________________
નિમિત્ત પિતાને માનવું યથાર્થ નથી સૃષ્ટિમાં હલચલ થયા જ કરે છે; તુઓ બદલાય છે તેમાં શું તે નિમિત્ત છે? એટલું જરૂર માની શકાય કે સમાજનાં અનિષ્ટોને પિતાનાં ગણ દૂર કરવા પ્રયત્ન કરે જોઈએ-તેના બદલે સમાજથી અતડા રહેવાથી અનિષ્ટો દૂર થતાં નથી.
આવી વ્યકિતઓ આસમાની કલ્પનામાં જ વધારે રાચે છે; વહેવારની ધરતી ઉપર ઉતરતી નથી. કેટલાક ભદ્ર લોકો એ તરફ આકર્ષાય છે એ ખરું, પણ આમજનતા કે વિશ્વના લોકો માટે તે નકારી નીવડે છે. શ્રીકૃષ્ણમૂર્તિની વિચારધારાના ત્રણ મુખ્ય આધાર ઉપરથી લાગે છે કે એમાં ખૂટતાં તો ઉમેરાવાં જોઈએ. જે લોકો એ વિચારધારાને પકડીને સમાજવહેવારથી અતડા બની જાય છે, તેમને સમજાવવામાં આવે તે મોટું નુકશાન થતાં અટકી શકે. અરવિંદ અને તેમની વિચારધારા :
હવે શ્રી અરવિંદની વિચારધારા તપાસીએ. શ્રી અરવિંદ પૂર્ણયોગમાં માને છે. જ્ઞાન, કર્મ અને ભકિત એ ત્રણે મળીને પૂર્ણ યોગ થાય છે. તેમને મૂળે તો આ ગીતા અને વેદાંતમાંથી સૂઝયું. તેઓ બંગાળના વતની હતા એટલે બંગાળમાં શકિતપૂજા (દુર્ગા, કાળી વ.ની પૂજા) વિશેષ હાઈ એ સંસ્કારોને લીધે તેમણે ભકિતયેગમાં ભાતભક્તિ લીધી. બંગાળમાં સ્વરાજની ચળવળ વખતે ક્રાંતિકારી દળ સાથે તેઓ જોડાયા હતા એટલે તેમને જનમટીપની સજા થઈ. તે વખતે તેઓ વડોદરા હતા અને ત્યાંથી તેમને એકદમ સ્કૂરણ થયું કે આ એકાંગી રાજકારણની બધી ખટપટ છોડી દઈ એકાંતમાં જઈ અવ્યક્ત બળની ઉપાસના અને યોગ-સાધના કરવી જોઈએ. એ વિચારે તેઓ પંડિચેરી અ. ત્યાં આશ્રમ સ્થાપ્યો. માં કહેવાય છે કે તેમણે યોગની સંપૂર્ણ સાધના કરી હતી.
શ્રી અરવિંદની વિચારધારાના ત્રણ મુદ્દાઓ છે ––(૧સ્થિરતા, ૨) શાંતિ અને (૩) સમતા.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
