Book Title: Gujarati Sahitya Kosh Part 01
Author(s): Jayant Kothari, Jayant Gadit, Chandrakant Sheth, Raman Soni
Publisher: Gujrati Sahitya Parishad

View full book text
Previous | Next

Page 456
________________ (મુ.), ૪ કડીની “નેમિનાથ-સ્તુતિ', ૧૧ કડીની “ચૌદસીયબાવન કૃતિ: નિકાસંગ્રહ. ગણધર-સ્તુતિ' તથા ધર્મદાસગણિરચિત પ્રાકૃતગ્રંથ ‘ઉપદેશમલા’ સંદર્ભ: ૧. કવિચરિત : ૧-૨; ૨. ગોપ્રભકવિઓ; [] ૩. વ્હાઉપરના યશોવિજય ઉપાધ્યાયની મદદથી રચેલ, ૭૧ કથાઓ ધરાવતા યાદી. [કી.જે.] બાલાવબોધ (ર.ઇ.૧૬૭૭/સં. ૧૭૩૩, એસી-૧૫, ગુરુવાર, શતનાથ [ઈ. ૧૭૭૮ સુધીમાં): જૈન. ૧૬૦ કડીના અંજનાસુંદરીઅંશતઃ મુ.)-એ રચનાઓના કર્તા. નો રાસ’ (લે.ઈ.૧૭૭૮)ના કર્તા. કૃતિ : ૧. પ્રવિતસંગ્રહ; ૨. પ્રાસપસંગ્રહ : ૧૩. સઝાયમાલા: : ડિફેંટલૉગભાવિ. શિ.ત્રિ.] ૧-૨ (જા.); []૪. સ્વાધ્યાય, નવે. ૧૯૬૬–વૃદ્ધિવિજયકૃત ‘ઉપદેશમાલા-બાલાવબોધ', ઉમાકાંત છે. શાહ. શવજી/શિવજી [ઈ. ૧૭૭૪ સુધીમાં] : કનકાઇની હમચી' (લે.ઈ. સંદર્ભ: ૧. ઐરાસંગ્રહ: ૩–પ્રસ્તા;[] ૨. જૈનૂકવિઓ : ૨, ૩ ૧૭૭૪) અને ‘સત્યભામાનું રૂસણું” (લે. ઈ. ૧૭૭૪-૭૫)ના કર્તા. (૨); ૩. ડિકૅટલૉગબીજે, ૪. મુપુગૃહસૂચી; ૫. લીંહસૂચી. [.ર.દ. સંદર્ભ : ૧. ગૂહાયાદી; ૨. ફૉહનામાવલિ. [.ત્રિ.] વૃદ્ધિવિજ્ય-૨ [ઈ. ૧૭મી સદી ઉત્તરાર્ધ] : તપગચ્છના જૈન સાધુ. “શશિકલા-પંચાશિકા' : દુહા-ચોપાઈની ૪૦ ગુજરાતી કડી અને વિશ્વપ્રસિરિની પરંપરામાં ધીરવિજય-લાભવિયનો શિષ્ય, મોહની. ૨૦ ગજરાતીમિકા ભ્રષ્ટ સંસ્કતની કડી રૂપે મળતી જ્ઞાનાચાર્યની આ પ્રબળતા બતાવી તેમાંથી બચાવવા શંખેશ્વર ભગવાનની સ્તુતિ કૃતિ(મુ.) “બિહણપંચાશિકા'—ની પૂર્તિ તરીકે યોજાયેલી છે. આ કૃતિ કરતી ૫૧ કડીની ‘જ્ઞાન-ગીતા' (ર.ઇ.૧૬૫૦; મુ.), ‘ચોવીસી” (૨.ઇ. પણ કવિ ભૂવરની મૂળ સંસ્કૃત કૃતિ ‘શશિકલા-પંચાશિકા/બિલ્હણ૧૬૭૪ સં. ૧૭૩૦, ભાદરવા વદ ૫, અંશત: મુ.), ૩૮ કડીનું પંચાશત્યુત્તરમ્ નરેન્દ્રતનયા સંજલ્પિતમ્” (ર. ઈ. ૧૫૪૫)ને આધારે શંખેશ્વર-પાર્શ્વનાથ-સ્તવન” (૨. ઇ. ૧૬૭૪ સં. ૧૭૩૦, ભાદરવા રચાયેલી છે. “બિલ્ડણ-પંચાશિકા'માં બિહણના શશિકલા સાથેના સુદ ૫), ૧૫ કડીની ‘રહનેમિ-રાજિમતીની સઝાયર(મુ.), ‘દશવૈકાલિક શૃંગારાનુભવનું સ્મૃતિ રૂપે થયેલું ઉત્પાદક ચિત્રણ છે, તો આ સૂત્રની સઝાયો/દશવૈકાલિકનાં દસ અધ્યયનની ૧૦ સઝાયો’(મુ)ના કાવ્યમાં શશિકલા નાયક સાથેના પોતાના વિહારનું સ્મૃતિમધુર ચિત્ર કર્તા. કૃતિ: ૧. જૈમૂસારનો : ૧ (.); ૨. જૈસમાલા(શા) : ૧, ૩. આલેખે છે. એમાં નાયકના રૂપવર્ણન ઉપરાંત જુદા જુદા પ્રસંગોના દેસંગ્રહ; ૪. પ્રાફાગુસંગ્રહ; ૫. પ્રાપસંગ્રહ: ૧. ચાતુરીભરેલા, કૌતુકમય પ્રણયવ્યવહારોનું નિરૂપણ છે ને કદાચ સંદર્ભ: ૧. જૈસાઇતિહાસ; ] ૨. જૈનૂકવિઓ: ૨, ૩(૨); ૩. સ્ત્રીની આ ઉકિત હોઈ શૃંગારની માર્દવભરી સુરુચિપૂર્ણ સંયમિત ડિકૅટલાંગબીજે, ૪. મુપુન્હસૂચી; ૫. હેજેણસૂચિ: ૧. રિ.ર.દ.] અભિવ્યકિત થયેલી છે. ધ્રુવપંકિતની જેમ વારંવાર આવતો “વાર વાર સંભારું તેહ, પ્રાણ પાહિ વાહલુ વર એહ” એ ઉદ્ગાર શશિવૃદ્ધિવિજ્ય-૩ [ઈ. ૧૭૫૩માં હયાત]: તપગચ્છની વિજ્યક્ષમા, કલાની ઘનિષ્ઠ પ્રીતિનો અભિવ્યંજક બને છે. [ભો.સાં.] વિજયદયા અને વિજયધર્મસૂરિની પરંપરાના જૈન સાધુ. ૧૦ ઢાળના ચિત્રસેન-પદ્માવતી-રાસ’ (ર.ઇ.૧૭૫૩/સં. ૧૮૭૯, વૈશાખ સુદ શંકર : આ નામે ‘શાલિભદ્ર-સઝાય’ (લ.ઈ. ૧૯૧૯) અને ગુજરાતી૬, મંગળવાર)ના કર્તા. મિકા રાજસ્થાનીમાં ‘નવગ્રહ-છંદ' (લે. સં. ૧૯મી સદી), શંકર સંદર્ભ: ગૂકવિઓ: ૩(૧). રિ.૨.દ] શાહને નામે ફલવધિપાર્શ્વનાથ-છંદ' (લે. ઈ. ૧૭૩૯) તથા શંકર વૃદ્ધિવિમલ [ ]: જેને. ૧૧ કડીના “જિત-સ્તવન' વાચકને નામે ૬ કડીનું ‘શાંતિજિન-સ્તવનમ) અને ૫ કડીનું લ.સં. ૧૯મી સદી અનુ.)ના કર્તા. *(અહિચ્છત્રા) પાનાથ-સ્તવન’ એ જૈન કૃતિઓ મળે છે. તેમ જ સંદર્ભ : મુપુગૃહસૂચી. આ નામે પાંચથી ૬ કડીનાં ભજનો (૪ મુ.) એ જૈનેતર કૃતિઓ વૃદ્ધિહસ ઈિ. ૧૭મી સદી મધ્યભાગ]: સંભવત: તપગચ્છના જૈન મળે છે. કોઈ પુષ્ટિમાર્ગીય વૈષ્ણવ કવિ શંકરકૃત કૃષ્ણચરિત્રને આલેખતી સાધુ. વિજયસિંહસૂરિની પરંપરામાં વિદ્યાહંસગણિના શિષ્ય. ૧૩ ૬૦ કડીની ‘કૃષ્ણચરિત્ર-છંદ (મુ) મળે છે. આ કૃતિ ઈ.૧૫૭૪ કડી ની “વિજયસિહસૂરિ-સઝાયર(મુ.)ના કર્તા. કૃતિ વિજયસિંહસૂરિ આસપાસ રચાઈ હોવાનું અનુમાન થયું છે. એ સાચું હોય તો આ (જ.ઈ.૧૬૦૮-અવ.ઈ.૧૬૫૩)ની હયાતી દરમ્યાન લખાયેલી હોઈ કૃતિના કર્તા શંકર-૧ હોઈ શકે. બીજી કૃતિઓના કર્તા કયા શંકર છે જ કર્તાનો જીવનકાળ ઈ. ૧૭મી સદીના મધ્યભાગ ગણાય. તે સ્પષ્ટ થઈ શકે તેમ નથી. કૃતિ : જૈન સત્યપ્રકાશ, ડિસે. ૧૯૪૩-‘વિજયસિહસૂરિ-સઝાય' કૃતિ: ૧. જેyપુસ્તક : ૧; ૨. પરિચિત પદસંગ્રહ, પ્ર. સસ્તુ સં. શ્રી વિજયયતીન્દ્રસૂરિજી. 1 સાહિત્ય વર્ધક કાર્યાલય, ઈ. ૧૯૪૬ (ત્રીજી આ.);LL ૩. અનુગ્રહ, વૃંદાવન : આ નામે પદ(૬ મુ.), જ્ઞાતિએ વણિક એવી ઓળખ ધરા જુલાઈ ૧૯૫૮-'કૃષ્ણચરિત્ર-છંદ, સં. ચિમનલાલ મ. વૈધ. વતા વૃંદાવનને નામે ‘પાંડવવિષ્ટિ', આગ્રાના વતની વૃંદાવનદાસ સંદર્ભ: ૧. મુપુગૃહસૂચી; ૨. રામુહસૂચી :૪૨. [કીજો...ત્રિ] ભાઈને નામે શ્રીજીની નિત્ય અને વર્ષોત્સવ લીલાનાં પદો તથા શંકર-૧ [ઈ. ૧૫૫૩માં હયાત] : વણવ કવિ. ૫૯ કડીની જમવૃંદાવનદાસને નામે ‘વલ્લભવેલ’ મળે છે. વૃંદાવનની નામછાપ ધરા- ગીત/ધરમ-ગીતા' (ર.ઈ.૧૫૫૩; મુ.)ના કર્તા. વનાર આ બધા કવિઓ એક જ છે કે જુદાજુદા તે નિશ્ચિતપણે કૃતિ : અરજુન ગીતા, ધરમગીતા, વડો કક્કો અને પારણું અને કહી શકાય તેમ નથી. પણ એટલું સ્પષ્ટ છે કે આ કવિ પુષ્ટિસંપ્રદાયના ગરબી, પ્ર. મનસુખભાઈ ફકીરચંદ, ઈ. ૧૮૮૯, વૈષ્ણવ કવિ છે. સંદર્ભ: ૧. ગુસારસ્વતો; ] ૨. ફૉહનામાવલિ. [8.ત્રિ] વૃદ્ધિવિજ્ય-૨: શંકર-૧ ગુજરાતી સાહિત્યકોશ : ૪૨૭ Jain Education International For Personal & Private Use Only www.jainelibrary.org

Loading...

Page Navigation
1 ... 454 455 456 457 458 459 460 461 462 463 464 465 466 467 468 469 470 471 472 473 474 475 476 477 478 479 480 481 482 483 484 485 486 487 488 489 490 491 492 493 494 495 496 497 498 499 500 501 502 503 504 505 506 507 508 509 510 511 512 513 514 515 516 517 518 519 520 521 522 523 524 525 526 527 528 529 530 531 532 533 534