________________
૦ વર્ષ: (૫૦) + ૧૦૦ અંક: ૪૦
તા. ૧૬-૪-૯૯
Licence to post without prepayment No. 37 Regd. No. MH / MBI-South / 54 / 99
૦૦૦ શ્રી મુંબઈ જૈન યુવક સંઘનું માસિક મુખપત્ર૦૦૦
UG
06
૦૦૦ પ્રબુદ્ધ જીવન પાક્ષિક ૧૯૩૯થી ૧૯૮૯ ૫૦ વર્ષ ૦૦૦ વાર્ષિક લવાજમ રૂ. ૮૦૦૦૦
તંત્રી : રમણલાલ ચી. શાહ
જૈન ધર્મ વૈશ્વિક સ્તરે જૈન ધર્મની ભૌગોલિક સીમાઓ ઉત્તરોત્તર વિસ્તરતી અને શ્રી રતિલાલ ચંદરયા સિંગાપુરથી ઇગ્લેંડમાં આવીને વસ્યા અને વિકસતી જાય છે. એશિયા, આફ્રિકા, યુરોપ અને અમેરિકાના દેશોમાં એમણે એ સંસ્થાની સ્થાપનાના કાર્યમાં સક્રિય રસ લીધો, આર્થિક જાતે ફરીએ તો ખ્યાલ આવે કે “અહો, જૈનો ક્યાં ક્યાં જઇને વસ્યાં ભંડોળની જવાબદારી લીધી અને એમ કરતાં બીજા મિત્રો અને છે !” જૈનોની વૈશ્યવૃત્તિ એમને વખતોવખત સ્થળાંતર કરાવતી રહે કાર્યકરોનો સુંદર સહકાર મળતાં ઇન્સ્ટિટ્યૂટની સ્થાપના કરી. લંડનમાં છે. બીજી બાજુ એમનામાં રહેલા ધર્મસંસ્કારે એમને પોતાનું અનોખું સ્થપાયેલી ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ જૈનોલોજી નામની આ સંસ્થા છેલ્લા વ્યક્તિત્વ જાળવી રાખવામાં સહાય કર્યા કરી છે. વિદેશોમાં વસતા લગભગ બે દાયકાથી જૈન ધર્મના પ્રચાર અને પ્રસાર માટે જૈનો બહુધા સાધનસંપન્ન હોવાથી છેલ્લા ત્રણ-ચાર દાયકાથી તેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે મહત્ત્વનું કાર્ય કરી રહી છે. “જૈન ડેકલેરેશન પોતાના ધર્મસંસ્કારની જાળવણી માટે વધુ સક્રિયપણે જાગૃત બન્યા ઓન નેચર', “તત્ત્વાર્થસૂત્ર'નો અંગ્રેજી અનુવાદ, શિકાગોની વિશ્વધર્મ છે. વિદેશમાં રહેવાથી ધર્મસંસ્કારો ભુંસાઈ જાય છે એ ખ્યાલ હવે પરિષદના શતાબ્દી મહોત્સવમાં ભાગ લેવો, તથા સ્વ. વીરચંદ કાલગ્રસ્ત બની ગયો છે.
રાઘવજી ગાંધીના પુસ્તકોનું પ્રકાશન કરવું, વેટિકનમાં નામદાર પોપની કેટલાક સમય પહેલાં રાજકોટમાં લંડનના ઇટ્યુિટ ઓફ મુલાકાત લઈ એમને તથા એમના સમુદાયના સભ્યોને જૈન ધર્મથી જૈનોલોજી અને રાજકોટની જૈન એકેડેમીના સંયુક્ત ઉપક્રમે મુ. શ્રી પરિચિત કરવા અને એમની સાથે ધર્મચર્ચા કરવી, લંડનના વિક્ટોરિયો રતિલાલ ચંદરયાના પ્રમુખસ્થાને એક કાર્યક્રમ યોજવામાં આવ્યો મ્યુઝિયમે પ્રાચીન જૈન શિલ્પાદિ પરંપરાની કલાકૃતિઓ વિશે યોજેલા હતો, જેમાં બ્રિટન ખાતેના ભૂતપૂર્વ હાઈ કમિશ્નર, જૈન ધર્મના પ્રદર્શનમાં સહયોગ આપવો, જૈન હસ્તપ્રતોનાં સૂચિપત્રો તૈયાર નામાંકિત વિદ્વાન, પ્રખર ધારાશાસ્ત્રી અને હાલ રાજ્યસભાના સભ્ય કરાવવાં, વિદ્વાનોને સંશોધન માટે શિષ્યવૃત્તિઓ આપવી ઇત્યાદિ ડૉ. એલ. એમ. સિંઘવીનું “આધુનિક સમાજ અને જૈન જીવનદર્શન' બહુવિધ પ્રકારની યશસ્વી પ્રવૃત્તિઓ ઇન્સ્ટિટયૂટ દ્વારા થઈ છે અને વિશે પ્રવચન રાખવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રસંગે ઇન્ટિટ્યુટ ઓફ તેના અહેવાલો વખતોવખતે પત્ર-પત્રિકાઓમાં પ્રગટ થતા રહ્યા છે. જૈનોલોજીના સંયોજકો શ્રી નેમુભાઇ ચંદરિયા અને ડૉ. કુમારપાળ ઇગ્લેંડ અને ભારતમાં યુનિવર્સિટીઓને આર્થિક સહયોગ આપી દેસાઈ તથા જૈન એકેડેમી(રાજકોટ)ના પ્રમુખ શ્રી પ્રવીણભાઈ જૈન ધર્મના વિષયના અભ્યાસક્રમ માટે આયોજન કરવામાં ઈગ્લેંડ પંજાણીના નિમંત્રણથી મને અને મારાં પત્નીને ત્યાં ઉપસ્થિત રહેવાનો અને ભારતની જૈન એકેડેમી દ્વારા ડૉ. નટુભાઇ શાહ, શ્રી સી. એન. અવસર સાંપડ્યો હતો.
સંઘવી વગેરેએ છેલ્લા એક દાયકામાં સંગીન કાર્ય કર્યું છે. - ડૉ. એલ. એમ. સિંઘવીએ પોતાના વક્તવ્યમાં ભારતમાં અને આમ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને અકેડેમીના સંયુક્ત સહકારથી દેશઆંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે જૈન સમાજજીવન અને તત્ત્વવિચારણા વિશેના વિટા
રીના વિદેશમાં જૈન ધર્મના અભ્યાસ માટે મહત્ત્વનું કાર્ય થઈ રહ્યું છે.
હૈ , કેટલાક મુદ્દાઓની સરસ છણાવટ કરી હતી.
અમેરિકામાં JAINA દ્વારા પણ સારું કામ ચાલી રહ્યું છે અને હવે આ પ્રસંગે ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ જૈનોલોજીના ચેરમેન મુ. શ્રી
તેના તરફથી જૈન એન્સાઈક્લોપીડિયાનું મોટું કામ ઉપાડવામાં આવ્યું રતિલાલ ચંદરયાએ પોતાના વક્તવ્યમાં ૧૯૭૭માં મેં લંડનમાં ' ઇન્સ્ટિટ્યૂટનું બીજ વાવેલું એ વાતનો સાભાર નિર્દેશ કર્યો એ મારે માટે હર્ષની વાત હતી. એમના વડીલ બંધુ સ્વર્ગસ્થ મ. શ્રી દેવચંદભાઈ અહિંસા, અપરિગ્રહ, અનેકાન્ત ઇત્યાદિના સર્વસ્વીકાર્ય તત્ત્વોને ચંદરયાએ મને અને મારાં પત્ની તારાબહેનને જૈન ધર્મ વિશે ઇગ્લેંડમાં કારણે વૈશ્વિક ધર્મ બનવાની ક્ષમતા ધરાવનાર જૈન ધર્મનો વૈશ્વિક પ્રવચનો આપવા માટે ૧૯૭૭માં નિમંત્રણ આપેલું. છ અઠવાડિયાંના સ્તરે હવે ઠીક ઠીક પ્રચાર થઈ રહ્યો છે. સહકાર, સંવાદિતા, અમારા કાર્યક્રમ દરમિયાન મુ. શ્રી દેવચંદભાઈ અને શ્રી કપુરભાઇ સહિષ્ણુતા, સંયમ અને શાન્તિમાં માનનાર જૈન ધર્મ સૌ કોઈને ચંદરયા સાથે ચર્ચા-વિચારણા કરતાં જૈન ધર્મના વ્યવસ્થિત પ્રચાર વહાલો લાગે એવો છે. માટે એક સંસ્થાની સ્થાપનાની આવશ્યકતા સમજાઇ હતી. એ અંગે ઇગ્લેંડમાં હાલ જૈનોની જે વસતિ છે એમાંની મુખ્ય આફ્રિકાના સવિગત વિચારણા કરીને મેં એ માટે બંધારણ ઘડી આપ્યું હતું. પરંતુ યુગાન્ડા, કેનિયા અને ટાન્ઝાનિયાથી આવેલી છે. એમનાં સંતાનોની દુર્ભાગ્યે બીજું વર્ષ આવે તે પહેલાં દેવચંદભાઈનું અકાળ અવસાન નવી સુશિક્ષિત પેઢી પણ તૈયાર થઈ ગઈ છે. અમેરિકામાં બીજા થયું અને એ વાત ત્યાં અટકી પડી. પરંતુ ત્યારપછી કેટલેક વર્ષે મુ. વિશ્વયુદ્ધ પછી અભ્યાસાર્થે ગયેલા અને પછી ત્યાં સ્થિર થઇ ગયેલા