________________
છૂટતાં પહેલાં અમે તમને ચેતવતા જઈએ છીએ કે, હવે તમે પણ અહીંથી ભાગી છૂટજો. ભૂલેચૂકે હવે આશ્રમમાં પગ મૂકવાની કે કુલપતિના નજરે પણ ચડવાની ભૂલ ન જ કરતા. તમારા જીવન પર તોળાયેલું જોખમ જીવલેણ છે, તમારા પુણે જ અમારી દુબુદ્ધિ ટળી જતાં આ ઘાત તો ટળી ગઈ છે. પણ હવે જો તમે આશ્રમનો પડછાયો પણ લીધો, તો જીવતા નહિ જ રહી શકો. માટે અમારી આ ચેતવણી મુજબ મોતના મુખ સમા આશ્રમમાં પ્રવેશવાની ભૂલ ભૂલેચૂકે પણ ન જ કરતા.
દીવા જેવી સ્પષ્ટ આટલી ચેતવણી આપીને હત્યાના કાવતરાનો ઘટસ્ફોટ કરવાપૂર્વક હત્યારાઓ ભાગી છૂટ્યા. આ સાંભળીને લક્ષ્મણને આજે ધરતીનો આધાર અને આકાશનું છત્ર આ બંને એકીસાથે હટી જતાં પોતે સાવ નોંધારો અને કિંકર્તવ્યમૂઢ બની ગયો હોય, એમ લાગ્યું. આજે આશ્રમથી આવવામાં એ જેમ મોડો પડ્યો હતો, એમ આશ્રમમાં પહોંચવામાં પણ મોડા જ પડાય એમ લાગતું હતું. લક્ષ્મણ નદીકિનારે એક વડલાની છાયામાં ફસડાઈ પડ્યો અને એની મનોસૃષ્ટિમાં સંકલ્પવિકલ્પોનું ઘમસાણ મચી ગયું.
વિચારોનાં વાવાઝોડાંમાં આમથી તેમ ને તેમથી આમ અથડાતાં લક્ષ્મણને એ જ સમજાતું ન હતું કે, મારી કઈ ભૂલના કારણે કુલપતિને આટલી હદ સુધીનું પગલું ભરવાની ફરજ પડી. એમના હૈયામાં તેમજ તમામ સહાધ્યાયીઓના મનમાં જેમ મારું સ્થાન-માન છે, એમ મારા હૈયે પણ આ બધા જ બિરાજમાન છે. પછી કઈ ભૂલ ફૂલ બનીને કુલપતિના કાળજે ભોંકાવા માંડી કે, મારી પર આવી જીવલેણ અકૃપા કરવા એમને લાચાર બનવું પડ્યું! વિચારોનો વેગ ખાળી ન શકતા, લક્ષ્મણ એકદમ શૂન્યમના બનીને પોતાની વૃત્તિ-પ્રવૃત્તિઓની અંધારઘેરી ગેબી ગુફાઓમાં આમતેમ અથડાઈ રહ્યો, ત્યાં જ એક તેજલિસોટો દેખાતાં લક્ષ્મણની નજર એની પર કેન્દ્રિત થવા પામી અને પોતાની એક ભૂલ એણે પકડી પાડી. ગાલ પર ચૂંટી ખણીને એ બોલી ઊઠ્યો : હા, હા.
સંસ્કૃતિની રસધાર ભાગ-૪
