Prabuddha Jivan 1999 Year 10 Ank 01 to 12 - Ank 07 is not available

SR No.: 525984
Original Sutra Author: N/A
Author: Ramanlal C Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1999
Total Pages: 116
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 10 MB

Page 95

પ્રબુદ્ધજીવન
તા. ૧૬-૧૨-૯૯
ક્ષપકશ્રેણિ માંડી શકે જ નહીં. કેવું છે કર્મનું પ્રાબલ્ય 1 મિથ્યાદષ્ટિ આત્મા સમ્યકત્વ પામ્યા વિના ક્ષપકશ્રેણિ માંડી શકતો જ નથી.
પરિત્તસંસારી તે જ થઈ શકે છે કે જેઓ અમલા-અસંકલિષ્ટ હોય, નવસ્મરણના કલ્યાણમંદિર સ્મરણના છેલ્લા પદમાં પણ લખ્યું છે કે તે વિગલિતમલ નિચયા અચિરાન્બોક્ષ પ્રપદ્યન્તે' કર્મની લઘુતા માટે વંદિત્તા સુત્રમાં ૩૬મી ગાથામાં આવે છે કે :
સમ્મદિઠ્ઠી જીવો જઇવિહુ પાવંસમાચરે કિંચિત્ અપ્પોસિ હોઇ બંઘો જેણન નિર્દ્રધર્સ કુણઇ સમ્યગ્દષ્ટિ જીવ જો નાનું સરખું પણ પાપ કરે તો તે નિર્દયતાપૂર્વક, કઠોરતાથી, સખતાઇથી કરતો ન હોવાથી તેનું બંધન અલ્પ હોય છે. કર્મલાઘવ કેવી રીતે નિષ્પન્ન થઇ શકે તે અહીં સૂચવ્યું છે. દાંત કચકચાવીને કર્મોપાર્જન ન કર્યું હોય તો તેનું ફળ સ્વલ્પ મળે છે. અજિતશાન્તિસ્મરણની ૩૫મી ગાથામાં ‘વવગયકમ્મરયમલ ગઇ ગયું સાસયં વિઉલં' લઘુકર્મી થવા માટે કર્મના મલ અને રજ એટલે કે નિકાચિત કર્મો તે મલ અને અનિકાચિત કર્મો તે રજ: અથવા બદ્ધ અને નિધત્ત કર્મો રહિત થવું જોઇએ. કર્મનની લઘુતા માટે ભાવ આવશ્યક છે. કલ્યાણમંદિર સ્મરણની ૩૮મી ગાથા કહે
છે કે
ક્રિયાઃ પ્રતિફલત્તિ ન ભાવશૂન્યાઃ
ભાવવિહીન ક્રિયાઓ ફલદાયી નથી બનતી. તેથી શુભ, શુભતર, શુભતમ ભાવથી અણુ જેટલું સુકૃત મેરૂ જેટલું બને છે અને અશુભ ભાવ તીવ્ર, તીવ્રતર, તીવ્રતમ હોવાથી અણુ જેટલું દુષ્કૃત મેરૂ જેટલું ફળદાયી નિષ્પન્નન થઇ શકે છે. તેથી યથાપ્રવૃત્તિકરણ, શુદ્ધયથાપ્રવૃત્તિકરણ, અપૂર્વકરણ, અનિવૃત્તિકરણ, સલ્પકત્વાદિ મેળવવા માટે સુયોગ્ય, દીર્ઘ, સતત, એકસરખો પુરષાર્થ કરવો જેથી તીવ્ર, તીવ્રતર, તીવ્રતમ શુભભાવાધિકય જળવાઇ રહે અને તીવ્ર, તીવ્રતર,તીવ્રતર અશુભધ્યાન, દુર્ધ્યાન દૂર ને દૂર હડસેલી મોક્ષલક્ષ્મી વરવા તૈયાર થવાય.
અતિદુર્લભ સમસ્ત માનવકાળ ધર્મારાધનાનો મહા કિમતી કાળ
છે. તે લેશ પણ વેડફી નાંખવો ન જોઇએ.
કે
બાહ્ય કાયિક, વાચિક કે માનસિક પુરુષાર્થ હોય તે સર્વે માટે ધર્મારાધના માટે જ કરવો છે. એટલે કે દરેકે દરેક વિચાર, વચન કાય-ગાત્રોનો વર્તાવ ધર્મારાધના માટે જ રાખવો છે. આ ભાર મન પર રખાતો નથી તેથી ધર્મક્રિયા કે ધર્મારાધના ચાલતી હોય એ વખતે સાંસારિક જંજાળોમાં તો પાપ પુરુષાર્થની લોથ ચાલુ જ છે. જયારે અથાગ પુણ્યોદયે ધર્મક્રિયા, ધર્મારાધના મળી તો ત્યાં એ ચાલતી હોય ત્યારે પણ ફજુલ વિચારો પાપપુરુષાર્થના જ ચાલતા હોય તો પછી કર્મલાધવ કેવી રીતે પ્રાપ્ત થઇ શકે ?
યથાપ્રવૃત્તિકરણ, શુદ્ધયથાપ્રવૃત્તિકરણથી આગળ વધતાં સમ્યકત્વ પામનારે ધર્મયૌવનકાળમાં પ્રવેશ કર્યો છે તેથી કર્મલાધવ માટે ધર્મસંન્યાસ સં-ન્યાસ, યોગસંન્યાસ કરવો હિતાવહ છે. (આ બંને જૈન પારિભાષિક શબ્દો છે.)
કર્મલાધવતા માટે ફરી શ્રુતકેવલી શ્રી ભદ્રબાહુસ્વામીને યાદ કરીએ. તેઓએ ફરમાવ્યું છે ઃ
સંસારસાગરાઓ ઉમ્બુઠો મા પુણો નિબુřિા | ચરણકરમવિપાહીણો બુઢ્ઢઇ સુબહુપિ જાણતો ॥
કર્મલાઘવ માટે ધર્મલેશ્યા વધારી પુણ્યાનુબંપુણ્ય શુભાશયથી મેળવવું જોઇએ. તે માટે (૧) પાપનો પ્રબળ–તીવ્ર સંતાપ, (૨) બહુ ગદ્ગદ દિલે ધર્મસાધના, (૩) ધર્મસાધનામાં તદ્દન નિરાશંસભાવ, (૪) અપૂર્વ હર્ષોલ્લાસ અને (૫) રોમાંચ. એના પુષ્ટિકરણ માટે કલ્યાણમંદિર સ્તોત્રનો ૩૪મો અને ૪૩મો શ્લોક જોઇએ.
ધન્યાસ્ત એવ ભુવનાધિપ ! યે ત્રિસન્ધામારાઘયન્તિ વિધિવાદ્ વિધુતાન્યકૃત્યા । ભકત્યોલ્લસત્પુલકપક્ષ્મલ દેશદેશા પાદદ્વયં તવ વિભો ભુવિજન્મભાજ : I સાન્નોલ્લસત્પુલકકંચિતાગ ભાગા : વ્રુધ્રુિધ્ધનિર્મલમુખાંબુજબદ્દલક્ષો : I
આ ત્યારે જ શક્ય બને કે જ્યારે તદ્ગચિત્ત, તક્ષેશ્યા, તન્મયતા, તદ્રુપતા સહિત ક્રિયા કે ધાર્મિક અનુષ્ઠાનો કરતા હોવા જોઇએ. આ ક્યારે બની શકે ? જેમ એક ભૂખ્યા ભિખારીને અચાનક રત્નનો ચરૂ મળી જાય અને તે ત્યારે આનંદની પરાકાષ્ઠા અનુભવે તેવી રીતે અનુષ્ઠાનાદિમાં પરાકાષ્ઠા આવવી જોઇએ.
ભયંકર તીવ્ર પાપ કરનારાઓએ જેમ પાપ કરવામાં પાછું વાળી જોયું નથી, તેમ આવી પરિસ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી ધર્મ કરવામાં પણ પાછું વળી જોયું નથી ત્યારે તેઓએ તેજ જન્મમાં મોક્ષપુરી પહોંચી શક્યા છે. આ ૨હી તેવી વ્યક્તિઓઃ-વંકચૂલ, દઢ-પ્રહારી, અંગુલિમાલ, શિવકુમાર, સુવ્રતમુનિ, ચિલાતીપુત્ર, વગેરે તથા પાછા ફરી પશ્ચાત્તાપના અગ્નિથી શેકાઇને શુદ્ધ થઇ નીકળેલા મહાનુભાવો જેવાં કે ચંદનબાળા, મૃગાવતી, નાગકેતૂ, અરણિકમુનિ, આષાઢાચાર્ય, ઇલાચીપુત્ર, શ્રેણિકના પુત્ર નંદિષણ, નાસ્તિક અસંતમ, પુંડરિકે એકજ દિવસની દીક્ષા લીધા પછી આત્મકલ્યાણ સાધ્યું. પ્રદેશી રાજા, રાજા કુમારપાળ, મેઘકુમાર, સ્થૂલિભદ્ર, વૈયાવચ્ચી નંદિષેણ પરિવર્તન કરી ઉપર આવી ગયા. કષાયોથી અભિભૂત ન થનારા બંદકમુનિ, સુદર્શન શેઠ, સુલસા, જેવા ઘણાંને ગણાવી શકાય. ઉપર જણાવેલાં મહાપુરુષો તથા સન્નારીના જીવનમાં જે જાતનું પરિવર્તન આવ્યું તથા દઢતાપૂર્વક તન્મયતા તથા તદ્રુપતાથી જેમ સાધના કરી તે દ્વારા તેઓએ પુણ્યાનુબંધી પુણ્ય પ્રાપ્ત કરી કર્મલાધવમય જીવન જીવી જાણ્યું. ટુંકમાં પાપ કરવામાં જેમ અહોભાવ તથા પાછું વળી જોયું નથી તેમ ધર્મ કરવામાં અહોભાવ તથા પાછું વળી ન જોવાય તો પુણ્યાનુબંધી પુણ્ય મેળવી કર્મ-લાધવ બની જીવનસાફલ્ય થઇ શકે. હવે ઉપરના લખાણના સાર સંક્ષેપમાં આમ કહી શકાય. કર્મલાઘવ માટે પુણ્યાનુબંધી પુણ્ય મેળવવા આટલું આવશ્યક છે : -(૧) ધર્મહીન પૂર્વજીવનની ધર્મહીન પાપી દશા તથા પાપો પ્રત્યે તીવ્ર સંતાપ અને પશ્ચાતાપ, (૨) અનુષ્ઠાનાદિ અર્થે અત્યંત અહોભાવ, ગદ્ગદ્ભાવ, રોમાંચ, હર્ષાશ્રુ, (૩) સાધનામાં તન્મયતા, તદ્રુપતા, તક્ષેશ્યા, (૪) સાધનામાં શુદ્ધ નીતરતો નિરાશંસભાવ, નીરિહપણું, (૫) જેટલા જોસથી પાપાચરણો કર્યા તેટલા કે તેથી વધુ જોસ અને ખંતથી સાધના, (૬) ધર્મલેશ્યાની નિરંતર સતત વૃદ્ધિ, (૭) આહારદિ દશ પાપસંજ્ઞા જેવી કે ચાર કષાયો, ભય, નિદ્રા, વિષયસંજ્ઞા, પરિગ્રહ સંજ્ઞા, આલસ્યાદિનો ત્યાગ કરવાથી કર્મલાધવ અને તેના ફલ સ્વરૂપઃ
સંસાર સાગરાઓ ઉબ્લ્યુડો મા પુણો નિવ્રુદિજજા | ચરણકરણ વિપ્પહીણો બુઇ સુબહુપુજાણંતો II
+++
સંઘ સમાચાર
♦ સંઘના ઉપક્રમે અમરગઢ (થરી)ની હોસ્પિટલની મુલાકાતનો કાર્યક્રમ જે ૯મી જાન્યુઆરીના રોજ રાખ્યો હતો તે હવે ગુરુવાર, તા. ૨૦મી જાન્યુઆરીએ સાંજે ૪-૩૦ વાગે રાખવામાં આવ્યો છે તેની નોંધ લેવા વિનંતી.
૦ સંઘની વાર્ષિક સામાન્ય સભા બુધવાર તા. ૫મી જાન્યુઆરી ૨૦૦૦ ના રોજ સાંજે ૬-00 વાગે સંઘના કાર્યાલયમાં યોજવામાં આવી છે.
D મંત્રીઓ