________________
૧૧
છે આત્માને નહીં; એટલે એમાં આગળ વધતાં સંયમને આખે વહેવાર ઉડાડી દીધો. પરિણામે પિતાના આચરણનું સંશોધન ગયું; અને તેની સાથે આત્માની કોરી વાતો કરનાર પણ, આચરણમાં ઉપેક્ષા રાખનાર, ગમે તે રીતે ધન ભેગું કરનાર, આત્મા તો ધન ભેગું કરતો નથી, અનીતિ કે અન્યાય કરતો નથી; “ એ તો શરીર કરે છે.” આત્માને શું એવી વાતો કરનાર ભળ્યા અને એક રીતે ચાર્વાકને ભૌતિક ભગવાદી સંપ્રદાય ચાલતો હોય તેમ લાગે છે.
એક બાઈએ ગીતા ખૂબ વાંચી હતી અને તેણે મગજમાં ઠસાવી લીધું કે આત્મા તો નિરાહારી છે. ખાતા-પીતો નથી; એટલે એક દિવસ આ તત્વને પકડીને નિરાંતે સૂઈ ગઈ, તેના પતિદેવને પિતાના કામે જવું હતું, પણ ખાવાનું કાંઈ બનેલું નહિ જોઈ પૂછયું-“ કેમ આજે રસોઈ બનાવવી નથી ” બાઈએ કહ્યું – “નિરાહારસ્ય દેહિનઃ” એટલે આત્મા તો નિરાહારી છે. એને ભૂખ લાગતી નથી અને ખાવા પીવાનીય કાંઈ જરૂર નથી.” પતિદેવ સમજી ગયા કે એના મગજમાં ઊધે અર્થ ભરાય છે, એટલે એને યુકિતથી કાઢવો જોઈએ. તેમણે હાથે બધી રસોઈ બનાવી અને પોતાને માટે એક થાળીમાં પીરસી એક થાળમાં પત્નીને માટે અને કહ્યું -“જમી લો.” પત્નીને ખૂબ ભૂખ લાગી હતી, એટલે જમવા બેઠી. પતિએ ચૂલામાં અડધી બળેલી લાકડી તેના પગને અડાડી એટલે તે જોરથી બૂમ પાડવા લાગી–ાય બાપલિયા ! હું બળું છું.” એટલે પતિરાજે તક જોઈને નૈનં છિદંતિ શસ્ત્રાણિ નૈનં દહતિ પાવક "વાળો પિલે ગીતાને લોક સંભળા અને કહ્યું આત્મા તે અગ્નિથી બળતું નથી. જે અગ્નિથી બળે છે, એને ભૂખ પણ લાગે છે. છેવટે બાઈ સમજી ગઈ અને તેની ભ્રાંતિ ઊડી ગઈ.
આમ આ બે કેની જે ભ્રાંતિ છે, તે યુક્તિથી ઊડાવવી જોઈએ.
શ્રીમદજીએ કહ્યું છે: “અનીતિને ત્યાગી નીતિ સ્વીકારીએ તે તે સ્વીકારી શકાય એમ છે અને એ જ આત્માનું કર્તવ્ય છે.” આમે
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
