________________
તા. ૧-૩-૧૯૩૯.
જેન યુગ.
પણ ભગવાન મહાવીર અને માંસાહાર. જૈન સમાજમાં હમણાં, “મહાવીર સ્વામીના માંસાહાર” પાક ન લાવતાં બીજો પાક તેણે કરેલ છે તે લઈ આવ–આ ના અને ચર્ચાના ખૂબ વમળ ઉત્પન્ન કર્યા છે. આ પ્રશ્ન આ પ્રસંગમાં ઉપરના ભાવાર્થનું મૂળ લખાણ છે. હવે આમાં વખતે નવો ઉપસ્થિતિ નથી થયો પણ આ પૂર્વ ઘણીએ વાંધા ભર્યા શબ્દો આટલા છે. (૧) બે કપત શરીર, (૨) વખત ઉત્પન્ન થયેલ છે. છેલ્લે એક દિગંબર શાસ્ત્રી અજીત માર કૃત, (૩) કુકડાનું માંસ. આ શબદ પ્રયોગથી શ્રી કુમાર તરફથી વેતર મત રક્ષા ” નામક ગ્રંથ પટેલે એ અર્થ કર્યો છે કે-બે કબુતરના શરીર મારે માટે બહાર પડેલ જેમાં શ્રી ભગવતીજી તથા શ્રી આચારાંગ રાંધ્યા છે તે નહીં લાવતો પણ બીલાડાએ મારેલ કુકડાનું સૂત્રમાંથી કેટલાક વાકયો યત્ર તત્રથી ઉપાડી લઈ તેને મન- માંસ રાંધેલ છે તે લઈ આવજે. અહીં આવો અર્થ કરતાં ગમતે અર્થ કરી “વેતાંબર સમાજને ઉતારી પાડવાનું શ્રી પટેલ પ્રમાણીક એવા ટીકાકારના શબ્દોને અવલે કયાજ દુઃસાહસ કર્યું હતું. પણ તે વખતે અત્યારના મુકાબલે બહુજ નથી. અથવા જાણી જોઈને ઉવેખ્યા છે. તેમજ આ વાત એાછા જવાબ દેવાયા હતા. સ્મરણ છે ત્યાં સુધી સ્વ૦ યતિશ્રી ભગવાન મહાવીર જેવા અહિંસાના સાક્ષાત પ્રતિક રૂપ વ્યક્તિ બાલચન્દ્રજીએ એક પુસ્તક પ્રગટ કરીને તથા સ્થા૦ મુનિશ્રી માટે લખાઈ છે તેથી તે બંધ બેસ્તી છે કે નહીં તે વિચાર્યું
ચન્દ્રજી મહારાજે “જેવીકાર નમાઝોનના” નામને નથી. તેમજ એ શબ્દોના આ વેદના માનનિય ગ્રંથમાં એક સંસ્કૃત નિબંધ લખીને જવાબ આપ્યા હતા ત્યારબાદ દર્શાવેલા વનસ્પતી વાચક અર્થોને પણ વિચાર સરખો કર્યો હમણાં આ ચર્ચા ઉપસ્થિત કરવાનું માન (!) શ્રી ગોપાલદાસ નથી. એ અતિશય ખેદજનક છે. તેઓ આ ગ્રંથ લખતા હતા પટેલને ફાળે જાય છે “ભગવતી સાર” નામનો ગ્રંથ પ્રગટ ત્યારે પણ શ્રીયુત્ કુંવરજીભાઈએ તેમને આ વિષે ચેતવણી કરીને તથા પ્રસ્થાન માસિકમાં એક લેખ લખીને તેમણે આપી હતી પણ તેમણે તે કોઈ વાત પર ધ્યાન ન આપ્યું નથી. સુતેલી એવી આ ચર્ચાને પુનઃ જગાડી છે. આનંદની વાત માંસ શબદથી તેમણે માંસજ ગ્રહણ કર્યું છે પરંતુ છે કે શ્રી જૈન સત્ય પ્રકાશ માસિકધારા વિદ્વાન મુનિવરે
અત્યારે પણ ફળના ગર્ભને ઘણા આયુર્વેદના ગ્રંથમાં માંસજ વિગેરે શ્રી પટેલને એમ પ્રત્યુત્તર આપી રહ્યા છે. અને તે
કહેલ છે. ફળની ઉપરની છાલને ત્વચા કહેલ છે. તેથી અહીં
ર તે સર્વના સારાંશ રૂપે આ ચર્ચાના મુદ્દાને અવલેહશું.
માંસનો અર્થ ફલને ગર્ભ જ થઈ શકે છેવળી દાહજવર અને શ્રી ભગવતી સૂત્રના ૧૫ માં શતકમાં ગોશાલાના તેજે. લેહી પડવામાં માંસ જે ઉષ્ણુતા વાળો પદાર્થ રાગને લેમ્યા મૂક્યાના પ્રસંગ પછી પ્રભુને શરીરે દાહ થાય છે અને ઉપશમાવે કે વૃદ્ધિ કરે? એ પણ ખૂબ વિચારણીય છે. પણ તેથી દસ્તમાં લોહી જાય છે. આ જાણી એક સિહ નામને એ વાતને ભારે સીફતથી શ્રી પટેલ ઉડાડી દેતાં કહે છે કે સાધુને ખૂબ રડવું આવે છે. પરિણામે પ્રભુ તેને બેલાવીને “રગ અલૌકીક હતો તેથી તેના ઔષધને વિચાર અસ્થાને કહે છે કે-હું મરવાનો નથી પણ કેટલાક વર્ષ પર્વત જિન- છે”! વાહ પ્રભુ! પણે રહેવાનો છું તેમ છતાં રેવતીને ત્યાંથી મારા માટે કરેલ પ અનેક અર્થવાળા અલંકારીક શબ્દ વપરાતા હતા સભ્ય તેમજ સંસ્થાઓ વિગેરેમાં થઈ લગભગ સાડાત્રણસે
ત્રણએ એ સુવિદીત છે. તેથી આગમમાં એવા શબ્દો વપરાયા હોય તે કેપી જાય છે. છતાં જે સંસ્થાની કાર્યવાહી જોરદાર હોય તો સ્વાભાવિક છે. વાંધા ભર્યા એ સર્વ શબ્દ વૈદકથી વનસ્પતી જરૂર એના વાજીંત્રના સૂરમાં ઝમક આવે એની મોહકતા વાચક અને તે પણ દાહશામક ફળે વિ૦ થાય છે તે જોવા અવશ્ય વધી પડે, પણ ઉપેક્ષાવૃત્તિ કે કાકદ્રષ્ટિ અદ્રશ્ય થયા વિના જરૂર હતા. એ સંભવિત નથી. ઉત્તરોત્તર મારી સામગ્રીને કાંઠે પ્રગતિના ઘણા અર્થો વાળા શબ્દો કે લે કે પ્રસિદ્ધ છે. દા. ત. રહે તે મને દેખાય છે. નિયમિતતા, લખાણું વૈવિધ્ય, અને सुवर्णस्य सुवर्णस्य सुवर्णस्य च जानकी । નવિનતાના માપે તેલન કરવાની હાકલ છે બાકી જેમની
प्रेषितातव रामेग, सुवर्णस्य च मुद्रीका ।। ગુંજાસ ન ગણુય એવા કાર્યકરોએ માત્ર આંતરિક ધગશથી જે ઓપ આપે છે એને ઈન-મીન કે સડે તીનથી એળ
હે જાનકીજી, સારા રંગવાળી, સારા અક્ષરો કોતરેલી ખાવામાં આવે કિંવા ડઝનથી વિશેષવામાં આવે એ તો અક્તિ પૂ તેલવાલી એવી સેનાની મુદ્રિકા તમારા રામે મોકલી છે. ગત પ્રશ્ન લેખાય. જેવી દ્રષ્ટિ તેવી સૃષ્ટિ ! આ તે ટાળ છે. ઉપરના લેકમાં વળ@ એ શબ્દ ચાર વખત આવ્યો પણુ કાઈ વાંચે કે ન પણ વાંચે, કોઈ રેપર ઉખાડવાની તસ્દી છે અને તેના ચાર જુદા જુદા અર્થો થાય છે–વળી– પણ ન થે એ જોવા જાણવાનું કંઈજ પ્રોજન નથી. નિમ્ન વચને સધિયારા સદશ માની મારૂં નાવ તે હંકાયા જાય છે
सरसा सालंकारा सुपदन्यासा सुवर्णमयमुर्ति । આ રહ્યા એ વચનો.
आर्या तथैव भार्या नलभ्यते पुण्यहिनेन ।। આદર મળે કે ના મળે, એ માનવા ઈછા નથી, અર્થાત–રસવાલી, અલંકારીક શબ્દોવાળી, સારા ચરણત્યમ ફળ મળે કે ના મળે, એ જાણવા ઇછા નથી; વાળી, અને સારા અક્ષરોથી લખાયેલ આર્યા-ગાતી તથા સ્ત્રી કર્તવ્ય કરવા જન્મ આ, દિનરાત એમાં રત રહી, પક્ષે, રસ ભરપુર, અલંકારોથી સુશોભીત, સારા પગ ભરીને કર્તવ્ય કરવું છે સહી, એ ભાવના વર્તી રહી. ચાલનારી, અને સુંદર વર્ણ-સ્વરૂપવાન સ્ત્રી, આ બને પુણ્ય
દિન મનુષ્યને પ્રાપ્ત થતા નથી.
