Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zvetAmbara kaoNnpharansa heraeNlDa. Yaina Slvetambara Conference Herald pu. 13 aMka 2. vIrAta ra443 mAgha, saM. 1873, phebruArI, 1917 mamannannnnnnn snehInAM saMbhAraNuM. je jananI jagamAM badhA jIvanane piSI rasa reDanArI, je jananI jananAM zarIra mananAM dukha sahu pheDanArI je jananI jatanA thakI nija gaNI bALa priya pALanArI, te ama mAta sadA raho amataNI prIti saMbhALanArI. kuTila jaganItimAM premI-bheTeja kayAM che ? - vipula jana samAje prema kayAM vase che? parama sukhanI prApti prItinA garbhamAM che, viSama dukha dahADA snehI bhAgye lakhyA che. eLe dhArI janmamAtA, zuddha vAtsalya bhAvathI, premIne lukhA jIvane, dhanya ghaDIo ApatI suvirala ghaDi evI sAMpaDI keTalI che? jIvana bhara kadIe tenI gaNanA karI che? samaya gati karIne cAlI jAte anAdi, rasa basa praNathI jyAM bhate nA kadApi. zuM kahuM vahAlAM, jIgara taNI A vAta rasathI bharelI - zuM kahuM premI ! rasa vagaranI jIdagI che vahelI, nAnI vayamAM bahu bahu mathI premasRSTi racelI, AvI ne te pharI najaramAM kayAM cAlI gayelI, ApyA priya, prabhue kRpAthI, ghaDi be AnaMda relAvavA, je to mama cetanA mahIM, teneya khIlAvavA, je geSThI na karI zakAya parazuM, jIbhethI bolAvavA, je nehI hadaye rahela gUDha che, tethIya DolAvavA.
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jene have. kaeN. heDa.. (gajhala) prabhu saMketa chagara maLI A, kahe kayAMthi AvI te haLIo, maLyAM, paNa nA bahu bhaLI, viyege rahetA jhaLahaLImAM. adhurI vAta bahu rahetI, dile paNa jIbha nA kahetI, prIti kadi ghaNI vahetI, dige te samasamI rahetI. - anekazaH nizcaya e karyo mane, pharI maLe khelIza sarva vAtane, dharI badhI hiMmata jANuM bhedane, karI se lIna nivArUM bedane" nizcaya badhA dhuLamAM maLyA, jyAM vacanabhaMgI mana rahyuM, premI najIka Avye tahAM dila-kathana jAye nA kahyuM, sAmuM hRdaya jyAM vaja che, jAye parANe dukha sahyuM, AzA kaMI lAkhe nirAzAmAM amara che e lauM. Aje ja sama lAge, kAle puSpasamuM mRdu, . . . . - kAlanI balihArI te, prIti jAme vadhu vadhu.' (kAlIMgaDa) premI paMkhIne niraMkuza vihAra, niraMkuza vihAra, pAMkha vagara uDanAra-premI prIti tAlAvelImAM masta thaIne, zuddha nehI saMge vasanAra, kUdI khelIne kallola karatA, mAtra zuddhatAnI darakAra. -premI.. dIvya gAna gAye saghaLe samaye, kene bhAra tene thobhanAra, puSpa suvAsathI premInA vanamAM, jIvanahAva mIThA lenAra pAMkha vagara uDanAra. -premI (gajhala) ame te premI paMkhIDAM, uDIzuM prema-vana jayAM che, racInuM velI maMDapa tyAM, rahIzuM prema-vana jyAM che. pharIzuM dilacamanamAMhi, madhurA premane gAI bharIzuM neha ragaragamAM, ramIzuM prama-vana jyAM che. badhAM varSe vadhAvIne, jIvana AtmA jagAvIne, ajaba dhUnI lagAvIne, mArI prema-vana jyAM che. taMtrI.
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ tatrInI noMdha, taMtrInI noMdha. rU 1. sAdhuo mATe zALAo-kAzInA svAmI addabhutAnaMde jAnyuArI mAsamAM eka bhASaNa, kevI rIte sAdhue upayogI thai zake ? e viyArapura ApatAM jaNAvyuM hatuM ke "pUrve sAdhue ucca tatvadaSTithI thatA ane sAduM jIvana ane ucca vicAra e temA siddhAnta hatA. hIthru kahevata che ke The spirit of mendicancy was the candle of the Lord' eTale bhikSunu preraka tatva e prabhunA dIpaka che, te pramANe tyAga ane sevA e temanA uddeza hatA. hamaNAM game te mAsa naitika ane buddhiviSayaka agragaNyatAnI sAkhItI ApyA vagara sAdhu-bhikSu thai zake che. hiMDamAM sAdhue 72 lAkha che temAM mATA bhoga bhaTakatA bhikhArIe che ne sanAjane eka kheAjA samAna che. temAMnA keTalAka jenAmAM jJAna hoya che ane sArI rIte bheAna meLavI zake che, te khIjAe pratye peAtAnI pUja bajAvatA nathI. paisAdAra madAdhipati ane maMDalezvarA dharmodAnA moTA DA pAtAnA svAmaya ane meAjazAkhanA kAryomAM vAparI pAtAnAmAM mUkelA vizvAsanA durUpayAga kare che. svAmI vivekAnaMda ane bIjAe, mikSuka sAdhue leAkAnI sAmAjika ane dhArmika sevA bajAvI zake te mATe temane keLavI suzikSita banAvavA mATe zALAo sthApavA mAgatA hatA, ane keTaleka aMze te dizAmAM te kaMi karI gayA che." have deza bhASAmAM jyAM jyAM moTAM tInAM dhAma che tyAM bhikSukAne keLavavA zALAo sthApavA svAmI addabhutAnaMdaniya para AvyA che ke jethI teo gAmaDAMomAM zikSaka ane upadezaka banI zake; kAraNa ke gAmaDAMomAM keLavaNI nahivat che, hiMdamAM cha gAmaDe eka nizALa che te haeNAkarAMo taddana ajJAnAvasthAmAM che, temaja hAla keLavaNI garIba gAmaDIA mATe ghaNI meAMdhI che. kharmAnA sAdhuo khArAkane lugaDAM laI te badale gAmaDAmAM garIba che|karAMone keLavI zake tema che, kAraNake devuM te gAmaDIAne bhAre nahiM paDe. hAla turaMta kiSkiMdhA nAmanI parvatanI TekarImAM hepI AgaLa AvI zALA svAmI addabhutAnaMda koDhanAra che. ati upayAgI che. avicchinnapaNe vahe bhUmitalapara A uparathI ApaNA jaina sAdhue mATe AvI zALA jaina AcAra vicAra mujaba kADhavAmAM Ave teA keTaluM sArUM ! ame batAvI gayA chIe ke ApaNA sAdhu saMdha utthApavA yogya nathI ! sAdhusa'dha temanA pratApathI jaina dharmanA pravAha che. paNu kAla, saMjoga ane dezasthiti badalAtAM jo koipaNa deza, samAja, dharma ke saMpra dAyane AgaLa vadhavuM hAya ! temAM Avazyaka pherazara ane avanatirodhaka pagalAM bharavAnI jarUra che. kAipaNu jAtanA adhikAra vagara dIkSA levI ke ApavI ke ayeAgya che. laghu dIkSA ne vaDI dIkSAmAM pUrvajoe rAkhelA aMtara batAvI Ape che ke ladhu dIkSA e Probational -Trial dIkSA che eTale dIkSAne mATenI lAyakAta pUravAra karanAraja vaDI dIkSAmAM-kharI dIkSAmAM AvI zake che mATe dIkSA lIdhA pahelAM ane laghudIkSA tathA vaDI dIkSA vaccenA bhItarakALamAM pUrepUrA dharmasaMskAra ane jJAna prApta karavA mATe sAdhu ane sAdhvI zALA jevI sasthA Avazyaka che.
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina bhave. kA. helDa. www w w - - "sAdhuonA abhyAsa mATe upAya yojavAnI jarUra' e para gata konpharansa pramukha DAkaTara bAlAbhAI nANAvaTIe je kahyuM hatuM tenA para ame dhyAna kheMcyuM hatuM. te prabhAva pADanArA AcAryo panyAso vagere A saMbaMdhamAM pUrNa vicAra karI evI yojanA karaze ke jethI sAdhuo abhyAsI, vicAra zIla, vidvAna ane prakhara upadezaka thavA pAme, zrAvakomAM raheluM jaDatva ane aMdhAruM dura kare, sAdhuonA baMdhAraNane puSTa ane saMgIna banAve ane jaina dharma ane darzananI jyoti caLakAve. AgAmenuM adhyayana kevA prakAranuM hovuM joIe? - ( hAlanA keTalAka bhaNelA AgamonI saralatA ane tenA viSayonI sAmAnyatA samajI temAM rahela bhAvArtha ane rahasya samajavAno prayAsa karatA nathI e hAlanA bhaNataranI tucchatA che. pAzcAtya saMskArathI pitAne bhUSita thayelA mAnI pUrvanAM pustakamAM rahela khubI e te saMskAranI dRSTithI pichAnI zakatA nathI e dezanuM durbhAgya DA samaya pahelAM hatuM, paraMtu have dezanuM vAtAvaraNa badalAyuM che. rASTriya jusso ukaLe che ane dezajana dareka kalAke zAstranI kasoTI pUrvajoe je cetanatA lAvI hoya te tapAsavA tarapha lakSa rAkhI kArya kare che e divasanI vAta che. jaina Agama atyAra sudhI joie tevA suMdara AkAramAM prasiddha thayA nahatA paNa saddabhAgye panyAsavarya vidvAna munivara zrI ANaMdasAgarajInA preraNAmaya mahAna prayatnathI prakaTa thatA jAya che, haju badhAM pragaTa thavAne vAra ghaNI lAgaze; chatAM AzA rAkhavAnuM kAraNa che ke havethI sabaLa jhaDape kArya lai paMcAMgI sUtra bahAra pADavAmAM Ave te pUrNa saMbhava che. temAM prAcIna TIkA, cUrNa, bhASya, TIkA ke niryuktine pahelI pasaMdagI ApavAmAM Avaze. atyAra sudhI thaDA prasiddha thayela che te tenuM adhyayana kevI rIte karavuM te saMbaMdhI UhApoha karavAnI jarUra che. Agamo kevI rIte prasiddha thavA joIe e kahI gayA chIe. abhyAsanA saMbaMdhamAM amAre je kahevAnuM che te e che ke - * krAIsTanuM anukaraNa e nAmanuM jagata prasiddha pustaka racanAra Thomas A. Kempis nAmane samartha vidvAna jaNAve che ke - Not only eloquence, but truth is to be sought after in the Holy Scriptures, every part of which must be read with the same spirit by which it was written and in these and all other books it is an improvement in holiness, not plea. sure in the Subtelty of thought or accuracy of expression, that must be principally regarded, we ought to read those parts that are simple and devout with the same affection and delight as those of high speculation. arthAta -- zAstramAM mAtra vattavanI nahi paraMtu satyanI zodha karavAnI jarUra che. zAstrano dareka bhAga je AzayathI lakhavAmAM Avyo hoya te AzayathI avazya vAMcavAne che ane temAM tathA bIjA sarva pustakomAM jenA para mukhya Adara Ave joIe te pavitratAmAM vadhu zuddhatA che-vicAranI gahanatA ke zabdArthanI yogyatAmAM AnaMda e daiNa che
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ taMtrInI nAMdha. te bhAgeA ke je sAdI bhAratamAM bhaktiprapUrNa mUkelA hoya che te uMyA kalpanAmaya dezamAM jevA AnaMda ane prema mAluma paDe tevA AnaMda ane premathI ApaNe vAMcavA joie. "" 39 ApaNA AgameAmAM sarala ane anADabarI zabdo che, bhAva batAvavA mATe sAdAM ane nirdoSa vAgye mUkavAmAM AvyAM che, ane temAM rahelAM gAMbhI, rahasya ane tattva te bhASya-niryuM kita -TIkA-guNI avacUNI vagere eTale payAgI karanArAoe sarala atrakhAdha thai zake te mATe samajAvelu che. pAMca ageAmAM je je prAcIna thayA che te para vizeSa lakSa rAkhavAnI jarUra che. ghaNI vakhata ema bane che ke prAcIna matabyAmAM pheraphAra samayAnukuLa karI pachInA TIkAkAro je arthe kare che te artha sarakhAvavA--jovAtapAsa vAthI zAstrAmAM raheluM samAjazAstratatva parakhAI Ave che. 3 prAcIna gurjara kAvya saMgraha bhAga 1 lA-- A graMtha gAyakavADa orIyenTala sIrIjhamAM bahAra paDanAra che. te jUnI gUjarAtI bhASA kevI hatI tene yathAsthiti khyAla ApI zakaze, kAraNa ke temAM saM. 1266thI sa 1390 lagabhaga sudhImAM racAyelA prAcIna rAse ApavAmAM AvanAra che. badhA rAsA jena che, --sva. vrajalAla zAstrI ane anya samartha vidvAnA----sva, navalarAma, aa. narasiMha rAva, rA. kezavalAla dhruva vagere e muktaka svIkArI siddha karI AvyuM che ke jAnA : lakhANamAM jaina temaja jainetaramAM bheda hatA nahi. je rAseA ApavAmAM AvanAra che. te daza che nAmeH-1 revantagiri rAseA vijayasena suri kRta sa. 1288 AsapAsa, 2 jaMburAsa dhakRta saM. 1266, 3 neminAtha catuSpAdikA vinayacaMdra sUriSkRta sa. 1340 Asa pAsa (ke je A patranA eka paryuSaNu aMkamAM prasiddha thayela che.), 4 uvaesa mAla chappayrayasiMha sUriziSyakRta 1340 AsapAsa 5 sakSetrIrAsa sa. 1327, 6 samarA rAsa adeva sUriSkRta saM. 1371 Asa, 7 kachUlI rAsa sa. 1363 mAM, 8 zulibhadrakAga-jina padmasUriSkRta sa. 1390 Asa 9 paumakRta zAlibhadra kAka ane 10 dharmamAtRkA kAka; AmAMnA e aitihAsika cheH----samarA rAsamAM samarasiMha maMtrInuM jIvana che ane kalIrAsa mAM Akhu pAse AvelA kalI gAmanI vigata ApelI che. AnA saMzAdhaka ApaNA mAnya vidvAna rA. cimanalAla DAhyAbhAi dalAla che ke je amane AzA che ke darekanA sAra, rAsa vivecana, rAsakAra paricaya Adi aneka viSaye|para prakAza pheMkanArI prastAvanA sAthe bhASAbheda, viryaya, tulanA vagere para vivecanAtmaka nATsa ane sAdhanA pUrAM pADaze. AvI rIte pratidinAnugame jaina prAcIna sAhitya jUdI jIMdI dizAethI prakaTa thatuM jAya che e saubhAgyanA viSaya che. zrImata gAyakavADa sarakAranI vidhArasikatA mATe dareka hiMda vAsIte mAna che ane te AvA prayAsAthI uttarAttara vRddigata thatuM jaze e nirvivAdache, 4 jaina kavi nAmAvali--zrImatI kAnpharansa devIe jaina rAsamAlAnA be bhAga prakaTa karI gUrjara sAhityamAM jaitenA mATA phALA hatA eve! khyAla ApyA che ane te mATe temane dhanyavAda dhaTe che. paraMtu A khyAla mAtra sapATI paranA nahi paNa kharekharA, sacA.
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina bhave. ke. heDa. ane pramANapUrvaka AvI zake te mATe dareka rAsa, phAga, DhALa, stavana, stuti, covIzI temaja anyakRtinA racanArane zabdAnukrame laine tenI kRtionuM lisTa, tene paricaya, tene samaya ane kRtio saMbaMdhenI mAhitIthI bhareluM "jaina kavinAmAvali" e nAmanuM pustaka taiyAra karavAnuM kAma amoe mAthe lIdhuM che. te sarva saMgraha karavAmAM ane thAga parizrama, prate tapAsavA jovAmAM ane temAMthI utAre karavAmAM puSkaLa samayane vyaya bhogavavo paDe che. te uparAMta bIjA sajajane nAme muni mahArAje, bhaMDAranA mAlekesaMghe vidvAne prati jovA mATe thoDA samaya mATe ApavA rUpe temaja jUdI jUdI sahAya ane salAha rUpe kRpA karavAnI ghaNI apekSA rahe che. atyArasudhImAM A kArya mATe vaDodarA ane amadAvAdamAM khAsa amAre javuM paDayuM hatuM ane vaDodarAmAM pravartaka pUjya zrI kAtivijayajI, muni mahArAjazrI caturavijaya, jinavijyAdie sarva pustako jovAnI sagavaDatA karI ApI hatI, paraMtu thoDA divasanA phAjalapaNAthI pUruM kAma nahotuM thayuM tethI muni mahArAjazrI jinavijyajIe prazastio lakhI lakhAvI ame para mekalAvI ApI hatI; amadAvAdamAM muni mahArAjazrI gulAbavijayajIe keTalAka rAsonI prate ApI hatI ane temAMthI prazastio ame utArI lIdhI che. bhAvanagara saMdha taraphathI murabIthI kuMvarajI ANaMdajIe rAsAonI paMdara prati kalAvI ApI hatI che je temane TuMka vakhatamAM pAchI mokalAvI AvI che. bIjI prato mokalavAnA che. morabI vagere sthale vinaMtipatra mekalela che. A rIte ane sahAya ApanAra sarva mahAzayone hAdika upakAra agAu thI A sthale mAnIe chIe ane te pustakamAM paNa svIkAravAmAM Avaze. have ame anya mahAzayo munizrIo-saoN vagerene vinaMti karIe chIe ke teo pAse je je gujarAtI kAvyakRtio hoya che je kaoNnpharansa oNphisane uchItI ApavA maherabAnI karaze te mahAna upakAra thaze. amArA samajavA pramANe zrI vijayadharmasUrinA ziSya muni mahArAjazrI vidyAvijayajInI pAse AvA pustakone sAre bhaMDAra che te teozrI AcArya mahArAjanI AjJAthI upara jaNAvyA mujabanI sahAya ApavAnI kRpA karaze. A pustakanI racanA saMbaMdhe vizeSa jaNAvIe chIe ke prathama kartAnuM nAma, 2 te kayA gacchamAM kenI paraMparAmAM ane te paraMparAthI kayA muninA ziSya. 3 tenI nIce samayAnusAra anukrame kRti ja te kRtine racanA samaya, 5 te sAthe te racAyAnuM sthala 6 tenI nIce te kRtimAMnI kartAnI prazasti (maMgalAcaraNamAM kartAne temanA gurUno ullekha hoya te paNu) 7 te prazasti nIce te je pratamAMthI lIdhela hoya te pratanA lekhakanI prazasti lakhyA sAla lakhyA gAma vagere 8 te pati kayA bhaMDAramAMthI jovA maLI che te temaja puSTa ane paMkita che bIjA kayA bhaMDAramAM te kRti maLI zake che te. Aja rIte bIjI kRtio saM. baMdhI samajavuM. Ama hakIkata kartAne nAmanA prathama akSarAnukrama pramANe ApavAmAM Avaze. temaja tenI sAthe vistRta prastAvanA gujarAtI bhASA ane jene e viSaya para ApavAmAM Avaze temAM 1 gUjarAta nAma kema ane kayArathI paDyuM ane tenI sAthe gujarAtI bhASAne saMbaMdha gUjarAtInuM AdisthAna, tenI uttarottara sthiti, gUjarAta dezapara paDelA taDakA, chAyA. tenI sAthe kAvya kRtionA uddabhavane saMbhava, prAkRtAdi cha bhASAne TuMka paricaya- temAMnI apabhraMza bhASA sAthe gUjarAtI bhASAne saMbaMdha, prAcIna gujarAtI bhASAnA sivAra namunA, te parathI bhASAnA vikAsanuM pradarzana, prAkRta saMbaMdhe jaina ane anya
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ 41 svIkAra ane samAlocanA. graMthomAM ullekho, jene ane temanI bhASA paranA AkSe che ane tenA javAba vagere aneka bAbato para lakhavAno vicAra che. te mATe aneka sAdhane ekaThAM karyA che ane karavAno prayAsa cAlu che. sujJa mahAzaye A saMbaMdhe hakIkata sAdhane pUrAM pADaze te temane upakAra jAhera rIte mAnavAmAM Avaze. hamaNAM sudhI amoe saMgraha karela jena kavio ane temanI tionuM daLa ghaNuM thaI gayuM che. jeTalI kRtio prasiddha thayela che te paNa prasiddhakartAnA nAma sAthe jaNAvela che. A badhuM lagabhaga pAMcaso pRSTha thaze. paraMtu je karavuM te bane tyAM sudhI pUrNa ane yathAsthita hakIkta vALuM karavuM yogya che tethI ATalI jAherAta ApavI sujha ane vidvAnanI madada mAgI che. AzA che ke teo pitAnI sajajanatA turata batAvI jaina sAhitya para upakAra karaze. AvI rIte ekAda be mAsamAM je sahAya maLaze tene sadupayoga karI A graMthane presamAM mokalavAmAM Avaze. svIkAra ane samAcanA. arthaghara-pra. bhAratIya jaina siddhAMta prakAzinI saMsthA, na. 9 vizvakoSa lena bAgha bAjAra, kalakatA pR. 546 ] A meTA pAnA AkAre hiMdI bhASAmAM bAladha TAIpamAM chapAyela che ane te prasiddha sUtra nAme umAsvAtinA tatvArthAdhigama sUtranI-mekSa zAstranI bhASAvacanikA TIkA che. TIkAkAra svargIya vidvarya sadA sukhajI kApalIvAla che. tatvArthasUtramAM jaina darzanano samasta samAveza che ane tethI tenAM dareka sUtrapara TIkAkAra - jeTalA vidvAna teTalA vistAravALI TIkA lakhI zakAya tema che. hiMdI bhASAmAM arthaprakAzikA nAmI gaNAya che. TIkAkAra digaMbara zrAvaka paMDita che. zvetAmbara sampradAyamAM haju svataMtra TIkA koIpaNa zrAvaka ke sAdhu mahAzaya taraphathI thaI nathI e mahatvanI bInA na gaNAya; tema tatvArtha sUtrapara saMskRta sidhdhasenagaNi kRta bhASya TuMka TIkA che te sivAya bIjI | mahatvanI TIkA dAkhalA tarIke haribhadra sUrikRta TIkA (rA. kezavalAla premacaMda modI. amache dAvAdanA dvArA maLelI khabara pramANe) mojuda che te pragaTa thaI nathI te paNa zoka utpanna kare tema che. hIMdI bhASAmAM A TIkAne amo vadhAvIe chIe ane pragaTa kartA saMsthAnA mahAmaMtrI pannAlAla bAlIvAlane A tathA bIjA graMtho prakaTa karavAmAM gAMdhI haribhAI devakaraNa eDa sansa jevA paMdara hajAra rUpIA ApanAra gRhastha maLI gayA tene mATe abhinaMdana ame ApIe chIe. zrIyuta pannAlAlajI pustaka prasiddha karI jJAna prakAzane vistAra karavA bhagiratha prayatna karI rahyA hatA ane keTalAMka pustaka bahAra paDayA pachI e samaya Avyo hato ke pustaka prakaTa karavAnuM kArya taddana baMdha paDe, paNa subhAke e A sahAya AvI paDavAthI kArya cAlu rahyuM che ane tenA phala tarIke gAMdhI haribhAI devakaraNa jaina graMthamAlAnuM paheluM saMskaraNa A graMtha che. TIkAkAra digaMbarI hAI keTaleka - sthaLe digaMbarIya maMtavya che paraMtu sAmAnya rIte A TIkA umadA haI zvetAmbare vAMcI ghaNe lAbha uThAvI zakaze.
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina . ke. heraMDa. vma strI nAmanANA (Ata jo)-praNetA mahAkavi dhanapAla saMzodhikA ane prakAzikA bI. bI enDa kaMpanI khArageTa bhAvanagara mUlya 1-12-0 pR. 1644 8 AnaMda pri. presa.), dhanapAla kavi eka uttama ane mahAna kavi thayo che ane tene tilakamaMjarI nAmane graMtha bANa kavinI kAdambarIne Takkara mAre tevo che evuM vidvAnethI svIkAryA vagara rahyuM nathI. dhanapAla prasiddha zobhana stuti karanAra zobhana muninA baMdhu thAya ane te mUla brAhmaNa purohita sarva devanA putra thAya. zebhana munie jena dIkSA aMgikRta karI tethI dhanapAle nArAja thaI mALavAmAM jaina sAdhu AvI na zake tevo prabaMdha karyo. Akhare tene zobhana munine bheTe thatAM jaina dharma pratye pUrNa zraddhA thaI. A jaina kavithI jaina saMpradAyane magarUra thavA jevuM che chatAM atyAra sudhImAM A kavinA graMthe bahAra pADI tenA saMbaMdhamAM tenuM caritra lakhI lakhAvI tenA upakAra vALavAnuM thoDuM ghaNuM kArya paNa jainAe nahotuM karyuM, te pahelAM jainetara taraphathI tilakamaMjarI nirNaya sAgara presa taraphathI prasiddha thaI gayelI che temAMnI prastAvanA paNa ghaNI zodhaka buddhithI lakhAyelI che. saMzodhaka mahAzaya taraphathI A pustakamAM dhanapAla saMbaMdhI vistRta AlocanAnI AzA hatI, paraMtu samaya ane sthaLanA saMkocane lIdhe banyuM nathI ema teoe jaNAvyuM che tethI nirAza thavuM paDayuM che te paNa TuMkamAM prastAvanA lakhI A graMthane yogya je isAro karyo che te mATe saMzodhakane dhanyavAda ghaTe che. | saMzodhaka tarIke bI. bI. enDa mahAzayAnAM maMDalI ema prakaTa karavAmAM AvyuM che tethI temanI pUrNa oLakha maLI zakatI nathI, te paNa amane temAM prasiddha paMDita bahecaradAsa moTe khAsa ane mahenatu hAtha jaNAya che. paMDita bahecaradAsa prAkRta mArgo padezikA racI je prasiddhimAM AvyA che te karatAM paNa vadhAre guNe dharAve che. sAdA, nirabhimAnI, ekalabAga, bhASA paMDita, ane vidvAna hovA uparAMta udAradaSTithI ane sva. taMtratAthI viSayamAM utarI bhAva kheMcanArA vicAraka che. teoe gujarAtI bhASA" nAmane zodhaka buddhithI lakhela lekha hamaNAMja AnaMda kAvya mahodadhinA pAMcamA maiktikamAM bahAra paDayo che ane turataja A keza bahAra paDe che. A koza pAIalachI eTale prAkRta lakSmI rUpe ja che, temAM dareka zabadanA je je paryAya vAcaka zabda che tene laI gAthAmAM guMthavAmAM AvyA che ane tethI te zabda jeTalI gAthAmAM ya gAthAnA bhAgamAM hoya tene eka be ema aMka saMzodhake ApI tene mULarUpe mUkI phaTaneTamAM te aMkanI sAthe te zabda mUke che ane pachI chevaTe A keza akSarAnukrame uparokta aMka sAthe zabdone Ape che ane temAM mULa prAkRtanuM saMskRta, te nAma vizeSaNa avyaya je hoya te jAti eTale liMga sahita mUkI tene gujarAtI artha Apela che. prAkRtabhASA mRtabhASA hoI tenA abhyAsIo durlabha che te tenA jJAtA te savizeSa durlabha hoya temAM navAI nathI. chatAM eka jJAtA tarIke A prAkRta kozanuM samartha saMzodhana karI dareka prAkRta zabdanA saMskRta mULa tathA gUjarAtI artha mUkavAmAM saMzodhake potAnI vidvattA siddha karI che. ApaNuM Agamo tathA asaMkhya dharma pustako che te jANItI vAta che ane tethI dharmajJAna meLavavAmAM prAkRta bhASAnuM jJAna paNa avazyaka che chatAM te jJAna meLavavA mATenAM
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ svIkAra ane samAcanA. mukhya sAdhano jevAM ke saMpUrNa vistRta prAkRta bhASAne keza, ane prAkRta vyAkaraNa (guja rAtI hIMdI aMgrejI AdimAM maLe nahi e zokaprada bInA che. ApaNuM munio taraphathI A pratye prayatna thaze evI amo AzA rAkhatA AvyA hatA tyAM paMDita bahecaradAse prAkRta mArgopadezikA, ane A koza prakaTa karI prAkRta bhASA mATenA mile-stones prAthamika thAMbhalA pUrA pADayA che mATe avazya temane dhanyavAda ghaTe che. koza kavi dhanapAle pitAnI bahena suMdarInA abhyAsa arthe karela hovAthI ghaNe sarala ane subodha che. ame icchIe ke A heralDamAM amee bahAra pADelI ane jaina grejyuTaaTasa ezosIezananA chellA riporTamAM chapAvelI rU. dazahajAranI prAkRtikaSa saMbadhanI dejanA bahAra pADavAmAM jaina muni tathA zrImaMta zrAvako bahAra Ave yAto paMDita bahecaradAsa jevA pAse tevo koza racavAne prabaMdha kare. amArI khabara pramANe devAsamAM zrIyuta kezarIcaMda bhaMDArI taraphathI prAkRtakoSa racavAnI taiyArI thAya che-ratanacaMdrajI munie sahAya ApavA mAthe lIdhuM chuM. dazavIsa hajAra zabdonAM (mAtra) saMskRta mULarUpa taiyAra che. A prayatna ekala mAgI na thAya te mATe vistRta prayatna jUdI jUdI dizAo taraphanA ekatrita baLathI karavAmAM Avaze evuM icchIzuM. A kArya sarva pramANa thavuM joIe ke jethI bIjAnI AvazyaktA na rahe ane ja sthAyI banI rahe. graMthanI prate kayAM kayAMthI meLavI te saMbaMdhI, temaja prAkRtakoza vistRta banAvavA mATe zuM zuM graMtho vidyamAna che vagere hakIkata prastAvanAmAM darzAvI hatI te yugya thAta, pizala (Pischel) nuM prAkRta vyAkaraNa jarmana bhASAmAM chapAyeluM" ne temanA prAkRta zabdonI anukramaNikA Index of all the Prakrit words occurring in Pischel's Gramatik der Prakrit-Sprachen by Don M. Dezilva Wickremasinghe, Indian Institute, Oxford ) bahAra paDela che te muMbaInA naM 10 briTiza iMDayA presanA suprInTenDeTa ne lakhavAthI sADAcAra rUpIAmAM maLI zakaze. te prAkRta keza mATe sArI madada ApI zakaze. ame A graMtha dareka jaina lAyabrerImAM rAkhavA tathA dareka dharmajijJAsu zrAvaka-sAdhue rAkhavA bhalAmaNa karIe chIe. kiMmata paNa parizrama ane kArya jotAM ghaNI ochI che. A kozathI konpharansane prAkRta bhASAnI unnati karavAnA uddeza sare che tethI te je 50 thI 100 sudhI nakalo kharIda karaze to prakAzakane uttejana maLavA sAthe ghaNuM ucita thaze. The Gaikwad's Oriental Series zrImaMta gAyakavADa sarakAra taraphathI paurvAya graMthamAlAnuM mudrIkaraNa thaI bahAra pADavAno prayAsa AraMbhAye che te eka saubhAyanuM ci che. muMbaI, madrAsa, haisura, trAvaNakora, kAzmIra Adi sarakAre saMskRta ane anya prAcIna pustako bahAra pADavAne vividha graMthamAlA nIkalI cUkI che te ja pramANe gAyakavADa sarakAre pATaNa, jesalamIranAM prAcIna jaina bhaMDAronI tapAsa jena vidvAna zrIyuta cImanalAla DAhyAbhAI dalAla ema. e. nA hastathI karAvyA pachI temanA duSpApya ane apUrva jaina temaja jainetara graMthe mAluma paDayA tyAre pUrvanA sAhitya para prakAza pheMkavAnA uttama uddezathI te graMtha bahAra pADavAnI AjJA ApI te mATe e vidyArasika narezane dhanyavAda cheghaTe che. AnA phala tarIke be graMtha bahAra paDayA che, ane bIjA presamAM che ane keTalAka
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jana . ke. heraMDa. taiyAra thAya che. pATaNa ane jesalamIra bhaMDArone varNanAtmaka pherita sahita riporTa prakaTa thaye te bhaMDAranuM uMcca sthAna ane mUlya aMkAze. pragaTa thanArA graMtho paikI jayasiMha sUrinuM hamira-mada-mardana, paMcamI kahI (dhanapAlakRta apabhraMza bhASAmAM), bAlacaMdrasUri kRta vasantavilAsa, samaprabhAcArya kRta kumArapAla pratibodha, pAdaliptAcAryavRta taraMgalolA, yazapAla kRta mahArAjaya e jaina che. ame A graMthamAlAne vijaya IcchI prakaTa thayelAM kAvyamImAMsA naranArAyaNAnaMda ane e be pustaka saMbaMdhe abhiprAya vyakata have pachI karIzuM. taMtrI, AtmaghAta eka bahena pratye patra, | (2) D. 30-me. 1814. priya dazanA bahena, duHkhada patra maLyo. evA patra lakhavAmAM kaI karmaNe gahanA gatiH--e sUtra turataja mane sAMbharI Ave che. sAdho bhAI ! karamanakI gata nyArI vAta juone vicArI-sAdho. vasthAkuM paherana pATa pitAMbara, pativaMta phirata udhArI; suMdara nArIke bAMjha kara DArI, bhuMDaNa jhaNajhaNa hArI-sA. lobhIkuM dravya bahota diye che, dAtAkuM na male juvArI; mUrakha rAjA rAja diye che, paMDita phirata bhikhArI-sA. mRga lene anupama diye che, phirata he bana ujiyArI; bAI mIrAM kahe prabhu giradharanA guNa, carana karama balihArI-sAdhe. A gAyana ....ethI ahIM AvatAM TrenamAM eka peseMjara pAsethI sAMbhaLyuM te temanuM tema ahIM jaNAvI dauM chuM. karmanA evAM thare Atmapradeza para lAgI paDyAM che ke tene phalanirdeza kayAre Avaze te khabara paDatI nathI. jethI tenI prakRti, tevuM tenuM phala, jevI tenI sthiti te pramANe teTalA kAla pachI tenA phalane udaya, je tene rasa-tIvra, maMda, tevuM tIvra ke maMda phala. A karma jyAM sudhI udaya AvatAM nathI tyAM sudhI tenuM phaLa maLatuM nathI-tyAM sudhI te jaDa samAna che, paNa jyAre phala Ape che tyAre AtmAne evI muMjhavaNamAM nAMkhe che, AbhA e akaLAya che, AtmA evA pariNAma kare che ke AmAMthI huM kayAre chUTuM ? huM kyAre mokaLe thAuM ke jethI A karmanA phaLamAMthI sadAne mATe mukta thAuM ? jIva mukta thayAM pahelAM sadAkALa zarIrI rahevAne che. jyAM sudhI zarIra che tyAM sudhI karma sAthe ja rahevAnuM che. A zarIra pachI bIjuM zarIra avazya maLavAnuM ja emAM te zaka nathI, punarjanma mAnanAra AtmavAdIne e mAnyA vagara chUTako nathI. Ama che te pachI Aja zarIre te karmaphaLa zA mATe na bhegavavuM ? te bhogavavAmAM Atma zaktino AviIva zA mATe na kare ! udaya kama bhogavavAmAM jJAnI ane ajJAnIne bheda paDe che.
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ AtmaghAta-eka mhena pratye tra. 45 jJAnI samabhAve, dakhAyA vagara arasapaNe varte che ane navAM kama bAMdhatA nathI, ajJAnI karmanimittane zaraNe thai rAga dveSane navAM karI karmanuM phUla bhagavA bhAgavate navAM kra bAMdhe che ane ataMta adha pravAhamAM tA/ bhavaparaparA meLavatA ja jAya che, . vaLI kema kArya kriyA sayama japu tapAdi karavA te amuka phUlanI apekSAe karavA te, maraNu vakhate ke te pahelAM AvatA bhavamAM amuka kula maLe te apekSAe karavA tene niyANuM bAMdhavuM--karavuM e nAma jainazAstramAM Apela che. karmayAgI--meyevAdhijAte mA hevu vAcana e sUtra pramANe vartanAra manuSya niyANuM kadI paNa bAMdhatA nathI. niyANuM bAMdhanAra navAM karmo bAMdhe che, kAraNake je phalanI chA rAkhe che te icchA e 'bhAvakama' che-te icchA e rAgadveSanI vAsanAthI thAya che. AvatA janmamAM amuka sthitimAM--amuka cI zaktivALA thaine leAkakalyANu sAdhavAnI icchAvALe--'niyANuM' bAMdhanAra pele vidhArthI zuM DahApaNavALA hatA ?-dharma zuM che te samajyeA hatA ?--AtmA ane kaneA saMbadha ane tene viye!ga kema thAya che te zuM jANI zakayA hatA ? nahi ja. gADI nIce pheMkAvI te AtmaghAta karI te zuM pAye! haze? te mUrkha hatA. Azaya teneA ucca hatA, chatAM te mUrkha hatA. tattvajJAnanI kasoTImAM nahi caDelA te abudha-mUrkhA ane anna hatA; tenA je vicArA ucca na hatuM, AzayAmAM suMdaratA na hata teA te AtmadhAtanI vAta jaNAvavI nakAmI hatI. A chatAM paNa haju aneka tenA jevA mUrkhAe te raste na dorAya evI khAtrI nathI. mArA abhyAsakALamAM eka vidyArthI hatA; tenA vargamAM cAlatI eka TekSTamukamAM eka pATha AvatA hatA temAM evuM jaNAveluM hatuM ke A duniyA mAtra mithyA bhrama che khAlI eka meLA samAna che--( Vanity Fair) vaeNniTi phera che. A vAraMvAra bhaNuvAthI te gAMDA jevA thayA ane peAtAnI khAnagI neTamAM--bukamAM--bhI'tapara paNa teja lakhatA hatA ke vRiinaTa gara. A zabdo magajamAM jaDAi gayA ane chevaTe giranAranA eka zikhara para jai tyAMthI bhUskA mArI dehAMta karyAM. A kevI mUrkhAi ! mUrkhatAne eka namune ! AveAja khIjo dAkhalA nyusapeparamAM vAMcyA hatA. eka jaNa suratamAM azvinikumAra e nAmanA tApI nadInA kinAre Avela sthaLa pAse sarasvaticaMdra' rAkhI gaLe Tu khAdheA hatA. A paNu aNusamajaNunI sImA ! aneka satIopara~~aneka satpurUSApara asahya duHkha AvI paDayAM hatAM paNa temAMnA ekakeye dehanA balAkAre aMta ANyA nathI; ane ekapaNa AtmadhAta karanArane sapurUSatI kakSApara mUkavAmAM Avela nathI. vIratva darzAvanAra aneka abaLAe alabata thai gayela che ke jemaNe potAnI maryAdAnA lApa thavA karatAM prANanA hAma vadhAre svIkAya gaNyA che, kAraNa ke tema karyovagara peAtAnI lajjA rahe tevuM na hatuM. AvuM te A briTiza rAjyamAM kAne paNa nathI, eTale e kAraNe kAine tema karavAnI jarUra rahI nathIja. AmAM zIlanuM mahAtmya che. zIlane mATe ane amuka du:khathI chuTA thavA mATe--e che.' amuka niyANuM chuM bAMdhuM ke Avate bhave rAja maLe te pachI te mATe AtmadhAta karUM tA zuM mane te maLI javAnuM hatuM ! huM vidvAna thAuM evA Azaya zuM mati jJAnAvaraNIya karmanA kSaya ke kSayApazama vagara sadhAya kharA ke ? nahi ja. vaLI jeNe jeNe
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4 zrI jaina kave. kA. heralDa. nimaNe bAMdhyuM hoya tene te niyANA pramANe kayAre phala prApta thAya ke jyAre te prApta karavA mATe te ane teTalA prayAsa karavAmAM Ave. zeThane nekara bahuja sArI nokarIthI saMtoSa Ape ane tethI evuM mana thAya ke nekarane 1000 rU. inAma ApyA. have te zeTha te inAma ApyA pahelAM nokarane pUche ke tAre zuM joIe? tArI sevAnI keTalI kadara thavI joIe ? tyAre nekara bahu bahu kahe ke 100 ke 200 je kahe te pramANe zeTha tene Ape-pramANe ghaNI vakhata niyANuM" e maryAdita phala che. "zIla" e Atmika guNa che, tene ghAta thato hoya te dehane ghAta kare - dehane arpaNepaNa te guNanI rakSA karavAthI asaddagati thatI nathI, jyAre amuka pIDA-duHkhathI thavA mukta mATe AtmaghAta kare te Arta raudra dhyAnanuM phala che. Arta eTale Ati-pIDAmAMthI uddabhavela, radra eTale bhayaMkara. A dhyAnathI asaddagati ja thAya che; je pIDAmAMthI mokaLA thavAne rastA AtmaghAtane gaNyo, te pIDA to mukta thatI nathI, paNa ulaTuM vizeSa duHkhakArI evI asad gati prApta thAya che. manuSyanuM manuSyatva zAmAM samAyeluM che? vicAranA dhaMdhathI-buddhinA kauzalathI ane AmAnA AvibhAvathI je pitAnI unnati karI zake che teja manuSya che. je je duHkha Ave, je je saMjogo prApta thAya, temAMthI ekadama gati karI levI, mArga zodhI le e manuSyanuM kartavya che. AhAra nidrA bhaya mithuna e cAre saMjJA manuSya ane pazumAM sAmAnya che, paraMtu emAM sadasad viveka zaktine upayoga manuSyaja kare che. jo na kare to pazumAM ane temAM zuM phera che ? saMjogone taddana paravaza-pAMca indriyanA vikArane AdhIna thanAra bhramara hAthI Adi manuSyathI bhinna che. mANasa saMjogone paravaza thayela che (Man is a creature of circumstances. eNna Ijha e phIcara eNpha sarakamasTansIsa) e kayAre ke saMjoge eTalA badhA UdayamAM AvyA hoya ke manuSyanA aneka prayatno chatAM te saMjogAdhIne varyA vagara chUTako ja rahetuM nathI. bhagavAna mahAvIrane megAvalI karma bAkI hatuM tethI temanA para temanA mAtApitAne paraNavavA mATe Agraha thayo ane paraNavuM paDyuM. have duHkha zemAM mAnavuM e savAla Ave che. nahi jevA du:khone bhArI asahya duHkha gaNavAM e manuSyanI nirbaLatA che, ati tIvra duHkhane nahivata gaNavAmAM manuSyanI manuSyatAkRSTa dhIratA sUcave che. eka manuSya jene sevAdharma lekhe tene bIje manuSya jabarI upAdhi ane nahi icchavA gya pIDA gaNe che, eka baMdhana lekhe che tene bIje mukitane upAya lekhe che. (2) duHkha na hotate sukhanI gaNanA kaNa karata ? sukha evI vastunI pichAna kema thAta ? (3) dukha e karmanuM phala che ane te karmamAMthI dUra thavA mATe te phalanuM vedana karyAvagara chUTake ja nathI. enuM nAma karmanI nirjarA che. nirjarA mATe tapa ane bhAvanA kahela che. duHkha sahana e zuM tapa nathI? kauTuMbika sAMsArika pIDAthI mAnasika kSobha thAya che, ane keTalAka bhIrU bIkaNa bAyelA ane manuSyatvahIna purUSoe tethI Artarodra dhyAna karI tenA paripAkathI AtmaghAta karyo che. ahAmAnasika kSebha mATe mane dayA Ave che. jene saMjJA chatAM-jenI saMjJA vikAsa pAmelI hovA chatAM evA saMjogo AvI paDe che ke tethI mAnasika vedanA tIvra
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ AtmaghAta-eka plena pratye patra. 47 vvvvvws thAya che tene mATe prabhu belI che, tene mATe karUNa varte che. bahenaDInuM duHkha bhAI dura karI nA zake te bhAI zAno? pitA putrInuM duHkha dUra karI zake tema hoya chatAM na kare te pitA sujJa hoya te ghaNuM lAgI Ave! bhAInI sthiti bahena! evI rithatimAM che ke tene maLI samajAvI vicAranI Apale paNa karI zake tema nathI ! bhAI kare to eTaluM ja ke patra lakhIne agara mananI bhAvanAthI kaMIka tapta hRdaya para thoDuM pANI reDatAM te pANI baLI jAya che ane lohato taptaja rahe che (alabata mULa jeTaluM nahi), te pramANe saMtapta mana tapta rahe che tethI zuM ? ahA ? zuM karuM ? zuM karI zakuM ? pharabhAve ke te pharamAna pramANe taiyArI che. duniyAdArI evo saMbaMdha nathI ke jethI vIra pitAne tyAM AmaMtrI zake, rAkhI zake ane bhrAtRbhAva batAvI zake, cAhuM chuM eTaluM ja kahyAthI zuM phAyado ? cAhuM chuM. ane sahu chuM e tamAre japavAnuM che. tapakriyA e che, upavAsa karavA e tapa nathI tapatA hRdayane vadhu tapAvavA mATe tapakriyA huM sucavuM chuM emAM doSa thaI nathI jato? ema A mana vicAre che-zaMkA rAkhe che chatAM kahI dauM ke mahAvIre karmathI karmanI nirjarA karI tema tapathI tapatA hRdayane zAMti apAya che e navIna satra yathArtha che ema jaNAvuM chuM nizcita thaI mana para na letAM jema thAya che tema thavA devuM-honI sote hAI-thavAnuM che te thAya che-ema gaNuM saMsAra vyavahAra calAvavo eja yogya che. manuSya zuddhi kare che, chatAM Thapake maLe che te Thapake denArane deSa che-tenuM ajJAna che. teone zuM kahevuM? zuddha AzayathI karanAra vyaktine te mATe ghaNuM lAgI Ave che ane temAM huM paNa bhAga lauM chuM. temane mATe mane karUNabhAva utpanna thAya che. prabhu ! tene zAMti pairya ane AtmazraddhA bakSe ! rAtrie uMdha paNa AvI vyaktine na Ave, to te saMka9pa vikalpamAM paDela hoya che e nakkI che. e saMkalpa vikalpamAM A raudra dhyAna na AvavuM joIe. Araudra dhyAna keTalA prakAranAM che te jANatA to haze. nahi te juo pega ane jJAnArNava zAstra (anartha daMDavatama) prabhue dharmadhyAnamAM kAla vyatIta karavAno kahyo che. te dharmadhyAnanA cAra bhAgamAM eka vipAkavicaya nAmane trIjo prakAra che te ema kahe che ke karmanA zubha azubha vipAka (phala) ne vicAra karavo ane te parathI te karmanA zubhAzubha phala arasa paNe vedIne karmanA bIja bhUta mithyAtva avirati, kaSAya, pramAda ane yoga e pAMca ( Azrava hetu) ne tyAM javA ghaTe che. yathAzakti, jene rAtrie uMdha nathI AvatI evA aneka jAtanA manuSyo che. kaMjUsa, rAjA, cera, bhegI vagerene nathI AvatI tema gIne paNa nathI AvatI. je rAtrImAM sarva bhUto (cho) sUI jAya che te rAtrIe saMyamI jAge che. A mATe uparokta kAvya sAthe A nIcenuM sAMbhaLyuM hatuM te kahI dauM chuM. rena na jAge koi, darada bina rena na jage koI jAganavAlA jaga rozana, soI rahA uMdha - pahele pahorameM saba koI jAge, dusare paheramaeN bhegI tisare paharameM taskara jAge, cothe paherameM jogIbAkI tyAga virAga Avazyaka che. kAMto aniSTa pratye virAga rAkha ane kAMte teno tyAga karavo.
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina ve. kaiM. heralDa. na tyAga virAga na cittamAM, thAya na tene jJAna; aTake tyAga virAgamAM, tA bhUle nija bhAna. tyAga virAgamAM AtmajJAna Avazyaka che, nahi teA ajJAnapUrvaka tyAga vairAgyAdi hAvAthI te pUjAsatkArAdithI parAbhava pAme ane AtmA cukI jAya. vairAgyAdi sAte, jo sahu AtamajJAna; temaja Atama jJAnanI, prApti taNAM nidAna. vizeSa tamArA patra ApyA pachI. jarUra patra lakhazeA, kalpasUtra avalAkayu haze. lakhA tA mahAvIra caritra (10muM pU) mAkalAvuM tyAM jo na maLI zakatuM heya tA mArA rAmatImAMnA praznane javAba meAkalAvaze. 48 snehAdhIna maitrI bhAve sahAnubhUti arpanAra--madhunA smaraNa. traNa tattva-1 Izvara tattva-saddeva tattva. jainamAM je traNa tattva kahvA che temAM pahelAM sAmAnya rIte zraddhA rAkhavAnu kahyuM che. te tattva sata deva tattva, saddagurUtattva ane sat dha tattva che. jyAMsudhI deva, gurU, ane dharma e bAbatane sat rIte nizcaya thayA nathI tyAMsudhI yathA jJAna-AdhyAtmikajJAna saMbha vatuM nathI. nizcayathI AtmAnA sahaja guNu izvaranA guNu che, AtmA AtmAnA gurU che, ane AtmAnA dharma te Atma raRNu che; paraMtu jyAMsudhI AtmAe svaguNa prApta karyAM nathI tyAMsudhI tene sat-deva, gurU, ane dharmanuM avalaMbana Avazyaka che, te avalaMbana karavAthI nija svarUpa samajAya che, ane nijasvarUpane bAdhaka ka`nAM AvaraNane dUra karI zakAya che. zvaranuM lakSaNu rAgadveSanA abhAva-vItarAgatA che ane tethI tene vItarAga ' paNa kahevAmAM Ave che. izvaranA bheda che-je sazarIra rahI lAkane edha ApI tIte-dhane pravartAve che tene arihaData '- tIrthaMkara ' kahevAmAM Ave che ke je zarIra tajyA pachI mAkSe gaya che eTale 'siddha' thAya che. keTalAka mahAtmAe vakSya jJAna eTale AtmAnA svarUpane bAlaka evAM dhAtI' karmone dUra karI 'sarvajJatA' prApta kare che ane pachI tIrtha karanI peThe tItha nathI pravartAvatAM, ane dehrAsa karI siddha thAya che. Amane siddha thayA pahelAM 'kevalI' kahevAmAM Ave che, tIrthaMkarane paNa kaivazya jJAna thayuM hoya che ane tethI te 'kevalI' paNa kharA, paNa dareka kevalI tIrthaMkara nathI hotA tethI kevalI'ne 'sAmAnya kevalI e nAmathI tIrthaMkara e padathI bheda pADavA mATe kahevAmAM Ave. " tIrthaMkarathI dhamanA medha thAya che, izvaranuM zuddha svarUpa samajAya che. tethI temane paMca namaskAramAM (navakAramAM) * arihaMta ' e nAmathI prathama pada ApavAmAM AvyuM che ane pachI 'siddha ' te bIjuM pada ApavAmAM AvyuM che; ane tyArapachI sadgurUne traNa bhedathI nAme AcArya, upAdhyAya ane sAdhune namaskAra karavAmAM AvyA che. te navakAramAM paMca namaskAra che te A pramANe che. (namAM atiALa, namo lijjA, namo AyariyALuM
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ traNatatva-1 Izvara tarava-sahadeva tarava. 49 no vAya, na pa tAkAhU ). A navakAra maMtra dareka jaina prAtaHkALe, devadarzana vakhate, sUtAM pahelAM ema aneka vakhata bole che, ane teno ekaso aDhAra maNakAnI mALAne japa kare che. Izvara ahIM Izvara eTale tIrthaMkara-arihaMta lekhatAM jena siddhAMta (dogma) pramANe tenAmAM 12 guNo hoya che, ane te 18 deSathI rahita hoya che. 12 guNamAM ATha prAtihArya (jema rAjAnI pAse pratihArI rahe te pramANe tIrthaMkara pAse hoya che tethI), ane cAra atizaya ( Excellence) che. 8. prAtihArya--azokavRkSa, devatAthI thatI puSpavRSTi, divyadhvani, cAmara, siMhAsana, bhAmaMDala, dudubhi ane chatra, tIrthakara jyAM jyAM vicare ane dezanA mATe "samavaraNuM -sabhA maMDaLa Adi kare tyAre devatAo A ATha race che. 4 atizaya -(1) jJAnAtizaya- jJAnanuM utkRSTa svarUpa-kevalajJAna ane kevala darzana tenAmAM hovAthI bhUta bhaviSya vartamAna e traNe kAlamAM je sAmAnya vizeSAbhaka vastu che tenuM eTale utpAda, vyaya vyayukta sarva vastuonuM jJAna hoya che. (2) vacanAtizaya-vANI aneka guNavALI hoya che. te vacaguNa 35 gaNAvyA che-saMskAratva, dAtya, agrAmyatva, meghagaMbhIraghaSatva, pratinAda vidhAyitA, dakSiNa-vacananI saralatA, upanItarAgatva (rAgasaMyuktapaNuM), mahAyaMtA (artha gaMbhIratA), avyAhatatva (pUrvApara virodhano abhAva), ziSTatA, saMzaya rahitatA (zrotAne jethI saMzaya na thAya te), nirAkRtAnyottaratA (bIje uttara Apavo paDe nahi evI), hRdayaMgamatA, mithaHsAkAMkSatA (arasparasa pada vAnuM sApekSapaNuM), prastAvaucitya (dezakAla anusAratA), tattvaniSThatA, aprakIrNa prastutatva (arabaMddhane avistAra ane saMbaMdhano vistAra), asvazlAghA niMdatA (Atmo tkarSa tathA paraniMdA rahita paNuM), AbhijAtya (pratipAdya vastunI bhUmikAne anusaravApaNuM) atisnigdha madhura, prazasyatA, amarmavedhitA, dharmArthapratibaddhatA kArakAdha viparyaya (kAraka, kAla, vacana temaja liMgAdine jyAM viparyaya nahi (vizvamAdi viyuktatA) vaktAnA manamAM brAMti vikSepAdi doSa rahita), citrakRttva (kutUhalatAne abhAva), adbhutatva, anativilaMbitA (ativi laMba vagaranI), aneka jAti vaicitrya (jAti Adi varNana karavA yogya vastu svarUpanA Azraya yukta) AropitAvizeSatA (vacanAMtaranI apekSAthI vizeSapaNuM jemAM sthApana thayela che), satvapadhAnatA (zakti jemAM pradhAna che), varNa pada vAkya viviktatA (varNAdinuM vicchinnapaNuM) azrucchitti (vivakSita arthanI samyaka prakAre siddhi jyAM sudhI na thAya tyAM sudhI abhyavacchinna vacananuM prameyapaNuM), ane aditya (amarahitapaNuM) (3) apAyApagamAtizayaapAya-upadravane nivAraka marakI roga thatA nathI. (4) pUjAtizaya-jethI lokamAM ane deva vagerethI pUjanIya che. 18 doSa-vItarAgamAM nathI te nIce pramANe, caMtA tArApa thI movALA | hAso ratyaratI bhIti rjugupsA zoka eva ca // kAmo mithyAtvajJAnaM nidrA cAviratistathA / rAgo dveSazca no doSA stessaamssttaadshaapymii|| .
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina bhave. kaM. herelDa. ARRA (15) pAMca jAtanAM aMtarAya nAme dAnAMtarAya, lAMbhAtarAya, vItarAya, bhagatarAya ane upabhegAMtarAya. A pAMca aMtarAya eTale dAnAdimAM aMtarAya na hoya ane evo artha nathI ke izvara dAna de che, lAbha prApta kare che, zakti batAve che, bhogapabhoga kare che-eno e artha che ke e pAMca javAthI dAna, lAbhAdinI zaktio pragaTe che. e zaktine upabhoga kare ke na kare e judI vAta che, paNa tenAmAM zaktio che. (6) hAsya (7) rati (Asakti-vastunI lAlasA) (8) arati (aprIti), 8 bhIti- bhaya (10) jugupsA-chIMTa, (11] zeka (12) kAma-viSayasevana, (13) mihAva-darzanamoha (14) * ajJAna (15) nidrA (15 avirati-apratyAkhyAna (tRSNA vagaranAne vrata pratyAkhyAna heyaja nahi), (17) rAga (18) va* ahaMtanA judA judAM nAma A che-arvana, jina, pAragata, trikAlavita kSINATa karyA, paramekI, adhIzvara, zaMbhu, svayaMbhU, bhagavAna, jagatmabhu, tIrthakara, tIrthakara, jinezvara vagere. A uparathI pratIta thAya tema che ke je strIne pAse rAkhe zastra rAkhe, viSaya seve, kodhAdi seve te devanAM uparokta lakSaNathI virUddha vartana rAkhe che tethI tene jene "kudeva' kahe che; Ama Izvarane mAnanArA jena che ane tethI tene te daSTie nAstika gaNI zakAya tema nathI. AtmAne, paramAtmAne, paralokane, punarjanmane ane karmavAdane svIkAra karanArA jaina nAstika nathI ke tema na kadipaNu gaNI zakAya tema nathI-phakta eTalo ja bheda che ke keTalAka bIjA Izvarane jagatakartA mAne che jyAre jaina sAMkhyaAdinI peThe Izvarane jagakartA svAkAratA nathI. jenamAM evo siddhAMta (dogmay che ke kAlacakranA be bhAga nAme utsarpiNa ane avasarpiNI dareka evAmAM AvA izvara tIrthakara 24 [24thI ocho nahi ke vadhu nahi) thAya che. hAla avasarpiNI cAle che. temAM thaI gayelA 24 tIrthakarane vartamAna covIsa jina kahevAmAM Ave che. tenI pahelAnA utsarpiNI kAlamAM thayelA 24 tIrthakarane bhUta 24 jina kahe. vAmAM Ave che ke jenAM nAma A pramANe che-kevalajJAnI, nirvANI, sAgara, mahAyaza, vimalanAtha, sarvAnubhUti, zrIdhara, data, dAmodara, suteja, svAmI, munisuvrata, sumati, zIvagati, astAga, nemIdhara, anila, yazadhara, kRtArtha, jinezvara, zuddhamati, zivakara AnaMdana ane saMprati, vartamAna jina vIzInAM nAma, 1 RSabhanAtha 2 achatanAtha, 3 saMbhava nAtha 4 abhinaMdana, 5 sumatinAtha 6 padmaprabhu 7 supArzvanAtha 8 caMdraprabhu, 9 suvidhinAtha athavA puSpadaMta, 10 zItalanAtha. 11 zreyAMsanAtha 12 vAsupUjaya 13 vimalanAtha, 14 anaMtanAtha, 15 dharmanAtha, 16 zaMtinAtha, 17 kuMthunAtha. 18 aranAtha, 18 malinAtha, 20 munisuvrata, 21 naminAtha 22 nemanAtha 23 pArzvanAtha ane 24 mahAvIrane AmAMnA chellA mahAvIra ane pArzvanAtha Asanna upakArI tarIke svIkArI teo pratye jemAM mahAtmaya vadhu dekhAya che. te baMne aitihAsika vyakitao hatI e puSkaLa pramA * pAMtajalamAM darzanamAM jaNAvyuM che ke - jarA jarma vikrama mag gevizvara-je purUvizeSa kaleza, karma, vipAka ane AzayanA saMbaMdha vinAne che
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwhA Izvara tatva-sahadeva tatva. NothI DAkaTara harmana jekAbI nAmanA jarmana prophesare AcArAMgAdi jenA sUtronAM pote karelAM aMgrejI bhASAMtara ke je volyuma 24 ane 45 mAM (sekreDa bukasa oNpha dha IsTa-pItya pavitra pustakanI mAlAmAM) prasiddha thayAM che, tenI prastAvanAmAM pUravAra karI ApyuM che, tenI AgaLanA 22 tIrthakaronA samayane hAlanA samaya vacce eTaluM badhuM vizAla aMtara che ke tene laIne koI paNa ciha ke vastu mojUda rahI zake nahi ke jethI te saMbaMdhI kaMIpaNa khyAla AvI zake, thiesophisTa paMthanA pramukha viduSI enIbIsaMge gata varSamAM kahyuM che ke - 'Lord Mahavira was the last and not the first of the great twenty four Teachers, that Europe denied the historicity of the other 23 Tirthankaras who precedeit him because, being itself young, it could not travel backward far enough and liked to make Indian thought less ancient than it is, that both Jainism and Hinduism went back further than either his. tory or legend counted them, that Jainism was essentially an independent system of thought, that though it had a superficial resemblance with the Sankhya philosophy, there were profound differences between the two, that the 'Jiva' of the Jains was not the same thing as the 'Purusha' of the Sankhyas." + AnuM bhASAntara-mahAvIraprabhu mahAna 24 dharmopadezamAM pahelA nahi, chellA, dharmopadezaka hatA, tenI pahelA je 23 dharmopadezaka thaI gayA tenI etihAsika satyatA yurepa svIkAratuM nathI kAraNa ke pite kAlApekSAe alpavayaska hoI tyAM sudhI-te prAcInatA sudhI jaI zake tema nathI, ane tethI bhAratIya vicAra jeTalo prAcIna che tenA karatAM tene ocho prAcIna karavA pratye pasaMdagI dharAve che; jena ane hiMdu dharma baMne itihAsa ke purANa-daMtakathA kahI zake te karatAM paNa vadhAre prAcIna che, jenadharma tatvathI eka svataMtra darzana che, jo ke tene sAMkhyadarzana sAthe upara ceTIyuM sarakhApaNuM che, paraMtu te bane vacce atyaMta bheda-aMtara che -jenone "jIva' ane sAMkhyane "purUSa" e be eka vastu nathI. A uparAMta ukta 24 tIrthakaromAMnA pahelA tIrthakara RSabhanAthanA ullekha vedamAM, bhAgavata Adi aneka hiMdu-brAhmaNanA prAcIna graMthomAM che. udAharaNa tarIke -azveda ke je bhAratano sarvathI prAcIna graMtha manAya che, ane cAre vedamAM paNa je sarvathI prathama utpanna thayelo ema svIkArAya che temAM ullekha che ke - __ " OM trailokya pratiSThAn caturviMzati tIrthakarAn RSabhAyA varddhamAnAntAn siddhAn zaraNaM prapadye / OM pavitraM nagnamupavi prasAmahe eSA nanA (nagnaye) jAtiryeSAM teja izva. kaleza pAMca jAtanAM che. avidhA, mithyAjJAna, asmitA, jUdI vastumAM abheda pratIti), rAga, dveSa ane abhiniveza (maraNa bhaya; karma ba=sukRta ane duSkara (puNya ane pA5); vipAkaHkarmaphaLa ke je traNa prakAranuM che-janma, AyuSya ane bhoga; AyatravipAkane anurUpa saMskAra,
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ para zrI jaina ve. ke. hereluM. hA" ItyAdi. AmAM bASabhathI laI mahAvIra sudhInA vIze tIrthakarane trimAM pratichita svIkArI tenuM zaraNuM lAgyuM che. yajurvedanA 25 mA adhyAyanA 19 mAM maMtramAM lakhyuM che ke - OM namo ahaMto RSabho OM RSabha pavitraM puruhUtamadhvaraM yajJeSu nagnaM paramaM mAhasaMstutaM varaM zatru jayaMtaM pazuriMdramAhutiriti svAhA / temaja RSabha sAthe ariSTaneminI neminAthanI) stuti paNa te sAthe jovAmAM Ave che - dIrghAyustAyubalA yurvAzubhajAtAyuM OM rakSa rakSa ariSTa nAmaH svAhA / vAmadeva zAntyartha manu vidhIyate so'smAkaM ariSTa nemiH svaahaa| RgredamAM paNuM ariSTa neminI stuti :-aSTa, 1 a. 6, varga 16 OM svastina iMdro vRddhazravA svastinaH pUSA vizvavedAH svastinastAkSyo ariSTanemiH svastino bRhaspati rdadhAtu / A 24 tIrthakaranI mUrtio jene (hamaNAM cAra zatakathI bhinna paDela sthAnakavAsI nAmanA saMpradAya sivAya) pUje che. mUrtipUjA mahAvIranA samayamAM paNa i. sa. pUrve chaThA zatakamAM vidyamAna hatI evuM vedAdimAMthI temaja jema sUtramAMthI pratIta thAya che. * A 24 tIrthaMkaranI mUrti AkAramAM eka sarakhI ane prAyaH ekaja AsanavALI eTale pAsana stha hoya che, paNa te darekane eka bIjAthI oLakhavA mATe te darekane je lAMchana hoya che te mUrtimAM nIce karIne mUkavAmAM Ave che. te 24 jinanAM 24 lAMchana anukrame A che-1 vRSabha, 2 hastI, 3 azva, 4 kapi (vAMdaro), 5, kreca pakSI, 6 padmakamala, 7 svastika, 8 caMdra, 8 magarama, 10 zrIvatsa, 11 gaMDa, 12 pADe, 13 varAha, 14 siMcANo (bAjapakSI), 15 vaja, 16 hariNa, 17 bakare; 10 naMdAvarta (eka jAtano sAthIo), 18 kalaza, 20 kacchapa (kAcabo), 21 kamala, 22 zaMkha, 23 sarSa 24 siMha. - IzvaravAda saMbaMdhe vaidika darzana, nyAyadarzanamAM IzvaranuM sthAna mukhya nathI-atizaya gANa che. duHkha nAza athavA apavarga lAbhane je upAya temAM jaNAvela 16 padArthanuM utkRSTa-jJAna prApti-batAvela che, tenI sAthe Izvarane jarApaNa saMbaMdha nathI. mANasanA karmaphaLa bhoga jene AdhIna che teja Izvara-eTaluM kahI te sivAya kaI paNa prasaMga Izvara saMbaMdhe A darzanamAM nathI. vaizeSika darzana izvarano asvIkAra karatuM nathI. eka sthaLe Izvara saMbaMdhI ullekha + mahAvIranuM caritra A nibaMdhamAM TuMkamAM ApeluM che, tene vizeSamAM tathA te sivAyanA 23 tIrthakaronAM caritra jevAM hoya teNe hemacaMdrAcArya kRta triSaSThi zalAkA purUSa caritra vAMcavA bhalAmaNa che. * A saMbaMdhe vistArapUrvaka jANavAnI icchAne "bhAratavarSa meM devatAoMkI pratimAkA pUjana kaba calA?" e nAmane paMDita hIrAnanda zAstrI M. A. M. O. L. ne hIMdI prasiddha mAsika 'sarasvatI nA agasTa 1914nA aMkamAM pRSTha 422 jovAnI bhalAmaNa karavAmAM Ave che.
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ Izvara tattva-sadeva tatva. * 53 sivAya bIje koIpaNa sthaLe Izvarano prasaMga Avato nathI; eTale A darzanamAM IzvaranuM sthAna mukhya nathI. temAM niHzreyasanI prAptino mArga nAme tatvajJAna (sAta padArtha ke jemAM Izvara nathI tenuM sAdharma ane vaidhamyajJAna)nA baLe duHkhathI chuTavuM tenI sAthe Izvarane saMbaMdha ghaNoja cheDo che. Izvara jAya ke rahe, jIvanI sAthe tene saMbaMdha ghATa che ke na ho, temAM vaizeSikane kAMI lAbha nukazAna nathI. [A saMbaMdhamAM jarA atre jaNAvavAnuM ke navIna naiyAyikoe racelA vaizeSika darzananA graMthomAM mUla satramAM kahelAM nava dravyamAMnA eka AbhAne vicAra karatI vakhate Izvarano prasaMga najare paDe che. teo AtmA ane paramAtmA evA bhedathI AtmA be prakArane kahe che. ahIM paNa Izvarane kazoe prasaMga jovAmAM Avato nathI.] | mImAMsake-nirIzvaravAdI che. teo vedane nitya ane abrAMta kahe che kharA, paNa veda e izvaravAkya che e svIkAratA nathI. kharuM jotAM AmAM koI paNa ThekANe izvarane prasaMga nathI. teo Izvara mAnatA nathI, jagatane koI banAvanAra pAlana karanAra ane nAza karanAra che e vAta paNa svIkAratA nathI. temanA mata pramANe jIva potAnA karma pramANe phaLa bhogave temAM izvarane kazee saMbaMdha nathI. sAM paNa izvarano svIkAra karatA nathI. tenA graMtha nAme tattvasamAsa ane kArikAmAM Izvarano kazo prasaMga nathI. sAMkhya pravacana sUtramAM cokhkhI rIte Izvarano niSedha karavAmAM Avyo che. prakRtinAM pariNAmamAM izvarane koIpaNa prakArane saMbaMdha teo svIkAratA nathI. prakRti pitAnI meLeja pariNAma pAme che ema teo kahe che. pariNAma pAmavA mATe prakRtine bIjA koIpaNa kAraNanI jarUra nathI. prakRti jaDa ane acetana hovA chatAM paNa purUSane bhega ane mokSa mATe jagata saraje che. pAtaMjala darzana ke jemAM sAMkhanA dArzanika siddhAMto kabulavAmAM AvyA che te sAMkhyanA 22 tatva uparAMta eka vadhAre tatva nAme izvarane svIkAryo che, tethI A darzana sezvara sAMkhya kahevAya che. kharuM jotAM AmAMthI izvara tatva ane citta nirodhanA upAyo prasaMga uThAvI laIe to temAM sAMkhya karatAM vizeSatA batAvavA kAMI paNa bAkI rahetuM nathI. AmAM izvaranuM svarUpa agAunI phuTanoTamAM jaNAvyuM tema kaleza, karma, vipAka, ane AzayanA saMbaMdha vinAne eka purUSavizeSa che. izvarane koI paNa vakhate kaleza vagerenI sAthe saMbaMdha na hato, kAraNa ke te nitya mukta che. purUSa (jIva) jema ghaNuM che, tema purUSa vizeSa-izvara ghaNuM nathI. te eka advitIya che. Izvara kALathI avacchinna nathI-traNe kALathI atIta che. vaLI Izvara praNidhAna e citta vRtti nirodhanA jUdA jUdA upAyamAM eka upAya tarIke jaNAvyo che. | vedAntamAM brahmaja mukhya che. advaitamata pramANe jIva e brahma che; brahma sivAya badhuM asata che. jIva ane jaDa brahmathI bhinna lAge che te mAyika che-avastu che, ane bhinna lAgavAnuM kAraNa brAMti che. doraDImAM jema sApane bhrama thAya che, tema brahmamAM jagatano bhrama thayo che. jIva pite mukta che muktinI zodha karavI eja tenA saMbaMdhamAM viDaM. banA che. avivAnI-bhramanI sAthe ekatA pAme che, brahma sata cita AnaMda che. nirUpAdhI che ane AkhA vizvamAM vyApaka che.
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina kare. ka. heraMla. 2. sadgara tatva. pAMca mahAvratanA, caraNa sittarI ane karaNa sittarInA pALanArA jaina matamAM gurU kahela che. pAMca mahAvrata -1 ahiMsA (2) samRta (satyavacana bolavuM), (3) asteya (ucita vastu koI Ape toja svIkAravI), (4) brahmacarya, (5) sarva parigrahano tyAga. A pAMce vratane sAdhue sarvayA pALavAnA che, ane zrAvake-gRharithe dezathI-aMze pALavAnA che tethI sAdhunAM A vrata mahAvrata kahevAya che ane zrAvakanAM 5 vrata " aNuvrata' kahevAya che. aNuvrata "zrAvakanA dharma' e viSayamAM thoDA vistArathI ApelAM che, ane te uparathI A pAMca mahAvratanuM samajI levAnuM che. pAMca mahAvrata para bhAvanA paNa suMdara bhAvavAnI che, paNa te vistAra bhayathI atre ApelI nathI. caraNa sirI=eTale 70 jAtanAM caraNa ane karaNasiterI eTale 70 jAtanAM karaNa. caraNa ane karaNamAM e bheda che ke caraNa eTale je nitya karavuM te-nityacaryA, ane karaNa eTale prayojana hoya tyAre karavuM ane prayojana na hoya te na karavuM) te. caraNa sitterImAM uparokta pAMca vrata, 10 prakAranA zramaNa dharma, 17 prakAranA saMyama, 10 prakAranAM vaiyAvRtya, 9 prakAranI brahmacaryaguNi. 3 prakAre jJAna, darzana ane cAritra, 12 prakArane krodhAdi nigraha che temAM 10 zramaNa dharma-(1) kSAnita-kSamA-kadApi sAmarthya hoya vA na hoya paNa bIjAnAM durvacana sahana karavAnAM pariNAma-bhaneti arthAt krodhane sarvathA tyAga, (2) bhAIvakomalapaNuM, ahaMkArarahitapaNuM. nagna thaI abhimAnane tyAga. (3) Arjava-manavacana kAyAthI saralatA-kuTilatAne abhAva; (4) mukti-bAhya temaja aMtarathI tRSNa-lobhane tyAga, (5) tapa-ATha prakAranAM karma jenAthI bharama thAya te anazanAdi 12 tapa, (6) saMyama-AsravanI tyAgavRtti. (7) satya-mRSAvAdathI virati, jUThane tyAga, (8) zaucasaMyamavRttimAM kalaMkano abhAva, (9) akiMcana-kiMcita mAtra dravyanuM pitAnI pAse nahi hevApaNuM. (10) brahmacarya-sarvathA maithunane abhAva. 17 saMyamanA prakAra-(1-5) hiMsA, mRSA, corI, maithuna ane parigraha e avatarUpI pAMca Asrava-karmaThArano tyAga tathA (6-10) 5 iMdriyanAme spa, rasa, ghANa, cakSu ane chAtra enA sparzAdi pAMca viSayomAM laMpaTapaNano tyAga. (11-14) dha, mAna, mAyA ane lobha e cAra kaSAyane chate, udaya Ave tyAre tene niSphala kare temaja udaya AvI gayA hoya tene navAM upanna na kare. (15-1) jIvanI cAritradharmarUpa lakSmI jenAthI daMDAya evA khoTA mana, vacana, ane kAyA e rUpa traNa daMDathI virati kare. AnA bIjI rIte bheda e che ke (1) pRthvI. (2) jala. (3) ani. (4) pavana. (5) vanaspati. (6) hAdriya jIva. (7) tridriya jIva. (8) caturiMdriya jIva ane (9) paMceMdriya jIva-A navavidha enI mana, vacana ane kAyAthI karavA, karAvavA ane karanArane anumedavArUpa hiMsAvRttino tyAga-te nava prakAranA saMyama. temAM *saraMbha, samAraMbha ane AraMbha na thavA je * saraMbha-prANInA prANanA vinAza karavAno saMkalpa kare te. samAraMbha-vanA prANane paritApa upajAve te. AraMbhonA prANune vinAza kare te.
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadgurU tatva. 55 ie (10) ajIva saMyama-je ajIva vastune rAkhavAthI--jema ke mAMsa, madirA, suva meAtI zasrAdi, saMyamamAM kalaMka lAge te na rAkhavA. (11) prekSA sayama. sarva joinekhIja,jIvahita sthAnamAM sUvuM esavuM Adi zArIrika kriyA karavI te, (12) upekSA sayama-upadezathI kaipazu hiMsAdimAM pravRtti kare tevuM na bane te mATe udAsIna rahevuM te, (13) pramArjana saMyama--koI sthAnamAM javuM, vastrapAtrAdi grahaNa karavAM te puMjIne-pramArjanathI karavuM. (14) pariSThApanA saMyama--annAdi varahita sthale paraThavavAM te. (15) manaH sayama-manamAM droha, daryAM, abhimAna na karavAM ane dharma-dhyAnAdimAM pravRtta rahevuM te, (16) vacanasa'yama---hiMsAkArI kaDhAra vacana na khelava, (17) kAyAsa ya.--gamanAgamana karavAmAM upayeAgapUrvaka kAyAne pravartAvavI te. 10 vaiyAvRttva-vaiyAvRttva eTale sevA. 10 nAme (1) AcArya--jJAnAcAra, danAcAra, tapAcAra, vIryAcAra e pAMca AcAranA pAlanAra te, (2) upAdhyAya--jenI pAse adhyayana karAya te, (3) tapasvI (4) navadIkSita ziSya (pa) plAna sAdhu----varAdi rAgavALA, (6) vira dhamamAM sthira rahenAra sAdhu, (7) samaneAna--je sAdhu pAtAnA jevI samAcArI pa.LatA hoya te, (8) saMdha-sAdhu, sAdhvI, zrAvaka, zrAvikA e cArenA samudAya, (9) kala~~ " hu eka sarakhA gAnA--sajAtienA samUha. jemake caMdrAdi, (10) gaNu-gaccha~eka AcAryanI vAcanAvAlA sAdhuonA samUha. jemake kATikAdi--A dazenI vastra, sa, pANI, pAtra, sthAna Adi ApI sevA--suzrUSA karavI te nava brahmaca gupti--Ane brahmacaryaMnI nava vADa kahevAmAM Ave cheH-(1) vasti-stra pazu paMDaka saMyukta vastimAM na rahevuM te. (2) kathA--kevala strIoneja--ekalI strIone dharma dezanArUpa kayA na kahe tathA strInI kathA na kare. (3) Asana--strInI sAthe eka Asanapara tathA je AsanathI strI uThI. hAya tyAM be ghaDI sudhI na besavuM. (4) iMdriya~ iMdriyAnA vyApArane strI sabadhe upayeAga na kare eTale netrathI strInAM aMgApAMga na dekhe vagere (5) kuDayAMtara--bhIMta Adine AMtare srIpurUSa maithuna sevatA hoya yA tenA zabda saMbhaLAtA heAya tyAM na rahevuM. (6) pUrvakrIDA--peAtAnA pUrva gRhasthAzramamAM strI sakha- sevelA prasaMgA na saMbhAravA. (7) praNIta--ati cIkAzavALA dUdha, dhI, Adi dhAtupuSTa padArtho na khAvA, (8) ati mAtrADAra--adhika AhAra na karavA. (9) vibhUSAdi zarIranI vibhUSA snAna vilepana pAIi na karavI. jJAna, darzana ane cAritra--(1) jJAna--yathA vastunA yathA medha je kare te jJAna; jJAnAvaraNIya karmanA kSaya tathA kSayApazama thavAthI utpanna thayelA meAdha. zAstra--a gApAMgAdinuM jJAna (2) darzana--jIvAdi nava tattvAmAM zraddhA-tattva ci. (3) cAtri--sa pApanA vyApArAthI jJAna--zraddhAna pUrvaka nivRtta thavuM te. A sarva virati che kAraNake sAdhu sarva virati--ahiMsAdi sarvathA pALe che. gRhasthanuM tethI oche aMze cAritra che ke jene dezivarati kahevAmAM Ava che, ane te gRhastha dharmamAM kahevAmAM Avaze. khAra prakAranAM tapa--temAM cha bAhya che ane cha aMtarga che. cha khAdya tapate (1) anazana-na khAvuM (2) uNAdarI-ceADuM khAvuM (3) vRtti sa MkSepa--aneka prakAranA niyama vRttine jarA saMyamamAM rAkhavA-sAcavA mATe levA te (4) rasatyAga-dUdha dahIM, dhI, telAdi rasanA tyAga karavA, (5) kAyakaleza-vIrAsana daMDAsana Adi aneka AsanathI zarIrane
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ 56 zrI jaina zve. kA. heDa. AAAAAAAAAA kaSTa ApavuM (6) saMlInatA-pAMca indriyone potapotAnA viSayemAM rokavI-bIjAmAM na javA devI. have bIjA cha aMtaraMga tapa kahevAmAM Ave che (7) prAyazcitta-je kAMI agya kAma karyuM hoya te gurUpAse kahI daDale ane bhaviSyamAM pharI te pApa na thAya tema karavuM. 8 viya-guNAdhika vALAnuM bahumAna karavuM 8 vaiyAvRtya-pitAnAthI guNAdhikanI bhakti karavI. 10 svAdhyAya-abhyAsa ke je pAMca rUpe che (1) vAcanA piote bhaNavuM, bIjAne bhaNAvavuM (2) pUchanA-saMzaya thatAM gurUne pUchavuM (3) parAvartanA-bhaNeluM pharIvAra-vAraMvAra smaraNamAM lAvuM (4) anuprekSA-bhareluM tenuM tene tAtparyanuM ekAgra cittathI ciMtavana karavuM (5) dharmakarthI-dharmanI kathA karavI te., 11 dhyAna-temAM bephayAna-Arta ane raudra dhyAna tajavAM ane be sadhyAna-dharmadhyAna ane zukalana aMgIkAra karavAM (AnuM svarUpa jena rogamAM ApeluM che) 12 vyasarga-sava upAdhiono tyAga karavo. A rIte chabAhya ane cha atyaMtara maLI 12 jAtanAM tapa che. 4 nigraha-odha, mAna, mAyA ane lobha e cAreno nigraha kare. A pramANe 5 mahAvrata 10 zramaNadharma, 17 saMyama, 10 vaiyAya, 9 brahmacarya gupti, 3 jJAnAdi, 12 tapa, 4 dhAdine nigaha maLI 10 bheda caritranA thayA te caraNa sittarI. I have karaNa sittarI kahIe chIe-4 prakAre piMDa vizuddhi-AhAra, upAzraya, vastra, ane pAtra e cAra varatune sAdhu 42 doSarahita grahaNa kare te; 5 samiti-samyaka pravRtti (1) dharyAsimiti--iryA eTale cAlavAmAM jIvanI virAdhanA na thAya evI saMkhyaka pravRtti rAkhavI, (2) bhASA samiti-bhASA hitakara, mita, saMdehavagaranI pAparahita ane nirNata arthavALI bolavI (3) eSaNuM samiti-eSaNa eTale AhAra Adi doSa rahita le. (4) AdAna nikSepa samiti-varatune levAmAM temaja tyAgavAmAM saMbhALa rAkhavI. [5) utsarga (riSThApanikA) samiti-sarga eTale malamalane utsarga karavAmAM samiti eTale tene java vagaranI bhUmimAM paraThavavA; 3 gupti (gupa-rakSA karavI, rokavuM) jenAvaDe saMsArathI rakSA thAya, vegane rokI zakAya te (2) mana gupti-pApasahita-sAvadha saMkalpane nirodha, asat dhyAnano tyAga (2) vacana gupti-vANane niyama athavA sarvathA mauna rahevuM te (3) kAyati-zArIrika kriyAmAM zarIraceSTAno niyama rAkhavo. 12 pratimA-niyama vizeSa; ekamAsanI koI be mAsanI ema amuka amuka mudata mATe amuka covihAra Adi niyama grahaNa karavA te. ra5 prati lekhanA-eTale muhapati Adi je je upakaraNo hoya tene saMbhArI javI-pheravI javI 4 abhigraha-dravyathI, kSetrathI, kAlathI ane bhAvathI kaI abhigraha eTale niyamavizeSa grahaNa kare che, 5 iMdriyane nirodha, ane 12 bhAvanA (1) anitya (2) azaraNa (3) saMsAra (4) ekava (5) anyatva (6) azuci (7) Asrava [8] saMvara, (8) nirjarA (10) lakasvarUpa (11) bodhidurlabha (12) dharmabhAvanA. Ama 4 piMDavizuddhi 5 samiti, 3 gupti, 12 pratimA, 25 pratilekhanA, 4 abhigraha, 5 iMdrinirodha ane 12 bhAvanA maLI 70 karaNanA bheda thayA te karaNasittarI. bhAvanA svarUpa. 1 + A pAMcamAM zrAvaNa manana ane nididhyAsana e abhyAsanA traNa aMgane samAveza thAya che.
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ saddagurU tava. ( 57 upara kahelI 12 bhAvanA khAsa jANavA yogya che, ethI kamane kSaya thAya che tethI te "saMvara' hoi mekSanAM kAraNa bhUta che. jevo bhAva teja kamane baMdha ke abaMdha. te tenuM svarUpa kahIe (1) anityabhAva game tevuM suMdara zarIra, strI, parivAra Adi sarva anitya che to temAM mamatva rahita thaI tRSNAno nAza kare ghaTe che. (2) (azaraNabhA-pitA mAtA putrAdi koI paNa zaraNa thAya tema nathI, ane A saMsAra ke je mRtyu Adi bhayamAM paDela che temAM AtmAne pitA sivAya bIjuM koI zaraNa nathI. (3) saMsAra bhAvanA-sarva jIvo karmavaza thaI corAzI lAkha yonirUpa-cAragatirUpa saMsAramAM bhaTakamAM 'kare che, ane aneka duHkha sahana kare che. (4) ekatvabhAvanA-jIva ekalo Avyo che ane ekalo jaze, ekalo ja karma kare che ane ekalo karma bhogavaze, pote je je bIjAne mATe game tevI anItithI bheguM kare che tenuM phela pite ja bhogave che; bAkI koI pitAnuM nathI tema pitA mATe phala bhogave tema nathI. [5] anyatva bhAvanA-A saMsAramAM strI, putra, dhana Adi che te tuM nathI tema te tArAM nathI. tuM bIjAthI anya che. ke koInuM nathI. zarIrathI paNa tuM anya che to zarIranI puSTi, tuSTi Adi nakAmuM che. (6) azuci bhAvanA-A zarIra malIna che, azucithI-maLa mUtramAMsa rakA majajAthI bhareluM che tethI temAM mamatva na rAkhavuM. 7 Asrava bhAvanA--Asrava eTale jenAthI karmo Ave che te evA mithyAtva avirati, kaSAya, pramAda, ane yogane mavo, pramoda, karUNA ane mAdhyastha bhAvanAthI tyAga kare kAraNa ke mithyAtvAdithI vizeSa saMsAramAM paribhramaNa thAya che. 8 saMvara bhAvanA-Asravane niSedha te saMvara; kedhane kSamAthI, bhAnane mRdutAthI mAyAne saraLatAthI ane lobhane saMtoSathI jItavAthI saMvara thAya che, IdriAnA ISTa aniSTa viSayothI thatA rAga dveSa tyAgavA ke jethI karmo AvatAM aTake che nirjarA bhAvanAkarmane nAza je je aMze thAya te te aMze nirjarA (karmanuM kharavuM, javuM) thAya che. A tapa AdithI thAya che. 10 loka svarUpa bhAvanA-lokanuM svarUpa ke je manuSpAkAre che ane cha dravyathI paripUrNa che te bhAvavuM. 11 bodhadurlabha bhAvanA-akAma nirAthI chava nigodamAMthI uddhAMta thaI kevI rIte samyakAva- bodhi ke je durlabha che te pAme che tenuM ciMtana karavuM, teja samyakatvathI dharmanI prApti ke dharmanI prApti e bIjamAMthI mokSa phala thAya che, tethI bodhi vagara sarva niSphala che e vicAravuM. 12 dharma bhAvanA-dustara saMsAra samudra taravAne dharma eja upAya che-varatunuM svarUpa, AtmAnuM svarUpa, te Atmadharma pAmavA mATe daza zramaNa dharma anya sarva kriyA AdinuM jJAna pAmavuM ane pAlana karavuM eja dharma che enuM ciMtana karavuM, A sivAya sAtamI Asrava bhAvanAmAM jaNAvelI cAra mukhya bhAvanA che 1 maitrI bhAvanA-sarva pratye samAnabhAva. 2 pramodabhAvanA-pitAthI adhika guNavALA pratye harSapramAda kare. 3 karUNA kAvanA-rogI duHkhI pratye karUNAbhAva rAkhavo ane 4 mAdhyastha bhAvanA-avinIta Adi pratye taTastha bhAva rAkha. sata dharmatava. AmAM sakava, gRhasthanAM vrata, sAdhunAM vrata Adino samAveza thAya che. te dareka
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ wwwaavray manawwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwwww Armaan 58 zrI jene kave. ka. herela. judI judI rIte A nibaMdhamAM vistArathI AvI jAya che tethI ahIM tenuM punaH kathana karavAnI jarUra nathI. * * A sarva jaina darzanano saMkSipta itihAsa, tenA siddhAMto ane tenI vaidika darzane tulanA e pAritoSika nibaMdhane eka bhAga che. A nibaMdha eka varSa thayAM apakaTa paDI rahyA che. temAM aneka jANavA pega bAbata che. taMtrI. jainoM meM nAca kI prthaa| nAca kI ora se aMgarejI paDhe likhe to udAsIna the hii| parantu dUsare logoM ko bhI isa se pUrI 2 ghRNA ho cukI hai / nAca karAnA to dUra rahA atha dekhanA bhI eka prakAra se nindanIya kArya samajhA jAtA hai| dillI ke agravAla vaizyoM meM kabhI se nAca banda hai parantu jaina bhAiyoM meM abhI taka bhI isa kupRthA ne ghara kiyA huA hai / kyoMki dillI meM kucha jaina bhAI nAca ke bhArI pakSapAtI hai / aura vaha yahAM taka sAhasa karane se bhI nahIM cukateM ki yadi mAlika kI marajI na ho to bhI jabaradastI se unake makAna para kisI raMDI ko lAkara khar3A kara diyA jAtA hai / hAla hI meM yahAM ke prasiddha vyApArI lAlA khairAtIlAla ke putra kA zubha vi. vAha thA / Apa zrImAla jaina jAti se sambandha rakhate hai| isI se Apa ke eka mitra lAlA bholAnAtha ne jabaradastI se sagAI ke dina eka raMDI khar3I kara dii| isa para dUsare logoM ne Apatti ko jisa para lAlA khairAtI lAla ne apane ko niraparAdha batAte hue isa karatUta ke hartA kartA kI aura saMketa kiyA yaha saba kucha ho jAne para bhI bhojake samaya phira vahI nAca raMga kI mahaphila jamA kara mAyaH logoM ne amane hRdaya kA paricaya de ddaalaa| aura lAlA. kherAtI. lAla jI dabI javAna se nAca kA jo virodha kara rahe the khula kara usa kArya meM bhAga lene lge| yahAM taka ki jisa roja anya jAti ke logoM kI dAvata thii| usa dina ke lie vizeSa prakAra se meraTha kI eka gaNikA ko nimantrita kiyA gayA thaa| isa para phira jhagar3A uThA aura aMta ko use meraTha meM rokane kI yojanA kI gaI / parantu raNDI ne bhI AdamI bheja kara patA lagAyA ki kyA mAjarA hai| yahAM dUsarI raMDI kA nAca ho rahA thA yaha khabara pAte hI meraTha kI raNDI bhI A gayI astu isa nAca ke kAraNa kitane bakheDoM meM lAlA khairAtIlAlako par3anA par3A
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ mAsika samAcanA. hogA usakA hAla to vahI jAnate hoMge / aura muniye ! barAta kAnapura gaithI vahAM nAca baMda thA phirabhI jina logoM ke hRdaya kaluSita hocukathe unase nAcavagaira kaise rahA jAtA sunA hai ki kAnapura meM nAca banda hone para bhI dillI ke jaina bhAiyoM ne janavAse meM nAca karA kara apanI vAsanAoM kI tRpta kiyA thA yahAM taka ki isI jhamele meM 40 hajAra kI eka mAlA bhI guma ho gaI jo dUsare dina TUTI phUTI dazA meM prApta huii| aura eka zikSita sajjana kA duzAlA gI isa nAca ke zoka meM pAna kI pIka se kharAba ho gyaa| isa avasara para jAti ke anekAneka logoM ne nAca kI pRthA kA ghora virodha karate huye una logoM se bhI pUrNa ghRNA pragaTa kii| AzA hai ki jaina bhAI isa ghaTanA se kucha sabaka leMge aura Age kabhI aise kArya meM bhAga na leMge jo unakI icchA ke viruddha kiyA gayA ho / andhera to yaha hai ki itanA virodha hone para bhI Ane para phira nAca huA jo eka prakAra se bilakula naI bAta thii| saMpAdaka-hindI samAcAra. mAsika samAlocanA, jaina dharma prakAzamAha 1973 AmAM relDa patranA navembara 1916 nA aMkamAM sApekSA sebha nAme The metaphysics and Ethics of the Iains meTale jenenuM adhyAtmazAstra ane nIti zAstranuM bhASAMtara Apela che te khAsa manana karavA yogya che. prAkRta bhASAnuM mahatva nAmane muni mahArAjazrI vidhAvijyano lekha paNa bhASA zAstrIne upayogI che temAM zrImadda siddharSie upamiti bhavaprapaMcathAmAM prApta saMbaMdhe karelA ullekha para dhyAna kheMcyuM che, tevI ja rIte aneka jaina graMthomAM prAkRta saMbaMdhI ApelA ullekhono saMgraha karI prakaTa karavA ukta munizrIne vinavizuM prAkRta saMbaMdhI hamaNuM ja gAyakavADa sarakAra taraphathI bahAra paDelA rAjazekharakRta kAvyamImAMsAmAM ghaNuM unnata vicAra ane ullekha che te noMdhavA yogya che. samayasArano bhASAnuvAda muni mahArAjazrI karkharavijayajIe karela che te abhyAsavA yogya che. samayasAra prakaraNane bhAvAnuvAda gata aMkamAMnA anusaMdhAnamAM munisvArAja zrI kapUravijayajIe Apela che. bhASAnuvAda karatAM prastAvanA ApI hata te A saMbaMdhe kaMI gerasamajUti utpanna karyA vagara vizeSa jANavAnuM maLata, ame tenI prastAvanA TUMkAmAM
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jena ve. ke. heralDa. TUMkI ATalI karIe ke " digaMbara AmnAyamAM samayasAra athavA samayamAmRta nAmanA nizcayanayathI bharapUra prAkRta bhASAmya gAthAbaddha graMtha kuMdakuMdAcArye racela che tene samaya vikrama saMvata 48 manAya che. A graMthamAM jJAnane pradhAna karI zuddhadravyArthikA pramANe kathana che. tenA para amRtacaMdrasUrie AtmakhyAti nAmanI saMskRta TIkA racI che. ane tene AdhAra laI svataMtrakRti tarIke banArasIdAse samayasAra hiMdImAM kAvyamaya racela che. AmAM samayanA be bhAga pADyA che-svasamaya ane parasamaya. svasamaya eTale darzanazAna caritra viSe sthita thayelo jIva, ane pudgalakarmane pradezamAM sthita thayela chava te parasamaya, samaya te ekatva nizrayagata che eTale sAmAnya arthe samaya eTale sarva padArtha-ekI bhAva karI pitAnA guNaparyAyane prApta thaI pariName te samaya. tethI sarva dharma, adharma, AkAza, kAla, pugala, jIva-dravya svarUpa lokamAM jeTalA padArtha che te sarva potAnA dravyamAM aMtamagna eTale potAnA anaMtadharma tenA samUhane sparze che paraMtu paraspara anyane anya sparzatA nathI te samaya-atyaMta nikaTa ekakSetrAvagAha rUpa rahe che te paNa sadAkAla nizcayathI potAnA svarUpathI yuta thatA nathI. AvI rIte nizcayanayathI AraMbha karI te graMthanAM bhAge evA pADayA che ke -1 jIvAjIvAdhikAra, 2 kakama adhikAra, 3 puNya pApAdhikAra, 4 AstravAdhikAra, 5 saMvarAdhikAra, 6 nirjarAdhikAra, 7 baMdhAdhikAra, 8 mokSAdhikAra ane 8 sarva vizuddha jJAnAdhikAra. AmAM vyavahAranayanuM gauNatAthI varNana karyuM che. paNa sAthe jaNAvyuM che ke pahelI avasthAmAM vyavahAranaya hastAvalaMba rUpa che- upara caDhavAnI sIDIrUpa che tethI kathaMcita kAryakArI che. ene gauNa karavAthI ema nathI mAnavAnuM ke vyavahArano sarvathA niSedha che. pahelAM nIcalI sIDIrUpa te prApta karyA pachI jyAre pitAnA svarUpanI prApti thaze tyAre te zuddha azuddha baMne nayanuM AlaMbana chUTaze; kAraNa ke nayanuM AlaMbana sAdhaka avasthAmAM che. yathArtha samajavAthI zraddhAne viparyaya thato nathI. yathArtha samajanArane vyavahAracAritrathI arUci nahi Ave paNa jeno rUpI beTo che tene te zuddhanaya ke azuddhanaya baMne viparyayarUpa thaze- tene to sarva upadeza niSkala che. A samayasAranA nAmavALuM vetAmbara sadAyamAM eka prakaraNa paNa TIkA sahita pravraprabhusUrinA ziSya devAnandAcArye saM. 186 mAM racela che che ke je jaina AtmAnaMda sabhA taraphathI prakAzita thayela che. temAM daza adhyAya che -jIvatattva svarUpa nirUpaNa 2 avatatva pratipAdana 3 AsravatatvanirUpaNa baMdhatattva prakAzana 5 saMvaratava 6 nijarA 7 mokSatatva 8 samyajJAnadarzana 9 samyaka cAritra svarUpa 10 ArAdhanA virAdhanA phala. AmAM chevaTe lakheluM che ke - "samayassa sArameaM appaparANuggahAya saMgahiaM jANai mannai pAlai jo tassa karahiA siddhI" A samayane sAra che ane te Atma ane paranA anugraha mATe saMgrahita karyo che. je tene jANaze (AnathI, mAnaze (darzanathI) ane pALaze (cAritrathI), te tenA hAthamAMja siddhi rahelI che. A rIte AmAM samayano artha zAstra karela lAge che. darekanuM svarUpa-bheda vagere vyavahAra nayathI vizeSa che. navatattva prakaraNane sAra AmAM che ane te uparAMta chellA traNa
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ rasamaya cuMTaNI. adhyAya vizeSa che. A graMthane bhASAnuvAda karIkAmAMthI rahasya laI karI atra mUkavAmAM Ave che. " vArtA vAridhi-1917 jAnevArI taraMga 1. Adha prayojaka gaNapatirAma uttamarAma bhaTTa A mAsika sAtheno saMbaMdha cheDayo che ane tenuM svAmitva eka jaina lekhaka rA. udayacaMda lAlacaMde lIdhuM che jANI amone AnaMda thAya che. zrIyuta bhaTTa pahelAM sarasvati nAmanuM mAsika uttama zailIe calAvatA hatA tyAra pachI sarasvatI ane vinodinI e nAma tenuM rAkhyuM hatuM. mULamAM pratApa nATakanA lekhaka tarIke bhadanI vikhyAtI jANItI che. vArtavAridhi sAta varSa sudhI aneka muzkelImAM calAvyuM te mATe paNa temane abhinaMdana ghaTe che. have temaNe vyavahAra pravRtti jema bane tema ochI sevana karI potAne vizeSa kALa nivRttimAM vyatIta karavAno nizcaya karyo che to te nivRttimAM temane manozAMti, AtmabaLa, ane prabhuparAyaNatA vizeSa maLo ema ame icchIe chIe. navIna adhipati rA. udayacaMda ke jemaNe ApaNI jaina konpharansa ophisamAM kArya kareluM che teo mAravADI gRhastha hevA chatAM sAruM gujarAtI lakhI zake che. temanA prayAsane saphalatA IcchIe chIe. baMgAlI bhASAmAM TUMkI vArtAo pratiSThita lekhakonI puSkala prakaTa thAya che tenuM avalaMbana karavA tathA tene gujarAtI jIvanano opa ApavA A mAsikanA lekhako tathA adhipati banatuM karaze evI amArI bhalAmaNa che. vizeSamAM jaina kathAo ane rAsAo parathI aneka sajIva ane bodhadAyaka vArtAo ane vArtA khaMDa maLaze ane tene paNa upayoga, AmAM thaze evuM icchIe chIe. AmAM ApelI vArtAonI cuMTaNI sArI thayelI che. - rasamaya cuMTaNa. navajIvana ane satya e nAmanuM mAsika deDha varSa thayAM nIkaLe che te ghaNuM upapagI bAbato viSayo ane gujarAtanA jAhera jIvananI hakIkato pUrI pADe che, taMtrI ane prakAzaka rA. indulAla kanaiyAlAla yAjJika bI. e. ela ela. bI. (giragAma muMbaI) che. te prathama hAikorTa vakIla tarIke kArya karatA hatA ane pachIthI samAja sevAnuM vrata laI sarvaTsa opha iMDiyA nAmanI vikhyAta saMsthAmAM eka meMbara tarIke joDayA che e gUjarAtane bhAna levA jevuM che. taMtrIpade lokonA mata keLavavAnuM kArya sArI rIte siddha karI rahyA che. A patra uttejanane pAtra che. vArSika mUlya mAtra be rUpIA che te daramAse ATha pharmanuM meTara Ape che tethI vadhu naja kahevAya. temAM "hiMdanI vastIne savAla e nAmano upayogI lekha rA. zaMkaralAla che. beMkara ke jeo A mAsikanA peTrana che temaNe lakhelo prasiddha thayo che temAMthI nIcenI hakIkta ame utArIe chIe: " TuMkamAM A savAlanI (hIMdanI vastInA savAlanI) samAlocanA mI. baTala nIce pramANe kare che. pAzcAtya dezanI sarakhAmaNImAM (1) ApaNI vastinI vRddhi ApaNuM janmanuM pramANa vadhAre hovA chatAM temanA karatAM kamI che. (2) ApaNe tyAM paraNelA mANasanI saMkhyAnA pramANamAM prajotpatti ochI che.
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ 62 zrI jaina . kA. helDa. (3) ApaNuM dezamAM bALakonA maraNanuM pramANa bIjA deze karatAM ethI cAragaNuM vadhAre che. (8) ApaNuM sarerAza AyuSya ghaNuM e zuM che ane vadhAre ochuM thatuM jAya che (5) ApaNI mAtAomAM maraNanuM pramANa ghaNuM ucuM che, ane " (6) yuropanA dezonI mAphaka ApaNA dezamAM paNa nIcalA varganA lokomAM pratpatti upalA varSa karatAM ghaNI vadhAre che. A sthiti sudhAravAne rasto dekhIto ja che ane te eja ke janmanuM pramANa ghaTADavuM joIe ane te mAtra rogiSTa ke nabaLA zarIravALA mANasone paraNatAM aTakAvavAM uparAMta nAnI vayamAM thatAM lagna sadaMtara baMdha karavAM joie. A mATe saMsAra sudhArA pariva6 chellA trIsa varasa thayAM mahenata kare che, paraMtu have te saMbaMdhI hakIkata tathA AMkaDAo ApI A atyaMta agatyano sudhAro amalamAM mUkavAnI jarUrIAta viSe lokonI khAtrI karI ApavI joIe. te uparAMta je paraNelI jIMdagImAM Atma saMyama rAkhavAmAM Ave to paNa ghaNo phera paDe. lagnanI saMsthA ekaMdare manuSya jIvanane mATe jarUranI che chatAM prajotpatti aneka rIte hAnikAraka hoI zake. je strI puruSamAMthI koIne paNa bALakomAM utare evAM koI do hoya te temane prajA thatI aTakAvavI e sarakAra tathA samAjanI pharaja samAna che. vaLI je bALakone ucheravAne tathA temane aMdagImAM kekANe pADavA jeTalI paNa purUSanI kamAI hoya nahi to te jokhama mAthe levAmAM koipaNa jAtanuM DahApaNa nathI ane chevaTe je strI prasUti pIDA veThavAne azakta hoya te paNa saMtAnanI jarUra che ema sai samaju mANasa kabula karaze" (nahi?) AmAM rahelA satyanI pichAna jaina samAjane sAdhu yA upadezako dvArA karAvavAnI jarUra che. vasatIgRha ( hela--beDiMga) nI AvazyakatA ane vyavasthA e nAmane teja mAsikamAMne eka bIjo lekha ApaNI jena samAjamAM chellA dazakamAM thayelAM aneka hosTelo-balDiMgone upayogI che, to te te saMsthAnA sthApake temaja vyavasthApakoe dhIrajathI khAsa vAMcI javAnI jarUra che. ane temAMnI lAbhajanaka sUcanAono amala karavAnI tenA karatAM paNa vizeSa jarUra che. amoe gata DIsembara mAsamAM gekuLabhAI muLacaMda jaina vidyArthInI hosTela-muMbai saMbadhe be jaina grejyueTIe karelo vistRta riporTa pragaTa karyo che ke keTalAkane yogya nahi lAgyo hoya yA vasamo jaNAyo haze paNa temAM rahelA prema ane sahAnubhUti paLe paLe dazyamAna thAya che e smaraNa bahAra rahI che, ane temAM kaMi paNa agyatAnuM tatva hoya ema ame svapnamAM paNa dhAratA nathI, chatAM re matirminnA eTale kapALe kapALe judI mati e kahevata anusAra teonI matine deza ame kADhatA nathI paNa te riporTanA samarthanamAM A lekha saharSa ane AdarapUrvaka teone vAMcavA preraNuM karIe chIe. AmAM khAsa jaNAve che ke -- (1) suprinTenDeTa vidyArthIonA mAbApane bhUlAvanAra, vasatigRhanA kAryane dharmakArya mAna nAra ane avala darajaje sevA vRttithI kArya karanAra hovo joIe. mAtra sevA vRtti karanAra na maLe te tene eTalo sAro pagAra Apavo joIe ke potAnA kuTuMbanI cintAne lIdhe tene bIjA rastA levA na paDe, tenAmAM niSyasana,
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ rasamaNa cuMTaNI. sAdAI, nirabhimAna, sadaguNa vagere hovA ja joIe, e uparAMta svAthI tyAga, dayA, vidyArthInA bhAvIne mATe cintA-pitAnA jevA banAvavAnI zakti, temanAM sukha duHkhanA sAthI banavAne guNa vagere paNa hovA joIe. sarasvatIcaMdramAM malarAje kaheluM che te teNe khAsa lakSamAM rAkhavAnuM che -- mArA kuMvara pAse tamane rAkhuM chuM, te kAMI enI buddhi aMgrejI karavA nathI rAkhate. enuM vaya Aja komaLa che mATe ene bahu saMbhALathI uchere che. surata rAkhaje ke ene hAre tamArA je brAhmaNa nathI kara ke vaizya nathI kare. brAhmaNa, vaizya, maheccha aMgreja ane evA evA lokanI vidyA e samajI jAya ane sarvanI kaLA jANI jAya, sarva sAthe pitAnA dharma pALavA samaje, evuM evuM sarva ene zIkhavaje." suprInTenDanTane zALAnA kArya uparAMta vasatigRhamAM kArya karavA mATe nImavA karatAM khAsa te kAmane mATe ja te nImAvo joIe. je baMne sthaLe kAma karavAnA ho to zALAnA kAmathI thAkI gayela hovAthI henAthI utsAhapUrvaka kArya thai zakaze nahI. je vasatigRhamAM ja kArya karavAnuM haze to vidhArthIone zALA bahAranA badhA samayamAM vidhavidha pravRttiomAM utsAhathI doraze ane A rIte ghaNuM sAruM kArya thaI zakaze. suprITenDanTa--vasatigrahane AtmA che; bhAna tene deha che. (2) makAna-eka nAnI nahi evI traNathI cAra vidyArthInI sagavaDavALo oraDIo, AMkhane nukazAna na thAya evuM ne eTaluM ajavALuM, havAnI AvajA chUTathI thAya evAM bArI bAraNuM ane jALIo, vizALa kaMpAuDa ke jemAM ramavAnI sagavaDa hoya, vAMcanAlaya-pustakAlaya, jhADa-vALuM makAna vastIthI-zaherathI alaga hevuM joIe. suprITenDanTanuM rahevAnuM makAna kaMpAuMDanI aMdara hovuM joIe ke, jethI te rAtri divasa vidyArthIonI pAse ja rahI zake. (3) svataMtra menejaranI jarUra-rasoDAnI vyavasthA saMpUrNa rIte karavAmAM vidyArthIone dhaNa samaya jAya che ane abhyAsa karavAno cheDo ja avakAza maLe che eTaluM ja nahi paNa abhyAsamAM citta paNa coTatuM nathI. mATe menejaranI te kArya karavA mATe jarUra che. (4) mAphI vidyArthIo-ghaNuja garIba paNa zaktivALA vidyArthIone vidhArthIoe vasatigRhamAM rasayA nekara vagere mATe jeTalI madada vyavasthApaka ke bIjA taraphathI maLatI hoya teTalA pramANamAM piSavA joIe. (5) lena phaMDa-vyavasthApakoe garIba vidyArthIonA vadhu abhyAsa mATe skolarazipa karatAM lona phaMDanI vyavasthA karavI e vadhu pasaMda karavA joga che. tethI madada lenAra svAzrayI bane che. temaja keTalAkane kuTuMbanuM piSaNa karavAnI ciMtA hoya che te AthI dUra thAya che. AmAM kuMvArAne Ano lAbha ApavAthI saMsAra sudhArAne paNa madada karI zakAya che. (6) vidyArthInI samAjasevAnI vyavahArU rIti-grahaNa karAvI zakAya che. hoMzIyAra pAchaLa paDI gayelAne zIkhavI zake tema che, temaja prinsipAla phalemiMge lakhelA "samAja sevAnA sanmArga' e pustakamAMnI sUcanAo ane rItione amala karI zakAya
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina ve. kA. heralDa. deLavaNI Adi kuMDa ugharAvavA mATe dharAdhara karI sArUM krUDa meLavI zake. tenA mATe gurUkuLanA vidyArthIo dRSTAMtarUpa che. (7) vidyArthIone je vekezana (rajA) paDe teneA sadupayeAga karAvavA joie. pravAse lai javA-leAkeApayeAgI pravRttimAM bhAga le tema karavuM. mejIka leTarna, krUratA pustakAlayanI peTIo, sTIrIeskepa vagere sAdhane vasatigRhanI aMdara rAkhI vidyArthIone rAmAM potAne gAma lai javA devAmAM Ave te AkhI zALA karatAM vasatigRhamAM A niyama sArI rIte pALI zakAya tema che. 64 (8) tene zALAnAM pustakA uparAMta khAM sArAM ane rUci pramANe yAgya pustakA suprInTeDa Te vaMcAvavAM joie. temAM uttama purUSo-rAtas, zvaracaMdra vidyAsAgara, gADa dinAM caritrA vidyAthI oe vAMcelA hAvAja joie. teo kayAM pustaka vAMce che tenI rajITaramAM noMdha thavI joie. temaja varttamAnapatre-mAsikA umadA umadA magAvI tenAthI mAhitagAra temane rAkhavA joie. (9) zArIrika keLavaNI parajIyAta hAvI joie-jemake savAramAM Drila, sAMjanI ramate, bagIcAmAM kAma vagere. mAMdagI yA bIjA anivArya kAraNa sivAya koipaNa vidyAte AthI mukta rAkhaveA na joie, (10) dareka mAse mAsika parIkSA zALAnI parIkSA uparAMta vasatigRhamAM suprInTenDanTa rAkhavI joie ane je temAM nApAsa thavA jeTalI bedarakArI batAve tevAne vasatigRmAMthI dUra karavA joIe. (11) niyamita kAryakrama vasatigRhamAM saMpUrNa vyavasthA rAkhavA mATe rahevA joie. rAtrIe [muMbaI] dazathI cAra sudhI uMdhavAnA samayamAM kANu vidhArthIne vAto karavAnI vAMcavAnI paravAnagI ApavI joie nahi. (12) vasatigRhamAM vidyArthIone evI bhAvanA thavI jee ke saMsthA amArI che, IbanI natha!. tema thaye pachIthI sanmAna pAmatAM saMsthAne kIrti apAvaze. ' (13) bahAranA ziSTa gRhasthAne AmaMtraNa ApI temanA sahavAsane lAbha vidyAdhIete apAvavA joie e vAta suprInTenDenTa khAsa dhyAnamAM rAkhI nima MtraNa mokalavAM joie, chevaTe A lekha lokamAnya lAlAlajaparAye * 'dusthAnanI keLavaNI 6 saMbaMdhe je udgArA kADhayA che temAMthI nIcenAnA utArA karI lekhaka rA. abalAla meAtIbhAi paTele pUrA karyA cheH~~~ ApaNA vidhArthIone zIvavAnuM, sAMdhavAnu, razeAi karavAnu, ghera padhArela mahemAnane kevI rIte AnaMda ApavA tenu, sa MgItanuM ane vArtAlApa karavAnu dhaNa thoDuM jJAna hAya che.' teo jaNAve che ke jApAnanI zALAomAM A zikSaNa khAsa apAya che, ane jApAnanA yuvAne AmAMthI ghaNA viSayanuM jJAna hoya che. paraMtu A apUrNatAe hAlanI zALAnI paddhatithI pUrI zikSaka ka yAjanAe ajamAvI zake. vagere vagere. A rIte A lekha hamaNAM saMkhyAmAM vadhArA pAmelI ApaNI jaina khe MgA-heAsTaDhA-( vidyArthI bhavaneA )nA vyavasthApaka, sthApaka, suprInTenDanTe khAsa vAMcI manana karI temAMnI, upayukta mAjanA ane sUcanAo upara amala karavA dhaTe che. vidyAthI o e
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ IDara catya paripATI. paNa vAMcI temAMnI 3 sayanAno kAryamAM mUkavI ucita che. jema prema karavA sahela che, paNa nibhAva muzkela che tema saMsthA karavI jeTalI sahelI che teTalI sArI rIte nibhAvavI muzkela che. nibhAvavI ane arthe mAtra supInTenDanTa rAkhI tene pagAra Apavo-vidyArthIo bhaNatA haze ema tenI saMkhyA parathI vicAra bAMdhave, ane dekharekhanI tasdI levI nahi evo nathI, e uparanI sUcanAo para dhyAna rAkhavAthI barAbara khyAlamAM AvI zakaze. --taMtrI, IDara caitya paripATI. zrI saddagurUnama , (prAcIna kAvya) goyama gaNahararAya pAya namuM karajeDI, sarasati sAmiNi karU pasAu jima nAve SoDI, mugati mahApuri puhuvavA eu parivADI, IDara girivari sirahataNI karUM caiitra pravADI. 1 puvI ura siMgAra hAra savi desa saMgAra, aDavaDIyAM savA sAdhAra zrI ilaprakAra; gaDhamaDha maMdira polivara, piDhA prAsAda, suravara girivara sihirataNuM je maMDi vAda.' suvivArIa vivahArIyA siphiji suraMga, adhikArI vyApArIyA rAjakAje abhaMga, vinaya viveka vicAravaMta mAhAlaI malagatI; sasivayaNI mRgaloyaNuM cAli camakatI. caupAya cuTuTAmAMhi caMga piDhI pisAla, sahi gurU kariI vaSANu jANa zrAvaka suvicAra. pAsa niNaMda vihAra sAra jANe kailAsa; khyapanaka vasahI siSarabaddha AdIsarapAsiM. tirNi nahiM rAtauDadAsa* nArAyaNadAsa, Asa puri janamataNuM bhogI lIla vilAsa, sUravIra vikrata kaMta nijabhujabali bhIma, savi sImADA nami pAya, navi pi sIma tasu naMdana iDara ghaNuMe, je akala abIha, avara rAya jana teha taNa navI lopI lIha, dAna karaNa jasiu bheja jo sahu mAni ANa. pUNya mUrati prathavI pramANu rAyAM rAyabhANa. apU. * soma sibhAgyamAM jaNAvelA raNamalajInA putra rAvapuMjAjI che tenA putra nAraNadAza ane tenA hAvabhANu, jue rAsa bhAlA.
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zve. kAva kerA. kaoNnpharansa mizana. 2.zrI.muta mAra . ( tA. 4-1-17 thI tA. 5-2-17, saMvata 1973nA pASa suda 11 thI mAhA suda 13 sudhI.) vasula AvyA rU. 334-0-0 gayA mAsa AkharanA bAkI 58-8-0 (1) upadezaka mI. vADIlAla sAMkaLacaMda--uttara gujarAta. sIpAra-AjaDAva 6, sIpeAra zrIsaMdha 13, uSNuAda 4, DhAi 5, sIddhapura zeTha ravacaMda TAMkarI 7. (2) upadezaka zrI. amRtalAla vADIlAla surata jIlle|. bIlImArA 177aa, valasADa 20. WON kula. rUA. 35-0-0 (2) upara mI. punAbhAjI premavara--rAnaputAnA vagere. vAgar ruM. rU 2, sauvI ?ThA, saudrAvAra yu. po. zeka navA hAru nanI 22, AgarA 86, dAtha jainadharmavaranI samA,2 hAtharasa zrI saMgha 79 // ha haiM. 20~/~o kula rUA. 37-8-0 2 upadezaka pravAsa. ( dareka patranA TuMka sAra.) (4) pAtAnI meLe mAkalyA:-- muMbai-ze devacaMdra bhagavAnajI 6, godhAvI-zeThe chaganalAla lakSmIcaMda---- ( dazamI jaina zve. kaoNnpharansa vakhatanA) 5. kula 11-0-0 5208. upadezaka sI. vADIlAla sAMkaLacaMda, 1 satalAsaNA--dhArmika viSayA, sapa, ziyaLa vagere khAkhatA upara bhASaNe ApatAM tathAma vargane satASa thayA che. ziyaLa pALavA strIone sArA medha ApyA hatA. 2 luNavA-kesarImachanA saMdha kADhanAra sadhati vagere-pAlanA dAkAra sAhebane bheTaNuM ApavA jatAM upadezake dharma kAne kahe, kSatrI kAne kahevA,devI nimite 'isAna karavI vagere bAbatA upara bhASaNA ApatAM ThAkAra sAhebe pApa na karavA kahyu che.
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zvetAmbara kaoNnpharansa heraeNlDa. Jaina Shvetambara Conference Herald. pu. 14. aMka 3. vIrAta 2443 phAgaNa, saM. 1973 mArca, 1917 kakaka kakaka kAma dharmaThagane cAbakA. lekhaka-sA. zrI DAhyAbhAI dheLAi jhaverI | (sauA ekatrIsA.) ceDA cAMdalo karI kapALe, prabhu nAma mukhathI jApe, rAma, zIva, ahaMta kahIne, nAma bhagatamAM nija thApa, kahe "uthApe vIravacana je, nice te narake jaye, dhikka dhika te dharmaThane bheLA bharamAvI khAye- paranArI para najara na karIe', kahe kadApi sAdhujI, "aho ahe te kahI adhama, meDhethI bole "jIjI manamAMhi te kare vicAro, pelI je mArI thAye, dhika dhikka te dharmaThane bheLA bharamAvI khAye mAsAmAM chattara dhArI, sAMje devAlaya pAse, ubhare" jaI uMTa sarIkhA, nArI jyAM bhIMjI nAse; A bA A bA keze paropakArInI rahe, dhika dhika te dharmaThagane, bheLA bharamAvI khAye- 3 chInALAmAM cheka cheTelA, pUjAmAM saithI pahelA, vakhANamAM paNa AgaLa sainI, he he karI banatA ghelA bAdhA AdaravA paNa AgaLa, citta jethI jaga jana cAhe, dhika vike te dharmaThagane, bheLA bharamAvI khAye- 4 cArU veza dharI caMDALa, TANe Tacake khUba ghume; Ijajata le luccA abaLAnI, kALa-sthAna paNa nA jue. sabata tethI tame tapAsI, karaje Ijajata AzAe; dhika dhira te dharmaThagane, bheLA bharamAvI khAye- 5
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ 6 zrI jaina ve. . heraMka. phAga rAga gAye phUlIne, kare AMkhanA aNasArA; jarAtarA meM malakAvIne, bhAva bhAvatA hilakArA, caLAvatA ceSTAe caturA, gAjI rAjI che gAye; vika dhika te dharmaThagone, bheLA bharamAvI khAye- sukha mAMDe muratinI sAme, abaLAgama pharati AMkho tehi tehi karatAM rAma smaratAM, rAnA hRdaya mahi rAkhe. khare are caMDALa tamArI, kIDAo paDaze kAye; dhikka dhikka te dharmaThagane, bheLA bharamAvI khAye- avanimAM evAthI aLagA, raze cetIne manamAM; jarUra te janane jaza me, ThAme ThAme jaga janamAM dhAbAo baMdha cheDIne, abaLA pAchaLa aTavAye; SiSma dhikka te dharmaThagane, bheLA bharamAvI khAye- [1901 ogasTa sa. ane vi.] 7 8 premapatrikA. cAmarachaMdanI cAlamAM.] neTa laeNTa nema A lakhI che premapatrikA, svIkAraje vizeSa cAra rema rAkhI sarvathA; vinA vicAra khAra te kidhe zuM sAra kheLavA, bheTa bhIDI bAtha tuM udAsI dUra TALavAanAtha nAtha tuM udhAra dhAra sUtradhAra tuM, mAninInA mukhane zukAna kAna dhAra tuM; zuM cakora cittara verI keI jAgIe; hAya ! pipaTAnuM dIla khecI gIdha jAgIlAgI zuM lagana kethI kahene dIla khelIne, sudhAnuM pyAluM hA batAvI nAkhe zuM tuM DhALIne; pyAranI che rIta nyArI na ajANuM te thakI, DahApaNe te DoLa choDI dheLa patri meM lakhI- deharA mAnIne tuM mAnavI, maLaje rAkhI mera; sayA sudhI te mukIne, chAzuM zuM jaI jhera- 3 4
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ kAnpharansa ane jaina samAja 2 dharI gumAna gamAra nara, AMbe cheDI Aka cAhe citamAM paNa rUe, dekhI rUDI zAkhamukI mAnavI ! mAna mAnya, mAna mAna sujANa! dhAre che paNa tuM have, A che chelluM jANu- 6 vAra vAra nAdAra tuM kakaLAve che kema? vAra vAra A vighanane, vAre caDha dharI rama- 7. jema jema huM karagarUM, kaThaNa thAya tu kema; kAha paNa rAkhI je maLe, khera era che ema- 8 12-5-85, * DA. dhe. jhaverI. -- - - kaMnpharansa ane jaina samAja, bhaviSyanuM mArga sUcana samAja pratye prArthanA paristhitionA uMDA vicAra karyA vagara ane e uMDA vicArane pariNAme jaNAtA sAcA mArga niDaratAthI jaNAvyA vagara koI paNa samAjanI kharI bhakti thaI zake ja nahi e satya tarapha ame ApaNA baMdhuonuM lakSa kheMcIe chIe. jyAre amArA abhiprAya ane sUcanAomAM tamane na rUce evuM kAMI tatva amArA vAMcakamAMnA koIne kadAcita jovAmAM Ave tyAre utAvaLe mata bAMdhI besavA karatAM temanA vizvAsapAtra hitaciMtaka taraphathI te vacano Ave che eTaluM yAda rAkhI zAMtithI te upara Gii vicAra karazo. mahAna jaina dharma ane sakaLa hiMdanA jaina samAjanI unnati karavAnA gaMbhIra kAma mATe konpharansanI beThaka thaI che. te beThakamAM thayela kAma saMpUrNapaNe pAra utaravA pAme eTalA mATe zarUAtathI ja amAre vAcaka baMdhuonA lakSapara A bAbata lAvavAnI jarUra che, saMmelananI mahattA, jaina philasuphI ane pUrvanA jene vAcaka ! tamArI samakSa ApaNI pUrvanI jAhojalAlInAM byugala pheMkavAthI kArya saraze nahi; paNa eTaluM ja yAda rAkhajo ke, agAdha zaktivALA purUSonA ApaNe anuyAyI chIe ane trilokamAM ApaNuM sthAna sarvottama ane adekhAI utpanna kare evuM mahAna che. devo paNa manuSya sthitine mATe talase che. evI mahattA manuSyasthitimAM rahelI che, ane manuSyomAM sauthI uccapada-koInA kahevA ke ApavAthI nahi paNa svAbhAvika rIte ja jenuM che, ke je jaina zabda 'ya' vAcaka che; ane zuM e kahevAnI jarUra rahe che ke manuSya gaNamAM sauthI zreSTha pada jaya karanArAone ja svabhAvathI maLe che? duniyAnAM kaNothI herAna thatA manuSyo e duHkhathI chUTavA mATe bhinna bhinna philasuphI utpanna kare che,
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ 7e zrI jaina che. kA. heDa. e pramANe koIe evI phIlasupha zedhA ke sukha duHkha Izvareja Ape che, ane tenI kRpA vagara duHkha dUra thavAnuM ja nathI, koIe ema mAnyuM ke, duniyAmAM duHkha evI kaI cIja ja nathI, e te magajanI bhramaNA che; jo ke ema mAnavA chatAM duHkha temane pahele cheDatuM nathI. bahAdura jenoe duHkhane mAnavAnA akhADA karavAmAM maradAnagI mAnI nahi; teoe khullI AMkhoe duHkha joyuM ane tenA astitvane prAmANika svIkAra karyo, paNa te sAthe himmatathI kahyuM ke duHkha bhale game tevuM bhayaMkara che paNa tene janma ApanAra ApaNe pite chIe ane eTalA mATe tene nAza karavAne paNa ApaNe pUratI rIte zaktimAna chIe; te maradAnagIvALA naroe duHkha dUra karavA mATe koi sRSTikartAne AdhAra khoLavAnuM icchayuM nahi paNa AkhA jagatamAM cAlI rahelI bhramaNAnI jagAe svaparAkramapurUSAtana-Abhabalane sthApyuM. e puruSAtanane lIdhe-e purUSAtananA siddhAMtane jIvanamAM utAravAnA prayatnane pariNAme-jenomAM moTA rAjAo thavA pAmyA hatA, rAjadvArIo, yoddhAo, vidvAne ane vepArIo thaze pAmyA hatA. duniyAne ghaDanAra ane saMhAranAra, duniyAnAM duHkhone utpanna karanAra ane nAza karanAra koI che ja nahi evuM jyAre mANasane bhAna thavA lAge che tyAre teNe pitAnA ane pitA nI AsapIsanAonA rakSaNa ane udhAranuM kAma pitAnA hAthamAM levuM paDe che, pote Izvara banavAnI jarUra tarapha tenuM dhyAna kheMcAya che, ane Izvara banavAnA prayAsamAM maLatA kaDavA anubhavo tene duHkha karatA nathI paNa 'AnaMda'-sukhanI lAgaNI karatAM kAIka judI ja jAtanuM tatva --te anubhave che. eka nAmanI peThe ThaDe chIye besI rahevAnA sukhanI tuccha dachAne dhikkArI tathA du:kha pitAnuM utpanna kareluM hoI tenA karatAM pitAmAM vadhAre zakti che e vAtanuM bhAna rAkhI duHkhanA maLane ukheDI nAMkhavAnA prayatnamAM AnaMda mAnate jene-AkhA jagatane pitAnA jevA izvara thI bhareluM mAnato udAra dilavALo jena-ezvaryanuM bhAna bhUlI gayelA sakaLa jIvone te bhAna pharIthI utpanna karAvavAmAM kartavya mAtra nahi paNa AnaMda mAnato jena-e jainanI jAherajalAlI ane uccatA ane dIvyatA mATe jeTaluM kahI zakAya teTaluM thoDuM che. adhaHpatana pachI punarUtthAna, vAcako ! jenonA ApaNe saMtAna chIe. kharuM che ke ApaNAmAM e gaurava have nahivata rahyuM che. manuyothI, regathI, duHkhI, karmathI ApaNe bItA-bhADatA pharIe chIe kSatriya rAjAne badale zaka gulAma jevA reDa banI gayA chIe, jagatane tAravA-sukhI karavAnI pharaja te kayAM rahI paNa karoDonI saMkhyAmAMthI rahevA pAmelI thoDA lAkhanI A paNI potAnI saMkhyAne paNa ApaNe sukhI-majabuta ane AnaMdI banAvI zakyA nathI; e zuM ApaNuM adhaHpatana nathI? paratuM eka sAce jene adhapatana mATe paNa azru pADavAne navare hoI zake nahi; jeTalA vegathI te adhatana kare che teTalAja-bake tethI vizeSa vegathI utthAna ane ucca gamana tarapha pitAnI Atmazakitane te mokalI Ape che. tera varSa upara phodhI mukAme ApaNe sakaLa jenee ekaThA thaIne AraMbhe udyama e zuM uthAnanuM cinha nathI? ApaNe zuM thayelI bhUla jevA ane te sudhAravAnI zarUAta karavA chelA 14-15 varSathI udyama se nathIApaNe madhyarAtrI pasAra karI cUkayA chIe ane Ate Ate havAnI najadIka AvI pUgyA chIe.
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ taMtrInI noMdha, madagati. ApaNe jema ekAMta nirAzAvAdI (Possimistic) thavuM nathI jotu tematema ekAMta AzAvAdI (Optimistie) eTale ke je kAMi thAya che te badhuM sArUMja thAya che evA vicAranA paNa thavuM nathI joituM. etA kabula karavu paDaze ke jeTalA jorathI ApaNe kuca karavI joitI hatI--eka praznala zaktivAna kAmanA vakhaine chAjatI je jhaDapathI ApaNe kuca karavI joitI hatI--tevI kuca ApaNe karI zakayA nathI. kSeAdhI, mukha, vaDAdarA, pATaNuM. amadAvAda, bhAvanagara, punA, mulatAna, sujAnagaDha-muMbai ema daza sthaLe ApaNe ApaNA utkarSa mATe ekaThA maLyA, vicArA karyAM, TharAveA karyA, kaDA paNa karyAM. para Mtu kAryanI kiMmata enA phaLa uparathI thavI joie e nyAya jo sAceA hoya teA, amAre kahevuM paDaze ke ApaNe lIdhelA zrama ane karelA kharcanA pramANamAM ApaNe bahu thoDA AgaLa vadhyA chIe. AvA saMmelanamAM, eTalA mATe, pahelI jarU2 e vAtanI che ke ApaNe ApaNI dhImI pragatinAM kAraNeA zeAdhavAM ane bhaviSyamAM varita prati krama thAya tenA rastA zeAdhavA. sakaLa hiMdanA jaina samelane thayAM chatAM tenI adhaTatI tA. rI karavI e jema amane chAje nahiM tema khAmIpara taTastha tarIke TIkAja karyAM karavI e paNa amane chAje nahi. jyAre kharI vastusthiti khullA zabdomAM tamArI samakSa kahI batAvIne bhaviSyanuM' mAsUcana karavuM eja ceAgya che. taMtrI. taMtrInI noMdha. 1 prAkRta bhASAnA uddhAra, prAkRta bhASAnA uddhAra (Revival) nI jarUra che kAraNa ke te jaitAnI zAstrabhASA che tethI te saMbaMdhe tenI utpatti, AgamAnI bhASA--tenI sAthe prAkRtanA saMbaMdha, AgamA pachInA prAkRta grayAnI bhASA, pachI saMskRta graMthonA udbhava--tenAM kAraNu vagere tarapha zoSa khALanI pUrI AvazyaktA che. te zeAdhakhALa thaye ghaNA prakAza pADI zakAze eTaluMja nahi paNa prAkRtabhASAnA uddhAra tadnArA thai zakaze. bhASA je leAkA te khele che temanA svabhAva ane buddhinuM AbAda pratibimba (mbodiment ) che. bhUtakALamAM samAja kevI sthitimAM che, hAla kai sthitimAM che ane rahevA mAge che ane bhaviSyamAM dhruvI sthitimAM rahevA nirmAyalI che te sarve te samAjanI bhASAnA sAvacetI bharyo abhyA sathI jANI zakAya che. prAkRtabhASAnA uddhAra mATe saMskRta bhASAnA uddhAra pahelA thavA jaiie kAraNake sAmAnyarIte saMskRta prAkRtanI mAtRbhASA dhaNA gaNe che-svIkAre che; ane tema karavA ApaNI hAiskUlamAM bhaNatA dareka jaina temaja hiMdu vidyArthIne saMskRta, bhASAnA abhyAsa krUrajIta rAkhavA joe. Ama thaze te te vidyArthIo ke je
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ 72 zrI jaina . kA. heralDa. skUlamAMthI bhaNI yunivarsITInI kolejamAM bhaNI grejyueTa thaze ane rAjyanI upayogI jagyA che. pUra, te saMskRtamAMthI prAkRtano saMbaMdha vicArI sugamatAthI tene paNa abhyAsa karI zakaze; AthI saMskRta ane prAkRtamAMnA zAstro, graMtha, philasuphIothI jJAta thaIne ApaNI prAcIna saMsthAo ane Adarza pratye AdarabhAva rAkhaze ane samasta dezane mahA lAbha ApI zakaze. keTalIka ema kahe che ke saMskRta ane prAkRta mRta bhASAo che; paNa kharI rIte mRtabhASAo to te gaNI zakAya ke jene uttama prayatnothI uddhAra azakaya hoya, te baMne bhASAo gaMbhIra prayatno karyA pachI uddArI na zakAya e mAnavuM yogya nathI, A para ApaNI pAThazALAe kharekharo dhaDo lai kaMi karI batAve to bhASAnA uddhAra sAthe temanI saralatA gaNAya. amone jaNAvatA AnaMda thAya che ke pavitra kAzImAM jena vividha sAhityazAstramAlA (aMgrejI zI) nIkalI che ane teNe prAkRta graMtha nAme " surasuMdarI cariyama' vistRta prastAvanA sahita bahAra pADela che. hAla "haribhadrasUri' e nAmane saMskRtamAM nibaMdha pustakAkAre chapAya che. zeTha devacaMda lAlabhAI jena pustakoddhAra kuMDa taraphathI chapAela zrImAna haribhadrasurikana zAstravArtAsamuccaya paMDita haragovindadAsathI saMzodhita thaIne chapAyela che tenI aMdara ukta nibaMdha mUkavA mATe teja paMDita mahAzaye lakhyuM hatuM, paNa keTalAka saMjogone lIdhe te vakhate tenI aMdara ApavAnuM mulatavI rahyuM hatuM te hamaNAM ghaNA vakhata pachI alaga chapAvavAnuM ukta zAstramAlAe ucita dhAryuM che te mATe temane ame dhanyavAda ApIe chIe. bahuM moTuM pustaka hAlamAM guviNanANa rijha' teNe hAthamAM lIdhuM che. te paramAta kumArapAla rAjAnA rAjyamAM racAyeluM che ane tenA karta lakSmaNagaNa che ke jeo pitAne mAladhArI hemacaMdrAcAryanA ziSya tarIke oLakhAve che. graMtha moTe paNa prAkRta sAhitya mATe ghaNo sAro prakAza pADe teve che ane tethI tenI - saMskRta chAyA sAthe ja tene chapAvavA gya dhArela che te jANI vizeSa pramoda thAya che. nI presa kopI taiyAra thaI javA AvI che. hAla A be pustakonuM kAma ukta zAstrabhAlAmAM cAle che, paNa amone jaNAvavAmAM Ave che ke banatAM sudhI ukta zAstramAlAne udeza prAkRta bhASAnA sAhityane asthAna ApavAno che, ane tethI te bhASAnA maLI AvatA prAcIna graMtho temAM mukhyatve karI bahAra paDaze. tenA saMcAlako tevA graMthanI zodhamAM che ane evuM icche che ke koI sajana mahAzayanA dhyAnamAM tevo koI nAne ke mATe prAkRta graMtha hoya ane te che ke lAyaka jaNa heya tathA tenAM prAcIna mesakrisa (pati) sulabha hoya to te lakhI jaNAvavA kRpA karaze ke jethI te mATe goDavaNa karI zakAya. A zAstra palAmAMnA eka saMcAlaka paMDita haragoviMdadAse pitAnI vidvattA, kAryadakSatA ane zramazIlatA siddha karI che ane tevA eka paMDita ratnane prApta karavAne jaina samAja bhAgyazAlI nivaDI che te mATe ame jene samAjane mubArakabAdI ApIe chIe. temaNe vijayadharma sUrinA hasta nIce rahI yazovijaya graMthamAlAmAMnA, vizeSAvazyakAdi aneka mahAna upakAraka graMtha sAdhita karI supatiSThA meLavI che ane prAkRta sAhityamAM temaNe tathA temanA sahAdhyAyI paMDita bahecaradAse (ke jenA saMbaMdhamAM ame pAia lacchI
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ nAmamAlAnI samAlocanA letAM kaMIka lakhI gayA chIeeTalI badhI nitatA-hasta siddhatA meLavI che ke prAkRta koSa karavAmAM teo addabhuta rIte mahAna sevA bajAvI zake tema che. vizeSamAM amane atyaMta harSa thavAnuM kAraNa e che ke paMDita haragovidAya sAhitya taraphanA anurAgane lIdhe madamanda pravRtti yodaya kayAM kare che eTaluM ja nahi paNa hAlamAM khAsa karIne bacatA avakAzamAM prAkRta-koSa taiyAra kare che. kArya ghaNuM meTuM paNa Avazyaka che. pahelAM haju zabdo ekatrita kare che, sAmagrI badhI nahito ghaNI meLavI lIdhI che ane bIjI meLavatA jAya che. jaina graMthomAMthI prAkRta zabda levAnA che eTaluM ja nahi paNa anya jainetara mAMthI paNa prAkRta zabdo ekatrita karI eka sapramANa sarva dezIya koSa banAvavAnA che. AthI jenene temaja anyane paNa te graMtha teTalo ja upayogI thaze ane vyApaka banaze. Ama prAkRtabhASAno uddhAra karavAnI jarUra samajAI che eTaluM ja nahi paNa te uddhAranAM cakakasa ane kAryakara pagalAM sateja levAmAM Ave che. aMgrejI bhASAmAM jainadharma jainadharma ane darzananI khubIo jyAM sudhI aMgrejI bhASA ke je ApaNI rAjabhASAmAM che temAM bahAra pADI ApaNe jagata saMmukha nahi mUkIe tyAM sudhI jena darzana saMbadhe ajANapaNuM raheze ane aneka gerasamajUtio ubhI thaze. atyAra sudhImAM bahuja lUlo laMgaDo prayAsa A dizAe thayo che; jarmana prophesara jekebIe AcArAMga, uttarAdhyayana, kalpasUtra ane sUtrakRtAMga e cAra sUnuM aMgrejImAM bhASAMtara karyuM ethI A dizAmAM prAraMbha thayo. laMDanamAM jaina liTarecara sesAyaTI thapAI. vargastha vIracaMda rAdhavajInAM bhASaNe-lakhANe prasiddha thayAM. rA. laThee, rA. bareDIe, rA. jhaverIe ane zrIyuta jenoe eka eka pustaka bahAra pADayuM. ArahamAM zrIyuta devendrakumAra jene dhI seMTrala jaina pablIzIMga hAusa sthApI judI judI sIrIjha bahAra pADavAnuM upADI lIdhuM, jaina lITarecara sosAyaTInA sekreTarI mI. harbarTa vaeNrane jainadharma para pustaka bahAra pADayuM, ane bIjAM prAmANika graMthanAM bhASAMtara orIenTala rkolaro pAse karAvavAnuM te sosAyaTIne seMpavAmAM AvyuM, hamaNAM sthapAyelI mahAvIra jaina vidyAlaya nAmanI saMsthAe svAvAdamaMjarI neTsa sahita taiyAra karavA mATe pAMcase rUpIAnuM InAma ApavA mATe karAva karyo che. paNa te pustaka muMbaI sarakAre prathama sva. prophesara maNilAla nabhubhAI dvivedIne ane temanA mRtyu bAda prophesara AnaMdazaMkara bApubhAI dhruvane taiyAra karavAnuM sepyuM hatuM ane amane khabara maLI te pramANe che. dhruve te pustaka taiyAra karI muMbaI sarakArane ApI dadhuM che. A saMbaMdhamAM tapAsa karI te pustaka jaladI bahAra paDe evo prayAsa karavAnI jarUra che, mahAvIra jaina vidyAlaya have bIjuM pustaka taiyAra karAvavA lakSamAM leze. rAjakoTa sthapAyela mahAvIra sosAyaTI e jainadharmanI suMdaratA (Bcayticsof Jainism) e viSaya para aMgrejImAM inAmI nibaMdha mAgyA che te mAgaNI anusAra atyAra sudhImAM pAMca sajana taraphathI nibaMdha lakhAI AvyA che te parIkSa tapAse che. - Ama TuMka rUparekhA karI have kayAM pustako aMgrejImAM bhASAMtara karavA yogya che te para
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4 zrI jaina spe. ka. heraTha. AvIzuM. amArA mata pramANe zrImAna haribhadrasUrine prathama pada ApavA yogya che. temanAM zAstra vArtA samuccaya, anekAnta jayapatAkA, varUdarzana samuccaya, dharma saMgrahiNI khAsa bhASAMtara karavA lAyaka che. tyArapachI siddhasena divAkaranuM sammatita bhUlavAnuM nathI. te sivAya sauthI prathama pada jene ApavuM yogya che te umAsvAtinuM tatvArtha sUtra che, kAraNake te jainadarzanane kaSa che. tenuM jarmana bhASAmAM bhASAMtara thayuM che paNa aMgrejImAM thayuM nathI. tenuM bhASAMtara nesa vivecana, samajUti ane sarva prakAranI mAhitI sAthe thAya te jainadarzanane khAsa vyApaka khyAla AvI zake tema che. A sAthe prAcIna ane nitya che karmagraMtha, anekAnta vAda praveza dravyAnuyogatarkaNAnI bhalAmaNa karIe chIe. digaMbara bhAioe kuMdakuMdAcAryanAM graMtha trayanAM bhASAMtara karavA mATe badhuM lakSa ApavAnuM che. I. sa. pUrve cothA saikAmAM mUrtipUjA-hatI tenI acUka ane asaMdipa khAtrI zilAlekhanA abhyAsathI maLI Ave che. hamaNuM ApaNuM gUrjara sAkSara rana zrIyuta kezavalAla harSadarAya dhruve "sAcuM svapna e nAmanuM bhAsa kavikRta "svapnavAsavadatta'nuM gUjarAtI bhASAMtara racI bahAra pADayuM che temAM eka pratibhAzAlI upodaghAta karyo che. tenuM mathALuM AdizaMga puSya mitra che temAM jaina mahArAjA khAravelane ulekha che te ame jAnyuArInA aMkamAM ApI gayA chIe temAM jaNAveluM che ke "Adi tIrthakara RSabhadevanI mUrti naMdarAjA upADI gayuM hatuM, te A savArImAM pATalIputradhI rAjagRha pAchI ANI jaina vije. tAe (khAravele) navA bhavya prAsAdamAM bhAre utsava samAraMbhathI tenI sthApanA karI khAravela yuddha vIranI sAthe dAnavIra ane dharmavIra paNa hato. teNe apUrva hastidAnathI rAjagRhamAM aSabhadeva bhagavAnanI pratiSThAno utsava ujavyo hato," AnA samarthanamAM phuTanoTamAM udayagirinI hasti guphAnA zilA lekhamAMno eka bhAga A pramANe mU che - vAratamAM vasaMvarta vitAsAMte utaraparA jJAno.mAdhAnai ca vidhuruM maLe janeMto hathisathaM gaMgAyaM pAyayati / magadhaM ca rAjAnaM bahu paTi sAsitA pAde vaMdApayati / naMdarAjanitasa agajinasa..... rAjagahe ratanapaDi hArehi a. magadhe vasitu nayari......vijAdharu lekhi avarAni siharAni nivesayati / satavasa dAna parihArena mamatA ne dAnaSiA ....mAdApati ! phuva .34rgaNano vA vati ahIM De. bhagavAnalAlanA pATha ne to, thi, mAthuM, ghara pati, paDhAra hiM, vaNavuM, vizALa visaMvAni ane bApata che. A lekha meLavI ukelavAnuM prathama bhAna gujarAtI paMDita sva. bhagavAnalAla iMdrajIne dhaTe che. te lekha yuropanA eka jarnalamAM chapAye hatuM, ne pachI te meLavI tenuM gujarAtI bhASAMtara bahAra pADavAnuM mAna sAkSara muni mahArAja zrIjinavijayajIne ghaTe che. (juo AtmAnaMdaprakAzanA A eka varSanA aMko) - A rIte pUravAra thAya che ke bhagadhanI naMdarAjAe agra jina-RSabhadevanI mUrti eka sthaLethI bIje sthaLe pratiSThIta karI, te naMdarAjA ke je isa. pUrve cothA saikAmAM thaI gayA tenA samayamAM jenomAM mUrtipUjA hatI eTaluM ja nahi paraMtu te pUrve ghaNI vakhata thayAM yAhata AvI hevI joIe. khAravele te mUrti pAchI lai AvI pratiSThita karI te
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ taMtrInI seMdha. AAAAAAAAAAA tenA samayamAM-I. sa. pUrve bIjA saikAmAM mUrtipUjA hatI e kahevAnI jarUra ja rahetI nathI. khAravele gAdIe AvyAne bIje varase vidarbha ane mahArASTramAM jainadharmanA prasAranA upAya lIdhA hatA e vAta paNa teja lekhamAMthI siddha thAya che. A parathI jaina dharmanuM jora isa. pUrva jeTalA prAcIna samayamAM keTaluM jabaruM hatuM te kaLI zakAya che. 4 Ayurvedika auSadhAlaya ( davAzALA )-aphasosanI vAta che ke pazcima sAthenA saMbaMdhathI ApaNe prakRtine anukuLa evI Ayurvedika davAone tilAMjalI ApI che-tene bAyakoTa karI che ane ApaNI prakRtine pratikULa evI videzI davAoe ApaNA zarIramAM ghara ghAlIne tenI vyavasthA bagADI nAMkhI che. jena zrImate navI navI IspItAlo karavA mATe hajAro rUpIAnuM dAna kare che paNa temane mAlUma to haze ke te IspItAlamAM TIMkacara-spIriTa vagere keTalI dharmathIja temaja ApaNA dezamAM ucharelI ApaNI prakRtithI paNa virUddha davAo chUTathI vaparAya che eTaluM ja nahi paraMtu te jabarI kharcALa paNa che ane tethI lAbha joIe tevo ane joIe teTalo levAtA nathI. sAmAnya rIte je manuSya je gAmanI Abe havAthI ucharyo hoya te ja Abo havAmAM ugelI vanaspatinI auSadhI addabhUta guNa kare che. punAmAM hamaNAM ja Ayurvedika saMmelana bharavAmAM AvyuM hatuM, temAM mahAzaya tilake evA TharAvane puSTI ApI hatI ke dareka myunisIpAlITIe pitAnI hakumatamAM eka Ayurvedika auSadhAlaya sthApI lokone tene lAbha Apavo ghaTe che. bhAratamAM have rASTrIya cetana AvyuM che tethI ApaNuM dezanA auSadhazAstrane uddhAra karavA sthale sthale saMmelana bharAya che. uparokta punAnA saMmelanamAM Ayurvedika skUla (zALA) kADhavAnA, AyurvedaparanAM prAcIna pustaka prakaTa karavA, tenAM bhASAMtara dezI bhASAmAM bahAra pADavA, prayogomAM tathA keTalIka auSadhanI bAbatamAM virodha hoya te pravINa vaidyane hAthe dUra karAvavA ane dezI tathA videzI vaidaka paddhationI tulanAthI teno abhyAsa karavA mATe uttejana ApavAnA TharAva karavAmAM AvyA che. madrAsamAM sI. kannana ane sI. rAmAnuja ceTIara nAmanA be zrImaMtoe ghaNuM dravya khaca jAheralAbha mATe eka moTI, sarva jAtanAM dezI osaDo ane sAdhane vALI Ayuvaidika DispensarI ( davAzALA ) sthApI che; AyuvuM eTale jIvanane jANanArUM-parakhI sA karanAruM ApaNuM zAstra asaMkhya varSothI TakI rahyuM che temAM mukhyatve vanaspati ane dhAtumAMthI banAvelAM osaDa vaparAya che. yuvAnIne paNa temAM samAveza thAya che ke je musalamAna baMdhuonA hAthe temanA saMsargamAM deza Avyo tyArathI vikasita thayela che. ApaNuM jatio vaidakazAstramAM eTalA badhA nipuNa hatA ke temanI prasiddhi tethI ghaNuM thaI hatI. durbhAgye kuzala vaide nAza pAmyA che ane agAunA kuzala vaidya pAse je je zA hatA ane anubhava hatA te te lupta thayA che chatAM paNa haju ghaNuM rahyuM che. saveLA cetAya te ghaNuM khovAyeluM maLI zake tema che. pUrvanA jatione hAlanA saMtAno vaidakazAstranuM sAhitya bahAra pADe te keTalo badho lAbha maLI zake? oparezanAdi zastrakriyAmAM ApaNuM vaidyaka pAchaLa che ethI te mATe videzI vaighADAkaTarone Azraya lIdhA vagara chUTake nathI, paraMtu te sivAya bIjAM ghaNAM daromAM Ayurve
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ 76 zrI jaina . ke. helDa. date upayoga chUTathI karavA gya che ane teTalA mATe jene ke je ahiMsA paramodharmanA sUtrane khAsa pALanArA che ane mukhya bhAge vaNika che tene te e Avazyaka ane arthanI najare temaja lAbhanI najare napho ApanArUM che ke dezI davAno prayoga kare. dezIvaine upajAvavA, vanaspatimAMthI banAvelAM navAM navAM osaDeno saMgraha karAvo, te mATenI davA zALAo sthApavI ane jAhera lAbha mATe khUlI mUkavI. ApaNu sAdhuo jyAM jyAM vihAra kare tyAM temaNe dezI davAzALAne mATe upadeza A pa dhaTe che. AthI sedhA kharcamAM ghaNo lAbha ApI zakAya che, - dezI rAjya A saMbaMdhamAM ghaNuM karI zake tema che; jANI AnaMda thAya che ke vaidyazAstrI jIvarAma kAlIdAse gaMDalamAM rasazALA auSadhAzrama kADhayuM che tene paMdara varSa thayAM che. hAlamAM tene moTA pAyA para laI javA mATe rAjyAzraya sevavAmAM Avyo che ne sara bhagavatasiMhajI Ayurvedika vidyAlaya phaMDa ughADayuM che. A vidyAlaya anekane dezI vaidyakazAstra zikhavaze ane te mATe zikSaNakrama vagere sarva goThavavAmAM AvyuM che. ame A saMsthAne vijaya icchIe chIe. mAsika samAlocanA. AtmAnaMda prakAza-pu. 14 aMka 7 mAgha vIrAta 2443. A mAsika bhAvanagaranI AtmAnaMda sabhAnuM vAjiMtra che ane tenA taraphathI lagabhaga 14 varSa thayAM cAle che. chellAM eka be varSathI kaSAyasvarUpa, mithyAtvasvarUpa, karmamImAMsA, cAritragaThana, vagere che. adhyAyInA temaja anya lekhakanA jaina philasuphI samajAvanArA uttama lekhe Ave che. eka navIna ane upayogI tattva vidvAna muni mahArAja zrI jinavijayajInI preraNAthI dAkhala thayeluM che te "jenA aitihAsika sAhitya" che. te mathALA nIce eka pachI eka ghaNI rasaprada ane jANavA jevI bAbato Ave che ethI amane ghaNo saMtoSa thAya che. A aMkamAM khaMDita maLI Avela jJAnavimala sUri-nirvANarAsa Apela che. te parathI je kaMi navIna prApta thAya che te e che ke temanA gurU kavi dhIravimala osavaMzIya bhinnamAlanA mUla rahIza hatA. temane janma saM. 1684mAM thayo hato. temanA pitAnuM nAma sAha vAsA, ane mAtAnuM nAma kanakA hatuM. gotra vAsava ane mUlanAma nAthu. temanI pAse nayavimale saM. 1702mAM dIkSA lIdhI hatI. niyavimale zAstrAbhyAsa karI amRtavimala kavi pAse kAvya tarka nyAyanI zikSA lIdhI hatI. vijayeSabhasUrie saM. 1727 mahA suda 10 ne dine navimalane dhANorA nagaramAM paMDitapada ApyuM hatuM. dhIravimala gurU saM. 1730mAM svargastha thayA. nayavimale aneka ziSyane vijayaprabhasUri pAse dIkSA devarAvI, ane te chapatinI AjJAmAM rahyA. saM. 1747mAM phAgaNa zudi pAMcame pATaNa AvI krioddhAra karyo. te vakhate munimAM zithilAcAra dekhAtA hatA. tyAM keTalAka gItArtha munioe maLI vicAryuM ke navimala kavi sUripadane gya che. saM. *1748nI phAgaNa suda pAMcamane * AnaMda kevalIrAsa (jJAnavimalasUrikRta)nI prazastimAM sUripadanuM varSa saM. 1748 ApyuM che.
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ - 77, pawww - 141,111/- W 100 mAsika samAcanA. guravAre pATaNa pAse sAMDerA (ke je parathI sAMDeraka gaccha thayo che) gAmamAM mahisAgara sarithI upasaMpadAe rimaMtra grahI navimalanuM jJAnavimala sUri e nAma sthApita thayuM. sUri mahotsava pArekha nAgajIe karyo. ( tyArapachI 21 kaDIo maLatI nathI. amArA sAMbhaLavA pramANe A rAsanI prata amadAvAdamAM vaMnyAsa zrI gulAbavijayajI pAse che, te teonI pAse vinatI karavAmAM Avaze te ApavAnI kRpA karaze ema ame AzA " rAkhIe chIe.) svargavAsa khaMbhAtamAM vijayaprabhasUrinA rAjyamAM thayo. A nirvANa rAsa emanA ziSya ja racyo che eTale vizvasanIya che. bIje lekha cAritra gAna gatAMkanA anusaMdhAnamAM che. bIjA lekha sAmAnya che. u ttama lekhake haste uttama lekho meLavavAno prayatna sevavAmAM Avaze te mAsika bhavya banaze buddhiprabhA-akaTa thI DIseMbara 1816no sAmo aMka hamaNAM bahAra paDe che. AmAM prazna vyAkaraNa nAmanA ApaNuM eka pavitra Agama saMbaMdhI prophesatIzacaMdrane vistRta aMgrejI lekhane anuvAdita lekha rA. mohanalAla dalIcaMda dezAine gata konpharansa vakhate bahAra paDelA buddhiprabhAnA aMkathI zarU thaI pUrNa thAya che te khAsa manana karavA yogya che. evI ja rIte dareka sUtra ane Agama para AcAryathI buddhisAgarajI ke Agamedaya samitinA kharA kAryasaMcAlaka munizrIo lakhe to keTaluM badhuM ajavALuM sUtra sAhityapara paDI zake ! harbarTa spensaranI aya mImAMsA e nAmane apUrNa lekha e hIMdI mAsika sarasvatImAM AvelA eka lekhane anuvAda che ema amArI yAda pramANe amAruM mAnavuM che. te lekha vicAravA yogya che. vizeSa navIna hakIkatamAM gujarAtI bheTa tarIke pATaNanI prabhutA" nAmanA bahAra paDelA pustaka saMbaMdhI amoe carcA uThAvI hatI tenA saMbaMdhamAM amuka gRhasthane kartA pAsethI khulAso meLavavAne hata-je kartA taraphathI lakhAI gayo hato ke jenI nakala paNa amArI pAse che, paNa koNa jANe kayA kAraNathI te bahAra pADavAmAM vilaMba thayo che-vilaMba e lo badhe ke have te bahAra paDe ke nahi temAM moTo savAla che. jyAM sudhI temAM kartA athavA prakaTakartAnI saMmati na maLe tyAM sudhI amArI pAsenI nakalano upayoga thaI zake tema nathI. jyAre A patramAM tenA saMbaMdhInuM prakaTakartAnuM vyaktavya eka patrarUpe darzana de che. temAM yati ane maherAmaNajInI carcA saMbaMdhe paNa kahevAmAM AvyuM che. ame te patra emane ema utArI mUkIe chIe - gUjarAtInA prakAzaka ane taMtrI rA. maNilAla IcchArAma mahetA lakhe che ke pATaNanI prabhutAnA saMbaMdhamAM Ape dhyAna kheMcyuM tethI AbhAra thayo. + + mArA svargastha pitAzrIe deza sevA karI zakAya e hetuthI. gujarAtInI bheTa tarIke prativarSe aitihAsika navalakathA ApavAno TharAva karyo ke jethI prAcina itihAsanuM lokone bhAna thAya-jAgRti thAya. gujarAtionA saMbaMdhamAM aitihAsika daSTie ane jAtiya bhAvanAnI daSTie ghaNe halako abhiprAya chegujarAtIonI sArI bAju darzAvavAne pATaNanI prabhutA " lakhAI, temAM koI paNa dharma virUddha ke koI viruddha kaMI paNa lakhAya tenI khAsa saMbhALa rakhAI hatI, chatAM tamArA kahevA pramANe jena komamAM bahu khaLabhaLATa thayo che e jANI mane dilagIrI thAya che. pATaNanI prabhutAmAM jaina dharmanA kayA
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ 78 zrI jena ka. ke. heraMDa. sUtranuM khaMDana karyuM che te mane jaNAtuM nathI. jaina dharmanI koI pAtre niMdA karI nathI. pAtro jena che. ane te ja je vAMdhA paDatuM hoya to te eka AzcaryakAraka ghaTanA che. e rIte musalamAne bIjI navala kathAonA saMbaMdhamAM paNa vAMdho zA mATe kADhI na zake Ama je vAMdhe kADhavAmAM Ave to dezasevAmAM aitihAsika jAgRtinuM kArya niviMdane thaI zake kharuM? eka ke be pAtra jaina, musalamAna, khrIstI ke vaiznava ke zaiva hoya ane tene hAthe dhAro ke koI ISTa ke aniSTa kAryo thAya, te zuM tethI eka A dharma ke AkhI kAmanuM apamAna karavAno hetu rAkhe che ema AkSepa mUkavo vyAjabI che? jyAre pATaNanI prabhutA meM sAIta vAMcI tyAre prathama te mArA manamAM jenonI prabhutAnuM citra che evo bhAva AvyuM hatuM ane hajI paNa huM temaja mAnuM chuM. mAtra dIlagIrI eTalI ja che ke jemAMnA keTalAka swallow makes a summer e kahevata satya mAne che. vIsamI sadI " mAM pragaTa thaelA lekhamAM mArA svargastha pitAe pitAne saMzaya darzAvela che te chatAM jaina patranA aMkamAM Ape temanI para AkSepa karyo che. kadAca ApanA lakSamAM te na hoya. mArA svargastha pitAnI pAse bhATa, cAraNa, kathAnako vigere AvatA; teo je vAta kahetA tene teo utAro karatA; tevI vAtemAMnI eka A vAta mAtra utAre che. e vAtane upaga satyamAna karavuM hoya te praviNasAgaramAM kahI zakAte. mAre punaH kahevAnI jarUra nathI ke jene bhAIone mATe koIpaNa rIte halakA pADavAnI lekhakanI tema ja mArI vRtti hatI ja nahi ane haze paNa nahi. brAhmaNa vaizya ke jene koI paNa he, gujarAtI patra aitihAsika dRSTie prAcIna vastunI yAda ApI gujarAtIone rAjadvArI unnatija Icche che" ATalo khulAso jaina samAjane saMtoSakAraka nivaDaze ke kema te amAre vAcaka varga upara mUkIe chIe.' jenarIzuM-Ane akaTobara ane nabara 1816 ne sAmo aMka hamaNAja bahAra paDe che ane tenI nakala amane rivyu levA mATe pUrI pADavAmAM AvI che. A mAsika mATe evI phariyAda koI taraphathI karavAmAM AvI che ke amuka upara AkSepa mUkavAmAM AvyA che. game tema che tene nyAya karavAnuM amo korTa na hovAthI amArA hAthamAM nathI. paraMtu eTaluM te jaNAvavuM paDaze ke te aniyamita ghaNuM che. vaLI temAM eka be vakhata be jAtanI noMdha AvI hatI tethI be adhipatio (saMpAdaka) hoya ema lAge che. eka to mukhapRSTha para jaNAvyA pramANe rA. dharamacaMda parazotama zAha godhAvIvALA che ke jeNe muMbaInA dainika patranA rIporTara tarIke anubhava lIdhela che ane je hAla paNa eka pArasI patramAM riporTara che. riporTara tarIke A eDiTare jena esosIezana epha iMDiyAne tA. 13 mI phebruArI 1917 ne dine je vArSika meLAvaDo thayo ho te A akabara ane naveMbara 1916 nA aMkamAM nIcene pramANe je riporTa lIdhe che te ramujI dhArI ame nIce mUkIe chIe
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ mAsika samAcanA. jaina ezosIesana opha inDIAne vArSIka melAva gaI tA, 13 mI phebruArIne homavArane dIne thayo hato, je prasaMge muMbainA jANItA sakhIvajuda zaherI zeTha devakaraNa mulajIe pramukhasthAna lIdhuM hatuM. TuMkamAM sabhAmAM rIporTaronI hAjarI bAda karIe, ane ezosIesananA sabhAsada nahi evA keTalAeka bhAIonI hAjarI bAda karIe to, ezosIesananI A vArSIka janarala sabhAmAM ezosIesananA bhAgyeja aradho Dajhana sabhAsado hAjara rahyA haze. zarUAtamAM hIMdanI saiAthI dharakhama ane AgevAna gaNAtI A saMsthAnA, tevAja usAhI sakareTarI zeTha ratanacaMda talakacaMda mANekacaMde saMsthAne rIporTa vAMcI batAvyo hate. A rIperTamAM zeTha ratanacaMde chellI vADIka sabhAmAM ApeluM suMdara bhASaNa, konpharansanA pramukhane gAraDana-pAraTI ApatI vakhate pote kareluM bhASaNa, pragaTa karavAmAM AvyAM hatAM. rIporTa parathI zeTha ratanacaMdanAM be bhASaNo uparAMta je kAMi vadhu jANavA maLI zakayuM hatuM, te e hatuM ke ezosIesananI menejIMga kamITInI cAra sabhAo rIporTa vAlA varasa daramyAna malI hatI, temaja rIpeTavAlA varasamAM jAvarA khAte ezosIezananA pramukhanI sahI sAthe tAra thayo hato. te tAra ApavAmAM Avyo hate. paNa rIporTamAM A cAra menejIMga kamI. TInI sabhAoe kayA kayA mahatvanA savAlo nIkAla kIdhe ane keTalA savAlo nikAla karavAnA bAkI che, te bAbata kAMI paNa khulAso pragaTa thayA nathI, temaja jAvarA khAte tAra karyo tenuM pariNAma zuM AvyuM te bAbata paNa sAro hato nahi; jena tehavAro rakAra svIkAratI nathI te saMbaMdhamAM, jaina cAlIonA saMbaMdhamAM, muMbaImAM eka jaina suvAvaDa khAtAnI rUranA saMbaMdhamAM, ane ezosIesana taraphathI eka mAsIkapatra kADhavAmAM hIla kema thAya che te saMbaMdhamAM kAMI paNa khulAso A rIperTamAM nathI. uparane rIperTa vaMcAi rahyA bAda zeTha devakaraNabhAI mulajInA hAthamAM taiyAra chApelA bhASaNanI kopI hatI, je teoe dhIme dhIme vAMcI saMbhaLAvI hatI. bhASaNa laMbANa ane suMdara hatuM, ane koI vIThAnanI kalama temAM khullI jaNAi AvatI hatI. A bhISaNa vigatethI ame AvatA aMkamAM pragaTa karIzuM. pramukhanA bhASaNa bAda ezesIesananI kArobArI kamITInA eka sabhAsada zeTha sArAbhAI maganabhAI modIe jaNAvyuM ke ApaNuM utsAhI sakareTarIe ApaNI AgaLa laMbANa rIporTa atre raju karyo che. jemAM kamanazIbe kAMIpaNa ajavALuM paDatuM nathI. rIpe jaNAve che ke kamITInI ezosIesananI cAra sabhAo maLI hatI, paNa A kamITIo kAMI paNa kArya karavAne saphala nIvaDI che ke kema te bIlakula rIporTamAM jaNAvavAmAM AvyuM nathI. Aje ApaNI ezosIezananA pramukha sAheba tathA bIjA paNa gRhastha gerahAjara che, je batAve che ke ezosIesanamAM prajAno purato utsAha nathI. ezosIesane ghaNuM kAma hAtha para levAnAM che. muMbaImAM mahUma zeTha pannAlAla punamacaMdanI ATha lAkhanI sakhAvatathI pannAlAla hAiskula vastImAM AvI hatI. chellAM keTalAeka varasa thayAM A hAIkulanuM makAna paDI gayuM che. paNa bAbu sAheba jIvaNalAlane te makAna bAMdhavAne TrasTI tarIke kahevAmAM AvatAM teo sAhebe jaNAvyuM ke abI te sakha cIjakA bhAva baDha gayA
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina . ke. heralDa. ^^^^^ haya, phIra dekha legA. ezosIesananI pharaja che ke A bAbatamAM teNe ghaTo khulAso ghaTate ThekANethI mAga, ane pitAthI banatI dareka hIlacAla karavI. cArUpa jena kesa bAda pATaNavAlA mI. laheracaMda cunIlAle jaNAvyuM ke-pATaNa (cArUpa) jaina kesamAM pATaNanA eka agresara zeTha punamacaMda karamacaMda kaTAvAlAe lavAda tarIke hamaNAM cukAdo Apyo che. A cukAdAnA saMbaMdhamAM pATaNamAM keTalIka carcA cAlI rahI che, ane te cukAdo jaina dharma anusAra che ke kema te bAbatamAM kAMIka matabheda ubho thAya che. A cukAdAnI nakala me. zeTha devakaraNabhAI temaja A ezosIesananA sakareTarI zeTha ratanacaMda bhAIne ApI che te mane umeda che ke teo potAnI menejIMga kamITImAM A lavAda raju karaze, ane te lavAda jainadharma anusAra che ke kema te jAhera rIte jaNAvaze" pATaNamAM bAbu sAhebanuM davAkhAnuM. bAda mI. herUbhAI e jaNAvyuM ke A ezesIesananI chellI DIrekaTarImAM pATaNamAM cAlatA keTalAeka jaina khAtAonI TIpa ApavAmAM AvI che. A TIpamAM ema jaNAvavAmAM AvyuM che ke pATaNamAM bAbu sAheba pannAlAla punamacaMdanI sakhAvatamAMthI rU. 50000 nA kharace eka davAkhAnuM cAle che, huM pote pATaNane rahIza chuM ane pATaNa javuM AvuM chuM ane sArI rIte jANuM chuM ke pATaNamAM bAbu sAhebanuM koI paNa davAkhAnuM che ja nahi. ezosIesana jevI mobhAdAra saMsthAnI DIrekaTarImAM AvI tadana pAyA vagaranI bhIMta racAya e khedajanaka che. AvI nApAyAdAra vAte pragaTa thatI khAsa aTakAvavAnI jarUra che. bAda mI. zIvalAla varadhamAna mI. baroDIA vigere gRhasthoe keTaluMeka vivecana karyuM hatuM, je bAda sabhA barakhAsta thaI hatI." vaLI A mAsikamAM lekhonI sAthe vacamAM vacamAM jAhera khabara chApavAnuM karavAmAM AvyuM che te ghaNuMja behada lAge che. dainikapatramAM kadAca zobhatuM hoya te daiva jANe ! taMtrI. ' - svIkAra ane samAlocanA. Jainisin by Herbert Warren Hon. Secretary The Jaina Literature Society, London-Price Re. 1. published by the Central Jaina Publishing House. Arrah 2nd Edition.) The first edition of this useful book was out in 19.12 and its stock being exhausted the publishers have favoured the public with the second edition. It is written in an easy flowing style and its subject though somewhat abstruse has been placed in such an understandable form as it can he safely digested by any layman ignorant of Jaina philosophy. We recommend that every English-knowing Jaina should read and possess it
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ ca svIkAra ane samAlocanA. and every inmate of our Jaina Boarding Houses or Hostels shonld study it. The author is an original thinker and evidently an ardent student of Jaina Philosophy and the theme seems t suit his pen. The book reminds one of the recollections of our worthy brother and philosopher the late Virchand Raghavji Gandhi whose desciple the author admittedly was and it is in the fitness of things that the book is dedicated to him. Science of Thought-Or Nyaya by Champat Rai Jain Bar-at-Law. published by Kumar Devendra Prasada The Central Jain Publishing House p. 604 Price ans. 8.) The author has based his book on two small treatises, the Pariksha Mukha and Nyaya Dipika both Digambara works on logic. The book is divided into 26 chapters, index whereof is not given. The subject teems with technical words a vocabulary of which should have been appended. The book therefore lacks in the two necessary parts. The author is well known for his masterly book 'the Key of Knowledge and needs no introduction. He has handled the theme of this book in a plain introductory way by which he has rightly hoped that the book may succeed in attracting to the field of research more competent hands who may be able to bring out the ex. cellence of the Jain view better than he has been able to do. We are of the opinion that the author is fully capable of furnishing a larger Volume on the subject and doing full justice to Jaina logic an important department of knowledge, after going through Sammati-tarka, Pramana-min ansa, and various other Swetambara works on logic. No doubt will this book prove to be of great value to a student of logic by way of supplying a primer and introduction to the Jaina logic. The Jaina Law-(Bhadrabahu Samhrita) by J. L. Jaini M. A. Bar-at-Law, published by the Same. pp. 129 11. Price Re. 1-4-0 ) It is stated in the introductory portion of the book that the author of the book, Bhadrabahu Swani flourish. ed about 365 B. C.-162 years after Lord Mahavira's Nirvana. Tho book consists of 12000 s'lokas. Its manuscript is :
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina che. . heDa, preserved in Jhalarapatana. Mr. Jaini has translated only the chapters on Inheritance and Partition. Now according to the evidence of the book so diligently and elaborately gleaned in it review taken by Mr. Mukhtyar in the issues of the wellknown Hindi magazine * Jaina Hitaishi ', it is palpably clear that the name of the book is a misnomer, and its alleged author is not Bhadrabahu a contemparary of Chandragupta, but it is a very recent production brought about by an unscrupulous hand by interpolating numerous quotations from Varahmihir Samhita, and other later non Jaina books in the subject. In face of this the antiquity of the book vanishes. Irrespective of this if we look to the labor Mr. Jaini has spent over the materials he had, it cannot but be said that he has expounded the subject ably by making introductory remarks on the old tradition of the book, general characteri. stics and relations of Jaina and Hindu Law and furnishing text with translation on Inheritance and partition and appendices containing the text of Shri Indra-nandi-Jina Sanhita and full text of the eloborate judgment given by the author as the Judge in a Jaina Case. samyagdarzane. jainazAstramAM samyagdarzana, samyajJAna ane samyapha cAritra e traNa hoya tyAre ja mekSanI prApti thAya che ema jaNAveluM che. AmAM samyagdarzananI vyAkhyA ApatAM umAsvAti pitAnA tatvArthasUtramAM jaNAve che ke "ravAryazraddhAnuM vacana--tattvArthamAM zraddhAnate samyagdarzana, A saMsAramAM sarva prakAranAM duHkhanA bIjabhUta mithyAdarzana, mithyAjJAna, ane mithyA cAritra che, jyAre te sarvane bALI sukha ApanAra-sukhanA uccatama sthAne laI janAra samyagdarzana, samyajJAna, ane samyapha cAritra che. mithyAdarzana TaLI jatAM jJAna ane cAritranuM mithyApaNuM nAza thaI javuM ja joIe e niyama che, tethI samyagdarzanane prathama sthAna ApavAmAM AveluM che. samyagdarzana e mokSanuM bIja che; te vagara jJAna ane cAritrarUpI jaLanuM game teTaluM siMcana karavAmAM Ave te nakAmuM che. eka samaya mAtrane samyagdarzanane sparza ApaNI icchA hoya ke anicchA hoya te paNa vadhAremAM vadhAre ardha pudagala parAvartana kALamAM mekSamAM laI jAya che evuM jainazAstramAM jaNAveluM che.
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ samyagdarzana. 83 vyAkhyA, samyagdarzanane pratipakSI zabda mithyAdarzana che. A jIvane anAdi kALathI je karma: saMbaMdha che te karma paikInA darzana meha' nAmanA karmanA udayathI je atatvazradAna thAya che tene mithyAdarzana' kahevAmAM Ave che. padArtha jevA rUpe avasthita che tevArUpe tene nizcaya tha e "samyagdarzana' che. ane jevA rUpe padAthe avasthita nathI tevA rUpe tenuM darzana thavuM-zraddhAna thavuM-viparIta abhinirveza tha tene-mithyA darzana-atattvazraddhAna " kahevAmAM Ave che. " darzana " zabdano artha sAmAnya rIte avalokana thAya che, paraMtu A sthaLe tene atha zraddhAna e thaI zake, kAraNa ke sAmAnya avalokanarUpa kriyA kAMi saMsAranA mekSa jevA mahatvanA viSayamAM kAraNa rUpa hevI ghaTatI nathI. tattvArtha zradhdhAnamAM " tatva " ne artha, je avasthAmAM padArtha avasthita che tevA prakAre hevApaNuM che ane tene je nizcaya karavAmAM Ave te " artha ', ane te baMnenI saMjJA jaNAvavA " taravArtha ' kahevAmAM Ave che. zraddhAna e mAnInatA nahi. tattvArtha zraddhAna upara jaina darzane atyaMta bhAra mUke che. khristI dharmamAM tene faith, zaiddhamAM tene " dhI" kahe che, temaja anya sarva zAstromAM prakArAMtare tenuM mahatva batAvyuM che. tenA uparaja mokSamArgane AdhAra che ema jainadarzana kahe che. A kALe zraddhAno artha mAnInatA ( belief ) e thato jovAmAM Ave che paraMtu tema nathI. zraddhA ane mAnInatA e ke eka ja vastunI kaLAo che, tathApi prathama utkRSTa ane bIjI nikRSTa paMkitanI che. zraddhAna e mAnInatAne paripAka che; te manuSyamAMthI devatva ane devatvamAMthI izvaratva prakaTa karI zake che; jyAre mAnInatA phakta manuSyanA manane amuka prakArane bhAvaja ( attitude of mind ) sUcave che, ane kAMI paNa prakAranA spaSTa phaLane prakaTa karI zakatI nathI. mAnInatA prAyaH sarvakALa eka sarakhI ja rahe che jyAre zraddhAnanuM rUpAMtara ane anurUpa kArya vaheluM moDuM thAya ja che. vastu svarUpa je prakAre zAstrakAre kahyuM che te pramANe zraddhavAmAM ane mAnavAmAM vizALa aMtara che. zraddhAna thatAMnI sAtheja paryAyapti nAza pAmI svarUpajJaptimAM sthiti thAya che, arthAta " huM zarIra nahi, paNa AtmA chuM' evuM aMtaranA marma bhAgamAM pratIta thAya che. mana, buddhi iMdriya vageremAMthI mamatva buddhine vilaya, zraddhAnanA udayanI sAthe thavo ja joIe. huM AtmA chuM, jaDathI asaMga chuM, mAruM ane pugalanuM svarUpa eka bIjAthI atyaMta bhinna che" ema ApaNane zAstrakAra zradhdhAna karAve che ane e vAtanuM je ApaNane zraddhAna thAya te ApaNA jIvanane kama A kSaNathIja tadana pharI jaI navajIvanamAM praveza tho joIe. je mamatva buddhi zarIra, mana, buddhi, iMdriyAdikamAM hoya te uThI jAya ane AtmAnA svarUpamAM avAya. paraMtu jo uparokta vAtanI mAnyatAja baMdhAya to tethI ApaNuM jIvanamAM kazA mahatvane pheraphAra thato nathI. manuSyone geTa bhAga vastu svarUpane pitAnI buddhinA dhoraNa upara kalpI tene te prakAre nizcaya kare che, paraMtu saMsAra mekSa jevA agatyanA viSayamAM AvI bhramaNAthI jema bane tema turata mukta thavuM e dareka jainane Avazyaka che.
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina ke. ke. he27. ~ ~ -~ ~ ~ - ~ ~ ~~ ~ ~ ~ ~~~ pAna-samyakatva, A sthaLe evI zaMkA saMbhavita che ke vastu svarUpane saMpUrNa nizcaya te kevaLajJAnasarvajJatA vinA thaI zake tema te nathI te pachI mithyA-darzanano tyAga ane vastu svarUpane saddanizcaya kema thaI zake? AnuM samAdhAna A rIte che. jenazAstra kahe che ke padArthanuM jJAna, ajJAna athavA viparIta jJAna to jJAnAvaraNIya karmanA kSapazama upara AdhAra rAkhe che, paraMtu samyagdarzana nane AdhAra te darzana mehanIya' nAmanA "mehanIya karmanA kSayopazama ane upazama uparaja rahe che. jJAnAvaraNIya karmanA kSapazamathI prakaTa thayeluM jJAna-enuM nAma samadRSTi nathI, paraMtu prajanabhUta padArthonuM jJAna ja samyagdaSTi kahevAya che. alabata samyapha tatvaprApti mATe jJAnAvaraNIya karmanA kSapazamanI apekSA che, paraMtu teTalo kSayapazama te sarva paMcendriya jIvone hoya ja che; paNa te kSayapazama samyakatvanI prApti mATe sAkSAta hetubhUta thatuM nathI. zAstronAM zAstra mukha pATha karavAthI prApta kareluM jJAna prajanabhUta padArthonA zraddhAna rahita hoya te mithyA ja che, ane saMjJI tiryaMcAdikanA jJAnAvaraNIya karmane kSayapazama nyUna hoya te paNa prajanabhUta padArthonA pradhAna sahita hevAnA hetuthI te samyagdarzananA hetubhUta ja che. A uparathI jainazAstra kahe che ke jJAnAvaraNIya karmanA kSapazamane anusarIne zraddhAnanI prApti nathI, paraMtu darzanamoha nAmanA mehanIya karmanA udayathI ja miyAdarzana ane tenA nAzathI prayojanabhUta padArthonuM zraddhAna athavA samyakatva -samyagdarzana prApta thAya che. prajanabhUta padArtha. sapta yA nava tarava. A jagatamAM prajanabhUta padArtha mAtra ekaja ane te e ja che ke sukhane vega ane duHkhanI AtyaMtika nivRtti. te sivAya anya sarva koI padArtha aprajanabhUta ane niSphaLa che. te prayajanabhUta vastunI siddhi mATe jIva-ajIva AdinA satya zraddhAnanI jarUra che; kAraNa ke jyAM sudhI pite koNa che ane para koNa che? e jaNAyuM nathI tyAM sudhI sukhane upAya kone vAstu zodhAya? mithyAtvanA ge AtmA ane kamane soga te baMdha', ane baMdhanuM kAraNa Asrava ane Asrava abhAva te "saMvara ane kathaMcita karmane abhAva te nirjarA" ane sarva karmanI nirjarA te "mekSa'-ema paraspara avalaMbanebhUta uttarotara sAta tattvonuM jJAna eja prayojanabhUta jJAna che ane tenuM satya zraddhAna te samyagdarzana che. sarva duHkhanI nivRttine eka ja upAya che ane te upara jaNAvyA te prajanabhUta tonuM satya pradAna che. te vinAnuM jJAnAvaraNIya karmanA kSapazama janya jJAna ane judA judA duSkara cAritra (tapAdi) aMkarahita zUnya jevA niSphaLa che. "puNya" ane "pApa" nAmanuM tattvavizeSa baMdha tattvamAM samAya che, te jIva, ajIva, baMdha, Asava, saMvara, nirjarA ane mokSa e sAta tatvamAM umeratAM nava tatva thAya che, ane tethI tenuM paNa jJAna paraMparAe prajanabhUta gaNI zakAya, kemake sAmAnya karatAM vizeSa adhika baLavAna temaja satvara kuLane utpanna karanAra e pApa puNyane niyama che. brAtine nAza e samyakatva. uparokta prajanabhUta jJAnanI prApti arthe sarva saMjJI paMceMdriya che ane tiryone je jJAnAvaraNIya karmanuM saMpazama heAya che te karatAM vizeSanI kazI agatya nathI; ane
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ 85 samyagdarzana. te jJAnanI prApti mATe amuka prakAranI brAMti nivAravA sivAya bIjuM kazuM ja karavAnuM nathI. huM koNa chuM? mAruM svarUpa kevuM che? huM jenA viSe mArApaNAno dA rAkhuM chuM te kharI rIte mAruM che ke kema? A karmavargaNa konA saMbaMdhe che? te rAkhavA yogya che ke pariharavA yogya che ? ityAdi vastu zAstra daSTie vicAra karatAM prayojana bhUta jJAna uparanA AvaraNa rU5 "brAMti" ne turata vilaya thAya che; ane te brAMti rahita svarUpa dazA ja zAstra daSTie samyakatva che. je kAMI kartava bhAse che te ApaNe daSTi doSa che. atyaMta zAMti, akava, acaLatA ane tevAja niSkriyabhAvane sUcavanAra vidhAnanuM mokSa kramamAM AdisthAna che. TuMkAmAM prayojanabhUta padArthonuM jJAna ja paraMparAe sarvajJatvane ApanAruM ane sarva prakAranI uccatama siddhinA padamAM sthApanAruM thAya che. zAstrabodha ane sarva zratanuM sAphalya te sapta (nava) tattvanA zraddhAnamAM ja che. viveka daSTino udaya thatAM sarva prakAranI zAMti Ape Apa samAI jAya che. bhrAMti. A jagatamAM brAMtithIja eka vastumAM anyatvano Aropa thAya che. AtmAmAM anA bhAne ane anAtmAmAM AtmAne Arepa temaja te AropanAM aneka prakAranAM svarUpo mAtra brAMtine laine ja prakaTe che. AtmA uparathI bhrAMtinuM AvaraNa nyuna saMzamAM khasI javuM teja samyakatva che. pachI A bhrAMti rahita thayela nyuna aMza AbhAnA savAMzane brAMti rahita pada-kaivalyanI koTimAM lAvI mUkI che. jema bIjanA caMdramA krame krame pUrNimAnA caMdramAM rUpAMtara pAme che tema bhrAMtinA vilayajanya bIjajJAna krame krame kaivalyane -sarvajJatAne prApta thavA yogya che; ane eTalA ja mATe "samyakatvane zAstrakAre bIjajJAna e yogya rahasyamaya nAma Apela che. bhAMti ke zuM ane kevA prakAranI che? anAdikALathI karmAvatta chava karmanA nimittathI aneka paryAya dhAraNa kare che ane prati samaya pUrva paryAyane choDI navina paryAya paraMparAne dhAraNa karatA jAya che. ane te A rIte ke-anaMta pudgala paramANuvALA zarIramAM AtmA pitApaNAno Aropa kare che; pudgalanA svAbhAvika dharmane-varNagaMdharasa sparzAdikane pitAnA dharma mAnI hAI harSa zoka ane rAgadeSanA daMmAM lapaTAya che, pudgalanA te dharma palaTe che, hAnivRddhi pAme che vagere je kriyA kare che tene pitAnI svarUpa avasthArUpa mAnI le che. zarIra ane AtmAnA nimitta naimittika saMbaMdhane svarUpa saMbaMdha mAnI laI ubhayanI sacogarUpa kriyAne potAnI mAne che. dareka Idriya je kArya kare che te pite te vaDe kare che ema mAne che, arthAta karmanA nimittathI prApta thayelI IdriyonA dharmone potAnA dharmo mAne che ema aneka judA jAdA paryAyamAM potAnI svabuddhino Aropa kare che. AthI AtmA rAgadeSathI raMgAI saMsAra pravRttithI chUTI zakato nathI. mithyA zraddhAnathI-mithyAvathI nitya vastune anitya ane anityane nitya mAne che. pitAthI bijane pitAthI abhinna mAne che, sukhanA kAraNane duHkhanuM kAraNa ane duHkhanA * boddhamAM AtmA dareka kSaNe badalAya che evuM mAnavAmAM Ave che paraMtu je rIte teo mAnI AtmAne niSedha kare che te rIte temaja AtmAne niSedha jene temaja anya darzane svIkAratA nathI,
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina ka. ka. herela. hetune sukhane hetu mAne che. AvA ayathArtha zraddhAnathI upajatA mehanA udayathI uddabhavelA kaSAya bhAvane AtmA pitAne svabhAva mAne che. kaSAyabhAva pitAnA jJAna-darzana payogathI bhina bhAsato nathI tenuM kAraNa e ja che ke mithyAtvane Asrava, jJAna ane darzana e traNene AdhArabhUta AtmA che ane e traNenuM pariNamana ekaja samaye thatuM hovAthI tenuM bhinnapaNe tene jaNAtuM nathI. Aja mithyA darzana che. A mithyAtvajanya kaSAya bhAvanI AkuLatAne lIdhe A jIvane vartamAna samaye nimittabhUta padArthomAM sukha duHkha dAtatvanuM bhAna thayA kare che. potAnA mithyAtva kavAya bhA badhA utpanna thayelA duHkhane Aropa, pitAnI IcchAnusAra na pravartanAra padArthamAM kare che. vastutaH du:kha to krodhathI thAya che, paraMtu pitAnA krodha kaSAyathI utpanna thayelA duHkhane hetu- phodhanAM hetu phodhane nimitane mAnI le che; duHkha te lobha kaSAyathI thAya che, paraMtu te kaSAyajanya duHkhane Aropa aprApya varatumAM kare che. vastutaH te aprApya vastu tene duHkha ApavA AvatI nathI, chatAM bhramita manuSya tene potAnA duHkhano hetu mAne che. evI ja rIte anya kaSAyomAna, mAyAthI utpanna thatAM duHkhane nimittathI utpanna thayelA mAnI nimitta upara krodha kare che. du:khanuM rathAna te kavAya che tenA upara pratikaSAya karavAne badale arthAta krodha upasthita thatAM te pratye krodhasvabhAvatA darzAvavAne badale, mAnanI sAme dInapaNAnuM mAna darzAvavAne badale, mAyA virUddha mAyA darzAvavAne ane te sivAyanA kaSAyo pratye pratikaSAya darzAvavAne badale mUrkha manuSya potAnA upara lAkaDAne prahAra karanArane nahi karaDatAM jenAthI prahAra thayo che tevI nimittabhUta lAkaDIne karaDavA doDanAra zvAnanA jevI ceSTA pratipaLa darzAve che. samyakatva, AvI bhramavALI sthiti zAstrajanya vivekathI nivAravI teja mumukSu jIvanuM prathama kartavya che; ane te kramane vilaya thatAM samyakavine lAbha avazya thavA yogya che. A kALane viSe durlabha evuM samyakatva viveka daSTie vicAratAM sAva sulabha che ane krame te prApta thavA yogya che. saMkSepamAM bhrAMtino vilaya eja samyakatva ane tene jenazAstrakAre caturthaguNasthAna' kahyuM che. te hoya to ja vratAdi phaladAyaka che. samyakatva saMbaMdhe 67 bAbate Ane samyakatvanA 67 bolakahe chete A pramANe che - (4) savahaNA (satraddhA) rAkhavI-1 paramArtha saMstava-parama rahasya paricaya. jIvAdi tatva-paramArthane vAraMvAra vicAra kare, 2 paramArtha jJAtu sevanA-te paramArthane jANanArAnI sevA, 3 vyApana darzana varjana-jenuM darzana malIna thayuM hoya yA hoya tevA kugurUne tyAga, 4 kudarzana varjana-ayathArtha darzana-dharmane tyAga. (3) liMga-jenAthI samyakatva amukamAM che ke nahi te vartI zakAya-ciha. 1. zuzraSA-dharmazAstra sAMbhaLavAnI atyaMta rUci, 2 dharmarAga-dharma prApta karavAnI atyaMta abhilASA, ane 3 vaiyAvRjya-zuddha deva, zuddha gurUnuM vaiyAvRtya (sevAbhakti) atyaMta premathI sarva pramAda tajIne karavI te. (10) prakArane vinaya-1 rAgadveSAdi rahita arihaMtane 2 sarvakama maLa rahita siddhane 3 jina cetya-derAsarane ke jyAM zAMtarasayukta jina mudrA hoya teno, 4 zruta-siddhAMtano - yatidharmane, 6 sAdhu vargane, 7 AcArya mahArAjane, 8 upAdhyAyane, 9 pravacana
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ samyagdarzana. 87 saMdhane, 10 samyaktIne vinaya, bhakti (bAhya upacAra-auSadhAdi vaDe tathA vadananamaskAra vaDe), hRdaya prema (bahumAna), guNastuti, avaguNu DhAMkavA, AzAtanA tyAga (malInatAjanaka -nahi karavA yogya kAma tajavA) e pAMca prakAre kare. (3) zuddhi 1 manaHzuddhi (sarvajJa ane sarvAnI AjJA satya mAnI mana zuddha rAkhavuM), 2 vayana zuddhi-ISTa siddhi mATe sarvajJa devanI bhakti che ema spaSTa uccAravuM, 3 kAyA zuddhi-sarva devane ja namavuM. (5) dUSaNa 1 zaMkA-sarvajJanAM padArthodi saMbadhe vacanamAM saMdeha, 2 kAMkSA-asata darzanInA rAgI thavuM 3 vicikitsA-dAna zIla tapa bhAvanArUpa dharma kRtyanA phalaneja saMdeha (zaMkA e padArtha saMbaMdhe che ane vicikitsA kriyAnA sadeha saMbaMdhe che) 4 mithyAmati guNa varNanA-unmArganA vakhANa karavAM, 5 mizyAmati paricaya-ubhAgIne paricaya. (8) prakAre prabhAvanA-vizeSa prakAre dharmane dIpAve te prabhAvanA. te jUdI jUdI ATha rIte thAya che ane te karanArane prabhAvaka kahe che. 1 prAvanika--zAstra pAragAmI thavuM, 2 dharmakathI-dharmopadezaka thavuM, 3 vAdI-tarkazAstramAM nipuNa thavuM, 4 naimittika-aSTAMga nimitta zAstramAM kuzaLatA prApta karavI, 5 tapasvI thavuM, 6 vidyAsAdhaka thavuM,-pavitra AsnAya yukata maMtra vidyAnI siddhi meLavavI 9 siddha- aMjana Adi yugamAM nipuNapaNuM pAmavuM. 8 kavi-dharma rahasyayukata camatkRtivALAM kAvya racavAmAM kuzala thavuM. (5) bhUSaNa-jethI samyakatva zobhe te. 1 devagurUvaMdana, vrata pratyAkhyAnamAM kuzaLatA, 2 tIrthasevA 3 devagurU bhakita, 4 dharma nizcaLatA, 5 prabhAvanA-zAsananI unnati karavI che. (5) lasaNa-1 zama (upazama)-aparAdhI jIvanuM paNa ahita nahi karatAM banI zake te tenuM hita ja karavAno pariNAma. 2 saMvega-mekSa sukhanIja abhilASA, 3 nirveda- bhava vairAgya, 4 anukaMpA-duHkhIjanone sahAya ApavAnI-uddhAravAnI buddhi, 5 AstikatA sarvajJa kathita ta para pratIti. A samyakatvanAM lakSaNa che. (6) yatnA (saMbhALa). kudeva kugurUne 1 vaMdana (hAtha joDIne namaskAra), 2 namana (mastaka namADIne namavu), 3 gaurava bhakita ( ISTa annAdika ApI bhakti dekhADavI), 4 anuSadAna (vAraMvAra tevuM dAna ApavuM, ane tenI sAthe 5 AlApa (aNubolAvyA vAtacIta karavI), 6 saMlApa (vAraMvAra vAtacIta karavI) karAya nahi te mATe saMbhALa rAkhavI. (6) AgAra (2)-samyakatvamAM hadayathI rahyA chatAM bAhyathI tenI virUddha AcaraNa cha jAtanAM kAraNe thAya te karavAnI chUTa ApelI che 1 rAjAbhiyoga-rAjAnA hukamathI 2 gaNubhiyoga-ghaNA lokonA kahevAthI 3 balAbhiyoga-cora pramukhanA bhayathI 4 devAbhiyoga-kSetrapAlAdi devonA kAraNathI 5 gurUnigraha-mAtapitAdi vaDilenA ati AgrahathI 6 bhISaNa kAMtAravRtti-AjIvikAne anya rasto na hovAthI anyathA AcaravuM paDe te mithyAtva na lAge. (6) bhAvanA 1 samyakatva mUla bhAvanA-samyakatva e dharmavRkSanuM mULa che 2 samyakatva dhAra bhAvanA te dharmanagaranuM dvAra che, 3 samyakatva pIThabhAvanA-te dharma mahelane pAme che, 4 samyakatva nidhAna bhAvanA-te samasta guNanuM nidhAna che, 5 samyakatva AdhAra bhAvanA-te samasta guNane AdhAra, 6 samyaka vabhAjana bhAvanA -
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina ve. OM. heralDa. 88 te samyakatva zruta-zIlAdika dharmanuM bhAjana che--Ama hRdayamAM bhAvI samyakatva guNunu mahAtmya vicAravuM. che sthAnaka 1 AtmA ( cetanA lakSaNavaMta ) che. 2 AtmA nitya che, 3 AtmA ( karmaneA ) kartA che, 4 AtmA (karmanA ) bhoktA che, 5 meAkSa che ane 6 meAkSanA upAya che. A chellAM cha sthAnakamAM AkhA AtmavAda che ane te A pachInA prakaraNamAM ghaNuA vistArathI carcyA che. [gayA aMkamAM amArA aprakaTa inAmI nibaMdhane traNatatva saMbaMdhenA bhAga AvI gayA chIe. A aMkamAM bIjo eka bhAga mUkayA che. nikhadha ghaNA vistAravALA che ane tenA dhaNA bhAga che. taMtrI. ] zrI jaina zvetAMbara ejyukezana beArDanI maLelI mITIMganuM kAmakAja, zrI jaina zvetAbara kaeNnpharansa hastakanI jaina ejyukezana khAInA sthAnika meMbarAnI eka mITIMga tA. 25-2-17 nA roja rAtre zrI jaina zvetAMbara kAransanA eDDIsamAM maLI hatI te vakhate nIce jaNAvelA gRhastheA hAjara hatA. rA. rA- makanajI DAbhAi mahetA, rA. rA. meAtIcaMda giradharalAla kApaDIA, rA. rA. mehanalAla dalIca'da dezAi, rA. rA. sArAbhAi maganalAla meAdI, za. rA. yunI. lAla vIracaMda. pramukha sthAne rA. rA. makanajI juThAbhAi mhetA baeNrIsTara-eTaleA khIrAjyA hatA. zarUAtamAM AgalI mInITa vAMcI mannura karavAmAM AvI. bAda nIce mUjaba kAmakAja sarvAnumate thayuM hatuM. 1. mI. bhagavAnadAsa mIThAbhAi ke je mehasANAnA zrI jaina zreyaskara ma`DaLa hastaka cAlatA keLavaNIkhAtAmAM pAThazALAnA inspekaTara che, teoe agAu pAMcamA dhAraNamAM parIkSA ApI che. ane teo pahelA dhAraNamAM bese ane pahele naMbare Ave ane nAma lai jAya e svAbhAvika che, ane tema thAya teA khIjA umedavArAne pranAmamAM dharmakA pahoMcaze evA patra e umedavArene AvatAM te para vicAra karatAM evuM TharAvyuM keH-- te patramAM dhAravA pramANe majakura mI. bhagavAnadAsa paDele nakhare Ave che, ane te agAu pAMcamA dhAraNamAM beThelA haiAvAthI temanA jevI padavI dharAvatA gRhasthe pahelA dhAraNanI harIkAnI parIkSAmAM besIne inAma levuM ThIka nathI, tethI temane harIzanu nAma na ApatAM pAsa thayelAnu pramANapatra ApavuM. 2. have pachI je umedavAra parIkSAmAM bese te darekanI pAse nIcenI vigatA dharAvatuM phArma bharAvI magAvavuM, ane tyAra pachI parIkSAmAM umedavAra tarIke dAkhala karavA. nAma, vatana tathA ThekANuM, umara, vyAvahArika zikSaNu, dhArmika abhyAsa, agAu koi dhAraNamAM parIkSA ApI che ke nahIM tenI vigata tathA pariNAma, dhaMdhA, hAla kayA dhAraNamAM
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zvetAMbara ejyukezana borDanI maLelI mITIMganuM kAmakAja. 89 te kayA peTAvibhAgamAM besavA mAge che? kaye sthaLe, umedavAranI sahI. 3 have pachI dhArmika parIkSAnA niyamomAM nIce mujaba umere kare. dhArmika zikSake; suprInTenDenTa, parIkSakA tathA paMDito pahelA tathA bIjA dhoraNanI hariphAInI parIkSAmAM besaze to temane pasAra thaye mAtra pramANapatra ApavAmAM Avaze. inAma temane maLI zakaze nahIM. 4 bane dhArmika harIphAinI parIkSAnuM pariNAma nakkI karavAmAM AvyuM ane te peparamAM pragaTa karavA mokalavA nakkI thayuM. 5 cAlu pAThazALAo tathA vidyArthIone apAtI madada bIjA cha mAsa ApavA nakkI thayuM. 6 pAThazALAo tathA vidyArthIonI navI arajIo upara vicAra karavAmAM Avyo. nIce jaNAvyA mujaba cha mAsa mATe madada ApavA maMjurI ApavAmAM AvI. vaDhavANavALAnI pAThazALAne mAsika rU. 2, vAMkAnera tathA TANunI pAThazALAne madada ApavAnI jarUra che paNa tyAMnA zrIsaMdha taraphathI zrIsukRta bhaMDAra phaMDanA rUpamAM Avela nahIM hovAthI te arajIo upara vicAra karavAnuM mulatavI rAkhyuM. pAThazALAno have pachI arajI Ave to te rAkhI tevI bIjI arajI temAM te prAMtanA provinsiyala sekreTarI mA te temanA abhiprAya sAthe maMgAvavI, ane tyAMthI sukRta bhaMDAra phaMDa ugharAvavA tathA te mATe bIje sthaLe prayatna karavA vinati karavI. vaDodarA kaLAbhuvana sIvIla IchanIyara pahelA varSamAM abhyAsa karanAra mI gopALajI rAmajIne mAsika rU. 6) skorazIpa ApavA nakkI thayuM. muLInA rahIza ane morabI hAiskUlamAM aMgrejI chaThThA ghoraNane abhyAsa karanAra mI. ThAkarasI meghajI koThArInI pAsethI phorma bharI maMgAvavuM, ne te mATe morabInA rA. rA. manasukhalAla kIracaMda mahetA pAsethI tenA saMbaMdhamAM tenA abhyAsa saMbaMdhI hakIkata maMgAvavI. 7 tAraMgA tIrthanA kasTI sAhebe tyAMnI pahoMca bukamAM keLavaNI phaMDanI kalama vadhArI ApavAthI temano AbhAra mAnavAmAM AvyuM. 8 cAlu varSamAM baMne dhArmika harIphAInI parIkSA AvatA DIsembara mAsamAM ejyukezana barDa taraphathI levA nakkI thayuM, ane tene abhyAsakrama baMne sekreTarIoe nakakI karI AvatA mArca mahInAnI AkharIe bahAra pADavo. 8 gaI parIkSAonA parIkSako pAsethI rIperTa maMgAvavo. 10 zeTha kAnajI ravajI meMbara tarIke rahevA nA pADe che tethI temanuM nAma kamI karavuM temaja paMDita bahecaradAsane onararI meMbara rAkhavA. 11 hekaTara nAnacaMda kasturacaMda modI tathA saubhAgyacaMda pI. dezAine ejyukezana beDanA membara tarIke dAkhala karavA nakakI thayuM. 12 dareka jaina temaja bIjA peparamAM A presIDIMganuM tathA have pachI je kAmakAja thAya te niyamitapaNe mokalatA javuM. 13 havethI je kAma mUkavAmAM Ave te sarvanI tapasIla sarakayulara sAthe pheravavI.
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina . ka. hareDa. bane dhArmika parIkSAnAM parINama. ( nIcenAM gAmanAM nAma TuMkAkSare lakhyAM che temAM amadAvAda, pA=pATaNa, pAlI= pAlItANuM, me mehasANa, cA-cANasmA, dhI dhINeja, lIM=lIMca, su-surata, bhA=mANasA, jhIejhIMjhuvADA, bhA=bhAvanagara, vaDhavANasITI, ka=kapaDavaMja, khaM=khaMbhAta, pe=pethApura, purUSavarga dhoraNa 1 luM, tapagaccha, 1 bhagavAnadAsa mIThAbhAI e. 95, 2 manasukhalAla mayAcaMda pA. 94 rUA. 19, 3 bhAIlAla jagajIvanadAsa dhI. 84 rUA. 10, 4 lAlacaMda kaMkucaMda su. 43 rU. 15, 5 khuzAlacaMda tArAcaMda su. 81 rUA. 10, 6 babalacaMda caturacaMda cA. 81 rUA. 10, 7 kheDIdAsa cunIlAla cA. 88 rUA. 7, 8 zIvalAla tArAcaMda lIM. 88 rU. 5, 9 bhagavAnajI gebara pAdarA 87LA rU. 3, 10 amRtalAla khImacaMda su. 80 rU. 2, 11 caMdulAla jeThAlAla su. 85 rU. 2. 12 cImanalAla vADIlAla cA. 84, 13 goradhanadAsa gIradharalAla su. 83, 14 kezavalAla gAttamacaMda lIM. 80, 15 viThThaladAsa popaTalAla pA. 80, 16 maNIlAla motIlAla su. 73, 17 nemacaMda DAhyAbhAI pA. 69, 18 maNIlAla mahIjIbhAI su. 67, 18 sAkaracaMda amathAlAla mA. 65, 20 hIMmatalAla lallubhAI a. 62, 21 bhAIlAla nAnazA a. 56, 22 vanecaMda ukALa su. 54, 23 nagInacaMda DAhyAbhAI su. 46, 24 vADIlAla nAthajI a. 46, 25 vADIlAla maganalAla a. 45, 26 kezavalAla vIracaMda amarelI 39. dhoraNa 1 luM vidhipakSa, [badhA umedavAro muMbaInA che.) 1 narazI visanajI 57 rUA. 3 2 narasI haMsarAja pa6 rU. 2, 3 vizanajI kezavajI para, 4 premacaMda velajI 49, 5 - vIMdajI kuMvarajI 48, 6 lAlajI meghajI 46, 7 zAmajI haMsarAja 45, 8 meghajI naravAra 34, 8 punazI mulajI 34. dhoraNa 2 jI 2 vibhAga. 1 kAdara purUSotama me. 77 rUA. 21, 2 amRtalAla purUSottama me. 73 rU 15, 3 magaLadAsa manasukhabhAI a. 68 rUA. 9, 4 rAjasiMha harajI me. 68 rUA. 5, 5 AlamacaMda DAhyAbhAI ru. 67 rU. 3, 6 lAlacaMda devarAja pAlI. 66 rU. 3, 7 rAyacaMda AlamacaMda cA. 66 rU. 3, 8 premacaMda abhecaMda pAlI. 65 rU. 2, 8 nahAlacaMda ThAkarasI lIM. 63, 10 aMbAlAla jagajIvana a. 62, 11 hIMmatalAla kezavalAla su. 62, 12 ujamazI trIbhovanadAsa su. 61, 13 maNIlAla karamacaMda 5. 61, 14 sukhalAla ravajIbhAI jhIM. 61, 15 nAgacha pAnAcaMda me. 58, 16 hIrAlAla kevaLadAsa a. 58, 17 bhogIlAla lalubhAi pA. 58. 18 vADIlAla aMbAlAla . 55, 14 lAlacaMda gaNeza pAlI. 55, 20 pAnAcaMda jayamaladAsa ru. 54, 21 hIrAcaMda somacaMda bhA. 54, 22 jesIMgabhAI suMdarajI a, 57, 23 bhegIlAla pIkacaMda a. para, 24 narotamadAsa jIvAbhAI a. para, 25 mohanalAla hemacaMda a. 51, 26 bAlAbhAI jesIMgabhAI a. 51, 27 cImanalAla trIbhovanadAsa a. 51, 28 ratIlAla manasukharAma a. 50, 29 bhegIlAla mohanalAla dhI. 50, 30 DAlAbhAI sAMkaLacaMda a. 49, 31 hIMmatalAla bhIkhAbhAI a. 48, 32 ratIlAla nAthAlAla a. 48, 33 caMdulAla nAgaradAsa a. 48, 34 chaTAlAla nathubhAI dhI. 48, 35 mANekalAla bhurAbhAI a. 48, 36 premacaMda lakSmicaMda bhA. 48,
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ bane dhArmika parIkSAnA pariNAma. 37 mANekalAla motIlAla a. 47, 38 hIrAlAla maNIlAla a. 47, 38 hIrAlAla mANekalAla a. 47, 40 amaracaMda DosAbhAI a. 47, 41 kevaLacaMda purUSottamadAsa pA. 47, 42 ramaNIkalAla chaganalAla a. 46, 43 kasturacaMda cunIlAla a. 46, 44 pipaTalAla ghelAbhAI a. 46, 45 jamanAdAsa jesIMgabhAI a. 46, 46 khImacaMda mulacaMda amarelI 46, 47 bAlacaMda hemacada a. 45, 48 nagInadAsa kacarAbhAI a. 45, 48 maNIlAla jasarAja pAlI. 45, 50 vIracaMda maNIlAla a. 44, 51 cunIlAla trIbhAva nadAsa a. 44, 5ra popaTalAla zIvalAla a. 44, 53 trIkamalAla pItAMbaradAsa dhI. 44, 54 DAhyAbhAI cunIlAla . 43, 55 lAlabhAI sArAbhAI a. 43, 56 cImanalAla maNIlAla a. 42, 57 kezavalAla gIradhara me. 42, 58 camanalAla vADIlAla a. 41,50 maganalAla TokarazI su. 41, 60 sArAbhAI premacaMda a. 40, 61 ratIlAla manasukharAma a. 40, 62 amRtalAla khemacaMda a. 40, 63 bhogIlAla trIkamalAla a. 38, 64 caMdulAla lalubhAI a. 38, 65 vADIlAla dalasukhabhAI a. 30, 66 mohanalAla jecaMda a. 37, 67 sAMkaLacaMda kAlIdAsa a. 35, 68 kezavalAla jIvarAja a. 35, 68 choTAlAla vIracaMda me. 35. dhoraNa 2 jI va vibhAga, 1 ANaMdajI devazI me. 87 rUA. 21, 2 ratIlAla trIbhavana bhA. 78 rU. 12, 3 kasturacaMda bhavAnadAsa cA. 78 rUA. 12, 4trIbhavanadAsa dalIcaMda cA. 76 rUA. 5, 5 kezavalAla amathAlAla lI. 75 rU. 4, 6 umedabhAI amathAlAla lIM. 70, 7 somAbhAI rAyajI me. 60, 8 kAnajI kalyANajI pAlI. 51, 8 amRtalAla mehanalAla dhI. 47, 10 maNalAla karaturadAsa me. 34. dhoraNa 3 juM, 1 lakSmicaMda harajIvana pAlI. 67 rU. 25, 2 devazI verazI muMbaI. 55 rUA. 1pa. . dharaNa 4 thuM, 1 somAbhAI hAthIbhAI me. 80 rUA. 30, 2 maNIlAla kAnajI me. 75 rU. 20, dhoraNa 5 muM. 2. 1 dulabhadAsa kALIdAsa me. Ta6 rUA. 20. khImacaMda phulacaMda bhA. 50 rUA. 5, 3 maganalAla vardhamAna va. 50 rUA. 5. dheraNa 5 muM 3. 1 saubhAgyacaMda muLacaMda pA. 03 rU. 20, 2 zAMtilAla mANekacaMda dhI. 74 rU. 10, 3 zAMtilAla haragoviMdadAsa mA. 60 rU. 5. dhoraNa 5 muM . 1 kasturacaMda bhIkhAcaMda dhI. dara rU. 20, 2 mulacaMda harajIvana bhA. 56 rUA, 5. dhoraNa 5 muM . 1 puMjAbhAI nArUbhAI me. 80 rU 20, 2 khetasI jInendrasAgara surIzvarajI me. 70 rUA. 10, 3 purUSottama jayamaladAsa su. paDA rUA. 5. kula 128 vidyAthIo pAsa thayA che ane inAmanA rUA. 4ra7 apAyA che. avivAhita kanyAonuM dhoraNa 1 luM 1 hIrA leharUcaMda pA. 83 rU. 15, 2 dhIrI cunIlAla ka. 80 rU. 8, 3 bhIkhI cunIlAla pA. 78 rU. 7, 4 zAMtI maMgaLacaMda pA. 77 rU. pA, 5 gaI lallacaMda pA. 77 rU. pA, 6 ramaNagaurI nAnAbhAI jI. 75 rU. 4, 7 caMpA surajamala pA. 12 2, 2, 8 maMgu karaturacaMda bApubhAI pAdarA 7ra rU. 2, 9 caMpA cunIlAla a. 72 3, 2, 10 karI vADIlAla . 71 rU. 1, 11 aMbA trIbhavana khaM. 68.
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jana ke. ke. hereluM. rU.1, 12 zakarI nathubhAI mA.69 rU.1, 13 meNI punamacaMda ka. 16 rU.1, 14 caMpA vADIlAla a. 65,15 jIvI dulabhajI pAlI.62, 16 ivara ratanacaMda ka. 12,17 pArvatI sarUpacaMda che. 62,18 motI svarUpacaMda pA.61, 19 revA aMbAlAla naM.60, 20 maMgu devacaMda mA. 59, 21 kAMtA phUlacaMda a. 18, 22 lIlI kezavalAla a. 18, 23 caMpA harIlAla . 57, 24 premakuMvara dharamazI pAlI. 57, 25 lIlI camanalAla a. 17, 26 hIrI DAhyAbhAI a. pa5, 27 ratana lAlabhAI a. 55, 28 caMdrAvatI ThAkorabhAI su. 55, 29 zanI nagInadAsa khaM, 54,30 sItA kevaLadAsa a.54, 31 motI kasturacaMda pAdarA, 54,32 lIlI premacaMda apa3, 33 kamaLA cImanalAla a. 53, 34 premakuMvara nAraNa bhA. para, 35 mahAlakSmI lAlabhAI a. para, 36 ratana cunIlAla a. para, 37 vIjakara devacaMda su. 51, 38 ajavALo kuMvarajI pAlI. 51, 3, kaMcanagArI nAnacaMda su. 50, 40 hemI merAja polI. 50, 41 meMdhI muLajI bhA. 50, 42 caMpA jeThAdAsa jhIM. 50, 43 devakuMvara pAnAcaMda bhA. 49, 44 mANeka cakubhAI a. 44, 45 menA chaganalAla naM. 44, 46 jAsuda kacarAbhAI a. 48, 47 ratana maNIlAla a. 47, 48 hIrI mahAsukharAma a. 47, 48 hIrA veNIcaMda mA. 47, 50 sAMku choTAlAla a. 47, 51 kezara tArAcaMda naM. 47, para zAradA lAlabhAI a. 47,53 ramaNagaurI sAkaracaMda su. 46, 54 maMgaLA DAhyAlAla pAlI. 45, 55 kamaLA sAMkaLacaMda a. 45, 56 bhIkhu bAlubhAi su. 45, 57 motI svarUpacaMda amarelI 44, 58 jasI raNachoDa pAdarA 43, pa, kalAvaMtI mAdhavajI bhA. 43, 60 caMpA rAmacaMda amarelI 43, 61 subhadrA dalAbhAI a. 43. dara hIrA mANekacaMda dhI. 43, 63 menI gIradharabhAI ka. 43, 64 aMbA mANekacaMda bhA. 42, 65 gulAba anupacaMda su. 2, 66 jAsuda maNalAla a. 42, 67 zAMti svarUpacaMda amarelI 42, 68 lIlI bhIkhAbhAI a. 41, 68 caMpAvatI maMgulAla su. 40, 70 saMtoka jAdavajI ama. relI 40, 71 muLI harakhAjI a. 38, ura zakarI harIlAla a. 38, 73 caMcaLa premacaMda bhA. 38, 74 lIlI premacaMda a. 38, 75 maMgu kasturacaMda pAdarA 38, 76 hIrI cunIlAla a. 38, 77 hIrI sArAbhAI a 38, 78 rUkhI lIlAcaMda dhI. 38, 79 ajavALI nAnacaMda pAlI. 37, 80 suraja bhIkhAbhAI bhA. 37, 81 jayakuMvara tArAcaMda amarelI 37, 82 kamaLa DAhyAbhAi pAdarA 36, 83 2tane narotama bhA. 36, 4 gulAba maMchubhAI su. 36, 85 hIrAgArI narotamadAsa ru. 36, 86 ramaNa nagInadAsa jI. 36, 87 mahAlakSmI maNIlAla a. 35, 88 vijaya parazotama bhA. 35, 89 mANeka bAlacaMda naM. 35, 40 raMbhA kapuracaMda amarelI 35, 81 mANeka lAlabhAI a. 34, 82 jAsuda vADIlAla . 34, 93 bhukhI camanalAla a. 34, 94 parasana dAmodara bhA. 34, 85 kamu amIcaMda su. 34, 86 kIkI chaganalAle su. 34, 87 hIrAkora jhaveracaMda su. 34, 48 subhadrA kALIdAsa a. 34, 49 caMpA maNIlAla a. 34, 100 lIlI budhAbhAI a. 34, 101 maMgu harajIvanadAsa naM. 34, 102 ajavALI jhaveracaMda amarelI 34, 103 kasuMbA vazarAma amarelI 33, 104 sAMkaLI hemacaMda amarelI 33, 105 pArvatI jeThIdAsa jhIM. 33, 106 raMbhA choTAlAla bhA. 33, 107 lakhamI nAthubhAI su. 37, 108 maMgu sArAbhAI khaM, 33, 108 matI mohanalAla naM. 33, 110 vimaLA amRtalAla a. 33, 111 jazI cunIlAla . 33, 112 jazI vADIlAla a. 33,
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ baMne dhArmika parIkSAnA pariNAma. avivAhita kanyAonuM dhoraNa 2 juM, 1 maMgu lallubhAI pA. 80 . 15, 2 pradhAna premacaMda ka. 71 rU. 7, 3 caMdana cunIlAla ka. 12 rU. 5, 4 maNuM phUlacaMda khaM, 46, 5 jasI nAthAlAla a4pA, 6 jAsuda bhIkhAcaMda pA. 4jI, mANe kapujAbhAI a. 44, 8 gAMDI nAthAlAla naM. 43, 4 ratana popaTalAla a. karo, 10 kAMtA sAkaracaMda a. 4LA, 11 revA pAnAcaMda khaM, 37, 12 vimaLA trIkamalAla a. 36. strIonuM dhoraNa 1lu 1 sAMkaLI lAkhIdAsa 5. 93 3. 21, 2 babu cunIlAla pA. 85 rU. 17, 3 AdhI dalIcaMda lIM. 82 rU. 15, 4 kAMtA bahecaradAsa a. 73 rU. 11, 5 zrImatI bhAIlAla su. 8 rU. 8, 6 tArAgIrI tevacaMda su. 63 rU. 7, 7. maNuM nathubhAi dhI. 62 rU. 5, 8 caMpA jamanAdAsa a. 60 rU. 3, 8 hIrAkAra punamacaMda paTa rU. 2, 10 ujama abhecaMda su. 50 rU. 2, 11 harakAra naretamadAsa su. 58, 12 maNI jeThAlAla a. 54, 13 samu rUpacaMda su. 53, 14 gai kALIdAsa a. para, 15 caMcaLa becaradAsa. a. 48, 16 pArvatI harajIvana a. 46, 17 babu vIracaMda a. 44, 18 mena jecaMda mA. 44, 19 nAnI cunIlAla su. 42, 20 kAMtA varajIvanadAsa a. 42, 21 jhabaka vrajalAla a. 38. strIonuM dhoraNa 2 ju. 1 metI raNachoDa ka. 46 rU. 1, 2 zatA phatehacaMda a. 62 rU. 25, 3 kamaLA devacaMda su. 57 rU. 13, 4 gajarI mAnacaMda dhI. 57 rU. 13, 5 zakarI sAMkaLacaMda dhI. 55. strIonuM dhoraNa 3 ju 1 kIkI nAnacaMda sa. 74 rU. 25, 2 caMpA cunIlAla ka. 62 rU. 15, 3 joItI lalacaMda cA. 61 rU. 10,4 karI maMchArAma a. 56, pradhAna jhaveracaMda a. 55, 6 prabhAvatI ratanacaMda a. 54, 7 sItA amIcaMda a, 35. strIonuM dhoraNa 4 thuM. 1 bena pUrI umedacaMda amadAvAda 68 rU. 25, strIonuM dhoraNa 5 muM. nemara kasturacaMda surata. 60 rU. 25. neTa-kula 159 umedavAra pAsa thayA che ane InAmanA rU. 357 ApavAmAM AvyA che, kaoNnpharansa mizana. 1 zrI sukRta bhaMDAra phaMDa. (tA. 6-2-17 thI tA. 12-3-17, saM. 1973 nA mAhA suda 14 thI phAgaNa vada 4.) vasula AthI rU. 73-2-0 gayA mAsa AkharanA bAkI rU. 20-8-0 (1) upadezaka mI. vADIlAla sAMkaLacaMda-mAravADa, dhuLevA-luNavAnA zrI saMdha taraphathI 31AAna, tathA IDaranA zeTha nemacaMda revAjI 5, kapura 23. kula rU. 58-14-0 (2) mI puMjAlAla premacaMda-rAjaputAnA. mAtapura 23, kula rU. 13-0-0 (3) zolApuranA zeTha kalyANabhAI chaganalAla mAphata che. kula rU. 0-4-0 - ekaMdara kula 2, 43-10-0 nATa-traNe upadezake rajA upara gayela hevAthI phaMDanI vasulAta thaI nathI. .
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ 4 zrI jaina . . heraMDa, zrI jaina zvetAMbara ejyukezana baoNrDa. zrI jaina zvetAMbara konpharansa dhArmika harIphAInI baMne parIkSA tenA niyama ane abhyAsakrama. sthaLa-ejaMTa vagere. 1. majakura baMne parIkSA zrI jaina vertAbara ejyukezana De nimela nIcenAM sthaLoe ane nIce jaNAvela eja TonI dekharekha nIce dareka varSanA DIsembara mahinAnA chelA ravIvAre baporanA 1 thI 4 vAgyA sudhI lekhita levAmAM Avaze ane tenAM pariNAma tyAra pachI deDha be mahIne bahAra pADavAmAM Avaze. , sthaLa ejaTa. 1 muMbaI zrI jaina zvetAMbara ejyukezana borDa, 2 surata rA. cunIlAla chaganacaMda zarApha tathA rA. maganalAla pI. badAmI. ka amadAvAda rA. hIrAcaMda kakalabhAI tathA rA. maNilAla nabhubhAI dozI. . 4 mAMgaroLa zrI AtmArAmajI jaina pAThazALA. 5 mehasANA. zrI mehasANuM jaina pAThazALA. 6 pAlItANuM jhaverI larmicaMda ghelAbhAI tathA rA. kuMvarajI devazI 7 bhAvanagara zrI jaina dharma prasAraka sabhA. 8 yevalA zeTha dAmodara bApusA tathA zeTha bAlacaMda hIrAcaMda 8 banArasa zrI yazovijayajI jaina pAThazALA. 10 pura zeTha ghAMsIlAla gulecchA. gujarAnavAlA zrI AtmArAmajI jaina pAThazALA12 rAjakoTa rA. catrabhuja jecaMda * 17 ratalAma zeTha vardhamAnajI vAlacaMdajI tathA zeTha ratanalAlajI surAnA. 14 boTAda dezAI larmicaMda bhavAna. 15 vaDhavANa zA govIMdabhAi makana tathA zA maganalAla DAhyAbhAI. 16 lIMca zeTha haThIsaMga ratanacaMda. 17 amarelI zeTha suMdarajI DAhyAbhAI vakIla. 18 lIMbaDI zeTha hIrAcaMda lAlacaMda tathA zA sukhalAla kapuracaMda. 19 dhINeja zAM. cunIlAla hAthIcaMda 20 morabI vakIla dhanajIbhAI rAyacaMda tathA zA prajArAma harakhacaMda. 21 jhIMjhuvADA zeTha tejapALa trIkama tathA verA savacaMda ichAcaMda. 22 vaDasmA zA bhayAcaMda sAMkaLacaMda tathA zA bhAyacaMda khImacaMda 27 cANasmA vakIla ravacaMda AlamacaMda.
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ baMne dhArmika parIkSAnA niyamo tathA abhyAsakrama, 5 24 khaMbhAta zeTha cImanalAla purUSotamadAsa tathA rA. cunIlAla mulacaMda kApaDIA 25 pATaNa zeTha sevaMtIlAla nagInadAsa tathA zeTha vADIlAla sAMkalacaMda, 21 kapaDavaMja pari premacaMda ratanacaMda. 27 borasada rA. choTAlAla bApubhAI parIkha tathA zA kIlAbhAI jeThAbhAI. 28 pAdarA vakIla mohanalAla hImacaMda 28 pethApura nagarazeTha phatecaMda ravacaMdabhAI. 30 mANasA zeTha hAthIbhAI mulacaMda tathA zA maphAlAla jecaMda. neTa-bIjA senTaro saMkhyA Abe rDa taraphathI udhADavAmAM Avaze. abhyAsakrama, (1) purUSa jaina dhArmika harIphAinI parIkSAmAM nIce mujaba pAMce gheraNanI parIkSA levAmAM Avaze. gheraNa 1 luM:-paMca pratikramaNa mULa, artha, vidhi ane hetu sahita (1) tapa gacchIya mATe zrI jaina zreyaskara maMDaLa taraphathI pragaTa thayela pustaka. (2) vidhi pakSavALA umedavAra mATe zeTha bhImasIMha mANekanuM chapAvela vidhipakSa paMca pratikramaNa sutra moTuM (3) sivAyanA ga7 vALAonI parIkSA te te ga7nA pramANabhUta pustakanA anusAra levAmAM Avaze. dhoraNa 2 ju ( ra ane 2 e bemAMthI koIpaNa vibhAga) - jhavavicAra tathA navatatva prakaraNa (zeTha bhImazI mANekavALAM pustake), dharmabiMdu (zrAvaka dharma saMbaMdhI vibhAga AtmAnaMda jaina sabhAnuM chapAveluM ) athavA 1 navatatva, navasmaraNa artha sahita ( zeTha bhImasiMha mANekavALAM pustaka ), traNa bhASya ( zeTha veNIcaMda suracaMda athavA zeTha bhImasiMha mANekavALuM pustaka) artha ane samajaNa tathA hetupUrvaka dhoraNa jJAnasAra-( ra. dIpacaMda chaganalAlavALuM), 2 mahAvIra caritra bhASAMtara hemacaMdrAcArya kRta dazamuM parva (zrI jaina dharma prasAraka sabhA taraphathI prasiddha thayeluM ), ane 3 AnaMdaghanajInI covIzI ( jJAnasAranAM dabAvALI ) dhoraNa 4 thuM-AgamasAra devacaMdrajI kRta (zeTha bhImasiMha mANeka taraphathI chapAela ). ane sabhAkhya tatvArthAdhigama sUtra-(samajaNa sAthe royala eziyATIka sosAITIvALuM. ) dhoraNa 5 muM-nIcenA sAta vibhAgamAMthI koIpaNa eka vibhAga. 1 nyAya viSayamAM-syAvAda maMjarI ( rAyacaMdra jaina zAstramALAmAMthI ) ane ATha draSTinI sajajhAya ( prakaraNa ratnAkaranA bhAga pahelAmAMthI 413 thI 438 pAnAM ) 2 dravyAnuyoga viSayamAM-cha karma graMtha (bhImasiMha mANeka taraphathI chapAela ) 3 adhyAtma viSayamAM-adhyAtma kaTapadruma (rA. rA. motIcaMda kApaDIA taraphathI bahAra paDeluM) ane devacaMdrajInI vIzI (zeTha bhImasiMha mANeka taraphathI vive cana sAthe chapAela. ) 4 prakIrNa viSayamAM-upadeza prAsAda pA bhAga (zrI jaina dharma prasAraka sabhA taraphathI
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zve. kaM. heDa. chapAela ) tenA para vivecana vicArapUrvaka karela avalokana sAthe. 5 ItihAsa viSayamAM-triSaSThi zalAkA purUSa caritra parva thI 1 thI 10nuM bhA SAMtara saMpUrNa ( zrI jaina dharma prasAraka sabhA taraphathI chapAela) aitihAsika tathA tatva draSTie vidhArthIoe avalokana karavAnuM. 6 tatvajJAna viSayamAM-saTIka-laddana samuccaya, 7 prAkRta bhASA- prAkRta mArgIpadezikA (paMDita bahecaradAra kRta) ane upadeza mALI (dharmadAsa guNikRta) (2) strI jana dhArmika harIphAinI parIkSAmAM nIce mujaba avivAhita kanyAo mATe be dhoraNanI ane kanyAo tathA strIo mATe pAMca dhoraNanI parIkSA levAmAM Avaze ** (a) mAtra avivAhita kanyAo mATe bALa gheraNa 1 luM--(1) mAyika tathA devavaMdana vidhinAM sUtra tathA navaaMga pUjAnA deha samajaNa sahita mukha pATha, (2) jIvavicAranI pacIsa gAthAnA chuTA bola sAmAnya samajaNa sAthe tathA (3) putrIzikSA (gujarAtI presa. ) - bALa dhAraNa 2 juM (1) jIvavicAra tathA navatattvane sAra ( zeDa bhImasiMha mANekavALAM pustako) (2) upadeza prAsAda bhAga 1 lo ( pragaTa kartA-zrI jaina dharma pra. bhA) tathA (3) hitazikSA chatrIsI (vIravijayajI kRta) samajaNa sAthe ke je jena kAvya pravezamAM ApelI che. (ba) kanyAo tathA strIone mATe * dhoraNa 1 luM-(1) be pratikramaNa-- artha samajaNa pUrvaka mukha pAThe (tapagaccha mATe jaina zreyaskara maMDaLanuM tathA vidhipakSa mATe zeTha bhImasiMha mANekavALuM pustaka) (2) jIvavicAra prakaraNane sAra (bhImasiMha mANekavALI buka), (3) sajajhAye- udayaratnanI cAra kodha, mAna, mAyA, lebhanI sajajhAyo, tathA gahulI-1 zIyala saluNa cuMdaDI, (2) henI saMcaratare saMsAramAMre (e chae jena kAvya pravezamAMthI) dhoraNa 2 juM-tapagaccha mATe paMcapratikamaNa tathA navasmaraNa (jene zreyaskara maMDaLavALuM) samajaNa pUrvaka mukhapAThe. vidhipakSa mATe paMcapratikramaNa (be pratikamaNuM sUtra sivAya pra. bhImasiMha mANeka) bhaktAmara tathA kalyANa maMdira. anya gaccha mATe teonuM paMcapratikramaNa ane navasmaraNa dhoraNa 3 :-(1) navatatva tathA traNa bhASyano sAra bhImasIMha mANekavALuM pustaka ), (2) upadeza prAsAda bhA, 1 le. (pra. jaina dharma prasAraka sabhA) artha sahita tathA (3) cha stavane - 1 jabalage samakti ratnakuM pAyA nahi, 2 samaktidvAra gabhAre pesatAjI, (3) doDatAM deDatAM paMthe kapAya te (4) tAra he tAra prabhu muja sevaka bhaNI, [5] jAtrA navANuM karIe vimalagiri, (6) prabhu pAsajI pragaTa prabhAvI. ( jaina kAvya pravezamAMthI.) athavA te che stavanane badale samaktinA 67 bolanI sajajhAya samajaNa sAthe. (jainakAvya pravezamAMthI) * neTavavicAra tathA navatanA vidyArthIe gAthAo kaThe karIne bhAvArthI karavo paDaze,
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ baMne dhArmika parIkSAnA niyamo ane abhyAsakrama. 97 ** ** * . dhoraNa 4 thuM-AgAmasAra devacaMdrajI kRta prakaraNa ratnAkaramAMthI, (2) guNasthAnaka krama (jaina tattvAdarza-pariccheda chaThTho athavA anopacaMda malakacaMdanA pratara rana ciMtAmaNuM prazna para thI 54 ke jemAM A hakIkata AvI jAya che.), (3) zilopadezamALA ( jaina vidyAzALAvALI) (4) mAne zikhAmaNa (kartA che. trIbhovanadAsa motIcaMda) dhoraNa 5 muM-nacenA , 2, 3, 6, ane e pAMca vibhAgamAMthI game te eka 2. (1) tavArtha sUtra (rAjacaMdra jenazAstra mAMLAmAMthI) ane (2) AnaMdaghanajI covIzI ( tenAM prathamanAM 18 stavane samajaNa sAthe zrAvaka bhImasiMha mANekavALuM pustaka) athavA . cArakarma graMtha tathA upamiti bhavaprapaMca saMkSipta (prakaraNa ra nAkara bhAga 4 tha-pra. bhImasIMha mANeka) athavA che. jJAnArNava ane ATha draSTinI sajhAya. athavA 8. gabiMdu, ATha draSTinI sajjAya ane devacaMdrajI cAvIzI athavA che, upadeza prAsAda bhAga 2 thI 5. 3 InAme -A parIkSAomAM uMce naMbare AvanAra umedavArone tenI lAyakAta pramANe nIce mujaba borDa taraphathI inAmo parIkSA levAyA pachI Azare be mahine ApavAmAM Avaze, (1) purUSa jena parIkSAmAM --dhoraNa 1 luM-InAma daza kula rU. 92 nAM temAM 1 luM rU. 21, bIju rU. 17, trIjuM rU. 15, cothuM rU. 11, pAMcamuM rU. 4, charU. 7, sAtamuM rU. 5, AThamuM rU. 3 navamuM ane dazamuM rU. 2. dhoraNa 2 juM, A vibhAgamAM inAma cAra kula rU. 50 nAM temAM 1 luM rUA. 21, bIjuM 15, trIjuM , cothuM 5, ane 5 vibhAgamAM cAra InAma kula rUA. 50 no jemAM 1 luM. rUA. 21, bIjuM 15, trIjuM 8, cothuM 5. dhoraNa 3 ju-pAMca nAme rU. 63 nAM temAM 1 luM rU. 25, bIjuM 15, trIjuM 10, cothuM 8, pAMcamuM 5. dhoraNa 4 thuM--traNa inAmo rU 60 nAM temAM 1 luM rU. 30, bIjuM 20 trIjuM 10 dhoraNa pAMcamuM--sAta vibhAgamAMnA dareka vibhAgamAM rU. 20 sAta InAmo rU, 140nAM. (2) strI jaina parIkSAmAM-bALa dhoraNa 1 luM inAma ATha kula rU. 50 nAM temAM 1 luM rU. 15, bIjuM 7, trIjuM. 7, cothuM 6, pAMcamuM 5, chaThuM 4, sAtamuM 3, AThamuM 2. bALa dhoraNa 2 ju-sAta inAme rU. 38 nAM temAM 1luM rU. 15, bIjuM 7, trIjuM pa, cochuM 4, pAMcamuM 3, chaThuM ane sAtamuM 2. kanyA tathA strIonuM dho. 1 luM. daza inAma rU. 9ra nAM temAM paheluM rU. 21, bIjuM 17, trIjuM 15, cothuM 11, pAMcamuM , cha , sAtamuM pa, AThamuM 3, navamuM tathA dazamuM 2. che. 2 juM-cAra InAma rU. 83nAM temAM 1 luM rU. 31, bIjuM 25, trIjuM 17. cothuM 10. che. 3 juM-traNa InAma rU. pa0nAM temAM 1 luM rU. 25, bIjuM 15, trIjuM 10. che. 4 thuM-traNa InAme rU. 50nAM temAM 1 luM rU. 25, bIju 15, trIjuM 10. dha, 5 muM-pAMca inAmo rU. 100nAM-pAMca vibhAgamAMnA dareka vibhAgamAM .20,
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina re. . herela. 4 prakIrNa sUcanA:- koI paNa vidyArthI ekI vakhate ekaja dhoraNamAM parIkSA ApI zakaze, paNa temAM te niSphaLa jaze te te gheraNamAM te bIje varase besI zakaze. bIjA tathA pAMcamA dhoraNamAM ekathI vadhAre viSayo che tethI darekamAM jude jude varase parIkSA ApI zakaze ane pAsa thanArane lAyakAta pramANe InAma ane acUka pramANapatra maLaze. eka tRtiyAMza mArka meLavanArane ja pAsa thayela gaNavAmAM Avaze paNa InAmane lAyaka thavA mATe ochAmAM ochA pacAsa TakA mArka meLavavA ja joize. pAMcamAM gheraNamAM hAla turata inAma nAnAM dekhAya che paNa je vibhAgamAM besatAra nahi hoya tenAM inAmo anya vibhAgamAMnA InAmanI rakama athavA saMkhyA vadhAravA mATe upayogamAM levAmAM Avaze. ' te dareka peTA vibhAgamAM inAmo eka bIjAthI svataMtra che tethI te dhoraNanA vibhAgomAM aMdara aMdara harIphAI raheze nahIM. AMkhe apaMga hoya tene mATe lakhanAranI vyavasthA karI levAmAM Avaze te tenI yogyatAnuM pramANapatra ApavAmAM Avaze paNa tene inAma maLaze nahIM. A parIkSAnA dhoraNa vigere saMbaMdhamAM khulAso puchavo hoya te nIcenA saranAme pachI maMgAve. purUSa parIkSAmAM bIjA dhoraNamAM ane tyAra pachInA dhoraNamAM nava smaraNa sivAya koI paNa viSayamAM mukha pAThanA savAlo parIkSAmAM pUchavAmAM Avaze nahIM - dhArmika zikSake, suparinTenDenTa, parIkSaka tathA paMDite pahelA tathA bIjA gheraNanI parIkSAmAM besaze te temane pAsa thaye mAtra pramANapatra ApavAmAM Avaze, inAma temane maLI zakaze nahi. avivAhita kanyAonA baMne dhoraNamAM savAla bahu sAdA pUchavAmAM Avaze ane parIkSako narama rahe tevI sUcanA karavAmAM Avaze. kanyA tathA strIonA sarve savAla patrakonA saMbaMdhamAM agharA savAle na pUchAya te mATe moDareTaronI nimaNuMka oNrDa karaze. 5 umedavAroe bharavAnuM phorma - A parIkSAmAM besanAra umedavAroe nAma, ThekANuM, gAma, umara, janmatArIkha, janma bhUmi, kayA dhoraNamAM, kayA peTA vibhAgamAM, kayA sthaLe parIkSA ApavI che temaja tenI vyAvahArika keLavaNI, tathA dhArmika abhyAsa keTaluM che ane dhaMdhe zuM che tathA agAu koI ghAraNamAM parIkSA ApI che ke nahi tenI vigata tathA pariNAma chApelA phormamAM bharIne vidyArthInI sahI sAthe ejaMTa dvArA athavA sIdhA nIcenA zaranAme cekhA akSare daravarSanI tArIkha 30 mI navembara pahelAM lakhI mokalavuM. pAyadhunI pesTa naM. 3 | muMbaI. metIcaMda giradharalAla kApaDIA, mehanalAla dalIcaMda dezAI. nararI sekreTarIo. jaina zvetAMbara ejayukezana bAda, S
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ - 1 zrI jaina zvetAmbara kaoNnpharansa heralDa, Vaina Shvetambara Conference Herald. pu. 13. aMka 4 varAta 2443 caiitra, saM. 1973 eprila, 1917 prabhustuti, * * * * * * * * * * - - - ka ... , , , , , , , ----- | | janma (bharavI-prabhu ekaja ama Adarza tuM e rAhamAM) nAmuM ekaja zrI arihaMtane, A tIrthaMkara ! jinarAja! tane-namuM. [ jagadIzvara ! jaganAtha ! tane ]-namuM. deva divya tuM gurU guNamaya tuM, dhamadhadAtAra mane-namuM. dayA dharmamAM sudaDha rakhAvI, suzrAvaka pada Apane-namuM. ( [ zuddha sajjana pada Apane ]-namuM. dAna ziyaLa tapa bhAva bharI prabhu! - kApa pApa traNa tApane-muM. mAta tAta gurU deva seva karuM, e muja cittamAM sthApane---namuM. [narabhava bhaNatara teja saphaLa je, ] vinayavaMta vidvAna banuM jayama tyama mama vartana rAkhane- [namuM ekaja zrI jagatAtane ]-namuM. prANajIvana morArajI zAha, * rASTriya zikSaNamAM dhArmika zikSaNa agatyano bhAga bhajave che. dhArmika zikSaNamAM abhyAsa zarU karyA pahelAM sarva vidyArthIoe eka saMgAthe ekaja sUramAM prabhunI stuti karavI e Avazyaka che ema anubhavI zikSaNazAstrIoe svIkAryuM che. A stuti rAjakoTanI jaina bekiMga mATe khAsa racAyelI hoI temAM hamezA gavarAvavAmAM Ave che, ne te
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jena ve. ke. helDa. konpharansa ane jaina samAja, bhaviSyanuM mArga sUcana. maMdagatinAM kAraNe ane IlAje, tyAre jena baMdhuo ! ApaNuM dhImI pragatinAM kAraNo kayAM che? bAra paMdara varSa sudhImAM ApaNe koI nakakara (Solid ) unnati na karI zakyA tenAM kharAM kAraNa che? ame dhArIe chIe ke (1) samAjamAM vyApI rahelI ajJAnatA, (2) saheoNga ( Cooperation ) eTale sAthe joDAine kAma karavAnI lAgaNI-ne abhAva, ane (3) kharA arthamAM AgevAnI nyUnatA. A traNa kAraNe uDo vicAra karatAM amane mukhya lAge che, mATe e traNenA svarUpane vicAra ApaNe atre karavo ghaTe che, ke jethI tene ilAja paNa karavAnuM banI zake. ajJAnatA, eka jena tarIke sarvane yAda haze-karoDo varSo upara-A yuganI zarUAtamAM mane nuSya vadhAre prAthamika sthitimAM hatuM tyAre tene kudaratanAM mULatanI pichAna karAvavAno prathama upakAra ApaNA Adi tIrthakara zrI RSabhadeva bhagavAnathI ja thayo hato. asi, masi, ane kRSi AdithI samAjaracanA, vidyAkalA vagere sarva bAbatanA jJAnane prakAra karavA sAthe ja te parama purUSe sUkSmavidyAnuM-buddhinI pelI vAranuM arthAta AtmAne lagatuM jJAna paNa ApyuM hatuM, duniyAne sthUla ane sUkSma baMne prakAranAM jJAnamAM praveza karAvanAra ane AgaLa vadhAranAra mahAna purUSanA AjanAM saMtAne-ApaNe-kaI dizAmAM chIe ? adhyAtmajJAnane samajI zake evA jene Aje keTalA thoDA haze ? yoganA camakAro jene varyA hoya evA keTalA haze? zAstra graMthanuM rahasya vicArI zake evAnI vAta ja zI karavI paNa zAstra graMthone saMgraha karavAnI ane vAMcavAnI paNa darakAra ke phurasada dharAvatA jene Aje keTalA thoDA che? sAyansa athavA padArtha vijJAna zAstranA abhyAsIo jainamAM keTalA thoDA che? are e badhI moTI vAta to bAjue rahI, paNa mAtra lakhI-vAMcI jANavA jeTaluM jJAna paNa jemAMnA seMkaDe thoDA TakA purUSomAM ane seMkaDe tethI ochA TakA strIomAM ja jovAmAM AvatuM hoya te ApaNe samAjanI unnatinI AzA kevI rIte rakhAya? jyAM sudhI AvuM gADha ajJAna timira kAyama che tyAM sudhI ApaNo keIpaNa prayAsa yathArtha siddhine pAmI zake ja nahi. bAra paMdara te zuM paNa so varSa sudhI ApaNe konpharansanA meLAvaDA karIe ane bhASaNo karyA karIe te chatAM- saphaLa prayana nivaDe che. AvI rIte mahAvIra vidyAlaya, tathA bIjI Dige temaja jena zikSaNa saMsthAo Ane ke AvI stutine upayoga karaze te ghaNuM ucita thaze. vAjiMtranA sUra sAthe gavarAvavAnuM amalamAM mUkI zakAya te ati uttama. kauMsamAM mukela cara nAM khaDe sAthe sAthe vAparI paNa zakAya yA jema anurUpa lAge tema eka ekane badale paNajI zakAya ema che,
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ konpharansa ane jaina samAja. 11 avidyA cAlu haze to ApaNe kAMI paNa saMgIna pragati karI zakavAnA nahi ja. eTalA mATe sadhaLI davAonI davA-sabaLa ilAjeno IlAja ekaja che ke, samAjamAMthI avidhAne dUra karavAmAM ApaNuM tamAma sAdhano kharca kare. be cAra borDiMgahAusothI ke pAMca pacIsa skolarazipa sthApavAthI kAMI lAkhonI saMkhyA dharAvatI komamAMthI ane vidyA dUra thaze nahi. ekI vakhate ekaja kAma-vidyAprasAra, ApaNe sthApelA "ejyukezanabAI ne vadhAre majabuta pAyA upara mUkI enI dvArA lAkha rUpiyA kharcavA ApaNe taiyAra thavuM joIe che. eka paNa jena azikSita na rahevA pAme, ane ucca zikSaNane lAyaka hoya evo eka paNa jaina sAdhananA abhAve aTakI javA na pAme, eTalA mATe gAmogAma ane zahera zahera ejyukezanabeDa" nA pratini. dhio mAraphata madada pahoMcADavAne ApaNe taiyAra rahevuM joIe. A hisAbe ApaNane moTI rakamanI jarUra paDe, paNa je ApaNe vivekI thaI thoDAM varSo mATe bIjAM khAtAo pAchaLa karAtuM kharca mokupha rAkhI A eka ja khAtA tarapha ApaNuM saghaLuM baLa vahevA daIe te dazeka varSamAM Akho jainasamAja kAMI judo ja dekhAva dhAraNa karavA pAme evo amane vizvAsa che. savAla mAtra paisAno che ane pisA kharcavAmAM ApaNe kaMjusa chIe ema paNa koI kahI zake tema nathI. mAtra ghaNI dizAomAM ApaNe paise vahI jatA hevAthI eka paNa DAya paripakava thatuM nathI; eja khAmI che je saghaLAM duHkhanuM auSadha eka mAtra vidyAdAna ja hoya te e sarvottama upakAra karanArI bAbata khAtara bIjA ocho upakArI kAmo ane kharco tarapha ApaNe thoDA vakhatane mATe durlakSa ApavA paNa taiyAra thavuM ghaTe che. ApaNuM samAjanetAo ane munivaroe lokagaNunA magaja para A sethI vadhAre jarUrane pATha ThasAvavA purato-prayAsa karavo joIe ane e eka sivAyanAM bIjA kAmo pAchaLa kharca karavAnI lAlaca jyAre paNa ubhI thAya tyAre te lAlaca sAme vaphAdArIthI yuddha karavA bahAra paDavuM joIe. sukRtabhaMDAra phaMDa. jaina samAjamAM vidyApracAra karavA mATe joitA dravya saMbaMdhamAM je eka sAmAnya salAha hamaNAM jaNAvAI gaI te uparAMta bIjA mArganuM paNa sUcana thaI zake tema che. "sukatabhaMDAra phaMDa' ne nAme manuSya dITha cAra AnA dara varSe ugharAvavAne je TharAva ApaNe karelo che tene vadhAre lokapriya karavA konpharansa ophise hameza karatAM vadhAre zrama sevavAnI jarUra che. pAMca lAkhanI saMkhyA dharAvatI ApaNI komamAMthI mANasa dITha cAra AnA ugharAvatAM saMvata 1860 mAM mAtra rU. 41) nI Avaka thaI hatI, 1862 mAM rU. 1007) nI thaI ne vaLI 1863 mAM mAtra 3, 442 nI rakama sudhI ApaNe nIce gabaDI paDyA hatA ! saM. 1871 mAM sauthI vadhAre eTale rU, 4365 nI Avaka thaI hatI. paraMtu lAkha rUpIAnI jagAe cAra hajAra thavA e ApaNe mATe abhimAna levA jevuM to khacita nahi ja gaNAya. A rakama vidyAdAnamAM ane konpharansa oNphisanA nibhAvamAM ja kharcAya che te chatAM ATalo nabaLo dekhAva kema thAya che ! keTalAMka zahera ne gAmamAM A uDa sAme virodha hoya to tethI nAhiMmata paNa thavuM joItuM nathI, e virodha dura kara
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ 102 zrI jaina zrI. ke. heralDa. na vAnA be ja ilAja che temAM (1) le IlAja ApaNuM pavitra muni mahAtmAonA hAthamAM che, ke jeonA upadezanI asara jarUra kAragata thaI paDe, (2) je upAya e che ke ApaNI konpharansa keLavaNInA pracAranuM kArya vadhAre utsAhathI karI batAvavuM, ke je joIne Aja sudhI cAra AnA phaMDa nahi ApanArA bhAIonuM paNa citta te tarapha Ape Apa kheMcAze. je dhImI cAlathI ApaNe keLavaNI pracAranuM kAma karIe chIe te jovAthI AsapAsanAone utsAhane cepa lAgavAnI AzA bhAgye ja rAkhI zakAya. chellAM cha va. nA AMkaDA jotAM amane kheda thAya che ke, saM. 1866 mAM ApaNe mAtra rU. 388 keLavaNI phaMDa khAte ekaThA karI zakayA chIe; 1867 mAM rU. 1112, 1868 mAM mAtra 3, 1868 mAM 22, 1970 mAM kevaLa zUnya, ane 1971 mAM 218 nI Avaka karI che. zuM konpharansa pAchaLa thatA kharca ane zramano A badalo che? A phaLa che? chellAM cha varSamAM luhANa-bhATI-luhAra vagere jJAtioe kaoNnpharansa bharavAnI zarUAta ja karavA chatAM dareke lAkhkho rUpIA keLavaNI khAte kahADayA che, tyAre ApaNe dezanI gatinA madhyAnha kAla vacce cha varSamAM phakta rU, 1700 nuM keLavaNI phaMDa karyuM che ane evI nirmAlya rakama vaDe ApaNe saikAothI jAmeluM pAMca lAkha mANasanuM ajJAna dura karavAnI AzA rAkhIe chIe ! A dekhAva ame nathI dhAratA ke ApaNA kAmamAM madada nahi karanArAone ApaNI tarapha AkarSaNa karavA zaktimAna thaI paDe. keLavaNI phaMDane nabaLe dekhAva. - bIjI nahAnI komoe eka varSamAM keLavaNI khAte be-cAra lAkha rUpIA kahADayA che ane kharcA che tyAre ApaNuM zrImaMta, vyApAra kuzaLa ane baheLI saMkhyA dharAvatI komamAMthI ApaNe saM. 186thI Aja sudhImAM 12-15 varSanA lAMbA samayamAM ekaMdare mAtra 30 hajAra rUpaiDI ekaThI karI zakyA chIe ane eTalAja kharce avidyAne haThAvavAnuM kAma bajAvI zakyA chIe. A muddAne ApaNe jarA vadhAre tapAsa vagara choDI de joItuM nathI. zuM A ochI AmadAnI ApaNA samAjanI kRpaNutAne AbhArI che? haragIja nahi; navAM banatAM ApaNuM bhavya maMdira, ApaNuM svAmI vatsala jamaNe, dhArmika varaghoDA e sarvane jemane kAMI anubhava haze te te kadI kahI zake nahi ke A samAja kRpaNu che. paraMtu ApaNI kAma karavAnI rIta, lekone doravAnI rIta, khAmI bharI heya teja agatyamAM agatyanA kAmanI A dazA hoi zake. mArA A zodhananA TekAmAM huM daphataranA AMkaDAo sAthe ja jaNAvIza ke, chellAM 12-15 varSamAM A konpharansa maMdiro dvAra khAte 30 hajAra, jIvadayA khAte 20 hajAra ane nirAzrita jenene madada ApavA khAte rU. 30 hajAra meLavyA che ane lagabhaga teTalAja rUpIA te te khAte kharcA che. ame nathI dhAratA ke chUTaka chUTaka kharcAyelI A rakamothI kAMI saMgIna kAma banavA pAmyuM hoya. tene badale e saghaLI rakama eka vidyA pracAraka khAtAmAM ApavA lokone samajAvavAmAM AvyA hota to Aje ghaNuM jene keLavaNImAM AgaLa vadhI sArI AmadAnIvALA banI zakayA hatA ane tethI nirAzrita tarIke madada levAnI jarUravALAnI saMkhyA ochI thavA pAmata, eTaluM ja nahi paNa jyAre khuda jaina dharmanA pALanAra manuSya sArI sthitimAM haze tyAre teo jIrNoddhAra, nirAzritone Azraya vagere ja mAtra
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ taMtrInI naiSa. 103 nahi paNa duniyAnI sevA bajAvavA paNa taiyAra thaze amArA kahevAno matalaba e che ke kaeNnpharansanA AgevAnoe samAja para pitAne prabhAva pADa joIe ane samAjane sauthI vadhAre jarUranuM dAna karyuM che te samajAvavuM joIe. tene pariNAme keLavaNI khAte sArI sarakhI rakama ekaThI thavA pAme ane te rakamanA vyayathI seMkaDo jenene vidyAbhyAsanI sagavaDa vadhAre maLavA lAge te pachI jeo AjasudhI konpharansathI dUra rahevAnuM ke virodha karavAnuM valaNa dharAvatA hoya teo Apa Apa konpharansane bheTavA doDaze ane custa sahAyaka banaze. sukRta bhaMDAra DanI lokapriyatA vadhAravAne amane A eka zreSTa ilAja lAge che tenI sAthe upadezadvArA prayatna karavAnA bIjA naMbaranA ilAjanI ame upayogitA svIkArIe chIe. taMtrI, taMtrInI noMdha. cArUpa kesa. - dIvAnI-phojadArI korTamAM tIrthonA saMbaMdhamAM ApaNe jena bhAIo niratha ka dhana kharce jaIe chIe ane pariNAme paisAnI khuvArI uparAMta virodha vadhato jAya che. sametazikhara, aMtarIkSajI, makSIjI, tAraMgAjI vagere tIrthonA aMge dhArmika jhagaDAone mahatvanuM svarUpa ApI ApaNe vetAmbaro ane digambare lAkho rUpaiyAnI khuvArI kaye jaIe chIe. teTalAthIja nahi aTakatAM vaLI cArUpanA eka najIvA kese heTuM svarUpa dhAraNa karela ane A kesamAM ApaNe smA pakSavALAo sAme takarAramAM utaravuM paDela. baMne pakSone hajAro rUpaiyAnA kharcamAM utaravuM paDayuM che ane kesa bhaviSyamAM kevuM svarUpa leze te samajI zakAtuM nahotuM. korTathI game te prakArano phesalo thAya te paNa baMne pakSa vacce hamezane mATe virodha rahe te dekhAva thaI paDayo hato. cArUpa kesamAM baMne pakSa taraphathI kAma karatA pATaNanA AgevAne samAdhAnathI nikAla na kare te pATaNanI prajA vacce kAyamane mATe kusaMpa rahe tevo dekhAva najare paDate hato, gAyakavADa sarakAranA bhAI me. saMpatarAva gAyakavADe baMne pakSo vaccenI A takarAranuM samAdhAnIthI nirAkaraNa karAvavA ghaNuMja mahenata karela paraMtu te bara AvI hatI. vaDodarA rAjyanI variSTa keTa sudhI A takarAra gaI hatI, paraMtu Akhare baMne pakSavALAone kaMika sArI preraNuM thavAthI zeTha punamacaMdajI karamacaMdajI keTAvALAne paMcAtanAmuM lakhI ApavAmAM Avela te AdhAre temaNe TharAva karI ghaNI ja kunehathI A takarArane aMta ANela che. teo sAheba na chatAM paNa sAmA pakSavALAone temanAmAM saMpUrNa vizvAsa hovAthI teo temane paMca tarIke nikAla lAvavAnuM soMpavA mATe lalacAyA hatA ane Akhare ApaNA jena bhAIone je utkaTa icchA-mahAdevane ApaNuM derAsaramAMthI bahAra kADhavAnI hatI te-pAra paDI che.
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ 104 zrI jaina pe, kaeN, herelDa, gaI tA. 4-3-17nA jene patranA aMkamAM zeTha sAhebe karela "evorDa ' prasiddha thayela che te vAMcaka varga dhyAna daIne vAMcI joyo haze ane je na vAMcyo hoya te pharIthI vAMcI javAnI ane ApaNI koI rIte virUddha jAya tevI hakIkata che ke kema agara kaMI zAstra virUddha lakhAyuM che ke kema tenI khAtrI karavA bhalAmaNa karIe chIe. amane lAge che ke e evorDa-cukAda ghaNe kunehathI saMtoSakAraka ane baMne pakSane nyAya maLe tevI rIte karelo che ane temAM koIpaNa jAtanI virUddhatA karavI e amane to ayogya ane apramANika lAge che. evuM kAMI nathI ke je ena dharmathI ke jene zAstrathI virUddha heya. ame te je niSpakSapAta ane nyAya zeTha sAhebe vAparyo che tene mATe temane dhanyavAda ApIe chIe. samAdhAnIthI sAMsArika jhaghaDA patAvavA e jeTaluM iSTa che tenA karatAM dhArmika jhaghaDA ApasamAM suleha saMpathI vAta AgevAnenA lavAdamAM patAvI samAvavA ane tethI ara sparasa ekhalAsa vadhAre e asaMkhyagaNo ISTa ane lAbhakAraka che. je tema na thAya te dharmanuM eka prAdhAnya sUtra maitrI bhAvanA" para charI mUkAI prabhunI AjJAnA bhaMgano Aropa ApaNe zire Ave che. koIpaNa dharma ema kahetA nathI ke kaleza kare, sarva dharma kahe che ke kalezamAM avanati che-kaleza pApasthAnaka che te kRtajJa thaI sarva zAMtipada yojanAmAM dareka jaina baMdhu joDAze ane vIra prabhue prarUpela mitrIbhAvanA-sArvatrika baMdhubhAva sarvadA prasAraze. jene devadevIone mAne che ke nahi tathA mAnavA mATe zAstranuM pramANu che ke nahi te mATe dAkhalA dalIlavALA lekha jarUra paDaze te mUkavA ame taiyAra chIe. kyAM pustako navIna DhabamAM lakhAvA gya che. 1 jaina darzanamAM karmane siddhAMta eTale badhe lAkSaNika ane mahatvano bhAga bhajave che ke jaina dharmane keTalAka "karmavAdI" kahe che. karmanI guMthaNa, tenA bheda, prabheda tene baMdha udaya jethI thAya che te tenI prakRtio vagerenI sUkSmatAo ghaNI bharI che ane te para aneka graMtha lakhAyA che. mukhya prAcIna ane navya karma graMthe che ane temAM sAmAnya rIte navya karma graMthe dareka moTI jaina pAThazALAomAM abhyAsavAmAM Ave che, te deveMdra sUrita karmagraMtha para aneka TIkAo thaI che temAMnI keTalIka chapAI gaI che. karma saMbaMdhI graMtho saMbaMdhe jaina sAhitya pariSadamAM zeTha kuMvarajI ANaMdajIe lakhelo nibaMdha ghaNuM mAhItI Apaze. cha karmagraMthane jena ejyukezana borDa mArphate levAtI dhArmika parIkSAnA abhyAsakramamAM mUkavAmAM Avela che te tenA viSayanI kaThinatA ane gahanatA ghaNI che te sarala karavA mATe ukta zeTha kuMvarajI ANaMdajI eka svataMtra sAra tathA vistRta samajuti ApanAra graMtho lakhe ane tethI gAthAo samajAve te eka sAre umero jene sAhityamAM thaI zake tema che. 2 jaina dharma prasAraka sabhAe haribhadrasurikRta "gabindu mULa chapAvyuM che ane tenuM bhASAMtara TIkAnA sAravALuM gAyakavADa sarakAra taraphathI sva. maNilAla nabhubhAI dvive. dIe karyuM hatuM paraMtu tenI prata badhI khapI gaI che ane hAla te maLI zakatuM nathI, tethI temAMnI azuddhio dura karAvI temAM jyAM samajutinI jarUra hoya tyAM mukAvI yAte taddana
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ taMtrInI noMdha. 105 svataMtra bhAvAnuvAdavALuM bhASAMtara teja sabhAe savara karAvavuM yogya che. A paNa ukata dhArmika parIkSAnA abhyAsakramamAM mUkeluM che. 3 jJAnasAranuM bhASAMtara sva. dIpacaMda chaganalAla bI. e. e karyuM hatuM paraMtu hAlamAM tenI jIjaja prato maLe che te tene uparanA ghoraNa pramANe chapAvI sastI kiMmatathI bahAra pADavA ame AtmAnaMda sabhAne vinavIzuM. 4 sabhASya tattvArthAdhigama sUtra-kalakattAnI raoNyala eziyATika sosAyaTIe mULa ane TIkA sahita bahAra pADela che ane te sahita hiMdIbhASAMtara paramazrata prabhAvaka maMDaLa taraphathI chapAyeluM che paraMtu temAM bhUlo-do koI sthaLe rahela che evuM keTalAkanuM mAnavuM hovAthI mAtra sUtra ane tenuM bhASAMtara-ema eka graMtha jenazreyasara maMDaLa, mahesANA taraphathI bahAra paDela che. paNa ATalAthI saMtoSa pakaDavAne nathI. sUtra gahana hoya tyAM tenA para pUrNa prakAza pADanArI TIkA ane samajuti hovI joie. A graMtha uparanI dhArmika parIkSAmAM ane muMbaInA mahAvIra jaina vidyAlayamAM TeksTabuka tarIke mUkvAmAM Avela che. vidyAlayamAM zAstrI vRjalAlajI sArI samajuti sahita eka varSa thayAM te graMtha vidyArthIone hiMdImAM bhASaNa ApI zikhave che te ame IcchIzuM ke te graMtha, te para haribhadrasUrikRta TIkA temaja anya TIkAone AdhAra laI mULa sUtra laI vistRta vivecana sahita hiMdImAM majakura zAstrIjI lakhe te ghaNuM ja upakAraka kArya zikSaka gurUnA kAryo uparAMta karI zake tema che. tema thayA pachI gujarAtI vageremAM tene anuvAda karAvI zakAze. dhArmika parIkSA. jena ejyukezana borDa taraphathI levAtI purUSa varga ane strI varganA vidyArthIo mATe judAM judAM sthaLe agAuthI nirNata karelA dhoraNomAM darekamAM yogya parIkSake nImI te dvArA savAla patra kaDhAvI dhArmika parIkSA levAnI yojanA chellAM pAMca cha varSa thayAM amalamAM mUkI che ane te ghaNuM phattehamaMda, phaladAyI ane zubhadAyaka nivaDI che. pasAra thanArane pramAsupatra ApavAmAM Ave che ane temAM uMce naMbare AvanArane inAma ApavAmAM Ave che. A yojanAne vizeSa saMkhyAmAM bhAga levAya te mATe eka parIkSaka mahAzaya nIce pramANe lakhI jaNAve che te para amo sarva pAThazALAo, mAbApa, ane jaina saMsthAenuM dhyAna kheMcIe chIe-- AvI agatyanI dhArmika abhyAsanA aMgenI harIphAInI parIkSAmAM ane te paNa tadana chelA vargamAM eTale pahelA ghoraNamAM phakta 26 umedavAro ja jene vastIthI bharacaka gujarAta prAMtanA moTA maheTA zaheramAMthI bahAra Ave te AzAjanaka kahI zakAya nahi-maheoTA vhoTA zaheromAM aneka sthaLe pAThazALAo hayAtI dharAve che te jotAM seMkaDe umedavAre bahAra paDavAnI AzA rAkhI zakAya tene badale upalo AMkaDe tadana nirAzA ja utpanna kare che. A saMbaMdhamAM khAsa karIne judI judI pAThazALAnA kAryavAhaka tarapha vinaMti patro lakhI vadhAre moTI saMkhyAmAM umedavAre bahAra pADI-nirmIta thayela abhyAsakramanAM pustakone saraLatAthI abhyAsa karavAnuM temane (umedavArane ) banI zake te mATe prabaMdha karavAnI jarUra che phakata parIkSA prasaMge ja A bAbata temanuM lakSya kheMcI saMtoSa nahi mAnI letAM-vakhato vakhata dhyAna kheMcavuM-ane temane ApavAmAM A vatI madadanuM ghera AvI parIkSAnA pariNAma upara baMdhAvuM joie. kAThIAvADa pradezanA
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ 106 zrI jaina zve. kuM. heralDa. koi zaheranA ( amarelInA kukata ekaja vidyArthI che) jaina umedavArA bahAra AvatA nathI tethI atyaMta dIlagIra thavA jevuM che." ame ! sAthe sapUrNa maLatA thaie chIe, ane icchIe chIe ke ejyukezana bhADa te tarapha kharAkhara lakSa Apaze. vizeSamAM amAre e kahevAnu che ke abhyAsakrama dhaNA vicArapUrvaka ghaDAyeA che paNa temAM mUkelAM pustakA jevAM che tevA ja svarUpamAM vidyArthIo tenA jevA joie tevA lAbha lai zakatA nathI, tethI temAMnA keTalAkane navIna zailIe vivecanapUrvaka lakhAvavAnI atyaMta jarUra che. dAkhalA tarIke zrAvaka dharma sahitA je ke haribhadrasUrinA dharma biMdunA pUbhAga che temAM keTalIka evI bAbatA che ke je kADhI nAMkhavAnI jarUra che, keTalIka evI che ke ekadama samajI zakAya tema nathI tethI tene sarala karavAnI jarUra che, tA tene eka sArA ane yeAgya AAratamAM mUkavAnI jarUra che. AnA pramANamAM bIjA eka parIkSaka mahAraya jaNAve che keH---- zrAvaka dharmI sahitAnuM pustaka bhAgye kAka vidyArthIe vAMcatA haze ane jee vAMcatA haze temAMthI dhaNA gheADA samajatA haze. je vaya ane anubhavavALA vidyArthIe A parIkSAmAM bese che temanI tarapha najara karatAM e pustakane badale zrAvakanAM bAravrata ane AcAra vicAra darzAvanArUM sAduM pustaka jo bhaNavAmAM Ave te te vadhAre pasaMda karavA yAgya ze. huM dhArUM chuM ke va MditA sUtra ane pAkSika aticAra eka judA viSayarUpe vivecana, samaja ane artha sahita rAkhavAmAM Ave teA vidyAthI ene zrAvakanA AcAra vicAra saMbadhI sAmAnya jJAna maLavAmAM ThIka paDaze. ' "" eka dheAraNu ane parIkSAmAM sAmAyika sUtra-mULa, zabdArtha, hetu ane vivecana sahita kADhavAnI jarUra che, ane te viSaya mATe ejyukezana kheDe` mI. meAhanalAla da. dezAi kRta sAmAyika sUtra mATe bhalAmaNa karI che te! tevu eka dheAraNa rakhAya te dhaNu ceAgya thAya. e pratikramaNa ke paMca pratikramaNa ekadama mADhe rAkhI zakAya nahi. tema karavAM ghaNA vakhata jAya, jyAre tenA agAunA sAmAyika sUtraneA bhAga hetu ane vivecana sahita rakhAya tA samasta pratikramaNanA viSayane mATe pravezaka ane mULa tattvarUpa thaze ane tethI pratikramaNa viSaya ghaNA sUtarA thai zakaze. zAsana vIrA karyAM che ? evA zAsana vIrA kayAM che ? ahoniza aMtara bhAve ramatA, mAhira bhAva nivArI satpaMtha sadguNumAM citta rAkhe, rAga dveSa sahArI. zrAvaka dharmI pharajane samajI, jaina nAma dIpAve sAdhu sudhArasa pAna kare nitya, Atama balapragaTAve. jJAna dAnamAM sUra banAvI, zrAvaka kSetra sudhAre sAcA pAyA majamuta nAMkhe, kIrti bhUkha na dhAre, prAcina jaina sthitine vicArI, arvAcIna avadhAre. amRtapanI vAMchA rAkhI, zubha sadbhAva vicAre. evA. evA. evA. --amRtalAla bhAyejI. evA.
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAyaDA jJAtine prAcIna vRttAnta. vAyaDA jJAtinA prAcIna vattAta. malayAdrau yathA sarve candananti mahIruhaH / grAdir ghanivAra tathANAvAvaTANyathA abhujjAtiH sphurajjAtipuSpasaurabhanirbharA // sarasAlibhirArAdhyA tannAmnA sarvamUrddhagA // -mANavAle. jevI rIte malayagiri upara sarve vRkSo caMdana hoya che, tevI rIte ahIM paNa brAhmache ane vaNike vAyaDa nAmanA hatA. vAyaDanAmanI jAti bahAra detA pukhanI sugaMdhathI pUrNa sarva jAtinA zirorUpa ane sarasa sajajana rUpI madhukarAthI ArAdhavA gya hatI. ( upakama ) vikrama saMvata 1873 nA mAgha zukala pakSamAM vAyaDamAM, vAvanA jIrNoddhAra sAthe navA baMdhAvelA zrI kuladevatAnA maMdiramAM pratiSThA mahesava thavAne che, te etihAsika prasaMge, svajJAtinA itihAsa saMbaMdhI maLI zake teTalI hakIkata ekatra karI, jJAtibaMdhuonA caraNamAM nivedana karavAno vicAra mane suryo hato. AthI, vAyaDa jIrNoddhAra kamiTinA kAmane hevAla ( ripiTa ) chapAvavAne che e vAta jANavAmAM AvatAM, tenA sekreTarI rA. kacarAlAla jeThAlAla gAMdhIne mAro vicAra jaNAvyAthI, temaNe temAM anumati darzAvI ane mAro lekha paNa te riporTanI sAthe ja chapAvavAnI sUcanA karI. AthI be mAsanA arasAmAM maLI teTalI hakIkata ekaThI karI, tenuM aitihAsika daSTie saMzodhana karI, A lekhamAM prakaTa karavAmAM AvI che. mArA lekhanA huM mukhya be bhAga karavA mAMguM chuM. prathama bhAgamAM ApaNuM utpatti saMbaMdhI je paurANika hevAla maLe che te darzAvI bIjA bhAgamAM aitihAsika hakIkata raju karIza. ahIM etihAsika hakIkta upagI hovAthI teja raju karavAmAM Ave che. taMtrI.' etihAsika vRttAnta. vAyupurANa uparathI ApaNI aitihAsika hakIkta nahi jevI ja maLe che. te samathanA vaidikanA lakhelA vAyaDa saMbaMdhI bIjA graMthe hAtha lAgatA nathI. mATe te hakIkata vAstu ApaNe bIjI ja dizAmAM tapAsa karavAnI jarUra che. vidyAvilAsI jenoe bhArata varSanA itihAsanI sAmagrImAM moTo hisso arpaNa karyo che; eTaluM ja nahi paNa jyAre vaidikoe bedarakArIthI pitAnA dhaNuM sAhityane nAza thavA dIdhuM che, tyAre jenoe patAnuM ghaNuMkharUM sAhitya saMbhALapUrvaka sAcavI rAkhyuM che. vidikanuM paNa ghaNuM sAhitya jaina bhaMDAromAM jaLavAI rahyuM che. ApaNuM vAyaDa saMbaMdhI hakIkata paNa nIcenA jaina graMthomAMthI maLI zake che. (1) vi. saM. 1276 nA arasAmAM jinadattasUrie racelo viveka visTAra (2) vikramanI teramI zatAbdIne aMtaramAM amaracaMdrasUrinuM raceluM yAmAtta kAvya (3) vi. saM. 1334 mAM prabhAcaMdrasUrie lakheluM pramANa patta tathA (4) vi. saM. 1405 mAM rAjazekharasuri praNIta praNaya jova ke je graMtha mULa saMskRtimAM pAyA nathI
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ 108 zrI jaina ka. ka, heDa. paNa tenuM bhASAntara pro. maNilAla nabhubhAinuM kareluM, zrImanta gAyakvADa sarakAra taraphathI caturvizati prabaMdha " e nAmathI chapAyuM che. A cAra prakaTa thayelA graMtho uparAnta munizrI jinavijyajIe, amaracaMdrasUrikRta (aprasiddha) vAnara lAdavanI prazasti utarAvI mokalI che te, ane bIjAM aitihAsika sAdhanothI A lekha lakhavAmAM AvyuM che. bAlabhAratanA uddaghAtamAM prabandhakoSamAMthI amaracandra prabandha utAryo che, te paNa ApaNA ItihAsa mATe upayogI che. vAyaDa, prathama, vAyaDa' nAma zA uparathI paDyuM haze, teno vicAra karIe, jenonA saMskRta graMthomAM tenuM nAma vAyara che. vATa putra mAM ema hakIkata che ke vADavAdiya RSie pahelAM eka vATikAmAM ( vADImAM ) tapa karyuM hatuM ane tyAM vAyudevane janma thayo hato, A uparathI huM ema anumAna karuM chuM ke, te gAmanuM nAma vAtrATa uparathI paDayuM haze. ApTenA saMskRta koSamAM vATane artha A gando =bAga Ape che. mArA anumAnane vanarAjanA saM. 802 nA tAmrapatrathI Teko maLe che. temAM vAgudara zabda che. A tAmrapatra "buddhiprakAza nA I. sa. 1881 nA navembaranA aMkamAM prakaTa thayuM che.* paurANika AkhyAyikA uparathI ema jaNAya che ke anAdi kALathI ApaNuM nivAsa sthAna vAyaDamAM ja haze. paNa te aitihAsika satya nathI, ItihAsa-purANanA graMthomAM ApaNI jJAti saMbaMdhI kaMI ullekha nathI. vikranA pAMcamA zatakamAM racAyelA mULa vAyupurANamAM ( vinsenTa rimatha pramANe) paNa kaMI hakIkata nathI. gujarAtanAM vividha gAmonAM nAma uparathI briAhmaNo ane vaNikanI jJAtionAM nAma paDelAM che, e ja hakIkata sUcave che ke teo gujarAtanA mULa vatanI nahi hoya, paNa pAchaLathI AvIne vasyA haze. je je gAmomAM AvIne vasyA haze te te gAmonA nAma uparathI temanI jJAtinAM nAma paDelAM haze. A jJAtione vasavATa kayAre thaye haze? te vize be samaya batAvI zakAya ema che. eka to ema ke valabhI vaMzane sthApaka senApati bhaTTArka je vakhate gujarAtamAM Avyo haze te vakhate tenI sAthe brAhmaNa ane vANIAnAM kuTuMbo AvyAM heya, ane judAM judAM gAmamAM vasyAM hoya. (da. sa. 508). AthI paNa teo kadAca vahelA AvyA hoya. gurjara rAjasthAna ane uttara gujarAtamAM Avyane samaya i. sa. 300 manAya che. gujarAtane prAcIna itihAsa bhA. 1) uttara gujarAtanuM prAcIna nAma mAna hatuM. pachI gujare jema jema AvIne vaselA tema tema cheDe thoDe tenuM nAma gurjaradeza paDeluM. prathama, bhinnamAlanI AsapAsane pradeza, ke jyAM gurjare rAdhAnI karIne rahyA hatA, te gurjaradeza kahevAtuM haze. pachI temAM uttara gujarAtane paNa samAveza thayo haze ane bharUcamAM gurjaronuM rAjya * zrImAlI usapAlAzca paurabAtAzca nAgarA / dikpAlA gurjarA moDhA ye vAyuvaTavAsinaH // 11 // A lokamAM vAyaDAnI sAthe, zrImALI, osavALa, piravADa, nAgara, dizAvALa (dipALa gic g0 mAM kisAne dikapAlapura kahyuM che), gurjara, meDha, vagere vANIAnI nyAta gaNAvI che. (A tAmrapatranI nakala rA. ke. ha. dhruve leine chapAvI hatI. keTalAke ene have koI brAhmaNe banAvaTI banAveluM mAne che, paNa tema mAnavAnuM mane koI kAraNa jaNAtuM nathI.)
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAyatA jJAtine prAcIna vRttAnta. sthapAyuM (I. sa. 580) tyAre dakTriNa gujarAta paNa lAdeza maTI gurjaradeza thayo haze. pazcima rAjasthAna ane uttara gujarAta e kaja deza tarIke ghaNuM lAMbA samayathI oLakhAtA AvyA che. pazcima rAjasthAna (mAravADa) dilhI ane pATaNanA rastAnI vacce AveluM hevAthI te be vacce saMbaMdha te lAMbA kALa sudhI rahyA hatA ane bhASA to vikramanA soLamA zatakano aMta sudhI ekaja hatI. A uparathI gujarAtanA ghaNAkharA vANIA brAhmaNonAM nAma pazcima rAjasathAna ane uttara gujarAtamAM AvelAM gAma uparathI paDayAM che, jemake zrImALI, jhArolA, sAcorA, disAvALa, vAyaDA, maDha, nAgara, vagere, vagere. vAyaDAmAM brAhmaNa-vANIAo kyAre AvIne vasyA haze te nakkI nathI, paNa bIjAo potAnAM rathAnakamAM AvyA haze te arasAmAMja haze. paraMtu te jAti sAmAnya vaizya varNamAMthIja udabhavI haze. gujarAtanI keTalIka vANIAnI nyAta rajapUta jAtemAMthI thaI che, ema paNa keTalAka vidvAnonuM mAnavuM che. zrIyuta devadatta bhAMDArakarane lekha-Chahamans of Marwar, Epigraphica Indica vol. XI, No. 4, p. 61). mAruM anumAna te ema che ke je jAta prathama gujara sAthe AvI haze, te vaizya varNanI haze ane tenuM nAma mAhezvarI haze, je uparathI hAlana "mezarI' zabda thayo che. mAravADamAM to hAla paNa "mahesarI' nAmanI eka vANIAnI vAta che (ukta lekha). A mAhezvarane valabhI rAjAo sAthe kaMI saMbaMdha haze? paNa valabhI rAjAe pitAne parama mAhezvara lakhatA hatA ane cInanA musAphara hyuyAnasaMge lakhyuM che ke valabhInA rAjAne kAko kanajano zilAditya vaizya jAtine hate (smItha, pR 32 5). brAhmaNanuM kaMI viziSTa nAma nahi hoya ema lAge che. A pramANe mAhezvarI-vaizya jAta ane temanI sAthenA brAhmaNe je je sthaLamAM rahyA, te uparathI oLakhAvA lAgyA. vAyaDa keTaluM prAcIna che, teno nirNaya thaI zakato nathI, paNa eTaluM te kharUM ja ke te aNahIlavADa pATaNa vasyA pahelAMnuM che kAraNa ke upara darzAvelA vanarAjanA tAmrapatramAM zrImAlI, esavALa, pioravADa, nAgara, dizAvALa jhArolA, meDha, vagere vANIAnI sAthe vAyuvaTavAsInuM nAma paNa lIdhuM che. vaDanagara, moDherA, gAMbhu, vagere gAmo te pATaNa pahelAMnAM che, te bAbatane bIjo paNa purAvo maLI zake che. vAyaDa e moTuM nagara haze emAM zaka nathIvA. pu. mAM tene cAra ejananA vistAravALuM tathA daravAjathI yukta kaheluM che. jenA mAM paNa tene te tIrtharAI mAthAna, rAjaputa zrIdhAma (vA. ma. ) gurjara pravanaug (1. 2) catura tasthAnAnAmAtA ( ko. )-corAzI sthAnomAM uttama-ema kaheluM che. te vahepAravALuM tathA AbAdIvALuM nagara paNa haze. kemake dilhI taraphane pATaNathI je aselA gherI rasto mAravADamAM thaIne jato hato, te rastA upara te AveluM che. tene cheka rAjagRha (bIhAra prAMtamAM ) sAthe paNa vahepArano saMbaMdha hato ema gha0 20 uparathI jaNAya che. (breka 25 ) lalla nAmanA koI zeThoAe sUryagrahaNa parva vakhate lAkha rUpiyAnuM dAna ApavAne saMkalpa karyo hato, e vAta paNa temAMthI nIkaLe che. vAyaDamAM vizALa makAne paNa haze. vALupurANamAM vAva ane cAra kuMDane ullekha che. A pha te hAla jaNAtA nathI paNa vAva te haju sudhI che. vAvanA cheka chellA khaMDamAM
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ 110 - zrI jaina ve, kA. herelA, pANInI aMdaranA eka thAMbhalA upara eka lekha che, te vAvane jIrNoddhAra karyo te vakhate vAMcavAmAM Avyo hato, paNa vAMcanArane spaSTa ukalI zako nahoto. paNa eTalI matalaba samajAI hatI ke saM. 1292 mAM tene saM ta -eTale samarAvI hatI. A lekha saMbaMdhI mI bajese paNa gujarAtanAM purAtana kAmo saMbaMdhInA potAnA pustakamAM IzAre karyo che. tyAra pachI vAva eka vakhata samarAI haze ema lAge che kAraNa ke mI. barjesa lakhe che ke emAM je corasa thAMbhalA che, te i. sa. nI caudamI sadI pachInI zIlpakAmanI tarehanA che. huM paNa dhAruM chuM ke je ArasanAM pagathI tathA thAMbhalA che e pAchaLathI nAMkhelA che. va. 6. mAM lakhyuM che ke A vAvamAM mAtAnuM sthAnaka che. temAM je mAtA che tenuM nAma, svarUpa, vagere kaMi ApyuM nathI. zeTha aMbAlAlabhAI dhAre che, tema te kadAca tamArI mA haze. vAva ke kuMDa saMbaMdhI jenA prathamAM kaMI sUcana jovAmAM AvatuM nathI, tenuM kAraNa kadAca ema haze ke vAvanI mAtAne vaidika mAnatA haze, jene nahi mAnatA heya. thA mA, mAM devasUrinI prazaMsAne eka zloka che, temAM ApaNuM dotsava ane vAva saMbaMdhI garbhita IzAro hoya ema jaNAya che. juo prazaritano 0 8 vayasya dvidhAbhiH khalu saha kalAbhirguNagaNAH sahelaM khelanto bahumatilate ya-tanuvane / yazaH zrIpuSpasrakcayamurabhayaHsaMzayamayI mahAdolA mukvA sukRtarasavApISu vihRtAH / jema mAtA kuladevI hatI tema zrI vAyudeva vAyaDanA grAmadeva hatA ema jainenA graMtha uparathI jaNAya che. A lekhanA AraMbhe mukele hA. mA. ne eNka temanI rasutine che.* AthI vAvanuM juduM maMdira haze, ema lAge che. pATaNanA maMdiramAM vAyudeva tathA bIjA devonI je mUrti che, te vAyaDathI AvelI che, ema vRddha jane kahe che. AthI vAyudevanuM judu maMdira paNa karavuM joie. A uparAMta jenenA graMtha uparathI jaNAya che ke eka graharA paNuM haze. hA, mA. uparathI jaNAya che ke temAM chavadevasUrie vAvAhityane (maLamAM ghAyarAtyika *kinnitsaMcalite'pi vastuni bhRzaM yatsaMbhavAnmanmahe vizvaM yanmayamIzvarAdimayataspaSTapramANepsitam / saMsAra prasaraH parastanumatAM yasyAnurodheSu ya saMrodhaSa zivaM sa yacchatu satAM zrIcArutAM mArutaH // 1 // * -vAjI mAta, bhAvArtha--jenA saMbhavathI sarva vastuo calAyamAna thAya che, ema ame mAnIe chIe, vizva jenAthI bhareluM che, jenI IzvaratA spaSTa pramANathI sthApita che, jenI anubatAe karIne prANI ne zreSTa saMsAranirvAha thAya che ane jenA saMrodhathI mekSa prApta thAya che te zrI vAva ane saundaryanuM dAna karo.
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAyaDA kAtino prAcIna vRttAnta. 111 ema che paNa te pAThanI azuddhi hare) moTA ThATha sAthe suvarNanuM ya pavIta paherAvyuM hatuM. pATaNanA zrI vAyudevatAnA maMdiramAM eka pattharanI "RSinI mUrti tarIke oLakhAtI mUrti che. te saM0 1374 mAM samasta gAme karAvI hatI, e tenA upara lekha che. A mUrti kadAca vADavAdityanI haze. A sivAya vAyaDamAM eka maNAratva paNa hatuM, ema jaina graMtha uparathI jaNAya che. A jaina derAsara vikramanA nimba nAmanA koI maMtrIe visaM. umAM bAMdhyuM hatuM, ema ullekha, p. 20 tathA 0 0 mAM che, paNa te vAta sapramANa jaNAtI nathI. kemake te bAbata viSe jA. mA. mAM kaMI ullekha nathI. ulaTuM, temAM to ema che ke te "vANIAonI kIrti rUpe prakAze che," e uparathI ema samajAya che ke te vAyaDanA vANIonA paiseja baMdhAyuM haze. vaLI temAM ema che ke temAM pratiSThA chavadevasUrie karAvI hatI. have chavadevasUri te vikramanA teramA zatakamAM thayelA ema siddha thAya che. AthI vikrama saMbaMdhI vAta etihAsika lAgatI nathI. vAyaDa tathA tenA makAnano nAza alAudIna khUnIne lazkare karyo haze (vi. saM... 1353-54). musalamAnee te vakhate AkhA gujarAtamAM rALa vartAvyo hato ane pATaNunI sAthe, moDherA, siddhapura, vaDanagara, somanAtha vagere sthaLonA gAravane chellIvAra aMta A hato eTale vAyaDa paNa bacyuM nahi hoya; vaLI te te junA gherI rastA upara che, eTale tene vizeSa sahana karavuM paDayuM haze. A nAza pachI tyAMnA vatanIo verAvA mAMDayA haze ane te vakhatanI sahIsalAmata jagAo kaccha, unA, mALavA tathA cuMvALamAM prathama TeLAM gayAM haze. tyAMthI bIje verAyelAM. e kharuM che ke A samaya pahelAM paNa vepAra, rAjasevA, vagerenA kAraNathI vAyaDAo paradeza rahetA haze kharA. vadhAratAmALa tathA kumArapaTTa prasthamAM ema che ke siddharAjanA bApa karNane maMtrI uda (udayana ) jyAre zrImALamAMthI vakhAne mAryo gujarAtamAM Avyo, tyAre tene pahelavahelo karNAvatImAM vAyaDA jJAtie baMdhAvelA achatanAthanA derAmAM Azraya maLyo hato. karNane samaya saM. 112 0 thI 1150 che. A pramANe vAyaDa gAma saMbaMdhI prAcIna mAhItI maLe che. have ApaNe temAM rahelA mANasone ItihAsa joIzuM. A ItihAsa vikamanI bAramI zatAbdInA aMta sudhI kaMI maLato nathI. jaina saMparka. ApaNA itihAsanI javanikAcchAdita raMgabhUmine paDado vikramanA teramA rAtakanA AraMbhamAM upaDe che ane prathama jena AcArya rAziddhasUri dekhA de che. gujarAtamAM vikrama no terame siMke jaina dharmanA utkarSane che. te samaye te dharmane bahu pracAra thayo hato. hAla je vANIAo jaina dharma pALatA nathI, teonI jJAtione eka bhAga prathama jaina dharmamAM gayo haze. e binA jUdI jUdI jJAtionA mANasoe karAvelI jenI pratimAo uparanA lekha uparathI, temaja bIjA aitihAsika sAdhana uparathI jaNAya che. maDha, nAgara, mALA, disAvALa, vagerenI sAthe ApaNuM nyAtanA mANasoe paNa taiyAra karAvelI pratibhAo pATaNa, rAdhanapura, sANaMda, vaDodarA, surata vagere sthaLoe jovAmAM Ave che. ApaNI jJAtimAM te te dharmane vizeSa pracAra thayo haze emAM zaka nathI, kemake ApaNuM nivAsasthAna uparathI eka "vAya gaccha' thayela che, ane temAM samartha AcAryo pelA che. ApaNo
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ 112 zrI jaina . ke. heralDa, itihAsa je kaMI sacavAI rahyo che, te paNa A saMparkanuM phaLa che. vA, mA, mAM rAziasUrine vAyaDa gacchanA vorlIdhA kahyA che, eTale teja prathama AcArya haze. tyAra pachI, anukrame devasUri tathA jinadattasUri thayelA che. temanA viSe aitihAsika vRttAnta bahu ocho maLe che. chavadevasUrinA nAma sAthe parakAyapraveza, Adi yogavidyAnA camatkAranI kathAo joDAyelI che, paNa te ApaNuM aitihAsika ItivRtta mATe upayogI nathI. pra. . tathA pra. . mAM ema che ke rAzillasari tathA chavadevasUri pUrvAvasthAmAM sagA bhAI hatA. jinadattasUrino vivAra nAmane vyavahArU jJAnano graMtha maLI Ave che. e graMtha temaNe mAravADamAM AvelA jAbAlipura (jhAlora) nA udayasiMha rAjAnA samayamAM (saM. 1262 thI 1306) rame hate. ema tenI prazarita uparathI jaNAya che. amaracaMdrasUri vAyaDa cha ' mAM amAracandrasUri mahAkavi thayelA che. teo jinadattasUrinA ziSya hatA. gha0 0 uparathI jaNAya che ke temaNe kavirAjA amarasiMha nAmanA pitAnA kalAgurU (sAhityAcArya ) pAse kAvyazAstrane abhyAsa karyo hato. temanI pAsethI "siddha sArasvata' maMtra laI, ekavIsa divasa sudhI AhAra nidrAno tyAga karI tenuM anuSThAna karyuM ane mATe hama karyo tyAre madhya rAtre candrabirabamAMthI utarIne, sAkSAta sarasvatIe pitAnA kamaMDalamAMthI jaLa pAyuM hatuM. evI daMtakathA pra0 0 mAM ullekha karyo che; temanI kIrti sAMbhaLIne dhoLakAnA rAjA ( pAchaLathI pATaNanA ) vIsaladeve pitAnI pAse teDAvyA hatA. A vidyAvyavasAyI rAjAnI sabhAmAM somezvara, nAnAka, samAditya, kamalAditya, Adi samartha paMDitoe pUchelI 108 samasyAnA uttaro amaracanTe ApyA hatA. tethI prasanna thaIne rAjAe temane " kavi sArvabhoma amara " ema kahyuM hatuM. amaracandranA zIghrakavitvane eka bIje ramUjI prasaMga, ranamaMdiragaNiye pitAnA purAtana mAM ne che. eka vakhata amaracandra sabhAmAM pitAne karelA navA kenI vyAkhyA karatAM karatAM nIce pramANe be pada belyA asminnasAre saMsAre sAraM sAraMgalocanAH / -A asAra saMsAramAM mRganayanI (strI) sAra rUpa che. A vakhate vaMdanA karavAne maMtrI vastupAla Avyo hato, teNe bAraNAmAM AvatAM A pade sAMbhaLyA tethI aho A muni te strIkathAmAM Asakta thayela che, ema dhArIne namana karyuM nahi. tene abhiprAya jANIne amaracanTe nIce pramANe uttarArdha kahyA - 1 viradhavala rAjAnA moTA putra vIramadevane sasara-juo vastupAlaprasaMdha-pa0 ko. 26-127 taMtrI. 2 "potAnA karelA navA lekanI vyAkhyA karatAM tene badale pitAnA teja vakhate (zIgha) karelA navA kethI vyAkhyAna (bhASaNa) ApatAM ema joIe kAraNa ke te suskRta mUla " tAzATatA divyathAne kuta ema che. vyAkhyAna (ke jene jene vakhANuM" e nAmanA apabhraSTa zabdathI hamaNAM kahe che ) tene artha vyAkhyA nathI paNa bhASaNa che. taMtrI..
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAyaDA jJAtine prAcIna vRttAta. tatkukSiprabhavA ete vastupAla ! bhvaadRshaaH|| -he vastupAla! tArA jevA tenI kukhe ja jamyA che. A sAMbhaLIne vastupAle temanA pagamAM potAnuM zira jhukAvyuM. vastupAla paNa eka samartha kavi hatA; vikramanI teramI tathA cAdamI zatAbdI gujarAtanA saMskRta sAhityano madhyAnha yuga che, temAM amaracandranuM sthAna paNa ucca che, jema kAlidAsa rIpariNA thaiDhavANa, mAdha vaMTAmAi, harSa aingSa kahevAya che, tema amaracanTe paNa vA. mA. mAM strInI veNIne kAmadevanI kRpA ( talavAra ) nI upamA ApI che, tethI te paNa veLagismara: ema kahevAya che.* vA. mA. racavAnuM kAraNa tenI prazastimAM ema ApyuM che ke, vAyaDanA brAhmaNoe amaracandranA gurU jinadattane kahyuM ke amArA dAtA zrI vAyudeva, temanA be putro bhIma ane hanumAnane saMyoga jemAM che evI mahAbhAratanI moTI kathA ame thoDA divasamAM sAMbhaLIe ema karo. e uparathI temaNe potAnA ziSyane tema karavAnI AjJA karI. gha. mA. uparAMta amacandra pAtharapA, chonA, kuighaTTI, sTADhA, pannAnAvAzva Adi paNa racelA che. chello graMtha padyamaMtrInA mATe racAye hatuM, amaracandra pUrvAvasthAmAM koNa hatA ane kayAMnA rahevAsI hatA, te jaNAyuM nathI; paraMtu temaNe vA. mAtra mAM vaidikonA deva tarapha pUjya buddhithI joyuM che; brAhmaNane mAnavAcaka vizeSaNothI saMbodhyA che tathA vyAsamuninI sage sage stuti karI che, tethI teo pUrvAvasthAmAM brAhmaNa haze ema samajAya che. vaLI temaNe vAyaDa pratye batAvelA naisargika 3 A zlokanI A rIte racanA vastupAla prabaMdhamAM mAvAdI rie khaMbhAtAM karI che evuM pra. koi jaNAve che. bhASAntara pR. 228 4 A artha sughaTitarIte jaNAvyuM che. pra. maNilAla nabhubhAie evo artha karyo che ke, dIpikA kAlidAsa jevI, ghaMTA mAgha jevI ema kavitva siddha karyuM. juo pra. ko0 bhASAMtara pR. 110) ke je artha yogya nathI lAgato. taMtrI, ( 5 kAvyakalpalatA mULa temanA sahAdhyAyI ane mitra (juo ba0 ko0) ane sukta saMkIrtananA kartA kavi arisiMhe banAvelI hatI paNa te adhurI hatI te amarasiMhe pUrI karI eTaluM ja nahi paraMtu te para pote vRtti racI ke jenuM bIjuM nAma kavizikSA ApavAmAM AvyuM. saMvata 1455 (sana 1304). AnI prazasti mATe juo DAkaTara bhaMDArakarane hastapratone riporTa sana 1883-84 pR. 312 ane A graMtha saMbaMdhI ne mATe tenuM ja pR. 6. A graMtha khAsa prakaTa karavA yogya che kAraNake tenI sAthe hAlamAM vaDodarA sarakAra taraphathI prakaTa thayela rAjazekharakRta kAvyamImAMsAne sarakhAvI zakAze ane tenAthI sAhityane lagatI etihAsika aneka bAbatonuM jJAna thaze. te pATaNanA bhaMDAramAM che. taMtrI - 6 Adi zabdamAM anya graMthe nAme svAdi zabada samuccaya, haima zabda saMcaya, dhanadata kathA, AdinAtha caritra (prAkRta), samyatva kalaka, ane mIniMdra caritra athavA pAnAbhakAvyane samAveza thAya che. zrIjinaeNcaritra saMbaMdhI DA. pITarsane pitAnA pahelA riporTa 1882-3 nA pR. 58 mAM khaMbhAta bhaMDAranA eka graMtha tarIke noMdha lIdhI che. temAM te kAvyane aMte prasaritasarga mukela che temAMthI kartA saMbaMdhI u5gI bAbata maLI taMtrI.
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ 114 zrI jaina zve. keheraDa, snehathI paNa ema anumAna thaI zake ke teo vAyAnAja vatanI haze. vAyaDa pratyene temane neha nIcenA kamAM ubharAI jAya che. deze sattIrthasArthamuTadudurite zrIhanumattanUjotpattau tena pratene grujagadiva mahAsthAnamasthAnamAdheH // svAravyAMkajJAtinAmnA marakatamaNikAmizramuktAphalasraga bhUSAvatdUmRgAkSyA dvijapaTalamihAsthApI sAkaM vaNigbhiH // 2 // amaracandranI saM. 1349 mAM koI madanacandra nAmanA paMDite karAvelI eka ArasanI mUrti, pATaNanA TAMgaDIAvADAnA navA derAsaramAM che, ema mane khabara maLI che. devapAla ane dhanapAla vAyaDamAM thayelA AcAryonI vAta thaI, have ApaNe gRhasthavarga prati daSTi karIzuM. zi. zi0 nI prazastimAM jAbAlipuranA udayasiMhanA mahAmAtya devapAlane ullekha che. (tenA vizvAsanA gRharU5) tenA koSanI rakSA karavAmAM vicakSaNa, buddhirUpa naMdanavananA caMdana jevo, sarva dharmone AdhAra jhA (dA) na zAlIomAM avadhi rUpa, sarva punA A sthAna jevo ane sarva saMpattionI khANa je kahyuM che. A devapAla vAyaDA jJAtine hato ke kema te spaSTa lakhyuM nathI paNa tene mAnelo putra (mtiprasAramajha) pavitra ane buddhimAna dhanapAla ke jenA manane saMtoSa karavAne ukta graMtha racA hatA, tene te spaSTa rIte vAyakAvA mA-eTale vAyaDA vazamAM thayela-ema lakhyuM che. padyamaMtrI. TwAna kAvyamAM visaladeva rAjAnA maMtrI padmane ullekha che. A padamanA vaMzanuM varNana temAM ApeluM che. prathama vAvaTa ghaNAvavAmana vAsupUjya thayo. te maMtrI (pradhAna) hatuM ane aNahIlapuravAsIonuM uparIpaNuM karato hato. tene putra rAmadeva thayo ane tenI strI padminIthI zAntaDa nAmano putra thayo. (A zAntaDa te karNane pradhAna zAstu haze ?) tene sahajI nAmanI bhAryAthI Asala nAmane putra thaze. tene ahirAvI nAmanI gRhalakSmIthI idranA jevo padmamaMtrI thayo. A padyamaMtrInA guNonuM bahu garavA bhareluM varNana kavie karyuM che ane lakhyuM che ke tenA padma ( kamaLa ) jevA gharamAM rahIne A graMtha racyo che. praha ko mAM ema che ke padmanA vizALa sadananA eka bhAgamAM rahIne amaracanTe "siddhasArasvata" maMtranuM anuSThAna karyuM hatuM. padmanA kuTuMbanuM paNa amaracandra suMdara varNana karyuM che, tene cappalA, paghalA ane prahAdanadevI e nAmanI traNa strIo hatI. temAM padmalAnI kukhathI tene vikramAditya nAmane putra thayo hato. paddamane sAbhAAve tema che. te kAvyanuM bIjuM nAma padmanAbha kAvya che, jyAre teja DAkTara pITarsane cothA riporTamAM kartAnI anukramaNikAmAM amaracaMdrasUri saMbaMdhe lakhatAM tenA eka graMtha tarIke AnuM nAma ApatAM pIjineMdricaritra athavA padmAnaMdakAvya ema lakhyuM che. jinaMdracaritra hemacaMdranA triSaSThIzalAkA purUSa caritranA dhoraNe lakhAyuM che ane padmAnaMda kAvya padyamaMtrIne lagatuM che tethI te bane bhinna jaNAya che ane jiteMdracaritranuM apara nAma padmanAbhakAvya hevuM saMbhavita che. taMtrI,
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAyaDA jJAtine prAcina vRttAnta. 115 gyadevI nAmanI gaMgA jevI nirmala bahena hatI. te bahenane meSAka nAmanA patithI mahaNa, madhadeva devasiMha ane udAka nAmanA putra thayA hatA. emAM mahaNane maMtrI lakhyA che. vIsaladeva pachI thayelA arjunadevanA mahAmAtyanuM nAma bhalaHva hatuM te kadAca uparane maladeva haze. vIsaladevane samaya saM. 1300 thI 1318 (ju o gurjara deza bhUpAvali Adi) manAya che. vasaladevano prAraMbhano mahAmAtya vastupAla hatA ane chevaTano nAgaDa hatuM. AthI padama e benA vacagALAmAM pradhAna thayo haze. kadAca mAhAmAnya nahi hoya paNa mitramaMDaLamAM haze. 0 0 mAM tene chAza ( koThArI) lakhyo che, paNa paddamAnanda kAvyamAM te tene sacive lakhe che ane jaNAvyuM che ke te nRpa ane prajA e baMnenuM zAstrAnusAra hita sAdhato hato. ethI teNe mahAmAtya pada bhogavyuM te haze, ema lAge che* A pramANe jema vaNikenI bIjI jJAtioe gurjarezvaranA mahAmAtyo utpanna karyA che, (poravADAe tejapAla ane vastupAla, zrImALIoe udayana, vagere) te pramANe vAyaDA jJAtine paNa te utpanna karavAnuM bhAna che. $ A sivAya bIjA paNa vAyaDA vaNikonAM nAma maLe che. lala nAmanA dhanADhaya ze. DIAnuM nAma AvI gayuM che. amaracaMdrasUrinA amarasiMha viSe paNa pra. ke. mAM ullekha che. paNa A amarasiMha vaNika hoya ema huM dhArato nathI. te vAyarA" nuM virUda dharAvato hato tathA vIsaladeve tene zIghrakavitvathI prasanna thaI tene "pAsa" bamaNo karI Apyo hato, e uparathI te bhATa jAtine haze, ema lAge che. *zrImadvizvaladevamodanazvirakRtaprauDhaprasAdAdasau vyApArAnadhigamya kAnapi kdaapyutsekdaavaambudH| / zrIpadmo nRpatipajArthayugalI kRtvArthazAkhArthataH svArtham sAraparopakArakaraNavyApAramevAkarot // 50 // ( AmAM vyApAra zabda karIne hepAra artha nathI levAno te arthamAM te vyavahAra athavA vANijya zabda vaparAte hate. ahiM te zrIkaraNAdimudrAvyApAra ( mahera chApa karavAno adhikAra) ke je mahAmAtya dharAvatA hatA, te arthamAM A zabda jete jaNAya che.) $ " unevAla abyudaya' nAmanA mAsikanA pustaka ja thA, aMka chaThThAmAM jaNAvyuM che ke, saMvat 288 nI sAlamAM unAnA brAhmaNa rAjA caMdrabaLanA vakhatamAM motIcaMda nAmane eka vAyaDa divAna hatuM, tene mAra nAmanA cAraNe dravya ApIne phADayo, tethI teNe dagAthI rajapUtane gAmamAM dAkhala karyA, ane brAhmaNanA rAjyane aMta Avyo--A vAtane kaMi atihAsika pramANunI puSTi nathI, te bhATanA copaDA tathA daMtakathA uparathI lakhI che. vAyaDAo eTalA vahelA kAThIAvADamAM gayA hoya tema jaNAtuM nathI tathA " motIcaMdae nAma paNa eTaluM purANuM jaNAtuM nathI, tethI e vakIkta huM atihAsika ane pramANa mAnatA nathI,
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina . kaeN. haredaha. sAmAjika sthiti vAyaDanA prAcIna vatanIonI sAmAjika sthiti viSe kaMIka jhAMkhA be prakAza maLe che. dharma saMbaMdhamAM, brAhmaNe to spaSTa rIte vai hatA ja. vaNikomAM paNa badhA jene nahatA. keTalAka ema mAnavuM che ke gujarAtamAM zrImad vallabhAcAryanA vaiSNadharmane pracAra thaye te pahelAMnA badhA vANIA jaina hatA, paNa A anumAna cheTuM che, e saheje sAbIta karI zakAya ema che. hAlanA vaiSNave " mezarI " kahevAya che. e zabda paNa prAcIna che. zrImad vallabhAcAryanA prAdurbhAva pahelAM trevIsa varSa upara racAyelA = prathama "mahesarI " zabada javAmAM Ave che. vallabhAcArya pahelAM paNa gujarAtamAM viSNava dharmane pracAra hato. sAraMgadeva rAjAnA vakhatane saM0 1348 ne eka kRSNa maMdira saMbaMdhIne zilAlekha pATaNamAM maLI Avyo hato, te meM " gujarAtI " nA divALInA aMkamAM prakaTa karyo hato ( i. sa. 1910 ) mAruM anumAna che emaja che ke gujarAtamAM AvelI vaizya jAtinuM mULa nAma "mahesarI" ( mAhezvare = vIpujaka vANIAnI dareka vAta ne akekI kuladevI hoya che. ) haze, paNa pAchaLathI jemaNe jaina dharma svIkAryo haze, te jene kahevAyA haze ane vadikanuM mULa mahesarI' nAma kAyama kahyuM haze. vAyAmAM paNa ganI sthApanA ane jaina dharmano prasAra vikramanA teramA zakanA prAraMbhamAM thayelo che ane vAyaDanI sthiti te vanarAjanA tAmrapatra uparathI saM. 802 pahelAMnI Thara che. AthI vAyaDA prathama vedika haze emAM zaka nathI. e kharuM che ke " vAyaDagacha " nI sthApanA thayA pahelAM paNa thoDAke jainadharma svIkAryo, haze, paNa mAtra thoDA eja* vAyaDa gajhanI sthApanA pachI paNa badhA jeno thayA hoya ema mAnI zakAtuM nathI. kAraNa ke lA nAmanA dhanADhaya zaThIAe eka moTo yajJa karyo hite ema . tathA praha 0 mAM aSTa ullekha che. lAne kac a0 mAM mahA mAhezvara (moTe mezarI ) paNa gaNelo che. je pAchaLathI jona matane svIkAra karyo hato, ema jaNAya che* vaidika ane jene vacce saMpa sAro haze, kemake amaracaMdrasUrie sAmA mAM brAhmaNone rAnamA ityAdi bahumana vizeSa thI saMbodhyA che ane temanA devo pratye pUjyabhAva batAvyo che jinadattasUri e kava dharmanA manuSyone upakAraka thAya te * ApaNI jJAtimAM je bhAge jainadhama pIkAryo hato te gujarAtamAM puSTimAganA prasAra pachI pAcho vAMka dharmamAM AvyuM haze athavA te jainonI jJAtiomAM bhaLI gayo haze. ApaNI vastI dhaTI javAnuM kAraNa, kadAca chellI bInA heya. mALavA (ratalAma tarapha) ane kAThIAvADanI ApaNI jJAtinAM bhANase te DAM varasa upara paNa jainadharma pALatA hatA e jANItI vAta che. *lale dhamAntara karyAnA kAraNamAM ghara 40 tathA ra0 0mAM jaNAvavAmAM AvyuM che ke yajJanA dhumADAthI vyAkuLa thaine AMbalInA jhADa uparathI eka sarSa bheMya paDayo, te brAhmaNanA koI tene chokarAe yajJamAM homI devAthI, tene vairAgya thayuM hatuM. paraMtu, A vAta sapramANa jaNAtI nathI, kemake je ema banyuM hoya te, te vAyaDanA vatanI amaracandrasUrinA jANavA mAM heya, ane te vI te pa nA vAha mA ke anya kAvyamAM teno uSa karyA vinA rahe nahi paNa teNe te saMbaMdhI pracAra sarakhoe karyo nathI.
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ vAyaDhA jJAtinA prAcIna vRttAnta. 117 graMtha ( vi. vi) lakhyA che ane temAM nathI jainadharmanI bahu prazaMsA ke nathI anya dharmanI nindA. ulaTuM temaNe dhamanI bahu udAra vyAkhyA karI che. teNe lakhyuM che ke jema dhaNA varNonI gAyAnuM dudha ekaja raMganuM hoya che, tema badhA dharmAMtu tatva eka ja che. ( 3. 11 zrlA0 73 ) vaidikAe paNa vADavAdityane suvarNanuM yajJavita jaina AcAryanA hAthe paherAvI, te samabhAvanA pratidheSa karyA haze. sAMsArika jIvananI vizeSa mAhItI maLatI nathI. 30 ju. vakhate hAlanI mAphaka kanyAnA bApane bahu cintA thatI haze. mane uparathI jAya che ke te vakhate bALalagnanA paNa prayAra haze OM AThathI agIyAra varSanI kanyAne paraNAvI devI ane 67 kucha nAM rajavalA kanyAnuM bahu pAtika lakhyuM che. paraMtu, vizva vi. mAM ema che ke 25 varSathI mAchI umaranA purUSa ane sALathI ochI umaranI kanyAnA sayAga thavA de nahiM, ( u. 50 Aaa. 199 thI 204 ). e uparathI ema jaNAya che ke te vakhate sAga mADA thatA haze. khate graMthA uparathI jaNAya che ke kanyA ApavAmAM zarIra, zIla, kula, paisA, vaya ane vidyA jevAtAM haze. hAla ApaNI nyAtamAM be strI karavAnA rivAja nathI, paNa prathama haze phremake padmamaMtrIne traNa strIe hatI. kadAca ema paNu hoya ke, te meTA pade hatA tethI tene dAkhalA apavAdarUpa hAya, ane sAmAnya rivAja anekapatnInA virUddhatA hAya. zA--vizAno bheda uparathI jaNAya che ke te vi0 tathA thAvu e vivi0 mAM evuM che have ApaNI nyAtamAM dazA--vizAnA bheda kayAre ane kema paDayA haze, te saMbadhI mArA vicArA darzAvIza. e vAta dhyAnamAM rAkhavAnI che ke A bheda brAhmAmAM nathI ane vANIAnI sa` nyAtAmAM che. A bheda paDavAnAM kAraNeA sa MbaMdhI vidhavidha anumAne karvAmAM Ave che. je ema dhAre te ke vaizya uparathI vIsa thayA ane dasyu (zUdra) uparathI vasA thayA, emanA mata tA hasanIyaja che. temAM vikramanA teramA zataka pahelAM A bheda hatAja nahi, ane sarva vaNika jJAtie akhaDa ja hatI. jaina pratimAonA lekhA upara vRddhAntA ane hayazAlA e nAmeA hovAthI rA. maNilAla khArabhAI vyAsa evuM anumAna kare che ke, %00 210 uparathI vasA ane la. zA uparathI dasA ema thayelAM. nR. zA. uparathI visA thAya ema kadAca mAnIe, paNa la. zA. uparathI dasA zIrIte thAya ? e kAMi prAcIna graMthAmAM lakhelA akSare nathI ke lahiyAnI cUkathI pherabadala thai jAya ! te tA cAlu vaparAzanA zabdo che. mArUM anumAna tA e che ke e zabdo visA ane dasAnA saskRtIkRta Sanskritiz d rUpo che. ra10 maNalAlanu anumAna satya hAya tA pazu tenuM kAraNa samajAtuM nathI. A mATe huM e anuvAna mArA taraphathI rajU karUM H--prathama teA e ke A bheda sarva jJAtiomAM sAmAnya che, tethI sAAnya kAraNathI ja temAM bheda paDelA hAvA joie. gujarAtanA rAjA visaladevanuM nAma nAgarAmAM bheda pADanAra tarIke jANItuM che. vANInA bheda pADavAmAM tenA hAtha nahi hAya ? kadAca teNe sarva nyAtAnA leAkAne jamavA ke bIjA kAme tAMtaryA hoya ane thADA gayA haiAya. A javuM khIjAne pasaMda na hAya, tethI teo jAdu taDa pADIne beThA hai!pa ane jamavA gayelAne vIsaladevanA nAma uparathI lIsA' kSevu vizeSaNuM ApyuM hoya. kALe karIne mA bena
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ 118 zrI jana dha. ko. haraha. kAraNa bhUlAI javAyuM hoya ane te saMkhyAne aMka samajI, bAkInAo * dasA " ema eALakhAyA hoya ane vaTalelA hoya te pAMcA " ke " ahIA ' kahevAyA hoya. AthI paNa baLavattara anumAna evuM che ke dareka nyAtamAM koI dharmanA kAryamAM dazAMza. ane vIzAMza bhAga ApanAranAM jUdAM taDa baMdhAyAM hoya. vAyupurANamAM pAMcamA adhyAyanA 51 mA zlokamAM evuM kahevuM che ke jeo vAvanA mATe potAnA dhanane dasame vIsame bhAga kharacaze, tene anala lAbha thaze, vApyartha yo dhana kicillabdhaM nissArayiSyati / yo vizAzaM vA dazAMzaM vA tasya lAbhastvanagelaH // A uparathI vIzAMzI ane dazAMzI evA be bhAga paDI, vIsA ane dasA thayA heya te banavAjoga che. vikramanA paMdaramA zataka pahelAMnA lekhomAM visA-dasA bheda jovAmAM AvatuM nathI, tethI te vakhate te nahi heya ema mAnavuM bhUlabhareluM che. te vakhate taDanA rUpamAM haze, ane jUdI nyAto baMdhAI nahi hoya. jeo jenenA saMsargathI e bheda paDelo mAne che, teo bhUlI jAya che ke jemAM paNa tevA bhede che. vAyupurANanI prAcInatA. meM A lekhanA AraMbhamAM vAyupurANanI prAcInatAnAM kAraNe darzAvavAnI pratijJA karI che, te have joIe, A kAraNe nIce pramANe che - - (1) graMthamAM dasA-visAnA bheda jaNAvyA nathI, tethI e bheda paDayA te pahelAM te he joIe. (2) jainagraMthamAM vAyu ane hanumAnanI utpatti A sthaLamAM thayelI che, ema spaSTa ullekha che vAyune te vAyaDanA adhiSThAtA deva paNa gaNelA che. A hakIkta vAyupurANano hakIkata sAthe bhaLe che. (3) bA bhAva mAM vADavAdiya saMbaMdhI paNa ullekha che. vAputra pramANe A RSi vAyaDanA mULa purUSa che. (4) vAva 50 mAM game te rUpamAM paNa jaina saMparkane ullekha nathI, tethI tenI racanA, te saMparka pahelAM thayelI hovI joIe. A badhAM kAraNothI vAyupurANane samaya huM vikramanI teramI sadInA pahelAM mUke che. A graMtha bahu addha rIte chapAye che, tethI tenI zuddha prAcIna prata meLavI, tene prakaTa karavAnI ApaNI pAsa phareja che. tenI sAthe vAyaDa saMbaMdhInuM aitihAsika sAhitya paNa ekatra karI, prasiddha karavuM joIe. upasaMhAra, upasaMhAramAM mAre DuM ja kahevAnuM che. be mAsanA gALAmAM jeTalI hakIkata maLI zakI, te meLavIne tene upayoga karyo che. meLavelI badhI hakIkatane paNa sthaLa ane samayanA * amane te rA. vyAsane abhiprAya amArA anubhava pramANe barAbara ane balavattara lAge che. taMtrI,
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ satkAra ane samAcana. 119 parimitapaNAne lIdhe, chUTe hAthe upayoga karI zakI nathI. tethI ApaNe ItihAsanuM citra saMpUrNa te nathI ja thayuM. mAtra rekhA darzana jevuM thayuM che. rekhAcitra paNa surekha banyuM heya ema dhAratuM nathI. ApaNA itihAsa mATe kaI dizAmAM zodha karavI, tene mAtra aMgulinirdeza karyo che. chevaTe, A lekhamAM madada karanArano paNa AbhAra mAna jee. prAcIna samayamAM jaina ane vaidika vacce je ucca pratine samabhAva vartato hato tenA pratidhvani rUpe jene AcArya munizrI jinavijayajIe mane aneka rIte amUlya sahAya ApI che. te uparAMta mArA jaina vidvAna mitro rA. rA. mehanalAla dalIcaMda desAI tathA cImanalAla DAhyAbhAI dalAla, suprasiddha sAkSaravaryA rA. rA. kezavalAla harSadarAya dhruva tathA tanasukharAma manasukharAma tripAThI ane sanmitra rA. raNajItarAma vAvAbhAI tathA rA. hIrAlAla triIvanadAsa-eee vividha sAdhane meLavI ApavAmAM mane je madada ApI che, te kRtajJa rIte mAre svIkAravI joIe. TuMkAmAM eTaluM kahuM te atizakti nathI ke, je temanI utsAha bharelI madada na hota te, A lekha AvA svarUpamAM prakaTa thaye heta nahi. pATaNa-sonIvADA. ' rAmalAla cunIlAla madI. tA. 7-1-1417 satkAra ane samAlocanA. vikSapta tri :- pR, 8, 86, 70, 2 maLI kula 170 pRSTha che. saMpAdaka muni jinavijaya pra AtmAnaMda sabhA. bhAvanagara lakSmIvilAsa presa-vaDodarA. mUlya sAdu puDuM coda Ana, pAkuM puDuM rU. 1] A pravartaka kAtivijaya jaina itihAsamAlAnuM prathama puSpa che. temAM eka vistRta saMskRta atihAsika pAtra che. pUrve AcArya mahArAjane ziSya varga taraphathI paryuSaNa dine kSamApatra-vijJapti patra mokalavAmAM AvatA hatA temAMnA keTalAka mokalanAranI vidvattA pramANe suMdara kAvya, tIrthavarNana ane aneka jAtanI rasamaya ghaTanAothI pUrNa AvatA. temAM citro paNuM citaravAmAM AvatA hatA. AmAMnA keTalAka kAvyadaSTie ane citihAsika daSTie khAsa upayogI hovAthI temAMthI eka heTa vijJapti patra munizrI jinavijayajIe zodhI saMzodhita karI prajA saMmukha mUke che eTaluM ja nahi paNa vijJapti patrono itihAsa, keTalAka vijJapti patronuM samAlocana, teno vidhavidhatA samajAvavA uparAMta prastAvanAmAM A vijJapti triveNI nAmanA vijJamipatranuM saMpUrNa avalokana temAMnA aitihAsika pAtra ane sthala saMbaMdhI hakIkata vigatavAra jude jude sthaLethI zodhIne ApI che te mATe muni-sAkSara muni mahArAja zrI jinavijyajIne temanI vidatAne mATe dhanyavAda ApyA vagara rahI zakAya tema nathI. - ukta munizrI eka tarUNa, saMskRta, marmajJa vicAraka, samatAthI saMzodhaka, itihAsarasika ane Atmasthita sAdhuvarya che ane hamaNAM hamaNAM jaina ItihAsa para teo eTale
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ 120 zrI jana che. kA. heralDa. badhe prakAza nAMkhatA jAya che ke teone tema karavAmAM samaya kema maLatuM haze ? e vi. tyAre Azcarya cakita thavAya che. vijJapti triveNimAM traNa khaMDa karI pahelAne pahelI, bIjAne bIjI ane trIjAne trIjI veNi e nAma ApyuM che. te saM. 1484 nA mahAsuda 20 ne dine siMdha dezanA malika vAhaNa nAmanA sthAnethI kha0 sAgara upAdhyAye AcArya jinabhadrasUri ke je te vakhate aNahilapura pATaNamAM birAjatA hatA temanA para gadyapadya lakhavAmAM Avela che. temAM vAparelI giri AdinI varNanAtmaka zaili kudaratanuM suMdara bhAna karAve che. AmAM mukhya ane navI vAta e mAlUma paDe che ke nagarakoTTa mahAtIrtha atiprAcIna jaina tIrtha che. ghaNuM samayathI tenI yAtrA karayAnuM visarAI gayuM hatuM ane tenuM tIrtha koIne khabara na hatI, ( hamaNAM sudhI paNa ApaNane khabara nahotI ) te tIrthanA samAcAra hevAnI lekhaka jayasAgara upAdhyAyane eka pathika taraphathI maLatAM te zodhI tenI yAtrA karavAne temaNe nizcaya karyo ane Akhare mahAzrame kaMgaDa pahADa Adi oLaMgI jAtrA karavAne mane ratha siddha karyo. nagarakoTane hamaNAM DAmaLAM athavA te keTa kaMgA kahe che. te kAgaDAne pahelAM prAcInakAlamAM jAlaMdhara yA trigarta deza kahevAmAM AvatA hatA. ane nagaradanuM bIjuM nAma suzarmapura paNa hatuM. kAlanI kaTilatAthI ane jenenI bedarakArIthI A tIrtha have vidyabhAna nathI. saMvata paMdaramA saikAmAM e sudaDha jaLavAi rahyuM hatuM. yAtrA karanAra jayasAgarajInuM tathA temanA gurUzrI padadhara kharataragacchIya AcArya zrI jinabhadrasurinuM caritratemanI paraMparA sahita bahuja acchI rIte cItaryuM che. kharekhara A pustaka prathamathI te aMta sudhI avalakavA jevuM che ke jethI jainanI bhavyatA-tIrtha mATeno anurAga vagere spaSTa bhAluma paDe. saMzodhaka mahAzayazrIne aMtaHkaraNapUrvaka abhinaMdana sAthe abhinaMdana karIe chIe. temanAM bIjAM pustaka nAme kRpArasa koza ane rAtre jaya tIrthoddhAra saMbaMdhI have pachI kahIzuM. DhIla mATe te mahAzayanI kSamA yAcIe chIe. nItimaya jIvana ane gRhastha dharma-lekhaka panyAsa kezaravijaya gaNi. pra. pA. semacaMda bhagavAnadAsa-pAnakora nAkA amadAvAda pAkuM pUMThuM pR. 214 kimata cha AnA) AmAM be bhAga che, pahelAnuM nAma nItimaya jIvana ApyuM che, ane temAM mArganusArInA pAMtrIza guNanuM vivecana sAdI ane jamAnAne yogya ibAratamAM karyuM che ane tenuM nAma nItimayA jIvana yathArtha ApyuM che. bIjA bhAga nAme gRhastha dharmamAM zrAvakane yogya bhUmikA zarU karavA mATe savAramAM vahelA uThanavakAra maMtranuM smaraNa, pathArIne tyAga, vastranI pavitratA, navakArano jApa, Avazyaka, devadarzana vidhi, vyAkhyAnazravaNa, e viSe sAmAnya bodha ApI vizeSa bodha mATe bAravratanI samajaNa vivecana sahita ApI che. devadarzananI vidhi hetu sAthe samajAvI aSTa prakArI pUjAnI hakIkata tathA tenuM rahasya samajAvyuM che. mAnasika pUjana para paNa TuMka kahevAmAM AvyuM che. pachI bhajana saMbaMdhI vicAra jaNAvI te mATe sUcanA karela che. bapore phuda vakhate putrAdikane badha ane vividha sadaguNa khilAvavAnI dizA jaNAvI dhana kamAvA mATe prayatna karavA sUcavyuM che ane chevaTamAM sa dhyA samayanI kriyA nidrAvaza thavAya tyAM sudhInI batAvI che. baMnenA viSayanI anukramaNikA ApavI joItI hatI. zaili sAdI ane samajI zakAya tevI saraLa bhASAmAM che, graMtha upayogI ane dareka zrAvaka zrAvikA manana karanA no che.
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ satkAra ane samAcana. 121 bhAganusArInI prathama bhUmikA che. te bhUmikA sAdhI bIjI bhUmikA prAvaka-zrAvikAnI siha karavA dareke prayatna kare ghaTe che. te hastagata karavAmAM zraddhA Avazyaka che. zraddhAnuM suMdara svarUpa samyagdarzana che. te zuM che te jANavA mATe paMnyAsa ja graMtha lakhyo che. samyagdarzana (upara mujaba pR. 15ra ki. bAra AnA) samyagdarzananI vAta samajavAmAM jarA uco adhikAra Avazyaka che chatAM sAmAnyarUpe vyAvahArika samyakatvanA 67 bola AcAryoe jaNAvyA che te jANavA upayogI che. tenuM varNana A pustakamAM karyuM che. samyagdarzana eTale badhi-Atma ane ja(anAtma)ne viveka, viveka paraja manuSyanA manuSyatvanI gaNanA thAya che. manuSyanA devI aMze khilavavAmAM vivekanI ja jarUra che. vyavahArU bhASAmAM je viveka' vaparAya che-viveke dazame nidhi ema kahevAmAM Ave che te vivekavinaya-samaryAdazIlatA-kamala hitakArI vANI sahita vecAtya e ane AtmAnAtmane viveka jUdA che. A bIjA vivekane jaina paribhASAmAM samyakatva-samyagdarzana kahevAmAM Ave che ane tenA nizcayasvarUpa para AtmAnA svarUpanI jhAMkhI, darzana, ane prApti nirbhara che. A samyagdarzananA vyavahArU svarUpa saMbadhe kartAe ThIka prayAsa laI viSayane sAre chaNyo che ane ame AzA rAkhIzuM ke tenA nizcaya svarUpanuM svarUpa bahAra pADI paramAtmAnI prakA ne phelAvaze. AtmAnuM svarUpa prApta karavuM saheluM nathI temAM vivekanI jAgRti ane mananI ekAgratA-cittane nirodha-dhyAnanI khAsa jarUra che. dhyAna mATe kartAe eka bIjo prayAsa bahAra pADela che ane tenuM nAma A che - dhyAna dIpikA-(upara mujaba, pR. 250 kiMmata savA rU.) AmAM mULa graMtha tapa gachIya sakalacaMdrajI upAdhyAyakRta laI te para vivecana lekhake karyuM che. mULakartAe saM. 1621 mAM haribhadrasUrinA dhyAnazataka, hemAcAkRta yogazAstra, ane zubhacaMdranA jJAnArNava para AdhAra rAkhI graMtha racela che ane temAM bhAvanA, dhyAna ane prAnInuM svarUpa, dhyAnane vicAra, dharmadhyAna, meganA aSTAMga ane zukaladhyAna saMbaMdhI sAro khyAla Ape che ane temAM Asana, AlaMbana, sAdhana, vagere samAveza karyo che. vivecanakAre sarala guja. rAtImAM A gahana viSayane samajAvavAmAM sArA parizrama seve che. nIti vAyAmRta-upara mujaba pR. 180 ki. cha AnA) AmAM zikSApa bodhavacana saMgraha che ke jemAM paMnyAsa vaye samaye samaye hadayane rUcatA judA judA prathamAMthI utArI lIdhelA te, hadayanA uddagArarUpe lakhelA hoya tene samAveza thAya che. A vacana avabodhavA lAyaka che, - uparokta cAre pustakomAM "pu nI azuddhatA, joDaNImAM azuddhi, saMskRta lokomAM yogya pada chedane abhAva, "TAipi nI yogya cuMTaNIne abhAva vagere rahela che te baviSyamAM dUra karavAnI jarUra che. vizeSamAM dara pujamAM viSayanuM mathALuM mUkavAnI jarUra che. navajIvana-che. ane pra. maNIlAla mohanalAla pAdarApara. 5. 180 kAcuM ; jaya bAra AnA) AmAM sarva maLI sAta nibaMdhano saMgraha che tenAM nAma premamimAMsA, sUphItattvajJAna, mahAkavi DenTa, kAlidAsa ane bhavabhUti, kAvyadevIne darabAra, mahAkavi ziraDosI ane bharatakhaMDa ke Ayarti che. A sAtenA saMgrahanuM navajIvana' e nAma a-vathI kaI rIte hoI zake te mATe che. zArA mAtA pilavAtamAM khe che ke " darekanA
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ 122 zrI jaina che. ko. harenDa. vAcanathI kAMIka navA saMskAra vAcakanA manamAM jAgRta thaze e AzAthI tenuM nAma nava (vana e chApAnI bhUla che ) jIvana ApyuM che." viSayone urdU ane gujarAtI kAvyanA ullekha karI poSavAmAM AvyA che ane navIna jamAnAnI bhabhaka ahIM tahIM uDe che. gaMbhIratA, sUkSmadarzitA ane pakvatA A viSayomAM hevAnI vAcaka IcchA rAkhe-lekhaka ucharatA ane yuvAna che tethI temanA AlekhanamAM kalpanA, zabdasaMbhAra, ane vicAravamaLa hoya te svAbhAvika che. lekhakane prayAsa stutya che, ane parizrama ane adhyayane teo eka sArI AzA ApanAra lekhaka nivaDaze. pATA bAMdhavA viSenAM maLata-tathA jakhamanI sAravAra-(bhASAMtarakartA dhanajIzA nasaravAnajI bharUA. L. M. & S. AvRtti bAramI. TAImsa opha IMDiyA presa, pR. 278 kiMmata jaNAvI nathI.) mULagraMtha aMgrejImAM pAisa sAhebe race che ane tenuM bhASAMtara gujarAtImAM muMbaI ilAkAnI nasiMga esesIezane karAvI prakaTa karAvyuM che te mATe tene dhanyavAda ghaTe che. rA. lalitanA zabdomAM "dukha haravavA trAsa jItavA ekalI zarI rahaDanArI ! jaya kIrti ke lAbha arthe te yuddha kadI na bhacavanArI !, paNa dila, rahema, dayA ne dAna ne dAna taNuM zone dharanArI...ArAdhana sevA naravaranAM svIkAratI saMcaranArI !' evI prakRtithI banelI strIo narso ane te jagatanAM roga ane duHkho maTADavA ane dUra karavA mATe keTalI badhI sahAyabhUta banI zake e saheje kalpI zakAya tema che. "nA" nI saMsthA cUMpAdi dezamAM eTalI badhI khIlI che ke dareka ispitAlamAM teonuM eka jUtha kAyama hAjara rahe che, rogI ane ghAyalanI sAravAra kare che eTaluM ja nahi paraMtu teonAM mAnasika duHkhamAM sahAnubhUti darzAvI dilAso Ape che-raNakSetramAM "reDakrosa sosAyaTI" nAmanI saMsthA nIkaLI che temAM ghAyala-jakhamIne ispitAlamAM laI AvI temanI suzruSA kare che. A graMthamAM ja amane kevI rIte malamapATA bAMdhavA, malamapATAnA prakAra, darekanI kyAM kyAM upagitA rahelI che, tenAthI roga ane jakhama sudhAravA-sAjo karavA mATenA ilAje, akasmAta veLAnI tAtkALika mAvajata, bhAMgelAM hADakAM, lohInuM vahI javuM, cakarI AvatAM zarIranA aMge ne thatuM nukazAna, jheranA keso, DUbI javAthI yA bIjA kAraNathI thata guMgaLATa, vagerenA saMbaMdhamAM zuM zuM karavuM-sAravAra kevI rIte karI laMbAvavI, vagere upayogI sucanA karI eTaluM ja nahi paNa tene AkRtiothI batAvI barAbara samaja pADI che, vaLI daradInA kesanI nityanI dhaNI kevI rIte karavI te paNa batAvyuM che. A sarva jotAM amane khAtrI che ke narsa tarIkenA abhyAsa mATe A graMtha kharekhara agatyane ane mArga sUcaka thaI paDaze. - jaina komamAM aneka vidhavAo garIba ane duHkhI hAlatamAM pitAne nirvAha kare che, ane temAMnI keTalIka zikSita paNa kauTuMbika yAtanAmAM rahelI hoya che teo paikI "narsa" ne vyavasAya levA tene abhyAsa karI te tarIke jIvana gujAre te ghaNI pIDA ochI thAya tema che.
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ vividha jJAna. 123 ekaMdare A pustaka upayogI ane jarUrI che ane prakaTa karanArane te mATe abhinaMdana ApIe chIe. sAbaramatI guNa zikSaNa kAvya-racanAra, zrI buddhisAgara surIzvarajI che. adhyAmajJAna prasAraka maMDaLa, royala soLa pijI pR. 161 kiMmata cha AnA) AmAM hRdayanA ugAre jema jema nIkaLe tema tema racanAra gujarAtI kAvyamAM mUkatA gayA che; sAbaramatInA kAMThaDe besI laharIonuM jUdA judA viSaya para ThIka varNana karyuM che. temAMnA eka be namunA athavA yuddho samama dharmanAM ne deza bhede garvanAM, svArpaNa karIne aMdagI kalyANa sAdhe sarvanAM, e dhanyavAdathI sadA pUjAya che prabhutA lahI, Ananya dhara daSTinuM tene ja pUchuM gahagahI. sevA sevA vaNuM nahi kazA vizvamAM anya mevA, sevA devA anubhava khare jIvane miSTa sevA: sevAmAMhI jIvana saghaLuM gALavuM dharma sAce, sevA kIdhA vaNa jaga ahe anya che dharma kAco. mukhyatve karI harigIta ane maMdAkrAntA kaMdane upayoga karavAmAM Avyo che. vividha jJAna. Ate kharUM trIya rAjya! madha aneka rogomAM kAma Ave che. enI banAvavAvALI madhamAkhIo heya che. emAM traNa prakAra hoya che. rANI madhamAkha, purUSa madhamAkha, ane dAsI madhamAkha. rANI IMDA mUke che. ene jIvanakALa traNa ke cAra varSathI vadhu heto nathI. emAM cAra hajAra iDa mukavAnI zakti hoya che. dAsI madhamAkha puDAnI racanA kare che. ene vacale bhAga meTe heya che. temAM IDA rahe che. purUSa prAya; parAgane saMcaya kare che. purUSo upara rANInuM prabhutva cAle che. je saNuM tathA purUSemAM khaTapaTa jAge to dAsIo tene puDAmAM ghusavA detI nathI. pUrva janmanI vAta. kAsamAM mi. phIlDIMgahAma nAmane eka mANasa che. ene sAta varSane eka chekarI che. te pUrva janmanI pitAnI kathA kahe che ke, mAre cAra strIo hatI, emAM trIchae mane mArI nAMkhyo hato. te kahe che ke huM tAra upara khela karI kamAto hato. meM mArA mAtA, pitA, bhAI vagerene paNa tArane khelo batAvyA hatA. enI vAtanI lokee tapAsa karI to te satya che ema mAluma paDayuM che. ene mAranArI enI trIjI strI hajI jIve che. eNe enuM pUrva janmanuM nivAsasthAna tathA kuTuMba parivAranuM nAma batAvyAthI tapAsa karavAmAM koI pIDA paDI na hatI,
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ , dasa ka 124 zrI jena , ke. helTa, bhUkhanI avadhi kArnegInI saMpUrNa madadathI cAlatI vaijJAnikonI eka saMsthA amerIkAmAM che. teNe tapAsa karI prakaTa karyuM che ke manuSya kevaLa pANI pIne eka aThavADIA sudhI jIvate rahI zake che. sAta divasa sudhI kaMI paNa na khAvAthI anta zakti ghaTatI nathI balake , phurti kAyama rahe che. ne parizrame upavAsanI mahattA. AMtaraDAmAM kAcuM anna athavA ene rasa rahI se , te upavAsathI bahAra nIkaLI jAya che tathA asAdhya roga dUra thaI jAya che. prAraMbhika avasthAmAM upavAsa duHkha dAyaka mAlama paDe che, paraMtu traNa divasa pachI enAthI kaSTa thatuM nathI. parizrama dUra kema thAya ? parizramathI kaSTa dUra karavAne mATe loko bhojana athavA jaLapAna kare che e hAnikAraka che. vinoda athavA suvAthI parizramathI utpanna thayeluM duHkha sArI rIte dUra thaI jAya che. bhUkha khAvAne samaya batAve che. parizramathI nahi. phAnasa, - Aryalaka phAnasane dIpAyana' eTale dIpa (dI) nuM ghara ema kahetA hatA. artha zAstramAM lakhyuM che ke dIpAyana laI rAte zaheramAM cAlatA hatA. o-nA, mA, sI. dha Arya bAlake jyAre kakako zarU kare che tyAre e nA mA sI dhaMthI zrI gaNeza kare che, ane kahe che ke e nA mA sI paMma zIkhIe chIe. A e nA mAM sI pano zuM artha che? bhAratamAM sumAre bAra varSa pahelAM saMskRta zIkhavA cInathI bauddha saMnyAsI AvatA hatA. temAMnA eke varNana karyuM che ke saMskRta kakake (varNasamudAya) " ema namaH siddhama" nA nAmathI pikAravAmAM AvatuM hatuM; " oma namaH siddhama" thI zrIgaNeza karavAmAM AvI hatI. madhya eziyAmAM Arya sabhyatA. bhAratanAM jJAna, dharma ane sabhyatAnA cinha jevAM tibbata, cIna, jApAna, mAM, jAvA, sumAtrA Adi eziyAnA vividha dezo ane TApuomAM jovAmAM AvyAM che tevA madhya eziyAmAM daTAI gayelAM nagara, grAma, maMdira, vihAra Adine jamIna khodI bahAra kADhI temAMthI jUdI jUdI jAtanAM citra mUrti ane graMtha purAtatvavettA Do. ene meLavyAM che. A vastuonA saMbadhe pheMca purAtattvajJa sikavana levIe eka nibaMdha lakhela che temAM kucA nAmanA rAjya saMbaMdhe ghaNI mAhitI maLe che. kucA rAjya ane tenI rAjadhAnI cInI turkastAnamAM madhya kAzagarathI cIna javAnA rastAmAM turka ane cInI rAjyanI sImA para hatAM. prAcIna kALamAM tyAM AryajAti bhavya rIte rahetI hatI tyAMnI bhASA Arya hatI. te pitAne pitara, mAtAne bhAnara ane aSTane aDaTa kahetI hatI, isava nI pahelI zatAbdIomAM kUcA rAjya para boddha dharma ane sabhyatAne eTalo ba prabhAva
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ rasamaya cuMTaNI. 125 paDyo hato ke sthAnIya lokonI sarva vAtamAM tene bhAva AvI gayo hato. saMskRta tenA dharma sAhitya ane dharmAnuSThAnanI bhASA hevAthI sarve maTho ane vihAramAM zikhavavAmAM AvatI hatI. pachI kucI bhASAnuM juduM sAhitya banyuM ane temAM saMskRtanA ghaNuM cayano anuvAda thayo. tyAMnI varNamAlAmAM saMskRta peThe ghaNuM saMyukta akSara hatA. AnuM pramANa ghaNuM lekho parathI maLe che. saMskRta vyAkaraNa zikhavA mATe kAtaMtra vyAkaraNa zikhavavAmAM AvatuM. nagaropama sUtra, varNArNava sUtra ane jyotiSa tathA Ayurveda saMbaMdhI ghaNuM bhAdhAntara karelA graMthonA kaTakA rUziyAnI rAjasthAnI peTrogrAmAM ane jApAnanA kITA zaheramAM lAvavAmAM AvyA che. kUcI bhASAne ghaNuM kharA graMtha zrAddha graMthonA AdhAre lakhAyA che. vinayapiTaka, abhidhama, zatru prazna, mahA parinirvANu, ane udAnavarga Adi zrAddha graMthanA aMza maLelA che. sukha zAmAM che?--phina nAmane keca vidvAna hamaNunA eka bhASaNamAM kahe che ke kevI rIte ApaNe bhalAIno" upayoga karIe chIe tenA para ja kevI rIte sukhI thavuM e savAlano AdhAra che. kharuM sukha bhaluM karanArA AtmAne thatA lAbhathI maLato AnaMda che. jema sUryathI suMdara havA rahe che tema bhalAIthI prema Ave che. jenI sevA karI hoya tene ApaNe vadhu cAhIe chIe ane jene cAhIe chIe tenI ApaNe sevA bajAvIe chIe.' marato sAjo thaye--pisA akhabAra jaNAve che ke vRjalAla nAmanA mANasane mAMDale pAranA pIThA gAmamAM kolerAthI mare jANane ghaTI devAmAM Avyo hato. ane jyAre tenuM teramuM karavAmAM AvyuM te dine te vRjalAla AvIne ubhA rahyA ane badhAne navAI upa: kAraNa pUchatAM jaNAvyuM ke mRccha jatAM meM jora karyuM tethI uparanI mATI khasatI gaI ane te mahAmuzkelIe gAmamAM pahoMcyo tyAM dasabAra divasamAM sAjo thaze ane ghera AvI zake. DhAranI olAda sudhAravAnA yo-rAjapura tAlukAmAM eka saMsthA nIkaLI che teNe sarakAra pAsethI 400 ekara jamIna paTe rAkhI 40 gAyonA ToLAne ucheravAnuM rAkhyuM che ane khetIvADI khAtA pAsethI eka Akhalo kharIde che. traNa hajAra nI mUDIthI, sonA zera kADhavAmAM AvyA che. gAya para nizAna rAkhI te sabhAsadanI mAlIkInI rAkhavAmAM Avela che jyAre te Akhalo te saMsthAnI mAlIkImAM che ane kharca Ave che te dareka sabhAsada jeTalI gAyo rAkhe te pramANe tene khAte udhAravAmAM Ave che. AvI ja bIjI saMsthA A saMsthAnA saMtAkAraka pariNAma parathI kADhavA mATe pagalAM levAya che. taMtrI rasamaya cuMTaNI. mudrAlekhanI upayogitA-(buddhiprakAzanA phebru. 17 nA aMkamAM ra. raNajita harilAla paMDayA 'svargastha dolatarAma' saMbaMdhI lakhatAM jaNAve che kerUperI phula ane velAothI AsapAsa rile eka cAMdI AvanAmAM temane tyAM bIne TuMka paNa marmagAmI
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ 126 zrI jaina . ke. heralDa. zabdo citrelA che"Duty is Diety" (pharaja iSTadeva che.) temanA Adhata AjIvanamerUnA itihAsa viSe teo kahe che ke luNAvADAnA divAna tarIke pilITIkala ejanTane ajamera maLavAne prasaMga AvatAM temane tyAM puchavAmAM AvyuM ke "delatarAma ! tArA jIvanane motto (mudrAlekha) zuM che? te kahe che ke A prazna sAMbhaLI huM thoDIvAra vicAramAM paDayo. kAraNa mane mArA AkhA jIvananI aMdara A vicAra kadI paNa kuthI nahAtAA joI sAhebe mane kahyuM "latarAma ! A Life without a motto is a ship without still " (eTale ke mudrAlekha vagaranuM jIvana e saDha vagaranI nAva samAna che.) A sAMbhaLatAMja teo kahe che ke mane vAta sAcI lAgI ane paLane Azareja meM mAro merU laI te nIce pramANe kahI saMbhaLAvyo "Duty is Diety" sAheba khuzI thayo ane temane dhanyavAda Apyo paNa sAthe kahyuM ke merU bAMdhavA karatAM pALa vadhAre adharo che. saddagata latarAma A ajameranA samAgamane aMte navIna vyakti banIne nIkaLyA. atyAra sudhI guma raheluM temanA jIvananuM mahAsUtra sAkSAtkAra pAmyuM ane temanA jIvanamAM navIna gaurava navIna artha ane navIna gAMbhiryA bharavA lAgyuM. saMsAranA vidhavidha ane avanavA prasaMgomAM thaI jIvana temane kheDavuM prApta thayuM hatuM; paNa kuTuMbI che ke snehI che, pitAnuM nagara ho ke paradeza ho, rAjA che ke prajA he-paNa temanA dareka mitro puravAra karaze tema temaNe satyane ane dharmane mArga tyajyo nathI, jIvanane ADe rastA lIdhAnuM kalaMka lagADayuM nathI ane pitAnA kulagauravane heThuM nAMkhyuM nathI. pariNAma e thayuM ke jIvatAM, temane hAthe zikSA pAmelA paNa temanI ja salAha levAne AvatA, ane maraNamAM temanA baheLA mitra maMDaLa sAthe temanI aMgata zatruo paNa atyAre zoca kare che. sAta varSa mATe jIva mA-teja aMkamAM rA. maNIbhAI sI. desAI lakhe che ki-bhAratamAM jyAre sAmrAjyanI ane svarAjyanI vAto thAya tyAre sAmAnya bhASA viSenI carcA karaNe mukavI e behuduM gaNAya. eka bhASA vinA eka prajA thaI zakavAmAM mahAna muzkelI paDe che. narmadanI uchaLatI zailImAM kahIe te- vinA zaurya nahI tuTe jAtinAM baMdhana meTAM; vinA zairya nahIM vadhe, neha sAcA dezamAM vinA pANInuM ekyavinA kahuM ekya dharamanuM rAja kyavaNa jera nakAmuM dezIjananuM." eTale vANInuM prakya thavAnI keTalI jarUra che te samajAze. narmadAzaMkara gujarAtI upara je upakAranI paraMparA karI che tene badale gurjarabaMdhue teNe ApelI zikSAnA vIkAra karIne ja vALavAne che. kavizrI AgaLa vadhIne jaNAve che ke A agara bIjI sArI bAbate grahaNa karavI kaThaNa che. " sarvastunuM grahaNa karatAM vidane naDaze. " te vakhate tamArA prema ane zairya nI kasoTI thaze, narmade je vAta pacAsa varSa upara kahelI te have vidvAno svIkAratA thayA che. udayanAM je cinho najare paDe che te ahIMnA jIvanamAM kavizrIe je navuM satvacetana mUkyuM che tene AbhArI che. Aje narmada nathI paNa tene mATe mana dharAvanArA bhAratamAM aneka sAkSaro ane saMsAra sudhArake che. jo teo narmadAzaMkara batAvelA bhAgamAM prayANa karI pote sthApana karelI saMsthAomAM tene vicAro phelAve te phevo mATe lAbha thAya
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ keLavaNI sUtra 1. 127 surata, amadAvAda, muMbaI vagere ghaNe ThekANe strI keLavaNI mATenA sArA yazasvI prayAso gayA bAra mahinAmAM thayA che. je e zaheromAM bhArata varSa mATe eka bhASA pracalita karavAno yatna karavAmAM Ave ane bIjuM kazuM nahIM te dara varSe nagarajanonI sa makSa sArA hiMdI vaktAo pAse pacIsa trIsa vyAkhyAna varSamAM apAvavAnI goThavaNa thAya to vicAra vinimayanA sAdhana tarIke hiMdIne paricaya ApoApa vadhe e kahevAnI jarUra nathI. A viSayamAM ekalI gujarAtI saMsthAo nahIM paNa marAThI, baMgALI ane anya saMsthAone joDAvavAne paNa amAro Agraha che. amadAvAda gujarAtanuM pATanagara hatuM, vaDodarA gurja rAdhipatinI rAjadhAnI che. e zaheromAM keLavaNI maMDaLa, sAhityaprabhA, sahavicAriNI sabhA, mahilA gAThazALA jevI aneka saMsthAo che. enA cALako ane sabhAsado hiMdustAnI bhASAnI mahAna upayogitA samajIne bhAratamAtAnI sevA karavAnuM puNya prApta karavAnI taka sAdhe ane vANInuM ekaya thAya tevA upAya vinA vilaMbe yojavA mAMDe che je Aje durghaTa lAge che teja bAra mahinAmAM saraLa ane sAdhya che evI pratIti thAya. bhagivI bhASAone abhyAsa dezanA judA judA prAMtoe upADI levo ghaTe che e [, khare tathApi rASTa bhASAnI agatya tethI ghaNuM vizeSa che. mATe ApaNuM mAsike ane sAptAhikoe A viSayamAM mALA na rahetAM prasaMgopAta hiMdIne pracAra vadhe eTalA mATe lekho ane phakarAo prasiddha karavA joIe ane ApaNuM bhAvi rASTra bhASAnA abhyAsane vadhAre anukULatA karI ApavI joie, eTalI vinaMti karIne viramIzuM. vasaMtanA nava pallava peThe bhAratamAM navajIvana jhaLake eja prArthanA che. keLavaNuM sUtra jaina zALAo ane pAThazALAo mATe Avazyaka dhArI ame A mukIe chIe. taMtrI, 2. sAmAnya. keLavaNIne Azaya ane lakSya be prakAre sAdhya karavAnAM che. (1) mAnasika zaktinA vikAsadhArA-vidyAthI, satya zodhaka ane jJAna meLavavAne agresara ane (2) naitika rAktio dvArA-te saMsthAone sthApaka ane samAjane netA thaI zake. naitika zikSaNa nIti ane dharmanAM pustakomAMthI pasaMda karelA pATha dvArA ApavAnI paddhatine sthAne (athavA upasaMta ) samAja sevA ane paropakAranAM kAryo hAtha dharI karavAM joIe, jethI vidyAthIne Atma-saMyama, Atma-tyAga ane anyane zreya mATe sevA karavAnI Teva paDe. 3. cAritrya baMdhAraNa mATe ane jIvana-uddeza nakkI karavAne (1) eka mitra ane sahAyaka gurUnI yojanA ane tenI aMgata javAbadArI temaja (2) tenA samagra jIvanapara aMkuzanI jarUra che. sAcI AdhyAtmika keLavaNI mATe AvI bhUmikA Avazyaka che. 4. keLavaNInI saMsthAo ane hIlacAlane, rAjakIya, Agika sAmAjika, dhArmika
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ 128 zrI jaina bhave. ke. heralDa, pravRttinA UhApoha ane pragati mATe upayoga thavo na joIe. A saMsthAo ane hIlacAla samAjazAstranA siddhAMta para racAyelA keLavaNI zAstrAnusAra niyamita thavI joIe. 1 zikSaNane lagatAM. 1. cheka prAthamika abhyAsakramamAM paNa viSayanI vividhatA rAkhavI joIe ke je eka bIjA sAthe saMbaMdha dharAvatA ane baMdhabestA heya. amuka dhoraNa sudhI te zihANa bahudezI ane vyApaka thavuM joIe. saghaLA viSayamAM ane dareka dhoraNamAM tamAma zikSaNa mAtRbhASADhArAja ApavuM. ane je ahiM bhAtabhASA apUrNa ane nirdhana hoya te keLavaNI khAtAnA vyavasthApakoe "Azraya" nA dhoraNapara uttejana ane bakSIsa ApI jema bane tema TuMka samayamAM bhAtabhASAne vikAsa karI samRddha thAya evI vyavasthA karavI joIe judI judI bhASAonuM zikSaNa zabdapara nahi paNa vAyapara racAvuM joIe. sarva prakAranuM jJAna ApavAnI zikSaNa paddhati, paricitaparathI aparicita, pratyakSaparathI gUDha vigate ane banAva parathI siddhAMto para -e pramANe anumAnika dhAraNapara racAvI joIe. aMgrejI sivAya, eziyA ane yuropanI be anya bhASAo ane ochAmAM ochI be prAMtika bhAtabhASAnuM pharajIAta zikSaNa hindustAnamAM uMcA abhyAsakramamAM dAkhala karavuM joie. lA, vyavasthAne lagatAM parIkSA dararoja levAvI joIe. divasanuM kArya pUruM thayethI teja divase tenI ane mAyaza karavI joIe. ane raNanI mudata ane pAsa karavAnI rUDhino AdhAra te vidyArthIe amuka vargamAM keTale vakhata TALe che tepara nahi paNa badhA viSayomAM athavA amuka viSamAM keTaluM vadhAre karyo che, tepara rahevo joIe. Aja saMjegAmAM vidyArthInI mAnasika ane naitika cAlacalagata 8 ane kAyama thavI zakAya che. samAja ane sRSTi e vidyArthI jIvananI prayogazALA ane AsapAsanuM vAtAvaraNa banavAM joie. te mATe dararojanA kAryakramamAM, tadana mAnasika zaktinAM bhayanA kAryo sAthe Atma tyAga, samAja sevA, bhakti, prArthanA, ramatagamata, saMgIta, kasarata vagereno samAveza karavo joIe, A sababathI bhaNataranA vALa sivAya tahevAronI lAMbI rajA ke lAMbI mudatanA vekezana paDavA na joIe, * (buddhiprakAza -- 1 ) 0 + hiMdaratAna rIvyu Disembara 1916 parathI.
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ kaeNnpharansa mizana. 129 kaoNnpharansa mizana. 12512-1 eka kI ? zrI sukRta bhaMDAra phaMDa. (tA. 13-3-17 thI tA. 13-4-17, saMvata 1873 nA zamaNa vadi pa thI caitra vada 6) vasula AvyA rU. 14-8-6 gayA mAsa AkharanA bAkI rU. 883-10-0 (1) upadezaka mI vADIlAla sAMkaLacaMda-uttara gujarAd. uparIALI 1, cuMvALaDAMgaravA , bAlasAsaNa rA, sUraja 6, telAvI rA, geraiyA rUA. kula rU. 18-12-0 (2) upadezaka mI. amRtalAla vADIlAla-paMcamahAla-gujarAta godharA 5801, vIrapura 11, vejalapUra 25, luNAvADA 3pA. kula rU. 125-12-6 A ekaMda kula rU. 1138-2-6. noTa-upadezaka mI. puMjAlAla premacaMda dupAlanA zrI saMdha sAthe pAlItANe gayela che, temanA taraphanI ekaMdara rakama rU. 201) nI maLavAnuM jAheramAM AvyuM che, te hakIkata AvatA aMkamAM bahAra pADIzuM, 2 sTenDIMga kamiTInI maLelI mITIMga, sTenDIMga kamiTInI eka mITIMga zrI jaina zvetAMbara konpharansa ophIsamAM tA. 17-1-10 budhavAre rAtre be vAge ( muM. TA ) maLI hatI. te vakhate nIcenA gRhastho hAjara hatA. zeTha kalyANacada zobhAgyacaMda, rA. rA. makanajI juThAbhAI mahetA sa. rA. motIcaMda giradharalAla kApaDIA, rA. rA. mohanalAla dalIcaMda dezAI, zeTha devakaraNabhAI mulajI, zeTha mulacaMda hIra, zeTha maNalAla surajamala, rA. rA. nAnacaMda kasturacaMda modI, ra. rA. sArAbhAi maganabhAi modI, rA. rA. lalubhAI karamacaMda dalAla, zeTha maganalAlajI pujAvata, zeTha NIcaMda suracaMda, zeTha hIrAcaMda vasanajI. pramukhasthAne zeTha kalyANacaMda zobhAgyacaMda barAjyA hatA. zarUAtamAM AgalI mInITa vAMcI maMjura karavAmAM AvI. bAda nIce mujaba kAmakAja thayuM hatuM. 1 thI AgaMjathI mahArAjA bahAdurasIMhajI taraphathI Avela patra vAMcavAmAM Avyo. ane temane javAba lakhavAne DAphaTa taiyAra karyo te mujaba javAba lakhavA nakkI thayuM. 2. zeTha caMdanamalajI nAgarI taraphathI Avela patra vAMcavAmAM Avyo. temanA taraphathI sUcanA AvI te sAthe kamiTInA membare eka mata thaI zakatA nathI. 3. zrI sukRta bhaMDAra phaMDanA sekreTarI tarIke zeTha maNIlAla surajamala tathA rA.rA. sArAbhAI maganabhAi modIne nImavAmAM AvyA. 4. zeTha kalyANacaMda zobhAgyacaMdane madada karavA rDo, nAnacaMda kasturacaMda modIe kAma karavA kabula karyuM, paNa AsisTaMTa sekreTarI tarIke he levA nA pADI. julAI mahInAmAM A vAta pharI kamiTImAM mUkavI. ophisane korasapaeNnDansa De, modIne vaMcAva ane javAba lakhavA DrAphaTa karAvavA,
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ 130 zrI jaina . ke. heralDa, pAlaNapura mukAme kaeNnpharansanuM AvatuM adhivezana bharavA mATe pAlaNapuranA zeTha nagInabhAI lallubhAIne nIcenA gRhasthoe rUbarU maLavuM. (1) zeTha kalyANacaMda zobhAgyacaMda (2) rA. ra. motIcaMda giradharalAla kApaDIA (3) rA. ra. lallubhAI karamacaMda dalAla. jyapura 2. rA. gulAbacaMdajI ThaThThAne patra lakhavo ke temaNe pAlaNapura jaI kaoNnpharansa bharavA tajavIja karavI. muMbaIthI kaI paNa gRhasthanuM kAma paDe te lakhI jaNAvavuM. 6. zeTha kalyANacaMda zobhAgyacaMda, rA. rA. makanajI juThAbhAI mahetA, rA, re. metIcaMda giradharalAla kApaDIA tathA De. nAnacaMda kastucaMda modI e cAra nAmathI beMka oNipha InDiyAmAM bAra mAsanI phIkasa DIpojhITathI rUA. 5000 makavA ane be nAmanI sI thaye paisA maLe tema baMdobasta karo. 11. lekha saMgrahanI 150 buka paDatara kIMmatathI konpharansa taraphathI pustakodvAra khAtethI kharIdIne nivarsITI, lAIbrerI, jaina bhaMDAramAM kI mokalavI. 8. keyala saMdhI lakhavuM ke kaoNnpharansa khAte jhAjhuM phaMDa nathI jethI temanA taraphathI be cAra gRhasthI muMbaImAM TIpa karavA Avaze te TIpa zarU karAvIzuM ane banatI madada karIzuM. . rA. saubhAgyacaMda pI. dezAInI sUcanA mujaba sekreTarIe Abukepa roDamAMthI jAtrA Luone javA sagavaDa thAya te mATe Abu bhAiTreTa sAthe patra vyavahAra karavo. 10. vaNodanA rA. padamazI esa. zAha taraphathI Avela patro raju karavAmAM AvyA, jIvadayA saMbadhInI bAbata jhaverI lAbhAI gulAbacaMdane jaNAvavI ane maMdirahAra mATe tyAMthI be cAra gRha TIpa karavA Ave te TIpa zarU karAvavI ane banatI madada ApavI. ' 3 sukata bhaMDAra phaDa kamiTInI mITIMganuM kAmakAja tA. 11-9 -16 nA sarakyulara mujaba tA. 14-3-17 budhavAre rAtre ko vAge (muM. TA) zrI jena vetAMbara kaeNnpharansa ophIsamAM zrI sukRta bhaMDAra phaMDa kamiTInI mITIMga maLI hatI. te vakhate nIcenA gRhastho hAjara hatA. ' rA. rA. motIcaMda giradharalAla kApaDIA, rA. rA. sArAbhAI maganabhAI modI, zeTha maNalAla surajamala, zeTha maNIlAla mekamacaMda, zeTha bhagavAnajI, hemacaMda zeTha maNIlAla vADIlAla. te vakhate nIce mujaba kAmakAja sarvAnumate thayuM hatuM. 1 kacchI AgevAna gRhasthane tathA gujarAtI AgevAna gRhasthanI eka mITIMga AvatA ravIvAre baporanA 3 vAge bolAvavI. 2 leTIaranI eka mITIMga bIje ravIvAre bolAvavI. 3 nIcenA gRhasthane membara tarIke nImavAmAM AvyA - ra. rA. motIcaMda giradharalAla kApaDIA, zeTha narotamadAsa bhANajI, zeTha karasanadAsa govIMdajI, zeTha lerUbhAI cunIlAla, zeTha prANajIvana haragovIMda, zeTha maNIlAla vADIlAla javerI, zeTha laheracaMda vardhamAna, zeTha puracaMda maMchAcaMda upadezakane varSamAM rajA eka mAsathI vadhAre ApavA bAbata vicAra karatAM ema nirNaya thayo ke eka mAsathI vadhAre rajA hakanI ApavI nahIM. koI upadezakane vadhAre rajAnI khAsa jarUra jaNAya te tenI arajI kamiTI AgaLa raju karI nirNaya karaze.
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zvetAmbara kaoNnpharansa heraeNlDa. Vaina Shvetambara Conference Herald. - - pu. 13. aMka 5. vIrAta ra443. vaizAkha, saM. 1973 me, 1917 * * * * * * + + + + , -1 - A -- AAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAAA nAka - prabhune AhavAna.' sAraMga, A A A prabhu !, mArI vahAre Ave. dukha dUra thayAM mahA-saMkaTa AvyuM karUNAkArI bacAve bacA-A. huM chuM tamArUM nhAnuM bAlakaDuM, - deSa jarI nahi dilamAMhI lA-bhA mati muMjhANuM have zaraNa rahyuM tuja, baLelA dilane vadhu ne tapAve-A. te kakaLate tuja pAse AvuM, rAkhI mAre tArI upara dAve-A.. aneka saMkaTamAM lAja mArI rAkhI, have lAja jAze tama, je nA bacAve-Ave. dhabI dhabI kAMThe AvyuM, tamathI prabhu he! | DubADe kAM kADhavAne dhAve prabhu ! dhA-A0 dAsa tamAre sadA, nAmI zISa caraNe, ' dIna vinaMti kare A hAre AveAve. 7 akabara 1809 gurUvAra + ahIM koIne prazna thaze ke AtmAmAM sadA vizvAsa nAMkhanAra, ane jIva pitAnI zaktithI ziva thaI zake che e jaina IzvaranI sahAya AvA dIna bhAvathI mAgavAnuM niye na icache paNa jIvana vyavahAramAM evI asaMkhya kSaNe Ave che ke je vakhate muMjhAtA hadayane izvara sahAya mAgavI paDe che. aneka jaina kavioe tema karyuM che. 1 belAvavuM.
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ sil pynt 47. st. 386. Historical Authorities as to Jagatseth's House. ( Continued from page p. 110 of the last year. ) (8) Stewart's History of Bengal. "The Nawab was, however, so much alarmed that the day after he moved his camp several miles distant and desired Ranjit Roy, the agent of the Seats, who attended him on his expedition, to write to Colonel Clive that he was writing to enter into a negotiation, in consequence of this communication, several messages were brought and carried by Omi Chand and Ranjit Roy; and on the 9th of February a treaty was concluded." P. 320. "On the 11th, the Nawab removed a few miles further off, and sent Khellaats or dresses of honor to the Admiral and Colonel Clive and through his agents Ome Chand and Ranjeet Roy, proposed an alliance, offensive and defensive against all enemies. This proposal was acceded without hesitation, and the treaty was ratified and sent back the same day." Ibid. "This circumstance was taken hold of by the partisans of the English, and the other enemies of the Nawab to work up his fears, and to prevent him from doing that which was obviously his own interest, for, at this time, Mir Jaffer Khan, Roy Durlah the Diwan, the Seats, and Gheseety Bogum wera all so disgusted with Suraj-ud-Dowala's conduct that they were anxious for an opportunity of deposing him." P. "The person first employed in this negotiation was named Yakub Latteef Khan, an officer who commanded 2000 horse in the service of Suraj-ud-Dowalah, but who received a monthly allowance from the Seat, to defend them against any act of oppression even from the Nawab. This overture seems to have been made merely to sound the disposition of the English, but it was scon followed by a specific proposal from Mir Jaffer Khan. It stated, that being in daily fear of his life he was, from self defence, compelled to take measures for deposing the Nawab; that he was well supported by the
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ Historical Authorities as to Jagatseth's House. 133 Dewan Roy Durlab, Gheseety Begum, the Soats and many principal officers of the army : and have no doubt of success if the English would join him; and that for sach assistance, he would recompense them in the most amplo manner, and grant them every privilege, with regard to trade, that they might desire." P. 323. APPENDIX, 1 Scott. History of the Deccan. Bengal. "The Nawab displeased his officers and they, with Jagatseth being in fear of their lives, resolved in order to save themselves to effect his destruction Vol. VI. P. 366. '" With this view (i, e. that of deposing Suraj-ud-dowlah with the aid of the English) Jagatseth employed Ameenchand (the same as Omi Chand, Oma Chand or Amee Chand) a principal merchant of Calcutta, Doorlub Ram, some other person, and Jaffir Khan, Ameer Beg, who had some connection with the English to whom he had been of service when their factory was taken. These persons represented the outrageous conduct of the Nawab to their principals, and the general desire of the province for his removal. They even produced a written request to the English that they would march for this purpose, and by a little trouble deliver a world from tyranny and oppression for which they should receive three crores of Rupees, and other favors. The particulars of the Nawab's cruelties to Gooseity Begum and others were also displayed, and the paper was attested under the seals of these persons who suffered injuries." Ibid. "On his way, he ( Meer Cossim ) put to death the two Bankers, Jagat seth and Raja Suroop Chand. " P. 427. Proceedings of the Council at Calcitta under date 10th March, 1960. << Received letter from the Chief and Council at Dacca, under date the 5th instant, requesting at immediate supply?
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ All content 47. . 3163. VVV of money, or to permit them to take up money from Jagat Seth's house otherwise the Company's investmert will be at & stand, their treasury being reduced so low that they have not sufficient for the monthly expenses." Long's Selections from the unpublished Records of Government, Vol. I. P. 437, No. 847. Jagat Seth's treatment. Proceedings April 14' 66. "Letter from Lord Clive, General Carnac and Mr. Sykes ats dated the 6th instant read acquainting us that the two Seths, sons of those who were cut off by Cassim Ally Khan, and fell sacrifice to their attachment to the English Company, have laid before them a claim amounting to between 50 or 60 lakhs of Rupees, 30 lakhs of which having beep lent to the Jemindar, they do not think the Government answerable for, but that their claim of 21 lakhs which were lent to the Nawab Meer Jaffir for the support of his and the English army they are of opinion is just and reasonable; however, as it would be inconsistent with equity now that the revenues of the country are appropriated to the Company to propose that the Nawab should pay the whole ; they had thought proper to agree, provided we have no objection, that the said sum shall be discharged by the Company and by the Nawab in equal payments within the space of 10 years." Introduction page 41 (XLI). " The sons ( Khoshal Chand and Awa! Chand ) tried to rally in business, but we find the British government borro. wing 5 lakhs of Rupees from them in 1764." In 1768, the Court of Directors remarked " that family, (Seth family ) who have suffered so much in our cause, are particularly entitled to our protection." - (Page 37 XXXVII). " In 1748 there were Armenian ships, and the Government threatened in consequence of a quarrel to preyent their passing
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ Historical Authorities as to Jagatseth's House. 185 the fort, the English had seized two Armenian ships in the Persian Gulf; the Armenians appealed to the Nawab who stopped the English trade in consequence, and wotee them a menacing letter charging them with piracy. The English required them to sign a document to the Nawab that they were satisfied; they of course refused on which they were threatened with expulsion from Calcutta in two months, it ended in the English having to pay through the Seths to the Nawab Rs. 1,200,000. The fact was, the Armenian ships were taken by king's ships, over which the president had no control, though he had to pay for damages." 4. Sir W. Hunter's Statistical account of Bengal Vol. IX. "A Khilut was never sent to the Nazim of Bengal, without a similar favor being also conferred on Jagat Seth." P. P. 254-5. It also deserves to the mentioned, in illustration of this point, that it is firmly believed to this day by the natives of Bengal that the Seths advanced large sums of money to the English priorto battle the of Flassey; and that the Rupees of the Hindu Banker equally with the sword of the English Co. lonel contributed to the overthrow of the Mohomedan power in Bengal. P. 250. "f In 1749, when the Nawab blockaded the factory of Kashimbazar, to enforce satisfaction for wrongs suffered by the Armenian merchants, the English only got off by paying through the Sethes Rs. 1,200000 to the Nawab." Ibid. 'On the 23rd November, the Council, who were still at Fulta instructed Major Kilpatrick to write again to Jagat Seth to let him know that their dependence lies upon him and upon him alone, for the they had, of resettling in an amicable manner P. P. 25-9-60. dr "In the following year (1766) the Seths laid a claim be. fore the English for between 50 and 60 lakhs of Rupees, of
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ 136 zrI jaina ve. kA. heralDa, which the sum of 21 lakhs had been advanced to Meer Jaffir for the support of his own and the English army. For this latter sum Lord Clive accepted the liability, and suggested that it should be repaid in equal moieties by the company and the Nawab. In the same year it is incidentally recerded that the Council had been under the necessity of applying to the Seths for a loan of 11 lakhs of Rupees." P. 263. "It is said that he refused an annual stipend of three lakhs of Rupees which was offered to him by Lord Clive, and that his own expenses were at the rate of one lakh per month. Ibid. "He (Khoshal Chand) adoped his nephew Hurruck Chand upon whom the title Jagat Seth was conferred by the English without any reference to Delhi. P. 264. "3 N. B. Sir W. Hunter makes mention of the Jain temples in the Hill of Parasnath Consecrated by the Jagut Seths and still maintained by the family.
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ 137 zrImAna mAnatuMgAcArya. - zrImAna mAnatuMgAcArca. [ eka upayogI patra vaDodarA, zrImAna dhruva AhAzaya, tA. 28-1-17. ApanA bane patro maLyAM. harSa ane kumArapALa viSe Ape je aitihAsika sAdhana mAMgyAM temAM, prathamanAne mATe te bahuja alpa sAmagrI prApta thAya che. bIjAnA viSayamAM yatheSTa pramANe maLI Avaze. hane mAnatuMgAcArye pratibodha karyo, e ullekha phakta prabhAvaka caritramAM ja daSTi. gocara thAya che. mArA vAMcanamAM, anyatra koI ThekANe e hakIkta AvI nathI. harSanuM nAma paNa bIje kyAM jovAmAM AvyuM nathI. jeno tene, kumArapALanI mAphaka paramahaMta gaNe che e vicAre hajI sudhI bahAra AvyA nathI. te mAnatuMgAcArya kayAre thayA eja hajI pUrNa anizcita che. prabhAvaka caritrakAra temane harSanA samayamAM jaNAve che; prabaMdhacintAmaNi ane bhaktAmarastotranI TIkAomAM, bhejanA samakAlIna lakhelA che. jyAre, munisuMdarasUrinI gurnAvalI tathA anya bIjI paDhAvalIomAM bhagavAna mahAvIranI 8 mI sadI pUrvArdhamAM temanuM astitva lakhuM . muniratnasUrie pitAnA amacI tramAM temane zAtavAhananA sevya gaNAvyA che. A te ekalA tAbara pakSanuM kathana che. digaMbare temane digaMbarAcArya tarIke mAne che ane vRttAnta paNa jajUdA ja Ape che. - zvetAMbara saMpradAyanA sAhityano hoTo bhAga agyAramA saikA pachI bane che. tethI pahelAnA je che te Agama ane 5-10 bIjA graMthe ja che. temAM aitihAsika ullekho bahuja DA-- nahi jevAja che. mandira ane pratimAonI prazastio paNa, hajI sudhI te samayanI upalabdha thaI nathI. AvI dazAmAM, prAcIna vyaktio saMbaMdhe nirNaya yA anumAna karavAmAM heTI kaThinatA paDe e svAbhAvika ja che. - mAnatuMgAcAryane sattA-samaya, upara jaNAvyA pramANe bhinna bhinna upalabdha thAya che. temAM sAdhakabAdhaka pramANane vicAra karIe te prabhAvaka caritramAM Apelo samaya kAMIka satya jaNAya che. temanA saMbaMdhamAM lakhavAmAM AvelA judA judA vRttAntomAMthI eka vAta sarvamAM vyApakarUpe jaNAI Ave che ane te bANabhaTTanI samakAlInatA che. prabhAvaka caritramAM, baMdhaciMtAmaNimAM ane bhaktAmara vyAkhyAmAM-traNemAM bANabhaTTane ullekha te karele cheja. ethI teo bANabhaTTanI vidhamAnatAmAM te vidyamAna hatA ja. bhojaprabaMdha vigeremAM bANane bhejanI samAna paMDita gaNavelo che e te vikRtaja che. bhejanA prabadhe jUnA vizeSa vaMcAtA tethI temAM bANanI prasiddhi paNa tenI sAtheja thatI rahI, prabaMdhaciMtAmaNikAre ane bhakatAmara vyAkhyAkAre eja prabaMdhAnusAra, mAnatuMgAcArya (ke jeo bANanI sAthenA vidvAna hatA ) ne paNa bhejakAlIna gaNAvyA hoya tema lAge che. gurnAvalI ane amacaritranA lekhakone, bhejano samaya arvAcIna jaNAyo haze ane mAnatuMgAcAryanuM atitva, gurU paraMparAthI tethI vadhAre prAcIna jaNAyo haze ethI temaNe harSa karatA paNa temane pahelA mukyA lAge che. kAraNa ke harSanI mAhitI te temane maLe ja kyAMthI?
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ 138 zrI jaina . ka. heoNlDa. gurnAvalI ane paTTAvaliomAMnI hakIkatamAMthI eka vAta tAravI kADhI zakAya che. e grathomAM, mAnatuMgAcAryanA gurU mAnadevasUri gaNAvyA che. paTTAvaliomAM temaja mAnadeva nAmanA AcAryo paNa eka karatAM vadhu gaNAvyA che. AmAMnA eka mAnadeva suprasiddha haribhadrasUrinA mitra jaNAvyA che. eka nAmanA aneka AcAryo thaI gaelA hovAthI, eka bIjAnI ziSya paraMparA saMbadhe gheTALe thayo heya-ane te te svAbhAvika che ane mAnatuMgarinA gura mAnadevanA badale bIjA mAnadevane haribhadranA mitra lakhI dIdhA hoya e paNa bahu saMbhavita che. ane jo tema hoya te, haribhadranA mitra teja mAnatuMganA gurU ema dhArIne kAMIka vicAra karavAmAM Ave te, prabhAvaka caritranA samaya sAthe, Ama bIjI rIte paNa mAnatuMgAcAryanuM baMdha besatuM thaI jAya che. vicAra zreNi vigeremAM ApelA purAtana gAthAo anusAra haribhadrasuri, vikrama saMvata 18bhAM svargastha thayA. eTale mA saikAnI zarUAtamAM mAnadevanA ziSya mAnatuMga thayA gaNI zakAya. A camaya harSa ane bANanI lagabhaga AvI jAya che. guvaivalImAM, temane mahAvIra pachI 8 mAM saikAmAM jaNAvIne paNa bApunA samakAlInA jaNAvyA che ja. eTale mULa te badhe kAyama rahe che. zAkhAone uMcInIcI karavAmAM maheTI mahenata ke sthAnabhraSTa jevuM thatuM nathI. have rahI vAta thaIne pratibodha ryAnI. tenA mATe to prabhAvaka caritra sivAya anya kaI AdhAra nathI. eTaluM te kharuM che ke uktacaritrakAre keTalIka vAte vicArapUrvaka lakhelI che. jo ke kalpita bhAga paNa kAMI alpa nathI paraMtu tenA mATe te upAlaMbhane pAtra paNa nathI. ApaNe te, ApaNane ATaluM paNa te puruM pADe che tenA mATe upakAra ja mAnavAne che. kadAca, tenA samayamAM AvA bIjA prAcIna prabadhe vidyamAna hoya ane temAM, mAnatuMgAcAryuM hazene bodha karyA ane harSe temanuM mana santuSTa karyAne-ke, je prAcIna AyarAjAone eka prakAre rAjyadharma ke svabhAva hata-ullekha hoya ke jethI prabhAcaMdra paNa pitAnA graMthamAM te rUpe utArI lIdhuM hoya te nA nahIM. udAharaNa tarIke bappabhadine laIe. prabhAvaka caritramAM bappabhaTTa ane vAkSatirAjanA viSayamAM je ullekha che tene haju sudhI bIjA koI lekhathI Teko maLatA nathI. paraMtu pATaNanA bhAMDAgAramAM, eka prAcIna prAkRta prabaMdha tADapatra upara maLI Avyo che ke jemAM badhI hakIkata prabhAvaka caritra pramANe ja ghaNe aMze ApavAmAM AvI che. Ama, mAnatuMgAcAryanA saMbaMdhamAM paNa heya te niSedha nahiM. te paNa, harSanA saMbaMdhamAM, jeTaluM sAhitya bahAra AvyuM che tenAthI, te jaina thayuM hoya ema te mAnI zakAya nahi. harSanAM racelA stotre ke je Ape petAnA patramAM jaNAvyA che te mahe joyA nathI. kumArapALanA viSayamAM, harSa jevI dazA nathI. tenA mATe pramANe puSkaLa vidyamAna che. jene tene paramahaMta, tenI vidyamAnatAmAMja, tenI samakSaja, kahetA hatA. e mATe aneka pramANe che. khuda tenA gurU zrI hemacaMdra tene aneka jagee paramahaMta lakhyo che. to pachI bIjAo lakhe temAM vizeSatA zI? ApanI icchA spaSTa jANavA chuM ke kevA pramANe ane kevA ullekha hoya te te paramahaMta mAnI zakAya.
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ taMtrInI seMdha. 129 ApanI niSpakSabuddhi koine paNa balAtkAra anya dhamAM kahevAnI nathI e huM jANuM chuM. temaja mahAre paNa jaNAvavuM joIe ke huM etihAsika bAbatamAM dhArmika meha rAkhavo te anucitaja nahi paraMtu durAgraha ane satyavidhAtaka tarIke lekhuM chuM. A lAMbA patrathI have Apane vizeSa kaMTALe nahi ApatAM Aje viramuM chuM. kumArapALanA viSayamAM A pano patra AvethI vizeSa lakhIza. Apana-muni jinavijaya. taMgInI beMdha. ApaNI keTalIka saMsthAo, (1) jana sAhitya pariSaduM-jodhapuramAM je jaina sAhitya pariSa6 zrImAna zrI vijaya dharmasUrinA prayAsathI bharavAmAM AvI hatI, temAM je TharAvo thayA hatA te kAgaLaparaja rahyA lAge che. te pariSadamAM AvelA lekho prasiddha karAvavAnuM je vacana tenA saMcAlaka ApI cUkyA hatA te vacana paNa ghaNAM varSo thayAM pALyA vagaranuM rahyuM che. jenA hAthe thatAM kAmonI dazA thI thAya che enuM A zuM daSTAMta che ? TharAvo ane teno amala ke thayo che te saMbaMdhamAM ame kaMI paNa lakhIe tenA karatAM hAla ame eja Iracha vAnuM vadhAre pasaMda karIe chIe ke A pariSadUne riporTa temAM AvelA lekho sahita pragaTa karavAmAM tenA saMcAlako bIlakula vAra nahi lagADe. (2) dAmI jaina konpharansa-1816nA eprila mAsamAM muMbaImAM bharAyelI ApaNI mahA konpharansano riporTa chapAya che-te thoDA divasamAM bahAra paDaze. eka varSa sudhI lAMbo vakhata riporTa taiyAra karavAmAM jAya e tAjubInI vAta che. atyAra sudhImAM kaeNnkaranse karelA TharAva saMbaMdhI kephiransa oNphIse amala karavA pagalAM bharavA mATe utsukaja rahevuM joIe che eTaluM ja nahi paraMtu te kaoNnpharansane eka defunct saMsthA jevI najare joIe te karatAM tene kAma karatI, jAgrata ane paLe paLe kAryo hAtha dharI ukelatI jovAmAM loke AnaMda mAnaze. (3) jaina prAcIna vastuonuM pradarzana-AvuM pradarzana rAkhavAnuM mohanalAlajI jaina seMTrala lAyabrerInA TrasTaDIDamAM khAsa jaNAvavAmAM AvyuM che chatAM te pratye eka nAne--- cho paNa prayatna karavAmAM Avyo nathI e ghaNI dilagIrI bharelI vAta che. A bAbata para ame vAraMvAra lakSa kheMcela che ane te saMbaMdhI zuM zuM thaI zake tema che te mATe sUcanA paNa karela che, paNa te para tadana durlakSya ane bedarakArI tenA saMcAlako taraphathI apAya e joI amane kheda utpanna thAya che. khina hadayathI ugAro nIkaLe ethI je caLavaLATa lAgatA vaLagatAmAM jAge te ame hAla jagADavA icchatA nathI. (4) jaina keLavaNI phaDane madada-jaina ejyukezana baeNDa cAhe te ghaNuM uttama kArya karI zake tema che. tenAmAM kArya karavAne jIva-AtmA che, paNa dhanarUpI lohI nathI. A
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ 140. zrI jana . ke. ha29. lehI Ameja karavAmAM Ave te zarIranI kamendriya saceta thai jJAneMdriyathI AtmA vi kAsa karI zake tema che. amane jANI AnaMda thAya che ke je jaina ejyukezana (keLavaNI) phaMDanI yojanA gaI kaeNpharansamAM karavAmAM AvI hatI temAM je jaina dara varSe pAMca rUpIA Ape temane sahAyaka gaNavA rUpe hatI. AthI te baeNDanA sekreTarIo ra. mo. gi, kApaDiyA tathA re. . . dezAIe sahAyaka mATenA kaeNrma kADhI te bharI moklavA mATe nIce pramANene vinati patra kADhayo che ke je pramANe amArA vAcake dara varSe pAMca rUpIA mokalAvI sahAyaka tarIkenuM yA eka sAmaTA rU. 100 so ApI lAIpha meMbara tarIke pitAnuM mubAraka nAma noMdhAvaze ane bIjA mitrone prerI temanAM nAmo paNa mokalAvI Apazo. pharma jena ejyukezana borDanA sekreTarIne ( pAyadhunI, muMbaI ) lakhavAthI maLI zakaze. "jayajidra sahita vinaMti ke-Apane mAlUma che ke uparanuM barDa jaina samAjamAM keLavaNInA prasAra arthe jena vetAmbara rkonpharansa nIce sthapAyeluM che. teno uddeza sAtamI jena vetAmbara konpharansanA TharAva pramANe keLavaNI saMbaMdhI janAe tathA tamAma prakAranAM kAryo karavAM e che ane gata muMbainI dazamI kaoNnpharansanI beThakamAM te mATe nIce pramANe TharAva karavAmAM Avyo che - Ine A TharAvamAM jaNAvela kAryo karavA A kaeNnpharansa sattA Ape che. - kAryo(1) jainamAM hastI dharAvatI dhArmika temaja vyAvahArika keLavaNInI saMsthAo saMbaMdhe vigatavAra hakIkata meLavavI ane te sArA pAyA para mUkAya tevA prayAso karavA. (2) dareka dhArmika pAThazALAmAM eka ja jAtane abhyAsakrama calAvavAmAM Ave tevI goThavaNa karavI. (3) jena vAMcanamAlA taiyAra karavI. (4) jIvavicAra, navatatva, daMDaka, kSetrasamAsa, saMgrahiNI, karmagraMtha temaja pratikrama sudi pu tako sarala artha sahita hAlanI zikSaNa paddhati para taiyAra karavAM yA karAvAM. (5) upara ja aAvyA pramANe ekaja jAtano abhyAsakrama je je zALAmAM cAle - te tenI vArSika parIkSA ekI vakhate levI. . (6) tevI vArSika parIkSAmAM pAsa thanAra vidyArthIone pramANapatra (saTaphikeTa) inAma vagere ApavAM. (7) garIba tathA sAmAnya sthitinA vidyArthIone vyAvahArika zikSaNa levA mATe zkelarazIpa tathA pustako phI vagerenI madada ApavI. (8) AvA vidhAthIone je je sthaLe jaina borDiga hoya temAM dAkhala karAvavA prayatna kare. (9) jaina tIrtha sthaLo vigere mAMthI jene ApavAnI pahoMcanI bukamAM jaina keLavaNI mATenuM eka jUdu kolama rAkhavA mATe prayatya kare temaja bIjI aneka rIte keLavaNInuM phaMDa ekaThuM karavA prayAsa karavA.
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ taMtrInI noMdha. 141 A sarvane pahoMcI vaLavAne mATe eka yojanA teja kaoNnpharasanI beThakamAM evI rIte karavAmAM AvI che ke dara varSe pAMca rUpIA ApanArane "sahAyaka tarIke levA. tevA sahAyake dareka zaheramAMthI ane gAmamAMthI asaMkhya maLI zake tema che kAraNa ke dara varSe keLavaNI jevA uttama kAryamAM pAMca rUpIA jevaDI juja rakama ApavAmAM bhAgyeja koI AnAkAnI kare. AvI sarala janAthI seMkaDe nahi eke hajAro sajajanonI saMkhyA maLI Avaze evI amArI khAtrI che, ane tethI Apane tevA eka sahAyaka thavAnI A vinaMtirUpe Agraha karIe chIe te A sAthenuM phorma bharI mekalAvI jaina samAjamAM keLavaNInA pracAra jevA uttama kAryamAM nimittabhUta thaze ke jethI aneka jaina vidyArthIonI zubha AzISa meLavI zakaze. De pitAnA kAmakAjanA riporTo chapAvelA che ane vizeSamAM te saMbaMdhInI hakIkta jena konpharansa heraThamAM temaja anya jaina ane jainetara jAhera patromAM bahAra paDe che tethI Apane te saMbaMdhI mAhitI hazeja, chatAM TuMkamAM atre jaNAvIe chIe ke - (1) dara varSe purUSa ane strI dhArmika harIphAI ane inAmI parIkSAo levAya che. (2) kuMDa tarapha najara rAkhI jaina vidyArthIone mAsika skolarazipa ApavAmAM Ave che. (3) jaina pAThazALAone mAsika madada ApavAmAM Ave che. ATaluM karavAmAM Ave che te pUratuM nathI eTalu ja nahi paNa ghaNuja ochuM che. ane gata kenpharansamAM A borDa je karavuM joIe te saMbaMdhI upara jaNAvele je TharAva karyo che te pramANe dareka kArya karavA mATe baeNnI umedabharI dhAraNA che ane teTalA ja mATe Apane A vinaMti karavAmAM AvI che. Apa sahAyaka tarIke ApanuM mubAraka nAma sAthenA zarma ke jenI pAchaLa jaina ejyukezana phaMDanI yojanA mUkelI che te bharI neMdhAvaze evI AzAbharI khAtrI rAkhI patranA uttaranI rAha joI ATalethI aTakIe chIe." dareka sahAya ApanArane tenI sekreTarInI sahIvALI pahoMca ApavAmAM Avaze. bIjI saMsthAo saMbaMdhI have pachI lakhavAnI taka laIzuM. jatione ItihAsa-hAlanA joIe chIe te jationI utpatti ApaNAmAM paMdaramAM salamA saikAmAM thaI tathA gorajIo sUri hoI zake ja nahi e amArUM vyaktavya je ekanA kahevA pramANe aDaga hoya te amAre e savAlo pUchavAnA che ke hAlanA jatione ane mULa caityavAsI sAdhuone kAryo kAraNane saMbaMdha che ke nahi ? hoya to kaI rIte ? ane tene mULathI te atyAra sudhI koI itihAsa ApI zakaze ke? -jatioe jaina sAhityanI ja nahi paraMtu jenonI ane jaina dharmanI aneka prakAre, sevAo bajAvI che. teomAM vaidaka, jatiSa, maMtrazAstra, taMtra, AdinuM jJAna eTaluM badhuM prabaLa hatuM ke tethI jenetara prA ane rAjAomAM temaNe aneka camatkAra karI batAvyA che ane prabhAva dekhAyo che chatAM A sarvane ItihAsa na hovAthI temanI upakAraka sevA jaina samA
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ 142 zrI jaina che. ke, hereMDa. jathI bhUlAI gaI che, ane jainetara samAja te teonI pratye eTalI badhI ghaNA batAve che ke jati ke gorajI temane mana apriya-akArA thaI paDyA che. jatinA mathALA nIce veTasana sAhebe kAThiyAvADa gejheTIyara aMgrejImAM lakhI bahAra pADyuM che tenuM bhASAMtara kavi narmadAzaMkara lAlazaMkare karyuM che temAM pR. 108 jaNAvyuM che ke jatI te jaina sAdhu. teo kAMI mAlamatA rAkhatA nathI. bhikSA levAne jatA hoya tyAre ja mAtra gharamAMthI bahAra nikaLe che. teo koI jIvajaMtu momAM pezI mare nahi eTalA mATe maheDe kapaDuM bAMdhe che ke jyAM bese tyAM sApha karavAne bakarAnA vALane o rAkhe che. emanAM aMga ne kapaDAM baMne bahu melAM ne kIDAthI bharapUra hoya che. comAsAmAM kaI kaI jatI saMthArU (apavAsa karIne maravAnuM) vrata le che. koIe e vrata lIdhAnI khabara paDatAM ja vrata lenAranA darzana karavAne gAma gAmanA zrAvake Ave che. paMdara dahADA lagI te tenAmAM besavAnI zakti rahe che, pachI sUine rahe che. sevake tene anna vagerene koI AdhAra ApatA nathI paNa tenA tAvavALA zarIrane bhInAM kapaDAM lagADayAM kare che. zrata lIdhAnA divasathI ja tene Akhara maMjala pahoMcADavAnI saghaLI taiyArI thavA mAMDe che. bharatI veLA vrata lenArane DoLImAM besADe che ne muvA pachI tene vAjiMtra sAthe lai jAya che. bairAM pitAnI icchA pUrI pADavAne zabanA vAhana taLe page paDe che. tenAM paherelAM kapaDAMnA kakaDA mATe tenA sevake ghaNA Atura rahe che." - A kevuM ane tenuM citra che? muhapati bAMdhanAra sthAnakavAsI sAdhunuM citra sAmAnya rIte heya ema jaNAya che. game tema hoya paNa jaina sAdhunA eka citra tarIke kevuM nirasa, hetu samajyA vagaranuM ane beDeLa citra che te sahelathI samajI zakAya che. hamaNAM jaina sAdhuo ane jena jatio e be nekhA ne khA varga che. sAdhuo kaMcana kAminInA tyAgI che-temane mATe paMca mahAvrata che ane tethI mAtra dehanA piSaNa arthe dehasahita je saMyamAdi kriyA thaI zake che te karavA potAnuM jIvana gALavuM joIe e Azaya lakSamAM rAkhI teo pitAnuM vartana yathAzakti ane yathAmati rAkhe che ane temanI bhAvanA udAra ane zukrAcAravALI che. pUrve zithilAcAra bahu ja pravaryo hate. jude jude vakhate pravaryo hato ema itihAsa jaNAve che ke te te vakhate zithilAcAra dUra karavA arthe mahAtmAo utpanna thayA hatA. jagacaMdra sUri, AnaMdavimala sUri, satya vijaya paMnyAsa, yazovijaya upAdhyAya vagere tenAM dRSTAMta che, ane temAMthI chevaTe "saMgI" evuM sAdhunuM viziSTa nAma dhAraNa karAyuM che. pILAM kapaDAMne Adara paNa mULa zithilAcArI sapheda kapaDAmAMthI jUdA oLakhAvavA mATe karavAmAM Avyo hato. hAla je jatione bIjo varga che temAMnA keTalAka paisA rAkhe che relve vihAra kare che. zrAvakane tyAM jaI jamI Ave che-jotiSa vaidakAdi kare che. mAravADamAM jationI sAthe jataNIonI saMsthA paNa jovAmAM Ave che. koi sthaLe durAcAra paNa dekhAya che. Ama aneka hakIkatamAM mULa utpatti kayAre thai, dhIme dhIme zithilAcAra kema ane kayAre pasate gayo, vagere saMbaMdhI khAsa itihAsanI jarUra che. hAla jatio ke je zabdanuM mULa tio che ane jenA dazavidha dharma zAstramAM kahyA che temane varga je sudhAravAmAM Ave te samAjane aneka lAbha thaI zake tema che.
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ tarInI dha. 143 yatinI konpharansa thoDAka varSo pahelAM thaI hatI. tene mATe pAThazALA nIkaLI hatI. hamaNuM te viSe nahi kahetAM eTaluM te jaNAvavuM chevaTamAM upasaMhAra karatAM Avazyaka che ke zrImAna mANekacaMdajI yati (idoravAlA), bAlacaMdrajI, nAnacaMdajI vagere prasiddha yativaryo je yatine itihAsa sAMgopAMga pramANa sahita lakhI lakhAvI prakaTa karaze to addabhUta prakAza paDaze e niHsaMdeha che. 3, jaina pratimA lekha saMgraha-amone jaNAvatA AnaMda thAya che ke zrImAna buddhisAgara sUrijIe dhAtuonI pratimA paranA lekhe eka saMgraha karI adhyAtma jJAnaprasAraka maMDaLadvArA prakaTa karavA Apyo che. temAM Dabhoi, gAMbhu, cavelI, vaDAvatI, cANasamA, amadAvAda, uMjhA, pATaNa, mANasA, vijApura, lADola, bAmaNavADA, saMDesara, karabaTIyA, vAlamatIrtha, visanagara, vaDanagara, ahamadanagara, surata, sAdarA, orANa, chArA, aluvA, vAsaNa, ghaDakaNa, rAyapara, sANaMda, pAmola, gavADA, kelavaDA, gerItA, prAMtIja, erANu, pethApura, rAMdhejA, kalola, kaDI, bhoyaNI, adaroDA, kherALu, valAda, kubA (kebA), pira, uvArasada, aDAlaja, jhuMDALa, amadAvAdanA anukrame prasiddha thaI gayA che. haju bIjA prasiddha thavAnA che. A parathI bedhi e laI zakAya tema che ke dareka sAdhu munirAja AvI rIte prAmAnugrAme vihAra karI zodhakhoLa karI keTaluM badhuM meLavI jainadharma ane tenA anuyAyIonI pUrva mahattA bahAra pADI zake tema che. vihAra te saphaLa tyAre ja thAya che. eka bAju sAkSarathI jinavijayajI muni mahArAja deherAo ane judAM judAM tIrthopara AvelA zilAlekho bahAra pADe che, tyAre bIjI bAju gujarAtanAM gAma ane zaheromAM vihAra karI meLavelA dhAtukatibhAparanA lekho zrIbuddhisAgara bahAra pADe che. A AnaMdadAyaka bane che. zrAvake suptAvasthAmAM che, jyAre sAdhuo. jAgrata rahI zrAvakane jagADe tema che chatAM sAthe jaNavavuM paDaze ke sAdhuone A saMgraha karavAmAM ane prakaTa karAvavAmAM jeTalI anukUlatA che teTalI sAvakone nathI. have A saMgraha pUro bahAra paDe te pahelAM amo namra sUcanAo karIe chIe te prakAzaka ne saMgrAhakazrI dhyAnamAM leze. AmAM judI judI jAtanI pratiSThA karAvanAra sAdhanA gacchanA nAmavAra, zrAvakanI jJAtivAra, saMvatavAra anukramaNikA hovAnI jarUra che. temAM lekhane aMka mUkavAthI kArya saraze. bIjuM samagra para AMcanA karavAnI paNa AvazyakatA che. viSayamAM amArA sAMbhaLavA pramANe zrImAna vijayadharmasUrie mAravADa mevADa ke jyAM daherAo ane pratimAo besumAra che tyAM vihAra karI aneka lebane saMgraha karyo che, e vAta satya hoya to te tvarita prakaTa karavA amo temane vinavIzuM. munimahArAjazrI jinavijayajInI pAse paNa pAMcaso uparAMta dhAtunI pratimA paranA lekho svasaMgrAhita che paNa te dravyaphaDanA abhAve aprakaTa rahela che. A jANuM amane kheda thAya che. amo zrImaMta zrAvakone bhalAmaNa karIzuM ke dravyanI sahAya ApI A ati upayogI ane prakAza pheMkanArUM kArya satvara prakAzamAM lAvavAmAM nimittabhUta thaze. etihAsika thaze ane sAdhane prasiddha karavAnI jarUravRhatuM tIrthakalpa,
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ 144 zrI jana bhave. kA. heralDa, prabaMdhAmRta dIdhikA, caturvizati prabaMdha, dareka gacchanI paTTAvalione saMgraha, bIjA prabaMdhe, aitihAsika kAvyo vagere mUla saMzodhita karI pragaTa karavAnI atyaMta jarUra che. zeTha devacaMda lAlabhAI pustakodvAra phaMDa, yazavijaya graMthamAlA, jainadharma prasAraka sabhA, AtmAnaMda sabhA vagere pustakaprasAraka saMsthAo A kArya upADI nahi le?--temaNe upADI levuM ja joIe. | jaina keLavaNI phaMDana kaeNlama-ApaNAM tIrthomAM je je paheca rAkhavAmAM Ave che temAM A kalama rAkhavAthI tIthe jatA jAtrALuo ghaNA nIkaLaze ke te phaMDamAM ApavA taiyAra raheze ane AthI utpanna thatA phaMDathI keLavaNInAM ghaNAM kAryo thaI zakaze. A mATe jaina ejyukezana aiArDa taraphathI dareka tIrthanA vahIvaTadArone tema karavA vinati karI che. haju te vinati svIkAravAnI maherabAnI karavAnuM eka be tIrthanA menejaroe kabUlyuM che. bIjA taraphathI paNa te pramANe banavAnI khAtrI bharI AzA rAkhI zakAya che. A saMbaMdhI zuM banyuM tenI vigata have pachI ame pUrI pADIzuM. badhAM tIrthomAM Ama thAya ne tethI je phaMDa Ave te jaina ejyukezana borDane mekalAvI ApavAthI temAMthI bADe hasta dharelAM kAmo sahelAIthI pAra paDI zakaze lagnAdi prasaMgoe kelavaNI tathA bIjA khAtane madada- hamaNAM amadAvAdamAM ApaNA prakhyAta zeTha mohanalAla hemacaMde potAnA putra bhoLAbhAInA lagna prasaMge jAta jamaNa vagere karavA uparAMta kelavaNI ane bIjA khAtAne bhUlI na jaI temane jUdI jUdI jAtanI rakama bekalAvI che e mATe temane ane temane suputra rA. cImanalAla tathA maNIlAlane samAje upakAra mAna ghaTe che. je rakama je je khAtAMne mokalAvI tenI TIpa A pramANe che - 2100 amadAvAda vizA osavAla jJAtinA chokarAone keLavaNImAM-bAI jAsuda te zeTha mohanalAla hemacaMdanI mahuMma patnInA nAmathI, 100 mahAvIra jaina vidyAlaya muMbai, 50, jena esesIezAna aura iDiyA-muMbaIne nirAzrita tathA keLavaNuM phaMDamAM, 25 muMbaI mAMgaroLa jena bhAbhAne strI ane kanyA keLavaNuM phaMDamAM, 75 hAlubhAI rAyacaMda jaina borDiga-amadAvAdane, 50 amadAvAda pAMjarApoLa. 15 mahipatarAma rUparAma anAthAzrama, 10 amadAvAda aMdhazALA, 10 naDiyAda anAthAzrama, 5 phatesiMharAva anAthAzrama vaDodarA, 10 amadAvAda zrAvikAzALA, 25 amadAvAda gaMgAbAI jaina zALAnI kanyAne inAma ApavA, 25 jaina konpharansa nibhAva phaMDamAM, A rIte 2480 rUpIAnI rakama kADhI ApavI ne te paramArtha para lakSa rAkhIne te mATe zeTha mohanalAle bIjA zrImatene anukaraNIya daSTAMta pUruM pADayuM che. amArA paragaju ane zrI maMta zeThIAo A pramANe uttama khAtAMone pitAnA utsavanA prasaMgoe saMbhALaze te temanI kIrtimAM vadhAro thavA sAthe janasamAjanI pragati thaze.
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ rasamaya cuMTaNI. - 145 - . A sAthe bIjI neMdha letAM AnaMda thAya che ke raMgunanA DaoNkaTara prANajIvananA putranI lagna rAjakoTa thatAM tyAM temanA taraphathI te prasaMge zeTha revAzaMkara jagajIvana jhaverIe nIcenI sakhAvata jAhera karI hatIH 501 dazA zrImALI vaNika tathA jaina borDigamAM, 251 pAMjarApoLamAM, 151 kAThiyAvADa bAlAzrama, 101 dazA zrImALI muSThi phaMDa (ke jemAMthI phI tathA copaDIo garIba vidyArthIne ApavAmAM Ave che ) 75 sthAnakamAM pa jenazALAmAM kula 1130 teja prasaMge zeTha ratilAla motIcaMda odhavajIe pitAnI putrInA lagna nimitte 25 te borDigamAM ne 25 pAMjarApoLamAM ApyA hatA; mahetA eNDa kaMpanI lIlAMuvALA rA. khImacaMda anopacaMda mahetAe pitAnA lagna prasaMge uparokta borDigamAM 101, pAMjarApoLamAM 51, ane sthAnakamAM 51 ApyA hatA. A rIte jamAne sudharato jAya che ane jamAnAne cogya pagalAM keLavaNInA prasAra arthe khAsa karIne levAze to prajAnI unnati sArI rIte sAdhI zakAze e vAta niHsaMdeha che. bIjAM kharce koIne phajala lAge che ane koIne vyavahAra najare pratiSThA vadhAranAra heI Avazyaka lAge che. te tevAM kharco karavAM ke na karavAM e ai sainI munasaphI para mUkIe chIe, paNa te sAthe keLavaNI khAtAne visAravAM na joIe. keTalAka sudhArake amuka kharco phajula che ema kahI te na kharacatAM paisAne bacAva kare che ane sAthe bIjA upayogI khAtAMne paNa madada ApatA nathI tethI baMne jAtanI bAbatane uDADI de che e te kaI rIte temane zobhAspada nathI-balake sudhAraka nAmane kalaMka ApanAra che. sudhAre, sudhAre karo ema mAtra meTAM lAMbA laca bhASaNo karavAthI ane kaMTha besI jAya eTalA sAdathI pikAravAthI sudhAro thaI zakaze nahi paNa kRtimAM sudhAro mUkavAthI ja sudhArAnI gati vadhArI zakAze. nahito mAtra daMbha, baDAI, bakabakATaja che. bIjuM e ke sakhAvatano mArga kharI dizAmAM vALavAnI jarUra che, ane te have ahIM tahIM samajAvA lAgyuM che e jANI amone AnaMda thAya che. chevaTe ame icchIzuM ke ApaNuM zeThIAo dAna ApavAmAM uparanA gRhasthonuM anukaraNa karaze. rasamaya cuMTaNI gujarAtI ekatA-dhame saMbaMdhI kathana samAlocakanA phebruArI 17 nA aMkamAM rA. rA. raNajItarAma vAvAbhAi mahetAe bahu lAgaNuM ane parizramathI gujarAtanI ektA saMbaMdhI lekha lakhyo che ne atizaya mananIya che temAMthI nIcene dharmo saMbaMdhI ullekha upayogI dhArI atra nivedana karIe chIe. gujarAtamAM jeTalA jUdA dharmo che eTalA koI sthaLe nahIM hoya. dunIAnA sarve moTA dharmo-bAddhadharma sivAya-gujarAtamAM pracalita che. hindu, jaina, pArasI, musalamAna, khristI. Ama dharmanI ekatA nathI. eka kALa evo hato ke dharmanI ekatA hoya to ja
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ 146 zrI jaina . ke. heDa. rASTranuM cetana jaLavAtuM ane poSAtuM. paNa have rASTrabhAvanA piSanArAM bIjAM eTalAM badhAM baLo utpanna thatAM jAya che ke dharmanI bhinnatA aMtarAya rupa nIvaDatI nathI. iMglaMDamAM romana ketholIka ane proTesTa vase che chatAM svadezaparanI prIti baMnenI sarakhI che. baMgALAmAM hindu ane musalamAne che, chatAM banne vacce sAro ekhalAsa che. paNa dharmo parasparanA virodhI hoya tyAre paMcAtI paDe che. ApaNe tyAM che evuM ja. hindu, islAma, khristI dharma parasparanA virodhI ane vighAtaka che. jena ane pArasI dharma hindu jevA ekamArgI che, temanI sAthene IslAma ane khristI dharmane virodha paNa jevo tevo nathI. satyanuM mUla sthAna izvara hovAthI virAdhe zamAvanAra prayatnonI preraNuM paNa tyAMthI Ave che. hindu ane jaina dharmane, hindu ane IslAmane, hindu, islAma ane khristI, hindu, jaina, pArasI, islAma ane khristI dharmone ekarAga ane ekameLa karavA prayatna thayA hatA ane thatA jAya che. akabara ane kabIra, rAmamohanarAya ane kezavacaMdrasena, dayAnaMda sarasvatI, rAjacaMdra, meDama blAvaskI ane misisa besaMTa uddeza sAdhavA karelA prayatna mazahUra che. A uparAMta deza mATeno prema, sarakhI keLavaNI ane temAMthI janmatI sarakhI saMskAritA, ekabhASA ane sAhityano paricaya, ekarAjyavyavasthA, sarakhI Arthika vyavasthA, dharmonA virodha zAMta pamADI de che. A dharmo dhAre te gujarAtanI ekatA emanA virodha chatAM sAdhI zake. dareka dharmanA sevako gujarAtamAM chinnabhinna verAyelA hoya che. dharmane lIdhe emanA meLAvaDA, utsavo, vagere thAya tyAre sthaLe sthaLethI ekatra thaI haribhajana karatI vakhate ame gujarAtIo chIe evI bhAvanA dhAre te keLavI zake. zaMkarajayaMti sthaLe sthaLe ujavAya tyAre mAtra advaitavAdanuM samarthana thAya ke brAhmaNonI ekatA anubhavAya ema nahIM paNa sAthe gujarAtanI ane gujarAtIonI ekatA paNa anubhavAya. AvuM ja vaiSNava ane jene ane AryasamAjanI pariSadanA saMbaMdhamAM banI zake. dharmanAM maMdiro baMdhAya tyAre mAtra dhArmika lAgaNIne AvirbhAva thAya eTaluM ja nahIM paraMtu sAthe gujarAtanuM rASTrIya cetana pragaTa karavuM joIe. sthApatyanI kalA tenI chApathI aMkti hovI joIe. maMdironI kriyAo* ane sadAvrata gujarAtane jemAM Ape, garava vadhAre, sukhI kare, baLa Ape evAM thavAM joIe. kai maMdirathI ke dhArmika kriyAothI gujarAtIone pitAnA athavA paradezamAM zaramAvuM paDe te. gujarAtane lAMchana lAge mATe evI vastuo pheravavI joIe. dharmomAM avAranavAra saMmArjana thatuM rahe-caDelA maLa utArI nAMkhavAmAM Ave ane cetanaprada svacchatA ane kauvata lAvavAmAM Ave te A prajAnuM kalyANa thAya che. asaMmAjita dharmathI mANasanI buddhi ane hRdaya gulAma thaI jAya che. je dezanA mANasonAM buddhi hRdaya gulAma hoya temane utkarSa saMbhava nathI ane temanA dharmane paNuM hAsa thAya che. A saMsAramAMthI mokSa apAve, svarga apAvavuM e dharmane udevA che to A saMsAranAM ja baMdhane vadhAre daDha enAthI na thavAM joIe. buddhi ane hadaya svataMtra rIte vikAsa pAmatAM rahe te dharmane, dezane, rASTrane saune lAbha che. ApaNe tyAM ghaNI ja AchI AchI rIte dhama mAM vaLI gayelAM baMdhano chUTatAM jAya che, jyAre te jaladI chUTaze, lokonAM buddhi ane *DAkoranuM maMdira gujarAtIonI lakSmI ane bhaktinA pramANamAM bhavya nathI. tyAM thatI kriyAomAM saidaya, pratApa, rahasya nathI e gujarAtIone ochuM lajajAspada che?
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ dhArmika zikSaNane kama. 147 hRdaya kharekharI mukti anubhavaze tyAre dharmane kharo udeza siddha thaze. dharmonI vacce rahelI Akasmika bhinnatA dUra thaze ane ekarASTra tarike saMdhamAM harisevA karIzuM. prabhunI sevAmAM bhedabhAva bhUlI jaIzuM, aikyathI maLatA sAmarthyathI sukhI thaIzuM. ApaNuM dezabaMdhuo sAthe cetanamaya samAgamamAM AvavAthI ekabIjAnI zakti khIlaze ane unnata zreya prApta karavA AtmAnI vAMcchanAo pragaTa thaze. vIra, puNyazALI, pratibhAzALI strI purUSa ane parAkrama, bhakti, pratibhA, sevAmAM yazogAna gavAze eTaluM ja nahI paNa emane preraNA karanAra bhAvanAonI pUjA thaze. pariNAme rASTranA samagra jIvanamAM e bhAvanAo otaprota bhaLI jaze. rASTra AtmA khIlaze ane eka jamAnAnI bhAvanA, eka jamAnAnAM svapnAM bIjAM ( jamAnAmAM karyo repe pragaTa thaze. " dhArmika zikSaNane krama, (agAunA eka aMkathI saMpUrNa.) (4)-kelejane samaya, (ummaraH 17-21 varSa.) dharmanI taravaSTie paryeSaNa karavAne A samaya che. (ga)-prIviyasa. 1. dharmasaMgraha1 tathA yogazAstra, 2. zrI yogadASTa svAdhyAya. - (1)-inTaramIDieTa. 1. zrI tattvArthAdhigama sUtra tathA AgamasAra 3 1. dharma saMgrahano viSaya ghaNe bhAge bhegazAstramAM TuMkAmAM AvI jAya che. dharmasaMgrahamAMthI mAtra zrAvakadharmane lagatA vibhAgane atre abhyAsa karavAne che. 2. zrI tatvArthasUtra upara digambara paMDita zrI sadAsukhadAsajInI " artha prakAzikA' nAmanI hindustAnI bhASAmAM lakhelI saraLa TIkA Ave che ke je jijJAsune mATe ati upayogI che. temAM guNasthAnakone krama tathA karmagraMthamAMnI ghaNI upayogI bAbato AvI jAya che. tene trIjo tathA cotho adhyAya gaNitAnuyegane lagate hAI prathama vAMcana vakhate mUkI devAmAM harakata nathI. e pustaka ghaNe bhAge vetAmbara tathA digambara bane saMpradAyone sAmAnya che. kayAMka kaI kaI khAsa digambara siddhAnta Ave che te viSe vidyAthae viveka karavAno che. zarUAtamAM ja kahevuM che ke kolejanA samayamAM zAstrIya maMDana ke khaMDananI daSTie -Critically- dharmano abhyAsa karavAno che. eTale pachI tA mbara, digambara, yA joIe te anya darzanI racita graMtha hoya tenuM avalokana karavAmAM kAMI bAdha nathI. jo koI siddhAnta pitAne anukULa nahi hoya te zAstrIya rIte tenuM khaMDana karavAmAM kAMI harakata nathI. eja daSTie ame juniara bI. e. mAM "jJAnAva mukela che. e graMthanuM apara nAma "gArNava' che; ane tenA nAmAnusAra te kharekhara jJAnana-gano mahAsAgaraja che. cogapradIpa, dhyAnadIpikA, ane marahuma mI. vIracaMda rAdhavajIe je "savIrya dhyAna ' lakhela che tathA mI. lAlane je "zupayoga" lakhela che te vagere e graMthanA aMzamAtra che,
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ 148 . zrI jaina ka. ke. helDa. 3. AgamasAra e zrI tattvArthanA sArarUpa hoI atre pharI mukela che. 2. zrI AnaMda nAnI covIsI. ()-juniara bI. e. 1, jJAnAva. 2, samAdhizataka tathA samatAzataka. (3)-sIniara. syAddavAda maMjarI tathA Atmasiddhi 2. devacaMdrajInI vIsI. ($)-ema, e. - 1. cha karmagraMtha. 2. samayasAra nATaka. jemaNe hAIskUlamAM dharmanuM kAMI paNa zikSaNa lIdhuM na hoya temaNe prIviyasano abhyAsa karatI vakhate gazAstrane badale navatatva, mokSamALA tathA purUSArthasiddhi upAyanuM adhyayana karavuM. A pustaka nAnAM che eTale vidyArthImAM khaMta tathA usAha haze te eka varSamAM te badhAM pUrAM thaI zakaze. yogazAstra viSaya, AgaLa jJAnArNavamAM AvI jaze eTale tene mUkI devAmAM koI harakata nathI. 1. juniara bI. e. mAM sUcavela graMthone badale joIe to upamiti bhavaprapaMca tathA cha karmagraMthanuM adhyayana karavuM, ane ema. e mAM karmacaMne badale sammati takanuM adhyayana karavuM. 1. 2. svAduvAda marInI sAthe sAthe vadarzana samuccayanuM avalokana karavAnI vidyAthIne, khAsa bhalAmaNa che. 3-4-5. ahiMsAnuM rahasya samajavA mATe "purUSArthasiddhi ati upayogI che, "Atmasiddhi punarAvartana rUpe vizeSa vicArArthe atre rAkhela che. dharmanAM uDAM rahasyo navIna zailIe saraLapaNe samajAvavA uparAMta, Adhunika keLavaNI pAmelA vidhAthIone dhamathI cuta thavAnAM je kAraNe che athavA dharmamAM zaMkA pAmavA jevA je viSaya che, jevA ke, sAdhue snAna karavuM nahi, rAtrI bhojana karavuM nahi jinezvaranI bhakti karavI, sAmAyika pratikramaNAdi Avazyako karavAM, vigere-temane "mekSamALA' mAM bahu yuktipuraHsara khulAso karela che. AmAnuM astitva, nityatva, kartava vagerenI siddhi karI nAstikatA tathA jaDavAdane ucchada, koI paNa anya darzanInuM mana na duHkhAya evI mAdhyastha tathA nipekSa zailIthI "AtmasiddhimAM karela che. sArI samaja zaktivALA jijJAsune dharmamAM praveza karAvavA mATe, samakitanA "stharIkaraNa" nAmanA aMgane puSTa karavA mATe tathA kadAgraharahita tattvadaSTi pamADavA mATe zrI mokSamALA tathA Atmasiddhi e advitIya graMtho che ema A lekhakanI mAnyatA che. e bane graMthonA avalokanathI dharmamAM Rational faith bhAvazraddhA utpanna thAya che. kolejamAM critical study karavAno che ema upara kahevAmAM AvyuM che, eTale koIpaNa vicAra yA siddhAMtanI kasoTI karavAmAM vidyArthIne kAMi bAdha nathI. vaLI ApaNA siddhAntonI virUddha keTalIka bAbato sarakArI vAMcanamALAmAM Ave che chatAM ApaNAM
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ dhArmika zikSaNano krama. 149 - A pramANe ame amArI alpamati anusAra dhArmika zikSaNanA krama sUcavela che. atre je pustakonAM nAma ApyAM che te vidyAthInI apekSA che. kSike pote, yogya rIte zikSaNa ApI zake te mATe, tadda uparAMta anya ghaNA graMthe avale kavAnI jarUra che e dekhItuM che. koleja choDyA pachI paNa, post-graduate studi s athavA second interest in life tarIke, dharmano abhyAsa cAlu rAkhavAne hoya che, e prasaMgavazAta - atre jaNAvIe chIe. kolejanA vidyArthIone mATe upara sUcavela abhyAsakrama ApaNI beMDiMgomAM amalamAM mUkavAno che. te mATe pAzcAtya tatvajJAna tathA SaDradarzananA jJAtA evA tattarasika anubhavI purUSanI vAcaka" tarIke yejanA thavI joIe. ApaNuM vetAmbaramAM hAla kriyAjaDatA-ajJAna kriyA bahu vadhI gaI che ane jJAna prAye lupta thaI gayela che. jyAre digambaromAM jeze te ghaNuMkharA bAvako tattvanA sArA jANakAra mAlama paDaze-zrI tattvArthasUtranuM adhyayana te temaNe ghaNe bhAge karyuM ja haze. temanA paMDitenI sAthe ApaNuM ghaNAkharA sAdhuo paNa jJAnamAM tulanA karI zakaze nahi. AvI viSama varatusthiti che, je nirakhI amAruM hRdaya dravya ukaLAvA lAgyuM che ane have ame te karUNAjanaka sthiti vadhuvAra joI zakatA nathI. digabaro mATe jema kriyAuddhAranI AvazyakatA che tema ApaNA mATe jJAna dvAranI atyaMta AvazyakatA che. vivekadIpa hadaye prakaTayA vinA, kumatine tyAga thayA vinA, viratirUpI dUtIne Azraya lIdhA vinA anAdi kALathI rIsAI gayelI samatA suMdarI manAvAnI nathI evA zrImAna AnaMdaghanajInA padono Azaya che. paraMtu e virati te du:khagarbhita ke mohagarbhita nahi paNa jJAnagarbhita hovI joIe ane eTalA mATe ja jJAnoddhAranI ame jarUra kahIe chIe. virati ane kriyA e bane bhinna vastuo che, virati e jJAnanuM samyakajJAnanuM-phaLa che, bALakone ApaNe te zIkhavA daIe chIe. eplADa tathA gokuladAsa tejapALanI hAI skulomAM ApaNuM vidyArthIone hiMdu dharma zIkhavavAmAM Ave che te mATe ApaNe kAMI vAMdho letA nathI, vilsana kolejamAM kizciyana dharma pharajIyAta zIkhavavAmAM Ave che chatAM ApaNe ApaNuM chokarAone tyAM mokalIe chIe. yunivarsiTinA abhyAsakramamAM Rgaveda tarka saMgraha Adi anya darzanIonA graMtho tathA kasTa Adi jaDavAdIonI siddhAntone abhyAsa karAvavAmAM Ave che ane te ApaNuM vidyArthIo kare che temAM ApaNane harakata AvatI thI. Ama chatAM zrImAna rAjacaMdra jevA uttama zrAvaka tathA tatvajJAnInA A dezakALane khAsa anukULa pustako mATe ApaNane vAMdho hoya e amane te eka prakArane mithyA kadAgraha-sAnubaMdha kalezanA mULarUpa abhigraha mithyAvi yA abhiniveza mithyAtva- jaNAya che. eka bALakanI pAsethI paNa hitazikSA grahaNa karavI evo zAstrane Adeza che te jyAMthI satya pAmI zakAya tyAMthI te grahaNa karavAmAM koIne aMtarAya pADe e bhavabhIra jIvane muddala yogya nathI. AzA che ke ApaNI baMdhuo dezadaSTi tacha rAjahaMsanI mAphaka amArA kahevAnuM tAtparya grahaNa karaze.
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ ~ ~~~~ ~~ ~ 150 zrI jaina . ke. heralDa, - jyAre kriyA te jJAnanI dAsI che. purUSa ne patni vacce athavA pANI ne patAsA vacce jevo saMbaMdha che tevo ja jJAna kriyA vacce saMbaMdha che. mATeja zrImadda yazovijayajIe kahyuM che ke- kriyA jJAna dau milata rahetu hai jo jalarasa jalamAMhI." eja mahAnubhAvanA zabdomAM kahIe te "syAdavAda pUrana je jAne, nayagarbhita jasa 'vAcA, guna paryAya dravya je bujha, soI jana he sAcA, kriyA mUDhamati jo ajJAnI, cAlatA cAla apUThI, jaina dazA unemeMhI nAhI, kase so sabahI jUThI. para paranati apanI kara mAne, kiriyA ga ghehele, unake jaina kahe kayuM kahi, so mUrakhameM pahi." " jJAna sakala naya sAdhana sAdha, kriyA jJAnakI dAsI, kriyA karata dharatuM he mamatA, yahi galemeM phAMsI." "tavabuddhi jinakI paranati he, sakala sUtrakI kaMcI, jaga jasavAda vade unahIke, jaina dazA jasa ucI." ApaNA pUrvAcAryoe sAdhuvargane zithilAcArI thai gayelA joI jema kriyAne punaH uddhAra karyo hato tema ApaNe pUjya pavitra munirAjo tathA zANa-ziSTa zrAva samayane oLakhI jJAnoddhAra karavA potAnAM tana mana dhana samarpaNa karaze teja jene utkarSa thavA saMbhava che. jJAnoddhAra thaze te ja kriyAmAM avaMcakapaNuM Avaze, eTale jJAnahAranA pariNAme punaH yathArtha kriyAuddhAra thaI jaze. - paraMtu pro. AnandazaMkara kahe che tema ApaNA dezane dhArmika uddhAra karavAnuM baLa te kharekharUM tyAreja Avaze ke jyAre ApaNA greDayueTe ApaNuM prAcIna graMthone ane bhyAsa karaze. te upara antaranA teja ane utsAhathI bharyA vyAkhyAna Apaze, zuddha zraddhA tathA bhakti vaDe zrI vIranA nAmane potAnA jIvana maMtra karI japaze tathA japAvaze, sAduM jIvana gALaze, ane pratidina pitAne dhArmika anubhava vadhAre ucca, gaMbhIra ane vizALa karatA jaze. greDayueTa vargathI ja ApaNuM sanAtana dharmane kharekhara uddhAra thaI zakaze. jagatanA vartamAna jIvana teo ja jANe che; ane sanAtana dharmane ajJAnanA kupamAMthI kADhI kayAM mUkave enuM kharuM sthAna teo samaje che. - ame icchIe chIe ke ApaNuM greDayueTe pitAnuM A kartavya jhaTa samaja pramAda tyajI sanmArge savara prayANa karaze ane pote dharmane marma pAmI ApaNuM dhArmika uddhAra mATe AtmavIryanI phuraNA karaze, ane saujanyatA, udAra daSTi, akhUTa utsAha tathA aDaga nizcayanA baLathI pUrNa preme svArpaNa karavAmAM pitAnuM zauya dAkhavaze. vartamAna vidyAthIo eja bhaviSyanA kharA gurUo banaze. mATe emanA dhArmika 1 " kriyA" zabdane upayoga hAlanA pracalita arthamAM atre karela che, 2 juo, vasanta, phAlyuna, 1966, digadarzana che. AnandazaMkaranA e vicAre pratyeka grejyueTa khAsa manana karavA yogya che.
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAta nayane rAsa. 151 zikSaNane krama nakI kare e heTI javAbadArInI vAta che. tema karavAmAM sUkSma viveka, paripakava vicAra tathA dIrdha kALanA manana-parizilananI jarUra che e ame jANIe chIe; chatAM prasaMge prApta thaye pitAnI pharaja bajAvavI e amAruM kartavya samajI ame Aje lagabhaga cha varSe amArA A vicAro jAheramAM mUkIe chIe. kAMIpaNa utAvaLa ke sAhasa karyA vinA, zAntipUrvaka nipekSapaNe sUkSmadaSTithI te avalokavA vivekI vAcakavargane vinaMti che. ApaNuM dhArmika uddhArano mahA yajJa sAdhavAmAM ame sUcavela abhyAsakrama kaI paNa rIte theDe ghaNo paNa sahAyakArI nivaDaze to ame amane kRtakRtya mAnIzuM-ma zAMti ! zrI zivamastu ! sva. gevindajI mUlacha, mahepANI. bI. e. ela eluM bI. - sAta nayano rAsa. zrI gurUcaraNa kamala anusarI, zrI mRtadevI rIdaya dharI. tatvarUcInaI bodhana kAji, karUM nayavivaraNa gurU sAhAji. sUtra artha savinaya saMmati, saMdaramita chaI zrI jinamati, Avazyaka niryukti amyuM, dekhI kahivA mana ullalyuM. naryo karIne sayala patya, vicAravA bolyA che tatha, , naya vicAra karavo te bhATi, jima pAma samakitanI vATi. ' je eNe na vicAre artha, te tasa sUtra bharayAM savi vyartha. - yugatAyugati bhAse viparIta, mahAbhASya mAMhIM kahI rIti. sUtre kahyuM SaDavidha vyAkhyAna, tehamAM evI padAdika bhAna, graMtha vizeSAvazyaka aryuM, te paMDita jana radaye vasyuM.' zrutajJAna iti ehane adhIna, ehathI huI nijamati pIna, e cau anuga duAra, eha che bahula vistAra. caraNa karaNa je dharo sadA, svasamaya saMbhAle navi kadA, nijapara samaya vivecana karI Atmatatva na nihALe phirI. caraNa karaNa tasa jAI vahyuM, saMmati graMthamAMhi Ima kahyuM, naya vicArathI teto hoya, te mATe abhyAso soya. bhAvana jJAne ehathI mile, zuddha bhAragi duramatamati Tale, visaMvAda varachata huI buddhi, sakala tatvanI pAse zuddhi. naya lakhyaNa daSTAMta svarUpa, jANuM mAMhomAMhi virUpa, anekatapaNe Adare, mithyAmata dUre parihare. mahAbhASya tatvArtha bhASya, saMmati pramukhanI leI sAbiM, zrI gurU vacana thakI paNi lahI, naya paramArtha kahuM gahagahI. * -
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ 152 zrI jaina . ka, hereM. hAla rAma AzAvarI. (name name zrI zetruja girivara e dezI.) prastuta vastu taNo aMzagrAhI, anirAkRta pratipa re, adhyavasAya vizeSa je ehavo, te naya kahII lakhere. zrI jinapravacanazuM raMga kIje, yi mithyA mata bIje re, rAga dveSane nAza karIe, kevalamyAna lahIjere. zrI jina, AMcalI 13 je pratipakhya taNe pratikhepI, tehane duranaya jANore, Ima naya duranaya jANI paraMtara, jinamata kIje pramANere. zrI 14 naya, prApaka, sAdhaka, niravarataka, nirabhAsaka iti bhASare, upalaMbhaka, vyaMjaka, eka artha, iti tatvArtha bhASyare. dravyArthika paryAyArthika iti, mUla bheda ta Ayare. divyaja aratha viSaya che jehane, te dravyArthika heyare. e paramArthe dravya ja che, pajhayane upacArire, sAmAnya rUpeM anavasthAne, nahIM arathAMtara kayArire. AvirbhAva tibhAva mArge, pariNAme dravya ja nA re, utaphaNa kuMDalitAdi avasthA nahI ahi dravyathI anya. jo dravyathI paryAya bhinna che, huI avayaya nijamAtra tathA bhinna vedaze paNa lahIe, iyate kalpita mAre. bIje pajaya viSayI mAne, lakha parakAzani vRttire, tadabhAve dravya upacArI, guNasaMtAne nitire. pajayathI nahIM dravya anero, taha uvalaMbha abhAve re, jIvAdikanA jJAnA hikaguNa taila dhArayari thAvere. kalpitamA pachI saMbhava, rAhunA zirari vedare, kAraNa kAye nityaniyaeN, saMtati guNane bhedare. - koI kahe dabU pajajhava nayare, saMmata devi patthare, paNi Adima ekAMta ameda, bhede aMtima tAre. - zrI. 23 teha mRSAguNa guNi deya have, paryAya mAtra abhede re, bhede aMtyanaye dravya grahane, dravyArthika kuNu vere. eha vizeSAvazyaka graMthi bhAve sAra vicArare, yathAsUtra saddhihaNA dharatAM, lahIe mAna udArare. iti dravyArthika paryAyArthika nayasvarUpa. atha uttarabheda kathana. . cAla roga sAmerI cAli. dravyArthikanA caubheya, zrI jinabhadrAdi kahe, naigama, saMgraha, vyavahAra, jusUtra be mini dhAri.
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAta nayano rAsa. eka dravyAvazyaka bhASI, Rjusatra sarve iti sAkhI, jusUtra vinA naya tIna, siddhasena mate dravya lIna. e sadAvazyaka parmAryo, dravyapada upacAra kahAye. zabda samabhirUDha evabhUta paryAyArthike anuyuta. siddhasena mane naya yAra, paryAyArthikanA prakAra, e uttara bheda che sAta, taravAthI pamuhathI gyAta. ekavuM aMtima naya tIna, zabda nAme aMtaralIna, Adezatari tava paMca; eha che bahula prapaMca. bhedabheda taNuM vivakhyAI, pratyeke naya tasa thAI. sata bhaMgI je abhyAse, te samakita vAsanA vAse. mukhyavRtti dravyArthika, guNaguNine abhede kathaka, a neM jetasa bheda, upacAra vale te veda,. paryAyArthika mukhya vRtti, bheda mAne tehane nitti, upacAre tAsa abheda, mani dhAro dharI umeda. . grahe mukhya amukhya prakAra, naya je deya dharma pracAra, kalpI je te anusAra, tasa vRtti ane upacAra. bhinna viSaya na bhASya jeha, naya nAnamAM sarvathA teha, paranaya nirakhI mATi, jAve mithyAti vATi. eha che mahAbhArthe vicAra, saMmati saMmati paNi dhAra, syAdavAda mate anusare, jima ziva vadhu lIlA vare. iti mUla naya jANIti bhedakathana, atha sapta naya daSTAMta kathana, DhAla 4 rAga mArUNI, rAyapada maratha e dezI. e naya saMsataka huI, vizuddha yathA kamere prasthaMkavasati pradeza daSTAMta karI bhAve nija anubhava karIne nisaNa zAstrane leza. 37 bhavijana sAMbhaLecha naya samudAya, AyatI samudAyane kArare-AMcalI vanagama dArU chedana chAlana karavere, mRdu kAraNe udabheda. ehasthale naigama vyavahAra naya taNare, suddha yathAntara bheda- bha0 38 saMgraha citamita dhAnyAdika bhUtane kahera, nahIM nAdhika pitta; bhAnya meco bhayane RjusUtra kahe nahIre, eke mAne patti- bha0 38 prasthaka bhAve pariNata Atama prasthakere, zabdAdika mata eha; prasthaka nAyaka prasthaka karataka jJAnathIre, nahI atirikata ko teha-bha0 40 loka prabhUti gRha kaNa lage nivasana kahera, nayanegama vyavahAra; saMgraha saMthAra 9ta zetra pradeza kere, anya sakala upacAra | bha0 41
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ 154 zrI jaina . ko. haraDa. je AkAza pradeze svaya avagADha chere, RjusUtra mAne tihAya; teha paNa vartamAna sAmAyikI jANavIra, pratiSyaNa thiratA kihAMya bha0 42 AtamabhAve Atama vasati na para dravyare, Ima zabdAdika bhAva; viNa saMbaMdhe nahi anyane anyasthalere, AdhArAdheya bhAva. bha0 43 paMcAstikAyane deza e chane pradeza che, Ima naigama kahaNAra; deza vinA paMcano huI kahe saMgraha nore, paNaviha iti vyavahAra, bha0 44 pratyeke paNavidhanI huI prasaMjanera, iti RjusUtra kahe; te mATe paMcane bhajanAI bhAkhare, have zabda vadeya. ' bha0 45 tene viSe tathA tehaja tehane pradezakare, anyathA na huI nirdeza; samabhiddha vade huI saptamI bhedikAre, tehaja tehano pradeza. bha0 46 evabhUta mate savi dravya akhaMDakAre, nahi dezAdi prakAra; Ima daSTAMta ghaTAdika dravya bhAvatAre, huI sumati vistAra. bha0 47 iti samanaya dRSTAMta darzana. aya naigama svarUpa kathana hAla pa rAga sAriMga mahAra. iDa re AMbA AMbalIre--e dezI. have nagamAdika niyataNuMre, lakSaNa vivarI kahIza, viNa lakSaNa kima jANuM, vastu svarUpa vizeSa. catura nara nisuzrI jinavANI, - ete savinaya rayaNa nizANI 1ra AMcalI nigama nAma saMkalpa kare, tada viSayI abhiprAya, te naigama nAma bhAkhIere, krama vizuddha bahu thAya. catura 48 sAmAnya ne vizeSa nejI, mAne yukti tasa eha, nitya akhaMDa aneka gaMre, huI sAmAnya teharI. ekAkAra pratyaya taNore, hetu dravyAdika vRtti, nahitabhinna vilakSaNere, kimasana Iti atuti. citura 51 iti gavArika mAnavAre paNa sAmAnya vizeSa, svajanIya vijAtIere, vRtti vyAvRtti vizeSa tulya saMsthAnAdika tere; huI vyAvRtti buddhi, tasa kAraNa paramANuM re, varatI vizeSanI zuddhi. catura 57 have siddhAMtI vade vadAre, sAmAnya buddhinuM heta. sAmAnya to gatyAdikare, taha vizeSe lahe. je jeNe vizeSIere, buddhi vacana te vizeSa, te para apara sAmAnyane, mA jaie vizeSa. catura 55 48 catura 50. catura para
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAta nayane rAsa. catura 56 catura 57 catura 58 catura 60 ! catura 61 catura 62 catura 63 te mATi je vastune re, huI samAna pariNAma, te sAmAnya je visadazere, teha vizeSanuM nAma. anuvRtti vyAvRtti buddhine re, hetu tehaja paryAya, iti arayAta vastuthIre, kima ekAMte kahAya. eha vizeSAvazyakara, che saghalo vistAra, naigama nikSepa taNA, mAna e cAra prakAra. ghaTa iti nAma te ghaTaja che re, vAcya vAcakane abhedi, huI niyatapada zaktine re, ekAMta bhedi uccheda. tulya pariNAma paNa thakIre, ghaTAkAra ghaTa eva, mRta piMDAdika dravya ghaDere, te paNi ghaTaja kaheva. pariNAma pariNAmI bhAvanIre, anyathA na huI upapatti, bhAva ghaTe ghaTa pada taNuM, asaMdigdhapaNe vRtti. bhAva nile mAnate paNa, nahi dravyArthika hANi, parataMtre pajajhaya gahe e, zrI bhadrabAhunI vANi pratyeke nAmAdikAre, sAmAnyagrAhI eka, vaMche vizeSagrAhI tathA bhinna vigati aneka. iti nigama naya lakSaNa svarUpa thana atha nAmAdi nikSepA svarUpa kathana DhAla 6 rAga pachae. sIta haNI rAvaNa java Abe, e dezI. ImAM prasaMge vivarI kahII, nikSepAne vicArare, jehane anugadvAre bolyo, savi vastu adhikArare. suNe prANare jinavANa guNanI khAre. AMkaNI nAma je vastutaNuM abhidhAnaka, thApanA tasa AkArare, bhUtabhAvI bhavanuM che kAraNa, teha dravya mani dhArize. A kAryApanna te bhAva kahIje, e cau vastunA dhare, vAcavAcaka bhAve saMbaMdha, nAmata e mare. thAnA samapariNAma paNe karI, pariNAmitAI dravya, ema vizeSa paraspari bhAvI, kIje nija mati bhavyare. nAmane vache zabda nayavAdI, vastusvarUpa prazastare, tata pratyaya hetu mATe dharamayani, tAma rahita nahIM vasture. lakSya lakSaNa vyavahAra zabdathI, kriyA savi tadadhIre, zabda naye ema nijamana thAye, thApanA naya vade pInare. zabda vasu kriyA phala saMjJA, matyAdika savi bhAvare, che AkAra rUpa jagamAMhI, nirAkAra abhAvare. vadati dravya naya svapariNAmathI, kANu ane AkArare, utaphaNa viNa kuMDalitA kRti yuta, ahipari te avikArare. su. 68
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ 156 zrI jaina ve. ke. heraMDa, na '' ' udabhavalayane kAryopacAre, kalpita hetutA ehare, naTa pari nitya Iti hetuja mAne, kAya nahIM triya bhuvaneze. su ura aha bhAvanaya bele kSaNavAdI, bhAvavinA nahi kaccare, ...pratikSaNa bhAvaja upaje viNase, hetu vinA jage bhavyare. prati samaye aparApara rUpe, thAvAthI savi vastare. tava sevinayamaya jiNamaya bele, mUka nija mata rUpare; zabda artha buddhi pariNati bhAve, savica paya rUpare. ? eha vilakSaNa nija Azrayane, bheda abhedanA kare; pratye ke kavyAdi vikalpa, Azraya bheda apArare. java eke vastue caunI vivakSA e, abhedaka tyAre re, ema naya samudayathI savi lahIe, zAstra artha suvicAre che. su. Iti nipekSA svarUpa atha saMgraha naya svarUpa kathana. DhAla 7 rAga kedAre goDI, kapUra haie ati uja. e dezI, nigamAdika aMgIkaryA, artha sakala vistAra, sAmAnyarUpe saMgrahare, te saMgraha naya sArare, bhavijana dhAre gurU upadeza, ehathI nAza kumata kaleza. bha. AMcalI. kevala sattA mAtranera, aMgIkare naya eha sakala vizeSa sattA rUpere, aMtaralInA lehare. vRkSAdikanA pratItikAre, hAI vanaspatijanya, jeNe je patIjIe re, tethI te nahIM anya aMgulyAdika hastathIre, jima kAMI bhina na hoya, vanaspati sAmAnyathIre, tima vRkSAdika joya. Ima dRSTAMte bhAvIe, zata zabda savimAna, taha dravyatyAdika rUpere, savi dravyAdika khyAnare. e paNi nikSepa care, mAne pratyeke eka, koI kahe e thApanAre, vache nahI suvivekare. nAma saMketa vizeSa chere, te thApanAe saMta, te mATe nAma nikSepare, thApanA saMgraha haMtare. teha mRA pitrAdikare, vihita saMketa vizeSa." zabda pudgala rU5 nAma che, thApanA AkRtivizeSare. bha. 85 te bhATi nAmAdikere, bahu saMkhyAe jeha, nija nija jAti ekatAra, grahIo saMgraha kare. iti saMgraha naya: ??
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAta nayane rAza.. 157 * * **** * ** atha vyavahAra naya. DhAla 8 rAmagrI. (chAnene chapIre kAMtA e dezI.) je anuyAyI loka vyavahAranera, adhyavasAya vizeSa, te vyavahAra karyo naya sUtramAMre, mAne eha vizeSa. zrI jina vANI prANI Adarare, harakhI parakhIre citti; naya aMtara nirakhI dekhI uvekhIere savi mithyAma nitti zrI jina AMcalI. ghaTapaTa pramukha vizeSathI anyanAre, nahIM loke vyavahAra; vArtA mAtra prasiddha sAmAnya chere, kusuma pari te asAra. 89 zrI. jala AhAraNAdika upabiyAre, ghaTapaTa Adi vizeSa; atha kriyA animitta sAmAnyane; mAnyAne yo kileza. je saMgrahe daSTAMte vanaspati dAkhIore, te paNi mujha anukUla; kuNu vRkSAdi vizeSathI anya re, vanaspatinuMre skUla. . saMgraha saMgrahIta artha vibhAjakere, jima sat dravya paryAya, jIva ajIva duvidha dravyA bhAvIere, ema pajhaya paNi thAya. 92 sahabhAvI kramabhAva iti duvidhA kahyAre, rUpAdika sahabhAvI; navIna purANadika krama bhAvIyAre, Ima bahuvidha muni bhAvi. 93 zrI. pajajhayanI guNa vigate bhinnata dAkhavyo re, saMmati there jaI; je puNa trIje padArtha pAmIere, te trIjo naya haI. nizcayathI pAMca varSe bhamare kAlimAre, aMgIkare saviloka; tima eha naya paNi aMgIkare mudAre, iti lokika samaroka, 85 kuMDI zrave vATa jAI ItyAdika tathAre, prArSe che upacAra; e naya Iti iti tatvArtha bhASyamare, mane nikSepAcAra, 86 zrI. iti vyavahAra nayastRtIyaH che atha jusUtra. hAla 9 rAga sAriga. (pUravabhava have sAMbhale jAtismaraNa gere--e dezI. ) nija anukUla artha jike, vartamAnakAlInare; tadagrAhI abhiprAyake, te Rjusatra adIna. savinaya savinaya dhArIe, vArIe svAbhiniveza savi. AMcalI. e naya mAne nahIM kadA, atIta anAgata vastare; upalaMbhA bhAve karI, gagana kusuma pari atare. savi. 28 parakIya vastune paNi nahIM, mAne yojanA bhAve; paradhana pari kuNa kAmAM, nijathI nija phala pAvere. savi. iTa vyavahAravAdIne vade, je vyavahArA bhAvera, saMgraha saMmata paNi tajayuM, sAmAnya nija bhAre. savi. 100
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ 158 zrI jaina ka. The. heDa. atIta anAgata pArake, te kima mAne vastu vyavahArAbhAva tulyatA, niSkalatA paNa stare savi. 101 sAdaza arthane vAcaka, kima mane abhidhAnere; tathA tathAvidha arthanuM, viSayI paNi kima zAnere. savi. 102 paramArtha e nayataNe nija saMprati kAlInare; nAmAdika ca9 nikSepA, pratyeke eka lInare. savi. 103 taha paryAya aneka artha abhinna ja mUlare, sUma kSaNika pajhaya kahe, manuSyAdika skUlare. savi. 104 Iti RjusUtrazcaturtha: atha zabdana: DhAla 1 rAga, suNe bahenI pIuDo paradezI. e dezI. jema vizeSita RjusUtra saMmata, arthagrAhI abhiprAyore, te naya zabda kahe eha mAne, bhAva rUpa paramAre ' " zrI jinamata, dhArI ekAMta, - jihAM savinaya anekAMtare. zrI. AMcalI 105 nAmAdika dhaTa trayane mAne, tata kArya aNakaravere; paTAri Iti pratyakSa virAdhe, taha liMgane aNudhare. kahe RjusUtrane atIta anAmata, je ghaTatuM navi bhAre; tulya prajanA bhAve huM, nAmAdi kima vAnere. bahu paryAyaeN artha eka viMche, paNi liMga vayaNane naI bhedare; bhinna artha mAne Iti RjuthI, zabda vizeSita vere. sapta bhaMga bhaLyA jinazAsane, temAMhi le kAI maMgere suvizeSita ghaTa saMmata ehane, avizeSita Rju agere. zrI. 108 saptabhaMgI ihAM kahIe vivarI, prathame cho ghaTe dekhare; urdhvagrIvAdika nija paryAye, saddabhAve savize.. para paryAye asaddabhA karI, vizeSita nahIM kuMbhare; svapabhaya paryAye sattA, asattA kuMbhare. yugapada vizeSita heI avA, ekadA ekAdeza, asaMketika deya artha kahe nahIM, e traNa sakalAdezare. taha ekadeze nija paryA, saddharUpe savizeSare; apare parabhAve asa, asti nAsti Iti repore. ekadeze nijabhAve sarve, vizeSya anya deze re yugapada grahate ghaTata bahurve, asti avAya Adezare. zrI. 114 parabhAve ekadeze save, are yugapada kahave; ati nAsti avAcya kahIje, saghale smAta pada vihare. zrI. 115 bhA. 107 Bre.' zrI. 113
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAta nayane rAsa, * 159 sadabhAve ekadeze svabhAve, eke para paryAyere; asatve anyadeze yugapada, vizeSita kahavAIre. zrI. 16 ghaTa astinAsti avAo Adeze, e samabhaMgI pUrI syAdvAda mata lInA mAne, zabdAdika adhurI re. eha vizeSa ko mahAbhASya, saptabhaMgInuM bIjare; te alpasI paramArtha sAdhe, bhIjADI nija mIMjare. iti zabda nayaH paMcamaH atha samabhirUDha: DhAla 11 rAga sAmerI. paryAya bahune arthare eka che vyarthara, arthare pratyeka savi zabdanere. eha adhyavasAyare, te samabhirUDha kahAyare, thAyare pUravathI paNi sUkSma sere. kahe zabdavAdI veThIre, liMgane vayaNane bhedIre, bheda re mAne che tuM arthanere. sattAMtare te kemare, mAne nahI bheda emare, tema re chahi paNi dhvani bhinnatAre. te mATe saMsAbedI; arthane mAne bhedare, ucchedare anyathA huI niyatire. ghaTakuMjA kaTa ityAdire, thaMbhAdi pare anyavAdira, nAdire bhinna pretinimittathIre. ghaTa kahIe ceSTA gire, kaTa zabda kauTilyagire, lagire kuMbha sthiti pUravere. ghaTakArathI abhinnare ghaTakaraNa kriyA vinnara, bhinnara heye te ghA karmathIre. paryAyasaMkara doSare, anyathA huI iti reSare, - kaSare vastu nijanija dharmane re. Iti kakriyA karami, saMkrame nahi tyajI bharamare, maramara, e ghaTa kuMbhAdikere. eha yuktino vistArare, vizeSAvazya ke sArare pyAre ene paNa bhAvazuM. | iti samabhirUDha: SaTa: atha evabhUta nayaH hAla 12 rAga geDI. dhaNIpari rAja karata e dezI. adhyavasAya vizeSa vyaMjana arthane, je vizeSa gaSoe.
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ 160 zrI jaina je. ke. herela. evaMbhUta naya tehare sUrve dAkhIo, kriyA pariNata mAnatA. 31 dIpanakriyA zUnyare, jima dIpaka nahI, dIpa zabda vAcaka nahIM e. 32 zabda vize abhidheyare, abhidheya vaze zabda ima ubhayathI vizeSIe e.33 strI mastake ArUDha jala AharaNAdi kriyA yutane ghaTa kahIe e. 34 graha kaNAdike thApore teha ghaDe nahI ceSTA viNa e naya mate e. 35 samabhirUTane bhAre ghaTapada vyutpatti achato je kuTapada taNo e. ka6 mAne artha tu bhinnare te ceSTA viNa kAle ghaTa paNa kima ghaDe e 37 vyutapatti artha abhAvare beThAme tulya sUkSma daSTi Ima kIjIe e. 38 Ima saMsArI jIvare prANadharaNa mATi siddha jIva nahIM e mate e. 39 e mahAbhASya bhASare e anusArathI kahuM zvetAMbara prakriyA e, 40 chava no jIva avare, tehane ajIva kIdhe ema AkAraNe e. jIva pratye paNa bhAre grAhI nigama pamuha jIva paNa gati vache e. 42 nojIva Iti AhavAneMre, ajIva ke jIvanA deza pradeza pratye vade e. 43 AkArita ajIrve pudagala dravyAdI tehane ajIva AkArite e. 44 jIva dravya patI jere kete ajIvanA deza pradeza have e no. e. 45 jIva prati Udayika bhAvagrAhaka eha chava vade saMsArIe. nava iti achavare, ke siddhaha prataMI ajIva Iti AkArie. 47 pudgalAdike siddhare naajhava iti A kAraNa kIdhe huM te e. rahe saMsArI jIvare, deza pravezanI kalpanAte ehanaI nahI e. evabhUtA bhiprAre, siddhaja jIva che bhAva prANane dhAravee. 50 Iti kaikane mithyAre, jIva prate eha turiya bhAvagrAhaka kahyAe. Ayu karmodaya rUpare, jIvana artha che saddabhAva saMsArIee. siddhane chevatva dAkhuMre, malayagiri mukhe tete naigamAdika moMe. 53 eha niyAbhiprAyere, pannavaNAdike jIvana para yutapaNe e. jIva azAzvate dAkhera, ima savi graMthane saMmata artha vibhAvIe.55 e nayama paNi siddhara, satvene Atama e vyapadeza lahe sahIe. 56 e nayana paNi inTare bhAva nikSepaka, iti naya sahaka dAkhIyAe. 51 IviMdabhUta nayaH saptamaH DhAla 13 rAga malhAra. vIramAtA prItikAraNo-e dezI. mUla naya jAti bhede kahyA, nigamAdi svarUpa; sUkSmabheda ehanA hue, pratyeke sa25. zrIjinavara mata nirmaluM, jihAM savinaya bhAse; artha naya Adima cau yadA, triNe zabda naya eka mUla naya paMcanA paMcase, AdezAMtari che. saMgraha ne vyavahArathI naigama kihAM eka bhinna; eha kAraNi paribhASikA, sUtre sAtanI vitra. para
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAta nayanA rAsa, bheda asakhya paNi saMbhave, dhRti bhASyamAM bhAkhyuM; te savi samudita je dhare, teNe samati cAkhyuM, ekeka aMza grahI aMdhakA, kahe jima gaja pUrA; tima ahaMkAra nayavAdIne, jANe aMza adhUrA, cakSudazI jima hAthI, jima pUraNa dekhe; samakitI tima naya sakalasya pUraNa vastu vizeSe. yoga vaizeSika vicariyA, naigama anusAre; saMgraha ra'gI vedAMtIyA, kAMpIla vyavahAre. bRhaRtra sukha naya thakI, mImAMsaka naya bele; pUraNuM vastu jenA vade, SaSTa darzana mele. chUTa karatana mAlA Rti byapadezane pAme; eka dAre teGa sakulyAM, mAlA soMpaje nAme. tima sarve darzana sAcalAM, ekekAM na kahAya; sAra syAdvAda sUtre karI, gUMthyA samakti thAya. nitya anitya pakSa pAtIyA, mAMhA mAMDe te dUje; jima ehu kuMjara jhUjhatA, kara datane mUke. sAdhaka syAdvAdaka tiAM, lakSe bhinna svarUpa; dAyane samaviDa lekhate; na hAre nijarUpa. DhAla 14 rAga dhanyAzrI. kaheNI karaNI te! viSNu sAcI. e dezI. sura nara tirajaga jo name, naraka nigeAda bhamata; mahA meAhakI nI'dasAM see, ima virAdha paraspara dekhI savi nayane nija rUpere; je sadeha dhare mani buDe te mithyAmata kUpare. zrI jinavANI amRta samANI, pIje lIje svAda re; jina mata jANI thiratA ANI; tyajIe AgrahavAdare. sadehe hui samay A sAyaNa, ti mahAbhASya bhAkhyuM?; teha kAraNe samudita abhyAsA; jo vAMchA zruta rAkhyuM re. zruta parizIlana e viSNu na huM, e zruta jalanidhi pAtacha; eha thakI Ti paragaTa heAi, nirmala nAna uddAtajI. bhinna bhinna viSayaka naya layathI, have munizruta jJAnIjI; bRhat kalpe bhAkhyu te bhAkhyA kevala sama zubha dhyAnIcha. eha aneApama ciMtAmaNI sama zAstra paTakathA leijI. prAkRta bhASAdAre gUthya, bhavirI ehamAM zAstra viparIta; 61 62. 63 64 }} 67 ';& 69 70 5 71 zrI. 72 zrI. 73 zrI. 4 zrI. 161 kahevAyu' hAya, tehanu' mujhanai micchAmi dukkaDa huyeA; sAdhayA sata gItArtha sAya'75 zrI. bhaNatAM suNutA hAi samakti niramalu eha suramaNi sameA naya vicAra, satata abhyAsatA hAi samatA guNNA, 90 zrI. e ata kalyANakAra iti zrI mAnavijayagaNu kRta nayavicAraneA rAsa, sapUrNaH // 2. 240 chA // M. D. DESAI. ( taMtrI. ) 25-1-11.
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ 162 ro. mohanalAla hemacaMda zrI jena je. ke. heraMcha. jaina ejyukezana borDanuM kAmakAja. - zrI jaina zvetAMbara ejyukezana borDanI eka mITIMga tA. 16-4-17 ne somavAre rAtre (muM. TA.) bI vAge zrI jaina zvetAMbara konpharansa ophIsamAM maLI hatI te vakhate nIcenA gRha hAjara hatA - rA. ra makanajI juThAbhAI mahetA. rA. rA. motIcaMda giradharalAla kApaDIA mohanalAla dalIcaMda desAI , sArAbhAI maganabhAI modI zeTha maNIlAla surajamala pramukhasthAne rA. rA. makanajI jeThAbhAi hetA bArIsTara bIrAjyA hatA. zarUAtamAM AgalI mInITa vAMcI maMjura karavAmAM AvI. bAda nIce mujaba kAmakAja thayuM hatuM. 1. banne dhArmika harIphAinI parIkSAmAM besanAra umedavArone bharavAnuM taiyAra kara vAmAM AvyuM ane te mujaba chapAvavA nakakI thayuM. navI arajIo upara vicAra karatAM nIce pramANe nirNaya thayo. morabInA mI. maNIlAla cAMpasI mahetAne mAsika rUA. 5 skolarazIpa mAsa junathI me sudhI bAra mAsa sudhI ApavI. dahegAmanI pAThazALAne mAsika rU. 4 ApavA mATe eka varasa sudhI nakakI thayuM nuM kAma sAruM thAya che. ane te bAbatamAM provInsIyala sekreTarIne te pAThazALAnI vijhITa sagavaDe levA lakhI jaNAvavuM. sahAyaka tarIke nIcenA membarene dAkhala karavAmAM Avela che. zA lalubhAI jeThAbhAI, zA cunIlAla dharmacaMda, rA. vADIlAla delatacaMda bADiyA, rA. tulasIdAsa monajI kasaNa, tathA vakIla mohanalAla hImacaMda. tathA zA kurapALa harazInI kaMpanInA pratInIdhInuM nAma maLe eTale te dAkhala karavuM. 4. lAipha membara tarIke verAvaLavALA zeTha uttamacaMda hIrajIne nImavAmAM AvyA ane bAbu sAheba jIvaNalAlajI panAlAlajI taraphathI lAIpha membara tarIke joDAvA bAbata patra Ave eTale temane lAIpha membara tarIke nImavA nakkI thayuM. lAIpha membarane borDanA membara tarIke gaNavA. dhArmika saMsthAnI vigata maMgAvavAnuM meM nakkI karavAmAM AvyuM. te chapAvI dareka pAThazALA temaja keLavaNInI saMsthAne mokalI ApavuM. 6. abhyAsakrama mATe nIcenA gRharAnI eka kamiTI nImavAmAM AvI. 1 zeTha amaracaMda ghelAbhAI, 2 rA. motIcaMda giradharalAla kApaDIA, 2 rA, mohanalAla dalIcaMda dezAI 4 paMDita bahecaradAsa. A kamiTIe abhyAsakrama hetu, vivecana sahita juna mahinAnI Akhare taiyAra karI borDa samakSa mUko. baeNDamAM mUkayA pachI vidvAna pAsethI abhiprAyo maMgAvavA ane chevaTe te borDa samakSa mUkI pasAra karAvo. jIvavicAra, navatatva, daMDaka, kSetrasamAsa, saMgrahiNI, karmagraMtha temaja pratikramaNAdi pustako saraLa artha sahita hAlanI zikSaNa paddhati para taiyAra karavA yA karAvavAM- e kArya bAbatamAM khUba carcA thaI, chevaTe nIce mujabanAM pustako AnarerIama ApI taiyAra karAvavAM. rU. 100 chavavicAra 75 daMDaka I | rU. 200 navatatva 150 bRhad saMgrahiNI -- ke rU. 300 karmagraMtha 200 kSetrasamAsa.
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
________________ konpharansa misana. 163 jaina peparo tathA cepanIAmAM A graMtho mATe upara mujaba A onararI kAma karavA bAbata jAhera khabara ApI tene mATe namunA maMgAvavA. karmagraMtha mATe zeTha kuMvarajI ANaMdajInuM khAsa dhyAna kheMcavuM. kolejo tathA skulonA adhikArIonuM lakSa kheMcavuM ke DIrekaTara o8 pablika isTrakazana taraphathI keTalA jaina vidyArthIo prAimarI skUlamAM, sekanDarI skUlamAM, spezIyala skalamAM tathA kolejomAM che tenI saMkhyA judI muMbai sarakAranA keLavaNInA riporTamAM ApavAmAM Ave che mATe maherabAnI karI jaina vidyArthIonI keTalI saMkhyA che te nAma sahita mokalavA kRpA karazo, temAM temanuM khAsa dhyAna kheMcavuM ke hiM enA kalamamAM ghaNuM jaina vidyArthIone hiMdu tarIke mUkavAmAM Ave che paNa tene jaina tarIke khAsa mUkavAmAM AvatA nathI te jeo jaina vidyArthI che. teonI te tarIke ja khAsa kolamamAM gaNanA karavI. 9. muMbaI sarakAranA keLavaNIne riporTa vecAte levAnI maMjurI ApavAmAM AvI. 10. jena esosIezana opha inDiyA, jaina zreyaskara maMDaLa, jenA sahAyaka maMDaLa amadAvAda, tathA bIjAM jaina keLavaNI sahAyaka phaMDonA adhikArIone patra lakhI pUchI maMgAvavuM ke A varasamAM keTalAne kayA vidhAthIone zuM zuM madada karI tenuM vigatavAra lisTa mokalI ApavAnI maherabAnI kare. 11. gayA DIsembara mahInAmAM levAyela dhArmika harIphAInI parIkSAmAM muMbaImAM phatehamaMda nIvaDelA umedavArone inAma tathA pramANapatra melAva karI vahecI ApavA nakkI thayuM ane te mATe jAherAta vagerene kharca borDa taraphathI kare. (ke. . ! kaoNnpharansa mizana. zrI sukRta bhaMDAra phaMDa. ( tA. 14-4-17 thI tA. 5-5-17, saMvata 1973 nA caitra vadi 7 thI vaizAkha suda 13 sudhI). vasula AvyA rU 264-10-0 gayA mAsa AkharanA bAkI rU. 1138-2-6 1 upadezaka mI. vADIlAla sAMkaLacaMda-uttara gujarAta. bhAMDu 8, kharasadA 125, bAkaravADA 10. kula rU. 31-0-0 2 upadezaka mI. puMjAlAla premacaMda *rUpAlanA zeTha kasturacaMda nAnacaMda taraphathI maLelA rU. 201) kula rU. 201-0-0 3 upadezaka mA, amRtalAla vADIlAla-mALavAmAM gayA che. 4 AgevAna gRhasthAe pitAnI meLe mokalAvyA - karAcI zeTha kALA galA mAraphata rU. 20, amadAvAda - kula rU. 32-10-0 3DcaMda kakalabhAI mArakUta rU. 12 : koka kala rU. 1402-12-6 *rUpAlanA zeTha kasturacaMda nAnacaMde pAlItANAne zrI saMgha kADhI mahAna puNya upArjana karavA sAthe ApaNI saMsthAne sArI sahAya ApavAnA hetuthI zrI sukRta bhaMDAra phaMDamAM rU. 201) base eka rUpIAnI nAdara rakama ApI ghaNe AbhAra karyo che. majakura zeThe pitAnI sukamAinA paisAne sadupayoga karI uttama lAvelI che. sadarahu zeThanI muMbaImAM tAMbA kAMTA upara sArI peDhI cAle che. paisA pAtra gRhastho ApaNI komamAM ghaNuM che paNa teno sadupayoga karanArA zeTha kasturacaMda nAnacaMda jevA bahu zeDA nIkaLe che. paramAtmA sarva jaina baMdhuone saddabuddhi Ape ane AvA uttama khAtAne pitAne hAtha laMbAvI sahAya ApavAnuM mana upara le.
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI mahAvIra jaina vidyAlaya. meTrIkyulezananI parIkSA pasAra karelA athavA tethI AgaLa vadhelA vidyArthI muMbaimAM vyApArI, ArTa, meDIkala ke sAyansanA abhyAsa muMbainI kAi paNa kAlejamAM karavA icchatA hAya tathA jee vIkaTArIA TekanIkala jubIlI insTITayuTamAM athavA ArTa skulamAM joDAvA icchatA hoya temaNe me mAsanI Akhara sudhImAM dAkhala thavAnI arajInuM phorma bharIne meAkalavuM. A varasathI dareka TanA rU. 100) lakhane peIMga vidyArthInA navA varga udhADavAnA TharAva kamITIe karyo che. A navA varganA peIMga vidyArthIne khAOga, mukAma karanIcara, lAiTane mAtra lAbha maLaze. ii, parIkSA phI, kapaDAM, pustaka vigerenA kharca temane mAthe raheze. dhArmika zIkSaka ane DIsIplInaneA lAbha temane sArI rIte maLaze. AMtara vahIvaTamAM peiMga ane krI vidyArthI vacce kAMi paNa tAvata raheze nahi. A saMsthAne kharce lAyaka vidyArthIne pune InjInIarIMga tathA egrIkalcaranA abhyAsa karvA mekalavAmAM Avaze. saMpUrNa vigata sAthe arajI tA. 31 mI me pahelAM mekaleTa, phArma maMgAvA. meTrIkyulezanamAM A varase pasAra thanAranI arajI tA. 15 mI juna sudhI levAmAM Avaze. } jaina vidyArthIone khabara, AvatI tA. 10 junathI, nIce sahI karanArAo taraphathI jainanA traNe phIrakAnA vighArthIonI sagavaDa khAtara amadAvAda tathA muMbai khAte be bhAga hAuseA kheAlavAmAM AvanAra che. lemIgTana rADa, sukhaI. amadAvAda khAtenI ADIMgamAM aMgrejI chaThThI sAtamA dhoratA tathA ArTasa kaeNtheijanA vidhArthIone, 35 sudhInI saMkhyAmAM dAkhala karavAmAM Avaze. muMbainI ArkIMgamAM hAiskulanA vidyArthIone dAkhala karavAmAM Avaze nahi. temaja khIjI lAina mATe taiyAra thatA vidhArthIne Asa lAina karatAM pahelI pasaMdagI maLaze. makAnanI sagavaDa pramANe 25 thI 30 vidyArthIone jagA maLaze. vidyArthIo potapeAtAnA phIrakAmAM dRDha rahe ane teja IrakAnuM dhArmika jJAna prApta kare--ne sAthe samasta jaina varganI sevA bajAvavAne tatpara thAya evuM zikSaNa ApavAnI gADavaNu thaze. mAtIcaMda giradharalAla kApaDI onararI sekreTarI. sAttvika khArAka ane sakhta DIsIplIna mATe khAsa kALajI rAkhavAmAM Avaze. Denatu ane sAdhana rahita vidyArthIo mATe leAnanI paddhatipara madada ApavAmAM Avaze. dAkhala thavA icchanAra vidyArthIoe tA. 20 mI me sudhImAM arajInAM phArma bhAvI levAM. je vidyArthIone dAkhala karavAnuM Tharaze hemane tA. 1 lI junanA divase tevI khabara paheAMcADavAmAM Avaze. patramahAra vADIlAla mAtIlAla zAha. nAgadevIsTrITa subai } samasta jaina saMghanA sevA vADIlAla mAtIlAla zAha. maNIlAla mAhAphamacaMda zAhuM, (bI. maNIlAla kuM. nA mAlekA)
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zvetAmbara kaoNnpharansa heraeNlDa. Jaina Shvetambara Conference Herald. pu. 13. aMka 6. vIrAta ra443. jeTha, saM. 1973, juna, 1917 pati pratighAta.* baLe dave na jyAM sudhI, pataga kayAM paDI baLaze; hamane bALavA jAtAM, prathama baLavuM tune paDaze. saMbaMdha zarIra charane te hamArA ne hamArAmAM na karaze ghAva nija para tyAM sudhI hamane nahIM aDaze, hame Azaka thayA hArA gaNAI tyArathI mAzuka; hame e nAma ApyuM che tamArI sAthe e TaLaze. kare che. Aja A nakharAM, phare che AMkha kheMcIne; tamArAM tIra e pAchAM hama viNa tama upara vaLaze, hame te tuM hame nahI te-nahI tuM, jANaje nice; nahI jo bIja kayAMthI vRkSa phaLa kenA upara phaLaze. prajA che tyAM sudhI rAjA, prajA nahI te nahI rAjA; prajA viNa rAjya zuM jaMgala ane paththara upara karaze ? hamArI hastImAM hastI rahI tyArI ajaba rIte; hama para ghAva karatAM ghAva AvI tama upara paDaze. vivAno. * A kAvyamAMthI amArA mukhapRSTha para AvatI "hame te tuM" e kaDIo lI. dhela che ane tethI te saMbaMdhIne samagra khyAla mUla kartAnA vicAra sahita ApavA tene atra mUkela che. taMtrI,
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ 166 zrI jaina . ka. herelDa. LAASAAN taMtrInI noMdha. 1 sAdhu zALA mATe thato prayAsa amane jaNAvatAM ghaNo AnaMda thAya che ke sAdhuzALA jevI saMsthA sthApavA mATe eka muni mahArAjazrI prayAsa karI rahyA che ane temAM zarUAtanA kharca mATe joItI madadanAM vacana paNa meLavI zakyA che. temane Azaya e che ke---"ApaNo muniva, zAsananI uttama prakAre sevA bajAve, ane ApaNane sArA niHspRha vidvAna upadezanI jarUra che tenI ghaNe aMze pUratI thAya, tema ApaNA sarvanI icchA che, paraMtu te vargane tevA prakAranI yogya kelavaNa ApavAne ApaNe bilakula taiyAra thayA nathI temaja A dizAmAM ApaNAthI svalpa paNa prayatna thaI zaka nathI tethI ApaNI te IcchI saphala na thAya te svAbhAvika che. A saMbaMdhe yathAzakti prayatna karavAnuM skaryuM che. kAryanI zarUAta vicAra pUrvaka thavI joIe ke jethI kAMIka phalanI AzA rAkhI zakIe." A pramANe uddeza ghaNe stutya ane buddhipUrvaka rAkhe che te jANI AnaMda thAya che. have mAtra prazna e che ke A kArya kevA kramathI thavuM joie? sAdhuone kevAprakAranI kelavaNI maLavI joIe? abhyAsa kramamAM kayA kayA viSayanAM pustako dAkhala karavAM joie? saMskRta prAkRta bhASAne abhyAsa, svAra darzananuM jJAna, uparAMta jamAnAne anukUla bIjI kaI bAbatanI kelavaNa maLavI joIe? tene mATe kevA zikSakanI jarUra che? aMgrejI bhASAnA jJAnanI jarUra che ke nahi?, ane e zivAya bIjuM vyAvahArika jJAna keTalA pramANamAM, kevA rUpamAM ApavAnI jarUra che? te sarva prathane uttararUpa temaja e sivAya A pejanAne lagatI hakIkatanA khulAsA rUpa" vicAra karI jaNAvavAnI amane AjJA thai che te ame kaMI yathA zakti amArA vicAra pradarzita karIe te pahelAM jaina samAjamAM agraNI vidvAna munio tathA zrAvake A saMbaMdhamAM potAnA vicAra prakaTa karaze te A upagI viSayane ukela sArI rIte thaI zakaze. A mATe temane pitAnA mata pradarzita karavA vinavIe chIe. 2 eka zekajanaka mRtyu zrIyuta raNajItarAma vAvAbhAI mahetA bI. e. nA mRtyunI noMdha letAM ane atyaMta kheda thAya che ane temanA svargagamanathI paDelI khoTa gUjarAtI sAhityamAM pUratAM ghaNuM varSo joze e vAtathI te thati zeka zabdomAM mUkI zakAya tema nathI. pote jainetara levA chatAM jaina sAhitya ane saMsthAonI pragati jovA, temAM sahAyabhUta banavA ane te mATe sarva prakAranA prayatane premathI AdaravA hamezAM tatpara rahetA. temanI pravRttio jeTalI vidhavidha hatI teTalI rasaprada ane navajIvana reDanArI hatI. samAcanA graMtho-kAvyo AdinI karavAmAM temanI mArmika ane uDI vivecaka zakti eTalI badhI hatI ke sva navalarAmabhAIne yAda karAvatI gUjarAtI sAhitya pariSadano vicAra utpanna karI tene kAryamAM rwy rwwww( dww
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ taMtrInI noMdha, 167 tyArapachI rAjakIya viSayonI carcA gRjarAtamAM ubhAM thayelAM jAhera maMDaLamAM anya sthalanAM tevAM maMDaLonI suMdara ane hitakAraka yojanA ane cetana presavA mATe je utsAha dAkhavatA hatA te khare anukaraNIya hato. gujarAtI sAhityanAM anya kSetre pivAya, khIlAvavAmAM Ave te mATe anya dezanI sAhitya tapAsI temAMthI je anukaraNIya aMzo lAgatA te aMze ApaNA sAhityamAM kema khIle te para dhyAna kheMcato. jaina sAhityamAM zuM zuM karavA yogya che te temaja jenoe kevAM kAryo hAtha dharavA yogya che te temaNe jaina dharmaprasAraka sabhAnA jyubili aMkamAM ApelA lekhamAM spaSTa batAvI ApyuM che. vizeSamAM muMbaI mAMgarola jaina sabhAnA jyubilinA khAsa aMka ke je thoDA divaso pachI pragaTa thaze temAM jaina samAjane keTalAMka mananIya daSTibindu ApyAM che te para jene lakSa Apaze. hamaNAM jaina zilAlekha saMgraha tathA jaina pratimA lekha saMgraha chapAya che tenAM chapAyelAM phormo amArI pAsethI maMgAvI khAsa joi gayA hatA ane temAM 12-13 mA saikA pahelAnA prAcIna lekho kema nathI te mATe kAraNa pUchAvyAM hatAM ane te saMgraha mATe amuka jAtanI anukramaNikAo karavA para temaNe lakSa kheMcyuM hatuM. gUjarAta itihAsa teo akhaMDa lakhavA mAgatA hatA ane te mATe jena pustakone saMgraha paNa sAro temaNe karyo hato. aneka pravRttio karI lIdhI hatI ane te badhI temanA AyuSya yArI ApI hatI to ghaNe aMze pUrI thAta. hAla to atyaMta kheda - sAthe nirAzA prApta thaI che ane gujarAtI sAhityanA daurbhAgya sivAya temane viyAga hoI na zake. paramAtmA akhaMDa zAMti jyAM temane AtmA hoya tyAM Apo, 3 zrI mahAvIra vidyAlaya-A saMsthA ghaNI upayogI ane kAryasAdhaka nivaDI che te mATe temanA kAryavAhakone dhanyavAda ghaTe che. prasiddha vaktA muni mahArAja zrImad vallabhavijyajIne A saMsthAnA utpAdaka kahIe to khoTuM nathI. temaNe muMbaImAM cAturmAsa karI jaina samAjane upayogImAM upayogI saMsthA kevA prakAranI hovI joIe te saMbaMdhamAM agraNI puruSa sAthe UhApoha karavA mAMDayo. jaina gurUkula nAmanI saMsthA pratye prathama temane ghaNo Adara hatA. Arya samAjanAM haradvAra gurUkula tathA tenI bIjI saMsthAone paricaya temane sAro hato ane te saMsthAo ghaNuM uttama ane deza hitakAraka kArya jabarI mahenata uThAvI kare che e paNa niHsaMdeha che. AvI saMsthAo vizeSa nahi te eka paNa jaina samAjamAM hoya te keTaluM badhuM sAruM ! A vicAra ucca hato paraMtu UhApoha karatAM jaNAyuM ke Arya samAjamAM je je svArtha tyAgI vIro che tevA renamAM uddabhavavA mATe haju ghaNI vAra che. samagra jaina komamAMthI evA ekAda be ja dekhAya tema che. vaLI muMbaInI vastImAM gUjarAtI, mAravADI ane evo bhAga te hamezAM vaNiga buddhithIja vicArI zake ane tethI gurukula je yunivarsiTI ane tethI sarakAra na svIkAre che temAM nIkaLatAM rane nokarI kayAMthI maLe?! Avo sahaja prazna upasthita thayo. tethI samagra jenA kAmamAM vyavahArika ane tenI sAthe sAthe dhArmika zikSaNa ApavA mATe meTuM phaMDa ekaThuM karI eNlarazipa ApavAnI yojanA taiyAra karavAmAM AvI. A yojanA ame heoNlDanA agAunA eka aMkamAM ApI gayA chIe. A yojanA ghaNI sarasa, ane aneka phaLa zubha rIte bahoLA vistAramAM ApanArI che ane tene upADI lenAra maMDaLa thoDAM
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ 168 zrI jaina zve. kaiM. heralDa.. varSomAM eTaluM badhu kA batAvI zake tema che ke bhaviSyamAM jaina samAjanA dahADAja dhaNA jUdA ane ujjvaLa Ave. paNa temAM krUDanI jarUra--vaLI vAMdhA e AvyA ke evI rIte skolarazipa ApI devAthI dhArmika zikSaNanA sIdhA prabaMdha rahetA nathI tethI tevuM zikSaNa *Alarazipa lenAra le che ke nahi te cAkasa karI zakAtuM nathI. Ama thayA pachI A patranA taMtrI taraphathI sUcavAyuM ke gAkuLadAsa tejapAla kheAMga jevI saMsthA pUnA jevA sthaLamAM thAya tA dhaNuM sArUM. A vicAra pasaMda paDayA ane te dhAraNa para A saMsthA sthApavAnA niya thayA. have nAma zuM ApavuM e para vicAra thatAM ApaNA Asanna upakArI chellA tIrthaMkara paramAtmA zrImana mahAvIra prabhunuM nAma ApavAmAM dIrdiSTa vaparAi krUDanA savAla upasthita thatAM hAlamAM jaina samAjanI je sthiti che te tarapha dhyAna ApatAM joke zrImaMtA kharcI zake evA dhaNA che chatAM evA zrImatA nathI ke AvI saMsthAnuM mahattva samajI ekadama lAkhA ke hajArAnI navAjIza kare. 'haeNzIlA jakharadasta AgevAnanI kheATa che. AthI vacalA vAMdhAnA varga para madAra khAMdhyA vagara chUTako nahAtA. tethI daza varSanAM vacanA dareka pAsethI levAnuM TharyuM ane echAmAM ochI vArSika rakama ekAvananI TheravavAmAM AvI. teTalI madada daza varasa ApavAnuM vacana ApanAra dareka vyakti membara tarIke gaNI tenI janarala kamiTI karavAmAM AvI ane temAMthI yeAgya ane kAryadakSa purUSAnI cuMTaNIthI menejIMga kamiTI nImavAmAM AvI. vyavasthApaka maMDaLa atyAra sudhI dhaNuM dekhatuM ane vyavasthita kArya niyamita rIte karye jAya che. mukhya maMtrI rA. mAtIcaMda giradhara kApaDIA grejyueTa meAbhAdAra ane pramANika gRhastha hAi, sahAyaka matrI rA. mUlacaMda hIrajI hisAbI kAmamAM kuzala hAi, vyavasthApaka maMDaLa kAryadakSa ane samajI koi A saMsthAnuM kArya vyavasthita ane niyamita cAle che e joi AnaMda upaje che. A saMsthA pUnAmAMja upasthita thavAnI hatI paNa tyAM AvuM vyavasthApaka maMDaLa naja maLI zake ane tethI saudhI dekharekha na rAkhI zakAya teTalA mATe muMbai joke kharcALa che ane tadana anukULa Akhe| havAvALu nathI chatAM pasaMda karavAmAM AvyuM te DahApaNa karyuM che. vyAvahAraka keLavaNI muMbainI kAlejomAM vidyArthIne mAkalI ApavAmAM Ave che ane dhArmika keLavaNI paDita vrajalAlajI jevA jaina zAstravettA zikSaka tarIke rAkhI temanA dvArA ApavAmAM Ave che te paNa traNuM uttama che. AzA .rahe che ke tattvArtha sUtra jevA parama tAttvika graMtha svataMtra TIkA ane vivecana sahita bhASAmAM te paMDitajI lakhI pUrI pADaze ke jethI A saMsthAnA vidyArthIone te samajavAnuM vizeSa anukULa thaze. 21 sthAyI krUDanI bahuja jarUra che ane makAnanI paNa pUrI agatya che. muMbaimAM pravateMka zrI kAntivijayAdi sahita ukta munivarya zrIvallabhavijaya padhArela che. temanA sadapadezanA lAbha jenA lai A khAtAne sarva prakAranI madada ApavA cUkaze nahi evI ame jIgarathI bhalAmaNu karIe chIe. 4 sacuta jaina vidyAthI gRha-amadAvAda ane mukha! ema e sthale zrIyuta vADIlAla meAtIlAla zAha hamaNAM ughADavAmAM parama svArtha tyAga batAvela che. zroputa vADIlAla samagra jaina AlamamAM patrakAra tarIke jJAta ane paricIta che, tethI tenI ALa
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ prakaraNa graMtha taiyAra karavA mATe InAma khANuM ApavAnI jarUra nathI. amArA vAcakoe paNa temanI jesadAra, tIkhI ane vegIlI kalamano svAda cAkhyo che. temaNe ukta saMsthA kevA svarUpa para kADhela che ane tenI zuM hakIkata che te para ame have pachI belIzuM. eTaluM te atyAre kahyA vagara cAle tema nathI ke patrakAra hamezAM TIkA karatA rahe che ane jaNAve che ke dhanavAnoe Ama karavuM joIe, ane tema karavuM joIe, Ama na karavuM joIe, te patrakAraja jyAre pitAne koI paNa prApti thAya tyAre potAnI ja TIkA potAnA zire dharI tene amala kare e jaI ame patrakArane AnaMda thAya che eTaluM ja nahi paraMtu patrakAra tarIke te patrakAra zrIyuta vADIbhAine anekazaH dhanyavAda ApIe chIe. anya patrakAro temanuM anukaraNa karaze ane khAsa karIne je udaraMbharI patrakAro che teo "bheMsa pAghaDI tANI gaI" evuM bolanAra ApaNI janakathAnA nyAyAdhIza tarIkenuM vartana na rAkhatAM janasamUhanA kalyANa tarapha ja pitAnI kalama zaktino upayoga karaze. 5 sastA bhADAnI cAlI-jene mATe muMbaI jevA zaheramAM hovAnI ghaNI jarUra che e vAta have siddha thaI cUkI che. have mAtra eTaluM ja bAkI rahyuM che ke te vAta zrImate ke TrasTaphaDonA adhikArIonA kAnamAM barAbara utarI ane teno amala kare. mI. narotamadAsa bI. zAhe Ane mATe vigatovALuM eka copAnIyuM kADhI te mATenI yojanA mUkI che te mATe temane zAbAzI ApIe chIe ane IcchIe chIe ke te para lakSa ApaNuM zrIme te temaja TrasTaphaDonA adhikArIo Ape. amArA jANavA ane mAnavA mujaba A kesa baMdhamAM vyavahArU yojanA ghaDI tene kAryamAM mUkavA mATe eka kamITI jaina esosIezana opha iMDiyA nAmanI saMsthAe nImI che ane te kamITInI keTalIka mITIMga paNa bharAI cUkI che. A vAtane ghaNo samaya thaI gayo che paNa ame dilagIra chIe ke tene riperTa haju prajA samakSa mUkAyo nathI. jena esosIezana oNpha iMDiyA e nAma paNuM moTuM che ane tenA membaromAM paNa vagavALA ane dhanADhaya gRha che. vaLI tene muMbaI sarakAre mAnya rAkhela che. AthI te saMsthA taraphathI AvA kAryane ghaNI madada maLI zake tema che e nirvivAda che-to ame khAtrI bharI AzA rAkhIe ke A saMsthA taraphathI A saMbaMdhe kAI "lIluM karavAmAM Avaze ane te paNa najIkanA bhaviSyamAM, te tevI AzA nirarthaka che yA ramujI che ema koI bhAgyeja kahI zakaze. "jAge muja hAlA bhAI, paMkhI vana bole. sUrya taNo udaya thaye rAtrI taNo aMdhakAra gayo; bhramara jhuM zuM karI rahyA, kamaLa patra khele-e kAvya atyAre yAda ApIe chIe. prakaraNa graMtha taiyAra karavA mATe InAma. jena ejyukezana borDa tA. 23-6-1917 ne dine nIce pramANe TharAva karyo che - judA judA vidvAne pAse nIcenAM pustako tenI sAme mUkelA rUpIAnuM oNnareriyama _) ApI hAlanI zikSaNapaddhatie taiyAra karAvavAM.
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zve. kA. heralDa, jIvavicAra rU. 100, navatattva rU. 200, karmagraMtha rU. 30, daMDaka rU. 75, bRdd saMgrahiNI rU. 150, kSetrasamAsa rU. 200. A mATe nIcenA niyamA ghaDavAmAM AvyA cheH 170 1 je je hIphAimAM utaravA mAgatA hoya temaNe uparanA graMtha paikI eka yA vadhAre graMtho pe|te cUMTI te mATe ATha phUlesakepa kAgaLa jeTalu'meTara namunA rUpe lakhI tA. 15 mI navembara 1917 sudhImAM sekreTarI para meAkalAvI ApavuM Avazyaka che. tenI sAthe pote kevI rIte kArya karavA mAge che tenuM mArgasUcana spAkAre karavuM. 2 te meTara darekanuM ANye. A samakSa yA Aje kamiTI nIme te samakSa mUkI temAMthI je caiAgya jaNAze temane AkhA graMthanuM kArya seAMpavAmAM Avaze. 3 te pramANe je graMtha taiyAra thaze te ApAtAnA dvArA yA khIjI saMsthA yA vyaktidvArA chapAvaze. tenI lagabhaga paDatara kimata rAkhavAmAM Avaze. tene kApI rASTra mA te svAdhIna che ema samajavAnuM che. 4 namunAnu geTara mokalanAre zvetAnu nAma pAtAnA mudrAlekha sahita jUdA kAgaLamAM jaNAvavuM. jyAre temane mAtra mudrAlekha meTaranA lekha para mUkave. mAtI'da gIradharalAla kApaDI mehanalAla dalIcaMdra ddezAi, (( onararI sekreTarIe. jaina zvetAMbara ejyukezana #33 jana sevA ane jenA. mArA janma jaina kuTuMbamAM thayA hatA. mArA dAdAne ahiMsAmAM atyaMta zraddhA hato. kAmamAM mAtabara mANasa gaNAtA. temanA bhAi sAdhu thayA hatA. pAtAnA paMthamAM pratiSThAzALI gurU hatA. mArA dAdA judI ja prakRtinA purUSa hatA. te ahiMsA-vikRta ahiMsA dharma pALatA te pAte peAtAnA dhaMdhAne anusaratA je je prapaMca khelavA paDatA te sarva prapaca vyAjabI gaNatA. potAnA dhaMdhAnA vyavahAra zAstrAnusAra e prapaMca temane mana chuTa ApI zakAya tevA hatA. jI pakSI ane evAM bIjA prANIe mRtyunA mukhamAM AvI paDatAM hAya tA, tene bacAvavAmAM khajArA rUpiA kharcI nAMkhe paNa sagIra kavidhavA sAthe levaDa devaDa karavAmAM-temanA chellA kALIe jhuMTAvI le evA, e mattane mAnanArAM dhaNAM manuSyA meM joyAM jANyAM che. "" lAlA lajapatarAya. sRSTinA niyamanI sAthe ramatA-khALatA kALa cakra kare che. jaDa caitanyanA unnatta pradezamAM, agara avanatinA dhanadhAra adhakAramAM-sRSTi lIlAnA svayi vilAsamAM ke praNayanA dANu dhamasANamAM, kALa anAdi anata sarvavyApi che. sRSTi lIlAnI sa sattA ja,
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ jana sevA ane jene. 171 dravyo para cAle che. tenI sAthe caitanya skuti sAgi che. pRthvI, jaLa, teja vAyu, A kAzamAM caitanya rahyuM che. tethI jarA ucca sthitie be, traNa-cAra vikeleMdriya Idriya jIvo che. tenAthI ucca koTinA ceMdriya prANimAM jaLa-sthaLa, AkAza-vihAriNi ghaNI ja jati che te samagra prANImAM, manuSya jAti ucciSTa koTinI che. prANI mAtramAM jyAre, sva poSaNa puratI ja zakti rahI che, tyAre manuSyamAM asaMkhya nAM duHkhanI vidAraka-jIvantatikAraka zakti rahi che. jIvana, mRtyu, AhAra, vihAra, sukha-duHkha, Adi kriyA pratyeka prANImAM che, paraMtu buddhi vikAsa, cAritra-jJAnanI anaMtatA te manuSyamAM ja che. je mahAniyamane anusarIne jagatanuM sAmrAjya cAle che, te mahAzaktine kharo upAsaka manuSya che. AthI ApaNe kabula karIzuM ke pazu, pakSI, ane itara jIvo karatAM manuSya janma e uccattama che. te pachI manuSya jAtinA uddhAra artha-temanI Adhi, upAdhi, jJAna TALavA mATe sAmAnya chaka dharmathI, pratyeka manuSya baMdhAela che. divya premane sajAtiya dorathI, manuSya mAtranAM hRdaya vaNAyelAM che. tene laIne paraspara kheMcAvuM e naisargika che. vyaktigata dukha eja pariNAme sAmAjIka mahAsaMkaTa bane che ! ! sabaLa manu, samAjanA nirbaLa bhAga pratinA dharmane dhvasa karIne, svArthadhatAnI parAkASThAe pahoMce che, tyAre te Ake tA TALavA,-rASTrIya sacetanatA utpanna karavA, koI mahApurUSa janasevA aMgIkAra kare che. I. sana pUrve 600 varSanA arasAmAM sAmAjIka niyamono bhaMga thatAM, atra-tatra, vyakti svataMtratA chuMdAIne avyavasthA thaI hatI; jJAna-svAmitvane IjA, phakta brAhmaNo pAse ja - hato; vaio vaNijya ane khetImAM mathatA hatA; bicArA zudronuM jIvana te ati pApiSTa manAtuM-brAhmaNonI tuchatAM teo prati asIma hatI, eTale ke teo kevaLa kSudra-karmo karIne kALa pasAra karatA. jIvana-mukti arthe yone pracAra bahu hatuM. pazu megha yajJa - azvamegha yajJa, narame, nA nAme yajJanI pracaMDa vedImAM, pazu, pakSio, hemAtA, are manuSyanuM baLI paNa apAtuM, prANI mAtranI sAthe janasamAjanI AvI sthiti hatI. te bhayaMkaratAno nAza karI, sAmAjIka suvyavasthA karavA, bhagavAna zrI mahAvIre mahA purUSArtha sevyo. sAmAjIka duHkhathI duHkhita thaine, kSatrI dharma-rAjyasattA-vaibhava,-tyAgI sevAdharma aMgikAra karIne, bhArata varSanuM vAtAvaraNa "ahiMsA paramo dhama: " thI bharI nAMkhyuM. paropakArane siddhAntanuM jJAnAmRta reDIne, janasevA karavA saMghazakita utpanna karI-bhagavAna zrI mahAvIranA jIvanane anusarIne, rAjya vilAsa, kSatrI dharma tyajI-mahApurUSa buddha paNa jana sevA karavA, tyAga laI: maitrI-karUNu-prada-mAdhyastha, bhAvanA janasamAjamAM Aropita karIne, ahiMsA siddhAntano vizALa phelAvo karyo. ! ahiMsAnA siddhAntathI suprasiddha A be mahA dharmonA lIdhe sthaLe sthaLe vihAra, gurUkuLa, auSadhazALA, jJAnazALA nirAzritAzrama, Arogya bhuvana, ane pAramArthika- jIvanAsakta muni maMDaLanI sabaLa saMkhyA hatI-sthiti Ama hoIne paNa sakheda kahevuM joIe ke koI mahAzaktinI nyUnatAvaza, zrAddha dhamanI te upakAraka jAherajalAlI jainadharma jeTalI TakI rahi nahiM. jenonI te prAcina praNAlikAmAM paNa kALakrame Aje rUpAntara siyati-daSTigocara thAya che. jaina samAja pAMjarA poLomAM lAkhkho rUpiA Ape che. kabutarone dANAM, kasAIo pAsethI pazu pakSa choDAvavAM, ane vikakiya jI nI sAthe eka iyi-va
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ 172 zrI jaina ve. kA. heralDa, "6 ja naspati paryaMta pazu AhAra, vihAra, kArya-vyApAramAM rakSA, yAjAi che. A badhI kriyA prANAtipAta viramaNa vrata "nA nAmanA mahAvrata ke aNuvrata-sthUla-sama-rUpe AcaravAmAM Ave che jIvana rakSaka A niyamanuM kArya kSetra, bhale vadhu vizALa bane! paraMtu khedanA viSaya eja ke janasevA prati jainA gANutA batAve che. tene lane jainasamAjanI avanati thatI cAlI che ! I. sa. nA pUrve AryAvarttamAM jenAnI saMkhyA kareADAnI hatI evA matta prAcina RRtihAsakAra Abu bhagavAnalAla ane zivaprasAda vigere vidyAnAnA che. vamAna kALe jaitAnI sakhyA paMdara lAkhanI aMdara gaNAya che! Ama jaina samAjanAM upAMga kapAtAM cAlyAM che ! tA pachI bicArA jainetara bandhune jaina zAsanasika kALu karI zake ? dakSiNamAM atyAre oLakhAtI " liMgAyata '' nA nAme eka meATI jAti agAu jaina hatI ! jaina dharmanA vijaya vAvaTA jyAM jorathI uDI rahyA hatA te tirthaMkara zrI mahAvIranI janmabhUmi magadha ( baMgALa ) mAM atyAre jUja jeteA che. tevIja sthiti paMjAba saMyukta prAnta vigeremAM che. AvI bhayaMkara ghaTanA kema khanI haze te vicArI-tapAsI cikitsA karavAnI jaina sammAjanI nathI ? atyAre jeneAnI pAramArthika pravRtti tatvane anusarIne nahi paNa rUDhine tAme hAya ema lAge che. dukALeA, ane plega, vigere saMkaTAthI aneka manuSyA anna vastrathI kuTuMbapANu nahiM karI zakatA heAvAthI, kevaLa kALane zaraNe rahe che ! sekaDe pacIsa TakA jeTaluM paNa jyAM lakhavA vAMcavA puratuM jJAna nathI, tyAM kevaLa ajJAna aMdhakAramAM athaDAIne haDadhuta thatA leAkeA mizanarIe vigerene zaraNe jAya che. agara pazu jIvana pasAra kare che! AvA saMkaTamAM sapaDAyalAnI sthiti tarapha AMdhaLI karIne, svAmi vAtsalya ane mRtyu-kriyAnA nAme miSTAna uDAvavAmAM Ave, mahesavA ujamaNAmAM vadhu paDatA dhanavyaya thAya, lAkhkhA kareADA rUpiA deva dravyanA nAme saMgrahavAmAM Ave, tenI vyavasthAnI bhAMjagaDamAM kaleza jadhaDA thai, kArTamAM vakIla berisTarAnA taDAkAnuM nimitta te dravya thai paDe, te kArya-vyApArane je dharmanI parisamApti samajavAmAM AvatI hAya tA, te mAnyatA asthAne che. tAtvika draSTie bhale prANI sevA, dhArmika kriyAkAnDa karavAmAM Ave paNa jana sevAnA viSaya pradhAna hAvA joie. nirAzrita bALako mATe bALAzrama, rAgIjanA mATe hAspITAlA, garImA mATe sastAbhADAnAM svaccha dharA-seneTeriyama zikSaNa pracAra arthe zALA, kanyAzALA, skolarazipeA, kherDIMgA, vAMcanAlayA ane hunnara udyAganI sasthAo vigere, aneka jatApayeAgI khAtAethI sthApI janasevA karavA purUSArtha karavA dhaTe che. bhagavAna zrI mahAvIre bhagIratha purUSA senyeA che. temanA jIvanano mudrAlekha " sevA '" hatA. temaNe vyaSTi-samaSTi vacce ekAkAra bhAvanA-bhinna bhinna svarUpe paNa ekaja draSTibiMduthI janasevA karI paramAnada meLavyeA. jene te bhAvanA vArasAmAM maLelI hoine tenA je drazya, kSetra, kALa, tapAsI upayoga karavAmAM Ave te lAlA lajapatarAye mAna rivyumAM jainAne uddezIne " satya ke dhelachA " ? nA nAme je kAMi lakhyuM che, tevA AkSepA jaina bandhue sahaja TALI zake. jaina bandhue ! A varttanA udayanA uSa:kALamAM jAgRta thazeA ke uMdhazeA ? padamazI nathu zAha elphInsTana reDa jhaverI bilDIMga tA. 9 'huM 17.
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ 14 guNasthAna stavana 173 '. 14 guNasthAna stavana. sumati jida sumati dAtAra, vaMdu mana zuddha vArevAra, ANI bhAva apAra, caMde guNa thAnaka suvicAra; kahezuM sUtra aratha mana dhAra, pAme jima bhava pAra. prathama mithyAtva kahyA guNa ThANe, bIje sAsvAdana mana ANe, trIjo mizra vakhANo, cotho avirata nAma kahANe, deza virati paMcama parimANe, chaTho pramatta pichANe. apramatta sattama lahIe, aThama apUrva karaNa kahIje, nivRtta nAma navamma, sUkamalabha dazama suvicAra; upazAMta meha nAma agyArama, kSINa maha bAramma. terama sayogI guNa dhAma, cidama thayo agI nAma, varaNe prathama vicAra, kuguru kudeva kudharma vakhANa teha lakSama mithyAtva guNaMThANe tenI pAMca prakAre. (DhAla saphala saMsAranI.) je ekAMta naya pakSa thApI che, prathama ekAMta mizyAmati te kahe, ' graMtha uthApI thApe kumata ApaNI, kahe viparIta miththAmati te bhaNI. 5 jena ziva deva sahu name sArikhA, kRtiyate vinayamati mithAmati pArikhA, sUtra navi sarvAha rahe vikala kSaNe, saMzayI nAma mithyAtva cotho bhaNe. 6 samajha nahi koI nija dhaMya rAto rahe, eha ajJAna mithyAtva paMcama kahe, eha anAdi anaMta abhavyane, kahIya anAdi sthiti bhavyane. 7 jema nara khIra dhRta viDa jamIne vame, sarasa rasa pAya vaLi svAda kevo game, ceya paMcama chaThe ThANa caDhate paDe, kiNahI kaSAya kara Aya pahile aDe. 8 rahe vacce evuM sama Aya paTa Avali, sahIya svAsAdinI thiti isI sAMbhalI, have hAM mizra guNaThANa trIje kahe, je utkRSTha aMtamuha rahe. 8 ( DhAla. be karajoDI) pahelA cAra kaSAya ema phara pama kitI ke sAdi mithyAmati e, aiti jala he mi. satya anya jihAM saddavahaNa bahuM chatI e. miLa guNa laya mAMhe maraNa lahe nahi Ayu baMdhana paDe na e, keto hi miyAta ke samakita lahI mati sarikhI gati para bhave e. 11 cAra apratyAkhyAna udaya karI lahe vrata viNuM zudha samakita paNa e, te avirata guNaThANa tetrIsa sAgara sAdhika sthiti enI bhaNe che. 12 dayA upazama saMvega niveda AsthA samakita guNa pAMce dhare e, sahu jina nagana mALa, jina zAsana taNI adhika adhika unnati kare che. 3
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ 174 zrI jaina zve. kA. heralDa. kaiMka samakita pAi, pudgala aradhanA utkRSTA bhavamAM raDe e, kaiMka bhedI graMthI aMtara muhurate caDhate guNu ziva pada lahe e. cAra kaSAya prathama traNa valI mAhanI mithyA mitra samyakatvanI e, sAte pariSkRta jAsa parahI upazame. te upazama sabhakita zreNI e. jiSNu sAte kSaya kIdhe te nara kSAyakI tiruddhija bhava ziva anusare e, AgaLa AMdhyA Aya te te tihAM thakI tIje cAthe bhava tare e. DhAla. iNu pari kamala. paMcame deza niti guNa ThANu, pragaTe caukaDI pratyAkhyAna, jiMge taje bAvIsa abhakSa, pAmyA zrAvakapaNa pratyakSa guNu ekavi zati paNa dhAre, sAcA khAre vrata sabhAre, pUjArdika paTa kAraja sAthe, agyAra pratimA ArAdhe. A caitra dhyAna hoya mada, AbyA madhye dharma ANaMda, ATha varasa uNI pUrava koDa, paMcama guNu ThANe thiti joDI, have Age sAte guNu sthAna, eka eka aMtara muhurata bhAna, paMca pramAda vase jiSNu ThAma, teha pramatta chaTho gurudhAma. sthavira 5 jina 495 AcAra, sAdhe SaTa Avazyaka sAra, ughata ceAthA cAra kaSAya, ema pramatta guNuThANu kahAya. sudhI rAkhI citta samAdhi, dharma dhyAna ekAMta ArAdhI, jyAM pramAda kriyA vidha nAse, apramatta sattama guNu bhAse. DhAla. zrI sapresara pAsa jiSNusara. 14 15 1' 17 18 19 ra ra. ga pahele aze e ahama guNa dANA taNe, Arabhe doya zreNI saMkSepe te bhaNe, upazama zreNi caMdre je nara upazamI, kSapaka zreNI kSAyaka prakRti daza kSaya gamI. jyAM caDhatA pariNAma pUrava guNu lahe, aThama nAma apUva karaNa tiNe kahyuM, zukala dhyAnanA pahelA pAcA Adare, nila mana pariAma aDaga dhyAne dhare. 24 have anivRtti karaNa navamA guNu nANiye, jyAM bhAva sthira rUpa nivRtti nA ANiye, krodha mAna te mAyA saMjvalanaraheNe, udaya nahi jihAM veda avedapaNe tiNe 25 jihAM rahe sUkSma lAbha kAMIka ziva abhilakhe, te sUkSma saparAya dazama paMDita darkha, zAMta mAha RNu nAma gyArama guNu kahe, meha prakRti jiNa DAma sad upazama laDe. 26 zreNi caDhayA jo kAla kare kihI pure, tA thAye AmiMdra avara gati Adare, cAra vAra samazreNi lahe saMsAramAM, eka bhave kAi vAra adhika na huve krime. 27 caDhI agyAramI umazamI paDelI paDe, mAha upara utkRSTa aradha puddagala rahe, kSepaka zreNI agyArama guNa ThANA nahi, dazama thakI khArama caDhe dhyAne rahI. 28 DhAla. eka dina kAi AyA magadha puradhara pAsa. ehanI. kSINu mAha nAme guNuThANA khAma jANu, meha khAya. teDe Ave kevaLa nANu, pragaTapaNe jyAM cAritra amala mathApyAta, have Ave terama guNasthAna taNI kahe vAta na
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrImad ratnazekharasUri. 175 jAtIya cokaDI kSaya gaI rahIya aghAtI tema, prakRti pacAzI jehanI jUnA kapaDa jema, dazana jJAna vIrya sukha cArita pAMca anaMta, kevalajJAna pragaTa thaye vicare zrI bhagavaMta. 30 dekhe leka alokanI chAnI paragaTa vAta, mahimAvaMta aDhAra dUSaNa rahita vikhyAta, AThe varase uNI kahI eka pUrava koDi, utkRSTI terama guNaThANe e sthiti joDI. 1 karI zailezI karaNI nirUdhyA mana vaca kAya, teNu ayogI aMta same sahu prakRti khapAya, - paMce ladhu akSara ucaratAM jene mAna, paMcamagati pAme sukha sI caudama guNasthAna. 32 taje bArame terame mAMhi na bhare ke, pahele bIje cothe parabhava sAthe heI, nAraka devanI gatimAM lAbhe pahilA cAra, dhurilA pAMca tiriyameM bhaNe e sarava vicAra. 33 kalaza, ema nagara bAhaDameramaMDaNa sumati jina supasAule, guNaThANa cauda vicAra varSe bheda Agamane bhale, saMvata satara ogaNatrIse zrAvaNa vadi ekAdazI, vAcaka vijayaharSa sAMnidha kahe ema dharamasI. - zrImad ratnazekharasUri. zrImadda ratanazekharasuri tapAgacchanI padAvalimAM paramA paTTadhara che; temaNe staMbhatIrthamAM vikhyAta chAMbA nAmanA bhada taraphathI babAla sarasvati' e nAmanuM birUda meLavyuM hatuM. temane janma saMvata 1457 (keTaleka sthAne 14para ema jaNAvela che.), munivrata eTale dIkSA 1467, paMDita pada 1483, vAcaka pada 1493, sUripada 152 mAM, ane svargavAsa saMvata 1517 ne piSa vadi 6 ne dine thayo hato. - teo 51 mAM zrI munisuMdarasUIi pATe AvyA. teo pitAnI saMpUrNa prazasti zrAddha vidhi nAmanA pitAne pustakamAM A pramANe Ape che - - vikhyAta tapetyAkhyA jagati jagacaMdrasUrayo'bhuvan / zrI devasuMdara gurUttamAzca tadanukramAdviditAH // 1 // -A jagatamAM tapa evuM prakhyAta nAma dhAraNa karanAra zrI (44mA) jagacaMdrasUri thayA, temanA pachI anukrame (eTale devedra, dharmaSa, samaprabha, saMmatilaka (jyAnaMda), ane tyAra pachI ) devasuMdara guruvarya thayA. , ahIM devasuMdara sUri saMbaMdhI e jANavAnuM che ke-janma saM. 1307, trata 1404 mahezvara gAmamAM, sUripada aNahilapura pattanamAM saM. 14ra0. gacchAdhipati pada 144ra, ane svargavAsa 1457 devasuMdara e nAmanA kartAnI be kRtio nAme bhaktAmara stotra vRtti, karI che. prApta kti mAlUma paDe che, pachI te devasuMdara ane A devasuMdarasUri eka heya ke ke ehi e prazna che. "paMca ca teSAM ziSyA steSvAcA mAnasAgarA guravaH / vividhAvacUrNilahari prakaTanataH sAndhayAvhAnAH //
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ 16 zrI jena ke. kA. haraDa. -zrI devasuMdara gurUvaryanA pAMca ziSya hatA, temAM prathama ziSya zrI jJAnasAgara gura thayA. temaNe vividha prakAranI avacUNi ( avacUri) rU5 lahero prakaTa karI pitAnuM jJAna sAgara ( jJAnanA samudra ) e nAma yathArtha karyuM che. jJAna sAgara- janma saM. 1485, DIkSA 241, sUripada 1441, svargavAsa 1460. temanA graMtho Avazyaka sUtra saM. 144, uttarAdhyayana saM. 1441, oghanirya kti, saMskRta kSetra samAsa sa. 1465 e cAra para avacUrio, dhanya caritra ( ga ) ? racUDa kathA?, zrI muni surata stava, ghanagha (dhA) nava khaMDa pArzvanAtha stava da yAda che. zrutagata vividhAlApaka samRdhdhRtaH samabhavaM zca sUrIMdrAH / kulamaMDanA dvitIyAH zrIguNaratnAstRtIyAzca // 6 // --bIjA ziSya zrI kulamaMDana nAme surI thayA, temaNe zAstramAM rahela vividha olApa ( AlAvA) ne uddhAra karyo, ane trIjA zrI guNaratna thayA kula maMDana- janma saM. 1409, vata 1417, sUri pada 1442, svargavAsa 1455 nA caitra mAsamAM temanA graMtho prajJApanA sUtra avasUri, pratikramaNa vRtti avacUri, kalpAMta- rvAcya (eka thele ratna zekhara kRta tathA jina haMsa kRta lakhela che ane te kharUM jaNAya che ), nava tatva vRtti, kAya sthiti stava, vicArAmRta saMgraha saM. 1443, mugdhAvabodha ke ektika saM. 1450, che ane A sivAya siddhAMtAlApoddhAra, vizva madhara, aSTAdazAracakra baMdha stava, meTo hArabaMdha stava che. vicArAmRta saMgraha nAmanI sAmAcArI mATe hata TippanikAmAM e ullekha che ke- pravacanakSiA vaMja viMjhAniyA gAlA 1443 varSe zrI kula maMDana sUriyAH / | pravacana pAkSika Adi 25 adhikAravALA AlApa ( AlAvA sa. 1443 mAM * zrI kulamaMDana sUrie karyA. SaDdarzanavRtti kriyAratnasamuccayavicAra nicayasujaH / zrI bhuvanasuMdarAdiSu bhejurvidyaugurutvaM ye // 4 ) - te trIjA ziSya zrI guNa rane gurU varya padanasamuccayavRtti ane kriyA ratna samuccaya [ saM. 1466 ! e graMthanA racanAra hatA ane zrI bhuvana aMdara Adi AcAryonA vidyA gurU thayA. guNa rana-AmaNe uparanA prasiddha ane samartha graMtha racyA uparAMta Atura pratyA " khyAna sUtra para avacUri, saMtArapara avacUri, kamANa graMtha, taka rahasyadIpikA, zataka nAmanA pAMcamA prAcIna kama graMtha para avacUri, pAMca navya karma graMtha [ karma vipAka, karma stava, baMdha svAmitva, vAzIti ane zAka ] tathA sattaripara avacUri, " sirinilaya ' kSetra samAsAra laghu vRtti--avari, caturtha pratiSThA kapa ( pratiSThA vidhi ), vAsatika prakaraNa, samarAditya caritra che. A nAmanA bIjA guNa ratna pANika sUrinA ziSya hatA.
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrImad ratnazekharasUri. 177 zrI somasuMdara guru pravarAsturyA ahAryamahimAnaH yebhyaH saMtatirucyai rabhUvidhA sudharmebhyaH // -cothA ziSya zrI somasuMdara gurUvarya utkRSTa mahimAvALA thayA. teo dravyathI , tathA bhAvathI ema be rIte sudharmavALA hoI temAMthI ghaNI ziSya saMtati vRddhi pAmI. sema suMdara-nma saM. 1430 bhAva vadi 14 zuka, vrata 1437 vAcaka pada 1450, sUri pada 1457, svargavAsa 1489. temane sAdhu parivAra 1800 hato. temaNe racelA graMthanAM nAma A che -ceya vaMdana bhASya para avacUri, kalpAMta vacce ?, aSTAdaza stotra, jina bhava stotra, yugAdi deva stuti, yuSpada smad stava. A sivAya yoga zAstra, upadeza mAlA, paDAvazyaka, nava tatva ityAdi para bAlAvabodha karyA che. Amane sarva itihAsa " soma saibhAgya kAvya ' mAMthI maLI zake che. - yatijItakalpa vittazca paMcamA sAdhuratna surivraaH| yAdRzo'pyakRSyata karaprayogeNa bhavakUpAt // 6 // --pAMcamA ziSya zrI sAdhu ratna rivara thayA ke jemaNe yatijIta 95 para vRtti [ saM. 145ra | lakhI che, ane bhava rUpI kuvAmAMthI mArA jevA uddhAra karyo che. sAdhu rana -ukta graMtha sivAya nava tatva para avacUri lakhI che. A pAMce ziSyamAMthI deva suMdara sUrinI pATe somasuMdara beThA te kahe che - zrI devasuMdara guroH paTTe zrI somsuNdrgnneNdraaH| yugavarapadavI prAptAsteSAM ziSyAzca paMcaite // 7 // -zrI deva suMdara gurUnI pATe zrI sema suMdara gurU thayA. te sema suMdara sUrinA yuga pradhAna evA pAMca ziSyo thayA. [ nAme munisuMdara, jayacaMdra, bhuvana suMdara, jina suMdara, ane jina kIti. ] te anukrame kahe che. mArItyavamanirAkRti sahastranAmasmRti prabhRti kRtyaH / zrI munisuMdaragurava ciraMtanAcArya mahimamRtaH // 8 // -pahelA zrI muni suMdara gura = mAri ityAdi pramukha upadravanuM nivAraNa, tathA jina sahastra nAma smaraNa ItyAdi vaDe ciraMtana AcAryanA mahimA dhAraNa karanArA thayA. - muni suMdara-janma saM. 1436, vrata 1443, vAcaka pada 1466, sUripada 1478,. vargavAsa 1503, kArtika zudi 1teo sahastrAvadhAnI hatA. dakSiNa dezanA kaviyo taraphathI, kAli sarasvati e birUda ane mujhapharakhAna bAdazAha taraphathI "vAdi gokuLavaMDha" nAmanuM birUda temaNe meLavyuM hatuM. temanA graMtho-naivedha goSThI saM. 1455 [nyAya ane sA hitya baMnene lAgu paDato ], adhyAtma kaha5 dama, upadeza nAkara, gurnAvalI ! bIjuM nAma tridaza taraMgiNune trIjo bhAga. ] saM. 1466, jayAnaMda caritra, nara varma caritra (?), mitra catuSka kathA saM. 1484, caturvizati jina stotra, ratna koza [ emAM aneka sate = "rohiNI nagaramAM marakI TALavAthI tenA rAjAe zikArane tyAga karyo hato ane devakula padaka nagaramAM "zAMtikara stotrathI mahA mArInA upadravane nAza karyo hate.
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ 178 zrI jaina kare. ko. heDa. trano saMgraha che ], zAMtikara stava, sImaMdhara stuti vagere che. A sivAya samihima zAMti stava, tapAga che paTTAvalI, zAMta rasa rAja che. zrI jayacaMdragaNeMdrA nistaMdrAH saMghagacchakAyeMSu / zrI bhuvanasuMdara varA dUravihArai gaNopakRtaH // 9 // -- bIjA ziSya zrI jayacaMdra AcArya thayA ke je saMdha ane ganAM kAryomAM pramoda karatA nahotA, tathA trIjA zrI bhuvana suMdara suri thayA ke je dUra vihAra karIne saMdha upara upakAra karatA hatA. - jayacaMdra-( keTalAka jaya suMdara kahe che ), temanA graMtha pratikramaNa kama vidhi [ pratikramaNa hetu vidhi ] saM. 1506, pratyAkhyAna sthAna vivaraNa, samyakatava mudi che. AnA ziSya zrI jina harSa gaNi hatA ke jeNe saM. 1502 mAM viMzati sthAna vicArAmRta saMgraha rAkhe che, temaja bIjA graMtha nAme pratikramaNa vRtti saM. 15ra 5, vastupAla caritra saM. 197, ratna zekhara kathA ( prAkRta ), samyakatva kaumudi saM. 1457, anadhya rAghava ( athA murAri nATaka ) Adi che. A zrI jayacaMdra sUrinA samayamAM prakhyAta zvetAMbarAcArya kSemaMkara vidyamAna hatA. teo vaDa purUSa caritra ane siMhAsana dAtrizikA kathAnA racanAra che. jayacaMda " kRSNa sarasvati ' nuM birUda dhAraNa karyuM hatuM. bhuvana suMdara-teo parabrahmAthApana sthaLa, mahA vidyA viDaMbanA vRtti ane te para TippananA kartA hatA. AnA saMbaMdhamAMja e kahe che ke - viSamamahAvidyA tadviDaMbanAbdhau tarIva vRtti yaH / nidadhe yajjJAnanidhi madAdi ziNyA upAjIvan // 10 // ---temaNe viSama mahA vidhAnA ajJAnathI viDaMbaNa rU5 samudramAM paDelA lokone nava samAna evI mahA vidyA viDaMbanA vRtti karI ane temanA jJAnanA bhaMDAra pratye mArA jevA ziSyo pitAne nivAha karI rahyA. - ekAMgA apyekA dazAMginazca jinasuMdarAcAryAH / griMthA graMthakRtA zrImajinakIrtiguravazca // 11 // -cothA zrI jina suMdara sUri ke jeo eka aMga-zarIra dhAraNa karanAra chatAM agiyAra aMga-sUtra dhAraNa karanArA hatA, tathA pAMcamA zrI jina kIrti gurU thayA ke je nircatha--parigraha rUpI graMtha vagaranA chatAM graMtha racanA karanArA thayA. jina suMdara sUri-hutAzinI kathA, ane dipAlikA kalpa saM. 1423 nA karyA hatA. jina kIti-puNya pApa kulaka, dhannA-dhanya kumAra caritra ! AnuM bIjuM nAma dAna kalpa ma re ] saM. 1497, navakAra stava (paMca parameSTI) TIkA saM. 1484, caMpaka zreSThI kathA, zrI pAla gepola kathA, paMcajina stavanA kartA hatA. have zrI ratnazekhara sUri kahe che ke - eSAM zrI muguruNAM prasAdataH SaTakha tithi mite varSe / zrAddha vidhi sUtra vRttiM vyadhita zrI ratnazekhara mUri. // 12 //
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ 179 abheda mArgamAM prayANu, --zrI ratna zekhara murie upara kahelA zrI gurUenA prasAthI vi. saMvat 150 mAM zrAddha vidhi satranI vRtti karI. A vRttinuM nAma vidhi kaimudi ApyuM che. A graMthamAM jina haMsa gaNie madada karI te kahe che. atra guNasa* vijJAvataM jina isa gaNivara pramukhaiH zodhana likhanAdi vidhau vyadhAyi sAMnidhyamudyukaiH // 13 // parama guNavaMta ane vidratna zrI jina hoMsagaNi pramukha vidvAnoe racatAM zeAdhatAM lakhavA vagere kAryamAM parizrama laI sahAya karI. A graMtha jina husa gaNi--A kharatara gacchanA hAya ema jaNAya chaeN, temaNe sa. 1582 mAM AcAra'ga sUtra para dIpikA, ane bhAva chatrIzI lakhela che. ratna zekhara sUrinI kRtio--paDAvazyaka vRtti ( artha dIpikA ) sa, 1496, lakSaNa sa Mgraha, AcAra pradIpa sa. 156, ukta zrAddha vidhi ane te para vRtti saM 1506, haimavyAkaraNapara avacUra, prazneAdha cadrodaya vRtti, chaMdaH kAza-prAkRtaH-- Aja nAmanA bIjA ratna zekhara sUra hatA ke je nAgapurIya zAkhAnA. hema tilaka surinA ziSya ane va sana sUrinA praziSya hatA. temaNe gurU gugu SaT trizikA, sa meAdha sattarI, ane zrIpAla caritra--prAkRta sa. 1428, tathA gurusthAna kramArA ane tepara sthApana vRtti sa. 1947 racela che. abheda mArgamAM prayANa. ( lekhaka-gAkuladAsa nAnajIbhAi gAMdhI--rAjakATapurA ) prakaraNa 1 lu. jananA gurusthAnake ane vedAMtIAnI bhUmikAonI ekatA. sUcanA:---abheda mArgamAM prayANa? e nAmavALA eka mahAna graMtha lakhAya che. A graMthamAM jagamAM cAlatA mahAna pathA, saMpradAyA ane gacchAnI ekatA batAvavAmAM Avaze ane dareka sapradAyavALAe chevaTe AtmAnaMdamAM eTale abhedamAga mAM prayANa kare che evu siddha karavAmAM Avaze. zabdabhedane tajIne vicAra karavAmAM Ave te anubhavamAM dareka dharma sarakhA meAdha Ape che ema anubhavAya che paNa jyAM sudhI tevI samaja na thai hAya tyAM sudhI mANase| zabdabheda vaDe laDIne dezanuM satyAnAza kADhI nAMkhavA bhUlatA nathI. dezanA mukhya AdhAra dharma upara rahelA che. dharmanA bahAnA vaDe tA mahuDA game te kara vAne taiyAra thai jAya che. A graMthamAM dareka dharmanI ekatA ane dareka dharma AtmajJAnane ja upAse che evuM sacoTa anubhavapUrvaka siddha karavAmAM Avaze. zarUAta: AtmAbhimukha vRtti ane svarUpa sthiti e jJAnanuM lakSaNu che. ane jagabhimukha vRtti tathA svarUpa bhraSTatA e ajJAnanuM lakSaNa che. je mahAtmA ahAnI AtmasvarUpamAM ja rame che te rAga dekhA udaya na thavAthI tenAmAM satvanA sarvadA pasabava rahe che
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ 180 zrI jina . ke, heralDa. paNa je bahiNi jevo che temaNe te anAtmapadArthomAM AtmapaNuM mAneluM hoya che. mATe e svarUpabraNa jemAM mahAmaha pravatato hoya che. AvA svarUpabhraSTa saMgomAM sadA ajJAna hoya che. je avasthAmAM kevala AtmAnuM jJAna vidyamAna hoya che eTale ke AtmAnaMdano anubhava thAya che te avasthAne svarUpasthita avasthA kahe che. jyAre ahaMtAne nAza ane bhedanI zAnti thAya che eTale ke rAga ane dveSa jatA rahe che tyAre AtmAne pratyakSa anubhava thAya che e anubhavavALI sthiti te svarUpAvasthiti kahevAya che. vAstavate dareka AtmAo svarUpavasthita ja che paNa vibhAvane A ropa mAtra hovAne lIdhe te svarUpAvasthita dazAmAM ajJAnane paNa mAtra Apa ja che. jyAre samyajJAnano udaya thAya che tyAre te ajJAnanI vilayatA thaI jAya che. vibhAHmAMthI svabhAvamAM AvavuM tenuM nAma samyajJAna, vibhAva kAMI vastu nathI mAtra upacArika che. pUrNa satyamAM te AtmA svarUpasthita sadAne mATe darekane che. svarUpabhraSTa sthitinI eTale ajJAnanI sAta bhUmikA che. bIja jAgrata, jAgrata, mahAjAgrata, jAgrasvapna, svapna, svapna jAgrata suSuptaka. AtmasvarUpa te sadA AnaMdamaya ja che paNa aupacArika nayanI apekSAo eTale ke vibhAvanI daSTie joIe te svabhAvamAMthI vibhAvamAM javAthI ja A sakala janma mRtyurUpa prapaMcane udbhava jaNAya che. vibhAva e mAtra kalpanA che ane kalpanA pramANe ja janma mRtyu che. kalpanAne maLatA adhyavasAya, lemyA, pariNAmanI dhArA, vagere zabdo che. e zabdonI ekaMdara vyavasthA kalpanAmAM ja thAya che. e sarva kalpanA ja che. vibhAva eTale svabhAvathI khasavuM te. svabhAvathI khasavAnI sAthe ja adhya vaSAya-sUkSma vicAra ke kalpanA uddabhave che ke je adhyavasAyamAMthI A saMsAravRkSa ugeluM che. te adhyavasAya eTale sUkSma ane sauthI prathamanI kalpanA te bIja jAgrata che. nirmaLa AtmasvarUpamAMthI je prathamanuM vibhAvanI kalpanAnuM phuraNa te bIja jAgrata che. ane vyavasAyarUpa buma saMkalpa thavA pachI bahidaSTi thaI javAthI vibhAvI purUSanI sAme kalpanA pramANe padArtho daSTigocara thAya che. e prapaMcAtmaka dazya padArthomAM vibhAvane lIdhe huM tathA mAruM' evI ahamamatvanI pratIti thAya che. AvI je ahamamatvanI pratIti thavI tenuM nAma ja jAgrat che. dazya padArthomAM daDha pratIti thavAthI vizeSa vizeSa kalpanAo, adhya vasAya, lesyAo, uddabhavatI jAya che ane te pramANe karmAvaraNarUpa avidhA vaLagatI ja. viAthI navA navA janmamRtyu lesyA pramANe anubhavamAM AvatA jAya che ane " A huM ane A mAruM" evI je vibhAvarUpa kalapanA tenI daDhatA thatI jAya che. AvA prakAranA pUrva pUrvanA janmanA saMskArathI jAgrata thaelA daDha vizvAsane mahA jAgrata kahe che. jAgrata avasthAmAM paNa manamAM navA navA saMkalpa ane ghATa ghaDAyA kare che e je jAgradevasthAnuM mAnasika rAjya che. tene jAgrasvama kahevAmAM Ave che. jAgrasvama avasthA eTalI badhI sAmAnya che ke dareka vibhAvI purUSa tene dararoja ghaNI vakhata anubhava karyA kare che. kSaNe kSaNe manamAM nava na ghATa ghaDAya che ane nAza thAya che. jAgradavasthAmAM AvA je svapna , tulya ghATa thavA ane nAza thavo teja avasthA te jAgratavapna avasthA che. keTalAka mANaso - te jAgradevasthAmAM koI evI kalpanAnI jALa racavAmAM guMthAI jAya che ke tene paDakhethI koI mANasa sAce jAya tenI paNa khabara paDatI nathI A paNa jAgrasva che. jAgrata
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ abheda mAgamAM prayANa 181 dazAmAM aneka prakAranAM svapnAM Ave che. rajumAM sarSanA bAMti, chIpamAM rUpAnI brAMti, AkAzamAM be caMdanI pratIti, mRgajala, vagere paNa jAgrasvapnane bhede ja che. nidrAvasthAmAM je dazya pratIta thAya che ane nidrAmAMthI jAgratamAM AvyA pachI te dazyanuM kazuM hetuM nathI te dazya te svapna che. A svapna mahA jAgrata viSe, sthUla zarIra ne kaMThathI hadaya sudhInI nADInA bhAgamAM thAya che A vAta nirvivAda che. jevI rIte jAgratamAM svapna dazA vate che tevI ja rIte svapnamAM paNa jacatadazA vate che tyAre te svapna jAgrata dazA kahevAya che. RtadehamAM tathA akSatadehamAM jAdavasthAnI peThe jyAre svapnamAM daDha ni. zraya thAya che tyAre te svapnajAgrata kahevAya che. jIva jyAre ajJAnamAM lIna thaI jAya che tyAre te dazAne suSupti kahevAya che. gADha nidrA te suSupti che bhaviSyanuM dukhanA bodhathI yukta jIvana je jaDa sthiti te suSupri supti avasthAmAM rAja mahela, ghAsa, kAM, pahADa deva loka e sarva mAtra paramANuM rUpaja che. suSuptivALAne paramANunI racanAno bhinna bhinna anubhava nathI hoto mATe suSupta avasthAnI apekSAe mAtra paramANune samUhaja bharyo che, paNa mahA jAgrI apekSAe te parvata, nadI, deva leka, ghAsa, Dhera vigere kinna bina ghATo che. A sarva avasthAo ajJAnanI che ane te vibhAvane lIdheja che, vibhAva jema ApacArika eTale kahevA mAtra che temaja A avasthAo paNa ApacArika che chatAM paNa ajJAna dazAmAM te jaNAya che mATe te jANavI jarUrI che. A sAte avasthAonuM phuraNa adhyavasAyamAMthI ke sukSma kalpanAmAMthI che. dareka avasthAmAM paNa aneka bheda thaI zake che. jagat svapnAvasthA ghaNI rUDha thavAthI te jAgratamAM maLI jAya che ane mahA jAgrata dazA vikAsa pAme che. jemAM samudranI ghumarImAM vahANa gothAM khAya che tema mahA jAgrata dazAmAM paNa che aneka meha rU5 ghumarImAM gothAM khAya che ane aneka prakAranA janma mRtyune karmAnusAra pAmyAM kare che. A pramANe keTalIka saMskRti jAgratapaNe, keTalIka svapnapaNe, keTalIka jAgrata svapaNe ane keTalIka svapna jAgrata rUpe rahelI che. A sAte avasthA ajJAnanI hoi tyAgavA yogya che. A sAte ajJAnanI avasthA mithyA hovAthI -tyAgavA gya hovAthI te miyAta guNa sthAnakamAM hoya che ema kahevAya che. mithyAtva rUpa A sAte avasthAnA mULa rUpa vibhAvano tyAga thAya tyAre ja A mithyAtva rUpa sAte ajJAnAvasthAno tyAga thaI zake. vibhAvano tyAga to svabhAvama-Ama svarUpamAM AvavAthI thAya che mATe vibhAva ane tajanya ajJAnanI sAte bhUmikA rUpa mithyAtva guNa sthAnakathA upara caDhavuM hoya eTale ke AtmajJAna tarapha prayANa karavuM hoya te nirmaLa AtmAna manahara vicAra karI Atama jJAna meLavyA pachI te mithyAtva rUpa ajJAnAvasthA ene tarI zakAze. jema ajJAnanI sAta bhUmikAo kahI teja pramANe jJAnanI paNa sAta bhUmikAo che. aAnanI sAta bhUmikAo trIje guNa sthAnakethI cidama guNa sthAnaka sudhImAM uttarottara samAI jAya che. jJAnanI sAta bhUmikAnuM jJAna thayethI te AtmA pharIthI meha rUpi kAdavamAM arthAt janma mRtyumAM phasAta nathI. bhale e jJAnI saMsAramAM rahyA kahevAtuM hoya to paNa jalakamala nyAye te saMsArathI mukta ja che. zrI uttarAdhyayana sUtranuM karamAna che ke--gA para nAi, neva bire vAvI parva garjita sAthe | taMbU gUma mAraga che jevI rIte kamala jala sAthe rahe che ane jalamAMja janme che chatAM
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ 182 zrI jena . ke. hareDa. jalathI te lekhAtuM nathI tema AtmaniSTha mahAbhA purUSe paNa saMsAramAM janmyA chatAM tathA anekanA saMbaMdhamAM rahyA kahevAtA chatAM paNa te purUSa niSkAma hovAthI sAMsArika kalpita icchAomAM phasAtA ja nathI. mATe Atma jJAnanI zreNI rUpa jJAnanI sAta bhUmikAo ke caMda guNa sthAnakonuM je samyagU jJAna tenuM nAma ja avabodha che. A avadha 5 jJAnathI ya je AmA arthAta mukti te te para che. satyAva dhanuM nAma ja mela che. je AtmAne satyAvabodha thAya che tene to pachI bIjA kaI taraphathI kAMI kahevAnuM ja rahetuM nathI. bhagavAna sUtrakAre paNa pharamAvyuM che ke " harine pAsa vaLatya ' Abha tatva jANanAra-anubhavanArane kAMI kahevuM jarUranuM navI kAraNa ke je jANavA gya che te te teNe jANyuM che. satyAva baMdha thavA mATe jJAnanI sAta bhUmikA jANavI ane te upara uttarottara ArUDha thavuM jarUranuM che. je purUSo e sAta bhUmikAne samajIne te pramANe anubhava meLavate jAya che te purUSa nirvANa dine meLave che. kharuM jotAM e sAta bhUmikAo anubhavagamya thayA sivAya yathArtha samajI zakAtI nathI, temaja jagatamAM jeTaluM jeTaluM jJAna che te sarve anubhava vagaranuM nakAmuM che. anubhava vagarane ke jIva mAtra vAMcIneja ke sAMbhaLIne ja te vAtane yathArtha samajI zake ja nahi, yathArtha te anubhavIja samajI zake che ane mokSa paNa anubhavIne thAya che. anubhava vagaranuM vAMcavuM ke, sAMbhaLavuM te ThIka che paNa phAMpha rUpa te kharuM ja, jagat anAdi kALathI vAMcatuM ane sAMbhaLatuM AvyuM che ane anaMtakALa sudhI te kalpanAo cAlaze paNa je anubhavI che temanI te balIhArI che. jagatamAM pUjanIya paNa anubhavIo ja che mATe jJAnanI sAta bhUmikA eTale guNasthAnaka sAMbhaLI ke vAMcIne te pramANe tene saddagurUdvArA anubhava meLavatA ja. jema jema jJAnanI bhUmikAone anubhava maLato jaze tema tema AtmAnaMdanI prApti ane abhivRddhi thatI jaze. che . anaMta tattvarU5 AtmAne sivAya bIjuM kazuM jaNAze ja nahi. mATe anubhava jJAna meLavavAnI khAsa jarUra che. je jIvane satyAvabodharUpa anubhava che te jIva pharIthI saMsAranI kalpanAmAM bhaTakaze nahi. zubhecchA, vicAraNuM, tanamAnasA, satyApatti, asaMsakti padArthobhAvanI, ane turyagA e jJAnanI sAta bhUmikAo anukrame che. e e sAta bhUmikAne aMte mukti rahelI che. huM koNa chuM? A jagata zuM che ! vagere bAMbatane zAstra tathA saMtapurUSanA samAgama vaDe vicAra karuM AvA prakAranI vairAgya pUrva kanI icchA thavI tene zubhecchA kahe che. zubhecchAmAM mizra tathA sAravAdana guNasthAnakano samAveza thAya che. kAraNa ke mithyA daSTi eTale deha daSTi ke jamadabhimukhavRtti te che ja. temAM huM keNa chuM evI zubhecchA pazarmika bhAve thaI paNa te IcchAnI pravRtti thai nathI tethI A sthaLe aMtabahavRttimAM sAmya hoya che tethI te mizaguNa sthAna kahevAya che. jagadabhimukhatti paNa che ane huM koNa chuM te jANavAnI jIjJAsA paNa che. mATe mizra IcchA thayA pachI te pAchI samAI jAya te mAsvAdana bhAva kahevAya. mATe zubhecchA nAmanI jJAna bhUmikA mAM sAsvAdana tathA mizraguNa sthAnakone samAveza thAya che. purUSo eTale AtmAnubhavI pue papelAM zAstranA tathA saMtapurUSane samAgama vaDe vairAgya ane abhyAsapUrvaka sadAcAramAM eTale AtmAnubhava tarapha pravRtti te vicAraNA. vicAraNA
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ abheda mArgamAM prayANa 183 nAmanI jJAna bhUmikAne ja avirata samyakatva nAmanuM cothuM guNasthAnaka kahevAmAM Ave che. Apazamika ke kSayo parAmika bhAve samyakatva nAmanuM cothuM guNasthAna zamecchA nAmathI pahelI jJAna bhUmikAmAM paNa che, paraMtu lAyaka samyakatra eTale zuddha caitanyanuM jJAna jemAM hoya che evuM ema cothuM samyakatva guNasthAna tathA deza virati eTale amuka hadamAM rahIne ja kema sAme dhyAna karAya che evuM pAMcamuM deza virati guNasthAna tathA anIza jemAM ame dhyAna karavAnuM hoya che. jevuM che. sarva virati guNasthAna A be ja vicAraNA nAmaka bhUmikAmAM samAI jAya che. zAstra ane purUSanA samAgama vaDe satanI sata rUpa pratIti thAya che pachI satamAM praveza karavA mATe ke satano AnaMda bhogavavA mATe amuka amuka vakhate AtmadhyAna dharavAmAM Ave che. ane keTalAka uttama adhikArIo rAtri divasa AtmadhyAna dharyA kare che te sarva AmAM samAya che je loko dararoja thoDe vakhata AtmAnaMda meLavavA prayAsa seve che te zrAvako kahevAya che ane je te ko ahonIza AtmAnaMda meLavavA prayAsa karatA hoya te sAdhu kahevAya che. sAdhu eTale zravaNa. A sUkSma vicAra kahyA radhULa ane saraLa rIte jotAM sAsvAdana, mizra tathA avirata samyakatva guNa sthAnakane samAveza pahelI zubhecchA bhUmikAmAM thAya che ane dezavira tathA sarva virati nAmanA pAMcamAM ane chaThThA guNasthAnakano samAveza bIjI vicAraNA nAmaka jJAna bhUmikAmAM samAveza thAya che. vicAraNAmAM sadAcAramAM pravRtti hoya che pachI te dezathI paNa hoya agara sarvathI paNa heya. vicAraNA tathA zubhecchAne lIdhe mananI vilavatA thavAthI IdriyonA arthane viSe Asakti na thavI tene hanumAnasa nAmaka jJAnanI vIjI bhUmikA kahevAmAM Ave che. A bhUmikAmAM mananI ekAgratA hoya che. sarva virati gusthAnaka uparAMta pramatta, apramatta, ane ApazAmika zreNIvALAnA agyAramAM guNasthAnaka sudhIne samAveza thAya che. A sAdhakanI chellI jJAna bhUmikA che. tanamAnasa bhUmikA LagyA pachI te siddhadazAmAM eTale carama zarIramAM ke tavRMbhava mokSa gAmamAM jAya che. mananI ekAgra. tAmAM kAMIka nyunatA rahI jAya te pramattaguNasthAne kahevAya. pramatta guNasthAna eTale A tmadhyAna dharatAM dharatAM vacce vacce pramAda thaI javo ke bahitti thaI javI te apramatta guNasthAna eTale jemAM aMtarmukha upayoga ja aDola paNe rahyA kare arthAta ahanIza mana ekAgra rahyA kare te kSepaka zreNivALe to siddha dizAmAM jAya che kAraNa ke kSapakazreNIvA- LAne AtmAno satata upayoga vartato hovAthI te te muktasthitimAM samAya che. paza. mikavALe parANe parANe manane dabAvI rAkhatuM hovAthI tene paDavAne bhaya che paNa kSaka eNivALo ke jene AtmAne anubhava che tethI tene paDavAno bhaya nathI. tene AtmajJAna thavAthI te ajya che. kSepaka zreNIvALAne samAveza satvApatti nAmaka cothI jJAnanI bhUmikAmAM samAveza thAya che. sAdhakanI traNa upara kahelI bhUmikAnA abhyAsane lIdhe zuddha vairAgya. dvArA satya AtmAmAM je sthiti thavI tene satvApatti kahe che. A dazAmAM jagatano abhAva ane AtmAne saddabhAva che. A jJAna bhUmikAmAM kSapakazreNivALo navamA guNasthAnake heya che. apUrvakaraNanA je ke AThamA guNasthAnake A pathamika ane kSaNio hoya che paNa tyAM sudhI mohanIya karma eTale jagatane sadbhAva hoya che ane kSaNivALA AtmAne tathA jagatane anubhava karato hoya che mATe sAdhaka tathA siddha baMnemAM gaNAya che ane abhyAsamAM vadhatAM jagatano abhAva thatAM te satvApatti bhUmikAne pAme che. satvApattimAM anivRtti bAdara guNasthAna
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jena ka. ka. helDa. tathA kSapaka sUkSma saM5rAya nAmaka navamA guNasthAnakano samAveza thAya che. upazAMta mehavItarAga chamastha agyAramuM guNasthAnaka che paNa tene moha upazAMta che lAyaka nathI tethI te paDe che mATe ApazamikavALe te agyAramAM guNasthAnaka sudhI pahoMce che te paNuM te sAdhaka dazAmAM che. saMpakaNi eTale AtmAnaMdanI zreNivALe dazamAM guNasthAnakamAM Ave che tyAre te atyaMta AtmAnaMdI hoya che. A dazamuM guNasthAnaka ane jJAnanI asaMsakti nAmaka pAMcamI bhUmikA e baMne ekaja che. jJAnanI cAra dazAnA abhyAsa vaDe AmAnaMdamaya samAdhi thavAthI cittane aMdaranA tathA bahAranA karipata AkAronuM jJAna na rahe tevI jAtanA asaMsaMga rUpI phaLa vaDe cittamAM niratizayAnaMda nitya aparokSa AmAnaMdanA sAkSAtkArarUpI camatkAra che tene asaMsakti kahe che. A saMsakti nAmaka jJAnanI pAMcamI bhUmikA eTale dazame guNasthAnake je kSapakazreNivALo mahAtmA hoya che te dazame guNa sthAnathI pAdharo bArame guNasthAnake jAya che. AtmAnaMdanI kharekharI lIjala dazame guNa sthAnake pakaNavALAne anubhavamAM AvavA mAMDe che. dazame guNasthAnake je #pakaNivALA hoya te niyamathI bArame jAya-ane bAramA vALAne aMtamUhatamAM kevaLajJAna thAya ja. pakazreNi e AtmAnaMdanA anubhavanI zreNi che ane upazamaNi e mananA upazamabhAvanI zreNi che eTalo badho taphAvata kSepaka ane upazama zreNimAM che. kSapakaNivALo niyamathI kevalajJAnane pAme che. navamAM guNasthAnakamAM mAtra bhUla karAya hoya che. dazamAmAM mAtra samelobha ja hoya che. sUma lobhane nAza thatAM te dazamethI agyArame nahi jatAM pAdharo bArame gunuM sthAnake jAya che A guNasthAnake sarva kaSAya kSINa thaelA hovAthI te kSINa kyAya vItarAga chadmastha guNasthAna kahevAya che ane mAtra aMtamUhamAM tenA jagatane vilaya thaI te kevalI eTale nirvighAta akhaMDa AtmajJAnI bane che. A kSaNameha nAmanA bAramAM guNasthA nakane samAveza padArthobhAvanI nAmanI chI bhUmikAmAM thAya che. A bhUmikAmAM kevalaAbhApaNue rahevAya che ane jagatanI aMdara ane bahAranI bhAvanA uDI jAya che mATe ja Ane padArthobhAvanI bhUmikA kahevAya che. jagata saMbaMdhI aMdara ane bahAranI bhAvanA uDI javI teneja kSINameha guNasthAnaka kahevAmAM Ave che mATe jJAnanI chI bhUmikA ane bAramuM guNasthAnaka te ekaja che. kSINamahIne jema keI preraNuM kare te ja te kriyAmAM joDAya che temaja chaThThI bhUmikAvALAnuM paNa samajavuM kAraNa ke baMnemAMthI padArthane abhAva che mATe je chaFI jJAna bhUmikAmAM che te bArame guNasthAnake che ema samajavuM. cha bhUmikA eTale bAramA guNasthAnakavALo kevala abhedamaya bane che eTale ke sarvatra eka AtmAnaMda sivAya tene bIjuM kazuM jaNAtuM tema anubhavAtuM nathI tyAre te terame guNasthAnake athavA te turyAva sthA nAmaka sAtamI nAnI bhUmikAe pahoMcyo che ema kahevAya. kevalanija svabhAvamAM-ramatA tenuM nAma turyA che. A tuyavasthA te jIvanamuktanI avasthA che. jene tuyavasthA kahevAmAM Ave che tene ja kevalajJAna nAmanuM teramuM guNasthAna kahevAmAM Ave che. kevalI eTale jIvana mukta mATe sAtamI jJAna bhUmikA ane kevalajJAna eTale eka phakta AtmajJAna te baMne ekaja che. je kevalI che te sAtamI bhUmikAmAM che ane je sAtamI bhUmikAmAM che te kevalI che A sAta bhUmikA eTale cadaguNasthAnakathI para videha muktine viSaya che jene turyAtItapada
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ abheda mArgamAM prayANa 185 athavA siddhasthAna ke siddhapada kahevAmAM Ave che A turyAtIta eTale siddha pada sarvopari, sarvotkRSTa ke lokamAM devaTanI vastu che mATe tene lekAMte paNa kahevAmAM Ave che. je mahAmAM purUSo sAtamI bhUmikA eTale kevalajJAnamAM Ave che te mahatpadane pAmelA che jIvanamuktAne jagatanI koI paNa kriyA kyAreya paNa sukhaduHkharUpa thatI ja nathI tema tenA rAgadveSane samo abhAva thaelo hovAthI te vItarAga kahevAya che. jIvanamukta game te kriyA karato jaNAya to paNa tene kAMi ja nathI. A sAta bhUmikA arthAta cida guNasthAnakamAMthI keTalAka ja sarva bhUmikA eTale ceda guNarathAnakamAM gayA che, keTalAka eka be mikAmAM gayA che, keTalAka chI sudhI gayA che, keTalAka sAtamI ja bhUmikAmAM rahelA che. keTalIka traNa bhUmikA sadhIja paDe evA che keTalAka cothI ke pAMcamI bhUmikAmAM rahelA che. keTalAka te mAtra bhUmikAna aMzane ja prApta thayelA che. je purUSe jJAnanI bhUmikAone jANIne uttarottara caDhatA jAya che temane zata: dhanya che ! ! ! dhanya che ! ! ! dhanya che ! ! ! je mahAtmA sAtamI bhUmikA eTale terame guNasthAnake pahoMcela che te sarva cakravartine paNa cakravati che ane parama pUjanIya, paramavaMdanIya ane parama mAnanIya che sAtamI bhUmikAvALA mahAtmAnA daza nathI paNa jagat pAvana thaI jAya tevo eno mahimA che. kharekharo pUrNa mahAtmA te sAtamI bhUmikAvALe che. zrI yogavasiSTamAM kathana che ke, ye tAsu bhUmiSu jayaMti hi ye mahAMto vaMdyAsta eva hi jiteMdriya zatranaste / sanAdirADapi ca yatra tRNAyate vai tasmAtparaM jagati te samavApnuvati / / artha-drirUpi zatrane jItanAro je kaI jJAnanI sAte bhUmikAmAM satkarSa paNe rahe che te mahAtmA vaMdana karavA yogya che. je bhUmimAM cakravartipaNuM tathA virATu paNa taNa sama gaNAya che kAraNa ke sAmrA ane virATathI paNa uttama je kaivalyamukti tene te mahAtmA purUSane A jaga-mAMja maLe che. upara pramANe mokSamArgamAM sAta jemakAvALo mahela kahyA che ane coda pagathIA vALI sIDI kahI te baMne samAnaja che. coda pagathIvALI guNasthAnarUpa sIDI upara caDI jene je kevalajJAna ane siddhapadamAM praveza kare che teja kevalajJAna ane siddhapadamAM sAta bhUmikA upara caDIne vedAMtIo praveza kare che. jene jene kevalajJAna eTale AtmAne akhaMDa anubhava kahe che, vedAMtIo tene ja turyAvasthA nAmaka sAtamI bhUmikA kahe che. sAta bhUmikA che teja coda pagathIA vALI sIDI che ane cAda pagavALI sIDI che te ja sAta bhUmikA che. bhale jene cAra pagavALI sIDI para caDe ane vedAMtI bhUmikAo upara caDe paraMtu satya jotAM te te baMne ekaja raste ekaja rIte ane eka ja sthaLe jAya che. mAtra zabdonI racanAja bhinna che. vastu bhinna nathI. jema eka ja vastune suvarNa, hema, sonuM, kuMdana, kaMcana, vagere bhinna bhinna nAmothI oLakhavAmAM Ave che temaja mokSamArgane paNa bhinna bhinna zabdothI oLakhavAmAM Ave che. jene pahelethI caMde guNasthAnake caDatAM caDatAM je zAMtine bhinna bhinna ane vadhatA vadhatA anubhava thAya che te ja anubhava teja pramANe vedAMtIone sAte bhUmikA upara caDatAM raDatAM thAya che chevaTanuM lakSya je janma mRtyunA bhavamAMthI mukta thavuM arthAt abhaya
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ 186 zrI jena ke. kA. heralDa, thavuM te sAtamI bhUmikA ane tera caudamAM guNasthAnake thavAya che. nirvANa pada paNa bane mATe ekaja che. A pramANe vedAMtIonuM sAta bhUmikA dvArA ane jenonuM cauda guNasthAnaka dvArA je prayANa che te kevala AtmAnubhavamAMja che eTaluM ja nahi paNa abhedatAmAM che mATe jaina ane vedAMtanA guNasthAnaka ane bhUmikAmAM chevaTanuM eka ja lakSya siddha thAya che tethI te baMnenuM abheda mArgamAM prayANa che ane te sArthaka che. anubhava uparathI spaSTa jaNAya che ke jena ane vedAMtanI takarAra nakAmI che jyAM sudhI jene guNasthAnake caDavAno prayAsa nahi kare ane vedAMtI bhUmikAo upara caDavAne prayAsa nahi kare tyAM sudhI ja te takarAra raheze. mATe sauthI sArI vAta to e che ke nakAmA zAbdika vivAde game tevA hoya te paNa choDI daIne jainoe guNasthAnako upara ane vedAMta e bhUmikAo upara caDavAno prayAsa karojyAre jene terame cAdame guNasthAnake pAMcaze ane vedAMtIo sAtamI bhUmikAe pahoMcaze ane pachI pita pitAne anubhava sAmA pakSa sAthe sarakhAvaze te temAM jene ane vedAMtIone cokasa anubhava thaze ke ame baMne eka ja sthaLe eka ja vakhate ane ekaja raste AvyA chIe. anubhavamAM bheda nathI. bheda mAtra zabdomAM che. mATe zabdabheda tajIne anubhavajJAna meLavavA prayAsa karo- anubhavamAM ekatAja che -be paDyuM hatuM nahi, che nahi ane haze paNa nahija ! ! ! ityalam OM zAntiH zAntiH zrI AcArAMga sUtranI gahulI. "kezarIAi araja suNene amArI" (e dezI) suNo bhavI zreSTha AcArAMga vANI, ati hitakArI vaLI guNa khANI-su-Teka bhASyA jina zAsane aMga te bAra, temAM paheluM AcArAMga udAra, - je varaNa sAdhu zuddha AcAra, suNo bhavi.-1 bune svAmI sudharmA bhASe, yathAvidha sAMbhaLyuM zrI vIra pAse, bhavikajana hitakAraNa e prakAze. suNo bhavi-2 prathama moTA be vibhAga te jANo, "zrutaskaMdha' paheluM bIjuM pramANa tenA adhyayana nava soLa vakhANe. suNe bhavi.-3 prama zastra parijJA adhikAra, jIva taNuM astitva dAkhaNahAra, hiMsAparivAra ne virati vicAra, suNo0-4 bIjuM lakavijaya adhyayana dhAre, vadhe leka ATha kara mane bhAre - dAbe artha tyAgavA te zA prakAre suNa-5 pachI zItoSNa adhyayane nAma, kaSAya jatI rahe sama pariNAma, anukaLa pratikuLa upaga ThAma. suNo..-6
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ carcApatro. cothuM samyakatva catura tume pe, ezvaryAdi abhilASAne ukho, - TALI mUDhatA zuddhatAne ga . suNa-7 have pAMcamAM lesare vicAra, ratnatraya jagamAMhI eka sAra kare ane ArAdhanA bhavapAra, suNo -8 kahuM chuta nAme adhyayana dhyAve, nisaMgatA sahita cAritrane bAvo aprati baddhapaNuM dila lAvo suNa9 , pachI mahApariNA artha vicAra, saMjama dhastAM kadI parIsaha pracAra sahe te sAdhu rUDe prakAre, suNo -10 suNo vikSe je rIte dAkhI, sakala guyukta caritrane rAkhI, aMtakriyA zuddha te karavI bhAkhI. suNo.-11 . kahyA athe AThe adhyayana dvAra, varNave upadhAna zrata mane hAra, vIre Acaryo suMdara sukhakAra suNe-12 sAdhune usAha kAraNa jANI, saMjamanI puSTI bharI A vANI Adara kare AtmAthI bhavi prANI suNo 13 bIje zrutaskaMdhe cUlikA pAMca, karI pAMcamInI nIzIthe vAcA mATe atra cAra cUlikA sAca saNo -14 prathama bemAM adhyayana sAta sAta, trIjI cothImAM eka eka nipAta bIje skaMdhe savi maLI soLa vikhyAta suNo -15 soLenuM sAmAnya eka abhidhAna, AcAraga AcAramAM je pradhAna, | graho artha bhavya thaI sAvadhAna suNe-16 mAnuM bhAgya bhAnu udaya Aja mere, maLyo mane hara sugurU joga tere, phaLe savi vAMchita ama mana karo. suNoda-17 suNI sUtravANI artha acchero, rasikajana rasa jhIlI apekere anubhave harSa AnaMda ghaNero suNo -18 mati siddhiraddhi darzane eka prere, dayAmagna gurU vacane managhera, - Atimaratva bodhe saphaLa A phere. suNo 18 ra. 1956nA mAgazara sudI 11. C. C. Shroff. - A carcApatro. ra. rA. "zrI je. jhave. . heralDanA" taMtrI, sAheba, Apa ApanA mAsikanA eprilanA aMkamAM "vAyaDa" jJAtine prAcIna vRttAnta e lekhamAMthI etihAsika vibhAga pragaTa karyo ane keTalIka jagAoe TiNamAM upayogI
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ 188 zrI jaina che. kA. heralDa. prakAza pADe che, te mATe Apane upakAra mAnuM chuM. mAtra eka be sthaLe kaMIka khulAsAnI apekSA che, te saMbaMdhI TuMkAmAM nIcenI hakIkata lakhI che, te AzA che ke ApanA mAsikamAM prakaTa karaze. 1. cAlyAne badale zALA pATha kalpavAnuM kAraNa e che ke vastupAla Avyo, te vakhate je amaracandra vyAkhyAna (bhASaNa) karatA hoya te vastupAla kane pUrvArdha amaracandrane che ema sahasA kalpanA karI le nahi, kAraNa vyAkhyAnamAM te bIjA loko ane subhASitono paNa upayoga thAya. amaracandra vyAkhyAnamAM mAtra potAnA ke ja vApare che, ema vastupALa jANato hato evuM ApaNe zI rIte dhAravuM? vastupAla e bhUkha nahoto ke vyAkhyAnamAM vAparelA ka uparathI amaracandra viSe anyathA abhiprAya bAMdhI le. AthI amacandra vyAkhyAna nahi paNa pitAnA konI vyAkhyA ( vivecana) karatA haze ema huM mAnuM chuM. vA ne badale vAnAM pAntara AthI mAMgI le che. 2. Apa prAdho uparathI arisiMhane amaracandranA sahAdhyAyI ane mitra mAne. che, paNa temAM Avelo amaratra prApa ke je vAjImAratanI mudrita pratanA upoddaghAtamAM utAravAmAM Avyo che temAMthI te hakIkata huM te joI zakato nathI. vaLI, Apa vi. rikSA amarasiMhanI racelI dhAro che, paNa pITarsananA riporTamAM ane rA. maNilAla bakorabhAI vyAsa pAse tenI hastaprata che temAM, te te amaracanTe racelI ema spaSTa ullekha che, 3. vadhArAza ane jinerita Apa jUdA dhAro che, paNa te jUdA nathI, baMne eka ja che. muni zrI jinavijayajI mahArAje te kAvyanA AraMbhanA ane antanA ke utArI mokalyA che. te uparathI spaSTa jaNAya che ke pAnavALanuM apara nAma nirita che. teno viSaya paNa vIMsa tIrthaMkaronA cAritrAno ja che; mAtra AraMbhanA lokomAM ane antanA prazasti sargamAM padmamaMtrInI hakIkata che. te graMtha paddamaMtrInA Anandane mATe racele tethI tenuM aparanAma pAnAtha paNa rAkheluM jaNAya che. bhAMDArakaranA riporTamAM tenuM nAma pAnAmo hoya te te pAThAntaranI azuddhija haze, ema huM dhAruM chuM. 5. rA. rA. maNilAla vyAsanA "heralDa" nA ItihAsa sAhitya aMkamAM AvelA lekha uparathI meM lakhyuM hatuM ke teo dasA ane vIsA RgahyA ane gherA uparathI thayelo mAne che, te abhiprAya Apa ApanA anubhava pramANe khare ane balavattara mAne che, parantu rA. vyAsa ane khAnagI patramAM jaNAve che ke teo e abhiprAya tyAre dharAvatA nathI paNa e lekhamAM paNa temanA kahevAno Azaya evo na hote teo e zAkhAgata nAme taDanA nAmo samaje che ane dasa vIsAno upatti tethI bhinna rIte ja mAne che. AvAta teo temanA thoDA vakhatamAM prakaTa thavAnA zrImALI jJAti saMbaMdhI pustakamAM sapramANa siddha karavAnA che. pATaNa lI, sevaka, tA. 12-5-17. ! rAmalAla cunIlAla modI.
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ carcApatra---jaina tatva saba'dhI praznA. ra jaina tatva saMbaMdhI prazno. 189 vi. vi. pUrvaSTa, mArA cittamAM kalAka tatva sabaMdhI praznanA udbhavela tenA samAdhAnArthe vidvAno taraphathI nyAyapUrvaka taiASakAraka uttaro maLaze e hetuthI ApazrInI sevAmAM A prazna mukayAM che. (1) mela nagare pahocavA mATe kayA rathama besavuM lAyaka che ane te rathanA cakra kayA ? ane te e cakra kayA guNusthAnathI zarU karAya. (2) jJeyA pariNamata kriyA, ate jJapti kriyAnuM svarUpa zuM ? (3) geAkSarUpa kArya siddha karavA mATe kayA cha kAraka che ane tenA cogya pravRtti kevI rIte? (4) sAdhya sApekSa, ane sAdhya nirapekSakriyAnuM svarUpa tathA laIzuM? (pa) siddha jIvane dharmAstikAyanuM zuM prayeAjana te sahetu lakhaze|jI. (6) pAsa thA, kuzIlIA, ahiMchA, sa`satyA, ane sannA eene jiMta AgamamAM avaMdatIka kahyA che, tA te pAsasthAdinuM svarUpa ane tee avanIka kema ? te teAne vade pUje tete zuM kala thAya ? (7) vaMdanIka muninu' svarUpa zuM ane te svarUpa kema parakhAya ? (8) samyak jJAna vagaranI kriyA karanAra keTalAme guNusthAne hoya, ane kriyA vagarane pUrNa samyaka nAnI keTalAye guNasthAne hoya ? " (9) zrI tA" sUtramAM " samyajJA, Trona caritrana mekSa mArga che. ema kahyuM che ane vaLI bIna zAstrAmAM " phALa mannA maThThA phaLa mAla nAtha nivALa jJAti vaLAde, ELayA na siddhati evA vacanathI mAtra samyaka darzananI apekSA rAkhI che ane cAritranI apekSA rAkhI nathI. enA ze! hetu ? (1) adhyAtma keTalAme guSThu sthAnethI zarU thAya. ane kayAM sudhI hAya te hetu dRSTAMtapUrvaka lakho jI. (11) adhyAtma, dravya, guNu, paryAya, deva, naraka, niAda, AtmA anaMta, ane, anekAMta e rAkhtAne vyutpattipUrvaka spaSTa artha lakhazeAjI. (12) anyali'gIe jaina zAsrata AvazyakAdi kriyA jANatA nathI. tethI te pramANe AcaraNu paNa na hoya teA zake ? te (13) jeo jainAgama pramANe muni veza dhAre che te OM kema ? samakIta vinA mAtra khAdyaveza AcaraNathI pAMcamuM } ihI'? tathA AhArAdinA doSo zI rIte mukti pAmI sarve samaz2Ita sahIta hAya chaThThuM gurusthAna kahI zakAya (14) sajamatu kula mekSa che ema sUtreAmAM kahela che teA zrI bhagatI sUtramAM pUchya saramAM vasavaLa phevASa cho vAta ema zA hetue vayana che? ane sakrama hItaja chaThThA sAtamA gurusthAne AhAraka zarIrane khUdha, kema che ?
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina ve. kA. heralDa. (15) samakIta vinA zrAvaka kahI zakAya ke kema ? ane zrAvaka keTalAme guru sthAne hoya ? (16) 190 navA jIvA upajI zakatA nathI. bhavya jIvo A karmathI mukta thai mephe jAya che. ane bhaviSya kAla anata che tethI saMsAramAM kAi kAle bhavya rAzInA abhAva thai jAya ema sabhave che tenA zuM khulAsA ? AzA che ke kAizrI uparAkta praznanA yathArtha satASakAraka uttarA jema bane tema ati varAe A patradvArAe ke "jainapatra" dvArAja ApavA kRpAvaMta thaze| jethI mArA jevA khInna tatva jijJAsuone citta prasannatA tenA samAdhAnanA nimittarUpa thAya. bIjA paNa keTalAka praznAnA uttarAnI abhilASA che paNa ATalA uttarA prApta thayA pachI Apa zrInI sevAmAM mUkavA abhiprAya che. --gulAbacaMda seAbhAca'da upadezakanA guNA. sujJa munivacAM! A citrita akhila sRSTimAM-eka grahastha potAnA eka gRhamAM, eka kauTubiMka sva kuTu'bamAM, eka jJAti agresara peAtAnI jJAtimAM, eka rAjA svadezamAM, temaja zANI zAMti prIya khrITIza sarakAra hi MdusthAnamAM bAdazAha mahArAjA tarIke sattA dharAve che. tathApi mAMpratika sarvoparI sArvabhAma brITIza sarakAra te paNa prakhara satya dharmopadezakanI acala sa* ttAne svIkAra zuM nathI karatI? khAMdhavA ! vaLI A vizvamAM kAi adhikArathI, kavA dhanathI, vA vidyA vilAsathI, athavA kAi prakAranI kalAkalApathI, manuSya prANI prabhutva melavavA prayatnazIla bane che, tathApi je upadezaka peAtAnI uttama vANInA zuddha pravAhathI, je prabhutva melavI zake che, te avarNanIya-alaukikaja che. upadeSTA sakala prANInI pUrva kartavya praNAlikAnI derI svahastagata karI, sanmArga prati valaNa karAvavA samartha khatI zake che. ati hiMsaka anyAya proya prANIne, parana karUNAzIla banAvI, parama pramANikatAnA ucca zikhara pratye ArAhaNa karAvI zake che. ATalI bhUmikA vicIte, have mUviSaya tarIke ' upaddezakanA guNNA '" e viSaya paratve lekhaka svalekhinIne Agala calAvavA prayatnazIla bane che. prathamataH upadezaka, ane temanAM guNA viSe prathakkaraNa karatAM, upadezaka kavA upadeza, vyAkhyAtA, vyAkhyAna kartA, bhASaNa karanAra (kAraka) e paryAyavAcI zabdo che, tyAre upadezakava zakti prApta karavA kayA guNAnI jarUra che ? yathA jJAna, sAhajika manISA, upadeza paddhati e tripuTInI prathama atyAvazyakatA che. e tripuTImAM anyatama (buddhi jJAna kiza paddhati)nA asvIkAra karavAthI, vyAkhyAta kayAya upadezakana zakti melI rAkatA nathI, dAkhalA tarIke anya
Page #157
--------------------------------------------------------------------------
________________ upadezakanA guNe. 191 viSayaka jJAnavAna vAcAla paraMca upadezaka viSaya para ajJAta manuSya sAmAnya pAMca sAta zabdo, pUrvApara saMbaMdha viziSTa zikramapUrvaka ISTa Azayane vANI dvArA prakAzita karI zakato nathI, paraMca te viSayanuM sAmAnya jJAna dharAvatA hoya te-purUSa, vApha cAturya, zabda artha alaMkAra sahita vANInI pATavatA pura:sara cittAkarSaka bhASaNa-upadeza sabhA samakSa karavA samartha bane che, svAnubhavathI vicAratAM nizcaya thavA pAme che ke upadezakatvazakita e kudarata taraphathI bakSIsa male che, e anubhava loka prasiddha che. tyAre jJAna che te bAherano khorAka che ane buddhi che te khorAka pacAvavAnI eNllikA che-arthAta zAstrIya jJAna chate paNa sAthe buddhinuM mizraNa thAya to ja zAstrIya jJAnanI vizeSatA che. tathA varSa "brajAtirvira" matipUrvaka zrata che-buddhinA mizraNathIja zAstrajJAna thavA pAme che.... tyAre buddhi ane jJAna e bannenI khAsa AvazyakatA sAthe, upadeza paddhatinI paNa teTalI jarUra che. je te upadezakalAnI khAmI hoya te upadeSTA vAge vyApArano ati pravAha calAvate heya, tathApi te prayAsa asthAne thavA pAme che. pratyuta kaMTAle hAlanA upadezaka sAdhuo upajAve che. ataH sAmAnyata vicAratAM vidita thAya che ke upadezakanI / saphalatA zAmAM che ?-hemanI vyAkhyAna karavAnI kalAmAM, ke vyAkhyAna viSayaka jJAnamAM, kiMvA buddhimAM -vaktA buddhine abhAve chetRvaMda prati sacoTa asara karAvI zakato nathI, jJAnanA abhAve paraspara virodhita vANInA uccArathI kalahAdika utpanna karAve che, kalAnA abhAve astavyastatA-grAmiNutAdi doSa kezane anubhava Ape che. ataH pUrvokta tripuTI (jJAna-manISI, paddhati) ne ekatra karavA vinA upadezaka banI zakatuM nathI nathI te nathI jaataH jahemanuM jJAna satya padArtha nirNAyaka, ane satya pramANa pura:sara yukti saha sahAyaka nathI thatuM, te purUSa upadezaka banI zakatuM nathI. jahemanI buddhi tathya tava zodhI kADhavA praphuTa.-vizada ane vizAla dRSTivAlI na hovAthI temaja jahemanI buddhi ane jJAnane uttejaka-upadeza paddhati (kalA) sabhAsadonA cittane AkarSaka aMtaHkaraNamAM pratiphalita karAvanAra, ane hRdayane pIgaLAvanAra, saMpUrNa sAdhanAvatI na hoIne, te bhASaNakAraka-ucca vyAkhyAtA thaI zakato nathI mATe uttama upadezakoe yogya jJAna yogya buddhi ane yogya paddhati e tripuTIne avazya svIkAravA prayatnazIla banavAnI atyAvazyakatA che, dAkhalA tarIke-dIpakakRta prakAzanA ApaNe kayA padArthanA upakRta chIe? dIvAnA telanA ke vartikA (vATa)ne ? tela vinA dIpaka prakAzita thatuM nathI, dIvA vinA tela kAMI sevA bajAvI zakto nathI ane vATa vinA dIpaka mRtaka prAya: thavA pAme che. ataH dIpakane taila vigerenI khAsa jarUra che. temaja upadezakane paNa pravakata tripuTI svIkArI te sAthe katiya guNomAMnA pikI "guNe-dIrdhadaSTi, samAnatA, nirNayazakti, tulanAtmakabala, yogya vyavasthA, zauryatA, pada saMkalanAdi sahacArI guNa svIkAravAnI AvazyakatA che. prAyastu e sahacArI guNo AjanmataH hovA joIe. e guNo jema jema khIlatA jaze tema tema uttama upadeSTA sarala-bodhaka, satya chApa pADanAra, svIkRta viSayane sAkSAtkAra karAvanAra, ghaNuM kAla paryata smRti pathamAM smaraNa karAvanAra, talasparzI banAvanAra, thavA pAme che. etAvatA pUrvaka upadezaka zakti arpanAra aneka sAdhana chate paNa ati upayogibhUta eka vizeSa guNa tarIke AtmazraddhAnI khAsa jarUra che. te vinA ziSTa upadezaka upadeza bhASaNa prasaMge khalatA, lajajA, vyagratAsaha sabhAbha dAkhave che paraMca AtmazraddhA draDha prakAzita hovAthI chetRvarganuM vakSa potAnI tarapha AkarSaNa karavA bhAgyazALI banI zake che.
Page #158
--------------------------------------------------------------------------
________________ 192 zrI jana kave. ko. hare.... pachI te purUSa jJAnavAna he buddhivAn kivA kalAvAnuM . kAraNa ke AtmazraddhA che mAnava jAtino svAbhAvika vizeSa guNa che. e AtmazraddhA, mAnavanA AMtarika-mAnasika balane anulakSI kahevAmAM Avela che, tathA bhANakAra-yAkhyAtAne eka mahAna subhaTa tarIke, citAra ApatAM, te upadezaka svazarIra racanApara atyaMta AdhAra rAkhI zake , jo ke he ne svara anudAtta ( nisarva yukta) arUcikAraka anAphaDAkAraka hoya, temaja hemanAM vANu sthAna apUrNa hoya, sAthe sAthe mukhamudrA paNa azobhanaka-cittAnAkarSaka, ane hemanuM zarIra tadana beDela-vAmana (sorTa) hoya, ane ceSTA (ekaTIMga) hAvabhAva asthAne hoya, te te upadezaka padane lAyaka banI zakato nathI. ataH uttama upadeSTAe zArIrika-mAnasika zaktine khIlavavA kAlajI karavAnI atizaya jarUra che. kadAca upadezaka anyanI harIphAI (anukaraNa) karavA prayatnazIla thaze te te upadeSTA, anAdaratA sAthe upahAsyAspada thaI, chevaTe mana dhAraNa karavAno prasaMga melavaze ! sAthe sAthe mAre kahI levuM joIe ke,-bAhya sAmagrI ceSTAdi kadAca sAmAnya rUpamAM heIne paNa vikalA upadezake zretRvargapara vijaya melavavA, jJAna buddhi ane paddhati karatAM, yathA vakatA tathA kartA, sarala hRdayI, satyavAdI hoine, sadvartana (kerekaTara) prati dattacitta thavAnI khAsa jarUra che, teja vijacI upadezaka banI zake che. sadhartana sadvivekane jAgRti arpe che, diveka sahRdayatAnI zikSA Ape che, soMdayatA vANI vilAsamAM praskuratI utpanna kare che, ane zuddha vicAramAM alaikikatA ammalitatA prApta karAve che. A sthaLe mAre bhAra daIne jaNAvavAnI jarUra che ke upadezakoe sadAcAranuM zikSaNa levA kaTIbadhdha thavAnI bahuja jarUra che; sAthe sAthe satyane valagI rahI. hemanI ja sevA bajAvavA svayaM prayatnazIla banI ane nyane kozIza karavA udhata rahevuM joIe. satyane ja sarvasva tarIke svIkAravAthI paNa banI zakAya che. anyathA upadezakanuM jJAna sarvane AzirvAdane badale zrAparUpa thai paDavA saMbhava che ! !, sakIrtine badale apayaza-samudramAM DubakI mAravI paDaze. ane tatsaMbaM je prayAsa te paNa nirthaka thavA pAmaze. vizeSata: upadezaka mATe eka vidvAna kavi kahe che ke prAjJaH prAptasamastazAstrahadayaH pravyaktaloka sthitiH prAstAzaH pratibhAeraH prazamavAn mAgevadraSTottaraH / prAyaH praznasahaH prabhuH paramanohArIparA'niMdayAyAddharma-kathA guNI guNanidhiH praspRSThamiSTakSaraH // 1 | ( AtmAnuzAsana) upadezaka munimahAza vyAkhyAtA thavA mATe uparokta zlokamAM darzAvela upadezaka guNamAlA je niraMtara kaMThamAM dhAraNa karaze tyAre ja uttama upadeNA padavIne yogya rItIe zobhAvI zakaze, guNa bhAlAmAM rahelA guNa puSemAMnA prathama puSpa tarIke prANa-prajJAzIla banIne, ditIya puSpa tarIke vartamAna kAlika dhArmika zAstra, naitika ta, tArkika siddhAMta, Arthika pAramAthika graMtho, viniyama pradarzaka pustaka, padArthavijJAna (dravyAnuyoga) nA zAstronuM sahadayatApUrvaka abhyAsa (upalaka draSTIe nahi) karI talasparzI thavAnI khAsa jarUra che. saka
Page #159
--------------------------------------------------------------------------
________________ upadezakanA guNe. lagraMthakAronA Azaya, udeza, hetu, pUrvApara saMyogo, ( dravya kAlabhAva)ne anubhava melavIne upadezaka thavAnI jarUra che nahi ke eka jUThano gAMThIe melavI gAMdhI banavuM e jahema hAsyAspada thavA barAbara che. tema zAstra hRdaya jANyAvi upadezaka banavuM te zuM pAyAspada, nathI?, zAstrasamudranuM gAMbhIrya talasparza thavA vinA kevA prakAranA aniSTana IcchavA lAyaka pariNAmo AvyA? nathI AvatA?, dAkhalA tarIke, gaccha, upaga, sapradAya, upasaMpradAya, thavAnuM paNa je kaI mukhya kAraNuM hoya to te kevala zAstronuM yathArtha rahasya jANavA vinA ja !, mAre sakheda jaNAvavuM joie ke, zAstronA yathArtha parIzIlananA abhAve paraspara niMdA, irSa, asUyA (ANamAM doSAropaNa) svamatamaMDane paramata khaMDana vigere pravRtio thavA zuM nathI pAmI ? na pAmatI? ataH Atmaba, sanmunivaryo ! dvitIya puSpa zAstra parizIlana karavA Atmabhoga ApI dhuna banI uca upadezakatvazakita melavI prakhara upadeSTA thavAnI jarUra che. zAstranuM parizIlana karavAthIja tRtIya puSpa vyakta kasthiti viziSTa upadezaka banI zake che. upadeSTAone leka mata paNa khAsa jANavAnI pharaja che. jyAM sudhI vaktAjana samUhanI rUcI pratye bedarakAra rahe che, tyAMsudhI upadezaka pitAnA amUlya vacanAmRtane viSanuM rUpa ApavA prayatna zuM nathI evo ? vyAkhyAtAe avazya vicAravuM joIe ke atyAre lokone kayA u dezanI jarUra che, kAraNake hAle pazcimAtya pavananA ati pracArathI, atalasparzI lokomAM jaDavAdanI keDIMjaDa sajajaDa praveza karI gaela che-praveza kare che, tyAre hemane, cetanavAdamAM lAvavA mATe, pArthavijJAna dravyAnuyoga pradarzaka zAstronA bhAkhyAnathI,-karmanI thIerI punarjanma pratipAdaka ! cakSa, parokSa, sapramANa yu kita, ' tAro, A bhavidyAnA zakina banAvavAnI AvazyakatA che. jokaza dhAro ke je Ama vedAne gupta khajAne prAcIna Arya zAstramAM che te arvAcIna vijJAna (sAyansa) zAmAM zuM bhalI zakaze?, are ! sAMpratika cAlatI zuSka nIrasa kaMTALAjanaka vyAkhyAna paddhatine haju keTalAka dahADA mAna ApavAnuM pasaMda karo ? upadeza munivaryo? jarA pilImera dRSTi kare ke lokamAnya bAbu surendranAtha benarajI, araviMda ghoSa, mI. lAlana, syAdA vAridhi gopAladAsa baraiyA, mI. vADIlAla vigere grahasthAzramamAM rahIne pitAnA vyAkhyAnanI chAtRvaMdapara kevI sacoTa chApa pADI zake che. tyAre tyAgI munIoe paNa jamAne lakhavo na joIe? yAvata Adhunika rUDhIneja kevala mAna ApIne ja vyAkhyAtA koI paNa rIte uttama upadeza padane zobhAvI zakaze nahi. A prasaMge mAre jaNAvavuM joIe ke, adhunA jena vargamAM cAlatI rUDhIe niraMtara eka yAte be vakhate apAtAM vyAkhyAna paNa sAMpratika saMga vicAratAM zuM yogya gaNI zakAze ?, e paddhatithI amUlya samaya (vakatA zretA) no vyaya karavA sivAya anya lAbhaprada kArya thavA pAme che ?, ataH laka mata kelavI arthAta lekasthitino yogya anubhava melavI utama upadeSTA banavAnI jarUra che. prAcInakALamAM paNa pUraNa lokarithatine anubhava melavIne ja rUSi maharSi pUrvAcAryoe upadezanI praNAlikA calAvI che. jyAre jyAre loko kevala jJAna vinA adhika tama kaSTa maka kriyAkAMDanA prabala pravAhamAM taNAvA lAgyA, tyAre are pUrva maharSio AMtarika jJAna prAsAdanuM avalaMbana ApatA gayA. jyAre kevala zuSka jJAnamaja magna thavAthI kriyA taraphe udAsInatA saha upekSA karavAmAM loke tatpara thavA pAmyA, tyAre pracaMDa kriyAkAMDa pratye bhAra ApavAmAM Avya, dAkhalA tarIke jyAre yajJAdika kriyAkAMDamAM pracaMDa hiMsA
Page #160
--------------------------------------------------------------------------
________________ 194 zrI jaina bhave. ke. helDa. thavA pAmI tyAre zrImanmahAvIra pitAe ahiMsA paramadharma rUpa dhajAne akhaMDa phara kAvI temaja zrIzaMkarAcAryuM paNa jJAna mArgane pracAra karI yajJAdikano niSedha karyo. aneka vakhate amuka viSaya tarapha loke kheMcANa ke tarata tethI pratipakSa viSayane sanmukha karatA. e viSayane nirNaya prAcIna dharma zAstro itihAsa vRttAMtathI thavA pAme che. mATe satya vaktA lokamata sthitinA anubhavI thavAthI ja prAstAza thavA pAme che. vyAkhyAtAne AzA rahita rahevAnI jarUra che. anyathA leka sthiti sAnukula (Ine paNa jo vaktA vyAkhyAtA AzA pAzamAM sapaDAI javAthI zuM anISTa pariNAma nathI lAvyA? nathI lAvatA ?. viveka daSTi pura:sara sadvicAra zreNImAM ArohaNa karatAM suvidita thaze ke bhakita mArga saMbaMdhe jena vaiSNa, kevA prakAranI keTImAM gaNanA karAvavA lAgyA che ! e vicAra sabhya vAMcakavRMda svayaM karI leze. jJAna mArga saMbadhe je anubhava karavAmAM Ave te nizcaya thaze ke, Adhunika zuSka vedAMtio jJAnIo, AzA, pizAcaNIthI vaMcita thaI, unmattavata ati gAMbhIrya mahadartha sUcaka ahaM brahmAsmi ziha tatvamasi : siddhAtmApara seha, saha se paramezvara; datyAdika mahAvAkyone upayoga kevala vANI vilAsamAM batAvavA prayAsa nathI AcaratA ! temaja karma mArga para, avalokana vicAratAM paNa jaNAze ke "kArya sAthe mAna" e sUkitane khAsa mAna ApavAmAM ja svakartavyanI parA STI hamajAya che ! ! ! ahaNApaNa katiSaya upadezakoe eja mArgane Azraya karela che. eka muni, vyartha prayatna kavAlI, ame vairAga vettAo virAgI sahu padArthothI; phasAzuM nA have phare tamArA te prayatnathI. badhA joyA tamArA te chupA hA ! svArthanA paDadA; have nA bhoLavAIzuM tamArA te prayatnathI. tamArA premane jAdu najarabaMdI ahiM karavA; have tAkAda nA dharaze tamArA te prayatnothI. tamArI AMkhanAM AMsuM amArAM dilane dravavA; have nA kArya ke karaze tamArA te prayatnothI. muMjhAyA mehamAM jhAjhuM tamArA mukhane bhaTake; have te nA muMjhAIzuM tamArA te prayatnothI. amArI jIdagAnIo phanA kIdhI hajAroe; have te nA nA karazuM tamArA te prayatnothI.
Page #161
--------------------------------------------------------------------------
________________ 15 konpharansa mizana bhale cAhe karI che te june raste bhulavaNInA; have te nA bhulA paDazuM tamArA te prayatnothI. tamArA svArthane mATe tame AjIjI hA ! karaze; ame kAne nahi dharazuM tamArA te prayatnothI. amAre ne tamAre zuM amArA rAsta nyArA che; amArA rAsta nA tajazuM tamArA te prayatnothI. vaphAdArI batAvIne nije hebate bharavA; nahi e hebate marazuM tamArA te prayatnothI. arere e vaphAdArI nahi satye bharelI che; phasIe satya zuM mAnI? tamArA te prayatnothI. 11 bhale bALa khare khaMte tame khela khUbIthI te; sadhAze dAva nA teo tamArA te prayatnathI. 12 muni-pathika, kaoNnpharansa mizana. 1 zrI sukRta bhaMDAra phaMDa. (tA. 6-5-17 thI tA. 3-6-17, saM. 1873 nA vaizAkha suda 14 thI jeTha suda 13 sudhI.) vasula AvyA rU. 155-0-0 gayA mAsa AkharanI bAkI rU. 1402-12-6 1 upadezaka mI. vADIlAla sAMkaLacaMda--uttara gujarAta. laNavA 1, pIMDArapura 5, gAMbhu 21, raNuja-zeTha, - svarUpacaMda lakSmIcaMda taraphathI rU. 6, raNuja hA, kaMtharAvI 8, saMDera 4, vasaI 6. kula rU. 77-4-0 2 upadezaka mI, amRtalAla vADIlAla-mALavA. kula rU. 42-0-0 3 upadezaka mI, puMjAlAla premacaMda-kAThIAvADa. khuMTavaDA 6, kuMbhaNa 2, gAdhakaDA 3, goghA thI, koLIyAka da, khaDasalIA , khadaDapara 1, jasaparA tA. kula rU. 35-12-0 - ekaMdara kula rU. 1557-12-6 2 zrI jaina zvetAMbara kanpharansa sTenDIMga kamiTInI mITIMganuM kAmakAja, sTenDIMga kamiTInA sthAnika membaranI eka mITIMga tA. 15-5-17 saM. 1873 nA vaizAkha vada 4 maMgaLavAre rAtre bA vAge (muM. tA. ) zrI jaina zvetAMbara konpharansa kIsamAM maLI hatI te vakhate nIcenA membaro hAjara hatA:-- lora kara.
Page #162
--------------------------------------------------------------------------
________________ 196 zrI jaina . ke. heraM. zeTha. kalyANacaMda zobhAgacaMda zeTha. jIvaNacaMda dharamacaMda rA. rA. makanajI juThAbhAI mahetA , hIrAcaMda vizanajI , metIcaMda giradharalAla kApaDIA , lallubhAI karamacaMda dalAla , mohanalAla dalIcaMda desAI 1 , mulacaMda hIrajI ; umedacaMda delatacaMda baroDIA , zAMtidAsa sAkaraNa zeTha, maNIlAla surajamala rA rA. sArAbhAi maganabhAI modI pramukhasthAne zeTha kalyANacaMda zobhAgacaMda barAjyA hatA. zarUAtamAM AgalI mInITa vAMcI maMjura karavAmAM AvI. bAda nIce mujaba kAmakAja thayuM hatuM. 1 banArasathI rAjA satyAnaMda prasAdasIMha tathA zeTha maNIbhAI gokaLabhAInA patro vAM cavAmAM AvyA. A bAbata keLavaNInI hovAthI A kAma ejyukezana Dene soMpavA nakkI thayuM. 2 paMDita bahecaradAsanA panne tathA "pAia lacchIya nAmamAlA nuM pustaka raju karavAmAM AvyuM. te pustako rU. 150 nAM levAM. ane ochI kiMmate Ape te mATe rA. rA. meMtIcaMda gIradharalAla kApaDIAne rUbarU malavA paMDita bahecaradAsane lakhavuM. Abu bhAiTreTane natrALuo sIdhA delavADAmAM jaI zake te bAbata lakhela patra tathA Avela javAba raju karavAmAM Avyo. A bAbatamAM mAjIsTreTe cokho javAba Ape hovAthI muMbaImAM proTesTa karavA jAhera meLAvaDo karavA. peparomAM lekho mekalavA ane pravinsiyala sekreTarIo sAthe patra vyavahAra kare. Abu delavADAnA munIma pAsethI A harAva kyArathI ane zA kAraNathI thaye che vigere hakIkata maMgAvavI, A bAbatanA TharAnI Tu kopIo maMgAvavI. phIsamAM gyAsa levAnuM nakkI thayuM. 5 bAbu sAheba puraNacaMdajI nohara, zeTha mohanalAla hemacaMda tathA jhaverI motIcaMdajInAM rAjInAmAM maMjura karavAmAM AvyAM, ane amadAvAdanA rAvasAheba zeTha popaTalAla lalubhAIne tathA kalakattAnA zeTha rAmacaMda jeThAbhAIne pravisiyala sekreTarI tarIke nImavAmAM AvyA. 6 jIgaMjathI mahArAjA bahAdurasIMhajI taraphathI zIkharajInI apIla karyA bAbatanA kAgaLa raju karavAmAM AvyA tenI neMdha levAmAM AvI. 7 rA. narottamadAsa bhavAna zAha taraphathI Avela patra tathA pemphaleTanI taidha levAmAM AvI, ane rA. narottamadAsa A kArya utsAhathI kare che te mATe AbhAra mAnavAmAM Avyo. ane teo A kArya cAlu rAkhaze tema javAba lakhavA nakkI thayuM. zrI jaina esosIezana opha inDiyAne patra heDa mAsika saMbaMdhIne raju karavAmAM Avyo. te upara khUba DIskazana thayA bAda esosIezananA sekreTarIne lakhavuM ke mITIMganA kAmakAjanI je kharI hakIkata hoya te lakhI mokalaze to te herelDamAM pragaTa karavAmAM Avaze. ane heDa mAsikanA taMtrIne esosIezanane patra mokalI temane khulAso maMgAvavA nakkI thayuM.
Page #163
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zvetAmbara kaoNnpharansa heraeNlDa, Ynina Shvetambara Conference Herald. pu. 13. aMka 7 vIrAta ra443. aSADha, saM. 1973 julAI, 1917 ka na - taMtrInI noMdha. jaina sUtramAM jenetara graMthonA nAmane ulekha devaddhigaNi kSamAzramaNa e nAmanA mahAtmA eka pUrvanuM jJAna dharAvanAra hatA ema kahevAya che ane jaina itihAsa pramANe temaNe valabhIpura ( hAlanuM vaLA-kAThiyAvADa ) mAM saMdha ekaThA karI sarve Agama lipibaddha karAvyAM hatAM ane temanuM nAdisUtra nAmanuM Agama pote pUrvamAMthI uddharI racyuM kahevAya che. te satramAM bAra aMge gaNAvI tene ane pUrvane samyaka zrata kahela che te samyapha zruta samyagdaSTine yathAvasthita pariName che ane mithyASTine viparItAryuM pariNAme che ema kahI mithyAzruta gaNAvyuM che ke - micchAdiharahiM sacchaMda buddhimai vigappiyaM taM bhArahaM rAmAyaNaM daMbhImAsurukkhaM koDillayaM sabhagadiyAo khoDamuhaM kappAsiyaM nAmasuhamaM kaNagasattarI vaisesiyaM buddhavayaNaM tesiyaM kAviliyaM logAyayaM sahitataM mADharaM purANaM vAgaraNaM bhAgavayaM pAyaMjalI pussadevayaM lehaM gaNiyaM sauNarUyaM nADayAI ahavA vAvattarikalAo cattAriveyA saMgopagAeyAI-micchadihissa micchattapariggahiyAI micchasuyaM eyAiM ceva sammadi dvassa sammatta pariggahiyAI sammasuyaM-ahavA micchaddihissa eyAI ceva sammattasuyaM-kamhA ? sammattaheuttaNao jamhA te micchAdahiyA tehiM ceva sasamae coiA samANA-kai sapakkhAdeDio cayaMti se taM micchasuyaM. -naMdisUtra pR. 390 thI 304 -mithyASTioe svaccheda buddhimatithI vilpita (ta karela che, temAM (A gra vagere che.) bhArata (mahAbhArata), rAmAyaNa, daMbhIma rUkSa?. kauTilya (cANakyanuM artha zAstra vagere), sabhAgaki (?), khoDamukha ?, kApasika (?) nAmasUkSma?, kaNAdasattarI (sAMkhya), vaizeSika, buddhavacana (bauddhazAstra), tesiya (rAzika7), kApAlika (kapIlanuM zAstra), lokAyata (cArvAka), sRSTi taMtra, mADhara (vyAsa) purANa, vyAkaraNa, bhAgavata (zrImadbhAgavata ), pAtaMjala (gasatra, puSyadeva (kAmasUtra ?), lekha (lekhana zA), gaNita,
Page #164
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina . ke, heDa. zakuna rUya, nATaka, athavA bahettara kalAo, cAra vedo, aMgopAMga ityAdi-mithyAdaSTine A zAstra mithyAtvaparigrahita levAthI mithyAzruta che, samyagdaSTine A samyakatva parigrahita hevAthI samazrata che athavA mithyAdaSTine A samyakakRta kevI rIte thAya? (uttaramAM) jema samyakatva-hetuthI (samyakuzruta tarIke pariNAme che tema) mithyASTio pitAnA samagra samaya eTale siddhAMtathI prerAyelA thakA koI svapakSanI daSTie eTale darzane taje che. A pramANe mithyAta ( kahevAmAM AvyuM. ) patrakAranI pharaje- ......... It cannot be too earnestly jasisted upon, that journalism implies a publio trust, and carries with it, whether we will or no, responsibilities of a moral order. Every journalist is under an implied pledge to his readers, that he will tell them the very truth of things as he apprehends it. If he errs as to facts, it must be honest, unoonscious error into which he has fallen and not the twisting aud distortion of matters to suit a purpose or cause he has in hand. Journalism of any other order is an offence against morals and the just abhorrence of upright minds......... In the bead there can be no olear vision, while the heart and sympathies of a man are wrong". pa kevAM hovAM joIe e mATe khare khyAla jyAre patrakArane pitAne na hoya to pachI lokomAM tenI pratiSThA tathA gaurava kayAMthI paDI zake? ApaNI jaina zvetAmbare mUrtinI samAjamAM je je pa (ke jemAM aThavADIka, ane mAsikano samAveza thaI jAya che) che temAM (1) keTalAMka amuka saMsthA taraphathI cAle che ane tenA adhipati onararI taMtrI tarIke kArya kare che jyAre (2) bIjAM khAnagI mAlIkInA che. je saMsthA taraphathI onararI taMtrI dvArA cAle che temanAmAM te te saMsthAnA hita jALavavA uparAMta samAjanI sevA karavAno Azaya rahe che, jyAre khAnagI mAlikI dharAvatAM patromAM pitAne naphe karavAne mukhya uddeza hoya che. eka dhaMdhA tarIke patrakArano dhadha khIlavavAmAM je sAhasa, ane sahanazIlatA tathA parAkrama ane prAmANikatA joIe te jo na hoya te tene upayoga bahu kharAba rIte eTale ke adhama gatimAM thAya che. patrakArane dhadha mAtra udarabharI tarIke nathI,-svArtha parAyaNatAmAM mazagula rahI paisAnI khAtara janasamAjanA pragatine bAdhaka tane veravA mATe sarjAyele nathI paNa samAjanI nADa tapAsI tene anukula davArUpI navajIvana ApavA, caitanya rasa reDavA ane samAjamAMthI saDe dUra karI temAM sudhAro sthApavA mATe che. teja dhaMdho eka patrakArane ame rUbarU cetAvyuM hatuM tema jevI rIte svargamAM laI janAra che tevI ja rIte sAtamI naraka jeTalI arutine pahoMcADanAra pAruM che. '
Page #165
--------------------------------------------------------------------------
________________ taMtrInI che. 199 kharA patrakAranuM e kArya nathI ke jyAM be taDa hoya-jyAM be sAmasAmA pakSo baMdhAyA hoya tyAM cArane kahe tuM corI karaje, ne dhaNIne kahe tu jAgate raheje' evI polIsI, ke " bheMsa pAdhaDI tANI gaI" evuM trAsadAyaka vAkya bolanAra nyAyAdhIzanI piolIsI rAkhavI. tema teNe dareka jAhera meLAvaDAonA prasaMge tenA cAlaka pAse paisAnI bhikha mAgavAnI nathI yA paisA na Ape to amuka kharAba lakhI temane hINa pi pADaze evI bIka ane dhamakI ApI paisA kaDhAvavAnI nathI, tema nAnA pirIyA mAphaka jarA keIne vAjabI paNa tIkha tANa Ave te aMgata dRSathI tenI sAme gALa galoca ane jUThANu bharyo bakavAda karavAnuM nathI. paisAnI lAMca levAnI nathI yA paisAne phoTA mUkavAnA bahAne nIce yA jAhera khabara rUpe laI teone kheTe pakSa levAmAM ane bI. jAne levA devAmAM ane tenI sAme vyAjabI dalIlavALA AvelA lekhene prakaTa na karavAmAM patrakAre potAnA dhaMdhAne laI ja joI nathI. patrakArane dhadha libarala che ane te saMbaMdhe ghaNuM kahI zakAya tema che te te have pachI patrakAronI kaeNja rasa bharavA saMbadhe lakhatAM jaNAvIzuM. jaina dharmapara AvelA AkSepa - mI. harbarTa vairana ApaNA prasiddha tattvajJAnI sva. vIracaMda rAdhavajI gAMdhInA hastathI dIkSita zrAvaka-jena che. temaNe pAzcAtya daSTithI jIvananA mahAna siddhAMtanA samAdhAnamAM jainadharma, e nAmanuM aMgrejImAM pustaka racela che tenI samAlocanA laMDananA "ekaTa rivyu' nAmanA mAsike lIdhI che, temAM nIce pramANe AkSepe AvyA che (1) jenadhAma e sarasa ane vAdavivAda grasta che. (2) tenAmAM Izvara nathI ane tethI hadayavagarane te dharma che. (3) sarvane chava sarva jANe, paNa kare nahi kAMI" evI vAta AkarSaka nathI eTaluM ja nahi paraMtu mithyA-ajJAnathI bharela che. A saMbaMdhamAM koI paNa jene yogya lekha rAkhI mokalAvaze te kRpA thaze; ane te prakaTa karavA mATe ame cUkIzuM nahi. ApaNI dhArmika saMsthAo-AnA saMbaMdhamAM ame vakhate vakhata koIne koI eka yA vadhu saMsthA laI amArA vicAra pradarzita karatA jaIe chIe. sAmAnya rIte sarva saMsthAnA traNa vibhAga pADI zakAya-1 keLavaNIne lagatI, 2 samAjane lagatI. aneka pustaka pracAraka keLavaNIne lagatI sarva saMsthAonI hakIkata meLavavA mATe jenA ejyukezana beDe khAsa phArmo chapAvI darekane mokalI ApyAno prayAsa karyo che ane tene pariNAme so baso saMsthAo taraphathI te bharAIne AvI gayAM che. te parathI bArIka rIte kADhelo sAra bhaviSyamAM mUkavAmAM Avaze. samAjane lagatI saMsthAomAM ApaNI konpharansa, ANaMdajI kalyANajInI peDhI,-jena esosIesana opha iDiyA vagereno samAveza thAya che, temAM konpharansa saMbaMdhI judI judI hakIkta A patranA dareka aMkanA chellA ATha pRSThamAM Ave che, te uparAMta tenA taraphathI ripeTa vArSika-dvivArSika Adi bahAra paDe che. jenA esesIezananA riporTa bahAra paDe che ane te saMbaMdhI thoDA thoDA vicAra kadAca ApavAmAM Ave che, ANaMdajI kalyANajInA taraphathI zuM zuM bane che tene hevAla vArSika ke
Page #166
--------------------------------------------------------------------------
________________ 200 zrI jena ve. ke. haoNDa. bAra vArSika bahAra paDato nathI tethI kaMI bahAra AvatuM nathI, paNa eTaluM samajAya che ke teNe pitAnuM baMdhAraNa ghaDayuM che ne jUne cIle je kAma karatI AvI che te pramANe karatI jAya che. thoDA thoDA sudhArA hamaNuM thavA lAgyA che. pustaka pracAraka maMDaLane nAme jaina dharma pracAraka sabhA, AtmAnaMda sabhA, zeTha devacaMda lAlabhAI pustakoddhAra phaMDa vagere saMbaMdhI temanAM pustakonuM avalokana letAM amArA taraphathI kaMIka lakhAya che. keLavaNIne lagatI saMsthAmAM ApaNI borDiMge khAsa agrasthAna bhogave che ane jemAM keLavaNInA prazna saMbaMdhI vicAra karatAM be DigonI gaNanA karyA vagara kadI paNa cAle tema nathI. hAlamAM siddhakSetranI yAtrAe javAnuM thatAM tyAMnI siddhakSetra bAlAzramanI saMsthA jevAnuM banI - AvyuM tethI te saMbaMdhI atra je tyAM jaNAvavAmAM AvyuM hatuM te atra nIce nivedana karIe chIe. siddhakSetra bAlAzrama( tA. 31-5-17 ne roja A saMsthAnA darzana karavAnI taka prApta thaI hatI. sAdhana vinAnAM ane sAmAnya sthitimAM nhAnAM bALakane zarIra piSaNa ane mananI keLavaNI meLavI ApavA mATe judI judI samAjamAM khAsa saMsthAonI AvazyakatA svIkArAI che ane tethI tevI eka saMsthA jaina samAjamAM bAlAzrama" nA suMdara nAmathI jovAmAM Ave e vAta AnaMda utpanna kare che. AvI saMsthAo eka sthaLeja ekanI saMkhyAmAM ja nahi, paNa aneka sthaLe aneka ubhI thavI joIe che, chatAM jyAM mULamAM eka paNa saMsthA na maLe tyAM dazeka varSathI A eka saMsthA utpanna thaI paga bhara thaI udAra zrImatAnA Azraya taLe upayogI kArya vyavasthita rIte bajAvye jAya che eTaluM paNa jene samAjane mATe mAna utpanna kare tema che. khatIlA, hezIlA ane kAryadakSa zrImaMtoe A saMsthAnI bAMgha pakaDI che tethI A saMsthAnA ujavaLa bhaviSyanI AzA rahe che. pAlItANanuM kSetra pasaMda karavAmAM yAtrALunI udAratAno lAbha meLavavAnI sArI AzA-eja kAraNa hoI zake che. kAThiyAvADamAM keLavaNI mATe bIjA aneka uttama kSetro jevAM ke bhAvanagara ane rAjakoTa che. rAjakoTa kAThiyAvADanuM kendrasthAna gaNI zakAya tema che ane tyAM aneka jJAtioe beDiMga-anAthAzrama Adi karela che tyAM AvI saMsthA hoya te ghaNuM saMgIna keLavaNI prApta thaI zake tema che ne atra sUcana tarIke jaNAvuM chuM kAraNake A saMsthAnuM jAzukanuM ane majabuta phaMDa thaI jAya to A sUcanA pratye daSTi pheMkI zakAya tema che. - vidyArthIonI saMkhyA pacAza najIka che ane hAlanA phaMDanI sthiti para lakSa rAkhatAM - teTalI saMkhyA sArI gaNAya. vizeSa saMkhyA rAkhI zakAya temaja aneka sudhArA karI zakAya te mATe e Avazyaka che ke hAlanA tenA AzrayadAtAo mana para vAta laIne eka kAyama bhaMDoLa meLavavA mATe badhA prayatna kAme lagADe. keLavaNImAM vidyArthIono gujarAtI aMgrejI abhyAsa pAlItANA gAmanI zALAomAM mokalAvI karAvavAmAM Ave che, tethI te keLavaNIne AdhAra te te sALAomAM jovA A prakAranuM zikSaNa apAya tenA para rahe che. dhArmika abhyAsamAM moTI saMkhyA be pratikramaNa zikhavAmAM rokAyela che. gokhaluM tethI thAya che, ane te Avazyaka paNa che, paNa te artha
Page #167
--------------------------------------------------------------------------
________________ vinoda vilAsa. 201 vivecana, hetu AdinI samaja sAthe ApavAnI jarUra che. te uparAMta yA tene badale tatvArtha satra moDhe ja gekhaNathI karAvAya to uttama thaze. kriyA kAMDanI sAthe darzana-phIlasuphI- tatvajJAnanA zikSaNanI khAsa agatya che tethI jIva vicAra ane nava tattva Adi bahu suMdara paddhatie hetu vivecana pUrvaka bALakonA hRdayamAM ThasAvavAthI dhArmika keLavaNIne hetu sare tema che. A vaktavya dareka jaina zikSaNa saMsthAne mATe che. vyavasthA niyamita ane yogya niyama para racAyelI che jene saMsthAonuM adhaHpatana sarvatra suvyavasthAnA abhAve thayuM che, thAya che ane thaze e vAta prasiddha che. paNa A saMsthA suvyavasthita cAlatI jemAM tenuM udgha gamana - unnata prayANa niHsaMdeha hAla jaNAya che. ATalA vicAro prathama darzana thayA te jaNAvyA che. dareka bAbatanI jhINavaTamAM javAnuM, vidyArthIonI parIkSA laI temanA jJAnanI kasoTI karavAnuM samayanA abhAve banI zakyuM nathI, tethI tema karavAnuM bhaviSya mATe rAkhI hAlato ATaluM kahI viramuM chuM. --A pramANe paMcama jarjanA janma divase (4-6-17) nA divase pAlItANAmAM saMsthAnI vijhiTarsa bukamAM je vicAra jaNAvyA hatA te atra mUkyA che. A sAthe e paNa kahevuM paDaze ke jaina saMskRta prAkRta pAThazALA ke je muni zrI aritravijayajInA hastaka nIce cAlatI hatI tenI paNa mulAkAta letAM jaNAyuM hatuM ke te pAThazALAmAM ane grejI zikSaNa ApavAmAM AvatuM te to barAbara apAyuM nahotuM ema parIkSA letAM lAgyuM. dhArmika zikSaNane saMskRta zikSaNamAM bahu kheDa khAmI dekhAI. Ane have gurUkuLa evuM nAma ApI sudhArA para mUkavAno prayAsa karavAmAM Ave che. paNa tenA saMbaMdhInI hakIkata jena che patramAM vAMcatAM ane tenI je pejanA karavAmAM AvI che te parathI ema ja lAge che ke jUdI judI saMsthAo eka ja prakAranI eka ja sthale kADhavAthI kaMI vizeSa saMgIna phAyado thavAno nathI. nAma game te ApavAthI kArya kaMI siddhine prApta thatuM nathI. amane te daDha rIte evuM lAge che ke je te saMsthA A vyavasthita rIte cAlatI siddhakSetra bAlAzramanI saMsthA sAthe joDI devAmAM Ave to uddezA vizeSa prakAre ane suMdara rIte sacavAze. hamaNAM ATalA vicAre basa thaze. vizeSamAM me 1817 nA gujarAtI citramaya jagata nAmanA mAsikanA aMkamAM "anAtha Azrama viSe be bola e para 77 me pRSTha je mahAtmA gAMdhIjIe je ugAra kahADayA che te para khAsa dhyAna kheMcIe chIe... che. vinoda vilAsa. (lekhaka:- raNujI) A - [ jena zAstramAM "hAsya" ne pApasthAnakomAMnuM eka mAnavAmAM AvyuM che; hAsyanuM nAma paDe tyAMthI te se gAu ane base mela dUra bhAgavuM joIe ke jethI pApa bAjhIne
Page #168
--------------------------------------------------------------------------
________________ 202 zrI jaina , ke. heraMDa... gaLe na vaLage. amArA mitra meMr ramujI" ke je kAnsa deza vAsI che, ane jemaNe jaina sAhitya ane zAstranA abhyAsa, manana temaja nididhyAsa karela che teo hAsya ne artha "khaDakhaDa hasavuM" eTale ja kare che ane tenA AdhArarUpe sAraso dalIla raju kare che. temanI dalIlothI hArIne, temaja keTalAka jeno jeonI murata niraMtara raDatI surata jevI che, ane jeo vyavahAre AcAra rasahIna lukhA sukA ane vicAre paramAnaMda meLavavAmAM prathama pagathIyArUpa AnaMda vagaranA-cetana vagaranA jaDa jaNAya che temane AnaMdI hasamukhA ane teja banAvI devAnuM meM. ramujIe mAthe levAthI temaja tenA badalA tarIke kAMI paNa lIdhA sIvAya pitAne kharca hIsAbe ane jokhame AMhI AvavA teo sAheba taiyAra hovAthI amArA nimaMtraNanAM pariNAme teo- heralDanAM grAhakonI sevA bajAvavAnI AjathI--- rUAta kare che. pazcimAya rUDhI pramANe meM. "ramujI nI ATalI oLakhANa karAvI have meM. "ramujI ne tenI-pitAnI pheMca rUDhI pramANe tamArI sAthe pitAnI meLe ja oLakhANa karI levA anujJA ApIe chIe. ] taMtrI. , pArIsathI aDhAra mAIla dUra eka nAnA gAmaDAmAM huM keTavAla tarIke kAma karatA hatA tyAre mArA baMgalAnI pAsenAM paDozamAM eka AmanIyana raheto hato. gAmaDAne keTavAla eTale laMDa ne meyara, muMbaInA zerIpha ane hiMdurathAnanAM gAmaDAne corA-paTela A sarve sarakhAM. gAmanI meTAI pramANe hakumata ane sattAmAM to phera heyajane? te AmInIyananuM "pirIyuM" ( child: I don't know it was male or otherwise; that's why, you see. ) ghaNuM ja tophAnI, rADIyuM, marIkhera ane kaka. LATIyuM. tenAM gharanAM mANasane to jaMpavA na dIe paNa mane ane mArA kuTuMbane paNa pIDA- kAraka thaI paDayuM. ArmInIyane bahuja kaMTALI eka divasa mArI pAse kavitAmAM pharIyAda raju karI. tene upAya paNa meM padyamAM tenA ja rAga, tAna sura AlApa ane bhAnamAM Apyo. A rahyuM te kAvya Akhe AkhuM! AmanIyana , are koI upAya batAvone (pharIyAda naM. 1) melA ghelA bagaDelAne, koI kaMI samajAvone. "vuM rIvuM rIyu" raDatuM, badheya durgadhI patharanuM jyAMthI tyAMthI khAkhA karad. meM. ramujI (upAya). thappaDa eka lagAvo. are. ArmInIyana- nAma ja letAM gALo bhAMDe, bAjhI baTakAM bharavA mAMDe che (pharIyAda naM. 2) namAjha paDatAM masIda vaLagI . ramujI (upAya)- DethI TakAne are. (ArmInIyana) sUrya sAmane dhULa haraDe, hatheLI mAMhe caMdraja mAMge, (pharIyAda naM. 3) ucethI nIce paDachAye me. ramujI (upAya). (to) soTI jarA amane-e.
Page #169
--------------------------------------------------------------------------
________________ vineka vikAsa, 203 (AmanIyana ) zIkha jarA nahi dilamAM dharatuM, jyAM tyAM paDatuM ke A khaDatuM, ( pharIyAda naM. 4) mAMdu paDatuM DacakAM bharatuM, meM, ramujI (upAya cheTalo) pIDA pUrI patAvone-are AmanIyananI lAMbI lacaka pharIyAdathI te huM kaMTALyo. "pirIyA " ne kahyuM ke jarA mANasa thAne ! zuM kAma sakha karatuM nathI ne karavA detuM nathI ! ! nahi te pachI beTTamajI jarA jhapATe batAvavo paDaze ! ! tame zuM dhAre chemArA ( sukA nahi paNa ) lIle damanI asanI uMDAinuM mApa ? cupa cApa :: svarAjya ! svarAjya !svarAjya ! ! ! joituM hoya te Avo; helo saTa raste batAvuM. zA mATe sarakAra pAse mAMgo cho ane nAhaka herAna kare che ? bolo tamAre kevA prakAranuM svarAjya joIe? sthAnika svarAjya ke Akhe AkhuM svarAjya? je sthAnika svarAjya joituM hoya to thaI jAo zrI mahAvIra jaina vidyAlayamAM * vidyArthI " tarIke dAkhala ! ane AkhuM svarAjya joituM hoya te thaI jAo "zrI saMyukta jana vidyArthI gRhamAM baMdhu' tarIke dAkhala ! ! bhalA mANasa ! svarAjya bakSanArI-AvI saMsthAo dhama dhokAra cAle che ane keDe chokaruM beThuM che tyAre sarakAra mAbApane zuM kAma herAna karo cho ane jyAM tyAM huMDhayA karo cho ! ! ! huM to tamane bhAra daine bhalAmaNa karuM chuM ke vepAra dhanokarI cAkarI, zeThAi, paMDItAI choDI daIne banI jAo " vidyAthI " ke " baMdhu' uparokta " vidyAlaya ke " gRha nAM je svarA jyaja joItuM hoya che. bAkI ghera beThAM svarAjya maLe te adhuM ane adhurUja ane sthAnika svarAjya maLe te te jhADa battI ItyAdI ityAdI Home Municipality nI pharaja bajAvavAnI, samajyA ! ka . ha te tyArane vicAraja karuM chuM ! kayArano ? jyArathI " zrI mahAvIra jaina vidyAlaya ne bIje vArSika rIperTa-gaDIjInAM maMdIramAM bharAyelI sabhA sanmukha raju thayo tyArano, ke " vidyAlaya nA vidyArthIo ne " gRha 'nAM " baMdhu nI mAphaka AkhuM sva rAjya kema nahi ApyuM ane sthAnIka svarAjyaja bakSavAmAM AvyuM ? jarUra temAM kaMIka bharama-bheda he joIe, nahi to ATalo bheda zA mATe rahe ? eka AveluM che senDa harTa roDapara tyAre bIjuM che prinsesa sTrITapara bane che te samAna havAvALA lattA eTale keneDA ane hiMdanI mAphaka havA pANune phera nathI. tyAre ? huM tamane ja puchuM chuM ke tyAre kAraNa zuM ? vidyAlayanuM sthAna bIjA trIjA majalA upara che ane guhanuM sthAna cothA majalA upara che tethI ? ke sthAnIka svarAjya bakSanAra vinIta vicAranAM ane svarAjya bakSanAra uddAma vicAranAM che tethI ? kAMI taDa nIkaLato nathI. paNa, sabara ! kadAca ema kAM na hoya ke " vidyAthI ane "baMdhu enI kAryavAhaka zakti anusAra
Page #170
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina bhave. ka, herasTa, navAjeza thaI hoya ! ! e banavA joga che. paNa na banavA joga kazuM nathI ema mArI nepolIyana dAdA kahI gayA che eTale kAMI nakkI kahI zakAya nahiM. rahyuM tyAre ! zrI saMyukta jaina vidyArthI gRhanI uddaghATana krIyA--samaye jhAlarA pATaNanA nareze pramukha sthAnethI lagAvela phaTako mane yAda Ave che. mahArAjA kahe ke "jainomAM "svamAnanAM tatvanI gerahAjarI jovAmAM Ave che mATe te tava khIlavavAnI jarUra che. keIe kaI kahyuM ke karyuM te vANIA bhAinI mucha nIcI karI sahana na karavuM joIe " mane lAge che ke mahArAjAnI sUcanA jaina komanI khAsIyatanA pUrNa parIcayanA abhAvanA pariNAme thaI haze. kAnsathI AvyA pachI jeno sAthe mAre thayelA samAgamamAMthI pariNamelA anubhava pramANe te eka jaina je bIjAne kaMI kahe ke kare te joI lyo majA ! jai jai iar zvAnA IrAyane ghATa thaI paDe !AkhI sAta peDhI-bhUta ane bhaviSyanI ne cuMthI nAkhe!!! jainenAM patromAMja dhoLA upara kALA rUpe AvA dAkhalA mojuda che. kaNa kahe che ke jenomAM-vANIyAomAM " svamAna " nathI ? kAnsathI mArI padharAmaNI muMbaImAM thaI tyAre mane lAlabAgamAM utAre ApavAmAM Avyo hato. mArA sarasAmAna goThavavAnI vyavasthA karyA bAda huM Amatema laTTAra mAratA hatA tyAre be mitro vacce vAtacIta cAlatI sAMbhaLI. hiMdusthAnanAM loko kema - bolatA haze e sAMbhaLavAnI mane jIjJAsA thaI ane jarA dUra ubho rahI huM sAMbhaLavA lAgyo. pahela-baMdha karAvyuM che ! bIje-zuM vaLI? pahelo-zuM vaLI zuM? heralDabIjuM zuM !! bIje- kevI rIte! jarA khulAse te kara. pahelo- khulAso zuM, tenI jIbhaja baMdha karI nAMkhI, moDhe tALuMja lagAvI dIdhuM puchyuM ke AvuM kema chApe che ane AvuM kema nathI chApatA? javAba ja nahi, baje-pachI? pahele-pachI pachI zuM pucho che? kAMI rAmAyaNa mAMDI che? have te kAMto heralDa nahi ane heralDa heya te te taMtrI nahiM. jene have zuM pariNAma- huM te gabharAyo ke kAnsathI cheka AMhIM sudhI AvIne huM te heralDa sAthe pha; paraMtu mArA taMtrI mitranI sAthe e bAbatamAM khulAso thatAM huM khUba, khUba hasya. S E Well, Ta Ta! we meet next month, Eh !!
Page #171
--------------------------------------------------------------------------
________________ 6 vizuddhAnI vizvasevA. - lekhaka-rA. kaivalya. . prakaraNa paheluM. Akasmika mulAkAta. bhavya laMDana zaheranA vizALa ane ramaNIya "hAiDa pArkamAM eka vallarIti grISmaguhanAM bAMka upara laDAImAM ghAyala thayelA eka zIkha saradAra pitAnI bAjumAM beThelI hiMdI narsa sAthe rasabharI vAtamAM guMthAyo hato. "mAnI prakhyAta laDAi ke jemAM mitrarAjyoe duzmanane mArI haThAvyA hatA temAM A zIkha saradAra bhayaMkara rIte jakhamI thayA hato ane prathama te tenI bacavAnI AzA paNa nahotI. "zelamAMthI uDelI goLIothI tenuM mAthuM ane moTuM vidhAI gayuM hatuM paraMtu saddabhAgye henI AMkhene jarApaNu AMca AvI hetI. have hene sArI rIte ArAma thayo hato topaNa mAthAmAMnA ghA haju rUjhAyA nahotA ane be sthaLe pATA bAMdhelA hatA. pAse beThelI narsa henI sAthe khuza vArtAlApa karI hene vedanAthI vimukta karavA prayatna karatI hatI. e sAMjano samaya hato, ane hAnA nhAnAM vAdaLAonI sAthe yuddha karate hoya ane temanAthI chuTA thavAne taraphaDIyA mArato hoya tema jhAMkho ane prakAzahIna sUrya ghaDImAM dekhAto ghaDImAM vAdaLAmAM guma thaI jatA hatA. vizALa bAgamAM cotarapha yuropiyana ane anya dezIya yugalo-purUSo strIo ane bALake vidhavidha phezananAM raMgaberaMgI vastrathI saMjIta thaI svaccha ane svataMtratAthI pharatAM viharatAM ane ramuja karatAM hatAM. A samaye je grISmagRhamAM zokha saradAra ane hiMdI na beThA hatA te gRhamAM yuropIyana DresamAM sajaja thayelA be hiMdI yuvake dAkhala thayA; temAno eka atizaya thAkI gayo hoya ema dekhAtuM hatuM. tene sahacara hene grISmagRhanI goThavaNa ane saMdaryanuM darzana karAvavA vakhatovakhata hene hAtha kheMcI AkarSaka vastu tarapha kheMcI jato hato. A uparathI sahaja lAgatuM hatuM ke thAkI gayelA yuvakane hAIDapArka jevAne A paheloja prasaMga hate. pharatAM pharatAM ane cAretarapha daSTi pheravI kudaratanI kRti ane yuropIya manuSyanI buddhinA mizraNanuM AnaMde avalokana karatA banne yuvake jyAM zIkha saradAra ane hiMdI narsa beThA hatA te jagyA pAse AvI pahoMcyA. banne yuvako eka bIjAnA hAtha pakaDIne cAlatA hatA paraMtu thAkI gayelA yuvakanI daSTi hiMdI narsa upara jevI paDI ke turataja tenA sahacaranA hAthamAMthI hene hAtha sarakI gayuM ane henA moMmAMthI "koNa! bhA-A-A-A -" evA zabdo mhoTethI nIkaLI paDyA. saradAra ane narsa beThA hatA te bAda temane
Page #172
--------------------------------------------------------------------------
________________ 206 zrI jina . ke. hareDa. nAthI daseka vAra dUra hato chatAM paNa AvezamAM nIkaLI paDelA upalA zabdo temanA kAne paDayA ane temanA vArtAlApamAM khalela pahoMcI. zIkha saradAre banne yuvake prati daSTi karI narsane kahyuM: "huM, calAvo; kAMI nathI." narse paNa yuvaka prati mukha pheravI daSTi karI paNa zIkha saradAranAM vAkyathI daSTi jevI paDI tevI ja pAchI pharI. A takane lAbha thAkelA yuvake purepuro laI lIdho. henI khAtrI thaI ke te hiMdI nasa koI bIjuM nahiM paNa "vizuddhA" che. paraMtu pite bhUlate hoya te? paNa evI bhula thAyaja kema? eja cahero, eja sarIrAkRti, eja roga ane eja chaTA; chatAM paNa kAMI ateDuM na bane tenI sAvacetI rAkhI vadhAre tapAsa karavAnI tene AvazyaktA lAgI. hene sahacara tene hAtha pakaDIne vAraMvAra puchatuM hatuM ke "zuM che madhura? kahe te kharo ! " paNa madhuralAle " kAMI nathI e te sahaja " kahI AgaLa vadhavA pravRtti karI ane bane cAlavA lAgyA. pakkI khAtrI kevI rIte karavI henI lejanA madhuralAle pitAnA magajamAM ghaDI kADhI hatI. teo bane pelA zIkha saradAra ane narsa beThA hatA te dizA tarapha cAlatA hatA. madhuralAle bolavAnuM zarU karyuM. sumana! jyAre huM gujarAtI pAMcamI copaDI bhaNato hato tyAre hArI khule javAnA mArgamAM hArA vaDIla baMdhunAM sAsarAnuM ghara AvatuM hatuM. hArA bhAInAM te samaye lagna thayela nahi te paNa mahArI bhAbhI vizuddhA--" . "hArI bhAbhI vizuddhA," e chellA zabdo sIkha saradAra ane hiMdI na beTha hatA te bAMka pAse AvatAM ja madhuralAla belyo ane hiMdI nasa upara te zabdonI asara zuM thAya che te jovA henA sAmI dRSTi karI. vIMchIne aNadhAryo daMza lAgyo hoya tema hiMdI narsa ke jene have ApaNe vizuddhAnAM nAmathI oLakhIzuM ane je A vArtAnI nAyikA che te camakIne bAMka parathI ubhI thai madharalAla prati kSaNabhara sacoTa tAkI rahI bolI uThI, madhurabhAI ! hame ahIM--" vizuddhAnuM gaLuM besI gayuM. tenAthI vadhAre belI zakAyuM nahiM. bahu to ahIM bArIsTara thavA Avyo chuM, bhAbhIzrI ! paNa hame svargamAMthI ahIM kayAre AvyA?" madhuralAle jarA hasIta mudrAthI pUchyuM. hAlAM sagAM zivAya mahane bIjuM koNa sadehe svarge mekalI zake ?" vizuddhAne mAThuM lAgyuM hoya tema henI mudrA parathI sApha dekhAI AvatuM hatuM, te je madharalAla bolyo "mAThuM lAgyuM, bhAbhIzrI ! mApha karaje; paraMtu amo ema mAnatA hatA ke "phoracunA sTImara sAthe hame samudravaza thayA. e sTImarane DummAM lagabhaga eka varSa thayuM te daramyAna hamArA kAMI samAcAra nahi maLavAthI amArI mAnyatA majabuta thatI gaI.", "paraMtu have te te mAnyatA khoTI TharIne? dhImedhIme hamArI badhI mAnyatA kheTI karaze, madhurabhAI! mAtra samayanI beTI che. " bolatAM bolatAM vizuddha uzkerAI gaI. henA paga dhrujavA lAgyA.
Page #173
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizuddhAnI vizvasevA. 207 "bhAbhI zrI ! bhUta para paDado pADe. vartamAnanI vAte--" "paDado pADavo e sUtradhAranuM kAma che" vizuddhA vacamAMja bolI. "vartamAnanI vAte bhUtakALanA prasaMgo ane banAvonAM raMgathI virakta nathI. evA bhUtakALapara paDado kema paDe? ulaTuM, bhUtakALa upara paDelo Acho pAtaLo paDado upaDaze ane tyAreja jaNAzehama sane khAtrI thaze-ke huM bIlakula nirdoSa-" vizuddha atizaya Aveza ane vegathI dhrujavA lAgI. henI AMkho madhuralAla sAme bhISaNa agni varasAvatI hatI; helI - khanA DoLAnI AsapAsa pANI bharAi AvyAM. pAse beThelo zIkha saradAra A badhuM kAMIka vyAkuLatAthI paNa jIjJAsu vRttithI sAMbhaLato hato te vizuddhAnI A sthiti joI zakaze nahi. teNe joI lIdhuM ke madhuralAla sAthenA vArtAlApathI vizuddhAne mAnasika vyathA thAya che tethI e prasaMgano aMta ANavA te ubho thayo, ane vizuddhAne hAtha pakaDI bAMkapara besADIne puchayuM - "narsa! e koNa che ? kaI nahiM, e to amArA dezanA oLakhANavALA che" kahI vizuddhAe sagapaNa chapAvyuM. madharalAla sAthe svastha citta thoDo samaya sagAMvahAlAMnI khabara aMtara puchI eka bIjAe eka bIjAnAM saranAmAM lIdhAM. banne yuvake eka dizA tarapha ane zIkha saradAra ane vizuddhAe bIjI dizAtarapha cAlavA mAMDayuM. prakaraNa bIjuM mUcha, vizuddhA ane zIkha saradAra dilajItasiMhane laIne deDI jatI moTarakAra jANe hiMdusthAna tarapha ghasaDI jatI hoya tema vizuddhAne zrAMti thatI hatI. madhuralAla sAthenI acAnaka ane aNadhArI mulAkAtathI jema dharatIkaMpane pariNAme mahAsAgaranAM nIra uMcA uchaLe tema vizuddhAnAM magaja mahAsAgarane taLIye vaselAM bhUtakALanAM smaraNenAM mojA henI dRSTi samIpa uchaLavA lAgyAM hatAM. narsa tarIkenI henI vartamAna sthitithI mAMDIne henI bAlyAvasthA sudhImAM banelA sarva banAvo ekaeka mojA rUpe henI daSTie dekhAtA hatA. henuM magaja bhamatuM hatuM, mAthuM pharatuM hatuM, zarIre tAva bharAto jato hato, ane zvAsa letAM zrama paDato hato. dilajItasiMha A badhuM joI zakato hatuM. te ati ucca kuTuMbano zIkha saradAra hato ane Azare be bhAsa thayAM vizuddhA henI suzraSA karatI hatI. e TuMka samaya daramyAna dilajItasiha joI lIdhuM hatuM ke vizuddha atizaya ucca vartana ane nIkhAlasa hRdayanI strI hatI. te 5NuM henAM kuTuMba viSaye ke tenI sthiti para heNe vizuddhAne eka prazna sarakhAe pUchayo he. jema vizuddhAnuM kartavya hene traNa vedanAthI vimukta rAkhavAnuM hatuM tema henuM kartavya vizuddhAnA prayAsathI vedanA vimukata rahevAnuM che emaja te samajato hato. koIka vakhata vizuddhAnA plAna mudrA joIne hene atizaya lAgI AvatuM hatuM paraMtu henI sthiti paratve kAMipaNa
Page #174
--------------------------------------------------------------------------
________________ 208 zrI jaina ve. ka, heraeNlDa. puchaparacha karavAnI henI himmata cAlI nhotI. te paNa vizuddhAnA mananI AjanI sthiti ati vyaMga joIne dilajItasiMhe hene upAya karavAno nizcaya karyo. narsa, hamane saMgItane zekha che?" dilajItasiMhe upAya ajamAve zarU karyo. vicAravamaLamAM gucavAyelI vizuddha purU sAMbhaLI zakI nahiM paNa henA magajamahAsAgaranAM mojAM uchaLatA baMdha thayAM ane saradAra dilajItasiMhanI sAthe pote moTaramAM beThI che ema bhAna thatAM mahAsAgara sukAI gaye. dilajItasiMhanI sAme bebAkaLI AMkhe joI heNe puchayuM - zuM kahe che, sara "hamane gAtAM vagADatAM AvaDe che?" thoDuM ghaNuM gAtAM AvaDe che. hAramenyama vagADavAnI Do vakhata "prekaTIsa" lIdhelI paraMtu prekaTIsa ne abhAve zIkheluM paNa bhulI gaI. te sivAya basa, eTaluM ja. " dilajItasiMhe joI lIdhuM ke vizuddhA kAMIka chupAve che. " te sivAya bIjuM zuM? narsahame mahArAthI kaMIka chupAvo che. huM hamane Agraha karIne kahI zakuM tevI sthitimAM nathI paraMtu kAMI vadhAre jANatA haze te te jANuM hane AnaMda prApta thaze." huM ema kahevA jatI hatI ke mane kAvya banAvavAne paNa zokha che; paraMtu Ape saMgIta saMbaMdheja prazna karela hovAthI meM e bAbata jaNAvI nahiM." " bahuja khuzI thayo narsa! kAvya banAvavAM e saMgIta karatAM vadhAre muzkela che ane jo ke te bannene eka bIjA sAthe saMbaMdha che chatAM paNa bane mArga judA ane svataMtra che." eTale?" vizuddhAe jIjJAsAthI pUchyuM. "eTale ema ke eka manuSya kAvya karI zake ane gAI vagADI na zake ane bIje gAI vagADI zake ane kAvya na karI zake tema bane che. ekane AdhAra bIjApara nathI eTale banne eka bIjAthI svataMtra che ema mahArA kahevAne bhAvArtha che." paraMtu e banne sAthe karI zakAya tevuM hoya te ? " vizuddhAe rasa letAM pUchyuM. " to senA ane sugaMdhanuM saMmizraNa te uttamottama, narsa!" "tyAre je satya kahuM to huM tema thoDe aMze karI zakuM chuM. paNa hame A prazna uThAvyo che tethI ema dhAruM chuM ke hamane paNa zokha te haja joIe." alabatta ! saMgItano zokha kone na hoya? hAnuM bALaka to zuM paNa ajJAnI pazune paNa saMgItanI lahejhata mIThI lAge che. paraMtu huM kAvya banAvI zakatuM nathI. zuM hame mane zIkhavI na zake?" dilajItasiMhe vizuddhAne vAtAmAM vadhAre vadhAre kheMcavA mATe prazna karyo. vizuddhAe jarA hasIne kahyuM, "mApha kare, saradAra ! e lAyakAta mahArAmAM nathI. mahane lAge che ke Apa hArI mazkarI kare che." hamArI mazkarI karavAne mahane adhikAra-heAya ema mAnatA nathI." saradAre gaMbhira mudrAthI jaNAvyuM. "vaLI mahAre e svabhAva nathI; have e pasaMda paNa nathI. --
Page #175
--------------------------------------------------------------------------
________________ vizuddhAnI vizvasevA. 29. 11- - - 5 / - 1 * * * * * nirdoSa vinoda ke khuzamijAjI ramuja mahane game che paraMtu keinI aMgata mazkarI mane gamatI nathI. hame te eka Arya strI che ane mArI sAthenA ATalA TuMka paricayamAM huM e jAtanI chuTa lauM to te dhRSTatAM--" "nA-nA-nA-nA" vizuddhAe hene AgaLa bolatAM aTakAvyo. "huM te mane sahaja ema kahetI hatI..." moTarakAra vaira haeNpITala pAse AvIne ubhI rahI, ane vAtamAM bhaMgANa paDayuM. banne utarI aMdara gayA. dilajItasiMhane henA oraDAmAM dAkhala thavA daI vizuddhAe javAnI rajA mAMgatAM dilajItasiMhe kahyuM. "mahArI irachA ema hatI narsa, ke Aje ApaNe kAMIka saMgItane svAda cAkhIe. mahArI pAse phIDala che ane te huM banAvI zakuM chuM, heme paNa gAo ane huM paNa gAuM ane vagADuM. mane AnaMda thaze je hamane kAMI harakata na hoya te." " hamArI icchA hoya to have kAMI harakta nathI, huM atyAre DayuTIthI paNa phAragata chuM. mahane paNa hiMdI gIta sAMbhaLavAne lAbha maLaze. "lAbha arasparasa che." Ama kahI dilajItasiMhe peTI mAMthI phoDala bahAra kADhI tenI derIonA sura uMcA nIcA karI meLavavA mAMDyA. vizuddhAe eka ArAmAsana para beThaka lIdhI. "pahelAM hame gAzo ke huM gAuM?" dilajItasiMhe phiDala para bopheravatAM pUchyuM. hameja calAvo." AlApa lagAvI dilajItasiMhe zarU karyuM. prabhu terI lIlA aparampAra-agama apAra khaMDa brahmAMDa race saba tere, keu na pAvata pAra; suranara munijana jata hAre, 5Dha paDha beda vicAra. A A A A A........A A A; prabhu terI lIlA aparampAra-agama apAra "bhairavI ke?" tAnamAM AvI jaI vizuddhAe jJAtabhAvathI pUchayuM. "hA, hamane rAganI kadara che ema jANI mahane utsAha Ave che " dilajItasiMha vagADavAnuM baMdha karatAM kahyuM. "AgaLa calAvo." prabhu terI lIlA aparampAra. agama nigama saba tehi pukAre, he prabhu sirajanahAra; canda sUraja deu dIpaka kIne, agama jyoti niraMkAra, agama apAra-prabhu terI lIlA aparampAra, palaTA upara palaTI mArI-kaMThanI madhuratA, ane vAghakuzaLatAthI dilajItasiMha vi. zuddhAne gAnamAM lIna banAvI lIdhI. gAyana pUruM thatAM ja vizuddhAe kahyuM, "vAha! hame te saMgItamAM ghaNuMja kuzaLa che." "AvuM gAI zakIe chIe. have hame calAvo." mahane kAMI AlApathI ke palaTAthI temaja tAlathI ke surathI gAtAM AvaDatuM nathI, mATe hameja bIjuM calAve." ", .
Page #176
--------------------------------------------------------------------------
________________ 210 zrI jaina . . heralDa. "bahu sAruM. paNa hamAre eka gAyana te gAvuM ja paDaze." huM pachI gAIza." dilajItasiMhe calAvyuM. (saMdhavI.) zyAma sidhAre kona deza. tinake kaThina kaleja sakhIrI, jInake piya paradeza-zyAma. una udhau kachu bhalI na kInI, kauna jagata ke veza-sthAma. kSaNa bhari prANa rahata na zyAma bina, nizadina adhika aMdeza-zyAma. atihi nihara pAtI nahi paThaI, kAhU hAtha sadeza. sUradAsa prabhu yaha upajatA hai, - dharIye gina veza. spAma sidhAre kana deza. gAnane adhika dIpAvavA dilajItasiMhe vadhAre halakathI chellI Teka upara palaTA lagAvavA mAMDayA, ane AlApa laIne ekaeka lITI Teka sAthe palaTAvavA lAge; he. madhura kaMTha phiDalanA sura sAthe ekatAra thaI jatA hatA ane pite gAna ane vAvamAM eTalo tallIna thaI gayo hato ke pAse vizuddhA beThI che tenuM hene bhAna paNa rahyuM hatuM. 1 ekAeka dhamba" sarakho avAja thayo. dilajItasiMha camakyo. joyuM te vizuddhA ArAmAsana para na dekhAI. te nIce DhaLI paDI hatI-mUchita banI hatI. raMgasAgara nemiphAga, kartA-zrI semasuMdara sUri. devasuMdarasUrinA ziSya somasuMdara sUri hatA. teo vi. saM. paMdaramA zatakamAM thayA. temane janma 1430 mAgha vadi 14 zukra, dIkSA 1477, vAcakaSada 1450, sUri pada 1457, svargavAsa. 1499. temaNe tetrAdi aneka graMtha lakhyA che ane keTalAka para bAlAvabodha karyA che. temane sarva ItihAsa soma saibhAgya" kAvya ke je bhASAMtara sahita prasiddha thayela che temAMthI maLI Ave che, A suri kRta A kRti paMdaramA saikAnI bhApAne suMdara namuno pUro pADe che. A kRtinI eka prati morabInA bhaMDAramAMthI tyAMnA saMdhavI kAnajIbhAI pAsethI maLI AvI che. te mATe temane upakAra mAnavAmAM Ave che ane te jema che tema atra mukavAmAM AvI che. bIjI prationA abhAve AmAM je azuddhatA rahI hoya tenuM saMzodhana thaI zakayuM nathI, paraMtu koI sthale bIjI prato maLI Avaze te zuddha saMskaraNa thaI zakaze. atyAre te ATalAthI saMtoSa mAnavAno che. kartAe kyAMka kyAMka saMskRta prAkRta padya mUkela che. bhASA zAstrIne A racanA ati upayogI nivaDaze. pratine lekhanakALa rA. manasukhalAla kiratacaMda mahetA vi. saM. 16 mA zatakanI AsapAsa che| vAnuM mAne che. pratano patra cAra che. tenI junI lIpi vagere jotAM prAcIna prata lAge che. taMtrI.
Page #177
--------------------------------------------------------------------------
________________ raMgasAgara nemiphAga prathama khaMDa. OMkArapraNidheyAya prANinAM trANakAriNe tamAzyAmalAMgAya zrI nemi svAmine namaH // 1 // kAvyaM smRtvA tAM kavimAtaraM dharati yA zrI pustakaM ballakI daMDaM pAMDu kamaMDalUjjvaladalaM bhojaM caturbhiH karaiH zrI nemeH paramezvarasya yamakAlaMkArasAraM manaH smerIkArakaraMga sAgara mahAphAgaM kariSye navaM // 2 // sA. samara visArada sakala visArada sAra dayApara devI hai gAsu temi jiNiMda niraMjana raMjana jagaha namevI re ravi tila varataI sArIa puravara avaranayarasi MgAre re, samudravijaya tihAM rAja karati pati ratipatinau avatAra re. mAla. ratipatinau avatAra, avihaDa bhaDa bhaMDAra pratapai jitaripu e, samudravijaya nRpUe. paTarANI puNi tAsa, garUA guNa AvAsa, rUpi'rita navI e, sAha" sivA devI e. aparAjita abhidhAna, pariharIya vara vimAna, kAtI viMda bArasa e, ravi Ugama disiMe, sivA devI Uari Upanna, cih nANe sapanna, khAvIsamau jiSNuvarUe, cauda supanadhaH e. phAga sapana la" hIDAlA TaiM, khATa' pauDhIya devi, gArI pIna pacAharI utturImAhi' sarvavi. pahila pekha e gayamara amara gadya udAra, vRSabha kapUra rasAmala sAmala siMga siMgAra. caMdra dhavala paMcAnana kAnana nAyaka eka disi gaja vihi asudhAra rasi sAra siri abhiSeka. dIhara Dhadira navasara navasara madhukara vRMda, suMdara amIya rasAgara sAgaranana caMda. diyara terji dIpatau jIpata timira abhaMga, seAvana di dharI dhaja kIdhau mila jasu ga 211 5
Page #178
--------------------------------------------------------------------------
________________ 212 zrI jaina che. kA. heralDa, maMgala kalarsa amI bharika kaThi parIThIa mAla, padama sarovara nimAla jasu jali ramaI marAla. metIe maNi rAyaNuyara sAyara khIra nihANa, jhagamagatuM maNirayaNanuM nayaNanuM ThAma vihANuM bhAsura gaNi garUaDau rUDaau raNanI reDa, pAvaka dhanavi dharate tu karatau manI me. evaM varNita vAraNAdi vividha svamAvalI sUcita svalekAvata rAsyadIkRta zivAdevI pvitrodrH| devaH zrAvaNapaMcamI nizi nizAratnAMzu nazyattamaH stomAryajanu rAsa sAda jagatAmAnaMdasaMpAdaka - 18 zrAvaNa zudi paMcadinaja namIu namIka surAsura Telare, vAjaI vAjitra huI amara mAnava raMga navaraMga nArI gAI dhaulere. suratarU kusuma samUhaI variSa amara anekaire, . khIrasAgari jali kanakakalasa bhari jina abhiSekare. Adela. jina abhiSeka raMgi, sovanagira iMgika sakala sarAsarUe, bhAvi bhAsara e. samudravijaya AvAsa, sUI jananI paNa jAI seve suravarUe, aMbari tarUvarU e. mANika hIraI jaDiuM, sAra sevana ghaDiuM, paudghaNi pAlaNauMe, tasu ralIAmaNa e. mANika ramakaDAM, Upari kanakaDAM, hAMsarU AlIIe, talaI talAIe. phAga: navala talAI pauNi jAdaravIra * aMgi suAlima AgaluM AgaluM navaraMga hIra. hAvaI agi caDAvaI raMgi laDAvaI devi, vAraI nemi-havAra doSa nivAraI kavi. jaze. prApte dvAdazame dine yadupatInA kAryacaryotsavaiH satkRtyAsanadAna pAna vidhinA teSAM samakSa nRpH| rAjyA sArdhvamariSTanomi ritannAmAbhirAmaM dade nemirlAlitapAlitaH mukiyataH kAlAdyayau yauvanaM rara
Page #179
--------------------------------------------------------------------------
________________ raMgasAgara nemiphAga. 213. bAyavarNanaM-rAsaka: nemi kuara aMgi avatariuM yauvana sevana viNa sigArare, tava mani mahaI suranara rama ramaNuM ramaNIyarUpa bhaMDAra brahmAra karatAM navauM e sAmalavata machavananuM huM anaMgare, nIla kamaladala telis Alima kAlima guNadhara aMgare adAla kAlima guNadhara aMga, pagatali alatA raMga kelIthaMbha kUalIe, sAthala ja alIe kaTi jisiuM kesari laMka, nAbhI gaMbhadanikalaMka uravari unnae zrI valDa lachitta e- kusuma kalI jima ati, AMgalaDI dIsaMti, - kaNayara kAMbaDIe, vAMbI beha bAMhaDIe, saMkha sarISau kaMTha, pragaTila guhirala kaMTha baMdha dhuraMdharU e, adhara be raMgadharU e- 25 26 adhara kuMarakerA tuDi rAtahiM caDaI pravAla kaMpaI DAlie jIbhadra, jIbhaI vijita pravAla. 27 sakala karI nija dAsikA nAsikAI zukacaMca, vadanacaraNa kara jualAM kualAM padama e paca 28 nemi taNuuM suhu bimaNima caMdra a7I nisidIsa, daMtana pachI eha UjalI jhalahalaI kalA batrIsa. 29 lecana vikasita kamalaki amala kUiraNa aNIAla, he hara tujha sasimaMDala khaMDa lahIuM eha bhAla 30 zAla) laMkA daMtA ghaDimanI kulI adhara be jAcI pravAlI jisI kIjaI khaMDana paMkhi akhi sariSA dhArA jisI nAsikA sArI sIMgiNi sAmalI bhamahi be vAMkI valI vINaDI, kAlI kiMbanA kumAra kira e pI jaI lagalaga lahI 31 , vaivana vana rAsaka avatariA INi avari mathurAM, puri sarayaNa navo re sukha lAlita lIlAM pariti atibala baladeva vAsudeve re- vasudeva rohiNI devakInaMdana, caMdana aMjana vAna re, vRMdAvani vani yamunA jali niramali ramali kaI gAI gAnare Adela. ramati karatA ragi, caDai gavardhana iMgi gUjari govAlaNIe, gAI geDIsi6 milIe. kAlI nAga jala aMtarAli, kemala kamalinI nAli nakhila nArAyaNie, ramati parAyaNIe 35
Page #180
--------------------------------------------------------------------------
________________ 214 ___ zrI rena zve. A. 3383. kaMsa bhAlA khADaI vIra, pahutA sAhasavIra, ___mapA: me, 1 tA mA&i rIya, balabhadra baliA sAra, mArika mauSTika mAla, kRSNi bala pUriue, cANUra cAriu e. . ga. mauSTika cAra cariya, dekhIya UThika kaMsa, nava balavaMta nArAyaNi, tAsa kIdha6 vidhvasa. . - kAvyaM. kaMsadhvaMsa sametya durddharajarAsaMghatrikhaMDAdhipe sadyaH krodhamupAgate yadumahIpAlAH samudrAdaya / AdAya svaturaMgavAraNi parIvArAdi vArAMpate rAzAMyAM kSitimaMDanaM sajaladhi saurASTradezaM gatAM // 38 // -iti raMgasAgara nAmni zrI nemiphAge janmotsava varNanaM prathama khaMDaM. "WHO IS MY NEIGHBOUR?" * [ Introduction- "Thou shalt love thy neighbour as thyself." "And who is my neighbour ?"_"To show mercy to one in trouble is to act a neighbour's part."- Thus only can we inherit eternal life ) Thy neighbour ? It is whom thou Hast power to aid and bless, Whose aching heart or burning brow Thy soothing hard may press Thy neighbour ? 'Tis the fainting poor, Whose eye with want is dim, .. Whom hunger sends from door to door, Go thou and succour him. Thy neighbour ? 'Tis that weary man, Whose years are at their brim, Bent low with sickness, cares and pain, *N=7 Royal Reader No, V.
Page #181
--------------------------------------------------------------------------
________________ 215 5 "moTA purUSa te koNa ?" - Go thou and comfort him. Thy neighbour ? 'Tis the heart beraft Of every carthly yem; Widtow and orphan, helpless left: --- Go thou and shelter them. Whene'er thou meet'st a human form Less favoured than thine own, Remember 'tis thy neighbour man, Thy brother or thy son. Oh, pass not, pass not heedless by; Perbaps thou canst redeem - The breaking heart from misery, . Go, share thy lot with him. 6 moTA purUSa te koNa?" ? (sva. zrI govindajI mulajI mahepANI. bI. e, ela ela bI.) kuMvarajI-aho ! dhanajI zeTha ! kema, te khuzImAM ? vAha ! Aja khuba ThAThamAThA na karI nIkaLyA cho? dhanajI-amAre kAMI tamArI mAphaka cIMthare hAla pharavuM pAlave? e koI kama aA ke lobhI mANasa hoya ke je pitAnA mobhA pramANe nahi. vAvare. moTA moTAnI rIta pramANe cAlavuM ja joIe. juo, aMgrejI paNa kevuM sAruM "eTIkeTa" jALave che ! dareke potAnA kuLanI beTAI, bApadAdAnI AbarU tathA loka lAja pramANe vartavuM joIe. kaMvarajI-moTAe meTAnI rIta pramANe vartavuM joIe te ThIka paNa kharI mahattA zAmAM che ? "moTA purUSa" te koNa? te prathama mane kaheze? dhanajI , vadhAre aMgrejI zIkhyA -bI. e. thayA, ke pita-nuM DahApaNa calAvyA vinA nahi rahe. amArI mAphaka kAma puratuM zIkhyA hatA te AvA deDha catura te nahiM thAta ! meTA te keNa? vaLI mane puche che! emAM te zuM puchavAnuM hatuM? ete sarva koI jANe che ke - lakSmI, vidyA ne vaLI, jJAtinI paTelAI, adhikAra ne uMca kuLa, teja kharI moTAI." kuMvarajI-e tamArA pitAnA gharane nyAya heya te bhale! zuM? jeTalA zeThIyA teTalA ja moTA, ane bAkI badhA beTA ! paisAvALA ja badhA khubasurata, ane paisA vi. nAnA saie mukha! vAha ! vAha !
Page #182
--------------------------------------------------------------------------
________________ 216 . zrI jaina . ke. heraMDa. dhanajI-kema nahiM? tamArA jevA moTA moTA bI. e. paNa nokarI arthe dararoja zeThIyAone sAtavAra salAma karavA Ave che. nANuthI zuM nathI thatuM?- jara cAhe se kara " lamIthIja gADI ghoDA, ne vADI baMgalAnI moja mArI zakAya che. lakSmIthIja khAnapAna, gAnatAna, ane ezaArAmamAM, udayAstanI khabara vinA nizcitapaNe, divaso nirgamana karI zakAya che. lakSmIthIja prasaMga Ave bAlabaccAM nAM vivAha karI, bhabhakAdAra varaghaDA kADhI ane nyAta jamADI, saMsAranA savA hAvA laI zakAya che. lakSmIthI ja jIdagInuM kharekharI rIte sArthaka karI zakAya che. dravya vinA te kadI meTAI hoI zake? kuMvarajI-tamAre nyAya tamArA moDheja thaI jAya che. tamArA zabdo piteja kahI Ape che ke lakSmIthI abhimAna, bebhAnatA tathA mUDhatA Ave che. te pachI tethI zuM mahattA che? hamaNAM to kadAca tamane mAruM A kahevAthI mAThuM lAgatuM haze paNa ekAMte AtmasAkSie vicAra karavAthI te akSarazaH satya jaNAze. mojamajA, ezaArAma vagere svArtha-sAdhanAthI zuM koInuM kalyANa thavAnuM hatuM? tame kharA moTA kyAre ke jyAre taddana garvarahitapaNe dayA, paropakAra, ke deza hitArthe tamAruM dravya khacI tenuM sArthaka kare. e pramANe lakSmIno je sadupayoga kare che te ja khare zrImaMta kahevAya che. sAMbhaLa ( savaiyA ekatrizA. ) paramArathamAM vAvaranAre, paiso pitAne guNavAna, satakAmo karavAmAM nitya, dIse jenI bahu bahu hAma; deza-hitAratha kAma karIne, tenAre khuzI jeha apAra, paiso sArAM kAme kharca, dhanADhaya sAro ene dhAra. paiso bheLe jhAjhe thatAM, koI kare che khoTA ThATha, dADA vivA nAme kharca, paiso raLiye ene mATa ! puNya nathI ethI thAvAnuM, zo samaje che emAM sAra ? " paiso sArAM kAme kharca, dhanADhaye sArA ene dhAra. auSadhazALA sthApI pita, rAkhe che je nitye nAma, AziSa dardI loka dIye che, e jANuM paramAratha kAma; paramezvara rIjhe che ethI, sajana ke che dhanya apAra, paiso sArAM kAme kharca, dhanADhya sAre ene dhAra. dharmAlaya karavAne kharca, baMdhAve vizALa nizALa, bALa ane bALAe bhaNaze, zIkhI leze sArA cAla; phaLa enuM moTuM che bhAI, zANuM paNa emaja gaNanAra, paiisA sArAM kAme kharca, dhanADhaya sAro ene dhAra. deza hittamAM citta parovI, Ape sAruM uttejana, garva vinAnuM mana che jenuM, dhanya dhanya tene dhanya dhanya; hunnarane mATe paNa karaze -upAya e dhanane saradAra, paiso sArAM kAme kharca, dhanADhaya sAro ene dhAra. * zrI rAyacaMdrajI kuta, buddhiprakAza pu. 31 muM. pA. 265.
Page #183
--------------------------------------------------------------------------
________________ " mATA purUSa te kANuM ? " pustakazALA sthApI pAte, karaze kIrti kerA kATa. jJAna maLe jethI bahu sArUM, karaze sudhArA DIceATa; nIti vidyA phelAvAmAM, nAkhe nANuM dharine pyAra, paisA sArAM kAme kharce, dhanADhaya sArA ene dhAra. puNya sAthe abhyAnuM samajI, dAmanI nahi rAkhe darakAra, nANuM caMcaLa manamAM samaje, dhanya dise tenA avatAra; khATA DALeA ghAlIne jyama, kure dhanADhaye za apAra, paisA sArAM kAme kharce, dhanADhaya sArA ene dhAra. re'vAnuM nahi kadI haMmezAM, dravya sukha ne khIjA DALa, paramArathathI sArUM thAze, joya vicArI karine kheALa; " rAyacaMda " nI vinati evI, enAM re'ze ammara kArya, pairo sArAM kAme kharce, dhanADhaya sArA ene dhAra. dAhara dravya gaNA enu kharU, eja kharA dhanavAna; deza--hitI Adare, nahi ke enDru samAna. 217 (3) (7) (4) S (9) dhanajI--vArU, vidyA adhikAra vageremAM te meTAi kharI ke nahi ? juo, vidyAthI ApaNe meTAM moTAM bhASA ApI sabhA gajAvIe, mANase| ApaNane vAha vAha kare, ane jagamAM ApaNI nAmanA thAya. adhikArathI leAka ApaNA bhaya rAkhe, te sarvatra ApaNe khamA khamAthI vadhAvAie; temaja evI sattA vaDe ApaNe sagAM saMbadhIpara rahema karI temanuM daLadara cUrNa karI zakIe. vaLI U~ca kuLamAM janamyA hAie, teA jJAtinI paTelAi karI zakIe, paoNMcamAM pUchAie, jJAti--janA para sArI dAkha rAkhI zakIe khApa dAdAnI nItithI virUddha cAlatAM temane aTakAvI zakIe, tathA cAlu rIta rIvAjo jALavI rAkhIe. ethI ApaNe keTalA mahat upakAra karIe chIe ? kuMvarajI--bhAi, deza hitaciMtaka ke sudhArakanA guNa prathama sa`pAdana karyA vinA, khATA DALa dhAlI, mAtra mAnAthe meATA meTA bhASaNA karavAthI, ke chApAmAM peAtAnuM nAma vAMcI potAne kRtakRtya mAnavAthI, leAkanuM kharekharU' kalyANa zuM thavAnuM hatuM ? pAthI mAMhelA rIMgaNAvat kaheNIraheNI ekasarakhI hAvA vinA,-peAtAnA gharathI dAkhalA besADayA vinA,-e sa niSphaLa che.-nirayaka che. AvAM ghaNAM ghaNAM bhASaNA sAMbhaLI mANasAne aNu thai AvyuM che, ane vizeSa hajI jo karavAmAM Avaze te taddana atI thaze. dhanajI--tamArUM kahevuM kAMika vyAjabI lAge che. mArI vAteA eka pachI eka tame ThIka tADatA Ave che. tA have adhikAramAM zuM laghutA che te batAvA? kuMvarajI--parataMtratA, julama, anIti, lAMca temaja anyAya e sarva ethI karavAM paDe che, ke thAya che. dhanajI--vArU, U~ca kuLamAM nahi janmelA gariba avasthAnAM jJAtijanAne jJAtanI paTelAi karavA besADavA e zuM yAgya che? mAbhA vinAnA mANasAne kANu mAna ApavAnuM
Page #184
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina e. ke. heralDa, hatuM? doDha dekaDAnA mANaso sudhAro karo sudhAro kare evA je peAkAra karI rahyA che, te zuM rApaNuM bApadAdA mUrkha hatA, ke badhuM khoTuM cokaThuM besADI gayA hatA, ke je jyAre ApaNe sarakhuM karIzuM tyAre ja sukha pAmIzuM ane nahite narkamAM jaI saDayAM karIzuM? kuMvarajI-bhAi, kevaLa aMdha paraMparAne pakaDI besavAthI kAMI kalyANa thAya tema nathI. bApe khodelA kuvAmAM dIkarAthI DUbI marAya nahi. deza kALa anusAra ApaNuM rIta rIvAjo nahi pheravavAthI ja ApaNe jamAnAnI pAchaLa rahI gayA chIe, ane tethI ja hamaNuM bahu bahu prakAre nukazAna khamIe chIe. dhanajI-nA, bhAi, nA. e vAta mArA manamAM koI rIte utare tema nathI. Aje " tame amuka rIta rIvAje pheravavA mAgo che te to ThIka, paNa kAle tame tamArA bApadAdAno dharma uthApavA mAge tenuM zuM? kuMvarajI-baMdhu, dharma te AtmAnA paramArthane mArga che; ane paramArtha te traNa kAla mATe eka ja hoya che. paNa ApaNe loka-vyavahAra te pApajanya che; paramArtha draSTi vinA te karavAmAM Ave che ane tethI ja ApaNane temAM sudhArA vadhAro karavAnI jarUra rahe che. jo ApaNe vyavahAra tamAma paramArtha draSTi para baMdhAyelo hoya, eTale ApaNe dhama- vyavahAra-lokottara-vyavahAra-pALatA hoIe, te uttama dharmanI mAphaka temAM paNa koI pheraphAra karavAnI jarUra na rahe. kharekhara jJAnIone to e zuddha vyavahAraja mAnya che. kahyuM che ke* "eka hoya traNa kAlamAM, paramArthano paMtha; prere te paramArthane te vyavahAra saMmata." , paNa hamaNa ApaNe e lokottara-vyavahAra pAlatA nathI, paNa mithyAcAra ke laka-vyavahAramAM DubelA chIe ane teTalA mATe ja ApaNA rIta rIvAjonI vakhato vakhata cikIsA karavI Avazyaka che. ApaNI cAlu rUDhIo zAstrasaMmata che - ke nahi, paramArthane raste caDhavAmAM sahAyakArI ke vighakArI che, vagere bAbatenuM bArI kIthI nirIkSaNa karI, egya sudhAro vadhAro karavAnI jarUra che. dezakALa anusAra vartavuM e bhagavAnanuM vacana che. paNa ghaNAka dhAre che tema tene avaLo artha levAne nathI; jema ke, A deza kALamAM badhA anyAye dravyopArjana kare che, mATe ApaNe paNa tema karavuM ema mAnavuM sadaMtara khoTuM che. deza kALa anusAra vartavuM e vacanane khare paramArtha te "A deza kALamAM AtmAnA zreyane arthe kyo rasto anukuLa tathA TuMko che, tene viveka pUrvaka vicAra karI, jhaTa te raste caDhI javuM - e che. jeo dezakALa anusAra yogya sudhAro vadhAro karatA nathI, teo samAjanA sukhamAM viza karanAra che; ne temane, kharuM pUcho te, A duniyAmAM rahevAne hakaka paNuM nathI. temaNe pitAne anukuLa bIjI duniyA zodhI levI joIe, athavA atre rahIne dezakALa anusAra vartavuM joIe. kharI paTelAI-kharI meTA-ema karavA mAMja rahelI che. dhanajI-mitra, ATalI vAtacita parathI have huM samajI zakyo chuM ke lakSmI, vivA, adhikAra, I paTelAi, vagere sarva bAbatenuM sArthaka paramArtha dravyanA vyaya karavAthI che,
Page #185
--------------------------------------------------------------------------
________________ moTA purUSa te kezu? " 219 kuMvarajI-hA. paNa matanI paLa anizcita che, mATe pare pAra karI pitAnA hAthe jIva nanuM sArthaka karI levuM avazyanuM che. dhanajI-e te satya, paNa vArU, eTaluM to tame kabula karazo ke lamI Adi guNo vinA koInuM kAMIpaNa saMgIna bhaluM thaI zake tema nathI; mATe gametema karIne paNa A paNe lakSmI adhikAra vagere prApta karavAnI jarUra che, ke jethI loDanuM kalyANa thaI zake tathA jagamAM ApaNuM nAma rahe. kuMvarajI-bhAI, lakSmI vagerethI ApaNe paropakAra karI zakIe te to paruM; paNa teTalA mATe game tema karIne te upArjana karavA mathavuM e moTI bhUla che. dhana eja sukhanuM sAdhana che e bhUlamAM keTalA badhA pravINa purUSone paNa Aje ApaNe gothAM khAtAM dekhIe chIe? sukhanI AzAe potAnA kharA sukhane ke lo badho bhegA ApatAM mANasone ApaNe rAta dahADA joIe chIe? lagabhaga AkhuM jagata e mAyA jALamAM phasAI gayeluM jaNAya che. "hamaNa nyAya anyAyane vicAra karyA vinA jema phAve tema kopArjana karatA javuM ane pachIthI anukULatAe kAMIka dravya sAre raste kharcA te pApamAMthI mukta thavuM"-e dhoraNe ghaNuM loke varte che; paNa e zuM ochuM anartha kAraka che? ekavAra je pApa karmane baMdha paLe, te pAchanathI, Ama eka prakAranI lAMca ApavAthI, zuM TaLI javAnuM hatuM ? koda vAvI kasturInI Aza rAkhavAthI, kAMde zuM kasturI thaI javAno hato? kadI nahi, karavuM tevuM bharavuM e nizcaya che. te Ama nirbhayapaNe, AtmAnuM kharekharuM kalyANa zAmAM che tene vicAra karyA vinA, chatI AMkhe AMdhaLA banI, pitAnA hAthe pitAnA pagamAM kuhADo mArI, kSaNika sukhanI lAlasAe, anaMta saMsAranI abhivRddhi karavI - e vyApAra koIpaNa samaju vANiyo te kadI kare nahi. vaLI, lakSmI Adi guNane zastrimAM mada" kahyA che. kAMika aMze paNa teo ApaNumAM abhimAna utpanna kare che. ane prAyaH nIca gatinA kAraNa che, mATe vAstavika rIte jotAM, lakSmI ityAdi sarva karma-mahattA che. AtmAnI mahattA e kazAmAM nathI. AtmAnI mahattAte samyaguM jJAna ane sat zIlamAM che. kharI mahattAne pAyo hamezAM saddaguNaparaja racAya heya che. evA sadguNasaMpanna mahAbhAoja kharekharA deza udhdhAraka che. evA purUSonA uttama bodhathI je kalyANa tathA sukha thAya che te dravyanA DhagalA a C kadI thaI zakatuM nathI. pitAnA sukhanI paravA nahiM karatAM, sadAkALa paropakAra tathA satya tarapha lakSa rAkhanAra evA sata purUSaja, bharatakhaMDanI kIrti, nIti ane vaibhavanA mULa hatA. evA nara ratnono abhAva eja ApaNI paDatInuM kAraNa che. mATe sArAsArano vicAra karI, AtmAnuM hita thAya tema vartavuM ucita che. dhanajI-bhAIzrI, Aje Ape eka kharekharA mitranI pharaja bajAvI che. prasaMga maLatAM. mArA sAMkaDA tathA bhUla bharelA vicAro TALI, mane uttama bodha AvI, tame mArA upara anahada upakAra karyo che. moTA purUSa te koNa? te have huM yathArtha samajyo chuM. kharekhara, bhale kareDo rUpiAnI pAse sattA hoya, adhikAranuM moTuM sAmarthya hAya, athavA ghaNu graMtha ke. zAstranuM adhyayana karyuM hoya paNa teo moTAinA mAnane kadI
Page #186
--------------------------------------------------------------------------
________________ 220 zrI jaina bhave. ke. herelaDa. pAtra thatA nathI. jeoe tatvajJAnI ane sadAcaraNI che evA dharmavIre zudhdha paropakAra budhdhithI je uttama bodha kare che te, ane dhanavAna purUSo jeo mAtra kIrtine sArU nahi, paNa pitAne baMdhujananI kharA premathI dayA jANIne, samayane yogya evA vidhAraddhinA, ArogyarakSaNanA, udhoga hunnara vadhAravAnA, ane evA bIjA svadeza sudhArAnA kAmamAM potAnAM nANAM kharce che, teja moTA purUSe che. bAkI dAMbhika, ekalapeTA ane saMsArasukhamAM ja Asakta, evA purUSo-zeThIyAe, jeo gADI, vADI ane lADInA chedamAM paDelA che, temane moTA kahevA yogya nathI. tema nAthI pitAnA garIba bhAionuM zuM bhaluM thavAnuM hatuM? kAMI ja nahi, kare abhimAna je hevAna dharI gumAna sahI apamAna te nAdAna khame nukazAnamaLyuM bahu dhana rUpALuM badana ke vidyA prasanna karyo paramArtha te te jANuM maLyuM e pramANamadhu saMcaya karI marI rahyo, madamAM bhramara ajANa; nA dIdhuM nA bhegavyuM, nAhaka che prANadIdhuM hAthe rahe sAthe sAcuM samaja maLe jamarAya te te hoya patye abhimAna,gAryuM vAdaLa jaLa bharyuM, varasyuM na cAtaka mukha, pavana jhapATe uDIyuM, bhAMgI na kedanI bhUkha bALakane nahiM mAravA viSe. garabI, (sAruM sAruM re surata zahera, muMbaI alabelI-e rAga.) e aNasamaju mAbApa, zizane zida bhAre? | mA bhulakA azarapha, nahi sudhare yAra.' | Teka. zAMta sarala hetALa svabhAve, jevuM mana chatAyare, tevuM nirdaya kaDaka svabhAve, bALa kadI na vaza thAya.-- zizu. 1 hasatuM vadana mIThAza vacanamAM, rema ropha be joDere, camAM gaMbhIra here cAnaka-detAM hukama na teDe - zizu narama vacanane Thapake nyAre, garama vacanathI caDatere.. zarama vaDe zaramAvyA che, anya upAya na jaDate - ziza0 3 gaMbhIratAne gUNa kadI paNa, AvI zake na baraDere, 1 azrumati (zrI dezI nATaka samAja.) 2 buddhi prakAza-pu. 32 me, aMka pAme. 3, 4. nAnAM bALaka
Page #187
--------------------------------------------------------------------------
________________ carcApatra 221 bhAra beja reze na jarA je,-pratidina rADa pADe. zizu. 4 bIke bALaka bagaDI jAze, bhayathI bhaMDAM thAzere, pachi zaramAvyAM nahi zaramAze, citamAM kadI na sahAze- zizu. 5 mAtapitAne nirakhI nAse, trAsa paDe che peTere, vAgha vyAlathI dUra rahe tyama, bhAve Avi na bheTe - zizu. 6 mAraphADa ne gALa dhAkathI, zarIra svabhAva bagaDazere, kAyara kajiyAkhora anamraja, bikaNa bAyelAM banaze- ziza0 7 aTakacALuM ADAI kuTevo, joI mijAja na khAIere, nija pitAne paNa keLavine, kaba ja rAkhavuM joIe. ziza0 8 sA, va, pe, [ A uparanA nAme Who is my neighbour e aMgrejI kavitA, moTA purUSa te kANa? e saMvAda ane A gujarAtI kavitA e traNe ApaNuM zALAonA vidyArthIo mATe "resITezana" eTale mukhapAThane mATe khAsa yogya hoI anna dAkhala karela che. taMtrI, carcApatra, sAdhuzALAnA baMdhAraNa mATe abhiprAya [ lekhaka-saguNAnurAgI kapUraviya.] zrI kavetAMbara kaeNnpharansa heralanA onararI joga- dharmalAbhapUrvaka nivedana 1 kevaLa niHsvArthavRttithI zAsana sevA karavA icchanArA sAdhu jananI sIdhI dekharekha nIce keLavaNI levA icchatA sAdhuo ke sAdhu-ziSyone cAlu jamAnAne baMdhabestA sarvAgI keLavaNI ApavAne sAdhazALAne mukhya uddeza hai joIe. sAdhuone ke sAdhu ziSyone keLavavA bhADutI zikSake rAkhavA karatAM je niHsvArthapaNe zuddha premathI temane joitI keLavaNuM ApI zake evA paMDita sAdhuonI ke - gRhasthanI ecchika nimaka temanI yogya sagavaDa sacavAya tema thavI joIe. gurUoe svaziSya varganI keLavaNI mATe barAbara kALajI rAkhavI joIe. ja keLavaNI levA IcchanAranI medhA-buddhinA pramANamAM tene je amuka jarUrI viSayamAM adhika rUci-prIti heya temAM AgaLa vadhavA protsAhana ApavuM. ane te mATe gya sAdhana meLavI ApI tene AgaLa vadhAravA joIe. 4 e rIte taiyAra thatA temaja prathama taiyAra thayelA sAdhujanane AgamazAstrone ya thArtha (akhalita) baMdha thAya te uttama prabaMdha racavuM joIe. te mATe prathama zAsanarasika vidvAna sAdhujanone abhiprAya le joIe. Agama zAstra saMbaMdhI jemane bedha umadA hoya teo AvAM uttama kAmamAM kaI paNa prakAre madadagAra thAya tenI temane araja karavI ane je te mAnya kare te 1-sarapa,
Page #188
--------------------------------------------------------------------------
________________ 222 zrI jena e. ke. heralDa. * www. 6 temane lAbha levA icchanAra mATe yogya abhyAsakrama goThavavA ane te mujaba a bhyAsa karavA-karAvavA ane temAM pasAra thayA bAda AgaLa vadhavA khAsa niyama badhA joIe. padavIo paNa pAtratAnA pramANamAMja apAvI joIe. atyAre cAlatI Agama vAcana (samiti) nA aMge je kaI upalaka Agama badhA thato jaNAya che te draDha ane vAstavika thAya tevA hetuthI AgamAM abhyAsa kare. karAvavo ane tenI parIkSAo paNa mukarara karI te pasAra karavA preraNA thavI joIe. sAdhu zALAmAM lAbha lenAra sAdhujanane ane anya sthaLanA sAdhujanone ane AkhI Alamane upayogI thAya evI DhapathI ukta AgamazAstronuM rahasya sArI rIte chaNIne prasiddhImAM mUkavA sAdhu zALAnA niyAmake e prayAsa zarU karavuM joIe. 8 prasiddhImAM mUkavA yogya je Agama-zAstranuM rahasya taiyAra thayuM ke karyuM hoya te zAsana premI anya vidvAna sAdhuo pAse saMzodhana karAvavA ane teo je kaMI sudhArA vadhArA sUcave te upara pUratuM dhyAna ApI tene amala karavA ane te kAmane bane teTaluM saMgIna banAvavA khAsa lA rahevuM joIe. 9 e rIte taiyAra thaela Agama-rahasyane prasiddha karavA je jaina saMsthA ke saMsthAo nisvArtha bhAve IcchA batAve ane te prasiddha karavAnuM kAma sArAmAM sAruM khaMtathI kare tevA khAtrIvALAne ja te kAma soMpavA sAdhuzALAnA adhikArIoe khAsa 'lakSa rAkhavuM joIe. 10 amuka saMsthAne soMpAyeluM kAma saMtoSakAraka thatuM ke thaeluM na jaNAya te te kAma temanI pAsethI pAchuM kheMcI lai tenI egya vyavasthA karavA anyatra soMpavA paNa prabaMdha tenA adhikArIe karavA lakSa rAkhavuM joie. 11 Agama rahasya prasiddha karavA meTara taiyAra thayA pahelAM te AkhI Alamane upayogI thaI zake tevI zailImAM tene goThavavA ane temAM koI prakAranI khAmI rahevA na pAme teTalA mATe tene jema bane tema vadhAre pramANamAM prasiha vidvAna sAdhuo ke je eka ke bIjI rIte pavitra zAsana sevA karavA pravRtta heya temanI pAse saMzodhana karAvI te prasiddhImAM mUkavA apAya tyAre paNa tenAM prophe barAbara saMbhALathI tapAsavA ke tapAsAvavA pUratI kALajI rakhAvI joie vaLI te mATe sArA kAgaLa ane ucI chapAmaNIthI kAma levA paNa yogya lakSa rahevuM joie. 1ra AvA zubha pAramArthika kAmamAM dravya sahAya karavA yogya na gRhasthAnuM che jene saMsthAonuM dhyAna kheMcavuM joIe. ane jeo tevI sahAya temanI IcchAnusAra ApavA araja kare te niHsvArthapaNe svIkArI tene saMteSa upaje evI tenI vyavasthA yaravA eka vagavALI kamITI nImavI joIe. 13 je kamITInA saghaLA sabhyoe saMpIne nisvArthapaNe sAdhuzALAnI temaja tenA aMge je je jarUrI kAma hAtha dharavAmAM Ave temAM ghaTatI dravya sahAya karavA-karAvavA ane tenI yogya vyavasthA karI dekhADavA pUratuM lakSa rAkhavuM joIe. e rIte bhAvI sAdhu zALA mATe kaMIka rUparekhA mahArA abhiprAya mujaba A lakhI jaNAvela che. Ama tiyA sAthe AvI sAdhuzALA mATe prayAsa stutya lekhAya. nArI tA. 11-17,
Page #189
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina che. ejayukezanane inAmI meLAvaDo. 223 cehANa rAjAnI vaMzAvalI. sapAdalakSIya cAhamAna nupa vize likhyate, saM. 608 rAjA vAsudeva: 1, sAmatarAjaH 2, naradevaH 3, ajarAja, ajamera dazaMkArApakaH 4, vigraharAja 5, vijayarAja , caMdrarAja 7, goviMdarAja suratrANa Ave. gavarisa nA jetA 8, durlabharAja: 8, vatsarAja 10, siMharAja; suratrANasya hejhavadIna nAne jeThANAkajetA 11, duryojanA niradIna suratrANajetA 12, vijayarAja 13, bamparAja 14, zAkaMbharyA revatAka sAdAda devamAdi khAni saMpattaH 14, dUlabharAjaH 15, gaMDU mahamada sura trANa jetA 16, bApaladevaH 17, vijayarAja: 18, cAmuMDarAja suratrAtsuktA 18, dusaladevaH 20 tena gUrjarA dharitrI pati badhAnItaH ajamerU madhye takaviyaM kArApitA vIsaladevaH 21, saca strIlaMpaTaH mahAsatyAM brAhmaNyAM vila balAta tachApA duSTa vaNasaMkrame mRtaka bRhat pRthvIrAjaH 22 vagulI sAhasuratrANa bhujama. ArahaNadevaH 23 sAhAbadIna suratrANa jita, analadeva: 24, jagadevaH 25, valasadeva turakajitaH 26, amaragAMgeyaH 27, pAMDadevaH 28, semezvara devara ra0, pRthvIrAjaH 30 saMvata 1236 rAjya vIrataH (?) 1248 mRtaH, harirAjadevaH 31, rAjadevaH 32, bAlaNadevaH 33 bAbarIA biradaMtaya vIranArAyaNa 34 samasadIna yuddhe mRtaH, bAhaDadevo mAlavajetA. 35, jedrasiMha devaH 36, zrI hammIradevaH 37 saM. 1342 vaSe rAjya saM. 1358 yudhe mRtaH hastI 4 hastinI 4 asahastra 30, 6 10 evaM prabhu: sattavAna-itizrI hammIradevavaze. pAH pUrvajA - [ A pramANe ratnazekhara sUrinA prabaMdha koSamAMnA eka ane chellA prabaMdha "vastupALa tejapAla prabaMdha'nI prati morabInA bhaMDAramAMthI saMghavI kAnajIbhAI pAsethI prApta thaI hatI tenI ate lakhela che te atre utArI levAmAM Ave che. taMtrI.] zrI jaina zvetAMbara ejyukezana borDa taraphathI dhArmika harIphAInI parIkSAne thayele InAmI meLAvaDo. pramukha rA, ra, makanajI juThAbhAI mahetA berIsTara-eTa-lenuM bhASaNa jaina ejyukezana beDa taraphathI levAyelI gai dhArmika harIphAinI parIkSAmAM muMbaimAM phatehamaMda nIvaDelA umedavArane rokaDa inAma, pramANa patra tathA aiktikanAM pustaka inAma ApavA mATeno jAhera melAvaDa zrI muMbaI mAMgarola jaina sabhAnA helamAM gayA zanIvAre rAtre 7 (muM. TI) vAge borDanA pramukha mI makanajI juThAbhAI mahetA bArIsTaranAM pramukhapaNa nIce karavAmAM Avyo hate. zarUAtamAM beDanA sekreTarI rA. za. mehanalAla dalIcaMda desAIe AmaMtraNa patrikA vAMcI saMbhaLAvI hatI, tyAra bAda pramukha mImakanajI juThAbhAI mahetAe bhASaNa karatAM jaNAvyuM ke beDanA pramukha tarIke mAre mAthe ochI tasdI ane sekreTarIo Ape che ane te je kAMI kArya kare che te bahu sArI rIte kare che, borDanI sthApanA punA kauja
Page #190
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI jaina zve. kA. heralDa. ransamAM thai che, khAuM ghaNAM kAmeA upADelAM che ane te saHrI rIte thAya che. dhArmika parIkSA levAmAM Ave che temAM tehamaMda thayelA vidyArthIone inAma ApavA mATe meLA vaDA thayela che. AvI parIkSAnI zarUAta karanAra prathama marahuma zeTha amarada talakacaMda che. teo vArSika rU. 100 pAMca varasa sudhI ApavA bAhera paDayA hatA ane pAMca varasa sudhI ApyA hatA. A kArya OMnaranse hAtha dharyuM hatuM ane kheDane soMpavAmAM AvyuM hatuM. AvI parIkSAonA lAbha judAM judAM senTaramAM dhaNA vidyArthIoe lIdhA che. judAM judAM sthaLAe eja nImavAmAM AvyA che. bIjA gRhasthA tarathI parIkSA levA mATe have rakama maLatI nathI. have kheDa taraphathI keLavaNI khAtAMnA kuMDamAMthI parIkSA lai nAmA ApavAmAM Ave che. AkarIonI parIkSA mATe zeTha utamacaMda karArIca'da tara thI cAra varasa sudhI rU. 2000 ApI parIkSA cAra varasa sudhI levAmAM AvI hatI. hava te parIkSA paNa keLavaNI krUDamAMthI levAmAM Ave che. AvA meLAvaDAmAM zrImaMtAnI hAjarI joie paNa teo hAjara nathI. kAi zrImaMta taraphathI AvI parIkSA mATe rakama apAya tA sArU e dhaNAM sArAM kAma kare che tenuM kharU mAna tenA sekreTarIne ghaTe che, paNa kuMDa nakhaLuM' che. temaja kAnpharansa bharavAnu acAkkasa te aniyamita thAya che. sukRta bhaDAra krUDa mui, amadAvAda, bhAvanagara, suratamAMthI thayuM nathI e dilagIrI che. ApaNA AsIsTaMTa janarala sekreTarI tyAM meAjuda che temaNe sukRta bhaMDAra `Da mATe prayatna karavA joie. kuMDanA niyama e che ke aradhA keLavaNI ane aradhA bhAga phaeNAransa nIbhAva kuMDamAM ApavAmAM Ave che. AveA meLAvaDA pravarttaka mahArAjazrI kAMtivIjayajI tathA munImahArAja zrI vallabhavIjayajInA vyAkhyAna vakhate thAta te sArUM'. sahAyaka membarA vadhAra vAnI mAtra AvazyakatA che. bhaviSyamAM mahArAja sAhebanAM pramukhapaNAM nIce meLAvaDA karavA sekreTarIo dhyAnamAM leze ke jethI vizeSa lAbha thaze. 224 sI mAhanalAla dalIcaMdra desAinu bhASaNuM, tyArabAda mI meAhanalAla dalIcaMda desAie khAraDe karelAM kAryanuM avalokana karatAM joyuM ke, Apane mAluma che ke A eka jaina samAjamAM keLavaNInA prasAra arthe jaina zve tAmbara kAnpharansa nIce sthayAyeluM che. tenA uddeza sAtamI jaina zvetAMmbara kAnphransanA TharAva pramANe keLavaNI saMbadhI ceAjanA tathA tamAma prakAranAM kAryo karavAM e che te gata muMbainI dazamI kAnpharansanI beThakamAM te mATe nIce pramANe TharAva karavAmAM AvyA che. ene A TharAvamAM jaNAvelAM kAryAM karavA A kAnpharansa sattA Ape cheHkAryAM-( 1 ) jenAmAM hastI dharAvatI dhArmika temaja vyavahArIka keLavaNInI saM sthAo sabaMdhe vIgatavAra hakIkata meLavavI ane te sArA pAyA para mukAya tevA prayAseA karavA. ( 2 ) dareka dhArmIka pAThazALAmAM eka ja jAtanA abhyAsakrama calAvavAmAM Ave tevI gAThavaNu karavI. (3) jaina vAMcanamALA taiyAra karavI.
Page #191
--------------------------------------------------------------------------
________________ - zrI jaina ka. ejyukezanane inAmI meLAvaDe. 225 (4) jIva vicAra, navatatva, daMDaka kSetrasamAsa, saMgrahaNI, karamagraMtha temaja pratIkamaNAdI pustake sarale artha sahIta hAlanI zIkSaNa paddhatIpara taiyAra karavAM yA karAvavAM. (5) upara jaNAvavA pramANe eka ja jAtane abhyAsakrama je je zALAmAM cAle tenI vArSika parIkSA ekI vakhate levI. () tevI vArSika parIkSAmAM pAsa thanAra vidyArthIone pramANapatra (saraTIphIkeTa) InAma vigere ApavAM. (9) garIba tathA sAmAnya sthitinA vidyArthIone vyAvahArIka zikSaNa levA mATe skalazIpi tathA pustake phI vagerenI madada ApavI. (8) AvA vidyAthIone je je sthaLe jaina beDIMga hoya temAM dAkhala karAvavA prayatna kare. (9) jaina tIrthasthaLo vageremAMthI jene ApavAnI poMcanI bukamAM jaina keLavaNI mATenuM eka juduM kolama rAkhavA mATenuM eka juduM kalama rAkhavA mATe prayatna karavo temaja bIjI aneka rIte keLavaNInuM phaMDa ekaThuM karavA prayAsa karavA A sarvane pahoMcI vaLavAne mATe eka yojanA teja kaujanyanI beThakamAM evI rIte karavAmAM AvI che ke dara varase pAMca rUpIA ApanArane "sahAyaka tarIke levA. tevA sahAyako dareka zaheramAMthI ane gAmamAMthI asaMkhya maLI zake tema che kAraNa ke dara varase keLavaNI jevAM uttama karavAmAM pAMca rUpIA jevaDI juja rakama ApavAmAM bhAgye ja koI AnAkAnI kare. AvI saraLa vaijanAthI seMkaDo nahI balake hajAro sajajanonI saMkhyA maLI Avaze evI amArI khAtarI che, ane tethI sahAyaka membara vadhAravA mATe vInaM. tIrUpe patra lakhavAmAM AvelA che ane sAthe phorama mokalavAmAM Avela che. boDe pitAnAM kAmakAjanA rIporTa chapAvelA che ane vizeSamAM te saMbaMdhInI hakIkata jene kaeNnsa heremAM temajaatrya jena ane jainetara jAhera patramAM bahAra paDe che tethI Apane te saMbaMdhI mAhItI hazeja, chatAM TuMkamAM ane jaNAvIe chIe ke - (1) dara varase purUSa ane strIdhAmI ka harIphAI ane inAmI parIkSAo levAya che. (2) kuMDa tarapha najara rAkhI jaina vidyArthIone mAsIka skolarazIpa ApavAmAM Ave che. (3) jaina pAThazALAone mAsIka madada ApavAmAM Ave che. ATaluM karavAmAM Ave che te puratuM nathI eTaluM ja nahI paNa ghaNuM ja ochuM che, ane gata konpharansamAM A borDe je karavuM joIe te saMbaMdhI upara jaNAvela je TharAva karyo che te pramANe dareka kArya karavA mATe borDanI umedabharI dhAraNuM che. tyArabAda mI. motIcaMda giradharalAla kApaDIA selIsITare vivecana karatAM jaNAvyuM ke prathama bAI ratana zeTha uttamacaMda kezarIcaMda-strI jema dhArmika harIphAInI parIkSA mATe rU. 2000 nI rakama AvI hatI. abhyAsakramamAM pAMca dhoraNa goThavavAmAM AvyA hatA. 1 lA dhoraNamAM pratikramaNa, 2-3-4 thAmAM navatatva vigere prakaraNanuM jJAna, nIcenI sthitithI te mekSa sudhI jenadharma zuM kahe tenuM jJAna, pAMcamAM dhoraNamAM pAMca bhAga-nyAya, karmagraMtha, adhyAtma, upadeza prAsAda pAMca bhAga, etihAsika viSayamAM trizaSTi salAkA purUSa caritra daza parva rAkhavAmAM AvyA hatA. strIone abhyAsakrama paNa teja pramANe sarala
Page #192
--------------------------------------------------------------------------
________________ 226 zrI jaina kave. ka. heraMDa. karyo hateanubhavaparathI jovAya che ke vidyArthIonI saMkhyA vadhe che. ane tethI AvI parIkSAo phatehamaMda thayela che. zeTha devacaMda lAlabhAI pustakedvAra phaMDa taraphathI lagabhaga 650 mAsikanA pustako bheTa maLyA te mATe temane upakAra mAnIe chIe. bAda zeTha mehanalAla maganabhAI jhaverIe bhASaNa karatAM jaNAvyuM ke kelavaNInI kadara thatI jAya che. amadAvAdamAM savAla ejyukezana phaMDanI sthApanA rU. 1200 thI thaI hatI. muni mahArAja paNa kelavaNI mATe upadeza kare che. sukRta bhaMDAra mATe amadAvAde karyuM nathI. je je kAraNe bAdhaka hatAM te have vilaya thayAM che. amadAvAda nagarazeThapara ekAda DepyuTezana mokalavAmAM Ave te tenA manamAM utare. temaja aMbAlAlabhAI paNa madada kare, temAM mANekalAlabhAI manasukhabhAI zeThanA bhAga le ane bIjA leze to amadAvAdamAM cAlavuM muzkela nathI. vicAra karatAM vAMjhaNu viyAya e kahevata pramANe je vicAra vicAramAM rahevAya te kaMI thAya nahi varaghoDA vAjA gAjAmAM kharca na karatAM keLavaNu paraja have lakSa gayuM che te pramANe raheze te ja ISTa che. bAda , rA, sArAbhAi maganabhAi medIe vivecana karatAM jaNAvyuM ke A meLAvaDo muMbaimAM prathama che tethI caLavaLa joIe tevI thaI nathI. bIje sthaLe meLAvaDA thAya che tethI AnI upagItA jaNAya che. lagabhaga 400 umedavAre A varSe parIkSAmAM beThA hatA te ghaNuM AvakAradAyaka che. mahenata saphaLa thaI che. zAMtinAthajI jema vidyAzALAne madada ApavAnuM borDa jArI rAkhyuM hatuM tethI te tenI nabaLI sthitimAM marI javAne badale cAlu rahI hatI. vyavahArika zikSaNa sAthe dhArmika zikSaNa ApavAnI jarUra che. ApaNuM sAruM kArya cAle che te hamezAM saMbhALatA rahIzuM to mane khAtrI che ke zrImate jarUra A tarapha najara pheMkaze. - tyArabAda mI, mAvajI dAmajI zAhe vivecana karatAM jaNAvyuM ke 30 senTara che tema jyAM jyAM vadhu vidyArthI thAya tyAM tyAM seMTara ughADavA paNa baDe jaNAvyuM che te khuzInI vAta che. zeTha amaracaMda jevA madada ApanAra maLyA. tenA kAryavAhaka vidvAna maLyA tethI kArya sAruM thayuM. khrIstI pitAnA dharma pracAra mATe ghaNuM kare che. prakaraNAdi pustakonI yojanA gujarAta varnAkayulara sosAyaTI jevI karI che te ghaNuM prazaMsanIya che. A - pustaka taiyAra thayA pachI 4-5 varSa kAyama parIkSA Ape ane phatehamaMda thAya tene DIgrI ApavAmAM Ave te bAbata sekreTarIonuM dhyAna kheMcuM chuM. bAda mI. laherUbhAI cunAlAle vivecana karatAM jaNAvyuM ke abhyAsakrama saraLa thAya te 400 seMTara kema na thAya. zikSako mA zikSikAe sArA maLatA nathI. mahesANA vagere sthaLe TreniMga kolejanI te mATe jarUra che. paryuSaNa samaye peTI pheravI phaMDa meLavI zakAya tema che. - bAda pramukha sAhebe phatehamaMda nIvaDelA vidyArthIone rokaDa inAma pramANapatro tathA maheMkatIkanAM pustake vahecI ApyAM hatAM, ane pustako 650 ne Azare zeTha devacaMda lAlabhAI pustakoddhAra phaMDa taraphathI bheTa maLyAM hatAM. te mATe temane upakAra mAnavAmAM Avyo hato. bAda pramukhane upakAra mAnI sabhA visarjana thaI hatI.
Page #193
--------------------------------------------------------------------------
________________ kAnphraransa mizana. kaoNnpharansa mizana. 1 zrI sukRta bhaMDAra phaMDa. (tA. 4-6-17thI tA. 7-7-17, saMvata 1973nA jeTha suda 14thI azADa va6 3 sudhI) vasula AvyA rU. 18-12-0 gayA mAsa AkharanI mAthI rU. 1557-12-6 1 upadezaka mI, vADIlAla sAMkaLacaMda~ uttara gujarAta-- unAvA 12, dAumATI 6, khAmeAsaNA 9, vAlama hA, paluMdara mAA, savALA 10. 2. upadezaka mI. amRtalAla vADIlAla--khAndeza. naMdurabAra 245. 237 3 upadezaka zrI. pu'jAlAla premacaMda--kAThIAvADa (gAhelavADa) taNusA 85, rAjaparA kA, pAMca pIMpaLA nA, trApaja 14aa, mAra nA, alaMga nA, lAkaDIo nA, dIhAra pAA, bhAreAlI 1aa, bhadrAvaLa pa, TImANA 4nA, ThADaca rA, kuMDhA 1, deva !!!, ThaLI bAA, chAparI 2, sIMgANA 155. kAmaLeAla till, sAkhaDAsara .na, taLAjA 17aa, pAvaDI 15, selAvadara 2, phUlasara gA, kha*arA rA, uMcaDI rA, pIthalapara rA, jhAMjhamera 4, pratApaparA 1aa, meyalA 2, vAlara chA, takSI 2. LI kula rU. 47-0-0 kula rU. 24-8-0 4 AgevAnAe peAtAnI meLe mAkalAvyAH khI. ek sAlamaMda gula-megalAra rA. kula rU. 112-12-0 kula rU. 2-8-0 ekaMdara kula rU. 1744-8-6 2 jaina ejyukezana bAnI mITIMganuM kAmakAja. jaina ejyukezana khADanI eka tITIMga tA0 23-6-17 nI rAtre chA vAge ( muM. TA. ) zeThe cunIlAla vIracaMdanA pramukhapaNA nIce trA jaina zvetAMbara kAnsa phrIsamAM maLI hatI. zarUAtamAM AgalI mInITa vAMcI majura karavAmAM AvI hatI bAda nIce mujaba kAma kAja sarvAnumate pasAra thayuM hatuM. 1 jUdA jUdA vidyAnA pAse nIcenAM pustakA tenI sAme mUkrelA rUpInuM narIyama ApI hAlanI zikSaNa paddhatie taiyAra karAvavAM. jIva vicAra rU. 100, nava tatva rU. 200, karma graMtha rU. 300, daMDaka rU. 4pa, bRhat saMgrahiNI rU. 150, kSetra samAsa rU. 200 A mATe nIcenA niyamA dhaDavAmAM AvyA che:~ (1) je je harIphrAimAM utaravA mAgatA hoya temaNe uparanA kApaNu graMtha paikI eka yA vadhAre graMtho pote cuMTI te mATe ATha julesakepa kAgaLa jeTaluM meTara namunA rUpe trUkhI
Page #194
--------------------------------------------------------------------------
________________ 228 zrI jaina dhe. ke. helDa. A pATIyal, tA. 15 mI navembara 1817 sudhImAM sekreTarIpara mokalAvI ApavuM Avazyaka che. tenI sAthe pite kevI rIte kArya karavA mAMge che tenuM mArga sUcana spaSTa kare karavuM. (2) te meTara darekanuM AvyuM barDa samakSa yA je kamITI nIme te samakSa mUkI temAMthI je je yogya jaNAze tene AkhA graMthanuM kArya soMpavAmAM Avaze. (3) te pramANe je graMtha taiyAra thaze te borDa potAnA dvArA yA bIjI saMsthA yA vyaktidhArA chapAvaze. tenI lagabhaga paDatara kIMmata rAkhavAmAM Avaze. tene kopIrAiTa beDane svAdhIna che ema samajavAnuM che. . (4) namunAnuM meTara mokalanAre pitAnuM nAma pitAnA mudrAlekha sahita judA kAga LamAM jaNAvavuM jyAre temane mAtra mudrA lekha meTarane lekhapara mUko. 2 vAMkAneranA mI. hemacaMda muLajInI arajI vAMcavAmAM AvI hatI. temane je bhAvanagara beDIMgamAMthI mAsIka rU. 10) nI skolarazIpa maLatI hoya te rU. 7nI oNlarazIpa ApavI. ane je bhAvanagarathI skolarazIpa na maLatI hoya to mAsIka rU. 10) dasanI oNlarazIpa ApavI. A bAbata temane patra lakhI pUchAvavuM. |3 muMbaImAM ejyukezana konpharansa bharavAnI che temAM DelIgeTa tarIke mekalavA nIcenA membaranI cuMTaNI karavAmAM ApI - - rA. rA. motIcaMda gIradharalAla kApaDIA, rA. rA. makanajI juThAbhAI mahetA rA. rA. mehanalAla dalIcaMda dezAI, rA. saubhAgyacaMda pI. dezAI, DaoN. nAnacaMda kasturacaMda modI. rA. umedacaMda dolatacaMda baM ( 4 rAjA satyAnaMda prasAdasIha tathA zeTha maNIbhAI gokaLabhAinA patra raju karavAmAM AvyA. zeTha maNIbhAInA lakhavA mujaba rAjA satyAnaMda prasAdasiMha sAthe pote bArobAra patra vyavahAra karavA sahAnubhUti darzAvI. A bAbatamAM koI vakhate borDane abhiprAya mAgaze te ghaNuM khuzIthI salAha Apaze. 5 bhAvanagaranA zeTha amaracaMda jasarAjane rDanA meMbara nImavAmAM AvyA. 6 lAIpha meMbara vadhAravA mATe yogya gRhastha sAthe patra vyavahAra kare. 7 nIcenA gRhasthane sahAyaka membara tarIke nImavAmAM AvyA. vakIla nagInadAsa sAMkaLacaMda-amadAvAda, rA. kezavalAla malakacaMda pArekha-kapaDavaMja, ro. rA. maNIlAla bAlAbhAI nANAvaTI-vaDodarA, rA. DAhyAbhAI bAlAbhAI korAgaMDaLa, rA. rA. bAlAbhAI gulAbacaMda-gaMDaLa, rA. ra, premacaMda motIcaMda-karaDuvADI zeTha vAlacaMda zIracaMda -cAsa, zeTha motIjI hemarAja-karanula, zeTha phatecaMda maithIlAla-umarAvatI, zeTha kezavalAla umedarAma-tAsagAMva, zeTha hIrAcaMda zeSakaraNa-kalakattA, zeTha iMdrajI lAla dozI -kalakattA, rA. amaracaMdajI vaidha AgrA; zeTha buddhamalajI cAMdalajIchIMdavArA, kAmadAra ratanajI nAga-nAnuM jhIMjhAvadara, mahetA cAMdamalajI jodhapura, rA. harIsI hajI koThArI narasIha gaDha, rA. premacaMda karamacaMda zAha gaMDaLa, rA. motIlAla lakSmIcaMda zAha kapaDavaMja tathA muMbaInA zeTha jhaveracaMda aMdarajI, Do. trIbhavana laheracaMda zAha, rA, vADIlAla rAdhavajI zAha, zeTha deva bhImA tathA mI. mAvajI dAmajI zAha. bAda pramukha sAhebane AbhAra mAnI sabhA visarjana thaI thatI.