________________
જૈન યુગ.
તા. ૧૬-૫-૧૯૩૯.
પણ શ્વેતાંબર મૂર્તિપૂજક સમાજમાં ભાષણ-લખાણ કે
સરકાર ભાગ ભજવનાર
૩ષાવિત સર્વસિયa: તારીear ના ! tgઃ ઉપસ્થિત થયેલ પરિસ્થિતિ માટે કે રાહ પકડ= = તા, માત્ર પ્રદાતે, વિમાકુ શિરિવારઃ II અગર તે એમાંથી કેવી રીતે માર્ગ કહાડ એની
–બી લિસન રિવાજ.
વિચારણા માટે આવશ્યક છે પણ જ્યાં એ સંબંધી અર્થ:-સાગરમાં જેમ સર્વ સરિતાઓ સમાય છે તેમ
નિર્ણય લેવાય કે તરત જ એને લગતું તંત્ર ચાલુ
કરવામાં—એ સ્થિતિની જડ નાખવામાં–એક વિચારણહે નાથ ! તારામાં સર્વ દ્રષ્ટિએ સમાય છે પણ જેમ પૃથક્
પરસ્પર આપલેના કાનુનથી-કામ કરી શકે તેવાપૃથફ સરિતાઓમાં સાગર નથી દેખાતે તેમ પૃથફ પૃથફ
કાર્યકરોના હાથમાં સુકન સંપાવું જોઈએ અને એમાં દૃષ્ટિમાં તારું દર્શન થતું નથી.
પણ એકાદ એગ્ય ને દીર્ધદશી નેતાને મુખ્ય બનાવે D - 201 5 ૦ ===?o == = = g
જોઈએ; તેજ કાર્યવાહીમાં સંગીનતા ને પ્રગતિના વહેણું ફરી વળે. વાતોમાં કાળક્ષેપ કરી કિવા ચર્ચાના
લાંબા ચેડા હેળાણુ કરી, છુટા પડનાર વર્ગથી એક પણ તા. ૧૬-૫-૩૯.
મંગળવાર. . કાર્ય થઈ શકતું નથી. એ જાત અનુભવનો વિષય હોઈ 20 v =
નજર સામેના બનાવોથી પુરવાર કરી શકાય તેમ છે. સિદ્ધાંત મોહ કે સંગઠન વૃત્તિ? વિ.
જૈન સમાજની વર્તમાન દશામાં પટે આણવાના
વિચાર જેમણે આવે છે તે સર્વને આ દિશામાં પગલા જેન સમાજ આજે એવી ભૂમિકા પર આવી રહેલ ભરવાની જરૂર છે. પછી ચાહે તે એ પલટો કાન્તિકર છે કે એને થોડા સમયમાં ઉપર જે મથાળું બાંધ્યું છે હાય કિવા દેશ-કાળને અનુરૂપ મધ્યમ સુધારણને એની ચોખવટ કરવી પડશે. ત્રણ ફિરકાના સંગઠનની હાય. જ્યાં લગી એ પાછળ એકધારી તમન્ના ન સાંપડે વાત કરનારા આપણે જરા ઠંડે કલેજે વિચાર કરીશું અને એ માટે ફકીરી ન લેવાય ત્યાં લગી ભાગ્યેજ કામ તો જણાશે કે આપણું વેતાંબર મૂર્તિપૂજક સમાજમાં થવાની આશા સેવાય-સમાજના સંગઠનમાં કે નવઘડતરમાં કેટલા તડા અને કેટલા વાડા મેજુદ છે અને દિવસ ભાષણ-લખાણ કે છાપા જરૂર ભાગ ભજવે છે, છતાં જતાં એમાં ઘટાડાને સ્થાને કે વધારો થઈ રહ્યો છે? એ નહિ જેજ. ખરો અને મુદાનો ભાગ ભજવનાર આના કારણને ઉંડો અભ્યાસ કરવાની જરૂર છે, કેટલાક બળતે એમાં ઉંડા ઉતરી, સમયને ભેગ આપી, રચમાને છે કે એ તો જાગ્રત સમાજનું ચિન્હ છે. કેટલાક ત્મક કાર્ય ઉપાડી લેનાર સેવાભાવી-ઠંડી પ્રકૃતિના કહે છે કે એ સંકાતિ કાળની નિશાની છે. કેટલાક કાર્યકરોની એકધારા કામમાંથી ઉદભવે છે. મજબુતપણે બચાવ કરે છે કે એ સિવાય નવસર્જન એ કાર્યકરોને જેટલી પ્રેમભાવે કામ કરવાની ધગશ શકય જ નથી. પ્રથમ જુનું ભાંગીને ભૂકા થાય નહિં હોય છે એટલી સિધાંતના નામે ચુંથણુ કરવાની નથી ત્યાં સુધી નવીનનાં ચણતર સંભવેજ શી રીતે ? એટલા પડી. જયાં સુધી સિધાંત શું ચીજ છે; એ માટે કેવી સારૂ આ વાડા ને તડા ભલે વધતા રહે. આખરે એમાંથી તમન્ના હોવી જોઈએ અને એનો ભંગ થતો હોય તે એક નવિન સમાજનો ઉદ્ભવ થશેજ થશે.
કેવી રીતે અટકાવી શકાય કે એ ટાણે શું કરવું જોઈએ આ માન્યતાઓ કેટલા અંશે સાચી છે એ તે કોઇ એ સર્વ યથાર્થ રૂપે સમજાવવામાં ન આવ્યું હોય ત્યાં માનસ શાસ્ત્રી કે દીર્ધદશી નેતા જ કહી શકે. અમારી સુધી એના નામે કેવલ પોકાર પાડવાથી કંઈજ કાર્યદ્રષ્ટિ તે વર્તમાન કાળ તરફ મીટ માંડતી હોવાથી આ નિષ્પત્તિ થવાની નથી. શોચનીય દશા જોઈ અકળાય છે. મુંઝાય છે. બીજી કેટલાક પ્રસંગોમાં સિદ્ધાંત માટે માન પેદા કરવા સર્વે બાબતે કરતાં પણ આ બગડતી સ્થિતિ સુધરે ને ખાતર એવા પગલા ભરવા પડે છે કે જે દેખીતી રીતે સમાજ એક વિખરાયેલા પક્ષોની યુદ્ધભૂમિ બની રહે વિરૂધ લાગે. એ જોતાં જ કેટલાક સિધાંત મોહી ફફડી એ કરતાં જોડાયેલા સમૂહનું એક જુથ બને એ જોવાની ઉઠે! ઘડીભર એમ પણ થઈ જાય કે અમારી વર્ષોની આશા સેવે છે. સિધાંત પ્રેમ એ ખોટી વસ્તુ નથી. મહેનત પર પાણી ફેરવાયું ! વ્યકિતગત એ સંગ્રહવા લાયક ચીજ પણ ખરી, છતાં પણ ઉંડા ઉતરી ઠંડકથી વિચાર કરવામાં આવે તે સમષ્ટિના કાર્યોમાં એ મડાગાંઠ તરિકે અડચણ રૂપ થાય સહજ જણાય છે કે આ માત્ર ૬ સમયને ઉમરા તે–એને મેહ કેમે કર્યો છુટતો ન હોય તે-નિશંક હતો. સિધ્ધાંત મેહ કરતાં સિધાંત પ્રેમ પ્રશંસનીય છે કહેવું જ પડે કે એ કઈબી હિસાબે પકડી રાખવા જેવી અને જે સાચી રીતે જ હોય છે તે એને ગભરાવસ્તુ ન ગણાય. માત્ર ભારતવર્ષના વર્તમાન બનાવવાનું કારણ નથી જ.
જ નાહ પણ સાથો સાથ યુરોપ ને અમેરિકામાં માનવી જે કંઈ પ્રવૃત્તિ સમાજ સેવાના નામે કરવા બની રહેલા બનાવો અને થઈ રહેલી આસમાની-સુલ- બહાર પડે છે, ત્યારે એને સમજવું ઘટે છે કે એના તાની પરથી તારવણી કરવામાં આવે તે જણાય તેમ છે દરેક વાત સમાજ મુંગે મ્હાડે સહી લેવાને નથી. કે અગમ નજરી નેતાના હાથમાં લગામ હોય તો જેટલી સમાજને આકર્ષવા સારૂ કેટલાયે અવનવા પ્રયોગો હેઠળ સુખકર ને શાંતિજનક છે એટલી ભિન્ન ભિનન બળના એને પસાર થવાનું છે. છતાં સેવાની અડગવૃત્તિથી એ મારીમચડી એકત્ર કરાયેલા તંત્રમાં નથી. બહમની એ મંડળે રહે છે. સમાજનું મન જે જે માગે ખરા
