Prabuddha Jivan 1999 Year 10 Ank 01 to 12 - Ank 07 is not available

SR No.: 525984
Original Sutra Author: N/A
Author: Ramanlal C Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1999
Total Pages: 116
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 10 MB

Page 26

૨
પ્રબુદ્ધજીવન
ઉત્તરોત્તર વધારો થતો ગયો અને હાલ ૧૮૫ એકર જેટલી અત્યંત વિશાળ જગ્યા આ હોસ્પિટલ ધરાવે છે.
આ હોસ્પિટલનો શિલાન્યાસવિધિ આઝાદી પૂર્વે ૧૨મી એપ્રિલ ૧૯૪૫ના શુભ દિવસે થયો હતો. એના બાંધકામને ચાર વર્ષ લાગ્યાં. આ બાંધકામ માટે ટી.બી.ની હોસ્પિટલના તે સમયના નિષ્ણાત ડૉ. બેન્જામિનની સલાહ લેવામાં આવી હતી. બાંધકામ પૂર્ણ થતાં ૧૩મી એપ્રિલ ૧૯૪૯માં એની ઉદ્ઘાટનવિધિ તે સમયના સૌરાષ્ટ્ર રાજ્યના રાજપ્રમુખ નવાગામના શ્રી જામસાહેબના વરદ્ હસ્તે થઇ હતી. જામસાહેબે જીથરીની આ જગ્યાને ‘અમરગઢ’ નામ અપાય એવું સૂચન પોતાના વક્તવ્યમાં કર્યું હતું. તે સમયે ફક્ત ૪૮ પથારીથી આ હોસ્પિટલની શરૂઆત કરવામાં આવી, પરંતુ એની ઉપયોગિતા અને લોકપ્રિયતાને કારણે દર્દીઓનો ધસારો વધતો જ ગયો અને એમ કરતાં ઉત્તરોત્તર નવાં બાંધકામ થતાં ગયાં અને પથારીઓની સંખ્યા વધતી ગઇ અને તે જંબો જેટલી એટલે કે ૭૪૭ સુધી પહોંચી ગઇ છે. પરંતુ વિશેષ આનંદની વાત તો એ છે આ પથારીઓમાંથી ૬૨૮ જેટલી પથારીઓ જનરલ વોર્ડમાં છે, જેમાં નેવુંથી વધુ ટકા દર્દીઓને વિનામૂલ્યે, રક્તદાન અને ઓપરેશન સહિત સારવાર અપાય છે. સામાજિક દૃષ્ટિએ સંસ્થાનું આ યોગદાન ઘણું જ મોટું છે. એ માટે સંસ્થાનાં સ્થાપકો, ટ્રસ્ટીઓ અને વહીવટકર્તાઓ ખરેખર
ધન્યવાદને પાત્ર છે.
જે દર્દીઓને કંઇક પરવડે એવું હોય અને સારવાર લાંબા સમયની હોવાથી જેઓ પોતાના પરિવાર સાથે રહેવા ઇચ્છતા હોય તેઓને માટે જુદી જુદી કક્ષાના એવા ૧૧૯ કોટેજ બાંધવામાં આવ્યા છે. ગુજરાત, રાજસ્થાન, મહારાષ્ટ્ર અને અન્ય રાજ્યોમાંથી દર્દીઓની અવરજવર સતત રહે છે કે જેથી દર્દીઓથી હોસ્પિટલ કાયમ ભરેલી રહે છે.
હોસ્પિટલમાં ઓપરેશન થિયેટર, પેથોલોજિકલ લેબોરેટરી, કલ્ચર લેબોરેટરી, એક્સ-રે વિભાગ, વગેરેની અદ્યતન સગવડો છે. ઓપરેશન થિયેટરમાં છાતીના તમામ પ્રકારના ઓપરેશનની સગવડ છે અને એ માટે નિષ્ણાત દાકતરો છે. એના પેથોલોજિકલ વિભાગમાં ઓટો એનાલાઇઝર, ઇનોકયુલેશન હૂડ વગેરેની સગવડ છે. લોહી, બળગમ (બળખો-ગળફો), મળમૂત્ર વગેરેના નમૂનાઓની તપાસ થાય છે. દ૨ વર્ષે સરેરાશ ત્રણ લાખ જેટલા જુદા જુદા નમૂનાઓની તપાસ આ પેથોલોજિકલ લેબોરેટરીમાં થાય છે. લેબોરેટરીમાં સાથે સાથે સંશોધનકાર્ય પણ થાય છે અને તબીબી વિદ્યાર્થીઓને તાલીમ પણ અપાય છે.
હોસ્પિટલમાં રિસર્ચ સેન્ટરની સ્થાપના પછી ક્ષયરોગના આ વિષયમાં તબીબી અભ્યાસ ક્રમ ઇન્ડિયન કાઉન્સિલના માર્ગદર્શન હેઠળ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે અને ભાવનગર યુનિવર્સિટીએ ડિપ્લોમા કોર્સ તરીકે એને માન્યતા આપેલી છે. અનેક વિદ્યાર્થીઓએ આ ડિપ્લોમા પાસ કર્યો છે, અને તેઓ પોતાના વ્યવસાયમાં સ્થિર થયા છે. આ રીતે તબીબી શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે પણ આ હોસ્પિટલે સારું યોગદાન આપ્યું છે. શોધછાત્રો પ્રતિ વર્ષ જે શોધનબંધો તૈયાર કરે છે એવા કેટલાક શોધલેખો એ વિષયના આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલનોમાં પણ રજૂ થયા છે.
ટી.બી. હોસ્પિટલમાં આધુનિક સાધનો સહિત કલ્ચર લેબોરેટરી ગુજરાતમાં આવી ફક્ત આ એક જ છે. એમાં બળગમનું કલ્ચર કરીને સેન્સિટિવિટી ટેસ્ટ કરવામાં આવે છે અને એને આધારે દર્દીઓને સારવાર આપવામાં આવે છે. સંસ્થા પાસે અદ્યતન એક્સ-રે મશીન છે અને દર વર્ષે સરેરાશ સાઠ હજાર જેટલા એક્સ-રે લેવાય છે.
સંસ્થામાં આઉટડોર પેશન્ટ વિભાગમાં બહારથી તપાસ માટે આવતા દર્દીઓને કશી ફી લીધા વગર તપાસવામાં આવે છે. દર વર્ષે સરેરાશ પચાસ હજાર દર્દીઓને તપાસવામાં આવે છે.
તા. ૧૬-૫-૯૯
આ આંકડાઓ પરથી ખ્યાલ આવશે કે સૌરાષ્ટ્ર-ગુજરાતમાં ક્ષયરોગનું પ્રમાણ કેટલું બધું છે. આવનાર દર્દીઓ મુખ્યત્વે ગરીબ કે સામાન્ય વર્ગના હોય છે. પોષણનો અભાવ, ચેપ લાગવો, તમાકુ, બીડી, પાનમસાલા વગેરેનાં વ્યસનોને લીધે ગુજરાતમાં આ સંખ્યા ઘણી મોટી રહે છે. ગુજરાત, સૌરાષ્ટ્રમાં અન્યત્ર પણ ક્ષયરોગની જુદી હોસ્પિટલો છે અને બીજી જનરલ હોસ્પિટલોમાં ક્ષયરોગના દર્દીઓને સારવાર અપાય છે. એ દૃષ્ટિએ ગુજરાત સરકારે આ બાબતમાં વિશેષ જાગૃત થવાની જરૂર છે અને સામાજિક સંસ્થાઓએ પણ ક્ષયવિરોધી અભિયાનો ચાલુ કરવાની આવશ્યકતા છે. કેટલાંક અભિયાન જરૂ૨ ચાલે છે અને એનું પરિણામ સારું આવે છે, તો પણ આ દિશામાં હજુ વધુ કરવાનું બાકી રહે છે.
હોસ્પિટલે પોતાની સ્થાપનાના પચીસેક વર્ષ પછી પોતાના
અનુભવોને આધારે પ્રવૃત્તિઓનો વ્યાપ વધાર્યો છે. ગામડાના અનેક દર્દીઓ પાસે હોસ્પિટલ સુધી પહોંચવાના પણ પૈસા ન હોવાને કારણે અથવા પરિવારમાં કોઇ દેખરેખ રાખનાર ન હોવાને લીધે કશી દવા કે જઈને તેમના દર્દનું નિદાન કરવું જોઇએ. એ માટે સંસ્થાએ એક સારવાર વગર જ જીવન પૂરું કરતા હોય છે. આ સંજોગોમાં તેમની પાસે મોબાઇલ વાન, એક્સ-રે મશીન સાથે ગામડાંઓમાં ફેરવવાનું ચાલુ કર્યું અને જે દર્દીઓની તબિયત નાજુક હોય તેઓને હોસ્પિટલમાં લઇ આવીને સારવાર આપવાનું શરૂ કર્યું. તદુપરાંત ગામડાંઓમાં ક્ષયરોગ નિદાન કેમ્પોનું આયોજન પણ સંસ્થા તરફથી ચાલુ થયું છે અને અત્યાર સુધીમાં ગુજરાત, મહારાષ્ટ્ર અને રાજસ્થાનમાં લગભગ ૬૦૦ જેટલા નિદાન કેમ્પો યોજવામાં આવ્ય છે અને આ પ્રવૃત્તિ સતત ચાલતી રહી છે.
ક્ષયરોગ એક એવો રોગ છે કે જો ધ્યાન ન રાખવામાં ન આવે તો ફરી ઊથલો મારે. આ માટે ઘરે ગયેલ દર્દીને દવાઓ આપીને સા૨વા૨ ચાલુ રાખવાનું સમજાવવું પડે છે. સંસ્થા તરફથી આ રીતે પ્રતિવર્ષ સેંકડો દર્દીઓને ઘેર બેઠાં સારવાર અપાય છે. આ રીતે ૧૯૭૯માં આ યોજના શરૂ થઇ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં કુલ સિત્તેર લાખ રૂપિયાની દવાઓ દર્દીઓને મફત આપવામાં આવી છે.
આ ટી.બી. હોસ્પિટલનું એ સદ્ભાગ્ય રહ્યું છે કે એના આરંભકાળથી ગુજરાત રાજ્યના ઘણાખરા મુખ્યમંત્રીઓએ પોતાના શાસનકાળ દરમિયાન એની મુલાકાત લીધી છે. આરોગ્યમંત્રીઓએ પણ મુલાકાત લઇ એના કાર્યમાં રસ દાખવ્યો છે. રવિશંકર મહારાજ, દરબાર ગોપાળદાસ, ઢેબરભાઇ, રમણલાલ વસંતલાલ દેસાઇ, મોરારજી દેસાઇ, કવિ દુલા કાગ, એચ. એમ. પટેલ, વૈકુંઠભાઇ મહેતા, ચીમનલાલ ચકુભાઇ શાહ, ડૉ. કરણસિંઘ, પૂ. યશોદેવસૂરિ, કૃષ્ણશંકર શાસ્ત્રી, પ્રમુખસ્વામી મહારાજ, સ્વામી માધવપ્રિયદાસ, મોરારી બાપુ, શ્રી દીપચંદ ગાર્ડી, શ્રી મફતલાલ મહેતા વગેરે અનેક મહાનુભાવોએ સંસ્થાની મુલાકાત લઇ પોતાનો ઉત્સાહભર્યો પ્રેરક પ્રતિભાવ વ્યક્ત કર્યો
છે.
ટ્રસ્ટીઓની દેખરેખ, વહીવટકર્તાઓની અને દાક્તરોની ચીવટ, પ્રેમ, ઉત્સાહ, સહકાર, સેવા, દર્દીઓ પ્રત્યે સ્ટાફનો વિનયી, માયાળુ વર્તાવ ઇત્યાદિને લીધે સંસ્થાએ પચાસ વર્ષમાં સારી સુવાસ પ્રસરાવી છે અને એકધારી સારી પ્રગતિ સાધીને એક હોસ્પિટલ તરીકે મોટું નામ કાઢ્યું છે.
સમૃદ્ધ દેશોમાં ક્ષયરોગ લગભગ નિર્મૂળ જેવો છે, પરંતુ એશિયા “આફ્રિકાના ગીચ વસ્તીવાળા ગરીબ પ્રદેશોમાં પૂરતા પોષણના અભાવે, અજ્ઞાનને કારણે તમાકુ અને પાનમસાલાનાં વ્યસનોને લીધે તથા નજક નજીક રહેવાને લીધે ચેપને કારણે આ રોગનું પ્રમાણ ઘણું છે. એમાં પણ ભારતમાં એકંદરે ક્ષયરોગના દર્દીઓની સંખ્યા વધુ છે. આધુનિક સારવારને કારણે રાજરોગ ગણાતો આ રોગ હવે જીવલેણ
રહ્યો નથી. તો પણ ખર્ચાળ તો જરૂર છે.