Prabuddha Jivan 1999 Year 10 Ank 01 to 12 - Ank 07 is not available

SR No.: 525984
Original Sutra Author: N/A
Author: Ramanlal C Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh
Publication Year: 1999
Total Pages: 116
Language: Gujarati
Classification: Magazine, India_Prabuddha Jivan, & India
File Size: 10 MB

Page 109

તા. ૧૬-૧૨-૯૯
આચાર્યપદ ગ્રહણ કરતી વખતે મહાપ્રજ્ઞજીએ કહ્યું હતું કે ‘સમર્પણ, કૃતજ્ઞતા, સહિષ્ણુતા અને સંતુલનને મારા જીવનનો આધાર બનાવી હું અનુશાસિત, વ્યવસ્થિત અને મર્યાદિત ધર્મસંઘનો યોગક્ષેમ કરીશ, મારી ભાવના છે કે
(૧) હું શૈક્ષને શ્રમણ બનાવી શકું. (૨) હું શ્રમણને નિર્પ્રન્થ બનાવી શકું. (૩) હું નિર્રન્થને અર્હન્તની ભૂમિકા પર આરોહણ કરતા જોઇ
શકું.'
પ્રબુદ્ધજીવન
બધાના યોગક્ષેમ અને સર્વજનકલ્યાણની ભાવના એજ કરી શકે જેનામાં યુગપ્રધાન બનવાની ક્ષમતા હોય.
આવા અધ્યાત્મયોગી, વયોવૃદ્ધ અને જ્ઞાનવૃદ્ધ આચાર્ય મહાપ્રજ્ઞ કોઇ વ્યક્તિ નથી, વિચાર છે, એવો વિચાર છે કે જે ક્ષેત્ર અને કાળની સીમાઓમાં ક્યારેય બંધાતો નથી. એ જ્ઞાનના જળાશય નથી, સ્રોત છે, એમાં ઊંડાણ છે. જળાશયમાં દરેક વખતે સ્વચ્છ પાણીની પ્રાપ્તિ શક્ય નથી હોતી. એ શક્તિ તો ગહન સ્રોતમાં જ હોય છે. આચાર્ય મહાપ્રશ એક એવા સ્રોત છે જે અસંખ્ય લોકોની તરસ ઉત્પન્ન પણ કરે છે અને બુઝાવે પણ છે. પ્રસિદ્ધ સાહિત્યકાર જૈનેન્દ્રકુમારે એમને એક ‘અનૂઠા અનાગ્રહી ચિંતક' તરીકે બિરદાવ્યા છે. ગુજરાતી જૈન અગ્રણી ડૉ. કુમારપાળ દેસાઇ એમને ‘જ્ઞાન-દર્શન-ચારિત્રના ત્રિવેણી સંગમ' માને છે. અને
કહે છે કે ‘મહાપ્રશ એક એવા મહાન યોગી છે જે પોતાના કર્મથી મહાન બન્યા છે. એમની પ્રત્યેક પ્રવૃત્તિમાં એમના કાર્યની મહાનતા બોલતી હોય છે. મેં એમને નિકટથી જોયા છે. એમાં પણ સાહિત્યિક નિકટતા અધિક છે. મને લાગે છે કે એમની વાણી બોલતી વાણી છે. એમના સાહિત્યમાં દર્શનનું ઊંડાણ અને ભાવોનું ગાંભીર્ય છે. એમના સાહિત્યમાં બધી જગાએ સ્યાદ્વાદનું દર્શન થાય છે. મહાપ્રશજી એમની પ્રશાની સાધનામાં સતત જાગૃત રહીને આપણી પ્રજ્ઞાને જાગૃત કરે એજ મારી કામના છે.’ જાણીતા ચિંતક શ્રી ગુણવંત શાહ એમના ચિંતનને વૈશ્વિક અને અર્થઘટનને મૌલિક, માર્મિક અને
માંગલિક ગણાવે છે.
એકવાર ગુરુદેવ તુલસીના સાન્નિધ્યમાં મહાપ્રજ્ઞ તત્ત્વાર્થાધિગમ સૂત્રનું અધ્યાપન કરાવી રહ્યા હતા. અનેક સાધુ-સાધ્વીઓ અને સમણિઓ આનો લાભ લઇ રહ્યા હતા. તત્ત્વાર્થસૂત્રનો અંગ્રેજી અનુવાદ કરનાર જૈન વિદ્વાન ડૉ. નથમલ ટાટિયા પણ રોજ એમાં ભાગ લેતા. એકવાર નયવાદનું પ્રકરણ ચાલી રહ્યું હતું. મહાપ્રશ આ અઘરા વિષયની અનેક સમસ્યાઓનો સરલ ભાષામાં બોધ આપી રહ્યા હતા. ડૉ. ટાટિયાજી એમની પ્રજ્ઞાથી એટલા બધા પ્રભાવિત થઇને કહ્યું-‘મહાપ્રજ્ઞશ્રી, હું તમને જૈન પરંપરાના આચાર્ય સિદ્ધસેન માનું છું.' અને ગુરુદેવ તુલસીને ઉદ્દેશીને કહ્યું ‘ગુરુદેવ | પ્રશાસક બહુ મળશે પણ મહાપ્રજ્ઞ જેવા વિદ્વાન, પ્રજ્ઞાવાન અને વિલક્ષણ બુદ્ધિમાન નહીં મળે.'
આ વાતનો નિષ્કર્ષ એ છે કે મહાપ્રજ્ઞમાં અનેક સંભાવનાઓ જૈન જગતને એમની પાસે બહુ આશા છે-અપેક્ષાઓ છે. જૈન ધર્મમાં વિશ્વધર્મ બનવાની ક્ષમતા છે. આ ધર્મને વર્તમાનયુગની સમસ્યાઓના સમાધાન રૂપે પ્રસ્તુત કરવા મહાપ્રજ્ઞ અથાગ પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે. અહિંસાનું પ્રાયોગિક પ્રશિક્ષણ, અનેકાન્તની વ્યાવહારિક વ્યાખ્યા અને પરિગ્રહના સીમાકરણની જીવનશૈલી માટે તેઓ નિતનવા અનુષ્ઠાનો કરી રહ્યા છે.
૨૩
મહાપ્રશજીના સાન્નિધ્યમાં સાહિત્યકારોની ગોષ્ઠી ચાલતી હતી, જેમાં રાષ્ટ્રકવિ દિનકર, જૈનેન્દ્રકુમાર, ડૉ. વિજયેન્દ્ર સ્નાતક, યશપાલ જૈન, કનૈયાલાલ મિશ્ર ‘પ્રભાકર' વગેરે વિદ્વાનો ઉપસ્થિત હતા. આ વખતે ગહન વિચારનું સંસ્કારી સાહિત્ય આપવા માટે ‘પ્રભાકરજી’ એ મહાપ્રશજીને આધુનિક યુગના વિવેકાનંદ કહ્યા હતા.
ભગવાન મહાવીરની ૨૫૦૦મી નિર્વાણ શતાબ્દીના નિમિત્તે સાહૂ શાંતિપ્રસાદ જૈનના નિવાસસ્થાન પર ગુરુદેવ તુલસી અને
આજે ૮૦ વર્ષની વયે પણ પોતાના નિર્મળ ચારિત્ર્યસાધના સાથે તેઓ અનેક વિવિધ પ્રવૃત્તિઓમાં કાર્યરત છે. જેમકે, એક વિશાળ જૈન સંપ્રદાયના આચાર્ય, વિશ્વનું એકમાત્ર જૈન વિશ્વ વિદ્યાલય જૈન વિશ્વભારતી સંસ્થાન'ના સર્વોચ્ચ માર્ગદર્શક, નૈતિક ચારિત્રના ઘડતર માટેના વિશ્વવ્યાપી અણુવ્રત આંદોલનના અનુશાસ્તા, જૈન આગમ સાહિત્યના સંશોધક-સંપાદક આદિ વિભિન્ન રૂપોમાં એમની પ્રતિભા એક સૂર્યની જેમ પ્રકાશી રહી છે.
એમનામાં અનેક વિશેષતાઓ છે જેમાં સૌથી મોટી છે એમની સંતતા જેમાં સમાયેલા છે—અહિંસા, સત્ય, અભય, અનેકાન્ત, મૈત્રી અને મમત્વમુક્તિ. એ વિશાળ ધર્મસંઘના અનુશાસ્તા છે. પણ એમનું ચિંતન-કર્મ-સંકલ્પ અને સાધના સંપ્રદાયની સીમાથી પ્રતિબદ્ધ નથી. એ ગ્રંથોથી દોરાયેલા નિર્પ્રન્થ ગુરુ છે. એમનામાં બૌદ્ધિકતાની સાથે
વિનમ્રતા અને વિનયશીલતા છે. અધ્યાત્મ યોગી હોવા છતાં
વૈજ્ઞાનિકતાના પક્ષધર છે.
એમના પ્રત્યેક પ્રવચનમાં અને લેખનમાં પવિત્રતા અને નિર્મલતાનો બોધ હોય છે. એ હંમેશા કહે છે-સ્વયં સત્યને શોધો. વૈજ્ઞાનિક પુરુષ આધુનિક યંત્રો દ્વારા સત્ય શોધે છે જ્યારે આવા આધ્યાત્મિક પુરુષ પોતાની અતીન્દ્રિય ચેતના દ્વારા સત્યને શોધે છે. એમના સ્વભાવમાં ચિરકાળ માટે વસંતઋતુ જ રહે છે. એ ઘણીવાર કહે છે કે ‘નિઃશેષ’-કાર્યભારથી મુક્ત-હળવા-બનતા શીખો. માથે નકામો ભાર ન રાખો. એ મહાવીરની આશાની આરાધના કરવામાં માને છે. એમની લોકપ્રિયતાનું એક કારણ છે. એમનું મૌલિક ચિંતન અને એની સુંદર પ્રસ્તુતિ. એમની વાણીમાં જાદૂ છે. અને કંઠમાં વિદ્યાદેવી સરસ્વતી સાક્ષાત્ વિરાજમાન છે. એમનામાં વિચાર અને નિર્વિચાર, ક્રિયા અને અક્રિયા તથા પ્રવૃત્તિ અને નિવૃત્તિનું અદ્ભુત સંતુલન છે.
એમના સંઘમાં એમની આજ્ઞામાં ૭૫૦ સાધુ-સાધ્વીઓ તથા ૧૦૦ સમગ્ર-સમણીઓ સ્વપરનું કલ્યાણ ક૨વા દેશ-વિદેશમાં આંદોલન, પ્રેક્ષાધ્યાનજીવન વિજ્ઞાન દ્વારા અથાગ પ્રયાસ કરી રહ્યા છે. આવા પ્રજ્ઞાપુરુષને સમગ્ર જૈન સમાજે દિલ્હીમાં ‘યુગપ્રધાન’ પદથી અલંકૃત કર્યા છે. આ પ્રસંગે આવા મહાન અધ્યાત્મ યોગીના દીર્ઘ-આયુષ્યની મંગલકામના.
સંઘનાં નવાં પ્રકાશનો
ડૉ. રમણલાલ ચી. શાહ લિખિત (૧) પાસપોર્ટની પાંખે
(૨) પાસપોર્ટની પાંખે-ઉત્તરાલેખન (૩) ગૂર્જર ફાગુસાહિત્ય
(૪) સાંપ્રત સહચિંતન-ભાગ ૧૧
પ્રો. તારાબહેન શાહ લિખિત (૧) આપણા તીર્થંકરો (ત્રીજી આવૃત્તિ) (૨) આર્ય વજ્રસ્વામી
રીતા શું
રૂા. ૧૫૦
રૂા. ૧૫૦
શ. ૧૦૦
રૂા. ૩૦
રૂા. ૧૦૦ રૂા. ૧૦