________________
તા. ૧૬-૪-૯૭ અને તા. ૧૬-૫-૯૩
પ્રબુદ્ધ જીવન,
મહારાજશ્રી પાસે આપવા વિનંતી છે દોરાધાગા
વરસાદના એ દિવસોમાં વરસાદ ચાલુ જ પડયા કરતો હતો. પરંતુ લઈએ.' છોકરો જેવો ઉપાશ્રયની બહાર ગયો કે તરત એને થકમાં ગણિપદવીની ક્રિયા વખતે, શોભાયાત્રા વખતે, નવકાશી વખતે લોહી આવવા લાગ્યું. ગોચરી પતી ગયા પછી પાછો ફરીતે ઉપાશ્રમાં અચાનક વરસાદ બંધ થઈ ગયો હતો અને તે તે કાર્યક્રમ પૂરો થતાં આવીને બેઠો કે લોહી બંધ થઈ ગયું. વરસાદ ચાલુ થઈ ગયો હતો.
' આ ઘટનાની વાત જાણીને છોકરાના માતા-પિતાને થયું કે જરૂર કપડવંજનું ચાતુર્માસ પૂર્ણ થતાં મહારાજશ્રી અમદાવાદ પધાર્યા. મહારાજશ્રીના પ્રભાવથી જ આ પ્રમાણે બન્યું હશે. તેઓ બધાં દરમિયાન સમાચાર આવ્યા કે એમના શિષ્ય મુનિ યશોવિજયજીની મહારાજશ્રી પાસે આવ્યાં અને બનેલી ઘટનાની વાત કરી અને ખેડામાં તબિયત એકદમ ગંભીર થઈ ગઈ છે અને ગુરુમહારાજના છોકરાને સાજો કરી આપવા વિનંતી કરી. દર્શન માટે તેઓ ઝંખે છે. એટલે મહારાજશ્રીએ ખેડા તરફ વિહાર કર્યો, મહારાજશ્રીએ કહ્યું કે, “અમે કોઈ દોરાધાગા કે ચમત્કાર કરતા પરંતુ તેઓ પોહોંચે તે પહેલા મુનિ યશોવિજયજી કાળધર્મ પામ્યા. નથી, પછી છોકરાને કહ્યું કે તું રોજ ભાવથી નવકારમંત્ર ગણજે. આમ તેઓ અકાળે કાળધર્મ પામતાં એક તેજસ્વી શિષ્યરત્નને તારો રોગ મટી જશે.” છોકરાએ એ પ્રમાણે રોજનિયમિત નવકાર મંત્ર મહારાજશ્રીએ ગુમાવ્યા.
ગણવાનું ચાલુ કર્યું અને જાણે ચમત્કાર થયો હોય તેમ તેનો રોગ કાયમ મહારાજશ્રી આથી અમદાવાદ પાછા ફર્યા. એમના અન્ય શિષ્યો માટે ચાલ્યો ગયો. પણ અમદાવાદ આવી પહોંચ્યા. આ સમય દરમિયાન દીક્ષાના પ્રસંગો જાવાલના ચાતુર્માસ પછી મહારાજશ્રી મારવાડમાં અને મેવાડમાં ઊજવાયા. તદુપરાંત તીર્થરક્ષાની બાબતમાં મહારાજશ્રી શત્રુંજય, વિચર્યા. તેમણે વરકાણા, વીજોવા, નાડોલ, નાડલાઈ, ધાણેરાવ, ગિરનાર, સમેતશિખર, તારંગાજી વગેરે અંગે દેશી રાજ્યોની મૂછાળા મહાવીર, દેસૂરી, સાંખિયા, ગઢબોલ વગેરે સ્થળે વિહાર દખલગીરીને કારણે કૉર્ટમાં જે કેસ ચાલતા હતા તે અંગે સંઘોને તથા કર્યો. એ દિવસોમાં આ કેટલાંક ક્ષેત્રમાં વિહારની, શુદ્ધ આહાર આણંદજી કલ્યાણજીની પેઢીને વ્યવહારુ માર્ગદર્શન આપતા રહ્યા હતા. પાણીની, રાત્રિમુકામ કરવાની ઘણી તકલીફ હતી. મૂર્તિપૂજકોનાં ઘર એમાં મહારાજશ્રીને કુદરતી રીતે વરેલી કાનૂની સૂઝ અને દક્ષતાના ઓછા હતાં. અન્ય ફિરકાના લોકો સાથે સંઘર્ષ ચાલતા. મહારાજશ્રીએ દર્શન થતાં. એમની સલાહ અવશ્ય સાચી પડતી. જેઓ એવો આ બધા સ્થળે વિચરી પોતાની વ્યાખ્યાન શૈલીથી અને વ્યક્તિગત અભિપ્રાય ધરાવતા કે કાયદાની બાબતમાં સાધુ મહારાજોને શી સમજ મળવા આવનારને સમજાવવાની સરસ શક્તિથી ઘણાંના હૃદયનું પડે એવા બેરિસ્ટરોને પણ કબૂલ કરવું પડતું કે મહારાજશ્રી પાસે એ
પરિવર્તન કરાવ્યું હતું. જ્યાં જ્યાં શાસ્ત્રાર્થ માટે પડકાર ફેંકવાની સ્થતિ વિષયમાં પણ ઘણી ઊંડી સમજ છે. ડૉ. હર્મન જેકોબીએ એક વખત ઊભી થતી ત્યાં અન્ય પક્ષ છેલ્લી ઘડીએ ઉપસ્થિત રહેતો નહિં. ભારત આવ્યા ત્યારે કહેલું કે ‘વિજયનેમિસૂરિ અને વિજયધર્મસૂરિ એ
ગઢબોલમાં તો આગલાં વર્ષે અન્ય પક્ષ તરફથી તીર્થકર ભગવાનની બે મહાત્માઓ જો સાધુપણામાં ન હોત તો કોઈ મોટા રાજ્યના દીવાન
પ્રતિમાને ખીલા મારવામાં આવ્યા હતા ત્યાં મહારાજશ્રીએ પોતાની હોત. સમગ્ર રાજ્યતંત્ર ચલાવી શકે એવી બુદ્ધિ, વ્યવહાર-દક્ષતા,
કુનેહ અને દીર્ધદષ્ટિથી કામ લઈને અન્ય પક્ષના લોકોને શાંત કરી દીધા માણસની પરખ અને દીર્ધદષ્ટિ એમની પાસે છે.”
હતા. ઘણા સ્થળે કેટલાંયે કટુંબોને સાચા ધર્મ તરફ વાળ્યા હતાં. ભિન્ન અમદાવાદથી મહારાજશ્રી કડી, પાનસર, ભોયણી, મહેસાણા,
ભિન્ન સ્થળે વિહાર-યાત્રા કરી મહારાજશ્રીએ ચાતુર્માસ સાદડીમાં કર્યું. તારંગા, કુંભારિયાજી વગેરે તીર્થોમાં વિહાર કરતાં આબુ પહોંચ્યા.
વિ.સં. ૧૯૭૨ના સાદડીના ચાતુર્માસ દરમિયાન સિરોહી. આબુમાં આઠ દિવસની સ્થિરતા કરી મહારાજશ્રી અચલગઢ, સિરોહી,
રાજ્યના પાલડી ગામે બે શ્રેષ્ઠી મહારાજશ્રી પાસે આવ્યા. તેઓએ પાડીવ વગેરે સ્થળે વિહાર કરતા કરતા જાવાલ પધાર્યા, જાવાલ એક
મહારાજશ્રીને વિનંતી કરી કે સિદ્ધાચલજીનો છ'રી પાળતો સંઘ નાનું ગામ ગણાય, પરંતુ આ ગામના શ્રાવકોની ધર્મભાવના અને
કાઢવાની પોતાની ભાવના છે અને તેનો તમામ ખર્ચ પોતે ઉઠાવશે. આગ્રહ જોતાં મહારાજશ્રીએ વિ. સં. ૧૯૭૧નું ચાતુર્માસ જાવાલમાં
મહારાજશ્રીએ તેઓને કહ્યું કે “ભાઈઓ અમે ગુજરાત બાજુથી હજુ કરવાનું નક્કી કર્યું. આ ચાતુર્માસની સ્થિરતા દરમિયાન મહારાજશ્રીએ
હમણાં જ મારવાડમાં આવ્યા છીએ અને તરત જ પાછાં ગુજરાત તરફ ગામના લોકોને પ્રેરણા આપી પાઠશાળાની સ્થાપના કરાવી, નવો
જવાની અનુકૂળતા નથી. પરંતુ તમારે જો સંઘ કાઢવો જ હોય તો ઉપાશ્રય કરાવ્યો, પાંજરાપોળની સ્થાપના કરાવી, નૂતન દેરાસર માટે
જેસલમેરનો કાઢો, કારણકે અમારે હજુ એ ક્ષેત્રમાં વિચરવાની ભાવના વાડી ખરીદાવી તથા આસપાસના ગામો વચ્ચે ચાલતાં ઝઘડાનું નિરાકરણ કરાવ્યું. તદુપરાંત જાવાલમાં દીક્ષાનો મહોત્સવ યોજાયો.
સાદડીના એ શ્રેષ્ઠીઓએ મહારાજશ્રીની એ દરખાસ્ત સહર્ષ બોટાદના શ્રી અમૃતલાલ તથા રાજગઢના શ્રી પ્યારેલાલને દીક્ષા
- સ્વીકારી લીધી એટલું જ નહિ પોતાની સિદ્ધાચલજીનો સંઘ કાઢવાની આપવામાં આવી અને અમૃતલાલનું નામ મુનિ શ્રી અમૃતવિજયજી તથા પ્યારેલાલનું નામ મુનિ શ્રી ભક્તિવિજયજી રાખવામાં આવ્યું.
ભાવના હતી તેના પ્રતીકરૂપે તેઓએ આણંદજી કલ્યાણજીને પેઢીને જાવાલના શ્રાવકોનો ભક્તિભાવ અને ઉત્સાહ જોઈ મહારાજશ્રીની
રૂપિયા પાંચ હજાર મોકલી આપ્યા. પ્રેરણાથી પાલિતાણામાં ધર્મશાળા બંધાવવાનો નિર્ણય જાહેર કર્યો અને મહારાજશ્રી વિહાર કરીને પાલડી ગામે પધાર્યા અને શુભ દિવસે તદનુસાર પાલિતાણામાં આણંદજી કલ્યાણજીની પેઢીના વંડામાં મહારાજશ્રીની નિશ્રામાં સંઘે જેસલમેરની તીર્થયાત્રા માટે પ્રયાણ કર્યું. જાવાલવાળાની ધર્મશાળા બંધાઈ.
ગામે ગામ વિહાર કરતો સંઘ ફલોધી આવી પહોંચ્યો. આ પ્રાચીન સાધુ મહાત્માઓના નૈષ્ઠિક અખંડ બ્રહ્મચર્ય અને કરુણા ભરી ઐતિહાસિક તીર્થ સ્થળમાં ઘણાં લાંબા વખતથી કુસંપ ચાલતો હતો સંયમશીલ સાધનાનો પ્રભાવ પડયા વગર રહેતો નથી. મહારાજશ્રીના અને બે પક્ષ પડી ગયા હતા. એ વાત મહારાજશ્રી પાસે આવી. જીવનમાં પણ એવી કેટલી ધટનાઓ બનેલી નોંધાઈ છે.
મહારાજશ્રીને ફલોધીના સંઘમાં સંપ કરવાની ભાવના થઈ, પરંતુ મહારાજશ્રી પેટલાદથી વિહાર કરી કાસોર નામના ગામમાં કેટલાકે મહારાજશ્રીને સલાહ આપી કે અહીં મોટા મોટા મહાત્માઓ 'પધાર્યા હતા. અહીં એક શ્રાવકના નાના દીકરાને વારંવાર લોહીની આવી ગયા છે, પરંતુ તેનાથી પણ ઝઘડો શમ્યો નથી. એટલે એમાં ઊલટી થતી. કોઈ કોઈ વાર ધૂકમાં પણ લોહી આવતું. ઘણા ઉપચાર આપે પડવા જેવું નથી. પરંતુ મહારાજશ્રીએ નિર્ણય કરી લીધો કે ભલે કરવા છતાં તેને મટતું નહિં. મહારાજશ્રી ગામમાં પધાર્યા અને સફળતા મળે કે ન મળે, પરંતુ પોતે પ્રયાસ તો અવશ્ય કરવો જોઈએ. વ્યાખ્યાન ચાલું થયું તે વખતે એ શ્રાવક પોતાના દીકરાને લઈને એટલા માટે કદાચ જો સંઘનું રોકાણ થોડા દિવસ વધી જાય તો તે પણ. વ્યાખ્યાનમાં આવીને બેઠા. વ્યાખ્યાન દરમિયાન છોકરાને ઘણી રાહત જરૂરી હતું. મહારાજશ્રીએ બંને પક્ષના આગેવાનોને વારાફરતી લાગી એટલે વ્યાખ્યાન પછી પણ છોકરો ઉપાશ્રયમાં મહારાજશ્રી પાસે એકાંતમાં બોલાવીને આખી સમસ્યા જાણી લીધી. ત્યાર પછી તેઓ બેસી રહ્યો. આ રીતે ચાર પાંચ કલાકમાં એને થુંકમાં લોહી ન આવ્યું. રોજ વ્યાખ્યાનમાં પોતાના ઉપદેશને એવી રીતે ગૂંથી લેતા કે જેથી આ ત્યાર પછી મહારાજશ્રી ગોચરીવાપરવા બેસવાના હતા. એટલે એમણે ઝઘડેનો નિકાલ લાવવો જોઈએ એવું બંને પક્ષના આગેવાનોને લાગ્યું. છોકરાને કહ્યું. “ભાઈ, થોડી વાર બહાર જશો. અમે ગોચરી વાપરી આઠેક દિવસમાં તો મહારાજશ્રીની દરમિયાનગીરીથી સંઘમાં
