Book Title: Prabuddha Jivan 1979 Year 42 Ank 01 to 16
Author(s): Chimanlal Chakubhai Shah
Publisher: Mumbai Jain Yuvak Sangh

View full book text
Previous | Next

Page 77
________________ તા ૧૬-૮-૭૯ આવ્યા અને સર્વને આશા કરતાં કહ્યું: એ ગુરુ પોતાના શિષ્ય - પરિવારને લઈને એક પહાડ પાસે પ્રબુદ્ધ જીવન સત્યના ત્યાંથી વત્સા ! આ પહાડની ટોચ ઉપર સત્ય છે, જો તમારે સત્ય જોઈતું હોય, તો તમે તમારી શકિતથી આ પહાડ પર ચડી, સત્ય મેળવી લ્યો.! બધો જ શિષ્યો દાંડયા. પહાડ ચઢવા લાગ્યા. પરંતુ પહાડ ચડવાના કોઈ આધાર નહાતા ! બધા જ જેવા ચડતા હતા, તેવા જ પાંછા પડતા હતા! કેટલાક તો વળી, કોઈ પોતાનાંથી આગળ જતે હતા એને પાડીને સત્ય મેળવવા જતા પણ તે ય આખરે ગબડી પડતા હતા ! આ સર્વમાં એક શિષ્ય એવા હતા, જે સ્થિતપ્રજ્ઞ થઈ ઊભા હતો. એ સર્વને ચડતા અને પડતા જોઈ રહ્યો હતો. એ મૌન ઊભા હતા! આખરે સાંજ પડી. સર્વ શિષ્યોમાં કોઈ પહાડ ચડી શકયું નહીં! અને પહાડ ન ચડી શકવું એટલે કોઈ સત્ય પ્રાપ્ત કરી શક્યું નહીં! સાંજ પડી. ગુરુ આવ્યા. બધાં જ શિષ્યો થાકીને લાથપેથ થઈને પડયા હતા. ગુરુ એ સૌની પાસે આવ્યા ને પૂછ્યું: ‘કહે વત્સ, તમારામાંથી કોણ પહાડની ટોચ ઉપર પહોંચ્યું અને સત્ય લઈ આવ્યું !?' “ગુર ુદેવ ! અમે તમારા પાલન કર્યું છે! પણ તમારા નથી કર્યું!” બધાં શિષ્યો ઊંધું ઘાલી નિસ્તે જ ચહેરે ઊભા હતા. એમાં પેલા એક શિષ્ય સ્વસ્થ ને સ્થિતપ્રશ ઊભા હતા. ગુરુને કોઈએ સત્ય લાવ્યાના સમાચાર તે ન જ આપ્યા પણ એક શિષ્ય પેલા પહાડ ન ચડેલા શિષ્યની ફરિયાદ કરતાં કહ્યું: બધાં જ શિષ્યોએ તમારી આજ્ઞાનું આ શિષ્યે તમારી આજ્ઞાનું પાલન ગુરુએ એ શિષ્ય સામે જોયું. ગુરુ ની આંખના ભાવ હતા: “શું આ શિષ્ય કહે છે, તે સત્ય છે? ' પેલા શિષ્યે કહ્યું: “ગુરૂદેવ ! હું એ સર્વે ની આગળ એ સત્યના પહાડની ટોચ સુધી જઇ આવ્યો છું!” અને બધાં જ શિષ્યો બરાડી ઊઠયા : “નહીં ગુરુદેવ! એ જુદું બેલે છે, એણે તમારી આજ્ઞા માની નથી, એને શિક્ષા કરો !” ગુરુદેવે એને પૂછ્યું: “વત્સ! સત્ય કહે, તું આ પહાડ પર ચડયા જ નથી તો પછી. જુઠ્ઠું કેમ બોલે છે?” પેલા શિષ્યો બાલ્યો; “ગુરુદેવ! એ બધાં જ તન એટલે કે શરીરથી પહાડ પર ચડતા હતા, હું મનથી એ પહાડ પર. ચઢયો છું. મારું મન સત્યની ટોચ પર જઈ આવ્યું છે!” ગુરુદેવે બધાં જ શિષ્યા સામે જોયું. કહ્યું: “બાલા, એ કહે છેકે, એ પાંતે મનથી આ પહાડ ચડયા હતા અને તમે સૌ તનથી! તમારામાંથી એકાદ પણ જો મનથી પહાડ ચડયો હોય તે જ કહી શકત કે એ સત્ય બોલે છે, કે અસત્ય.” ગુરુની વાત સાંભળીને બધાં જ શિષ્યો મૌન બની ગયા - કારણ કે સૌ તનથી ચડયા હતા, તનથી પાછા પડયા અને કોઈને સત્ય લાગ્યું નહાતું. ગુરુદેવે પેલા શિષ્ય તરફ જોયું. એને પૂછ્યું: “વત્સ! તું મનથી પહાડ ઉપર ચડયો તે હતા, પણ તને ત્યાંથી - પહાડ સત્ય લાગતું હતું ખરું?’ “ના ગુરુદેવ. મને ત્યાંથી, તમે કહ્યું હતું તે સત્ય લાધ્યું નહાવું !” ગુરુદેવને પાતાના એક જ શિષ્યમાં સત્ય મેળવવાના સાચા મૂલ્યાંકનનું દર્શન થયું. એણે શિષ્યને ફરી પૂછ્યું : “તા વત્સ! તને ત્યાંથી સત્ય નહીં તે શું લાધ્યું ?’ “ગુરુદેવ! હું મનથી પહાડ પરની ટોચ ગયા ત્યારે ત્યાનાં સત્ય મને કહ્યું: “હે વત્સ! તારે જે સત્ય જોઈએ છે, તે સત્ય તો તારામાં જ છે! તું તારામાંની સુષુપ્ત ચેતનાઓને, જગાડ! તારામાંના બૂઝાઈ ગયેલા સાચા સંસ્કારને ઢંઢોળ ! ... તું જ સત્ય છે, ને તું જ સત્ય બની જઈશ !– સાચું સત્ય તારામાં જ છે!” શિષ્યના જવાબ સાંભળીને ગુરુદેવે શિષ્યો તરફ જોયું ને કહ્યું: “વત્સા! હું તમને વર્ષો થયાં પ્રાધન કર છું! સત્ય કર્યાં એ પણ મેં તમને કહ્યું છે, એ વિશેના શાસ્ત્રોકત - પ્રમાણસિંદ્ધાંતો અને સત્ય વિશે તમને વિસ્તારથી સમજાવ્યા આ બધામાં તમે કેટલું “શું પ્રાપ્ત કર્યું છે, એ જોવા માટે જ તમને સૌને કહ્યું હતું કે, આ પહાડની ટોચ પર સત્ય છે, અને તમે સૌ ત્યાં દોડી ગયાં! પણ સત્ય કર્યાં છે, એ તમે પામી ન શકયા!સત્ય કયાંય શોધવાની જરૂર નથી, પહાડ પર સત્ય નથી, સત્ય તમારામાં જ છે! આટલું ય સત્ય તમે હજુ સુધી ન પામી શક્યા !” છે બદ્ધ છે. મેં અને પછી, ગુરુએ પેલા એક શિષ્યને કહ્યું: “વત્સ ! જા તું આ જગતમાં વિહર ! અસત્ય સત્ય સમજીને રહેલા લોકોને સત્ય સમજાવ ! કારણ કે વુંજ એક સત્ય સમજી શકયા છે!” આપણે પેલા શિષ્યા, જે પહાડની ટોચ પર ચડે છે’તે છીએ! આપણે સત્ય કર્યાં છે તે જાણતા નથી અને મંદિરોના પગથિયાં ને ઓટા · ઘસાઈ ગયા છે અને સાથે સાથે આપણુ જીવન ઘસાઈ જાય ત્યાં સુધી ભગવાન મેળવવા દોડાદોડી કરીએ છીએ અને પાછા પડીએ છીએ, તે ય સત્ય તે શું સત્યાંશ પણ લાધતું નથી! પ્રસાદાના પૈસા ઉધરાવીએ છીએ, પ્રસાદ વહેંચીએ છીએ - ખાઈએ છીએ, પડીકાઓ ભેટ આપીએ છીએ ને આખુંય જીવન આમ વહી જાય છે, સત્ય મળી ગયું છે' એવા ભ્રમમાં જીવી જીવીને જ પૂર્ણ થઈ જાય છે! પણ આપણને સત્ય લાધતું નથી! આપણામાંથી - લાખામાંથી એકાદને, સત્ય મળે છે! અને દુ:ખ તો એ વાતનું છે કે, જેને સત્ય મળ્યું છે, એ આપણને સત્ય કહે છે—એને જ આપણે અસત્ય માની બેઠાં છીએ! - પછી સત્ય, પેલા પહાડની ટોચ ઉપર છે અને એના ઉપર આપણે શરીરથી સત્યને મેળવવાના પ્રયત્ન કરીએ છીએ! ‘મને જીવન પરંતુ સત્ય કયાં છે, એ ય હજુ આપણે સમજવાનું છે! જો એ કયાં છે, એ સમજીએ અને પછી મેળવવાનો પ્રયત્ન કરીએ તે જ આપણને સત્ય લાધે ને! અને દુ:ખ તો એય વાતનું છે કે, આજે જે આપણને સત્ય વિશે પ્રબોધન કરે છે, એ પણ સત્ય કર્યાં છે એ ય જાણતા નથી - પછી આપણને સત્ય મળે કયાંથી? અને એનાથી દુ:ખની વાત તો એ છે કે, પોતાને સત્ય મળ્યું છે - હું સત્ય જાણુ છું એ પોતે જ માણસ મટીને ‘ભગવાન' બની ગયા છે! અને એ ભગવાન માણસને માણસ બનાવી જાણે તે ય ઘણું! ગુણવંત ભટ્ટ

Loading...

Page Navigation
1 ... 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158