI vIsa lAkhanI vasatimAM ekaso to udyAno che. eTale udyAnanagarI' tarIke jANItI...e kievano hasamukho saMskArI gAiDa vikTara, mosko yunivarsiTIno anusnAtaka-rAjazAsananI ati sakhtAine kAraNe vANI-svAtaMtrya jhaMkhato ane DaoN, zAhane 'huM bahu duHkhI chuM' eTaluM ja kahevA mATe paNa be divasathI hiMmata ekaThI karato-enuM AbehUba rekhAcitra eivano gAiDa vikTara'mAM AlekhAyuM che. jaina dharma ane zAkAhAra' e viSaya upara keneDAnA moTAmAM moTA zahera TorenTomAM, 'vejiTeriyana esosiezana' taraphathI 'vizva zAkAhAra pariSada' bharAI temAM bhASaNa ApavA lekhaka gayA tyAre emanA mitra piTara dvArA skeca penanuM DhAMkaNuM baMdha karavAnuM rahI jatAM buniyana ane zarTa kALI zAhIthI kharaDAyAMe paristhitimAM cittanI svasthatA sAcavI kevo toDa kADhyo tenuM rasika vigatapracUra varNana 'TorenTomAM zAkAhAra pariSada' e lekhamAM vAMcavA maLe che. 'sahasra dvIpanA pradeza'mAM abrAhama liMkananA khUnanuM kAvataruM karanAra jhona pAinanI kathA, keneDAne briTIza matamAMthI mukta karAvavA mathanAra be keneDiyana dezabhaktonI kathA ane be koTyAdhipatioe patnIpremane kAraNe karoDo Dolara kharcIne baMdhAvelA rAjamahela jevA prAsAdo, ekanI patnI gujarI jatAM ne bIjAnI patnIne mahela 'rajavADI jela' jevo lAgatAM vaparAyA vinA ujajaDa banI gayA-evI kudaratanI akaLa lIlAnuM temaja prakRtinI ramaNIyatAnuM tathA bhUtakALanA karuNa-romAMcaka itihAsanuM rasika Alekhana che. jApAnanI prajA ahaM-kendrI hovA chatAM mAyALu, zAMtipriya, vinayI, prAmANika ane sahakAra ApavAvALI che; chatAMye bhASAnI agavaDa ane eka ja zaheramAM nAma sAmyane kAraNe gaNatara kalAkomAM ja lekhakane 'kumAmoTo kesala' ane 'basa senTrala'no je goTALo thayo tenI haLavA haiyAnI dAstAna, 'kumAmoTo' prasaMgamAM vAMcavA maLe che. ijiptanI lagabhaga 95% jamIna raNa che. emAMthI Azare cArathI pAMca TakA jeTalA pradezamAM lokono vasavATa che. Azare 75 lAkha kilomiTara jeTalA vistAramAM saharAnuM raNa patharAyeluM che. kavi suMdarame saharAnA raNane praNayajhaMkhanAnA pratIka tarIke eka suMdara muktakamAM nirUpyuM che. 'saharAnA raNamAM' nAmanA pravAsa lekhamAM aMte lekhake AgAhI karI che ke ekavIsamI sadInA aMtamAM duniyAnI vasati lagabhaga daza bAra abajanI thai jaze, paNa jo vaijJAnika saMzodhano, Arthika sahakAra ane rAjadvArI dUraMdezI vAparI duniyAnA raNapradezone vasavAlAyaka banAvI zakAya to ativasatino prazna sahaje ukalI jAya. 'jehanA bhAgyamAM je same je lakhyuM tehane te same te ja pahoMce' e narasiMhanA gAvA pramANe kharuM, paNa eka same lazkarI daSTie mahattvanA 'mAunTa Abuna' para javAnuM gAiDa liyonAe jAhera karyuM ne pachI tyAMnI basa baMdha che kahI rada karyuM...paNa moMghIdATa TeksI dvArA DaoN. zAha Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabaddhajIvana tA. 16-1-99 savAra-sAMja ema be vAra tyAM jaI AvyA ane tyAM vizvazAMti mATe AMtararASTrIya vyavahAra vadhavA sAthe videzI mudrAno sattAvAra ne prArthanA, navakAramaMtra, laghuzAMti, moTI zAMti, bhaktAmara stotra ane be-kAnUna vepAra paNa vadhato cAlyo che. mAnavInI dhanalolupatAne koi Atmasiddhi, bhaNI AvyA tenuM bhAvasabhara varNana "mAunTa Abuna'mAM maryAdA nathI. "tArkaMdamAM rUbala-DolaranA gerakAyadesaranA vinimayamAM mANavA maLe che. bhAratIya gAiDa rozana khaMbhAtI dakSiNa bhAratanA suMdaramanA avivekI ulala'mAM paravALA pravAladarzana mATe gayelA lekhakane kaMpanInA kissAmAM phasAI kevI herAna parezAna thAya che tenuM vigatavAra varNana tAlImabaddha karmacArIono je anubhava thayo tene mATe teo lakhe che. jovA maLe che. "AraMbhamAM pracAraka ane TikITa ApanAra tarIke, pachI gAIDa tarIke, vyavasthA ane saraLa vyavahAra jaLavAya te kAje kAyadA ghaDAya che pachI gIta-nRtyakAra tarIke, pachI baTalara tarIke, pachI svImara tarIke, paNa jyAre emAM jaDatAne sthitisthApakatA praveze tyAre kevI guMgaLAmaNa pachI DrAivara tarIke, pAchA gAyaka tarIke ane chelle helpara tarIke enAM anubhavAya che ne pratikULa paristhiti sarjAya che tenuM jIvaMta daSTAMta e ja cAra yuvaka-yuvatIoe kAma karyuM.' phijI dezanuM arthataMtra saddhara "TrikomAlI che, to kAyadAnI lavacIkatA (Flexibility) vyavahArane kevo nahIM hovAthI karakasara rUpe Ama karavuM anivArya hoya che. aMte nijI saraLa banAve che tenuM daSTAMta paNa "TrikomAlI' che. pratibhAva darzAvatAM lekhaka kahe che: "dareka deza ke prajAne samaye samaye pAMca bAbato mATe prakhyAta H eka kolaMbiyA gleziyara, be : potAnI AgavI samasyAo rahe che ane te mATe potAnA AgavA sonAnI khANa mATe dhasAro, traNa : 1964no bhayaMkara dharatIkaMpa, upAyo zodhatA rahevuM paDe che. te vinA astitva TakI ja na zake." cAraH tela mATe TrAnsa elieskA pAIpalAIna sTezana ane pAMca : amerikAnA eka AlizAna epArTamenTamAM, 36 kuTuMbonI vacce ekjhona Tenkarano akasmAtaH "vAjhi 'nA romAMcaka pravAse upaDelA mAMDavIseka divasomAM ja, jIvana-mRtyu jevA be maMgala-karuNa prasaMgo banI lekhakane, pravAsano to adabhuta lAbha maLe ja che paNa be akarAMtiyA gayA chatAM bhautikatAnI aMgha bhIMtoe sAmudAyika jIvana upara kazI ja keneDiyana mahilAo ane daza bAra kapa kophInA gaTagaTAvI janAra asara paDavA dIdhI nahIM evI saMvedanazUnya sthitisthApakatAnuM emanA bhAinI UMghaNazI prakRtino je asAmAnya anubhava thAya che tenuM virodhAbhAsIcitra-nirUpaNa nisbatamAM jovA maLe che. tAdaza varNana "vAlijhamAM mANavA maLe che. rUbalane badale DolaramAM ja bhojanabila cUkavavAnA hoTela- bhagavAna mahAvIra ane bhagavAna buddhanI te samayanI ane menejaranA durAgraha ane avinayane kAraNe bhAratIya pravAsIoe vartamAnakAlIna janmabhUmi bihAra ane aDhI hajAra varSa pahelAMnA zIkhaMDa-pUrI gulAbajAMbu, baraphI, nAna, paroThAM, tAMdurI roTI, ITalInAromana lokonI tulanAe atyAranI ITalInI garIba, kaMgALa, maTarapanIra, malAI kophatA, samosA jevI moDhAmAM pANI lAvI de tevI udaMDa, asaMskArI prajAnI tulanA "uDine'mAM karI lekhaka eka ja divasamAM vAnagIo virodharUpe svecchApUrvaka-svamAnapUrvaka jatI karI UNodarI thayelA be sArA-mAThA prasaMgonuM nirUpaNa karI tyAMnI prajA mATe paDelI vratanI jema cA-nAstAthI calAvyuM tenuM vigatapracUra varNana "moskomAM graMthine dUra kare che. bhAratIya jamaNamAM vAMcavA maLe che. jApAnanA zahera "tobA'mAM jyAM kalyarDa motI ane sAcAM motI lagabhaga sADA sAta hajAra mAIlanA vistAramAM patharAyela pAke che teno pratyakSa paricaya meLavavA lekhaka jAya che tyAre DUbakImAra amerikAnA moTAmAM moTA rAjya alAskAmAM Avela, vADa ke divAla nAnI chokarIonI hADamArIthI duHkhI thAya che ne emanI pharajaniSThA vinAno denAlI nezanala pArka vividha prANIo ane paryAvaraNanI nihALI, prasanna thAya che. "tobA'mAM kalyarDa motInI zodhe masya jALavaNIne kAraNe vizvavikhyAta che. A prakaraNamAM AvatuM mUjha prANInuM jagatamAM tobA pokarAvI che ema kahI A dhaMdhAmAM paDelA jaina varNana Abehaba che, jene jovA be prauDha mahilAo traNa traNa vAra vepArIone mATe te lakhe che : "motInA A vepAramAM ahiMsAmAM AvelI, trIjI vAra mUkadarzana' thatAM lekhaka aMtamAM kahe che: "amane mAnavAvALA jaino moTI saMkhyAmAM che e vaLI bIjI karuNatA nathI? ane savizeSa to pelI prauDha mahilAone AnaMda e vAtano hato ke kalyarDa motInI zodha thai nahotI ane videzathI AvatAM motImAM. abhadra dekhAtAM mUjhanAM bhadra darzane chevaTe amArA pArka-pravAsane subhadra mAchalInI hiMsA pAka-pravAsana subhadra mAchalInI hiMsA thAya che evI jANakArI jyAre na hatI tyAre jaino e. banAvI dIdho hato." zaktAnIonA mathaka jevAlesTaramAM lekhake aThavADiyAvitAvyA kartavyano vicAra na karI zake? vyavasAyamAM paDelA, paraMtu have jyAre jANakArI che tyAre teo potAnA temAM eka vayovRddha mijAjI, asahiSNu, kacakaciyA, jabarA, cIkaNA, jyorjiyAnA prAcIna aitihAsika pATanagara tibilisImAM ekalatAvAdI, nivRtta aMgreja amaladArane bhAratIya Atithya dvArA , pAMcasothI vadhu jAtanI drAkSa thAya che ane dArUnA vyavasAyane kAraNe. AtmIya banAvyA tenuM hUbahU varNana lesTaramAM aDadhI rAte'mAM che. nyujhIlenDanA "roTaruA" (salphara sITI) jvALAmukhI zaheranI drAkSanA prakAra ne guNavattAmAM vikAsa thayelo che. dArU tyAM maitrInuM pratIka * gaNAya che. paMdara lAkhanI vasatimAM tyAM lagabhaga 800 zatAyu dilacaspa rocakatA tyAMnI AdivAsI jAtiomAM kadAca prathama naMbare vyaktio che e tibilisI"nA pravAsanA sukhada duHkhada smaraNo ahIM Ave evA mAorI loko ane emanAM lokanRtyomAM to kharI paNa DrAivara-gAIDa jhona krosavela ane trIseka varSanI rUpALI cabarAka lekhaka Alekhe che. nAyikA polina vaccenA se-tuka kRtaka-roSa-saMgharSa ane sAcA dilane lukhkhAgathI chAnavAmAM moTA zaheromAM ekamAgIya rastAprema-saMvAdamAM paNa sahI. omAM dizAphera thatAM kevI muzkelI sarjAya che tenuM hAsya-karuNatA mizra svacchatA ane suMdaratAno sAMskArika samanvaya jApAnI prajAnA anubhavavALuM bayAna che. aMtamAM lekhaka kahe che: jema jema bhautika samRddhi lohImAM jovA maLe che. e prajAnI ughAna-prIti ane udyAna- Ayojana vadhatI jAya che, jema jema moTA moTA rastAo ane UMcA UMcA makAno rIti AgavI lAkSaNikatAvALI che. lekhaka emanA jApAnI mitra vadhatAM jAya che tema tema kadamAM eTalo ne eTalo ja rahelo mANasa divase. sAkAyorI sAthe risUrina pArka jovA jAya che tyAre pArka to sArI rIte divase nAno thato jAya che. dareka navI siddhinI sAthe navI samasyAo jae che paNa mitranI UMghamAM moTethI babaDavAnI Tevane lIdhe ane kyAMya AvavAnuM kyAre baMdha thaze? navI siddhione vAstavikatAnA saMdarbhamAM zAkAhArI bhojana nahIM maLavAne kAraNe je paristhiti sarjAya che, temAM jAgRtipUrvaka utsAhathI svIkArI levAmAM samasyAo ochI na thAya? baMne mitronA vyaktitvano accho paricaya thAya che, tenuM tAdaza nirUpaNa itihAsa, bhUgoLa, khagoLazAstra, purAtattvavidyA, tattvajJAna, tAkAmasu ane risUrina pArkamAM jovA maLe che. rAjakAraNa ane kavitAnA rasAyaNe rasAyelo "samarakaMda viSayaka vinAno tAlI vikhyAta che. A mahilAo nA nAma Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-6-laTa pravAsa-lekha vAraMvAra vAMcavo game tevo che. prajAonA utthAna-patananI aitihAsika daSTi kALaprabhunI lIlAne chatI kare che. 'hRSTapuSTa zarIravALA, goLamaToLa, bharAvadAra caherAvALA, hasamukhA, nijAnaMde masta, maLatAvaDA svabhAvavALA, zAnticAhaka ane sahakAranI bhAvanAvALA eskimo lokonI mulAkAtano virala ane avismaraNIya dhanya prasaMga eskimonI nagarI'mAM vigate varNavyo che. prabuddhajIvana vadhatI jatI gunAkhorI, gunegAronI eka dezamAMthI bIjA dezamAM bhAgAbhAga, dANacorInI ane AtaMkavAdIonI gupta pravRttio, be rASTro vacce paraspara aNabanAva, vadhato jato vahIvaTI kharca ityAdine kAraNe jyAM visA-paddhatinI jarUra nahotI tevAM rASTromAM paNa te dAkhala thai ane yuropa-amerikAnA nAgariko karatAM bhAratIya nAgariko mATe e niyaMtraNo jhAjhAM ne kaDaka che. 'ijiptanA visA'mAM TUra-kaMDakTara zrI gonsAlavisanI aNaAvaDatane kAraNe temane ane sahapravAsIone kevI muzkelIo paDI tenuM karuNa-vAstavika bayAna che. 'rijensabargamAM rAtavAso' tyAMnI eka hoTelamAM, utArA daramiyAna, be iTAliyana vepArIo sAthe dArU DhIMcatAM, jarmana risepzanisTa yuvatInI je karuNa-kaphoDI sthiti sarjAya che ne te teno sUjha-samajapUrvakano saphaLa pratikAra kare che tenuM lekhaka Alekhana kare che. vAikiMga prajA mULe khaDatala, sAhasika, mahattvAkAMkSI ane ajANI dharatI AMbavA sadaiva tatpara, tyAM mAtRtvanuM gaurava paNa vizeSa. 'vAikiMganA vArasadAro'mAM, bhaya upara vijaya meLavavA mATe jAnanA jokhamo vacce jIvatA eka navajuvAnanI romaharSaNa kathA nirUpAi che. tA. 31-12-77nA roja 'choTe bhArata' evA phijInA pATanagara suvAmAM lekhaka nUtana varSa kevI muzkela paristhitimAM ujave che teno karuNa-rasika hevAla 'suvAmAM navuM varSa' e pravAsa lekhamAM vAMcavA maLe che. khristI devaLanA be phAdharo paNa te rAte ko'ka kalabanuM AmaMtraNa maLatAM tyAM cAlyA jAya che evI dayanIya sthitino ullekha glAni janmAve che. lekhake i.sa.1955thI 1960nA gALAmAM muMbaimAM 'The Bridge on the River Kwai' nAmanuM vikhyAta citra joyuM hatuM. emAM darzAvyA pramANe bIjA vizvayuddhamAM jApAne siyAmamAM hajAro sainikone keda karyA che. barmA tarapha kUca karavA mATe relve lAina, yuddhane dho2Ne taiyAra karavA mATe hajAro yuddha kedIone jApAnI senApati kAme lagADe che. temAM hajAro yuddha kedIo mRtyune bheTe che. TeksI DrAivara, je sAro jANakAra gAiDa paNa che te lekhakane kvAi nadI ane teno aitihAsika pUla jovA lai jAya che paNa pravAsane aMte te A nadI ane pUla saMbaMdhe je ghaTasphoTa kare che te lekhakanA cittamAM kalA ane vAstavikatAnA keTalAka prazno upasthita kare che...e ciMtana noMdhanIya che. e bhAratamAM gaMgA tema ijiptamAM nAila. bhArata ane ijiptamAM nadIonuM lokamAtA tarIkenuM sthAna ne gaurava che. nAila, eka ja nadI je uttarAbhimukha che ne duniyAmAM lAMbAmAM lAMbI nadI che. AvI nadImAM naukAvihAra karI saMgItanI mahephila mANI tene vAgoLatAM lekhaka kahe che 'thoDA kalAkamAM nAila nadImAM bhAva, vicAra, paristhiti ityAdinA sAmyavaiSamyanA kevA bhAtIgaLa anubhavo amane thayA !' A pustakamAMno vaijJAnika vigatothI pracUra-zraddheya eka lekha te 'vhela-darzana'no che. vhelano ghaNo UMDo zAstrIya abhyAsa karela gAiDa zrImatI sujhAna kArpa jANItAM prakRtizAstrI hovAthI, vhela-viSayaka jhINI jhINI jANavAlAyaka ghaNI badhI vigato ApI che. lekhake DabakA-gaMbhIrA khAte varSo pUrve eka mRta vhela joyelI ane bIjI jIvaMta vhela ATalenTikamAM joi. baMneya anubhavo emanA smRtipaTa para UMDA aMkita thayelA che. sTona henja eTale prAgaitihAsika kALanA sthApatya kaLAnA virala avazeSo. sTonahenjanI AkRti ajoDa che. te pAMcathI cha hajAra varSa jUnuM prAcIna che. vedakAlIna bhAratIya saMskRtinI samakAlIna e saMskRti haze. sAmAnya mANasane jyAM naryA patharA ja patharA dekhAya tyAM aneka vidyAomAM rasa dharAvatA lekhakane sTonahenjamAM iMglenDanuM gaurava dekhAya che. kaika malAyAnA TApu 'pinAMga'nA pravAse lekhaka jAya che tyAre pinAMga zaheranI bahAra traNa jovAlAyaka mukhya sthaLo te tyAMnI parvatIya relve, tyAMnuM sarpamaMdira ane bauddha pegoDA. pravAsane aMte yAdagIrI tarIke kharIdavA dukAnamAM jAya che tyAre rabara-plAsTikanI banAvelI maLavisarjananI pratikRti joi pratyAghAtarUpe lakhe che : 'aparasane mANavAvALA loko paNa duniyAmAM hoya che e jANI Azcarya anubhavyuM...dareka prajAnI saMskAritAnI pArAzIzI ekasarakhI nathI ke hotI !' sarvakALanA sarvajanomAM prAyaH kAryakrodha karatAM paNa lobhanuM pramANa vizeSa haze ! 'alpa prayAse ati prAptinI taka' e lobha ane jugAranuM mukhya lakSaNa che. dyUtanagara lAsa vegAsa'mAM lekhake e 'mAyAnagarI', e 'ulUkanagarI'nI nAnImoTI vizeSatAo ane khAsiyatonI jhINavaTapUrvaka mAhitI ApI che ne vaijJAnika paddhatie banAvelAM e mazIno saravALe dyUta ramanArane khaMkherI letAM hoya che evo sAra tAravyo che. pAzcAtya jagatamAM jyAM dhRta-niMdA ochI che tyAM paNa samAjahitaciMtako ane mAnasazAstrIoe lAlabattI dharI che. blU legUna ane viDeya TApu'. emAM blU eTale bhUru ane legUna eTale taLAva-matalaba ke 'bhUru taLAva'. AkhA AisalenDamAM gaMdhaka vagaranuM pANI ja na maLe. sAduM pANI emane na bhAve, e lokone gaMdhakanI elarjI ja nahIM. lekhaka mAnavasarjita vAdaLI raMganA taLAvamAM snAna karavA jAya che, tyAM kinArA pAse ochuM garama, AgaLa jatAM vadhu garama pANI Ave. gaMdhakavALA taLAvamAM taravAnI majhA na Ave ne AvA garama pANImAM jhAjho vakhata rahe to cakkara caDhe. blU legUna'mAM snAnanI majhA mANI lekhaka 'viDeya TApu' jovA jAya che. vacce 'parina TApu' Ave che. e TApu para paphina pakSIo satata UDyA ja kare che ne Akho TApu khIcokhIca rokI le che. pani TApu' eTale paphina pakSIo mATenuM jANe ke jAhera 'prasuti gRha'. tyAMthI teo laMbagoLa mAchalInA AkAra jevA raLiyAmaNA viDeya TApu para Ave che. tyAM jovAlAyaka eka jUnuM devaLa che jenI aitihAsikatA ja mahattvanI che. isavIsananA dasamA saikAmAM A TApu para vasavATa haze ema purAtattva vidoe khodakAma karIne maLelA avazeSo parathI jaNAvyuM che. badhA pravAsIo devaLanA pavitra ne zAMtipreraka vAtAvaraNamAM AvyA eTale pAdarIe vizvazAMti mATe prArthanA karI. pravAsIomAMthI koine kaMi kahevuM hoya to pAdarIe anumati ApI eTale A graMthanA lekhake kahyuM : 'ame bhAratathI ATale dUra ahIM AvyA chIe. ame zAMtinI ane vizvakalyANanI zubhecchAno saMdezo lAvyA chIe. ame jaina chIe ane ahiMsAmAM mAnIe chIe. vizvazAMti ane vizvakalyANa mATe amArAmAM navakAra maMtranI prArthanA karAya che. sarvanI saMmatithI DaoN. zAhe navakAramaMtra lalakAryo...ne chevaTe OM zAntiH zAntiHnA nAdathI vAtAvaraNa gUMjI UThyuM. pAdarIe jaina dharma aMge jijJAsA darzAvI ne blU legUna ane viDeya TApu'no pravAsa pUrNa thayo. himAcchAdita zikharo, hima nadI (gleziyara), moTA moTA dhodha, nAnAMmoTAM sarovaro hajAra varSa jUnAM vRkSo, vividha prakAranAM pazu-pakSIo, phaLadrupa khINapradeza, anukULa AbohavA, himAlayanI maMdAkinI ane alakanaMdAnI yAda apAvatI marasada nadI, dasa hajAra varSa prAcIna mAnavajAtinuM priya kSetra, jenA vistAramAM 60 karatAM vadhu dhodha che-evo, prAcInakALanA RSimunio, sAdhanAkSetra tarIke pasaMda Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 prajIvana tA. 16-6-99 kare tevo ne jene suprasiddha amerikana pravAsalekhaka-ciMtaka prakRtipremI jaMgamavRttine kAraNe keTakeTalA-keTalA badhA dezonuM...keTalAkano to jahona mUre prakRtinA bhavya maMdira tarIke biradAvela che te amerikAnA babbevAra "pAsaporTanI pAMkhe' ane vivekapUta mAnavatAnI AMkhe pazcima vibhAgamAM Avela ramaNIya-bhavya pradezanuM jhINI jhINI vigate teo darzana kare che. rasika Alekhana karavAmAM AvyuM che te "yosemiTI' pradeza viSe i.sa. A pustaka vAMcatAM citta para bIjI chApa paDe che te tenI "inTara 1871mAM amecchinatikaImarsananehona mUralakhe che: "yosemiTI' DisiplInarI skolarazIpa'nI. A saMkula vizvamAM sArI rIte jIvavA e prakRti sAthe tAdAmya sAdhavAnI eka adabhuta prayogazALA che. huM mATe eka ja vidyA zIkhavAthI cAle tema nathI, vikasatA vijJAna sAthe tamane 'yosemiTI'mAM eka mahinA mATe padhAravAnuM nimaMtraNa ApuM chuM. zAnano aneka pradezamAM vikAsa thaI rahyo che tyAre eka ja vastune sArI e mATe tamAre samaya ApavA sivAya bIjuM kaMI paNa kharca karavAnuM nahi rIte samajavA mATe aneka vidyAzAkhAonI satA anivArya banI rahe rahe. samayanuM kharca paNa ahIM ochuM thaze, kAraNa ke ghaNokharo vakhata tame che. gAIDa vikTaranuM rAjakAraNa hoya ke zAkAhArI vizva pariSadamAM anaMtatAmAM viharatA hazo. kevuM badhuM kAvyAtmaka lAge che A. bauddhagharma viSe bolavAnuM hoya, saharAnA rasa sAthe ati vasatino prazna lekhaka, amerikAmAM sAjAnsiskomAM hatA tyAre tyAMthI najIka vicAravAno hoya ke, pravAsadarzana TANe dezanA arthakAraNano prazna Avela be sthaLa-rahasyamaya sthaLa' (Mystery spot) ane sattara Avato hoya, 'nisbata'mAM bhautikatAnI saMvedanazUnyatA hoya ke mAIlano sAgara kAMTho jovAnuM nakkI karyuM. gurutvAkarSaNano niyama jyAM rUbala-DolaranA vinimayano prazna hoya, denAlInA nezanala pArka TANe kaMIka vAMko pravarte che te 'misTarIspoTa' ane pAMca hajAra jeTalA ekaramAM paryAvaraNano prazna hoya ke AdivAsI mAorI lokonA nRvaMzazAstrano patharAyelIsAgarataTIyAgIranI nAnAvidha vicitratAonuM darzana karI prazna hoya, bhagavAna mahAvIra-buddhanA bihAra sAthe romanonA iTAlI enuM je varNana karyuM che te vAMcatAM kAkAsAheba kAlelakaranuM smaraNa thAya ne sAMpratakAlIna ITAlInA aitihAsika prazna hoya, kalcarDa motI sAthe che. "jIvadayAnI bhAvanAno vyApa Ama janatAnI kakSAe jaina dharmanI ahiMsAno prazna hoya, jAti tarIke eskimono prazna hoya ke (mAMsAhArI) pAzcAtya dezomAM vadhato jAya che. e paNa AzAnuM moTuM vAITiMganA nirbhaya vArasadArono prazna hoya, samarakaMda ane kiraNa gaNAya'-A vidhAnamAM saMvedanazIla jaina-lekhakano AtmA sTonahenjane samajavA mATe itihAsa, bhUgoLa, khagoLazAstra, DokAya che. uttaramAM keneDAnI sarahada pAse AvelA nyU hempazara rAjyamAM purAtattvavidyA, tattvajJAnanI AvazyakatA hoya ke "cheladarzana' mANavA mAtra 6288 phuTanI UMcAI dharAvato parvata zvetAcala tarIke oLakhAya vaijJAnika daSTikoNanI jarUra hoya, nadI kavAI, eno pUla, lU legUna che. lekhaka sa-parivAra himAcchAdita zikharo dharAvatA e jotAcalanA ke viDeya TApU hoya A badhAne sarvAgI rIte mANavA mATe aneka darzane jAya che enA varNanamAM ane "mAmAnA bIjA ghara'nA vidyAzAkhAonI satA anivArya hoya che. adhyApaka DaoN. zAhamAM rahasyodaghATanamAM kautukasabhara vArtArasa che. amerikAnA arthataMtramAM evI vyutpatti ane evI sajjatA che enuM darzana A graMthamAM thAya che. ughArInA yogadAnanuM ane paraspara vizvAsanuM nidAna rocaka che. potAnA dezamAM ke paradezamAM mANasa bahAra jAya eTale samAjanA bhAratanI jema grIsanI saMskRti paNa prAcIna che . grIsanAM prAcIna saMsargamAM to AvavAnuM thAya ja ane samAjanI vyaktionA saMsargamAM nagaromAM ezansa, spArTA, DelphI vagerenI gaNanA thAya che temAM Aje to AvyA vinA chUTako nahIM. eTale pravAse nIkaLela vyaktino Azaya bhagnAvazeSa banI gayeluM korinya sauthI vadhu jUnuM che, lagabhaga pAMca cAhe te ho paNa e na hoya to paNa thoDuMka zAna samAjazAstra ane hajAra varSa jUnuM. lagabhaga poNA traNa hajAra varSa pUrve grIka kavi homare mAnasazAstranuM to maLavAnuM ja. tulanAthI jJAnavRddhi thAya che ane enA mahAkAvyamAM korinthano eka samRddha nagara tarIke ullekha karyo che. svabhAvamAM samatA-samatolapaNuM Ave che. anya prajAo pAsethI jema vepAraudyoga ane vahANavaTAkSetre korije ghaNI pragati karI hatI. ApaNe zIkhavAnuM che tema ApaNA pratyakSa vyavahAra ane svataMtra IsvIsananA bIjA saikAthI lagabhaga dasamA saikA sudhImAM korinthanI dazA vicAraNA dvArA anyane zIkhavavAnuM paNa che. mArA cittamAM, A pustaka beThI. ItihAsa ane saMskRtinA pariprekSamAM lekhake "korinya'no vAMcatAM je trIjI chApa paDI che te e vAtanI ke DaoN. zAhe samAjazAstra vigatapracurakhyAla Apyo che, jemAM bhomiyAnI prasannatA ke aprasannatA, ane mAnasazAstranI daSTie aneka dezonI aneka vyaktio sAthe vigatonA vitaraNamAM kevoka mahattvano bhAga bhajave che te jUnI kahevatane prasaMga pADyo che ane dareka prasaMge temaNe eka Adarza vizvapravAsI tarIke, navA saMdarbhamAM yojIne darzAvyuM che. jaina dharma ane tattvajJAnanA puraskartA tathA tenA jIvatAjAgatA pratinidhi ejiyana samudranA TApuono itihAsa bAda karIe to grIsano tarIke vyavahAra karyo che. ciMtana ane prakRtidarzana-sauMdaryanAM aneka sAMskRtika ItihAsa adhUro rahe' e vighAnane kendramAM rAkhI lekhaka avataraNo ApI zakAya tema che, emanI kathanavarNana-ciMtana ejiyana samudranA TApuomAM nAmanA lekhamAM enA somAMthI traNeka pradhAnazailInI carcA paNa karI zakAya tema che. emanA alaMkAro ane TApuonA pravAsanuM varNana, emanI lAkSaNikatAo, viziSTatAo, hAsyarasanI sUjhasamaja aMge paNa lakhI zakAya tema che. paNa dhAryA karatAM rasika daMtakathAo sameta karyuM che. ejiyana dvIpasamUhane itihAsakAro A lekha lAMbo thai jatAM, saMkSepamAM eTaluM ja kahyuM ke DaoN. zAhanA A yuropIya saMskRtinI jananI' tarIke oLakhAve che. kevaLa grIsanI ja graMthamAM mAnava svabhAvanuM vaividhya ane vaiciya Thera Thera jovA maLe che. nahIM paNa samagra vizvanI saMskRtimAM nakkara pradAna karanAra emAM kyAMka kArazya che. to kyAMka ramUja, kyAMka svabhAvanI saMkulatA che vizva-vikhyAta keTalIka vibhUtiono pratyakSa-parokSa saMbaMdha A TApuo to kyAMka narI saralatA- svAbhAvikatA. emanA vaividhyasabhara sAthe joDAyelo che. bhAratIya saMskRtinA rahasyane aneka saMdarbhomAM AlekhanamAM ekaMdare saMsparza mAnava-karuNAno che. ane evuM eka paNa samajavA mATe tulanAnI daSTie paNa A TApuono sukhada-karaNa prakaraNa nathI jemAM prakRtinAM vividha svarUponuM vividharaMgI Alekhana ItihAsa, A "kavitA pravAsa' dvArA mANavA jevo che. emanI rasaLatI zailImAM na thayuM hoya. emanI anekadezIya vidvattAne hAiskUlamAM amAre keTalAMka aMgrejI kAvyo bhaNavAnAM hatAM ' kAraNe ane emanI aitihAsika tathA tulanAtmaka adhyApakIya daSTine temAMnAM be hatAM "loTasa ITarsa' ane "yulisisa'. loTasa ITarsa' kAraNe moTA bhAganuM Alekhana tAdaza , rocaka, zraddheya, zAstrIya, pramAdI vRttinA pratIkasamAM na hatA. "yulisisa' pragati, AgekUca prabhAvaka ane hRdayasparzI banyuM che. pUrvArdha karatAM uttarArdhanI prauDhi ane ane jaMgamavRttinA pratIka samA. DaoN. zAhanuM A pustaka vAMcatAM pakvatA sahaja dhyAnArha bane che. AvA bhAtIgaLa ramaNIya graMtha mATe. ApaNane "loTasa ITarsa'nI sthAvara prakRti karatAM 'yulisisanI DaoN. zAhane jeTalAM abhinaMdana ApIe teTalAM ochAM. jaMgamavRttinAM darzana emanAmAM vizeSa mAtrAmAM thAya che. A naisargika 1 rasika da rzana emanI lAkSaNikatAo thI soka pradhAnolInA A takathA sameta che. eniyana dvIpasamUhane itihAsakAro ** * Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-6-09 ' , ' , ' , ', prabatajIvana sva. kaMcanabahena livara desAI n tArAbahena 2. zAha gaI peDhInA jaina samAjanA saMniSTha kAryakartA sva. TI. jI. zAha anubhavane kAraNe kaMcanabahena svAvalaMbI ane AtmavizvAsu banyAM ane sva. caMcaLabahenanAM suputrI, pU. saMtabAlajI prerita saMsthA hatAM. "mAtRsamAjanA sakriya agraNI kAryakartA zrImatI kaMcanabahena oNlivara TI. jI. zAhano karAMcImAM tyAre vepAradhaMdho ghaNo ja sAro cAle. desAinuM 70 varSanI vaye muMbaImAM 8mI me 1999nA divase du:khada samAjanA zrImaMtomAM emanI gaNanA thatI. paraMtu navAInI vAta e che avasAna thayuM che. temanA svargavAsathI ApaNe eka sevAbhAvI, ke mAtApitAnuM eka mAtra saMtAna hovA chatAM kaMcanabahene emanI jema gharmaniSTha, tejasvI mahilA kAryakartA gumAvyAM che. atyaMta sAdI jiMdagI gALI. emaNe kyAreya ghareNAM ke raMgaberaMgI kiMmatI lagabhaga cAreka varSa pahelAM emane lakavAno humalo Avyo hato, vastro paheryA nahi. teo koMgresamAM svayaMsevikA hatAM ane sapheda vastro paraMtu e gaMbhIra mAMdagImAMthI teo bacI gayAM hatAM. paraMtu tyArapachI paheratAM. potAnA samaya, zakti, paiso ane AvaDatano upayoga teo tabiyata, koI ne koI mAMdagInA kAraNe asvastha rahetI. tema chatAM cIvaTa ane gaNatrIpUrvaka khUba udAratAthI, premathI svecchAe potAnA gharamAM rahIne paNa teo "mAtRsamAjanI javAbadArI sArI rIte adA svajano ane anyajanone sukhI karavAmAM karatAM. potAne paDatI karatAM hatAM. hADamArI ke duHkha kyAreya koI pAse vyakta na karatAM. teo haMmezAM kaMcanabahena saurASTramAM vaDhavANanA vatanI zrI tribhovanadAsa svastha, prasanna ane uSmAbhaya rahetAM. goviMdajI zAha (jaina samAja jemane TI. jI. zAhanA nAme oLakhe che. zALAno abhyAsa kaMcanabahene muMbaimAM jANItI eca.pI.TI. ane sevAmUrti zrImatI caMcaLabahenanAM saMtAna hatAM. TI. jI. zAha ane hAIskUlamAM karyo hato. tyAMthI meTrIka pAsa thai teo elphinsTana caMcaLabAnA eka pachI eka ema ATha saMtAno TUMkI mAMdagI bhogavI kaoNlejamAMthI bI.e. thayAM. tyArapachI ema.e.no abhyAsa karyo. nAnI vaye ja gujarI gayAM hatAM. emanuM navamuM saMtAna te kaMcanabahena. tattvajJAnanA viSaya sAthe teo M.A. thayAM. sAthe sAthe rASTrabhASA kevida teo sabhAgI ke mAtApitAnI AzA pUrI karavA ja UgarI gayAM. tA. ane sAhityaratnanI upAdhi paNa temaNe meLavI hatI. zALA-kaoNlejanA 24 jAnyuArI 1929mAM temano janma thayo hato. abhyAsa daramiyAna vividha prakAranI pravRttiomAM paNa teo sakriyapaNe TI. jI. zAha ane caMcaLabahena atyaMta dhArmika, paraMtu sudhAraka bhAga letAM. zALA jIvanamAM svayaMsevikA tarIke muMbaImAM bharAyelA vicAro dharAve ane tene amalamAM mUke. AjhAdInI laData daramiyAna koMgresa adhivezanamAM temaNe ghaNuM suMdara kAma karyuM. eno ahevAla gAMdhIjInA prabhAvanIce AvavAne lIdhe tathA pU.saMtabAlajInA saMparkamAM chApAomAM temanI tasvIra sAthe chapAyo hato. niSThA, hiMmata, zista AvavAne kAraNe ane potAnA jIvanamAM saMtAnaviyoganI ghaTanA ane kuzAgrabuddhithI sevikAdaLamAM teo jI.o.sI.nA pada sudhI vAraMvAra banavAnA kAraNe A zrImaMta daMpatIe jIvanaparyata khAdI pahoMcyAM hatA. paheravAno ane sAdAithI jIvana jIvavAno niyama svIkAryo hato. A zikSaNamAM temane khUba rasa hato tethI 1953mAM banne pati-patnI sAdAI ane sevAnA saMskAra temanI pAsethI kaMcanabahenane vArasAmAM (putrI pUrNimA sAthe) thoDo vakhata mATe pUrva AphrikAmAM mombAsA gayAM maLyA hatA. to tyAM paNa temaNe zikSakano vyavasAya svIkAryo ane sArI khyAti TI. jI. zAha ane caMcaLabahenanA jIvananuM ujjavaLa pAsuM e hatuM meLavI. muMbaImAM paNa thoDA vakhata mATe nyu irA skUlamAM zikSaka tarIke ke samAjasevAnAM kAryomAM teo kAyama tatpara rahetAM. teo jAte ghasAine kAma karyuM. potAnA koI vidyArthIne koipaNa agavaDa paDe te dUra karatA. paNa udAratApUrvaka sevA karatAM. caMcaLabahena khUba tapa karatAM, mAtra sapheda nabaLI Arthika sthitivALA vidyArthIne kazI phI lIdhA vinA bhaNAvavA, khAdI ja paheratAM, pagamAM caMpala paNa paheratAM nahi. mAtRsamAjanI hoMziyAra vidyArthIne zALA-kaoNlejamAM eDamizana meLavI ApavAmAM vastuonuM vecANa sAruM thAya te mATe jarUra paDye mAtRsamAjanI dukAna madada karatA. vidyArthIne naDatI jAtajAtanI muzkelIo dUra karavA para vastuo vecavA mATe besavAmAM paNa saMkoca anubhavatAM nahi. teo tana-mana-dhanathI te sahAya karatA. A rIte AphrikA ane muMbaimAM muMbaI jaina yuvaka saMghanA paNa AjIvana kAryakartA hatAM. saMghanI vidyArthIjagatamAM temaNe sArI cAhanA meLavI hatI. vyAkhyAnamALAmAM holanA pravezadvAra pAse jhoLI laIne saMgha mATe phaMDa AjathI lagabhaga sADA cAra dAyakA pahelAM thayelA kaMcanabahena ane ugharAvavAnI zarUAta pU. caMcaLabahene karI hatI. A prathA haju paNa zrI oNlivara desAinAM lagna eka asAghAraNa ghaTanA kahevAya. saMghanI kAryakartA bahenoe cAlu rAkhI che.) AmasudhAraka ane sAhasika kaMcanabahena sthAnakavAsI jaina ane dhArmika rIte custa mAtApitAnAM putrI pitA ane tapasvinI sevAmUrti mAtAnA eka mAtra saMtAna kaMcanabahenane ane oNlivarabhAi valasADanA custapaNe khristI dharma pALanAra mAtApitA bannee cIvaTapUrvaka, premathI aneka aramAna sAthe UcheyAM gujarAtI polIsa inspekTara zrI AlphaDadesAInA putra.bannemAM mukhyatve hatAM. pitA nIDara ane zistanA AgrahI hatA tethI e guNo. to dharmano bheda hato. anusnAtaka abhyAsa mATe aMdherInI bhavansa kaMcanabahenamAM bALapaNathI ja vikasyA hatA. temanA bALapaNano eka kaoNlejamAM banne joDAyAM hatAM ane potapotAnI hosTelamAM rahetAM hatAM. prasaMga che. kaMcanabahena tyAre naveka varSanAM haze. temanuM kaheba karAMcImAM kaoNlejanA prinsipAle soMpeluM lAyabrerInA vargIkaraNanuM kAma banne sAthe rahetuM. karAMcInI zALAmAM kaMcanabahena abhyAsa karatAM ane rajAomAM karatAM. bannene vyAyAmamAM rasa eTale banne P. T. Leaders banyAM. mAtAnI sAthe muMbaI AvyAM hatAM. karAMcImAM UghaDatI zALAe hAjarI sAhitya ane nATakamAM rasa hovAne kAraNe bannee kaoNlejanAM nATakomAM ApavI ja joie evo pitAno Agraha hovAthI caMcaLabahene nava sAthe kAma karyuM. AvAM keTalAMka kAraNane lIdhe banne vacce maitrI baMdhAi. e varSanI nAnI vayanA kaMcanabahenane muMbaithI karAMcI sTImaramAM ekalAM maitrI premamAM parizaMkhI. baMnene lAgyuM ke potAnA dharmacusta mAtApitA mokalyAM hatAM. baMdara para levA AvavAno saMdezo TI. jI. zAhane koIpaNa rIte A lagna mATe saMmati nahi Ape, eTale teoe saMjogavazAta samayasara nahi maLyo hoya tethI teo levA AvyA nahi, 1951nI sAlamAM M. A.mAM bhaNatAM bhaNatAM ja lagna karI lIdhAM. ethI ethI kaMcanabahena gabharAyAM nahi. emaNe koika bhAi sAthe bhAgamAM . bannenAM mAtApitAne bhAre AghAta lAgyo. teo khUba asvastha banI ghoDAgADI karI ane ghare pahoMcI gayAM. AvA keTalAka prasaMgonA gayAM hatAM. jaina samAjamAM uhApoha thayo hato. TI. jI. zAha ane Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 12 . '' '' : ' . prabuddhajIvana - tA. 16-6-99 caMcaLabahena bane muMbaI jaina yuvaka saMghanI kAryavAhaka kamiTInAM sabhyo dhyAnamAM paNa eTalo ja rasa hato. kaMcanabahena vAraMvAra kahetAM ke 1 hatAM. A vAtanI jANa thatAM yuvaka saMghanA kAryakartA zrI paramAnaMdakuMvarajI dhyAnanI ekAgratAthI prApta thayelI zakti ane skUrti vaDe pote potAnA kApaDiyA, mArA pitAzrI zrI dIpacaMda tri. zAha vageree temane sArI vyAvahArika ane mAtRsamAjanAM vahIvaTI kAryo ghaNI sArI rIte karI. rIte samajAvyA ane kahyuM ke "A lagnane premathI ane udAratAthI zakatAM. svIkArI lo. emAM Izvarano saMketa haze. oNlivarabhAine putranI jema ' kaMcanabahena atyaMta kuTuMbavatsala ane atithivatsala hatAM. apanAvI lo.' oNlivarabhAInAM mAtApitAne paNa khristI dharmagurue vizALa mitravartuLa ane bahoLA kauTuMbika saMbaMdhone lIdhe mahemAnonI. samajAvyA. bannenAM mAtApitAnA mananuM samAdhAna thayuM. kaMcanabahena avarajavara temanA ghare satata rahetI. pathArImAM beThAM beThAM paNa, ane oNlivarabhAie paNa pUrA Adaraane pUjyabhAvathI mAtApitAno kaMcanabahena saunI jarUriyAtonuM dhyAna rAkhatAM. potAnI be dIkarI mana jItI lIdhAM. ane be dIkarAo ane te pratyekanAM saMtAno ema samagra parivAra AjathI pacAsa varSa pahelAM AvAM lagna Azcarya janmAve eTaluM ja sAthe maLe tyAre te mane canabahena ane oNlivarabhAIna. ja nahi paNa te nahi ja nabhe evI keTalAka lokonI mAnyatA hatI.. vAtsalyano savizeSa anubhava thato. tathA chAzavAra vAta vahatA cAlatA ka bamaa TAchaDA vAyA che jema caMcaLabahene pU. saMtabAlajInI prerita mAtRsamAja saMsthAmAM athavA levAnA che. paNa AvA aphavAothI vAcalata thayA vinA potAnA prANa reDyA hatA ane jIvananA aMtima divasa sudhI e svasthapaNe pUrA aMtaHkaraNapUrvaka bannee ekabIjAne samApata thaIne saMsthA mATe kAryarata rahyAM hatAM tevI ja rIte temanAM suputrI kaMcanabahena 48 varSanuM saphaLa sahajIvana vitAvyuM. paNa potAnI mAtAnuM uttaradAyitva saMbhALI laIne potAnA jIvananA kaMcanabahena ane oNlivarabhAIe TI. jI. zAha ane caMcaLa- aMta sudhI bahumUlya sevA ApatAM rahyAM hatAM. AthI ja emanA bahenanA dareka kAmamAM sahakAra Apyo. mAMdagImAM temanI sevA karI. avasAna prasaMge mAtRsamAjanA sarva kAryakartAoe ane karmacArIoe temane koi khoTa paDavA na dIdhI. bannenI AvI sevAthI mAtApitAne jANe potAnAM eka svajana gumAvyAM hoya evuM duHkha anubhavyuM che. paNa saMtoSa thayo. aMgata rIte amArI vAta karIe to amArA vaDIlonA zrI kaMcanabahene potAnAM sneha, sevA, sadabhAva ane namratAthI muMbaI jaina yuvaka saMghamAMnA AtmIya saMbaMdhono vAraso amane maLyo zvasurapakSanA sarvajana sAthe AtmIyatA sAdhI lIdhI hatI. samaya jatAM hato ane tethI kaMcanabahena ane oNlivarabhAI sAthe amArI maitrI temanuM dAmpatya jIvana vadhu ne vadhu ujavaLa banatuM jatuM hatuM. bannene cAlu thaI hatI. TI. jI. zAha ane caMcaLabahena jyAre 1954mAM sAhitya ane tattvajJAnamAM UMDo rasa hato. banne sAthe vAMce, tenA mombAsA gayAM hatAM tyAre cAra mahinA TI. jI. zAha bilDiMgamAMnuM para vicAre ane AnaMda meLave. oNlivarabhAine aMgrejI sAhityamAM emanuM ghara amane bannene rahevA ApyuM hatuM tethI ane TI. jI, UMDo rasa hato. kaMcanabahenane saMskRta sAhityamAM ghaNo UMDo rasa zAhanA svargavAsa pachI mArA pati DaoN. ramaNabhAie TI. jI. zAhanA. hato. teo saMskRta sAhityanI uttama kRtio vAMcavA prayatna kare. jIvana ane kAryo vize "jIvanadarpaNa' nAmano graMtha taiyAra karI varSothI gItAnA zloka niyamita kaMThastha karatAM. kaoNlejamAM hatAM tyAre prakAzita karyo hato tyArathI e kuTuMba sAthe amAro saMbaMdha vadhu ghaniSTha prArthanAmAM gItAmAMnA sthitaprajJanAM lakSaNovALA zloko bhAvathI, banyo hato. chellA traNeka varSathI amArA bannenI zArIrika maryAdAne spaSTa uccAre. eTalI sarasa rIte bolatAM ke vidyArthIo temane TIkhaLamAM kAraNe paraspara maLI zakAtuM nahi paraMtu bhAgye ja evo divasa gayo sthitaprajJAbahena' kahetA. eka rIte joIe to temaNe samagra jIvana haze jyAre ame bannee phonamAM vAta na karI hoya. kaMcanabahenanI daramiyAna potAnI buddhine sthira rAkhavA mATe sAro puruSArtha karelo. tabiyata acAnaka bagaDI ane sthiti gaMbhIra thaI paraMtu e divasomAM baze patipatnI jaina dharmanAM pustako samajapUrvaka vAMcatAM, tenuM hArda ame banne dubai ane maskatanA pravAse hatAM eTale saMjogavazAta pAmavA prayatna karatAM. kaMcanabahena paryuSaNanA ATha divasa mauna emanA aMtima samaye ame upasthita rahI na zakyA eno amane pALatAM. baMnenuM jIvana gharmamaya banyuM hatuM. patnI tarIke kaMcanabahene ghaNo ja raMja rahyo che. kaMcanabahenanA avasAnathI meM mArI eka priya oNlivarabhAinI khUba saMbhALa lIdhI hatI. oNlivarabhAI nATakomAM sakhI athavA sAcuM kahIe to eka sagI bahena gumAvyAnuM duHkha ane sinemAmAM maheza desAinA nAme jANItA che. oNlivarabhAInI tIvapaNe anubhavyuM che. eka abhinetA tarIkenI kArakirdI philma jagatamAM ane gujarAtI . prabha emanA AtmAne zAMti arpe e ja prArthanA. nATakanA jagatamAM kevI rIte vikAsa pAme tenI te satata saMbhALa rAkhatAM. kaMcanabahena ane oNlivarabhAI banne gujarAtI, hindI ane aMgrejI bhASAmAM sAhityanA, sAmAjika viSayonA ane tattvaciMtananA paSaNa vyAkhyAnamALA praziSTa graMtho vAMcatAM rahetAM. oNlivarabhAI nATaka ane sinemAnI saMghanA upakrame AgAmI paryuSaNa vyAkhyAnamALA maMgaLavAra, potAnI vyavasAyika javAbadArIomAMthI jyAre jyAre mukta thAya | tA. 7mI sapTembara 1999thI maMgaLavAra, tA. 14mI sapTembara tyAre AvA graMthanA adhyayanamAM lAgI jAya. bannene "vipazyanA 1999 sudhI ema ATha divasa mATe yojavAmAM Avaze. biralA krIDA kendra, copATImAM jo rinovezananuM kAma cAlu haze saMyakata aMka to vyAkhyAnamALA anyatra yojavAmAM Avaze. prabuddha jIvanano julAI ane ogasTano aMka saMyukta aMka | vyAkhyAnamALAno vigatavAra kAryakrama ogasTanA aMkamAM ! tarIke ogasTa 1999mAM pragaTa thaze tenI noMdha levA vinaMtI. | ApavAmAM Avaze. 1 tajI | I maMtrIo [mAlika TI paNa mane pavaka saMya matA, prakAzaka nirubahena gukhopabhAI zAhaprakAzanuM sthaLa 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400 004 kInarI 3i229 pAyAnAkaparI unTiMga Jrsa, STRIA, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala sosTeTa, dAdA meDaDevosa rIDa, bhAyakhalA muMbaI-400027. Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Licence to post without prepayment No. 37 0 varSa: (50) + 100 aMka: 80 0 tA. 16-8-990 * Regd. No. MR/ MBI-south/ 54/ 99 000 zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra 000 00 7 prabuddha jIvana pAkSika 1939thI 1989H 50 varSa 000 vArSika lavAjama rU. 80000 taMtrI : ramaNalAla cI. zAha paMnyAsa zrI varasaMgavijayajI cAraso varSa pahelAM banelI A satya ghaTanA che. koIne e A zirohI nagaramAM eka navayuvAna raheto hato. enuM nAma kavikalpanA ke daMtakathA jevI lAge evI e vAta che. paNa e sAva varasaMga. te bALapaNathI ja ghaNo hoMziyAra hato. kizorAvasthAmAM to sAcI banelI ghaTanA che e sunizcita che. eNe pitAnI dukAne besI vepAra-dhaMdho zIkhavo cAlu karI dIdho hato. A vAta che akabara pratibodhaka jagadaguru zrI hIravijaya- jotajotAmAM to eNe pitAnA dhaMdhAne bahu vikasAvyo ane zirohImAM surIzvaranA ziSya paMnyAsa varasaMgavijayajInI. zrI hIravijaya- eka moTA dhanADhya vepArI tarIke enuM nAma thaI gayuM. tyAre haju surIzvaranA hAthe be hajArathI vadhu vyaktio dIkSita thaI hatI, evo mAMDa vIsa varSa eNe pUrAM karyA hatAM. emano prabhAva hato. emane jotAM, temanI vANI sAMbhaLatAM, emanA AvA buddhizALI zrImaMta dekhAvaDA apariNIta yuvAna mATe paricayamAM AvatAM saMyamano paMtha svIkAravAnuM, emanA hAthe dIkSita kanyAnAM mAgAM paNa sArAM gharanAM Ave e dekhItuM che. zirohInA ja thavAnuM mana thAya evuM adbhuta prabhAvazALI emanuM vyaktitva hatuM. eka zreSThInI suMdara kanyA sAthe varasaMganI sagAI thaI. ane pachI mogala samrATa akabaranA hRdayanuM parivartana karAvanAranuM vyaktitva lagna paNa levAyAM. kevuM hoya ! vara ane kanyA baMnenAM kuTuMbo atyaMta dharmapriya hatAM. jinamaMdire. zrI hIravijayasUri samrATa akabara bAdazAhane pratibodha pamADI, javuM, upAzraye jai savAra-sAMja pratikramaNa karavuM, guruvaMdana karavuM, vihAra karatAM karatAM rAjasthAnanAM tIrtho juhArIne teo zirohI vyAkhyAna sAMbhaLavuM, upavAsa-ekAsaNAM karavAM ityAdi dharmakriyAo padhAryA hatA. baMnenA kuTuMbamAM niyamita thatI hatI. temAM vaLI zrI hIravijayasUrinA zirohImAM dharmaprabhAvanAnI moTI bharatI AvI hoya evuM banyuM. cAturmAsathI teono utsAha vadhI gayo hato. varasaMga ane enI tyAM RSabhadevanI caumukhInI ane ajitanAtha bhagavAnanI vAgdattA kanya baMne niyamita maMdire-upAzraye jatAM hatAM. pratimAjInI pratiSThAno bahu moTo utsava thayo. vaLI pAse Abu varasaMganA lagnanI tithi nakakI thai. lagnano divasa najIka parvatanuM tIrtha eTale zrI hIravijayasUrinI nizrAmAM AbunI tIrthayAtrA A Avato gayo. baMne pakSe taiyArIo thavA lAgI. strIoe lagnanAM mATe moTo saMgha nIkaLyo. A ghaTanAthI prabhAvita thayelA zirohInA 45 maMgaLa gIto gAvAM cAlu karyuM. judA judA divasanA jamaNavAra mATe sulatAne zrI hIravijayasUrine zirohImAM cAturmAsa karavA mATe vinaMtI agAuthI miThAio banavA lAgI. ghara ane zerImAM toraNo bAMdhavAmAM karI. sulatAnanA pradhAna puMjA mahetA zrAvaka hatA. emaNe paNa vizeSa AvyAM. AvA zrImaMta yuvAnanAM lagna hoya pachI taiyArImAM zI Agraha karyo. zirohImAM tyAre ghaNAM zreSThIo vasatA hatA ane kacAza hoya? mAtApitAnA harakhano pAra nathI. pratiSThA, saMghayAtrA vageremAM ghaNuM nANuM kharcAyuM hatuM e to kharuM je, paNa zreSThIo pote dIkSA levA taiyAra thAya evI ghaTanAo paNa ' lagnotsuka varasaMga lagnanI taiyArImAM paDyo hovA chatAM ane banI. zrI hIravijayasarinI preraka vyAkhyAnasvArIno evo jAda dhaMdho saMbhALato hovA chatAM potAnI nityanI dharmadiyA cakato nahi. hato. upAzraye jaI savAranuM pratikramaNa eNe karI lIdhuM hatuM. tenA zrIvaMta zAha nAmanA eka zreSThIe to potAnA samagra parivAranA navakAramaMtranA jApa bAkI hatA te eNe cAlu karyA. AsapAsa bIjA dasa sabhyo sahita dIkSA lIdhI. eno utsava to hRdayane sparzI jAya zrAvako paNa beThA hatA. ThaMDInA divaso hatA. varasaMge potAnI garama evo hato. zrIvaMta zAhanA cAra dIkarA je hIravijayasarizvaranA zAla sAthe paNa oDhI lIdhI hatI. sAdhu mahArAjanI kAmaLI jevI haste dIkSita thayA te AgaLa jatAM cAra moTA AcArya thayA hatA. ja e zAla lAgatI hatI. cAturmAsa mATe Agraha thatAM samayanA jANakAra zrI hIravijaya- savAranA maMdire darzana karavA AvelAM strIpuraSo upAzrayamAM jai sUrIzvare zirohImAM cAturmAsa karavAno nirNaya karyo. emane svapnamAM sAdhu bhagavaMtone vaMdana karatAM hatAM. evAmAM eka kanyA AvI. te paNa e rIte saMketa maLyo. temanuM cAturmAsa cAlu thayuM. vyAkhyAnamAM sAdhu bhagavaMtone khamAsaNA devApUrvaka vaMdana karavA lAgI. vaMdana karatI emanI vANI sAMbhaLavA aneka mANaso umaTavA lAgyA. pUjA, karatI te varasaMga pAse AvI. A paNa koI sAdhu mahArAja dhyAnamAM pratikramaNa, posaha, sAmAyika vagere dharmakriyA tathA AyaMbila, beThA che ema ene lAgyuM. kAmaLI mAthe oDhelI hovAthI te varasaMgane upavAsa, ekAsaNAM vagerenI tapazcaryA paNa vRddhi pAmavA lAgI. oLakhI zakI nahi. eNe "IcchAmi khamAsamaNo'...kahI vidhipUrvaka Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 2 prabuddhajIvana varasaMgane vaMdana karyAM. zabdoccArathI varasaMganI AMkha khUlI. teNe joyuM to jANyuM ke A to potAnI vAgdattA kanyA che. varasaMga manamAM hasyo. kanyA to vaMdana karI cAlI gai, paNa pAse beThelA eka zrAvake majAkamAM varasaMgane kahyuM, 'alyA varasaMga ! joyuM ? tArI vahu thanArI chokarIe tane sAdhu tarIke vaMdana karyAM. eNe ADakatarI rIte tane saMketa karyo ke saMsAramAM paDavA jevuM nathI. have tArAthI enI sAthe lagna na thAya. bola, barAbara che ne ? ' varasaMga vicAramAM paDI gayo. tenA manamAM maMthana cAlyuM. eNe kahyuM, 'hA, vaDIla, tamArI vAta sAcI che. mArAthI have enI sAthe lagna na thAya. eNe mane sAdhu jANIne vaMdana karyAM,' A javAba sAMbhaLI zrAvaka mUMjhAyA. emaNe kahyuM, 'alyA, meM to tane hasavAmAM kahyuM. tArAM to lagna levAyAM che, jo je tuM evuM kaMi gAMDapaNa karato.' varasaMge kahyuM, 'tame bhale mane hasavAmAM kahyuM. paNa meM to gaMbhIratApUrvaka tamane javAba Apyo che. tamArA upAlaMbhe mane jagADI dIdho che.' upAlaMbha ApavA mATe zrAvakane pazcAttApa thayo, paNa varasaMge kahyuM ke tame to mArA para moTo upakAra karyo che.' ghare AvI varasaMge banelI ghaTanAnI ane potAnA nirNayanI mAtApitAne vAta kahI. mAtA pitAe kahyuM, 'AvI vAte ghelA na thavAya. lIdhelAM lagna baMdha na rakhAya.' varasaMge kahyuM, 'patnInA upAlaMbhathI zAlibhadranA banevI dhannAjIe tarata ja ghara choDIne dIkSA nahotI lIdhI ? ane sAthe zAlibhadrane dIkSA nahotI levaDAvI ? to huM kema na lai zakuM ?' 'paNa beTA, avasara Ave dIkSA leje. hamaNAM lagna karI le.' 'nA, mAre mATe to A avasara AvI cUkyo che. meM derAsaramAM jinezvara bhagavAna pAse jai manomana paccakhANa lai lIdhAM che ke jo mane dIkSA levAnI mAtApitA saMmati nahi Ape to huM anazana karIne jIvanano aMta ANIza.' varasaMganI A gaMbhIra cetavaNIthI mA-bApa coMkI UThyAM. vAta nagaramAM prasarI gai. kanyAnAM mAtApitA tathA sagAM saMbaMdhIone bolAvyAM. varasaMgane samajAvavAnA badhA prayatno cAlu thayA. paNa varasaMga mAnyo nahi. eTaluM ja nahi, vaDIlo Agraha choDavAnA nathI evuM jaNAtAM eNe cAre prakAranA AhAra choDIne anazana cAlu karI dIdhuM. have vAte gaMbhIra vaLAMka lIdho. kAM to dIkSA levA devI ane kAM to anazana dvArA dehatyAga, varasaMganA e bemAMthI eka vikalpa mAtApitAe pasaMda karavAno rahyo. chevaTe teoe dIkSAnI saMmati ApI. varasaMganuM anazana choDAvyuM ane pAraNuM karAvyuM. nirAza thayelAM kanyA ane enAM mAtApitAe paNa AvI ucca bhAvanA mATe AnaMda vyakta karyo. varasaMgane to zrI hIrasUri pAse ja dIkSA levI hatI ane te paNa tarata ja levI hatI. zrI hIrasUri pAse A vAta pahoMcI ja gaI hatI, kAraNa ke varasaMganA dIkSA levAnA saMkalpanI vAta samagra zirohImAM jAhera carcAno viSaya banI gai hatI. varasaMga mAtApitA sAthe zrI hIrasUri pAse pahoMcyo. dIkSAno prastAva rajU thayo. varasaMganI cakAsaNI karIne tA. 16-8-99 zrI hIrasUrie saMmati ApI ane muhUrta kADhI ApyuM. lagnano divasa e ja dIkSAno divasa nakkI thayo. varasaMge zrI hIrasUri pAse dIkSA lIdhI. dhAmadhUmapUrvaka bahu moTo utsava thayo. kuTuMba zrImaMta hatuM eTale nANAM kharcavAmAM koI kamI rahI nahi. svAmivAtsalyo thayAM. lagnanA jamaNavAro mATe taiyAra thayelI miThAio dIkSAnA svAmivAtsalyamAM vaparAi, muni tarIke varasaMganuM navuM nAma apAyuM, paNa loko ene varasaMgamuni athavA varasaMga RSi tarIke ja oLakhavA lagyA. (tyAre muni mATe RSi zabda paNa pracalita hato.) sAdhu tarIke apAyeluM navuM nAma lokomAM bhUlAi gayuM. te kyAMya noMdhAyeluM paNa rahyuM nahi. varasaMga munine to zrI hIrasUrinA ziSya banavAno potAne apUrva lAbha maLyo teno atyaMta harSa thato. potAnA sAdhvAcAranuM teo kaDaka pAlana karavA lAgyA. yuvAna vaye dIkSA levI agharI che, paNa dIkSA lIdhA pachI tene dIpAvavI e to ethI paNa ghaNI agharI vAta che. varasaMga munie ugra tapazcaryA ane satata svAdhyAyamAM potAnA cittane parovI dIdhuM. thoDA varSomAM guru mahArAje emanI yogyatA ane sajjatA joi emane paMnyAsanI padavI paNa ApI. varasaMga muni have paMnyAsa varasaMgavijayajI banyA. have paMnyAsa va2saMgavijayajIne vyAkhyAna ApavAnI ane judo vihAra karavAnI paNa gurvAzA maLI gai. AvA yuvAna tejasvI sAdhune jovA sAMbhaLavA aneka loko vyAkhyAnamAM AvatA. keTalAye emanA sAdhujIvanathI AkarSAtA. yuvAnomAM te bahu priya banI gayA hatA. varasaMgavijayajInAM vANI ane vyaktitvathI prerAine keTalAka teo karatA ane pachI zrI hIrasUri pAse mokalatA. chevaTe zrI dIkSA levA taiyAra thatA. jemane dIkSA levI hoya tenI pUrI kasoTI hIrasUri saMmati Ape to hIrasUrinA haste ja teo dIkSA apAvatA. Ama paMnyAsa va2saMgavijayajIe eka pachI eka ema 108 jaNane zrI hIrasUri pAse dIkSA apAvI hatI. dIkSA pachI zrI hIrasUri navadIkSitane paMnyAsa varasaMgavijayajInA ziSya tarIke jAhera karatA. A rIte paMnyAsa va2saMgavijayajI 108 ziSyonA guru bhagavaMta banyA. varasaMgavijayajInA samakAlIna zrAvaka kavi RSabhadAse vi. saM. 1605mAM 'zrI hIravijayasUri rAsa'nI racanA karI che. emAM emaNe paMnyAsa zrI varasaMgavijayajIno vRttAnta saMkSepamAM varNavyo che. emaNe rAsamAM lakhyuM che : pharI ma kahesyo mAta ne tAta, ke saMyama ke AtamaghAta; mUkI beTho cAre AhAra, ApI anumati teNI vAra, je pakavAna vivAhane karyuM, tiNe peTa sAhamInuM TharyuM; kharacI dhana ne saMyama lIdha, hIre tene dIkSA dIdha. te huo varasaMga RSi paMnyAsa, ekaso ATha ziSya maLIA tAsa. e sahu hIrataNo parivAra, hIranA bhAgya taNo nahi pAra. paMnyAsa zrI va2saMgavijayajInA jIvana vize AthI vadhu mAhitI upalabdha nathI, paNa je maLe che te paNa Azcaryamugdha karI de evI preraka che. ane sArthaka karI lIdhuM ! kharekhara paMnyAsa zrI va2saMgavijayajIe potAnA jIvanane dhanya D - ramaNalAla cI. zAha Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-8-99 . prabuddhajIvana AtmakalyANanI keDI 1 sva. paMnyAsa zrI bhadraMkaravijayajI mahArAja bhavitavyatAvAdanuM AlaMbana kyAre ? 'durucchedaH satAmapi / keTalAka sAdhakone mUMjhavatA A praznanuM nirAkaraNa e che ke, jyAre (A asadgahane) sapuruSo paNa du:khe karIne dUra karI zake che. jyAre asamAdhi thAya tyAre tyAre bhavitavyatAvAdanuM AlaMbana levAthI tethI tenAthI bahu saMbhALa rAkhavAnI hoya che. asamAdhi TaLI jAya che ane AtmA sva-svabhAvamAM AvI jAya che. dharmamAM namratA-arpaNatAnI jarUra paDatI hoya to te A ja kAraNe bhavitavyatAvAdanuM A rItanuM AlaMbana zAstravihita che. paDe che, paraMtu ekAMta AgrahavALAomAM te namratA-samarpaNatA kadI paNa kAryanI siddhimAM ekalI bhavitavyatA kAraNa nathI, paraMta paNa sthAna pAmI zakatI nathI. tenuM kAraNa e che ke, koIpaNa jAtanA pAMca kAraNo maLIne kArya thAya che, evo je jina-siddhAMta che, tene ekAttAvAdamAM vastusthitithI viruddha nirUpaNa karavAnuM hoya che. tethI AthI jarA paNa bAdhA pahoMcavI na joie. anyathA e ja bhavitavya jo te saMpUrNa svacchaMdI na bane, to badhAno virodha kevI rIte karI vAdane ekAna avalaMbana jAvane paraSArthI ane zinavibhama zake? ane badhAno virodha na kare, to potAno mata kevI rIte sthApI karAvanAruM thAya che. zake ? tethI ekAntavAda e ja mithyAtva che, mATe sarvathA tyAjya koI paNa ekAntavAdanuM avalaMbana citta-svAthyane avasare che: mahAna hAni pahoMcADe che, kAraNa ke te vastusthitithI viraddha che. nidebhatAno samULa nAza kyA guNasthAnake thaI zake e hakIkata mokSamArgamAM "puruSakAra' e ja agrapada bhogave che, kAraNa ke che ? paNa dharmanA sAdhakonA dhyAnamAM rahevI joIe. te ja eka prayatnasAdhya che. te sivAya bIjA cAra kAraNo e manaSyane nibhatAno samULa nAza TheTha navamA guNasthAnake thAya che. AdhIna nathI, paNa zraddhAthI mAnavAnA che. jo ke e zraddhA paNa zrI jinazAnasamAM janmyA pachI sAmAyika, pratikramaNa, jinaatyaMta upayogI che ane enA baLathI cittanI samatolatA barAbara pUjAdi choDIne bIjI tevI kaI kriyAo che ke je sAdhakane AtmasaMtoSa jALavI zakAya che tathA jJAnIo upara vizvAsanI vRddhi thavAmAM prabaLa pamADI zakaze? nimitta bane che. paNa temAMthI koI ekAdanA upara aMtima koTie jainakuLamAM janmela koI paNa kalyANakAMkSI jIva, zrI tIrthaMkaraDhaLI paDavAnuM thAya to te mArgathI bhraSTa karAvanAra che ema nakkI devapraNIta dharmakriyAo mATe potAne ayogya mAnavA prerAya athavA mAnavuM. yogya mAnato thaI jAya, te pote sevelI ekAntika vicAradhArAnA bhavitavyatAvAdanuM AlaMbana levAmAM jema vivekanI jarUra che, ciMtananuM ja pariNAma che. paraMtu asadUgrahajanya A nabaLAI jainakuLamAM tema nidabhiktA keLavavAno vicAra paNa ciMtanapUrvakanA viveka sivAya janmelA kalyANavAMchu jIvanI prakRtithI sarvathA viruddha che. eTale jeTalA sevavA jevo nathI, nahitara temAMthI paNa "jene huM yogya nathI, tevI jorathI te dharmakriyAone choDavAnA vicArane te Aje vaza thayo che, kriyA nahi karavAthI nidabhiktA keLavI zakAze" evI eka mAnasika teTalA ja balle tenA karatAM adhika jorathI te AvatI kAle tene svIkArI levA tatpara banyA sivAya rahevAno ja nathI. kAraNa ke koipaNa manuSya nabaLAI pedA thaze. ane sAdhakanA jIvanapravAhane chinnabhinna karI potAnI prakRtithI viruddha AcaraNamAM adhika kALa TakI zakato nathI. ane nAkhaze. te samaye ja tene kharekharo khyAla Ave che ke, bhUtakALanI potAnI samaja e mAnasika nabaLAi utpanna thavAnuM nimitta UMdhuM tatvajJAna khoTI hatI. je kriyA mATe pote potAne ayogya mAnato hato, te kriyA ane tenA upara baMdhAyelo abhiniveza arthAt ekAMta Agraha che. mATe pote kharekhara yogya che evI zuddha samaja tenA manamAM daDha thaI jAya ekAMta Agraha, bhale pachI te bhavitavyatAvAdano ho ke che. svabhAvavAdano ho, kartavavAdano ho ke akartutvavAdano ho, tenuM dharmakriyA taraphanI ekAntika sUga paraMparAe keTalI ghAtaka nIvaDe che aMtima pariNAma AvA ja prakAranuM hoya che. paradarzanonI utpatti te pratyeka sAdhake spaSTapaNe samajI levuM joIe. A rIte ja thaI che ane thAya che. ekalo bhavitavyatAvAda ke svabhAvavAda mAnavAthI puraSArthavAda sauthI moTo doSa asaAgraha sarvathA UDI jAya che. ekalo kramabaddha paryAyavAda ke dravyono ekAMta tarkazakti ane buddhizaktine jeo vadhAre prApta thayela hoya che , svataMtravAda mAnavAthI Akho karmasiddhAnta UDI jAya che. karmaka puruSakAra teo asaduAgrahamAM AvI jAya to teonuM vadhAre patana thAya che. UDI gayA pachI jIva ane pudgalanA saMyogarUpa je anAdi saMsAra ke tenAthI jIvano mokSa, te paNa UDI jAya che ane saMsAra tathA mokSa UMDI pUrva-puruSoe pharamAvyuM che ke gayA pachI kramabaddha paryAyano ke bhavitavyatAvAda vagere vicAra AgrahI vata ninISati yuktiMta, yatra tatra matirasya niviSTA / ApoApa UDI jAya che. pachI sAdhakane kevaLa zUnyakAra ke aMdhakAra ja jyAM mati beThI che. tyAM yuktine laI javI te ja AgrahIpaNAnI AvIne Ubho rahe che ane emAMthI prathama kriyAne choDavAno, pachI nizAnI che. jyAM yukti che, tyAM matine laI javI te nirAhIpaNAnuM sAruSonI ArAdhanAne besavAno ane tame karIne zakya cihana che. tethI tattvajJAnanI prAptimAM "asaggaha'ne moTo doSa saghaLI sata pravRttione mUkI devAno saMkliSTa adhyavasAya prabaLa thato mAnyo che. 5. pu. upAdhyAyajI mahArAja pharamAve che ke- jAya che. enuM pariNAma paraMparAe kevuM ane keTaluM bhayaMkara Ave eno vigha vivene vino viddhi I fsaddhAnta-vAharukhyamunAtA 2 | vicAra sAdhake jAte karI levo. A vicAranA pariNAme masaprati vinAzamete ! gulluinIva pad vA // 1 / zAstra-paribhASAmAM jene anaMtakALanI naraka ane nigoda kahevAya che, artha : jema agninA kaNathI ghAsanA gaMja baLI jAya, tema tene zaraNe anicchAe paNa jIvAtmAne thavuM paDe, to jarA paNa InkAra asadgahathI vidyA, viveka, vinaya, vizuddhi, siddhAntanI vallabhatA karI zakAya nahi. ane udAratA Adi guNo vinAza pAme che. zrI tIrthaMkara paramAtmAnI bhakti jeTalI ja teozrInI AjJAnI kalikAlasarvajJa zrI hemacaMdrasUrIzvarajI pharamAve che ke : bhakti karavAnI zuddhabuddhi ane daDhaniSThA-e dharmanA sAdhakanI sAcI te Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 4 prabuddhajIvana mUDI che. A mUDI veDaphAi jAya to jIvana veDaphAi jAya, AtmA adhogatigAmI banIne apAra yAtanAono bhoga bane. AjJA karanAramAM saMpUrNa zraddhA keLavIne jIvana ghaDavuM, AtmAne ajavALavo, parahitane pramANavuM-e dharmanA sAdhakane kharekhara dilathI gamatuM thAya che eTale asadbahano kacaro tenA mana temaja hRdayamAMthI nIkaLI ja jAya che ane teno AdhyAtmika vikAsa jhaDapa dhAraNa kare che. dharma-adharma ahiMsA, satyAdi ja dharma che ane hiMsA asatyAdi adharma ja che, ema nakkI thayA pachI, gRhastha paNa jo potAne mATe ane bIjA gRhastho mATe sAdhunI jema sarvathA ahiMsA, satyAdinA pAlanano Agraha rAkhe che, to te tenuM pAlana to karI zakato nathI ja, paraMtu adhika hiMsA ane moTA asatyonA mArge baLAtkAre ke anicchAe paNa tene ghasaDAi javAnuM mana thAya che. jaina zAstromAM gRhastho mATe ahiMsA, satyAdi dharmonA pAlana arthe, temanI bhUmikA anusAra je mArga yojavAmAM Avyo che, te keTalo sughaTita, nirdabhika ane suzakya che, te vicArIne tene sArI rIte samajavA jevo che. ahiMsA AdinA guNo ane hiMsA AdinA doSo jANyA pachI paNa A prakArano vibhAga jeo pADI zakyA nathI, temane ahiMsA AdinA pracAranA nAme ja keTalIka vakhata hiMsA AdinA pracAraka banI jatAM vAra lAgatI nathI. sarva jIvonA prANano vadha e hiMsA svarUpa che. tethI saMpUrNa ahiMsAnA pAlana mATe sarva jIvonA prANono vadha varjya che. e siddhAMtano svIkAra karavA chatAM, gRhasthone mATe jaina zAstrakAro niraparAdhI trasa jIvonI hiMsAno ja tyAga pharamAve che. gRhasthoe sAdhunI jema ghara choDyuM nathI ane sAdhupaNuM aMgIkAra ka2vA mATe gha2 na choDe tyAM sudhI tene mAthe potAnA ghara, kuTuMba ane AzritonI rakSAnI javAbadArI rahelI che. e sthitimAM jo e aparAdha karanAranI zikSAne paNa sarvathA varjya mAne to avasare niraparAdhI evA potAnA AzritothI hiMsAne aMgIkAra karanAro thAya che. arthAt te hiMsAthI to bacI ja zakto narthI, kintu niraparAdhInI hiMsAno ADakatarI rIte bhAgIdAra banI jAya che. e ja rIte jo gRhastha trasa (hAlatA-cAlatA) jIvonI sAthe anna vagere sthAvara jIvonI hiMsAne paNa sarvathA tyajanAro thAya che, to annAdinA abhAve potAno tathA potAnA kuTuMbano ja nAza karanAro thAya che. AraMbhAdi mATe anivAryapaNe thatI hiMsAne na choDI zakanAra gRhastha paNa sAdhunI jema sarva jIvonI hiMsAnA tyAganI pratijJA pALavA taiyAra thAya che, to tenuM pAlana karI zakato nathI ja, kintu svalpa hiMsAne badale analpa (adhika) hiMsAne ja AcaranAro thAya che. jema ahiMsA tema satya mATe paNa gRhasthone sthUla asatya varjavAnuM ja vrata pharamAveluM che. sAdhunI jema gRhastha paNa jo sthUlanI sAthe sUkSma asatyanuM varjana karavAne sajja thAya che, to te varjana (tyAga) karI zakato ja nathI, kintu sUkSma asatyane badale sthUlatara asatyone paNa bolavAnI sthitimAM mUkAi jAya che. gRhavAsa eTale zuM ? gRhavAsa eTale jara, jamIna ane jorU A traNa vastuono saMga. A traNa ke traNamAMthI koi paNa eka vastu vinA jo gRhavAsa nabhI zakato ja nathI, to Apatti vakhate A traNa vastunA saMrakSaNa mATe te sUkSmamAM sUkSma satyavrata pALI zake, e vastu tenA mATe zakya ja nathI. e kAraNe zAstrakAro gRhasthone mATe sthUla asatya nahi bolavAno ja niyama batAve che. tA. 16-8-99 lakSmInA lobhathI khoTAM lakhata karavA ke putra-putrInA mohathI kabulelA vivAha Adino inkAra karavo ityAdi moTA asatyo kadI paNa na bolavAM, temaja jagatamAM jenAthI be-vacanIpaNuM jAhera thAya, e prakArano asatyavAda kadI paNa na sevavo ema paNa gRhasthane pALavAnA satyanA saMdarbhamAM zAstrakAro pharamAve che. ghana, strI ane parivAranA mamatvamAM rahelo gRhastha, bhaya-lobhake krodhanA AvezamAM sUkSma paNa asatyo, gRhavAsamAM na seve, e sthiti zakya ja nathI kAraNa ke tene svadhana-strI kuTuMbAdinuM pAlana tathA saMrakSaNa ka2vAnuM hoya che. alabatta, eno artha e nathI ke teNe sUkSma asatyonuM sevana IrAdApUrvaka karyA karavuM. te gRhasthane jeonI vacamAM rahIne gRhasaMsAra calAvavAno hoya che, badhA satyavAdI ane nItimAna ja hoya ema banatuM nathI. e kAraNe asatyavAdanA Azare jIvanArA mANasonA paMjAmAMthI svaAzrita vastuone temaja vyaktione ugArI levA mATe Aphata vakhate anivArya asatyanuM tene sApekSapaNe sevana karavuM paDe che. tenuM savana paNa jo te nathI karato, to te mAlamilkata gumAvanAro thAya che ane pachI potAnuM ghara calAvavA mATe ane peTa bharavA mATe, avasare moTAM paNa asatyono Azraya lenAro banI jAya che. acauryanA pAlana mATe gRhasthone sthUlacorIno niSedha che. vastunA mAlikanI rajA sivAya, vastune levI te sthUla corI che. parasparanI rAjIkhuzI, kaLA-kauzalya ke sAhasa, hiMmatAdithI dhana meLavavuM ene paNa jo corI ke anIti tarIke lekhI levAmAM Ave to, gRhasthano saMsAra cAlavo ja azakaya che ane pariNAme gRhavAsa calAvavA mATe moTI corInA bhoga thaye ja chuTako thAya che. A ja niyama brahmacarya ne aparigraha vrata mATe che, je gRhasthothI sarvathA brahmacaryanuM pAlana zakaya nathI, teoe svadArA saMtoSavrata ane paradArA varjanavrata aMgIkAra karavuM e ja zreSTha che. anyathA moTA doSo sevana karavAno prasaMga Ubho thatAM vAra lAgatI nathI. parigraha mATe paNa potAnuM kuLa, ijjata ane paristhitino vicAra karI niyama aMgIkAra karAya che, to te yathArthapaNe pALI zakAya che, anyathA teno bhaMga thAya che. ane moTA doSonuM sevana karavAno prasaMga Ubho thAya che. sAdhu-mArgamAM ja pAlana thavo zakya evo dharma gRhasthonI AgaLa dharavAmAM Ave, to te dharmanuM pAlana to zakya nathI, kintu pariNAme adharma sevananI ja vRddhi thAya che. A kAraNe jainazAstromAM dharmanA adhikArI bhede je be vibhAga pADavAmAM AvyA che, te sarvathA susaMgata che. je gRhastho pAtAnAM sthUla vratonA pAlana mATe niSThApUrvaka daDha manobaLa dAkhave che temanAmAM kALakrame sUkSma pAlana mATe rUci ane prIti avazya janme che. sAdhudharmane lAyaka ahiMsAdi dharmonA pAlanano Agraha jema gRhasthone dharmathI cyuta karanAra che tema gRhastha dharmane lAyaka ahiMsAdi dharmonA pAlanano mArga sAdhuonI AgaLa mUkavAthI sAdhu paNa sAdhudharmathI bhraSTa thAya che, e vAta paNa adhikAra-bhedanA garbhamAM AvI jAya che. sAdhu-munirAja sAdhudharma yathArthapaNe pALe ane e sadhudharmane Adarza rAkhIne gRhastha gRhasthadharmane yathArthapaNe pALe temAM ja zrI saMgha ane zAsananI prabhAvanA samAyelI che, kakSA mujabanuM thatuM dharmanuM pAlana, vyaktine uttarottara caDhiyAtI kakSAne pAtra banAve che, ane kakSAne avagaNanAro nimnakakSAmAM dhakelAi jAya che. dharmanA vibhAgonuM A hArda sUkSmabuddhithI vicA2vA yogya che. jarUrI vibhAga ke bheda, jIvananA pratyeka kSetramAM upakAraka che e haMmezA yAda rAkhavuM jarUrI che. Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-8-99 prabuddhajIvana samyagdarzana(samakita)nAM sopAna DaoN. bipinacaMdra hIrAlAla kApaDiyA A jagata anAdikAlIna che. temAM be mukhya padArtho jevAM ke jaDa ane ane cetana che. jagatanA padArtho kAM to cetana yA jaDa che. jaDa karmonA saMyogathI saMsAra che, jaDanA saMsargothI jIva sarvathA mukta bane tyAre mukta banyo kahevAya. karma jaDa che chatAM paNa teno jIva sAtheno saMbaMdha anAdikALathI che. jaDa karmono saMbaMdha baMdhAya che, chUTe che, tenI paraMparA anAdikAlIna che. tethI jIvane anAdikarmaveSTita kahevAne badale anAdikarma (saMtAna) saMveSTita eTale anAdikarmanI paraMparAthI viMTaLAyelo kahevo vadhu yogya che. jIva anAdikALathI karmaparaMparAthI veSTita che. tethI tene samyaktva durlabha che. chatAM paNa jIvane samyaktva sulabha banAvyA vagara cAle tema nathI. tenA vagara sAco gRhasthadharma ke sAdhudharma pAmI zakato nathI. samyakatva ratnaciMtAmaNithI vadhAre mahattvanuM che. jene jIve saMsAra sAgaramAM kyAre paNa prApta karyuM nathI. jaina dArzanika graMthomAM samyakatvanuM varNana anekAneka rIte karAyuM che. jemake te tyAre prApta thAya jyAre te paritta thayo hoya. kahyuM che ke : jInavayaNe anustA jInavayarNa kareMti jAvina / amalA asaMkilaSTA bhavanti parittasaMsArI eTale ke rAga ane dveSarUpI graMthi alpa, nahivat maLavALI banI hoya, saMkalezano kSaya thayo te jIva paritta saMsArI kahI zakAya. jinazAsane upadezelA zrutadharma ane caritradharmanI AMzika AcaraNA karI rahelA jIvo mATe kahI zakAya ke AyuSyakarma sivAya jJAnAvaraNIyAdi sAta karmonI sthiti ghaNI kSINa thai hoya. te palyopamanA asaMkhyAta bhAge UNI eka koTAkoTi sAgaropamathI adhika na hovI joie. Avo jIva zruta ane cAritradharmanuM AcaraNa karato hoi te jIva have kyAre paNa koTAkoTi sAgaropamathI vadhAre karmo saMcita nahIM karI zake. te jIva saMsAramAM AyuSyakarma sivAya eka palyopamanA asaMkhyAta bhAge uNI evI eka koTAkoTi sAgaropamathI adhika sthitinA karmo upArjita karI zakato nathI. mahAjJAnI puruSoe pharamAvyuM che ke jyAM sudhI jIva graMthideze AvavA joga karmasthitinI nyUnatA pAmato nathI, tyAM sudhI tevo jIva namaskAra mahAmaMtra ke teno namo arihaMtANaM prathama pada paNa pAmI zakato nathI. tethI A maMtranA mAtra namo zabda pAmanArano saMsAra maryAdita thai jAya che. tevo jIva have pachI eka koTAkoTi sAgaropamathI vadhu saMsAramAM rahenAra hoto nathI. tenAM karmo naSTa thAya tema vadhe paNa kharA; paraMtu tenI maryAdA kyAre paNa eka koTAkoTi sAgaropamathI vadhu nahIM hoya. kevuM suMdara AzvAsana ! jaina kuLomAM navakAramaMtranI prApti sulabha gaNAya tethI te aMge upara vicAraNA karI, kAraNa ke graMthideze AvelA badhAM ja jIvo ke jeo karmasthitinI laghutA pAmelA hoya teo navakAramaMtrAdi pAmelA hoya tevo niyama nathI. niyama to e che ke jIva jyAM sudhI graMthideze AvavA jevI karmanI nyUnatA na pAme tyAMsudhI te navakAramaMtrAdi pAmI zake ja nahIM ! graMthideze Avelo jIva asaMkhyAta kALa sudhI TakI zake paNa te daramyAna te AgaLa na vadhe to pharI te gabaDe che. jene jainakuLa puNyodayanA yoge maLyuM che te jIvo bhAgyazALI kahevAya. ahIM sudhI AvelA jIvo keTalAMka cothA agara pAMcamA guNasthAnake paNa hoi zake. jeo tyAMsudhI na pahoMcI zakyA hoya teo graMthideze avazya AvelA hoi zake. saMsAra sAgaramAM ghUmatA ghUmatA nadIgoLapASANa nyAye graMthideze AvelA jIvo mATe have puruSArtha karavAno suyogya avasara che. ahIM AvelA jIvo jinazAsane upadezelA zruta-cAritrAtmakadharmane dravyapaNe paNa amuka aMze pAmatA jIvo dhAre to puruSArthane pho2vIne samyagdarzanAdi AtmaguNo pragaTAvavA samartha banI zake che. asaMkhyAta kALa sudhI TakyA pachI te pAcho paDe, adhika sthiti upArje te paNa zakya che. pIchehaTha paNa zakya che. graMthideze pahoMcyA pachI saphaLa thavA pahelo puruSArtha graMthi bhedavAno che. tyAM sudhI uttarottara pragati zakya nathI. te bhedavAmAM kALanI paripakvatA apekSita che. ca2mAvartane pAmelo jIva, jenI mukti eka pudgalAvarta kALanI aMdara thavAnI che te jIvane mokSa meLavavAnI icchA thaI zake che. tenAthI vadhu kALa sudhI je jIvane saMsAramAM paribhramaNa karavAnuM hoya che tene mokSanI icchA ja thatI nathI ! paraMtu mokSanI icchA thatAM sAthe ja samyakatAdi prApta thai jAya te paNa zakya nathI. saMsAraparibhramaNa karavAno kALa ardha pudgalAvartathI kaMika nyUnapaNAne pAmI graMthibheda karI te samyagdarzanAdi pAmI zake che. jevI rIte abhavya ke durbhavya jIvone mokSanI icchA thatI nathI tevI rIte jAti bhavya jIvonI vAta ja nakAmI che. kAraNa ke te jIvomAM mokSanI icachA pragaTI zake evI svAbhAvika yogyatA jarUra che; chatAM paNa teo mokSanI IcchA pragaTe tevI sAmagrI pAmatA ja nathI ! kevo puruSArtha karavo te have samajAyuM haze. graMthideze AvelA jIvomAMthI jeo samyagdarzana pAmanArA che teo graMthine bhede che; teo yathApravRttikaraNa dvArA graMthideze pahoMcADanArI karmalaghutAne pAme che; tevo jIva jyAre apUrvakaraNavALo bane che tyAre te tenA dvArA graMthi bhedanAro bane che. che. lAkaDAnI gAMTha bhedanArA jo gAMTha rUDha ane gUDha hoya to mahAmusIbate graMthi eTale gAMTha. rAga ane dveSa rUpI gAMThane bhedanAra pragati kare tene cIrI zake che. rAga ane dveSanA pariNAmarUpI karmajanita je gAMTha che te karkaza, gUDha ane rUDha hoya che. te graMthi na bhedI zakanArA pAchA paDe che, jyAre bhedanArA puruSArtha dvArA tene bhedI anukULatA prApta thatA japatA nathI. tethI karmagraMthi utpanna thatI nathI paNa pragaTe che. karmasthiti puruSArthazIla banI karmagraMthine bhedI samyagdarzana guNa pragaTa karyA vinA khapanArA pariNAmane yathApravRttikaraNa kahI zakAya. karmasthitinI ATalI laghutA prApta thayA bAda puruSArthanI AvazyakatA UbhI thAya che. atyAra sudhI potAnA khAsa puruSArtha vinA ja sAmagrI anusAra yathApravRttikaraNathI karmasthiti khapI gai. paNa te yathApravRttikaraNa pragatimAM kAraNa banI zakatuM nathI. pudgalaparAvarta viSe jarA samajI laie. 10 kroDA kroDa palyopamanuM eka sAgaropama; 10 kroDAkroDa sAgaropamanI eka avasarpiNI, teTalI ja utsarpiNI, be maLI eka kALacakra thAya. evAM aneka kALacakranuM eka pudgalaparAvarta. evAM anekAneka pudgalaparAvarta pasAra karI jIva yathApravRttikaraNa dvArA AryAvartamAM, jaina kuLamAM, sudaDha zIrAdi saMpatti, suguru samAgama, dharmazravaNAdi anuSThAno, mokSAbhilASa, te saMbaMdhI suyogya pravRtti kare te bhAgyazAlInuM lakSaNa gaNAvI zakAya. saMsAranI nirguNatAnuM bhAna, dharmazravaNecchA, AdithI pariNAmanI zuddhi thakI jIvane mATe puruSArthanI AvazyakatA UbhI thAya che. ahIM je Ave te zuddha yathApravRttikaraNa kare che. have te jo graMthine bhede to ja suMdara pragati zakya bane. have apUrvakaraNa Ave. kyAreya paNa na thayo evo AtmAno adhyavasAya ke pariNAmane apUrvakaraNa kahevAya. Avo zubha ane tIvra pariNAma jIvane pUrve kadI paNa pragaTyo ja na hoya. graMthi najIka AvI pahoMcelA jIve karmagraMthine bhedavA apUrvakaraNa pedA karavo ja paDe che. jIve Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-8-99 potAnA prayatnathI pedA karyo che tethI te zuddha yathApravRttikaraNa kahevAya. zAstrIya mAnyatA mujaba jIva mithyAtvamohanIyanA daLiyAnA traNa puMja viSaya-kaSAyanI anukULatAno rAga ane pratikULatAno dveSa tajavAno anivRttikaraNathI nahIM paNa apUrvakaraNathI kare che. bhAva apUrvakaraNamAM hoya ja. eka zAstrIya mata pramANe anAdi mithyAdaSTi jIva aupazamika apUrvakaraNathI graMthi bhedAya che ane anivRttikaraNathI samyagdarzana samyakatva pAmyA vinA sIdho ja kSAyopazamika samyakatva pAmI zake che. pamAya che. apUrvakaraNa karanAro jIva niyamA samyagdarzananA guNane pAme A jIva apUrvakaraNa dvArAja graMthibhedakarI apUrvakaraNanA kALamAM ja traNa che. jIva jyAre samyakatvanA adhyavasAyamAM hoya tyAre ene mithyAtva puMja kare che. tyArapachI anivRttikaraNa dvArA traNa puMja paikInA zuddha pujanA mohanIyano vipAkodaya hoya ja nahIM. jo kAraNavazAta teno vipAkodaya udaya pAmI zAyopathamika samyakatvanA pariNAmano svAmI bane che. A thAya to samyakatvano adhyavasAya cAlI ja jAya. graMthi bhedavA sa4 mata pramANe daLiyAnA traNa puMja anivRttikaraNathI nahIM paNa. thayelo jIva anivRttikaraNa dvArA evI avasthA pedA kare che ke jemAM kAM apUrvakaraNathI kare che. to jIvane mithyAtvamohanIyano sarvathA udaya ja na hoya; kAM to je jIva aupathamika samyakatvane pAmIne ke te vinA kSAyopathamika vipAkodaya na hoya. AvI avasthA jIva apUrvakaraNathI pedA karI zakato samyakatva pAmI tenA pariNAmamAM sudaDha rahe; prathama saMghayaNAdi sAmagrI, nathI. apUrvakaraNa bAda je zubha pariNAma pragaTe tene anivRttikaraNa meLave to te jIva kSapakazreNi mAMDavA yogya sAmagrIthI pariNAma pAme, kahevAmAM Ave che. anivRttikaraNa e ja samyakatvarUpa AtmapariNAma paraMtu darzanamohanIyanI sAta prakRtino kSaya karI aTakI janAranI zreNine pUrveno anaMtara evo karaNa che. khaMDakSapakazreNi kahevAya che. - anivRttikaraNa nAmanA pariNAma dvArA AtmA kevI siddhi prApta mApakazreNi eTale ghAtI karmonI mULamAMthI kSapaNA, temAM kare che te samajIe. ahIM kArmagraMthika abhiprAya ane saiddhAntika darzanamohanIyanI sAteya prakRtio, tyArapachI cAritramohanIyanI abhiprAyomAM matabheda che, be prakAranA abhiprAyo che. kSapaNA. mohanIya karma kSINa thayA pachI ghAtI karmo kSaya karI kSAyika kArmagraMthika abhiprAye anivRttikaraNanA kALa daramyAna te evuM samyakatva pragaTAvyA vinA cAlatuM ja nathI. te mATe kSapakazreNi mAMDavI kAma kare che ke tene traNa kAryarata gaNAvI zakAya. eka e aMtarmuhUrtamAM ja joIe. kSapakazreNi cothA guNa-sthAnake rahelo jIve, pAMcame, chaThThI, svataH udayamAM AvanArAM mithyAtva mohanIyanA daliko khapAve che. bIjuM sAtamA gaNa sthAnake paNa mAMDI zake che te mATe prathama saMghayaNAdi joIe pachInA aMtarmuhartamAM udayamAM AvanArA mithyAtva mohanIyanAM je tema cothuM guNa sthAnaka paNa Avazyaka che. dalikonI sthiti ghaTADI zakAya tenI sthiti ghaTADI tenI sthiti khapAve pahele guNasthAnake rahelo anAdi mithyAdaSTi jI va che ane trIjepachI udayamAM AvanArA dalikonI sthiti ghaTADI na zakAya aupazamikasamyakatva agara matAMtare kSAyopathamikasamyakatva pAmI zake to tenI sthiti vadhArI de che. paNa sIdho kSAyikasamyakatva pAmI na zake. koI jIva vizeSa aMtima kArmagraMthika abhiprAya pramANe samyakatvanA pariNAmane pAmanArA bhavamAM, aMtima kALamAM mithyAtvane upazamAve, upazama-samyakatva anAdi mizrAdaSTi jIvo pahelAM aupazamika samyakatvanA pariNAmane pAme, kSAyopasamika samyakatva pAme, kSapakazreNi mAMDe, kSAyikasamyakatva ja pAme che tyAre saiddhAnika abhiprAya pramANe badhAM ja jIvo pahelAM pAme, cAritra mohanIyanI 21 prakRtio kSINa karI, traNa bAkIno ghAtI aupazamika samyakatva ja pAme evo niyama nathI. tevAM jIvo te pAmyA karmono sarvathA kSaya karI AyuSyanA aMte zeSa 4 aghAtI karmono sarvathA vinA kSAyopathamika samyakatvane pAme. je jIvo aupathamika samyakatvane kSaya karI mokSa pAmI jAya. TuMkANamAM traNa prakAranAM je samyakatva che jevAM pAmanArA hoya teo aupazamika samyakatva pAme paraMtu teomAM evA ke aupathamika, kSAyopathamika ane kSAyika temAM kSAyika mATe kSapakazreNi, jIvo paNa hoI zake ke teo AvuM samyakatva na pAmatAM anivRttikaraNa mAMDavI ja paDe. dvArA kSAyopazamika samyakatva ja pAme. kArmagraMthika abhiprAya pramANe anAdi mithyAtvI jIva samyakatva bIjuM saiddhAttika abhiprAya pramANe je anAdi mithyASTi jIvo pAme tyAre apUrvakaraNa dvArA karmagraMthine bhedyA pachI te jIva kSayopazikasamyakatva pAmanArA hoya teo apUrvakaraNanA kALamAM jajema anivRttikaraNa dvArA aMtarakaraNa pedA karI sattAgata daLiyAnA traNa puMja graMthi bheda kare che tema traNa puMja paNa apUrvakaraNanA kALamAM ja kare che. karI, tyArabAda traNa puMjamAMthI samyakatvamohanIya puMjano udaya thatAM anivRttikaraNa pachInA aMtarmuhUrtane aMtakaraNa kahevAya che. enA dvArA cothA guNa sthAnake TakI jAya che. temAMthI mithyAtva mohanIya puMjano mithyAtva mohanIyanA daLiyAnuM saphAI kare che. temAM badhAM daLiyA zuddha udaya thatAM pahelA guNasthAnakane pAme tathA mizramohanIyarUpI ardhazuddha thatAM nathI. keTalAMka zuddha bane che; keTalAMka ardhazuddha bane che ane keTalAka puMjano udaya thatAM trIjA mizraguNa sthAnakane pAme che. Ama Avo jIva azuddha ja rahe che. zuddha bane tene samyakatva mohanIyano puMja kahevAya, pahelAM aupazamikasamyakatva ja pAme tenA kALamAM ja traNa puMja karI, ardhazaddha ke zaddhAzaddhane mizramohanIya tathA azuddhane mithyAtva kSAyopathamikasamyakatva pAme, kAM to trIjA mizraguNa sthAnakane pAme, kAM, mohanIyano paMja kahevAya che. anivRttikaraNa dvArA je jIva samyakatvane to pharI mithyAdaSTi bane. saiddhAntika mata pramANe mithyAdaSTi jIva pahelAM pAme te aupathamika samyakatva kahevAya. aupathamikasamyakatva ja pAme evo niyama nathI. evo jIva aupathamikasamyakatvanA aMtarmuhUrtanA aMte jo mithyAtva pujanA aupazamikasamyakatva pAmyA vinA sIdho ja kSAyopathamikasamyakatva daLiyA udayamAM Ave to jIva samyakatAne vamI nAMkhe che. jo mizra pAme. jyAre je jIva aupazamikasamyakatva pAme te kALarUpI aMtarakaraNa mohanIyanA daLiyA udayamAM Ave to caturthaguNasthAnakathI haThI jaI kALa sudhI samyakatvanA AsvAda pAmI punaH mithyAtvanA udayane ja vatIya sthAnavartI banI jAya. ane te tyAMthI pahale guNasthAne paNa cAlI pAme. eTale ke aupathamika samyakatvanA kALamAM traNa paMja kare ja nahIM. jAya ! pharI cothe Ave kharo. je jIvane samyakatvamohanIyanA daLiyA samyakatva pAmyA pachI teno saMsAra paritta eTale ke parimita udayamAM Ave te jIva aupathamika samyakatvamAMthI kSAyopathamika athavA maryAdita thai jAya che . samyakatva vame nahIM to samyakatvane pAmyo ema kahevAya. game tema paNa mokSa meLavavA kSepaka pudgalaparAvartanI aMdara mokSa pAme. ardhapudgalaparAvartanathI jUna zreNi athavA kSAyopathamika samyakatva pAmavuM atyaMta Avazyaka che. A samayamAM ke phakta aMtaramuhUrtamAM paNa mokSa pAmI zakAya. ahIM zAstrIya bIjo mata evo che ke mithyAdaSTi jIva aupathamika te mATe puNyAtmAoe samyakatvanA rakSaNanI kALajI rAkhavI. dina. samyakatva pAmyA vinA sIdho ja kSAyozamika samyakatva pAmI zake che. te pratidina te vadhu ne vadhu zuddha bane evo puruSArtha karavAno che. rAga ane jIva apUrvakaraNA dvArA graMthibheda karI te kALamAM ja traNa puMja kare che, pachI vaiSathI saMsAra che. saMsAranI gAMTharUpI A sIva graMthino apUrvakaraNa dvArA, anivRttikaraNa dvArA traNa puMja paikInA zuddha pujanA udayane pAme che, te nAza karI, karmonI jaDa hacamacAvI nAMkhI, AvA bhAvathI apUrva 2. no pAmI lAyopathamika samyakatvanA pariNAmano svAmI bane che. A adhyavasAya pragaTe che ane te dvArA ja karmagraMthi bhedAya che. che pariNAmanA udayane pAya pachI kepathI sa6 Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-8-99 prabuddhajIvana samyakatva e ekaDo che. tenA vinA samagra dhArmika anuSThAnAdi zUnya barobara che. samyakatvarUpI ekaDo AgaLa AvatAM tenI kiMmata 10, 100, hajAra, lAkha gaNI thavA pAme che. te vagara jJAna paNa ajJAna che, cAritra paNa cAritra gaNAtuM nathI, tapa paNa kAyakaSTa gaNAya che. samyak darzanane darzana, muktibIja, samyakatva, tattvasAdhana, tattvavedana, du:khAMtakRta, sukhAraMbha paNa kahevAya che. 'tameva sacca nisaMkaM je jiNehi paveiyaM' eTale ja samyakatva-daDhazraddhA te samyagdarzana. tAmalI tApase 60,000 varSo sudhI khUba tapazcaryA karI te mithyAdaSTi hato tethI tenA tapanuM phaLa samyagadaSTinA eka navakArazI karatAM paNa nyUna hatuM ne ! to have kayo puruSArtha karavo ? je kaMi dhArmika anuSThAna, AcaraNa kriyAdi karAya te samyakatva mATe karIe chIe tevo AtmAno pariNAma thavo joie, eTale ke tapa karo cho zA mATe ? samyakatva mATe derAsara darzana, pUjAdi anuSThAno zA mATe samakita meLavavA mATe, samakita pAmavA mATe, tapa, japAdi zA mATe? samakita mATe sAmAyika, pratikramaNAdi anuSThAno zA mATe ? to samyagdarzana meLavavA mATe, bAMdhI navakAravALI ke prabhudarzana-pUjAdi zA mATe to samakitI thavA mATe. caraNasittarI ane karaNasittarI zA mATe ? to samakita prApta karavA mATe. cauvihArAdi pratyAkhyA, aMtarAyAdi pUjA zA mATe ? to samakita saMpAdana karavA mATe. A rItanuM mAnasika valaNa taiyAra karavAthI kITabhramarInyAye samatitamaya vAtAvaraNathI samakita bolavaNamAMgyuM doDatuM AvIne tamArI pratIkSA karaze. Avo puruSArtha karavAthI apUrvakaraNa, pachI anivRttikaraNa ane te dvArA samakitI thavAze ja. anivRttikaraNa samakita-samyagdarzana teDI lAve che. A jAtanI manodazAvALA jIvano saMsArakALa paritta thayo hoya eTale ke te ardhapudgalAvartathI nyUna rahyo hoya tyAre ja zakya banaze. samakita jatuM na rahe te mATe tene vadhu sudRDha, nirmaLa banAvatA rahevuM joie. ardhapudgalAvartathI nyUna jeno saMsA2 2hyo hoya te aMtaramuhUrtamAM paNa saMsArasamudra oLaMgI zAzvata paramapadano svAmI banI jAya che. +++ samyagdarzana saMsArane maryAdita banAve che. ardhapudgalaparAvartathI vadhu saMsArI jIvo samyagdarzana pAmI zakatA nathI. rAga-dveSanA gADha pariNAma jatAM te pragaTe che. samyagdarzana eTale tattvaci, samyagdarzana pAmatAM ardhapudgalaparAvartanathI nyUna samayamAM mukti. samyagdarzanane dharmavRkSanA mULa tarIke, dharmanagaranA pravezadvAra tarIke, dharmarUpa prAsAdanI pITha tarIke, dharmarUpa jagatanA AdhAra tarIke, upazamarasanA bhAjana tarIke, guNaratnanA nidhAna tarIke varNavAyuM che. samyagdarzananA 67 che. temAMthI game teTalAM AtmasAt karanAra teno adhikArI bane che. zama, saMvega, nirveda, anukaMpA ane Astikaya tenAM sopAno che. jIva anaMta, apAra, agAdha saMsArasAgaramAM cAra gatimAM jIva anaMtAnaMta pudgalaparAvartakALathI bhaTakato ja rahyo che chatAM paNa teno pAra kema na Avyo ? jIva saMsArarasika rahyo. te bhavAbhinaMdI ke pudgalAnaMdI hoi sAMsArika sukhAdinI vAMchanA karI ke svargIya sukhonI spRhA karI, dharma karyo paNa dharmano marma na samajAyo. sva. cImanalAla je. zAha : eka gulAbI jaNa pUrNimA pakavAsA 'gamatuM hoya to alyA gUMje na ghAlIe, gamatAno karIe gulAla.' kavitAnI A suMdara paMktione sAcA arthamAM caritArtha karanArA eka jaNa te ApaNA priya sarvamitra cImanabhAi je. zAha hatA. zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanA bhUtapUrva maMtrI ane upapramukha zrI cImanalAla je. zAhanuM gayA varSe paryuSaNa parva daramyAna avasAna thayuM. emanA javAthI ApaNe eka gulAbI jaNa gumAvyAnuM duHkha anubhavyuM che. gaye varSe paryuSaNa parvanI vyAkhyAnamALA vakhate huM muMbaimAM upasthita hatI, eTale vyAkhyAno sAMbhaLavAnI taka meM jhaDapI lIdhelI. A sAthe ghaNAM vakhate jUnA sahRdaya mitrone maLavAno paNa lAbha maLyo hato. zrI cImanabhAine traNe divasa maLI zakAyuM, teno mane AnaMda rahyo hato. zAMtithI sTeja 52 eka khurazI para besIne baMdha AMkhe vyAkhyAnarasanuM pAna karatA temane joie tyAre lAge ke keTalI badhI tanmayatAthI teo vyAkhyAnane hRdayastha karI rahyAM che ! be vyAkhyAna vaccenAM avakAzanA gALAmAM teo potAnA sthAnethI UbhA thaine mAika para Ave, ane temanA dhIra gaMbhIra ane svastha avAjathI be miniTamAM zrotAjanone te vakhatanI vyAkhyAnamALAmAM ekatrita thanArA phaMDano je jarUratamaMda saMsthAnA kArya mATe upayoga thavAno hoya, tenA viSe TuMkamAM sarasa mAhitI Ape. ane pachI tarata potAnA sthAne besI jAya. A pramANe krama raheto hato. jyAre paNa mAre temane maLavAnuM thAya athavA Teliphona 52 vAta thAya tyAre eTalA badhAM harakha AnaMda ane AtmIyatAthI teo vAta kare ke ApaNA dila dimAgane temanI e khuzAlIno sparza jarUra thAya. teo haMmezA khuzakhuzAla ja rahetA hoya tevuM ApaNane jaNAya. 'gamatAno karIe gulAla' e sUtra jANe temano jIvanamaMtra banI gayuM hoya tevuM lAgyA vinA na rahe. emaNe kharekhara gulAbamaya jIvana jIvI jANyuM che. teo sat sAhityanAM khUba premI hatA. eTale pote je kAMi vAMce, sAMbhaLe, temAMthI sArAsAranuM dohana karIne te ekatrita karelI sAmagrIne suMdara rIte goThavIne chapAve, nAnI nAnI namaNI pustikAo rUpI A sAhityane temaNe bahu ucita nAma ApeluM 'gulAbanuM paDIkuM'. AvA naMbaravAra 'paDIkuM naM. 1-2-3' evI rIte aneka paDIkAMone pragaTa karIne teo mitromAM tenI lahANI karatA rahetA. kevo suMdara vicAra ? je loko pAse ocho samaya hoya teone TUMkANamAM pragaTa thayeluM sAhitya vAMcavAno lAbha maLato, ane A lAbha ApanAra cImanabhAI upara abhinaMdananI varSA varasatI. temanA jevuM abhijAta vyaktitva bahu ochuM jovA maLe che. teo jaina yuvaka saMgha uparAMta vizALa mitra maMDaLa dharAvatA hatA. potAnA ujaLA jIvatarane rUDA vicAro thakI bharyuMbhAdaryuM banAvIne jIvI jANanArA A gulAbI jaNanA samagra vyaktitvamAMthI jANe 'gulAbI' jharatuM hoya tevuM lAge. teo sadA prasannamudrAmAM ja dekhAya. AvA A gulAbI mitre vAtAvaraNamAM prasarAvelo gulAla sadA smaraNIya banI raheze. teo zubha prasaMgoe avAranavAra suMdara preraNAdAyI vAkyo nAnA kArDa para athavA 'buka mArka' para kalAmaya raMgIna akSaromAM chapAvIne suMdara gulAba puSpa sAthe mitrone mokalatA. AvA keTalAka kAryo meM sAcavI rAkhyA che. mArI varSagAMThano divasa te navarAtrino prathama divasa temaNe barAbara yAda rAkhelo. eTale te prasaMge dara varSe suMdara bhAvavAhI, arthapUrNa citravALuM kArDa teo mane avazya mokalatA. eka vakhata be popaTavALuM raMgIna suMdara kArDa temaNe mokaleluM. A badhA saMbhAraNAMo temanA svabhAvanI mIThapanI yAda devarAvatA, mArA saMgrahamAM sadA mahekatA rahe che, ane raheze. AvA ApaNA parama snehI cImanabhAi have ApaNI vacce nathI, te vasamI vAta che. paraMtu temano sadA hasato prasanna cahero najara sAme taravarato raheze. __subtk htb # # +++ Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana jaina pUjA-sAhitya n DaoN. kavina zAha jaina kAvyaprakAronI vividhatAmAM anerI bhAta pADatuM pUjA sAhitya bhaktimArganI paraMparAnuM anusaraNa kare che. saMskRta bhASAnA pUN dhAtu parathI pUjA zabda racAyo che. teno artha pUjyabhAva, mAna, sanmAna, bhakti, thAya che. bhaktimArgamAM teno artha iSTadeva pratye bhajana-kIrtana dvArA pUjyabhAva pragaTa karIne mahimA gAvAno che. vyavahA2 jIvanamAM mAtA-pitA ane vaDIlo pratye pUjyabhAva pragaTa karIne bhAratIya saMskRtinI paraMparAnuM anusaraNa thAya che. A saMskAro dharmamArgamAM vizeSa rIte pragaTa thayelA jovA maLe che. iSTadeva eTale ke paramapadanI prApti karanAra paramezvara. emanI sAkAra upAsanAnuM sAhitya vividha prakAromAM upalabdha thAya che. temAM pUjA-sAhityanI paNa potAnI asmitA che. navadhA bhaktimAM pUjana, arcana, smaraNa, kIrtanano samAveza thAya che. te daSTie vicArIe to temAM pUjA-sAhityanuM anusaMdhAna thayeluM che. bhaktimArga e mAtra lAgaNIveDA ke daMbha nathI paNa sAkAra upAsanA dvArA mukti sahajasAdhya che ema phalita thAya che. narasiMha, mIrAMbAi, sUradAsa, tukArAma jevA bhakto mukti karatAM paNa bhaktine vadhu icche che. kavi yazovijayanA RSabhadevanA stavanamAM paNa uparokta hakIkata sthAna dharAve che. 'muktithI adhika tuja bhakti muja mana vasI jehazuM sabaLa pratibaMdha lAgo.' (1) kaThina jJAnamArgamAM badhAM loko praveza pAmI zakatA nathI. jyAre bhakti sahaja sAdhya hovAthI temAM vadhu loko vikAsa kare che. emAM Urdhvagamana thatAM vAra lAgatI nathI. sarva sAdhAraNa janatAne bhaktimArga sparze che teTalo jJAna mArga sparzato nathI. chatAM kavioe bhaktimArgamAM kalama calAvIne temAM jJAnamArgano suyoga karyo che. bhakti eTale iSTadeva sAthe sIdho saMbaMdha che. bhakta ane bhagavAna sAthe guNagAna dvArA sAtatya sAdhI zakAya che. AtmadarzananI dIrghakAlIna titikSA tenA dvArA pUrNa thAya che. stuti, stavana, gahuMlI vagere kAvya prakAro bhaktiviSayaka che. pUjAsAhitya paNa tenI samAna kakSAe sthAna dharAve che. pUjA vizenA zAstrIya AdhAranI mAhitI nIce pramANe che. uvavAisUtra, bhagavatI, samavAyAMga, jJAtAsUtra, jIvAbhigama, jaMbu dvIpa, prajJapti jevA AgamagraMthomAM devo ane manuSyoe prabhu pUjA bhakti karIne jIvana saphaLa karyuM che tevA saMdarbho maLe che. aMbaDa parivrAjake 700 ziSyonA parivAra sAthe nizcaya karyo hato ke vItarAga sivAya anya koinI pUjA bhakti karavI nahi. upAsaka dazAMga sUtramAM bhagavAna mahAvIranA daza zrAvakonI mahAvIra svAmI pratyenI bhaktino ullekha thayelo che. dravyapUjA ane bhAvapUjA ema be prakArano samanvaya sAdhatuM pUjA sAhitya bhaktimArgamAM navo rAha cIMdhe che. sattaramA zatakamAM - bhaktimArgano vizeSa pracAra thayo. bhaktinI asarathI A zatakamAM pUjA sAhitya uddbhavyuM. kharataragacchanA sAdhu kIrtikavie saM. 1618mAM ane teja samaya daramyAna sakalacaMdra upAdhyAye sattara bhedI pUjAnI racanA karI hatI. maMdiramAM prabhunI pUjA karavAnA sattara prakAra, aSTa prakAra, ekavIza prakAra, cosaTha prakAra ane navvANuM prakAra vagere pUjAo kramazaH racAi che. pUjA mATe stuti, duhA ane gIto paNa moTI saMkhyAmAM racAyAM che. prabhunA janmAbhiSekanI tA. 16-8-99 ujavaNInA AdhAre 'snAtrapUjA' racAi ane pAMca kalyANakanA saMdarbhathI paMcakalyANaka pUjAo racAi che. prabhunAM pAMca kalyANakomAM janmakalyANaka vizeSa mahattvanuM gaNAya che. te dRSTie snAtrapUjA vadhu lokapriya banI che. tamAma dhArmika parvo ane mahotsavonI ujavaNI tathA vyavahArajIvanamAM maMgalarUpe snAtrapUjA jIvanamAM aMgarUpa banI che. keTalAka kavioe AvA saMdarbhathI pUjAo racIne tenA vikAsamAM yogadAna karyuM che. A sAhitya dvArA bhaktimArganI vizvastarIya kSitijano vistAra thayo che. snAtra pUjA, prabhunA janmAbhiSekanuM varNana karatI nATyAtmaka aMzo dharAvatI bhaktimArganI kAvyakRti che. kavi devapAla, devacaMdrajI, mANikyasuMdarasUri, paMDita vIravijayajI, A. buddhisAgarasUri, A. labdhisUri, kavi AtmArAmajI, vagerenI snAtrapUjA racanAo prApta thAya che. gujarAtamAM paMDita vIravijayajInI snAtrapUjA vadhu lokapriya che. jyAre rAjasthAna, madhyapradeza, mahArASTra vageremAM devacaMdrajInI snAtrapUjA vadhu pracalita che. temAM prabhuno janmAbhiSeka kendra sthAne che. devoe merUparvata upara bhagavAnano janmAbhiSeka ujavyo hato tenuM anusaraNa karIne mRtyulokanA mAnavIo snAtrapUjA dvArA janmotsava ujave che. jinamaMdiramAM siMhAsananI aMdara prabhunI mUrtinI sthApanA karIne mahotsava ujavAya che, tenI zailI prasaMga varNana dvArA citrAtmaka che. vRtta vaividhyathI viziSTa karNapriya dhvaninuM zravaNa bhaktimAM ekAgra kare che. devapAla ane devacaMdrajInI snAtrapUjAmAM prAkRta ane apabhraMza zabda prayogo vizeSa che. jyAre anya kavioe gujarAtI bhASAno prayoga karyo hovAthI te vadhu lokapriya banI che. vIravijayajInI snAtrapUjA para devacaMdrajInI racanAno vizeSa prabhAva che. gujarAtI bhASAno prayoga karyo hovAthI vIravijayajInI snAtrapUjA madhura ane rasika banI che, AtmArAmajInI racanAmAM saMgItanA sUronI lijjata mANIne bhaktimAM tallIna thavAya che. zAstrIya rAganA prayoga emanI kRtinA bhakti rasane sArthaka kare che. snAtrapUjAmAM to janmakalyANakanI ujavaNI hoya che. temAMthI preraNA prApta karIne bhagavAnanA pAMca kalyANakanI ujavaNI nimitte kavioe 'paMcakalyANaka pUjA' racI che. vividha prakAranA pUjA sAhityanI mAhitI nIce pramANe che : (1) paMca kalyANakapUjA-paMDita rUpavijayajI ane vIra vijayajInI saM. 1889, caturasAgaranI zAsanapati (mahAvIra) pUjA saM. 1961, A. vallabhasUrinI pArzvanAtha paMcakalyANaka pUjA saM. 1963, mahAvIra svAmI paMcakalyANaka pUjA saM. 1974 ane zAMtinAtha paMcakalyANakapUjA saM. 1981, mANikyasiMhasUri saM. 1976, A. dhuraMdharasUri AdinAtha paMcakalyANaka pUjA saM. 2001, A. yazobhadrasUri-mahAvIra jina paMca kalyANaka pUjA 2006, ane A. rAjayazasUrinI munisuvrata svAmI pUjA saM. 2044. (2) aSTa prakArI pUjA--uttamavijayajI saM. 1813, kavi devavijayajI saM. 1821, paMDita vIravijayajI saM. 1858, kavi AtmArAmajI saM. 1943, kamalasUri saM. 1970, A. labdhisUri saM. 1980, A. vallabhasUri saM. 1962 ane vijayAnaMdasUri pUjASTaka, ane kuMvaravijayajI vagerenI pUjAo prApta thAya che. (3) sattarabhedI pUjA-sAdhu kIrti saM. 1618 ane te ja samayamAM sakalacaMdra upA. kavi AtmArAmajI saM. 1919, kavi rasika saM. 1978 ane kavi megharAjanI pUjA prApta thAya che. Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-8-99 prabuddhajIvana (4) ekavIza prakArI pUjA-sakalacaMdra upA. ane A. vallabhasUri prabhAva anya kavio para vizeSa paDyo che. pUjA sAhityanI (5) navvANuM prakArI pUjA-paMDita vIravijayajI saM. 1884, lokapriyatAmAM vIravijayajInuM pradAna prathama kakSAnuM che. kavi A. vallabhasUri saM. 1962. labdhisUri, AtmArAmajI ne vallabhasUrinuM pUjA sAhitya ati samRddha (6) cosaTha prakArI pUjA-paMDita vIra vijayajI saM. 1874. che. temAM zAstrIya rAga ane tAlano samanvaya saMdhAyelo hovAthI (7) navapadapUjA-yazovijayajI upA., padmavijayajI saM. AvI pUjAo saMgIta ane kAvyano saMbaMdha caritArtha kare che. pariNAme ja pUjA sAhitya bhakti mArganI upAsanAmAM AkarSaNa jamAve che. kavi 1838, AtmArAmajI saM. 1945, kavi manasukhalAla saM. 1964, ke suguNacaMdra upA. paMcaparameSThi pUjA, paMcajJAna pUjA paMDita rUpavijayajI AtmArAmajInI sattarabhedI pUjAnuM udA. joie to temAM nIce pramANe noMdha che : saM. 1897, guNacaMdra upA. saM. 1940, A. vallabhasUri se. 1978, A labdhisUri saM. 1981, paMcamahAvrata pUjA A. "rAga jaMgalo-tAla-dAdaro aMgrejI bAjekI cAla' (4) labdhisUri saM. 1980, A. vallabhasUri sammadarzana-cAritra pUjA aSTaprakArI pUjAmAM zAstrIya rAga ThumarI, jiMda kAphI, kasUrI saM. 1879, paMcatIrtha pUjA, A. vallabhasUri saM. 1977, aSTApadanI dhanyAzrI, kAliMgaDo, pIlu vagereno prayoga karyo che. sarjakonI pUjA-kavi dIpavijaya saM. 1892 ane naMdIzvara dvIpapUjA saM. 1889, duniyAmAM samakAlIna prabhAva eka mahattvanuM aMga gaNAya che. A. giranAra maMDana pUjA-kavi haMsavijaya saM. 1976 ane sametazikhara labdhisUri, AtmArAmajI, dIpavijayajI vallabhasUri vagerenI pUjA saM. 1982, aSTApada pUjA A. vallabhasUri saM. 1977 ane pUjAomAM gajhalano prayoga thayo che. taduparAMta svataMtra gajhalo paNa. naMdIzvara dvIpa pUjA-1968, tathA dharmacaMdrajInI saM. 1896, navatattva racI che. A. labdhisUrie bAra bhAvanAnI pUjAmAM "gajhala ane pUjA-A labdhisUri 1989, bAravrata pUjA saM. 1980 tathA tattvatrayI (DhALa' ema be vibhAgamAM vastu vistAra karyo che. udA. nIce pramANe pUjA saM. 1779, vIzasthAnaka pUjA-lakSmIsUri saM. 1845. che. jinaharSasUri saM. 1871 ane AtmArAmajI saM. 1940. vinAzI A jagata jANo, na sthira vAsa vasavAnuM, nItivijayajI vaza viharamAna pUjA-saM. 1919, dAdAsAhebanI nahIM koi sAthamAM Ave, prathama e bhAvanA bhAvo. 11 (5) pUjA-rAmaddhi, ekAdaza gaNadhara pUjA-A. vallabhasUri saM. 1900, DhALanI dezIvAstuka pUjA A. buddhisAgarasUri ane mANikyasiMhasUri. saphaLa bhaI merI AjakI gharIyAM e dezI jigaMdA pyArA. (6) gaMbhIravijayajInI dazayatidharma pUjA-saM. 1940, pistAlIza Agama pUjA-paMDita vIravijayajI saM. 1881 ane bAravratanI pUjA-paMDita DhALamAM vastuvikAsa eTale vastune anurUpa mAhitIno saMcaya. vIravijayajI saM. 1887 ane A. vallabhasUri saM. 1968. cosaTha prakArI pUjAmAM karmavAdanA vicAronuM pratipAdana che. 45 rUpavijayajI 45 Agama pUjA-1885, RSimaMDala pUjA-A. AgamanI pUjAmAM Agama graMthonI mAhitI, zlokasaMkhyA ane nAmollekha che. navvANuM prakArI pUjAmAM siddhigirino mahimA gAvAmAM vallabhasUrinI saM. 1861 ane A. vallabhasUri cauda rAjaloka Avyo che. navapada ane vIza sthAnakanI pUjAmAM pratyeka padanI mahattA pUjA-saM. 1977. darzAvI che. tIrthaviSayaka pUjAo naMdIzvara, aSTApada, giranAra, uparokta vigato pUjA sAhityanI vividhatA ane vikAsanuM sametazikhara vageremAM tIrtha mahimAnI sAthe tIrthakarono mitAkSarI darzana karAve che. pUjA sAhitya eTale snAtrapUjA ane anya viSayone paricaya thAya che. aSTa prakArI, sattarabhedI ane ekavIza prakArI sparzatI kAvyakRtio. pUjA sAhityanA eka bhAga rUpe "kalaza' pUjAmAM dravya ane bhAva pUjAno samanvaya sadhAyo che. ekAdaza gaNadhara racanAo paNa prApta thAya che. jJAnavimalasUrikRta zAMtijina kalaza, ane dAdAsAhebanI pUjAmAM anaMta upakArI guranAM guNagAna kendra vacchabhaMDArI kRta pArzvanAtha kalaza, padmavijayano ajitanAtha kalaza sthAne che. cauda rAjalokanI pUjAmAM vizva svarUpanuM darzana thAya che. jevI bhavya racanAo paNa thaI che. pUjA sAhityanI samRddhino tenAthI paMca parameSThi, paMcajJAna, tattvatrayI, navatattva, paMca ane bAramahAvrata paricaya thAya che. pUjAmAM jaina tattvajJAnanA vicAronuM nirUpaNa thayuM che. A pUjA jaina pUjA-sAhitya : racanA-rIti : darzanano prAthamika paricaya karAvIne temAM UMDA UtarI vadhu abhyAsa pUjA kAvya racanA cAra vibhAgamAM vaheMcAyelI che. duhA, DhALa, karavAmATe bhUmikArUpa che. pUjA sAhityanuM vastu bhaktinA raMge kAvya ane maMtra ema cAra vibhAgamAM pUjA racAya che. pUjAno AraMbha raMgAvAnI anerI kSaNo pUrI pADe che. AvI rasasthitinuM zabdomAM vastu nirdezAtmaka duhAthI thAya che. duhAnI saMkhyAno koI cokkasa varNana thaI zake tema nathI. pUjAnuM trIjuM aMga "kAvya' che. temAM niyama nathI paNa eka duhAthI AraMbha karIne ATha-daza duhAmAM vastu viSayane anurUpa mitAkSarI mAhitI saMskRta zlokamAM pragaTa karavAmAM nirdeza thAya che. navvANuM prakArI pUjA (3) eka duho che. Ave che. dareka pUjAmAM kAvya nizcita krama pramANe hoya che. kavi nema vinA trevIza prabhu, AvyA vimala girIMda, haMsavijayakRta giranAramaMDana pUjAnuM kAvya nIce pramANe che : bhAvI covIzI Avaze, padmanAbhAdi niNaMda.' ne 1 / (2) troTaka chaMda : pAMca indriya vaza kare, pALe paMcAcAra kamalodara komala pAda tala, gaNanA parivarjita bAhubala paMca samiti samatA rahe vaMdu te aNagAra. | 1 | (3) praNamAmi jagatraya bodhikare, giranAra vibhUSaNa nemijina (7) pUjAno bIjo vibhAga DhALa che. duhA pachI DhALano prAraMbha thAya kavi paMDita vIravijayajInI paMcakalyANa pUjAnuM udA. joIe che. DhALa eTale rAgamAM layabaddha gAvuM. vastu vistAra mATe DhALa tAmahattvanI che. temAM pracalita dezIono prayoga thAya che. pUrvAcAryoe bhogI yadA lokanatoDapi yogI, babhUva pAtAla pade niyogI racelAM stavananI dhruvapaMktine paNa cAla tarIke svIkArIne prayoga thAya kalyANakArI duritApahArI, dazavatArI varada: sapATa che. che. zAstrIya rAgo ane chaMdono prayoga paNa kAvya racanAmAM noMdhapAtra bhASAMtara: yoganI ekAgratAvALo thayelo bhogI eTale sarpa paNa. siddhi meLave che. kavi paMDita vIravijayajInI pUjAnI dezIono jemane jovAthI dharaNendra thayo evA kalyANanA karanArA, daritane Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 prabuddhajIvana tA. 16-8-99 haranArA ane daza bhava jenA thayA che te pArzvanAtha prabhu vAMchitane bharata kSetranA saMghano huo moTo paritApa // 3 / (12) ApanArA thAo. paMDita vIravijayajInI AgamanI pUjA mAhitI pradAna che. udA. pUjAsvarUpamAM vastu vaividhya samAna zlokonI vividhatAM paNa joie tomahattvanI gaNAya che. . do zrata khaMdha AcArAMga kerA, saMkhita aNuyoga dvArA re. pUjAnuM cothuM aMga-maMtra che. kAvya samAna maMtranI racanA paNa saMkhyAtI niyukti kahI re, ajajheyaNA paNe vIza saMskRta bhASAmAM thAya che. maMtra, "OM hrIM zrI paramapuruSAya paramezvarAya, janmajarA mRtyu nivAraNAya zrImate jinendrAya jalAdikaMjA padanI saMkhyA sahasa aDhAra, nitya gaNatA aNagATa reArA(13) mahesvAhA." (9). aSTa prakArI pUjAmAM jala, caMdana, puSpa, dhUpa, dIpa, akSata, naiivedya ane phaLa ema krama che. kavi devavijaya ane dIpavijayanI 'temAM prathama traNa maMtrAkSaro che. OM eTale paMca parameSThi. ha pUjAmAM phaLa' sAtamI pUjA ane naivedya AThamI pUjA evo prayoga eTale 24 tIrthaMkaro, zrIM eTale sarva jinezvaro ema artha che. jeo che thayo che. krama badalavA pAchaLanuM prayojana spaSTa rIte samajAtuM nathI, paramapuruSa che, paramezvara che, janma, jarA ane mRtyunA nivAraNa naivedya dvArA nirvedapaNuM prApta karavAnuM ane tyArapachI phaLa dvArA mokSaphaLa karanArA che tevA jinendranI huM jala, caMdana, puSpa, dhUpa, dIpa, akSata, maLe ema saMdarbha che. AThamI phaLapUjA e muktinuM sUcana kare che. naivedya ane phaLa vaDe aSTaprakArI pUjA karuM chuM. (10) krama aMge zAstrIya AdhAra maLe to teno hetu AtmasAt thAya. guru pratyeka pUjAmAM 3OM thI janmajarA mRtyu nivAraNAya zabdo mahimAnuM varNana karatI ekAdaza gaNadhara pUjA jaina dharmanA itihAsano sarvasAmAnya che. tyArapachI viSayane anurUpa zabdonI racanA hoya nA racanI hoya krama darzAve che. prathama gaNadhara zrI gautama svAmInI mAhitI joie. ya , che. A rIte maMtra racanA pUjAnA eka aMga tarIke lekhAya che. pUjAne to aMte kalaza racanA thAya che te pUjAnI pUrNatA darzAve che. temAM pUjAnI gaNaghara nAma karama para bhAve, gaNadhara gaNadhara pada upajAve preraka vyakti, guru paraMparA, racanA samaya, mAsa, tithi, vAra, nagara, pUjA mahotsava, kavinuM nAma jevI aitihAsika vigatono samAveza sama caurasa saMThANe, sohe tima pahalA saMghayaNa kahAve. tevA thAya che. samayano ullekha sAMketika zabdothI thAya che to vaLI pratyakSa - dhruva,utpAda vigama e tIno pada arihaMta svamukhase sunAve rIte paNa samaya nirdeza thAya che. "kalaza'nuM udA, nIce pramANe ||2(14) noMdhavAmAM Ave che. | kavi haMsavijaye sameta zikharanI pUjAmAM zAstrIya rAgono prayoga tapagaccha siMha sUrIzvara kerA, satya vijaya satya pAyo. karIne kAvya ane saMgItano samanvaya karyo che. vaLI pUjAnA rAgane kapUravijayaguru khImAvijaya tasa, jasa vijayo munirAya re !AjA sArIgamanA sUra dvArA spaSTa karyo che. anya koI pUjAmAM AvI noMdha nathI. haMsavijayanI A paddhati emanI zAstrIya saMgIta ane prabhu zrI zubhavijaya suguru supAye, zruta ciMtAmaNI pAyo. bhaktinI tanmayatAnuM sUcana kare che. lI padmaprabhunI pUjAnuM daSTAMta vijaya devendrasUrIzvara rAjaye pUjA adhikAra racAyo re. | 5 | A mATe noMdhavAmAM Ave che. pUjA navANuM prakAra racAvo, gAvo e giri rAyo rAga deza tritAla (sthAyI) : vidhi yoge phaLa pUraNa pragaTe, tava haThanAda haThAyo re. . 6 sA ni sA | rI-ma- / 5-ni- | sAMnisAM veda 4, vastu 8, gaja 8, caMdra-1 saMvatsara, caitrI pUnama dina gAyo pUDa jA | sametazI | kharagIrI | u Da para paMDita vIravijaya prabhu bAne, Atama Apa karAyo re. . 7 (11) pUjA sAhitya : samIkSA nizapadha | pamapa | nighaghapa | garI bhaktimArganI vividha prakAranI kRtiomAM pUjA sAhitya viSaya vaividhya ane kAvyAtmaka aMzothI ati samRddha che. viSayonI vividhatA prabhunI sukhaDa | rI Da Da Da | re Da Da Da' (15) joie to paMcakalyANaka, paMcajJAna, pacatIrtha, giranAra, aSTApada, 3 0 1 X sametazikhara, naMdIzvara ane siddhAcala tIrtha, 45 Agama, tattvatrayI, sAMpradAyika viSayavastu hovAthI pUjAomAM pAribhASika ratnatrayI, navatatva, navapada, vIza sthAnaka, cauda rAjaloka vagere jaina zabdaprayogonI saMkhyA vizeSa che. dA. ta. navapada, navatattva, gaNadhara, darzananA viSayo uparAMta gurumahimA mATe dAdAsAheba ane ekAdaza cauda rAjaloka, ratnatrayI, tattvatrayI, aSTApada, naMdIzvara, paMcajJAna, gaNaghara, 24 tIrthakarono paricaya ApatI RSimaMDala pUjA ema pUjAnA pacaparamA, aSamaDaLa vagaranA paricayanIyatApUjA kAvyo samajI viSayo jaina darzanano lagabhaga savaze paricaya karAvavAnI kSamatA dharAve zakAya nahi, jana ghamanA prAthamika jJAnane AdhAre A pUjAnA vicAro che. 45 AgamanI pUjA e zuddha jJAnamArganI che. temAM bhaktirasa jhAMkho AtmasAta thaI zake. jaina sAhityanI A maryAdA gaNo ke vizeSatA te paDe che ane jJAnagaMgotrI vahetI jaNAya che. tema chatAM geya dezonA to svAbhAvika che. A prakAranA sAhityamAM zAstrIya dabaMtono sUcaka prayogathI kAvyatva jaLavAI rahyuM che. A pUjA hRdaya karatAM buddhine vadhu ullekha thayelo che. tenA dvArA zAstra siddhAMta, tattvajJAna ke anya dArzanika sparze che. vartamAnamAM 45 Agama che tema chatAM kavi dIpavijaye 68 vicAranuM samarthana thAya che. siddhigirino mahimA darzAvatI paMktiomAM AgamanI pUjA racIne "68'nI saMkhyAne siddha karavA pUjA racI che. darIta che : pUjAmAM A hakIkata dhyAna kheMce tevI che. daSTivAda nAmanA bAramA rAma bharata traNa koDi zuM, koDi muni zrI sArA aMgano viccheda thayo tene kavie gaNatarImAM lIdhuM che. kavinA koDi sADA aMDha zivavaryA, zAMba pradyumnakumAra." (16). zabdomAM tenI mAhitI je Ie to bAvratanI pUjAnuM udA. joie tovIra prabhu niravANa thI, daSTivAda bhagavaMtano kArtika zeTha pAmyA hari avatAra re zrAvaka daza vIza varSe svarge gayA, aDasaThamAM viraha paDyo, jagamAMhe re 2 pretakumAra virAdhaka bhAvane pAmyo re, vajrAghAta para Indrane, upano mahAsaMtApa devakumAra vrata re ArAdhaka thayo." (17) Page #55 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-8-99 prabudghajIvana bhaktimArganI racanAnA kendramAM zAMta rasanuM nirjhara vahe che je sadA sarvadA zItaLatA arpe che. A rasano camatkAra e che ke janasAdhAraNane sahaja AkarSaNa thatAM bhaktimAMthI muktimArganA yAtrI banI javAya che. pUjAsAhitya AtmakalyANanA mArgamAM rasika sRSTi dvArA nimitta rUpa bane che. bhaktirasanI A balihArI che. 45 Agama, cosaTha prakArI, cauda rAjaloka, navatattva, navapada vageremAM vizeSa rIte mAhitI hovAthI kAvyane anurUpa madhura padAvalIo prApta thatI nathI. tema chatAM A pUjAo jaina darzananA jJAnamArganA vicArone padyamAM vyakta karIne jJAnAmRtapAna karavAmAM khUba upakAraka che. paMcakalyANaka pUjAmAM adbhuta rasa che. mahAvIra svAmIno janmAbhiSeka sughoSA ghaMTAno viziSTa raNakAra, merU parvata DolAvavo, pArzvanAtha paMcakalyANakamAM baLatA nAgano uddhAra ane prabhu pratimAnI prApti, vageremAM camatkAra che. daivItattvano AdhAra paNa jANI zakAya che. dhArmika sAhityamAM kalpanA ane vAstavikatA banne hoya che. ahIM kalpanAno prabhAva ocho che. vAstavikatAnuM pramANa vizeSa che. kavinI varNanakalA, alaMkArayojanA, rasasiddhi, layabaddhatA, geyatA dvArA kAvyatattvanA aMzo pragaTa thAya che. upamA, rUpaka, vyatireka, svAbhAvokti, daSTAMta, varNAnuprAsa jevA alaMkAro moTI saMkhyAmAM prayojAyA che. paMcakalyANaka pUjAmAM namUnA rUpe prakRtidarzana thAya che. prakRtinI pazcAd bhUmikAmAM prabhunA janmotsavanuM nirUpaNa thayuM che. puSpapUjAmAM vividha puSpono nAmollekha prakRtidarzanano saMketa karAve che. snAtrapUjA ane kalazanuM chaMda vaividhya kAvyakalAnI dRSTie uttama che. temAM madhura padAvalIo laya, tAlanuM sAyujya sadhAyuM che. pariNAme A kAvyo vadhu hRdayasparzI banyAM che. drutavilaMbita chaMda, vastu chaMda, AryA gIti, kaMDakhAnI dezI, vivAhalAnI dezI, ghanyAzrI, vasaMta, sAraMga, harigIta, supanAnI DhALa pUrvI, batrIso chaMda, sattAvIzo chaMda, gAthA caMdrAvaLInI dezI vagerenA prayogathI kAvyano layasiddha thayo che. 'vAvayaM rasAtma lAvya pUjA sAhityane lAgu paDe che. pariNAme temAM UMcI kAvyakalA rahelI che. sakalacaMdra upA.nI pUjA pAMDityapUrNa che. emanI pUjAmAM dIpaka, goDI, kAnaDo, dhavala, mAhAra, madhu mAdhana, vagereno prayoga che. paMDita rUpavijaya ane vIravijayajInI pUjAo saraLa ane sugrAhya che. dezIono moTA pramANamAM prayoga hovAthI A pUjA vadhu lokabhogya banI che. pUjAsAhityanI kRtio samUhamAM gAine bhaktirasa sabhara thavAya tevI che. keTalAka kavioe DhALamAM dezIne badale gIto, gAyano, garabA-garabInI dhruva paMktiono Azraya laine racanA karI che te daSTie paNa pUjA vadhu pracAra pAmI che. pUjA sAhityanI bhASA zuddha gujarAtI hovAnI sAthe saMskRta, prAkRta, apabhraMza ane hindI bhASAno prabhAva paDelo che. gujarAta sivAya mahArASTra, madhyapradeza, uttara pradezamAM sAdhu kavio vihAra karIne jatA hovAthI tyAMnI bhASAnA zabdono prabhAva paDyo che. saMskRta ane prAkRta bhASAnA abhyAsane kAraNe te bhASAnA zabdo paNa prayojAyA che. bhASAno prayoga gujarAtI bhASAnA vikAsanI aitihAsika mAhitI Ape che. yazovijayajI upA. jJAnavimalasUri, vaccha bhaMDArI vagerenI bhASAmAM saMskRta prAkRta bhASAno vaibhava che. tyAra pachInA kavionI bhASAmAM hindIno prabhAva che. paNa gujarAtI bhASAnI uttama rIte abhivyakti thayelI che. lalita madhura padAvalIothI teno rasAsvAda amRta samAna pAna karAve che. 19mI ane 20mI sadInA kavionI pUjAmAM gujarAtI bhASAnuM gaurava sacavAyuM che ane bhASAnI rasikatAno paricaya thAya. che. 'pUjA to vIravijayajInI' evI lokokti che te vIravijayajInA pUjA sAhityanI viziSTatA darzAve che. 11 sAdhaka AtmAne mokSa e dhyeya che. siddhi padane pAmelA siddho paNa dhyeya ja che. AvA mokSe gayelA ane siddhapadane pAmelA vItarAga e mAnavasamUhane mATe pUjanIya che. dhyeyaprApti mATe jJAna, dhyAna, cAritra ane tapa jevo anya koi phaLadAyaka mArga nathI, sarvavirati pAlaka sAdhu-sAdhvIo, dezavirati zrAvaka-zrAvikAo ane anya upAsako e dhyAtA che. dhyeyanI pUjaka vyakti dhyAnamAM nimagna thAya to ja iSTa phaLa maLe che. te dRSTie vicArIe to pUjyanI pUjA karavI e pUjakano mahAna dharma che. pUjA sAhitya A ja arthamAM upayogI gaNAya che. A. vallabhasUrinA zabdomAM A vicAro nIcenI paMktio dvArA vyakta thayA che. 'pUjaka pUjanase bane, pUjaya barAbara dhAra pUjA phaLa pUjA kare, pAme bhavodadhi pAra.' (18) pUjA sAhitya e dravyapUjA ane bhAvapUjAno saMyoga che. dravyathI bhAvamAM joDAvAnuM mahAna nimitta pUjA che. paMcama kALamAM bhautika sukhanI ghelachAmAM rajhaLapATa karatA jIvone zAstrajJAna meLavavAnI phurasada nathI tyAre saraLa zailImAM sarjAyeluM pUjA sAhityanuM jJAna jIvanapAtheya tarIke upayogI nIvaDe tema che. DhALamAM vyakta thayelA vicAromAM jinAgamanI vANIno saMcaya che. tenA dvArA jJAMna ane bhakti mArgamAM AdhyAtmika saphara mANI zakAya che. A sAhitya AtmakalyANanI bhAvanAnuM poSaNa kare che. dravyapUjAthI cIja-vastuo arpaNa karIne saMtoSa mAnavAno nathI paNa tenA dvArA vyakta thayelA vicAronuM ciMtana ane manana AtmAne upakAraka bane te mahattvanuM che. pUjA sAhitya dvArA bhakti rasanI lhANa jeTalA pramANamAM thai che teTalI anya kAvyothI thai nathI. pUjAnAM dravyo pratIka samAna che. kezarapUjA-kevaLajJAna, phaLapUjA mukta-mokSa, naivedya pUjA-nirveda bhAvanA, dhUpapUjA tyAga ane vairAgya, svastika cAra gati, puSpa samaktinI vizuddhi, akSatapUjA bhavabIja na pAMgare vagere pratIkAtmaka arthabodha jANIne pUjAnI sArthakatA karavI joie. jinAlayamAM pUjA bhaNAvAtI hoya ane saMgItanA sUronI relamachela thatI hoya tyAre bhakatonI bhIDa jAme che ane bhakti sAgaramAM jIvananaiyA lherAya che. AvI sthiti paramocca prakAranI hoi karmanirjarA ane bhAvavizuddhimAM pUraka bane che. 11mA zatakamAM udbhaveluM pUjA sAhitya 17mA zatakamAM vikAsa pAmIne arvAcIna samayamAM vizALa paTa para patharAyeluM che. satata 425 varSa jevA dIrghakAla sudhI vividha prakAranI pUjAo racAi che. pUjAmAM hAramoniyama, sitAra jevAM vAjiMtro vadhu vaparAya che. keTalIka pUjAo nRtya ane garabA dvArA nATyAtmaka banIne bhaktinI UMcI kakSAe pahoMcavAnI anerI taka pUrI pADe che. pUjA sAhityano vistAra, viSaya, vaividhya, layAnvita abhivyakti, arthaghanatA, zAstrIyarAga ane dezIono prayoga, padalAlitya vagere vicArIe to tenI samRddhino khyAla Ave che. temAM vyakta thayelA vicAro jaina dharmanI sAMskRtika paraMparAno paricaya karAve che ane gaurava anubhavI zakAya tevI sthitie pahoMcI zakAya che. tenA bhAvanAmAM paNa A sAhityano sahayoga vizeSa che. jaina sAhityanA dvArA nItimattA ane saMskAronuM siMcana thatAM mAnavakalyANanI udAtta anya kAvyaprakAronI sarakhAmaNImAM pUjAkAvyo paNa svataMtra rIte sthAna ane bhaktimArganI paraMparAnuM anusaMdhAna thayuM che. te paNa gauravaprada dharAvIne vividhatA darzAve che. pUjA sAhitya dvArA mAnavatAnA vikAsa ghaTanA che. TUMkamAM kahIe to pUjA sAhityanI prasAdI eTale sAkAra upAsanAmAMthI nirAkAra upAsanA prati gati karIne Atmadarzana AtmAnubhUti karavAno ananya mArga, Page #56 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-8-99 paryuSaNa vyAkhyAnamALA. ARGEETS : 38, Arthika sahayoga : sevaMtIlAla kAntilAla TrasTa zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha taraphathI maMgaLavAra, tA. 7mI sapTembara 1999 thI maMgaLavAra, tA. 14mI sapTembara 1999 sughI ema ATha divasanI vyAkhyAnasabhAo, biralA krIDA kendra, copATI, muMbai-400 007 madhye yojavAmAM AvI che. A ATheya divasanI vyAkhyAnasabhAonuM pramukhasthAna DaoN. ramaNalAla cI. zAha zobhAvaze. dareka sabhAmAM prArthanA pachI savAre 8-00 thI 8-45 ane 9-00 thI 9-45 ema roja be vyAkhyAna raheze. vyAkhyAnamALAno vigatavAra kAryakrama nIce mujaba che : divasa tArIkha nAma viSaya maMgaLavAra 7-9-99 sAdhvIzrI kaMcanakumArIjI navakAra mahAmaMtra-vaijJAnika saMdarbhamAM DaoN. ramaNalAla cI. zAha anitya bhAvanA budhavAra 8-9-99 svAminI zrI tanmayAnaMdajI mana jIte te mahAvIra zrI vasaMtabhAI khokhANI mokSamArganI cAra durlabhatAo gurUvAra 9-9-99 DaoN. rAjendra nANAvaTI mahAbhAratamAM upakathAo DaoN. gautama paTela bhaktirbhave na vibhave zukravAra 10-9-99 DaoN. baLavaMta jAnI jaina zrAvaka paraMparA zrI nIlezvarI koThArI manorogano mArayoga zanivAra 11-9-99 DaoN. gulAba deDhiyA parigraha-parimANa ane paryAvaraNa DaoN. zrImatI suSamAM agravAla satguru sAcA sUramA ravivAra 12-9-99 zrI haribhAI koThArI maitrIbhAvanuM jharaNuM svAmI zrI manISAnaMdajI ahiMsA somavAra 13-9-99 5. jatIzacaMda zAstrI tattvakautUhalI DaoN. guNavaMta zAha mArkeTa, maMdira ane mANasa maMgaLavAra 14-9-99 zrImatI zailajA cetanabhAI zAha madajvara che ati Akaro zrI satyanArAyaNa goenkAjI kSamA mAMge to kaise vyAkhyAnanI zarUAtamAM dararoja savAre 7-15 thI 7-50 prArthanA ane bhajano raheze. te rajU karaze anukrame (1) zrImatI hemAbahena gAMdhI (2) zrImatI dattAbahena zAha (3) zrImatI naMdAbahena paTela (4) zrImatI mItAbahena mevAvAlA (5) zrImatI maMdAbahena zAha (6) zrImatI alakAbahena zAha (7) zrImatI mIrAMbahena zAha ane (8) zrImatI caMdrAbahena koThArI. A vyAkhyAnono lAbha levA saMghanA sarva zubhecchako ane mitrone bhAvabharyuM nimaMtraNa che. rasikalAla laheracaMda zAha pramukha caMdrakAnta dIpacaMda zAha upapramukha bhUpe DI. javerI koSAdhyakSa nirubahena esa. zAha dhanavaMta TI. zAha maMtrIo mAlika : zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha ( mudraka, prakAzaka : nirubahena subodhabhAI zAha 7 prakAzana sthaLa : 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400 004. phona : | 3i820296, mudraNaspAna: phakharI prinTiMga varsa, 3.1 2/A, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala esTeTa, dAdAjI koDadeva kIsa roDa, bhAyakhalA muMbaI-400 027. | Page #57 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Licence to post without prepayment No. 37 0 varSa : (50) + 100 aMka: 9 0. 0 tA. 16-9-99 0 * Regd. No. MH / MBI-South / 54 / 99 0 0 0 zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra 0 0 0 prabuddha uUGol 0 0 0 prabuddha jIvana pAkSika 1939thI 1989H 50 varSa 000 vArSika lavAjama rU. 80000 taMtrI : ramaNalAla cI. zAha pokemona pokemona" (POKEMON) eTale zuM? paththaranI vacce paththara jIte. paththara bhAre ane nIce paDI jAya. kAgaLa duniyAnI poNA bhAga karatAM vadhu vasatie A zabda ja sAMbhaLyo halako ane havAmAM uMce UDI zake eTale kAgaLa ane paththara e nahi hoya to ene e vize kyAMthI khabara hoya? paraMtu amerikA, bemAM paththara jIte. kAgaLa mATenI mudrA te khullI hatheLI, kAtara mATenI keneDA. jApAna vagere dezomAM lAkho bALakone khabara che ke "pokemona mudrA te hAthanI pahoLI karelI pahelI be AMgaLIo. ane paththaranI zuM che. khAsa karIne amerikAnA bALakomAM to hamaNAM jANe mudrA eTale mUThI. ramavA beThA hoya te be jaNe eka sAthe potAnA "pokemonanuM moTuM mojuM pharI vaLyuM che. manamAM Ave te mudrA karavAnI. koie bIjAnI mudrA joyA pachI pokemona jApAnI zabda che, pokemona e kAlpanika asaro potAnI mudrA karavAnI nahi, paNa eka sAthe ja mudrA karIne jhaDapathI athavA daityo (Incredible Monsters) che. A dareka asara pAse jamIna para hAtha mUkavAno. kAgaLa ane kAtara Ave to kAtaravALo potAnI AgavI zakti che. kayA asara karatAM kayo asara caDe ane jIte. kAtara ane paththara Ave to paththaravALo jIte. paththara ane jItI jAya enA niyamo che. kayA asurane tAlIma ApI vadhu kAgaLa Ave to kAgaLavALo jIte. ekasarakhI baMne mudrA hoya to zaktizALI banAvI zakAya ane te bIjA asarane parAjita karavAnI pharIthI mudrA karavAnI. zakti kyAre meLavI zake enA paNa niyamo che. asuronA mukhya jema kAgaLa, kAtara ane paththaranI ramata jApAnamAM pracalita che, sAta vibhAga che. teonI zakti-pravRtti anusAra teonuM vargIkaraNa tema evA ja prakAranI paNa vadhAre moTI pokemonanI ramata paNa ramAya karavAmAM AvyuM che. A sAta varga che : ghAsa, agni, jaLa, vidyuta, che. judI judI zaktivALA daityo athavA asuromAM amuka prakAranI raMgavihInatA (colourless-adazya rahevAnI zakti), mArAmArI zaktivALo daitya bIjA daityane parAjita karI zake. daityonI A saMkhyA ane mAnasika AghAta. A dareka varganA asuromAM enA peTA prakAro e viSayanA niSaNAtoe dhaMdhAdArI daSTie hamaNAM vadhArI dIdhI che. che ane te darekane svataMtra nAma ApavAmAM AvyAM che. A rIte kula paraMtu jApAna karatAM amerikAmAM eno pracAra ghaNo vadhI gayo che. doDhaso daityo che. kalpanAthI A badhA daityo upajAvI kADhavAmAM AvyA amerikAnI navInatApriya prajAne thoDe thoDe vakhate kazuMka navuM che. ane te darekanI kArTUna jevI lAkSaNika vaiyaktika AkRti che. e joie che. emAM paNa tyAMnA bALakonI kharIdazaktine (aMte to AkRtinA AdhAre te daityane oLakhI zakAya che. mAtApitAnI kharIdazaktine) vaTAvI levA mATe moTA moTA sTorsa pattAnI joDanI jema A dareka daityanuM eka kArDa evAM doDhaso gharAvatI kaMpanIo vecANakalAnA niSaNAto dvArA vakhatovakhata navI raMgIna kArDa taiyAra karavAmAM AvyAM che ane tenI judI judI ramata navI vastuo banAvIne bajAramAM mUkIne moTo napho raLI le che. ramI zakAya che. A rIte "pokemona' e pAnAMnI ramata paNa che. teo ekI sAthe ghaNAM badhA naMga taiyAra karIne samagra amerikAmAM sAmAnya rIte pattAMnI ramata-lAla, cokaTa, kALI ane phalI e pahoMcI jAya che ane chApAM, TI.vI. vagere pracAra mAdhyamo dvArA darekanAM tera pAnAM ema maLIne bAvana pAnAMnI ramata AkhI duniyAmAM potAnI navI vastu mATe havA UbhI karI de che. nAnAM bALakonA pracalita che. pokemona e 150 pAnAMnI ramata che. e ramatAM AvaDe mana para emane lAyaka vastuo mATenI havA tarata asara karI jAya to emAM ghaNI majhA paDe ema che. paraMtu e ghaNI aTapaTI ramata che. che. pokemonanA moTAM posTaro sTorsamAM jovA maLe. daityonI enA niyamo mATe pustikAo pragaTa thai che. ghaNAM bALako viDiyo plAsTikanI raMgaberaMgI AkRtio ramakaDAM tarIke vecAya. sAmAnya gemamAM e ramata rame che. ethI hoMziyArI vadhe che. bIjI bAju mANasanI buddhi kAma na kare evI evI pokemonanA prakAranI ke enI Teva paNa paDI jAya che. pattAMnI ramatanI jema eno paNa caTako nizAnIvALI vastuothI sTorsamAM pokemonanuM vAtAvaraNa jAmI gayuM. lAge che. pokemonano udbhava to jApAnamAM thayelo manAya che. jApAnamAM dAyakA pahelAM amerikAmAM DAyanAsorsanuM mojuM AvyuM hatuM. jyAM nAnAM chokarAMothI mAMDIne moTI uMmaranA sudhI eka janI pAraMpArika juo tyAM jAtajAtanA DAyanAsorsa. pustako, citro, posTara, ramakaDAM. ramata bahu pracalita che. kAgaLa, kAtara ane paththara e traNamAM koNa TIzarTa, baniyana, TopI badhe DAyanAsorsa. DAyanAsorsanuM A moja zaktizALI vadhAre ? kAtara kAgaLane kApe. eTale kAgaLa ane kAtaranI amerikAmAMthI prasaratuM prasaratuM duniyAnA ghaNA dezomAM pahoMcI gayuM. vacce kAtara jIte. paththara kAtarane bhAMgI nAMkhe. eTale kAtara ane haju paNa e zamyuM nathI, tyAM amerikAnI kaMpanIoe pokemona'nuM Page #58 -------------------------------------------------------------------------- ________________ camAM bALako mATe koI pravRttinuM saMcAra karI che. to eka (pakti ane samI bA DAne dhUma kamApArI kaMpanI arikAnI jANI, prabuddhajIvana | tA. 16-9-99 mojuM vahetuM karI dIdhuM che. vacamAM bALako mATe Beanies Babies paDIkAomAM chUTathI mUkatI nathI, eTale keTalAMye bALakono 150no ane Crazy Bones e benA vividha prakAranA saMgrahanI pravRttinuM saMgraha pUro thato nathI. mAno ke koI bALakane 150 kArDa pUrAM karavAmAM mojuM AvyuM, je haju paNa cAlu che. pAMca sAta kArDa khUTe che. to chUTuM eka eka kArDa te vecAtuM laI zake che. te amerikA vecANakaLA (Marketing)mAM jabaruM che. yuniva- evA eka konA dukAnadArI paMdara pacIsa Dolarano bhAva paDAvI le che, rsiTIomAM enA abhyAsakrama hoya che. grAhakano prakAra, enI A ghaNo badho bhAva kahevAya. je eka kArDa pAchuM ApatAM kaMpanI pAMca kharIdazakti, enI manovRtti, enI AgaLa rajU karavAnI senTa Ape che e kArDa chUTuM vecAtuM joItuM hoya to kaMpanI pacIsa pacAsa yuktipUrvakanI lobhAmaNI yojanAonI jAherakhabaro vagere ghaNI judI Dolara laI le che. jevI enI alabhyatA. Ama chatAM amerikAmAM evAM bALako che ke je pacAsa Dolara kharcIne paNa kArDa kharIdI le che. Ama, paNa judI daSTie viSayanA niSNAto navI navI yojanAo ghaDe che. Buy . amerikA atyaMta samRddha deza che ane amerikAnA bALakomAM karakasarano one and get one free e amerikAnI jANItI yukti che. guNa jarA paNa jovA maLato nathI. tathA nANAMnI gaNatarInI ekaMdare emAM saravALe to vepArI kaMpanIo ja potAnI mAla gharagharamAM temane sajha ochI hoya che. hisAba karatAM AvaDatuM nathI eTale ghusADIne dhUma kamANI karI le che. kAyadesara vittaharaNa karanArI A kaMpanIvALA bALakonA bhoLapaNano lAbha uThAvI aDhaLaka nANAM kaMpanIoe bALakone paNa choDyAM nathI. atyAranI teonI Tekanika kamAi le che. evI che ke eka ja navuM ramakaDuM taiyAra karavAne badale tenA pacAsa-so dhAro ke koI bALake 150 kArDa ekatra karI lIdhAM, to tyAM sudhImAM judA judA ghATa, bhAga, khaMDa banAvo jethI bALaka eno saMgraha karavA kaMpanIvALAo becAra kArDane Retire kare che. eTale ke pAchAM kheMcI le lalacAya. saMgraha pUro karanArane jaMgI inAmo ApavAnI jAherAta che. ane enI jagyAe navAM kArDa mUkI de che. eTale saMgraha pUro karavAnuM karo, paNa te pahelAM keTalAMka ghATanA naMga sAva ochA mUko. baMdha cakra to adhUruM ja rahyA kare che. ramakaDAM-kaMpanIonI A luccAI che. paDIkAmAM te thoDA thoDA veco ke jethI bALaka vadhu ane vadhu kharIdatuM doDhaso kArDa ekaThAM karavAno A saMgha kAzIe kyAre pahoMcaze e rahe. ane chatAM eno saMgraha saMpUrNa na thAya. amuka ghATanAM ramakaDAM vicAravAnI zakti ane phUrasada kone che ? nokarI karatAM thAkelAM pAchAM kheMcI lo ane enI jagyAe navo ghATa mUko, jUno ghATa mA-bApane paNa phUrasada kyAM che? eTale bALako paDIkAM lIdhe ja rAkhe che alabhya thatAM enA moMmAgyA nANAM meLavo. bInI bebInA amuka ane cArTa pramANe naMbaravAra kArDa meLavatAM rahe che. bALako thAke tyAre ghATa pAMca paMdara Dolare vecAya che ane amuka ghATa to lIlAmamAM eka vAta adhUrI rahe che. hajAra Dolare paNa vecAyA che. lenArA "mUrkha' saMgrahazokhIna zrImaMta jyAre bALako AvI pravRttithI thAkI jaze ane saheja moTAM thaze bALako paNa hoya che. tyAre ramakaDAM banAvanArI kaMpanIo bIjI koI navI vastu dAkhala karI pokemonanAM AvAM doDhaso jeTalAM kArya che. A doDhaso kArDa kyAM kyAM bALakomAM enuM mojuM UbhuM karaze ane navAM bALakone pAchuM enuM gheluM che teno chapAyelo eka cArTa Ave che. emAM naMbara pramANe pokemona lagADaze. batAvyA che. e darekanA AkAra ane nAma ApavAmAM AvyAM che. Ama amerikAmAM grAhaka surakSA ghaNI badhI che. e vAtano inkAra nahi to e badhA daityo kArTuna jevA che. emanAM raMgaberaMgI citro ApavAmAM thai zake. grAhakone chetaravAnI pravRtti tyAM nathI. paNa grAhako pAsethI AvyAM che. bALako A kArDa kharIdavA lalacAya eTalA mATe sUtra ApyuM vadhu rakama kAyadesara vyavasthita rIte kema meLavI levI enuM yuktipUrvakanuM che "Gotta catch them al'-A badhA daityone pakaDo. vijJAna tyAMnI kaMpanIoe vikasAvyuM che. moTA moTA pagAravALA A badhA doDhaso kArDa eka ja vakhate tamAre kharIdavAnAM hoya to? buddhizALI niSNAta mANaso navI navI vastunI yojanA kare che ane to na maLe. dasabAra kArDanuM eka sIlabaMdha paDIka Ave te kharIdatA chApAM, TI.vI., phUlAyara vagere dvArA samagra dezamAM eka sAthe pracAra rahevAnuM. emAMthI je kArDa nIkaLe te naMbara pramANe goThavatA jAo. AraMbhI de che ane navI vastu eka sAthe bajAramAM ThAlavIne aDhaLaka napho caLakatA sarasa raMgIna kAgaLavALA paDIkAmAM dasathI bAra kArDa meLavI le che. hoya emAM keTalAMka kArDa potAnA saMgraha mATe navAM hoya ane keTalAMka bALakone koi eka vastu mATe ghelAM karI devAM ane pachI enA jatAM hoya jatAM AvI gayelAM kA saMga mATe kAmanAM na hoya bhoLapaNano lAbha uThAvavo e kAyadesara hoya to paNa naitika nathI. A e vadhArAnA no upayoga zo karavo ? to koi mitra vize amerikAmAM uhApoha cAlu thayo che. keTalAMye vicArakoe sAthe adalAbadalI karI zakAya. kAM to dukAnadArane pAchAM ApI : 0 ramakaDAMnI kaMpanIonI AvI dhRSTatAnI niMdA karI che, paNa baherA kAna zakAya, kAM to gharamAM paDyAM rahe ane kAM to kacarAmAM nAkhI devAnAM para te athaDAya che. AMtararASTrIya vyavahAra vadhatAM duniyAnAM bajArono vistAra ghaNo rahe. adalAbadalI mATe bahu mitro maLe nahi, ane amuka saMkhyAe thayo che ane haju paNa thato jaze. eka kaMpanInuM utpAdana AkhI pahoMcyA pachI adalAbadalIno avakAza paNa khAsa na rahe. dukAnadAra duniyAmAM pahoMcI jAya che. bahurASTrIya kaMpanIo vadhavA lAgI che. e pAchuM le. paNa pAMtrIsa-cAlIsa senTamAM lIdhelA e kArDa mATe pAMca manuSyanI arthalAlasAne koI sImA nathI. grAhakane "bicAro' na senTa maLe. eTale kArDa dITha pacIsa-trIsa senTanuM nukasAna karavAnuM eTala koDa dATha pacAsa-trAsa sanTanuM nukasAna karavAnuM banAvI devAya e pratye samAje, sarakAroe jAgRta thavuM ghaTe. rahe. vaLI eTalA mATe dukAna sudhI dhakko koNa khAya? page cAlIne D ramaNalAla cI. zAha thoDuM tyAM jaI zakAya che ? doDhaso kArDamAMthI saMgraha mATe cAlIsa pacAsa kArDa thai gayA pachI dareka paDIkAmAMthI ekAda kArDa kAmanuM nIkaLe to nIkaLe. jevuM nasIba. 75 vizeSAMka kArDa sudhI eTale ke saMgrahanI pravRttimAM aDadhe pahoMcatAM sudhImAM to eka paNa jAherakhabara lIdhA vagara satata prakAzita thatA rahelA. keTalAye Dolarano kharca thaI jAya. eno koNa hisAba rAkhe? tyAM sudhImAM saMghanA mukhapatra "prabuddha jIvana'ne Disembara 1999mAM 60 varSa seMkaDo kArDanakAmAM nIkaLe te paDyAM rahe. pachI kacarAmAM nAkhI devAnAM pUrAM thAya che. eTale Disembara 1999no "prabuddha jIvana'no aMka ! paraMta kaMpanIne to moTA naphA sAthe enI kiMmata maLI jAya. vizeSAMka tarIke prakAzita thaze. ATaluM hoya te paNa kaMpanI mATe pUratuM nathI. dhaMdhAdArI kaMpanIo taMtrI ethI gharAtI nathI. kaMpanIo 150 kArDamAMthI keTalAMka kArDa A Page #59 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-9-99 prabuddhajIvana gUrjara phAgu-viSacaka eka ananya prakAzanA I DaoN. raNajita paTela (anAmI) te vakhate mArI vaya mAMDa sAteka varSanI. prakRtie huM vadhu paDato varNanamAM, aucitya na jaLavAya to zRMgArarasano atireka thatAM te ramatiyALa.ramIne saMdhyAkALe moDo ghare AvuM eTale dAdImA premathI TokeH "gaNapati phAgu'nI jema narI azlIlatAmAM sarI paDAya ema kahI jaina "mArA royA ! atyAra lagI kyAM "phAga' gAvA gayo hato?"75 sAla kavioe potAnI atRpta vAsanAne vyakta karavA mATe to phAgu kAvyanI pUrve mane A "phAga' zabdanA sAcA arthanI kyAM khabara hatI?...paNa DhAla dhAraNa karI nathI ne ? evo zaMkA-prazna uThAvI jAte ja enuM karNapaTala para e zabdanA dhvani-saMskAra paDelA. te kALe to dAdImAnA nirAkaraNa kare cheH phAgukAvyamAM zRMgArarasanuM nirUpaNa thAya che. paraMtu upAlaMbhano kevaLa vAcyArtha "moDe sudhI rakhaDavuM-ramavuM" eTalo ja huM madhyakALamAM saMyamanA ArAdhaka, brahmacarya vratanA upAsaka evA jaina samajelo paNa Aje to saMskRta phalga, prAkRta phargyu athavA dezya phagU sAdhuoe ATalAbadhAM phAgukAvyo lakhyAM ethI Azcarya nathI thatuM? gujarAtI phAgu-phAganI vyutpatti sAthe e prAcIna-madhyakAlIna sAhitya potAnI atRpta vAsanAne vyakta karavA mATe emane phAgukAvyanuM eka svarUpanAM chellAM pAMcaso-sADI pAMcaso varSomAM racAyelAM seMkaDo gUrjara bahAnuM maLyuM ema nathI lAgatuM? nA, jarA paNa nahi; kAraNa ke emanI phAguono rasAsvAda paNa mANato thai gayo chuM. mArA A sadabhAgyanuM phAgukatiomAM zRMgArarasanuM evuM nirUpaNa jovA maLatuM nathI. emanI caramane parama zreya DaoN. ramaNalAlacI. zAhane phALe jAya che jemaNe 'gUrjara saMyamanI ArAdhanAne bAdhaka thAya evI koI vAta emAM AvatI nathI. phAgusAhitya'nA tAjA ja prakAzana dvArA (prakAzakaH zrI muMbaI jaina yuvaka keTalAMka phAgu kAvya to "nArI nirAsa'nA prakAranAM che. saMgha) atyArasudhImAM upalabdha mAhitInA AdhAre gujarAtI sAhityamAM vastutaH jaina sAdhu kavio phAgukAvyo lakhavA tarapha vaLyA temAM eka sAthe pragaTa thayelAM ATalAM badhAM khAssAM 150-phAgu kAvyono keTalAkamAM kAvyasarjananI preraNA karatAM sAmAjika ane dhArmika kartavyanI paricaya prathama vAra ja karAvyo--e rIte A graMthane "ananya gaNIe bhAvanA vizeSa rahelI che.' (pR. 13) : to paNa satyokti ja gaNAya. bIjA prakaraNamAM "phAgu kAvyanI vikAsarekhAAlekhatAM, lekhaka anukrama' pramANe prathama prakaraNamAM temaNe phAguno kAvya prakAra rAsa, AkhyAna, prabaMdha ke padyavArtAnI tulanAe phAguno kAvya prakAra vigate samajAvyo che ne dvitIya prakaraNamAM phAgukAvyanI vikAsa rekhA' gauNa hovA chatAM taddana gauNa nathI ema kahI tatkAlIna lokajIvana AlekhI che. e pachI trIjA ati dIrgha prakaraNamAM (pR.41 thI pR. 141) ne dharmabhAvanAne samajavA mATe enuM aitihAsika mahattva darzAvI, neminAtha viSayaka pacAsa phAgu kAvyonI carcA karI che ke pachI prakaraNa caudamA zatakanA aMta bhAgathI zarU thatA ane vikramanA aDhAramAM cArathI prakaraNa cauda sudhImAM anukrame sthUlibhadra viSayaka cAra, vasaMta zatakanA uttarArdhamAM maMda paDatA tenA pravAhanuM saikAvAra ane viSayavAra ' zRMgAranAM sAta, tIrtha viSayaka tera, anya tIrthakarI viSayaka nava, kayA kayA jaina-jainetara kavie enA vikAsamAM kevo phALo Apyo vyakitaviSayaka cha, guru bhagavaMta viSayaka ekavIsa, che tenuM vigatavAra ane samIkSAtmaka Alekhana karyuM che. lekhakanA AdhyAtmika-viSayaka soLa, vaiSNava-viSayaka cAra, lokakathA viSayaka kahevA pramANe vikramanA paMdaramAM saikAmAM pravAharUpe vaheto thayelo che. prakIrNa cAra ane pAMca saMskRta phAgakAvyono khyAla Apyo che. e kAgano pavA goLamAM ne manamA saikAmAM nadInA jevo paNa bane pachI saMkSipta "upasaMhAra' tathA saMdarbha graMthonI yAdI ane 'zabdasUci che. ekalA soLamA saikAmAM ja cAlIsathI vadhu phAgukAvyo lakhAyAM ApyAM che. graMthanAM prakaraNo ane phAgukAvyonA A vargIkaraNanI yojanA gIkarAnA yAjanA che. kadanI daSTie vicArIe to A soLamA zatakamAM phAgukAvyanI he jotAM, lekhakanI saMzodhaka-saMpAdaka ane samIkSaka-ema trividha zaktino kaDIonI saMkhyAka vaghato cAlyo ne aDhIso ke pAMcaso kaDInAM yugapad khyAla Ave che. phAgukAvyo paNa lakhAyAM ne phAgukAvyamAM bAramAsI dAkhala karI "cupai - atyAra sudhImAM phAgu viSayaka keTalAMka noMdhapAtra prakAzano thayelAM phAgu'nI racanA paNa thai. vikramanA soLamA saikAmAM saMkhyA, kada, che ne e sAhityaprakAra saMbaMdhe keTalAka lekho paNa lakhAyA che. noMdhapAtra viSaya vistAra ne guNavattAnI daSTie phAgukAvyuM mahattvano vikAsa prakAzanomAM pro. kAMtilAla vyAsanA, ajJAta jainetara (brAhmaNa kavi?). sAdhyo. soLamA sattaramAM zatakamAM saMvAda, svagatokti, upAlaMbha kavinA 'vasaMta vilAsa' sameta, sonIrAmano "vasaMtavilAsa', DaoN. vagere lakSaNo phAgukAvyanI nirUpaNa rItimAM jovA maLe che. bhogIlAla sAMDesarA ane DaoN. somAbhAi pArekha saMpAdita "prAcIna phAgusaMgraha' ane A ja graMthanA saMpAdaka DaoN. ramaNalAla zAhanI phAgu zRMgArarasanA nirUpaNa uparAMta dharmopadezanuM tattva paNa A be saikAmAM viSayaka paricaya pustikA mukhya che. paNa A badhAnI tulanAe 'gUrjara vRddhi pAmatuM gayuM eTale zAMtarasaparyavasAyI phAgukAvyonuM prAdhAnya phAgu sAhitya'nuM A prakAzana to "ananya che ja. prakRtinuM stanya pAna rahyA karyuM. vikramanA aDhAramA zatakanA uttarArdhamAM phAgu kAvyano karIne mAnavano ne mAnavasabhyatA-saMskRtino vikAsa thayo che. prathama pravAha maMda paDato jaNAya che; chatAM padabaMdha ane kAvyanA kadanI prakaraNamAM lekhaka jaNAve che te pramANe "manuSyanI AMtarika racetanAno daSTie AgaLanA be saikA jevI lAkSaNikatA cAlu rahI che. prAdurbhAva ane vikAsa paNa keTaleka aMze prakRti para rahe che. vila AraMbhakALathI te aMtakALa sudhI neminAtha viSe vadhumAM vadhu phAgukAvyo DacUrAe Our Eastern Heritage' nAmanA emanA graMthamAM "Thetemaja rAsa, bAramAsI, chaMda, stavana lakhAyAM che, keTalAka kavioe Conditions of civilization' nAmanA prathama prakaraNamAM to baLe phAMgukAvyo lakhyAM che, paNa navAinI vAta e che ke zrI 'Geological Conditions'ne mahattvanI gaNAvI che. gItAmAM mahAvIra svAmInA jIvana vize ghaNI badhI vigato maLe che chatAM bhagavAna kRSNa vasaMtatratunuM mAhAbhya gAtAM kahyuM che : "RtumAM temanA viSe ekapaNa phAgukAvya lakhAyuM nathI, tevI ja rIte jainonuM kusumAkara" | madhyakALamAM, gujarAta ane rAjasthAnamAM, lagabhaga mahimAvaMtu moTuM tIrtha zatruMjaya...paraMtu AzcaryanI vAta che ke e viSe pAMcaso varSo sudhI rAsanA sahodara samAM, mukhyatve vasaMtaRtunAM eka paNa phAgu kAvya lakhAyuM nathI. evI ja kathA giranAra tIrtha varNanavALAM, UrmipradhAna, geya, pAMca kaDIthI traNaso kaDIo sudhInAM, viSe. mahAvIra svAmInA jIvananI ghaTanAo phAgukAvya mATe anukULa dUhA, roLA, 'bhAsa'mAM racAyelAM phAgu kAvyono khyAla ApI lekhake nahIM hoya ema kahI lekhaka jaNAve che ke emane viSe stavanAdi moTe bhAge enuM sarjana jainetara kavio karatAM jaina kavione hAthe vadhu prakAranAM aneka kAvyo lakhAyA che. neminAtha viSe lagabhaga pacAsa thayuM che enI carcA karI che. phAgu-sAhityaprakAramAM, vasaMtaRtunA phAgu kAvyo lakhAyAM che ne enuM sAtatya saikAvAra cAlu rahyuM che paNa Page #60 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prakaraNa no lekha karaNa graMthana prabuddhajIvana * tA. 16-9-99 AzcaryanI vAta e che ke jinapadmasUrinA ane halarAjanA sthUlibhadra vize je phAgukAvyo lakhAyAM che te bahudhA rAjasthAnanAM tIrtho vizenAM che. viSenA phAgukAvya pachI, be saikA sudhI pUlibhadra saMbaMdhe koI paNa sAdhu kavio tyAre mukhyatve rAjasthAnamAM vicaratA ane tyAMthI phAgukAvya lakhAyuM jANyuM nathI, sthUlibhadranuM kathAnaka phAgukAvyane yAtrAsaMgho nIkaLatA. A tIrtha viSayaka phAgukAvyomAMnuM eka sarasa anurUpa ne vizeSa anukULa hovA chatAM. - phAgukAvya te rAvaNA pArzvanAthatIrtha vizenuM che. phAgukAvyomAM koI - "gUrjara phAgukAvyanA trIjA prakaraNamAM neminAtha viSe lakhAyelAM kavie kuMDalinIdevIne prArthanA karI hoya evuM A eka ja kAvya jovA pacAsa phAgakAvyono lekhake paricaya karAvyo che. mArI daSTie A maLe che. ajJAta kavikRta 'rANapuramaMDana caturmukha AdinAtha phAga" paNa prakaraNa graMthanA ziramora samuM che. eka ja viSaya para lakhAyelAM aneka kavinI maulika kalpanAzaktinA unmeSone kAraNe UMcI paripATInuM banyuM kavionAM pacAsa kAvyonA guNadoSa pradarzanano prazna keTalo badho vikaTa che. che te to "rAmabANa vAgyA hoya te jANe.' dareka kavinI samakSa khyAta "anya tIrthakaro vize phAgukAvyo' nAmanA sAtamAM prakaraNamAM zrI kathAnaka che ne kathAnaka paNa evuM ke jaina dharmanA mULagAmI marmagAmI hArda RSabhadeva bhagavAna-AdinAtha, zrI zAntinAtha bhagavAna, zrI sama. jaina kavione mana to amRta saMjIvanI samuM. emanI jIvanazailI pArzvanAtha bhagavAna ane bAramA tIrthaMkara zrI vAsupUjya svAmI vize che. ane jIvana abhigamane preraka poSaka paNa...AvA dhArmika romaharSaNa, A vibhAganAM nava phAgu kAvyo, phAgu kAvyo karatAM caritra- kAvyonAM khyAta kathAvastune uttama, madhyama ne sAdhAraNa kakSAnA kavioe kAvyano vizeSa lakSaNovALAM che. lekhakanA jaNAvyA pramANe vikramanA soLamAM viSaya banAvyuM che. lekhakanI AlocanAmAM pacAsamAMthI nIcenA aDhAra zatakamAM lakhAyelAM phAgumAvyo karatAM sattaramA zatakamAM lakhAyelAM kavioe nijI zaktino yathAyogya hisAba Apyo che. (1) keTalAMka phAgukAvyomAM kalAsvarUpanI daSTie keTalIka vyApakatA ane rAjazekharasUrikata neminAtha phAgu' (2-3) jayasiMhasUrikRti neminAtha keTalIka zithilatA jovA maLe che. A vibhAganAM nava phAgukAvyomAMthI phAgu-prathama, dvitIya, (4-5) jayazekharasUrikRta neminAtha "lIMbokata RSabhadeva phAga', bhaTTAraka jJAnabhUSaNakRta AdIzvara phAga' phAgu-prathama-dvitIya, (6) ratnamaMDanagaNikata "raMgasAgara phAga' somakIrtikRta "pArzvanAtha vasaMtavilAsa' ane kalyANakRta "vAsupUjya naiminavarasaphAgu', (7) ratnamaMDanagaNikRta nArI nirAsa phAga', (8) manorama phAga' noMdhapAtra kRtio che. bAkI zrI "sujAtaprabhu phAga" ane mANikyasuMdarasUrikRta "nemIzvaracarita phAga', (9) ajJAtakavikRta 'tIrthakara phAgu' nAmanAM phAgukAvyo sAmAnya koTinAM che. 'vasaMtazRMgAra phAgu', (10) vIracandrakRta 'vIra vilAsa phAga', (11) "vyakti-viSayaka anya phAgu kAvyo' nAmanA AThamA prakaraNamAM cha hemavijayakata "raMgataraMgaphAgu', (12) guNavijayakRta 'mini phAgumAvyo che je jaMbusvAmI, bharatezvara cakravartI, puruSottama zrIkRSNa, phAga', (13) vinayavijayakRta neminAtha bhramaragItA', (14-15) zAlibhadra ane rAmacaMdra vizenAM che. ajJAtakavi-kRta 'jaMbusvAmI phAga' samayasuMdakata neminAtha phAgu'-prathama, dvitIya, (16) vidyAbhUSaNakata viSayanI daSTie ane racanAnI daSTie mahattvanI kRta che. e ja rIte . nimIzvara phAga', (17) bhaTTAraka ratnakIrtisarikata "neminAtha phAga' ajJAta kavikRta puruSottama pAMca pAMDava phAga' paNa, bAkInI badhI ane kezavakRta "neminAtha phAga.' phAgutio madhyama koTinI che. yazovijayajI kRta 'jaMbusvAmI cothA prakaraNamAM sthUlibhadra viSe lakhAyelAM, "jinapasUrikata brahmagItA, lokabhAgya nahIM paNa vidurbhAgya che. "cUlibhadra phAga', halarAjakRta "sthUlibhadra phAgu', jayavaMtasUrikRta navamA prakaraNamAM gurubhagavaMta vize ekavIsa phAgumAvyo che libhadra-kozA premavilAsa kAga ane mAladeva data hila jemAMnA agiyAranA kartA ajJAta che. guru bhagavaMtanA jIvananI koI phAga'-A cAra phAga kAvyonI nirapekSa daSTie ane talanAtmaka dRSTie mahattvanI ghaTanAo jevI ke AcAryanI padavI ke koI pratimAnI vigate AlocanA karI che te darekanI vizeSatAo tathA maryAdAo pratiSThA jevA viziSTa prasaMgoe A phAgu kAvyonI racanA temanA darzAvI che. neminAtha pachI sthalibhadra viSe vadhu jAgakAvyo lakhAyAM che. ziSyo-praziSyoe karelI che. A prakAranAM moTA bhAganAM phAgukAvyonuM enA saMdarbhamAM lekhaka kahe cheH "vipralaMbhazRMgAranA nirUpaNa mATe rahelA mUlya kAvya karatAM aitihAsika mAhitIne kAraNe che. je te guru avakAzane kAraNe tathA sthUlibhadra kAmadeva upara je vijaya meLave che e bhagavaMtanI saMyamanI daDhatA, temanAM sphaTika zAM zIla ane temanA saMyamazIlatAnA mahimAne kAraNe jaina sAdhu kavione svalibhadranuM kAmavijayane A prakAranAM phAgukAvyomAM biradAvyAM che. kAmadeva kathAnaka phAgukAvya mATe vizeSa anukULa thAya tevuM che.' sAthenA yuddhamAM saMyamarUpI hAthI para savAra thaI, upazamarUpI ghoDA gujarAtI sAhityamAM 'kAnta'nA khaMDakAvya "vasaMtavijaya'nuM je sAthe yuddha khelatA guru bhagavaMtane rUpakaulIthI navAjyA che ne tapasthAna che tevuM ja sthAna ajJAta kavikRta suprasiddha phAgukAvya "vasaMta svAdhyAyarUpI zastro vaDe vijayI thatA nirUpyA che. traNeka "gurnAvalI vilAsa"nuM che. vasaMta-zRMgAranAM phAgukAvyo' nAmanA pAMcamA prakaraNamAM phAga"nuM mahattva mAhitIsabhara aitihAsika daSTie che.. lekhake "vasaMtavilAsa' uparAMta anya cha phAgukAvyono ThIka ThIka vigate dazamA prakaraNamAM soLeka AdhyAtmika viSayanAM phAgukAvyono paricaya karAvyo che je chamAM eka saMdigdha kRti "guNacaMdrasUrikata vasaMta . paricaya karAvyo che temAM ajJAtakavikRta 'vAhaNanuM phAga', raMgakuzalakata phAgu' che. bAkInI badhI ja jainetara kavionI che. 'vasaMtavilAsa' saMbaMdhe "bhAvavairAgya holI phAga', vRddhivijayakRta jJAnagItA, lakSmImana mUkIne lakhatAM lekhaka kahe cheH "Ama viSayavastunI pasaMdagI, vallabhasUrikRta "adhyAtmaphAga', banArasIdAsakRta "adhyAtma phAga', AMtarayamakavALA dUhAnI racanA, padalAlitya, zabdasamRddhi, labdhivijayakRta adhyAtma phAga" ane devacaMdrajI kRta 'dattaprabhu stavana kalpanAvaibhava, mArmika rasanirUpaNa, yathocita alaMkAronI vipulatA, phAga' mukhya che. bAkInI kRtio sAmAnya kakSAnI che. vikramanA sattaramAM suzliSTa padabaMdha, uttama racanAkauzala, zailInI prauDhi ityAdi saikAmAM phAgu kAvyanI vibhAvanA badalAI jAya che ne zRMgArane rastethI guNalakSaNo vaDe opatI phAgukRti 'vasaMtavilAsa' ApaNA madhyakAlIna saMyama-upazamane mArge vALavA mATe adhyAtmanI rUpakazailInAM keTalAMka gujarAtI sAhityanuM eka aneruM AbhUSaNa che." phAgu kAvyonuM sarjana thayuM che. rUpakaulImAM jyAM kRtakatAno abhAva hoya - A vibhAganAM kAvyomAM, jaina sAdhu kavionA jevI upadezayukta che tyAM te rocaka ne prabhAvaka lAge che. rUpakaulInAM be dAMta joIe. upazamanI ke saMyamanI vAta nirUpAI nathI, balle temAM to umaMga ane (1) ajJAtakavikRta "vAhaNanuM phAga'mAM te kahe che: "kAyA e ullAsano abIlagulAla UDato anubhavAya che. pravahaNa-vahANa che. te dvArA saMsArarUpI samudra pAra karI muktirUpI pATaNa. chaThThA prakaraNamAM nAnAM moTAM tereka tIrtha viSayaka phAgu kAvyono mukhyanagarI pahoMcavAnuM che. rastAmAM bAra devaloka, nava raiveyakarUpI paricaya lekhake karAvyo che. lekhakanA kahevA pramANe madhyakALamAM tIrtho nagaro Avaze. A vahANamAM tArUpI kUvAthaMbha che, dayArUpI dastura Page #61 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-9-99 prabuddhajIvana che, ziyaLarUpI zaDha che, bhAvarUpI bhaMDArI che, dharmadhyAnarUpI be halesAM padAvalimAM lakhAyelI kRti che to hIravijayasUrikRta "nAbheya che, manarUpI vAyu che. vahANanI nIce krodha, mAna ane mAyArUpI jala stavanaphAga' zrI tra4Sabhadeva bhagavaMtanI stuti karatuM samAsapracura chatAM che. temAMthI vahANane haMkAravA mATe upazama, saMvara, viveka vagere saraLa phAgukAvya che. sakalacaMdragaNita racita "zrI sImaMdharajina mitrono jo saMgAtha na karyo to vahANa game tyAre DUbI jaze." (pR. stavana phAga'mAM aMtyAnuprAsanI sarasa yojanA e ja enI viziSTatA 296-297) (2) lakSmIvallabhasUrikRta "adhyAtma phAga'mAM hoLI che. kAvya prAsAdika ne sugeya che. "nAbheyajina stavana phAga'mAM zrI khelavAnA prasaMgane adhyAtma rUpakazailI dvArA mUrtasvarUpa ApyuM che. yazovijayajIe zrI traSabhadeva bhagavaMtanI stuti karI che. pratyeka dA.ta.-"zarIra te vRMdAvana che. emAM jJAnarUpI vasaMta khIlI che. pAMca zlokanI racanA AMtarayamaka sAthe karI che e daSTie ene phAgunA haDhiyo te pAMca gopa che. mati e gopI che. AtmA e hari che. vasaMta prakAramAM gaNAvI zakAya. 'jaya jaya vizvapate...e zlokanA cothA. RtumAM AtmArUpI hari sumati rUpI rAdhA sAthe horI khele che. temAM caraNa para jaya jaya deva hare' e jayadevanA "gItagoviMda'nI asara pAMceya indriyorUpI gopa ane matirUpI gopI paNa joDAya che. Idriyo darzAve che. "mahAvIra stavana phAgubaMdha'mAM jayasuMdarasUrie covIsamAM potAnA bAhya pUla viSayo choDIne aMtarmukha thAya che. ane khelAtI tIrthaMkara mahAvIra svAmInI aThThAvIsa zlokamAM stuti karI che. saMskRta horImAM bhAga levA mATe AtmArUpI hari jyAre pravRtta thAya che tyAre bhASAmAM phAgukAvyonI racanA, aitihAsika daSTie mahattvanI gaNAya. moharUpI tuSArabiMdu sarI paDe che. te samaye miSTa hitarUpI guNo A "gUrjara phAgusAhitya" vAMcatAM mArA manamAM traNa cAra vicAro gahagahavA lAge che ane satyarUpI samIra vahevA lAge che. samatArUpI jhabakI gayA. prathama to mane madhyakALamAM phAgusAhityano prakAra sUryanuM teja jema jema prasaravA lAge che tema tema mamatArUpI aMdhArI kheDanAra, vikasAvanAra ne sAttvika jIvana ghaDatara mATe eno rAtrinI pIDA dUra thavA lAge che." (pR. 308) agiyAramA prakaraNamAM lekhake cAra "vaiSNava phAgukAvyo'nI carcA para vidheyAtmaka viniyoga karanAra jaina kavio mATe ahobhAva jAgyo. karatAM lakhyuM che. "A cAra phAgukRtimAM "nArAyaNa phAgu'nuM kartRtva bhAjI, na kava bIjuM, emanA sadodita utsAha ane anavarata sAtatya mATe Azcarya saMdigdha che, "hari vilAsa phAgu' apUrNa che. kezavadAsakata vasaMta thayuM. sAcI 'jJAnavIratA" sivAya AvI sAdhanA azakya. trIja, vilAsa' te zrIkaNalIlA kAvya' nAmanI moTI katino eka bhAga jUnI hastapatranuM saMgopana-saMzodhana-saMpAdana karavAnI emanI lagana che ane caturbhuja kata "bhramaragItA', e bhramaragItAnA prakAranuM kAvya mATe to jeTaluM kahIe teTaluM ochuM. jainetara ajJAta bahANa (?). che. "nArAyaNa phAgu'mAM ajJAta kavinA 'vasaMtavilAsa'no prabhAva kavinI asAdhAraNa phAgukRti 'vasaMtavilAsa" paNa jaina bhaMDArAne varatAya che to harivilAsa phAga' vAMcatAM paNa 'vasaMta vilAsa'nuM kAraNe upalabdha thaI e jevI tevI vAta nathI. A jaina jJAnabhaMDAro smaraNa thAya che. A phAgukAvya apUrNa che, bAkI gaNatara phAgukAvyomAM na hota to prAcIna-madhyakAlIna sAhityanI zI sthiti hota? sthAna pAme tevuM che. kezavadAsa kRta 'vasaMtavilAsa" bhAgavatanA dazama A graMthanA vidvAna lekhaka DaoN. ramaNalAla zAhanAM dhRti, niSThA skaMdha anusAra lakhAyo che to caturbhuja kata "bhramaragItA" "nirbheLa ane lagananAM jeTalAM vakhANa karIe teTalAM ochAM. eka to prAcIna phAgukAvyomAM na gaNAya to paNa phAgunA svarUpanI sarahadamAM AvelA hastaprato hAthamAM jhAlavI arvAcIna-adyatana vidvAnone gamatI nathI. kAvya tarIke sthAna pAmI zake." temAM bhASAnI prauDhi tathA viSayanI khUba ja "kaDAkaTiyuM' kAma che e. bIjuM, arvAcIna sAhityanI tulanAe abhivyaktimAM vyavasthitatA ane susaMgatatA jaNAya che." prAcIna-madhyakAlIna sAhityamAM ochAone rasa hoya che. trIjuM, bAramA prakaraNamAM, lokakathA-viSayaka be phAgu kAvyonI vigate enA mUlyAMkananI paNa viziSTa rIti ne daSTi hoya che. DaoN. zAhamAM carcA karI che jemAMnuM prathama ajJAtakavikRta "mohinI phAgu' tatkAlIna A tri-vidha prakAranI vyutpatti che, pUrI satA che. ATalI badhI asaMskArI ke vikRta mAnasanuM pratibiMba pADatI sthULatAmAM sarI paDatI, kRtionI upalabdhi, enuM viSayavAra vargIkaraNa, enA kartAo sthala zRMgAranuM amaryAda nirUpaNa karatI surucivihIna kRti che je saMbaMdhe zakya badhI ja mAhitI ApavI, kRtionuM rasadarzana karAvavuM, vAMcatAM ApaNane zAmaLanI "suDAbahotarI'nuM smaraNa thAya. jyAre pratyeka katimAMthI aucityapUrvaka aneka avataraNa TAMkyA, bIjI kRti kanakasomakRta maMgalakalaza phAga". "zAntinAtha caritra'mAM rasAlaMkAranI daSTie eno AsvAda karAvavo, aitihAsika ane AvatI lokakathAne "prabaMgha', "caritra" "phAgu' nAmAbhidhAne tulanAtmaka daSTie kartAo ane kRtionI samIkSA karavI, mAhitI oLakhAvI, jANe ke laghu rAmakRti na hoya tevI rIte tenuM nirUpaNa saMdigdha ke apUrNa hoya tyAM tarkapradhAna anumAna karavuM...AkharI karyuM che. lokavArtAnuM temAM addabhuta rasarasita nirUpaNa hovA chatAM nirNaya para AvatAM pahelAM anvayavyatireka nyAye tathyanI pUrI kasoTI teno mukhya uddeza to kathAkAvya nimitte, phAMga nimitte dharmabodha karavI, satyane ja daSTi samakSa ne kendramAM rAkhavuM ne zakya hoya tyAM karavAno rahyo che.' sudhI zraddheya vidvAnono ja Agraha rAkhavo...A badhAM guNalakSaNo teramA prakaraNamAM cAra prakIrNa phAgu kAvyo'nI vigato ApI che ? gUrjara phAgunAhitya' eka ananya prakAzana che. mArA A vidhAnanA, jemAMnA prathama ajJAta kavikRta "mUrkha phAga'mAM rasika 'zikSita patnI ane arasika mUrkha patinA kajoDAnI vAta sacoTatA ne tAdazatAthI che. samarthanamAM huM DajhanabaMdha avataraNo TAMkI zakuM tema chuM paNa laMbANanA nirUpI che, to ajJAtakavikRta "mAtRkA phAga' phAgubaMdha ane ja S bhaye eka be udAharaNothI ja saMtoSa mAnIza. yamakasAMkaLI hovAne kAraNe phAgu nAmane pAtra banelI bodhAtmaka kRti anumAnanuM eka dAMta joie :-zrI jayasiMhasUrie neminAtha che. jItacandrakRta 'bhAsa phAguNI', prabhu stuti karatI cha kaDInI kRti che. vize be phAgu kAvyo lakhyAM che. emAM A phAgukAvyane (neminAtha to ajJAta kavikRta "gaNapati phAgu' enI vadhu paDatI azlIlatAne phAgune) dvitIya phAgu tarIke oLakhAvavAmAM Ave che. (A phAgukAvya kAraNe prasiddhikSama nathI. A prAcIna phAgu saMgrahamAM chapAyuM che). A vyavasthA vyavahAradaSTie che. chellA codamAM prakaramAM pAMca saMskRta phAgu kAvyonI carcA karI che. kAraNa ke ApaNane nizcitapaNe jANavA maLatuM nathI ke kayuM phAgukAvya madhyakALamAM kavio saMskRta bhASAmAM phAgukAvyo lakhavA lAgyA te kavie paheluM lakhyuM haze. vaLI eka ja viSaya para be phAgukAvya phAgukAvyanI lokapriyatA darzAve che. "zrI navakhaMDA pArzvanAtha phAgu' lakhavAnuM prayojana paNa jANavA maLatuM nathI. baMnenI racanAzailI bhinna e kavi AnaMdamANikyanI bhAva-sabhara, samAsayukta ziSTa madhura che, e parathI evuM anumAna mAtra thAya ke phAgukAvyanI bhAsanA Page #62 -------------------------------------------------------------------------- ________________ * prabuddhajIvana prakAranI racanAzailI ane saLaMga dUhAbaMdhanI racanAzailI ema baMne zailInAM phAgukAvyo ApavAno emane bhAva thayo haze.' (pR. 48) tulanAtmaka dRSTinuM eka udAharaNa joie H- nArI nirAsa phAga' e ApaNA phAgu sAhityamAM eka viziSTa bhAta pADatuM phAjhukAvya che. nirAsa athavA nirasana eTale kADhI mUkavuM, dUra karavuM. vasaMta vihAra ane zRMgA22sanuM nirUpaNa e phAgunA kAvyaprakA2nuM eka mukhya lakSaNa che. kAmadevano prabhAva emAM varNavAya che. jaina sAdhu kavione hAthe lakhAyelAM phAgukAvyomAM vasaMtavihAra ane nArIsauMdaryanuM nirUpaNa thayuM hoya che, parantu teno viniyoga, dharma prabhAva arthe bahudhA thayo hoya che. ane kAvyanuM paryavasAna zAMtarasamAM thayeluM hoya che. 'nArInirAsa phAga'mAM vasaMtaRRtunuM ane nArIsauMdaryanuM varNana kavie karyuM che paraMtu nArI nirAsa ja upakAraka nIvaDe che ema emaNe sUcavyuM che. AkhA kAvyano Azaya vAcakane sacoTa rIte samajAvIne nA2Ivimukha karavAno che. 'vasaMtavilAsa' phAgukAvya eka cheDe che to bIjA cheDe evuM ja samartha A nArI nirAsanuM kAvya che.' cokasAinA be nAnA namUnA joie. (1) sva. kAntilAla vyAse 'cAra phAgu kAvyo'mAM 'kevaDi vaMdana resi''no artha karyo che. 'kevaLajJAnI hemaratnasUrine vaMdana karavAne mATe.'...paraMtu A artha barAbara nathI. 'keviDa'no artha kevaLI-kevalI-kevaLajJAnI evo nahi laI zakAya, kAraNa ke hemaratnasUrine kevaLajJAnI tarIke oLakhAvI na zakAya. jaina mAnyatA pramANe chellA kevaLajJAnI jaMbusvAmI hatA ane tyArapachI A pAMcamA ArAmAM koine kevaLajJAna thayuM nathI, thai zake nahi, mATe ahIM 'kevaDi'no 'kevalI' evo artha nahi thAya. 'ke vaDI' eTale athavA 'moTI' sarakhe sarakhI athavA 'moTI' evo artha kadAca hoi zake.' (pR. 275) atyAra sudhI huM evA bhramamAM rAcato hato ke DaoN. zAha karatAM kAvyanI mArI samaja jhINI che, paNa 'prakIrNa phAgu kAvyo'mAMnuM ajJAta kavikRta 'mUrkhaphAga' vAMcatAM mane mArI mUrkhAi samajAi 1 A phAgamAM raNachoDabhAi udayarAmanI lalitA ke govardhanarAmanI kumudane panAre jevA mUrkha patio paDe che tevA eka gamArano ane zikSita rasika patnIno A kajoDAno phAga che. A phAgumAM kavie vAparela 'isa' zabdanuM pratIka adyatanakALanA pratIkavAdI kavione paNa game tevuM che. 'sukhe sUi samisAMjhano, valagI te eka ja isa; tA. 16-9-99 AvatI nathI balke rAtri kALa jevI lAge che, pati ane patnI vacce dehasaMbaMdha nathI tenuM kevI sUcaka rIte kavie nirUpaNa karyuM che ? mUrkha patinA citramAM vAstavikatA rahelI che. emAM kanyAnI manovedanAnI vyaMjanA che, paNa sAthe A citramAM hAsyakaTAkSa paNa rahelAM che.' gopIo potAnI virahavyathA bhramara AgaLa vyakta karatI hovAthI evA prakAranI racanA bhramaragIta ke 'bhramaragItA' tarIke oLakhAya che. A rIte bhramaragItamAM upAlaMbhayukta saMdeza vyakta karAya che. zrIkRSNa zyAma che, ane uddhava paNa zyAma che. emano zyAma varNa bhramarane maLato che. eTale uddhava-gopI saMvAdanA prakAranI racanAo paNa A vargamAM Ave che. madhyAkAlIna gujarAtI kavitAmAM bredeva, caturbhuja, kezavarAma, vizvanAtha, premAnaMda, puruSottama, suMdarasuta vagere kavioe 'bhramaragItA'nA prakAranI kRtionI racanA karI che. bhramaragItA, Ama vaiSNava kaviono viSaya rahyo che. jaina (2) DaoN. sAMDesarAe jinahaMsagaNino 'AcArya' tarIke ullekha karyo che. (prAcIna phAgusaMgraha-prastAvanA' pR. 19) DaoN. goviMda rajanIze paNa tevo ullekha karyo che. (phAgukAvya-svarUpa, vikAsa ane mUlyAMkana-pR. 144) paraMtu kavie potAnA guruno kAvyamAM 'sUri'kavio bhramaragItA lakhI hoya evI A vinayavijayajInI kRti ke 'AcArya' tarIke kyAMya ullekha karyo nathI. jo teo 'AcArya'che, paraMtu emAM viSaya vastutaH neminAthano levAyo che. 'neminAtha hoya to kavi temano 'sUri' tarIke avazya ullekha kare ja, kAraNa ke bhramaragItA' nAmanA A phAgukAvyamAM nathI 'bhramaragItA'nAM badhAM tevI paraMparA che. anya saMdarbho jotAM paNa jaNAya che ke jinahaMsa lakSaNo ke nathI phAgukAvyanAM badhAM lakSaNo; ema chatAM A bhramaragItAne gaNi hatA, sUri nahi.' (pR. 276) phAgukAvyanA prakAra tarIke gaNAvI zakAya ema che, kAraNa ke enI racanA dUhA, phAga ane chaMdanI kaDIomAM ka2vAmAM AvI che. emAM je rIte kathAnakanA eka khaMDanuM, prakRtivarNana, chaMdavaividhya, ityAdi sahita nirUpaNa karavAmAM AvyuM che te jotAM paMDita yuganA khaMDakAvyanI yAda apAve evuM A kAvya che.' UgA pachI re uThADiye, sAda karI dasavIsa' pati, samI sAMjano sukhethI sUi jAya che. vaLI khATalAmAM eka ja bAjunI isa pakaDIne e sUto te sUto. savAra paDyA pachI ene uThADavA mATe dasavIsa bUma mAravI paDe. AnuM vivaraNa karatAM DaoN. zAha lakhe che : 'ahIM pati ane patnInA anubhava vacceno virodha keTalo sacoTa che.' isa zabda patinI patnI pratyenI vimukhatAnuM ane enI arasikatAnuM pratIka che. pati rAta paDatAM pahelAM khATalAmAM eka ja bAju paDakhuM pharI sUi jAya che ane savAre moDo UThe che. eka ja UMghe ene savAra paDe che. paraMtu patnIne AkhI rAta UMgha have prastAra na karatAM, tulanAtmaka ne aitihAsika dRSTie, 'bhramaragItA'nA sAhitya prakAranuM kareluM emanuM vivaraNa joie vinayavijayakRta 'neminAtha bhramaragItA'nA saMdarbhamAM teo lakhe cheH A kRtine hastapratomAM 'bhramaragIta' athavA 'bhramaragItA stavana' tarIke oLakhAvavAmAM AvI che. zrI vinayavijayajIe pote paNa AraMbhamAM A kRtine 'bhramaragIta' tarIke ja oLakhAvI che. 'munimanapaMkaja bhamaralu, bhavabhayabhedaNahAra; bhamaragIta ToDara karI, pUjA baMdhu murAri.' bhramaragIta athavA bhramaragItA nAmanA kAvya prakAranAM mULa bhAgavata purANamAM jovA maLe che. zyAmavarNavALA, cha pagavALA, eka puSpa parathI bIjA puSpa para pharanArA, makaraMda cUsanArA bhramaranuM pratIka rasika ane kavione gamI jAya evuM che. saMdezavAhaka tarIke paNa te upayogI che. vaLI bhramara dvArA anyane upAlaMbha apAya che. e rIte bhramaragItA anyoktinA prakAranuM kAvya banI zake che. TUMkamAM, na bhaviSyati to nahIM paNa na bhUto kahI zakAya evuM A advitIya prakAzana che *** #C netrayajJa saMghanA upakrame, cikhodarAnI AMkhanI hospiTala dvArA, sva. caMdulAla mohanalAla jhaverInA smaraNArthe, sva. tArAbahena caMdulAla jhaverInA Arthika sahayogathI eka netrayajJa zanivAra, tA. 28-8-99nA roja sevAliyA (ji. paMcamahAla)mAM yojavAmAM Avyo hato, jemAM hoddedAro sahita saMghanA sAta sabhyo upasthita rahyA hatA. - maMtrIo Page #63 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-9-99 prabuddhajIvana jaina sAhityanI gajhalo - DaoN. kavina zAha jaina sAhityamAM vividha kAvyaprakAronuM kheDANa thayuM che. sAdhu kavioe gajhalaprakAranI racanAo karIne kAvyasAhityamAM vividhatAnI sAthe navInatA darzAvI che. phArasI bhASAmAM teno vikAsa thayo. muslima zAsanakALa daramyAna rAjadarabAranI phArasI bhASAnA prayogathI paNa gajhalano pracAra thayo. gajhala eTale priyatamA sAthenI vAtacIta. te daSTie vicArIe to gajhalano viSaya praNayano che. gajhalane phArasI bhASAmAM eka rAga tarIke 'rekhatA' nAmathI oLakhavAmAM Ave che. gajhala mATe prAraMbhamAM rekhatA zabdaprayoga thato hato. phArasI bhASAnI dRSTie gajhala eTale prema ane saundaryanuM kAvya che. temAM saundaryano artha bhautika nahi paNa AdhyAtmika samajavAno che. gajhala paradezI kAvyaprakAra che. gujarAtI bhASAmAM gajhalano prAraMbha thayo tyAra pahelAM jaina kavioe rAjakIya prabhAva ane navInatAnA prayogarUpe gajhalo racI hatI. vikramanI 18 sadInA kavi jati khetAjInI sthaLavarNananI gajhala arabI sAhityano kAvyaprakAra che. arabastAnathI irAnanI'citoDarI gajhala'prApta thAya che. te uparathI anumAna karavAmAM Ave che ke sthaLavarNananI gajhalo sau prathama sarjAi che. A samaya daramyAna kavi AnaMdaghanajInI adhyAtma vizenI gajhalo paNa maLI che eTale sthaLavarNananI sAthe bhaktiviSayaka gajhalo racAi che. sthaLavarNananI gajhalo madhyakAlIna paraMparAnusAra dUhA, gajhala ane kalaza ema traNa vibhAgamAM racAi che. citoDarI gajhalano prAraMbha dUdhAthI thayo che. pachI gajhalamAM citoDanuM varNana che. udAharaNa nIce pramANe che : A svarUpane samajavA mATe keTalAka pAribhASika zabdo samajavA anivArya che. gajhalanI prathama paMkti matlaa kahevAya che. teno artha sUryodaya eTale gajhalano prAraMbha ema thAya che. gajhalanI aMtima kaDImAM gajhalakAranuM nAma prApta thAya che. tene maktaa kahevAmAM Ave che, teno artha DUbato sUrya thAya che. eTale gajhala pUrNa thai ema samajavAnuM che. matlaa ane maktaa e baMnne vaccenI kaDIonI saMkhyAne 'zera' kahevAmAM Ave che. kaDIno aMtima zabda anya kaDImAM punarAvartana pAme che tene radIpha kahevAya che. ane kAphiyA meLavavAmAM Ave che. gajhalamAM zeranI saMkhyA 5 thI 19 sudhInI hovI joie. temAM ekI saMkhyA eTale 5, 7, 9, 11, 13, 15, 19 ema saMkhyA joie. zeramAM radIpha matlaathI nakkI thAya che. gajhalanA chaMdane bahera kahevAmAM Ave che. gajhalanA chaMdanI saMkhyA 1000 karatAM paNa vadhu che. prathama paMktine ulA ane bIjI paMktine sAnI kahevAmAM Ave che. tenA bAhya dehano paricaya svarUpa samajavA upayogI che. tenA AMtaradehamAM kAvyatva anivArya che. temAM gIta ane UrmikAvyanAM lakSaNo hovAM joie. abhivyaktimAM rasikatA ane lAgaNIno samanvaya hovo joie. jIvananI praNayamImAMsA ane mRtyu pachInI parikalpanA paNa sthAna dharAve che. sUphIvAdanI praNayabhAvanAno gajhala para vizeSa prabhAva paDyo che. gajhalamAM izkekIkI ane izyumijAjI ema be prakAranI praNayabhAvanA rahelI che. praNayanI zAzvata bhAvanA vividha rIte vyakta thAya che. pachI A praNaya bhautika hoya ke AdhyAtmika te vize koi vivAda nathI. gajhalanI lokapriyatAmAM praNayabhAvanA mahattvanuM sthAna dharAve che. gajhala mAtra sIdhIsAdI padyaracanA nathI. temAM paNa kAvyagata alaMkAra, rasa, bhAva, pratIka, kalpanA vagere hoya che. tenI bhASA kilaSTa ane tatsama zabdothI ubharAtI hoya to gajhala pratyAyanakSama banatI nathI. gajhala Perfofming Art tarIke paNa vizeSa pracalita che. muzAyarAmAM temAM darzana thAya che. gajhalamAM sarjakanA vyaktitvanI sAthe svavicAronI abhivyakti hovAthI kavinI mastI ane mijAjano paricaya thAya che. kavinA vedhaka zabdo ane zailI dhyAnapAtra bane che. sUphIvAdanA vicAro pramANe prabhubhakti viSayaka gajhalo 'ilma tastuvaka' kahevAya che. temAM bhaktahRdayanI iSTadeva pratyenI Araja--tamannA, anurAga ane cittamAM uddabhavatI praNayanI bhAvanA vyakta thAya che. gajhalanI alagArI mastIno anubhava avarNanIya che. alaMkAra, vedhakatA, bhAvanA, varNanakauzalya, AdhyAtmika vicAro ane saMgItamaya dhvani jevAM tattvothI gajhala svataMtra kAvyaprakAra tarIke sthAna dharAve che. gujarAtI bhASAmAM gajhalano vikAsa thayo che ane AgavuM sthAna prApta karyuM che. 'caraNa caturbhuja dhAri, corAzI gaDha akkale', 7 (duhA) citta asa ThIka karI mana Thora cAlo gaDha citora. // 1 // (gajhala) gaDha citoDa hai vaMkAki, mAnuM samaMdameM laMkA ki jaisI dvArikA haridvAra gaMgA gomatI giranAra badarInAtha taTa kedAra ikaliMga teTalA avatAra kasabA talahaTI aisI ki; dillI Agara jaisI ki, kharatara jali kavi khetAki, 'AMkhe mojasuM etA ki saMvata sattarameM aDatAla, sAvaNa mAsa ritu varasAla. vadi pakhavArai terI ki kInI gajala paDhiye DhIki.ra khetAjInI bIjI udayapurI gajhala che. te paNa citoDarI gajhala samAna che. kavi nihAlanI baMgAla dezakI gajhala saM. 1782thI gajhalamAM zaheranuM varNana, sAmAjika, dhArmika ane AcAravicAra, 1895nA samayamAM racAI hoya evo saMbhava che. sthaLavarNananI dhaMdhA vagerenI mAhitI prApta thAya che. 19mI sadInA prathama tabakkAmAM kavi bahAdura dIpavijayanI sthaLavarNananI gajhalo vaTapadra, pAlanapura, surata, udayapura, jaMbusara, sinora prApta thAya che. A gajhalo AraMbhanI gajhalo samAna che. vaDodarAnI gajhalanuM udAharaNa nIce mujaba che : *vaTapadra kSetra hai vIrAk taTaNI vahata hai nIrAk phiratI girada dokozA, (sA)ka karyo rahe zatruki hiMsAk AMgurAva dAmAnIk jaisA nyAi rAmAjik golA nAlase saMdhyAka killA temanA vaMdhyA' dhArmika ekatAno paricaya kazAvatI paMktio joie to. 'manamohana prAsAdak murita rI rUSabha alhAdAk bhaviyAM bhAvase vaMdIk bhavakA pApa nikaMdaph zAMtinAtha (caMtAmaNa) bhagavAnak heve murgatikA thAnAk abhayadAnakA dAtAm jagakuM deta sukha zAtAk sAgara gacchakA AlAk guruse namata he bAlAr vAcaka rahe caumAsAk karate grantha abhyAsak'' 4 che. A rIte sthaLavarNananI gajhalo eka ja prakAranI paddhatithI racAi kavi AnaMdaghanajInAM vividha pado che temAM gajhalanA padabaMdhano Page #64 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 svIkAra karIne racAyelI paMktio joie to temAM bhakti ane adhyAtmaviSayaka vicAro rahelA che. prabuddhajIvana 'dinarAta jouM chuM vATaDI, ghera Avaje muja nAtha che muja sarakhA thAre lAkho che, paNa satya tuja mujanAtha che. pa pote priyAne rIjhavazo vacce dalAlo zuM kare ? rAjI ghaNI ghaNIyANI tyAM, vacce dalAlo zuM kare ? 'kyAre mane maLaze kaho mana sAtha maLanAro prabhu mana meLa viNa maLIe nahi, koNa retIkaNa sAMdhI zake.' aMtara vize vasanAra te, kyAre mane maLaze kaho. 'darzana taNI lAlaca have A dAsane lAgI rahI. tIkSNa kaTArI nAthanI, A dAsIne lAgI rahI. 9 x 'muja prANa Anandaghana sadA, muja tAta AnaMdaghana tathA muja mAta AnaMdaghana rUDI, muja vAta Anandadhana vaLI. 19mI sadInA aMtakALanA kavi AtmArAmajInA pUjAsAhityamAM gajhalano prayoga thayo che. eka rekhatAnuM udAharaNa joie to-'jinavarapUja sukhakaMdA nase aDa karmakA dhaMdha suMdara bharI thAla anaMdA, jinAlayapUja jinacaMdA trividha rasa thAla rasacaMgA, apunarAvRtti kalamaMgA aditi saMpadA raMgA buddhi siddhi zivavaghUsaMgA.'10 kavi AtmArAmajInA samakAlIna zrAvaka kavi manasukhalAle zuddha jJAnamArganI gajhalo racI che, temAM AtmasvarUpa vizeno saMdarbha rahelo che. 'pratakSa dakSa jJAna lakSa, cetanA jAgI, mamatA rAMDa mohabhAMDa saMga le bhAgI. kaSAya jAya pragaTa nyAya, sama dayA vagI jINaMda vela lakhata cena vIrya umagI,,11 upA. vIra vijayajIe tIrthaMkara bhagavaMtane kendramAM rAkhIne prabhubhakti vize gajhalo racI che. udA. nIce mujaba che. *kyuM nahI sunAi svAmI aisA gunA kyA kIyA ? auro kI sunAi jAve, merI vArI nahi Ave. tuma vina kona merA muje kyuM bhUlA dIyA. 1} bhaktajanoM tAra dIyA tAravekA kAma kIyA vina bhaktivAlA mope pakSapAta kyuM lIyA ? // 2 // 12 kavie bhakta hRdayanI Ardra bhAvanA vyakta karIne niSpakSapaNe uddhAra karavA mATe jaNAvyuM che. vIsamI sadInA prAraMbha kALanA kavi haMsavijayanA pUjA sAhityamAM kavvAlI ane rekhatAno prayoga thayo che. eka dRSTAMta joie to- 'pUjana dravya bhAvase hove, sAdhu siddhAMta dikhalAve dravyase bhAva pUjakA anaMtaguNA phala pharamAve.' // 1 // samaja ke nemi svAmI ke iMdra upendra guNa gAve dayAlu bAla brahmacArI, hameM namiye prabhu bhAve. // 2 // OM vIsamI sadInA mahAna kavirAja ane pUjAsAhityanA vikAsamAM agraNI kavi vallabhasUrinI gajhalo bhakti rasasabhara che. bhaktinI sAthe tAttvika vicArone paNa vyakta karavAmAM AvyA che. udAharaNa joie to arajI to kara rahA huM cAhe mAno yA na mAno prabhu nAbhijIke naMdA, Adi jinaMda caMdA tA. 16-0-99 caraNoMmeM A paDA huM cAhe mAno yA na mAno. // 1 // tuma dhyeya maiM huM dhyAtA, tuma dhyAnameM ho rAtA prabhu sAmane khaDA huM cAhe mAno yA na mAno. // 2 // tuM hI jaganAtha jagadevA karUM nizadina tuma sevA paMcama gati dAna kara svAmI nijAtama rUpa ko pAmI // 34 kavie gajhalanA padabaMdhano saMskRta bhASAmAM paNa prayoga karIne kavi pratibhA ane kalpanAzaktino paricaya karAvyo che. na jAne kiM gataM bhAvi yadimAM trAsyase svAmina,'15 kavi maNivijayajInI bhakti viSenI gajhalanuM udAharaNa joie to- 'jinonI dravyathI karavI ghaNI saMkhyAne mana dharavI vacana tAtparya nahi jANe, guNonI vRddhi nahi mAne, anuSThAnAdi nahi karavuM, svagata dhyAne ja sukha varavuM dhI ajJAnatA bhArI, chetare sarva naranArI.' kharo jinamArga nahi dhAre, vase nitya dehasukha sAre , 16 tapI jananI dharI hAMsI, dhare sukha moja maThavAsI.' labdhisUrinI gajhalomAM viSaya vaividhya ane navInatA rahelI che. bAra ane cAra bhAvanA, tIrthaMkara bhagavaMto, gurumahimA, vyasana niSedha ane vairAgya viSayanI gajhalo che. taduparAMta saMskRta bhASAmAM gajhala racIne bhASAprabhutva ne pAMDitya darzAvyuM che. jaina sAhityanI gajhalomAM gau2va apAve tevI emanI gajhalasRSTi che. A gajhalono binasAMpradAyika ghoraNe vicAra karavAmAM Ave to temAM mAnava jIvananI sAttvikatA ne saMskAra saMvardhaka bhAratIya saMskRtinA vicAronuM pratipAdana thayuM che. mAnava jIvananI kalyANanI ane UrdhvagamananI bhAvanAne gajhalomAM sthAna maLyuM che. bAra bhAvanAnA saMdarbhamAM bhAvanAnuM svarUpa vicArIe to AtmAmAM je bhAva Ave te bhAvanA che. AtmAsAdhanAmAM bhAvanA poSaka che. vyaktinA AMtarahRdaya sAthe teno saMbaMdha che. prabhubhakti ne upAsanAmAM vyaktinA mananA bhAva-pariNAma mahattvanAM gaNAya che. zubhabhAvanA manane zubhamAM joDIne zuddha thavA mATe nimittarUpa bane che. pariNAme Atmazaktino paricaya thAya che. kavinI vividha viSayone sparzI gajhalanI paMktio udA. tarIke nIce pramANe noMdhavAmAM AvI che anitya bhAvanA : 'vinAzI A jagata jANo nathI sthiravAsa vasavAnuM nahIM koi sAthamAM Ave, hRdayamAM e bhAvanA bhAvo. 17 azaraNa bhAvanA : 'hiraNanA jhUMDamAM koi varU AvIne jo pakaDe, bacAvI nahIM zake koi bIjI e bhAvanA bhavo.. maitrIbhAvanA : bhajo bhavi bhAvanA maitrI, muktino mArga denArI, bhajakano bhAra haranArI, suMdara e bhAvanA bhAvo, mAhAtmya maitrInuM moTuM sakala saMkaleza haranAruM pavitra prema dharanAruM suMda2 e bhAvanA bhAvo.19 dArUniSedhaka : 'pIe che dArUne jyAre kAMti, nAza sakala tyAre ,20 paDe behoza rastAmAM, mutarato zvAna mhoDAmAM,' Page #65 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-0-99 prabuddhajIvana vezyAniSedhaka : apakSapAtamAM sadaiva pakSa nAkhatA; na choDe DheDa ne bhaMgI, rAkhe vRtti vividharaMgI adala loka artha A dakSatA hatI. koDhInA saMgamAM rAce, sadA te dravyamAM mAce. amArI A svIkArajo sadA namaskRti. vairAgyabhAva: udyAnamAM gulAbanI komala kalikA joI che, tanika tuM soca le cetana nahIM damakA ThikAnA hai mRdu kunda saumya zirISane madhumAlikA paNa joi che. TuTata hai eka pala bicameM jaData vo nahIM kisI se hai.22 mahArA sUnA maMdira vize bharapUra vastI ApanI, . gurumahimA : hArA mRdulamaMdira vize mRdubhakti zaratI ApanI jojo. 34 guruguNa jJAna gaMgAmAM sadA snAne zuci thAjo zrImad rAjacaMdra Azrama hampInA sthApaka sahajAnaMda mahArAje gurupada pUjajo prIte, jIvananuM eja sArthaka che. 23 gajhalo, pado ane gItonI racanA karI che. temAM rAjacaMdranI prabhubhakti : vicAradhArA ane gurumahimA kendrasthAne che. kavinI namUnArUpa gajhalanI 'janAruM jAya che jIvana, jarA jInavarane japato jA paMktio nIce pramANe che-- hRdayamAM rAkhI jInavarane purANAM pApa dhoto jA. - je je IccheluM pUrve te te male atyAre, zaraNa le pArtha caraNoMkA, phira phira nahIM mile mokA je je icchayuM na pUrve te to male na kyAre.35 devana ke deva ye sohe InDoM ko dekha jo mohe "he jIva tuM bhamAmata kare, bAta tere hitakI haThe tarI duHkha duniyA kA phira phira nahIM mile mokA.24 AnaMda hai aMtarameM sama zreNikhoja cittakI.11 uparokta udAharaNone AdhAre kavi pratibhAno paricaya thAya che. "cetana tumahe sadA ho nUtana nUtanavarSAbhinaMdana. gajhalanA vikAsamAM AcArya vallabhasUri, AcArya labdhisUrinI jayakAra ho tumhArA svAsvAgatAbhinaMdana.99 mAphaka AcArya buddhisAgarasUrie viSaya-vaividhyavALI gajhalo racI aho ! sat puruSanAM vacano, aho ! mudrA, aho ! satsaMga che. saMkhyA ane guNavattAnI daSTie A traNa kavio prathama kakSAnuM aho ! parama zAMta rasamaya, zuddha dharma vItarAgI.% sthAna dharAve che. buddhisAgaranI gajhalomAM samakAlIna rAjakIya, sAmAjika ane dhArmika paristhitino prabhAva paDyo che. mAnava kavivarya mahArAja nAnacaMdrajI saMpAdita prArthanApada pustakamAMthI jIvanamAM vyavahArazuddhi, kartavyaparAyaNatA, rASTrIyabhAvanAne paNa upalabdha gajhalomAM bhaktirasanuM nirjhara vahe che. emanI gajhalomAM sthAna maLyuM che. kavie kavvAlI rUpe ghaNI racanAo keTalIka paMktio atre noMdhavAmAM AvI che. karI che. emanI zIrSaka-2canAthI viSayano khyAla AvI jAya che. khapI javuM premamAM tArA, samarpaNa e ame kahIe karmavipAka, gulAmI te gaNAvAnI, nivRtti mArga che pyAro, kharo daphana thavuM zerImAM tArI, amAruM svarga e kahIe.39 e yoga sAdhuno, pratipakSonI daSTi, amArA Azayo jANo, ughADI pralApo premInA dilanA, premI jANe prabhu jANe, AMkhane dekho, vaLyuM zuM veza paheryAthI, karo utsAhanI vRddhi, namuM hRdayanA e agama bhAvo, hRdaya jANo dhaNI jANe.* e premIne bhAve, gujarAta pyArA prANa che, vAha vAha khArAM pustako, jagatanA nAthane joyA vinA sahu dhULadhANI che, svAtaMtrya, pyArAM amArAM paMkhIDAM, thatI nizcaya thakI siddhi, bano baLavaMta bahAduro vagere zIrSakothI kavinI vicArasRSTino khyAla Ave prabhu nirakhyA vinA nayane UbhI corAzI khANI che. che. namUnArUpe paMktio joIe to-- agara hai zauka milane kA to hara dama lau lagAtA jA." karIne vIryanI rakSA, bano bahAcArIo pUrve jalAkara khuda numAI ko bhasama tana para lagAtA jA.2 tridhAzakti khIlAvIne, bano baLavaMta bahAduro.' tame cho zoghamAM jenI anubhavIne khabara enI 'vaLe zuM bahu vicArothI, vaLe zuM hAjI hA karatAM nathI tamane khabara tenI, majhA samajyA vinA zenI. jigarathI satya saMkalpa, thatI nizcaya thakI siddhi. "amArA mArgamAM UbhA pahADo sau khasI jAze svAtaMtrya jagamAM sarvanuM, saMrakSavuM e nyAya che jagata AkhuM namI jAze, amArI zuddha bhaktithI.44 parataMtratA prasarAvavI, kudarata taNo anyAya che."27 'cidAnaMda sAhyabI tArI terI bina kona jAnata hai gAno manohara gAvatAM, kudarata taNAM hAlAM ghaNAM prabhu sarvajJa dekhate hai magara kahetA na pahoMcatA hai. dila raMjatAM naranArInAM, pyArAM amArAM paMkhIDAM.8 bano taiyAra sahu baheno, are ! nija dharmane mATe 'bhale hoya zeTha vA zANo, bhale ho raMka vA rANo, gaNo nA prANanI paravA, are ! nija tIrthane mATe je hRdaya vecI banyA svArthI, khuzAmatiyA gulAmI che.29 jamAnAne dharI AgaLa adharmI dharma DoLe che thayo avatAra mAnavano, bhaNIne sarva vidyAo bujhAvI dIpa aMdhAre, gumAvI cIja bALe che.je anukrama jJAna pAmIne, musAphara satya zodhI le.30 AgamaprabhAkara kavi puNyavijayajInI guruviraha ane zoka 'abheda premano pyAlo hRdaya paTamAM utArI jA, darzAvatI gajhalanI paMktio joIe tovizuddha prema rasayoge, bhUlI jA bhedano bhaDako. 31 Akhara bAjI sudhArIne, zAsana zobhA vadhArIne AcArya ajitasAgarasUrinI gajhalomAM navInatA che. namUnArUpe zibikAmAM padhArIne, dAdAguru asta zuM thai gayA." paMktio joIe to-- 'hajAro medanI jAmI malI gurubhaktinI kAje alakSadezomAM gurujI lakSa rAkhatA, viraha amone thayo Aje dAdAguru asta zuM thai gayA.8 Page #66 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 prabuddhajIvana tA. 16-0-99 guNo jyAM ApanA gAvuM sakhedi sAMbhaLI thAvuM abhivyaktimAM prAcIna daSTAMtono saMdarbha che. sAMskRtika mUlyonuM parama jana kyAM have pAvuM, mahAtmA kyAM have malaze. 8. samarthana karyuM che. sattvazIla sAhityamAM AvA vicAronuM pratipAdana thAya. muni gaNamAM thayA moTA jaDe na ApanA jhoTA te IcchavA yogya che. A daSTie vicArIe to dhArmika gajhalo hovAnI tamo viNa A take toTA gayA kyAM guNathI girUvA. lA? sAthe sAthe vyavahAra- zuddhi ane mAnavIya guNonI vRddhine poSaNa maLe. AcArya dakSasUrinI prabhubhakti viSayaka gajhalo prApta thaI che. prabhu tevA vicAro paNa binasAMpradAyikatAnI rIte vyakta thayelA che. pratyeno pUjya vizeSayukta zailImAM pragaTa karyo che. sthaLavarNana pachI bhaktiviSayaka gajhalo racAI ane temAM paNa "tuM hi trAtA tuM hi bhrAtA, tuM hi ziva zarmanA dAtA.50 prayogazIla lakSaNa jovA maLe che. gajhalano laya sAdhya karavA mATe tuM hi tIna kAlano jJAtA, tuM hi ziratAja moTA che. saMgItanuM pradAna mahattvanuM che. svara ane tAlanA sAtatyane lIdhe nijAnaMde arvAcIna kALanA navodita gajhalakAra muni dhuraMdharavijayanI mastIno anubhava thAya che. vaLI tenAthI prAraMbhanI gajhalane anurUpa gajhalomAM bhaktino nazo ne gajhalanI mastI che. vAtAvaraNa jAme che. gajhala to chaMda pUratI ja maryAdita hatI. bAlAzaMkara kaMthAriyA, maNilAla dvivedI, kavi kalApInI gajhalo aitihAsika "divAno divAno banyo huM tamAro divAno mahattva dharAve che. udAharaNa-- bIjA koine nA kadI cAhavAno.51 gujAre je zire tAre jagatano nAtha te saheje tamArI to sobata amone game che, gaNyuM je pyAruM pyArAe, ati pyAruM gaNI leje." amArI mahobatanI maMjhIla tame cho. (bAlAzaMkara) tame to amArA ame paNa tamArA yArI gulAmI zuM karuM tArI sanama ame besahArA sahArA tame cho.12 gAla cUmuM ke pAnIe tune sanama." AcArya yazobhadrasUrinI gajhalomAM upadeza ane vairAgyabhAva " (kavi kalApI) 55 vizeSa che. zarUAtanI gajhalo bhairavI rAgamAM gavAtI hatI eTale gajhalane "phogaTa phulaNajI tuM phulAya che zAne zAstrIya rAga sAthe saMbaMdha che. gajhalanA chaMda mAtrA meLa che. A chaMdo che juThI jaganI bAjI, harakhAya che zAne....? eTalA badhA sthitisthApaka che ke catuSkala, paMcakala, paMkala, saptakala, cAlI jaze palakamAM madamasta A yuvAnI ema game te rIte vAMcI zakAya che. arthAt karavA, dhumAlI, tritAla, e to jarA yuvAno dilamAM vicAra ANI. cAlI lAja, paMjAbI, jhapatAla, dAdarA, ekatAla, dIpacaMdI. ema judI judI keTalIka prakIrNa gajhalomAM prabhubhakti, upadeza ane vairAgyanA mAtrAvALA tAlamAM sahelAIthI gAI zakAya che. rAgonuM mizraNa. vicAro vyakta thayA che. kavi paMDita vIravijayajInI sAMizuM dila lagA kAvyagata bhAvamAM ati suMdara lAge che. gajhalanuM mAdhyama saMgItamAM vadhu prAnI' ane 'are ! kismata tuM gheluM', kAMtivijayajInI "jagata hai lokapriya banyuM che. muzAyarAo enuM jIvaMta udAharaNa che. svArthakA sAthI', vinayamuninI "are ! o bhAi jaMjAlI', jaina sAhityanI gajhalomAM radIpha ane kAphiyAnuM anusaraNa thayuM che. sakaLacaMdajInI jaina vena mukti dena," haMsasAgarajInI "zAMtijina, keTalIka gajhalomAM zeranI cothI paMktinuM anusaraNa dhruva paMkti tarIke thayuM zAMtinA dAtA', amRtacaMdra AcAryanI "rahe che dUra parathI' vagere gajhalo che. pariNAme AvI gajhalo layane lIdhe prabhAvazALI banI che. jaina paNa gajhala sAhityanI vividhatAmAM navo raMga jamAve che. kavioe gajhalano padabaMdha tarIke svIkAra karyo che. eTale gajhalanuM jaina sAhityanI gajhalonI samRddhino paricaya sau koine gaurava chaMdazAstranI daSTie mUlyAMkana karatAM truTio najare paDe che. mAtra laya, apAve tema che ane sAMpradAyikatAno vahema dUra karIne bhakti mArganI tAla, geyatAne lakSamAM rAkhIne gajhalo sarjAi che. udAharaNa nIce pramANe anerI prasAdI Ape che. jaina sAhityanI gajhalono paricaya meLavyA che-- pachI tenI vizeSatAo ane maryAdAono paNa ullekha jarUrI che. jaina lagI hai cAha darazanakI miTA doge to kyA hogA.' sAhityanI gajhalono prAraMbha rAjakIya prabhAvathI, sthaLavarNananI ahIM rAga gajhala, kavvAlI evI noMdha che. racanAothI thayo che. kramazaH A gajhalo AdhyAtmika, bhakti, upadeza bhajo mahAvIra ke caraNa, chuDA degA janama maraNoM.' ane vairAgyabhAvanAne vyakta kare che. taduparAMta tattvajJAna jevA kaThina "kuMthu jina merI bhava bhramaNA, miTA doge to kyA hogA." viSayane paNa sparzIne vyavahArazuddhinA vicAro vyakta karIne rUSabha jina guNa liyo bhagavAna, araja tumase gujAruM chuM.' binasAMpradAyikatAne caritArtha kare che. AcArya jinaprabhasUrinA vividha uparokta traNa udAharaNomAM kavie rAga-gajhala ema lakhyuM che. tIrthakalpa graMthamAM tIrthasthaLonI aitihAsika mAhitI che te uparathI paNa meM bheTyA AdinAthajI harSa apAra harSa apArI sthaLa varNananI gajhalo racAI hoya tevo saMbhava che. A gajhalo varNana AnaMda kArI rAgaroga harakaranAthajI harSa apAra." dvArA mAhitIpracura che. teno bAhyadeha gajhalano che paNa AMtaradehamAM gajhalano bhAva ke lAgaNI nathI. gajhala nAma sArthaka karavA layabaddhatA A gajhalamAM bhairavI rAgano samanvaya che. anivArya hoI zabdonI toDaphoDa moTA pramANamAM karI che ane - caMdA prabhujI pyArA mujhako dIyo sahArA." arabI-phArasI bhASAnA zabdaprayogo karyA che. pariNAme gajhalanI mastI ahIM kavvAlI zabdaprayoga thayo che. dezI "rAjA merA mithe nI gayA' ke bhAva pragaTa thaI zakyo nathI. jaina sAhityamAM stavana, sanjhA, pUjA sA ane pada svarUpanI kRtio vipula pramANamAM sarjAi che. bhaktimArganI subodha ke udyota hota durita tama harA." prasiddha racanAomAM gajhalano prayoga karIne navInatA lAvavAno prayatna A gajhalamAM tAla-dAdarA-aMgrejI bAjonI cAla lakhyuM che. thayo che. kavioe gajhalane koI rAga ke padabaMdha tarIke svIkArIne pUjana to kara rahA huM cAhe tAro yA na tAro." abhinava racanA karI che. kavi AtmArAmajI, haMsavijaya, vallabhasUri, ahIM gajhala-kavvAlInI sAthe "cAhe bolo yA na bolo', cAlano AcArya labdhisUri vagerenA pUjAsAhityamAM gajhala, rekhatAno prayoga prayoga che. "dhanya dhanya vIra jiNaMda bhagavAna gajhalamAM "dhanya dhanya vo thayo che. zrAvaka kavi manasukhalAle AtmasvarUpa viSayaka gajhalo racIne bhagavAna" dezIno prayoga che. zuddha dharma svarUpanI jhAMkhI karAvI che. gajhalonA vicAronI kavi haMsavijayanI kavvAlInuM udAharaNa joIe to Page #67 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 1 tA. 16-9-99 'pUjana dravyabhAvase hove, sAdhu siddhAMta dikhalAve.' AcArya vallabhasUrinuM udAharaNa joie to-'girirAja darza pAve, jaga puNyavaMta, prAnI.' kavie ahIM gajhala-kavvAlInI sAthe cAla Azaka to ho rahA huM'no prayoga karyo che. uparokta udAharaNone AdhAre evo niSkarSa tAravavAmAM Ave che ke jaina sAhityanI gajhalomAM gajhalano padabaMdha tarIke svIkAra thayo che. gajhalanA chaMdazAstra karatAM cAla-dezI ane zAstrIya rAga sAthe sumeLa sadhAyo che. chaMdazAstranA niyamo sivAya anya gajhalo racAi che. te mATe gajhalakAra jamiyata paMDyAnA vicAro nIce mujaba che. chaMdazAstramAM gajhala ane te sivAya baMdhAraNapUrvakanA anya ghaNAM prakA2o che. vartamAna samayanI gajhalomAM prAsAnuprAsane kAraNe bhAva sAtatya sAdyaMta jaLavAi rahe te prakAre racAyelI ghaNI gajhalo prasiddha thatI rahe che. A paddhatine najhama paddhatinI gajhalo tarIke oLakhavAmAM Ave che, jaina kavioe rekhatAno prayoga karIne AdhyAtmika vicAro pragaTa karyA che. temAM raheluM upadezanuM tattva sUphIvAdanI vicAradhArAnI sAthe sAmya dharAve che. te dRSTie upadezanuM tattva doSarUpa nathI. kavi AnaMdadhanajIe gajhala zabda prayoga karyo che. kavi ajitasAgara gajhala sohanI aMgrejI bAkI dezI ema lakhe che. AcArya buddhisAgarasUrinI lagabhaga badhI ja racanAomAM kavvAlI zabdaprayoga thayo che. A gajhalomAM kavinA nAmano paNa ullekha thayelo che. udAharaNa joie to- A prabuddhajIvana 'nAgaranI araja ura dharajo' 'vinayamuni vade bhAve' 'buddhi labdhi gharma vyavahAre' 'Anandadhana rasarAja che.' gujarAtI bhASAnI prAraMbha kALanI ane jaina sAhityanI gajhalomAM lagAgAgA cAra Avartatanono 28 mAtrAno '4 musammana sAlema chaMdano moTA pramANamAM prayoga thayo che. sAMpradAyika tattva hovA chatAM gajhalano mijAja pragaTa thayA vinA raheto nathI, sthaLavarNananI gajhalomAM zabdonI toDaphoDanuM valaNa che te tyArapachInI gajhalomAM jovA maLatuM nathI. gajhalomAM hindI, gujarAtI ane urdU, phArasI zabda prayoga paNa thayA che. AvA viziSTa zabda prayogo gajhala nAmane sArthaka kare che. dA. ta. jAlima, baMdA, malAha, phaMdA, majala, gamAyA, matavAlA mubAraka, baMdagI, siphata, ilama, jorI, baserA, besaharA, rojo, gara, jakhama, vAsIk, vekarArI, phanAha, jIyA, baranama, bhArIka, pAtasAra, navvAba, khAsAph, bahota, dallAla vagere dvArA gajhalane anurUpa laya ane deha dhAraNa karavAmAM samanvaya sAdhe che. phArasI bhASAmAM 'masanavI'ne kathA kAvya eTale ke prasaMga nirUpaNa karatI racanA kahevAmAM Ave che. prabhudAsanI nemanAthanI gajhala tenA udAharaNarUpa che. 'rAjula kahe nAtha gae sAtha paraharI nahIM arja morI garja kachu dilameM dharI.pa kavie A gajhalamAM nema-rAjulanA tyAga ane dIkSA dvArA mukti meLavavAnA prasaMgano nirdeza karyo che. kasIdA eTale prazasti kAvya. jaina sAhityanI prabhubhakti viSayaka gajhalomAM prabhunAM guNagAna gAvAmAM AvyAM che. bhaktanI samarpaNa bhAvanA ane zaraNAgati dvArA uddhAra karavAno kendrastha vicAra pragaTa thAya che. AcArya kalApUrNasUrinI gajhala joie to-- 'bhUlo paDyo chuM bhava mahIM bhagavAna rAha batAvaje janamo janamane maraNanA saMtApathI ugAraje.' AcArya dakSasUrinI gajhalanI paMktio joie to-'patita pAvana tarana tA2na duHkhI ke duHkha nivAraNa 57 'anAthoM ke sadA pAlana, karo bhava pAra utArana' 'pArasa prabhu nAtha tuM merA, raDhuM maiM nAma nita terA, vinA tuma nAtha jinarAyA bhavobhava duHkha bahu pAyA.58 marasiyA prakAranI racanAomAM mRtyuthI udbhavatA zokanuM nirUpaNa hoya che. jaina sAhityanI gajhalomAM gurunA avasAnathI viraha-zokamAM udbhavelA vicAro gajhala-kavvAlImAM pragaTa thayA che. AcArya vallabhasUrinI gajhalanuM udAharaNa'vinA gururAja ke dekhe mere dila vekarArI hai mahA upagAra jaga karatA, tanu phanAha samaja karake. 59 puNyavijaya kavinuM udAharaNa-amone lADamAM lAlI, paDhAvyA putravat pALI, acAnaka kyuM gayA cAlI, amone cheka gayA bhUlI.6deg 'hajAro medanI jAmI malI gurubhaktine kAje viraha amane thayo Aje dAdAguru amArA yuM amone cheka bhUlI gayA.' 11 sAMpradAyika gajhalomAM upadezanuM tattva hoya te svAbhAvika che. paNa upadeza mitra ke kAMtAsaMmita karatAM paNa anekagaNo caDhiyAto evo prabhusaMmita che eTale temAM vizvakalyANanI udAtta bhAvanA rahelI e vAta nirvivAdapaNe svIkAravI joie. dhArmika sAhityane pracAra- lakSI gaNIne upekSAvRtti dAkhavavAmAM Ave che te ayogya che. temAM paNa kalAnI mAvajata thayelI che. sAhitya ane jIvananA saMdarbhamAM A gajhalo jaina sAhityanI navInatA ne samRddhinuM pratIka che. temAM praNaya ane virahanI bhautikavAdI abhivyaktine badale AdhyAtmika praNaya thAya che. AcArya buddhisAgarasUri, AcArya labdhisUri ane kendrasthAne che. premanA sarva prakAromAM prabhuprema zreSTha che evo vicAra pragaTa vallabhasUrie gajhalanA vikAsamAM saMkhyA ane guNavattAnI dRSTie mUlyavAna pradAna karyuM che. saMskRta bhASAmAM paNa gajhala racIne bhASAprabhutvano paricaya karAvyo che, labdhisUrinI- 'jinacandraprabhaM vaMde nikRttakarmAvalIkandam 1 AcArya vallabhasUrinI- karUNA sudhAbhibhirita caritaM hi tAva kInam gajhalanI samRddhimAM navo raMga lAve che. A gajhalomAM dhArmika vicAronI sAthe mAnavamUlyonuM saMvardhana thAya tevA vicAro darzAvatI gajhalo paNa che. pariNAme ApaNAM sAMskRtika vArasAnuM gaurava prasthApita karavAmAM saphaLatA maLI che. sthaLavarNana sivAyanI gajhalo gujarAtI sAhityanI gajhalo sAthe samAna kakSAe sthAna dharAve che, ke jemAM premanuM-adhyAtmanuM saundarya jhaLahaLatuM che. gajhalanA niyamAnusa2 zeranI saMkhyAnuM pAlana thayuM nathI. kavioe svataMtra rIte ze2nI saMkhyA nakkI karI hoya tema lAge che. gajhalasvarUpano kAvyasAhityanI viziSTatA ane navInatA darzAve che. jaina sAhitya keTaluM paricaya ane jaina sAhityanI gajhalo vizenI mAhitI jaina samRddha che ane temAM paNa vividhatA rahelI che e to saMzodhana dvArA pragaTa thAya tyAre ja sAco khyAla Ave ane sAMpradAyikatA pratyenuM valaNa navo mArga darzAvIne dhArmika sAhityamAM UMDo rasa levAnI bhUmikA pUrI badalAya, sAhitya- rasika janatAne mATe jaina sAhityanI gajhalo eka pADe che. A sAhitya eTaluM badhuM samRddha che ke hajI paNa keTalAka kavionI gajhalo maLI zake tema che. htt Page #68 -------------------------------------------------------------------------- ________________ lI. sarakArI sahAyane kAraNe nAlaya heThaLa nabaTanI jotAM bALako dharAmAM vAta AgaLa cAla prabuddhajIvana tA. 16-9-99 gujarAta bAlasAhitya TrasTa : eka kalpanA mahendra meghANI bhAratanAM bALako-kizoro mATe eka ekathI caDiyAtAM bahuraMgI ke je ApaNAM bALakone tathA mAbApone jovA maLe, to enI hajAro citrothI bharapUra, suMdara kAgaLa, chapAivALI ane chatAM ghaNI vAjabI nakalo capocapa upaDI jAya. dAkhalA tarIke, "mRtyunAM sapanA" nAmanI kiMmatavALI sArAmAM sArI ne vadhumAM vadhu copaDIo bahAra pADanArA eka copaDI kAmAkSI subrahmaNyame lakhelI che ane tApasa guhAe tenA nezanala buka TrasTa (nabaTa) ane cilDransa buka TrasTa (cabaTa) dilhImAM che. nayanaramya citro dorelAM che. tenAM soLeya pAnAM para moTAM bahuraMgI bALako jemane bahu vahAlAM hatAM evA javAharalAla neharu pradhAnamaMtrI citronI sAthe 3-4 lITImAM vAta AgaLa cAlatI jAya che. e citro hatA, tyAre emaNe bhArata sarakAranA zikSaNa maMtrAlaya heThaLa nabaTanI jotAM bALako dharAya nahIM, ane vAta pharI pharIne vAMcavAnuM mana thAya. sthApanA karAvelI, sarakArI sahAyane kAraNe tenAM prakAzano to mAnI teno anuvAda karanAro ApaNAM varSAbena dAse ghaNAM varSothI nabaTamAM zakAya nahIM eTalAM sastAM maLe che. kAma kare che ane have tenA sahaniyAmakapade pahoMcyAM che te gujarAta mATe - bALakonA bIjA eka moTA cAhaka ApaNA vikhyAta kaTAkSa gauravanI vAta che. "mRtyunAM sapanAM" 1993mAM pragaTa thaI che, paNa citrakAra zaMkare cabaTanI sthApanA karelI. tenuM potAnuM moTuM adyatana : gujarAtamAM keTalAM bALakoe te joI haze, keTalAM mAbApoe tenuM nAma chApakhAnuM che. temAM bAlasAhityanI lAkho-karoDo copaDIo atyAra paNa sAMbhaLyuM haze ? tenI to eka lAkha nakalo ApaNA bAlasAhitya sudhImAM chapAIne bhAratamAM tema videzomAM phelAvA pAmI che. bAla bhaMDAra mAraphata prAthamika zALAnAM bALakone pahoMcADI zakAya. sAhityanA navA navA lekhako ane citrakAro taiyAra karavA mATe cabaTa , bAlasAhitya bhaMDAranuM trIjuM kAma anya prakAzakoe bahAra pADelA taraphathI satata prayAso thatA rahe che. bAlasAhityamAMthI kALajIpUrvaka vINelI copaDIono phelAvo A beya prakAzana saMsthAo AkhA dezanAM bALako mATe copaDIo vadhAravAnuM che. ApaNA TrasTanI pratiSThA evI thavI joie ke te pote je prakAzita kare athavA bIjAnAM je prakAzanono phelAvo kare te uttama ja prathama aMgrejImAM pragaTa kare che. pachI temAMthI keTalIkanA ja anuvAdo hoya ane tene vasAvI levAM hajAro kuTuMbo Atura rahe. hindImAM ne bIjI prAdezika bhASAomAM bahAra paDe che. potAnI aMgrejI copaDIo dezabharamAM sulabha banAvanArI vitaraNa-vyavasthA A be sAta-ATha dAyakA pahelAM gijubhAie bAlasAhityano dhodha prakAzako dilhImAM beThA beThA ja goThavI zakyA che. paNa prAdezika gujarAtamAM vahAvavA mAMDyo pachI bIjA lekhako pAsethI paNa ApaNAM bhASAnA anuvAdo vizenI jANakArI te te pradezanA loko sudhI bALakone suMdara copaDIo maLatI rahI che. temAMnI keTalIkanAM nAma paNa Aje jANItAM nathI ane varasothI te aprApya che. paraMtu temAMthI pahoMcADavAnuM ane temane e pustako sulabha karI ApavAnuM kAma dilhImAM beThAM beThAM karI zakAya tevuM nathI. te mATenI vyavasthA dareka - vINIvINIne amukanAM punarmudraNa A TrasTa kare, to prajAno AvakAra tene maLe ja. dAkhalA tarIke, mAnagopAla mukarajInI kizorakathA "kirITano pradezamAM hoya to ja tenuM pariNAma sAruM Ave. A be prakAzanonuM aMgrejI bAlasAhitya joine ApaNane thAya ke gujarAtI anuvAda, nAnapaNathI pote mANelI keTalIka copaDIono paricaya manubhAI paMcoLIe potAnA pustaka "mArI vAcakakathA'mAM ApaNAM bALakone e badhuM vAMcavA maLe to kevuM sAruM ! e kAma karavA Apelo che, temAM eka che "kirITa'. zuM kahe che 'darzaka' ene vize?mATe gujarAtamAM eka bAlasAhitya TrasTanI racanA karI zakAya. evuM TrasTa kirITa hAthI che, paNa gharamAMno nAnA bhAI karatAMye kirITa vadhAre sahuthI pahelAM to eka bAlasAhitya bhaMDAra khole ane temAM A be nikaTano ne vAstavika lAge che. bahu divaso sudhI "kumAranI phAilo prakAzakonAM je gujarAtI prakAzano atyAre maLe che tenuM vecANa zarU kare; uthalAvIne e vArtA vAMcI. kirITa joDe jaMgalomAM Avyo, nadImAM sAthe cUMTelAM aMgrejI prakAzano to rAkhe ja. bhaMDAramAM prApya bAlasAhitya nAhyo, lAkaDAMnA bhAroTha tenI pITha para vahI lAMbI musApharI karI. vizenI jANakArI gujarAtabharamAM phelAvavAnuM kAma TrasTa upADe, ane saMsthAo tathA kuTuMbo temAMthI magAve te copaDIo jhaDapabhera tene 'kirITa'nI lakhAvaTa, vastu-vAtAvaraNa badhuM eTaluM nirdoSa che ke tenA karatAM uttama pustaka kizoro mATe meM bIjuM joyuM nathI." pahoMcADavA mAMDe. te pachIno kAryakrama Ave te beya prakAzakonI je aMgrejI "kumAra' mAsikamAM hame hame chapAyelI "kirITa'nI kathA pachI pustaka copaDIonA gujarAtI anuvAdo hajI gujarAtImAM thayA nathI ne rUpa kumAra kAryAlaya taraphathI bahAra paDelI. ghaNAM varasothI te aprApya karI che. Aje te pharI chapAvIne "darzaka'nA abhiprAya sAthe prajA pAse karAvavAnuM ne mULa citro sahita te chapAvavAnuM. dAkhalA tarIke, cabaTanI che eka uttama aMgrejI copaDI Mahagiri (24418 se.mi.)mAM soLeya mUkIe, to keTalo badho kuTuMbo hoMze hoMze te kharIdavAnAM ! pAnAM para bahuraMgI citro che ane dareka pAne 3-4 lITI jeTaluM ja lakhANa evI to aneka suMdara copaDIo vismRtinAM paDa heThaLa daTAI che. hemalatA nAmanAM lekhikAe temAM eka hAthInI nAnakaDI vAta kahI gayelI che, tene bahAra kADhI sughaDa svarUpe gujarAtanAM bALakone bheTa che ane kalAkAra pulaka bizvAse tenAM evAM adabhuta citro dorelAM che, dharavAnI jarUra che. emano e haka che, moTerAMonI pharaja che. ke te joine khuzakhuzAla banelAM bALakone hAthInI dostI karavAnuM mana AvI badhI pravRttio calAvavA mATe gujarAta bAlasAhitya TrasTa thaI jAya. cabaTanI 360 jeTalI aMgrejI copaDIomAMthI phakta jevI eka saMsthA ApaNe zarU karI zakIe. teno pustaka- bhaMDAra 10-12nA gujarAtI anuvAda pragaTa thayelA che ane te lagabhaga badhA amadAvAda ke vaDodarA jevA madhyastha zahero ke tenI najIkanAM (gAMdhInagara ramaNalAla sonInI samartha kalame thayelA che. (ekano anuvAda sva. ke vallabhavidyAnagara jevAM) nAnAM sthaLomAM hoya to AkhA rAjyamAM haMsAbena mahetAe karI Apelo.) to A "mahAgiri'no anuvAda paNa TapAla, relve, basa vagere mAraphata pustako jhaDapathI pahoMcADI zakAya. zrI sonI pAse karAvIne ApaNAM bAlasAhitya TrasTanA prathama prakAzana moTAM nagaromAM bhaMDAra mATe mokaLAzavALI jagyA bahu moMghI maLe, paNa tarIke ApI zakAya. bALakonI cAhaka koI vyakti ke saMsthA A TrasTane paravaDe teTalI rakamathI nabaTanI bALako tathA navazikSito mATenI soeka copaDIo jagA bhADe ke vecAtI ApanAra nIkaLI Ave evuM bane. gujarAtImAM prApya che, te bahu AnaMdanI vAta che. temAMthI ghaNI evI che mAlika : zrI muMbaI jena yuvaka saMgha , mudraka, prakAzaka : nirubahena subodhabhAI zAha 7 prakAza sthaLa : 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400 004, phona | 3i8 10296, mudraNasthAna phakharI prinTiMga vakarsa, 31 2/A, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala esTeTa, dAdAjI koMDadeva Thosa roDa, bhAyakhalA muMbaI-400 027. | Eii ja Page #69 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 7 varSa : (50) + 10 7 aMka : 10 7 7 tA. 16-10-99 0 diamonds zrI muMbai jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra prabhuTTa prabuddha jIvana pAkSika 1939thI 1989 : 50 varSa A vAta to sAva sahelI lAge che, paNa teno amala karavAnuM eTaluM saheluM nathI. taMtrI : ramaNalAla cI. zAha aTThajuttANi sikkhijjA, niraTThANi u vajjie / -bhagavAna mahAvIra [arthayukta vAto zIkhavI, nirarthakane tyajI devI] kAmanI vAta zIkhavI ane nakAmI vAtane choDI devI e sAcuM, paNa kaI vAta kAmanI che ane kai nakAmI che e kema khabara paDe ? e koNa samajAve ? jIvanamAM zIkhavA jevuM ghaNuM che. vikAsazIla vyaktine to harahaMmeza navI navI vAto zIkhavA maLe che. jenuM lakSya pragati para che tenI pAse to potAnA pUrato eka mApadaMDa AvI gayo hoya che. alabatta e ja sAco che ema sarvArthe na kahI zakAya, to paNa enI vikAsonmukhatA avazya prazaMsApAtra bane che, kAraNa ke jIvana satata vikAsazIla che. bhagavAna mahAvIre uttarAdhyayana sUtranA vinayazruta nAmanA pahelA adhyayanamAM kahyuM che : Licence to post without prepayment No. 37 diamonds Regd. No. MH / MBI-South / 54 / 99 nisante siyA amuharI, buddhANaM atie sayA ! aTThajuttANi sikkhijjA, niraTThANi u vajjie // [sAdhake atyaMta zAnta rahevuM, asaMbaMddha bolavuM nahi, jJAnIjanonI samIpe rahevuM, temanI pAsethI paramArthayukta vAto zIkhavI ane nirarthaka vAtone choDI devI.] X jIvana vArSika lavAjama rU. 80 X X bhagavAna mahAvIre uttarAdhyayana sUtramAM ziSyane vinayI banavA mATe bhinnabhinna daSTikoNathI je zikhAmaNa ApI che temAM dasa mahattvanA guNa keLavavAno nirdeza karyo che. e dasa A pramANe che : (1) gurujanonI hAjarImAM haMmezAM zAnta rahevuM, (2) vAcALa na banavuM, (3) sArthaka pada zIkhavAM ane nirarthaka vAta choDI devI, (4) guru anuzAsana kare, zikSA kare tyAre krodha na karavo, (5) kSamAzIla banavuM, (6) halakA mANaso sAthe saMbaMdha na rAkhavo, temanI sAthe majAkamazkarI na karavAM, (7) duSTa kAryo na karavAM, (8) yogya samaye svAdhyAya karyA pachI dhyAna karavuM, (9) mitabhASI thavuM ane (10) duSTa kArya thaI gayuM hoya to guru samakSa svIkAra karI levo. A dasa zikhAmaNamAMthI upara kahelI phakta ekano ahIM vicAra karIzuM. sArthaka vAta zIkhavI ane nirarthaka choDI devI. mANasa nirarthaka vAta choDI devAnuM zIkhe to ApoApa kAmanI vAta zIkhavA lAge. paraMtu manuSyano svabhAva evo pramAdI che ke nirarthaka vAta te jaladI choDI zakato nathI. bhagavAna mahAvIre adhyAtmamArganA sAdhaka mATe je vAta karI che te vyavahAru jIvanamAM paNa eTalI badhI upayogI che. koIpaNa saphaLa mANasanI siddhinuM rahasya e che ke eNe nakAmI vAtomAM samaya veDaphI nAkhyo nathI. jeone jIvanamAM bhautika ke AdhyAtmika siddhi meLavavI hoya teoe sArAsAra viveka karavo ja paDe. keTalAye mANasone samaya kema pasAra karavo tenI sUjha paDatI nathI. temano samaya pasAra thato nathI eTale te Ama tema phAMphAM mAratA hoya che. temane cena paDatuM nathI. jema tema karIne veThapUrvaka teo divasa pUro kare che. evA lokonI jiMdagInuM kazuM mUlya nathI. koipaNa mANasane pUchavAmAM Ave ke 'tamane tamArI jiMdagI pharI jIvavAnI maLe to tame emAM kevA pheraphAra karazo ?' koika ja mANasa evA maLe ke je kahe ke potAne je jiMdagI maLI che barAbara te ja pramANe potAne jIvavI che. potAne emAM kazA pheraphAra karavA nathI. dareka mANase jIvanamAM kaMika bhUlo karI hoya che. evI bhUlo pharIthI na thAya evuM mANasa icche. kauTuMbika saMbaMdho, patnI, saMtAno vagerenA prazno, nokarI dhaMdhAnI samasyAo ane saphaLatAo, ArogyanI bAbato, svabhAvanI vicitratAo, keTalIka Tevo ityAdi vize mANasa jarUra pheraphAra Icche ke jethI pote javuM jIvana jIvyA tenA karatAM vadhu sAruM jIvana jIvavA maLe. zALA-kaoNlejanI ke yunivarsiTInI parIkSAomAM duniyAbharamAM jema asaMkhya vidyArthIo uttIrNa thAya che tema lAkho vidyArthIo napAsa paNa thAya che. napAsa thanAra vidyArthI pAse napAsa thavAnAM kAraNo hoya che, jemAMnuM eka kAraNa te pote jeTalo samaya abhyAsa mATe Apyo teTalo ocho hato, je vidyArthIo uttIrNa thayA hoya teo badhAne potAnA pariNAmathI saMtoSa hoto nathI. matabala ke sarerAza darekane ema lAge che ke pote jo Ama karyuM hota to Ama na thAta. eTale ke dareka vidyArthIe thoDoka samaya to nirarthaka vAtomAM bagADyo che. satata abhyAsa karatA vidyArthIomAM paNa evo pharaka rahevAno ke keTalAke je mahattvanuM hatuM te ochuM vAMcyuM hoya ane je nirarthaka hatuM te vAMcavAmAM samaya veDaphI nAkhyo hoya. kudaratano krama evo che ke jUnI peDhInA mANaso kALakrame vidAya letA jAya che ane navI peDhInA yuvAnonA hAthamAM samAjanAM sUtro Ave che. koipaNa eka vyaktie potAnA samakAlIno vacce je moTuM kArya karyu hoya tenI kadara karanArA tyAre hayAta hoya che ne TheraThera enI vAto thAya Page #70 -------------------------------------------------------------------------- ________________ va nirarthaka bane e ja mUlyavAna ane pachI lAge eTale jijJAsA ja prabuddhajIvana tA. 16-10-99 che, paraMtu thoDAka samakAlIno vidAya thai jAya che, pachI evI vAto vilAsane tyajavAM joIe. strIkathA, rAjyakathA ItyAdi vikathAno sAMbhaLanAra ke prazaMsA karanAra varga raheto nathI ane navI peDhIne jUnI tyAga karavo joIe. samAjamAM rahevAne kAraNe ane vartamAna samayamAM peDhInA e parAkramo ke siddhi tuccha ane nirarthaka lAge che. kyAreka to to pracAra-mAdhyamo vadhI gayA hovAthI, sAdhaka je jAgRta na hoya, koIka bole che, "nAkhI devA jevI vAta mATe e jamAnAnA lokoe to nirarthaka vAtomAM te rasa levA lAgI jAya che ane evI vAtono potAnI jiMdagIno keTalo badho samaya veDaphI nAMkhyo." eka vakhata caTako lAge eTale jijJAsA uttarottara sateja thatI rahe - je koi eka vAta ke viSaya eka jamAnA mATe atyaMta mUlyavAna ane pachI eno kyAMya aMta Ave nahi. sAdhakane eka vakhata laukika hoya te bIjA jamAnA mATe sAva nirarthaka bane evI jIvAtA jIvananI viSayomAM ane evAM adhyayanomAM rasa paDe pachI e vyasanarUpa banI lAkSaNikatA che. jAya che ane emAMthI nivRtta thavAnuM agharuM banI jAya che. kaI vastu potAne mATe sArthaka che ane kaI nirarthaka che eno nirNaya adhyAtmamArganA sAdhakane potAnA kArya aMge kyAreka upayogI lAgyAM karavA mATe dareka vyaktino mApadaMDa judo judo hoI zake. eka vyaktine je vAta, kArya ItyAdi sArthaka lAgatAM hoya te bIjAne nirarthaka lAge. hoya evA viSayo jevA ke jyotiSazAstra, hastarekhAvijJAna, ekanI eka vyaktine eka vastu eka kALe sArthaka lAgatI hoya te samaya zilpazAstra, citrakalA, vastRtvakalA, Ayurveda, kAvyAlaMkArazAstra, jatAM nirarthaka lAgavAno saMbhava che. bhASA-vyAkaraNa vageremAM rasa paDe che. paNa pachI teo emAM eTalA badhA kheMcAI jAya che ane emAM DUbI jAya che ke mokSamArganI potAnI manuSyanA jIvanamAM kaMI bhUla na thaI hoya to paNa vItI gayelA varSonuM vihaMgAvalokana karatAM ene jarUra ema lAge che ke amuka kAryomAM sAdhanA cUkI jAya che. vyavahAru apekSAe upayogI evAM zAstro potAno je samaya pasAra thaI gayo te kAryo na karyA hota to cAlata; paNa mokSAbhilASI, AtmajJAna tarapha AgaLa vadhatA mahAtmAo eTalo samaya jo vadhu sArI pravRttimAM pasAra thayo hota to jIvanamAM vadhu mATe nirarthaka banavA saMbhava che. pragati thaI zakI hota. jIvananuM svarUpa evuM che ke keTalIka bAbato satata jAgRta rahevAnuM saraLa nathI. pramAda to emAM kAma karI vartamAna samayamAM baha mahattva dharAvatI hoya. kyAreka to ja jAya che, paraMtu kyAreka gRhasthI ke sAdhu bhagavaMtonA jIvanamAM jIvana-maraNanA savAla jevI hoya, paNa varSo vItyAM pachI bhatakALanI pUrvabaddha kamanA udaye evI ghaTanAo bane che ke je emanA hAthamAM e ghaTanAo para najara nAkhatAM te mudra ane nirarthaka lAge che. kyAreka rahetI nathI. teve vakhate nirarthaka vAto-viSayomAM ghaNo samaya barabAda pazcAttApa thAya che ke kevI mAmUlI vAto mATe jiMdagIno kevo sonerI thaI jAya che. paraMtu eve vakhate paNa jAgRta vyaktio, bAhya ghaTanAo samaya ApaNe veDaphI nAkhyo. nAnAM bALako kevI nAnI nAnI vAto mATe sAthe pravAhapatita banavA chatAM emanuM joDANa to AtmabhAvamAM ja mAMhomAMhe laDe jhaghaDe che? e ja bALako moTAM thatAM e ja vAto mATe rahe che. laDatAM jhaghaDatAM zaramAze. nAnuM bALaka zerImAM kAMkarA vINatuM hoya ke samudra * ramaNalAla cI. zAha kinAre chIpalA vINatuM hoya to ene mATe atyaMta rasano viSaya bane che, paraMtu e ja bALaka moTuM thAya che tyAre chIpalA vINavAnuM ane hAsyAspada amaragaTa (aMgarI)no kAryakrama , lAge che. tevI rIte bAlyakALamAM ke yuvAvasthAmAM karelI keTalIye saMghanA upakrame amaragaDha (jIMtharI)nI TI.bI.nI hospiTalane pravRttio pAkaTa vaye hAsyAspada lAge che. sahAya karavA mATe paryuSaNa parvanI vyAkhyAnamALA daramiyAna je rakama jIvananI sArthakatA ane saphaLatAne vividha daSTikoNathI joI | ekatra karavAmAM AvI te hospiTalane arpaNa karavAno kAryakrama zakAya. A saMsAramAM asaMkhya evA mANaso che ane rahevAnA ke pote amaragaDha (jIMtharI) mukAme ravivAra, tA. 9mI jAnyuArI 2000nA hatA tenA karatAM kazuMka vadhu pAmyA che. ekaMdare saMsAranA loko bhautika roja savAre sADA dasa vAge dAnavIra zreSThI zrI maphatalAla mohanalAla sukhanI apekSAe jIvananuM mApa kADhe che. koI bhikhArI hoya, ghare ghare mahetA (divALIbahena mahetA cerITebala TrasTanA sUtradhAra)nA | bhIkha mAgato hoya, emAMthI thoDuM thoDuM bacAvI emAMthI nAnI sarakhI pramukhasthAne yojavAmAM Avyo che. dukAna karavAnI taka maLe ane potAnuM gujarAna sArI rIte calAve to A kAryakramamAM saMghanA je sabhyo ane dAtAo upasthita rahevAnuM eNo ema lAge ke "kyAM mArA bhIkha mAgavAnA divaso ane kyAM A | icchatA hoya teone mATe jIMtharI javA AvavAnI vyavasthA saMgha vepAra? meM jIvanamAM kevI siddhi meLavI che. keTalIya vepArI peDhIomAM tiraphathI nIce pramANe karavAmAM Avaze. ane sarakArI kacerIomAM mANasa paTAvALA tarIke joDAyo hoya emAMthI | (1) tA. 7mI jAnyuArIe rAtre Trena dvArA sekanDa kalAsa puruSArtha karIne AgaLa vadhatAM vadhatAM te ophisara banyo hoya to ene slIparamAM amadAvAda athavA vaDodarA javuM. tyAMthI tA. 8mIe ema lAge ke meM jIvanamAM kazuM meLavyuM che'. sainikamAMthI senApati bane savAre basa dvArA jIMtharI (athavA pAlItANA) pahoMcavuM. to ene potAnuM jIvana saphaLa lAge. vastutaH samajapUrvaka samaya pAse (2) tA. 9mIe savAre kAryakramamAM hAjara rahevuM. kAma letAM jene AvaDe che te potAnA jIvanane saphaLa banAvI zake che, (3) tA. 9mIe bapore jIMtharIthI nIkaLI rAtre vaDodarA athavA sivAya ke enuM nasIba ja vAMkuM hoya! amadAvAdathI Trena pakaDavI ane somavAra tA. 10mIe savAre muMbaI janmathI mAMDIne jIvananA aMta sudhI potAnI pratyeka kSaNa JAvavuM. . sadupayogamAM ja gaI che ane nirarthaka samaya kyAreya pasAra thayo nathI (4) jeone jIMtharIthI pAlItANA ke AsapAsa javuM hoya evuM to koIka virala vyakti ja kahI zake, jo te pUrvajanmano ArAdhaka ane eka be divasa vadha rokAva hoya teoe pAchA jIva hoya to. vartamAna kALamAM to evI vyakti maLavI te lagabhaga potAnI alaga vyavasthA jAte karI levI. asaMbhavita che ke je dAvo karI zake ke potAnA jIvananI eka paLa paNa jeo A pravAsamAM joDAvA icchatA hoya teoe potAnAM pote nirarthaka gumAvI nathI. nAma, sabhyapada naMbara ane Teliphona naMbara kAryAlayamAM rUpiyA bhagavAna mahAvIranI A zikhAmaNa vyavahAru jIvanamAM jema | baso sAthe tA. 31mI okTobara sudhImAM noMdhAvI devAM. vizeSa upayogI che tethI vadhu mokSamArganA sAdhaka mATe upayogI che. sAdhake mAhitI kAryAlayamAMthI maLaze. je zabdonuM prayojana na hoya tevA zabdo, nirarthaka zabdo uccAravA 0 maMtrIo na joIe. hAsya-majAkamAM bolAtI vANIne athavA kevaLa vANI Page #71 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ! tA. 16-10-99 prabuddhajIvana bhavya, abhavya, durvyavya ane jAtibhavya E DaoN. bipInacaMdra hIrAlAla kApaDiyA A jagatamAM mAtra be padArtho ja che, jevAM ke jIva ane ajIva athavA jaDa ane cetana. jaDa kadApi cetana na thAya tema cetana jaDa na thAya. karma jaDa che. jaDa evAM karmanA saMsargamAM, samAgamamAM, eTale ke pakaDamAM jyAre jIva sapaDAya tyAre te jIvano saMsAra zarU thAya che. evo jIva jyAre te jaDa karmonA sakaMjAmAMthI, eTale ke baMdhanamAMthI mukta thaI jAya tyAre te jIva saMsAramAM sarakatI cAra gatimAMthI sadAne mATe mukta thai muktisukha bhogave che. tevo jIva AtmAnA muLabhUta guNo jevA ke anaMtajJAna, anaMtadarzana, avyAbAdha anaMta sukha, samyak cAritra, akSayasthiti, arUpI, aguruvadhu ane anaMtavIrya prApta kare che. jIvanI cAra gati cheH deva, manuSya, tiryaMca ane naka. A cAreya gatinA jIvo kyAM to bhavya, abhavya, durvyavya ke jAtibhavya hoya. sAmAnya rIte evuM kahevAya che ke je jIvane zaMkA thAya ke 'huM bhavya ke abhavya ?' te jIva bhavya gaNAya che. A eka sAmAnya vAta thai, paraMtu je jIvane mokSanI taDapa hoya, mokSano dveSa na hoya, mokSano rAga hoya, mokSAbhilASI hoya, saMsArano virAgI hoya, saMsArano dveSI hoya te jIvane bhavya koTimAM mUkI zakAya, gaNI zakAya. mokSAbhilASI bhavya jIva samyakatva pAmI eTale ke AyuSya karma sivAyanA sAteya karmonI sthiti eka koTAkoTi sAgaropamathI nyUna karI, mithyAtva mohanIyanI sthiti maMda, maMdatara, maMdatama banAvI chellA pudgala-parAvartana sudhI pahoMcI, tethI paNa saMsArano kALa ardhapudgala parAvartanathI saheja nyUna karI nAMkhe tyAre te jIva samyakatva pAmI mokSapurInA dvAre AvI kSapakazreNi mAMDI bhavitavyatAnA paripAke kAyama mATe saMsAranI gatimAMthI mukta thai siddha, buddha thai avyAbAdha, acaLa, nirUpAdhika sukhano svAmI bane che. samyaktva zuM che te samajI laie. samyaktva e samyagdarzana tarIke paNa oLakhAya che. samyaktva eTale AtmAno sabhyabhAva. AtmAne lAgelo mithyAtvarUpI je maLa cokkasa rIte dUra thavAthI AtmAno parama nirmaLatArUpI je bhAva te samyabhAva. kSAyika samyakatvamAM mithyAtvano sattAmAMthI paNa vinAza athavA kSaya thavo joie. A tIvrakarmagAMTha bhedyA pachI apUrvakaraNa ane anivRttikaraNa kare te ja jIva samyaktano adhikArI bane che. tethI badhAM bhavyo samyaktva pAme ema na kahI zakAya. je koi jIvane mithyAtvano udaya hoya to paNa te jIvane pAMca prakAromAMthI eka ja prakArano mithyAtva hoi zake, jethI pAMceya prakAro ekI sAthe hoi na zake. balke saMbhavita che ke eka mithyAtva jAya ane bIjuM Ave, bIjuM jAya ane trIjuM Ave vagere. samyakatvanuM vamana karanArA jIvone Abhinivezika mithyAtvano udaya hoi zake. Abhinivezika mithyAtva mAtra bhavya jIvone ja saMbhavita che. ane te bhavya jIvo ke jeono saMsA2kALa ardhapudgalaparAvarta kALa zeSa rahyo hoya. caramAvarta nahIM pAmelA bhavyo ke jeo durbhavya tarIke oLakhAya che teone, jAtibhavyone, ane abhavyone Abhinivezika mithyAtvano udaya saMbhavita ja nathI. mAtra bhavya jIvone koi ne koi mithyAtva pAMca prakAromAMthI game te ekano udaya saMbhavI zake. jaina zAsanamAM samyakatva pAyAnI vastu che. mithyAtvanA be prakAro che H- viparyAtmaka ane anadhigamAtmaka. bIjI rIte mithyAtvanA pAMca prakAro che jevAM ke :- AbhigrAhika, anabhigrAhika, Abhinivezika, sAMzayika ane anAbhogika. jIva bhavya hoya, abhavya hoya, durbhavya hoya, jAtibhavya hoya, ekendriya, vikalendriya, paMcendriya, nAka, tiryaMca, manuSya ke deva hoya te sarva jIvono mithyAtvanA pAMca prakAromAM koipaNa prakAramAM samAveza thai jAya che. A pAMceya prakAro saghaLA mithyAtvImAM saMbhavita che ema mAnavAnuM nathI. bhavya jIvomAM jAtibhavya jIvo mATe anAbhoga eka ja saMbhavita che. durvyavya tathA abhavya mATe anAbhogika ane Abhigrahika ema be prakAranA mithyAtva saMbhavita che. abhavyo mokSadveSI, saMsArarAgI hovA chatAM paNa moDhAmAM AMgaLA nAMkhI daie evuM cAritra pALe, tapAdi kare jethI navapraiveyaka sudhI pahoMcI zake; evo upadeza Ape ke grahaNa karanArA asaMkhya jIvo mokSa meLavI zake paNa pote mAtra gADha mithyAtvI hovAne lIdhe mokSa pAmI na zake / bhavyonI jema abhavyone AbhijJAhika mithyAtva saMbhave che. abhavyo AtmAne karmano kartA, bhoktA mAne paNa mokSane ane tenA upAyone na mAne. upara jaNAvelA be prakAro sivAyanA pAMcamAMnA traNa prakAro saMbhave nahIM. abhavyone 'huM bhavya ke abhavya ?' tevI zaMkA ja na thAya jAtibhavyo tevA ja jIvo che ke jeone mokSalakSI sAmagrI ja kadI maLanAra nathI ! jevI rIte eka yuvatI vidhavA hoya ke je dharmaniSTha hoya, parapuruSanuM sevana tathA tenI sAtheno saMbhoga varjya che tevI strIne uparyukta sAmagrInA abhAvamAM putrotpatti jema zakya nathI tema jAtibhavyone mokSadAyaka sAmagrI na maLanAra hovAthI mokSa kadI meLave nahIM bhavya jIvomAM paNa, jAtibhavya jIvo mATe anAbhoga nAmanuM eka ja mithyAtva saMbhavita che; jyAre durbhavya tathA abhavya jIvo mATe anAbhogika ane Abhihika ema be prakAranAM mithyAtva saMbhavita che. carama pudgalaparAvartanA pahelA ardhabhAgathI adhika vizeSakALa sudhI bhavya jIvone cAra prakAranAM ane te pachInA kALamAM bhavya jIvone pAMceya prakAranA mithyAtva saMbhave che. bhavya jIvone A rIte pAMceya prakAranAM mithyAtva hovA chatAM paNa, mithyAtvano tyAga ane kSaya paNa bhavyAtmAonA ja nasIbamAM che ! tAmalI tApasa sukhI, dhanika ane dharmI jIva hato. saMnyAsa badhAM ja bhavya jIvo samyakatva pAme ja evo niyama banAvI na zakAya kAraNa ke te bhavya jIvo ja te pAmI zake ke jeonuM mithyAtva maMdatama thaI gayuM che, jeoe yathApravRttikaraNa pachI zuddha yathA-svIkAryo ane ugra tapa karavA mAMDyo. sATha hajAra varSa ugra tapa pravRttikaraNa karI karmagraMthinI gADha gAMThane bhedI nAMkhI che, rAga-dveSanI karyo. pAraNAnA divase je vAparato tene 21 vakhata dhoine sattvahIna Page #72 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabudghajIvana karI deto. mithyAtvI hovAthI enA mahAtapanA mUlya karatAM samyagdaSTinI eka navakArazInuM mUlya vadhI jAya | mASatuSa munine samyakatvI gaNyA kAraNa ke gItArthanizcita hatA tathA zAna-saMpAdanano prayatna jabarajasta hato, tethI tattvAtattvanuM vizeSa jJAna na hovA chatAM paNa nizrA sArI hovAthI paraMparAe tattvanI pratipatti hatI ja ema mAnavuM paDe. AbhigrAhika mithyAtva bhavya tathA abhavyone saMbhave che. Abhinivezika mithyAtva samyagdaSTi vidvAno mATenuM che. jevI rIte dhanADhya mANasa kulaTA strImAM Asakta thai badhuM choDe paNa ene cho nahIM; rAgAMdha thayelo tene choDe nahIM tenA jevuM Abhinivezika mithyAtvanuM che. jaina zAstranA arthathI ulaTA arthano AgrahI thai te choDe nahIM. pote vidvAna che, samakitI che, samajAvI zake tema che, samajuM che chatAM paNa potAno khoTo Agraha choDe nahIM. A mithyAtva thAya to te samyagdardiSTa AtmAone ja thAya. Ama thavAnuM kAraNa upayogazUnyatA ke samajaphera che. jinAgamomAM varNavelA tattvonA svarUpa saMbaMdhI saMzaya jenA yoge bhagavAnanA vacananI prAmANikatA saMbaMdhI saMzaya pedA thai jAya. tattvanI apratipatti sAkSAt paNa nahIM ne paraMparAe paNa tattvanI apratipattine anAbhoga mithyAtva kahevAya che. ekendriyAdi jIvone je mithyAtva hoya che te anAbhoga mithyAtva che. paMcendriyomAM paNa jeo mugdha hoya eTale ke zuM tattva ane zuM atattva evA prakAranA adhyavasAyothI rahita hoya te jIvonuM mithyAtva anAbhoga mithyAtva kahevAya. ATalA vivecana pachI ATalA niSkarSa para AvI zakAya mithyAtva e badhAM pApono bApa che. tene dUra karyA vagara samakita ke guNa prApta na thaI zake. ca2mAvartakALane pAmelA jIvo be prakAranAM hoya che. eka prakAramAM samyagdarzanane nahIM pAmelA jIvo ane bIjo prakAra samyagdarzana pAmelAno. ca2mAvartakALa pAmelA bhavya jIvono saMsA2kALa jyAMsudhI ardhapudgalaparAvartathI adhika bAkI hoya tyAM sudhI teo paNa te pAme nahIM. te kALane pAmelA be prakAranA bhavyAtmAo ja yathAvidhi dharmopadezane yogya che evuM pratipAdana karIe tyAre e prazna upasthita thAya ke te jIvo mithyAdaSTi hoya ke samyagdaSTi ATaluM dhyAnamAM rahe ke bhavya jIvo caramAvartakALane pAmelA che, temAM paNa jeo apunarbaMdhaka... avasthAmAM AvelA che te jIvo ja dharmopadezane yogya che. baMne prakAranA jIvo, mithyAdiSTa temaja samyagdaSTi, baMne caramAvartakALa sudhI pahoMcI zake to pachI bhedabhAva kema ? munisuMdarasUrIzvarajI mahArAje jayAnaMda kevaLI caritramAM jaNAvyuM che ke siddhipadane pamADanArI je sAmagrI che te pAmyA vagara bhavya jIvo paNa siddhipada pAmI zakatA nathI. te saghaLI sAmagrI pAmIne ja mokSa pAme. te mATe AgaLa para caritrakAra paramarSie pharamAvyuM che te che - manuSyapaNuM, Aryadeza, zruti, zraddhAdi ane temAM paNa dharmazraddhA vizeSa karIne suduSprApyA che. manuSyapaNAthI laine dharmazravaNa sudhInI sAmagrI abhavya temaja durvyavya jIvone prApta thai zake che; paraMtu dharmazraddhAnI prApti to phakta bhavyAtmAone ja che ane te paNa tevAM bhavyAtmA ke jeono saMsArakALa eka pudgalaparAvartana jeTalA kALathI adhika na ja hovo joie ! mokSanI icchA mAtra bhavya jIvomAM ja pragaTe che ane te paNa jeo eka puddagalaparAvarta kALamAM mukti pAmavAnA hoya. jeono tA. 16-10-99 saMsAravAsa tethI vadhu hoya teomAM mokSa uttamottama sAdhya che, dharma tenuM sAdhana che ane tenA dvArA sAdhya siddha karavuM che; AvI dazA abhavya temaja durbhavyomAM paNa saMbhavI zake ja nahIM. A kALasthiti pAmelAmAM paNa maMdamithyAtvavALA hovA joie. tenuM kAraNa e che ke teomAM mokSaruci hoya chatAM paNa mokSano je mArga che tenI ruci hotI ja nathI. 22mAvartane pAmelA ane mithyAtvanI maMdatAnA yoge mokSanI abhilASAvALA banelA AtmAo kudevAdine tajanArA ane sudaivAdine sevanArA, kugurune tajanArA ane sugurune sevanArA, tathA kudharmane tyajanArA sudharmane sevanArA hotA ja nathI. AvI anupama manodazA mithyAtvano eTale ke darzanamohanAdino kSayopazama thayA vinA pragaTI zakatI nathI. tethI jeono saMsArakALa ardhapudgalaparAvartakALathI vadhu hoto nathI tevA samayamAM darzanamohanIyano upazama ane kSayopazama thaI zake che. A uparAMta manuSya janma, Aryadeza, dharmazraddhA vagere hovAnI sAthe mokSa meLavavA mATe samyajJAna, samyagdarzana ane samyacAritranI ArAdhanA paNa ati Avazyaka che. manuSyapaNAdi kAraNomAM dharmazradghA atyaMta agatyanI che. teno prayoga samyaktvanA kAraNarUpe tathA samyaktvanA arthamAM thaI zake, sahasrAvadhAnI AcArya munisuMdarasUrIzvare jayAnaMda kevaLI caritramAM kahyuM ja che ke dharmazraddhA e samyaktvanuM bIja che. je bhavyAtmAo thoDAka bhavomAM mukti prApta karavAnA hoya teomAM ja prAyazaH dharmazraddhA pragaTI zake che. paraMtu svabhAve bhavya evA jIvano bhavyatvano paripAka thatAM tathAbhavyatva Ave, tyArabAda kALa paNa pAkavo joie, tenI sAthe puNyano yoga thavo joie. tevI keTalIka sAmagrI maLe tyAre ja mithyAtvane chellI salAma bharI samakitI thai zakAya che. saMsAra kaSAya ane indriya sukha para AdhArita che. te parathI AMkha UThavI joie. abhavI ane durbhavIne paNa sadguruno upadeza maLe che, temano yoga thAya che; paraMtu te yoga phaLato nathI. kemake temanI AMkha saMsAra ke svarganA sukha para coTelI ne coMTelI ja rahe che. graMthideze AvelA jIvonI AMkha saMsAra para coMTelI rahe che. abhavyo ane durbhAvyo paNa tyAM AvI zake che. saMsArasukha para coMTelA rahe to nistAra na thAya ! saMsArasukha naraka ke nigoda sudhI ghasaDI jAya ! tAmalI tApasa ke kumAranaMdI sonI tathA ratnojaDita baLada banAvanAra mammaNa zeTha mithyAtvI jIvo hatA. eka AzcaryakArI ghaTanA jarA joi laie. koi jIvavizeSa mATe evuM bane ke aMtima bhavamAM ane aMtima kALamAMe jIva anAdikAlIna mithyAtvane upazamAve, upazamasamyakatva pAme, kSAyopazamika samyakatva pAme, kSapakakSeNi mAMDe, kSAyikasamyakatva pAme. cAritryamohanIyanI ekavIsa prakRtione paNa kSINa karI nAMkhe, bAkInAM traNa ghAtI karmono paNa sarvathA kSaya karI nAMkhe ane aMte AyuSyanA aMte zeSa cAra aghAtI karmono paNa sarvathA kSaya karanAro banI mokSa pAmI jAya. A samagra prakriyA mAtra aMtarmuhUrtanA kALamAM banI zake tevuM paNa banavA joga che. A bInA eka apavAda samAna che. caramAvartakALa mAtra bhavyajIvone ja prApta thai zake che. karmonI carama utkRSTa sthitino kSaya bhavya jIvone ja thAya evo niyama nathI, A sthiti abhavyo temaja durvyavyo paNa pAmI zake che. sAteya karmonI sthiti eka koTAkoTisAgaropamathI nyUna thatAM jIva graMthideze pahoMcI Page #73 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-10-99 prabuddhajIvana zake che. A sthiti yathApravRttikaraNa dvArA thai zake che. A graMthideza dvArA graMthiddeze AvI bhavyatAditA suyoge puruSArthI banIne apUrvakaraNa sudhI abhavya ane durbhavya jIvo paNa pahoMcI zake che. graMthideze pAmI zake che; tethI abhavyo ane durbhavyone eka yathApravRttikaraNa pahoMcelA jIvo karmasthitinI gurutAne paNa pAmI zake che. ahIMthI sivAya koipaNa jAtano pariNAma hoI zakato nathI. bhavyAtmAne AgaLa vadhavA zuddha yathApravRttikaraNa Avazyaka che. saMsAra mATe rAga, traNe pariNAma suprApya che; traNeya pariNAmo upalabdha thaI zake che; Asakti, mokSa mATe dveSa, Atmika zubha pariNAmo tathA je bhavyAtmAono saMsArakALa eka pulAvartathI vadhAre bAkI nathI adhyavasAyonI uNapa; saMsAra asAra che, sAgaranI jema temAM badhAM evA AtmAone ja bhavyAtmAo tarIke oLakhIe chIe. ja kaSTo che, saMsAra duHkhamaya, duHkhaphalaka ane duHkhaparaMparaka che ema - evA AtmAo yathApravRttikaraNa dvArA graMthideze pahoMcI jANe paNa tyajavA vRtti na thAya ! bhavitavyatAdinI anukULatAno suyoga thatAM, bIjAdinA krame Ama abhavya jIvone graMthidezanI prApti thAya, utkRSTa koTino pragatizIla banI apUrvakaraNa dvArA potAnA rAga ane dveSanA gADha tapa tathA cAritra pALI navapUrvanA jJAna pAme; nava raiveyaka sudhI pariNAma rUpe graMthine bheTe che. rAga ane dveSanAM gADha pariNAma rUpe pahoMce, paraMtu apUrvakaraNa mATenI yogya lAyakAta pragaTI zakatI ja graMthi bhedyA pachI ja bhavyAtmAo anivRttikaraNa dvArA samyakatvane nathI. jyAre durbhabone kALanI aparipakvatA naDe che. teone pAme che. te samaye bhavyAtmAono saMsArakALa vadhumAM vadhu muktigamananI yogyatA hovA chatAM paNa A sthiti naDe che tethI ardhapagalaparAvartakALathI kaMIka nyUna ja hoya che. caramAvartane pAmelA abhavya ane durbhavyo apUrvakaraNanA abhAvamAM anivRttikaraNa ane ane mithyAtvanI maMdatAnA yoge mokSanI icchAvALA jIvo kudevone te dvArA samyakatva pAmI na zakanArA bhavATavimAM bhaTakyA kare che. tajanArA ane suvAdine sevanAra nathI hotA. AvA jIvo dharmane abhavyo ane durbhabo zAsane upadezelA zruta-cAritrAtmaka dharmanuM mokSanuM sAdhana che manuM mokSanuM sAdhana mAnanArA hovA chatAM kudharmAdine mokSanuM sAdhana, AcaraNa kare chatAM paNa teo pragati sAdhe ja ema na paNa bane. - kugurune guru tarIke, kudevone deva tarIke mAnanArA saMbhavI zake che. mokSanI icchA na pragaTe te badhA abhavya che ema kahI zakAya AvI dazA paNa sAmAnya koTinI nathI kemake abhavyo ane durbhavyo nahIM kemake keTalAka bhalo ardhapudagalaparAvarta kALane pAmelA hoya to AvI dazA pAmI zakatA ja nathI. vaLI, caramAvartana pAmelA ane mokSanI IcchA na hoya. jemAM molanI icchA pragaTI zake evI bhavyAtmAo evI dazAne tyAre ja pAmI zake che jyAre temane yogyatA nathI te jIva abhavya che. jyAM sudhI je jIva kALanI mithyAta maMdanAne pAmyuM hoya. paripakvatAne pAmato nathI tyAM sudhI durbhavya kahevAya. TuMkamAM je bhavya jIvono saMsAravAsa adhapudagalaparAvartathI nyUna upara ApaNe joyuM ke jene zaMkA thAya ke huM bhavya ke abhavya te, hoya, tathA bhavyatvano paripAka thayo hoya, saMbodhI, samyakatva, bhavya ane AvI zaMkA na thAya te abhavya. bIjuM mokSanI IcchA pAmyA hoya, prathama saMghayaNa meLavyuM hoya, kSapakazezi meLavI hoya, janme te jIva caramAvartana pAmelo che; je jIva graMthibheda karI zake AryAvarta, manuSyapaNuM, dharmazruti, dharmazraddhAthI vibhUSita thayela hoya, e jIva caramAIpudgalaparAvartathI ochA kALamAM mokSe sIdhAvI zake; vaLI samyagudarzanane zuddha tathA nirmaLa banAvyuM hoya, te badhAMne sudaDha paraMtu evA paNa bhavya jIvo hoI zake ke jeo caramAvartakALa ke karavA samyagucAritra ane samyagutapanI ruci hoya te jIvo abhavyo, carama ardhapagalAvartana pAmelA che chatAM paNa mokSanI IcchA janmI durbhavyo ke jAtibhavyothI judA tarI Ave. na hoya. AvA jIvo chevaTe e kALamAM mokSecchA pAmavAnA, graMthibheda - mithyAtva e bhayaMkara koTinuM pApa che. tenI hAjarImAM pApa karavAnA, samyagdarzanAdi AtmaguNo pAmavAnA, guNonA baLe sarva sAthe paricaya keLavavo te jheravALA sApa sAthe ramavA jevuM che. tenI karmo kSINa karI mokSa pAmavAnA. gerahAjarImAM pApa sAthe ramavuM te nIcovAi gayelA jherI sApa jevuM tethI je jIvamAM mokSecchA pragaTI na hoya te abhavya ke durbhavya , che. abhavyo ane durbhavyo hiMsAdika pApothI haThI zake che. abhavyo ema kahI na zakAya. jeomAM kyAreya paNa mokSanI IcchA na pragaTe ane durbhavyo mATe dravyacAritrano niSegha nathI. te paNa azakya nathI te jIvo abhavya, je jIvonI kALa paripakvatA pAke nahIM te durbhavya * ke teo sarvaviratithI dIkSita thaI tenuM pAlana kare ane gajabanuM ane je jIvomAM kALa paripakvatA pAmavAnI yogyatA che paNa hajI pAlana kare che tema bIjAne lAge. upara joyuM tema abhavyo ane paripakvatA pAmyA nathI te durbhavyo che. jAtibhavyonI vAta ja nakAmI che kAraNa ke teomAM mokSanI icchA pragaTI zake evI yogyatA che, ke durbhavyo mATe saMyama ane ghora tapa azakya nathI. A mithyAtva paraMtu kALaparipakvatAne pariNAme evI sAmagrI pAmI zake tema nathI nAmanA mahAghora pApano tyAga to bhavyAtmA ja karI zake che. te jIvo jAtibhavyo che. abhavyo ane durbhavyo mithyAtva tyajI zakatA nathI ane tethI je bhavya jIvo yathApravRttikaraNa pAme che teomAM jyAM sudhI samyagdarzana rUpa dharmane pAmI zakatA nathI. mithyAtva mUDhatAne pedA apUrvakaraNa pragaTe nahIM tyAM sudhI teo yathApravRttikaraNamAM ja hoya kare che. mithyAtvanI hAjarImAM doSo bhayaMkara pariNAma nipajAvI zake che tema tenI hAjarImAM guNo suMdara phaLa ApI zakatA nathI. ghora che. samyakatva rUpa zuddha dharmanA bIjanI prApti yathApravRttikaraNa dvArA ja thAya che. jIvo yathApravRttikaraNa dvArA ja graMthidezane pAme, te pachI * tapa ne saMyama je mokSa meLavI Ape te temane mATe azakya che kemake mithyAtvanI jaMjIrathI teo jakaDAyelA che. mithyAtvane vaza banI dravyaRRta ane dravyacAritra pAme je paNa yathApravRttikaraNathI pAme. pAMce indriyonA viSayopabhogone zreSTha sukha mAnI temAM ja racyA caramAvarta pAmelo AtmA samyakatvarUpa zuddha dharmanA bIjAdine rahI anaMta bhavomAM anaMta duHkhonA bhoktA banI potAnI jAtane, yathApravRttikaraNa dvArA ja pAme. AthI yathApravRttikaraNa citra vicitra prakAranuM karaNa che. abhavyo, durbhavyo ane apUrvakaraNa nahIM pAmelA AtmAne oLakhavAno kyAre paNa prayatna karyo nathI tethI sarva duHkhothI bhavyone yathApravRttikaraNa hoya che. mAtra bhavyo ja yathApravRttikaraNa mukta karanAra durlabha evuM bodhiratna te pAmyo ja nathI. Page #74 -------------------------------------------------------------------------- ________________ lI prabuddhajIvana tA. 16-10-99 amaragaDha(jIMtharI)nI ke. je. mahetA hospiTalane Arthika sahAya karavA mATe noMdhAvAyelI rakamanI yAdI , (A paryuSaa parvanI vyAkhyAnamALA daramiyAna dAtAone apIla karIne amaragaDha(chaMgharI)nI ke. je. mahetA hospiTalane Arthika sahAya karavAnuM TharAvavAmAM AvyuM hatuM. amane jaNAvatAM atyaMta harSa thAya che ke rUpiyA paMdara lAkha ekatra karavAnuM amAruM lakSyAMka pUrNa thayuM che.........maMtrIo) 1,00,000 zrI pIyuSa DI. koThArI enDa kAM. 9,000 zrI nItina cImanalAla zAha 5,000 zrI ramaNikalAla esa. gosaliyA hastecaMdrAbahena ane pIyuSabhAI 9,000 zrI ramAbahena jayasukhalAla vorA 5,000 zrI prabhudAsa mANI ceriTI TrasTa koThArI 9,000 zrI kusumabahena narendrabhAI bhAu 5,000 zrI suzIlA je. pArekha 1,00,000 zrI ramAbahena narendrabhAI 9,000 zrI yazotibahena hIrAlAla zAha 5,000 zrI caMdulAla pI. saMghavI kApaDiyA 9,000 zrI jamanAdAsa hemacaMda hemANI 5,000 zrI Ara. bI. zAha 75,000 eka sadagRhastha * ceriTebala TrasTa 3,051 zrI baLavaMtarAya harIlAla zAha 75,000 eka sadagRhastha 9,000 zrI harSAbahena vikrama zAha 3,51 zrI pravINacaMdra nemacaMda zAha 51,000 zrI navanIta pablikezana (inDIyA) 9,000 zrI zarmIbahena praviNabhAI 3,000 DaoN. dhanavaMta TI. zAha bhaNazAlI (giranAra ekSapoTa) 3,000 zrI gAMgajI popaTalAla zeThiyA 51,000 zrI konTesTa pablika ceriTebala TrasTa 9,000 zrI ramIlAbahena ramezabhAI mahetA phemilI ceriTebala TrasTa 51,000 zrI ke. ena. zAha ceriTebala TrasTa 9,000 zrI ramaNalAla nagInadAsa zAha 3,000 zrI naTubhAI paTela 25,001 zrI kAzIbahena harajIvanadAsa ceriTebabala TrasTa 3,000 zrI vasubahena caMdulAla bhaNazAlI saMgharAjakA 9,000 zrI rajanIkAMta ghaDIyALI tathA ci. 3, zrI tArAbahena mohanalAla 25,000 eka sadagRhastha praviNAbahena ghaDIyALI ceriTebala TrasTa-haste puSpAbahena 25,000 zrI zailAbahena harIza mahetA 9,000 zrI lalItAbahena navalacaMda modI parIkha 21,000 DaoN. bipinacaMdra hIrAlAla kApaDiyA 9,000 zrI maMjubahena ramaNalAla zAha 3,000 zrI bhAnu ceriTI TrasTa haste-zrI ane zrI puSpAbahena bipinacaMdra 9,000 zrI paMkajabhAi visarIyA uSAbahena pravINabhAI zAha kApaDiyA 9,000 zrI rajanIkAMta caMdulAla bhaNazALI 3,000 zrI mInAbahena zAha 15,000 zrI vakIla umedacaMda becaradAsa 9,000 zrI e. pI. hoTha ceriTebala TrasTa 3,000 zrI uSAbahena je. mahetA ceriTebala TrasTa, haste zrI 9,000 zrI umedabhAI dozI 3,000 savitAbahena ke. pI. zAha vinubhAI umedacaMda zAha 9,000 zrI kamaLAbahena esa. patrAvALA 3,000 zrI pramodacaMda somacaMda zAha 15,000 zrI amIcaMda Ara. zAha HUF 6,000 zrI saralAbahena ramezabhAI jhaverI , 3,000 zrI nagInadAsa DI. zeTha 15,000 zrI dIpikA paMkaja dozI 6,000 sva. zrI kAMtilAla maNIlAla , 3,000 zrI khuzAlacaMda sojapAra gaDA- sva. 15,000 zrI caturabhAI IzvarabhAI paTela sonAvAlA ceriTebala TrasTa rAkeza khuzAlacaMda gaDAnA smaraNArthe 15,000 zrI dhIrajalAla morArajI ajamerA 6,000 zrI premajI vIrama gaDA 3,000 zrI jayaMtIlAla khAMDavAlA 12,000 zrI lakSamIcaMda vorA pablika 6,000 zrI rasIlAbahena jayasukhalAla ceriTebala TrasTa ceriTebala TrasTa pArekha ,000 zrI naMdalAla maganalAla vorA tathA 12,000 DaoN. ra ena. zAha, zrI varSA ka,000 zrI caMpAbahena ranatacaMda tathA lIlAbahena naMdalAla vorA Ara. zAha, zrI hetala Ara. sumanabahena vRjalAla mahetA 3,000 zrI suMdaralAla dalapatabhAI jhaverI zAha, zrI aMkitA Ara. zAha 6,000 zrI ratilAla odhavajI gohIla ceriTebala TrasTa 12,000 zrI ramAbahena kAMtilAla desAi, ceriTebala TrasTa 3,000 zrI araviMda dharamasiMha lakhI sva. kezavalAla cokasI, dhanakuMvara 6,000 zrI nirmaLA AI. zeTha tathA zeTha 3,000 zrI kasumacaMdra maNIlAla jhaverInI kezavalAla, vinoda kezavalAla enDa sansa puNayatithi nimitte haste cokasInA smaraNArthe, haste 6,000 zrI laheracaMda uttamacaMda TrasTa phaMDa. sumitrAbahena ke. jhaverI varSAbahena Ara. rAha.. 6,000 zrI bhUpendra rasikalAla 3,000 zrI puNya yAtrikabhAI jhaverI haste 12,000 zrI surezabhAi uttamabhAI pethANI kolasAvAlA rasIlAbahena jhaverI 11,001 zrI ramI ramezabhAI mahetA, 6,000 zrI zaileza ghaDiyALI tathA 3,000 zrI mInala kiraNabhAI gAMdhI cImanabhAI bhabhUtabhAI mahetAnA rUpAbahena ghaDiyALI. 3,000 zrI pravINAbahena cinubhAI zAha smaraNArthe 6,000 zrImatI iMdirA janaka zAha pATaNavAlA zrI vanitA jayaMta zAha-sva. 6,000 zrI vikrama ramaNalAla zAha 3,000 zrI madhusudana eca. zAha hIrAbahena dalapatalAla zAhanA 6,000 zrI ThAkoralAla kezavalAla mahetA 3,000 je. ke. phAunDezana smaraNArthe TrasTa-haste zrI mIrAbahena Ara. 3,000 zrI bhAratI jI. kapAsI 11,000 mAtuzrI ratanabena lakhamazI ceriTI mahetA 3,000 zrI gajendra Ara. kapAsI TrasTasva, vasanajI lakhamazInA 6,000 zAha devarAja neNazI TrasTa, madrAsa * sva. cImanalAla je. zAhanI smaraNArthe, haste mUlacaMdabhAI 6,000 zrI ketana kAMtilAla jhaverI smRtimAM 11,000 zrI kalAbahena zAMtilAla mahetA 6,000 zrI sunIla mahendrabhAI vorA-haste 3,000 zrI hIrAlAla TI. DagalI haste zrI rauleSabhAi * zrI mahendrabhAI vorA 3.000 zrI suvarNAbena jItendra dalAla 10,000 zrI mAMDavI meDikala sTorsa 6,000 zrI zAMtilAla enDa bradharsa-sva. 3,000 zrI prakAzabhAI zAha 10,000 zrI sevaMtIlAla kAMtilAla TrasTa tArAcaMda TokarazI zeTha tathA sva. 3,000 zrI bhagavatIbahena sonAvAlA 10,000 DaoN. caMdrakAMta kezavalAla parIkha caMcaLabahena tArAcaMda zeThanA 3,000 zrI modI phAunDezana TrasTa pablika ceriTebala TrasTa smaraNArthe 3,000 zrI guNavaMtabena mahAsukhabhAI 9,000 DaoN. ramaNalAla cImanalAla zAha 6,000 zrI zAMtilAla ema. mahetA devaDAvALA tathA prA. tArAbahena 2, zAha 6,000 zrImatI harAbahena jayaMtIlAla 3,000 zrI azrumatI zAha 9,000 zrI rasikalAla laheracaMda zAha mahetA haste dilIpabhAI mahetA 3,00 zrI DaoN. ke. ke. zAha 9,000 mAtuzrI kamaLAbena dIpacaMda zAha 5,000 zrI saMyuktAbahena pravINabhAI 3,000 zrI niraMjana Ara. dhIyA ceriTebala TrasTa-haste zrI caMdrakAMta vaDila baMdhu zrI puDAlAla 3,000 zrI rasikalAla ena. vorA dIpacaMda zAha khemacaMdabhAI mahetAnI puNaya 3,000 zrI nisargakumAra azvina dozI 9,000. zrI nIrUbahena tathA subodhabhAI smRtimAM (aThThAI nimitte) zAha 5,000 zrI jayaMta zAmajI cheDA 3,000 zrI indumatI ena. zeTha 9,000 zrI bhUpendra DAhyAbhAI javerI 5,000 zrI DI. ke. hoTha 11, 0 Page #75 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-10-99 3,000 zrI cImanalAla mulacaMda dozI phAunDezana 3,000 zrI bAbulAla ena. paTela tathA jatIna bI. paTela 3,000 zrI hemaMta hasamukhalAla kuvADiyA 3,000 zrI hasamukhalAla cImanalAla kuvADIyA 3,000 zrI indubena ane harakIzana udANI ceriTebala TrasTa 3,000 zrI arcanA ke, zAha 3,000 zrI suzIlAbahena caMdrakAMta mahetA 3,000 zrI vinoda je. mahetA 3,000 zrI hemaMta amRtalAla zAha (jImItanA janmadina nimitte) 3,000 zrI surekhAbena zAha 3,000 zrI kuNAla zrIpAla dalAla 3,000 zrI rasikabhAI zAha 3,000 zrI sohanarAja mIzrImalajI vardhana 3,000 zrI vijaya jvelarI sTorsa 3,000 zrI niraMjanabhAI haragoviMdadAsa bhaNazAlI 3,000 zrI DaoN. snehala saMghavI 3,000 zrI AnaMdalAla saMghavI 3,000 zrI mahendrabhAi caMpakalAla zAha 3,000 zrI sarojInI zAha ceriTebala TrasTa 3,000 zrI rasilA DI. kAkAbaLIyA 3,000 zrI bhAnubahena ramezacaMdra mahetAudavADA 3,000 zrI madhubena jamanAdAsa surU 3,000 zrI maNIbena ane zrI dAmajI mulajI phAunDezana 3,000 zrI bhAicaMdabhAi khuzAla dozI haste bharata jayaMtilAla zAha . . 3,000 zrI hemakuMvarabena bhAicaMda dozI haste bharata jayaMtilAla zAha 3,000 zrI mahAsukhalAla jeThAlAla desAi parivAra (sva. ema. je. desAinA smaraNArthe) 3,000 zrI hasamukhalAla gulAbacaMda zAha sva. gulAbacaMda rAmajIbhAInI tithi nimitte 3,000 zrI hasamukhalAla gulAbacaMda zAha (sva. hiMmatalAla gulAbacaMda zAhanI tithi nimitte) 3,000 zrI hasamukhalAla gulAbacaMda zAha sva. zAMtAbena gulAbacaMdanI tithi nimitte 3,000 zrI hasamukhalAla gulAbacaMda zAha sva. taralIkAbena ke. dozInI tithi nimitte 3,000 zrI hasamukhalAla gulAbacaMda zAha sva. bhagavAnadAsa gulAbacaMda zAhanI tithi nimitte 3,000 zrI rAjendra amRtalAla HUF 3,000 zrI caMdrakAMta DAhyAlAla zAha 3,000 zrI cImanalAla ThAkoradAsa jhaverI 3,000 zrI arUNA cokasI 3,000 zrI haMsA saMghavI 3,000 zrI ketana je. zAha 3,000 zrI ramAbena jayaMtilAla zAha 3,000 zrI bhAnubena vimalabhAi zAha 3,000 zrI kusumabena bhAvasAra 3,000 zrI lInA vI. zAha-amadAvAda 3,000 zrI vengArDa sTuDiyo-jayaMtibhAI saMghavI 3,000 polIthIna prinTIMga enDa sIlIMga varksa prabuddhajIvana 3,000 zrI vikrama ramaNalAla zAha 3,000 zrI prabhAvatI ane ramaNalAla parIkha ceriTebala TrasTa 3,000 zrI alakA kiraNa zAha 3,000 zrI zazikAMta maNIlAla mahetA 3,000 zrI surezabhAI mistrI 3,000 zrI caMdrakumAra gaNapatabhAi jhaverI 3,000 zrI vanalIlA naTavaralAla mahetA 3,000 zrI hiMmatalAla sI. tunArA 3,000 zrI zobhanA lakSmIcaMda vIsarIyA 3,000 eka sadgRhastha 3,000 zrI satISabhAi jayaMtilAla dozI 3,000 zrI pratibhAbena bharatabhAI zAha 3,000 zrI cImanalAla jecaMdabhAI ajamerAnA smaraNArthe haste zrI mahezabhAI 3,000 zrI vinoda mahetA 3,000 zrI mahendra rasikalAla kolasAvAlAnA smaraNArthe haste surekhAbena 3,000 zrI zAMtibhAI zropha 3,000 zrI mAnabAi DuMgarazI 3,000 zrI yatIna zAha 3,000 zrI jayaMtIlAla jerAma sva. devakuMvarabena jesaMganA smaraNArthe 3,000 zrI zaileza modI 3,000 zrI kuMdanalAla Ara. zAha 3,000 varSAbena ke. zAha 3,000 zrI nemIcaMda cImanalAla kuvADiyA 3,000 zrI prabhAvatI nemIcaMda kuvADiyA 3,000 zrI samarathabena kAlIdAsa haste anopacaMda kAlIdAsa 3,000 zrI zAMtAbena lalItakumAra haste lalItakumAra ci. koThArI 3,000 DaoN. misa smRti esa. zAha 3,000 zrI esa. ela. zAha 3,000 DaoN. mIsesa guNavaMtI esa. zAha 3,000 zrI Urmi zeTha 3,000 zrI naMditA zeTha 3,000 zrI saMjanA zeTha 3,000 zrI premacaMda mohanalAla (bAvIsI) 3,000 zrI arUNA je. turakhIyA 3,000 zrI caMdreza pI. guhIyA 3,000 zrI ema. mArTa-madurAi 3,000 zrI vijayA lakSmIcaMda nAgaDA 3,000 zrI zreNika ramaNalAla zAha 3,000 zrI harSadakumAra bI. dozI 3,000 zrI madhurIbena e. zAha 3,000 zrI pradIpa e. zAha 3,000 zrI prinTa AkAra prA. li. 3,000 zrI trizalA ilekaTroniksa 3,000 zrI jugala divyeza hemANI 3,000 zrI bI. sI. tolATa 3,000 zrI suresa ena. parIkha haste kusumabahena 3,000 zrI ramezabhAi je. zAha 3,000 zrI praviNAbena e. mahetA 3,000 zrI ela. jI. mahetA 3,000 zrI maMjulAbena zAha 3,000 zrI zakuntalAbena araviMdabhAI dalAla 3,000 zrI caMpakalAla sI. cokasI 3,000 zrI prabodhabhAI koThArI 3,000 zrI ranatabena jeThAbhAi mAlade 3,000 zrI vipulabhAi navina zAha 3,000 DaoN. dhIrenakumAra vI. zAha ane pravINAbena 3,000 zrI kamaleza modI 3,000 eka sadgRhastha 3,000 zrI Ara. vI. gaDA 3,000 zrI bhAratI bhUpendra zAha 3,000 zrI madhumatI araviMdakumAra kapAsI vimaLAbahenanA smaraNArthe 3,000 zrI madhurIbena zAha-kusumabahena indraprasAda mahetAnA smaraNArthe 3,000 zrI eca. DI. inDasTrIjha 3,000 zrI bhAicaMda ema. mahetA ceriTebala TrasTa 3,000 zrI mahetA phAunDezana 3,000 zrI amRtalAla popaTalAla maNIyAra ceriTebala TrasTa 3,000 zrI ajamerA bradharsa 3,000 zrI dhIrendra haribhAI zAha 3,000 zrI dhIrUbhAi nAthAlAla pArekha 3,000 zrI Ara. prakAza enDa kAM. haste-zrI prakAza DI. zAha 3,000 zrI navInabhAI phulacaMda zAha 3,000 zrI mohanalAla jI. jhaverI 3,000 zrI vimaLAbahena pramodarAya zAha 3,000 zrI mInA ema. zAha 3,000 zrI sI. e. dozI 3,000 zrI sI. sI. dozI 3,000 zrI abhA che. bhAu 3,000 zeTha zaMbhudayAla ceriTebala mIla mArakeTa TrasTa 3,000 zrI vijaya oTomobAIlsa (InDiyA) 3,000 zrI pratibhAbena bharatabhAI zAha 3,000 zrI cImanalAla jecaMdabhAI ajamerAnA smaraNArthe haste zrI mahezabhAI 3,000 zrI vinoda mahetA 3,000 zrI mahendra rasikalAla kolasAvAlAnA smaraNArthe haste surekhAbena 3,000 zrI nirmaLA trilokacaMda zAha 3,000 zrI dharmezabhAI rasikalAla kolasAvAlA 3,000 zrI uSA eca. zAha TrasTa haste. DaoN. eca. e. zAha 2,500 zrI apUrva saMghavI 2,000 zrI DaoN. elisa 1,500 zrI himAMsu cokasI 1,pa00 zrI binA cokasI 1,100 zrI caMcaLabena jagajIvanadAsa talasANIyA 1,001 zrI prakAza esa. dozI 1,000 zrI rehAna AzanA zAha 1,000 zrI vI. sI, gAMdhI 1,000 zrI nItina DI. zAha 1,000 eka sadgRhastha 1,000 zrI mRdulA ke. zAha 1,000 zrI vinodabhAI harIlAla mahetA 1,001 zrI uSAbena ramezabhAi jhaverI 1,000 eka sadgRhastha 1,000 zrI devacaMda dhunnA 1,000 zrI savitAbena pannAlAla koThArI 1,000 zrI kesarIcaMda zAha 1,000 zrI sumedha zAha 1,000 zrI rasikalAla maNIlAla dozI 1,000 zrI ratilAla maNIlAla dozI 1,001 zrI jayAbena jI. kalyANajIbhAI 1,000 zrI mInAkSIbena vijaya mahetA 1,000 zrI uSAbena nAthAlAla parIkha 1,000 zrI harSadabhAI zAha 1,000 zrI moMghIbena paramAnaMdadAsa vorA 1,000 zrI praviNacaMdra choTAlAla zAha Page #76 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 8 prabuddhajIvana huM sarvano samAsa chuM TM DaoN. gulAba deDhiyA muMbaimAM keLAM DajhananA hisAbe vecAya che te jANI mane pahelAM navAi lAgI hatI kAraNa ke gAmamAM to hajI keLAM vajananA bhAve vecAtAM joyAM. che. zerImAM savAre zAkavALI ane grAhikA (gRhiNI grAhakane zuM kahevuM!) vacce saMvAda cAle che vivAdanI najIkano. grAhikA Icche che ke keLAMnI lUmamAM sAthe Avato hAthAno bhAga vadhArAno ane nakAmo che. ene banI zake eTalo vadhu kApI nAkhavAno. e zAkavALI pAse Agraha rAkhe che. zAkavALI kaMI ema ja mAnI jAya evI mRdubAlA nathI. eNe vADInuM pANI pIdhuM che. e lUmanuM vajana hAthA sAthe ja karatAM kahe che : 'bhAbhI, tArA zarIramAM hADakAM che ne ! hADakAM vagara tuM UbhI rahI zake kharI ? basa, A kaThaNa nakAmA hAthA vagara lUma kema Take ? tuM to kaheze ke chAla paNa nakAmI che. bola, chAla utArIne keLAMnAM garanuM vajana karuM !' 'jhaTa kara bAi ! mane moDuM thAya che. huM mui kyAM savAranA pahoramAM tArI sAthe vAte vaLagI ?' keLAMnI lUma sAthe hAtho tema bhASA sAthe vyAkaraNa joDAyeluM che, banne ekamekane AdhAre che. ApaNane game ke na game toya. vyAkaraNa kaThaNa to che. kAmanuMya nathI vAgatuM. bhASAnA lAlityamAM ramamANa rahenAra kavie kahyuM hatuM; 'bhASAne zuM jANe vyAkaraNI ?' tyAre vyAkaraNI niyamasara kAtarelI mUchamAM hasyo haze. vyAkaraNI to bhASAne jANe, nANe ane mANe che. mane vyArakaNamAM rasa pUro. samaja ochI. vyAkaraNamAM je saheluM sIdhuM che te mane game che. saMdhi, samAsa, alaMkAra, chaMda vyAkaraNalakSI nahi jIvanalakSI lAge che. e badhuM jIvanamAMthI tyAM gayuM che. mATe game che. jyAre madhyamapada lopI samAsa sarjAyo haze te vakhate ocho paNa Aje vadhu sAco lAge che. bahArathI saraLa dekhAtA A samAsamAM UMDANa che. 'dahIvaDuM' e madhyamapadalopI samAsa thayo. dahImAM meLaveluM vaDuM e eno vigraha. meLaveluM pada adhyAhAra eTale adhdhara rAkhela che. ApaNe samajI javAnuM. A samAsamAM madhyama padano lopa thAya che. Aje mANasonuM paNa evuM ja che. mANasa anyanA padano lopa karavAmAM maMDyo rahe che. bIjAne bhUMsI zakAya eTalo bhUMsavo. vetarI zakAya eTalo vetaravo. bIjAnI lITI nAnI karanAra A samAsa che ne jIvanalakSI! dvigu samAsa mane bhaNavAmAM sahelo lAgelo. dvigu saMkhyA priya mANasonuM pratinidhitva kare che. ddhi aTale be ane gu eTale gAya. be gAyono samUha. gAya bhAratIya saMskRti sAthe keTalI otaprota che tenuM A eka vadhu udAharaNa. samAsamAM paNa eno samAsa thayo che. navarAtrI, paMcavaTI, trikoNa vagere dvigu samAsa che. A samAsamAM hamezAM paheluM pada saMkhyA Ave. ghaNAnI bolachA ja evI hoya che jIbhane Terave AMkaDo. mArI pAse cAra gADI che. sattarame mALe rahuM chuM. cha saMsthAomAM menejiMga TrasTI chuM. sAta vakhata yuropa jai Avyo chuM. AMkaDAno aMkoDo bheravIne ja vAta kare, bALakane mAtAno aMka game che. moTAone moTAinA aMka game che. dvandva e kuTuMbakabIlAvALo samAsa che. koi ekaluM nathI. koine koi sAthe che ja. rAmalakSmaNajAnakI kaho ke sAhebabIbIgulAma kaho. rAma ane lakSmaNa ane jAnakI e eno vigraha. kuTuMbamAM to saMpanI sAthe vikalpa paNa khullA rAkhavA paDe. rAmarAvaNa rAma ke rAvaNa, divasarAta divasa ke rAta. A samAsa samAja jevo che. jaDatA nathI. corasipAhI A samAsamAM sAthe besI zake. lokazAhInA guNa-avaguNa A samAsamAM samAveza thayelA che. dvandva zabda sAMbhaLatAM mane dvandva yuddha yAda AvatuM hatuM. be jaNa laDe dvandva yuddha. sAsuvahu ane patipatnI yogya rIte ja dvandva samAsa che. chene parivAralakSI vAstavika samAsa ! A samAsa kahe che sAthe raho phAve to ane na phAve to paNa. badhA ja pada mahattvanAM te dvandva samAsa, samAna bhAva rAkhavAno. vyAkaraNanA racayitA pANini jevA dhuraMdharo kevA pANIvALA haze ke AvanAra jamAnAne pArakhI gayA haze. dUraMdezI bahu. tenuM ramaNIya udAharaNa A vyAkhyAmAM che. je samAsamAM paheluM pada gauNa (bicAruM) hoya ane eno AdhAra uttara pada para hoya te tatpuruSa samAsa. te vakhate vyAkaraNIo puruSo haze mATe Avo vicAra bedhaDaka karyo haze. A vyAkhyAne AdhAre tA. 16-10-99 'vahuvara' samAsane dvandva na gaNatAM tatpuruSa kahyo haze. te jamAnA pramANe jemAM puruSanuM cAle te. Aje ghaNIdhaNIyANI samAsane tastrI samAsa kahevo rahyo. emAM bIjA pada para badhuM nirbhara che. samAsa eTale bhASAno bhASaka parano bharoso. thoDuM lakhyuM jhAjhuM samajI jaze, samAsa eTale lAghava, sagavaDa, ghanatA. akSaronI karakasara. padono sIdho vyavahAra, joDanAra pratyaya, anvayane dUra rAkhavAnA. vaceTiyA ...vagarano sIdho sodo. rAmalakSmaNa eTale vacce 'ane'nI dalAlI nahi. samAsathI bhASA daDhabaMdha pakaDe che ane agharI paNa bane che. dazAnana eTale daza mAthA nahi paNa daza mAthAMvALo-rAvaNa. bolanAra-sAMbhaLanArane e khabara che bhASAnI evI apekSA. vyAkaraNa eTale ApaNI najare hAu. are e to ramata che ! ApaNe bhASA pAsethI kevI kevI apekSAo rAkhIe chIe; to badalAmAM bhASA ATaluMya na mAge ! sajjatA, samajaNa ane satarkatA to bhASAya mAgene ! ApaNA devone paNa samAsa priya che. tethI to bhaktoe potAnA ISTadevone eka ja nAme na saMbodhatAM navA navA samAsa yojIne saMbodhyA. iSTadeva koika nAme to dAda de ne ! A samAsamAM vadhumAM vadhu to zrIkRSNa bhagavAna mATe ja yojAya e svAbhAvika che. pItAMbara-pILuM che vastra jenuM te. bahuvrIhi samAsa, giridhArI-girine dhAraNa karanAra upapada samAsa. murAri-muranA ari. mura nAmanA rAkSasanA duzmana. mahAdeva, nIlakaMTha, cakrapANi, dInAnAtha, raNachoDa, karuNanidhAna, kamalApati vagere agaNita samAsa. upapada vyAkaraNanI dRSTie mane sahelo samAsa lAge che. 'karanAra' Ave te upapada. kuMbhakAra-kuMbhane karanAra. suvarNakAra, lohakAra, graMthakAra. A badhAM kAma to agharAM che paNa samAsa sahelo che oLakhavo. priya vadanAra priyaMvadA, premane ApanAra premadA, narma eTale AnaMda ApanAra narmadA, sarvane jANanAra sarvajJa, jahAMne jItanAra jahAMgIra ane vyAjane khAnAra vyAjakhAu banne upapada samAsa che. samAjabhAvanAnuM pratibiMba to ahIM paNa paDe che. samAjamAM kaMika karma karanAra che ene mukhya pada nathI maLatuM upapada maLe che. kuMbhakAra, lokAra, suvarNakAra ane graMthakAra to kharo ja. eka A samAsavALAne mukhya pada maLyuM che. 'payagaMbara' izvara tarapha saMdozo lai janArane, paheluM pada vizeSaNa ane bIjuM pada nAma paNa artha to trIjo ja maLe te bahuvrIhi samAsa. A samAsa rAjakAraNI lAge che. batAve eka ne kare bIjuM. vrIhi zabdano artha to cokhA thAya che. tethI zuM ! cokhA arthanI nA che. pItAMbara eTale pILuM vastra e thayo karmadhAraya samAsa. paNa pILuM che vastra jenuM te kRSNa to e thayo bahuvrIhi. pItAMbara pItAMbara paherI pItAMbaranI pUjA kare che. Ama kahIe tyAre traNe pItAMbara judAM. gajAnana-gaja jevuM jenuM Anana che te gaNapati, ahIM hAthI paNa nathI mukha paNa nathI, che gaNapati. bahuvrIhi zabda pote bahuvrIhi samAsa che. che ne majA ! bahu che vrIhi (DAMgara) jenI pAse te mANasa. dhAnyamAM cokhA UMcA sthAne birAje che. tethI vadhu DAMgaravALo dhanavAna. juo ahIM kRSisaMbaMdha Avyo ne samAsamAM. hajI to ghaNA samAsa bAkI che. paraMtu gabharAtA nahi. bIjA mane paNa nathI samajAtA. je mANasa cA, kophI, dUdha, chAza, zarabata kaMi paNa na pIe te sUpa pIe ane sUpa pIe te sauthI judo. tema saMskRtamAM koi vargamAM na bese ene mATe sukrupsamAsa kahyo che. joyuM tene samAsamAM khAvApIvA badhAno samAveza che. rAvabahAdura kamaLAzaMkara trivedIe samAsanI keTalI suMdara vyAkhyA karI che. ghaNAM pada ekaThAM thaI eka pada bane tenuM nAma samAsa. saradAra vallabhabhAi paTele dezI rajavADAMonuM vilInIkaraNa karyuM hatuM ne evuM ja. priya kavi rAjendra zukalanI eka paMkti yAda Ave che : niSedha koIno nahi, vidAya koine nahi, huM zuddha AvakAra chuM, huM sarvano samAsa chuM. mAlika : zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha diamonds mudraka, prakAzaka : nirubahena subodhabhAI zAha diamonds prakAzana sthaLa : 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400 004. phonana 3820296. mudraNasthAna * phakharI prinTiMga varksa, 312/7, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala esTeTa, dAdAjI koDadeva krosa roDa, bhAyakhalA muMbaI-400027, vizrI. muMbaI stha Page #77 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Licence to post without prepayment No. 37 0 varSa : (50) + 100 aMka : 11 0. 0 tA. 16-11-990 Regd. No. MH / MBI-South / 54 / 99 0 zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra ( prabhu& WOM 000 prabuddha jIvana pAkSika 1939thI 1989: 50 varSa 000 vArSika lavAjama rU. 80000 taMtrI ramaNalAla cI. zAha putra bhIti hamaNAM hamaNAM pAzcAtya dezomAM, vizeSataH amerikAmAM kizora vastutaH vRddhAvasthAmAM to putra mAtApitAno sAro banavo vayanA dIkarAe mAtApitAnI ke bemAMthI koI ekanI hatyA karI joIe. nItizAstrakAro kahe che : ' hoya evA kissAonuM pramANa vadhatuM jAya che. ajJAna, uzkerATa, pUrve vayasa putrIH pitAmunIvati | zALA-kaoNlejamAM anya vidyArthIo sAthe vera, mAdaka dravyonuM vyasana, nime vasi putrInuM pato nIvatI ! jUgAra, nANAMnI jarUra, IcchA na saMtoSAvI, khoTI caDavaNI karanAra [pUrva vayamAM eTale bAlyakALamAM putra pitAnA sahAre jIve che mitronI sobata athavA ekalavAyApaNuM vagere kAraNo uparAMta gana- ane aMtima vayamAM pitA putrone sahAre jIve che. ] 2' rivolvaranI sulabhatA e paNa eka mahattvanuM kAraNa AvA kissAmAM kArya karI jAya che. kizoro uparAMta yuvAna ke tethI moTI vayanA putre saMsAramAM mAtApitA ane saMtAno vaccenuM ucca koTinuM vaimanasya pitAnuM khUna karyuM hoya evA banAvo tyAM tathA anya dezomAM paNa pramANamAM to nahi jevuM ja che. Ama chatAM e saMbaMdhomAM vividha banatA rahe che. putre potAnAM mAtA ke pitAno vadha karyo hoya evA prakAranI taratamatA rahe che. snehabhaya, vAtsalyabharyA gADha saMbaMdho jIvana paryaMta TakI rahetA hoya evAM sadbhAgI mAtApitA aneka banAvo itihAsamAM paNa jovA maLe che. nAnAMmoTAM rAjakuTuMbomAM gAdI mATe athavA garAsa mATe AvI keTalIye ghaTanAo banI haze jovA maLaze. zravaNanI pitRbhakti to ajoDa che. Ama chatAM be jenI noMdha itihAsanA pAne na levAI hoya e svAbhAvika che. peDhI vacceno verabhAva paNa anAdi kALathI cAlyo Ave che. soharAba dIkarA taraphathI potAnI hatyA thavAno Dara bilakula na hoya, ane rUstama jevI dazA ghaNe ThekANe pravarte che. e mATenAM zArIrika, paNa e sAme bolaze, apamAna karaze, dhamakI Apaze, vaDha vaDha - mAnasika, naitika ane AdhyAtmika evAM ghaNAM kAraNo che. putra game karaze. sagA saMbaMdhIomAM vagovaNI karaze, potAnI saMpatti pacAvI teTalo moTo thayo hoya chatAM mAtApitAne te nAno ja lAge che ane pADaze, uDAvI deze, milakatanA bhAga mATe korTe caDaze, mAnasika evA vyavahArano atireka thatAM putranuM svamAna ghavAya che. eka karatAM trAsa Apaze, kyAMka jatAM AvatAM ke dAnAdimAM nANAM ApatAM vadhu saMtAno hoya to saMpattinI vaheMcaNIno prazna Ubho thAya che. aTakAvaze, bhUkhe mAraze ItyAdi vividha prakAranI ciMtA keTalAMye mAtApitA vahAlA putranA pakSapAtI bane che. putravadhUo gharamAM mAtApitAne vRddhAvasthAmAM rahe che. emAM paNa zArIrika mAMdagI ke AvatAM dIkarAo mAtApitA sAthe mana mUkIne vAta nathI karI zakatA. parAdhInatA pachI evI ciMtA vadhI jAya che. putranI (tathA putravadhUnI beya pakSa sAcavavA jatAM putra kaphoDI sthitimAM mUkAya che. mAtApitA paNa) satAmaNIthI trAsIne koi mAtApitAe jhera khAIne, bArImAMthI azakta che, ema azakta che, emanI mAnasika graMthio ane vahemo baMdhAI gayA che. paDatuM mUkIne, gaLe phAMso khAIne, baLI marIne potAnA jIvanano have teo jhAjhuM jIvavAnA nathI. teo bojArUpa bane che. patnI sAthe aMta ANyo hoya evA samAcAra avAranavAra chApAMomAM vAMcavA AkhI jiMdagI kADhavAnI che. AvA AvA vicAre be peDhI vaccenuM maLe che. keTalAka potAnI vedanA potAnA manamAM ja samAvIne besI aMtara vadhatuM jAya che, vinaya ane lajA lopAtAM jAya che. emAM rahe che, have potAno kharAba vakhata Avyo che evuM samAdhAna keLave paNa moToM saMgharSa thatAM hatyA ke ApaghAtanI ghaTanAo bane che. kyAreka che, mauna jALavIne dharmadhyAna tarapha vaLI jAya che athavA mAnasika putre pitAnI ke pitAe putranI hatyA karI hoya evI ghaTanAo paNa vedanAnI abhivyaktinA abhAve Diprezanane kAraNe sanamana banI bane che. potAnAM karmano udaya ane RNAnubaMdha anusAra badhuM bane jAya che athavA gAMDA thaI jAya che. che evuM samAdhAna keTalAka keLave che. je putranA janma mATe AturatApUrvaka rAha jovAtI hoya, janma badalAtA jamAnAmAM ApaNane lAge che ke ApaNAM mAtApitA vakhate utsava thato hoya, lADakoDathI ene ucheravAmAM Avato hoya, karatAM ApaNe vadhu DAhyA, samajadAra chIe, paraMtu thoDAM varSomAM ja bhaNAvIgaNAvI vepAradhaMdhe lAgaDavAmAM athavA anya koi prakAranI ApaNAM saMtAno paNa ApaNA mATe evA ja vicAra karatA thai jAya tejasvI kArakirdIvALo banAvavAnAM svapnAM sevyAM hoya, jenI pAchaLa che. kahyuM che : potAnI jAta nicovI nAkhavAmAM AvI hoya evA putra ke putro We think our fathers fool jyAre kRtaghna bane che, mAnasika saMtApa karAve che ke hatyA karavAnI so wise we grow; hada sudhI pahoMcI jAya che tyAre saMsAranI viSamatA kevI bhayaMkara che Our wiser sons, te samajAya che. no doubt will think us so. Page #78 -------------------------------------------------------------------------- ________________ ra prabuddhajIvana mANasane potAnA dIkarAo taraphathI jeTalo Dara hoya che teTalo dIkarI taraphathI nathI hoto. vastutaH potAne dIkarIno Dara lAge evA kissA javalle ja bane che. mAtA-pitAne dIkarI mATe premabharI lAgaNI ekaMdare vadhu rahe che ane je samAjamAM dIkarI mAtApitAnuM ghara choDI sAsare jAya che e samAjamAM dIkarIne mAtApitA mATe uSmAbharI sAcI lAgaNI, jhaMkhanA, umaLako, darakAra vagere vadhu rahe che. jamAinA caDAvyAthI ke bhAbhIonA maheNAM-ToNAMthI trAselI dIkarI mAtApitAthI viparIta thai gai hoya evI ghaTanAo nathI banatI evuM nathI, paraMtu emAM paNa aprIti savizeSa hoya che, Dara nahi pitA ane putrano uchera eTale jUnI peDhI ane navI peDhIno uchera. baMne vacce taphAvata haMmezAM rahevAno. duniyA satata parivartanazIla che. navI peDhIne enI jIvanazailI hoya che. yuvAno potAnI rIte AgaLa cAlavA icche che. vRddho have azakta banyA hoya che. teo sthiratA jhaMkhe che. temanAmAMthI sAhasikatA cAlI jAya che. saMtAno juvAna che, taravarATavALAM che, sAhasika che, svapnazIla che. emanI AgaLa lAMbo bhaviSyakALa che. AthI be peDhI vaccenA aMtaramAM jyAre paraspara vaimanasyanI graMthio pAkI thai gai hoya che tyAre saMgharSa ugra svarUpa dhAraNa kare che. putra pacIsa-pAMtrIsa uMmarano thAya e pachI ene potAnA pitA tarapha saMpUrNa Adara ja rahyo hoya evA prasaMgonuM pramANa ghaNuM ghaTI jAya che. oskara vAIlDe kahyuM che, 'Children begin by loving their parents. After a time they judge them. Rarely, if ever, do they forgive them.' nI bAlyakALamAM ane kizorakALamAM bALakone potAnAM mAtApitAno vizeSataH pitAno Dara rahe che. kaMika bhUla karI hoya, khoTuM bolyA hoya ke khoTuM karyuM hoya to methIpAka maLaze evI manamAM bhIti rahe che. nAnuM bALaka gabharAya che. AkuLavyAkuLa banI jAya che. emAM paNa pitAno svabhAva jo kaDaka ane krodhI hoya, hAthano chUTo hoya to bALakane vadhu Dara lAge che. bApanA eka ghAMTAthI bALaka cUpa thai jAya che. paNa pachI bALakanA manamAM pitA mATe eka prakAranI graMthi baMdhAI jAya che. yauvanamAM AvelA dIkarAo pitAnI sAthe vicAravinimaya kare che. kyAreya dalIlabAjI paNa thAya che. paNa ghaNAkharA pote sAcA hoya to paNa pitAnI sAme bolatA nathI. emanuM apamAna karatA nathI. paraMtu pitA jyAre atizaya kaDaka bane che tyAre dIkarA uddhRta javAba ApatA thai jAya che. emAMthI ja pachI saMgharSa thAya che ane chUTA paDavAnuM bane che. vRddhAvasthA Ave, zArIrika nirbaLatA vadhe, kAma na thAya, parAvalaMbI jIvana banI jAya tyAre sazakta, yauvananA taravarATavALA dIkarAone ema lAge ke badhI vAte bApA ADA Ave che. tyAre nikaTanA mitravartuLamAM te potAnA pitAne mATe paNa 'Dosalo', 'buThTho' jevA tochaDAibharyA zabdo vAparavA lAge che. kyAreka to ema bolatAM paNa acakAtA nathI ke 'have A buDhDho mare to ame chUTIe.' athavA 'DosAnA maravAnI rAha jouM chuM. te pahelAM mane saMpatti maLaze nahi.' vRddha pitAe badhI ja lagAma potAnA hAthamAM rAkhI hoya tyAM dIkarAonI lAgaNI buThThI thai jAya che. tA. 16-11-99 ja putrano janma na thayo hoya ! ema kahevAya che ke There are times when parenthood seems nothing but feeding the mouth that bites you. potAnA putrano ja jemane bhaya lAgato hoya evA lokone jIvanamAM sukhazAnti maLatAM nathI. kahyuM che : putrAdapi bhayaM yatra tatra sauravyaM hi kizam / (jyAM putra taraphathI bhaya hoya tyAM sukha kevuM ?) putranA prakAro judI judI rIte darzAvavAmAM Ave che. emAMno eka prakAra 'vairAnubaMdhI putra'no che. Avo putra nAno hoya tyAre lADakoDamAM paNa mAtApitAne mArato hoya che ane pachI moTo thatAM mAtApitAne jAnathI mArI nAkhe che. jANe pUrva bhavanuM vera levA mATe milakata ane enI vaheMcaNI e saMtAno sAthenA vaimanasyanuM moTuM kAraNa bane che. mAbApane becAra dIkarAo hoya tyAre te darekane sarakhe bhAge milakata vaheMcI ApavAmAM ghaNI samasyAo UbhI thAya che. mAbApano ekAda dIkarA pratyeno pakSapAta emAM bhAga bhajavI jAya che. milakatanA vibhAjanathI saMtAnone sarvathA sAco saMtoSa thayo hoya evuM javalle ja bane che. bhAibhAi vacceno sneha osare che. derANI-jeThANI vacce ke sAsuvahu vacce mAnasika tanAva cAlu thai jAya che. maheNAM-ToNAM dvArA abhiprAyo chatA thAya che. potAne anyAya thayo che evuM lAge tyAre dIkarAo pitAnI sAme thAya che. ugra ke ayogya vacano bole che, maryAdA tUTe che. pachI mAbApane saMtAno sAthe DarIne, sAcavIne bolavAno, kazuMka chupAvavAno vakhata Ave che. mANasanI milakata badhI ja rokaDa rakamarUpe nathI hotI. ema hoya to bhAgAkAra sahelA bane che. paNa ghara, jamIna, ghareNAM, dukAna, vepAra-udyoga vagerenA rUpamAM rahelI milakatanA mUlyAMkanamAM matabheda UbhA thAya che. pote evo bhAga levo ke na levo enA prazno UbhA thAya che. emAMthI ugra asaMtoSa pragaTa thAya che, potAnA bhAganI amuka milakata mATe potAno Agraha rakhAya che. pachI kuTuMbakaleza cAlu thAya che. hasatA vRMdAvanamAM bAvaLiyA UgavA lAge che. mAtApitAnI prasannatA haNAi jAya che. vANI vyavahAramAM pharajiyAta saMyama lAvavo paDe che. putra mAtApitAne kevo trAsa Ape tenI sAcI banelI eka ghaTanAno huM sAkSI chuM. mAbApane cAra dIkarA hatA ane cAre paraNyA tyAM sudhI AnaMda-kallolamAM teonuM jIvana eka ja gharamAM vItyuM. paNa pachI teone saMtAno thatAM, kuTuMbano vistAra thatAM ghara nAnuM paDyuM eTale chUTA thavAnI vAta AvI. milakatanI vaheMcaNImAM bhAionA mana UMcAM thayAM. mAtApitAe potAnA sauthI nAnA lADakA dIkarAne potAnA gharamAM sAthe rAkhavAnuM TharAvyuM ane moTA dIkarAo bIje rahevA gayA. eka vakhata mAe potAnA ghareNAMmAMthI eka ghareNuM moTI vahune lagna prasaMge paheravA ApyuM ane e pAchuM na AvyuM. emAMthI jhaghaDA cAlu thayA ane vadhyA. nAnA dIkarAe mAnA ghareNAMnA kabATa para kabajo jamAvI dIdho. roja sAthe maMdire darzana karavA jatAM mAtApitAne eka divasa nAnA dIkarAe tyAM moTI vahu sAthe khAnagI vAta karatAM joyAM ane eno vahema vadhI gayo. rakhene mAtApitA koine ghara lakhI Ape to potAne phUTapAtha para rakhaDavAno vAro Ave. eNe mAtApitA para kabajo jamAvI dIdho. gharanI bahAra javAnI manAi pharamAvI dIdhI. mAbApa bahu karagaryA tyAre mAtApitA vArApharatI maMdire jAya ane te paNa nokara sAthe jAya evI chUTa maLI, eka divasa dIkarAne kahyA vinA pitA bahAra gayA. te divase sAMje dhamAla macI gai. uzkerAyelA dIkarAe dhamakI uccArI dIdhI ke 'havethI gharamAMthI jo bahAra paga mUkazo to jAnathI mArI nAkhIza.' pachI maMdire javAnuM paNa baMdha karAvyuM. mAtApitAno sauthI lADako dIkaro hoya ane tenA taraphathI AvI gaMbhIra dhamakI maLe to keTaluM Page #79 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-11-99 prabuddhajIvana vasamuM lAge ! mAtApitA sUnamUna banI gayAM. potAnA pApano udaya enI sarakhAmaNImAM huM to kaMI ja pUchato nathI. mATe mArI sAthe che ema mana manAvI vRddhAvasthAmAM zAntithI divaso pasAra karavA AvI uddhata rIte vartatAM tane zarama AvavI joIe. dIkaro cUpa lAgyAM. paNa pachI banyuM evuM ke e nAnA dIkarAne eka divasa kamaLo thai gayo. thayo. emAMthI kamaLI thaI ane bharayuvAnImAM ja akALe enuM keTalAka vakhata pahelAM gujarAtanA eka zaheramAM eka bhAInI avasAna thayuM. satata bhayamAM rahetA kRzakAya banI gayelAM mAtApitAe sAthe emanA eka mitrane tyAM mAre javAnuM thayuM hatuM. mitra bAra e divase AMsuM na sAya, paNa bhayamAMthI mukta thayAnI rAhata gayA hatA. daramiyAna mitranA vayovRddha pitAzrI amane maLavA anubhavI. potAnA rUmamAMthI beThakanA khaMDamAM AvyA. teo vidhura thayA hatA - pAzcAtya dezomAM yuvAna ke kizora dIkarA sAthe aNabanAva ke eTale potAnA gAmamAMthI zaheramAM dIkarAne tyAM rahevA AvavuM paDyuM jhaghaDo thatAM mAtApitAne mRtyuno Dara lAge che. uzkerAyelo dIkaro hatuM. pote eka kaoNlejamAM AcArya hatA ane nivRtta thayA tyAM sudhImAM kyAre acAnaka gana laIne dhasI Avaze e kahevAya nahi. jyAM potAnI yazasvI kArakirdIne lIdhe ghaNuM mAnapAna pAmyA hatA. potAnA ghAtaka zastro sulabha che tyAM Avo Dara vizeSa rahe che. AvI ghaTanAo e sukhI divaso vAgoLatAM teo betraNa vAra bolyA ke Those potAnA deza-pradezamAM vAraMvAra banatI hovAthI paNa manamAM Dara pesI were the golden days of my life." A vAtacIta cAlatI jAya che. amerikA ane bIjA dhanADhya dezomAM mAtApitAnuM khUna hatI tevAmAM emanA dIkarA AvI pahoMcyA. AvatAMnI sAthe potAnA karanAra dIkarAo ghaNuMkharuM kizorAvasthAnA hoya che. emane sAcI vRddha pitA upara tUTI paDyA, "golDana, golDana, golDana...je Ave salAha ke sAMtvana ApanAra koI hotuM nathI. teo mAnasika samatulA tenI AgaLa basa golDana, golDana karyA karo cho ? bIjuM kaMI sUjhe. gumAvI de che. eTale jyAre acAnaka jhanUna caDI Ave tyAre hatyAnI che nahi? jAva tamArA rUmamAM beso.' A sAMbhaLI ame to DaghAi durghaTanA banI jAya che. pAzcAtya dezomAM chUTAcheDA ane punarlagnanuM gayA. vayovRddha pitA cUpacApa potanA rUmamAM cAlyA gayA. meM pramANa vadhatuM jAya che. eTale mAtApitA ane saMtAno vacce lAgaNI pitAzrIno bacAva karavA prayatna karyo, paNa e mitrane mArI vAta rahetI nathI. sAvako dIkaro ke sAvakI mA athavA sAvakA bApane rUci nahi. ekabIjA pratye manamAM ja dhRNA hoya che. vera levAnI vRtti jora pakaDe vRddha mAtApitAnI AvI TevanI ghaTanA ghera ghera banatI haze ! che. dostArono Teko maLI jAya che ane kAvataruM racAya che. moTAM mAtA ane pitA bemAMthI ekanI vidAya thAya te pachI paristhiti gharo, ekAMta ane zastranI sulabhatAne lIdhe hatyAnI ghaTanA banatAM vadhu karUNa bane che. have dIkaro ke dIkarAo joramAM AvI jAya che. vAra nathI lAgatI. putravadhUo temAM sAtha Ape che. sAcI khoTI bhaMbheraNI thAya che. vartamAna samayamAM viDiyo gemanA prakAranA jugAranuM vyasana asatyano Azraya levAya che. vaDIlanI have garaja rahetI nathI. vadhatuM jAya che. jugAramAM moTI rakama hArelA kizoro paisA kaDhAvavA bhUtakALa bhUlAI jAya che. emAM paNa vaDIla vyakti mAMdI paDe che mAtApitAne mArI nAMkhavAnI dhamakI Ape che. dArU athavA mAdaka tyAre temanI lAcArI vadhI jAya che. padArthonA vyasanane lIdhe unmAdI banelo dIkaro paNa ghenamAM bhAna bhUlI pitAnuM kAsaLa kADhI nAkhe che. AvI ghaTanAonuM pramANa ekavAra gujarAtanA eka nAnA gAmamAM amAre eka saMsthAnI pAzcAtya dezomAM vadhu bane che. emAM TI.vI. para vAstavikatAnA mulAkAta pachI gAmano mukhya vepArIne tyAM jamavA javAnuM hatuM. nAme batAvAtI AvI ghaTanAonI asara paNa thAya che. paraspara oLakhANa nahotI, paNa saMsthAnA teo hodedAra hovAne dvAvasthAmAM mANasane ekanI eka vAta vAraMvAra levI te nAte emane tyAM jamavAnuM hatuM. ame emane tyAM gayA. makAnamAM vAgoLavI game che. vRddhAvasthAnI A eka mAnasika nabaLAI che. nIce vizALa moTI dukAna hatI. khAssI gharAkI hatI. vepAra dhamadhokAra paraMtu te pratye sahAnubhUtibharyuM sahanazIlatAnuM valaNa apanAvavuM lAgyo. uparanA mALe emanuM vizALa ghara hatuM. dAdara caDI upara joie. eka vaDIla janA vakhatanuM dhyAna Ape che. eka bApA gayA tyAM bahAra parasALamAM bAtharUmasaMDAsa pAse eka melI godaDI potAne tyAM hisAbanA copaDAmAM gharanI bIjI vigato paNa lakhatA. para eka vayovRddha saMjana beThA hatA. ame jamavA beThA tyAre eka emano doDheka varSano dIkaro jyAre bolatAM zIkhyo tyAre eka vakhata thALI emane paNa pahoMcADavAmAM AvI. mArAthI sahaja pUchAI gayuM, bArIe, kAgaDo AvIne beTho. nAnA bALake pUchyuM, "bApA, A vaDIla koNa che ?' yajamAne zaramAI jatAM dhImA avAje mane kahyuM. zuM che ?' bApAe kahyuM, "kAgaDo'. thoDIvAra pachI chokarAe pharIthI "mArA phAdhara che. khAMsIne lIdhe Akho divasa khoM khoM kare che. ane pharIthI bApAe kaI kAga che ema nAnA bALake chokarAMonuM bhaNavAnuM bagaDe che ane gharamAM hoya to kaTakaTa kare che. AThadasa vAra pUchyuM ane jeTalI vAra pUchayuM eTalI vAra bApAe vAIphathI e sahana thatuM nathI. eTale bahAra jagyA karI ApI che. copaDAmAM noMdhI lIdhuM. Ama roja kAgaDo Ave ane roja bALaka emane ya zAnti ane amane ya zAnti." AThadasa vakhata pUche ane jeTalI vAra bALake pUchayuM hoya eTalI vAra jamIne ame badhAM nIce UtaratAM hatAM. huM chelle hato. meM vaDIlane bApA copaDAmAM lakhI le. bhAvapUrvaka namaskAra karyA. teo koI sAMbhaLatuM nathI enI khAtarI pachI to bALaka moTuM thayuM ane pUchavAnuM baMdha thayuM. dIkaro moTo karI dhImetha baMdha thayuM dIro moTo karI dhImethI gaLagaLA avAje eTaluM ja bolyA, "kAThiyAvADathI thayo ane lagna thayAM. have vRddha pitAnI vAto ene aLakhAmaNI hAthapaga ahA paMcamahAlamAM AvA AkhI dukAna ma ekale hAthe lAgavA mAMDI. koI vakhata samaja na paDe ke yAda na rahe to bApA jamAvI. dIkarAne to taiyAra bhANe besavA maLyuM che. have huM lAcAra bIjI vAra pUchatA, paraMtu tyAre dIkaro apamAnajanaka avAje kaheto, chuM. DarIne jIvuM chuM. divaso jhaTa pUrA thAya enI rAha jouM chuM. Aje ekanI eka vAta keTalI vAra pUcho cho ?' eka vakhata bApAe jano mArI vArI che. kAle eno vAro Avaze.' copaDo maMgAvI dIkarAne vaMcAvyuM ane kahyuM ke "tuM nAno hato tyAre pitAputra vacce paraspara premanI koI lAgaNI rahI nahotI; balake kAgaDA mATe "bApA A zuM che?' ema roja keTalI vAra pUchato hato? lAgaNI have dhikkAranI hatI. Page #80 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-11-99 potAnAM saMtAnomAM dIkaro hoya ke dIkarI, e vacceno bheda have paNa choDI devuM joIe. enI pAsethI sArAmAM sAruM kAma levuM hoya ghaNA dezomAM ocho thato jAya che. jemane saMtAnomAM phakta eka ja to ene mitra jevo gaNavo joie. dIkarI hoya tene putra na hovAthI keTaloka Dara raheto nathI. eka vRddhAvasthAmAM mAtApitAe potAnI zArIrika ane svabhAvagata athavA vadhAre dIkarA dharAvanArane vRddhAvasthAmAM je samasyAono maryAdA samajI levI joIe. jIvana satata parivartanazIla che. navI bhoga thavuM paDe che teno khyAla aputra mANasone ocho Ave che. peDhIne potAnA jamAnAnI phUTapaTTIthI mApavI na joie. "ame AvA jema nisaMtAna rahevAthI keTalIka upAdhiomAMthI bacI javAya che tema hatA ane tame AvA thaI gayA" ema kahI navI peDhIne utArI keTalAka AnaMdathI vaMcita paNa rahevAya che. dIkarAe khUnanI dhamakI pADavAnI vRttine saMyamamAM rAkhavI joie. jUnI AMkhe navA tamAzA ApI hoya, jhanUnI svabhAvano hoya ane ghAtaka hathiyAra sulabha udAratApUrvaka jovA joIe. anivArya lAge to ja sUcana karavuM, paNa. hoya evAM mAtApitAe satata ciMtA ke dhrujArI je anubhavI hoya AgrahI na banavuM joIe. navI peDhInA vikAsamAM irAdApUrvaka teno khyAla niHsaMtAna mAtApitAne hoto nathI. te to anubhave ja ADakhIlIrUpa na thavuM joie. saMgharSanA viSayo TALatAM zIkhavuM joIe samajI zakAya evI vAta che. ane vAtsalya ane uSmAthI jIvanane susaMvAdI banAvavAnI kalA. bhAratIya sAMskRtika paraMparA pramANe to putra soLa varSanI uMmarano hastagata karavI joIe. "AjanA juvAniyAo bagaDI gayA che' thatAM pitAnA mitra jevo gaNAya che. kahyuM che : evA bhrAmaka khyAlomAMthI mukta banavuM joIe. jyAM AvuM thAya che lAlayeta paMca varSANi dazavarSANi tADayet / tyAM putrano Dara raheto nathI. evA gharomAM putra ghaDapaNamAM lAkaDIrUpa prApte tu SoDaze varSe putre mitravadAcaret // bane che. bALaka pAMca varSanuM thAya tyAM sudhI enuM lAlanapAlana karavuM pitAnA badhA ja vicAro sAthe pote saMmata na hovA chatAM emane ene lADa laDAvavA, pachInAM dasa varSa ene rItabhAta vagere zIkhavavA, emanuM jIvana emanI rIte jIvavA devuM joIe ema sAcI rIte jokhamamAMthI bacAvavA ghAka rAkhavI joie, jarUra paDe to mAravuM paNa mAnIne emane sarva prakAranI anukULatAo karI ApanAra saMtAno joie ja. paraMtu dIkaro soLa varSano thAya tyAre samajaNo thAya che. paNa aneka sthaLe jovA maLe che. mAtRbhakti ane pitRbhaktinAM svataMtra rIte vicArato thAya che. keTakeTalI bAbatamAM enAM salAha- javalaMta udAharaNo paNa keTakeTalAM jovA maLe che. sUcana kAma lAge che. soLa varSa pachI dIkarAne mAravAthI te sAme jemane Dara joito nathI emaNe bIjAne DarAvavAnuM pahelAM baMdha thai jAya che. have enAmAM zArIrika tAkAta paNa AvI hoya che. karavuM joIe. eTale mAbApe mAravAnuM choDI devuM joIe. bahu zikhAmaNa ApavAnuM || ramaNalAla cI. zAha karavA DaoN. bipinacaMdra hIrAlAla kApaDiyA * 0 67 che. jainadarzana tenA AgavA pAribhASika zabdothI mazahura che. temAMno che, nAma ane gotra vIsa koTAkoTi sAgaropamanI sthitinuM hoI zake eka zabda che "karaNa'. karaNo traNa che. tenAM nAma A pramANe cheH che, jyAre AyuSyanI utkRSTamAM utkRSTa sthiti tetrIsa sAgaropamAM yathApravRttikaraNa, apUrvakaraNa ane anivRttikaraNa. pramANe hoI zake che. teonI jaghanyamAM jaghanya sthiti A pramANe A jagata anAdi ane anaMta che eTale ke teno Adi nathI cheH vedanIyanI bAra muhUrta mAtranI che. nAma ane gotra ATha muhUrtanI temaja teno aMta paNa nathI. tene koie saryuM nathI. teno koI aMta sthitivALuM che. jJAnAvaraNIya, darzanAvaraNIya, mohanIya, AyuSya karanAra nathI. pravAhanI jema te gatizIla che. temAM be mukhya tattvo ane aMtarAya A pAMcanI sthiti aMtaramuhUrta mAtranI hoya che. sAteya te jIva ke cetana ane jaDa. cetana ane jaDanA saMyogathI saMsAra che. karmonI utkRSTa sthiti 230 koTAkoTi sAgaropama vattA AyuSyanI, jaDa evA karma ke karmavargaNAthI saMsAra che. te baMne chUTA thai jAya 33 sAgaropamanI sthiti hoi zake. zubhAzubha bhAva ke athavA to jaDa evA karmanA saMparkamAMthI, samAgamamAMthI, saMyojanamAMthI adhyavasAyAdithI temAM satata vadhaghaTa thatI ja rahe che. cetana evo AtmA mukta thatAM te cetana tattva karma baMdhanamAMthI chUTo pANImAM keTalAMka bahu lIsA, goLa, caLakatA nAnA moTA paththaro, - thaI mokSapade pahoMce che. jovA maLe che. koNe tene AvA banAvyAM? koie nahIM. ApoApa jainadarzanamAM karmonA mukhya ATha bhedo batAvyA che. temAMnA cAra ghaNAM varSothI athaDAtAM kuTAtAM, ghasAtAM te AvAM banyAM che. ghAtI karmo che ane cAra aghAtI karmo che. AtmAnA mULa guNa- AtmAnI sAteya karmonI utkRSTa sthiti je 230 koTAkoTi dharmono nAza karanAra, hRAsa karanAra, ghAta karanAra hovAthI te ghAtI sAgaropama vattA 33 sAgaropamanI ApaNe upara joI gayAM te tarIke gaNAya che. jJAnAvaraNIya, darzanAvaraNIya, mohanIya ane AtmAne anAdikAlIna jaDa karmonA saMyogathI sarvathA mukta karavA aMtarAya ghAtI karmo che ane vedanIya, AyuSya, nAma ane gotra sauthI prathama jarUriyAta che bhavitavyatAnI, pachI kALanI, tyArabAda aghAtI karmo che. karmasaMtAnaveSTita thavAmAM tenA mATe pAMca nimitto karma ane puruSArthanI che. jo bhavyatva svabhAva na hoya to te che; jevAM ke mithyAtva, avirati, pramAda, kaSAya ane yoga. teonI bhavitavyatAvazathI jIva vyavahArarAzimAM Ave kALanI anukULatA na utkRSTa sthiti eka sarakhI nathI. jJAnAvaraNIya, darzanAvaraNIya, pAme ane bhavyatva svabhAva hoya chatAM paNa bhavitavyatAnI anukULatA vedanIya ane aMtarAyanI utkRSTamAM utkRSTa sthiti trIsa koTAkoTi vagara to vyavahArarAzimAM paNa AvI na zake. to kALa sAnukULa sAgaropama pramANanI che, mohanIyanI sittera koTAkoTi sAgaropamanI thAya ja kevI rIte? jo bhavyatva svabhAva ane bhavitavyatA anukULa Page #81 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-11-99 prabuddhajIvana hoya to vyavahAra-rAzimAM tene game tyAre kALanI sAnukULatA thavAnI. guNo upArja athavA pAcho haThI jAya. ahIM Avelo jIva puruSArtha jyAMsudhI kALanI anukULatA na maLe tyAM sudhI karmonI kaMIka anukULatA na kare, pragati na sAdhe to asaMkhyAta kALe te pAcho ja paDe. maLavA chatAM paNa te nirarthaka nIvaDavAnI. kemaka karmanI sAnukULatA AgaLa UhApoha karIe te pahelAM graMthi zuM che te samajI laie. koIpaNa rIte anAdikAlIna jaDa karmone sarvathA dUra karavAnI icchA graMthi eTale karmagraMthi. karmagraMthi zenI banelI hoya che. jIvane saMsAramAM paNa samartha na nIvaDe. bhaTakavAnuM, rakhaDavAnuM, eka yonimAMthI bIjI yonimAM javAnuM kAraNa jIva jyAre caramAvartana pAme te pachI ja karmanI anukULatA rAgadveSanI banelI graMthi che. A graMthi atyaMta kaThora, gUDha, dubhegha bhavitavyAdi anukuLa hoya to te kAryasAdhaka nIvaDe. caramAvartamAM hoya che. teSa karatAM rAga vadhu tIvra hoya che tethI tIrthakarone vItarAga paNa karmonI utkRSTa sthiti kSaya thaye zuddha dharmasvarUpa samyakatva je kahA che nahIM ke vItaSa. A rAga te pAponA bApa kalpavRkSa jevuM che tenA bIjanI ja prApti thAya. caramAvatakALa mAtra mithyAtva-mohanIyanuM pariNAma che, pharajaMda che. rAgadveSanI banelI bhavyAtmAone ja prApta thAya. paraMtu karmonI utkRSTa sthitino hrAsa A karmagraMthi utpanna thatI nathI paNa pragaTe che, je jIva mAtrane bhavyAtmAone ja thAya tevuM nathI; abhavyo temaja durbhavyone paNa anAdikALathI hoya che. A graMthi apUrvakaraNa dvArA bhedAya che. tethI prApta thai zake che. caramAvartakALamAM AvyA pachI jIva acaramAvartImAM graMthideze AvyA pachI te bhedavAno puruSArtha karavAno che. jato nathI ! karmonI vadhaghaTa thayA ja kare te upara joyuM. ' je bhavyatmAo yathApravRttikaraNa pAme che teomAM jyAM sudhI jIva jyAre ATheya karmonI utkRSTa sthitimAM hoya tyAre te duSTa 32 apUrvakaraNa pragaTe nahIM tyAM sudhI temAM ja vartatA hoya che. samyakatvarUpa AzayavALo hoya che. tethI te dharma pAmI zakato nathI. paraMtu tuM zuddha dharmanA bIjAdinI prApti paNa tenA dvArA ja thAya che. jIva AyuSyakarma sivAyanA karmonI sthiti eka koTAkoTi sAgaropamanI graMthidezane yathApravRttikaraNa dvArA pAme che. tyArabAda dravyazrata ke thAya tyAre ja te samyakatvanuM bIja pAme. te mATe azubha pariNAma dravyacaritra paNa yathApravRttikaraNa dvArA prApta kare che. caramAvartakALane pragaTe nahIM, pragaTe to tIvra na bane. zubha pariNAma thatuM rahe, tIvra pAmelo jIva samyakatvanA bIjAdine yathApravRttikaraNa dvArA ja pAme banatuM rahe tyAre AmAM guNasaMpanna banI vadhu ne vadhu karma nijerA che. AthI samajI zakAya che ke yathApravRttikaraNa citravicitra prakAranuM kare che. karaNa che. abhavyone, dubharyone ane apUrvakaraNane nahIM pAmelA anAdikAlIna karmamasaMtAnasaMveSTita jIve durlabha samyakatvane bhavyone paNa yathApravRttikaraNa hoya che. bhavyAtmAo ja pAmavA mATe sau prathama karmasthiti ghaTADavI paDe. jyAre karmonI sthiti yathApravRttikaraNa dvArA graMthideze AvyA pachI bhavitavyatAdinA suyoge eka koTAkoTi sAgaropama jeTalI ghaTI jAya ane temAM paNa eka puruSArtha karI apUrvakaraNa pAmI zake che. abhavyo tathA durbhavyone palyopamanA asaMkhya bhAga jeTalI khape tyAre karmalAghava pAmelo jIva ekamAtra yathApravRttikaraNa sivAya koI pariNAma hoto nathI. graMthideze pahoMcelo kahevAya. tethI vadhAre sthitivALo jIva graMthideze bhavyAtmAone traNe pariNAmo upalabdha thai zake che. bhavyAtmAo paNa pahoMcI zakato nathI. te che ke jeono saMsArakALa eka pudgalaparAvartathI adhika nathI. AvA AtmAone bhavyAtmA kahI zakAya. teo graMthideze AvyA graMthideze AvavA mATe yogya karmasthitinI laghutA potAnA pachI bhavitavyAdinI sAnukULatAe pragatizIla thaI apUrvakaraNa dvArA irAdApUrvakanA prayatnathI prApta thatI nathI. nadIghoLapASANa jAye rAgadveSanA gADha pariNAmo rUpI graMthi bhedI nAMkhe che. teo tyArapachI prApta thAya che. A sthiti yathApravRttikaraNa dvArA e karma khapatAM thai zake che. kemake abhavyo ane durbhavyo graMthideze AvI zake che. bhavya ja anivRttikaraNa dvArA samyakatvane pAme che. tyAre teono saMsArakALa 1. vadhumAM vadhu ardhapudgalaparAvartathI kaMIka nyUna hoya che. jIvo graMthibhedavAno puruSArtha karmalaghutA vagara karI zakatA nathI. te jinezvaroe pratipAdita RtacAritrAtmaka gharma dravyathI te jIvo ja yathApravRttikaraNa dvArA graMthideze AvyA pachI jIva apUrvakaraNa pAmI zake che ke je jIvo graMthideze pahoMcavA jeTalI karmalAtA pAmelA pAme tevo niyama nathI. jIva te dvArA anekavAra graMthideze Ave ane hoya, je jIvonI bhavitavyatA sAnukuLa hoya, yathApravRttikaraNa sadhI apUrvakaraNa na pAmyo hoya. apUrvakaraNa ane anivRttikaraNa mATe pahoMcelA hoya teo mokSanA advaiSanA yoge dravyathI utkaTa gaNAtA tema nathI. graMthideze AvyA vinA apUrvakaraNa na pAmI zakAya. je sAdhupaNuM keLavI navanaiveyaka sudhI AvI zake che, tathA navapUrvanA jIva graMthideze AvyA pachI apUrvakaraNa pAme tevo jIva te karaNa dvArA zrutajJAnane paNa meLavI zake che. ahIM zuddha bhAvanI khAmInA lIdhe niyamA graMthine bhede ane te bhedI anivRttikaraNa paNa pAme. tevo vAstavika phaLa maLatuM nathI. AvAM jIvo rAgadveSanA pariNAme tyAM jIva samyakatvane paNa pAme ja. A be karaNo vagara koI jIva paNa azubha karmo upArje che je temane saMsAramAM bhaTakAvanArA bane samakitI thai na zake. AthI zuddha dharmarUpa samyakatva pAmavA apUrvakaraNa che. tethI graMthideze AvyA pachI apUrvakaraNa pAmavA jeTalI lAyakAta mATe prayatnazIla rahevuM joie. pragaTe to graMthidezanI ane te pachInI prApti saphaLa thAya. abhavyo aparvakaraNa eTale zuM ? karaNa eTale adhyavasAya ke pariNAma. svabhAve ja evA hoya che ke graMthideze AvyA pachI apUrvakaraNa apUrva eTale pUrve prApta nahIM thayelo. anAdi mithyAdaSTi jIvane pAmavAnI temanI lAyakAta hotI nathI. durbhavyone kALanI pUrvanA anaMtakALamAM Avo suMdara pariNAma prApta thayo nathI. AvA aparipakvatA naDe che. teo svabhAve muktigamananI yogyatA hovA vijhi koTinA saMdara pariNAmane apakaraNa kahevAya che. rAjyanI chatAM paNa graMthidezAdinI prApti apUrvakaraNa pragaTAvavA jeTalI lAyakAta guDha gAMThane bhedavA A pariNAma samartha nIvaDe che. apUrvakaraNa pragaTAvavA saphaLa banatI nathI. bhavyo paNa tyAre ja saphaLa banI zake pragaTAvavA sahelo upAya zrI jinezvara devoe pratipAdita ke jyAre bhavitavyatAdinI anukULatA prApta thaI hoya. dharmakriyAonuM bahumAnapUrvaka gadgad dile ekAkAra, tanmaya, tadrupa graMthideze pahoMcI jIva AgaLa vadhI zake tema pAcho paNa paDI thaI yathAzakya sevana karavuM joie. samyakatva tethI apUrvakaraNathI ja zake. asaMkhyakALe ahIM Avelo jIva AgaLa vadhI samyakatvAdi sAdhya che. rAga-dveSa hoya che, tethI jIve dharmane viSe rAgane ane bhA. Page #82 -------------------------------------------------------------------------- ________________ sAka prabuddhajIvana tA. 16-11-99 pApane viSe dveSane yojavAno prayatna karavAno puruSArtha karavo joIe. pramANe badhAM ja jIvo anAdi mithyAtvI prathama aupathamika samyakatva karmodaye viSayakaSAyanI anukuLatA para rAga ane pratikULatA para ja pAme evo niyama nathI. AvAM jIvo aupazamika samyakatva pAmyA dveSa thaI jAya. tene pAtaLA pADavA tathA ukheDI nAMkhavA prayatnazIla vagara lAyopazamika samyakatvane pAme. AvAM jIvo anivRttikaraNa thavuM hitAvaha che. apUrvakaraNa pAmelo jIva anivRttikaraNa tarata ja dvArA kSAyopathamika samyakatvane ja pAme che. baMne mato e vize saMmata pAme che. anivRttikaraNa pariNAma AtmAnA samyakatva rUpa pariNAmane che ke kSAyika samyakatva pAmavA kSAyopathamika samyakatva ja kAryarata utpanna karyA vagara rahI zakato nathI. thaI zake che. samyagdarzana guNane pragaTa karanAro jIva yathA-pravRttikaraNa dvArA saMsAramAM athaDAtAM, kUTAtAM cAra gatinA jIvo ghaNI vAra karmalAghava prApta karI graMthideze Ave che. puruSArtha karI apUrvakaraNa yathApravRttikaraNa karI pAchA paDI paNa jAya. je jIvo A prayatna pAmI dhana-rAgadveSanA pariNAma svarUpa karmagraMthi bhedI jIvamAM je potAnA puruSArthathI kare che, pelo prayatna nadIghoLapASANa nyAya pariNAma pedA thAya te pariNAma anivRttikaraNa nAme oLakhAya che. pramANe hato. svapuruSArthanA A prayatnane zuddha yathApravRttikaraNa Avo jIva samyakatvanA pariNAmane pAmyA vinA pIchehaTha karato nathI kahevAya. temAM saMsAra pratye aNagamo, mokSanI ruci, mokSanI tene anivRttikaraNa kahe che. apUrvakaraNa pachI samyakatva meLavyA vinA tAlAvelI, pudgalAnaMdI ke bhavAbhinaMdIpaNAne rAmarAma, ghama pAcho haThato nathI; paraMtu te tarata ja samyakatvanA pariNAmane pAme jANavAnI icchA, gharmadAtA guru pAse jaI dharmazravaNecchA, sAMbhaLelA tevuM na paNa bane. apUrvakaraNa dvArA jIve rAgadveSanI gAMTha bhedI paraMtu gharmanuM ciMtana ane manana, jemAM puruSArtha to che ja ane tethI tene mithyAtva mohanIyano vipAkodaya cAlu che tethI te cAlu hoya tyAM zuddha yathApravRttikaraNa kahevAya. zuddha yathApravRttikaraNa pachI apUrvakaraNa, sudhI samyakatvano pariNAma pragaTI zakato nathI. tyArabAda anivRttikaraNa pachI samyakatva. samyakatva pragaTa thayA pachI apUrvakaraNa dvArA rAgadveSanI tIvra gAMTha bhedanAro jIva eka pudgala parAvartamAM mukti. jo te jIva samyakatvane vamI na nAMkhe anivRttikaraNa dvArA evI avasthA pedA kare jemAM mithyAtva to ardhapugala-parAvarta karatAM asaMkhyAta palyopamathI nyUna evA mohanIyano sarvathA udaya ja na hoya ke teno vipAkodaya na hoya. samayamAM tenI mukti nizcita. A avasthA apUrvakaraNa na karI zake jayAre zubha pariNAma mAtra jainadarzane be prakAranA gharmanI vyavasthA karI che. gRhidharma ane anivRttikaraNa ja karI zake che. sAdhudharma. baMnenuM mULa samyakatva che. te sahita baMne prakAranA dharmanuM - atre be vibhinna mato pravarte che. eka matamAM A kArya apUrvakaraNa vyakti ArAdhana kare tene sAcA svarUpamAM dharmArAdhanA kahI zakAya. kare che, bIjA mata pramANe te anivRttikaraNa kare che. mithyAtva AvuM ArAdhana ja ArAdhaka jIvane vAstavika phaLa ApanAre thaI mohanIyanA jeTalAM daLiyA udayamAM Ave tene khapAvI nAMkhe che. je zake che. tethI gharmArAdhana karavAnI icchAvALA bhAgyazALIoe. udayamAM AvanArA hoya tenI sthiti ghaTADI nAMkhe che. te kALamAM ja samyakatvanA pragaTIkaraNano puruSArtha karyA karatA rahevuM joIe. ane udayamAM lAvI de che athavA to tenI sthiti vadhArI de che ke jethI A puruSArtha karmagraMthine bhedavAnI dizA taraphano ja hovo joIe. te kALamAM udayamAM ja na Ave, vadhAre sthiti karelA daLiyA upazama jeo A pramANo samyakatva guNane pAmyA hoya temaNe samyakatvane samyakatvanA aMtamuharta kALamAM udayamAM na Ave. teno vipAkodaya dina pratidina vizeSa ne vizeSa nirmaLa banAvyA karavAno prayatna, na hoya ke pradezodaya na hoya. bIjA mata pramANe A kArya ane puruSArtha karyA karavo joie. * anivRttikaraNathI nahIM paNa apUrvakaraNathI saMpanna thAya che. pharI ahIM eka camatkArika ghaTanA joI laIe. anAdi mahAmithyAtvI joIe to traNa rItanuM kArya thAya che. mithyAtvamohanIyanA daLiyA koI jIva jIvananA chellA aMtamuhUrtamAM yathApravRttikaraNA kare. zuddha udayamAM ja na Ave, athavA tenI sthiti ghaTADI naMkhAya ane tema yathApravRttikaraNa kare, apUrvakaraNa kare, karmagraMthane bhede, anivRttikaraNa. na thAya to te sthiti vadhArI devAya. paNa kare, samyakatva pAmI vamI na nAMkhatA tene zuddha, zuddhatara, zuddhatama traNa prakAranA daLiyA viSe joie. mithyAtva mohanIyanA karI mokSalakSmIne varI paNa zake. A eka camatkArika ghaTanAnI daLiyAnA traNa puMja karAya che. mithyAtva mohanIyanA sattAgata daLiyAM saMbhAvanA mAtra che. paikInA jeTalAMne zuddha karAya eTale ke mithyAtvarUpI maLathI mukta banAvI zakAya tene zuddha banAvI de. bAkInA daLiyAne aIzuddha zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanA upakrame saMghanA AjIvana banAvI zakAya to ardhazaddha banAvI de. te karyA pachInA avaziSTa sabhya kavi zrI zaila pAlanapurI (zrI zailezabhAI hiMmatalAla | daLiyAM azuddha ja rahe. , koThArI) nA gajhalasaMgraha "jhUrato ullAsanA vimocananI - A rIte traNa puMjanA daLiyAne eka je zuddha thayA te samyakatva mohanIya tarIke oLakhAya, bIjo mizra ke ardhazuddhane mizramohanIya kAryakrama zrI navInacaMdra dalapatalAla mahetAnA saujanyathI tarIke ane trIjo azuddha puMja te mithyAtva mohanIyano puMja tarIke guruvAra, tA. 6ThThI jAnyuArI 2000nA roja tejapAla oLakhAya che. muhapattinA paDilehaNamAM Ama bolIe chIe ke oDiToriyama (govAliyA TeMka, muMbaI) mAM sAMje 7-00 samyakatva mohanIya, mizra mohanIya, mithyAtva mohanIya pariharuM. kilAke yojavAmAM Avyo che.. te be prakAranA matAMtaro A pramANe cheH eka mata pramANe apUrvakaraNa, | saMghanA sarva sabhyone padhAravA nimaMtraNa che. veLA ja mithyAtva mohanIyanA traNa puMja karAya che. jyAre bIjA mata nirubahena esa. zAha pramANe te anivRttikaraNamAM thAya che. anya matAMtaro A pramANe, cheH samyaka vanA pariNAmane pAmanArAM anAdi mithyAdaSTi dareke dareka dhanavaMtarAya TI. zAha jIva sau prathama aupazamirka samyakatva ja pAme jyAre bIjA mata maMtrIo Page #83 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-11-99 prabuddhajIvana AcAryazrI AnaMdazaMkara-dhruvanI arthaghaTanazakti DaoN. raNajita paTela (anAmI) sAla 1938, sAkSarasattama pro. ba. ka. ThAkora amadAvAdamAM emanA parama mitra zrI ratilAla lAkhiyAne baMgale UtarelA. pro. anaMtarAya ma. rAvaLa sAhebanA AdezathI mAre mAro prathama kAvyasaMgraha nAme 'kAvyasaMhitA' pro. ThAkorane bheTa ApavA mATe javAnuM hatuM. huM zrI lAkhiyAne baMgale gayo. pro. ThAkoranI dehayaSTi joi prathama to huM DaghAI gayo ! badho vidhi patI gayA bAda, meM baMneya mahAnubhAvonI javAnI anumati mAgI eTale pro. ThAkora kahe : 'have javAna ! tuM kyAM javAno ?' meM kahyuM : 'mArI hosTela 52.' e kahe : 'mAre mArA mitra ANaMdazaMkara dhruvane baMgale javuM che. tuM tAro khabho ghIrIza ?' meM kahyuM : 'eka nahIM be'...ane vAto karatA, dhIme dhIme amo pro. dhruva sAhebanA (vasanta' baMgale pahoMcyA, pADiyALI vidvattA ne gaMbhIratAvALA pro. dhruvanI tulanAe mane pro. ThAkora vAtoDiyA, TIkhaLI ne rasika lAgyA, mAMDa pAMceka miniTa huM beTho hoiza e daramiyAna, meTrIka pachI kaoNlajamAM javAne badale nokarImAM bagADelAM mArA traNa varSano kacavATa sAMbhaLI pro. dhruva sAheba kahe : 'Mr. Patel, Don't take life so seriouly. Take it as a huge joke.' pro. ThAkoranA mukhamAM zobhe evA A zabdo pro. dhruva sAhebanA mukhethI sAMbhaLI mane kharekhara Azcarya thayuM ! kaoNlejakALa daramiyAna huM 'vasanta', 'prasthAna', 'kumAra', 'kaumudI' vagere mAsiko niyamita vAMcato. keTaloka kALa 'sudarzana' ane 'vasanta'mAM lagabhaga ardhI sadI sudhI pragaTa thayelA, dharma ane tattvajJAna viSayaka abhyAsapUrNa nibaMdho 'ApaNo dharma'mAM graMthastha thayA che. lagabhaga AThaso pAnAMvALA A daLadAra graMthanI prathama AvRtti i. sa. 1916, dvitIya AvRtti 1920 ane tRtIya AvRtti 1942mAM thayelI. prathama AvRttinI prastAvanAmAM temaNe pustakanA zIrSaka aMge lakheluM : 'A pustakane meM 'ApaNo dharma' evuM nAma ApyuM che te evA hetuthI ke e dharmamAM jemane ApaNApaNAno bhAva che...arthAt jeonAM buddhi-hRdaya e dharmane bahArathI nahIM paNa aMtaramAM rahIne nIrakhavA tatpara che-temane ja A pustaka kAMika upayogI thaze.' 'ApaNo dharma'nI trIjI AvRttinA 'upodghAta'mAM pro. rA. vi. pAThake lakhyuM che : 'A graMtha vAMcatAM AnaMdazaMkaranA ciMtananAM cAra mukhya lakSaNo dhyAnamAM AvyA vinA nahi rahe; vizAlatA, sUkSmatA, vizadatA ane samatA. A cAreya guNo badhA zAstrIya ciMtana ane nirUpaNamAM Avazyaka che, paNa e badhAno Avo suyoga kyAMka ja jovAmAM Ave.' mArI aMgata vAta karuM to, 'ApaNo dharma' vAMcatAM mane, pro. dhruvanI arthaghaTananI AgavI zakti-pratibhAnI UMDI pratIti thai che. keTalAMka dRSTAMtothI mArI vAta spaSTa karyuM. mahAbhAratanA yuddhamAM AcArya droNe kALo kera vartAvyo che. sAcA brAhmaNa dharmane bhUlI e parama vIra kSatriyane chAje tevuM parAkrama karI rahyA che. arjuna sivAya koipaNa emano mukAbalo karI zake tema nathI. kapaTanIti AcaryA vinA AcAryano yudghaprakopa zame tema nathI. eTale mAlavarAjanA kuMjara azvatthAmAne bhIme mArI nAkhyo ane A vAta jo droNane kAne paDe to potAno priya putra azvatthAmA marAyo che samajI te DhIlA paDe ke zastratyAga kare. paNa bhIma jo kahe ke azvatthAmA marAyo...to bhImanuM koi sAcuM mAne nahIM. A vAta jo dharmAvatAra yudhiSThira kahe to 100% zraddheya gaNAya...eTale yudhiSThira bolyA to kharA paNa 'naro vA kuMjarovA'nA dvaidhIbhAva sAthe. A prasaMganuM arthaghaTana karatAM AcAryazrI dhruva kahe che : 'azvatthAmA marAyo' ema asatya bolatAM bhImane jarA paNa saMkoca Avato nathI, yudhiSThirane saMkoca Avyo, paNa Akhare e paNa bolyo. na bolyo eka arjuna. A bhedanuM zuM kAraNa ? AmAM manuSya svabhAvanuM eka gUDha tattva kavi tAravI Ape che. A pramANe bhIma vRttinA vegane upaniSada jene zreya viruddha preya kahe che tene-jaladI tAbe thai jAya e svAbhAvika che. yudhiSThira dharma (Law)no avatAra che, pagale pagale kAryAkAryano vicAra karIne cAlanAra che, paNa ene A dharmabuddhi sivAya vadhAre UMcuM avalaMbana nathI, ane tethI e Akhare gharmamAMthI cyuta thAya che. arjuna paramAtmAno sakhA che, bhakta che. enI bhAvanA dharma (Law)nI nathI, prema (Love)nI che...arjune nItinI darakAra karI nathI, paNa dhIratva keLavyuM che ane prabhu sAthe prema bAMdhyo che-e A kSaro yudhiSThiranA 'adharmabhIrutva' karatAM paNa ene vadhAre kAma Ave che. manuSya manuSyatva keLavatAM jevuM devatva prApta kare che, tevuM buddhipUrvaka devatva keLavavA jatAM te prApta karI zakato nathI, balke eno pAta thAya che. prabhu ! mane manuSya ja rAkho. paNa tamAro rAkho-e karatAM huM adhika mAgato nathI'. evo paNa eka samaya hato, jyAre kahevAtuM : 'kAnA bina gAnA nahIM'. mahAbhArata, harivaMza, bhAgavata ane madhyakAlIna kavionA sAhityamAMthI kRSNanI bAdabAkI karI nAkhIe to zeSa zuM rahe ?......paNa purANa aMtargata kRSNanA nirUpaNane nizAna banAvIne khristI pAdarIo ane pAzcAtya keLavaNI pAmelA ApaNA keTalAka utsAhI samAja-dharmasudhArako, enA jIvananI AkarI ne kaThora TIkA karatA hatA. kRSNajIvananI lIlAnA AvA keTalAka prasaMgonuM AcArya zrI dhruve AdhyAtmika arthaghaTana karI batAvyuM che je vadhu kAvyAtmaka chatAMya pratItikara lAge che. bhAgavatamAM kRSNa ane gopIonA rAsanI vAta Ave che. enuM arthaghaTana AcAryazrI A rIte kare cheH 'sUryarUpa viSNune madhyabindu rAkhI enI AsapAsa jyotionA rAsano ullekha che...koi rAsamAM madhyasthAne ekalA kRSNane nahi paNa kRSNa ane rAdhAne rAkhe che. eno artha e ke vizvanuM madhyabindu kevaLa brahma nahi paNa zaktisameta brahma che. vaLI rAsamAM kRSNa kevaLa madhyasthAne ja nahi, paNa AsapAsa pharatI, pratyeka gopI sAthe eka. eka kRSNa, evI kalpanA paNa jovAmAM Ave che. enuM tAtparya e che ke brahma e vizvanuM kevaLa madhyabindu ja nahi, paNa enuM paridha paNa che. aMgrejImAM kahe che tema izvara A vizvanuM-'Both the Centre and the Circumference' che. Ano hetu paramAtmAnA nirguNa ane saguNa-52 ane antaryAmI-ubhaya svarUpa nirdezavAno che. vaLI sUryane eTale ke-viSNunA pratIkane-RRgveda saMhitAnAM 'sUrya AtmA jJAta-tamburva-Ama sUryane sthira ane jaMgama vastumAtrano AtmA kahyo che-e ja kRSNanA rAsanI kalpanA che.' kavi piTsanI prakhyAta ukti che : "Whatever of Philosophy has been made Poetry is alone Page #84 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-11-99 permanent'-kavitAnA svAMgamAM abhivyakti pAmeluM tattvajJAna ja arthaghaTanamAM AvAM keTalAMka dRSTAMto, emanA keTalAMka lekho ane ciraMtana bane che' ane DIna inja paNa kahe che : "Have not the pravacano jevAM ke 'yudhiSThiranuM asatyakathana', pazcimanA Sermons profoundest intuitions of faith been often wrappedprakAranA vArtiko, 'zrI mahAbhAratanuM upadeza-2hasya', 'sUtrakRtAMga'up in poetical myths and symbols...?' AnA samarthanamAM 'mahAvIra svAmIno saMyama dharma' e zrIyuta gopALadAsa jIvAbhAinA AcAryazrInuM kavitAnA gaurIzaMkare ArohaNa karatuM arthaghaTana juo. pustakanI prastAvanA, 'jaina ane brAhmaNa' jaina dharma prasAraka sabhAnA 'mahAbhArata purANa Adi graMthomAM aitihAsika vRttAnto noMdhAelAM suvarNa mahotsavamAM pramukhapadethI ApeluM bhASaNa ane banArasa ttathA che, paNa te sAthe e graMthonA kartAono uddeza dharma ane tattvajJAnanAM madrAsamAM anukrame ApelAM Second Indian Philosophycal satyone sAhitya sthApatya Adi kalA (Art)nI AkRti ApIne Congress ane fourth Indian Philosophycal upadezavAno hato. thoDAMka udAharaNo joie. naTarAjanI nRtya ane CongressmAM pramukhapadethI ApelAM aMgrejI pravacanomAM paNa joi sthiratAnI mUrtimAM A vizvamAM je sthitigatino-vega ane zakAya che. zAMtino-je adbhuta samanvaya che e mUrtimaMta karavAno yatna che. zveta haMsa (kSIra-nIra chUTAM pADatI vivekadRSTi) upara virAjatI suMdara vINA vagADatI sarasvatInI kalpanA thoDI jJAnavAhinI che ? paramAtmA nArAyaNa (sarva jIvonuM jemAM sthAna che) e samudra upara zeSa (paramAtmAno zeSa bhAga, je 'zeSa' hoine paNa ananta-Infinite che) nI zayyA upara sUtA che, lakSmIjI (God's Glory) emanA paga AgaLa zobhI rahyAM che, emanI nAbhimAMthI brahmAMDarUpa kamaLa UgyuM che. e upara e brahmAMDanA mahAjIvarUpa brahmA beThA che, ane caudiza 'veda' arthAt jJAna prasAre che-e kalpanA paNa thoDI bhavya ane bodhaka nathI. dharma ke tattvajJAna kevaLa buddhinA viSaya nathI, hRdaya ane kalpanAzakti jagADI e dhArA anubhavamAM utAravAnI e vastu che, e gaMbhIra satyanA nidarzanarUpe ApaNAM pUrvaja maharSioe purANonI racanA karI che. . AcAryazrImAM A adbhuta zakti AvI kyAMthI ? eka to kuTuMbanA paraMparAgata saMskAra, 'ApaNo dharma' arpaNa karatAM pitAjInA saMskAronuM RNa svIkAratAM lakhe che : jemanA jUnI rItinA paNa sAcA ane vizALa mananA dharmAcAramAM mane veda, smRti ane purANa, jJAna bhakti ane karma-e tripuTIomAM akhaMDAkAre baMdhAtuM 'ApaNo dharma'nuM samagra svarUpa prathama anubhavamAM AvyuMH A to thayo kauTuMbika saMskAravAraso paNa jUnI rItinA sAcA ne ane vizALa mananA dharmAcAramAM, pAzcAtya keLavaNIne pratApe aMgrejI saMskRta sAhityanA pragaTa parizIlananA saMskAra paNa bhaLyA... 'ApaNo dharma'nI prathama AvRttinI prastAvanA'mAM A vAtano ekarAra karatAM teo lakhe che : 'huM je prAcIna dharmamAM Ucharyo chuM temAM ja mArA ghaNAkharA vAcaka bhAio paNa UcharyA che, ane huM je keLavaNI-saMskRta ane aMgrejI-pAmyo chuM te ja e bhAio paNa pAmyA che. ane tethI sva. govardhanabhAI 'sarasvatIcaMdra'nA 4thA bhAganA 'upodghAta' mAM je vicAranI triveNI (1. prAcIna pUrva, 2. arvAcIna pUrva, 3. pazcima) batAve che te ubhayane samAna che. evI sthitimAM, jema mane ApaNA dharma upara ciMtana karatAM aneka vicAro Ave che-gUMcavaNo paDe che, samAdhAno thAya che, mUMjhavaNo rahe che tema emane paNa thatuM haze. ane evA 'samAnadharmI' vAcako ghaNA haze ema dhArI A saMgraha sulabharUpe prasiddha karavAnuM meM yogya dhAryuM che.' 'ApaNo dharma'mAM, siddhAMta nirUpaNa karatAM cauda vArtikomAM arthaghaTanazaktinAM supere darzana thAya che. daSTAMto ApavAM hoya to pratyeka vArtikamAMthI maLI zake tema che paNa daivAsura-saMgrAma'mAMthI namUnA rUpe eka joie. atre deva ane asura' e ApaNI zubha ane azubha vRttionAM rUpaka che-e to sarvavidita che; paNa e devAsura saMgrAmanI vizeSa hakIkatamAM UtaratAM, keTaloka vadhAre jhINo bodha maLI zake che, je vicAravA jevo che. vRtta ane indra vaccenuM yuddha e AvaraNarUpa ajJAna ane jIvAtmA vaccenuM yuddha che. svArthatyAga (dadhIcaRSi) vinA pApa (vRtra)no nAza saMbhavato nathI eTaluM ja nahi paNa vizeSamAM, 'indra' (jIvAtmA-candra phandra uparathI jenA u52thI, vaLI indriya zabda paNa thayo che) 'viSNu' (sarvavyApaka paramAtmA, viSNu dhAtu uparathI)nA sAmarthya thakI ja 'vRMtra daitya' (vo khaMDa-kakaDo karavo, ane vR-AcchAdana karavuM uparathI khaMDa-daitabuddhijanya AvaraNarUpa ajJAna pApavRttino) saMhAra karavA zaktimAna thAya che. kAraNa spaSTa che. AtmAmAM kAMipaNa brahmabhAva pragaTe tyAre ja e ajJAna-pApa upara jaya meLavI zake che. jIvAtmA kSaNavAra pApa sAme Ubho rahe paNa jyAM sudhI emAM jIvabhAva-ahaMbhAva kAyama che ane sarvAtmabhAva Avyo nathI, tyAMsudhI pApane saMhAravA e azakta che. advaitabhAvanA e ja eka evo maMtra che, ke je vaDe pApavRtti upara kharekhara jaya meLavAya, ane pro. tArAbahena zAha likhita ene mULamAMthI ucchinna karI zakAya. TUMkAmAM, 'indra'mAM 'viSNu' (1) ApaNA tIrthaMkaro (trIjI AvRtti) pragaTAvavA, pApa sAme yuddhamAM UtaranAra AtmabaLavALA jIvamAM sarvAtmabhAva upajAvavo e ja, 'AsurI saMpat'nA vinAzanuM kharuM |(2) Arya vajrasvAmI sAdhana che. saMghanAM navAM prakAzano DaoN. ramaNalAla cI. zAha likhita (1) pAsaporTanI pAMkhe |(2) pAsaporTanI pAMkhe-uttarAlekhana (3) gUrjara phAgusAhitya (4) sAMprata sahaciMtana-bhAga 11 rU. 150 za. 150 rUA. 100 rUA. 30 za. 100 rUA. 10 mAlika : zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha A mudraka, prakAzaka : nirubahena subodhabhAI zAha che prakAzana sthaLa 1 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400004, phona 3820690, mudraNasthAna * phakharI prinTiMga varksa, 12/7, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala esTeTa, dAdAjI koDadeva krosa roDa, bhAyakhalA muMbaI-40027, Page #85 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddha jIvana taMtrI : ramaNalAla cI. zAha SaSTipUrti vizeSAMka Disembara 1999 prabuddha jIvana prabudha jIvana prabudhdha jaina na zrI muMbaI jaina yuvaka saMghanuM mukhapatra taraNa jena traNa prabhu jaina. muMbai jaina yuvaka saMgha patrikA Page #86 -------------------------------------------------------------------------- ________________ E muMbaI jaina yuvaka saMgha patrikA vyavasthApaka : jamanAdAsa amaracaMda gAMdhI (tA. 31-8-29 thI tA. 28-9-29) D muMbai jaina yuvaka saMgha patrikA taMtrI : jamanAdAsa amaracaMda gAMdhI (tA. 5-10-1929 thI tA. 22-10-1932) I prabuddha jaina zrI muMbai jaina yuvaka saMgha saMghanA mukhapatranA vikAsanI tavArIkha taMtrI : caMdrakAnta vI. sutarIA (tA. 29-10-1932 thI tA. 11-3-1933) D prabuddha jaina taMtrI : ratilAla sI. koThArI sahataMtrI : kezavalAla maMgaLacaMda zAha (tA. 25-3-1933 thI tA. 9-9-1933) noMdha : briTiza sarakAre jAmanagIrI mAMgI. saMghe te na ApI ane mukhapatranuM prakAzana baMdha karyuM. I traNa jaina taMtrI : caMdrakAnta sutarIA (tA. 1-1-1934 thI tA. 16-7-1934) D traNa jaina taMtrI : maNilAla mohomacaMda zAha (tA. 1-8-1934 thI tA. 1-5-1935) I taruNa jaina taMtrI : tArAcaMda koThArI (tA. 15-5-1935 thI tA. 15-7-1936) U taruNa jaina taMtrI : caMdrakAnta sutarIA (tA. 1-8-1936 thI tA. 1-8-1937) I prabuddha jaina taMtrI : maNilAla mohokamacaMda zAha (tA. 1-5-1939 thI tA. 15-4-1951) (maNilAla mohokamacaMda zAhanA taMtrIpada daramiyAna prabuddha jaina' nA saMpAdananI javAbadArI paramAnaMda kuMvarajI kApaDiyAne, tyAra pachI jaTubhAI mahetAne ane tyAra pachI dhIrajalAla dhanajIbhAI zAhane anukrame soMpAI hatI.) D prabuddha jaina taMtrI : paramAnaMda kuMvarajI kApaDiyA (tA. 1-5-1951 thI tA. 15-4-1953) ] prabuddha jIvana ('prabuddha jaina' varSa-14, aMka-1, tA. 1lI me, 1953) taMtrI : paramAnaMda kuMvarajI kApaDiyA (tA. 1-5-1953 thI tA. 16-4-1971) E] prabuddha jIvana taMtrI : cImanalAla cakubhAI zAha (tA. 1-5-1971 thI tA. 1-4-1981) ] prabuddha jIvana taMtrI : cImanalAla cakubhAI zAha sahataMtrI : ramaNalAla cI. zAha (tA. 16-4-1981 thI tA. 16-11-1982) U prabuddha jIvana (pAkSika ane pachI mAsika) taMtrI : ramaNalAla cI. zAha (tA. 16-12-1982 thI tA. 16-12-1988 sudhI pAkSika, tA. 1-1-1989 thI mAsika) Page #87 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 0 varSa : (50) + 10 7 aMka : 12 0 7 tA. 16-12-990 zrI muMbai jaina yuvaka saMghanuM mAsika mukhapatra prabar3ha jIvA prabuddha jIvana pAkSika 1939thI 1989 : 50 varSa vArSika lavAjama rUA. 800 Ye taMtrI : ramaNalAla cI. zAha 'prabuddha jIvana'nI cha dAyakAnI yAtrA zrI maMbai jaina yuvaka saMghanA mukhapatra 'prabuddha jIvana' (pUrva nAma 'prabuddha jaina')nAM prakAzanane A Disembara 1999nA aMka sAthe sATha varSa pUrAM thAya che. saMsthAnA eka vaicArika mukhapatranuM, jAherakhabara na levAnI nIti sahita satata cha dAyakA sudhI prakAzita thavuM e gujarAtI patrakAratvanA itihAsanI eka virala noMdhanIya ghaTanA gaNAya. enA pAyAmAM samartha, saMniSTha, daSTisaMpanna purogAmIonuM tapa raheluM che. zrI muMbai jaina yuvaka saMghanI sthApanA mATe i. sa. 1928nA navembaramAM muMbaimAM keTalAka yuvakonI eka beThaka thai hatI. te samayanA kAryakartAoe saMsthAnI sthApanA mATe yojelI pahelI beThakamAM saMsthAnuM nAma 'dhI jaina yutha lIMga-muMbai'e pramANe rAkhyuM hatuM. paraMtu tyArapachI thoDAka mahinAmAM, 1929mAM saMsthAnuM baMdhAraNa jyAre ghaDavAmAM AvyuM tyAre e Igliza nAmane badale gujarAtI nAma 'zrI muMbai jaina yuvaka saMgha' evuM rAkhavAmAM AvyuM. Llcence to post without prepayment No. 37 * Regd. No. MH / MBI-South / 54 / 99 tyArapachI saMsthAnA kAryakartAone saMsthAnuM eka mukhapatra zarU ka2vAnI AvazyakatA jaNAi. eTale teoe te pramANe nirNaya karyo. te anusAra i. sa. 1929mAM 'muMbaI jaina yuvaka saMgha patrikA' nAmanuM eka sAptAhika zarU karavAmAM AvyuM hatuM. e lagabhaga be varSa sudhI pragaTa thatuM rahyuM hatuM. AraMbhamAM tenA vyavasthApaka tarIke ane tyArapachI tenA taMtrI tarIkenI javAbadArI sva. jamanAdAsa amaracaMda gAMdhIe bajAvI hatI. eTale zrI muMbai jaina yuvaka saMghanA mukhapatranA AghataMtrI sva. jamanAdAsa amaracaMda gAMdhI hatA e vAtanI bahu ochAne khabara haze ! A sAptAhika patrikA be varSa cAlI hatI. e baMdha thayA pachI i. sa. 1933mAM thoDAka samaya mATe saMsthAnA mukhapatra tarIke prabuddha jaina'nA nAmathI eka sAptAhika zrI ratilAla cImanalAla koThArInA taMtrIpaNA heThaLa zarU karavAmAM AveluM; dezanI AjhAdInI laDatanA e divaso hatA. tyAre sAhitya paNa svataMtratAnI bhAvanAvALuM pragaTa thatuM. 'prabuddha jaina'mAM 'amara araviMda' nAmanI eka vArtA pragaTa thayelI. emAM briTiza zAsananI viruddha vicAro vyakta thayelA. jhAdInI laDatanA e divasomAM briTiza sarakAranI dRSTie e vArtA vAMdhAjanaka jaNAi hatI. sarakAre e vakhate cetavaNI ApavA saMgha pAse jAmInagIrI mAMgI. paraMtu jAmInagIrI bharavA karatAM saMghe sAptAhikanuM prakAzana baMdha karavAnuM nakkI karyuM. have 'prabuddha jaina'nA nAmathI prakAzana thai zake ema nahotuM eTale i. sa. 1934mAM 'taruNa jaina' nAmathI saMsthAnuM eka mukhapatra pharIthI zarU karavAmAM AvyuM hatuM. tenA saMpAdaka tarIke zrI caMdrakAnta sutariyA, zrI maNilAla mokamacaMda zAha ane zrI tArAcaMda koThArIe sevA ApI hatI. traNeka varSa 'taruNa jaina'nuM prakAzana cAlyuM hatuM. Ama, lagabhaga eka dAyakA sudhI saMghanI pravRttiomAM ane tenA mukhapatramAM keTalAka pheraphAro thatA rahyA. i. sa. 1939mAM saMghanI navaracanA thai. have saMjogo badalAyA hatA. eTale tA. 1-5- 1939thI saMsthAnA mukhapatra tarIke pharIthI 'prabuddha jaina' nAmanuM pAkSika zarU karavAno nirNaya levAmAM Avyo. A mukhapatranuM prakAzana tyArathI saLaMga cha dAyakAthI vadhu samaya mATe ekadhAruM cAlu rahyuM che. (i. sa. 1942nA oNgasTamAM Quit IndianA AMdolana vakhate saMghanA keTalAka kAryakartAo jelamAM hovAne kAraNe prabuddha jaina'nuM prakAzana cAreka mahinA mATe saMjogavazAt baMdha rahyuM hatuM.) zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha taraphathI AraMbhakALathI ja mukhapatra to pragaTa thatuM rahyuM hatuM, paraMtu AraMbhanAM dasa varSa aniyamitatAnAM, mukhapatranA pheraphAronAM, sAptAhikamAMthI pAkSika ka2vAnAM ane taMtrIonI vAraMvAra badalInAM varSo hatAM. saMghanI sthApanA i. sa. 1929mAM thai e samaye enA yuvAna kAryakartAne potAno bulaMda avAja loko sudhI pahoMcADavo hoya to eka mukhapatranI AvazyakatA rahe che ema sAcI rIte samajAyuM hatuM. mukhapatrathI ja sabhyono saMparka, lokono saMparka ane vicArono pracAra vadhu thai zake che. eTale A zaktizALI ane upayogI mAdhyamane enA AraMbhakALathI ja binavyAvasAyika dhoraNe svIkAravAmAM AvyuM hatuM. saMghane mATe e sarvathA yogya, ucita ane samayAnurUpa hatuM. paDakArarUpa A ghaTanAne saMghe jhIlI lIdhI ane potAnI saMghazakti vaDe e patrane je rIte gauravabhera calAvyuM che emAM enI sattvazIlatA, niSThA ane dIrghadarzitA nihALI zakAya che. i. sa. 1939mAM 'prabuddha jaina' pharIthI pragaTa thayuM tyAre tenA taMtrI tarIkenI javAbadArI zrI maNilAla mokamacaMda zAhe svIkArI hatI ane zrI paramAnaMda kuMvarajI kApaDiyAe tenA samagra saMpAdananI javAbadArI uThAvI hatI. sva. maNibhAInA avasAna pachI i. sa. 1951thI zrI paramAnaMda kApaDiyAe 'prabuddha jaina'nA taMtrI tarIke javAbadArI svIkArI hatI, je emaNe jIvananA aMta sudhI sArI rIte vahana karI hatI. bhAratane svataMtratA maLyA pachI zrI muMbai jaina yuvaka saMgha phakta jainonI saMsthA na rahetAM sArvajanika saMskAralakSI saMsthA banI gai. jainetara vyaktio paNa saMsthAnI sabhya banavA lAgI, ethI i. sa. 1953mAM suprasiddha gAMdhIvAdI lekhaka ane ciMtaka kAkA kAlelakaranI bhalAmaNathI 'prabuddha jaina'nuM 'prabuddha jIvana' evuM navuM nAmAbhidhAna rAkhavAmAM AvyuM hatuM. * jaina' ane 'jIvana' zabdamAM varNAkSaranI daSTie paNa sAmya raheluM che. ethI ja 'prabuddha jIvana' nAma sADA cAra dAyakAthI pracalita banI gayuM hovA chatAM saMghanA jUnA sabhyo Page #88 -------------------------------------------------------------------------- ________________ - 4 ane ardhI sadI karatAM vadhu saMghanA nA phAIlo upara najara, sera varSanA samayamAM samAja, prabuddhajIvana , , , * . . tA. 16-11-99 potAnA e samayanA saMskArone kAraNe haju paNa kyAreka prabuddha anya saMsthAonA mukhapatra karatAM "prabuddha jIvana"nuM sthAna sAmayikonA jIvana'ne badale "prabuddha jaina" bolatA sAMbhaLavA maLe che.) kSetre ane sAhityanA kSetre viziSTa koTinuM banI rahyuM. saMsthAnA eka pAkSika mukhapatra tarIke ardhI sadI karatAM vadhu e jaina yuvaka saMghanA mukhapatranA prathama aMkathI te vartamAna samaya. samaya sudhI, cha dAyakA sudhI cAlu rahevuM e enI jevItevI siddhi sudhInI phAilo upara najara pheravatAM enA mukhapatranI vikAsanI. na gaNAya. A mukhapatramAM pahelethI ja koipaNa prakAranI jAherakhabara gatino eka grApha jovA maLe che. sATha-sittera varSanA samayamAM samAja, na levAno TharAva thayelo hato eTale jAherakhabara vinA pAkSika patre deza ane duniyAmAM kevAM kevAM parivartano thatAM gayAM ane temAM kevAM dIrgha kALa sudhI potAnuM astitva TakAvI rAkhavuM e ja enA mATe kevAM paribaLoe kAma karyuM, teno paDagho saMghanA A mukhapatramAM paDato. ghaNo vikaTa prazna gaNAya. ardhA saikAthI vadhu samayathI niyamita rahyo che. ethI A mukhapatranuM eka aitihAsika dastAvejI mUlya paNa prakAzita thatAM rahIne prabuddha jIvane' je siddhi prApta karI che te ene rahe che. zvetAmbara mUrtipUjaka samAjanA (ane temAM paNa tapagacchanA) gaurava apAvanArI che. vartamAna samayamAM koIpaNa sAmayika mATe thoDAka yuvAnoe bhegA maLIne te samaye bALadIkSA, ayogya dIkSA, jAherakhabara enI jIvAdorI gaNAya che. jAherakhabaro vagara, mAtra sAdhuonA zithilAcAra vagere sAme jehAda upADI hatI. emanuM baLa sabhyonA lavAjamamAMthI sAmayika calAvavuM e saraLa nathI. vaLI, ghaNuM moTuM hatuM, paNa kAryakSetra maryAdita svIkAravuM paDyuM hatuM. samaya jaina yuvaka saMghe jyAre nIti apanAvI tyAre enI sabhyasaMkhyA paNa jatAM, ekAda dAyakA pachI zvetAmbara samAjanA sthAnakavAsI yuvAno so-doDhasothI vadhu nahotI. e saMjogomAM, jAherakhabara na levI, paNa saMghanA sabhyo banyA. taduparAMta keTalAka digambaro ane terApaMthIo je khoTa Ave te saMsthAe ane sabhyoe bhogavI levI ane e mATe paNa temAM joDAyA. be dAyakA pachIthI to saMghanuM sabhyapada saMghanI. saMsthAnA kAryakartAoe sabhyo, mitro, cAhakomAMthI Arthika sahAya nItirIti ane pravRttio pratye Adara dharAvanAra jainetaro mATe paNa meLavavI evI eNe e jamAnAmAM apanAvelI nIti Adara prere khulluM mukAyuM. saMghamAM jaino uparAMta hinduonI sabhyasaMkhyA paNa vadhatI evI che. - rahI, taduparAMta pArasI, khristI ane musalamAna sabhyo noMdhAtAM-saMghanuM ' sAmayikomAM jAherakhabara levAmAM kazuM ayogya nathI evo paNa svarUpa ane mALakhuM jaina rahevAnI sAthe sAthe sArvajanika paNa banatuM eka mata che. dainika patro to jAherakhabara vagara vadhu samaya jIvI na gayuM che. ethI ja saMghanI ugra AMdolanakArI pravRttiomAM samatulA zake, alabatta jAherakhabara dvArA bIjethI Arthika sahakAra levA jatAM AvavA lAgI. samAjamAM jo janonA koI eka phirakAnA eka nAnA sAmayikanI svataMtratA, taTasthatA, nirbhayatA ane kalA kyAreka vartuLanA prazno paratve saMgha taraphathI 'prabuddha jIvana' dvArA ugra AMdolano jokhamAya che. sAmayikane jAherakhabara ApanAra koika zrImaMtanI, uThAvavAmAM Ave to bIjA phirakAnAM vartuLomAM banatI evI ghaTanAo. kaMpanInI ke saMsthAnI zehamAM taNAvuM paDe ane AtmazlAghAyukta che ane anya dharmamAM cAlatA vikhavAdonA prazno hAtha dharAvA joie sastI prasiddhivALuM athavA vivAdAspada ke anyatra chapAI gayeluM che ke kema ane temAM samatulA kevI rIte jALavavI enI samasyA UbhI nisattva, jAherakhabariyA jevuM lakhANa ke evI koI sAmagrI dabANane thatI gaI. eTale sva. paramAnaMdabhAinA vakhatamAM ja jaina yuvaka vaza thai chApavI paDe ke ayogya pakSa levo paDe ke mata vyakta karavo saMghanuM eka ugravAdI sudhAraka saMsthAmAMthI eka saMskAralakSI saMsthAmAM paDe evo saMbhava rahe che. eTalA mATe sAmayikamAM jAherakhabara na rUpAMtara thaI gayuM. jaina-jainetaranA bhedabhAva vinA vyAkhyAno, levAno Adarza gAMdhIjIe 'navajIvana', 'yaMga inDiyA' harijana vyAkhyAnamALAo, sanmAno, saMskAralakSI paryaTano, vicAragoSThIo. baMdhu' vagere patro dvArA siddha karI batAvyo. gAMdhIjInI e bhAvanA saMsthAonI mulAkAto ityAdi pravRttio enI mukhya pravRttio thaI anusAra ane gAMdhIjIe upADelI rASTrIya caLavaLamAM bhAga lenArA gaI. 1950 pachInA "prabuddha jaina"nI ane prabuddha jIvana"nI jaina yuvaka saMghanA te samayanA sabhyoe prabaddha jIvana'ne prakAzita phAIlono ane saMghanA vArSika ahevAlono abhyAsa karatAM A vAta. karavAmAM je nIti ghaDI temanA pAyAmAM temanI svataMtratAnI, spaSTa jaNAya che. taTasthatAnI, nIDaratAnI ane svArpaNanI bhAvanA rahelI hatI. enA saMghanI sthApanAnA samaye deza gulAma hato. tyArapachI bIjA. tapanA prabhAve "prabuddha jIvana" cha dAyakA sudhI TakI zakyuM che. vaLI vizvayuddhanI paristhitinI asara bhAratanA lokajIvana para paNa paDI prabuddha jIvana'nA taMtrIoe enA AraMbhakALathI Aja divasa sudhI hatI. bhArata AjhAda thatAM anAja, kApaDa ane raheThANanI samasyAo kazuM paNa vetana ke puraskAra lIdhA vagara mAnAI sevAo ApI che. UbhI thaI hatI. bhASAvAra prAMtaracanA, vastIvadhAro, sarakArI sAmAjika, rAjakIya, dhArmika ItyAdi kSetronA saMvedanazIla prazno tumArazAhI, bhraSTAcAra vagerenI samasyAo paNa UbhI thai hatI. paratve potAnA mukta ane prAmANika vicAro vyakta karavAnI bAbatamAM Ama saMsthAnI sthApanAnAM A sittera varSanA gALAmAM bhAratIya keTalAka savetana taMtrIone kaMika aMze je naitika ane vyavahArika bhAtIgaLa janajIvana ane temAM paNa muMbainuM janajIvana vividha maryAdAo rahe che te mAnAI taMtrIne rahetI nathI. mATe ja "prabuddha tabakkAomAMthI pasAra thayuM. A sittera varSanA gALAmAM eka bAju jIvana' potAnuM astitva Aja divasa sudhI, kyAreka viSama saMjogo gAMdhIjI jevI vartamAna samayanI sarvocca pratibhA jovA maLI, to hatA to paNa, khumArIthI TakAvI zakyuM che. gujarAtI sAmayikonA bIjI bAju bIjA vizvayuddha sahita deza ane duniyAmAM adhogatinAM itihAsamAM A eka sImAcihanarUpa banI rahe evI ghaTanA che. aneka prakaraNo paNa jovA maLyAM. A badhAMnA paDaghA "prabuddha jIvanamAM " "prabaddha jIvana' sau prathama eka saMsthAnuM mukhapatra che ane tyArapachI samaye samaye kevA kevA jhIlAyA che e enA bhUtakALanA aMko upara eka sArvajanika sAmayika che. A mukhapatranA AraMbhakALamAM saMghanI najara nAkhatAM jovA maLe che. A badhA jUnA aMko joie chI pravRttionA samAcAra ke ahevAlone mukhya sthAna rahetuM. anya jaina tyAre kALanI gati kevI vicitra ane vilakSaNa hoya che tenI pratIti saMsthAonA samAcAro ane ahevAlo paNa emAM pragaTa karavAmAM thAya che. potapotAnA samayamAM atyaMta gaMbhIra, mahattvanI ke kyAreka AvatA ane sAthe sAthe jaina samAjanA keTalAka mahattvanA prazno prANasamI lekhAtI bAbato be-traNa dAyakA pachI keTalI nAnI. gauNa. paratve vicArapreraka lakhANa pragaTa thatuM. krame krame ciMtanAtmaka lekhonuM ane kyAreka to zudra jevI banI jAya che te emAMthI jovA maLe che. pramANa vadhatuM gayuM. saMsthAkIya samAcAra ane ahevAlonuM pramANa kyAreka ema thAya che ke kevI najIvI bAbato mATe samAjanA dhuraMdharone ochuM thatuM gayuM. A rIte jaina samAjamAM eka ucca staranA vicArapatra potAnI zakti veDaphI nAkhavAnI kALe pharaja pADI hatI. vartamAna. tarIke prabaddha jIvane mahattvanuM sthAna prApta karyuM. AthI jaina samAjanI peDhIne je keTalIka bAbato siddha svarUpe sahaja rIte maLe che te siddha vatana ke puraskAra hatI. bhArata AjhA sAmAjika, rAjakIya, dhAmara mAnAI sevAo ApI yAdi kSetronA saMveka bAbatamAM Ama saMsthA jIvana ane temAM Page #89 -------------------------------------------------------------------------- ________________ : tA. 16-12-99 prabuddha jIvana karavA bhUtakALanI peDhIone sAmAjika rUDhionI sAme keTalo moTo puruSArtha karavo paDyo hato ! 'prabuddha jIvana'ne mATe sudIrgha sevAo sva. paramAnaMda kuMvarajI kApaDiyAe ApI hatI. 'prabuddha jIvana'nI sAthe teo ekarUpa banI gayA hatA. pratyeka aMkamAM teo judA judA sAmAjika viSayo upara potAnI taMtrInoMdha lakhatA. keTalIka vAra teo mukhapatranA agralekha tarIke potAno maulika ciMtanAtmaka lekha pragaTa karatA, to ghaNI vAra mukhya lekha tarIke anya koi samartha lekhakano lekha mUkIne, aMdaranA pAne teo taMtrIsthAnethI judA judA viSayo upara nAnI ke moTI noMdha mUkatA. sAhitya, zikSaNa, dharma, samAja ane rAjakAraNa ema judA judA kSetramAM banatI tatkAlIna ghaTanAo upara teo potAnA pratibhAvo, vicAro nirbhayapaNe vyakta karatA. emAM paNa jaina samAjanA prazno upara temanI kalama vedhakapaNe cAlatI. zrI paramAnaMda kuMvarajI kApaDiyAnuM tA. 17-4-71nA roja avasAna thayA pachI 'prabuddha jIvana'nuM sukAna saMghanA pramukha zrI cImanalAla cakubhAi zAhe saMbhALyuM. sva. cImanabhAi AMtararASTrIya khyAtinA eka samartha rAjakIya puruSa ane tattvaciMtaka hatA. emaNe tatkAlIna banatI ghaTanAo upara nAnI taMtrInoMdha lakhavAne badale pratyeka aMkamAM dharma, tattvajJAna, rAjakAraNa, zikSaNa, sAhitya ityAdi koi eka viSaya para svataMtra lekha lakhavA cAlu karyA. sva. cImanabhAi vyavasAye solisiTara hatA, rAjakAraNamAM sakriya rasa ane bhAga letA ane pArlAmenTanA sadasya hatA. rASTrIya ane AMtararASTrIya rAjakAraNano emano abhyAsa ghaNo UMDo hato. eTale evA tatkAlIna rAjakIya viSayo upara emanA lekho vadhu pragaTa thatA. keTakeTalI gaMbhIra samasyAo upara sva. cImanabhAinuM maMtavya zuM che te 'prabuddha jIvana' dvArA jANavA ghaNA vAcako utsuka rahetA. indirA gAMdhIe jAhera karelI kaTokaTInA samaya daramyAna emaNe nirbhayapaNe potAnI kalama calAvI hatI. sva. cImanabhAino dharma ane tattvajJAnano abhyAsa paNa ghaNo UMDo hato ane evA viSayo upara paNa temaNe potAnI samartha kalama calAvI hatI. zrI cImanalAla cakubhAinA taMtrIpada heThaLa 'prabuddha jIvana'nI lekha-sAmagrI vadhu saghana banI. i. sa. 1982nA navembaramAM cImanalAla cakubhAInuM avasAna thatAM 'prabuddha jIvana'nA taMtrI tarIke javAbadArI mAre zire AvI. sAhityanA adhyApaka tarIke, muMbaI yunivarsiTInA gujarAtI vibhAganA adhyakSa tarIke kArya karanAra ane dharmaciMtanamAM vizeSa rasa dharAvanAra mArA jevA mATe 'prabuddha jIvana'nA jaina dharmanA pAribhASika viSayo upara graMthastha karI zakAya evA lekho lakhavAnuM vizeSa banyuM. sAthe sAthe sAhitya, patrakAratva, itihAsa, vijJAna, ramatagamata tathA rASTrIya ane AMtararASTrIya rAjakAraNanA vividha viSayo upara prasaMgAnusAra lakhavAnuM prApta thayuM. (emAMnA ghaNA lekho 'sAMprata sahaciMtana'nA agiyAra bhAga rUpe graMthastha thayA che.) bhAratamAM jema jema jIvananirvAhanuM dhoraNa UMcuM thatuM gayuM tema tema 'prabuddha jIvana'nA prakAzananuM kharca vadhatuM gayuM. eTale 1990 thI 'prabuddha jIvana'ne pAkSikamAMthI mAsikamAM pheravavAmAM AvyuM. lekhakone puraskAra ApavAnI nIti paNa apanAvavAmAM AvI che, samaye samaye vibhinna pratiSThita lekhakono suMdara sahakAra maLato rahyo 7 ethI ja Aja divasa sudhI 'prabuddha jIvana' prakAzita thatuM rahyuM che ane potAnA ucca starane jALavI rAkhavAno prayAsa paNa thayA karyo che. e mATe lekhako, mudrako, vyavasthApako, sabhyo, grAhako vagereno RNasvIkAra avazya karavo rahyo. 'prabuddha jIvana'mAM AraMbhakALathI pragaTa thatI lekha-sAmagrInuM svarUpa samaye samaye badalAyA karyuM che. emAM vAcakonI abhiruci uparAMta taMtrInI potAnI daSTi, ruci ane zaktie paNa kArya karyuM che. vastutaH taMtrInI javAbadArI vAcakonI rucine ghaDavAnI paNa hoya che. emAM vAra lAge che. mAtra sAmAnya vAcakone ja lakSamAM na rAkhatAM adhikArI vAcakone mATe gahanagaMbhIra, abhyAsaniSTha, graMthastha karI zakAya evI aprakAzita lekhasAmagrI ApavAno prayAsa temAM thayo che. e daSTie 'prabuddha jIvana'nuM gujarAtI ciMtanAtmaka sAhityamAM yogadAna ThIka ThIka rahyuM che. vartamAna samayamAM bhAratamAM TI.vI.nA mAdhyamano phelAvo dinapratidina vadhato cAlyo che. eTale lokono phAjala samaya vAcavAmAM je vaparAto hato temAMthI ghaNo samaya have TI.vI. jovAmAM vaparAvA lAgyo che. vaLI mudraNakalAno vikAsa thatAM prAsaMgika vAcanasAmagrInI dRSTie dainiko ane tenA vividha vibhAgo tathA sacitra sAptAhiko ghaNo pracAra pAmyAM che. sAmAnya janatAne tatkAlIna banatI jatI ghaTanAonI tasvIro sahitanI vigatomAM vizeSa rasa hoya e dekhItuM che. khUna, baLAtkAra, corI, ApaghAta, akasmAta, kAvatarAM, mArAmArI, laDAi, durghaTanA, dukALa, AtaMkavAda, AMtaravigraha, relasaMkaTa ityAdi prakAranI ghaTanAo viSe raMgIna phoTAo sahita jemAM sabhara mAhitI ApavAmAM AvI hoya tevA prakAranA lakhANomAM sAmAnya vAcakone rasa vadhu paDe che. sArI kamANI karatAM evAM keTalAka sAmayiko, susajja lekhaka ke phoTogrAphara dvArA ghaNI sArI mAhitI ekatra karIne pragaTa kare che. evA vividhabhASI sAptAhikonA phelAvAnI vacce vaicArika patrane potAnuM astitva TakAvI rAkhavAno prazna paNa ghaNo gaMbhIra hoya che. to paNa ApaNuM sadbhAgya che ke gujarAtanA keTalAMka evAM ciMtanAtmaka sAmayiko prakAzita thatAM rahyAM che. sAmAnya dainiko ane sAptAhiko karatAM, mAtra ciMtanAtmaka lekhasAmagrI pragaTa karatAM vaicArika patronuM kArya, kAryakSetra, dhyeya ane kartavya judAM judAM hoya che ane tenI asara paNa lAMbA gALAnI hoya che. alabatta AvAM sAmayikono sauthI moTo prazna te potAnuM astitva TakAvI rAkhavAno hoya che. vaLI dainika ke sAptAhika karatAM pAkSika ke mAsikane potAnI vAcana-sAmagrI vAsI na AvI jAya te jovAno prazna paNa mahattvano hoya che. ane eTalo ja mahattvano prazna tene potAnI sAmagrInuM stara jALavI rAkhavAno hoya che. vArtA-kavitA, lakhanArA karatAM ciMtanAtmaka lekho-nibaMdho lakhanArA lekhakono varga ghaNo nAno hoya che, eTale vaicArika patrane potAnI sAmagrI meLavavAno prazna paNa eTalo ja mahattvano rahe che. 'prabuddha jIvana'nA cha dAyakAnA prakAzanakALa daramiyAna jovA maLyuM che ke jAherakhabara letAM evAM keTalAMye vaicArika patro Arthika muzkelIone kAraNe baMdha paDI gayAM che, to pachI jAherakhabara na levAnI nIti dharAvanAra 'prabuddha jIvana'nI vAta zI karavI ? saMsthAnA Arthika pIThabaLane kAraNe ja 'prabuddha jIvana' cha dAyakAthI adhika samaya sudhI potAnuM prakAzana cAlu rAkhI zakyuM che. vaicArika patronuM kAma vAcakane mAhitI ApavA sAthe enI dRSTi ghaDavAnuM paNa rahe che. 'prabuddha jIvana' dvArA thoDAka vAcakono paNa jIvana pratyeno abhigama vadhu ucca, udAtta ane dRSTisaMpanna banyo haze to tenuM prakAzana kRtArtha gaNAze ! thai gayAM. pratyeka aMke eka navA viSaya para taMtrIlekha lakhavAno 'prabuddha jIvana'nuM taMtrIpada meM svIkAryuM e vAtane sattara varSa pUrAM upakrama Aja divasa sudhI satata cAlu rahyo che. e dvArA aneka viSayo upara mane mArA vicAro vyakta karavAnI suMdara taka sAMpaDI che. saMsthA taraphathI ane sAthI kAryakartAo taraphathI mArA purogAmI taMtrIonI jema mane paNa pUrI svataMtratA ApavAmAM AvI che. e badala teo sarve dhanyavAdane pAtra che. 'prabuddha jIvana'nA taMtrIpada daramiyAna enA ghaDataramAM meM je yogadAna ApyuM che tenA karatAM mArA jIvana-ghaDataramAM 'prabuddha jIvane' moTuM yogadAna ApyuM che ema kahevuM vadhu ucita che. D ramaNalAla cI. zAha Page #90 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-12-99 svarUpa-vijJAna athavA jena padArtha-vijJAna rava. paMDita panAlAla jagajIvanadAsa gAMdhI jIvana vyavahAramAM padArtha vijJAna (Physics)-bhautikazAstra eTale cAritra arthAtu saMyama ane karama eTale tapa arthAtuM e jema agharo viSaya gaNAya che ane enAM bhaNanArA ane jANanArA indriyadamana. dravyAnuyogamAM dravyanI vicAraNA dvArA samajAvavAmAM ochA hoya che tema jaina darzana viSe dravya, guNa, paryAya e kaThina AvyuM che ke A vizvamAM jo koI dravyanI durdazA thaI hoya to te viSaya gaNAya che. ene dravyAnuyoga tarIke oLakhAvavAmAM Avela jIvadaLa-jIvadravyanI ja thaI che, kAraNa ke jIvadravya (saMsArI jIva) che, kAraNa ke emAM mULabhUta evAM dravyanI, tattvanI MatternI enA niyamamAM-svarUpamAM nathI. bAkI bIjA badhAMya dravyo enA vicAraNA vigate karavAmAM AvelI che. A viSayane zuSka ane niyamAnusAra svabhAvagata vartI rahyAM che. paNa eTaluM yAda rahe ke agharo gaNI bhalabhalA vidvAno, paMDito tathA jJAna ane dhyAna ja jIva sivAyanA bIjAM dravyo jaDa che ane jaDa hovAnA kAraNe temane jemanuM jIvana che evA sAdhu mahAtmAo, sAdhakAtmAo paNa e vedana nathI. vedana nathI eTale e dravyone mATe sukhaduHkhano prazna viSayano sparza karavAthI pAchA paDe che. koIka viralA ja e viSayane nathI. vedana mAtra jIva dravyane che ane tethI ja jo sukha duHkhano sparze che ane emAM UMDA UtarI jJAnAnaMda anubhave che. eTale ja prazna koie ukelavAno hoya to te mAtra jIvadravya ja ukelavAno to zAstramAM eTale sudhInuM vidhAna karela che ke jene dravya, guNa, che, kemake jIva kyAMka sukhI che ke kyAMka duHkhI che. saMsArI jIvadravyanI paryAyanuM jJAna nathI e nizcayathI sAdhu nathI. dravyAnuyogano jANanAro AvI dazAnuM kAraNa e che ke te tenA potAnA sAcA rUpamAM arthAta tattvano jijJAsu che, tattvArthI che, AtmArthI che. vaLI upAdhyAya zrI svarUpadazAmAM nathI. yazovijayajIe jaNAvyuM che tema pUrva maharSi siddhasena divAkara jIvadravyanA mULa zaddha svarUpane ane tenI vartamAna avasthA. sUrIzvarajIe to tyAM sudhI kahyuM ke... (dazA)ne dravyAnuyogamAM samajAvyA bAda caraNakaraNAnuyogamAM jIvane e be viNa, trIjo nahi sAdhu, bhAkhyuM saMmatitaDeM agAdha, tenI vibhAva dazAmAMthI svabhAvadazAmAM kema javuM, vartamAna azuddha, e yoge jo lAge raMga to AdhAkamadika nahi bhaMga virUpadazAmAMthI svarUpane kema pAmavuM tenI AkhIya prakriyA arthAta dra.gu.5.DhALa 1lI AtmAmAMthI paramAtmA banavAnI, AtmAnA amaratvanI prAptinI prakriyA-sAdhanA batADI che ane tethI ja cAra anuyoganA kramamAM jaina darzananI jema bhUgoLa che, je bRhatusaMgrahaNI kSetrasamAsa * tene bIjA sthAne mUkela che. che tema jaina darzananuM svarUpa vijJAna che je jaina padArtha vijJAna che. e dravya-guNa-paryAyanI vizada vicAraNA dravyAnuyogamAM karavAmAM caraNa eTale cAritra ke saMyama je kAyapradhAna che ane karaNa AvelI che. hatyAnayoga e jaina darzananA cAra bhAvanA anayogo eTale tapa je indriya pradhAna che. arthAtu indriyadamana te tapa, paikIno eka atyaMta mahattvano anuyoga che. e cAra anuyoganAM niyamamA A che niyamamAM nathI tene niyamamAM lAvavA mATe saMyamanI ane tapanI nAma cheH (1) dravyAnuyoga (2) caraNakaraNAnuyoga (3) kathAnuyoga jarUra che. zAna ? 20 jAna jarUra che. jJAna ane darzana je jIvanA nijaguNa che, e jIvanA ane (4) gaNitAnuyoga. jJAna-darzananuM svarUpa kevuM che e dravyAnuyogamAM samajAvavAmAM Avela che. jJAna-darzananuM sAcuM svarUpa anaMta rasarUpa che. anaMta darzana ane - A cAra anuyogamAM badhuMya Agama sAhitya AvI jAya. A anaMta jJAnamAM je sahaja svAbhAvika AnaMdavedana che te anaMta rasarUpa cAra anuyoga kramAnusAra nizcita kramamAM mUkavAmAM Avela che, je , sahajAnaMda vedana che je svAdhIna che, saMpUrNa che, sarvocca che ane racanAkAranI adabhuta viziSTatAnAM arthAtu savagitA-sarvajJatAnAM zAzvata che. bagaDelAM, vikRta thayelAM, e vikArI jJAna-darzanane, darzana karAve che. sudhAravA mATe ja caraNakaraNAnuyoga che. jJAna-darzananA zuddhikaraNanI cAra anuyogamAM dravyAnuyogane prathama kramAMke mUkela che, kAraNa prakriyA athavA sAdhanA te ja caramakaraNAnuyoga, dravyAnuyogamAM darda ke prathama vicAraNA dravya eTale ke padArthanI karavAnI hoya che. vizvamAM ane dardInI vAta thai. paNa te dardInA dardane kADhavAnI davA, upAya, jo dravya ja nahi hota to pachI kazAnI vicAraNA raheta ja nahi. ilAja caraNa karaNAnayogamAM batADela che. vizvamAM jo koI dravya hoya to tenI koi kriyA, prakriyA hoI zake dravyAnuyogamAM jIvAtmAnuM svarUpa varNavyuM ane caraNakaraNoane tenI upara kaMIka ne kaMIka prayoga thaI zake. nuyogamAM te jIvAtmAnA zuddhikaraNanI prakriyA batAvI to kharI. dravyAnuyogamAM dravyanI vicAraNA che. emAM dravya keTalAM che, te paraMtu jo koi jIvAtmA e pramANenI prakriyA dvArA sarvajJa, sarvadazI dravya kayAM kayAM che, te dravyo kevAM kevAM che? ane te dravyo kevAM kevAM paramAtmA-zuddhAtmA-siddhAtmA thayo ja na hoya to pachI dravyAnuyoga, hovAM joIe ? te dravyonA guNadharma zuM che? te dravyonuM svarUpa zuM ane caraNakarasAnuyoganA padArtho pramANabhUta Thare kema? koI dagaMta, dAkhalA, udAharaNa vinA dravyAnuyoga ane caraNakaraNAnuyoganI dravyono vibhAva zuM che? vagerenI vistRta vicAraNA karavAmAM Avela vAto satya che ema kema karI manAya ? dravyAnuyoga ane caraNakaraNAnuyoganI vAto pramANabhUta che e tyArabAda bIjA krame caraNakaraNAnuyogane sthAna ApyuM che. darzAvavA trIjA krame dharmakathAnuyoga Apyo che. e anuyogamAM je dradhyAnayogamAM dravyanI hakIkata ApI dIdhA pachI caraNakaraNAnuyoganI je jIvo zuddha thaI kevaLI bhagavaMta-paramAtmabhagavaMta banI vartamAnamAM, jarUra zA mATe paDI ? caraNa eTale rojabarojanI AcaraNa-vartana- vicarI rahyAM che, zuddhAtmA siddhAtmA thai lokAgra zikhare siddhazilArUDha cAritranI kriyAo je sIttera che ane karaNa eTale ke jarUra paDe tyAre thayAM che ane bhaviSyamAM thanAra che e badhAMya jIvAtmAnI kathA Ave AcaravAnI kriyAo je paNa sIttera che. TUMkamAM kahIe to caraNa che. Page #91 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-99 aMte cothA krame gaNitAnuyoga mUkyo. dravya che to dravya keTalA che ? jIvanI saMkhyA keTalI ? keTalAM jIvAtmA paramAtmA thayAM ? je je dravyo che e dravyonI potAnI keTalI saMkhyA che. vagere je kAMi che tenuM nizcita gaNita gaNitAnuyogamAM Apela che. A vizvamAM je kAMi badhuM che enuM gaNita joie. e mATe ja gaNitAnuyoga mUkyo. Ama jaina darzane jaina padArtha vijJAnanI sAthe sAthe jaina itihAsa, jaina bhUgoLa, jaina sAhitya, jaina tattvajJAna ApavAnI sAthe jaina gaNita (Mathematics) paNa Apela che je, e darzananI sarvAMgINatA sUcave che. prabuddhajIvana 5 dravyo che. A pAMceya tattvone astikAya tarIke oLakhavAmAM Ave che, asti eTale pradeza, e eno dArzanika pAribhASika artha che. A to astino artha hovuM Being thAya che. A pAMce astikAya sarvakALa hoya che. te sarvadA hoya che. eTale asti kahevAya che. kAya eTale samUha athavA piMDa. pradezono piMDa eTale astikAya. A pAMca mULabhUta astikAyonA-pradezapiMDanAM nAma che... kevaLajJAna viSenI vAto je che e dravyAnuyoga che. kevaLajJAna prAptinI prakriyA-sAdhanAnI vAto che te caraNakaraNAnuyoga che. kevaLajJAnI bhagavaMta arthAt kevaLInA jIvana vRttAMta jemAM che e kathAnuyoga che ane e bAMyanI gaNatarI je karI Ape che te gaNitAnuyoga che. dravyAnuyogathI AtmA, AtmAne oLakhe, AtmAne oLakhyA (jANyA) bAda AtmAmAM rahelAM doSonuM nirAkaraNa, nivA2Na caraNakaraNAnuyoga dvArA thAya ane e mArge AgaLa vadhavA Adarza, AlaMbana pUrUM pADe dharmakathAnuyoga. Ama dravyAnuyogathI AtmA, paramAtmAnI oLakha thAya, caraNakaraNAnuyogathI AtmA pavitra bane, kathAnuyogathI Adarza-lakSya baMdhAya, bhAvanA sudhare, bhAvika thavAya ane gaNitAnuyogathI buddhi sUkSma bane, lakSavedhI ekAgra thavAya. dravyAnuyogathI mana lIna thAya che, caraNakaraNAnuyogathI mana zuddha thAya che, dharmakathAnuyogathI mana namra thAya che, ane gaNita nuyogathI mana vizALa thAya che. dravyAnuyoga ke je mULa padArthazodhana che tenAthI sahaja dhyAna thAya che, jenA pariNAmarUpa sahajajJAna-brahmajJAna-kevaLajJAnanuM pragaTIkaraNa thAya che. dravyAnuyoga eTale pratyeka padArthanuM mULa zodhavuM. Ama dravyAnuyoga eTale padArthazodhana dvArA svarUpazodhana. dravyAnuyogathI vizvanA pAMca mULabhUta anAdi-anaMta, anutpanna, avinAzI, svayaMbhU tattvo (padArtho) che tenA zuddhAzuddha svarUpa samajaNathI AtmAnA svarUpanuM yathAvat jJAna, bhAna thAya to sahaja dhyAnI thavAya ke je sahaja dhyAnathI sahajajJAnI-kevaLajJAnI banAya. sahajazAna sAdhya che, dhyeya che jyAre sahajadhyAna e sAdhana che. sahajaghyAna dravyAnuyogathI sulabha bane che. dravyAnuyogathI AtmatattvanI jANa thAya che ane je AtmAne jANe che tene bIjuM kAMi jANavAnI jarUra nathI. || gam nALapha te sarvAM gAbaDuM' // vaLI kahyuM che : jaba jANyo nijarupako taba jANyo sabaloka; nahIM jANyo nijarupako saba jANyo so phoka. AtmA sivAyanuM bIjuM badhuM ya jANavuM heya eTale tyAjya che. e choDavAnuM che. sarva vikalpone choDI nirvikalpa thavAnuM che. jeNe AtmAne jANyo che teNe bIjAM zAstrone jANavAnI jarUra nathI. dravyAnuyoganuM ATaluM mahAtmya svIkAryA bAda have ApaNe dravya-guNa-paryAyanI vicAraNA tarapha vaLIe, dravya : padArthavijJAna jema jagatanAM mULabhUta bhautika tattvobhautika-padArthanI vAta kare che tema dravyAnuyoga jagata kahetAM vizva-brahmAMDa-Cosmos-Universe je mULabhUta tattvanA AdhAre cAle che te tattvonI vAta kare che. A mULabhUta tattvo phakta pAMca (1) AkAzAstikAya (2) dharmAstikAya (3) adharmAstikAya (4) pudgalAstikAya ane (5) jIvAstikAya. A pAMca astikAya paikInA prathama cAra astikAya jaDa che. jIva nathI eTale ajIva che. jyAre pAMcamuM jIvAstikAya cetaka che eTale cetana che ane jIvavA icche eTale jIva che. vaLI AmAMnA prathama traNa tattvonuM kevaLa astitva che ane traNeya potapotAnA svabhAva arthAt sva-guNa pramANenuM kArya potapotAnA svasthAne rahIne bAkInA bIjAM koipaNa dravyanAM guNane lezamAtra kSati (bAdhA) pahoMcADyA vinA kare che. TUMkamAM koipaNa jAtanI asara eTale ke bAghA pahoMcADyA vinA ke bAdhA pAmyA vinA avyAbAdha rahIne sva guNa kArya kare che. tethI ja pAMca paikInA A traNa mULabhUta tattvo-dravyo zuddha che. ethI ja te traNeya arUpI che ane zuddha che. rUpI zuM ? ane arUpI zuM ? e viSe vicAraNA AgaLa upara karIzuM. cothuM mULabhUta tattva-dravya pudgalAstikAya che te paNa jaDa che. paraMtu e dravya rUpI che. jayAre pAMcamuM mULabhUta tattvadravya jIvAstikAya enA mULa zuddha svarUpamAM arthAt enA parama svarUpamAM arUpI che ane yika, vedaka, cetaka hovAthI cetana che. jIvAstikAyanuM je zuddha svarUpa che te paramAtmasvarUpa, siddhasvarUpa, brahmasvarUpa tarIke oLakhAya che. e AtyaMtika zuddhAvasthA, svarUpAvasthA, sahajAvasthA che. paraMtu eja jIvAstikAya enA anAdinA azuddha svarUpamAM pote cetana hovA chatAM pudgalAstikAyanA saMyoge rUpI che. e enuM sAMyogika svarUpa che ane te jIvanuM sAMsArika svarUpa hovAthI evAM jIvAstikAyane saMsArI jIva kahevAya che. jIvane enuM e saMsArIpaNuM, rUpIpaNuM rUpI evAM pudlAstikAyane kAraNe prApta thayuM che tethI sAMyogika che. jagata AkhAmAM, jagata AkhAnI je kAMi ramata cAlI rahI che, je kAMi dunyavI-jAgatika nATaka jagata raMgamaMca upara bhajavAi rahyuM che, je kAMi ghaTanAo ghaTI rahI che, je kAMi banAvo banI rahyAM che, je kAMi khela khelAi rahyAM che te sarva bIjuM kAMi nahi paNa A jIva kahetAM jIvAstikAya ane pudgala kahetAM pudagalAstikAyanI ramata ja che. prathama traNa tattvo agAu jaNAvyA mujaba avyAbAdha che eTale ke emanAmAM bAdhya-bAdhaka bhAva nathI arthAt arasaparasa asaraabhAva che. arthAt zUnya tattva che. A traNeya tattvo nirdoSa tattvo che. anya tattvo sAtheno, A traNeya tattvono saMbaMdha sarvathA nirdoSa saMbaMdha che. jyAre AthI viparIta pudgala ane jIvAstikAya (saMsArIazuddhajIva)mAM bAdhya bAdhakatA che. arthAt ubhaya arasaparasa ekabIjAne asara (bAdhA) pahoMcADe che ane ekabIjAthI bAdhA (asara) pAme che. A ubhaya astikAyano saMbaMdha sadoSa saMbaMdha che. saMsArI jIve, pudgalanI A bAdhAmAMthI mukta thavAnuM che. sadoSamAMthI nirdoSa banavAnuM che. mATeja vartamAnamAM yama, niyama, saMyamamAM rahI nirdoSa vyavahAra karavAno che. A mATeja thaine dravya-guNa-paryAyano abhyAsa karavAno che. jIva pudgala sAthe sadoSa saMbaMdhathI kSIranIra jema buddha thavAM chatAM jIva potAnuM jIvattta-cetanatva akabaMdha akhaMDa Page #92 -------------------------------------------------------------------------- ________________ G prabhu jIvana jALavI rAkhe che bhale teNe anAdithI pudgalasaMge potAnuM pUrNatva-zuddhatva gumAvI dIdhuM che. cetana, cetana rahe che-jIva, jIva ja rahe che ane ajIva jaDa thai jato nathI mATe te puruSArtha kare to potAnA puruSa (AtmA)nA pUrNatvane-zuddhatvane pAmI zake che. bhAMgyuM bhAMgyuM to ya bharUca che ! khaMDiyera to paNa te mahelanuM che ! azuddha to ya AtmA che ! pUrNa nahi to ya pUrNano jIvaMta aMza che ! ethI ja to jJAnIe kahyuM che ke... pUrNa na hovA chatAMya purNano aMza che. pUrNanI barobarI karI zake nahi. A Part cannot be equal to whole aMza (vikala) akhaMDa (sakala) barobara-sama nahi hoI zake. zarIranA avayavo zarIranI sAthe ja zobhe. avayava kapAyA bAda zarIra paNa sAruM nahi lAge. evo zarIrI, apaMga-vikalAMga kahevAya je pUrNAMga-sarvAMganI barobarI karI zake nahi. pAMca mULabhUta dravyo viSe ATalI pUrvabhUmikA bAMdhyA bAda have AgaLa dravya zuM che ? e viSe vicArIzuM. je anAdi-anaMta niSpanna, anutpanna, avinAzI, svayaMbhU, svataMtra, svAdhIna hoya te mULabhUta dravya che. brahmAMDamAM AvAM dravyo kevaLa agAu jaNAvyA mujabanA pAMca dravyo che. vaLI je dhruva che, nitya che, sat che, sadA sarvadA che te mULabhUta dravya che. jaina darzane cAra sUtrAtmaka vAkyothI dravyanI vyAkhyA bAMdhI che. (1) || muLa paryAyavat dravyam // je guNa ane paryAyathI yukta che te dravya che. guNa e dravya bhedaka che. ane paryAya e guNa bhedaka che. dravyanI oLakha enA guNathI che ane guNanI oLakha enA paryAyathI che. (1) sat dravya lakSaNam // jenuM lakSaNa, sat kahetAM avinAzI che, nitya che, dhruva che, zAzvata che, te sat che. ane sat che te dravya che. che (3) || utpAda vyaya dhruvayuvatta sat // je utpAda, vyaya, dhruva, yukta sat che te dravya che. A vyAkhyA pAMce astikAyamAM ane vizeSe karIne pudgalAstikAyamAM ghaTe bAkInA cAra astikAyamAM A vyAkhyA te astikAyo viSe enA agurUlaghu guzamAM je SaDaguNa hAni-vRddhi bhAva che tene anulakSIne che. karAyela che. (4) || arthayiAArI sat // ke je nijaguNa anusAra kArya kare che te sat che ane te dravya svaguNa anusAra svAbhAvika thatuM kArya sahaja ja hoya che. eTale e prayatnapUrvaka thatuM saprayatna, saMkalpapUrvakanuM ke sahetuka kArya hotuM nathI. jemake puSpano pamarATa, jalanI zItaLatA, jaLAzayanuM jala pradAnatva, vRkSanuM phala pradAnatva ityAdi. (1) dravyanA pradezonI saMkhyA (2) dravyanA guNa arthAt jAtitva-jAtipaNuM (3) dravyanA guNanA paryAya arthAt guNa kArya. tA. 16-12-99 sAkara e dravya che ane sAkarane sAkara tarIke oLakhAvanAra sAkarano guNa mIThAza e sAkaranA AdhAre sAkaramAM vyApIne rahela che. sAkara AdhAra dravya che ane sAkaranI mIThAza e sAkarano guNa AdhAre che. sAkara mIThAza vinAnI nahi hoya ane sAkaranI mIThAza sAkara vinA svataMtra nahi hoya. arUpI dravya carmacakSuthI dazya nathI. arUpI dravyane varNa nathI. pudgaladravya sivAyanA cAreya dravyo arUpI che. jyAre pudgaladravya ane pudgalasaMge jIva-saMsArI jIva rUpI che ane mUrta che. e parivartanazIla ane paribhramaNazIla che. jenAM rUpamAM rUparUpAMtaratA che, mUrta mUrtItaratA che te rUpI ane mUrta padArthonuM banavAnuM, bagaDavAnuM cAlu ja rahe che ane kSetrAMtara thayA kare che. jenuM niraMtara parivartana ane paribhramaNa thayA ja kare che. caude rAjalokamAM satata eno rajhaLapATa cAlu rahe che. amuka samaya sudhI jo pudgala koI eka kSetre sthira rahe to paNa tenuM rUpAMtara-parivartana to niraMtara cAlu ja rahe che. puraNa ane galana satata cAlu hovAthI te dravya pudgala kahevAya che. pudgaladravyanuM rUpa badalAtAM nAma badalAya che. khetaranA ghauM' ghare 'loTa' rUpe pariName che. ane rasoDAmAM roTalI, bhAkharI, pUrI, lADavo bane che tyAre te te nAme oLakhAya che. je sadA sarvadA eka ja AkAramAM hoya che te arUpI che, amUrta che. e anAmI hoya che, avinAzI hoya che, nitya hoya che, je uparokta cAreya sUtrAtmaka vyAkhyAmAM baMdhabese che te dravya akriya hoya che, akhaMDa hoya che, pUrNa hoya che. sarva zabdono lakSyArtha che. AvAM A dravyanA pAchA traNa vibhAga paDe che. eka ja che. pAMceya dravyamAM potapotAnA nijaguNa ane paryAya rahelAM hoya che. dravya e AdhAra che-adhiSThAtA che. e adhiSThAtA dravyanA AdhAre rahelAM guNa ane paryAya che te AdhAre che. skUla udAharaNathI spaSTa karIe to... pAMceya dravyo sapradezI che. paraMtu pradezanI saMkhyA judI judI che. AkAzAstikAya dravya eka ane akhaMDa hovA chatAM lokAloka vyApIne rahela che jenA dharmAstikAya, adharmAstikAyanA vistArathI lokAkAza (jyAM pAMceya astikAya vyApI rahela che) ane alokAkAza (jyAM mAtra AkAkAzAstikAya che) evAM be vibhAga paDe che. pariNAmI che. bAkInA traNa dravyo apariNAmI hovA chatAM svabhAve pAMca dravyomAM mAtra jIva ane pudgala e be dravyo baddha saMbaMdhathI svaguNa-paryAyamAM pariNAmI che. te ja pramANe jIva ane pudgala paNa pAchA sva guNa-paryAyamAM to pariNAmI che ja. pAMce dravyomAM ekamAtra pudgaladravya mUrta ane rUpI che. saMsArIjIva arthAt azuddhAtmA paNa anAdithI pudgalasaMge mUrta ane rUpI che. bAkI jIva enA zuddha svarUpamAM-siddha svarUpamAM-brahmasvarUpamAM amUrta, arUpI che. to mUrta eTale AkAra yukta. mUrta eTale saMsthAna, AkAra. jaine AkAra che, je AkAra sahita sAkAra che te mUrta che. vAstavika pAMce dravyone potapotAno AkAra to che ja ane te dRSTie pAMce dravyo mUrta che, paraMtu pudgala dravyanA AkAro badalAyA kare che tethI tene mUrta kahela che. bAkInA cAra dravyo AkAza, dharma ane adharmAstikAya tathA paramAtma svarUpe jIva ekaja AkAramAM traNe kALa hovAthI arthAt ekAkAra hovAthI amUrta che. pAMca dravyomAM AkAza kSetra che ane bAkInA cAra dravyo AkAzamAM avagAhanA laine rahe che tethI te cAreya dravyo kSetrI che. jIvAstikAya jJAtA che ane bAkInA cAreya dravyone jIvAstikAya khyAti Ape che tethI te zeya che. jIva jJAnathI sarvagata che, AkAza kSetrathI sarvagata che. bAkInA dravyo asavaMgata che. (kramazaH) Page #93 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-9 prabuddhajIvana AyuSya karma sivAya sAteka karmona utkRSTa sthiti AthI abhavyAdi tro darzanAvaraNIya, vedanIya ane avanI bane nahIM tyAMsudhI 1 karmonI laghutAnuM mahatva || DaoN. bipinacaMdra hIrAlAla kApaDiyA jainadarzanamAM karmonA mukhya ATha prakAro che. te karmonAM nAma che acaramAvartamAM sarI zakato nathI. kemake jIvane karmonI utkRSTa sthitino jJAnAvaraNIya, darzanAvaraNIya, vedanIya, mohanIya, AyuSya, nAma, baMdha vAraMvAra, anaMtI vAra thai zake che. tethI mithyAtvAdinA nimitte gotra ane aMtarAya. AtmAnA pariNAma dvArA azubha karmono saMcaya na thAya te mATe A ATha karmomAMthI pahelAM be, cothuM ane chelluM A cAra karmo jAgarUkatA rAkhavI ati Avazyaka che. karmalaghutA mATe azubha ghAtI tarIke oLakhAya che ane te sivAyanAM aghAtI tarIke oLakhAya pariNAma pragaTe nahIM, pragaTe to te vadhu tIvra na bane; zubha pariNAma che. temanI kALamaryAdA eka sarakhI nathI. udayamAM AvyA pachI te banyA rahe te khUba khUba tIvra, tIvrata, tIvratama banyA rahe te mATe vadhumAM vadhu keTalA samaya sudhI rahI zake, e te kevAM baMghAyelAM che satata kALajI tathA prayatnazIla rahevuM joie. AvI rIte jIva jyAre tenA para AdhArita che. badhAM ja karmo utkRSTa sthitinAM ja baMdhAyelAM guNasaMpanna banato jAya tema tema karmono zubhabaMdha vadhato jAya, azubha che athavA baMdhAya che tevo niyama nathI. chatAM paNa pahelAM traNa ane baMdha ghaTato jAya ane tethI nirjarAnuM pramANa vadhyA kare. chelluM aMtarAya-e cAra karmonI vadhu sthiti trIsa koTAkoTi anAdi karmasaMtAna/saMvedita A rIte zubha karmonI vRddhi karatAM sAgaropamanI che. mohanIyananI sthiti sIttera koTAkoTi sAgaropamanI karatAM yathApravRttikaraNa sudhI jIva pahoMce che. nadI ghoLapASANa nyAye che; jyAre nAma ane gotranI utkRSTa sthiti vIza koTAkoTi bhavyAdi jIvo anaMtIvAra yathApravRttikaraNa sudhI to pahoMcI zake, sAgaropamanI che. AyuSya karmanI sthiti tetrIsa sAgaropamanI che. paraMtu tathAbhavyatvAdinA abhAve AgaLa na vadhI zake ! karmasthitinI jIva saMsAra-sAgaramAM caturvidha gatimAM bhaTakatAM bhaTakatAM jyAre laghutA yathApravRttikaraNa dvArA to thaI gaI. badhAM ja jIvo zrata ane tenI ATheya karmonI utkRSTa sthitimAM hoya tyAre te dharma pAmI zakato cAritradharmanI AMzika AcaraNA karI zake. te dvArA dravyazrata ane ja nathI. te jyAre kilaSTa AzayamAMthI mukta bane che, tyAre sadadharmane dravyacAritra paNa pAme te koI abhavyAdi jIvo dravyathI utakaTa laghupaNuM pAmavA yogya sthiti tau karmonI carama utkRSTa sthitino hrAsa thayA pALI navaraiveyaka sudhI ane navapUrvanA jJAnane paNa pAmI zake che. pachI ja pAme che. A sthiti kaI ? ahIM zuddha bhAvanA abhAve tathA mithyAtvanA prAbalyathI AyuSya karma sivAya sAteya karmonI carama utkRSTa sthiti eka yathApravRttikaraNathI AgaLa vadhI zakatA nathI. rAgadveSanA gADha koTAkoTI sAgaropamanI thAya tene sAteya karmonI utkRSTa sthiti pArakAmAnA pratApa azubha kamApAjana karI AgaLa vadhatA nathI. gaNAvI zakAya. mohanIya karma 70mAMthI 69 koTAkoTi, jJAnAvaraNIya, AthI abhavyAdi traNa prakAranA jIvo graMthidezanI prApti, dravyadbhuta darzanAvaraNIya, vedanIya ane aMtarAya 30mAMthI 29 koTAkoTino tathI bhacAritranI prApti thavA chatAM paNa teo saMsAra-dhamaNano kSaya karI, nAma tathA gotra 20mAMthI 19nI bane nahIM tyAMsudhI nAza karavA mATe samartha banI zakato nathI. graMthideze AvyA pachI jo samyakitanA bIjane jIva pAmI zake nahIM. A sthiti sAteya karmo apUrvakaraNa pAmavA yogya lAyakAta pragaTe to ja graMthidezanI ane te eka koTAkoTi sAgaropamathI nyUna thAya tyAre bane. pachInI bIjI prAptinI saphaLatA che. abhavya jIvo svabhAve evA utkRSTa sthitinI jema jaghanya sthiti A pramANe cheH mohanIya che ke teo graMthidezAdi pAme che paNa apUrvakaraNa pAmavA yogya aMtara-muhUrtanuM baMdhAI zake, vedanIya sthiti bAra muhUrtanI, nAma ane lAyakAta pragaTatI nathI. durbhavyone kALanI aparipakvatA naDe che. gotra ATha muhUrta; jyAre bAkInAM pAMca aMtamuhUrta mAtra hoya che. teo svabhAve muktigamananI yogyatA dharanArA hovA chatAM paNa teo apUrvakaraNa pAmavA yogya lAyakAta pragaTAvavA samartha nIvaDatA karmonI utkRSTa sthitino kSaya kyAre thAya? jIvane anAdikAlIna jaDakarmonA yogathI mukta thavA pahelI AvazyakatA bhavyatva svabhAvanI ) nathI. bhavyAtmAonI graMthideza sudhInI prApti tyAre ja saphaLa nIvaDe che. pachI bhavitavyatAnI, pachI kALanI, pachI karma ane puruSArthanI jyAre bhavitavyatAdi anukULa hoya. jAtibhavyomAM mokSanI icchA che. jo bhavyatva svabhAva na hoya to bhavitavyatAthI jIva pragaTe evI yogyatA jarUra che; chatAM paNa te yogyatA pragaTe tevI vyavahArarAzimAM Ave to paNa te kyAre paNa kALanI anukULatA sAmagrI ja pAmatA nathI ! pAmI zake nahIM. jIvano bhavyatva svabhAva hovA chatAM paNa jo abhavyAdi jIvo mokSadveSI tathA saMsArarAgI hovAthI utkRSTa bhavitavyatAnI anukULatA na maLe to jIva vyavahAra-rAzimAM paNa tapa, jaMta , tapa, zrata tathA cAritranA dhAraka evAM hoya ke ApaNe moMmAM AMgaLAM AvI zake nahIM. to pachI kALanI anukULatA maLe ja nahIM. paraMtu nAMkhI daIe, teo navapUrvanuM jJAna dharAvanArA hoi zake che, jo jIvano bhavyatva svabhAva hoya, bhavitavyatA ene anukULa thaI navaraiveyaka sudhI jaI zake, paraMtu upara gaNAvelAM lakSaNo tathA tene vyavahArarAzimAM mUkyo hoya to tene game tyAre kALanI anukULatA pudgalAnaMdI, saMsArarAgI, bhavAbhinaMdI hoI zubhabhAvanA abhAvamAM thavAnI ja. paraMtu jyAM sudhI kALanI anukULatA maLe nahIM tyAM sudhI A kA apUrvakaraNAdi karI samyakatA na pAmatA hovAthI saMsAra-sAgaramAM "rmonI anukULatA maLe to paNa te nirarthaka nIvaDe. . rakhaDapaTTI karatA rahe che. jIva jayAre caramAvartana pAme te pachI ja karma saMbaMdhI anukULatA bhavyo carAvartakALane pAme pachI acaramAvartane pAme nahIM; kAryarata nIvaDavAnI. ane te paNa bhavitavyatA anukULa hovI joie. paraMtu karmonI parama utkRSTa sthitino kSaya thaye thakI jIvone utkRSTa have joie to sau prathama caramAvartakALa, karmonI utkRSTa sthitino sthitino baMdha vAraMvAra, anaMtIvAra thai zake. tethI karmasthiti ghaTyA kSaya, tyArabAda ja zuddha dharmasvarUpa samyakatva je sarva ISTanI pUrti vinA graMthideze pahoMcI zakAya ja nahIM. dravyazruta ane cAritra UMcI mATe kalpavRkSa jevuM che tenA bIjanI prApti thAya che. A caramAvartakALa kakSAnuM hovA chatAM paNa mithyAtvI jIvo jevAM ke tAmalI tapAsa ke bhavyAtmAne ja thAya tevo niyama nathI. A sthiti abhavyo tathA ja jero 60,000 varSa sudhI tIvra tapazcaryA karI 21 vAra dhoi niHsatva durbhavyone paNa thaI zake. bIjuM caramAvatane pAmyA pachI jIva khorAka khAto paNa te badhuM eka samakitInI navakArazI karatAM paNa pAmavA yogya lAyakAta pragaTe to ja cakatA bharapuru, cAmagrI * Page #94 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-12-9 na gaNya banyuM ! narakagAmI mammaNa zeThanuM tapa paNa nirarthaka nIvaDyuM Avo utkRSTa puruSArtha karI navaraiveyaka tathA navapUrvanA jJAnane eTaluM ja nahIM paNa te narakagAmI banyo. nihanavo paNa eka doSane paNa prApta karI zake che. lIdhe mithyAtvI gaNAyA. abhavyomAM mokSanI icchA na ja pragaTe te nAnIsUnI vAta nathI. graMthideze AvyA pachInI avasthA evI nathI ke tenI samaya AvuM banavAnuM mukhya kAraNa mithyAtvamohanIyanA gADhapaNAno pratApa maryAdA sudhI jIva tyAM TakI rahe, jo TakI rahe to pragati kare. paNa che. jIva pragati ja kare tevo niyama nathI. graMthideze pahoMcI java asaMkhyAta ATalI carcAvicAraNA pachI samajAyuM haze ke karmanI laghutA mATe kALa sudhI graMthideze TakI rahe. graMthideze TakyA pachI te jIva pAcho koNe kevo prabaLa puruSArtha karavAno che. graMthideze AvelAM jIvomAMthI paDe ane graMthideza yogya karmasthiti karatAM vadhu karmasthiti upArje e je AgaLa pragatinA paMthe prayANa karanArA hoya che temaNe samyagdarzana paNa zakya che. bIjI rIte vicArIe to tevo jIva graMthideze AvI pAmavA mATe graMthi bhedavI paDe che. je jIva yathApravRttikaraNa dvArA puruSArtha kare nahIM, yogya pragati kare nahIM, to tevo jIva chevaTamAM graMthideze pahoMcADanArI karmalaghutA pAme che. ahIM sudhI AvI pahoMcelo chevaTe asaMkhyAta kALe pAcho paDI ja jAya. saMsAramAM laTAra mAre ! jIva jyAre apUrvakaraNa karanAro bane che tyAre A apUrvakaraNa dvArA AthI evuM mAluma paDe che ke caramAvartane pahoMcelo, apurnabaMdhaka graMthi bhedIne AgaLa ne AgaLa satu puruSArtha dvArA jIvanane saphaLa jIva puruSArtha yogya pramANano kare to eka koTAkoTi sAgaropamathI banAve che. TUMkamAM sArabhUta vastusthiti A pramANe che. bhavya jIvo palyopama nyUna samayamAM, ardhapudgalaparAvartathI nyUna samayamAM mATe AgaLa puruSArtha mATe zubha bhAvanA keLavavAnI jarUra che, te muktidhAma sIdhAve ja ane tethI evA jIvoe jIvanamAM yogya dvArA aNu jeTaluM sukRta meru jeTaluM thaI jAya che ! bhAvanA mATe supuruSArthanuM dhyeya rAkhavuM Avazyaka che. graMthideza sudhI pahoMcavuM te suprasiddha paMktio A pramANe cheananya bhAgyazALItA che. te nirarthaka na nIvaDe, tene saphaLa karavA bhAve bhAvanA bhAvIe bhAve dIje dAna; prayatnazIla rahyA karo, evo sadupayoga karatA rahevuM joIe ke jethI bhAve jinavara pUjIe bhAve kevaLajJAna. bhAgyazAlitA uttarottara vRddhi thatI rahe. te dvArA puruSArtha karIne ' bhAvanA dvArA AtmAmAM sArA pariNAmo pragaTe, pragaTelAM sArA samyagdarzana AtmaguNane pragaTAvavA samartha banI zake. teo mATe pariNAmo krame krame vadhe ane A pariNAmo TakI rahe te mATe khUba A yogya avasara che. tyArapachI te jIva kadApi prApta na karI hoya khUba kALajI rAkhavI joie. satpariNAmono nAza kare ane tevI siddhi prApta kare che. asatpariNAmo pragaTe tevA nimittothI sudUra rahevuM joie. graMthideze AvI jIva TakI na zake, pAcho paDI paNa jAya. yogya satpariNAmone pragaTa karavAmAM nimittabhUta sahAyaka nimittothI sthiti karatA vadhu sthiti upArja, graMthideze Avelo jIva jinazAsane viMTaLAyelA rahevuM. gharmakriyAkalApo, anuSThAno bahumAnapUrvaka sevavAM upadezelA zruta-cAritrAtmaka dharmanA dravyAcaraNane pAme ja evo niyama joIe tathA bhAvapracura rIte zraddhAdi guNo dvArA dviguNita karavA karI na zakAya. graMthideze Avelo jIva ja dravyathI paNa thoDuM AcaraNa joIe. yathApravRttikaraNa dvArA karmanI laghutA pAmI zakAya che. karI zake che. abhavyo tathA durbhavyo jinazAsane upadezelA A sacarAcara vizvamAM cAra prakAranA jIvo che, jevAM ke bhavya, zrutacAritrAtmaka gharmanA dravyAcaraNane pAmI zake che chatAM te pragati abhavya, durbhavya ane jAtibhavya. bhavya sivAyanA traNa prakAranA sAdhanAro bane ja nahIM ane pAcho paDe. zrutacAritrAtmaka gharmane jIvo mithyAtvAdi doSothI duSita hovAthI kyAre paNa mokSa meLavanAra dravyAcaraNathI vibhUSita karanArAoe tethI sAvadha banavuM joie. nathI. abhavyo ane durbhavyo yathApravRttikaraNa sudhI jaI zake che. pragati sAdhavAnI A taka jatI rahI to te kyAre prApta thAya te kahI karmagraMthi bhedI zakatA na hovAthI AgaLanI pragati jevI apUrvakaraNa, na zakAya. AvI taka ghaNA lAMbA vakhate paNa maLe ! anivRttikaraNa, samyagdarzana pAmI na zakatA hovAthI mithyAtva tathA graMthideza sudhI AvyA pachI sauprathama prayatna puruSArtha graMthi bhavAbhinaMdISaNAthI saMsAramAM rajhavAnuM munAsiba che. bhedavAno karavAno che-kemake tyAM sudhI uttarottara pragati sadhAtI nathI. bhavyo paNa eka koTAkoTi sAgaropamanI karmalaghutA meLavI caramAvarta kALa pAmelAne eTale ke eka pudgalaparAvartanI aMdara tene AgaLa na vadhe to anaMtIvAra A samaya maryAdAmAM vadhaghaTa thatI mokSecchA thaI zake che. tethI vadhu kALavALAne tevI icchA thatI nathI. rahe. yathApravRttikaraNa pachI zuddha yathApravRttikaraNa karI karmabaddhatA prApta IcchA pachI paNa tarata ja graMthibheda na thaI zake, samyakatva na maLI karI graMthibhedI AgaLa AgaLanA pagathiyA cayA kare to ja zake. saMsAraparibhramaNano samaya adhapudgalaparAvartathI thoDo ocho samyagdarzana prApta thaI zake ane tyArapachI ardhapudgalaparAvarta samayamAM rahe tyAre ja graMthibheda thAya. graMthibheda bAda caramAIpudgalaparAvartathI mokSapurI pahoMcI mukti meLavI zake. zuddha yathApravRttikaraNa pachI ochA samayamAM muktigAmI thaze ema nizcitapaNe kahI zakAya. evA pramAdI na banatAM suyogya puruSArtha karavo ke jethI karmalaghutA thatI keTalAka bhavya jIvo hoya ke jeoe A sthitie pahoMcyA pachI ja rahe ane aMtima dhyeya hAMsala karI zake.. paNa mokSecchA pragaTAvI na hoya. icchA AvA prakAranI pragaTI na jJAna paNa mithyAtva mohanIyano nAza karavAmAM sahAyaka banI hoya tethI jIvane abhavya ke durbha na kahI devAya. jene kyAre paNa jAya to alpajJa hovA chatAM samyagdarzana guNane pAmI zake che. thoDa mokSecchA na pragaTe tene abhavya kahI zakAya. jyAM sudhI jIva kALanI jJAnavALA AtmAnA mithyAtva mohanIya karmano nAza thavAmAM karmanA paripakvatA pAmato nathI tyAM sudhI e durbhavya kahevAya kemake kALanI maMdatA thavAmAM harakata nathI AvatI. jIvano saMsAra nA paripakvatAnI yogyatA che paraMtu hajI te pAmela nathI te durbhavya. che te mokSa tarapha DhaLavA mAMDe, saMsAra taraphano DhALa ghaTe te pachI jAtibhavyamAM mokSanI icchA pragaTI zake tevI yogyatA jarUra che paNa karmamaMdatAnA yoge samyakatA pamAya. karmanA prAbalya heThe mithyAtvavAdI te pragaTAvanArI sAmagrI pAmavAnA ja nathI. kSapakazreNi mAMDI zake ja nahIM. samyagdaSTi AtmA ja kSapakazreNi mAMDI bhavyAdi cAreya prakAranA jIvo viSayaka carcA pachI bhavya jIvone zake. te aviratidhara hoya, dezaviratidhara hoya, pramatta guNasthAnake sapuruSArthanI preraNAmAM gajabanI tAkAta che e temanI bhavitavyatAnI vartato hoya ke apramatta guNasthAnake vartato hoya tethI mithyAdaSTi sAnukULatA sUcave che tethI have puruSArthanI ja vAra che. 1 uttarottara kinI aMdara tema ? yathApravRtti Page #95 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-12-99 kSapakazreNi mAMDI zake ja nahIM. kevuM che karmanuM prAbalya 1 mithyAdaSTi AtmA samyakatva pAmyA vinA kSapakazreNi mAMDI zakato ja nathI. parittasaMsArI te ja thaI zake che ke jeo amalA-asaMkaliSTa hoya, navasmaraNanA kalyANamaMdira smaraNanA chellA padamAM paNa lakhyuM che ke te vigalitamala nicayA acirAnbokSa prapadyante' karmanI laghutA mATe vaMdittA sutramAM 36mI gAthAmAM Ave che ke : sammadiThThI jIvo jaivihu pAvaMsamAcare kiMcit apposi hoi baMgho jeNana nirdradharsa kuNai samyagdaSTi jIva jo nAnuM sarakhuM paNa pApa kare to te nirdayatApUrvaka, kaThoratAthI, sakhatAithI karato na hovAthI tenuM baMdhana alpa hoya che. karmalAghava kevI rIte niSpanna thai zake te ahIM sUcavyuM che. dAMta kacakacAvIne karmopArjana na karyuM hoya to tenuM phaLa svalpa maLe che. ajitazAntismaraNanI 35mI gAthAmAM 'vavagayakammarayamala gai gayuM sAsayaM viulaM' laghukarmI thavA mATe karmanA mala ane raja eTale ke nikAcita karmo te mala ane anikAcita karmo te raja: athavA baddha ane nidhatta karmo rahita thavuM joie. karmananI laghutA mATe bhAva Avazyaka che. kalyANamaMdira smaraNanI 38mI gAthA kahe che ke kriyAH pratiphalatti na bhAvazUnyAH bhAvavihIna kriyAo phaladAyI nathI banatI. tethI zubha, zubhatara, zubhatama bhAvathI aNu jeTaluM sukRta merU jeTaluM bane che ane azubha bhAva tIvra, tIvratara, tIvratama hovAthI aNu jeTaluM duSkRta merU jeTaluM phaLadAyI niSpannana thai zake che. tethI yathApravRttikaraNa, zuddhayathApravRttikaraNa, apUrvakaraNa, anivRttikaraNa, salpakatvAdi meLavavA mATe suyogya, dIrgha, satata, ekasarakho puraSArtha karavo jethI tIvra, tIvratara, tIvratama zubhabhAvAdhikaya jaLavAi rahe ane tIvra, tIvratara,tIvratara azubhadhyAna, durdhyAna dUra ne dUra haDaselI mokSalakSmI varavA taiyAra thavAya. atidurlabha samasta mAnavakALa dharmArAdhanAno mahA kimatI kALa che. te leza paNa veDaphI nAMkhavo na joie. ke bAhya kAyika, vAcika ke mAnasika puruSArtha hoya te sarve mATe dharmArAdhanA mATe ja karavo che. eTale ke dareke dareka vicAra, vacana kAya-gAtrono vartAva dharmArAdhanA mATe ja rAkhavo che. A bhAra mana para rakhAto nathI tethI dharmakriyA ke dharmArAdhanA cAlatI hoya e vakhate sAMsArika jaMjALomAM to pApa puruSArthanI lotha cAlu ja che. jayAre athAga puNyodaye dharmakriyA, dharmArAdhanA maLI to tyAM e cAlatI hoya tyAre paNa phajula vicAro pApapuruSArthanA ja cAlatA hoya to pachI karmalAdhava kevI rIte prApta thai zake ? yathApravRttikaraNa, zuddhayathApravRttikaraNathI AgaLa vadhatAM samyakatva pAmanAre dharmayauvanakALamAM praveza karyo che tethI karmalAdhava mATe dharmasaMnyAsa saM-nyAsa, yogasaMnyAsa karavo hitAvaha che. (A baMne jaina pAribhASika zabdo che.) karmalAdhavatA mATe pharI zrutakevalI zrI bhadrabAhusvAmIne yAda karIe. teoe pharamAvyuM che H saMsArasAgarAo umbuTho mA puNo niburiA | caraNakaramavipAhINo buDhDhai subahupi jANato // karmalAghava mATe dharmalezyA vadhArI puNyAnubaMpuNya zubhAzayathI meLavavuM joie. te mATe (1) pApano prabaLa-tIvra saMtApa, (2) bahu gadgada dile dharmasAdhanA, (3) dharmasAdhanAmAM taddana nirAzaMsabhAva, (4) apUrva harSollAsa ane (5) romAMca. enA puSTikaraNa mATe kalyANamaMdira stotrano 34mo ane 43mo zloka joie. dhanyAsta eva bhuvanAdhipa ! ye trisandhAmArAghayanti vidhivAd vidhutAnyakRtyA / bhakatyollasatpulakapakSmala dezadezA pAdadvayaM tava vibho bhuvijanmabhAja : I sAnnollasatpulakakaMcitAga bhAgA : vrudhruidhdhanirmalamukhAMbujabaddalakSo : I A tyAre ja zakya bane ke jyAre tadgacitta, takSezyA, tanmayatA, tadrupatA sahita kriyA ke dhArmika anuSThAno karatA hovA joie. A kyAre banI zake ? jema eka bhUkhyA bhikhArIne acAnaka ratnano carU maLI jAya ane te tyAre AnaMdanI parAkASThA anubhave tevI rIte anuSThAnAdimAM parAkASThA AvavI joie. bhayaMkara tIvra pApa karanArAoe jema pApa karavAmAM pAchuM vALI joyuM nathI, tema AvI paristhiti prApta karI dharma karavAmAM paNa pAchuM vaLI joyuM nathI tyAre teoe teja janmamAM mokSapurI pahoMcI zakyA che. A 2hI tevI vyaktioH-vaMkacUla, daDha-prahArI, aMgulimAla, zivakumAra, suvratamuni, cilAtIputra, vagere tathA pAchA pharI pazcAttApanA agnithI zekAine zuddha thai nIkaLelA mahAnubhAvo jevAM ke caMdanabALA, mRgAvatI, nAgaketU, araNikamuni, ASADhAcArya, ilAcIputra, zreNikanA putra naMdiSaNa, nAstika asaMtama, puMDarike ekaja divasanI dIkSA lIdhA pachI AtmakalyANa sAdhyuM. pradezI rAjA, rAjA kumArapALa, meghakumAra, sthUlibhadra, vaiyAvaccI naMdiSeNa parivartana karI upara AvI gayA. kaSAyothI abhibhUta na thanArA baMdakamuni, sudarzana zeTha, sulasA, jevA ghaNAMne gaNAvI zakAya. upara jaNAvelAM mahApuruSo tathA sannArInA jIvanamAM je jAtanuM parivartana AvyuM tathA daDhatApUrvaka tanmayatA tathA tadrupatAthI jema sAdhanA karI te dvArA teoe puNyAnubaMdhI puNya prApta karI karmalAdhavamaya jIvana jIvI jANyuM. TuMkamAM pApa karavAmAM jema ahobhAva tathA pAchuM vaLI joyuM nathI tema dharma karavAmAM ahobhAva tathA pAchuM vaLI na jovAya to puNyAnubaMdhI puNya meLavI karma-lAdhava banI jIvanasAphalya thai zake. have uparanA lakhANanA sAra saMkSepamAM Ama kahI zakAya. karmalAghava mATe puNyAnubaMdhI puNya meLavavA ATaluM Avazyaka che : -(1) dharmahIna pUrvajIvananI dharmahIna pApI dazA tathA pApo pratye tIvra saMtApa ane pazcAtApa, (2) anuSThAnAdi arthe atyaMta ahobhAva, gadgadbhAva, romAMca, harSAzru, (3) sAdhanAmAM tanmayatA, tadrupatA, takSezyA, (4) sAdhanAmAM zuddha nItarato nirAzaMsabhAva, nIrihapaNuM, (5) jeTalA josathI pApAcaraNo karyA teTalA ke tethI vadhu josa ane khaMtathI sAdhanA, (6) dharmalezyAnI niraMtara satata vRddhi, (7) AhAradi daza pApasaMjJA jevI ke cAra kaSAyo, bhaya, nidrA, viSayasaMjJA, parigraha saMjJA, AlasyAdino tyAga karavAthI karmalAdhava ane tenA phala svarUpaH saMsAra sAgarAo ublyuDo mA puNo nivrudijajA | caraNakaraNa vippahINo bui subahupujANaMto II +++ saMgha samAcAra diamonds saMghanA upakrame amaragaDha (tharI)nI hospiTalanI mulAkAtano kAryakrama je 9mI jAnyuArInA roja rAkhyo hato te have guruvAra, tA. 20mI jAnyuArIe sAMje 4-30 vAge rAkhavAmAM Avyo che tenI noMdha levA vinaMtI. 0 saMghanI vArSika sAmAnya sabhA budhavAra tA. 5mI jAnyuArI 2000 nA roja sAMje 6-00 vAge saMghanA kAryAlayamAM yojavAmAM AvI che. D maMtrIo Page #96 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 10 prabuddhajIvana saradAra vallabhabhAi paTela D nArAyaNa desAI saradAra vallabhabhAine lokhaMDI puruSa kahevAmAM Ave che. mane emanI sarakhAmaNI zrIphaLa joDe karavAnuM mana thAya. emane cANakya ke mekievelI joDe sarakhAvavAmAM Ave che. mane emane janaka videhI joDe mUkavAnuM mana thAya. emane hiMdanA bismArka kahevAmAM Ave che, paNa ema kahenArAne bismArka koNa hato enuM bhAna ja nathI. mArI bA kahetI ke nAnapaNamAM saradAranA peTa para mAthuM rAkhIne poDhI javAnuM mane gamatuM. nAnapaNanI mArI pahelI yAdamAM emanAM pautra bipina joDe maLI saradAra sAthe takiyAnI mArAmArI karatA hatA te che. tyArathI mAMDIne emanI smazAnayAtrA sudhI emane je joyA-jANyA che, temAM temanA vajrathIye kaThora kALajA joDe emanuM kusumathIya komaLa haiyuM dekhAyA vinA rahyuM nathI. saradAra jo kevaLa lokhaMDI puruSa hota to raziyAmAM jema krAMti pachI sattAnI sAThamArIne lIdhe stAline TroTaskIne pahelA videza tageDyo ane pachI hajAro mAila dUra jai koi mArAne hAthe enI hatyA karAvI, evI rAjanIti ApaNA dezamAM paNa 1947 pachI thai zakI hota. saradAra ane paMDita naheru vaccenA matabhedo jANItA hatA, paraMtu ApaNA dezane sadabhAgye ahIM raziyA jevI rAjaramata na ramAI. ahIM to vadhu zaktizALI, vadhu anubhavI, vadhu kAryakuzaLa mANasa, vadhu udAra ane vadhu samaju paNa hato. tethI teNe vaDApradhAna thavAne badale nAyaba vaDApradhAna thavAnuM svIkAryuM ane aneka matabhedo chatAMya dezanA hita AgaLa potAnI mahattvAkAMkSAne najIka paNa na AvavA dIdhI. saradAranuM sAgara jevuM haiyuM bAraDolInA satyAgraha vakhate gujarAtanI prajAne kahetuM hatuM ke tame bhale dubaLA ho, paNa kALajuM vAgha siMhanuM rAkho, svamAna khAtara maravAnI tAkAta hRdayamAM rAkho, koi tamane aMdara aMdara laDAvI na zake eTalI samajaNa rAkho' A traNeya guNo-siMha jevuM kALajuM, svamAna khAtara marI phITavAnI Atmazakti ane matabhedothI upara UThavAnI samajaNanA guNo-saradAre potAnA jIvanamAM bharapUra khIlavyA hatA tethI ja teo svarAjanI laDatanA laDavaiyA ane rASTrIya ekatAnA advitIya ghaDavaiyA banI zakyA. 1944-45mAM bApue eka nAjuka kAmagIrI mane soMpelI, mAro e tAruNya pravezano kALa. emane vicAra Avyo ke bApue bAbalAne AvI kAmagIrI soMpI ethI e manamAM kyAMka muMjhAto to nahIM hoya ? mane potAnI pAse bolAvIne kahe, tane AvA vAtAvaraNathI muMjhavaNa to nathI thatI ne ? meM nA pADI eTale kahe, to to ThIka. bAkI tane eTaluM kahI rAkhuM chuM ke bApu pAse have mahAdeva nathI. e hatA tyAre huM tAre vize nizcita hato. paraMtu have koi prasaMge kAMi paNa kAraNasara tane muMjhavaNa thAya to tuM niHsaMkoca mArI pAse AvI pahoMcaje. emanA A eka vAkye mane pitAnA gayA pachInuM moTAmAM moTuM AzvAsana ApI dIdhuM, saradAra mitabhASI, svataMtra dezanI sarakAranA mAhitI ane prasAraNa khAtAnA maMtrI hatA, tyAre eka vAra bAraDolI AvelA. ame enAthI thoDA mahinA pUrve ja veDachImAM grAmazALAnuM kAmakAja zarU kareluM. mohana parIkhane ane mane pAse besADIne emaNe eka ja prazna pUchyo, 'tamArA kAmathI tamane saMtoSa che ?' meM eka ja zabdamAM javAba Apyo, 'saMpUrNa.' basa pachI koi vigata pUchI nathI, pariprazna karyA nathI. mAtra ame veDachI pahoMcIe tyAM sudhImAM to mAhitI khAtAnA phoTogrApharo tyAM AvI pUgyA, saradArano Adeza hato ke e zALAnA phoTAo lo ane philma utarI lo. ghaNAkharA rajavADAoe bhAratanA saMgha rAjyamAM joDavAno nirNaya karI dIdho hato. je rahyA khaDyA bAkI hatA, temAM eka jodhapuranA rAjA hatA. saradAra pAse mAhitI AvI hatI ke jodhapura nareza pAkistAna ane bhArata baMne joDe vATAghATo karI jemAM vadhAre lAbha thAya ema hoya enI joDe bhaLavAnI peravImAM hatA. emanA saciva zaMkare tA. 16-12-99 pUchyuM, 'Amane zuM lakhavuM ?' eka kSaNanA paNa vilaMba vinA saradAre kahyuM: 'emane jarA kaDaka bhASAmAM lakhajo, kahejo ke tamArA pUrvajoe akabara joDe saMbaMdha bAMdhelo e vAta jANItI che. paNa Aje ema karavA jazo to tame janukasAnamAM jazo, aThavADiyA dasa divasamAM to samAcAra vAMcyA ke jodhapura bhAratamAM joDAi gayuM. mahAdevabhAi ane naraharibhAi parIkha pahelI vAra 'gAMdhI sAheba'ne maLavA nIkaLyA tyAre gujarAta kalabamAM besIne pattAM ramatAM ramatAM vallabhabhAie TIkhaLa uDADIne pUchyuM ke tyAM vaLI zuM jovA javAnuM che? A ja vallabhabhAi thoDA vakhata pachI gAMdhIjInA bhakta zI rIte thaI gayA ? evuM te kevuM tattva hatuM jene lIdhe e be vacceno saMbaMdha aneka matabhedo chatAMya AkhI jiMdagI akhaMDa rahyo ? emAM mane be mukhya kAraNo lAge che. prathama kAraNa gAMdhIjIno vyavahAranA pAyA para Ubhato AdarzavAda ane saradArano Adarzonmukha vAstavavAda, saradAre joyuM ke A mANasa to je kahe te karI batAve che. AnAthI vadhu vAstavavAdI bIjo koNa hoi zake ? vaLI sa2dA2ne evA vAstavavAdanI khapa hatI je Adarza tarapha lai jato hoya. AdarzavihIna vAstavavAdamAM temane kadIya rasa nahoto. gAMdhIjI ane sa2dA2no meLa khAvAnuM bIjuM kAraNa e hatuM ke baMne jaNa mukhyatve be staro para kAma karatA hatA. gAMdhIjI naitika ane AdhyAtmika stare kAma karatA to saradAra rAjanaitika ane naitikastare kAma karatA, baMne vacce sAdhAraNa stara naitikatAnuM hatuM, tethI te stara para baMne eka thai jatA. bIjA vizvayuddhamAM bhArate sAmela thavuM ke nahIM e prazne gAMdhIjI ane sa2dA2 vacce matabheda thayelo. eka kALa evo paNa Avelo ke saradAra ane rAjAjI be eka bAjue ane gAMdhIjI bIjI bAju. e kALamAM paNa roja gAMdhIjInI khabara kADhyA vinA saradArane cena na paDe, roja savAre sAMje muMbaithI mahAdevabhAi mATe saradArano TraeNkakola Ave ja. pahelo ja prazna hoya-'DosA zuM vicAre che ?' ane saradArano phona na Ave to 'DosA'ne navAi pAmatA ke becena banatA joya che. abhayano guNa ane kaTokaTI vakhate mAnasika sthiratA jALavavAno guNa saradAra ane gAMdhIjImAM samAna hatA, baMne vibhUtionA A samAna guNe dezane ghaNIvAra gaMbhIra paristhitimAMthI ugAryo hato. sattA viSe saradArane paNa lagabhaga gAMdhIjI jeTalI ja anAsakti hatI. svarAja maLyuM tyAre saradAre sattAsthAna svIkAryuM paraMtu game te kSaNe sApa kAMcaLI utAre tema teo sattAnI kAMcaLI utArI kore mUkavA taiyAra hatA. sattA viSenI anAsaktinI kasoTI eka rIte jotAM gAMdhIjI karatAM ye saradAranI vadhu thai hatI, kAraNa gAMdhIjIe pote sattA kadI grahaNa ja nahotI karI. jyAre saradAra to sattA grahaNa karIne temAM jaLakamaLavat rahyA hatA. saradAranuM hAjarajavAbIpaNuM jagajAhe2 che. emanA e hAjarajavAbIpaNAnI pAchaLanuM mULa kAraNa che, emanI izvara pratyenI zraddhA. e zraddhAmAMthI ja emano AtmavizvAsa pedA thato. sa2dA2no vinoda emanI AMtarika prasannatAmAMthI sphUrato. alabatta e koi va sAmAne dajhADe evo Akaro paNa thai jato. paNa kaThora gaNAtA saradAranA hRdayamAM jo vinoda ane hAsyarasanA jharaNAM na hota to teo jIvananI AkarI kasoTIomAMthI pAra na utaryA hota. mANasa pArakhavAno sa2dA2no guNa emane vahIvaTa ane saMgaThana bAbatamAM saradAra banAvato hato. sAmAnya rIte teo sAthIonI nabaLAi pArakhatA, paNa enI phajetI na karatA. gRhapradhAna banyA tyArabAda roja seMkaDo loko AvIne temanI AgaLa alaga alaga pradeza Page #97 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-99 prabuddhajIvana aMge mAhitI ApatA. paNa sAmAnya rIte banatuM ema ke mAhitI ApanAra karatAM saradAra pAse ja vadhu mAhitI hoya. saradAranA jIvananuM eka pAsuM bahu jagajAhera nathI. saradAre seMkaDo rajavADAMne eka karyA enI pAchaLa emanI kuneha ane mutsaddIgIrI to hatI ja. paNa eTalI ja kuzaLa emanI racanAtmaka dRSTi paNa hatI. tethI temaNe rajavADAMomAMthI paNa racanAtmaka zaktinuM saMyojana dezanA navanirmANamAM karI lIdhuM. A saMyojana pAchaLa varSo sudhInA racanAtmaka kAmanA saMgaThanano temano anubhava hato. amadAvAdanI nagarapAlikAmAM hoya ke vaDodarAnA relasaMkaTamAM hoya, bihAranA bhUkaMpamAM hoya ke bAraDolInA satyAgrahanI taiyArImAM hoya, gujarAta vidyApIThamAM hoya ke navajIvanamAM hoya, tamAma kSetromAM saradAranI racanAtmaka dRSTi dekhAi AvatI. daSTi pAchaLa emanI sauthI moTI khUbI hatI kAryakartAonA praznomAM rasa lai emane sAcavI levAnI. koNa jANe kema, paNa kavivara 2vIndranAtha ThAkuranAM badhAM padyarUpakomAM mane vadhumAM vadhu game che. 'gAMdhArInuM Avedana'. vicAra karatAM mane emAM traNa cAra kAraNo samajAyAM che. gAMdhArInuM Avedana E DaoN. raNajita paTela (anAmI) enuM kathAvastu ati khyAta che e to kharuM paNa emAM je ciraMtana jIvanasatyonuM nirUpaNa thayuM che ane teya lagabhaga nATyAtmaka pagha-rUpakanI rItie-te ati rocaka, prabhAvaka ane hRdayasparzI che. dhRtarASTra, duryodhana, gAMdhArI...A padyarUpakanAM pradhAnapAtro che, jyAre duryodhananI patnI bhAnumatI, yudhiSThira ane draupadI gauNa pAtro che. ca2 ane pratihArI to mAMDa akkekavAra praveza karI traNa vAkyo ja bole che. be padyarUpakanA udghATanamAM ja duryodhananA jIvanano pradhAna abhigama chato thAya che. duryodhana : he tAta, Apane caraNe praNAma karuM chuM. dhRtarASTra : are durAzaya, tAruM abhISTa siddha thayuM ke ? duryodhana : huM jaya pAmyo chuM. dhRtarASTra H have sukhI thayo ne ? duryodhana : huM vijayI thayo chuM. dhRtarASTra : he durmati, akhaMDa rAjya jItyA chatAM paNa tane sukha kyAM che ? duryodhana : mahArAja, meM sukha icchayuM nahotuM, jaya, jaya iyo hato ane Aje jayI thayo chuM. dhRtarASTra H kapaTa dyUtathI jItIne tuM tene jaya kahe che ? lajjAhIna ahaMkArI ? duryodhana : pitA, jenuM je baLa te tenuM anna, yuddhamAM te teno AdhAra...yuddhanuM to ekamAtra lakSya jayalAbha hoya che. pitA, Aje * jayI thayo chuM eTale mane ahaMkAra che. 11 koipaNa dezanI AjhAdInI laDAi laDavA sAruM ane temAM jItyA bAda e AjhAdIne ekatA ane AbAdImAM phe2vavA sAruM kAryakartAonI eka moTI tAlIma pAmelI phojanI jarUra paDe che. gAMdhIjInI saphaLatAnuM eka moTuM kAraNa e hatuM ke emane evI phoja taiyAra karI zake evA saradAra maLI gayA hatA. putra duryodhana mATe vaparAyelAM vizeSaNo pitA dhRtarASTranI asaliyata vyakta kare che...durAzaya, durmati, lajjAhIna, ahaMkArI, kapaTI vagere vizeSaNo dhRtarASTra vApare che to kharo, ane chatAMye TheTha vinAzane Are AvelA putrano sAtha choDato nathI balake putranA durAzayomAM sakriya sahakAra Ape che...e enI jIvana-pratAraNA enA jIvanI carama karuNA che. saradAranA mRtyu pachI emanI smRtine jhAMkhI pADavAnA vyavasthita prayAso ApaNA dezamAM thatA hoya ema lAge che. tamoguNamAM sUtelA gujarAtane ALasa khaMkherIne beThuM karanAra gAMdhInA satyAgraha AMdolanane nakkara saMgaThanano Teko pUro pADanAra, vikharAyelA ane vikharAtA bhAratane eka tAMtaNe bAMdhanAra, vaja zI zakti dharAvavA chatAM aMtarane kusuma zuM komaLa rAkhanAra saradAranI smRtine koi jhAMkhI pADI zake ema nathI. 444 (saujanya : sarvodaya presa sarvisa) duryodhana jANe che ke kaurava-pAMDavonA pitAmaha eka che, paNa pAMDavono utkarSa te sahana karI zakato nathI eTale kahe che H 'zarvarIno zazadhara madhyAhna sUryano dveSa nathI karato. paraMtu prabhAte eka pUrva udayazikhara upara be bhrAtRsUrya Deme karyA samAtA nathI. Aje dvandva maTI gayuM che. Aje huM jayI chuM, Aje huM ekalo chuM.' duryodhanane lokaniMdAnI kazI ja paDI nathI. te siMhAsananI pAsethI tenA mAnelA niMdakonA daLane saMjaya, vidura, bhISma pitAmahane-dUra karavA icche che. e mAne che ke A badhA DAhyADamarA banIne hitakathA, dharmakathA, sadupadeza, niMdA, dhikkAra, tarka vagerethI kSaNe kSaNe sajyakarmanA sUtrane toDI nAkhyA kare che...rAjadaMDane bhAre banAvI mUke che, rAjazaktimAM Dagale Dagale dvidhA jagADe che... apamAna ane lajjAthI mukuTane malina kare che...enI siMhAsanarUpI pathArInA A badhA kaMTako che...emane to dUra karavA sArA. duryodhanano AjIvana abhigama enA vyaktitvane anurUpa lAge che. bIjI bAju, dharma-adharma jANavA chatAMya putrapremamAM aMdha banelA ...aMtarathI ane bahArathI aMdha banelA-pitA dhRtarASTranI lAcArI juo : vacano sAMbhaLIne mAro pitRsneha lagAre ocho thato hota to to dhRtarASTra H hAya, abhimAnI vatsa 1 mitronAM sukaThora niMdA kalyANa thAta. mArAmAM eTalo badho sneha che ke meM adharmamAM sAtha Apyo che. huM jJAna khoI beTho chuM. tAro sarvanAza karavA beTho chuM. mArAmAM eTalo badho sneha che ke purAtana kuruvaMzarUpI mahAraNyamAM ghora kAlAgni saLagAvavA beTho chuM...chatAM hai putra ! tuM mane sneha nathI ema kahIne doSa de che ? putranA anucita upAlaMbhathI vivaza banelo pitA AkharI pheMsalo karI nAkhe che : 'vidhAtAnI gadA mAthA upara paDe te pahelAM...tyAM sudhImAM utAvaLe hAthe sarva svArtha-dhana lUMTI le, jayI thA, sukhI thA, ekezvara rAjA thA, are, tame jayaDaMkA bajAvo, AkAzamAM jayadhvajA pharakAvo. Aje vijayotsavamAM nyAya, dharma, baMdhu, bhrAtA koi nahi rahe, vidura ke bhISma nahi rahe; saMjaya paNa nahi rahe, lokaniMdA ke lokalajjAno bhaya nahi rahe, kuruvaMzanI rAjalakSmI paNa have nahi rahe. mAtra aMdha pitA ane aMdha putra tathA kAlAntaka yama raheze, mAtra pitRsneha ane vidhAtAno zApa raheze, bIjuM koi nahi hoya.' Page #98 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 12 prabuddhajIvana ahaMkArI putra ane putramohamAM aMdha pitAnA jIvana abhigama pachI satI gAMdhArInA aMtaramAM ugelA naisargika dharmanI vAta vicArIe. gAMdhArI : ApanA zrIcaraNamAM mAre nivedana karavAnuM che. ATalI vinaMtI rAkho, nAtha ! dhRtarASTra : priyAnI prArthanA kadI apUrNa rahe kharI ? gAMdhArI : abaghaDI tyAga karo. dhRtarASTra : mahArANI, kono ? gAMdhArI : jenA pApanA saMgharSathI dharmanI talavArane bhISaNa dhAra devAi rahI che, te mUDhano. dhRtarASTra : koNa che e, kyAM che e, phakta enuM nAma kaho eTale thayuM. ke gAMdhArI : putra duryodhana dhRtarASTra H teno huM tyAga karuM ? gAMdhArI : e ja mArI Apane caraNe vinaMtI che. dhRtarASTra : ke gAMdhArI | he rAjamAtA ! A prArthanA dAruNa che. gAMdhArI : he kaurava, e prArthanA zuM mArI ekalInI che ? dhRtarASTra H teno tyAga karuM to pachI rAkhuM zuM ? gAMdhArI : tamAro dharma, dhRtarASTra H dharma tane zuM ApavAno che ? gAMdhArI : navAM navAM duHkha. adharmathI mUlavelAM putrasukhane ane rAjasukhane babbe kAMTAnI peThe chAtIe dAbIne mAre zI rIte sadA upADyA karavA ?...mahArAja ! dharma kaMi saMpadano hetu nathI, e kaMi sukhano kSudra setu nathI. dharmamAM ja dharmano aMta che. huM mUDha nArI, svAmI ! Apane dharmanI vAta zuM samajAvavAnI hatI ? badhuM Apa samajo cho.' dhRtarASTra : hAya mahArANI ! tamAro upadeza sAco che, tamArI vANI tIvra che. gAMdhArI : adharmanuM madha copaDyuM viSaphaLa upADI laine putra AnaMdathI nAce che, snehanA mohamAM bhUlIne tene te phaLa khAvA na dezo. chInavI lo, pheMkI do, raDavA do tene. chalalabdha, pApaphIta rAjyane, dhanane ane janane paDyAM mUkI te paNa bhale dezavaTe cAlyo jato, bhale vaMcita pAMDavono samaduHkha bhAra vaheto ? vidhinI vicitratA to e che ke putra pratye pitA karatAM mAtAno sneha adhika hoya paNa ahIM vAta ethI viparIta che ! satI gAMdhArInA mAtRtvanA cUrA to tyAre thai gayA jyAre anAtha pAMcAlInA Ardra kaMThasvare lajjA, dhRNA ane karuNAnA tApathI prAsAdanI bhIMtone pigALI nAkhI; eTale ja e vAraMvAra nivedana-Avedana kare che ke 'mahArAja mahArAja ! sAMbhaLo ATalI vinaMtI. jananInI lAja dUra karo, vIradharmano uddhAra karo, padAhata satItvanuM kraMdana thaMbhAvo, avanata nyAyadharmanuM sanmAna karo, duryodhanano tyAga karo.' ! 'mama'nI mAyA-mamatAmAM aMdha banela vivekabhraSTa kururAja dhRtarASTra satI gAMdhArIne AkharI nirNaya jaNAvI de che : tA. 16-12-99 upAya, nathI kazo mArga; banavAnuM hatuM te banI gayuM, je pariNAma AvavAnuM haze te Avaze.' dhRtarASTra H priye ! mohapAzane huM toDI zakato nathI. pApI putra vidhAtAne tyAjya che, eTale huM tene nahi tyajI zakuM...enI sAthe eka pApamAM jhaMpalAvIne paDuM. eka ja vinAzane taLiye DUbIne bedhaDaka maruM, enI durgatimAM bhAga paDAvuM, enI durgatinAM ardhA phaLa bhogavuM eja mAruM sAMtvana che. have kaMi nyAya toLavAno vakhata nathI; nathI kazo nava nava mAsa sudhI garbhAzayamAM dhAraNa karanAra garbhabhAra jarjaritA mAtAne pratIti thai gai che ke putra duryodhana na zAstra zAztiyunuddhi / ' zAstranA upadezathI sudharI zake tema nathI ja tyAre teno tyAga karavAnI vinaMtI kare che. tyAre dhRtarASTra kahe che H antaH nAma bucAtu na rAvano nivArinnum / bhale kulano nAza thAo, huM ene aTakAvI zakato nathI. mULa mahAbhAratamAMthI ATalI vastuno AdhAra lai kavivara ThAkure emanI AgavI kavipratibhAthI AvA suMdara padyarUpakanuM sarjana karyuM che. dhRtarASTra svabhAvaduSTa nathI paNa enAM kArmaNyadoSa ane vivekanyUnatAne kAraNe yogya kALe yogya nirNaya laI zakato nathI ane badho ja doSa adaSTane, niyatine de che. patinA svabhAvathI viparIta satI gAMdhArI sahaja dharmamAM niSThAvALI vivekabhUta, kAryakAryano nirNaya karanArI che. mULa mahAbhAratamAM to dhRtarASTra aneka prasaMge anekavAra AvI vANI uccAre che Hdissttmev paraMmanye pauruSaMcApyanarthakam / matalaba ke nasIba, adaSTa ja moTI vAta che, puruSArtha kazA ja kAmano nathI. saMjaya ene anekavAra enI maryAdAonuM, enI vivekazUnyatAnuM bhAna karAve che tyAre paNa e eka ja dhruvapada lalakAre che H purA dhAtrA yathAsRSTaM tattathA naitadanyathA / 'nathI hAru kAMi sakala racanA che kudaratI' jevuM Atmaneva tam Abhanavo mukte / e sanAtana satyamAM ene zraddhA nathI enA jIvananI moTAmAM moTI 'TrejeDI' che. e bane che tene gAMdhArI zIkha de che H-'vatsa, bAMdhelo setu toDIza nahIM, duryodhananI mahArANI bhAnumatI vijaya-zaNagAra sajI garvonmatta ramatane bahAne gharamAM viplavano ketu khaDo karIza nahi. Aje AnaMdano divasa nathI, svajananA durbhAgya upara aMge aMge zaNagAra sajIne garva karIza nahi. satI draupadI-sameta pAMceya pAMDavo gAMdhArI pAse vidAya levA Ave che tyAre gAMdhArI kahe che : 'he mArA duHkhavratI putro ! tame vAyumAMthI baLa, sUryamAMthI teja, pRthvImAMthI dhairya ane kSamA pAmajo...A mahAdu:kha ja tamane mahAna sahAyarUpa thaze... putrathI ke vadhu evA he putro ! mArA putre je kaMi aparAdha karyo che te badhA mArA AzIrvAdathI phoka thaI jAo. anyAya, pIDana, gaMbhIra kalyANa-siMdhunuM maMthana karo.' e pachI draupadIne AliMgana karIne satI gAMdhArI kahe cheH dhULamAM roLAyelI suvarNa latA ! o mArI dIkarI ! o mArI rAhugrasta caMdralekhA ! ekavAra mAthuM UMcuM kara, mArA bola sAMbhaLa. jeNe tArI avamAnatA karI che tenuM apamAna jagatamAM kAyama raheze. tenuM kalaMka akSaya banaze. vanamAM tuM ekalI...kalAMtimAM ArAma ane zAMti, vyAdhimAM zuzruSA, durdinamAM zubhalakSmI, tamomayI rAtrinA AbhUSaNarUpa mUrtimatI uSA bI. banIne satItvanA zveta padma samI saMpUrNa saurabhathI zata pAMkhaDIe raheze. tuM ekalI sarvaprIti ane sarva sevArUpa jananI, gRhiNI praphullIne gauravapUrvaka jAgatI raheze.' Ama, jayaparAjaya, sukha, ekezvara rAjasattA, dyuta-kapaTa, pralobhana, aMdha putraprema, mAtRtvanuM khaMDana, dharma-adharma ane kAryakArya viveka jevA jIvanasparzI jIvanalakSI aneka mULagAmI praznonuM padyarUpakanI rItie thayeluM dakSa nirUpaNa eTale 'gAMdhArInuM Avedana. mA Page #99 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-99 prabuddhajIvana lakSmIdevInI pAMca sakhIo . . AcArya vijayapUrNacandrasUrijI lakSmIdevI devInA rUpamAM to koka puNyazALInA gRhAMgaNe ja . to enI bhASAnI karkazatA anubhavI cUkelo garIba bIjI vAra enI pagalAM pADatI hoya che. ghaNAkharAnA gharamAM to lakSmInA pagalAM eka pAse evI karkazatA mANavA bhAgye ja pAcho pharake, panotInA rUpamAM ja thatAM hoya che. ethI lakSmInA AgamananI pAchaLa pAchaLa pAMca evA tattvo e gharamAM pravezI jatA hoya che ke, jethI devI tarIkenuM lakSmInuM svarUpa DhaMkAi jAya ane bIjA ja koi varavA rUpanAM ja emAM darzana thAya. lakSmInI jenI upara kRpA UtaratI hoya che, enI para lakSmInI je pAMca sakhIonI paNa kRpA UtaratI hoya che, enAM nAmo rajU karatuM eka subhASita che. e kahe che ke, nirdayatva, ahaMkAra, tRSNA, kaThora vANI ane halakI jAti sAthe prItiH A pAMca dUSaNo te lakSmInI pAMca sakhIo ke sahacarIo che. jyAM jyAM lakSmInAM pagalAM paDe, tyAM tyAM lagabhaga A pAMca sahacarI paNa lakSmInI AsapAsa pradakSiNA mAratI pharatI ja hoya che. A pAMceno paricaya jarA vigatavAra meLavI laie. lakSmInuM Agamana thatAM ja mANasamAM prAyaH nirdayatva AvI jatuM hoya che. garIbamAM jeTalI dayA mAyA jovA maLe, eTalI dayA mAyAno paNa sadbhAva zrImaMtomAM ekaMdare jovA maLato nathI. garIba hajI maLelA roTalAmAM aDadho roTalo bIjAne ApavAnI sahRdayatA dAkhavato jovA maLe, paNa lakSmIno Dhagalo khaDakAyo hovA chatAM ghaNAmAMthI thoDuM ApavAnI sahRdayatAnAM darzana zrImaMtanA jIvanamAM thavAM durlabha gaNAya. lakSmInuM bIjuM dUSaNa cheH ahaMkAra ! lakSmI AvatAM ja mANasa ahaMkArI thai jato hoya che. garIbImAM gAya jevuM dInahIna moM laine pharato mANasa paiso AvatAM ja siMha jevo garjanA karato thaI jAya. che. ahaMkAra e ArapAra-darzI kAca jevo nahi, paNa darpaNanA kAca jevo che. ahaMkArIne bIjI vyaktinA darzana ja thatAM nathI. ene to darpaNanA kAcanI jema badhe ja potAnI jAta ja dekhAyA karatI hoya che. saMpattinA Agamana pUrvenI potAnI dInahIna dazA sAva ja bhUlI jaine e evo ahaMkArI banI jato hoya che ke, enI akkaDatA mA-bApa jevA vaDIlonI sAthe paNa TakarAtI hoya che. tRSNA e lakSmInuM trIjuM dUSaNa che. lakSmInA Agamana pUrve mANasanI AzA hajAra be hajAranI ja hoya che. paNa lAkhanI prApti thai jAya toya e AzA saMtoSAtI nathI. lAkha maLyA pachI to enI tRSNA anaMta banI jatI hoya che. sonI prApti hajA2nI tRSNA jagADe. hajAranI prApti lAkhanI tRSNA jagAve, lAkha maLI jatA karoDanI tRSNA jAgI UThe, karoDa paNa maLI jAya to A bannenI tRSNA potAnuM cappaliyuM laMbAvIne khaDI thaI jAya. Ama, lakSmI maLatI jatI jAya, ema tRSNAnA cappaliyAnI bhUkha paNa vadhatI . agnimAM nAkhavAmAM AvatI ghInI Ahita jema agnine zAMta karanArI na banatA uparathI vadhu ne vadhu pradIpta karavAnuM kAma karI jAya, AvI ja rAmAyaNa tRSNAnI che. A dUSaNa lakSmInuM nahi to konuM che ? 13 lakSmI AvatAM mANasanI bhASA paNa pharI jatI hoya che. vadhu lakSmIvAna sAthenI vAtacItamAM goLa jevo gaLyo jaNAto e zrImaMta garIbo sAthe to gALanI ja bhASA vAparato jovA maLato hoya che, e prAyaH to garIbanI sAthe vAtacIta ja kare nahi. ane kadAca kare, lakSmIvAnane prAyaH sArAnI sobata game ja nahi. kemake enA jIvananI cAdara para paDelA DAgha tarapha vAtsalyabhAve AMgaLI cIMdhAya, eya ene ruce nahi. ethI sArAnI sobatanI ja e mAMDavALa kare ane je halakI jAtinA hoya, enI sAthe ja enI prIti jAme. kemake to ja 'terI bI cUpa merI bI cUpa' jevI chAvaravAnI vRtti poSAya. Ama, lakSmInI jenA gharamAM choLo uchaLatI hoya, enA gharamAM moTe bhAge nirdayatva nAcatuM hoya, ahaMkAra chAtI kADhIne ghUmato hoya, tRSNA Aga banIne bhaDabhaDatI hoya, karkazavANInA tyAM kaDAkA bhaDAkA bolAtA hoya ane halakI jAti sAthenI prItinI to tyAM bolabAlA hoya. kemake A pAMce dUSaNo lakSmInI sahacarI che. lakSmI jyAM jyAM jAya, tyAM tyAM A pAMcenA pagalAMo paDe, paDe ne paDe ja. lakSmInI sAthe paDachAyAnI jema pharanArI A pAMce sahacarI evI to avaLacaMDI che, ke je lakSmIne 'devI' tarIke pUjAvA na detAM, 'DAkaNa' tarIkenI vagovaNI jAte UbhI rahIne karAve, jyAM lakSmInA panotInA rUpe pagalAM paDe, tyAM A pAMca mukhya dUSaNo muktamane mahAlatA hoya che, paNa koka evA mahAbhAgyazALIo paNa hoya che ke, tyAM devI rUpe lakSmInA pagalAM paDatAM hoya che. ane enA mahelamAM dayA, namratA, saMtoSa, priya vANI ane sajjana sAthenI prItiH ATalA pAMca guNo mAnasarovaramAM mahAlatA rAjahaMsonI jema vilAsa karatA hoya che. lakSmInI prApti be rItanA puNyodayathI zakya banatI hoya che. eka pApAnubaMdhI puNyodaya, bIjo puNyAnubaMdhI puNyodaya. cAra dina kI cAMdanI phira aMdherI cata, A pApAnubaMdhI puNyodayanI karama kathA che. cAra dina kI cAMdanI phira sUraja kI bhAta, A puNyAnubaMdhI puNyodayanI bhavyakathA che. pApAnubaMdhI puNyodayathI je lakSmInI prApti thAya, e lakSmInI sAthe sAthe nirdayatA, ahaMkAra, tRSNA, karkazavANI, halakI jAtithI prIti--A pAMce dUSaNo paNa pesI jatA hoya che ane puNyAnubaMdhI puNyodayathI je lakSmInI prApti thatI hoya che, e lakSmInI sAthe dayA, vinamratA, saMtoSa, priyavANI, ane sajjana saMgatiH A pAMceno parivAra bhUSaNa banIne pravezato hoya che. ane e lakSmIne devI tarIkenI zobhA bakSato hoya che. lakSmI to lagabhaga hara koine ochAvattA pramANamAM maLI ja hoya che. e lakSmInI prApti kai jAtanA puNyodayathI thavA pAmI che? e puNyodaya puNyano ja anubaMdha dharAve che ke pApano anubaMdha dharAve che ? A to lakSmInI sahacarI banIne AvelAM tattvonA parIkSaNa parathI ja nakkI karI zakAya ! lakSmInI AsapAsa jo e subhASitamAM darzAvelA pAMca dUSaNo ja AMTApherA mAratA hoya, to samajI levuM ke, evA puNyodayathI ApaNane lakSmI maLI che ke, cAra divasanI cAMdanI vItI jatAM jenuM bhAvi phira aMdherI rAta ja hovAnuM hoya che ane e lakSmIne pAMca bhUSaNo zobhAvatAM hoya, to samajI levuM ke, evA puNyodayathI A lakSmI prApta thai che ke, cAra divasanI cAMdanI pachInuM jenuM bhAvi vadhu ne vadhu prakAzamaya che. Page #100 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-12-99 bAlasAhityamAM nibaMdha 1 DaoN. pravINa darajI vIsamI sadI lagabhaga pUrI thavAmAM che ane ekavIsamI sadI bALaka have TI.vI.ne kAraNe vizva AMgaNAmAM mUkAyuM che. te tenAM bAraNe TakorA mArI rahI che. tyAre ApaNI najara sAme ghaNAM parivartana mAtA-pitAne, tenA mitrone, tenA bhaNatarane have judA pariprekSyamAM thaI cUkyAM che. ekavIsamI sadI kevI haze enA saMketo paNa ApaNane jue che. tenI jarUriyAto ane prazno have badalAyAM che. mAdhyamonA A varSamAM ja maLyA che. mAnavInI jIvanazailI, jIvana vizeno teno prabhAve tene bIjuM ghaNuM aMke karI lIdhuM che e paNa dhyAnamAM rAkhavuM vibhAva, mAnavIya saMbadho, samAja, zikSaNa, sAhitya, dharma, saMskRti- paDaze. nakArAtmaka ane hakArAtmaka baLo vacce bheLaseLa thaI gaI sabhyatA-A baghAM vize have kaMIka pheravicAra karavo paDe evI sthitie che. je cenalo upara e siriyalo joi UMdhI jAya che emAM bahudhA AvIne pahoMcyA chIe. yaMtrayugamAMthI IlekaTronika yugamAM je praveza mAraphADa hoya che, milkatanA jhaghaDA hoya che, strI puruSanA ADA thayo teNe ghaNuM badhuM jhaDapathI badalI nAkhyuM che. samUha mAdhyamoe je saMbadhonI kathAo hoya che. keTaluMka e sAme sAruM paNa hoya che. rIte gajuM kADhyuM che e rIte savAre jANeluM bapore vAsI thaI jAI savAre UThe che tyAre paNa cenalo upara siriyala cAlu ja hoya che. che ane bapore jANeluM sAMje jUnuM thaI jAya che. samagra vizva eka- kathaka nRtyanI sAthe Disko DAnsa paNa. sAthe dhabakI rahyAno anubhava thaI rahe che. vizvanA eka khUNAmAM AvA "bALakanI sAme nibaMdha mUkavo hoya to e nibaMdha kevo. banatI ghaTanA teja kSaNe vizvanA bIjA khUNAmAM vasato mANasa jANI hoya? enA viSayo kevo hoya ? e zAleya nibaMdhanuM svarUpa kevuM joI zake che. icche tyAre jojano dUra rahelA mANasa sAthe vAta karI hoya ? paraMparAgata nibaMdhathI e nibaMdha judo hovAno ? sAmAnya : zake che. InTaraneTa upara te icche evI sAmagrI tarata meLavI zake rIte nibaMdha' zabdanuM arthaghaTana "eka prayatna' eTalo thAya che. che. eka nAnI DIza upara ensAyaklopIDiyAnAM badhAM volyumsane saMskRtamAM je bAMdhe che. joDe che e nibaMdha ema kahevAyuM che. zAleya saMcita karI zake che. komyuTara ApaNA yugano camatkAra che. ekavIsI nibaMdhanA saMdarbhe eka mata Avo paNa che : viSayanI mahattA, tenAM sadamAM kadAca tenA rUpa-raMga kaMika ora khIlyAM haze. mAdhyamonA aMgopAMgonuM varNana. vacce viSayagata muzkelIo AvatI hoya to A prabhAve mANasane cAlato nahi, doDatA karI mUkyo che. evI te viSayane poSaka anya sAmagrI, tenuM varNana, zaMtasabhara zailI, bhAga-doDamAM enI svakIya oLakhanA prazno paNa UbhA thayA che. kaho ke vAsthaviSaya ja ahIM AgaLa raheto hoya che. ene taMtotaMta TI.vI.nA nAnA paDadA vize kalAko nahi, divasa sudhI vAto thaI ughADI ApavAmAM ja lekhaka potAnuM kartavya samaje che. mAdhyamika zake tevuM tenuM saune AkarSaNa rahyuM che. tenA lAbha-alAbhanuM saravaiyuM kakSAe, bALaka moTuM thAya tyAre, je nibaMdhanA saMparkamAM mukAya che ahIM mAMDavuM nathI paNa eka zabdamAM kahIe to teNe ApaNI raMjana e nibaMdhamAM paNa sAmagrInuM, sAjana mAjanathI zobhatA varanI jema ane maMjananI dizA badalI nAkhI che. ApaNI saMskRti, ApaNuM vadhu mahattva aMkAyuM che. ekavIsamI sadImAM bALasAhityano nibaMdha sAhitya, ApaNI jIvanapaddhati e badhAmAM kaMIka na kalpI zakAya ahIM noMdhyuM che e prakArano haze ke kaMIka bhinna ?' tevAM parivartano ane pariNAmo ApaNI sAme AvIne UbhAM che. "nibaMdha'nA svarUpano vicAra karIe chIe tyAre eka bIjuM eka anivArya aniSTarUpe jonArAoe tenAM je bhayasthAno batAvyAM, - vyavadhAna paNa najaramAM Ave che. bALagIta, bALanATya ke che te dhrujAvI mUke tevAM che. ApaNuM AjanuM bALaka AvA pariveza bALavArtAmAM bALakane bharapUra rasa paDe tevuM vArtAtattva hoya che. vacce UcharI rahyuM che. AvA navA pariveza vacce jIvatA bALakanuM pAtrAdi paNa tyAM hoya che. gItanuM geyatattva ane bALanATyanuM rasajagata bhinna hoya, tenI kalpanAzakti ane jijJAsA paNa judAM saMvAdatattva paNa bALakane AnaMda ApanAruM nIvaDatuM hoya che. AvAM hoya, tenA prazno ane mAnyatAomAM paNa phera hoya e svAbhAvika svarUponI sarakhAmaNImAM, pAtra, sIdhI kathA AdinI UNapavALA che. AvA bALaka mATenuM bALasAhitya paNa tethI pRthaka prakAranuM ja nibaMdhanuM AkarSaNa bALakane ochuM rahe e samajI zakAya tema che. hovAnuM bALasAhitya lakhanArAo mATe A eka moTo paDakAra che. emAM viSayanI vyavasthita mAhitI, ene poSaka udAharaNo ke bAlasAhitya lakhavuM agharuM to hatuM ja, paNa A navA parivezamAM te varNanothI lagabhaga kAma cAlI jatuM hoya che. zAleya nibaMdhano e savizeSa agharuM bane che. e sarjakano mukAbalo "bALaka"nA navA ekaMdare mAnya DhAMco rahyo che. AvA saMjogomAM bALasAhityanA lekhaka jagatane zabdarUpe avatAravA sAme to hoya, paNa sAthe pelAM mAdhyamo mATe nibaMdha lakhavo, mAhitI sAthe tene rasALa banAvavo ane bhASAne sAme paNa rahevAno. mAdhyamothI kaMIka vadhu umadA, UMcI bhUmikAnuM, saraLa, sahajagamya rAkhI bALamAnasane aMdara rasAnaMda letuM karavuM e sahajagamya bane tevuM, sAthe tene jJAna-gammata paNa maLe-e prakAranuM bAbata kaMIka kaparI banI rahe che. kadAca bALasAhityamAM tethI anya pIrasavAnuM rahe che. Ama karavA jatAM paraMparAgata sAhitya svarUpomAM svarUponA mukAbale nibaMghanuM svarUpa ochuM kheDAyeluM jaNAze. zuddhi-vRddhi karavAnuM bane, navA svarUponI khoja paNa jarUrI bALasAhityamAM Ama nibaMdhalekhana aneka rIte paDakAra rUpa banyuM bane. TUMkamAM jUnI mUDIthI ja have AgaLa vadhI zakAya tema nathI. che. chatAM A svarUpane bALasAhityanA lekhakoe dhIrajathI ajamA navA AyAmo anivArya banyA che. zabda ane saMvedanA-je rIte kSINa jevuM che. zALAmAM zikSake teno je DhAMco bAMdhI Apyo che emAM lekhaka thatAM jAya che tene ugArI levAnAM che. bALakane tenI mahattA samajAI potAnI rIte ghaNAM parivartano lAvI zake tema che. jUnA ke navA rahe e dizAmAM Daga bharavAnAM che. mAtra DAbA hAthe lakhI nakhAya te viSayone te saMkSepamAM, bALakane rasa paDe tevI abhivyaktinI vividha, bALasAhitya evI samajane bhUlIne navA pariveza vacce bALakanuM rAo dvArA jIvaMta rU5 ApI zake to nibaMdha tarapha bALaka vaLe.. bALajagata naMdavAi na jAya ane gaLathuthImAMthI ja vidhAyaka jIvanano zikSaNa paddhatinA eka bhAga rUpe je gIta, nATaka ke vAto, nibaMdhanuM sUra te pAme e rIte pUrA uttaradAyitva sAthe have lakhavAnuM raheze. astitva jaNAya che tene te vadhu vyApaka bhUmikAe laI jaI zake. osarI ke baDamAM baha pAdara sudhInA sImita vizvamAM jIvyA karatuM bhASAzikSaNa uparAMta AvA svarUpo dvArA bALakanA cittane saMkoravAnuM Page #101 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 15 tA. 16-12-99 prabuddhajIvana paNa banI zake. e to spaSTa che ke bALasAhityano nibaMdha bALasmaraNo, varSa ke vasaMta jevI stuo, tahevAro, paMkhI vagere lalitanibaMdhanI ragamAM lakhavAno nathI, tene cheka ja sAhityika paraMparAgata viSayo sAva nibaMdhamAM nahi ja Ave evuM nathI paNa banAvI mUkavAno nathI. mAhitI, kalpakatA, vicAra vagerenuM ahIM bALakanAM A mAtA-pitA have dhaMdhAmAM vyasta che, bALaka sAthe nirAMte amuka aMze Testing thatuM hoya che. e sarvanuM sAmaMjasya sadhAya, vAta karavAno teone samaya nathI. eTale have bALaka DAiniMga Tebala sAthe bALakane "rasa paDe e rUpe eno AviSkAra thavo rahe. upara, zALAnA utsava vakhate ke rajAnA divase athavA to koI ApaNe agAu joyuM ke je "bALaka"nI sAme A "nibaMdha' utsavamAM temanI sAthe te bahAra jAya che tyAre-jeTaluM ane jevuM maLe mUkavAno che e bALaka kaMIka bhinna che, enuM paryAvaraNa paNa kaMIka che e rekhAothI enA mAtA-pitAnI chabI te racaze. nibaMdhalekhake judu che, tema e bALamAnasa je vicAre che e paNa kaMIka alaga che. evA anubhavone AgaLa karatAM karatAM mAtA-pitA, temanI lAgaNI AvI sthitimAM A bALaka samakSa je "nibaMdha' rajU karavA mAgIe chevaTe kuTuMbanAM kevAM mULa banI rahe che ane uttama mAtA-pitA kevAM chIe tenI ghATI tethI kaMIka judI hoya e jarUrI che. sAthe sAthe hoya che vagere paNa koIka rUpe nibaMdhamAM batAvavuM paDaze. kIDI, sUrya, ravIndranAtha TAgore kahelI eka bAbatane paNa ahIM yAda rAkhavAnI caMdra vizenA bhAvanAtmaka jagatanI sAthe vaijJAnika rIte te zuM che e rahe che. koI paNa yugano "bALaka" chevaTe "bALaka"ja che. e bALaka paNa tarkathI have kahevuM paDaze. sUryacaMdra bALakathAomAM Ave che, ane enuM jagata amuka rIte badalAyAM hovA chatAM A "bALaka" paNa kavisRSTimAM Ave che paNa te kharekhara zuM che te paNa darzAvavAnuM rahe evuM ja vismaya dharAve che. enI jijJAsArasa jevo ne tevo ja rahyo che. komyuTara, TI.vI. upara AvatI siriyalo, komyuTaranA che. tenuM valaNa paNa hajI evuM ne evuM bhAtabhAtanA prazno karavAnuM. upayogo, aNuvisphoTa, rasAyaNika zastro, ajANayA graho ane rahyuM che. kadAca prazno badalAyA che. Ama "bALaka" to ahIM che ja. dariyAI peTALamAM DUbelI nagarIo athavA to dariyAI prANIo, eTale A nibaMdho jadI ghATIe lakhAya tyAre paNa tenAM katala, havenA yuddhanuM svarUpa, TI.vI. upara A bALaka joyelI vyaktionI vismaya, sAhasa, prazno, tenA vicAro vagereno barobarano khyAla sAthe vividha kSetranI zreSTha vyaktionAM caritro, temanAM sAhasa-zaurya rAkhavAno raheze. tenuM sAmAnya jJAna ane rasanA kSetro vistaryo che vagerenI sRSTi paNa have viSaya rUpe AvatI jaNAze. e mudAne paNa lakSamAM levo paDaze. vaLI nibaMdha lakhanAra lekhake e (3) hiMsA, baLAtkAra, mArAmArI, anaitika saMbaMdho, zANapaNa paNa dhyAnamAM rAkhavAnuM che ke pote e "bALaka mATe lakhI rahyo che ke samajano abhAva-vagere aneka prasaMgo TI.vI. upara A bALaka ne te eka lekhaka tarIke lakhI rahyo che. bALakane badale pukhta mANasane jue che. vahema, bhUtapretAdinA prasaMgo paNa e nAnA paDadA upara anukaLa paDe ane lekhakane badale zikSaka ke dharmagarane zobhe evI teNe anekavAra nihALyA che. nibaMdhakAre AvI koI ghaTanA ke prasaMgane rIte te lakhavA jAya. potAnA vicAro ke bhAvanAonuM ArohaNa viSaya tarIke khapamAM levAM paDaze paNa vijJAnanAM satyone AdhAre. karavA jAya to evI racanA bALakanA jijJAsArasane dravato rAkhavAne bALakanA gaLe Utare evI taka-dalIlavALI bhASAmAM kahevuM paDaze ke badale sakavI nAkhe. amaka vicAranI kaThIthI teno manovikAsa kaMghAI jIvana IzvaranI bheTa che. tene veDaphI na nakhAya. hiMsA, mArAmArI jAya. khalila jibAne baha sAcuM kahyuM hatuM ke A bALakane potAnuM chevaTe mANasano vinAza notare che vagere udAharaNo sameta kahevuM jagata che. potAnI rItanI kazIka mathAmaNa che. zodha che. nibaMdhalekhake paDaze. bhUtapreta ke vahemano prasaMgo bhale ne Toke paNa tenI nirarthakatA mAtra evA jagatane vadhu kholI ApavAnuM che. pelI mathAmaNanA navA lekhake batAvavI paDaze. camatkAro ke sAmpradAyika tattvonI asarothI navA mArga pAse te mukAya te jovAnuM che. tenuM vismaya ThIMgarAI na paNa tenA mAnasane mukta karavAnuM raheze. Ama karavA mATe purANa, jAya tenI pUratI kALajI rAkhavAnI che. nibaMdhamAM lekhaka pote ja paMcataMtra, hitopadeza ke bAIbala, kurAnanI vArtAono paNa upayoga assertive raheto hoya to evo nibaMdha 'bALakane mAthe mAravA karI zakAya. TUMkamAM nibaMdhavAcananA aMte enI sAme tArkika-vaijJAnika jevo thAya. bIjI rIte kahIe to nibaMdhalekhake mALInuM kAma karavAnuM samApata jIvanaezA ke anubhavI UpasI rahevA joIe. TUMkamAM rasa che. choDano vikAsa, enuM prakallana. enuM Dolana ane enAM sagaMdhAdi paDe ane jIvanarasa khUTe ke tUTe nahi te enA lekhake jovAnuM raheze. sarva enI rItanAM hoya, mALI jarAtarA ene saMkaroto rahe basa. vRkSo, paMkhIo vagerenuM paryAvaraNAgata mahattva paNa evA viSayonA eTaluM. kakSAbhede ane viyabhede nibaMdhanA viSayo ane nirUpaNa rItimAM romAMcanI sAthe sAthe siddha karavuM joIe. khAsso phera rahevAno, chatAM ekavIsamI sadInA bALasAhityamAM (4) A nibaMdha mAtra zAleya nibaMdhanI phaujI zistavALo nahi nibaMdhanA sthAna-svarUpano vicAra karIe chIe tyAre tenuM sarvasAmAnya hoya. temAM bhale mAhitI hoya, AraMbha-madhya-aMta paNa bhale hoya rUpa kaMIka A prakAranuM haze ema kalpI zakAya. paNa, temAM sAthe bALamAnasanI apekSAonuM pratibiMba paNa UpasatuM (1) AvA nibaMdhanuM rUpa sAva zAleya ke sapATa nahi hoya. hovuM joIe. viSayane prakaTa karavAnI sAthe e viSayanAM bahula rUpo mAhitIno to A yugamAM moTo visphoTa joI zakAya che. tethI ja e rIte UpasI rahevAM joIe ke tenI samagra bhAta bALakanI mAhitI uparAMta bALakanA navya anubhavonI ahIM avaLavaLa paNa sAme taravarI rahe. vivekazaktithI te amuka aMzanuM ja grahaNa karavA varNanano viSaya banaze. jemake 1857nA baLavAnI vigato to lalacAya. sAthe lekhakanuM manogata paNa sahajarUpe temAM prasaMgopAtta kApyuTara Apaze paNa te pAchaLanI bhUmikAnA saMketa lekhake bALakanA prakaTa thaI viSayane puSTa kare ane saMkore. evo nibaMdha sAva vastunaSTha anabhavamAM evI koi AvelI-jANelI-sAMbhaLelI ghaTanA dvArA ke mAhitIprada hoya e have cAlI zake nahi. pelAM mAdhyamothI kaMIka karavAnA raheze. svAtaMtrya zuM che, khuvArI chatAM teno AnaMda levo jada te ahIM pAme, mUlyavAna pAme ema banavuM joIe. TUMkamAM A che-tenAM hAthavagAM daSTAMto paNa temAM AvI zake. svAtaMtrya manuSyanI 24 mana nibaMdha lekhananA niyamonuM jaDa cokaThuM banI rahevAne badale mULa vRtti che evuM paNa koIka rUpe darzAvI zakAya. (2) ekavIsamI sadImAM jUnA viSayonI sAthe aneka navA bALamAnasanI lIlAone prakaTa kare, temane kazuMka pAmyAno ne koIka viSayo laIne nibaMgha racAto joI zakAze. jUnA viSayone jovAno che - Aptajanane maLyAno anubhava karAve, temanA AnaMdane daDhAvanAro daSTikoNa badalavo paDaze. mA, pitA, gAya, kIDI, pravAsa, pustaka, * bane tevo sahajahUrta haze. Page #102 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 16. prabuddhajIvane " tA. 16-12-9 (5) A bALakanI sAme je mAdhyamo rahyAM che e jotAM te mAdhyamonAM dUSaNo paratve tene sajAga banAve, tenI saMvedanAone have lAMbu kazuM jevA ne ema vAMcavA taiyAra nathI. je kaMI nibaMdhamAM TharI-ThabI jatI aTakAve, tene vismayathI bharyobharyo rAkhe, sAthe navA prakaTa thAya te naryuM lAghavathI prakaTa thavuM joIe. vaLI mAdhyamone jagatane, tenI dareka vastune, tene vaijJAnika abhigamathI nihALato kAraNe tenI bhASAmAM aMgrejI, hindI ne ItarabhASAonI chAMTa paNa kare evI ApaNI apekSA rahI che. ghaNI jovA maLe che. tatsama ke taLapadA zabdothI te ocho paricita ekavIsamI sadInA nibaMdhano A eka pUrvAbhAsa che. saMbhava che. pariNAme A nibaMdhakAranI bhASA paNa nUtana abhigamane anurUpa, che ke enI keTalIka rekhAo judI pasa banI Ave. chatAM apekSA e vAMcavA prere tevI haLavI, kaMIka ramUjI dacaMtothI opatI, sahaja rahI che ke bALasAhityamAM ochAmAM ocho lakhAto A nibaMdha vAtacItanA laya-lahekA sAthe AvatI hoya e jarUrI bane che. kaho aneka sarjakone hAthe anekarUpe lakhato thAya, tenA svarUpanI AjanA ke e bALakane gamatI bhASA hoya. lekhakanAM potAnA vyaktitvano nUtana pariprekSyamAM vadhu ne vadhu carcAo thatI raho. Akhare to raMga paNa ene beThelo hoya. mAtra vastuniSTha nirUpaNa nahi. Avo bALasAhityanuM A ke te svarUpa, eno zabda "bALaka' mATe che. e nibaMdha sAhityakRti bane che ke kema tenuM dhyAna rAkhavAne badale A zabda bALakanA khabhe ke mAthe mUkIne eno bhAra vadhAravAno nathI. racanA bALakane vAMcavA prere, lalacAve tevI banI AvI che ke kema e zabda enI bALakrIDAmAM bhaLI jaIne enI AMkhane vadhu camakIlI tenuM mahattva vadhu haze. viDiyogeIma ramavAne badale tene AvA koI ne svaccha karI mUke to samajo. bhayo bhayo ! nibaMdhonuM nAnuM pustaka vAMcavuM vadhu game-tevI tenI aMdaranI zrImattA ekavIsamI sadInA bALasAhitya lekhaka sAvadhAna! "bALaka" hovI joIe. khovAi javAnI bhUmikAe tAro zabda ja ene "bALaka" tarIke TakAvI (ka) TUMkamAM ekavIsamI sadInA bALasAhityamAM, anyasvarUponI rAkhavAmAM upakAraka nIvaDaze. ' jema, nibaMdha paNa bALakane enI nidorSatAnuM jagata racI Ape, mudrArAkSasa' (eka abhUkhyAta saMskRta nATaka) I pro. aruNa joSI sAta aMkanA saMskRta nATaka "mudrArAkSasa' dvArA tenA lekhaka kavizrI AvyA che te parathI lAge che ke zataraMjanA khela khelAtA hoya evA vizAkhadattane amaratA prApta thaI che. A nATaka saMskRtamAM lakhAyela rAjakIya vAtAvaraNamAM lekhakano uchera thayelo hoya ane A anya nATyakRtiomAM nirALuM lAge che tenuM eka kAraNa to e che vAtAvaraNanI asara tethI ja kRtimAM upasI AvI hoya ! ke temAM naTIno abhAva che. pariNAme "zakuntala" vagere nATakomAM aitihAsika vAtAvaraNavALA A nATakananuM kathAvastu barAbara jovA maLatA vilAsayukta uddIpana vibhAvono temAM sarvathA abhAva samajAya te mATe keTalIka hakIkatothI vAkepha thavuM jarUrI chemahApadma che. bhaTTanArAyaNa racita "veNIsaMhAra' nAmanA saMskRta nATakamAM lekhake nAmano magadhano rAjA mosALa pakSe naMda nAme oLakhAtA kuLano hato praNayacitraNano prasaMga gUMthI lIdho che tevuM kaMI A nATakamAM jovA maLatuM nathI. "mRcchakaTika' nAmanI saMskRta nATyakRtimAM zUdra ke rAjakIya tethI teNe sthApelo rAjavaMza naMdavaMza kahevAyo. A ghaTanA I. sa. khaTapaTo vaNI lIdhI che paNa temAM cArudatta ane vasaMtasenAno praNaya 8 pUrve caturtha saikAnI gaNAya. mahApadyane aMtaHpuramAM aneka rANIo maLyuM che. jyAre mArAkSasa' nATakamAM to cANakya ane tenA harIka hatI. temAM kSatriya kuLanI rANI dvArA tene saMkalpa vagere ATha putro rAkSasa vacce maMtrazaktionI laDAI jovA maLe che. kezikIvRtti thayA. je badhA mahApA sAthe navanaMda tarIke prakhyAta thayA. rAjAne vihoNuM A nATaka kuTila rAjanItinA dAvapeca ane ATApATAne zUdra rANI dvArA je putra thayo tenuM nAma caMdragupta hatuM ane tene mATe kAraNe ArabhaTIvRttivALuM banyuM che. vararasathI opatA A nATakanuM rokavAmAM Avela vidyAgurunuM nAma cANakya hatuM. sukalpa vagere AkarSaNa bauddhikone mATe jeTaluM hoya teTaluM sAmAnya prekSaka ke vAcaka rAjakumAro mATe rokavAmAM Avela gurue bharasabhAmAM cANakyanuM mATe na hoya e svAbhAvika che. A nATakamAM vidUSakanA abhAve apamAna karyuM tethI naMdonuM nikaMdana kADhavAnI cANakya pratijJA lIdhI hAsyarasano paNa asaMbhava tenI gaMbhIratAmAM vadhAro karanAro banyo ane tenuM satata smaraNa rahe te mATe teNe potAnI zikhA chUTI mUkI che. gauDI zailIne kAraNe paNa nATaka samajavAmAM kaThina che. pariNAme dIdhI. potAnA ziSya caMdraguptane rAjagAdI maLe te mATe cANakya A kRti "prasannarAghava', 'unmattarAghava' jevAM saMskRta nATakonI jema potAnA buddhikauzalano upayoga karyo. potAne sattAno jarAya zokha bahu prakhyAta banela nathI. balka alpakhyAta rahela che. AMgla vivecaka kIthe paNa jaNAvyuM che ke cIlo cAtaravAne kAraNe mahAna gaNI zakAya ? na hato tethI rAjagAdI prApta thayA pachI caMdraguptane naMdano atyaMta evA A nATakanI avahelanA thai che. vaphAdAra amAtya rAkSasa prApta thAya evo cANakyano upakrama hato . nATakamAM ja ApavAmAM Avela vigata pramANe kavizrI kAraNa ke eka vakhata rAkSasa caMdraguptano amAtya banI jAya to tene vizAkhadattanA pitAnuM nAma mahArAja pRtha hatuM ane pitAmahanuM nAma paNa te pUrvavata AjJAMkita ane vaphAdAra ja rahe evI cANakyane sAmaMta vaTezvaradatta hatuM. lekhakanA samaya vize aneka matabhedo che. zraddhA hatI. bharatavAkyamAM rantivama, dativama ke avantivamAM jevA pAThabhedo A nATakamAM cANakya ane rAkSasa vacce rAjakIya khaTapaTa jovA maLe maLe che je lohIyAonI bedarakArIno khyAla Ape che. pariNAme che. baMnee potAnA kAryanI siddhi mATe jAsUso rokyA che. cANakyanI samayano prazna hala karavAmAM nATakanuM bharatavAkya madadarUpa banatuM kuneha to eTalI badhI hatI ke teNe je jAsUso rokyA hatA teo nathI. nATakamAM AvatA caMdragrahaNanA ullekhathI yAkobI nAmanAM videzI aMdaroaMdara paNa ekabIjAne oLakhatA na hatA. jIvasiddhi, vidvAna nATakanA kartAno samaya navamI sadIno uttarArdha mAne che. bhAgurAyaNa, siddhArthaka, samRddhArthaka, nipurAka, zArapharava, bhAsura,vagere lekhakanuM vatana dakSiNamAM hatuM ke baMgALamAM hatuM te paNa nakkI thai cANakyane vaphAdAra che jyAre zakaTadAsa, caMdanadAsa, madArIvirAdhagama, zakatuM nathI. lekhakanA pUrvajIne mahArAja ane sAmaMta gaNavAmAM mayaMvadaka, karabhaka, jAjali vagere rAkSasane vaphAdAra che. gaNanA ullekhathI yAkobI nAmanovidA bhAgarAyaNa, siddhArthaka, samRddhArthaka, na dIvirAdhagata, Page #103 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-99 prabuddhajIvana ' have ApaNe nATakanA kathAvastuthI paricita thaie. potAnI nAra pRcchAmi nenuM thayA vinA na pramAAM vItyu pratijJA anusAra naMdavaMzano nAza karI cANakya caMdraguptane rAjagAdIe deMvyA niyotumicchoriti surasaritaM zAThyamavyAdvibhovaH // besADe che. paNa rAkSasa jevo vaphAdAra amAtya caMdraguptane prApta thAya arthAtu pArvatI zaMkaranA mastaka upara virAjamAna gaMgAne joine te mATe hajI saMgharSa karavo paDaze ema te jaNAve che. cANakyane zaMkarane pAcho paDe che teno spararItithI zaMkara javAba Ape che. A potAnA jAsuso dvArA jANavA maLe che ke pATanagara kusumapuramAM nAMdIzloka nATakanA bhAvI vAtAvaraNanI AgAhI karI Ape che. kSapaNakajIvasiddhi, kAyastha zakaTadAsa ane zeTha caMdanadAsa e traNa * prastAvanAmAM caMdragrahaNano uokha sAMbhaLI caMdra eTale caMdragupta evI vyaktio che ke je naMdonA nAza prasaMge nAsI chUTelA rAkSasane ema samajI AH maya te drAptimavimiti vaphAdAra che. caMdanadAsa jyAM raheto hato tyAMthI cANakyanA jAsUsane - ema kahetA cANakyano praveza raMgabhUmi upara khUba ja prabhAvotpAdaka rAkSasanI mudrA eTale ke sIla maLe che. cANakya zakiTadAsa dvArA eka bane che. A cANakyano paricaya ApatAM sUtradhAra yogya ja rIte kapalekha lakhAvI pelI mudrAthI tene aMkita karAve che. A mudrAMti lekha dvArA pachIthI rAkSasane potAnA pakSamAM levAnuM zakya bane che. kauTilyaH kuTilamatiH sa eSa yena krAdhAgnau prasabhamadAhi nndvNshH| Ama mudrayA nitaH rAkSasaH skina mATe te nATakane "mudrArAkSasa' candrasya grahaNabhiti zruteH sanAmno mauryendoSidabhiyoga ityupaiti // evuM ApavAmAM Avela zIrSaka sArthaka kare che. eTale ke A kuTilabuddhivALo cANakya che. teNe krodhAgnimAM - rAjyaprApti bAda caMdragupta jyAre kusumapuramAM praveze che tyAre naMdavaMzane bALI nAkhyo che. caMdranuM grahaNa ema sAMbhaLI sarakhA potAnA svAmInuM vera vALavA tene mArI nAkhavAnI yojanA rAkSase - nAmavALA caMdragupta upara koI AkramaNa karanAra che ema mAnI te. ghaDI kADhI hatI paNa cANakyanI agamacetIthI rAkSasanI badhI ja AvI rahela che. yojanAo para pANI pharI vaLe che. tyArabAda pATanagaramAM cANakya praveza karatAM ja jaNAve che ke atha vA kaumudI mahotsava ujavavA bAbata caMdragupta ane cANakya vacce matabheda pUrIte jANe ' Ubho thAya che. caMdragupta utsavanI tarapheNamAM che ane cANakya utsava niyuvAna na kimutkhAtaM naMdavaMzasya kiM vA sthairyamutpAditaM cndrguptlkssmyaaH| na thAya ema Icche che. baMne vacce zAbdika TapATapI thAya che. kharekhara aTela ke jayA sudhI rAtAsana pakaDI levAmAM nathI Avyo tyAM sudhI to A kalaha sAco nathI paNa rAkSasane avaLe pATe doravA mATe naMdavaMzanuM nikaMdana kADhyuM ema kema kahevAya? tyAM sudhI caMdraguptanI cANakya UbhuM karela tarakaTa ja che. lakSmIne sthira karI ema kema kahevAya? caMdraguptano eka vakhatano AzrayadAtA ane nepALano rAjA rAyalase caMdraguptane mArI nAkhavA aneka yojanAo ghaDelI paraMta parvanegAra jeno viSa kanyAnA prayogathI gANa cce nAza gahelo ro cANakyanI agamacetIthI badhI ja niSphaLa gaI. udAharaNa tarIke, putra malayaketu rAkSasanI nAdurasta tabiyata aMge sAMbhaLI tene maLavA rAjyAbhiSeka vakhate caMdraguptano nagaramAM praveza thAya tyAre tenA upara jAya che. cANakya ane caMdragupta vaccenA kalahane rAkSasa sAco mAnI jA ! tArA pADA nA nArA karavA evA eka thAjanA hatA. le che ane malayaketune jaNAve che ke have cANakya ane caMdragupta vacce paraMtu cANakya aDadhu rAjya parvatAranA bhAI verA ne caMga vacce paraMtu cANakya aDadhuM rAjya parvatezvaranA bhAI vairocakane ApavAnuM phATaphUTa paDI che tethI caMdraguptano parAjaya nakkI samajavo. che ema jAhera karI caMdraguptanA sthAne vairocakane besADI toraNa tenA pahelAM jaNAvela madrAMkita lekha ane ghareNAM sAthe siddhArthaka upara paDe evI goThavaNa karIpariNAme aDadhuM rAjya mAganAra pakaDAI jAya che ane malayaketane khAtarI thaI jAya che ke rAkSasa vairocakano kAMTo dUra karyo. abhayadatta nAmanA vaidyarAja dvArA caMdraguptane potAnI sAthe dago karI rahyo che. tethI te rAkSasa sAthe virodha karavA mArI nAkhavAnI rAkSasanI bIjI yojanA hatI, paNa abhayadatta jatAM tenA maLatIyAo sAthe pakaDAi jAya che ane cANakyanI yojanA ApelI davA cANakya caMdraguptane badale abhayadattane ja pIvaDAvI saphaLatApUrvaka pAra paDatI jAya che. pariNAme vaidyarAjano nAza thayo ane caMdragupta UgarI gayo. caMdraguptano malayaketanA sAtha vagarano rAkSasa pATanagaramAM pahoMce che. tyAM zayanakhaMDa-raka pramodaka khUba ja paisA uDADato hato tethI zaMkita potAnA kaTuMbane Azraya Apyo e aparAdhane kAraNe caMdanadAsane thaI Ane rAkSase sopArI ApI lAge che ema mAnI cANakya teno phAMsI maLavAnI che ema te sAMbhaLe che. caMdanadAsane tenA parivAra nAza karAvyo ane caMdraguptane bacAvI lIdho. zayanakhaMDa nIcenA sAthe phAMsInA mAMcaDA tarapha lai javAmAM Ave che. caMdanadAsanI bhoMyarAmAM rahelA bIbhatsaka ane tenA sAthIone paNa cANakya patnI ane putranI uktio karaNarasathI bharapUra che. (ahIM UTabhaMga potAnI AgavI sUjhathI pakaDI pADI mArI naMkhAvyA ane Ama nAmanA saMskRta nATakamAM Avato duryodhana ane tenA putra durjaya rAkSasanI badhI ja bAjI UMdhI vALavAmAM cANakyane saphaLatA maLI. vacceno karuNa vArtAlApa ApaNane yAda Ave che). phAMsInA mAMcaDA caMdraguptane eka vakhata Azraya ApanAra parvatezvarane viSakanyAno pAse rahela cAMDAlo kharekhara to cANakya goThavelA jAsUso ja hoya prayoga karI cANakya mArI naMkhAvyo. jethI teno putra malayaketu rAkSasa che. caMdanadAsane phAMsInI sajAmAMthI bacAvavA. rAkSasa AtmasamarpaNa pAse bhAgI jaine rahevA lAgyo. tyAM mudrAMkita patra ane parvatezvaranAM che ane cANakyanI kUTanItino vijaya thAya che. pariNAme ghareNAMnI yojanA thakI cANakya pote rokelA mANaso dvArA malayaketunA caMdanadAsane jIvato rAkhavA mATe rAkSasa caMdraguptanuM amAtyapada svIkAre manamAM evuM ThasAvI dIdhuM ke tenA pitAno ghAtaka cANakya nahIM paNa che. malayaketune rAjya pAchuM maLe che ane pratijJA pUrNa thatAM cANakya rAkSasa che. Ama rAkSasane ghora nirAzA sAMpaDatAM te bolI UThe che potAnI zikhAne bAMdhe che ane Ama nATaka pUruM thAya che. ke mama vitrarmanA mikti vinA vartata eTale ke mArI citrakarma kuTanItithI dhabakatA A nATakanA be nAMdIzlokomAMnA eka racanAne koI AdhAra nathI. caMdanadAsane phAMsI ApavAno prasaMga zlokamAM kahevAmAM AvyuM che ke : yojI, rAkSasane zRMgApattimAM mUkI cANakya dhAryuM kAma karAvyuM. potAnI ghacA ya uthatA te zirasi zivaTA viMnu nAmaitara yojanAono khyAla ApatAM cANakya ja saMkSepamAM jaNAve che ke : nAmaivAsyAstadetatparicitamapi tai vismRtaM kasya netoH / bhRtyA bhadrabhaTAdayaH sa ca lekhaH sa siddhArthaka Page #104 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana . tA. 16-12-9 staccAlaMkaraNatrayaM sa bhavato mitraM bhadantaH kila / jemAM rAkSasane jItI levAmAM Avyo te nATaka mudrArAkSasa. ahIM koNe jIrNodhyAnagataH sa cArtapuruSaH kalezaH sa ca zreSThinH jItyo? evo prazna karazo to cANakyanuM ja nAma AgaLa Avaze. sarva me vRSalasya vIra bhavatA saMyogamicchornayaH // je jItanAra hoya te ja nAyaka gaNAya. vaLI, phaLaprAptinI bAbatamAM eTale ke he vIra rAkSasa, mArI A badhI yojanAo caMdraguptane vicArIe to caMdraguptane je phaLaprApti thaI che te kharekhara cANakyane tAro sAtha maLI rahe te mATe hatI. ja abhipsita hatI. tethI nirvivAda rIte cANakyane ja nAyakanuM pada ApI zakAya. paraspara virodhI guNa dharAvatAM pAtrayugalo sarjavAmAM lekhakane bhaTTa nArAyaNa racita saMskRta nATaka veNIsaMdIramAM jema kakanA ghArI saphaLatA maLI che. rAkSasa ane cANakya, caMdragupta ane malayaketu, paso dhyAnapAtra banyA che. saima A nATakamAM patAkA sthAnaka AvAM pAtrayugalo che. maitrIno Adarza rajU karatuM caMdanadAsanuM pAtra aneka prayogo yojAyA che. be pAtro vaccenI vAtacIta evI rIte kharekhara ApaNI sahAnubhUti jItI le tevuM che. cANakya khuda tenAM ghaTAvavAmAM Ave ke jethI prekSakone bhAvi prasaMganuM citra ukelavAmAM vakhANa karatAM kahe che ke madada maLI jAya. AvI yojanAne patAkA sthAnaka kahevAmAM Ave che. sa6 ghanDanavAsa sApu mukheSArthachApu paraseve ne tane | eka udAharaNa joIe. cANakya eka lekhanI bAbatamAM bole che ke ka idaM duSkaraM kuryAdidAnI zibinA vinA // ane vahu hevena sAH netancaH | arthAtu A lekha thakI eTale ke bIjAne dago devAthI paisA maLatA hoya tyAre zibi rAkSasane jItI levAno che. evAmAM pratIhArI AvIne bole che ke vagara kayo mANasa A kALamAM AvuM muzkela kAma kare ? nayana mAI | arthAta Aryano jaya thAva. A sAMbhaLI prekSakone lekhake atyAra sanIyaH vamavidyA pramANayati cANakyanA bhAvi vijayanuM sUcana maLI jAya che. prarama parityAkyama AvA jevAM saMkSipta vAkyono prayoga karyo che je ekaMdare joIe to A nATaka kathAvastu, zailI, nATyayojanA subhASitanI garaja sAre che. vagerene kAraNe lekhakanI maulikatAnuM paricAyaka che. A maulikatAne mudrArAkSasa'nA lekhaka vizAkhadatta rAjanIti uparAMta kAraNe A nATakane advitIya gaNavuM paDe tema che. alabatta, kathAnakanI nyAyazAstranA paNa UMDA abhyAsI hatA. A bAbatano paricaya jaTilatA, zailInI durbodhatA ane aTapaTA prasaMgothI A nATaka ApatA zlokamAM kahevAmAM AvyuM che ke: sarvasAmAnyane raMjita kare tevuM nathI. ane tethI ja A nATaka lokapriya sAdhye nizcitamanvayena ghaTitaM bimratsapakSe sthiti banyuM nathI. tethI ja tenI gaNanA alpakhyAta nATakomAM thAya che. vyAvRtaM ca vipakSato bhavati yattatsAdhanaM siddhaye / praNayacitrono samULago abhAva, naTI tathA vidUSakanI gerahAjarI yatsAdhyaM svayameva tulyamubhayoH pakSe viruddha ca ya- vagere viziSTatAo sAthenuM AvuM nATaka rajU karanAra kavi kharekhara ttasyAkIkaraNena vAdina iva syAtsvAmino nigrahaH // sAmAnya abhibhAvakone rAjI rAkhavAnA matanA nathI. A alpakhyAta A zlokanuM sva. zrI kezava harSadarAya dhruve karela bhASAMtara A nATakanI prazaMsA karanArA vidvAnoe tenI gatyAtmakatA, pAtronI pramANe che : yojanA ane rAjakIya dAvapecane mAryA che, vakhANyA che ane pramANyA che. sAbe nizcita pakSamAM sthita vaLI saLaM sapakSe ane vAMghAhIna vipakSathI taddana je siddhi ja te sAghane, AvuM apUrva nATaka kyAre racAyuM te sarvathA nakkI thaI zakatuM nathI. chatAM, i.sa.nI sAtamIthI navamI sadI daramyAna teno samaya sAdhya nakkI na, pakSamAM sthita nahIM saLaM sapaze nahIM gaNIe to te vakhatanI sAmAjika sthitino khyAla ApaNane te nibaMdha vipakSathI paNa nahI lekhuM khuvArI nahIM. nATakamAMthI maLe tema che. sAhitya samAjanuM darpaNa hovAthI A zlokamAM kaI vastu siddha hoya to jIta thAya ane kyAre "mudrArAkSasa'nI keTalIka vigatone AdhAre ApaNe te vakhatanA hAra maLe tenI vAta nyAyazAstranA pAribhASika zabdo jevA ke pakSa, samAjano khyAla meLavIe. brAhmaNanuM varcasva dharAvatA samAjamAM vipakSa, anvaya vagereno prayoga karIne vyakta karavAmAM Avela che. jJAtiprathAno vikAsa thaI cUkyo hato. te vakhate mRtyu pAmanAra - A nATakamAM jovA maLatI zailI gaMbhIra ane pravAhamaya che. vyaktinAM ghareNAM brAhmaNone ApavAmAM AvatAM. kAyastha nAmanI kIthane A nATakanI zailInI spaSTatA ane prasaMgonI vegavattA pasaMda jAtinI vyaktio potAnA maroDadAra ane suMdara akSarone kAraNe paDela che. A nATakanI kriyAnvitanI prazaMsA videzI vidvAna vebare lahiyA tarIkenuM kAma karatI. caMdragrahaNa jevA prasaMgoe khAsa karelI che. vidhividhAna karavAmAM AvatAM. te vakhate anumaraNanI prathA pracalita A nATakanI anya eka lAkSaNikatA e che ke temAM nAyakanuM hatI. paNa A bAbatamAM sannAI na hatI. badhA ja dharmo pratye prajAmAM pada kone ApavAmAM AvyuM che te bAbata matabheda UbhA thayela che. sahiSNutA pravartatI hatI, sarpa ke kSapaNakanuM darzana amaMgaLa gaNAtuM. mAtra zAstrIya rIte vicAra karanArA vidvAno mAne che ke nATakanuM zukana apazukana aMgenI mAnyatAo pracalita hatI. rAjAnuM sthAna bharatavAkya rAkSasa dvArA bolAyela che. zAstrIya rIte bharatavAkyanuM sarvopari hatuM. jAsUsone rAjAnI AMkha gaNavAmAM AvatA. uccAraNa nAyaka dvArA karavAnuM hoya che tethI rAkSasa nATakano nAyaka sva. zrI kezava harSadarAya dhruve 'meLanI mudrikA' nAme A nATakano gaNAya. paraMtu avAranavAra nirAza thaI, bhAgyane doSa deto rAkSasa Adarza anuvAda karelo che. temaNe jaNAvyuM che ke vizALa saMskRta koI rIte nAyakanA pada mATe lAyaka lAgato nathI. koIka vaLI sAhitya zodhI vaLanArane kevaLa rAjakhaTapaTanuM nATaka eka ja jaDe che caMdraguptane phaLaprApti thatI hovAthI tene nAyaka gaNe che. paNa te to ane te che "mudrArAkSasa'. pahelAM jaNAvyuM tema A nATaka tenI nATakanA amuka ja aMkomAM raMgabhUmi upara jovA maLe che. tethI maulikatA ane cIlo cAtaravAnI khAsiyatathI amuka varga pUratuM ja kharekhara nAyakanuM sthAna cANakyane ja ApI zakAya. tenuM darzana badhA AkarSaka banyuM che. mahada aMze A nATaka alpakhyAta rahayuM che. ja aMkomAM thayA kare che ane vaLI zIrSaka ja juo ne ! mudrAthI Page #105 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-99 prabuddhajIvana apabhraMza dUhAnuM sAhitya tta DaoN. ramaNalAla cI. zAha 'kalikAlasarvajJa'nuM biruda pAmelA vikramanA bAramA zatakanA mahAna jainAcArya zrI hemacaMdrAcArye kavitA ane vyAkaraNa, chaMda ane alaMkAra, itihAsa ane purANa, koza ane caritra, yoga ane adhyAtma, tyAga ane tapazcaryA, japa ane dhyAna, saMyama ane sadAcAra, rAjakalyANa, lokakalyANa ane AtmakalyANa ema jIvana ane sAhityanA vividha kSetromAM eka sAthe sAta dAyakA jeTalA dIrghakALa sudhI jevuM ane jeTaluM bhagIratha ane ciraMjIvI kArya karyuM che tevuM ane teTaluM kArya tyAra pachI anya koine adyApi paryaMta karyuM nathI. kahevAya che ke hemacaMdrAcArya eTale bIjA pANini; hemacaMdrAcArya eTale bIjA pataMjali; hemacaMdrAcArya eTale bIjA mammaTa; hemacaMdrAcArya eTale bIjA piMgalAcArya, hemacaMdrAcArya eTale bIjA kozakAra amarasiMha; hemacaMdrAcArya eTale kAlidAsa jevA bIjA mahAkavi. Ama hemacaMdrAcAryamAM keTalA badhA samartha mahApuruSono samanvaya jovA maLe che ! A vyAkaraNanI eka viziSTatA e che ke enAM sUtro samajAvavA mATe hemacaMdrAcArye potAnA kALamAM lokomAM ane sAhityarasikomAM pracalita evA suMdara dUhAo udAharaNarUpe ApyA che. emaNe jo A dUhAo na ApyA hota to kALanA pravAhamAM e vilIna thai gayA hota. hemacaMdrAcArye vyAkaraNanA niyamo samajAvavA mATe phakta zabdo ApyA hota to cAlata. AkhA dUhA ApavAnI koi AvazyakatA nahotI, paraMtu zRMgAra, vIra, karuNa, hAsya vagere rasathI sabhara evA dUhAo ApIne emaNe potAnA vyAkaraNane vadhu rasika banAvyuM che. emaNe tatkAlIna najIvanamAM pracalita evA lokapriya dUhAo pasaMda karIne ApyA che. A koi eka athavA vadhu graMthamAMthI ApavAmAM nathI AvyA, paraMtu lokamukhe gavAtA, lokasAhityanA prakAra jevA dUhA ApyA che. pratyeka dUho svataMtra ane svayaMparyApta muktaka jevo che. AvA dUhAomAMthI namUnArUpa thoDAka dUhA ApaNe ahIM joizuM, jethI enA svarUpano khyAla Ave. dA. ta. DholA sAmalA, dhaNa caMpA-vaNI; NAI suvarNareha, kasavaTTai diNI. [nAyaka zyAma varNano che ane nAyikA caMpakavarNI che. eTale jANe kasoTInA kALA paththara upara sonAnI lITI dorI hoya evA teo baMne lAge che.] X X X vAyasu uDDavaMtiae, piu diDhau sahasatti; ahvA valayA mahihi gaya, addhA kuTTa taDa tti. patinA virahamAM dUbaLI thai gayelI nAyikA patinA AvavAnA zukana ApatA kAgaDAne, te khoTA zukana Ape che ema mAnIne uDADavA mATe kAMkaro levA hAtha nIco kare che tyAM enAM thoDAMka baloyAM jamIna para paDIne phUTI jAya che. evAmAM dUrathI patine Avato te jue che ane atyaMta harSavibhora thai jatAM enA hAtha evA bharAya che, puSTa thAya che ke bAkInAM baloyAM tarata TUMkAM paDatAM hAtha para phUTI jAya che. ahIM kavinI atizayokti bharelI manohara kalpanA che.] X X X jai sasanehIM to muia, aha jIvai Neiha; bihivi paArahi gaia ghaNa kiM gaaei khala meha ! hemacaMdrAcArye 'siddhahema zabdAnuzAsana', 'kAvyAnuzAsana', 'abhidhAnaciMtAmaNi', 'anekArtha-zabdasaMgraha', 'dezI nAmamAlA', 'yogazAstra', 'vItarAga stotra', 'dvAtriMzikA' ityAdi vividha prakAranA samartha, pramANabhUta graMthonI racanA karIne sAhityanA kSetre aneruM pradAna karyuM che. I virahI nAyaka pAcho pharI rahyo hoya che tyAre AkAzamAM garjanA karatA meghane saMbodhIne te kahe che ke virahano eTalo badho kALa vItI gayo che ke jo te mArI priyatamA snehavALI hoya to mAre mATe jhUrI jhUrIne mRtyu pAmI haze ane jo te jIvatI rahI haze AmAMthI ahIM ApaNe phakta apabhraMza vyAkaraNanA to mAre mATe have enAmAM sneha rahyo nahi. he khala megha ! meM to dUhAsAhityano thoDo paricaya karIzuM. Ama baMne rIte mArI priyatamA gumAvI che ! ] X X X amse thovA riu bahua, kAyara eva bhaNanti; muddhi ! grihAlahi gaaNuaNu, kaMi jaNa joha karanti. hemacaMdrAcArye solaMkI mahArAjA siddharAja jayasiMhanI vinaMtIthI eka varSa jeTalA samayamAM 'siddhahema-zabdAnuzAsana' nAmanA vyAkaraNanI racanA karI ApI hatI. emAM saMskRta bhASAnuM vyAkaraNa ApavA uparAMta prAkRta bhASAnuM vyAkaraNa paNa chelle ApavAmAM AvyuM che. emAM AThamA adhyAyanA cothA pAdamAM savAsothI adhika sUtramAM tatkAlIna apabhraMza bhASAnuM vyAkaraNa paNa ApavAmAM AvyuM che. apabhraMza bhASAnuM ATaluM savistara, sodAharaNa vyAkaraNa A prathama ja che. hemacaMdracArye jo A vyAkaraNa na ApyuM hota to emanA samayamAM bhASA kevI bolAtI hatI ane kevI kevI racanAo thatI hatI eno ApaNane khyAla na Avata. [ame thoDA chIe ane duzmano ghaNA badhA che evuM to kAyara loko bole. he sakhI ! AkAzamAM jo. tyAM jyotsanA keTalA jaNa kare che ! ghaNAM badhA tArAo nahi, paNa phakta eka caMdra ja cAMdanI kare che.] X X X jai bhaggA pArakkaDA, to sahi ma prieNa; 19 aha bhaggA anhahaM taNA, to te mAriaDeNa. [he sakhI ! yuddhabhUmi upara jo duzmano bhAgI javA lAgyA haze to mArA priyatamane lIdhe ja, kAraNa ke te evo zUravIra che. paNa jo ApaNA sainiko bhAgavA lAgyA haze to samajavuM ke mAro priyatama marAyo haze.] X X X biTTIe ! mai bhaNiya tuhu mA karu vaMkI diThThI; putti | sakaNI bhalli jivaM mArai hiai paikri. evI vAMkI najara aNIdAra bANanI jema hRdayamAM bhoMkAya che ane [he beTI ! meM tane kahyuM che ke vAMkI dRSTithI jo nahi ke putrI' mArI nAkhe che.] X X X je mahu diNA diahaDA daie pavasaMteNa; tANa gaNaMtie aMguliu jariAu naheNa. [pravAse gayelA priyatame mane jeTalA divasano vAyado Apyo che eTalA divaso AMgaLInA veDhe gaNatAM gaNatAM mArI AMgaLIo nakha sAthe jarjarita thai gai che.] X X X Page #106 -------------------------------------------------------------------------- ________________ prabuddhajIvana tA. 16-12-99 sAyau ukhari taNa dharAI, tala ghaI rayaNAI; dhavalu visUraI sAmiaho, garuA bharu pekakhevi; sAmi subhicu vi pariharaI, saMmAroi khalAi. hauM kiM juduhuM disirhi khaMDamAM dozira karevi. sAgara paNa kevo che.' ratnone nIce dabAvIne rAkhe che ane [dhavala eTale dhoLiyo baLada potAnA gADAmAM mAlike bharelA ghaNA taNakhalAne upara taratuM rAkhe che. mArA zeTha paNa sArA nokarane tarachoDe badhA bhArane joine viSAda pAme che ane vicAre che ke AnA karatAM mArA che ane AghA rAkhe che ane luccA nokarane mAnathI rAkhe che.] be TukaDA karIne mAlike mane beya bAju kema na jotaryo? gADAnA mAlikanI niyatA para ahIM kaTAkSayukta prahAra che.] girihe silAyA taruhe phalu gheuI sIsAvANu; gharu mekrepichu mANusahaM to vi Na ruccai ra. tilahaM tilasaNu tAupara, jAuM Na sehagalanti; ghira choDIne mANasa jaMgalamAM cAlyo jAya to eNe sUvA mATe parvata Nehi paNakaI te ji tila, phidRvi khala hotti. pAsethI paththaranI zilA ane khAvA mATe vRkSanAM phaLo kazIrokaTokavinA tilanuM talapaNuM tyAM sudhI ja rahe che ke jyAM sudhI emAMthI tela maLI zake che ane sukhacenathI jIvI zake che to paNa mANasane ghara choDIne sneha) nIkaLI gayuM nathI. tela (sneha) nIkaLI jatAM tala tala na rahetAM araNyamAM javuM gamatuM nathI.] khaLa (khoLa) banI jAya che. ahIM "sneha" ane "khala' zabdamAM zleSa . rahelo che. sneha vagarano mANasa khala banI jAya che.] jima jima baMkima loaNahaM NirU sAMvali sibbaI; tiva tiva vahu NiAya sara kharapari tibbaI. '' diahA jatti jhaDakhaDahi, paDIha morapacchi; jeima jema zyAma suMdara kanyA vAMkI najare jovAnuM zIkhe che tema ja acchAI te mANiaI, hosaI karatu ma acchi. tema manmatha eTale ke kAmadeva potAnA bANane kaThora patthara (sarANa) para [divaso jhaDapathI cAlyA jAya che ane manoratho pAchaLa paDI jAya tIksa kare che.] che. mATe je maLe tene mANI lo. pachIthI thaze athavA bhaviSyamAM karIzuM ema mAnIne besI na raho. Ajano lhAvo laI lo, kAla koNe dIThI bhallA huA ju mAriA bahiNi mahArA kanta; che?]. lajjeje tu vayaMsiahu, jai bhaggA gharu eMtu. ' ahIM udAharaNarUpe thoDAka dUhA ApyA che. bIjA paNa ghaNA sarasa he bahena ! sAruM thayuM ke mAro pati yuddhamAM marAyo, kAraNa ke jo dUhAo che. A dUhAomAM rasikatA che, vedhakatA che; janamAnasanuM temAM bhAgIne ghare AvI gayo hota to mArI sakhIo AgaLa huM lAjI marata.] acchuM pratibimba paDeluM che. vaLI tatkAlIna bhASA ke je gujarAtInI jo guNa govAM apUNA, payaDA karaI parastu; taratanI pUrvenI bhASA che te kevI hatI teno paNa ApaNane khyAla maLe tasu hau kalijugiMdulahato, bali kiwu sualsa. potAnA samayamAM pracalita dUhAone vyAkaraNanA udAharaNarUpe jei potAnA guNone gopave che eTale ke DhAMkI rAkhe che ane bIjAnA guNone pragaTa kare che tevA durlabha sujana upara A kaliyugamAM huM vArI re gUMthI laine hemacaMdrAcArye ApaNane rasika dUhAsaMgraha ApIne upakRta karyA che ane ApaNA eka uttama sAhityaghanane naSTa thatAM bacAvyuM jAuM chuM. * * * jenA sAhityamAM gItA-kAvyo | DaoN. kavina zAha jaina sAhityanA pAyAmAM Agama graMtho sthAna dharAve che. tema chatAM gujarAtI bhASA para paDyo che ane gujarAtI bhASAmAM jaina ane jainettara bhagavadgItA jevA hindu dharmanA pavitra graMthanA zIrSakathI jaina sAhityamAM kavioe keTalIka gItAonuM sarjana karyuM che. temAM be prakAranI gItAo gItA kAvyonI racanA thaI che te vizenI keTalIka mAhitI jaina upalabdha thAya cheH eka zuddha brahmaviSayaka gItA ane bIjI jJAna-vairAgya tattvajJAnanA saMdarbhamAM noMdhapAtra banI rahe che. ane premalakSaNA bhaktinI che. gItAno artha guNagAna gAvA sAthe saMbaMdha dharAve che. aMgrejI : "gItA' nAmathI sarjAyelI saMskRtamAM 14 anya kRtio prApta thAya bhASAmAM tene mATe The Lord's song sung by the Lord. che, jemake rAmagItA, gaNezagItA, zivagItA,devagItA, zaktigItA, bhagavadagItA e vividha upaniSadonI vicAradhArAno prabhAva kapilagItA, aSTAvakragItA, avadhUtagItA, haMsagItA, yamagItA, darzAve che te daSTie ene upaniSada nAmathI paNa oLakhavAmAM Ave che. pAMDavagItA, sUryagItA, brahmagItA, vagere. bhagavadagItAno viSaya brahmavidyA che. temAM anya viSayo jJAna, bhakti anya gItAsAhitya joIe to madhyakAlIna gujarAtI sAhityamAM ane karmayogano paNa samanvaya sadhAyo che. brahmadeva kRta "bhramaragItA', cartubhujamRta zrI kRSNagItA, kavi bhImakRta rasika-rasa-uddhava ane bhImagItA e cAra nAmathI jANItI. brahmasvarUpanA saMdarbhamAM vyaktie zuM karavuM? na karavuM? kevI daSTithI muktAnaMdanI uddhavagItA, ane satIgItA, kavi naraharinI jJAna karavuM? vagerenI tAttvika mAhitIno saMcaya che.. kavi pUjAsutanI pAMDavagItA, jJAnI kavi akhAnI akhegItA, kavi | gItA yoga viSayaka vicAronI sAthe jJAna ane karmano saMbaMdha - gopALanI gopALagItA, kavi dhanadAsanI arjuna gItA. darzAvato zAstrIya graMtha che. jagatanA lokone zrIkRSaNa ane arjunanAM anubhavAnaMdajInI zivagItA, hariharanI gAmaThIgItA, ane saMvAdarUpe bhagavadgItAnI amUlya bheTa prApta thaI che. banne vaccenI dayArAmanI premarasagItA kRtio upalabdha che. te uparathI gItAno zAnacarcAnuM nirUpaNa gItAno mukhya viSaya che. AvI racanA gItA ahiyA para eTalo zo prabhAva paDayo che te jANAya che. nAmathI pracalita banI che. eTale 'gAtAkAvya'vALA racanAo paNa jaina gItAkAvyomAM mahopAdhyAya zrI meghavijayajIe zrI tattvajJAnane sparzIne bhAratIya saMskRtinA jJAnavaibhavane jIvaMta rAkhavAmAM ahaMdagItAnI racanA karI che. temAM 36 adhyAyo che. bhagavadgItAmAM aitihAsika ghaTanA banI che. saMskRta bhASAmAM racAyelI gItAno prabhAva "bhagavAna uvAca' 'arjuna uvAca' evA zabdaprayogo che tevI rIte Page #107 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-99 prabuddhajIvana kavie "zrI bhagavAna uvAca' ane 'gautama uvAca' ema lakheluM dareka AtmanA naM zreSTha sarvapApa praNAzam adhyayananA prAraMbhamAM jovA maLe che. kavie jJAna, sAdhanA, kriyA ane na sarve naM taddhi vadhyate | 2 | anya adhyAtma viSayaka vicAro vyakta karyA che. 27mA adhyayanamAM vivecana sahitanI A gIta tAttvika vicAronuM pratyAyana 15mA zlokamAM jina ane zivanI vyAkhyA karI che je zloka arthasahita karAvavAmAM saphaLa nIvaDe tevI che. atre daSTAMta rUpe noMdhavAmAM Avyo che. kavinI trIjI "premagItA' che. saMskRta bhASAmAM 681 zlokabaddha evaM jinaH zivo nAnyo nAmni tubhyeGatra mAtrayA / gItakAvya premanuM vaividhyapUrNa svarUpa pragaTa kare che. yogathI Atma sthAnake yoniro, na vacanagAyate 20 | sAkSAtkAra thAya che tevI rIte gItA dvArA AtmaciMtana thAya che. gItA jinano "ja" ane "i" tathA "ziva'no "za" ane "I' bannenuM tAju e AtmaciMtanano paryAya che ema kavi jaNAve che. premanuM svarUpa, premanuM sthAna che. jinano "na' ane zivano 'va' bannenuM datasthAna che. ema phaLa, prakAra, prema ane dharmanI ekatA, jevA viSayonuM vizleSaNa jina ane ziva zabdamAM arthanuM sarakhApaNuM batAvyuM che. adhyAtmarasika karavAmAM AvyuM che. temAM Atmadarzana gItA samAna bhASAMtara ane devacaMdrajInI adhyAtmagItA gujarAtI bhASAmAM 49 copAimAM racelI vivecana hovAthI vAcakavargane AnaMdadAyaka bane tevI che. zuddha premanI prApta thAya che. A gItA durbodha hovAthI tenA bAlAvabodha sAthe pragaTa abhivyakti karato zloka joie tothayelI che. graMthanA nAma viSe ullekha karatAM kavi jaNAve che ke yatrAtmA dRzyate zuddha saccidAnaMda lakSaNa / / jio AtmA zuddhatAe pichANyo Asakti yatra naivAsti, zuddhapremo'sti tatrahi // tiNe lokaalokano bhAva jANyo kavie ziSyopaniSadanI racanA saMskRta bhASAnI sUtrAtmaka zailImAM Atama ramaNI muni jagavadItA racanA karI che nAnAM-moTAM sUtro dvArA ziSyanI yogyatA, kaziSyanAM upadizya tene adhyAtma gItA.. 3 lakSaNo, ziSyadharma vagere viSayo para sUtro racyAM che. sUtrAtmaka zailInI A graMthamAM AtmAnA svarUpa vizenI UMDI samajaNa ApavAmAM lAghavatA arthagAMbhIryapUrNa che. dareka vyaktie ziSya koTImAMthI pasAra AvI che . emAM naya, nikSepa, dravya, kSetra, kALa, bhAva, padravya thavuM paDe che mATe puruSo ane strIoe ziSyopaniSad vAMcIne ziSyadharma vagerenI tAttvika mAhitI che. pratyeka zabda tattvajJAnathI bharapUra che. zuddha pALavAno anurodha karyo che. jJAna mArganuM pratipAdana karatI A gItA AtmArthIjanone mATe amRtano IzvaralAlajI mahArAjanI zrI jaina jJAnagItAnI racanA saMskRta AsvAda karAve tema che. * bhASAmAM 250 zlokamAM thayelI che. kavi jaNAve che kesatu dharmanuM viziSTa cidAnaMdajI kRta pudgalagItA, anya gItAkAvyonI sarakhAmaNImAM jJAna ApavAnA udezathI gItAnI racanA karI che. jinavANI varamukhethI viSayavastanI daSTie judI bhAta pADe che. kavie pudagala padArtha tenuM zravaNa karIne gaNadhara bhagavaMtoe gAyelI che. eTale "gItA" nAma svarUpa, rAgathI karmabaMdha, paugalika sukhanI lAlasAno tyAga, anitya ApavAmAM AvyuM che. 24 prakaraNomAM vibhAjita A gItAmAM jaina bhAvanA vagereno chappayamAM paricaya karAvyo che. dArzanika darzananA jJAnamArganA vividha viSayono mULabhUta) samAveza thayo che. vicAradhArAmAM pudgala padArthanI mAyA tyAga karavAno kendravartI vicAra navatattva, bAra bhAvanA, brahmacarya, samakita, cAritra, AtmA, kaSAya, rahelo che. kavie gItA kAvyanA prAraMbhamAM pudgalanI mAyA vize mithyAtva vagere kendramAM rAkhIne zloko racyA che. za8 zAna mArganuM jaNAvyuM che ke pratipAdana karatI A gItA jaina darzanano paricaya karAve che. jaina saMto dekhIye e paragaTa pudgala khela tamAsA sAhityanAM gItA kAvyo saMskRta ane gujarAtI bhASAmAM upalabdha thAya pudgala khANo pudgala pINo, pudgala huMthI kAyA che temAM sarva sAmAnya rIte anuSupa chaMdano prayoga vizeSarUpe thayo che. varNagaMdha rasa pharasa sahue, pudgalakuMkI mAyA." saMskRta bhASAnI durbodhatAne badale saraLa saMskRta zailIno paricaya thAya bhavabhramaNanuM caraNa pudagalano rAga che ema jANIne tenI mAyA che. gujarAtI bhASAnI gItA kRtio dArzanika vicAradhArAne vyakta kare choDavAno upadezAtmaka vicAra kAvyamAM pragaTa thAya che. che. bhASAMtara ane vivecanane kAraNe A gItAkAvyonI kaThinatA dUra arvAcIna jaina sAhityanA mahAna kavi saMta ane yogIzvara zrI thaI jAya che ane zAnamArganI jhaLahaLatI jyotimAM buddhisAgarasUrinI kavitA saMkhyA ane guNavattAnI daSTie UMcI kakSAnI AtmasvarUpAnusaMdhAnano zAzvata mArga darzAve che. "jJAnAmRtarasAsvAda' che. kavie adhyAtma gItA, guru gItA, AgamasAra ane e to anubhavanI vAta che. yaugika anubhUti paNa svAnubhava siddha che adhyAtmagItA, AtmadarzanagItA, jaina gItA, jainopaniSada, tevI ja sthiti gItA kAvyonI sRSTinI che. jaina sAhityanI samRddhine kaSaNagItA vagere gItAkAvyonI racanA karIne A kAvya prakArane samRddha abhinavatAnA pratIka samAna gItA kAvyonI sRSTimAM paNa jJAnamArganA karavAmAM mUlyavAna pradAna karyuM che. emanAM gItAkAvyo AtmasvarUpa rasikone mATe amUlya bheTa che. pAmavAno mArga darzAvavAnI sAthe yaugika anubhUtine paNa caritArtha kare jaina sAhityamAM gItA kAvyo gujarAtI ane saMskRta bhASAmAM prApta che. adhyAtmagItAnI racanA vize kavi jaNAve che ke AyuSyapUrNa thavA thAya che. temAM AtmAne kendramAM rAkhIne tenI sAthe saMbaMdha dharAvatA AvyuM che tyAre AtmAnA zuddha svarUpuM dhyAna dharavA gItA racI che. saMskRta karmavAda, bhakti, jJAnopAsanA, samakita, mithyAtva ane mokSa vizenA bhASAmAM racAyelA A graMthamAM pa29 zloko che. saraLa saMskRta bhASAnA vicAro vyakta thayelA che. sarvasAmAnya rIte vicAratAM gItA kAvyono nathI kRtino AsvAda paNa durbodha thato nathI. temAM AtmasvarUpa, kendramAM uparokta vidhAna yathArtha lAge che. hiMdu dharmamAM gItAnA karmabaMdhamukti, satsaMga, gurumahimA, mithyAtva, dhyAna, viSayavikAra prabhAvathI ke svayaM skuraNAthI AvAM gItA kAvyo jaina dharmanA jevA viSayo sthAna pAmyA che. kavi graMthanA AraMbhamAM jaNAve che tattvajJAnanA vArasAnuM pratinidhitva kare che upA. yazovijayajI, upA. ke-potAnA ane anyanA kalyANa mATe gItAnI racanA karI che. kavinI vinayavijayajI ane A. buddhisAgarajInI paNa anya gItAo bIjI kati AtmadarzanagItA saMskRta bhASAmAM 182 zlokamAM racAI che. racAyelI che. gItA kAvyonA paricaya rUpenI mAhitI jaina sAhityanI AtmA vize anya darzanomAM paNa gUDha ciMtana thayuM che. jaina darzanamAM navInatA ane samRddhinuM pratIka che. AtmAnI zAzvatatA karmano kartA ane bhoktA kamarahita thavAthI siddha, buddha thavAya te vize vicAro pragaTa karyA che. kavinA zabdo che. chesagItA, abonI racanA gItakAvyo Page #108 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 22 prabuddhajIvana adhyAtmayogI AcArya mahAprajJa jJa - razmibhAi jhaverI Tamakora (rAjasthAna)mAM janmelA eka 11 varSanA abudha saraLa ane bhoLA bALake mAtAnA saMskAra ane satsaMgathI utpanna AtmasphuraNAthI saMsArano tyAga karI AjathI 69 varSa pUrve jaina muninI dIkSA grahaNa karI. terApaMthanA aSTamAcArya kAlugaNie A bALaka muni nathamalane sadbhAgye muni tulasI jevA pratibhAsaMpanna zikSAgurune soMpI dIdhA. emaNe niSNAta jhaverInI jema bALamuninA jIvanamAM aneka pAsAone pramArjita karI nathamalamAMthI mahAprajJa banAvI dIdhA. eka bAju ziSyanuM saMpUrNa samarpaNa ane niSThA ane bIjI bAju mahAjJAnI zikSAgurunI parama kRpAdaSTi. najIkanA itihAsamAM AvA guru-ziSyanI joDI jaDavI muzkela che. mAdhyamika zALA ke kolejanA abhyAsathI vaMcita rahela muni nathamale 'tulasI vizva vidyAlaya'mAM rahI niSThA ane zramathI hiMdI, saMskRta, prAkRta, rAjasthAnI Adi bhASAo, jaina tattva, Agama, itihAsa, darzana, siddhAMta, nyAya, vyAkaraNa vagereno nakkara abhyAsa karyo. saiddhAMtika paricaryA, pravacana, lekhana ane Agama-saMpAdananA kSetramAM UtaryA pachI potAnA aghyayana kSetrane temaNe vyApaka banAvyuM. Adhunika vijJAna, Ayurveda, rAjanIti, arthazAstra, sAmyavAda ane samAjavAda AdinuM gahana adhyayana karyuM ane thoDA ja samayamAM mAtra terApaMthI saMpradAyamAM ja nahIM paNa samagra jaina samAjamAM teo eka virala, variSTha ane vidvAna muni banI gayA. gurudeva AcArya tulasI sAthe kacchathI kalakattA ane kanyAkumArIthI paMjAba sudhI aitihAsika padayAtrAo karIne dharmanA kSetramAM prasarelI khoTI dhAraNAo, daMbhI dhArmika karmakAMDo vagere upara jAhera sabhAomAM emaNe vedhaka prahAro karyA. e kahe che ke je dharma mAnavInA jIvanamAM parivartana lAve ane zAMti pradAna kare eja sAco dharma che. tAmasika ane pAzavika vRttionA parimArjana mATe emaNe prAyogika dharmanuM svarUpa prekSAdhyAnanA rUpamAM prastuta karyuM che. Agama sAhityamAM UMDuM anusaMdhAna karI dhyAna-prakriyAnA sUtronuM gahana anveSaNa karI ane AjanA manovaijJAnika zAstrano AdhAra lai emaNe dharma ane vijJAnano suMdara sumeLa racyo che. potAnA zarIrane prayogazALA (leboreTarI) banAvI dhyAna-sAdhanAnA aneka prayogo karyA. mahinAo sudhI ekAMtamAM rahIne emaNe A saMpUrNa dArzanika vaijJAnika paddhati sarvAMgINa vikAsa yogya banAvI jagata sAme rajU karI che. Aje A prekSAdhyAnanI prAyogika sAdhanA deza-videzamAM saphaLatAthI thaI rahI che. Aja sudhImAM 500thI vadhu prekSAdhyAna zibiro dvArA hajAro lokoe potAnA jIvanamAMthI zArIrika, mAnasika ane bhAvanAtmaka taNAvo dUra karI zAMti ane AnaMdano anubhava karyo che. AMtaHstrAvI graMthIo (endocrine glands)nA pravAho ane caitanya kendro para prekSA ane anuprekSAnA prayogathI seMkaDo sAdhako niSedhAtmaka (Negative) bhAvone vidheyAtmaka (Positive) bhAvomAM parivartita karavAmAM saphaLa rahyA che. A mahAprajJa ucca koTinA ciMtaka ane manISI che. emaNe vyaktigata, sAmAjika, rASTrIya ane vaizvika samasyAonuM ciMtana karI, ene mATe samAdhAna paNa ApyuM che. Arogya mATe 'mahAvIranuM Arogya zAstra', ikonomiksa para 'mahAvIranuM arthazAstra', rAjakIya taMtra mATe 'lokataMtra : navI vyakti -- navo samAja' ane jainatattva mATe jaina darzana-manana ane mImAMsA' jevA vividha viSayo tA. 16-12-99 para ciMtanazIla pustako lakhyAM che. mananI azAMti ane cittanI caMcaLatA dUra karavA to pacAseka graMthonI racanA karI che. sAhityanA kSetramAM Agama sAhitya para anusaMdhAnanuM kAma Aje paNa cAlu che. jaina AgamomAM sauthI prAcIna temaja gUDha manAtA AcArAMga sUtra para emaNe saMskRtamAM prathama 'AcArAMga bhASya' lakhyuM che, jemAM emaNe svaprajJAthI keTalAMya gUDha rahasyone udghATita karyA che. ane mahAvIranA darzananI sAMprata saMdarbhomAM-ahiMsA, paryAvaraNa, sRSTi, vijJAna AdinI navI prasthApanAo karI che. kuzaLa sAhityakAra mahAprajJa eka saMvedanazIla kavi paNa che. saMskRtanA to Azuvi che. 'saMbodhi' emanI kAvyadhArAnuM virala sarjana che jemAM mahAvIra ane mekumAranA saMvAdathI saMskRta bhASAmAM jainadarzananA UMDA siddhAMto emaNe samajAvyA che. A racanAne jaina dharmanI gItA kahI zakAya. A uparAMta saMskRtamAM racAyeluM 'RRSabhAyaNa' prathama tIrthaMkaranA jIvananuM sacoTa darzana karAve che. AvA mahAna dArzanika, ciMtaka, vaijJAnika, tyAgI yogInI aMtardaSTi ane prajJAnuM mUlyAMkana karI 1968mAM AcArya tulasIe emane 'mahAprajJa'nuM alaMkaraNa ApyuM hatuM. A prasaMge 'mahAprajJa' zabdanI mImAMsA karatAM emaNe kahyuM hatuM ke phakta vidvAna athavA bhASyakAra athavA dhyAna-sAdhanA karanArane ja huM mahAprajJa nathI mAnato. mArI daSTimAM mahAprajJa ene kahI zakAya jenAmAM vidyAno pUro samAveza thayo hoya ane sAthe sAdhanAno samAgama hoya, muni nathamalajImAM zAna, dhyAna ane sAdhanAnuM triveNIsaMgama che. 1979mAM emane yuvAcAryapada para pratiSThita karavAmAM AvyA. yuvAcArya mahApraza'nuM sAhitya gujarAtI bhASAmAM, 'anekAnta bhAratI prakAzana' (amadAvAda) dvArA zubhakaraNa surANAe prakAzita karyuM che, jemAM 100 jeTalA pustako prakAzita thai cUkyAM che. 1989thI mahAprajJajI AMtararASTrIya bhAratIya darzana koMgresanI kAryakAriNInA sanmAnita sabhya che. jaina yoganA kSetramAM karavAmAM AvelA ullekhanIya kAryathI 12 sapTembara 1989mAM temane jaina yoganA punaruddhAraka' sammAnathI vibhUSita karavAmAM AvyA. 1994mAM eka ajaba ghaTanAmAM navamAcArya tulasIe potAnA AcAryapadano svecchAe tyAga karI mahAprajJajIno terApaMtha saMpradAyanA dazamA AcArya tarIkeno padAbhiSeka karyo. A prasaMge jaina vidvAna paMDita dalasukhabhAi mAlavaNiyA lakhe che-' muni zrI nathamalajI (AcArya mahAprajJa)nI sAthe mAro paricaya bahu jUno che. ame ApasamAM vAda-vivAda paNa karyo che. A prasaMgomAM emano vartAva vidvAna-janocita ane advitIya hato. meM emane haMmeza prasanna ja joyA che. vinamratA ane guru prati samarpaNa bhAva e emanI be vizeSatA che. AcArya tulasIe jaina samAja ApyuM che. paNa muni nathamalajI AcArya mahAprajJa banIne enAthI paNa vadhAre kevala jaina samAjane ja nahIM paNa samagra bhAratIya samAjane Apaze emAM koi saMdeha nathI,' A prasaMge zrI kasturabhAi lAlabhAie potAnI abhivaMdanA vyakta karatAM kaheluM ke 'mane e jANI prasannatA thai che ke AcArya tulasI mahArAje mahAprajJajIne potAnA uttarAdhikArI ghoSita karyA che. mArI hajAro vaMdanA,' : Page #109 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-99 AcAryapada grahaNa karatI vakhate mahAprajJajIe kahyuM hatuM ke 'samarpaNa, kRtajJatA, sahiSNutA ane saMtulanane mArA jIvanano AdhAra banAvI huM anuzAsita, vyavasthita ane maryAdita dharmasaMghano yogakSema karIza, mArI bhAvanA che ke (1) huM zaikSane zramaNa banAvI zakuM. (2) huM zramaNane nirprantha banAvI zakuM. (3) huM nirranthane arhantanI bhUmikA para ArohaNa karatA joi zakuM.' prabuddhajIvana badhAnA yogakSema ane sarvajanakalyANanI bhAvanA eja karI zake jenAmAM yugapradhAna banavAnI kSamatA hoya. AvA adhyAtmayogI, vayovRddha ane jJAnavRddha AcArya mahAprajJa koi vyakti nathI, vicAra che, evo vicAra che ke je kSetra ane kALanI sImAomAM kyAreya baMdhAto nathI. e jJAnanA jaLAzaya nathI, srota che, emAM UMDANa che. jaLAzayamAM dareka vakhate svaccha pANInI prApti zakya nathI hotI. e zakti to gahana srotamAM ja hoya che. AcArya mahApraza eka evA srota che je asaMkhya lokonI tarasa utpanna paNa kare che ane bujhAve paNa che. prasiddha sAhityakAra jainendrakumAre emane eka 'anUThA anAgrahI ciMtaka' tarIke biradAvyA che. gujarAtI jaina agraNI DaoN. kumArapALa desAi emane 'jJAna-darzana-cAritranA triveNI saMgama' mAne che. ane kahe che ke 'mahApraza eka evA mahAna yogI che je potAnA karmathI mahAna banyA che. emanI pratyeka pravRttimAM emanA kAryanI mahAnatA bolatI hoya che. meM emane nikaTathI joyA che. emAM paNa sAhityika nikaTatA adhika che. mane lAge che ke emanI vANI bolatI vANI che. emanA sAhityamAM darzananuM UMDANa ane bhAvonuM gAMbhIrya che. emanA sAhityamAM badhI jagAe syAdvAdanuM darzana thAya che. mahAprazajI emanI prazAnI sAdhanAmAM satata jAgRta rahIne ApaNI prajJAne jAgRta kare eja mArI kAmanA che.' jANItA ciMtaka zrI guNavaMta zAha emanA ciMtanane vaizvika ane arthaghaTanane maulika, mArmika ane mAMgalika gaNAve che. ekavAra gurudeva tulasInA sAnnidhyamAM mahAprajJa tattvArthAdhigama sUtranuM adhyApana karAvI rahyA hatA. aneka sAdhu-sAdhvIo ane samaNio Ano lAbha lai rahyA hatA. tattvArthasUtrano aMgrejI anuvAda karanAra jaina vidvAna DaoN. nathamala TATiyA paNa roja emAM bhAga letA. ekavAra nayavAdanuM prakaraNa cAlI rahyuM hatuM. mahApraza A agharA viSayanI aneka samasyAono sarala bhASAmAM bodha ApI rahyA hatA. DaoN. TATiyAjI emanI prajJAthI eTalA badhA prabhAvita thaine kahyuM-'mahAprajJazrI, huM tamane jaina paraMparAnA AcArya siddhasena mAnuM chuM.' ane gurudeva tulasIne uddezIne kahyuM 'gurudeva | prazAsaka bahu maLaze paNa mahAprajJa jevA vidvAna, prajJAvAna ane vilakSaNa buddhimAna nahIM maLe.' A vAtano niSkarSa e che ke mahAprajJamAM aneka saMbhAvanAo jaina jagatane emanI pAse bahu AzA che-apekSAo che. jaina dharmamAM vizvadharma banavAnI kSamatA che. A dharmane vartamAnayuganI samasyAonA samAdhAna rUpe prastuta karavA mahAprajJa athAga prayatna karI rahyA che. ahiMsAnuM prAyogika prazikSaNa, anekAntanI vyAvahArika vyAkhyA ane parigrahanA sImAkaraNanI jIvanazailI mATe teo nitanavA anuSThAno karI rahyA che. 23 mahAprazajInA sAnnidhyamAM sAhityakAronI goSThI cAlatI hatI, jemAM rASTrakavi dinakara, jainendrakumAra, DaoN. vijayendra snAtaka, yazapAla jaina, kanaiyAlAla mizra 'prabhAkara' vagere vidvAno upasthita hatA. A vakhate gahana vicAranuM saMskArI sAhitya ApavA mATe 'prabhAkarajI' e mahAprazajIne Adhunika yuganA vivekAnaMda kahyA hatA. bhagavAna mahAvIranI 2500mI nirvANa zatAbdInA nimitte sAhU zAMtiprasAda jainanA nivAsasthAna para gurudeva tulasI ane Aje 80 varSanI vaye paNa potAnA nirmaLa cAritryasAdhanA sAthe teo aneka vividha pravRttiomAM kAryarata che. jemake, eka vizALa jaina saMpradAyanA AcArya, vizvanuM ekamAtra jaina vizva vidyAlaya jaina vizvabhAratI saMsthAna'nA sarvocca mArgadarzaka, naitika cAritranA ghaDatara mATenA vizvavyApI aNuvrata AMdolananA anuzAstA, jaina Agama sAhityanA saMzodhaka-saMpAdaka Adi vibhinna rUpomAM emanI pratibhA eka sUryanI jema prakAzI rahI che. emanAmAM aneka vizeSatAo che jemAM sauthI moTI che emanI saMtatA jemAM samAyelA che--ahiMsA, satya, abhaya, anekAnta, maitrI ane mamatvamukti. e vizALa dharmasaMghanA anuzAstA che. paNa emanuM ciMtana-karma-saMkalpa ane sAdhanA saMpradAyanI sImAthI pratibaddha nathI. e graMthothI dorAyelA nirprantha guru che. emanAmAM bauddhikatAnI sAthe vinamratA ane vinayazIlatA che. adhyAtma yogI hovA chatAM vaijJAnikatAnA pakSadhara che. emanA pratyeka pravacanamAM ane lekhanamAM pavitratA ane nirmalatAno bodha hoya che. e haMmezA kahe che-svayaM satyane zodho. vaijJAnika puruSa Adhunika yaMtro dvArA satya zodhe che jyAre AvA AdhyAtmika puruSa potAnI atIndriya cetanA dvArA satyane zodhe che. emanA svabhAvamAM cirakALa mATe vasaMtaRtu ja rahe che. e ghaNIvAra kahe che ke 'niHzeSa'-kAryabhArathI mukta-haLavA-banatA zIkho. mAthe nakAmo bhAra na rAkho. e mahAvIranI AzAnI ArAdhanA karavAmAM mAne che. emanI lokapriyatAnuM eka kAraNa che. emanuM maulika ciMtana ane enI suMdara prastuti. emanI vANImAM jAdU che. ane kaMThamAM vidyAdevI sarasvatI sAkSAt virAjamAna che. emanAmAM vicAra ane nirvicAra, kriyA ane akriyA tathA pravRtti ane nivRttinuM adbhuta saMtulana che. emanA saMghamAM emanI AjJAmAM 750 sAdhu-sAdhvIo tathA 100 samagra-samaNIo svaparanuM kalyANa ka2vA deza-videzamAM AMdolana, prekSAdhyAnajIvana vijJAna dvArA athAga prayAsa karI rahyA che. AvA prajJApuruSane samagra jaina samAje dilhImAM 'yugapradhAna' padathI alaMkRta karyA che. A prasaMge AvA mahAna adhyAtma yogInA dIrgha-AyuSyanI maMgalakAmanA. saMghanAM navAM prakAzano DaoN. ramaNalAla cI. zAha likhita (1) pAsaporTanI pAMkhe (2) pAsaporTanI pAMkhe-uttarAlekhana (3) gUrjara phAgusAhitya (4) sAMprata sahaciMtana-bhAga 11 pro. tArAbahena zAha likhita (1) ApaNA tIrthaMkaro (trIjI AvRtti) (2) Arya vajrasvAmI rItA zuM rUA. 150 rUA. 150 za. 100 rUA. 30 rUA. 100 rUA. 10 Page #110 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 24 prabuddhajIvana ApaNAM gAmanAmo para vanasaMskRtino prabhAva n DaoN. dharmendra ma. mAstara (madhuram) gAmanAmo: ApaNA vyaktinAmonI jema ApaNAM gAmanAmo para paNa dharma ane saMskRtinA prabhAvanI sAthe sAthe vanasaMskRtino ya prabhAva paDelo daSTigocara thAya che. takSe je nagarI vasAvI te takSazilA tathA pukhtale je vasAvI te puSkalAvata eTale AjanuM pezAvara. karNATaka rAjyamAM sattara akSaronuM 'haMgarI bomona halI (Hagari Bommon Halli) jevuM gAmanuM nAma maLe che ane thAIleMDanI rAjadhAnI beMgakokanuM sAcuM ne lAMbuM nAma mahAnAkhona vodorna ratna kosina mahinAdhAryuM dhAmahAdiloka pApakoyA rATrAyadhAnI vAremI adopAtra canIveTa mahAsthAna abhora pImAna avatAra nAyiTasakA kAthima viSNukarma' che. tA. 16-12-99 gujarAtamAM vAsada ne vAsadA sthaLo che. to rAjasthAnamAM vAMsavADA ne vAMsavA, karNATakamAM bAsavanajhuDI, bAsavana bAgevADI, bAsavAna kalayam, bAsavanapaTana ne bAsavanapaTana-halama, pazcima baMgALamAM bAsaberiyA, bAMsatronI, bAMsavA, bihAramAM bAMsiyA, bAsopaTTI, bAsadevapura, AMdhramAM bAsavADA ne mahArASTramAM vAsaDI gAma che. khera nAmanA lAkaDAnI pracuratAnI asarathI aMkita hariyANAmAM khaMDakherI, kherapura ne pIlakherA gAma che to mahArASTramAM kheraDI, uttara pradezamAM khairAbAda, khairAgaDha, khairanagara, kharelA, kherI, kherIghATa, paMjAbamAM khairA, kharAra, kherAbAda (bijarAbAda), TappAkherA, himAcala pradezamAM kherA, madhya pradezamAM khairagaDha, bairiyAjI, gujarAtamAM kherAlu, kheragAma, pazcima baMgALamAM khairagAma, kherIdyA, bhagavAna rAmacaMdranA suputra kuzanuM nAma vanasaMskRtinA pratIkarUpa 'kuza'AsAmamAM kheragulI ne kherIkaTiyA, orissAmAM khairA, kheriyAjhuDI nAmanI vanaspati parathI paDeluM che. kuza e aNIvALI dhAradAra tIkSNa kheraDA, kheriyAra nAmanAM be gAma, bihAramAM khairagaDha, kheragaDha, kheragaThiyA, ghAsa-vanaspati che ane evI dhAradAra buddhi dharAvanAra vyaktine kuzAgra kherasavAgaDha ane berisabajAra ane rAjasthAnamAM kheravA ane kheravADA buddhivALI kahevAya che tathA nipuNatAthI ijA thayA vinA ne lohI nIkaLyA jevA kula 34 gAmanAmo maLe che. gujarAtamAM sarvasAmAnya banA vagara kuza thAsa kApI zakanArane caturanA arthamAM vaparAtA 'kuzaLa'bAMdhakAmanA lAkaDAnI asaravALA lakkaDapurA ane lakaDiyA jevA gAmanAmo vizeSaNathI navAjavAmAM Ave che. pazcima baMgALamAM 'zamaMDI' gAmanAma paNa che. AMdhra pradezamAM 'oka'nI saravALuM 'oka' gAma che to gujarAtamAM paNa che. kacchamAM muMdrA pAse dhrala nAmanA AvelA gAma para 'darbhano devadAranI asara dharAvatuM devadAra gAma tathA AsAmamAM TIkanI asaravALuM prabhAva che. eja rIte kacchanA mAMDavI pAse dariyA kinAre vasela 'darabhaDI' TIka gAma astitva dharAve che. keraLamAM lakkiDI jevuM gAmanAma paNa che. nAmanuM sthaLa paNa enI asara sUcavI jAya che, tyAM Avela cIposara DAMganI asaravALo gujarAtamAM AhavA DAMga nAmano vistAra aLe che. gAma para cIpo nAmanA ghAsanI asara che. saurASTranA unA gAmanuM nAma nAriyeLa, bIlI, khajUrI, rAi vagereno prabhAva tyAM thatA una nAmanA ghAsa parathI ne kheDA jillAmAM AvelA lAMbhavela gAmanuM nAma tyAM thatA sAvaraNI jevA lAMbA ghAsanA nAma 'lAMbha' parathI paDeluM che. Ama, ApaNAM gAmanAmo para grAmasaMskRti arthAt kRSi (vana) saMskRtino prabhAva sAro evo varatAya che. grAmasaMskRtimAM gocara jamIna je hoya che te saMyamavRttinuM sUcana kare che ane te rIte gAyanI jema thoDuMka levAnI sAdhuvRtti dharAvanAra sAdhuonI bhikSA mATe 'gocarI' zabda pracalita thayo che. bhAdaravA suda AThama gharo AThama kahevAya che. dharo eTale durvA parathI e paDeluM nAma kRSijIvananuM sUcana kare che. zrIgaNezajI paNa durvA pUjAthI tuSTa thAya che. e durvAnI traNa pAMdaDImAM brahmA, viSNu ne mahezanI kalpanA karAya che. bihAramAM durvA nAmanuM gAma paNa che. vanasaMskRtinI asara H sAga, khera, vAMsa Adi lAkaDAno prabhAva : 'sAga' prakAranA lAkaDAnI bahulatAnI asaravALuM gujarAtamAM sAgabArA sthaLa che to rAjasthAnamAM sAgavADA, uttara pradezamAM sAgapalI, sAgarA ne sAgarI gAmo che. eja rIte 'vAMsa'nI pradhAnatAnA prabhAvavALA nAriyeLanI adhikatA sUcavatA gAmanAma karNATakamAM nAragela ne nAriguMDa che to keraLamAM nArakela ne nAriyApuram tathA tAmilanADumAM nArikailapaTTI ne nArikuDI maLe che. netaranI asara darzAvatAM gujarAtamAM netraMga ne netrA gAmanAma maLe che. AvaLa- bAvaLanI asara sUcavAtA madhyapradezamAM bAbala tathA hariyANAmAM AvaLa ne bAvaLa e be gAmanAma che ne karNATakamAM bAbale-vara che to gujarAtamAM bAvaLA jevuM gAmanAma che. 'bIlI' taruno prabhAva sUcavatuM gujarAtamAM 'bIlImorA'gAma che to tAmilanADumAM biliyAnura ane karNATakamAM bIlIkera, bIlIgera ane bIlIcoDu jevA gAmanAmo maLI Ave che. khajurInA prabhAvavALuM orissAmAM khajUrIyALA gAma che to uttara pradezamAM khajUrI ne khajUrahATa gAmanAmo che. Ama, dhAnya, vanaspati tathA vividha taruo yukta kRSi yA vanasaMskRtinI asara ApaNAM gAmanAmo para sauthI vizeSa paDelI najare 'rAi'nI asara darzAvatAM gAma rAjasthAnamAM rAIlAgAMva, rAIpurA nAmanA traNa gAma, ne rAisaMganagara, hariyANAmAM rAipurAnI, paMjAbamAM kilArAi ne rAipura pIrabakSavAtA, himAcala pradezamAM rAigaDha, rAisana ne rAipura jammu-kAzmIra rAjyamAM rAinAvADA, uttara pradezamAM rAIpura, paDe che. pavitra tulasIno prabhAva dharAvatuM gujarAtamAM jema 'tulasIgrAma'madhya pradezamAM rAiAmalA, rAipurA vagere AMdhra pradezamAM rAigA, rAikala gAma che tema uttara pradezamAM 'tulasIpura', mahArASTramAM 'tulasa', 'tulasIvADI' ane orissAmAM tulasIpura tathA tarumaMgalam jevAM gAmo paNa che. DAMgara dhAnyanI asaravALuM gujarAtamAM 'DAMgaravA' gAma che to AMdhrapradezamAM DAMgeru ne DAMgapalI, mahArASTramAM DoMgarasAvalI, DoMgaraDI ne jammukAzmIramAM DAMgrA gAma che. dhAnya-dANa nAmanI asara pAmeluM rAIpArthI, rAInilapAra, rAIpola, rAilapakSI, rAidurga, rAicorI, rAIvaraLa, rAIpura ne rAiperavuM, karNATakamAM rAibAga ne rAIpura, gujarAtamAM rAigaDha, pazcima baMgALamAM rAigaMja, orissAmAM rAidhara bihAramAM rAigira ane rAipura Adi maLIne kula 46 maLe che. rAikiyA, rAisuAna, rAirAkhola, rAIraMgapura ne 2AigaDA tathA vana, parNa, latA, velano prabhAva : gujarAtamAM dhAnerA ne dhAnaka gAma che to AMdhra pradezamAM ghAnavADA ne dArapakSI, orissAmAM dhAnamaMDai, ghAnupalI, dANAgaMjIne dANapura, rAjasthAnamAM dhAnakolI, dhAnasA, himAcala pradezamAM dhAnerA, uttara pradezamAM dhanaurA, dhAnApura, dhAnaghATa, dhAnapura ne ghAnI, madhya pradezamAM dhAnapurI ane dhAnA, pazcima baMgALamAM dhAniyAmalI tathA bihAramAM dhAnasara ane dhAnasoi gAma ane vaLI dhuli nAmanuM gAma che, jema mahArASTramAM dhuliyA gAma astitva dharAve che. AMdhra pradezamAM 'tAMdura' nAmavALAM be gAma maLI Ave che. vana-rAna pradeza sUcaka gAmanAmomAM gujarAtamAM rAnolI (ranolI), rAnapura (rANapura), AnakUvA, AmarAna, AMbaliyArAna, rAjasthA 2nolI ne nImarAna, hariyANAmAM rAnIyAne madhuvana, AMdhraprade vanaguNapalI, bihAramAM caMpAraNya, aSTavana, madhubanI, orissAmAM phUlabanI, tAmilanADumAM kAmavanapaTTai, karNATakamAM baDavanahallI, banavara, banakapura, bananUra bena-ki-koDalA bAMsavanaguDDI, bAsavana kalayam, bAsavanapaTana, bAsavana bAgevADI ne bAsevana paTana simogA to pazcima baMgALamAM praphulla kAnana ne banapura jevA 27 gAma che. vela-latA-parNanI bharapUratA darzAvatA gAmanAmomAM pazcima baMgALamAM pAnaceTa ghara, pAnacAkerarAja, pAnacurala, pAnaDuA, pAnadavezvara vagere, AMdhra pradezamAM belamapakSI, belamakonDA, belakistA,pApakSI, beluguppA, Page #111 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-99 prabuddhajIvana 25 karNATakamAM belavADI, belagura, belaNanura, belAgulA, belagAma, belagalI, jAmbAI, AMdhra pradezamAM jAmI, jAmIkuMTA, gujarAtamAM jAmavADI ne bekavaDI, belaguTTI vagere, tAmilanADumAM pallIkoMDA, paMjApaTTI paMjApakSI jAmasAhebenAda nAmavALuM jAmanagara, mahArASTramAM jAmagAMva, jAmakheDa, pannApaTTI, pAnasapaTTI, parivallIkoTAI, parNabaTakoTAI, pappAsapaTTI, jAmanera, jAmakhaMDe, madhya pradezamAM jAmanera, jAmuniyA, orissAmAM pallIpaDI, pallIpeTa, keraLamAM pApamu, pAnUra, pAnagoDa, pAnadalam, uttara jAmudA, jAmakirA, bihAramAM jAmadobA, jAmahora, jAmabajAra, jAmatArA pradezamAM pattAMga, pAnakha, pAnavADI, madhyapradezamAM pAnadariyA, vagere....maLe che. lImaDA vRkSanI asaravALA gAmanAmomAM gujarAtamAM pAnasemalA, pAnagara ane gujarAtamAM pAnolI (parNavalI) jevAM 69 lImaDI, lImakheDA, bhAvanagara jillAmAM lIMbaDA, lIMbaDiyAparA (bApuparA), jeTalAM maLI Ave che. rAjasthAnamAM nImaja nImakA thANA, nImabaherA, nImbIjodhAna, AMbaLA-AMbalI-AmavRkSano prabhAva : mahArASTramAM nImagAMva, madhyapradezamAM nIma baherA, nImbInnImejha, orissAmAM nImakheDA, nImapAhA, nImInA, madhya pradezamAM nImaca, AMbalI, AMbaLA ne AMbAnI asara dharAvatAM gAmanAmomAM nImavAra, uttara pradezamAM nImasara, nImakarArI, pazcima baMgALamAM nImapurA, gujarAtamAM rAnIbA, AMbalI, AMbalA, takiyA AMbaLA, bA nImaTA, nImaTITA Adi jevAM 21 maLe che. khoDA AMbA, moTA AMbA, AMbaliyArAna, mora AmalA, cora AMbalA, uttara pradezamAM AmariyA, mahArASTramAM AgAMva, AmabAda, AmabeTa, badarI-bora vRkSano prabhAva : Amrapura, AMbaLA tAMDA, AMbAcoMDI, madhya pradezamAM AmalA, AmagAMva, badarI-bara vRkSanI asaravALA gAmanAmomAM gujarAtamAM boraDI, AmalerA, AmalAhA, AMdhra pradezamAM AmabAma, AmabarabeTA, borIA, borasada, borIAvI, borIkaLiyA, rAjasthAnamAM boraMdA, dilhI tAmilanADumAM AMbura, Amapalaca AMbApura, Amanapuramu, AmAMthura vistAramAM badarapura, hariyANAmAM badalI, berI, himAcala pradezamAM bAgarathura, AMbApuraI vagere, karNATakamAM AMbIgerI, AmabhandrA, badarInagara, uttara pradezamAM badarIyA, badrInAtha, beru, borakheDA, AmRthura, AmAthI, keraLamAM AmravilA, AmaDadAma, AmagurI, mahArASTramAM borI, boragAMva be, borIaraba, borIvalI, buTIboTI, AMbagAma, orissAmAM AmaraDA, AMbAbonA, AMbAguDA, AMbAgelA, bAMDavaDa, bora dahegAMva, gadheboragAMva, boravaTI, baradrA, borakhaMDa, boruDI, bihAramAM AMbA, AmadA, Amabora, AmrapArA, Amamamera, pazcima madhya pradezamAM berachA, berasiyA, boradehI, orissAmAM boraDA, baMgALamAM maTA, AsTAlA, AmalAgora, mengo (Mango) ane borIgumA, borIkInA vagere maLIne kula 33 maLe che. AmatalA Adi jevAM kula 62 maLe che. pIpaLa vRkSano prabhAva : vividha phala, zAkabhAjI, vagereno prabhAva ?' pavitra pIpaLa vRkSano prabhAva sUcavatAM gAmanAmomAM gujarAtamAM vividha phala, tathA zAkabhAjI vagerenI asara dharAvatAM prakIrNa pIpaLavA, pIpaLAva, pIpaLa, pIpodarA, pIpalaga, pIparALA, grAmanAmomAM pazcima baMgALamAM caMpAhaTTI, sonAmukhI, caMpADanA, mogarA, rAjapIpaLA vagere, mahArASTramAM cittepipaLagAMva, kATepIMpaLagAMva, mogarAhaTa, kadaMbatalA, hariyA, hariyAla, virati, naTagaDha, rohiNI, kAnapIMparI, pIpaLavADI, nAsika pAse pIMpaLagAMva-3, tADapIMpaLagAMva, uSAgrAma, mahArASTramAM javakheDAM, dudhalohagAMva, cAMpAnera, hojalagAMva, pIMparI vagere, rAjasthAnamAM pIpara, pIpalAi, pIpalabagA, dAdegAMva, naMdagAMva, nAMdeDa, kApasI, kAMdIvalI, karamalA, sArasA, masura, pIpaliyAkalAna, pIparAlI, pIpalukkAna, pIpaluMda, pIpalapokarANa, kulaMbI, ciMcolIviMbAsI, liMgAMva, libejalagAMva, himAcalapradezamAM caMbA, hariyANAmAM pIpalI, paMjAbamAM pIpalAnavAlA, orissAmAM pIpalI, caMbAghATa, AMdAmAna nikobAramAM bakulatalA, gujarAtamAM gopurI, himAcala pradezamAM sajAu pILu, pIparolA, madhya pradezamAM pIpalAnI, lIMbodara, lIMbAsI, rAjakoTa pAse cIbhaDA, jIrA, cAMpAnera, luNavA, pIpaLiyA, pIpaliyA-nArAyaNavara, pIpariyA, pIpaliyA kalamI, luNIdhara, luNAvADA, mULI mIThApura, mogara, mogarI, TIMbI, TIMbA, pIpalodA, pIparai, uttara pradezamAM pIpalANA, pIMpaLezvara, bihAramAM sArasA, valasADa pAse phUlavADI ne mogarAvADI, tAmilanADumAM kedAra, pIpara, pIparAbajAra, AMdhramAM pIparApeDapalI, tAmilanADumAM tADagAma, kadaMbura, pharna hIla, phulAvarsa roDa, zAligrAma, kadaMbacu2, piprIreDIpaTTI, vagere maLIne kula 69 maLe che. kadaMbalicara, kadaMbuA, kadaMbapura, mijhoramamAM caMpAi, meghAlayamAM kulabaTI, vaTAmanI vyApaka asara : kudamavaTI, hepIvelI, jammu-kAzmIramAM karaNanagara, orissAmAM bIjatAlA, nAriyA, bIjalapurA, kulavANI, kahenajiyA, mitrapura, vaTa vRkSanI adhikatA darzAvanArA gAmanAmamomAM pazcima baMgALamAM haladIpADA, phUlabanI, phUlanAkhara, caMDola, bihAramAM phUlaviyA, tAjapura, baDakullA, baratalA, bahu, baharalA, bahuriza, bahukalA, gujarAtamAM vaDavA, cainapura, bahuna, olivacerA, oTiMga, phulanI bArI, AMdhra pradezamAM vaDanagara, vaDodarA, mahuvaDa, cAvaDa, vaDoda, bhANavaDa, ghATapaDa, baMdhavaDa, machalI paTanam, meDaka kArelapalI, bIjanapalI, boenapallI, pAMDikApalI, vaDasara, vaDiyA, vaDatAla, vaDagAma be, vaDAlI, vaDAla, machalIvaDa, mahArASTramAM vaDakhA, vaDoda be, sAsavaDa, cIMcavaDa vagere, dilhI vistAramAM paDapalI, peDapura, peDapura, paMjAbamAM phUla, macchIvADA, madhya pradezamAM baDalI, baDarapura, orissAmAM baDamapahAra, baDakAM DoDA, karNATakamAM baDa, gunA, bIjurI, sarasevA, samariyA, harAI, hAraDA, karNATakamAM DaDelI, DAMDInazivarA, kulanagara, DoDAkoTI, DoMDAbanAsavADINA, gulabargA, vaDI, baDamI, vaDarapaTTI, vADIge, baDavara, baDalapura, baDamura, bI reDIpaTTI, AsAmamAM navarapura, AMdhra pradezamAM vaDacarelA, vaDapalI, vaDekoThA pela, mamasura, hahatI kheDa, uttara pradezamAM baru, haldI, dUdhI, dUdhai, puSpanagara, baDavela, vaDADI, vaDIrAlA, tAmilanADumAM vaDAsUra, vaDacennImalAi, vaDakAna zAmalI, machalIhara, rAjasthAnamAM luNAvA, lUNI, luNakarasAra, kapAsa, keraLamAM lai, kadaMbanADa, kadaMbUra vagere jevA maLIne kula 130 maLe che. kula, vaDamadurAI, vadamaDI maMgalam vagere, madhya pradezamAM baDanAvara, baDagAMva, baDanI, baDanagara, mAMdavaDa, keralamAM baDagarA, vaDakakukArA, vaDakakumurI, vaDasmarI-kArA, vaDaserIkona vaDavrura, vaDavukoDa, Adi maLIne koThA-koThI, jAmaphaLa, jaMbu tathA lImaDAvRkSono prabhAva : kula 105 maLe che. ThA-koThI sUcavanArAM gAmanAmomAM gujarAtamAM koka, koThArA, koThI, samApana : eka pradezamAM koThA koTa, koThAguDema, koThApallI, koThApeTa, koThApala, koThApaTanamu, koThAvAlAsA, keraLamAM koThAmaMgalama, koThAparaba, orissAmAM Ama, bhAratanAM gAma nAmo para dharma, rAjasattA, ke muslima saMskRtinA koThAra, bihAramAM khIMTA koThI ne madhya pradezamAM pIlI koThI vagere maLe che. prabhAva karatAM sauthI moTo prabhAva vanakRSi saMskRtino paDyo che. temAM jAMbula nAma darzAvatAM gAmanAmomAM gujarAtamAM jAMbugAma, jaMbusara, lImaDA, bAvaLa, bora, pIpaLa, Ama, jAmaphaLa Adi vividha vRkSo karatAM jAMbughoDA, tAmilanADumAM jAMbunAthapuramu, AsAmamAM jAmunAmukha, pazcima 5 sauthI vadhu prabhAva pavitra vaTavRkSano paDelo najare paDe che. bhale ApaNe Aje pAzcAtya saMskRtinA pravAhamAM ghasaDAtA hoie, paNa svabhAvataH to baMgALamAM jAmuI pAhAra, mahArASTramAM jAMba ne bihAramAM jAmui maLI Ave che. jAmaphaLa sUcaka gAmanAmomAM paMjAbamAM jAmazera, AsAmamAM ApaNe vanasaMskRtinA ja saMtAna hovAnI vAta A gAmanAmonA adhyayanathI jAmagurIhATa, tripurAmAM jAmaphyua, karNATakamAM jAmakheDA, tAmilanADumAM Page #112 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 26 prabuddhajIvana bhUlo bhale bIjuM badhuM jJa DaoN. gulAba deDhiyA tame jeTaluM jANatA ho enAthI vadhu jANatala hovAno dekhAva karI zako te tamArA hitamAM che. parIkSAmAM pUchyuM hoya enAthI vadhu lakhIne vidyArthI parIkSaka para prabhAva pADe che. pAThya pustaka 'gAMdhIjInI AtmakathA'nA sIdhesIdhA javAba lakhavAne badale javAbane AraMbhe AtmakathAnI vyAkhyA lakhavAnI bhalAmaNa ame vidyArthIone karatA hoie chIe. pote lakhelI potAnI kathA eTale AtmakathA. ATaluM lakhIene toya parIkSaka rAjI thaI jAya. eka vidyArthIe lakhyuM : pote lakhelI potAnI khatA eTale AtmakathA. A zuM ? A to pahADa jevI bhUla. kathAne badale khatA zabdathI kevo anartha thai jAya. khatA eTale to Thokara, cUka, nukazAna vagere. vidyArthInI bhUla 52 moTuM lAla cakaraDuM karyuM tyAre mana jarAka TharyuM. bhUlone lAla raMgathI batAvavI. pachI pelI vyAkhyA pharI vAMcI tyAre thayuM are ! A abudha vidyArthIe to AtmakathAnI maulika ane sacoTa vyAkhyA bhUla bhUlamAM ja ApI dIdhI che. AvI arthasabhara vyAkhyA vidvatAnA DoLa ke bhAna vagara, mANasa pote potAnI kathA lakhe e to jANe ThIka, samajyA, paraMtu AtmakathAno, zreSTha AtmakathAno prANa to che kathAnAyakanI khatAo, eNe khAdhelI Thokaro. narmada, gAMdhIjI,' maNilAla nabhubhAi ke anya koinI uttama AtmakathAo AtmavRttAMta ja nathI. mAtra kathA nathI. bharapUra khatAo che. Thokara khAvI, paDavuM, pAchA UbhA thavuM, bhUlo karavI, svIkAravI, sudhAravIgAMdhIjIne to e krama rahyo che. ATalI pIMjaNa karavAno artha eTalo ja ke bhUlane bhUlavA jevI nathI. bhUla navA artha lAve che. bhUla eTale sthira jaLamAM spaMdana jagavatI nAjuka kAMkarI. bhUla eTale anAyAsa khUlatI sahaja saundaryanI bArI. bhUlo ApaNI hitecchu che. emanAthI aLagA na rahevAya. AtmIyatA keLavavI rahI. ApaNAM sUtro kahe cheH mANasa bhUlomAMthI zIkhe che. eno tarkabodha e thayo ke kaMika zIkhavuM hoya to bhUlo karavI. jJAna prAptinI abhIpsA (sAdA zabdomAM icchA) hoya to bhUlo sahAyaka thai zake che. bhUlo ka2vI ema bolavAmAM thoDo ahaMkAra che. bhUlo thavA devI. emAM daivIbhAva che. ApaNe bhUlo karanAra koNa ? bhUlo to potAnI meLe ja thAya che. ApaNane nimitta banavAnuM saubhAgya prApta thAya che eTaluM ja. eTale bhUlo ane namratAno saMbaMdha paNa tapAsavA jevo kharo. mANasa mAtra bhUlane pAtra. Ama kahevAmAM keTalI moTI garavAi che I tame mANasa cho, manuSya cho, sRSTinuM zreSTha sarjana cho e siddha kai rIte karazo ? bhUlo karIne, pAtra banavuM agharuM che. pAtra eTale nATakanI bhUmikA, pAtra eTale yogya ane pAtra eTale vAsaNa. nATakanuM pAtra banavA jAtane ogALavI paDe. yogya banavA nakkI mApadaMDa sudhI pahoMcavuM paDe, ane vAsaNa banavA ghaDAvuM paDe. eTale ja bhUlane pAtra evo mANasa akSayapAtra jevo lAge che. akSayapAtramAMthI anna nathI khUTatuM. mANasamAMthI bhUlo nathI khUTatI. akSaya bhUlo e ApaNI niyati ane e ja ApaNo adhikAra. ja 'phUla' zabdamAM 'phU' hrasva (phula) lakhanArA che. phUla Ameya alpAyuM che. paNa bhUlamAM to sau bhUnI pUMchaDI dIdhuM ja tANe che. koNe kahyuM hrasva-dIrghamAM artha abhipreta nathI ? sau samaje che ke bhUlamAM bhU dIrgha thAya. kAraNa ke bhUlo dIrgha hoya che. phUlo alpa hoya che. bhUlo bIjA kare che. bIjAnI bhUlo darzAvavI, sudhAravI, e mATe Thapako devo, gAMThanAM gopIcaMdana karavAM, e badhuM manuSyanI AMtarika udAratA darzAve che, paropakAravRtti darzAve che. ja tA. 16-12-99 je mANasa ajANyA vaTemArgune vATa nathI dekhADato, potAnI uMmara ane pagAra nathI dekhADato, ghaNI khAnagI vAto khAnagI mANasone ya nathI kaheto e ja mANasa dravita hRdaye bIjAnI bhUlo cIMdhI batAve che. sAmI vyakti pUche to ja kahevI evI sahadevavRtti rAkhyA vagara sAme caDIne teo kahI de che; bedhaDaka kahe che. hoya tene savAyuM karIne kahe che; koi paNa badalAnI apekSA vagara A vartana karavuM e ja enI mahAnatA batAve che. thoDAka manuSyo AtmalakSI hoya che. teo potAnI jAta vize vicAre che. potAnI ja bhUlo jue che. pote kyAM cUkyA e jovAnuM cUkatA nathI. evA loko alpa saMkhyAmAM ja rahyA che ane raheze. kharA paragaju loko paralakSI hoya che. potAnI ja bhUlo sudhAravA jevA svakendrI ke svArthI teo nathI. teo dIrghadaSTA che. pArakAnuM rahita pahelAM jue che. emanuM parahitaciMtana vaMdanane pAtra che. zAstroe jene 'chidrAnveSaNa' kahyuM e zabda mane pasaMda nathI. kharekhara to ApaNA magajamAM eka evuM rasakendra haze je bIjAnI bhUlo parakhI le che. koike mArmika rIte kaheluM : vidyArthI ane zikSaka banne lAla pensilano upayoga kare che. vidyArthI agatyanA sArA suvAkya nIce lITI dore che. zikSaka kSullaka bhUlo nIce lAla lITI kare che. pariNAma spaSTa che. je sAruM jue che te pAsa thaI upalA vargamAM jAya che ane bhUlo zodhanAra e ja vargamAM rahe che. pUla kinArAone joDe che. bhUla prajAone joDe che. tamane jo koinI bhUla ja na dAkhavavI hoya to tame bIjA loko sAthe gADha saMbaMdha kyAM rAkhavAnA? enI phikara kyAM karavAnA ? bIjA mATe krodha karavo, magaja gumAvavuM, blaDa prezarane uchaLakUda karAvavuM e kaMi nAnI amathI to vAta nathI ! tethI to saMskRta subhASitamAM kahyuM cheH vRkSo paropakArathI phaLa Ape che, nadIo paropakArathI vahe che. paropakArArthe vAdaLa varase che. te ja rIte kALA mAthAno mAnavI paropakArArthe ja, pArakAnA bhalA mATe ja enI bhUlo darzAve che. A zlokArthamAM tamArI kyAMya bhUla thatI hoya to sudhArI lejo. moMghI phremamAM maDhAvIne dIvAnakhAnAmAM laTakAve che. 'bhUlo bhale bIjuM mA-bApane dharAra bhUlI janArA pelI jANItI upadeza kavitA badhuM, mAbApane bhUlazo nahi.' eka vadhArAnI phremanI jarUra che H 'bhUlo bhale bIjuM badhuM; bhUlone (bIjAnI ja to !) bhUlazo nahiM.' bhAratIya prajAne lokazAhI priya che, kAraNa ke ahIM tamane koinI paNa khAmI dekhADavAno abAdhita adhikAra maLe che. pIvAnuM cokhkhuM pANI na maLe te cAle paNa A adhikAra na hoya to na cAle, UNapa to dekhADavA mATe ja hoya che. koi sudharatuM nathI. e paNa yAda rAkhajo ke jo tame mahA koziza karIne bhUlo nahi to bIjAone tamArAmAM zA mATe rasa paDaze ? bhUla mahAna kAryonI janetA che. kolaMbase bhUla bhUlamAM ja amerikA zodhI kADhyo. vaijJAniko namrapaNe kahe che, ame prayoga-prayoga ramIe chIe. e bhUlomAMthI ja navI zodha kyAreka pragaTI Ave che. khoDa che tyAM khoLa che. uttama ke saMpUrNa vastunI maryAdA hoya che. emAM tame vadhu sAruM kaMi umerI zakatA nathI. tema ja jarAka kaMi kADhI letAM e vastu Page #113 -------------------------------------------------------------------------- ________________ tA. 16-12-996 prabuddhajIvana khaMDita thaI jAya che. monA lIsAnA citramAM umeravAnI jagA nathI, bhUlo haMmezAM anAyAsa hoya che. AyAsathI jema hasI na zakAya paNa jo enA hoTha ke AMkha koi bhUMsI de to ! citra khaMDita thaI tema bhUlo paNa na thaI zake. te kudaratI che. sahaja che. akRtrima che. jAya. paNa lIToLA ja karyA hoya tene AvA banne prakAranA bhaya eTale ja pratyeka bhUlane potAnI kudaratI soDama hoya che. pratyeka bhUla nathI. emAM bIjA DAgha umerI paNa zakAya che. ane thoDA lIToLA potAnI rIte maulika hoya che. pattAMnI dareka ramatanI jema. e ja bhaMsatAM kaMI ghaTatuM paNa nathI. bhUlomAM eTale to pUrNa idamu jevuM che. pAnAM pharI AvatAM nathI. dareka bAjI eka ja vAra ramAya che. bhUlo vadhu sarjanAtmaka che. emanuM kahyuM ja nokhuM che. je viSaya tame bhUlo amIbA jevI che. judI paDatI jAya tema svataMtra rIte vartI na jANatA ho temAM paNa khAmIo batAvI zako ane kharI majA to zake. svataMtra AkAra dhAraNa karI zake che. ApaNA manane bhUlo mAphaka e che ke bhUlo zodhanAranI paNa bhUlo zodhI kADhanArA paNa maLI Ave che. kAraNa ke emAM svAdhInatA che, mokaLAza che ane navuM Ave che kharA ! eTale ja bhUlo eTale lIlA, krIDA. karavAno avakAza che. bhUlo eTale tAjagIbharyo parimala. tame kadI tamArI pahelI AMgaLIne dhArI dhArIne nIrakhI che ? AjanA jamAnAmAM kaMI paNa jAte karI zakavuM kyAM paravaDe che? badhuM to nIrakho. ene tarjanI kahe che te ja. ene aMgrejImAM poinTara ja parAvalaMbI che. maulika sarjana karavuM to asaMbhava ja. hA, ApaNo phIMgara kahe che. te kazuM dekhADe che. cIMdhe che. tarjanI saMketa kare che. dhArIe to ananya, apUrva, adabhuta, akathya bhUlo karI zakIe chIe. bIjAnI adhurapa ja vaLI ! kadI koi di' koie tamane tarjanIthI jo mANasane bhUlomAM saMpUrNa zraddhA na hota to te pensila zodhIne zarada pUrNimAno caMdrodaya dekhADyo ? nIlapA sarovara dekhADyuM ? aTakI jAta. eNe rabbaranI zodha karI e ja darzAve che ke bhUlo eNe to tamArA nAka paranuM zAhInuM TapakuM dekhAyuM. tamArA zveta sarvamAnya che, sarva sulabha che ane sarvagrAhya che. kezanuM darzana karAvyuM. tamArA avyavasthita pagarakhAM cIMdhyAM. meghadhanuSa pravAse gayA ho ane tame eka paNa bhUla karyA vagara pravAsa choDIne khamIsa parano DAgha dekhADyo. pUro karI pAchA Avo to kevuM lAge ? bahu aLavuM lAge. kaMIka tarjanIne dhyAnapUrvaka jotAM mane jJAna thaI gayuM che ke te ati UNapa vartAya. bhUlone pUro avakAza che, pravAsa game te hoya-sthaLa prAcIna samayamAM madhyamAthI lAMbI haze. madhyamA eTale bIjI AMgaLI, vizeSano ke jIvanano. pachI trIjI te anAmikA ane ApaNI cothI AMgaLI te TacalI e bhUlo ApaNI sahacarI che. vepArIo bila para chapAve che: barobara UtaratA kramamAM che. pahelIe potAnI laMbAI gumAvI para bhUlacUka levI-devI, levI zabda AgaLa mUkIne kamAla karI che. bhUlane mATe ghasAI ghasAine. bIjAnI bhUlo tarapha saMketa karavAmAM eNe jAta letAM AvaDe, levI game to pAchaLa devI UbhI ja che. ghasI nAkhI. miyAM dubale karyuM te A. hRdayarogano bIjo humalo kema aTakAvavo ? DaoN. jayazekhara jhaverI vAra, tyAre tamane hRdayarogano pahelo humalo Avyo hato te vakhate jIvana samAdhAna che eTale samanvaya sAdhI zakAya tevI prakRti tame gabharAi gayA hatA tenI mane khAtarI che. tamane jevo hRdayarogano vikasAvavAnI ane taDajoDa karavAnI vRtti khIlavavI e paNa eTalI ja humalo thayo tevo hRdayarogano humalo hajAro mANasone thato rahe che. jarUranI che. tamArAmAM jo AgrahIpaNuM hoya to te DhIluM mUkavuM joie. emAMnA moTA bhAganA loko ugarI jatA hoya che ane pAchA pravRttimAM nidrA ane ArAma paDI jAya che. tame paNa e rIte ja vartazo evI mane khAtarI ane AzA tamArA hRdayanI va5rAyelI zakti pharI meLavavA tamane gADha che. Ama chatAM hRdayarogano eka vakhata humalo thai gayA pachI tamAre nidrAnI jarUra che. tamArI UMghavAnI ke ujAgara karavAnI TevamAM atireka tamArI jIvanapaddhatimAM evI rItano pheraphAra karavo joIe ke jethI tame TALavAno prayAsa karajo. eka rIte moDe sudhI ujAgaro karIne ane bIjI bIjIvAra hRdayaroganA humalAnA bhoga thai na paDo. kAraNa bIjIvArano rAte gamAvelI UMgha pAchI meLavavAno prayAsa nA karo. tene badale humalo kadAca jIvaleNa paNa nIvaDe. A tamArA mATe khAsa mahattvanI dararoja rAte tamArA mATe je rAbetA mujabanI UMgha che te meLavavA goThavaNa bAbata che. A mATe nIcenAM sUcano tamane sahAyarUpa thai paDaze. jo karazo. sasta banyA vagara savAre tamAre UThI javA zaktimAna banavuM niSThApUrvaka eno amala karavAmAM Ave to sUcano koIpaNa vyaktine joIe. jo tamAre moDe sudhI jAgavuM hoya to e pahelAM thoDI nidrA laI hRdayaroganA pahelA humalAthI paNa bacAvI le tema che. levAno prayAsa karo. tamArA dainika kAryakramanI evI goThavaNa karavIAveza ane ciMtA joIe ke tamane thoDA thoDA samayanA aMtare ArAma maLato rahe. aDhelIne ugra Aveza hRdayanA raktavAhanane saMkoce che ane hRdayana besIne ane haLavAza anubhavIne, rasa paDe evuM vAMcIne, TI. vI. joine snAyuone maLatA raktanA puravaThAne ghaDATe che ane e rIte hRdayanI athavA koIka AnaMdadAyaka pravRtti apanAvIne ArAma laI zakAya che. ekadhArI cAlI rahelI gati para tenI asara thAya che. bhaya ane roSathI tame jyAre vizrAMti letA ho tyAre tamAruM hRdaya paNa ArAma le che. thanuM kArya jhaDapI ane zramadAyaka bane che. jyAre ciMtA ane tANa vyAyAmanI AvazyakatA . . hRdayane DuMgara para caDhavAnA parizrama karatAM paNa vadhu dabANarUpa niyamita vyAyAma 2ktavAhanane vikasAvavAmAM sahAya rUpa thaI paDe bane che. tamane hatAza karatI ke uzkerATa karAvatI AvI paristhiti ane che ane e rIte lohIno puravaTho pUro pADe che ane te tamane pharIthI tamane roSa ke cIDa pedA kare evI vyaktione TALavAno prayAsa karo. ArogyapradasthitimAM ANavA mahatvano bhAga bhajave che. sAdI kasarato ane samagra divasanA kAmakAjanuM samayapatraka evI rIte goThavo ke kAryanI roja karo ane tamArA DaoNkTaranI salAha lo ane te batAve tevI kasarata samAna vaheMcaNI thAya ane temAM koi kaTokaTI UbhI thavAna pAme. tamArA niyamita karavAno nirNaya karo. paraMtu kasarata paNa vadhu paDatI na joIe. khabhA upara badhI ja javAbadArIo levAnuM na rAkhazo. paNa tamArA tarata ja vadhu paDatI kasarata karavA maMDI na paDatA. tene badale dhImethI kuTuMbanA sabhyo, paDozIo, sahakAryakartAo, vepArI bhAgIdArIo ke zarUAta karo ane kramazaH tene vadhAratA raho. kasarata savAranA samayamAM mitro tathA sAthIo joDe vaheMcI lejo. karavI hitakara che. bhAre nAsto karyA bAda tarata ja kAma karavA na mAMDo. Page #114 -------------------------------------------------------------------------- ________________ 28 prabuddhajIvana zarUAta dhImethI ane AkhA divasanI karavAnI pravRttine thoDA thoDA samayane aMtare vadhAratA raho. sAMjanA bhojana bAda kadIpaNa cAlavAnuM rAkhazo nahi. tene badale aDhelIne beso ane vizrAMti anubhavo. pahelA humalA pachI DaoNkTara taraphathI tamane cokkasa paravAnagI ApavAmAM nahi AvI hoya tyAM sudhI Tenisa, skavoza, beDamiMgTana ane doDa jevI zrama mAgI letI ramatagamato ane pravRttio TALavAnI jarUra che. jemAM spardhA samAyelI hoya evI spardhAtmaka 2mato TALavAnI khAsa jarUra che. ghaNI veLA evuM bane che ke spardhAthI UbhI thatI tANa ane taMgadilI khuda ramatagamata karatAM paNa vadhu zramita thai paDe che. cAlavuM te sauthI uttama kasarata che. dhIme TUMkuM aMtara kApavuM salAhabhareluM che. kramazaH cAlavAnuM aMtara vadhAratA jAo ane pachI eka athavA be mAilanuM aMtara rAkhetA mujaba cAlIne kApo. jo tamane tamArI chAtImAM dukhAvo thato hoya, aMga zithila banatuM lAge to tame je kaMi pravRtti karatA ho te tarata ja baMdha karo. banavAjoga che ke tamArA hRdayanI kAma karavAnI je zakti che tenA karatAM tame tenI pAsethI vadhu kAma lo cho. tame jevo ArAma lezo ke thoDIka ja miniTomAM tamAro chAtIno dukhAvo dUra thaze ane tame dhImI gatie pravRtti cAlu rAkhI zakazo. jo AvuM kaMika bane to te mATe tamArA DaoNkTaranI salAha lejo . pozAka ane AbohavA vadhumAM vadhu garamI ane vadhumAM vadhu ThaMDI TALavAno prayAsa karajo. A banne cIjo tamArA hRdaya para binajarUrI bojo mUke che. jo tame khUba ja ThaMDInA ke pavananA divase bahAra jatA ho, tyAre tamArA caherAne maphalarathI rakSaNa ApavAnI jarUra che ane ThaMDI havAnA UMDA zvAso na lezo ane vadhu paDatI mahenata bAda ThaMDImAM UbhA rahezo nahi. Ane laine hRdayanA snAyu para vadhArAno boja ladAze. garama AbohavAmAM kapaDAM DhIlAM 5he2vAnI jarUra che. garama ane bhejavALA divaso vadhAre thakavI nAkhe tevA che. bane tyAM sudhI unALAnI garamInA divasomAM ThaMDakamAM rahejo. zarIranuM vajana ane AhAra tamArA AhAra aMge paNa keTalAka sAmAnya siddhAMto dhyAnamAM rAkhavAnA che. (a) tamArA DaoNkTaronI salAha lo ane tamArI UMcAi, zarIranA kada ane vaya mATe jarUra teTaluM vajana meLavavA ane jALavavA prayAsa karo. vadhArAnA vajanano pratyeka ratala tamArA hRdaya para binajarUrI ane vadhArAno bojo lAde che. (ba) niyama tarIke hRdayaroganA daradIe sUryAsta samaye bhojana lai levuM joie jethI bhojana ane sUvAnA samaya vacce lagabhaga traNa kalAkano gALo rahe. dArUnAM pINAMo sAthe moDI rAte bhAre bhojana lenArAo ane tyArabAda, rAte zayyAnuM sukha (jAtIya vyavahAra) mANanArAo taMdurasta hRdaya upara paNa bhAre bojo AmaMtre che. vadhu paDatAM AhAra karazo nahi. AkhA divasamAM traNathI cAra vakhata alpAhAra levAnI jarUra che ane pratyeka bhojanamAM khorAkanuM pramANa eka sarakhuM rahevuM joie. bhojana bAda, 20 thI 30 miniTa sudhI vizrAMti lejo. bhojana karyA bAda cAlavA jevI sahitanI bIjI bhAre mahenata mAgI tevI pravRttimAM paDazo nahi. AnuM kAraNa e che ke moTA bhojanane pacAvavAmAM hRdayane vadhu paDato parizrama karavo paDe che. le (ka) tamArA AhAramAM kophI na levI hitakara che. kephIna-mukta kophIo je bajAramAM maLatI hoya temAMthI koipaNa kophIno tame upayoga karI zako cho. (Da) carabIvALA AhArathI mukta rahejo. carabIvALA ane taLelA padArtho tamArI raktavAhinIne nukasAna kare che. saMkaDAi gayelI raktavAhinIo hRdayarogano bIjo humalo lAve che. tA. 16-12-99 rAbetA mujabano jAtIya vyavahAra manovaijJAnika dRSTie rAbetA mujabano jAtIyavyavahAra (saMsAranuM sukha) pharIthI zarU karavo khUba ja mahattvano che. moTA bhAganA loko jemane hRdayaroganA humalAo thayA che teo rAbetA mujabano jAtIyavyavahAra kare che. eka vakhata hRdayane nukasAna thayAnI zarUAta bAda lagabhaga traNa mahinA sudhI AvA daradIe jAtIya vyavahArathI taddana aLagA rahevuM joie. tyArabAda, vyaktigata daradInA hRdayanI pUrI tapAsa bAda ane DaoNkTaranI salAha anusAra jAtIya vyavahAranI zarUAta ane saptAhamAM keTalI vAra e vyavahAra cAlu rAkhavo e upayogI thai paDaze, Ama chatAM eka sAdhAraNa mArgarekhA pramANe hRdayaroganA humalAmAMthI sAjo thayelo daradI jo chAtImAM vedanA thayA vagara ke zvAsanI takalIpha bhogavyA vagara kalAkanA cAra mAilanI jhaDape cAlI zakato hoya to Avo daradI salAmata rIte pharIthI jAtIyavyavahAra zarU karI zake che paNa temAM atireka thavo na joie ane tenI niyamitatAmAM cokkasa gALo rAkhavAnI jarUra che. vadhumAM tamAre bharelA peTe athavA tame thAkI gayA ho athavA koi AvezabharyA tANa heThaLa tame ho tyAre saMbhoga karavAnuM TALajo. ahIM pAcanakriyA, snAyu ane jAtIya aMgone vadhArAnuM lohI ApavAmAM hRdayane tenA potAnA upayoga mATe ochuM maLe che. AvI paristhiti hRdayamAM tIvra dukhAvo sarje che, ane hRdayarogano humalo paNa lAve che. uparAMta jAtIya vyavahAra bAda jarUrI evA pUratA ArAma karavAnI jogavAi vinA hRdayaroganA daradIoe bapore saMbhoga karavo nahi ja. potAnI patnI ke pati sivAyanA bahAranAo sAtheno jAtIya vahevAra jo satata cAlu rahe to temAM daradInA manamAM bhAre taMgadIlI UbhI thAya che ane bagaDelA hRdaya mATe vadhu paDato bojo lAve che. Ama chatAM tamArA DaoNkTara sAthe khAnagImAM tamAre tamArA jAtIyavyavahAra vize muktapaNe carcA karavI joie ane tenI salAha mAnavI joie. dhUmrapAna niSedha tamAkumAM nikoTana dravya eka zaktizALI dravya che je hRdayanA kAryane vadhAre che. uparAMta Aje prApta thatI mAhitI pramANe dhUmrapAna nahi karanArAo karatAM dhUmrapAna karanArAone vadhu pramANamAM hRdayaroganA humalA thAya che. Alkohola (dArU) binajarUrI pratyeka vyaktine dArUnA sevanathI judI judI asara thAya che tethI karIne pratyeka daradIne lAgu paDe tevuM vidhAna karavuM azakya che. tamAre dArUnuM sevana karavuM ke nahi karavuM e aMge tamane tamArA DaoNkTara salAha Apaze. tamArA DaoNkTaranI sUcanA pALo sAthe vilaMba karavAnuM paNa TALavuM jarUrI che. bIjI koi vyaktine thayelA tamAre tamArI jAtanuM pote nidAna karavAthI dUra rahevuM, ema tenI hRdayaroganI sAthe tamArA mitro ane vepArI sAthIdAro jemane agAu hRdayaroganA humalAo AvI gayA hoya temanI salAha mAnazo nahi, teo cokkasa auSadha mATe vizvAsa sAthe maphata salAha Apaze. AhAra aMge kaMika jaNAvaze ane jIvanapaddhati para pravacana Apaze paraMtu tame jarA sAvaceta rahejo. temanAthI dorAi jazo nahi, nahi to tame ane alaga che ane tamane ApavAmAM AvelI salAha ane ma. gUMcavaNamAM ane mUMjhavaNamAM paDI jazo. yAda rAkho ke dareka daradI ta tamArA DaoNkTare ApelI salAha sAthe asaMgata hoya to tenI tamAre jo kAMi AzaMkAo hoya to haMmezAM tamArA DaoNkTarane pUcho, te tamArA vize sauthI vadhu jANe che. tenI AjJA mAno ke jethI tamane hRdayarogano bIjo humalo Avaze nahi, tet mAlika - zrI muMbaI jaina yuvaka saMgha ra mudraka, prakAzaka : nirubahena subodhabhAI zAha che prakAzana sthaLa - 385, saradAra vI. pI. roDa, muMbaI-400 004, kona 3820296, maNasthAna * kharI prinTiMga varksa, 512/A, bhAyakhalA sarvisa InDasTrIyala esTeTa, dAdAjI koDadeva krosa roDa, bhAyakhalA muMbaI-400 027, Page #115 -------------------------------------------------------------------------- ________________ zrI muMbai jaina yuvaka saMgha kAryavAhaka samiti 1999-2000 pramukha : upapramukha : maMtrIo : sahamaMtrI H koSAdhyakSa : zrI rasikalAla laheracaMda zAha zrI caMdrakAMta dIpacaMda zAha zrImatI nirUbena subodhabhAI zAha DaoN. zrI dhanavaMta tilakarAya zAha zrImatI varSAbahena rabhAI zAha zrI bhUpendra DAhyAbhAI jhaverI DaoN. zrI ramaNalAla cImanalAla zAha pro. zrImatI tArAbahena ramaNalAla zAha kuM. vasubahena bhaNazAlI zrImatI uSAbahena pravINabhAI zAha zrI subodhabhAI mohanalAla zAha ku. mInAbahena zAha zrImatI puSpAbahena caMdrakAMta parIkha zrI kAMtilAla pAnAcaMda zAha zrI nemacaMda meghajIbhAi gAlA zrI gAMgajIbhAi zeThIyA zrImatI kusumabahena narendrabhAi bhAu zrI vI. Ara. ghelANI zrI naTubhAi paTela zrImatI jayAbahena TokarazI vIrA kaoN-oNpTa sabhyo : zrI jayaMtIlAla popaTalAla zAha zrImatI ramAbena jayasukhabhAi vorA zrI zailezabhAi hiMmatalAla koThArI zrImatI ramAbena vinodabhAi mahetA ku. yazomatIbena zAha nimaMtrita sabhyo zrI vinubhAi umedacaMda zAha zrI caMdrAbahena harasukhalAla zAha zrI pradIpa DAhyAbhAi koThArI zrI haribhAi gulAbacaMda zAha zrI jevatalAla sukhalAla zAha zrI devacaMda zAmajI gAlA zrI ramaNIkalAla salota zrI razmibhAi bhagavAnadAsa zAha zrI 2bhAi ena. zAha Page #116 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Licence to post without prepayment No. 47 Regd. No. MH / MBI-South / 54 / 99 Prabuddh Jeevan 16-12-99 zrI muMbai jaina yuvaka saMghanAM prakAzano - satya, ziva, suMdaram bodhisattva je che ciMtanayAtrA paramAnaMda kuMvarajI kApaDiyA anu. kAntilAla baroDiyA paramAnaMda kuMvarajI kApaDiyA cImanalAla cakubhAI zAha cImanalAla cakubhAI zAha cImanalAla cakubhAI zAha x avagAhana 4 che ramaNalAla cI. zAha : panAlAla 2. zAha huM 2 ra ja 9 ramaNalAla cI. zAha ramaNalAla cI. zAha ramaNalAla cI. zAha DaoN. bhagavAnadAsa tivArI ramaNalAla cI. zAha ramaNalAla cI. zAha tArAbahena 2. zAha je. ema. rAchA DaoN. zivalAla jesalapurA ramaNalAla cI. zAha ka samayaciMtana tattvavicAra ane abhivaMdanA nihanavavAda , ardhI sadIne Are sAMprata sahaciMtana bhAga 1 thI 11 vaMdanIya hRdayasparza bhAga 1-2 tiviheNa vaMdAmi mahAvIra vANI jinatattva bhAga 1 thI 6 prabhAvaka sthaviro bhAga 1 thI 5 ApaNA tIrthakaro bhAtIgaLa jIvanano AnaMda neminAtha rAjImatI bAramAsA vijayazekharaskRta naladavadaMtI prabaMdha pAsaporTanI pAMkhe pAsaporTanI pAMkhe-uttarAlekhana gUrjara phAgusAhitya abhiciMtanA zeTha motIzAha Arya vajUsvAmI jhUrato ullAsa viraprabhunAM vacano re re ? zuM che ramaNalAla cI. zAha ramaNalAla cI. zAha ramaNalAla cI. zAha 24. . ramaNalAla cI. zAha ramaNalAla cI. zAha tArAbahena 2. zAha zaila pAlanapurI (zaileza koThArI), ramaNalAla cI. zAha 25. 26