Prabuddha Jivan 1999 Year 10 Ank 01 to 12 - Ank 07 is not available

SR No.: 525984
Original Sutra Author: N/A
Author: Ramanlal C Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1999
Total Pages: 116
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 10 MB

Page 113

તા. ૧૬-૧૨-૯૯૬
પ્રબુદ્ધજીવન ખંડિત થઈ જાય છે. મોના લીસાના ચિત્રમાં ઉમેરવાની જગા નથી, ભૂલો હંમેશાં અનાયાસ હોય છે. આયાસથી જેમ હસી ન શકાય પણ જો એના હોઠ કે આંખ કોઇ ભૂંસી દે તો ! ચિત્ર ખંડિત થઈ તેમ ભૂલો પણ ન થઈ શકે. તે કુદરતી છે. સહજ છે. અકૃત્રિમ છે. જાય. પણ લીટોળા જ કર્યા હોય તેને આવા બન્ને પ્રકારના ભય એટલે જ પ્રત્યેક ભૂલને પોતાની કુદરતી સોડમ હોય છે. પ્રત્યેક ભૂલ નથી. એમાં બીજા ડાઘ ઉમેરી પણ શકાય છે. અને થોડા લીટોળા પોતાની રીતે મૌલિક હોય છે. પત્તાંની દરેક રમતની જેમ. એ જ ભંસતાં કંઈ ઘટતું પણ નથી. ભૂલોમાં એટલે તો પૂર્ણ ઇદમુ જેવું છે. પાનાં ફરી આવતાં નથી. દરેક બાજી એક જ વાર રમાય છે. ભૂલો વધુ સર્જનાત્મક છે. એમનું કહ્યું જ નોખું છે. જે વિષય તમે ભૂલો અમીબા જેવી છે. જુદી પડતી જાય તેમ સ્વતંત્ર રીતે વર્તી ન જાણતા હો તેમાં પણ ખામીઓ બતાવી શકો અને ખરી મજા તો શકે. સ્વતંત્ર આકાર ધારણ કરી શકે છે. આપણા મનને ભૂલો માફક એ છે કે ભૂલો શોધનારની પણ ભૂલો શોધી કાઢનારા પણ મળી આવે છે. કારણ કે એમાં સ્વાધીનતા છે, મોકળાશ છે અને નવું આવે છે ખરા ! એટલે જ ભૂલો એટલે લીલા, ક્રીડા.
કરવાનો અવકાશ છે. ભૂલો એટલે તાજગીભર્યો પરિમલ. તમે કદી તમારી પહેલી આંગળીને ધારી ધારીને નીરખી છે ? આજના જમાનામાં કંઈ પણ જાતે કરી શકવું ક્યાં પરવડે છે? બધું તો નીરખો. એને તર્જની કહે છે તે જ. એને અંગ્રેજીમાં પોઇન્ટર જ પરાવલંબી છે. મૌલિક સર્જન કરવું તો અસંભવ જ. હા, આપણો ફીંગર કહે છે. તે કશું દેખાડે છે. ચીંધે છે. તર્જની સંકેત કરે છે. ધારીએ તો અનન્ય, અપૂર્વ, અદભુત, અકથ્ય ભૂલો કરી શકીએ છીએ. બીજાની અધુરપ જ વળી ! કદી કોઇ દિ' કોઇએ તમને તર્જનીથી જો માણસને ભૂલોમાં સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા ન હોત તો તે પેન્સિલ શોધીને શરદ પૂર્ણિમાનો ચંદ્રોદય દેખાડ્યો ? નીલપા સરોવર દેખાડ્યું ? અટકી જાત. એણે રબ્બરની શોધ કરી એ જ દર્શાવે છે કે ભૂલો એણે તો તમારા નાક પરનું શાહીનું ટપકું દેખાયું. તમારા શ્વેત સર્વમાન્ય છે, સર્વ સુલભ છે અને સર્વગ્રાહ્ય છે. કેશનું દર્શન કરાવ્યું. તમારા અવ્યવસ્થિત પગરખાં ચીંધ્યાં. મેઘધનુષ પ્રવાસે ગયા હો અને તમે એક પણ ભૂલ કર્યા વગર પ્રવાસ છોડીને ખમીસ પરનો ડાઘ દેખાડ્યો.
પૂરો કરી પાછા આવો તો કેવું લાગે ? બહુ અળવું લાગે. કંઈક તર્જનીને ધ્યાનપૂર્વક જોતાં મને જ્ઞાન થઈ ગયું છે કે તે અતિ ઊણપ વર્તાય. ભૂલોને પૂરો અવકાશ છે, પ્રવાસ ગમે તે હોય-સ્થળ પ્રાચીન સમયમાં મધ્યમાથી લાંબી હશે. મધ્યમા એટલે બીજી આંગળી, વિશેષનો કે જીવનનો. પછી ત્રીજી તે અનામિકા અને આપણી ચોથી આંગળી તે ટચલી એ ભૂલો આપણી સહચરી છે. વેપારીઓ બિલ પર છપાવે છે: બરોબર ઊતરતા ક્રમમાં છે. પહેલીએ પોતાની લંબાઈ ગુમાવી પર ભૂલચૂક લેવી-દેવી, લેવી શબ્દ આગળ મૂકીને કમાલ કરી છે. ભૂલને માટે ઘસાઈ ઘસાઇને. બીજાની ભૂલો તરફ સંકેત કરવામાં એણે જાત લેતાં આવડે, લેવી ગમે તો પાછળ દેવી ઊભી જ છે. ઘસી નાખી. મિયાં દુબલે કર્યું તે આ.
હૃદયરોગનો બીજો હુમલો કેમ અટકાવવો ?
ડૉ. જયશેખર ઝવેરી વાર, ત્યારે તમને હૃદયરોગનો પહેલો હુમલો આવ્યો હતો તે વખતે જીવન સમાધાન છે એટલે સમન્વય સાધી શકાય તેવી પ્રકૃતિ તમે ગભરાઇ ગયા હતા તેની મને ખાતરી છે. તમને જેવો હૃદયરોગનો વિકસાવવાની અને તડજોડ કરવાની વૃત્તિ ખીલવવી એ પણ એટલી જ હુમલો થયો તેવો હૃદયરોગનો હુમલો હજારો માણસોને થતો રહે છે. જરૂરની છે. તમારામાં જો આગ્રહીપણું હોય તો તે ઢીલું મૂકવું જોઇએ. એમાંના મોટા ભાગના લોકો ઉગરી જતા હોય છે અને પાછા પ્રવૃત્તિમાં
નિદ્રા અને આરામ પડી જાય છે. તમે પણ એ રીતે જ વર્તશો એવી મને ખાતરી અને આશા તમારા હૃદયની વ૫રાયેલી શક્તિ ફરી મેળવવા તમને ગાઢ છે. આમ છતાં હૃદયરોગનો એક વખત હુમલો થઇ ગયા પછી તમારે
નિદ્રાની જરૂર છે. તમારી ઊંઘવાની કે ઉજાગર કરવાની ટેવમાં અતિરેક તમારી જીવનપદ્ધતિમાં એવી રીતનો ફેરફાર કરવો જોઈએ કે જેથી તમે ટાળવાનો પ્રયાસ કરજો. એક રીતે મોડે સુધી ઉજાગરો કરીને અને બીજી બીજીવાર હૃદયરોગના હુમલાના ભોગ થઇ ન પડો. કારણ બીજીવારનો રાતે ગમાવેલી ઊંઘ પાછી મેળવવાનો પ્રયાસ ના કરો. તેને બદલે હુમલો કદાચ જીવલેણ પણ નીવડે. આ તમારા માટે ખાસ મહત્ત્વની દરરોજ રાતે તમારા માટે જે રાબેતા મુજબની ઊંઘ છે તે મેળવવા ગોઠવણ બાબત છે. આ માટે નીચેનાં સૂચનો તમને સહાયરૂપ થઇ પડશે. જો કરશો. સસ્ત બન્યા વગર સવારે તમારે ઊઠી જવા શક્તિમાન બનવું નિષ્ઠાપૂર્વક એનો અમલ કરવામાં આવે તો સૂચનો કોઈપણ વ્યક્તિને જોઈએ. જો તમારે મોડે સુધી જાગવું હોય તો એ પહેલાં થોડી નિદ્રા લઈ હૃદયરોગના પહેલા હુમલાથી પણ બચાવી લે તેમ છે.
લેવાનો પ્રયાસ કરો. તમારા દૈનિક કાર્યક્રમની એવી ગોઠવણ કરવીઆવેશ અને ચિંતા
જોઈએ કે તમને થોડા થોડા સમયના અંતરે આરામ મળતો રહે. અઢેલીને ઉગ્ર આવેશ હૃદયના રક્તવાહનને સંકોચે છે અને હૃદયન બેસીને અને હળવાશ અનુભવીને, રસ પડે એવું વાંચીને, ટી. વી. જોઇને સ્નાયુઓને મળતા રક્તના પુરવઠાને ઘડાટે છે અને એ રીતે હૃદયની અથવા કોઈક આનંદદાયક પ્રવૃત્તિ અપનાવીને આરામ લઈ શકાય છે. એકધારી ચાલી રહેલી ગતિ પર તેની અસર થાય છે. ભય અને રોષથી તમે જ્યારે વિશ્રાંતિ લેતા હો ત્યારે તમારું હૃદય પણ આરામ લે છે. થનું કાર્ય ઝડપી અને શ્રમદાયક બને છે. જ્યારે ચિંતા અને તાણ
વ્યાયામની આવશ્યકતા . . હૃદયને ડુંગર પર ચઢવાના પરિશ્રમ કરતાં પણ વધુ દબાણરૂપ નિયમિત વ્યાયામ ૨ક્તવાહનને વિકસાવવામાં સહાય રૂપ થઈ પડે બને છે. તમને હતાશ કરતી કે ઉશ્કેરાટ કરાવતી આવી પરિસ્થિતિ અને છે અને એ રીતે લોહીનો પુરવઠો પૂરો પાડે છે અને તે તમને ફરીથી તમને રોષ કે ચીડ પેદા કરે એવી વ્યક્તિઓને ટાળવાનો પ્રયાસ કરો. આરોગ્યપ્રદસ્થિતિમાં આણવા મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. સાદી કસરતો અને સમગ્ર દિવસના કામકાજનું સમયપત્રક એવી રીતે ગોઠવો કે કાર્યની રોજ કરો અને તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લો અને તે બતાવે તેવી કસરત સમાન વહેંચણી થાય અને તેમાં કોઇ કટોકટી ઊભી થવાન પામે. તમારા નિયમિત કરવાનો નિર્ણય કરો. પરંતુ કસરત પણ વધુ પડતી ન જોઈએ. ખભા ઉપર બધી જ જવાબદારીઓ લેવાનું ન રાખશો. પણ તમારા
તરત જ વધુ પડતી કસરત કરવા મંડી ન પડતા. તેને બદલે ધીમેથી કુટુંબના સભ્યો, પડોશીઓ, સહકાર્યકર્તાઓ, વેપારી ભાગીદારીઓ કે
શરૂઆત કરો અને ક્રમશઃ તેને વધારતા રહો. કસરત સવારના સમયમાં મિત્રો તથા સાથીઓ જોડે વહેંચી લેજો.
કરવી હિતકર છે. ભારે નાસ્તો કર્યા બાદ તરત જ કામ કરવા ન માંડો.