Kalyan 1946 Ank 06 07

Author(s): Somchand D Shah
Publisher: Kalyan Prakashan Mandir

Page 7

મૂહમાં માપને પેલે પાર
સમજવાનુ` છે કે, પાપ કેવ કરવાનું ત્રણ રીતે અને— (૧) સ્વયં કરે (૨) ખીજા
કે સજીપે રાત્રે અથવા એની પ્રજ્ઞા કરે. અનાદિકાળથી આત્માએ આ ત્રણમાંથી કોઇને કઈ રીતે થાય કરવાનુ ચાલુ રાખ્યું છે. પાંચે ઇંદ્રિયાનાં મનગમતાં વિષયસુઆ અને એના સાધના મેળવવા, ભેાગવવા, સાચવવા, વધારવા વગેરેનાં તેમજ એને અંગે કરાતાં હિંસા, જૂઠ, ચારી, મૈથુન, પરિગ્રહ (સંગ્રહ અને મૂર્છા), ક્રોધાદિષાયા વગેરેનાં સખ્યાખધ પા। કેટલાંય પાત કરે છે, કેટલાંય બીજા પાસે કરાવે છે, અને ખીજાથી કરાતાં ઘણાંય પાપામાં પેાતે સ'મત હાય છે, પાતે એને સારાં માને છે, પ્રશંસે છે, ઇત્યાદિ આ ત્રીજા પ્રકારનું પાપ વિશેષે સમજવા જેવું છે એને અનુમાદનાઅનુતિનું પાપ કહે છે. અમેરિકન કંપની જીવાના મહાન આરભ-સમાંરભ કરી ઘરાક માટે માલ બનાવતી હાય અને દૂરદેશના ઘરાક તે માલ લૈતા હાય, માલને સારા માનતા હાય, એટલે સહેજે ઘરાકની એ આર’ભાદિમાં અનુમતિ રહી, કોઈ જીવે ગતભવમાં એક ચત્રશાળ ઉભી કરી હતી, પણ મરી ગયા બાદ આ બીજા જીવનસુધી એમાંથી પાતાની અનુમતિ ઉઠાવી ન લીધી ત્યાંસુધી એનુ પાપ, અને અગે કખ ધ પેાતાને લાગે, કહેશેા કે, હવે તા ત્યાં બીજો જીવ એ ચત્રશાળ ચલાવે છે, એમાં આ જીવને શું? તે સમજો કે, જો ક્દાચ એ બીજો જીવ આ જીવને એ સાંપવા કે એના નકા આપવા તૈયાર થાય તા આ
[1MB શાળ પાછી લેવા તૈયાર થાય છે તે મુદ્ધિએ ? એ બુદ્ધિએ કે અતજન્મમાં મેં એ પાસે કરાવે, કે (૩) કાઈ કરે એમાં સ’મતિાસરાણીચછીષી નથી. એ પાછી ન લેવાની મારે પ્રતિજ્ઞા ( વ્રત ) નથી, એટલે લેવામાં કોઈ વ્રત લાંગતું નથી. ’ આ શુ' સૂચવે છે? એ, કે યંત્રશાળ ન રાખવા ચલાવવાના સાગન (નિયમ) નહાયાથી, જીવને એ રાખવા-ચલાવવાની છૂટ છે, સંમત છે, અને ચૂત્રશાળ પાછી નથી લીધી ત્યાં સુધી પણ સંમતિ ગ્રાહ્યુ છે તે, પછી સંમતિનું પાપ ફ્રેમ ન લાગે ? મારે તા ભાઈ, માંસ ન ખાવાની પ્રતિજ્ઞા નથી ' અનેા ભાવ એ છે કે ‘મારે એ ખાવાની છૂટ છે, વ્રતના આધ નથી એટલે માંસ તેા એ ખાશે ત્યારે ખાશે, પરંતુ આપણે તા ભાઈ, છૂટા છીએ • આ બુદ્ધિથી એને અવિરતિનું પાપ સદા પ્રતિક્ષણ જાગ્રત છે, ચાલુ છે. માટે કહેવાય કે, અનાદિકાળથી આ જીવને અવિરતિ સાથે સબંધ છે, એમાંથી જેટલા જેટલા પ્રમાણમાં પ્રતિજ્ઞા રૂપી નેટીસ આપી છૂટા થાય, તેટલા અંશે પાર્ષમાંથી ખર્ચે,
લે
નહિં ? તમને લાગશે કે, જ્યારે એ લે ત્યારે તે પાપ લાગે પણુ તે પહેલાં શાનું ? એ માટે વિચારવું જરૂરી છે કે, આ જીવ એ
જેમ મ્યુનિસિપાલીટીને જો નેાઠીસ આપ્યા વિના મારમાસ સુધી ઘરધણી અહારગામ રહે અને તેથી એના પાણીના નળ કે ગટર ન વાપરે, તાપણ એના ટેક્ષ ભરવા પડે, કેમકે પાણી ગટર વાપર્યાં નથી પરંતુ વાપરવાની સંભાવના-સમતિ હતી. એવી રીતે ભાગીઢારીની દુકાનમાં ‘ખરમાસ માટે નફા-નુકસાનમાં મારા ભાગ નહિં’ આવી નોટીસ આપ્યા વિના ભાગીદાર મહારગામ જાય તા તે દરમીયાન પેાતે ખેાટના વેપાર ન કરવા છતાં ભાગીદારે કરેલા વેપારની ખાદ્નના ભાગી બનવું પડે. જેમ વ્યાજ ઠરાવ્યા વિના એમને એમ શરાને ત્યાં જમા કરાવેલ રકમનું વ્યાજ ન મળે.