________________
તા. ૧-૬-૧૯૩૯.
જેન યુગ.
લેખકઃ
અણહિલપુર પાટણની રાજવંશાવલી.”
મુનિ કાન્તિસાગરજી
લેખાંક ૩ જો વિચારણિ અને નીચેની રાજવંશાવલીમાં ભીમદેવને કહેવામાં આવે છે) કાશ્મીરમાં લાગ્યો હતો. જેમાં મુખ્ય રાજ્યકાળ ૪૨ વર્ષને દાખવવામાં આવ્યો છે. |
મુક્તિકળશ હતો તે અગ્નિહોત્રી હતા તેને પુત્ર રાજકળશ તે ભીમરાજના* પહેલાના રાજ્યમાં તેને વિશ્વાસુ સેનાપતિ પણ અગ્નિહોત્રી હતા અને દાની, પરાક્રમી અને વેદ વિદ્યા વિમલમંત્રી હતા અને વિમલમંત્રીએ “આબુ' ઉપર અંબિકા પારંગત હતો એણે જનસુખાથે વ્યાખ્યાન સ્થાને કુવા અને દેવીના આદેશથી સુંદર કોતરણીવાળે પ્રાસાદ કરાવ્યો હતો તે પર કરાવી હતી તેને પુત્ર જયેષ્ઠકળસ હવે તેણે મહાભાષ્ય મંદિર અત્યારે વિમલવસહિ એ અભિધાનથી પ્રસિદ્ધ છે. અને ઉપર ટીકા કરી છે. [ પ્રાણીની એ રચેલી અષ્ટાધ્યાથી ઉપર તેની કોતરણી જોઈને સારા સારા અંગ્રેજો અથવા શિપીઓ પતંજલી રૂષીએ કરેલા ભાષ્યની જ મહાભાષ્ય સંજ્ઞા છે.] પણ પણ મોઢામાં આંગળી નાખી બે ઘડી તે આભાજ બની જાય છે. ડે. [બુહર કહે છે કે તે કયાંય ઉપલબ્ધ થતી નથી] તેને ભીમદેવના સમયમાં તેમના મામા દ્રોણાચાર્ય નામના
નાગદેવી નામની સ્ત્રીથી ઈષ્ટરાજા બિલ્ડણુ અને આનંદ એમ જૈનાચાર્ય હતા તે નિવૃત્તિ કરતા હતા અને તેમણે
૩ પુત્રો થયા. તે ત્રણે કવિ અને વિદ્વાન હતા મિાણે કાશ્મીર facકુંત્તિ ટીકારી ખરતર છીએ નવાંગિ ટીકાકાર
મા નિવાસ કરીને વેદવેદાંગ વ્યાકરણ સાહિત્યદિ શાસ્ત્રોને શ્રીમદ અભયદેવ રિએ કરેલ નવરંગપરની ટીકા-વૃત્તમાં
અભ્યાસ કર્યો અને એની કવિતાની ખ્યાતિ દૂર દૂર સુધી ફેલાઈ. દ્રોણાચાર્ય સંશાધનાદિમાં સહાય કરી હતી એમ તે વૃત્તિકાર [ ન હતોત્ર લો વોલ્યુમ બીજાની પ્રસ્તાવના ] સૂચવે છે. દ્રોણાચાર્યના શિષ્ય અને સંસારી પક્ષે ભત્રિજા
કર્ણદેવે સંવત ૧૧૫ના પાવ વદ ૩ ને શનિવારે શ્રવણ મુરાચાર્ય શબ્દશાસ્ત્ર પ્રમાણુશાસ્ત્ર અને સાહિત્યાદિ શાસ્ત્રમાં
નક્ષત્રને વૃષભ લગ્નમાં પોતાના પુત્ર સિદ્ધરાજને ગાદી ઉપર પ્રવિણ હતા.
બેસાડી પોતે આશાપલીને રહેનાર આશા નામના છલાખ ઉપરોક્ત અભયદેવસૂરિ ભીમરાજના સમયમાં થયા છે. મિલના અધિપતીને ભૈરવ દેવીના શુભશુકનથી જીતીને તેઓએ નવઅંગ૫ર ટીકા રચી એટલું જ નહિ પણ પ્રકરણદિ xકર્ણાવતી નામની નગરી વસાવી ત્યાંજ રાજ્ય કર્યું. ગ્રન્થ પણ તેઓએ ઘણું રચેલાં છે [ જુઓ જેન તેત્ર
એને જે જગ્યાએ ભૈરવ દેવીનાં શુકન થયા તે જગ્યાએ સંદેહની પ્રસ્તાવના.]
કરછર એ નામની દેવીને પ્રાસાદ બંધાવ્યો, જે જગ્યાએ ભીમદેવના પરફેકગમન પશ્ચાત તેને પુત્ર રાજા કર્ણ તે બીજા
ભીલરાજને છે તે ઠેકાણે જયંતી દેવીનો પ્રસાદ બંધાવ્યો. સંવત ૧૧૨૮ના ચૈત્ર વદ ૭ સેમવાર હસ્ત નક્ષત્ર અને મીન
અને કણેશ્વર નામનું દેવાલય પણ નિર્માણ કરાવ્યું અને લગ્નમાં ગાદી પર બેસાડે તે રાજાએ અણહિલપુરથી દક્ષિણમાં
પાટણમાં કર્ણમેરૂ નામને મહેલ કરાવ્યો આ પ્રમાણે ૨૯ વર્ષ ડે માઈલ છે. એક કર્ણસાગર નામનું સરોવર બંધાવ્યું.
૮ માસ અને ૨૧ દિવસ રાજ્ય કરી દેવલોક ગયો. [“વિચાર ઉપરોક્ત રાજાને ઘણું વર્ષ પર્યન્ત પુત્ર થયો ન હતે શ્રેણિમાં” કર્ણરાજાએ ૩૦ વર્ષ રાજ્ય ને ઉલ્લેખ મળે છે.* પછી કેટલેક સમય વ્યતિત થયા બાદ એક પુત્રને પિતા થયો તેનું શુભાભિધાન સિદ્ધરાજ જયસિંહ રાખ્યું. સિદ્ધરાજને
મહારાજા કર્ણના સ્વર્ગવાસ પછી રાજ્યને બધો ભાર જન્મ ભઈમાં થયો હતો.
મયણલ દેવીને માથે પડે, મતલબ કે ત્યારે કુમાર જયસિંહ
નાની વયનો હતો. મયણલદેવીએ વીરમગામમાં મીનસર કર્ણના રાજ્યમાં બિલ્ડણ કવિએ ચતુરંકી નટિકા નામે
માનસર અને ધોળકા આગળ માલવ (ખેડા જીલ્લામાં) ઉમરેઠ કર્ણસુંદરી રચી હતી તેમાં કર્ણદેવને કથાનાયક બનાવીને
નામનો કસબ છે, તેમાં પણ માલવ નામનું તળાવ છે. મીનલ વિધાધરેજ કર્ણસુંદરી સાથે તેના પરિણયને વૃત્તાન્ત વિસ્તરેલે
નામે બે તળાવ મીનલ દેવીએ પિતાનું નામ અમર રાખવા છે. ઈત્યાદિ...... ..
બંધાવ્યા હતા તે તેણે પિતાના કારભારની જ વેળામાં નિર્માણ [ વિ. માટે જુઓ જે. શા સં. ઈ. મે. ૬. દે. કૃત ] કરાવ્યા હતા. ઉપરોક્ત કવિ કાશ્મીરના બેનમુક નામને રહીશ કૌશીક ગૌમી બમણુ હતો એના વિદ્વાન પૂર્વજોને કાશ્મીરના પા- xકર્ણાવતી, કેટલાએક ગ્રન્થકારો ખંભાતને જણાવે છે દિલ રાન નંદવંશી અને પુત્ર) મhદેશમાંથી (હિમાલય પરંતુ હમિરમદમર્દન નાટક આશાવેલનેજ કર્ણાવતી હોવાનું અને વિધ્યાચલના વચ્ચેને પ્રદેશ જેને આજકાલ સંયુક્ત પ્રાંત જણાવે છે.
–લેખકઃ ટીપણી-ચૌલુકય ભીમદેવે મૂલરાજના કલ્યાણાર્થે ન કર્ણ નામના ગુજરાતના ઇતિહાસમાં બે રાજાઓ થયા વીર પ્રાસાદ બનાવ્યો વળી પાટણમાં ભીમેશ્વર દેવને પ્રાસાદ છે એકલે કર્ણ (લંકી) અને બીજે (કર્ણ) વાઘેલે. કર્ણ પણ કરાવ્યા હતા તથા ભરૂઆણી એ નામની ભટ્ટારિકાનો સેલંકીને સંપૂર્ણ ઇતિહાસ જાણવા માટે (ભા. અ.) માં પ્રાસાદ કરાવ્યો હતો.
રામલાલ ચુનીલાલ મેદીને “કણું સેલંકી” નામનો [પ્ર. ચિ પર ૧૦૮ રામચંદ્ર દીનાનાથ વાળો] નિબંધ જોવે.
