________________
૨૦૦
આ જગતમાં મૂળ બે પદાર્થ છે–જડ અને ચેતન. આ બન્ને પરસ્પર એકબીજા ક્યાં કેટલી અસર કરે છે તે ઝીણવટથી સમજવું જોઈએ. નહીંતર ગોટાળો થવાનો સંભવ છે.
જેનપરિભાષા પ્રમાણે જીવ અને અજીવમાં સમાવેશ પામતાં બધાં દ્રવ્યો સ્વતંત્ર છે; પિતાના અસલી ગુણધર્મમાં રહે છે. પુદ્ગલ અને જીવને અનાદિકાળથી કંઈક એવો સંબંધ છે તેના લીધે :
(૧) આત્મા છે. (૨) આભા બંધાયો છે. (૩) આત્મા કર્મ કર્તા છે. (૪) આભા કર્મને ભકતા છે. (૫) મેક્ષ (કર્મથી સદંતર મુક્તિ) છે. (૬) મોક્ષને ઉપાય પણ છે.
–આ છએ વાતે લેવી પડે છે.
જે આપણે એમ લઈએ કે આત્મા તો શુદ્ધ, બુદ્ધ અને ચૈતન્યધન છે અને આત્માને પુદ્ગલ બાંધી શકે નહીં તે આખાયે સાધનાને ભાગ તૂટી જશે. શ્રીમદ રાજચંદ્ર જેમને ૨૩મે વર્ષે જ્ઞાનની સમજણ પછી તેમણે પણ એકાંત જ્ઞાન આત્માને માનવાની ના પાડી. તેમણે સમયસાર વાંચનાર માટે ચેતવણી આપી કે તેનાથી માત્ર શુષ્કજ્ઞાન થઈ જાય છે. એટલે સિદ્ધાંતને વિચાર શમ, વૈરાગ્ય અને સત્સંગથી વહેવારની શુદ્ધ-પરિણતિ સહજ રીતે જીવનમાં ન વણાઈ જાય, ત્યાં સુધી ન કરવો હિતાવહ છે. ટુંકમાં સમયસાર પ્રમાણે વહેવાર અભૂતાર્થ હોવા છતાં એ જ એનો મુખ્ય પાયે છે જેના ઉપર નિશ્ચયનયની ઈમારત ટકી શકે છે. એ સમયસારની ગાથાથી જ સવારે મેં આપ આગળ વર્ણવેલું છે.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
