________________
જેન યુગ.
તા. ૧-૨-૧૯૩૯,
કહેવતા યુવકને શું હેતું હશે તે સમજાતું નથી. આજે તે લાલબાગમાં બંધાયેલું નવું જિનાલય છાપાઓ પણ એક બીજા સામે ઘુરકવાની મનોદશા કેળવવા માગતા હોય તેમ લાગે છે. છેલ્લા ‘જેન” અને “જેનતિ ’ મુંબઈની એકસીની પેઢીમાં અગ્રસ્થાન ધરાવતી વીઠલદાસ ના પાનાઓમાં સહકારના સૂરને બદલે જુદાજ સૂર નીકળતા ઠાકોરદાસની કંપનીના એક ભાગીદાર જામનગર નિવાસી સ્વ. લાગે છે. કોઈ કોન્ફરન્સને માર્મિક રીતે મહેણું લગાવે છે તો શ્રી. લાલજીભાઈ હરજીના વારએ પિતાના સ્વ. પિતાશ્રીની કઈ તેની પોકળતા જુવે છે. ભાવનગર ખાતેનું આગામી ઈચ્છા મુજબ આ જિનાલય બંધાવ્યું છે. મરહુમ લાલજીભાઈ અધિવેશન કદાચ સફળ થાય તે કદાચ ધર્મ ભયમાં મુકાશે જામનગરના ઓશવાળ જ્ઞાતિના હતા, તેઓએ પોતાની એવી ભાવન. સેવતા કેટલાક રૂઢીચુસ્તો એમાં અંતરાય નાખે આપકમાઈથી જ લાખ રૂપીઆ એકઠા કર્યા હતા, તેઓ છે અને તેને દોષ યુવકેને શિરે એરાઢે છે. કોઈ વળી તેને પિતાના અંતઃકાળે પિતાની મિલ્કતનું ટ્રસ્ટડીડ કરી ગયા હતા, અમુક પ્રકારની ખાત્રીઓથી જકડી લેવા માંગે છે. જેણે જેમ અને એ ટ્રસ્ટડીડની રૂએ તેના ટ્રસ્ટીઓ તથા તેના વારસે એ આવે તેમ માત્ર સાચા જીઠ્ઠા આક્ષેપ કરવાની નીતિ અખત્યાર આ જિનાલય બંધાવ્યું છે. આપણા શાસ્ત્રકારોએ જિનમંદિર કરી છે. આપસ આપસ મળીને સલાહ સંપથી એમાં રહેલા
બંબાવવાનું પુણ્ય મહાન લખ્યું છે, અને તેથીજ ધર્મપ્રેમી મતભેદે ને તેડ કાઢવાની બુદ્ધિ ગ્રહણ કરવાની કોઈને કરસદ શ્રીમતા આવા જિનમંદિર બાંધવા પિતાને દ્રવ્યને થયું કરે નથી. બંધારણવાદને અનુસરીને આગળથી તેનો તોડ ન નીકળી છે. આ કાર્ય સરે છે, પુનિત છે, એમાં બે મત હોઈ શકે શકતો હોય તો અધિવેશન વખતે પ્રયાસ કરવો ઘટે. તેને બદલે નહિ, પરંતુ સાથે સાથે આપણું શાસ્ત્રકારોએ એ પણ કહ્યું ‘ભેંસ ભાગોળે, છાશ છાગોળે અને ઘેર ધમાધમ' જેવી નીતિ છે કે સાત ક્ષેત્રમાંથી જે ક્ષેત્ર સીદતું હોય, બલ કે જે ક્ષેત્રમાં અખત્યાર કરવાથી સમાજનું કયું હીત થવાનું છે? આજે જેન દ્રવ્ય વાપરવાની વિશેષ આવશ્યકતા હોય ત્યાં પ્રથમ ઉપયોગ સમાજમાં મુખ્યત્વે બે વર્ગો મનાય છે. એક રૂઢીવાદી અને હવે જોઇએ. આ દેવાલય બાંધવા પાછળ લગભગ સવાલાખ બીજ સુધારક. એ બન્નેને મુખ્ય મતભેદ, દેવદ્રવ્ય, અયોગ્ય- પીઆને ખર્ચ થયે સંભળાય છે. મુંબઈ જેવા ગીચ શહેરમાં દીક્ષા અને વિધવા પુનર્લમ બાબત છે. અત્યારનો દેશકાળ સંકુચિત જગ્યામાં આ દેવળ બાંધવામાં આવ્યું છે. છતાં તે અનેક વિચારમંથનમાંથી પસાર થાય છે. પ્રત્યેક વિચારશીલ બંધાવતાં ઘણું મેટા ખર્ચ થયો છે, એમ કહ્યા શિવાય ચાલે વ્યકિતને પિતાનું ભાવિ બેય અમુક માગે જ સર કરવાની તેમ નથી. જો કે તેનું શિલ્પ કારગિરી વિગેરે મનહર છે. ભાવના કેળવવી એ કપરી વસ્તુ છે. એ પરિસ્થિતિમાં ઉપરોક્ત પરંતુ જગ્યાની સંકડાશ આ બધાને નડતરરૂપ જણાય છે. મતભેદની બાબતે વ્યકિતગત મનસી પર મુકી દેવામાં આવે જે આ દેવાલય મરીન લાઈન જેવા રસ્તા ઉપર બંધાયું હોત અને તેને બદલે સમાજહીતના બીજા અનેક પ્રકને જેવા કે,
, તે મુંબઈની જેન પ્રજાને વધારે ઉપયેગી નીવડત. સાંભળવા બેકારી, નિરક્ષરતા. જૈન સાહિત્યના વિકાસ અને રાષ્ટ્રની
પ્રમાણે મરહુમ લાલજીભાઈની ઈચ્છા પિતાની માતૃભૂમિમાં અનેકવિધ પ્રવૃત્તિઓને સહકારના માર્ગો યોજવામાં આવે તો
જિનાલય બાંધવાની હતી, પરંતુ કેટલાક સંજોગો આધીન એમાં સમાજનું વધુ સારું કલ્યાણ સાધી શકાશે. જે મતભેદને
આ દેવાલય અહિં બંધાયું. હાલ તેની પ્રતિષ્ઠાનો અઠ્ઠાઈ મહાઆજે વધુ મહત્વ આપવામાં આવે છે તેને ઉકેલ માત્ર ઠરાવ
ત્સવ ચાલુ છે, અને શ્રી વર્લ્ડમાનસ્વામીની પ્રતિમાજી ગુજરાતના દ્વારા કરવાને બદલે જનતાને તેની સાચી સમજ આપીને
કઈ ગામમાંથી જે લાવવામાં આવ્યાં છે, તેમને તખ્ત ઉપર યોગ્ય માર્ગે દોરવવામાં આવે એજ વધુ ઈષ્ટ છે. જનતાને
બિરાજમાન કરવામાં આવશે. જે આ જિનાલય જામનગર
અથવા તેની આસપાસ કેઈ સારા હવાપાણીવાળા સ્થળે જ્યારે એ પ્ર”ને પરત્વેનું સાચું ભાન થશે કે તરત જ એ
બંધાયું હેત તે એ જામનગરના વસવાવાળા ભાઈઓ માટે પ્રત્યેનું પિતાનું વલણ નક્કી કરી લેશે. એ વખતે તે ભુતકાળના
| તીર્થધામ જેવું બનત, અને આટલી રકમમાં તો સાથે સાથે કરને લગતા ઈતિહાસ પર નજર નહી નાખે. જેટલું સંગીન સેનીટરી કે ધર્મશાળા જેવું પણ બંધાઈ શકત. પરંતુ આ કાર્ય સમજશક્તિ અને વિચારણાથી થાય છે તેથી અડધું કાર્ય ચર્ચા હવે અસ્થાને છે. આપણે તે હજુ પણ તેમના ટ્રસ્ટીઓને પણ ઠરાથી નથી થતું. મોટે ભાગે સત્તા વગરને કરાવે અને વારસોને વિનવીશું કે મરહુમ સામાજીક કાર્યોમાં ખૂબ સદા કાગળ પર જ રહ્યા રહ્યા ભુસાઈ ગયા છે. સ્વરાજયની રસ લેતા હતા, તે તેમના સ્મરણ નિમિત્તે કઈ જ્ઞાતિ ઉપયોગી આપણી લડત માત્ર ઠરાથી સફળ થઈ નથી. એની પાછળ અથવા સામાજિક સંસ્થા–જેવી કે સસ્તા ભાડાની ચાલી, કુરબાનીને મહાન ઇતિહાસ આલેખાય છે એથી આજે કાણુ સેનીટરી આદિમાં થોડી ઘણી ૫ણુ ૨કમ ખરચી મરહુમની અજ્ઞાત છે ? અત્યારસુધીની આપણી અનેક પરિષદના ઠરાને ભાવનાને ફલિત કરે. યાદ કરો. સમાજ ઉન્નતિની દીશામાં એ ઠરાએ કેટલે
– ચકલાક. યશસ્વી ફાળો આપે છે? આજે જે કંઈ પરિસ્થિતિ બદલાઈ છે તે ઠરાને આભારી નથી. પણ દેશકાળના પરિવર્તન ને,
રાજકોટમાં ફરી લડત–રાજકોટની લડતમાં થયેલી
સંધીને રાજ્ય તરફથી ભંગ થતાં ત્યાં લડતને પુનઃ મંડાણ લીધેજ. આપણે આટલું સમજીએ અને અધિવેશનની આવેલ છે
નન અલ થયા છે. રાજયે શરૂઆતથી જ દમન પૂરજોશમાં ચાલુ કર્યું છે સુભગ પળને સહર્ષ વધાવી લઈ સમાજના ઇતિહાસનું એક લગભગ ૩૦ કાર્યકરોની એક સામટી ધરપકડ કરવામાં આવી સોનેરી પાનું ઉઘાડીએ એજ શુભેચ્છા.
છે. ઘણું વર્તમાન પત્રોને રાજ્યની હદમાં દાખલ થતા અટકા
લેખક-ચૈતન્ય. વવામાં આવ્યા છે. આ પત્ર મી. માણેકલાલ ડી. મોદીએ શ્રી મહાવીર પ્રી. વર્કસ, સીલવર મેનશન, ધનજી સ્ટ્રીટ, મુંબઈ ખાતેથી છાપી શ્રી જૈન શ્વેતાંબર કેફરન્સ, ગોડીજીની નવી બીલ્ડિંગ, પાયધુની, મુંબઈ ૩ માંથી પ્રગટ કર્યું છે.
