Page Text
________________
૨૮
પ્રબુદ્ધજીવન
શરૂઆત ધીમેથી અને આખા દિવસની કરવાની પ્રવૃત્તિને થોડા થોડા સમયને અંતરે વધારતા રહો. સાંજના ભોજન બાદ કદીપણ ચાલવાનું રાખશો નહિ. તેને બદલે અઢેલીને બેસો અને વિશ્રાંતિ અનુભવો. પહેલા હુમલા પછી ડૉક્ટર તરફથી તમને ચોક્કસ પરવાનગી આપવામાં નહિ આવી હોય ત્યાં સુધી ટેનિસ, સ્કવોશ, બેડમિંગ્ટન અને દોડ જેવી શ્રમ માગી લેતી રમતગમતો અને પ્રવૃત્તિઓ ટાળવાની જરૂર છે. જેમાં સ્પર્ધા સમાયેલી હોય એવી સ્પર્ધાત્મક ૨મતો ટાળવાની ખાસ જરૂર છે. ઘણી વેળા એવું બને છે કે સ્પર્ધાથી ઊભી થતી તાણ અને તંગદિલી ખુદ રમતગમત કરતાં પણ વધુ શ્રમિત થઇ પડે છે. ચાલવું તે સૌથી ઉત્તમ કસરત છે. ધીમે ટૂંકું અંતર કાપવું સલાહભરેલું છે. ક્રમશઃ ચાલવાનું અંતર વધારતા જાઓ અને પછી એક અથવા બે માઇલનું અંતર રાખેતા મુજબ ચાલીને કાપો. જો તમને તમારી છાતીમાં દુખાવો થતો હોય, અંગ શિથિલ બનતું લાગે તો તમે જે કંઇ પ્રવૃત્તિ કરતા હો તે તરત જ બંધ કરો. બનવાજોગ છે કે તમારા હૃદયની કામ કરવાની જે શક્તિ છે તેના કરતાં તમે તેની પાસેથી વધુ કામ લો છો. તમે જેવો આરામ લેશો કે થોડીક જ મિનિટોમાં તમારો છાતીનો દુખાવો દૂર થશે અને તમે ધીમી ગતિએ પ્રવૃત્તિ ચાલુ રાખી શકશો. જો આવું કંઇક બને તો તે માટે તમારા ડૉક્ટરની સલાહ લેજો .
પોશાક અને આબોહવા
વધુમાં વધુ ગરમી અને વધુમાં વધુ ઠંડી ટાળવાનો પ્રયાસ કરજો. આ બન્ને ચીજો તમારા હૃદય પર બિનજરૂરી બોજો મૂકે છે. જો તમે ખૂબ જ ઠંડીના કે પવનના દિવસે બહાર જતા હો, ત્યારે તમારા ચહેરાને મફલરથી રક્ષણ આપવાની જરૂર છે અને ઠંડી હવાના ઊંડા શ્વાસો ન લેશો અને વધુ પડતી મહેનત બાદ ઠંડીમાં ઊભા રહેશો નહિ. આને લઇને હૃદયના સ્નાયુ પર વધારાનો બોજ લદાશે. ગરમ આબોહવામાં કપડાં ઢીલાં ૫હે૨વાની જરૂર છે. ગરમ અને ભેજવાળા દિવસો વધારે થકવી નાખે તેવા છે. બને ત્યાં સુધી ઉનાળાની ગરમીના દિવસોમાં ઠંડકમાં રહેજો.
શરીરનું વજન અને આહાર
તમારા આહાર અંગે પણ કેટલાક સામાન્ય સિદ્ધાંતો ધ્યાનમાં રાખવાના છે.
(અ) તમારા ડૉક્ટરોની સલાહ લો અને તમારી ઊંચાઇ, શરીરના કદ અને વય માટે જરૂર તેટલું વજન મેળવવા અને જાળવવા પ્રયાસ કરો. વધારાના વજનનો પ્રત્યેક રતલ તમારા હૃદય પર બિનજરૂરી અને વધારાનો બોજો લાદે છે.
(બ) નિયમ તરીકે હૃદયરોગના દરદીએ સૂર્યાસ્ત સમયે ભોજન લઇ લેવું જોઇએ જેથી ભોજન અને સૂવાના સમય વચ્ચે લગભગ ત્રણ કલાકનો ગાળો રહે. દારૂનાં પીણાંઓ સાથે મોડી રાતે ભારે ભોજન લેનારાઓ અને ત્યારબાદ, રાતે શય્યાનું સુખ (જાતીય વ્યવહાર) માણનારાઓ તંદુરસ્ત હૃદય ઉપર પણ ભારે બોજો આમંત્રે છે. વધુ પડતાં આહાર કરશો નહિ. આખા દિવસમાં ત્રણથી ચાર વખત અલ્પાહાર લેવાની જરૂર છે અને પ્રત્યેક ભોજનમાં ખોરાકનું પ્રમાણ એક સરખું રહેવું જોઇએ. ભોજન બાદ, ૨૦ થી ૩૦ મિનિટ સુધી વિશ્રાંતિ લેજો. ભોજન કર્યા બાદ ચાલવા જેવી સહિતની બીજી ભારે મહેનત માગી તેવી પ્રવૃત્તિમાં પડશો નહિ. આનું કારણ એ છે કે મોટા ભોજનને પચાવવામાં હૃદયને વધુ પડતો પરિશ્રમ કરવો પડે છે.
લે
(ક) તમારા આહારમાં કોફી ન લેવી હિતકર છે. કેફીન-મુક્ત કોફીઓ જે બજારમાં મળતી હોય તેમાંથી કોઇપણ કોફીનો તમે ઉપયોગ કરી શકો છો.
(ડ) ચરબીવાળા આહારથી મુક્ત રહેજો. ચરબીવાળા અને તળેલા પદાર્થો તમારી રક્તવાહિનીને નુકસાન કરે છે. સંકડાઇ ગયેલી રક્તવાહિનીઓ હૃદયરોગનો બીજો હુમલો લાવે છે.
તા. ૧૬-૧૨-૯૯
રાબેતા મુજબનો જાતીય વ્યવહાર
મનોવૈજ્ઞાનિક દૃષ્ટિએ રાબેતા મુજબનો જાતીયવ્યવહાર (સંસારનું સુખ) ફરીથી શરૂ કરવો ખૂબ જ મહત્ત્વનો છે. મોટા ભાગના લોકો જેમને હૃદયરોગના હુમલાઓ થયા છે તેઓ રાબેતા મુજબનો જાતીયવ્યવહાર કરે છે. એક વખત હૃદયને નુકસાન થયાની શરૂઆત બાદ લગભગ ત્રણ મહિના સુધી આવા દરદીએ જાતીય વ્યવહારથી તદ્દન અળગા રહેવું જોઇએ. ત્યારબાદ, વ્યક્તિગત દરદીના હૃદયની પૂરી તપાસ બાદ અને ડૉક્ટરની સલાહ અનુસાર જાતીય વ્યવહારની શરૂઆત અને સપ્તાહમાં કેટલી વાર એ વ્યવહાર ચાલુ રાખવો એ ઉપયોગી થઇ પડશે, આમ છતાં એક સાધારણ માર્ગરેખા પ્રમાણે હૃદયરોગના હુમલામાંથી સાજો થયેલો દરદી જો છાતીમાં વેદના થયા વગર કે શ્વાસની તકલીફ ભોગવ્યા વગર કલાકના ચાર માઇલની ઝડપે ચાલી શકતો હોય તો આવો દરદી સલામત રીતે ફરીથી જાતીયવ્યવહાર શરૂ કરી શકે છે પણ તેમાં અતિરેક થવો ન જોઇએ અને તેની નિયમિતતામાં ચોક્કસ ગાળો રાખવાની જરૂર છે.
વધુમાં તમારે ભરેલા પેટે અથવા તમે થાકી ગયા હો અથવા કોઇ આવેશભર્યા તાણ હેઠળ તમે હો ત્યારે સંભોગ કરવાનું ટાળજો. અહીં પાચનક્રિયા, સ્નાયુ અને જાતીય અંગોને વધારાનું લોહી આપવામાં હૃદયને તેના પોતાના ઉપયોગ માટે ઓછું મળે છે. આવી પરિસ્થિતિ હૃદયમાં તીવ્ર દુખાવો સર્જે છે, અને હૃદયરોગનો હુમલો પણ લાવે છે. ઉપરાંત જાતીય વ્યવહાર બાદ જરૂરી એવા પૂરતા આરામ કરવાની જોગવાઇ વિના હૃદયરોગના દરદીઓએ બપોરે સંભોગ કરવો નહિ જ. પોતાની પત્ની કે પતિ સિવાયના બહારનાઓ સાથેનો જાતીય વહેવાર જો સતત ચાલુ રહે તો તેમાં દરદીના મનમાં ભારે તંગદીલી ઊભી થાય છે અને બગડેલા હૃદય માટે વધુ પડતો બોજો લાવે છે. આમ છતાં તમારા ડૉક્ટર સાથે ખાનગીમાં તમારે તમારા જાતીયવ્યવહાર વિશે મુક્તપણે ચર્ચા કરવી જોઇએ અને તેની સલાહ માનવી જોઇએ. ધૂમ્રપાન નિષેધ
તમાકુમાં નિકોટન દ્રવ્ય એક શક્તિશાળી દ્રવ્ય છે જે હૃદયના કાર્યને વધારે છે. ઉપરાંત આજે પ્રાપ્ત થતી માહિતી પ્રમાણે ધૂમ્રપાન નહિ કરનારાઓ કરતાં ધૂમ્રપાન કરનારાઓને વધુ પ્રમાણમાં હૃદયરોગના હુમલા થાય છે.
આલ્કોહોલ (દારૂ) બિનજરૂરી
પ્રત્યેક વ્યક્તિને દારૂના સેવનથી જુદી જુદી અસર થાય છે તેથી કરીને પ્રત્યેક દરદીને લાગુ પડે તેવું વિધાન કરવું અશક્ય છે. તમારે દારૂનું સેવન કરવું કે નહિ કરવું એ અંગે તમને તમારા ડૉક્ટર સલાહ આપશે.
તમારા ડૉક્ટરની સૂચના પાળો
સાથે વિલંબ કરવાનું પણ ટાળવું જરૂરી છે. બીજી કોઇ વ્યક્તિને થયેલા તમારે તમારી જાતનું પોતે નિદાન કરવાથી દૂર રહેવું, એમ તેની હૃદયરોગની સાથે તમારા મિત્રો અને વેપારી સાથીદારો જેમને અગાઉ હૃદયરોગના હુમલાઓ આવી ગયા હોય તેમની સલાહ માનશો નહિ, તેઓ ચોક્કસ ઔષધ માટે વિશ્વાસ સાથે મફત સલાહ આપશે. આહાર અંગે કંઇક જણાવશે અને જીવનપદ્ધતિ પર પ્રવચન આપશે પરંતુ તમે જરા સાવચેત રહેજો. તેમનાથી દોરાઇ જશો નહિ, નહિ તો તમે અને અલગ છે અને તમને આપવામાં આવેલી સલાહ અને મ. ગૂંચવણમાં અને મૂંઝવણમાં પડી જશો. યાદ રાખો કે દરેક દરદી ત તમારા ડૉક્ટરે આપેલી સલાહ સાથે અસંગત હોય તો તેની તમારે જો
કાંઇ આશંકાઓ હોય તો હંમેશાં તમારા ડૉક્ટરને પૂછો, તે તમારા વિશે સૌથી વધુ જાણે છે. તેની આજ્ઞા માનો કે જેથી તમને હૃદયરોગનો બીજો હુમલો આવશે નહિ,
tet
માલિક - શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘ ર મુદ્રક, પ્રકાશક : નિરુબહેન સુબોધભાઈ શાહ છે પ્રકાશન સ્થળ - ૩૮૫, સરદાર વી. પી. રોડ, મુંબઈ-૪૦૦ ૦૦૪, કોન ૩૮૨૦૨૯૬, મણસ્થાન · ખરી પ્રિન્ટિંગ વર્ક્સ, ૫૧૨/A, ભાયખલા સર્વિસ ઈન્ડસ્ટ્રીયલ એસ્ટેટ, દાદાજી કોડદેવ ક્રોસ રોડ, ભાયખલા મુંબઈ-૪૦૦ ૦૨૭,
| SR No. | 525984 |
| Book Title | Prabuddha Jivan 1999 Year 10 Ank 01 to 12 - Ank 07 is not available |
| Original Sutra Author | N/A |
| Author | Ramanlal C Shah |
| Publisher | Mumbai Jain Yuvak Sangh |
| Publication Year | 1999 |
| Total Pages | 116 |
| Language | Gujarati |
| Classification | Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India |
| File Size | 10 MB |