________________
૧૯૩
વહેવાર માટેનું બીજું પ્રમાણ છે – जइ जिणमयं पवज्जहता मा ववहारणिच्छए मुयह । एकेण विणा छिज्ज तित्थं अण्णेण उण तच्चं ॥
–જે તમે જૈનદષ્ટિ સ્વીકારતા તે વહેવાર અને નિશ્ચય બન્નેમાંથી કોઈને પણ ત્યાગ ન કરો. વહેવાર વગર તીર્થ (અહિંસા સત્યાદિ પાલન કરવા માટે બનેલા તીર્થ = ધર્મસંઘ) અથવા અહિંસા વગેરે આચારને ઉચ્છેદ થાય છે અને નિશ્ચય વગર તત્વને જ નાશ થાય છે. માટે બન્નેને રાખવા યોગ્ય છે.
આ વાત ચવહારસૂત્ર તથા સમયસારની વૃત્તિ, આગમસાર અને પંચવતુક વગેરે શ્વેતાંબર દિગંબર ગ્રંથમાં સ્પષ્ટરૂપે બતાવવામાં આવી છે. શ્રીમદ્જીએ પણ ચખું કહ્યું છે –
नय निश्चय एकांतथी आमां नथी कहेल, एकांते व्यवहार नहीं बन्ने साथ रहेल.
–આત્મસિદ્ધિ શાસ્ત્ર જે લોકો એકાંત નિશ્ચયના રવાડે ચડી જઈ, નીતિ, ન્યાય, શુદ્ધ વહેવાર પણ છોડી બેસે છે, તેમને ચેતવણી આપતાં શ્રીમદજીએ કહ્યું છે.
સમયસાર વાંચતા પણ કેટલાક જીવને એક બ્રહારૂપ માન્યતા સિદ્ધાંતરૂપ થઈ જાય છે. (માટે) સિદ્ધાંતના વિચાર પહેલાં ઘણો સત્સંગ તથા ત્યાગ-વૈરાગ્ય અને ઉપશમનું બળ વિશેષપણે કર્તવ્ય છે...(નહીં તો) બીજા પ્રકારમાં ચઢી જઈ વૈરાગ્ય અને ઉપશમથી હીન થવાય છે..........જે મુમુક્ષુ જીવ.....વહેવારમાં વર્તતા હોય તેણે તે અખંડનીતિનું મૂળ પ્રથમ આત્મામાં સ્થાપવું જોઈએ...નહીં તે ઉપદેશાદિનું નિષ્ફળ૫ણું થાય છે....! એ નીતિ મૂતાં પ્રાણ જાય
૧૩.
Shree Sudharmaswami Gyanbhandar-Umara, Surat
www.umaragyanbhandar.com
