Book Title: Jain Satyaprakash 1940 09
Author(s): Jaindharm Satyaprakash Samiti - Ahmedabad
Publisher: Jaindharm Satyaprakash Samiti Ahmedabad
Catalog link: https://jainqq.org/explore/521562/1

JAIN EDUCATION INTERNATIONAL FOR PRIVATE AND PERSONAL USE ONLY
Page #1 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir nA rAjapatha ACHARYA SRI KAILASSAGARSURI GYANMANDIRI SHREE MAHAVIR JAIN ARADHANA KENDRA Koba, Gandhinagar - 382 007. Ph. : (079) 23275252, 23276204-05 Fax : (079) 23276249. - cImanalAla gokaLadAsa zAha - 55 Bu Bu Bu Bu Bu Bu Bu Bu Bu Bu Bu For Private And Personal Use Only Page #2 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir Namo tthu NaM bhagavao mahAvIrassa siri rAyanayaramajjhe, samIliya savvasAhasaMmaiyaM / pattaM mAsiyameyaM, bhavyANaM maggayaM visayaM // 1 // zrI jaina satya prakAza bhAMDa 61. [ 15 ] 1 vibha saMvata 18 | bhAdaravA suda 14 : : vIra savata 499 : vivAra svIsana 1840 sapTembara 15 : vi-pa-ya-hu-za-na 1 zrIarbudAcalastuti : mu. ma. zrI. jayantavijayajI : 1 2 maMgala kAmanA tatrIsthAneyI 3 zrIsamAdhikulaka : A. ma. zrI. vijayapadmasUrijI : 3 * jainadhamI vIrAnAM parAkrama : zrI mohanadAsa hIpaya yausI : 4 5 mUlAcAra : mu. ma. zrI. darzanavijayajo : 6 ghaMTAkaNa jena deva jaNAtA nathI : zrI. 5. sAyada bhagavAna gAMdhI : 11 7 janadarzana kA karmavAda : A. ma. zrI vijayalabdhimUrijI : 18 8 mekSa ane tenuM sukha : bhu. bha. zrI. madravi0457 : 22 9 zAha amaracaMdajI surANA : zrI. hajArImalajI bAMThiyA 10 caMpApurI ka95 : zrI, aMbAlAla premacaMda zAha : 32 11 hariyAlI : bhu. ma. zrI. jJAnaviya :34 12 karuNAsibdha : bhu. ma. zrI. suzAlaviya S : 7 13 zrI kAvItIrtha viSayaka saMzodhana : zrI. pannAlAlajI DugaDa : 42 14 zrI lodravApArzvanAthASTaka mu . ma. zrI. bhadraMkaravijayajI : 44 15 bAlApura : bhu. ma. zrI. tisAga27 :46 svIkAra 50 nI sAme grAhakone je grAhakornu lavAjA gayA aMke pUruM thaI gayuM che temane paNa A aMka vI. pI. thI na mokalatAM cAlu TapAlathI mokalyo che. hindI bhASAbhASI grAhako joI zakaze ke A aMkamAM hindI bhASAnA lekho sArA pramANamAM ApyA che. have pachI paNa e pramANe thatuM raheze. AzA che je bhAionuM lavAjama pUruM thayuM che teo potAnu lavAjama mokalI Apaze, athavA Avato aMka vI. pI.thI mokalAya te svIkArI AbhArI karaze. For Private And Personal use only Page #3 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir / vIrAya nityaM nmH| zrI jainasatyaprakAza bhAsira 5 varSa : 54 1 : is 61 I IIIIIIIIIIIIIIII zrIarbudAcala-stati IIIIIIIIIIIIIII __ ( zrIjJAnavardhana-viracitA) saMgrAhaka-munirAja zrI jayantavijayajI IIIIIIIIE pari kailAsa maMdA (gAMdhInagara) zroarbudAcalagirIza! jayA''dideva ! devAdhideva! vihitaamrsaarsev!| zronAbhimUpatikulAmbudhicArucandra ! zrImArudeva ! natadAnavamAnavendra! // 1 // R mave jinAdhipatayo'khilamaGgalAlIvallIvivarddhananavInaghanAyamAnAH / / nityaM bhavantu mama vighnaharAH prakrAma kalyANadAH suravarAJcitapAdapadmAH! // 2 // jainAgamo vijayatu pravarArthayukta : zrIvarddhamAnajinanAthamukhaprasRtaH / zrIgautamAdigaNadhAribhiraGgabhAjAM. kalyANadAyibhirayaM vidhRto vizAla : // 3 // MUIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIllulillIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIII cakrezvarI bhagavatI varadAyinI me nizzeSavighnaharaNakanibaddhakakSA / zrIAdinAthapadapaGkajasevamAnA majJAnavarddhanasukha vitanotu nityam // 4 // pratikramaNamAM bolAtI stuti(ya)nA jevI cAra gAthAonI zrI arbudAcaLanI A stuti pATaNanA munirAja zrI jasavijayajIne jJAnabhaMDArathI eka hastalikhita prata uparathI utArI che. HIRAIMIMITHAITHILIMIMIRITHIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIIMITE For Private And Personal Use Only Page #4 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir = =maMgala kAmanA ' [ taMtrI sthAnethI ] == A aMke "zrI jaina satya prakAza" chaThThA varSamAM praveza kare che. gayAM pAMca varSa daramyAna je sakhI gRhasthoe samitine sahAyata ApI che, je pUjya munirAje temaja anya vidvAnoe "zrI jaina satya prakAza ane samRddha banAvavA mATe lekho mokalyA che temaja jeoe samiti temaja mAsikane potAnAM gaNane apanAvyAM che te saune ame aMta:karaNa pUrvaka AbhAra mAnIe chIe. amArA grAhakonuM paNa ame traNa svIkArIe chIe. atyAra sudhI je sahAyatA maLatI rahI che te pAMca varSa mATe hatI, tenI avadhi pUrI thaI che. samitinuM kAmakAja AgaLa cAlu rahe te mATe je sahAyatA maLatI hatI te meLavavA temaja tevI ja navI sahAyatA meLavavA ame prayatna karIe chIe. samiti ane mAsikanA cAhake AgaLa e prayatna saphaLa thaze evI amArI umeda che. grAhaka baMdhuone ame vinavIe chIe ke teo pitAnA mitro-snehIomAM mAsikano pracAra karI amane madada kare ! A mAsika zrI munisamelane sthApela samitinuM eTale samasta pUjya munisamudAyanuM che, e dave ame ati namrabhAve e pUne vinavIe chIe ke jyAre jyAre yogya avasara jaNAya tyAre tyAre samitine sahAyatA karavAne temaja mAsikanA grAhaka thavAne upadeza ApavAnI kRpA kare. te pUnI sahAyatA maLe te ja amAruM kAma cAlI zake ema che. pAMca varSa daramyAna ame je kaMI karI zakyA chIe te karatAM vadhu kArya karavAnI amArI manokAmanA che. pUjya munisamudAya temaja samasta zrIsaMghanA sahakArathI amArI e maMgala kAmanA saphaLa thAya ' e ja bhAvanA ! For Private And Personal Use Only Page #5 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir // zrIsamAdhikulakam // kartA - AcArya mahArAja zrIvijayapadmasUrijI ( AryAvRttam ) sirasiddhacakkaraNaM, kiccA siriNemisUricaraNakathaM // bhavyANaM se, samAhikulagaM rapami muyA // 1 // duharie saMsAre, Natthi suhaM sukkhaheuvairegA || tahavi suhaM mohAo, bhAsai bhavabhAvijIANaM ||2|| kaDuo Nivo kIDo, tattha Dio maNNapa susAuti // freein saMsAro, kIDaniho bhavaThio jIvo // 3 // AhivvAhivisiTThI, kuTuMbaciMtaggitAva saMtatto // agaNiya maraNakileso, No pAvai saMtile saMpi // 4 // jIvo aNAiNihaNo, bhavo tahA dukkharUvadukkhaphale // dukhANubaMdha bhAvo, tavicchittI sudhammAo ||25|| asuhANaM kammANaM, vilayA saMpAyaNaM suhammassa // hojja viNAso tesiM, tahabhavvattAijogAo ||6|| sukANumoyaNAe, causaraNagamaNakayAhagarihAhiM || saMpajjai so jogI, samAhimaraNaM piM teNeva ||7|| jiNasAsaNammi je je, suhajogA jiNavarehiM paNNatA // te Ne paraMparAe, samAhimaraNaM pi dijja suhaM ||8|| niyatattaM bahugUDhaM, gurUNa pAsammi vijayajogehiM // jANijja viyArijjA, guNabharaNaM dosaparicAyaM // 9 // kujjA paramullAsA, sattiya saMsAhaNA Narabhavammi || visayakasAyapasatti. heyA duhayatti dhAritA ||10|| saMsArammi visAre, lahaMti siddhiM na je paribhamaMte // te tesiM pAvAo, iya taccApaNa muttisuhaM // 11 // fafar dukkhehiM, pIDijjate visayasaMgado sehiM // dukkhavivAgavivAgaM paryasiyA bhUriditA // 12 // dIsaha visavisayANaM, vaNNAhikaM ti NaJjae teNaM // ubabhuktaM haNai visaM, visayA vihaNaMti saraNAvi ||13|| upapattI ciMtAe. visayANaM ciMtaNaM NirohijjA // sukkhaM parivApaNaM, bhogehiM kiM havijja kayA ||14|| gees kiM kaTThehiM. aggI taha sAyaro jalabharehiM // pavamalabhogehiM, bahuduhayA bhogataNhA vi || 15 || For Private And Personal Use Only ( apUrNa ) Page #6 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jenadharmI vIronAM parAkrama lekhaka- zrIyuta mohanalAla dIpacaMda cokasI [ gatAMkathI cAlu) pATaNanI gAdI kumArapALane maLI tethI siddharAje dattaka tarIke svIkArela udAyanane putra cAhaDa nirAza thaI, pitAnA saMbaMdhIonA paNa TekAne abhAva joI, aNuhalavADane tyajI daI, sapAdalakSanA rAjavI arAjanI pAse gayA. e rAjAe ene pitAnA darabAramAM mAnava he ApI, enA kAraNane pitAnuM banAvyuM, athAta mahArAjA kumArapALa sAthe vera bAMdhyuM. kumArapALanA sainyamAM asaMtoSa pedA karavAnA citravicitra upAye AdaryA ane paisAnI pheravatathI tema chatyA pachI uMcA adhikAra ApavAnI lAlacathI, rAjavI kumArapALanA keTalAka saradArane phADI, pitAnI bAjue kheMcyA. A jAtane dAva nAkhyA pachI jabaruM lazkara laI te gujarAtanI sarahada para caDhI Avyo. Ama zarUAtamAM ja mahArAjA kumArapALanI kasoTInI paLe AvI cUkI. jevI dilhIpati bAdazAha akabaranI dazA gAdInazIna thatAM thaI hatI tevI ja kumArapALanI thaI ! akabarane jema baherAmakhAna jevA niSNAta saradArane tenI asabhya ane dhAtakI vartaNukathI gumAvavA paDyA hatA ane darabAranA keTalAka umarAvA anyamanaska thaI beThA hatA, tema kumArapALane paNa A veLA rAjyaprAptimAM pUrNa sahAya denAra pitAnA banevI kAnhaDadevane magarUbI ane te chaDAI yukata vartaNuMkane lIdhe gumAvavA paDe che ane upara kahI:gayA tema sainyamAMnA keTalAka saradArane asatela vaheravo paDyo hate. te pite sArI rIte jANatA hatA ke pitAnA sainyane keTaloka bhAga rUTamAM bhaLyA hatA. Ama chatAM teNe hiMmata na gumAvatAM bUhanI racanAmAM jAte bhAga lIdho ane aNarAjane sakhta hAra ApI. ItihAsakAra kahe che ke- Kumarpal with his superior general-ship and hero-boldness managed to detect tha enemy and inflict heavy loss on him. arNorAja ne cAhaDa kedI tarIke pakaDAyA. udAradila rAjavIe aNarAja pAse mAphI maMgAvI tene potAnA rAjyamAM pAchA javA dIdhuM ane cAhaDane mAphI maMgAvI darabAramAM mAnabharyo hado Ape. Ama kumArapALe pitAnI vIratAnA jore jyazrI meLavI ane eka kAryakuzaLa rAjavI tarIke suMdara chApa besADI. Ama chatAM ene mArga niSpharaka nahatA. e jyAre arNorAjane humale haThAvI rahyo hato tyAre caMdrAvatInA vikramasiMha tene mArI nAkhavAnuM kAvataruM evuM paNa 'pApa chApare caDhIne bole che' e nyAye vakhatasara e vAtanI jANa thaI gaI ane pATaNa mAthe paDanArI mahAna Aphata TaLI. AnA pariNAme vikramasiMhanI jAgIra khuMcavI levAI ane tenA bhatrIjA thazodhavaLane epa i. pachIthI kumArapALe mALavAnA balALane chatI citaDagaDha tAbe karyo : ane TheTha paMjAba sudhI pahoMce. citoDane tenA sAta gAma sahita Akheya pradeza alIMgane For Private And Personal Use Only Page #7 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 4] jainadharma vizenAM parAkrama jAgIra tarIke suparata karavAmAM Avyo. A jIta citoDagaDhanA lekhamAM vi. saM. 1200I. sana 115mAM noMdhAI che. kumArapALanAM keTalAMka birUmAM eka avaMtInAthanuM birUda gaNAya che jene artha mALavAne svAmI e thAya che te uparanA banAvane AbhArI che. A daramyAna saMpAdalakSamAM pharI saLavaLATa uddabhavyo eTale AmAMthI paravAratAM ja kumArapALane pitAnI najara e tarapha vALavI paDI. khuda cAhaDanI saradArI heThaLa meTuM sansa mekalavAmAM AvyuM. sapAdalakSanA babhere nAmanA zahera para humalo karI emAM zatrune sakhta parAjaya pamADyA ane caulukaya rAjavInI mahattA sthApI. A yuddhamAM puSkaLa dravya sAmagrI hAtha AvI. - I. sa. na 1150 lagabhaga kumArapALane pitAnA banevI evA aNarAja sAthe kalaha e. rAjAe pAsAbAnI ramatAM kumArapALanI bhaginI evI rANI devaLadevInuM apamAna karyuM. rANI rIsAIne pitAnA bhAIne ghera cAlI AvI. kumArapALe A apamAnane badale sakhta hAthe lIdhe ane arAjane, ramatamAM eNe karyuM hatuM evuM dhArmika uddezane lagatuM apamAna punaH kare nahIM e sArU zikasta ApI bedhapATha zikhavyA. pachI tene rAjya pAchuM ApI potAnA khaMDIyA rAjA tarIke kAma karyo. I. sa. 1156nA arasAmAM eNe pitAnuM dhyAna uttara koMkaNa jItavA tarapha devuM. AMbaDane moTuM sainya ApI te tarapha mokalyo. tyAre lazkara 'kAlavInI oLaMgatuM hatuM tyAre pAchaLathI AvI uttara kekaNanA svAmI mallikArjune sakhta chApe mAryo ane ene gherI vaLe. Ama hAranA samAcAra maLyA chatAM rAjA kumArapALe gabharAyA sivAya sakhta taiyArI AdarI ane thoDA ja samayamAM punaH abaDanI saradArI heThaLa jabaruM saMnyA kahyuM. A vaLA caulukane vijaya thaze. hAthohAthanI laDAImAM mallikA arjunane kedI banAvavAmAM AvyA. Ama uttara kAMkaNane khaMDiyA rAjya tarIke aNahilavADa sAthe joDavAmAM AvyuM. Ama kumArapALane rAjya gAdI upara AvyAne zarUAtane kALa, laDAI e jAvAmAM ane potAnAmAM rahela kSAtratejanA ane vIratAne paraco batAvavAmAM vyatIta thayo che. e vakhate sthaMbhatIrthamAM zrImadda hemacaMdrasUri pAse uccArela vacane yAda sarakhA AvyAM nathI ! alabata eTaluM sAcuM che ke rAjya maLatAM pUrvanI sthiti yAda karI e vaLAnA upagArIone teNe navAjyA. e veLA zrI udayana maMtrIne ane temanA putra AMbaDane e nathI ja bhUlyA. eka rIte kahIe te prasaMga ja evA banI rahyA hatA ke je veLA rAjavIne zrI hemacaMdrasUri sAthe dharmacarcA karavAne yoga ja na maLe ! Ama chatAM enA hadayamAM dayAe je sthAna prApta karyuM hatuM te chupuM nathI rahI zakyuM. vijaya prApti pachI e je jAtanuM vartana calAvatA hatA ane chatAyelI prajA sAthe je rIte vartatA hatA e parathI sahaja puravAra thAya che ke e udAradila rAja hatuM. rAjAne bApIkA dharma zaiva hatA e vAta prabaMdhakArane caritralekhaka jaina AcAryo paNa pitAnA hAthe lakhe che, paNa pAchaLathI rAjyamAM noMdha levA lAyaka zAMti patharAya che ane zrImadda hemacaMdrasUra sAthene paricaya vadhe che. temanA upadezAmRtathI kumArapALanA jIvanamAM palaTo thAya che ane kAraNage ( juo pRSTha 10) For Private And Personal Use Only Page #8 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir mUlAcAra [ digambara munioM kA eka prAcIna aura pradhAna AcArazAstra] lekhaka ----munirAja zrI darzana vijayajI avataraNa: maiM digambara zAstra kaise bane' ke prathama bhAga meM likha cukA hai ki vorganarvANa kI chaThI zatAbdi taka jaina saMgha abhinna rahA aura anta meM AjIvika, abadrika, trairAzika va boTika ina cAra sampradAyoM ne milakara saMgha meM bheda kara diyA / vI0 ni ma0601 ke bAda jA paraparAgata magha thA usane to Agama ke rakSaNa ke nimitta prAcIna kAryakrama jArI rakkhA, samyagadarzana-jJAna va cAritra kI buddhi ke sAtha Agama ke paThana-pAThana kA pravAha acche DhaMga se calane lgaa| magara digambara saMgha ke muni vastrarahita rahate the, jaMgala meM rahate the, nayA mata nikalane se saMkhyA meM bhI alpa the / aisI paristhiti meM unakA jJAna vilupta hone lagA / digambara mata calA taba koI jJAnavAlA bhI hogaa| magara bAda meM to paThana pAThana bilakula chUTa gayA / unake vartAva jinAgamoM se khilApha the ataH unheM jinAgama ko Agama mAnanA munAsiba nahIM lagA / phalasvarUpa yahI kahA jAya ki vI. ni0 saM0683 meM digambara saMgha ke pAsa jinavarendrakathita jinavANI kA eka zabda bhI na thaa| aisI nirakSara dazA kahAM taka cala sakatI thI ? isase kaI vidvAnoM ne udyama kiyA / zurU meM zivabhUtijI ne cAritra ke liye jo kaThinatA karado thI usameM kucha zithilatA karanI paDI / ve jAnate hoMge ki syAhAda se to zve0 mata ThIka hai, magara usakA svIkAra kaise kiyA jAya? basa ! apane meM hI saMskAra karanA acchA mAnA gayA / upadhi va jJAnopakaraNa ko kucha avakAza milA / bAda meM to "vivekabhraSTAnAM bhavati vinipAtaH zatamukhaH" kAnUna ke anusAra dhana paisA rakhane taka kI bhI ijAjata dI gaI / A0 vasantakIrtine zvetAmbaroM kI nakala kI, kapar3e pahana lie| thor3e hI kAla meM di0 muni saMgha na zvetAmbara rahA na digambara rahA, bhaTTAraka bana gyaa| dUsarI ora se sAhityasarjana kA udyama jArI thaa| karmaprAbhRta, dopa 1 upadhi, muniyoM ko jJAnopadhi saMyamopadhi evaM aura bhI upadhi hotI hai| ma. [1.14] (3-7) / jJAnopakaraNa-kAgada zAhI baMdhana vastra pATI kavalI vagairaha kA saMgraha, dhanasaMgraha-A. indranandI pharamAte hai ki "AcArya samaya kAla ke anusAra saMgha pustaka kI vRddhi, nimitta dravya kA saMgraha kare [nItisAra praloka 86] guru sArmika dravyasaMgraha (mUlAcAra gAthA 138) / For Private And Personal Use Only Page #9 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir www.kobatirth.org mUlAcAra [7] prAbhRta kI TIkAeM bnii| dhavala jayadhavala vagairaha bne| 'AM0 kundakunda pramukha ne bhI grantha banAyeM aura mahApurANa bhI bnaa| ava digambarIya Acarantha kI kaminA thii| di. mAcArya ne usekA bahuta adhika dhyAna rkhaa| aura kamazaH AcAramantha bhI banane lge| di. maMdha meM agrima "mUlabha" hai isase bhaya se pahale mRdAcAra kA nirmANa huaa| mUlAcAra grantha vaTTeraka AcArya ne racA hai| bhASA prAkRta hai| usameM 12 pariccheda hai| usa granthako TIkA AvasunandI ne vi0 maM0 1516 meM banAI hai| zrImAna nAthUrAmajI premI ne mANikacandra jaina granthamAlA-hIrAbAga bambaI kI aura se ( graM. naM. 15 va 23 ma) maTIka chapavAyA hai / sArA mUlAcAra, prathama bhAga meM ullikhita paddhati ke anusAra upalabdha jinAgama aura zvetAmbara jaina granthoM se hI banAyA hai| imIle yahAM zurU meM usa bAta kI jAMca kI jAti hai| pariccheda 1-mUlaguNAdhikAra, gAthA 36 isameM parigraha ke lie bhI jinAgama kA hI anusaraNa kiyA hai| gAthA 4 va 9 meM likhA hai ki-saMgavimukti hI pAMcayAM mahAvrata hai / jIvanibaddha, jIvaabaddha va jIvasaMbhava parigraha kA to sarvathA tyAga karanA aura isake sivAya ke parigraha meM mamatva nahIM rkhnaa| gAthA 22 se 28 meM jinAgama ke anusAra 6 Avazyaka batalAe haiM, jinakA trivarNAcAra 12-16 evaM sUakhaMdho 6. se bheda hai| pariccheda 2 bahatpratyAkhyAna saMstarastavAdhikAra gAthA 72 (37 se 107) jinAgama meM 10 paInaya (payanna) upalabdha haiM jinameM mukhyatayA anazana maleSaNA, aMtima pratyAkhyAna va saMthArA vidhi kA hI vidhAna hai| AurapaccakkhANa (AturapratyAkhyAna) evaM mahApacakkhANa kI gAthAeM uThA kara isa dusare pariccheda kI sAMgopAMga racanA huI hai / maiM yahAM samanvayajJAna ke liye Aura 2 mUlAcAra meM pratibheda bhI milatA hai| paMDita sukhalAlajI ne hindI paMcapratikramaNa meM Avazyaka niryukta va mRlAcAra 507 kI gAthAoM kA milAna kiyA hai| jisameM gA0 naM0 504 se 677 likhe haiN| prastuta mudrita prati meM una gAthAoM kA nambara 3 me 180 taka hai / isa hisAba se prastuta prati se paM. sugvalAlajIvAlI prati meM 4 gAthAeM kama haiM, yAni premI jI kI prati meM 25 se 33 taka kI gAthAoM meM se koI 4 gAthA adhika hai| paM0 jugalakizora jI mukhtAra ne "jainAcAryoM kA zAsanabheda" pR0 37 ke phuTanoTa meM "bAvIsaMtitthayaga0" gAthA kA nambara Avazyaka niyukti se 1246 va mUlAcAra se 7,32 ullikhita kiyA hai| prastuta graMtha meM usa gAthA kA nambara 7,36 hai| isIse pratibheda kA ThIka patA calatA hai| For Private And Personal Use Only Page #10 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [4] zrI jaina satya prakAza [151 paccakkhANa kI gAthA ke aMka aura mUlAcAra pa0 2 kI gAthAoM ke aMka Amane sAmane rakha detA hai tAki vAcaka svayaM AsAnI se satya kI jAMca kara ske| A. gA. ma. gA. A. gA. mU. gA. A. gA. ma.gA. A. gA. ma. gA. 4674 67 68 102 104 70 ma. grA. 106 mU.gA. 108 98 gAthAoM kI sirpha nakala nahIMkI hai kintu asalI pATa hI uThA liyA hai| dekhie: savvadukkhapahINANa, siddhANaM arahao Namo // sahahe jiNapannataM, paccakkhAmi a pAvagaM // A0 19 / mU. 37 // Namotthu dhuapAvANaM, siddhANaM ca mahesiNaM // saMthAraM paDivucchAmi, jahA kevalidesiyaM / A0 20 / tIsare caraNa meM 'saMtharaM paDivajjAmi' itanA hI aMtara hai // m038|| dhIreNavi mariavvaM, kApuriseNavi avassa mariacha / dunhaM pi hu mariavve, varaM khu dhIrattaNe mari // aa064|| dhIreNavi maridavvaM, NiddhIreNa vi avvassa maridavvaM // jadi dohiM vi maridavvaM, varaM hi dhIrataNeNa maridavaM / / mU0 100 / / dhIro jaramaraNaviU, dhiiropinnaannnaannsNpnno| logassujoagarI, disau khayaM savvadukkhANaM // A0 70 / / mmaapt| vIro jaramaraNariU, vIro vinnANanANasaMpanno / dogassunjoyavaro, jiNavaracando disahu bodhi // mR0 106 // pariccheda-3-saMkSepasaMstarapratyAkhyAnastaSAdhikAra, gAthA-15 [108 se 121] isI pariccheda meM bhI AurapacakmANa saMthArApannaya va mahApacayANa For Private And Personal Use Only Page #11 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1] mUlAcAra [8] kI kaI gAthAeM jyoM kI tyoM rakha dI hai-jinake nambara nimna prakAra haiMA0 gA. mU0 gA0 saM0 gA0 mU0 gA . ma. gA0 mU0 gA0 110 49 114 nakala karane ke anya namune dekhiepasa karemi paNAmaM jiNavasahassa baddhamANassa / sesANapi jiNANAM sagaNagaNadharANAM ca samvesiM / A0 14 / cauthe caraNa meM antara kara diyA hai-sagaNagaNadharANa ca samvesi / / mU0 108 hujA imami samae upakkamo jIviassa jai manz2a / paaM paccakkhANaM viulA ArAhaNA hou | A0 18 // 1-4 padoM meM antara karake banAyA hai-padammide sayAle, NisthipaNe pAraNA huja // mU0 112 // ikka paMDiyamaraNaM chidai jAI sayAI bahuyAI / taM maraNaM mariyavvaM jeNamayaM summaya hoi // mahApaccarakhANa painnaya gA0 49, mUlAcaraNa gAthA-77,117 / natthi bhayaM maraNasamaM nammasarisaM na vijae dukkha / jammaNa-maraNAyakaM chidamamattaM sarIrAo // saM0 98 / mU0 119 / saMleSaNA ke adhikAra meM dUsare pariccheda kI antima gAthA jitanI viSayasaMgata hai tIsare pariccheda kI antima gAthA utanI hI viSaya ke asaMgata hai yAnI bhaddI sI mAlUma hotI hai / usa gAthA ko dekara granthakAra ne kamAla hI kara dikhAyA hai| pariccheda 4, samAcArAdhikAra, gAthA-56 ( 122 se 177 ) yaha cauthA pariccheda Avazyakaniyukti aura oghaniyukti se banAyA hai| jisakI 131 se 137 gAthAeM Avazyakaniyukti (gAthA 666 se 669 676, 684, 688, 691, 697 ) se lI hai / 155-126-127 gAthAeM kucha parivartana ke sAtha uttarAdhyayana sUtra se lI gaI haiM aura kucha vibhAga oghaniyukti se saMgRhIta kiyA hai / jahAM jahAM di0 kA vidhibheda hai vahAM baDI saphAI se vibhinnatA dAkhala kara dI hai| namUne ke taura para kitanIka gAthAoM para dRSTi DAlie:-- icchAmicchA sahAkAro AvasiyA ya nisIhiyA / ApucchaNA ya paDipucchA chaMdaNA ya niyaMtaNA / A0 ni0 666 / uvasaMpayAyakAle . sAmAcArI bhave dasahA ||aa0ni0667 / / icchAmicchAkArI tathAkAro ya AsiyA nnisihii| For Private And Personal Use Only Page #12 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [10] zrI jena satya prakAza [varSa ApucchA paDipucchA chaMdaNi saNimaMtaNA ya upsNyaamuu0124|| chaMdaNA ivajApaNaM icchAkAro ya sAraNe / / michAkAro ya niMdApa tahakArI pahissuNa // utta0 26 / 6 // chaMdaNagahide dave / mUlA0 127 // he icchAkArI micchAkAro taheva avarAI paDisuNNammi tahattiya / mUlA0 120 // jaMdukkaDaMti micchA, taM bhujo kAraNa apUreto tiviheNa paDikto tassa khalu dukkaDaM micchA ||aa0ni0684|| naM dukaDaM tu micchA taM acchadi dukkaDaM puNo kAdaM / bhAveNa ya paDikkato tassa bhave dukkaDe micchA // mU. 132 / bAyaNapaDisuNaNAe, uvaese sutta-attha kahaNAe / avitahameyati tahA, paDisuNNApa tahakkAro // Alani0689 / sirpha "paDisuNNAe" ke sthAnapara 'paDicchaNNAe" mR0 133 / gIyatyo ya vihAro, bIio gIyatthamIsio bhnnio| patto tAa vihAro, nANunnAo jiNavarehiM // ---odhaniyukti gA0 121 patra 60 gihidatthaye vihAro, vidio'gihidatthamaMsidA ceva // . pato tadiya-vihAro NANuNNAdo jiNavarehiM / / mR0 148 / / pariccheda-5, paMcAcArAdhikAra, gAthA-222 pariccheda--6, piNDazuddhi adhikAra, gAthA-83 kramazaH ( 4 5 thI yA1) pite jaina dharma svIkAre che. emAM vadhu rasa le che ane prajAkalyANanAM kAryo hAtha dhare che e paNa have pachI joIzuM. e sthiti thayA pachI ja e paramahaMta tarIke oLakhAya che. ahIM e vAtanI yAda ApIe ke jeo gujarAtanA patanane Topale rAjA kumArapALanI dayAne AbhArI che ema kahevA bahAra paDayA che teo kevI bhIMta bhUlyA che e uparanA vijaya ne yuddho parathI sahaja samajI zakAze. zrImadda hemacaMdrasUrinA sahavAsathI ke jaina dharmanA badhathI kumArapALa rAjA jarara kRpAparAya ane prajA premI banyA che paNa tethI tenAmAM kAyaratA AvI kiMvA gujarAtanA pATanagarane adha:patnananA mArge laI ga e kahevuM te mAtra eka prakAranI ghaTatA mAtra nathI paNa UghADI AMkhe tihAsanuM ajJAna sUcave che ane satyanuM khUna thAya che. jenI nasomAM sAcI dayA jhaLahaLatI hoya che e kAyara te heI zake ja nahIM; kAraNa ke dayA dAkhavavAmAM ochA savanI jarUra nathI. paDatI. AtmazaktinAM sAcAM darzana jene thayAM che evA AtmAo ja ahiMsA jevI virala vastune pUrNapaNe sAkSAtkAra karAvI zake che. sAmAnya kakSAnA mAnavInuM e gaju nathI. yAnI ThekaDI karavI e pahelI vAta che paNa ene sAcI rIta pichAnavI e kaparU che. : : (yAnu) For Private And Personal Use Only Page #13 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir ghaMTAkarNa e jena deva jaNAtA nathI lekhaka-zrIyuta paM. lAlacaMdra bhagavAna gAMdhI, vaDodarA. 'jena satya prakAza' mAsikanA pu. nA aMka cha mAM mahArA lekhanI viruddhamAM mi. sArAbhAI navAbe 'ghaMTAkarNa e sarvamAnya jaina deva che' evA heDIMga nIce je lekha prakaTa karAvyo che, tethI phelAvAyelI bhrAMtine pratyuttara--pratikAra dvArA dUra karavAnI mahorI * anivArya pharaja samajuM chuM. jaina' patranA tA. rapamI phebruArInA aMkamAM prakaTa thayela "ghaTAkarNa e kayA deva che? vAstavika rIte e na jaNAtA nathI evA mahArA lekhanI viruddhamAM te ja sAptAhikanA tA. 10mI mArcanA aMkamAM temaNe 'ghaMTAkarNa e sarvamAnya deva che ane vAstavika rIte e jema hoya tema lAge che " evo lekha prakaTa karAvyo hato, tenA savistara pratyuttara mArA taraphathI jaina patranA tA. 17mI mArcathI nA. 19mI me sudhImAM (lekhAMka 2 thI 9 tarIke) ane tA. 7mI julAinA aMkamAM (1nma lekhAMka tarIke) apAI gayela hovAthI ane sthaLa-sa koca hevAthI saMkSepamAM sUcavIzuM. je devane ApaNe mAnIe-manAvIe. pUjIe-pUjAvIe; te ghaMTAkarNa deva kayuM che ? tenuM svarUpa zuM che ? jaina graMthamAM tene ze paricaya maLe che? jenadharmamAM tenuM zuM sthAna che? samyagadaSTi jena deva tarIke tene paricaya kyAMya maLe che ke kema? maLatA hoya to keTale prAcIna, prAmANika ane vajanadAra ? e vagere vicAraNA karavI jarUranI che. jainadharmanAM mAnya zAstromAM ke prAmANika graMthamAM te devane mAnya tarIke gaNela na hoya ane jeneramAnya prAcIna graMthomAM tene pitAnA gaNela hoya te jaina-samAjamAM e deva kayArathI manAvA lAgyA che jenetara athavA mithyAtvI e devane kAIe pAchaLathI samyagadaSTi banAvyA hoya te keNe kayAre ? ane tenA prAmANika ullekho kyA kyA che ? jetaranA athavA anyadhamIonA mAnya ke svIkRta devAne jenenA mAnavA-manAvavA e jainadhamanI daSTie ucita lekhAya ke kema ? ema karavAthI jaina samAjane kAlAMtare aniSTa Apattio saMbhavita che ke kema ? samyagadRSTi sAdharmika baMdhu deva hoya, tene paNa keTaluM sanmAna ApavuM ucita gaNAya ? pUjya upAsya devAdhidevanAM pUjana-ArAdhananI jema upAsaka devanAM pUjana-ArAdhana ga gaNAya ke kema ? evuM keTaluMya dIrdha dRSTithI vicAravuM hitAvaha che. evA ucca AzayathI lakhAyelA mahArA pUrva lekhamAM, mi. sArAbhAI jaNAve che tema mAtra hiMdu dharmanA graMthamAM maLI AvatAM avataraNe " ja nathI, paraMtu temAM vyADi ane jenAcArya hemacaMdra jevAnA zabdakozenAM pramANa paNa che, tene temaNe isadApUrvaka ullekha karyo jaNAtuM nathI. 1 ghaMTAkarNane badale ghaMTika yakSa (bInA kuladevatA). pitAne jena maMtra-zAstra-sAhitya graMthonA pAraMgata mAnatA ane bIjAone e For Private And Personal Use Only Page #14 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [12] zrI jaina satya prakAza [varSa 6 graMthane abhyAsa karavAnI salAha ApatA, ghaMTAkarNa mATe maMtra-sAhityamAM barAbara tapAsa karavA jaNAvatA mi. sArAbhAI, 'ghaMTAkarNa devanI mAnyatA jaina--samAjamAM prAcIna samayathI pracalita havAnAM pramANa na darzAvI zakAtAM sauthI prAcIna pramANa tarIke ghaMTAkarNane badale ghaTikanA ullekhavALI baha995 bhASyanI gAthA uddhata kare che-e Azcarya che! paraMtu te gAthAnI vyAkhyAmAM ja e ghaTika yakSane paNa bI(caDAlinI)nA kuladevatA tarIke oLakhAvela che te jotA-samajatA nathI. vizeSamAM tyAM ja tevA ki karasthAnIya Abhiyogya deva-vizyaka bhAvanAne jena saMyatA mATe aprazasta anucita sUcavavAmAM Avela che. tathA evI mAtaMgI vidyAne ane maMtra-zAstrane jenasiddhAMta sthAnAMgasUtra, uttarAdhyayana sUtra vagere) pApagruti tarIke samajAve che-e vAMcI vicArI zakatA nathI, ethI bhrAMti karAvatA jaNAya che-e jANI dilagIrI thAya che. - 2-3 bharavapadmAvatI--kalpa jevA melI vidyAothI bharelA graMthane racanAra digaMbara tAMtrika graMthakAranA aprakaTa graMtha vidyAnuzAsanamAM ke ana tAMtrika asaravALA kaI ajJAta arvAcIna TIkAkAranI namikoNa tetranI TIkAmAM ghaMTAkarNanA nAmavALA kaI leka AvyA hoya, ke jevA jenetara prAcIna graMmAM paNa maLe che, ethI "ghaMTAkarNa devanI mAnyatA jaina samAjamAM prAcIna samayathI pracalita che, athavA e sarvamAnya jaina deva che" ema jaNAvavuM e brAMti karAvavA jevuM che. hemacaMdrAcArya-vikramanI bAramI-teramI sadImAM vidyamAna kalikAla-sarvasa' tarIke suprasiddha jainAcArya zrI hemacake pitAnA ekAI, ane kArya ane dezya zabdakozamAM khAsa karIne devAdhideva kAMDa pachInA devakAMDamAM paNa mi. sArAbhAinI mAnyatA pramANenA AvA sarvamAnya jaina devIne jainadeva tarIke kayAMya sthAna ke mahattva ApyuM nathI, paraMtu prAcIna prAmANika kozakAra vyAdinA vacanane uddhata karatAM teoe 1 akarNa, 2 vikarNa, 3 laMbakarNa, 4 zaMkhakarNa, 5 hastikarNa jevA bIjA samanAmavALA sahacare sAthe ghaMTAkarNane vinA gaNamAM sthAna ApeluM jovAya che." 1 juo te pATha, baha995-bhASyanI gAthA "pasiNApasiNaM sumiNe vijAsiTuM kahe: annassa / ahavA AiMkhiNiyA ghaMTiyasiSTuM parikahei // 1312 // " juo tenI vyAkhyA " yat svapne'vatIyA vidyayA vidyAdhiSThAcyA devatayA ziSTaM kathita sad abhyasmai pRcchakAya kathayati; athavA "AraMkhiNiyA" DombI tasyAH kuladaivataM ghaMTikayakSo nAma sa pRSTaH san karNe kathayati / sA ca tena ziSTaM jati saphaLa puchavAi sumAkumAphiyata riyAti ja prakAranA -halkalpasUtra [ AtmAnaMda sabhA, bhAvanagarathI pra. pR. 403-404] 2-3 A saMbaMdhamAM jaina patranA tA. 7 ane tA. 17 eprIlanA aMkomAM asahArA lekho jevA. * "paNA pAmI-ma(4)dhALa-sAdhana ----abhidhAna -ciMtAmaNi ( pajJa vyAkhyAmAM devakAMDa, le. 1ra4 nadIza vyAkhyA juo va. vi. . prakAzita) kerAvakRta kapakAza ( ga. A si. pR. 392, 112) . For Private And Personal Use Only Page #15 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 'ka 1] ghaMTAkarNa e jaina deva jaNAtA nathI [13] jinadattasUri-mi. sArAbhAinA jaNAvyA pramANe kharataragacchanI kAI paTTAvalIyeAmAM kathana DrAya ke -'zrIjinadattasUrijIe ghaTAkarNa vIranI sAdhanA paNa karI hatI, ane te siddha paNa thayA hatA.' te tevA prAmANika ullekha teeAe prakaTa karavA joIe. jyAM sudhI ame paTTAvalIyA joi che, temAM tevA kAI ullekha jANavAmAM AvyA nathI. vidhimAnA ane vidhicaityane pracAra karanAra jinadattasUri jevA suvihita jainAcA` evI sAdhanA athavA avidhi Adare e mAnI zakAtuM nathI. jinadattara sabaMdhamAM amane je prAcIna prAmANika sAmagrI upalabdha thai hatI, te ame jinadattasarinA pAMca thA sAthe apabha zakAvyatrayI (gA. e. si. na. 37)nI bhUmikAmAM darzAvI che, temAM kyAMya jinadattasUrie ghaTANuMnI sAdhanA karI hAvAnuM kathana nathI. sadgata jinakRpAcadrasUrijInA upadezathI . yasAgaraNie racelA ane suratanA jinadattasUri--nAnabhaMDAradArA sa. 1984mAM prakAzita thayelA zrIjinadattasUri--carita (uttarAdha pR. 44)mAM to kAi jINu pratinA AdhAre jaNAvyuM che ke--"vidyAnA prabhAvathI bauddhonuM pustaka, gurujI (haribhadrasUrijI) pAse AvyuM, te pustakamAM bauddhazAsananuM sAmnAya bRhaaMti, vasudhArA; ghaMTAkaNa vagere AvyuM-ema gItArthI kahe che'pa ghaMTAkarNa bauddhadharmanA deva hovAnI mAnyatA thavAmAM sadgata zAMtivijayajIne evA kAi ullekha kAraNabhUta thayA haze. e rIte paNa te ghaTAka'ne jainadeva mAnatA na hatA-e prakaTa thAya che. jinaprabhasUri, zrIpatanA ghaMTAkarNa vikramanI caudamI sadImAM vidyamAna jinaprabhasUri, ke jemaNe tenAM prasiddha tIrthonA ane tIrthabhakto ( kadI, aMbikA, padmAvatI vagere )nA paNa kalpe racyA che; temanA tIrthakalpa graMthamAM kayAMya prastuta ghaMTAkanA kapa jovAmAM AvatA nathI. jinaprabhasUrinA samayamAM-vikramanI caudamI sadI sudhImAM A ghaTAka, je jaina-samAjamAM mAnya athavA jANItA hAta athavA mi. sArAbhAInI mAnyatA pramANe ' sarvamAnya jaina deva ' hAta tA te saMbadhamAM paNa ekAda kalpa racI jinaprabhasUrie ApaNane tenAthI vizeSa paricita karyA hota. jinaprabhasUri ane sulatAna mahammada ' pustikAmAM A AcAryane prAmANika paricaya karAvavA amhe yathAzakti prayatna karyA che. zrIparvata para rahelA ghaTAkaNa nAmanA rAkSasanI janapravAdarUpa eka kayA sa. hitApadezamAM sUcavelI che. jinaprabhasUrijIe vividhatIrthaMkalpamAM caturAtitIya-jinanAma-saMgrahamAM--zrI parvata paranA je ghaMTAkarNa mahAvIrane ullekha karyo che, te hAlamAM manAtA--pUjAtA kSetrapAla athavA zivanA gaNane nahi, paraMtu ghaMTAkaNuM upanAmavALA mahAvIra tIrthaMkaranA che, jema vividha upanAmeAthI pArzvanAtha tIrthaMkara prakhyAta che, tema zrIparyaMta para rahela 5 "tasmina pu. yuprAsanamAM sAntAya 6 chAti--pAva-peTAvAna dimAgatam - ti gItArthA bubanti // " For Private And Personal Use Only Page #16 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [14] zrI jaina satya prakAza mahAvIra tIrthakaranI pratimAne jinaprabhasUrie "ghaMTAkarNa' evA upanAmathI oLakhAtI sAMbhaLI haze; tene uddezIne e sUcana che. jinaprabhasUrie taMtradidvArA vidita karela, graMthastha jela ane sAMbhaLela, 84 tIrthomAM rahela pahelA tIrthakarathI chellA 24mA tIrthakara sudhInAM jinenAM nAme saMgraha kramathI karatAM aMtamAM tyAM mahAvIrane nirdeza karyo che, te jonAra dareka vidvAna samajI zake tema che ane abhidhAnarAjendra prAtamahAkAzamAM ghaMTAkaNu zabda AgaLa e ja rIte ene paricaya karAve che. ene bhrAMtithI carcAspada bIjA ghaMTAkarNa ( ziva-gaNa) saMbaMdhamAM samajI laI tenI mUrti chevA saMbaMdhamAM prati pAdana karavuM, te asthAne che. A ajJAta vimalacaMdra--mi. sArAbhAinA "ghaMTAkarNa mANibhadra-maMtra-taMtra-kalpAdisaMgrahamAM je ghaMTAkarNakalpane pahelAM mUke che, te sAmAnya prakAranA saMskRta 71 levALa kalpanA kartA vimalacaMdra, ke jeNe ghaMTAkarNane jena manAvavA temAM prayatna karyo che, te vimalacaMde tyAM pitAne khAsa kaMI paricaya karAvyo nathI, tema mi. sArAbhAI, bIjA prAmANika sAdhanothI tenI vizeSa oLakhANa karAvI zakyA nathI. tene bIje kaMi khAsa paricaya na maLatA hovAthI te kalpakAra vyakti-vimalacaMdrane ApaNe ajJAta kahIe to te agra gaNAya nahi. e upakAre tyAM pitAne jaina sAdhu ke jaina munivara tarIke oLakhAvela nathI, chatAM mi. sArAbhAI tene zA AdhArathI te rIte oLakhAve che ? te spaSTa karyuM nathI. ghaMTAkarNane kSetrapAla tarIke saMbodhana karatAM tenI pAse mAryA di, purva , raw , pa ri jevI aneka mAgaNIo karanAra e kalpakAra, jaina sAdhu munivara heya-ema kema kahI zakAya ? ane "sateMdu gaNie pratiSThAkalpamAM amuka kathana karyuM, tyAra pachI vimalacaMke A kapane prakhyAta karyo " ATalA zabda parathI e " kalpanA kta vimalacaMdra, sakalacaMdra gaNinA kaI ziSya-praziSyAdi levA joIe " AvI kAlpanika mAnyatAmAM zuM vajuda che? je te vimalacaMdra, e salacaMdra gaNinA ziSyapraziSyAdi heta, te teNe pitAnA guru yA dAdAguru tarIkeno te saMbaMdha-paricaya tyAM prakaTa karyo hata. pratiSThAkapakAra sakalacaMdra gaNi, vikramanI sattaramI sadImAM vidyamAna hatA, tenA kathanane jANyA pachI kalpa prakhyAta karanAra A vimalacaMdra tenA pachI keTalA aMtara para-pacAsa, se athavA ethI vadhAre keTalAM varSa gayAM pachI thayA ? e jANavAnuM sAdhana nathI. bIjI vAta e che ke-zAMti mATe ghaMTAkarNanI prArthanA karatAM te cAra vaNAmAMthI vaione saMbhAratA nathI-ethI e ajJAta vimalacaMdra, vaizya sivAyanA varNomAMnA hoya-evI kalpanAne paNa avakAza Ape che. haribhadrasUrinA nAme uparyukta ajJAta vimalacaM? eka brAMtikAraka vicitra hakIkata jaNAvI che ke "tantravedividitaM caturyutAzItitIrtha-jinanAmamaMgrahama Ix kiJcida yathAraTaM kiJciccApi yathAzrutam / svatIrthanAmadheyAnAM-paddhatI likhitaM mayA" --vividhatIrthakalpa (pR. 86) For Private And Personal Use Only Page #17 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org aka 1] ghaMTAkaNa e jaina deva jaNAtA nathI [15] "haribhadrasUrinA ziSya jainadharmanI abhivRddhi mATe gurunA dhathI ghaMTAkarNa mahAvIranI upAsanA karI ; tyAra pachI te(ghaMTAkarNI)nI pravRtti, samyaktvadhArI janamAM thaI. sakale gaNue pratiSThA-kalpamAM kathana karyuM, tyAra pachI vimalacaMdre A kalpane prakhyAta karyAM." paraMtu kalpamAM sUcavelI te ghaTanAne kASTa prAmANika graMthane ke gItA suvihita jainAcArya nA vizvasanIya AdhAra jovAmAM AvatA nathI. sakalacaMdra gaNanA maLI AvatAM pratiSThA-kalpa vAdarA-AtmArAma jaina jJAnamaMdiranI huM. li. prati na. 687)mAM tevI kAI hakIkata jovA-vAMcavAmAM AvatI nathI. Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir e ajJAta kavimalacaMdra sUcavelA haribhadrasuri kyA ? tenA kyA ziSye ghaMTAkarNa mahAvIranI upAsanA karI? jainadharmanI abhivRddhi mATe jainadharmanA upAsya zAsananAyaka devAdhideva mahAvIrane badale kSetrapAla, yakSa ke zivanA gaNa anucara jevA upAsaka sAmAnya devanI upAsanA karavAnI jarUra tene zAthI paDI ? haribhadrasUri jevA suvihita supratiSThita kAI jainAcArya, potAnA ziSyane tevA devanI upAsanA karavA medha-upadeza ApI zake evA devanI upAsanA karavAthI jainadharmInI abhivRddhi thAya ke rovadharmInI ? e upAsanA karanAra ziSyanuM nAma zuM ? teNe jainadharmanI abhivRddhi zI karI ? e hakIkta ajJAta arvAcIna vimalacaMdra sivAya, bIjA kASTha prAcIna prAmANika gItA jainAcAryese kaDA varSomAM kema jaNAvI nathI ? haribhadrasUrinA nAma para, kAi tAMtrike jainetara melI vidyAnAM je te yaMtra-maMtra tathA caDAvI dIdhAM che, tema A saMbaMdhamAM paNa banyuM haze. (haribhadrasira jevA pavitra mahApuruSanA nAmane ane jainadhama ne badanAma karAvanArA e maMtra-sAhityanA namUnA mATe 'jaina' patranA tA. 28mI eprIla, tathA 12mI, 19mI me tathA 17mI julAnA akAmAM amhArA lekhA jovA ) ghaMTAkarNa sabaMdhamAM bIjA kayA graMthAmAM kevA ullekha che ? 1 mahAbhArata ( zalyapa a. 46, zlo. 24 ) mAM, senApati skaMdanA mahApAriSadomAM ghaMTAkarNa vIranA ullekha che. 2 harivaMza ( bhaviSya purva a. 80 thI 83 ) mAM, mAMsa-bhakSaka, rudhira-pAna karanAra ane kAnamAM viSNunu nAma na pese te mATe ane kAna para ghaMTo bAMdhanAra ghaTA kahyuM te vistArathI paricaya che. tyAM ghaMTA-cittasamAdhi, pizAca(ghaMTAka`)ne vizutA sAkSAtkAra, ghaMTAkarNe karelI viSNu-stuti ane dhaTAka...mukti-pradAna e nAmanA khAsa cAra adhyAye zakyA chaeN. , "haribhadratare : ziSyeA jainadharmAbhivRddhaye / ghaNTAkarNamahAtrIramupAsta gurubodhataH : // 67 // tana pravRttistasyAsIt samyakatvadhAriNA (Ni) jane / pratiSThAkalpa Acakhye maNinA sakalendunA // 68 // tateo vimalacandreNa kalpo'yaM khyAtibhAk kRtaH // " 8 ahiM sUcavela. graMthenAM avataraNA-AdhAra-pATha mATe 'jaina mAM AvelI ghaMTAkarNa-lekha mAlA (1-10) jovA, For Private And Personal Use Only Page #18 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [16] zrI jaina satya prakAza 3 skara mahApurANa (kAzIkhaMDa u. mA. a. pa0, pR. 23ra . ka.) mAM kAzImAM ghaMTAkaNezvara liMga ane ghaMTAkarNa nAmanA hadane sthApanAra tarIke ghaMTAkarNa gaNune ullekha che. ( 4 bhagusaMhitA (rAjakhaMDa pR. 112, 35ra )mAM, 5 tolA pramANa senAnA patarA para ghaMTAkarNanI mUrtinI pUja, maMtra-jApa karavAnI vidhi pachI te mUti, brAhmaNane bhajana, vastra, AbhUSaNa sAthe ApI devAnI sUcanA che. 5 bRhatiSANuva (skaMdha 37, 15)mAM, ghaMTAkarNane pizAceza ane cAMDAla vaNIne jaNAvyo che, ane a. 1 mAM ghaMTAkarNa pratimAnuM lakSaNa darzAvyuM che. 6 maMtra-mahAva (khe. . . pR. 249, 609) mAM ghaMTAkarNanA maMtra uparAMta ghaMTAkarNa yakSiNane paNa maMtra darzAvyuM che. cha kakSapuTa ( siddhanAgAjune racela reva tAMtrika saMya idrajAla-vidyAsaMgraha pR. 28nA paTala bIjA) mAM, ghaMTAkarNanA maMtrathI maMtrela patthara je gAmanA jhADane mAre tyAM mAranArane aprArthita sukha-bhoga maLavAnuM vidhAna che. 8 bhAratavarSIya prAcIna caritrakeza (marAThI pR. 175) mAM, zaMkaranA ananya bhakta anucara tarIke ghaMTAkarNane ullekha che. zaMkaranA nAma athavA guNAnuvAda sivAya bIjuM kaMI paNa kAna para Ave nahi e mATe te kAna para viMTA bAMdhate hevAnA kAraNe tenuM ghaMTAkarNa nAma paDyuM hatuM-ema tyAM jaNAvyuM che. 9 hiMdI vizvakeSa (bhA. 6 pR. 764) mAM, abhizapta thavAthI ujayinImAM maMgala ane medhAnA putra tarIke janma dhAraNa karanAra A ghaMTAkaNe zivanI ArAdhanAthI varadAna meLavI vikramAdityanI sabhAnAM pradhAna ratnone jItyAM hatAM. mahAdeve tenI acalA bhakti joI tene pitAne pArSada banAvyo hate. 1. vIramAhezvarAcAra-saMgraha (vIrazaivaliMgi-brAhmaNa dharmagraMthamAlA naM. 25. a. 61)mAM, ullekha che ke-"zivane atyaMta vahAbha gaNuM zrImAna ghaMTAkarNa, ziva-tulya balavAna thaI zivalekamAM pUjAya che. pahelAM vaMTA ApavAthI mahAbalI ghaMTAkarNa, ghaMTAkarNa janenuM Adhipatya meLavyuM hatuM." 11-12 zivapurANamAM tathA tidhyAditatva (ravisaMkrAMti prakaraNa)mAM, ghaMTAkarNanI pUjAvidhinA ane pUjAmaMtranA pracalita leke che. 13-14-15 vyAti, zabdakalpama ane kalpa nAmanA prasiddha zabdakozamAM ghaMTAkaNane zivanA gaNa tarIke darzAvela che. 16 AryonA tahevAra no itihAsa (le. vedI, saM 1979mAM pra. gujarAta puratatvamaMdira, amadAvAda)mAM gaNezacatuthI prakaraNa, pR. 376mAM jaNAvyuM che ke baMgALAmAM gaNapatine occhava rUTa nathI, paraMtu zivanA be gaNenI pUjA karavAmAM Ave che. phAgaNa suda caudazane divase ghaMTAkarNa nAmanA gaNunI pUjA thAya che, ane e gAyuM For Private And Personal Use Only Page #19 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] ghaMTAkarNa e jena deva jaNAtA nathI [17] atizaya suMdara hevAne lIdhe tenA pUjanathI saudarya prApta thAya che evI tyAMnA lokonI mAnyatA che. A gaNanA sUcaka tarIke pANIthI bharelA eka ghaDAnI pUjA karavAmAM Ave che. te ja mahinAmAM baeNTa nAmanA bIjA eka gaNunI pUjA karavAmAM Ave che ane cAmaDInuM koI paNa darda na thAya te mATe tenI prArthanA karavAmAM Ave che." A sarva ullekhethI ghaMTAkarNa. samyagadaSTi jena hoI zake ke mithAdaSTi jenetara ? e vicArI zakAze. ziva-gaNa ghaMTAkarNanI pratikRti athavA tenA kalpanI aneka prati maLI AvatI hoya, athavA reva-vIrazaiva-liMgAyatanA saMsarga-asaravALA dakSiNanA digaMbara ajJAna kheDUta 'baLadanI Doke ghaMTAkarNanI AkRti kAtareluM pataruM bAMdhatA heya-ethI ghaMTAkarNanI mUrtio ane citronI pravRtti jena-samAjamAM prAcIna samayathI mAnya thayela che." ema darzAvavuM e bhrama karAvavA jevuM che. zALaMdhara-paddhati (le. 2855, 2856)mAM paNa AvA dhaMTAkarNagaNanA maMtrane ghaMTA para lakhI-roga-nivAraNArthe gAya-baLada-pazuonI ke bAMdhavAnuM sUcana che. jevI rIte DhAMkalA pArzvanAtha, rAvaNa pArzvanAtha, gADaliyA pArzvanAtha, bhIlariyA pAzvanAtha, mUchALA mahAvIra jevAM upanAmAMthI keTalAka tIrthakare pritimAo] oLakhAya che; tevI rIte "ghaMTAkarNa' evuM paNa mahAvIra tIrthakaranuM keI upanAma haze, evA AzayathI derAI "tharALa makava:nA maMtrAkSathI 108 vAra maMtrelI goLapApaDI bALakone vaheMcavAne vidhi, aSTottarI snAtra ( zAMtisnAtra) prasaMgamAM ahaM. pIThanA pUjana pachI arvAcIna vidhimAM dAkhala thaye jaNAya che. paraMtu te, A ghaMTAkarNa nAmanA vIra, yakSa, kSetrapAla (athavA kharI rIte zivanA gaNa)ne uddezIne hoya che, ema cheDA samajatA haze. ane gatAnugatika vidhi-vidhAna karAvanArA jati-garajI vagerenI preraNAthI ghaMTAkarNanI AkRti athavA maMtrAkSavALAM patarAM ane cAMdInI thALIo paNa keTaleka sthaLa pAchaLanA jamAnAmAM banelI jaNAya che. - ghare-mi. sArAbhAI jaNAve che tema bhinnamAla (mAravADa) ke suratanA keI jinamaMdiramAM kaI ghaMTa upara ghaMTAkarNanA muvAkSara lakhelA hoya te te zuM suvihata jainAcAryanA upadezathI lakhAyela yA pratiSThita thayela che ? ane te ghara kaI pratiSThita suzrAvaka athavA jaina saMgha dvArA thayela che tathA temAM ghaMTAkarNane jenadeva tarIke sUcavela che ? jo tema haiya te te jainAcArya, suzrAvaka ane ghaMTa karAvavA saMvata vagere nirdeza 8 "maladoSe samutpanne gavAM kaNThe vivandhayet / ghaNTAM tatra likhegmantraM yAvakenAmayApaham // OM ghaNTAko baTe zete gaNaH prokto mahAbalaH / mArIcinAzanakaraH sa gAH pAtu jagatpatiH // " For Private And Personal Use Only Page #20 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [varSa 6 [18] zrI jana satya prakAza sAthe tyAMne ulekha temaNe prakaTa karavo joIe. jethI tene satya itihAsa prakAzamAM Avaze. kalpa-citra--ghaMTAkarNanA kalpanI je prati maLe che ane 8 bheravo, para (bAvana) vIra, 64 jogaNIo sAthenAM te ghaMTAkarNanAM je citra prakAzamAM AvyAM che, te parathI paNa te jaina deva hoya tema jaNAtA nathI. mi. sArAbhAI jaNAve che tema bIjA kalpamAM nirivAra ne artha, zivajIne badale gaNapati presanI bhUlathI chapAelo hoya tema mAnI levAmAM Ave ane trIjA kalpanI sAdhanavidhimAM cekhAnI masIta(majIda) karavAnuM jaNAvyuM che, tyAM tene artha, kAI kAlpanika kozanA AdhAre (zikhara) jaNAvAya che, te paNa mAnya rakhAya te paNa tapAsatAM te ka ajaina tAMtrinA jaNAI Ave che, - je te utArAo, kalpanAo ke kuyuktiothI ghaMTAkarNane samyagadaSTi jaina deve tarIke mAnavA-manAvavA athavA tene bhAratanI traNa mukhya saMskRtinA mAnya tarIke oLakhAvavA e ucita nathI. sujJa--samAjamAM te mAnya thaI zake nahi. zivanA ananya bhakta anucara gaNa(ghaMTAkarNa)ne je "sarvamAnya jaina deva" tarIke mAnavAmAM Ave te tenA paNa bahumAnya zivane ane viSNune sarvamAnyathI paNa adhika mAnya gaNavA joIe-e sarva vicAravuM paDaze. dhanyavAda-aMtamAM bahuzruta ItihAsapremI munirAja zrI kalyANavijyajIne dhanyavAda ghaTe che ke jeoe A ja jaina satya prakAzanA pU. paMnA aM. 8mAM ghaMTAkarNa nadeve" nathI' A saMkSipta chatAM samAcita lekha lakhI prakAzita karAvyo che ane e rIte potAnA vizAla jJAnane samAjane lAbha ApatAM pitAnuM samayocita kartavya banAvyuM che. satyagaSaka satya-premIo satya vicAre, svIkAre ane satyane anusarI sAcA sukhane anubhave-ema IcchIzuM vira sa. 1466 aSADa va. 8, vaDodarA. For Private And Personal Use Only Page #21 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jainadarzana kA karmavAda lekhaka : AcArya mahArAja zrI vijayalabdhimUrijI jainadarzana eka anupama darzana hai, yaha bAta isake karmavAda se jagata meM jAhira hai / jaina sAhitya meM karmagrantha, karmaprakRti, paMcasaMgraha Adi granthoM meM, lakSa zloka se bhI adhika bhAga, karma sambandhi vicAraNAoMse bharA hai| yadi karma ke svarUpako samaja liyA jAya to duniyA kI kisI bhI bUTI para, pAmara jana parama pavitra jagatpAvana paramezvara kA jo doSa nikAlate haiM vaha kamI nahIM banane paataa| jaina dRSTi se AtmA ATha prakAra ke karma se malina ho kara zubhAzubha karma dvArA sukha-duHkha ko bhoga rahI hai / yaha karma paudargAlaka hone ke kAraNa, isameM Izvara kA nimitta mAnane kI jarUrata nahIM rhtii| aphIma bhakSaNa karanevAlA, aphIma ke jaharake kAraNa mara jAtA hai aura ghRta dugdha Adi pauSTika padArthoM se jIvana ko puSTa banAtA haiN| isa taraha ke hAni-nukasAna meM bIca meM anya kA nimitta mAnane kI AvazyaktA nahIM hai| aise hI apane kiye hue bhale bure karma hI sukha-duHkha de sakate haiM / ataH prabhu ko pAvanatA meM khalala pahUMcAnevAle nimitta rUpa mAnatA nitAnta anAvazyaka hai| kyoM kI parama pavitra upakArI prabhu nimittakAraNa se tAraka hI bana sakatA hai, na ki mAraka yA duHkhadAtA / agara vaha isa pravRtti meM bhAga letA taba to kukarma karate samaya hI hameM roka detA, jisase phalapradAna ke jhagaDe meM use na utaranA paDe kyoMki vaha ananta zaktisampanna hai aura nyAya bhI yahI mArga batalAtA hai, jaise-pitA dekhe ki laDakA jahara pItA hai to phaurana vahAM hI use aTakA degA, parantu jahara pIne ke bAda sajA dene ko taiyAra nahIM hogaa| prabhu ananta jJAnI hone se haradama hamArI kriyAoM ko dekha sakatA hai| usa samaya na roka kara piche se burAI kA burA phala dene ko tatpara ho jAnA nyAyabahiSkRta haiN| ___AtmA anAdi kAla se karmavilipta hai| koI bhI aisA samaya nahIM thA ki AtmA nirmala thii| agara usako nirmala mAnakara karma piche se lage mAnA jAya, taba to siddha bhagavAna ke nirmala AtmA meM bhI karma lagajAne kA saMbhava hogaa| aura aisA mAnane se tyAga-tapa-saMyama-dhyAna-kriyAkANDa sabhI para pAnI phira jaaygaa| kAraNa ki bandha hI bandha rahA, phira ina klezoM se kyA matalaba ? aura jo sarvathA nirmala hai vaha samala ho hI nahIM sktaa| prazna-yadi jIva anAdi se, karma se malina hai to vaha anAdibaddha honese kabhI bhI mukta nahIM ho sakatA, kyoM ki baddha dazA jaba anAdi hai taba ananta hI rahanI cAhiye ? uttara-bhAi ! ApakA kahanA satya hai, AkAza kI taraha dhruva anAdi padArtha kA nAza nahIM hotA hai| vaisI anAditA karma aura jIva ke saMyoga kI hama mAnateM taba to baddha AtmA mukta nahIM ho sakatI thI, parantu hama to For Private And Personal Use Only Page #22 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [20] zrI jaina satya prakAza [ 1 nadI ke pravAha kI taraha pravAha se anAdi mAnate haiM, ataH jaise bIja meM aGkara paidA karanekI zakti pravAha se anAdi kI hai, magara vaha bIna bhuja dIyA jAya bAda aGkara utpanna nahIM kara sakatA, aise hI anAdi se rAga-dveSa ke kAraNa karmabaddha hotA huvA bhI, jaba zraddhA-jJAna-saMyama dvArA rAga-dveSa ko jalA detA hai, taba vaha abaddha banakara ajanmA ho sakatA hai, yAne mukta bana sakatA hai, aura AtmA meM rahe hue ananta jJAna, ananta darzana, ananta vIrya aura ananta cAritra-sukha ko prApta kara muktAvasthA ko pA sakatA hai| jainadarzana meM mAne hue ATha karma ye hai-pahilA jJAnAvaraNIya karma jJAna ko rokatA hai| dUsarA darzanAvaraNIya karma sAmAnya bodha ko rokatA hai| tIsarA vedanIya karma sukha-duHkha kA kAraNa hai / cauthA mohanIya karma rAga dveSAdi pravRtti kA nimitta hai| pAMcavA AyuSya karma kisI bhI sthAna meM utpanna jIva kA usa sthAna meM kAyama rahanA isI karma se hotA hai, jaba isa karma se baMdhI huI sthiti pUrI ho jAtI hai, taba vaha marakara jo dUsarI gati kA AyuSya karma bandhA ho, vahAM calA jAtA hai| calane meM bandhe hue karma hI kAraNa hai, matalaba ki isa karma ke prabhAva se jInA hotA hai| SaSThama nAma karma se zarIroM kI racanA zvAsa bhASA-manAdi kA nirmANa hotA hai| sAtaveM gotra karma se ucca nIca Adi kahalAnA aura AThaveM antarAya karma se dAna, lAbha, bhoga, upabhoga aura vIrya Adi kI rukAvaTeM hotI hai| ina ATha karma ke bandha Azrita 120 bheda, udaya meM 122 aura sattAmeM 158 bheda hote haiN| ina saba kI uttara prakRti ke vicAra se lekha kA kalevara bahuta hI baDha jAne ke bhaya se saMkSipta vicAraNA karane kA hI irAdA rakhA hai| pahile jJAnAvaraNIya karma ke matijJAnAvaraNIya, zrutajJAnAvaraNIya, avadhijJAnAvaraNIya, manaHparyavajJAnAvaraNIya aura kevalajJAnAvaraNIya ye pAMca bheda hote haiN| pAMca indriya aura mana se hote hue jJAna ko rokanA ise matijJAnAvaraNIya kahate haiN| yaha mati meM harakata khaDI karatA hai / zAbdika jJAna meM bAdhA DAlanevAlA karma zrutajJAnAvaraNIya kahalAtA hai| AtmA meM jagata ke rUpI padArtha mAtra ko dekhane ko tAkata hai, ise avadhijJAnAvaraNIya rokatA hai| aura 4500000 yojana ke parimANa meM rahe hue manuSyakSetra ke saMjJI-manavAle prANi ke mana kA jJAna karane kI AtmA meM zakti hai, ise manaHparyavajJAnAvaraNIya karma roka detA hai| aura duniyAbhara kI rUpI aura arUpI, pudagala, jIva, dharmAstikAyAdi cIjoM ko, dekhane kI zakti. jise kaivalyajyoti kahate haiM, usako jo aTakAtA hai, use kevalajJAnAvaraNIya kahate hai| mUla karma jJAnAvaraNIya eka hai isake uttara bheda ye pAMca haiM / AtmA meM dekhane kI zakti hone para bhI yaha karma, netra kI darzana zakti ko rokanevAle usapara lagAye hue pATekI taraha, rokatA hai / hAM itanI bAta jarUra hai-ki jaise pATe ke vastra kI tAratamyatA se gAda vastra ke pATe se kama dikhAI detA hai, For Private And Personal Use Only Page #23 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jenadana kA karmavAda (21. patale vastra ke pATe se jyAdA dikhAI detA hai, aura isase bhI patale vastra se aura bhI jyAdA dikha paDatA hai isI taraha jJAnAvaraNIya kI tAratamyatA se jJAna kI kamI bezI hotI hai, jaba usa karma ko jaDa se uDA diyA jAtA hai taba nikhila padArtha ko dekhanevAlI AtmA bana sakatI hai, jisako kevalajJAna ke nAma se jainadarzana mAnatA hai, ise anya darzanakAra brahmajJAna kahate hai| pAThakoM ko vicAranA cAhie ki jJAna kA abhAva isa karma se mAnane meM, madirA ke aMdara rahI huI buddhivinAzinI zakti kI taraha, isa paudgalika karma meM aisI hI zakti mAnanA aura use jJAnAbhAva kA preraka samajanA yuktiyuktta hai| agara hama jJAnAbhAva kA preraka prabhu ko mAne, taba hama jaDa baneMge kyoMki hama jJAnadAtA kA upakAra mAna sakate hai, na ki ajJAnadAtA kaa| karma se isa sRSTi kA sarjana mAnanA hameM prabhu kI avahelanA se bacAtA hai, aura nyAyamArga meM nirata rakhatA hai| kevala prabhu para AdhAra rakhanevAle yahI kaheMge ki hamAre meM ajJAnatA kA dAna prabhu kI maherabAnI hai, una sajjanoM se hama savinaya prazna karate hai ki-bhAisAheba! jaba ajJAnatA se hama aparAdha kareM ta to yaha bhI prabhu kI maherabAnI huI kyoM? aura aisA hone se yaha hameM usakA phala kisa taraha de sakatA hai? mere isa kathana se pAThakoM ko yada khyAla avazya AyA hogA ki duniyA meM ajJAna ne jo andhera macA rakkhA hai vaha isI karma kA prabhAva hai aura ye pAMca uttara prakRti aura eka mUla prakRti pApa karma ke nAma se kahI jAtI hai| jJAnI sajjanoM ke sammAna-pUjana-protsAhana se yaha karma kSINa hotA hai, aura jaise jaise yaha kSINa hotA hai, vaise vaise hamArI buddhi nirmala banatI jAtI hai / bArahave guNasthAna ke apUrva anuSThAna se yaha karma kisI kisI bhavyAtmA kA sarvathA kSaya ho kara calA jAtA hai taba vaha bhavyAtmA, divya kevalamAna kI jyoti kA AvirbhAva karatA hai| aura mithyAtvagaNasthAna meM vItarAga prabhu kI ghora AzAtanA, saMpUrNa sadAcArI vratasthavIroM kI virAdhanA aura dharmamArga kI avajJA se isa jyoti ko cAroM ora se gherA lagAkara, isakA atyadhika tirobhAva karatA hai, phira bhI isa karma kI aisI tAkata nahIM hai ki isakI saMpUrNa jyoti ko chipA sake, cAhe itane baddala kyoM na caDha Ave, ve dina ko rAta nahIM banA sakate, vaise hI yaha karma jIva ko jaDa nahIM banA sakatA, yAni usako amuka cetanA giri huI hAlata meM bhI kAyama raha jAtI hai| yaha jJAvAvaraNIya karma kI pAMca prakRti bandha meM, udaya meM aura sattA meM ekasI hai| AtmA ko karma se lipta karanekA nAma baMdha hai, isake phala ko bhugatane kA nAma udaya hai, aura AtmA meM isakA kAyama rahane kA nAma sattA hai / koTi saMkhyA ko koTi se gunA jAve aura jo saMkhyA Ave use koTikoTi kahate hai, aisI tIsa koTikoTi kI isa karma kI utkRSTI sthiti hai-yAni eka vakhta baMdhA huA karma itane kAla taka apanA phala batalAtA hai| sirpha tIna hajAra varSa taka vaha cupacApa AtmA meM par3A rahatA hai, jisakA nAma abAdhAkAla hai| itanA kAla kama samajhanA caahie| [ kramazaH ] For Private And Personal Use Only Page #24 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir jainadarzane prarUpelA mokSa ane tenuM sukha lekhaka-munirAja zrI bhadrakavijayajI [ A. bha. zrI. vijya rAmacaMdrasUrizvarajIvinaya ] - zrI jainazAsane jagatamAM je sAdhanAne mArga darzAvyo che, te artha kAma che tevI ja koI paugalika vastuo nI sAdhanAne nadi kintu jemAM sarva paugalika vastuonI sAdhanAne parityAga che, evI Atmika sAdhanAne mArga darzAvyo che. Atmika sAdhanA eTale AtmaguNanI sAdhanA ane AtmaguNonI saMpUrNa sAdhanA sarva karmanA kSayathI niSpanna thatA mokSa sivAya zakya nathI. tethI jenadarzananI sAdhanAnuM pradhAna laya mokSa yAne sarvakarmarahita avasthA che. kamarahita avasthAmAM je sukha che te ja zAzvata, nirAbAdha ane saMpUrNa che. e avasthAnuM bIjuM nAma siddhAvasthA che. zrI jainazAsane mekSanI sAdhanAne je mArga prarUpe che tene vicAra karatAM pahelAM te mokSa saMbaMdhI A jagatamAM kevA kevA prakAranI mAnyatAo cAlI rahI che, te prathama samajavuM joIe. kAraNa ke svarUpane yathArtha nizcaya thayA pahelAM tene mATenI pravRtti dRDha ane makkama nathI banI zakatI. anya darzanakAranI mesasaMbaMdhI mAnyatAo cArvAka darzana te mekSa jevA padArthanI hayAtI ja svIkAra nathI. paraMtu te sivAyanAM badhAM Astika darzane ekI avAje antima dhyeya tarIke mokSane ja mAne che. mekSa e dareka Astika darzananuM lakSya sthAna che. ane ene ja sarvasvanA bhAge prAptavya tarIke AdarapUrvaka svIkAre che. te te darzanakAre AtmAnA mokSanuM je svarUpe varNave che te ane temAM keTalA guNa-doSa rahyA che te nIcenA varNanathI samajAze. vaizeSika dazana kahe che ke buddhi, sukha, duHkha, IchA, dharma, adharma, prayatna, bhAvanA ane depa AtmAnA e nave guNone sarvathA uccheda thavAthI jIvane mekSa thAya che. mekSamAM buddhi, sukha Adi guNe rahetA nathI. vizeSamAM teo kahe che ke-zAstrAbhyAsathI tattvajJAna thAya che, tattvajJAnathI mithyAjJAna nAza pAme che, mithyAjJAnanA nAzathI rAgAdi nAza pAme che, rAgAdine kSaya thavAthI pravRtti aTake che, pravRtti aTakavAthI dharmAdhama aTake che ane dhamadharma aTakavAthI janmAdi nAza pAme che. jene kahe che ke-IndriyathI utpanna thanArAM buddhi, sukha, du:kha ke IcchAdine mokSamAM nAza thato hoya te te amane svIkArya che, paraMtu AtmAnA svAbhAvika jJAnAdi atIndriya guNone nAza kavI rIte saMbhave ? ane te paNa je nAza pAmatA hoya te evI muktine artha ja zuM che? ke jyAM vartamAnamAM jeTaluM jJAna ane sukha che teTaluM paNa na rahe ? athavA sarvathA jJAna ane sukha rahita avasthA anana kALa mATe prApta thAya che evI jJAna-sukharahita mukti upara koI paNa vibudhajanane ArathA na ja thAya, e tanna svAbhAvika che. mImAMsake mAne che ke muktAtmA sadA svasvarUpamAM sthita rahe che. baMdhana, duHkha tathA kalezathI rahita hoya che. ane kAma, krodha, mada, gava, lebha ane daMbha e cha prakAranI For Private And Personal Use Only Page #25 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] mekSa ane tenuM sukha [ 23 ] UrmiothI para hoya che. brahmanuM svarUpa AnaMda che ane te mekSadazAmAM pragaTa thAya chaeN, te samaye brahmanu rUpa joine badhAM baMdhane chUTI jAya che. badhano chUTI javAthI mekSadazAmAM AtmA potAnAmAM ja nitya evA AnandanA lAbha meLave che. jyAM mAtra buddhi ja paheAMcI zake, paNa indriyA na pahoMcI zake evu, kadI paNa nAza nahi pAmanArUM sukha raheluM che, tenu nAma meAkSa che. meAkSadazAnuM sukha avadhi vinAnuM, akhaMDa ane ghaNAmAM ghaNuM che. ethI vadhAre sukha je kAI ThekANe saMbhavI zakatuM nathI. e rIte mekSanA sukhanu varNana mImAMsA kare che te paNa e sukhane prApta karavAnA, ene anurUpa upAyA, te leAkeA nathI darzAvatA. jenA kahe che ke-mekSamAM karmajanya sukhanA abhAva che, pazu svabhAvajanya sukha vidyamAna che tethI te sukhanI prapti mATenA upAye paNa tene anurUpa joie. yajJayAgAdi hisra anuSThAne ke tattvajJAnanya kArA karmakAMDA, AtmAne svabhAvajanyasukhasvarUpa mukti ApAvavAne kadI sama thai zake nahi. viSayasukhane jema lakA cAhe che tema AtmAne paNa lAkA cAhe che tethI AtmAnA sahaja svabhAva sukhamaya che ema sAbIta thAya che. e sahaja svabhAvamAMthI udbhavatuM Atmika sukha prApta karavAnA upAya yajJa yAgAdi anuSThAtA nathI, kintu viSayasukhathI AtmAne vimukha banAvI samyagadarzInAdi AtmaguNAnI prAptinA udyamamAM joDanAra niravadya evI AvazyakAdi kriyAo che, jene sUkSma upadeza zrI jainazAstromAM ThAMsI ThAMsIne bharelA che. sAMkhya matavALA kahe che ke AtmA zuddha caitanya svarUpa che. kintu eka saLIne paNa vAMkI vALavA te azakta che mATe akartA che. te sAkSAt bhAgavanAra paNa nathI. e Atma jaDa ane kriyA karanArI prakRtinA samAzrita che ane tethI ja tenA upara ajJAnanuM aMdhArUM patharAi rahelu che. ane ema che mATe ja je sukha vagere phaLa prakRtimAM rahenAruM che, tenu pratibiMba pAtAmAM paDe che, tene pote pAtAnu mAnI le che. evA meAhane lIdhe prakRtine sukha svabhAvavALAM mAnatA AtmA sasAramAM bhaTake che. ane jyAre vivekajJAna thAya che ke prakRti duHkhanA hetu che, enI sAthe sabaMdha rAkhavA na kAmeA che, tyAre e AtmA prakRtie karelA karma phaLane bhAgavatA nathI ane e prakRti paNa ema samaje che ke A AtmAe mArI peAla jANI lIdhI che, ane have e mAru karelu. kaphaLa bhogavavAnA nathI, tyAre e kANI strInI peThe tenAthI dUra khase che. prakRtinI zakti jyAre A rIte narama paDI jAya che, tyAre AtmA enA mULa rUpamAM AvI jAya che. evu ja nAma meAkSa che, e mekSa dazAmAM sAMkhyA ananta caitanya mAne che. parantu ananta AnaMda mAnatA nathI. kAraNuY emanA mate Ananda e puruSane nahi paNa prakRtinA dha' che. jene sAMkhyAne pUche che ke AtmAne jJAnanI sAthe saMbaMdha nathI paNa prakRtine che, ethI tamArA mate te AtmA ajJAna siddha thAya che teA pachI je ajJAnane lIdhe saMsArI AtmA prakRtimAM raheluM sukha vagere potAnu mAne che te ja ajJAnane lIdhe muktAtmA paNa prakRtimAM rahelAM sukhaduHkha vagere phaLane potAnAM krama niha mAne ? e ApattimAMthI bacavA mATe mekSamAM caitanyanI jema ananta jJAna paNu tamAre mAnavuM ja paDaze. anyathA ubhayatra sarakhI ajJAna avasthA mAnavAthI tamAe mAnelI muktimAM kAM vizeSatA raheze i For Private And Personal Use Only Page #26 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [24] zrI jaina satya prakAza bauddha kahe che ke je manuSya AtmAne sthira ane nitya mAne che, tene AtmA upara sneha thAya che. e snehane laIne bhegomAM Asakti thAya che. ane tethI saMsAra vadhe che. 'AtmA che " ema jANavAthI ja "huM ane bIjo' evI svaparanI bhAvanA thAya che. ane e svaparanI bhAvanA ja rAga zreSanuM mULa che. rAgadeSa badhA denuM mULa che mATe mumukSue zarIra, vajana, strI, putrAdI sarvane anAtmaka, anitya, asthira, azuddha ane duHkharUpa mAnavAM joIe. ethI sneha thatuM aTakI jAya che. enA vizeSa abhyAsathI vairAgya thAya che. vairAgyathI navA Azrava aTakI jAya che. pariNAme mukti maLe che. jainadarzananI mekSa saMbaMdhI mAnyatA ' jena dhana kahe che ke AmAM uparanA snehathI thanArI badhI ja pravRtti AtmAne kleza karanArI thAya che ema kahevuM sarvathA khoTuM che. AtmAnA nehathI duHkha mizrita viSaya sukhomAM pravRtti thAya, te rogIne phapadhdhanI jema avazya kaTa karanArI che, paraMtu e ja Atma snehathI DAhyA rogIne paththasevananI jema atAttvika sukhanA sAdhana trI vagerene choDI paramArtha sukhanA upAya evA samyagadarzanAdi sAdhanAmAM AtmA pravRti kare, tethI AtmAne ekAte phAyade ja thAya. paraMtu tamArI jema nitya AtmA mATe anityapaNAnI bhAvanA karavI e mRSA bhAvanA che. evI mithyA bhAvanA bhAvavAthI te AtmA mAyAcArI bane che. vaLI e bhAvanA bhAvanAra te koI eka sthira AtmA joIe ja. asthira AtmA anityapaNunI satata bhAvanA paNa zI rIte bhAvI zake che pUrve baMdhAyele ja pachI chuM thaI zake, e kAraNe paNa mekSane meLavanAra ke eka sthira AtmA che ema mAnavuM ja joIe. kSaNikavAdamAM jANe keI, kare keI ane meLave kaI; benI laDAImAM trIje khAI jAya, e sthiti UbhI thAya che. vaLI vastu mAtra jo kSaNavinAzI che te pachI kSaNa bAda potAnI meLe ja nAza pAmanAra rAgAdinA nAza mATe jude prayatna karavAne ja kayAM rahe che? mATe e prayatna karanAra Atmatatva sthira che ema mAnyA sivAya chUTake ja nathI. e Atmatatvane ahiMsA pradhAna tapa nA AcaravA vaDe mokSa thaI zake che. anityasvAdI bhAvanA bhAvanAra sthira rahetA ajJAnadhArA dvArA ane aneka jAtanA tapanA anuSThAnathI AtmA mekSane meLavI zake che ane e mokSa anaMta jJAna darzana cAritra ane sukhamaya che. jene je prakAranA ekSane mAne che tenA samarthana mATe vadhumAM jaNAve che ke upacaya - apacayane prApta thanArA padArtho sAmagrI sabhAne sarva prakAre nAza paNa thAya ja che. rAgAdi deva samUhane upacaya apacaya sarva manuSyane pratyakSa che. manuSyomAM rAgadveSanI vadhaghaTa pratyakSa dekhAya che. te hetu vinA saMbhavI zakatI nathI. je hetuthI vadhaghaTa thavAvALI cIja ghaTe che, te hetunI pUrepUrI sAmagrI prApta thatAM tene sadatara nAza thAya che. sUryanAM maMda kiraNothI jo thoDI TADha nAza pAme che te sUryanA prakhara tApathI prabaLa TADha paNa nAza pAme ja che. e ja nyAye cheDI zabha bhAvanAonA baLathI thaDA gadhepa ghaTatA dekhAya che te e je bhAvanAonA prakarSathI saMpUrNa rAgadveSa rUpI doSane kSaya thAya, emAM Azcarya nathI. rAgadveSane kSayathI anAdi karmamaLane AtyaMtika nAza thAya che. kAraNake For Private And Personal Use Only Page #27 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aka1] meAkSa ane tenu mukha [25] kamaLane utpanna karanAra ane vadhAranAra rAgadveSa ja che. kamaLanA sarvathA vinAza enu ja nAma mAkSa che. rAgadveSa ane karramaLanA kSayathI mekSamAM anaMta jJAna prakaTe che. parimANunA tiya utkarSI jema AkAzamAM vizrAma pAme che tema buddhine atizaya utkarSa kayAMka vizrAMta thavA ja joie. jJAnanI mAtrA pratyeka manuSyamAM vadhatI echI dekhAya che eTaluM ja nahi paNa eka ja manuSyanI jJAnamAtrA avasthA pharavAnI sAthe pharatI jAya che. thoDAM AvaraNu khasa vAthI thAvu jJAna prakAze che te sarva AvaraNu khasavAthI AtmA sapUrNa jJAnavAna bane emAM zI navAi ! vadhatI jatI pahoLAi nA aMta jema AkAzamAM Ave che tema vadhatA jatA jJAnanA aMta sarvajJa bhagavAnanA jJAnamAM Ave che. mAkSamAM e sarvAMnapaNuM sarva ka maLano kSaya thavAthI sadA hALa Aya che. evA anata jJAna ane anaMta sukhamaya mekSi mATe udyama karavAnuM jaina darzana upadeza che, mAkSanuM sukha A siddhAvasthA ke mekSanuM sukha zAzvata, nirAbAdha ane sapUrNa zA mATe che tenAM mukhya kAraNa A che~~~ 1 siddhAtmAe sarvathA rAga-dveSa ane meharahita hoya che, jIvanI e traNe prakRti parama sakaleza svarUpa che. rAgathI abhiSvaga pedA thAya che, dveSathI aprIti utpanna thAya che ane mehathI kAryAkAnA viveka nAza pAme che, ajJAna vadhe che. abhiSyaMga, aprIti ane ajJAna, e traNa cittanA ati sakilaSTa adhyavasAya che, kilaSTa kanA kAraNabhUta che; paramparAe sa'kalezane vadhAranArA che. rAgAdi sakilaSTa adhyavasAyAthI abhibhUta thayelA AtmAone A sasAramAM eka kSaNavAra paNa sukha hotuM nathI. e duSTa adhyavasAyAne parAdhIna evA AtmAe A saMsArasAgaramAM navAM navAM kliSTa kAryanuM upArjana karIne janma-maraNanAM apAra du:khAte anubhava che. rAgAdinA abhAve jIvane je sakaleza rahita sukha thAya che, te ja sAcuM sukha che. e sukhane rAgAdi rahita AtmA ja jANI zake che. sannipAtathI grahita AtmA sannipAtanA abhAvamAM thanArA sukhane jema jANI zakatA nathI tema rAga, dveSa ane meha e traNa deASAne paratatra evA AtmA paNa e traNa dAthI rahita avasthAmAM thanArA sukhane jANI zakatA nathI. 2 siddhanA jIvAne janmAdinA abhAva che tethI temanu sukha avyAbAdha che. khIja maLI gayA pachI jema aMkurA pragaTa thatA nathI tema siddhanA jIvone karmarUpI khIja baLI javAthI janmarUpI aMkurA pragaTatA nathI, jyAM janma nathI tyAM jarA nathI, jyAM jarA nathI tyAM maraNu nathI, jyAM maraNu nathI tyAM AlAka-paralokanA bhaya nathI, jyAM paralokanA bhaya nathI tyAM lavakArAgAramAM avatAra nathI ane jyAM lavakArAgAramAM avatArane ata Ave che tyAM nArakAdi cAre gatinAM duHkhAnA paNa aMta Ave che. 3 siddhonu sukha avyAbAdha che tenuM trIjuM kAraNa siddhanA jIvAne sadAkALa spAtsuyanI nivRtti che. sa'sAranA sukhAnA anubhava paNa jIvane sakala aukaya ke abhilASanI For Private And Personal Use Only Page #28 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [26] zrI jene satya prakAza [varSa 6 nivRttithI ja thAya che. paraMtu IndriyaviSayanA bhAga parvate thanArI causUkaya nivRtti svalpa kAla mAtra rahevAvAlI che, eTaluM ja nahi paNa eka nivRtti anya viSayanI abhilASA ane utsuktA ubhI karIne ja jAya che ane te utsuktAnI paramparAo jyAM sudhI nivRtti thatI nathI tyAM sudhI duHkha kAyama rahe che. siddhanA ne te nivRtti sArvakAlikI hoya che. sarva kAla mATe sarva abhilASanI nivRtti e ja siddhapaNuM che. tethI temanuM sukha sarva saMsArI jInAM sarva sukha karatAM paNa anantagaNuM adhika bane che. siddhonuM ananta sukha A rIte anubhava, yukti ane Agama Adi sarva pramANothI siddha che. paraMtu traNe bhuvanamAM te sukhanI kaI joDI nahi hovAthI tenuM yathArtha kyana keI paNa upamA vaDe thaI zakatuM nathI. sarvajJa bhagavAna paNa vANI dvArA e sukhanuM kiMcit mAtra paNa kathana karI zakatA nathI. teTalA mAtrathI sukhane A jagatamAM abhAva che, ema koI kahe che te sAcuM nathI. sarva jIvone anubhavagamya evuM vaiSayika sukha paNa anyanI AgaLa kathana karI zakatuM nathI, te pachI siddhAtmAonuM pakSa Atmika sukha vANInA viSayamAM na utare e sarvathA saMbhavita che. anya darzanIoe paNa kahyuM che ke-- mekSasukhanuM varNana azakaya kumArI jema strIsukhane na jANe athavA aMdha puruSa jema ghaTarUpane na jANe tema brahma (mekSa) je svasaMvedya che, jene abrahma (mekSa nahi pAmelA AtmA) kadI paNa na jANI zake.' e vAta vadhu spaSTa samajavA mATe be kanyAonuM dRSTAMta che. (puruSathI asaMyukta abhinnarajaska strIne kanyA kahevAmAM Ave che.) evI be kanyAone paraspara atyaMta prIti hatI. baMnene paraspara saMketa thayo ke puruSanA bhegathI thanAruM sukha paraspara eka bIjIe eka bIjIne kahevuM. bemAMthI eka kanyAnuM pANigrahaNa thayuM. bIjIe teNIne pUchyuM ke kevuM sukha che? teNIe kahyuM ke he sakhI ! e sukhane huM kahevA mAMguM te paNa kahI zaku tema nathI. e sukhanI koI upamA nathI. sakhI cIDANuM ane kahevA lAgI ke tuM dhUrta che. karelI pratijJAthI bhraSTa thAya che. kAlAntare te paNa paraNI. svapati sAthe rahI. patinuM sukha svAnubhavathI jANyuM. upamAtIta sukha che ema sAkSAta jANIne pitAnI meLe ja te pitAnI sakhI pAse gaI ane kahyuM ke-he sakhI ! jevuM teM kahyuM tema ja che. bIjAne A sukha kahI zakAya tevuM nathI. e pramANe siddhinuM sukha paNa siddha ja jANe che. kAraNa ke tene anubhava temane ja che. te sukhane nahi pAmelA AtmAone tene anubhava nathI, tethI teo kevI rIte jANI zake ? AvA paramasukhanidhAna mekSanI prApti e ja sAcI AtmasAdhanA che. sau che e parama sukhanI sAdhanA mATe prayatnazIla bane e ja bhAvanA ! For Private And Personal Use Only Page #29 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir dIvAna rAva zAha amaracaMdajI surANA lekhakaH-zrIyuta hajArImalajI bAMThiyA rAjapUtAne ke rAjanaitika kSetra meM osavAla vIroM kA mahatvapUrNa sthAna hai / dhArmika, sAmAjika, vyApArika aura sainika pragati meM isa prAnta kA koI aisA bhAga nahIM hai, jahAM ve piche rahe hoN| pratyeka rAjya kA itihAsa osa. bAla vIroM ke tyAga, AtmabalidAna aura buddhicAturya se suzobhita hai / bIkAnera ke osavAloM meM bacchAvatoM aura baidoM ke pazcAt sUrANoM kA sitArA camakatA thaa| bIkAnera nareza mahArAjA sUrasiMhajI ke rAjyakAla se lekara mahArAjA saradArasiMhajI ke rAjyakAla taka jina jina osavAla mutsadiyoM ne apane mahAna kAryoM se bIkAnera rAjya kI jo sevAoM kI ve isa rAjya ke itihAsa meM svarNAkSaroM se likhe jAne yogya hai aura rAjasthAna ke vIratA evaM gaurava pUrNa itihAsa meM jo khyAti pAte hai, unameM vIraziromaNi dIvAna rAva zAha amaracaMdajI kA Asana UMcA hai| zAha amaracaMdajI zeTha malUkacaMdajI surANA ke pautra aura zAha kasturacaMdajI ke jyeSTha putra the / yaha abhI taka nizcaya nahIM ho pAyA hai ki ApakA janma kaba huA thA / Apa bacapana se hI vIra aura udAra prakRti ke puruSa the / jaba Apa 10-11 varSa ke the tabhI Apane talavAra kaTAra calAnA Adi acchI taraha se sIkha lie the| Apake bacapana kI talavAra aba bhI Apa ke vaMzadhara zAha sesakaraNajI jatanalAlajI surANA ke pAsa vidyamAna hai| rAjanaitika aura sainika kSetra vi. saM. 1860 ( I. saM. 1803) meM bIkAnera se eka senA curu bhejI gaI, jisameM zAha mulatAnamala khajAzcI va jAlimasiMha paDihAra Adi bhI the / Apane vahAM pahuMca kara curu ke svAmI se 21 hajAra rupaye vasUla kie / / _ vi. saM. 1861 ( I. saM. 1804 ) meM jaba bhaTanera ke kiledAra khAna jAbtArakhAM bhaTTIne sira uThAyA to mahArAjA sUrasiMhajI ne zAha amaracaMdajI ko mAtahatI meM cAra hajAra rAThauDI senA bhaTanera bhejI / Apane jAte hI kile ke pAsavAle kue anupasAgara para migasara kRSNA 2 ko adhikAra kara liyA aura kile ke cAroM aura moracA bAMdha kara DaTa gaye / pAMca mAsa taka kile kI rakSA karane ke bAda rasada kI kamI ke kAraNa bhaTTI loga bhUkhoM marane lage to jAbtAkhAM svayaM kile ko zAha amaracaMdajI ke karakamaloM meM supurda kara apane sAthiyoM sahita paMjAba kI ora calA gayA / yaha bAta vaisAkha badi 4 vAra maMgalavAra vi. saM. 1862 kI hai / maMgalavAra ke dina bhaTanera kA kilA vijaya hone ke kAraNa bhaTanera ke kile kA nAma hanumAnagaDha rakhA gayA / isa For Private And Personal Use Only Page #30 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [28] zrI jana satya prakAza [16 vIratA ke kArya ke upalakSa meM mahArAjA ne upahAra meM zAha amaracaMdajI ko pAlakI kI ijjata de kara aura divAna ke ucca pada para suzomita kiyA / vi. saM. 1865 [ I. saM. 1808 ] meM jodhapura nareza mahArAjA mAnasiMhajIne apane dIvAna indrarAja siMghavI ke mAtahatI meM 80 hajAra senA lekara bIkAnera para caDhAI kI / tatkAlIna bIkAnera nareza mahArAjA sUrasiMhajIne bhI vizAla senA ekatrita kara zAha amaracaMdajI kI mAtahatI meM jodhapura ke viruddha bhejI / unhoMne zatrusenA kA asAdhAraNa vIratA evaM hoziyArI se mukAbalA kiyA aura jodhapurI senA ke mAla asabAba Adi ke sAtha bIkAnera vApisa lauTa Aye / jodhapurI senA do mAsa taka choTI choTI lar3AiyAM karatI hue gajanera meM par3I rhii| do mAsa samApta hone para mahArAjA mAnasiMhajI kI AjJA se kalyANamala lor3hAne 4 hajAra jodhapurI senA lekara bIkAnera para caDhAi kI / isa para surANA amaracaMdajI usakA sAmanA karane ke lie gajanera bheje gae / surANAjI kA sasainya AnA suna kara vaha [ loDhA ] sasainya bhAga nikalA / amaracaMdajI ne usakA pichA kara, eka kosa kI dUrI para pakaDa liyA aura use laDAI karane ke lie bAdhya kiyA aura thoDI dera meM amaracaMdajI ne loDhA kalyANamala ko vaMdI banA kara mahArAjA sAheba kI sevA meM bIkAnera bhijavA diyaa| ___ mahArAjA sUratasiMhajI ke rAjyakAla meM ThAkura loga bahuta bAgI ho rahai the, inakA damana karane ke lie mahArAjA sAhaba ne dIvAna amaracaMdajI ko niyukta kiyaa| vi. saM. 1866 se vi. saM. 1870 taka Apane bAgI ThAkuroM ko bahuta kaThora sajAeM dii| vi. saM. 1866 (I. sa. 1809) meM vidrohI sAMDace kA ThAkura jaitasiMha bIkAnera meM pakaDa liyA gayA / usako mukta karane ke liye dIvAna amaracandajI ne sAMDave jAkara assI hajAra rupaye juramAne ke lgaaye| vi. saM. 1867 ( I. saM. 1810) meM mahArAjA sUratasiMhajI ne amaracaMdajI ko bhUkara ke thAne para thAnedAra niyukta kiyA / vi. saM. 1868 (I. saM. 1811) meM amaracaMdajI ne sUrajagaDha jo zekhAvATI meM thA lUMTA aura vahAM se bahuta sA mAla asabAba bIkAnera laaye| vi. saM. 1869 ( I. sa 1812 ) meM amaracaMdajI ne phauja sahita maiNAsara ke bIdAvatoM para AkramaNa kiyA aura vahAM ke vidrohI ThAkura ratnasiMha ko ratanagaDha meM kaida kara mahArAjA sAheba kI AjJA se use phAMsI para laTakA diyA gayA / dhIradAna meM 300 bAgI bhATIyoM ko katleAma kara diyA gayA / sirpha eka AdamI bhAgya se baca gayA / vi. saM. 1870 ( I. sa. 1812 ) meM amaracaMdajI sIdhamukha gye| sIdhamukha ke ThAkura nAharasiMha aura pUranasiMha, pahAr3asiMha, rAmasiMha, lakSmaNasiMha Adi vidrohI ThAkuroM ko pakar3a kara bIkAnera lAye / isameM lachamaNasiMha For Private And Personal Use Only Page #31 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] dIvAna rAva zAha amaracaMdajI surANuM [ 29 ] ko chor3a kara zeSa ko katala kara diyA gayA / isa taraha se ekabAra amaracaMdajI ne aneka vidrohI ThAkuroM ko sajA denA katala karanA Adi se vidroha kI dhadhakatI huI agnijvAlA ko zAMta kiyaa| amaracaMdajI kI isa khidamata kI mahArAjA sUratasiMhajI ne bar3I kadara kI / dAvata meM sATha (60) kisma kI zArinI taiyAra huI / vi. saM 1871 ( I. sa. 1814 ) meM curukA ThAkura zivasiMha bAgI ho gayA / isa para mahArAjA sAhaba ne amaracaMdajI ko senApati banAkara prathama bhAdrapada mAsa meM sasainya curU bhejaa| Apane jAkara zahera ko ghera liyA aura zatru ke AvAgamana ko roka diyA / aura daivayoga se ThAkura kI rasada bhI Apake hAtha laga gaI / kile meM rasada kI kamI hone kI vajaha se ThA0 zivasiMha bahuta dinoM taka Apake mukAbale nahIM raha skaa| ThAkura zivasiMha ne apamAna ko apekSA mRtyu ko ucita samajhakara hIre kI kaNI khAkara apane ApakA AtmaghAta kara liyaa| amaracaMdajI kI isa kAmayAbI se mahArAjA suratasiMha jI bar3e khuza hue aura Apako 'rAva' ke khitAba se vibhUSita kiyA aura eka khilaata aura savArI ke liye mahArAjA ne Apako hAthI pradAna kiyA / amaracaMdajI kA bhAgya kA sitArA aba pUrNarUpa se prakAzamAna ho cukA thA / unakI pratibhA ko dekha, unake virodhI aba jyAdA dera nahIM Thahara sake / akasmAta Apa para mahArAjA suratasiMhajI kI akRpA ho gaI / unake zatru cainapar3ihAra, rAmakarNa, AsakarNa Adine eka jAlI ciTThI navAba mIrakhAM ke muMzI kI tarapha se Apako likhI huI banAkara mahArAjA sUratasiMhajI ke samakSa peza kI aura kahA-amaracaMda navAba mIrakhAM ke sAtha 90 hajAra phauja ke sAtha bIkAnera meM upadrava kregaa| isase mahArAjA sAhaba ne amaracaMdajI ko giraphtAra karA liyA / Apane apanI nirdoSatA sAbita karane ke liye bahuta koziza ko aura khetar3I mahArAja Apake liye tIna lAkha rupayoM kA juramAnA bharane ke liye udyata ho gyaa| para saba vyartha huA, eka bhI nahIM sunI gii| aMta meM vIravara dIvAna rAva zAha amaracaMdajI sirpha jhUThI zikAyatoM ke kAraNa katala kara diye gaye / yaha ghaTanA vi. saM. 1872 [I. sa. 1815] kI hai / isase eka camakatA huA sUrya sadA ke liye asta ho gyaa| rAjA loga kAna ke kacce huA karate haiM, yaha kahAvata pUrNarUpa se caritArtha ho gaI / mahArAjA sUratasiMhajI ne virodhiyoM ke jhUThe vahakAve meM Akara amaracaMdajI jaise ratna kA nAza kara diyaa| jaba mahArAjA ko vAstavikatA kA jJAna huA to unheM isa bAta kA pazcAttApa AjIvana rahA / jaba curu ke ThAkura pRthvIsiMha ne utpAta kiyA to usa samaya mahArAjA ko Apa kI yAda AI / aba kyA ho sakatA thA ? agara ho sakatA to sirpha pazcAttApa ! For Private And Personal Use Only Page #32 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org [30] zrI jaina satya prakAza amaracaMdajI kI yAda mahArAjA sAheba ko janmabhara rahI / rAva amaracaMdajI kA vyaktitva aura saMtati Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [ ApakA vyaktitva bahuta car3hA bar3hA thA / ApakA sArA jIvana rAjya kI sevA meM aura yuddhasthala meM bItA / Apa eka mahAna vIra yoddhA the / rAjanaitika aura sainika kSetra meM ApakA prabhutva car3hA bar3hA thaa| jahAM svAmI kA pasInA bahatA, vahAM Apa ke rudhira kI nadiyeM bahatI thI / Apa saphala nyAyI aura mahAna dUradarzaka puruSa the / Apa ke tIna putra hue jinake nAma kramazaH-zAha mANikacaMdajI zAha + lAlacaMdajI aura zAha kesarIcaMdajI haiM / Apa tInoM bhrAtAoM kA jIvana rAjya kI sevA aura samarasthala meM bItA, Apa bhI pitA kI taraha saphala parAkramI yoddhA the / amaracaMdajI ke citra isa samaya amaracaMdajI ke tIna citra upalabdha haiM / 2 citra Apake vaMzadhara zAha zrI sesakaraNajI surANA ke pAsa hai aura tIsarA citra jaina sAhitya ke abhyAsI aura saMgrahakartA mere zraddheya mAmAjI va bhAIjI zrI agaracaMdajI bhaMvaralAlajI nAhaTA ke saMgraha meM hai / nAhaTA bandhubAlA citra isabhAva kA hai : - yaha citra sundara raMgIna aura majholiyA sAijha kA hai / amaracaMdajI hAtha meM eka khAsa rukkA liye hue gaddI para baiThe hue haiM, rukke para kucha likhA huA mAluma paDatA hai, magara vaha spaSTa nahIM paDhA jA sakatA / eka dAsa pIche khaDA khaDA paMkhA jhAla rahA hai| Apane rAThauDI pauzAka aura pagaDI pahanI huI hai / amaracaMdajI kA dhArmika prema amaracaMdajI kharataragacchIya jaina anuyAyI the / Apa dAdAjI zrI jinakuzalasUra ke bhakta the / dhArmika kAryoM meM bahUta rupayA dAna karate the / Apane ratanagaDha ( bIkAnera ) meM kue ke pAsa dAdAjI ke caraNapAdukAoM kI pratiSThA koThArI uttamacaMdajI se karAI thI / yaha chatarI abhI taka bidyamAna hai, jisakA kucha varSa pUrva jIrNoddhAra bIkAnera nivAsI zrI bhaMvaralAlajI rAmapurIyAne karAyA thA / Apane ratanagaDha meM eka kuA apane bhAI phUlacaMdajI surANA kI yAda meM phulasAgara nAmaka banavAyA jo abhI taka vidyamAna hai / aura bhI Apa dIna hIna janoM kI sevA karane meM bahUta dravya vyaya karate the / tatkAlIna AcArya zrI jinaharSasUri ne Apako eka patra diyA thA, + Apa tInoM bhrAtAoM kA alaga alaga jIvanacaritra isI patra ke kisI agale aMko meM prakAzita karane kI bhAvanA hai / For Private And Personal Use Only *caraNa pAdukAoM kA lekha bAbU zrI agaracaMdajI bhaMvaralAlajI nAhaTA kI ora se zIghra hI prakAzita hone vAle 'bIkAnera jaina lekha saMgraha ' meM dekhIye / Page #33 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] dIvAna rAva zAha amaracaMdajI surANA [1] usameM Apako bahUta dharmapremI, hIna dIna janoddhAraka, dharmadhurandhara zrAvaka, gurudevarAgI, saMghalAyaka Adi likhA hai| Apako sthAnIya bhAMDAsarajI pavaM nemInAthajI ke maMdira kA jIrNoddhAra karAne vAste AcArya jinaharSasari ne likhA hai / yaha patra vi0 saM0 1869 kA hai / ApakA zIghra hI dehAvasana ho jAne se evaM raNakSetra meM vyasta rahane ke kAraNa Apa jIrNoddhAra nahIM karA sake / yaha patra bahuta mahatva kA hone kI vajaha se usakI avikala nakala yahAM dI jAtI hai / yaha patra bAbu zrI agaracaMdajI tathA zrI bhaMvaralAlajI nAhaTA ke saMgraha meM he| " // svasti zrI pArzvajinaM praNamya zrI bIkAnera nagarAt bhaTTAraka / zrI jinaharSamarivarAH saparikAH zrIratanagaDhanagare suzrAvaka / puNyaprabhAvaka zrI devagurubhaktikAraka zrI jinAjJApratipAlaka / zrI paMcaparameSThI mahAmaMtrasmAraka aneka dIna janodvAraka / sarva zubha bolelAyaka / saMghalAyaka saMghamukhya / surANA / mA // amaracaMdajI yogya sadA dharmalAbha vAMcajyo / ihAM zrI jinadharma meM prasAdeM sukha sAtA chai thAMrA sukha sAtArA samAcAra likhavA / tathA agarau zrIsaMgha dina dina sevAbhakti vizeSa sAcavai chai vyAkhyAnaneM zrI pannavaNAjI savRtti vacai chai su jAMNajyo tathA thAMgai kAgada Ayau samAcAra likhyo su durusta cha / thArau kAgada 3 bakhatamala sidhAyA pache Ayo su thAMrI araja maMjUra karane uNAMne desaNoka su te mAyA chai vizeSa samAcAra pN| jJAnacaMdra Ayo kahisI tathA naminAthajI rau deharau ro jIrNoddhAra karAvaNa jyu chai / saa| kapUracaMda jI vizeSa hamagIra chai piNa thAM sarikhA puNyavaMta grahastharai sahAya su o kAma pramANa caDhe phere Agale ThoDa suM bhAMDasarajI kaneM karAvaNa rI salA chai su vicAra to aTai AyAM thAMsuM huso samAcAra pAcho dejyo| the lAyaka yogya dharmadhuraMdhara zrAvaka cho dharmarAgI gurudeva dharmarAgI chau / dharmarAga dharmasneha rAkho tiNathI vizeSa rAkhajyo thAne dharma dhyAna meM sadA yAda karA chAM / thArau madA udaya cAhAM chAM / g| saubhAgyasuMdara gaNirA / mahimAkalyANa gaNirA / sumatimobhAga gaNi pramukha ThANe 125 nau dharmalAbha vAMcajyo saM. 1869 / " isa lekha kI prastuta sAmagrI mujhe apane jyeSTha bhrAtA bhaMvaralAlajI nAhaTA aura zAhajI ke vaMzadhara zAha saMsakarajI surANA se prApta huI hai| aMta meM Apa donoM zrImAnoM kA hRdaya se AbhAra mAnatA huuN| amaracaMdajI ke vaMza kA saMpUrNa itihAsa mere pAsa likhA paDA hai, jo samaya samaya para yathAsthAna isI patra ke agale aMko meM prakAzita hotA rhegaa| inake AlAvA meM apane pUjya pitAjI zrI phulacaMdajI bAMThiyA, bAvU agara. caMdajI nAhaTA, zrI rUpacaMdajI surANA aura prophesara zrI narottamadAsajI svAmI M. A. mahodayoM ko . hArdika dhanyavAda detA hUM, jinhoMne isa lekha ko likhane ke lie protsAhita kiyA hai, aura khAsa kara bhAizrI bhaMvaralAlajI nAhaTA ke protsAhana kA suphala hai / For Private And Personal Use Only Page #34 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir vividhatIrthakalpa targata caMpAparIkalpa anuvAdakazrIyut aMbAlAla premacaMda zAhaH vyAkaraNatIrtha dunItine nAza karanAra, aMgonA (aMga dezanA manuSyonA) dezane alaMkAra samAna ane tIrthomAM zreSTha evI caMpApurIne kalpa ame kahIe chIe. 1. A (caMpApurI)mAM bAramA jinezvara prabhu zrI vAsupUjyanAM traNabhuvanane pUjya evA dabhavatAra, janma, dIkSA, kevaLajJAna ane nirvANa(mekSa)prApti svarUpa pAMce kalyANaka thayAM hatAM. A (caMpApurI) mAM ja zrI vAsupUjya jinezvaranA putra madhavarAjAnI putrI lakSmInI kukSIthI utpanna thayela rahiNI nAmanI kanyA, ATha putro upara janmI te svayaMvaramAM azoka rAjanA kaMThamAM varamAlA nAkhI, tene paraNIne paTTarANI thaI. (tene) anukrame ATha putro ane cAra putrIo utpanna thaI. eka vakhate vAsupUjya svAmInA ziSya rUkuMbha ane suvarNakuMbhanA mukhathI adaSTa dukhamAM heturUpa pUrva janmamAM kareluM rahiNI tapa sAMbhaLIne teNe tenuM) vidhipUrvaka ujamaNuM karyuM ane pitAnA kuTuMba sAthe muktimAM gaI. A (caMpApurI)mAM pahelAM bhUmimAM indra samAna e karakaMDa nAmane (rAjA) hatA; jeNe kAdaMbarI (nAmanA) vanamAM kaligirinI nIcenI bhUmimAM rahelA kuMDa nAmanA sarovaramAM chadmastha avasthAmAM vihAra karatA zrI pArzvanAtha bhunI, hAthI svarUpavALA vyaMtara (deva)nA prabhAvathI kalikuMDa tIrtha vaDe, sthApanA karI. vaLI A (nagarI)mAM subhadrA mahAtIe paththaranAM be bhayaMkara kamADe vaDe vAselA traNe daravAjAne zIlanA mahimAthI kAcA sUtaranA tAMtaNuM yukta cAraNI vaDe kuvAmAMthI pAchuM kheMcIne, te (pANI) vaDe te (daravAjA)nA upara chAMTI prabhAvapUrvaka ughADayAM hatAM. eka cothA daravAjAne "je koI mArA jevI sucaritra heya teNe ughADavo" ema rAjA AgaLa kahIne te ja prakAre (daravAjAne) baMdha rAkhyo. te paNa te divasathI laIne lAMbA kALa sudhI janatAe te ja prakAre (baMdha) je. anukrame vikramanA 1360 varSa vyatIta thatAM lakSaNAvatI (nagarI)ne rAjA musalamAna nAme samasadIna zaMkarapuranA killAnA upayoga arthe paththara lAvavA mATe te daravAjAne pADI nAMkhI be kamADe laI gayo. A (nagarI)mAM dadhivAhana (nAma) rAjA rANI padmAvatI sAthe tenA dehadane pUravA mATe hAthI upara savAra thaIne jatA hatA teTalAmAM, jaMgalanuM bhramaNa jene sAMbharI AvyuM che e hAthI te (vana mAM jatAM deDavA lAgyo (rAjA) pate jhADanI DALI pakaDIne rahyo. hAthI AgaLa cAlatAM ti rAjA) pAcho vaLIne pitAnI nagarImAM Avyo. rANI azakta hovAthI tenA upara besIne ja moTA araNyamAM gaI. tenA parathI utarIne putrane janma Apo. te karakaMDa nAmane rAjA thaze. kaliMga deizamAM pitAnI sAthe yuddha karatAM AryA [sAvI thayelI evI pitAnI mAtAe vAya. anukrame moTA baLadanI vRddha avasthA jevAthI pratyekabuddha thaIne teNe mokSa prApta karyuM. For Private And Personal Use Only Page #35 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] ca'pApurIkalpa [33] A [nagarI]mAM dadhivAhana rAjAnI putrI caMdanabALAe janma lIdhA, jeNe kauzAMkhI nagarImAM sUpaDAnA mRNAmAM rahelA aDadanA bAkaLA vadhu mahAvIra prabhune pAraNuM karAvyuM. ane pAMca divasa ochA che jemAM evA cha mAsanA aMte prabhune dravya, kSetra, kALa ane bhAvarUpa abhigrahane pUrNa karyAM. A (nagarI)mAM pRca pAnI sAthe zrI vIraprabhue traNa caturmAsa karyAM, A [nagarInA ja vistAramAM zrI zreNika rAjAnA putra kUNika evA khIjA nAmavALA azAkacadra rAjAe rAjagRhane pitAnA zAkathI choDI dai navIna ca'paka puSpA vaDe suzAbhita caMpAne rAjadhAnI karI. A (nagarI)mAM ja pAMDu (rAjA)nA kuLane ze|bhAvanAra dAnezvarIemAM dRSTAMtarUpa evA kaNrAnta rAjya lakSmInu zAsana karatA hatA. Aje paNa A purImAM te te zRMgAracAka vagere (tenAM) kIrtisthAne jovAya che. A (nagarI)mAM ja samyagadRSTine dRSTAMtarUpa sudana zeThane dadhivAhana rAjAnI rANI abhayAe sabhAga mATe upasa karatAM rAjAnA vacanavaDe vadha mATe lai javAmAM AvyA. peAtAnI acala zIlasaMpattinA prabhAvathI AkarSita thayelA zAsanadevanI sahAyathI zuddhI seAnAnuM sihAsana banI gai, ane tIkSNa evI taravAra suga Mdhita puSpanI mALA banIne manane AnaMda ApanArI thai. A [nagarI]mAM zrIvIraprabhunA upAsakeAmAM AgevAna, (je) aDhAra kareADa suvarNane svAmI, daza hajAra gAyA yukta evAM cha gAkuLAnA mAlika, ane bhadrAne pati zreSThI kAmadeva hatA. jene pauSadhazALAmAM rahetAM mithyAdaSTi deve pizAca, hAthI ane sApanAM rUpo vaDe upasarga karyA chatAM te vyAkuLa na thayA ane samavasaraNamAM bhagavAne (tenI) praza MsA karI. A (nagarI)mAM vihAra karatA evA cauda pUrvadhara zrI zayya'bhavasUrie rAjagRhathI AvelA manaka nAmanA potAnA putrane dIkSA ApI, tenu cha mAsanuM bAkI raheluM AyuSya zrutajJAnanA upayAga vaDe naNIne tene bhaNavA mATe pUrvamAM raheluM dezavaikAlika sUtra kADhI banAvyuM. temAM AtmapravAdathI cha jIvanikAya, karmAMpravAdathI piNDA, satyapravAdathI vAkayazuddhi ane bAkInAM adhyayanA pratyAkhyAnapUrvanI trIjI vastuthI (kADhayAM). A (nagarI)mAM rahenAra kumAranadI (nAmane) sAnI gADha agnipravezathI peAtAnA vaibhavanA ezvaryAM vaDe dhananA thayelA garvathI parAjita thatAM pAMca paryaMtanu svAmIpaNuM meLavIne pUrNAMbhavanA mitra acyuta deva vaDe upadezAtAM teNe sudar geAzISa caMdanavALI, alaMkArothI yukta evI jIvaMta-svAmI devAdhideva zrImahAvIraprabhunI mUrti banAvI. A nagarImAM pUrNabhadra (nAmanA) maMdiramAM zrI vIraprabhue upadeza karyAM kre-je aSTApada para caDhaze te te ja bhave siddhigati pAmaze. A (nagarI)mAM pAlita nAmane zrI vIraprabhune upAsaka (rahetA) hatA. tenA putra ( jIe pAnuM 36 ) For Private And Personal Use Only Page #36 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir hariyAlI [ keTalAMka ukhANA] saMgrAhaka-munirAja zrI jJAnavijayajI jaba jAI taba vIsa gaja, bhara vana gaja Ara. valatI vera pacAsa gaja, rAjA ja vicAra che 1 (chADI) eka ja nArI nagara mAra, kA kero kare AhAra chapagI ne cAle bIjuM, cihuM AkhyA ne dekhe benuM. 2 (chANI) jalamAMhi phala nIpaje, vaNa DAMDI phala hoya ! rAvAM ke gharahI hoye, rAMkA ke ghara nahiM. 5 3 (motI) gajata sahAmukha, bAMdhe nagara majhAra ! sAluM bahuM ne dIkarI, tInuM eka bharatAra. che 4 (cuDA) vAMka muhi kara patalI, nAma bhaNI nAra. uNa nArI nara mAMnIyau, rAjA bheja vicAra. che 5 (kabANa) tAMbAvaraNa bahuguNI, vadhI hove viNa pAya che vAyavAje vadhe baha, sIcIyAM kamalAya. che (vAseda) jala vina vadhe so velaDI, jaladI vAM kumalAyA je jala kIje kiDo, jaDAmulajjAya. | 7 (tarakhA) vaNa aMguThA viNa ghaNa, duhI kazuM jAya piMData harIyAlI para chavi, catura karI vicAra. 8 (meha) A akhaMDa kahAve lAgo, bahai nahI bahAMbaNa lAgo ! ane purUSa asatarI kara lAge, jihAM laga ku salaaMga nahI lAge 9 (khAMDa) aMga gerA mukha sAMmalA, deya nara ekI DANa ! kAbala mugala paThAMNanuM, rahyA taMgaTI tANa. che 10 (sana) kAle vana nIpaje, varaNuje dhavale hAya suMdara gAMdhIne kahe, thAMhare have to deya. 11 che (cuno) eka janAvara ajaba sA dIThA, bahAta calata dhakA ! yakara garadana kATakaeN, bahAta calaNa lAgI. che 12 che (lekhaNa) For Private And Personal Use Only Page #37 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] hariyAlI [35] DuMgara kaheba ghara kare, saralI mukI dhAya . se nara neNe nIpaje, mahI sAda sohAya. che 13 che (mera) suko taravara he sakhI, phala lAge meM dITha cAkha so jIve nahI, jIve se hI niTha. che 14 (barachI) sUko saravara he sakhI, kamalAM aMta nI pAra karaNa harIyAlI para Thavi, rAjA ja vicAra che 15 che (kAca) aMge gorI mukha sAvalI, suMdara bahuta sujANa cutarAM pakaDI cupa karI, alagA rahyAM ajANa che 16 che (lekhaNa) cAra pAyA Isa, be jaNA beThA kare jagIsa khAya kA ne pAna, beIjaNuM ke bAvIsa kAna che 17 (rAvaNama dodarI) harIyAlI tere hIrA, suNa re mArA vIrA eka rUkha tIna phala lagA, gula vaigaNa ne jIrA 18 (tajAre) harIyAlI te jehane kahIye, jehane hIye have sAna eka purUSa jAto dITha, jIre puMchaDaeN cAra kAna che 1 (tIra) pAtala pana skaDa jaDa, viNa pulyAM phala hoya che rAMdhyAM ne varasa dana hoya, vAsI kahe na keya che 20 (gula) bApa beTe ekaNa DhAMma, beTe jAye gAmegAma bApa beTA eka ja nAma, kaho artha ke choDa gAma che 21 (a) eka nArI navaraMgI caMgI, pahereNu navagajA sADI nAka phADa naka kulI gAlI, cArUM aMga ugADI che rara . (sUI) vina pagalyAM para vata caDhe, viNa dAMtAM khaDa khAya huM tehe puchuM piMDatA, kisa jinAvara jAya che 23 che (dAtalo) eka sIMgo deya sIMga, cAmaDI karaDI hADa ja miThe ! vANyA bAmaNane khAte dITha 24 (sIDe) rAja kAja saba AgalA, bhutasarIkhI de ! pIyuM padhAre cehaTe, te mujha mokalajyo teha. | 25 che (nAliyera) eka nArI navaraMgI caMgI, kalahaDa e jAI khaNIyA betAratI dIThI, kahe re mArA tAI che 26 che (jalebI) For Private And Personal Use Only Page #38 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [36] zrI jaina satya prakAza [varSa 6 ghurakAtI phAguNava, jala dAkho che ! vATa je che tehanI, juya pIyA meha che 275 (kAgala) eka nArI ati sAmalI, pANI mATe vasaMta ! to tuma darasaNa dekhavA, alI je ati he karaMta che 28 che (AMkhyA) kAgala varaNe he sakhI, dekhe eka purUSa bAlaNahArA ke nahI, ravaNavAlA lakha che ra9 (kAgala) nIlI DAlI dholA kula, kahI de ! batAI deu jAya re murakha jAya che 30 che (jAya) eka junI hastaprata uparathI utArela A ukhANuomAM ghaNAM aTapaTA ane baMdha besatAM na hoya evAM lAge che. saMbhava che, barAbara arthe khyAlamAM na AvavAthI padadamAM bhUla hoya, chatAM bhASAnA abhyAsIone upagI samajI ahIM Apela che. ( 33 mA pRSThanuM anusaMdhAna ) samudranI yAtrA vakhate samudramAM janmavAthI jenuM samudrapAla nAma thayuM hatuM. teNe laI javAtA vaya (vadha mATenuM pazu)ne joyuM ne pratyekabuddha thaI siddhi pAmyA. A (nagarI)mAM sunaMda (nAmano) zrAvaka sAdhuonAM melanI durgadhane niMdatA maraNa pApe ne kauzAMbImAM dhanikaputra thaIne vrata grahaNa karyuM. utpanna thayelI durgadhavALA evA teNe kAyotsargavaDa devatAnuM AkarSaNa karIne pitAnA zarIrane suMgadhIvALuM karyuM A nagarImAM Arya kauzikanA ziSya aMgarSi ke abhyAkhyAnasaMvidhAnaka ane suMdara rIte utpanna thayela priyaMgu Adi vimAnanAM saMvidhAna banAvyAM. e prakAre aneka saMvidhAnakarUpa ravaDe pragaTa karelAM aneka caritrAnA nidhAnarUpa A nagarI che. AnA killAnI bhItine pavitra evA kapuranA rasavaDe bharelI zreSTha nadI pitAnI phelAyela taraMgarUpa bhujAo vaDe priya sakhInI mAphaka pratikSaNa AkhA zarIre AliMgana kare che. zreSTha naranArIone mATe muktAmaNionI sera utpanna karavAmAM sIpa samAna ane aneka prakAranI addabhuta vastuothI suzobhita mALAvALI A nagarI jaya pAme che. vAsupUjaya bhagavAnanI janmabhUmi (hevAthI) paMDitA temanI bhakti vaDe tenI stavanA kare che. e prakAre zrI jinaprabhasUrie caMpAna kalpa kahyo che. kSamA keTalAka anivArya kAraNasara A aMka pragaTa karavAmAM ghaNe vilaMba thaye che te mATe vAcako kSamA kare. have pachIne aMka samayasara pragaTa thaze. - - - - - For Private And Personal Use Only Page #39 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir karuNAsindhu AzramanA mArga rAjA, rAjakumAro ane rAjarANIe rAjapATa choDIne cAlI nIkaLatAM e kALanI A vAta che! lekhaka:-munirAja zrI suzIlavijayajI magadhanA gAmegAmamAM AjakAla eka rAjakumAranI rAjapATa ane vaibhavanA tyAganI ane AkarI AtmasAdhanAnI vAte carcAtI hatI. e rAjakumAre damana bhalabhalAnA dilane kaMpAvI mUkatuM ! kAi mahAkavinI kalpanA paNa AkarI e tapasyA hatI ! jANe musIbatA ane Aphatane ja ema sAme mukhe tyAM jatA ane potAnI sAdhanAnI AkarI kasoTI karI jotA. kaSTasahana karavAnI enI zakti saune cakita karI detI ! saunA dilamAM enA mATe sahAnubhUti, samavedanA ane bhaktibhAva ubharAtAM. AdareluM AkaruM dena pahoMcI zake evI ena geAtate hAya e rAjakumAranuM nAma vardhamAna kumAra ! enI atula aLiikta joine devoe ene mahAvIranuM arthasUcaka nAma ApyuM hatuM. saMsAranI meAhamAyA ane mamatAne nAza karavA nIkaLelA mahAvIre eka gAmamAM vasavAne tyAga karIne gAmegAma pharavAnu zarU karyu hatu. Aje te merAka gAmathI zvetAMbI nagarI javA nIkaLyA hatA. mArgamAM jaMgala Avatu hatu. mahAvIra potAnA mArge cAlyA jatA hatA. eTalAmAM vacamAM gAvALIenA putrAe temane joyA. mahAvIranI zAMta mudrAe e ramatiyALa bALakanA hRdayamAM paNa bhakti janmAvI. e bALakA kahevA lAgyA, "cegIrAja, Apa zvetAMbI nagarI jatA hai| tA A TUMkA ane sIdhA mArga na jaze ! A mArge jatAM je kanakakhaLa nAmane tApaseAte Azrama Ave che, tyAM Aja keTalAMka varSathI eka mahAbhayaMkara caDakauzika sarpa rahe che. enA lIdhe e AkhA pradeza sAva ujjaDa banI gayA che, eka cakalu paNa tyAM atyAre pharakatuM nathI. vAdha ane siddha jevA jaMgalanA rAjA gaNAtA prANIe paNa palAyana karI gayA che. sAmI najara paDe ane prANI marI jAya evA layakara e viSa sarpa che. A mArge janAra kASTha jIvatuM AvyuM jANyuM nathI. Apa A bIjA ADA mArge thaIne jAe ! For Private And Personal Use Only kC/ mahAvIranA manamAM maMthana cAlyuM. " Atmazuddhi ane ahiMsAbhAvanAnI parIkSAne Ave aNumulo prasaMga kema jatA karAya ? ' ahiMsAnI pratiSThAmAM prANI mAtra vera tyAga kare che' e mahAsatya Aje mArI jAta upara ja zA mATe na ajamAvuM? sAmA prANImAM vairane tyAga na thAya teTalI ahiMsAnI sAdhanA adhUrI samajavI ! saMpUrNa ahiMsA AgaLa baira TakI ja na zake !" -ane prabhue potAnI jJAnadaSTi dADAvI e sarpanuM pUrvIsvarUpa joyuM. Page #40 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [38] zrI jaina satya prakAza [varSa 6 sarSane pUrvabhava pitAnA pUrvabhavamAM atyArane A mahAbhayaMkara sarpa eka mahAna tapasvI hato. gharabahArane tyAga karIne eNe AtmasAdhanAne mArga svIkAryo hato. atyaMta ugra tapasyAthI eNe kAyAne kRza banAvI dIdhI hatI. eka vakhata e tapasvI muni pitAnA ziSya sAthe bhikSA levA gayA. mArgamAM cAlatA pramAdathI e munine paga nIce eka deDakuM cakadAIne marI gayuM. guru ane ziSya bhikSA laIne pitAnA sthAne pAchA pharyA. bhikSAnI AlecanA karatI vakhate ziSya gurune deDakAnI virAdhanAnI vAta yAda karI ApI. paNa gurue e tarapha dhyAna na ApyuM. sAyaMkALe pratikramaNa vakhate pharI ziSya gurune e vAtanI yAda ApI. paNa guru mahAtapasvI banavA chatAM sAcA kSamAzramaNa nahotA banyA. ugra tapasyAne ane je parama zAMti AvavI joIe e emanAmAM nahotI AvI. ulaTuM ugra tapasyA karavAthI emane svabhAva paNa ugra banI gayo hato. pitAne eka ziSya pitAne Ama vAraMvAra TokayA kare e guru sahana na karI zakyA. emanA gussAe mAjA mUkI ane te ekadama aMdhArAmAM ziSyane mAravA doDyA. emanA manamAM gussAne pAra na hatA. emanA romaromamAM atyAre krodha dhamadhamI rahyo hato. je A prasaMge ziSya hAthamAM AvI gayA hatA te tenA behAla thayA vagara na raheta ! paNuM sadAkALa mAnavInuM dhAreluM kayAre banyuM che te atyAre bane ! guru krodhAvezamAM ziSyane mAravA deDayA ane vacamAM thAMbhalA sAthe jethI temanuM mAthuM athaDAyuM. A athaDAmaNu eTalI sajajaDa thaI ke tyAM ne tyAM gurujIne prANa paraleka sIdhAvI gayo. tyAMthI marIne e kanakhala AzramamAM pAMcase tApasane ravAmI evo caMDakauzika nAme tApasa thayo. tene pitAnA AzramamAMnAM vRkSo ane phaLa-phUla upara eTale badhA anurAga hatuM ke koI mANasa te levAno prayatna kare te tene te mAravA deDatA. eka vakhata vasaMta Rtuno samaya hato. phaLaphUla khUba khIlI UThyAM hatAM. A vakhate keTalAka rAjakumAra e AzramamAM AvyA ane phaLaphUla levA lAgyA. caMDakauzika tApasathI A sahana na thayuM, te vivekazanya banIne temane mAravA do. tenuM bhAna bevAI gayuM hatuM. pite kayAM cAle che e paNa ene khyAla na rahyo ane deDatAM deDatAM e eka kuvAmAM AvI paDyo. enA manamAM rAjakumAra pratye gussAne pAra na hato. paNa zuM kare che e gussAmAM e tyAM maraNa pAme. AtmAnA aMtima pariNAma AtmAne sArI ke beTI gatimAM laI jAya che, e taparavIne aMtima pariNAma krodhamaya hatA eTale tenI saddagati na thaI ane e ja AzramamAM mahAvikarALa sarparUpe ahIM utpanna thayo. Aje bAra bAra varSa thayAM chatAM e sarSanI bIke kAI e mArge jaI zakatuM nathI. prabhue joyuM -"eka mahAtaparavI kaSAyane bhoga banI AvI pAmara avasthAmAM AvI paDe che. A krodhanA durgaNa sivAya ugra tapasyAe sAdhelA aneka guNa enAmAM bharyA paDayA che. e guNene jagADanAra kaI maLe te e sapane nitAra jarAya azakya nathI. bicAre pAmara jIva ! vivekazanya dazAe ene bhUlavyo ane e bhUlya. evA jIva For Private And Personal Use Only Page #41 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] karaNasibdha [39] upara te karuNA ja karavI ghaTe! ene tarachoDavAthI te ene vadhu adhaHpAta thavAne ! A adhaHpAta aTakAvavo e ja te sAcI kasaNuM che. vaLI AmAM te bevaDo lAbha che--sAcI ahiMsAnI kasoTI thaze ane karuNAnA tAMtaNe eka jIvana vistAra thaze. basa, mAre bIjA mArge javuM na khape, huM A mArge ja jaIza." AtmAnA AzaMkAne duniyAnA bhayo kyAre DarAvI zakyA che. ane mahAvIre e TuMkA mArge prayANa AgaLa vadhAyuM. jANI joIne matanA mahemAM doDI jatA A megIne gopabALako hatabuddhi thaIne joI rahyA. ahiMsAmUrti mahApuruSonA nizcaya pahADasamA acala hoya che. mahAvIra cAlatA cAlatA kanakala AzramamAM AvI pahoMcyA. mahAvIra te mahAvIra hatA, temane lezamAtra paNa DaravApaNuM na hatuM. temanA dilamAM te ahiMsA ane karuNAnA dhodha vahI rahyA hatA. e ahiMsA ane karuNAne sAkSAtakAra karavAne jANe suavasara sAMpaDyo hato. Azrama sAva ujajaDa thaI gayuM hatuM. bAra bAra varSanA mAnavasaMcAranA abhAvathI jANe tyAM smazAnazAMti chavAI gaI hoya evuM lAgatuM hatuM. caMDaziyAnA rAphaDAnI najIkamAM nAsikAnA agrabhAga upara dRSTi sthira karIne mahAvIra kAusagga dhyAne UbhA rahyA. mahAvIranA hRdayamAM kevaLa ahiMsAnA ujajavaLa bhAve ramI rahyA hatA. moTA duzmanane paNa jarAya nahIM dubhAvavAnI ane ulaTuM tenuM kalyANa karavAnI udAtta bhAvanA emanA AtmAmAM jhaLahaLI rahI hatI. e Atmatine prakAzapuMja vAtAvaraNane jANe zAMta na banAvate heya! mahAvIrane to vizvAsa hatA, ke ahiMsAnI zAMtasaritA jarUra:caMDakezikanA pracaMDa tApane zAMta karaze. jenA dilamAM anyanuM buru karavAnI, are baru ciMtavavAnI paNa lezamAtra vRtti nathI tene koI kazuM na karI zake. ane A tarapha caMDakauzi ! enA ahaMkAra ane krodhanuM pUchavuM ja zuM? pitAnA bhayanA prabhAvathI AkhA Azramane sAva prANIzanya banAvavAmAM ja jANe pitAnuM gaurava na samAyuM hoya ! kaI prANI ke mAnavI bhUlya cUkyuM tyAM AvI caDyuM ke tatkALa tene aMta ANavo e ja enuM kAma ! - thoDIvAra thaI tyAM e nAgarAja pitAnA rAphaDAmAMthI bahAra nIkaLyo. pitAnI NA pasArIne cAre tarapha ghumavA lAgyo. eTalAmAM tenI dRSTi najIkamAM dhyAnamagna ubhelA mahAvIra upara paDI; jANe tenuM abhimAna upara koIe ghA karyo ! tene ahaMkAra ekadama jAgI 3. jANe eka cakravartInuM rAjya bIje cakravartI paDAvI levA Avyo- evuM enA manamAM thavA lAgyuM. eka myAnamAM be taravAra kema pisAya ! tene thayuM- A zuM? A te vaLI koNa be mAthAno mAnavI pedA thayo che, jenI ATalI himata cAlI che ! je raste thaIne pasAra thavAnuM paNa koI sAhasa nathI karatuM te mAge te ja AzramamAM ane mArA rAphaDA pAse Ama nirAMte dhyAnamagna ubho rahenAra koNa jAgyo ! caMDakAziyAnA pracaMDa viSathI bhalabhalAnA prANa chUTI gayA che te AnuM zuM gaju ! jarUra Aje enAM so varSa pUrAM thavAnAM ?" For Private And Personal Use Only Page #42 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [40] zrI jana satya prakAza [varSa 6 ane e bemAthAnA mAnavIne pitAne para batAvavAnI caMDakauzike taiyAra karI. A tarapha mahAvIra te enI jema nizcalapaNe dhyAnamagna ubhA hatA. temane te kazI navI taiyArI karavAnI ja na hatI. je kaMI karavAnuM hatuM te temaNe pahelAM ja karI lIdhuM hatuM. ahiMsAno pracaMDa zakti jANe Aje mahAvIranA dehe sajIvana thaI hoya ema lAgatuM hatuM. mahAvIranA hRdayamAM kevaLa ahiMsA, ahiMsA ane ahiMsAnI bhAvanA ja otaprota thaI hatI. Aje jANe hiMsA ane ahiMsA de caDyA hatAM. karuNasiMdhu eka kALA mAthAne mAnavI pitAnA rADA pAse AvI ubho rahe e caDakeziyAthI baradAsta thaI zake ema na hatuM. eNe pitAnI pheNa pasArIne jorathI viSanI javALAo mahAvIra upara pheMkavA mAMDI. ene hatuM ke eka-be kuMphADAmAM te jarUra e maraNa pAmaze. paNa are! A zuM! AvI pracaMDa viSajavALAo pheMkavA chatAM jANe kazuM na banyuM hoya ema e mAnavI te menI jema nizraLa ja ubhe che. kAI sUtelA siMhane patharo lAge ane e jema khIjAI UThe ema caMDakAziyAne krodha AthI vadhu ugra banyo. teNe pitAnuM bhAna gumAvyuM ane game tema karIne e mAnavIne aMta lAvavA te tarapha dhasya. ene hatuM ke bhale mArI viSavALAo niSphaLa gaI, paNa mAre DaMkha te jarUra A mAnavInuM abhimAna utAraze. A tarapha mahAvIranA hRdayamAM te ahiMsAnI ja bhAvanA majabUta banatI jatI hatI. ane dhIme dhIme e bhAvanAnA oghamAMthI karuNAnI dhArAe chUTavA lAgI: "arere, bicAre bhAna bhUlyA prANI ! kayAM enuM ugra tapa ane kayAM ane pracaMDa kApa! bicAre AkarAM karma bAMdhIne kevI bhayaMkara adhogatine pAmaze! ane mahAvIranA hRdayamAM eka ja vAta AvI vasI- A pApIAne uddhAra, nistAra, enuM parama kalyANa. jANe hadayamAM karuNAnA sAgaramAM bharatI AvavA lAgI ! caMDakeziyo ekadama AgaLa vadhyo ane doDIne teNe mahAvIranA aMgUThe DaMza dIdhe, ane ekadama dUra khasIne jevA lAge. tenuM hatuM ke hamaNAM ja A mAnavI maDadu thane jamIna para paDavAno. paNa ahiMsA ane karuNAnA vaje e DaMzane nakAme karI nAMkhyo. caMDakAziyAe joyuM ke daMza dIdhA pachI je jagyAethI lohInI dhAra chUTavI joIe emAMthI sapheda dUdhanI dhArA vahetI hatI. abhimAnInuM abhimAna pahelI vakhata ghavAya tyAre te bevaDa jeramAM Ave che ane bIjI vakhata paNa jyAre te pAcho paDe che tyAre te hatabuddhi jevo thaI jAya che. caMDakeziyo vicAramAM paDI gayA. A zuM ! bArabAra varSamAM kadI nahIM baneluM Aje A zuM banyuM? kayAM gaI mArI pracaMDa viSajvALAo ane mAre jIvaleNa haMza. jeNe bhalabhalA vAgha, siMha ane mAnavIone haMphAvyA e badhuM Aje kyAM gayuM? For Private And Personal Use Only Page #43 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] karaNasidhu [41] mahAvIre joyuM ke have barAbara avasara Avyo che. caMDakAziyAne krodha osarI javA lAgyo che, ane tenAM hRdayamAM vicAraNanA aMkura phUTavA lAgyA che. eTale mahAvIre pitAnAM sAta ne caMDaziyA upara sthira karyA. caMDakeziyo paNa e netro tarapha joIne stabdha thaI beThA. jANe mahAvIranA hRdayamAM bajatI A ahiMsAnI moralIne karuNa sAde ene vaza karI lIdho. merilInA nAde bhalabhalA phaNIdhare kayA vaza nathI thayA? - caMDakeziyo jANe ugra maTI zAMta bane. ene zAMta banelo joIne mahAvIra bolyAH re caDakAziyA ! bodha pAma, bodha pAma! tArA pUrva bhavanuM smaraNa kara !" basa, jANe madArIe viSadharanuM viSa utArI lIdhuM! caMDakAziyo pitAno bhayaMkara ravabhAva bhUlIne jANe pitAnuM aMtara zodhavA lAgyo. AMkha AgaLano pado dUra thAya ane aMdara rahela vastunuM darzana thAya tema caMDakezIyAne jAtismaraNa jJAna utpanna thayuM ane teNe pitAne pUrvabhava joyo. tene thayuM; kayAM mArAM e ugra japa, tapa ane AkaruM saMyamapAlana ! ane kayAM mArI A adhama sthiti ! je krodhanA kAraNe mArI A dazA thaI e krodha have mAre na khape. Ama te pazcAttApanI saraNIe caDavA lAgyo. ene AtmA dhIme dhIme vadhu ujavaLa banato cAlyo. karma karavAmAM zuravIra e caMDakeziyAne dharmaparAyaNa thatAM vAra na lAgI ! teNe prabhusAkSIe anasana vrata svIkAryuM ane pitAnI dRSTithI paNa koI jIva na marI jAya te mATe pitAnuM moM rAphaDAmAM rAkhIne zAMta banI gayo. lekAne A vAtanI khabara paDavA lAgI. raste jatAM AvatAM mANasee kAMkarI ke lAkaDI nAkhI sarpanI zAMtinI parIkSA karI joI. keI e ghI nAkhI tenI pUjA karI. ghInA baLe kIDIoe bhegA maLI sapane phelI khAdhe. koIne pasaMcAra paNa na sahana karanAra caMDakauzike hasate mukhe kIDIone pitAnuM zarIra levA dIdhuM. chevaTe te e pApI dehano tyAga karI deva thayo. eka vakhata ujajaDa banele mArga pharIne mANasa ane prANuonA pAdasaMcArathI sajIvana thaI gayA. caMDakeziyAnI pracaMDa javALAo have kaIne satAvatI na hatI! enA bhayaMkara phuphADA keIne DarAvatA na hatA. mahAprabhunI ahiMsA ane karuNAne jya jyakAra thayo hato. ane tethI ja lokee gAyuM che ke. pannage ca surendra ca, kauzike pAvasaMspRzi / nirvezeSamanaskAya, zrIvIrasvAmine nmH|| pitAnA page sarpa DaMkha mAre ke iMdra AvIne e page namaskAra kare! chatAM e bane upara eka ja sarakhuM-karuNAbharyuM-mana rAkhanAra zrI mahAvIra svAmI bhagavAne namaskAra he ! sAce ja-hajAro varSa vIte, hajAre hAthe lakhAya, hajAre mukhe gavAya ke hajAravAra vaMcAya-chatAM sadAya navIna lAge evI A kathA che. karuNasidhu prabhu mahAvIrane jya! For Private And Personal Use Only Page #44 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir zrIkAvItIrthaviSaya lekha meM saMzodhana lekhaka-zrIyuta pannAlAlajI dugaDa "zrI jaina satya prakAza" kramAMka 46-47 (saMyukta ) 48 meM kAyotIrtha ke suprasiddha maMdiroM ke viSaya meM 'sAsu bahunAM maMdiro' zIrSaka eka lekha munirAja zrI suzIlavijayajI kA prakaTa huA thA / usameM ukta maMdiroM kI prazastieM prakaTa karane ke sAtha meM jo vivecana kiyA gayA thA usameM kitanI hI bAtoM meM aitihAsika skhalanAeM huI thiiN| unapara ucita prakAza DAlane kA merA vicAra bahuta dinoM se thA parantu jaba taka kAvI ke sambandha kI anyAnya bAteM jJAta na hoM taba taka kucha likhanA ucita nahIM samajhA / harSa kA viSaya hai ki isI patra ke kramAMka 59 meM 'zrIkAdhItIrthanA lekho' zIrSaka lekha vidvavara zrIyuta mohanalAlajI dalIcaMdajI desAI eDavokeTa kA prakaTa huA hai jisameM vahAM ke anyAnya lekhoM ke prakaTa karane ke sAtha meM ukta lekha kI kucha skhalanAoM para bhI prakAza DAlA gayA hai| kintu sAtha meM kucha navIna skhalanAaiM bhI ho gaI hai| ataH itihAsa kI dRSTi se ukta donoM lekhoM meM aba bhI nimna cAra bAteM saMzodhanIya haiM: (1) sarvajitaprAsAda kI prazasti meM saM. 1649 mArgazIrSa zuklA 13 ko zrIvijayasenasari jI dvArA ukta mandira kI pratiSThA kiyA jAnA likhA hai kintu zrIvijayasenasUrijI ne to usase kevala 10 dina pahale hI rAdhanapura se lAhora kI tarapha vihAra kiyA thA taba phira prazasti ke ullekhAnusAra ukta tithi ko isa mandira kI pratiSThA kinhoMne kI ? isake uttara meM anyAnya aitihAsika udAharaNoM se yaha bAta sApha prakaTa hai ki usa samaya meM jahAMpara svayaM AcArya nahIM pahuMca pAte the vahAM para unake ziSya yA sampradAya ke sAdhu pratiSThA karate the aura pratiSThAkAraka mukhya nAma AcAryazrI kA hI khudavAte the aura kahIM kahIM para apanA nAma bhI prakArAntara se sUcita kara dete the [ isa prakAra ke bahutase udAharaNa vidyamAna hai] / ataH ukta tithi ko yaha pratiSThA unake kisI sAdhu ne ko mAnanA ucita jAna par3atA hai, aura yadi isa mandira ke mUlanAyaka zrIRSabhadevanI kI mUrti zrIsamprati rAjA kI nirmANa kI huI mUrtioM jaisI hI banI huI prAcIna haiM to zrIdIpavijayajI ne apane stavana meM ThIka hI likhA hai [ dekho kramAMka 59 pR. 393 kar3o5] / (2) isa maMdira ke mUlanAyakajo ke AjubAzu jo cAra mUrtiyAM haiM jinameM se do vinA lekhakI haiM aura do para zrIvijayasenasarijI ne pratiSThA kI, aisA lekha vinA saMvatAdi ke hai to ina cAroM kI pratiSThA bhI adhika saMbhava + maiMne eka anya prazna ke uttara meM zrIyuta desAIjI ko bhI tA. 13-2-1940 ke patra meM yaha sUcita kara diyA thA / For Private And Personal Use Only Page #45 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir www.kobatirth.org aMka 1] zrI kAvItIrthaviSaya lekha meM saMzodhana [4] hai ki mUlanAyakajI ke sAtha meM hI saM. 1649 mArgazIrSa sudi 13 ko huI hogii| (3) ratnatilaka prAsAda ke mUlanAyaka zrIdharmanAthajI para zrIvijayasenasUrijI dvArA saM. 1655 mArgazIrSa sudi 5 guruvAra ko pratiSThA kie jAnekA yadyapi lekha utkIrNa hai tathApi usa samaya meM zrIvijayasenasUrijI ahamadAbAda meM the jaisA ki zrIvijayadevamAhAtmya sarga 7 ke nimna zlokoM se prakaTa hai: "darza darza tataH sUri kSaNayuktaH pratikSaNam / vidyAvijayanAmAyaM gaNirityabravId dhravaH // 3 // SoDazasya zatasyA'smin paJcapaJcAzavatsare / zrImatyahammadAvAdopapure zrIzakandare // 4 // kAritAyAH pratiSThAyA utsave bhUriraivyaye / zrAddhena lahuAkena svavaMzAmbhojabhAsvatA // 5 // prazasyacetAH zrIsUri risaridvipopamaH / paNDitapadamAnandi tasmai puNyAtmane dadau // 6 // mArgazIrSa site pakSe prakRSTe paJcamIdine / dezadezasamAhUtajanavRndavirAjate // 7 // " isakA samarthana zrIvijayaprazastikAvya sarga 16 zloka 32 se 34 taka se bhI hotA hai / ina donoM pramANoM se jAnA jAtA hai ki saM. 1655 mArgazIrSa sudi 5 ko ahamadAbAda meM lahuA zrAvaka ne zrIzAntinAthajI kI pratiSThA zrIvijayasenasUrijI se karAI thii| usI samaya meM zrImeghavijayajI ko upAdhyAyapada aura zrIvidyAvijayajI ko paMnyAsa(paNDita)pada diyA gayA thA / ataH ina dharmanAthajo ko yA to ahamadAbAda meM pratiSThA karAke pIche yahAM para lAkara virAjamAna kie athavA nirdiSTa tithi ko unake hI kisI ziSya dvArA yaha pratiSThA kAvI meM huI aura sAtha meM DAbI bAjuvAle zrIzAntinAthajI aura zrIsaMbhavanAthajI, jinapara zrIvijayasenasUrijI dvArA pratiSThA kie jAne kA lekha vinA saMvatAdike hai-aura jamaNI bAjuvAlI vinA lekhakI do mUrtiyAM jumale cAroM mUrtiyoM kI bhI pratiSThA ukta tithi ko hI unhIM ke AjJAnuvartI sAdhu ne kI ki jinhoMne mUlanAyakajI kI pratiSThA kii| (4) rahA ratnatilaka prAsAda meM parikara kI do mUrtiyAM aura sarvajita prAsAda meM virAjamAna eka zrI AdinAthajo kI caraNa pAdukA, jinapara gujarAtI saM. 1656 vaizAkha sudi 7 budhavAra ko khaMbhAtavAloM dvArA zrI vijayasenasarijI ne pratiSThA kI, aise lekha utkIrNa haiN| adhika saMbhava hai ki ina tInoM kI pratiSThA kAvI meM na hokara khaMbhAta meM hI zrIkIkAThakkara kI karAI huI pratiSThA ke sAtha meM huI hogI jisakA ullekha zrI vijayaprazasti kAvya sarga 17 zloka 60 meM hai| ataH ina kI pratiSThA khaMbhAta meM hojAne ke bAda phira ( dekho pRSTha 45) For Private And Personal Use Only Page #46 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir - - lodvApArzvanAthASTakam kartA-munirAja zrI bhadraMkaravijayajI [ mandAkrAntAvRttam ] prodyattejaHphaNagaNayujA bhoginA lAJchito yo vizve jaitrAzugasumazaraM mugdhamAraM jigAya / aSTaizvaryaH sugaNamahito'tyantabhUtirmahezaH sAkSAtpAvaH ziva iva vibhuH zobhate lodravAkhyaH // 1 // yeSAmeSA caraNayugalI kalpavallI prasannA puNyairlabhyA sklsumnovaanychitaarthprdaatrii| zazvadvandyA suranaravaraiH praannidaaridyhtrii| te pAcazAH jhaTiti bhavinAM kAmanA pUra yantu // 2 // zyAmacchAyo jalazaya iva zlIlapadmApriyo yaH cazcannavyAJjanarucipadaM bhISmakAlapraNAzI / naSTAriSTatribhuvanatale mohanIyAkRtiH saH kuryAtpAvoM bhavikakuzalaM lodravAkhyo jinendraH vizvavyApI surapatha ivAnantanityasvabhAvo rUpAcchranyo sphurati mahimA yasya pArzvezituzca / bhAsvadbhAbhAsurasurasurI gItakIrtiH sumUrtiH puSyAtpAzvo lasitavibhavaH zarma nRNAM sa nityam niryatsAmyAmRtarasajhare padmajaitre sunetre muktAyuktA sumaNijaTilA kaNThadeze ca maalaa| bhrAjadbhAle subhagatilakaM vyomni mArtaNDatulyaM pArzvezAnAM dizatu suhRdAM zarmamAlAM trayIyam kAsazvAsajvarakaphakiNAdyA gadA duHkhasAdhyA nAmasmRtyA gajabhujagabhIryAnti nAzaM ca yasya / lakSmIvidhe bhavini bhavatacchinnadAridyajADaye saH pArvezo racayatu yazo bhaktibhRdbhaktakAnAm dRSTazcintAmaNiriva manoharSasaMpattikArI sandhyAto yo duritazamako bhavyavayaH pramodAt / muktisvargAdyasamapadadaH pUjitaH pUrNabhaktyA pAyAtpAtAtsukRtasukRtAM pAzvanAtho jinendraH // 7 // karmArAtivrajagajaghaTAghaTTane kesarIzo rAgadveSAntaraviSamarugdhvaMsadhanvantarIzaH / For Private And Personal Use Only Page #47 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir levApAzvanAthASTakam [45] jvAlAmAlAgataphaNabhUtastrANadAtA dayeza : pArzvaH pArvAcitapadayugaH pAtu vo lodravAkhya : // prazastiH // [ zArdUlavikriDitavRttam ] durvAdidvipapazcatuNDasadRzA''nandAkhyasarIzituH paTTe zrIkamalAkhyamUritilako gaGgAtaTe haMsavat / tatpaDodayazailazRGgasavituH zrIlabdhimurIzituranteSad bhuvanAkhyavAcakamaNirjIyAjagatyAM sadA // 1 // [anuSTupchanda : ] bhadraGkareNa tacchiSyA-Nukatulyena bhikSuNA / jayatAtpuSpadantAntaM dRbdhaM stutyaSTakaM mudA // 2 // [43 ve pRSThakA anusaMdhAna ] yahAM virAjamAna kI gaI, phira bhale hI uso dina virAjamAna kI ho yA pIche, yaha bAta dUsarI hai| balki svayaM zrIvijayasenasUrijI ne inako apanI upasthita meM hI virAjamAna karAyA ho to asaMbhava nahIM hai| kintu svayaM unhoMne kabhI kAvI meM nirdiSTa tithiyoM meM pratiSThA kI ho aisA itihAsa se nahIM jAna pdd'taa| yaha bAta pAThakoM ke dhyAna se bAhira nahIM hogI ki khaMbhAta ke bilakula samIpa hI kAvI hai| anta meM zrIyuta desAIjI ne anyAnya lekha prakaTa karake bar3A upakAra kiyA hai, tabhI tathya ke bahuta kucha saMnikaTa the paMktiyAM likhI jA sakIM haiM evaM zrI AdinAthajI kI caraNa pAdukA jisakA azuddha aura apUrNa lekha zrI jinavijayajI ke prAcIna lekha saMgraha prA. 2le. 454 meM chapA huA hai usase eka bar3I aitihAsika ulajhana thI jo ki Apake zuddha aura sampUrNa lekha prakaTa karadene se dUra ho gaI, tadartha anekAneka saadhuvaad| mUcanA deN| kAvI tIrthake menejara mahodaya athavA anya koI sajana vahAM kI ninasUcita vinAlekhapAlI pAMca mUrtiyoM kI banAvaTa aura prAcInatA ke viSaya meM bArIkI se tapAsa karake pRthak pRthak zIghra riporTa prakAzita karane kI kRpA kareM tAki vAstavika tathya jAnane meM Ave athavA nirNaya karane meM sahAyaka ho: (1) sarvanita prAsAda ke mUlanAyaka zrI RSabhadevajI aura unake AjubAju kI eka eka muurti| (2) ratnatilaka prAsAda ke mUlanAyaka zrI dharmanAthajo kI jamaNI (dAI) vAja vAlI muurtiyaaN| For Private And Personal Use Only Page #48 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir bAlApura silina [saMkSipta aitihAsika paricaya) lekhaka munirAja zrI kAntisAgarajI 31I paNa nagarano ItihAsa mukhyatayA te nagaranA purAtana avazeSo, zilAlekhe, pratimAlekha vagere parathI tAravI zakAya che. A uparAMta te nagaramAM rahelI hastalikhita pratanI puSpikAo paNa upayogI thaI paDe che. ' sAmagrInI prApti cAlu sAlanA caitra mAsamAM pUjya gurudeva upAdhyAya zrI sukhasAgarajI ma. sAthe bAlApura javAnuM thayuM. tyAM mane tyAMnA bhaMDAramAM rahelAM hastalikhita pAnAMo vagere jovAnuM saibhAgya prApta thayuM. jyAre meM tyAMnAM tamAma pustakanI pupikAonI neMdha karI, tyAre mane jarA paNa khyAla nahoto ke huM bAlApura para kaMIka lakhIza, paNa jyAre bAlApuramAM ja lakhAyela pAnAMo vipula pramANamAM dRSTigocara thayAM, ane tyAMnA digaMbara jaina maMdiramAM devIonI mUrti para "bAlApura" evA zabda jovAmAM AvyA, tyAre mane svAbhAvika rIte bAlApura upara kaMIka lakhavAnI IcchA thaI. vaLI tyAre marAThI bhASAnAM keTalAMka aitihAsika pustakamAM paNa bAlApuranA ullekha jovAmAM AvyA. ane meM paNa tyAMnA keTalAka purAtana avazeSe jAte joyA hatA, tenA phaLasvarUpa bAlApuranA itihAsanI rUparekhA rUpe A lekha lakhuM chuM. tyAM hastalikhita pAnAonAM kula cha baMDala che. temAM keTalIka AkhI mahattvanI pratio paNa che. temAMnA keTalAka mahatvanAM gIta vagere upayogI pratanI presapI paNa karI lIdhI, ke jenI noMdha prastuta nibaMdhamAM AgaLa ApavAmAM AvI che. bAlApuranA ItihAsa para prakAza nAMkhanAra etihAsika ullekho atyAra sudhImAM prakAzamAM AvyAnuM mArA jANavAmAM nathI, eTaluM ja nahi paNa vidarbha prAMtanA koI paNa gAmanA jaina itihAsane upayogI ullekho Aja sudhI aMdhakAramAM paDela che. kharI rIte A deza pratye Aja lagI jaina itihAsalekhakoe upekSA sevI che, yadyapi "vividha tIrtha kalpAMtargata aMtarikSa pArzvanAthakalpa'mAM tathA prAcIna tIrthamAlAomAM vidaMbhane ullekha maLe che, paNa e anya dezanA ItihAsanI daSTie nahIM jevo gaNAya. brahmacArI zItalaprasAdajIe "prAcIna jaina smAraka"mAM thoDAghaNAM gAmonI noMdha lIdhI che. temAM paNa ghaNAMya etihAsika gAme rahI javA pAmyAM che, to bIjI AvRtimAM sudhAro karaze evI AzA rAkhavI asthAne nathI. mULa viSayane varADa (Berar) sAthe saMbaMdha che tethI te saMbaMdhI thaDe paricaya karAvavuM Avazyaka samajuM chuM. prAcIna granthA mAM vidarbhanuM varNana vartamAna varADane purAtana granthomAM vidarbha nAmathI varNavela javAmAM Ave che. A nAma kema paDayuM e viSayamAM vidvAno ekamata nathI. 5. tArAnAtha vyutpatti kare che ke vitA: ramaH suzA: cata: arthAta "jyAM darbha na Uge te pradeza". rAmAyaNa, mahAbhAratamAM ukta dezanuM varNana maLe che. vidarbha dezamAM mauryavaMza pazcAt saMga vaMzanuM Adhipatya thayuM, tyAre ukta vaMzanuM rAjya virdabha sudhI vadhI gayuM hatuM. azoka pachI vidabha rAjyane ullekha badhAMthI pahelAM "vidizA"nA rAjA agnimitranA zAsana kALamAM thayAnuM maLe che. agnimitra suMga vaMzano rAjA ane puSyamitrane putra hatA. "mAlavikAgnimitra' nATakamAM kavi For Private And Personal Use Only Page #49 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] bAlApura [47] kAlidAse agnimitra nAmane amara karI dIdhuM che. vaLI vidarbhanA rAjAone ullekha "AdmabhatyavaMzanA zAsanakAlamAM thayo che. ukta vaMza pachI vidarbha para caulukone adhikAra thaye. caulukayamAM pulakezI (2)nuM nAma sauthI AgaLa Ave che. tenAM kAryo vIrene chAje evAM hatAM. samrATra harSavardhanane paNa pulakezIe harAvyo hato ema tenA tAmrapatra parathI phalita thAya che. cInI yAtrI hayuenasaMge paNa ukta nareza tathA tenA dezanuM varNana karela che. mALavAnA pramA-paramArarAja vApati dvitIya muMjanA samayamAM vidarbha deza mAlavA rAjyanI antargata hatA, paNa sana 995 lagabhagamAM taile mALavAnA rAjAne harAvI punaH caulukya sattA jamAvI. buddhayugamAM vidarbha bauddhadharmathI paripUrNa hato. cauluko buddhadharma ane hiMdu dharmane samadaSTithI jotAM. pulakezI (2) cuta bauddha hatA. 7mI sadImAM bhAratavarSa be mahAna rAjAo vacce vaheMcAyela hatuM. uttaramAM harSavardhanara ane dakSiNamAM pulakezI rAjya karatA hatA. cAlukonA zAsanamAM jena kavi ravikIrtie ehalInA lekhanI racanA karI hatI. te vikramAditya bIjAnA Azraye rahetuM hatuM. te alaMkArazAstramAM nipuNa hato, ema lakhamAM vAparela chedo parathI pratIta thAya che. zrI harSe naiSadha kAvyamAM vidarbha dezanuM rocaka varNana karela che. bhavabhUtinA 'mAlatI mAdhava'mAM vidarbhanuM citra aMkti che. A sivAya paNa aneka nirvANagirAnA granthamAM vidarbhanuM varNana upalabdha thAya che. ItihAsa jotAM spaSTa jaNAI Ave che ke vidarbha dezamAM saMskRta bhASAnA aneka kavio thaI gayA che. bhAravI, guNuya, hemAdri, bhAskarAcArya, trivikramabhaTTa, lIdhara, vijJAnezvara Adi aneka kavione saMbaMdha vidarbha sAthe hevAnuM batAvAya che. cAlukayavaMzI rAjAo paNa sAhityanA sArA abhyAsI hatA. mATe sArA sArA kavio te dezamAM rahe e svAbhAvika che. kAvyaracanAmAM paNa vaidabha rItinuM mahattvapUrNa sthAna che. mUrtinimArNa kaLAmAM paNa vidarbhanuM sthAna ghaNuM UMcuM che. De. phargyusane kahyuM che, ke zuddha bhAratIya gRhanirmANakaLAnA zreSTha ane manahara namunA vidarbhamAM jovAya che. ajaMTA te kaLAenA namunA paikI eka che. citrakaLAne namUne jevo ajaMTAnI guphAmAM male che tevo bIjo koI paNa bhAratIya guphAmAM maLatI nathI. e jovAne suavasara mane sAMpaDe che. eka guphAmAM bhikSuone nivAsAthe oraDI banAvelo che. temAM eka pATanI mAphaka eTale takiyA sahita banAvela che. tyAMnA citramAM buddhajIvananI ja jhAMkhI karAvela che. atyAre A guphAo nijhAma rAjyAntargata che. IlaranI guphAo paNa prekSaNIya che. vidarbha viSayaka vizeSa carcA na karatAM mukhya viSaya para AvuM chuM. 1 pulakezInuM tAmrapatra muMbaImAM prinsa opha velsa myujhiyamamAM surakSita che. juo "caulukya caMdrikA" pR. 11. 2 harSavardhanane paricaya vinsenTa e. smithe "ali hIsTarI opha IDIyA mA khuba vistArathI karAvela che, mATe atre piSTapeSaNa karavAnI AvazayakatA nagI. 3 A digabarIya che. 4 "madhya pradeza kA itihAsa' pR.46, devIdatta zuklaanuvAdita. For Private And Personal Use Only Page #50 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [48 ] zrI jaina satya prakAza [ varSa da bAlApura kyAre vasyuM ? pahelAM e vAtane vicAra karIe, tyArapachI khAsa ghaTanAne vicAra karI, je sAhitya bAlApuramAM lakhANuM che tenI pUrI puSpikA joNuM. bAlApuranA maMdiramAMnI dhAtupratimAnA lekhA tathA tapAgaccha jaina jJAnamaMdiramAM rahelI hastalikhita pratA tathA pAnAonI puSpikA lekha lAMkhA thavAnA bhayathI na ApatAM mAtra graMthanuM nAma, lakhyA saMvata, lekhaka, gAmanu nAma tathA bAlApuramAM nirmANa thayela kRtionA nirdeza mAtra ahIM karIza. bAlApura nAma kema paDyuM ! pAchaLa kAMi te kAMI e svAbhavika che, e vAta te nirvivAda siddha che. ke kAipaNa gAmanA nAma itihAsa samAelA hoya che. tema bAlApura pAchaLa paNa itihAsa rahe bAlApuranA killAthI dakSiNa dizA tarapha bAlA nAmanI devInu maMdira che. e devInA nAma uparathI ja "bAlApura" nAma paDela che. killA 'mana' ane "sa' e be nadInA soMgama pAse aiita che. e uparathI anumAna karAya che ke banne nadIeAnA saMgamathI ApattikALamAM pANInI apUrNatA na rahe e mATe tyAM baMdhAvela haze. itihAsa kahuM che ke bAlApura para samaye samaye kaMi ne kaMi AkramaNA thayAM ja karatAM hatAM. bAlApuranA killA yadyapi dekhAvamAM kaniSTa jaNAya che, paNa majabUtImAM suMdara che. bAlApura khUba jAheAjalAlIvALuM gAma haze, ema tyAMnAM makAne jotAM spaSTa jaNAya AjathI 100 varSa pahelAM tyAM eTalI badhI vastI hatI ke tyAM eka vRddhA nivAsArthe bAlApura AvI (tyAre bAlApuranuM vyApArika kSetramAM mahattvanuM sthAna hatuM tyAre gAmamAM jagyA na maLI. aMte jaMgala-pAdaramAM jhUMpaDI bAMdhIne rahevA lAgI. je devInA nAma parathI gAma vasela che te devInAM maMdiramAM atyAre dIpaka paNa kadAca ja thatA haze. bAlApuramAM aitihAsika ghaTanAo che. I. sa. 1599nA akabaranA samayamAM dAniyala varADane sukheA hatA. te barahAnapuramAM rahetA hovAthI varADamAM megalenu jora ochu thai gayu hatu ane te zakita vagaranA paNa hatA. tenI chAvaNI khalApuramAM hatI. jahAMgIre jyAre khuramane varADanA sukhe karyo tyAre malikakabare varADane pUrA kabajo lIdhA hatA ? khurame malikabarane varADa niyukatamAMthI hAMkI kAye, tApaNa te chuTAMchavAyAM AkramaNA karavAM cukatA niha. i. sa. 1616mAM varADane sukhe zahAnabAja khAna bAlApuramAM hatA, tyAre tyAM malikabaranA saradvArA, sasainya maLyA tyAre zahAnabAjakhAne dAhiNakheDane ghATa caDhI khiDakI 5 varADa dezanI prAcIna imAratanI gaNanAmAM A killAnI paNa gaNanA karAya che. 6 Aja paNa tyAM aneka suMdara makAne khaMDeranI sthitimAM tenI prAcIna sArI sthitinuM smaraNa karAve che. 7 sana. 1904mAM dAniyatra maraNa pAmyA. 9 sana. 1616 thI 1623 sudhI khurama dakSiNanA sukhe| hatA, A khurama te ja ke je pachI "zahAjahAna" nAmathI khyAti pAmyA. 9 A gAmamAM i. sa. 1437 ane 159 mAM e meTAM yuddo thayAM hatAM IsmAilakhAMnA mukhya salAhakAra jamAlakhAna hastaka i. sa. 1782mAM masjida baMdhAvela che, temAM evI kArIgarI che ke tenI lAtA para 2 lekhA ulipimAM aMkti che tenA para jo pANI nAMkhavAmAM Ave te ja akSaro vaMcAya For Private And Personal Use Only Page #51 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir aMka 1] bAlApura [49] pAse malikabaranA sainyane parAjita karyuM, malikabaranA sainyane jItatAM sarva zakita khalAsa thaI javAthI puna: malikabara zAhanabAjakhAnane dhakelate dhakelata bAlApura lAvyA. - I. sa. 1620mAM jahAMgIre kAzmIra tarapha svArI karI, tyAre megala sainya temAM guMthAyela joIne malikabare mogalenA killedAra khaMjarakhAnane bAlAghATanA killAmAM pUrI cAre bAju gherI lIdhe. darAbakhAne malikabara para-ahamadanagara para svArI karI ane harAvyo, paNa tenI senAne joIe teTale rAka na malavAthI pAcho bAlApura Avyo. I. sa. 1636mAM auraMgajeba dakSiNanA subAo upara niyukta thaye, tyAre karNATakanI laDAImAM zAhajIe bIjApuranI senA sAthe sevA bajAvI hatI mATe, kelhiAra (bAlapurathI 6 mAIla), baMgalera ane bAlApura e traNa gAmo jAgIramAM ApyAM hatAM.1deg A rAhajI te ja ke jemane tyAM nararatna zivAjI mahArAjano janma thayo hato. A zivAjInuM eka rAjarathAnI kavie sAta savaiyAmAM bahu recaka varNana karela che. mULa prata mArA saMgrahamAM che. sana 1728 jUna mAsamAM nijAma alIkhAna ane atyaMalIkhAna [ ahamadanagara vAsI ] sAthe bAlApura pAse bhayaMkara yuddha thayAnuM ItihAsa parathI jaNAya che. temAM alaalIkhAna tathA ghaNA marAThA sainike maraNa pAmyA. khaMDerAva dabhADe, dAmAjI gAyakavADanA udayana mULa pAyo bAlApuranI laDAI je che11 suprasiddha bAjIrAva pezavA paNa yuddha samaye bAlApura hatA. auraMgajebane pautra ajamazAha bAlApurane hadedAra hato. i. sa1721mAM nijAmamubhulka tathA dehalInA lazkara sAthe laDAI thaI hatI. I. sa. 1757mAM elicapuranA13 pahelA navAba IsmAIlakhAne bAlApurane kile banAvyo hato, ane temAM kAra banAvI te AjasudhI vidhamAna che. atyAre killAmAM tahasIla, kacerI, nizALa tathA sArvajanika imArate che paNa nibaMdha lAMbo thaI jevAthI AmAM tenuM varNana jatuM karyuM che. saMvata 1769mAM bhoMsale ane pezavAo vacce yuddha thayuM hatuM, tyAre kAnapuramAM ApasamAM samajI gayA temAM prastuta kalama hatI ke bheMsalee dara varSe hajAra rUpiInuM kApaDa vAsIma ane bAlApuranuM paheravAne moklavuM. vAsIma karatAM bAlApuranuM kApaDa ghaNuM nahitara na vaMcAya, A vAta mArA anubhavanI che. tyAM auraMgajhebanI chokarInI kabara che. pahelAM A gAmanuM nAma "rehaNAbAda" hatuM. tyAM killo haju sudhI che. te gAmamAM eka khetaramAM 5 phITanI 1 jaina mUrti (tAmbara) tathA 1 camukha stUpa tathA aMbikanI ane viSNu zeSazayananI prAcIna mUrtio paDela che. A gAma dhAmaNagAvathI malakApurane raste cha mAIla che. A paNuM hAla daravasthAmAM vidyamAna che. 10 juo "rAjaputAne kA itihAsa" vo. 1 pR. 281. 11 "samazera bahAdura" A laDAI vakhate dAmAjIne khitAba Ape te Aja sudhI cAlyo Ave che. vartamAnamAM gAyakavADanI rAjadhAnI "vaDedarAmAM che." 12 A 104 varSanI vaye maraNa pAmyo hate. 13 elicapura amarAvatIthI kara mAIla che. aitihAsika dRSTie A gAma mahatvanuM che. ahIM sana 1347nI sulatAna imAdabhulkanI kabara che. purAtana kALamAM atre 54 parA hatA. 3pa che, A gAmanA nAma saMbaMdhI vidAnamAM ekamata nathI. enI carcA: "aMtarIkSa' pAzvanAtha viSayaka sAhityanA nibaMdhamAM karIzuM. For Private And Personal Use Only Page #52 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir [50] zrI jaina satya prakAza [varSa 6 majabuta ane TakAu gaNAya che. zetraMjI ahI ghaNuM suMdara banatI ane hAla paNa bane che. bAlApuramAM 'mana' nadInA kinArA para smazAna pAse eka chatrI jovAya che. te chatrI jayapuranA rAjA savAIsiMge banAvI che. A siMga te ja ke jeNe AMberathI saM 17ra8mAM pitAnI rAjadhAnI jayapuramAM vasAvI. A nareza vaijJAnika jJAna ane kaLAne jANakAra hatA. teNe gaNitanA ghaNuM grantha saMskRtamAM utarAvela upalabdha thayo che, tathA jatiSya cakranA jayapura, kAzI, ujajena vagere gAmomAM banAvelAM makAno Aja sudhI vidyamAna che. uparanA sukRtyo uparathI sApha jaNAI Ave che ke te rAjA bahu vidvAna have joIe. rAjasthAnanA itihAsamAM A rAjAnuM zubhAbhidhAna suvarNAkSarathI aMkAyela che. auraMgajeba jyAre gAdI para Avyo tyAre tarata ja puranA rAjA savAIsiMganI dakSiNanA mukhya subA tarIke nimaNuMka karI, tyAre chatrI banAvI hatI. vacagALAmAM chatrI TUTI gaI hatI, tyAre puranA rAjA sAsethI traNa hajAra rUpiyA laI sudharAvela, hAla sArI sthitimAM che. chatrI parathI bAlApuranuM prAkRtika saudarya apUrva jaNAya che. pUrva dizAmAM chatrI Avela che. DAka baMgalA pAsenI saDaka parathI jaNAya che ke zilpanI dRSTie A chatrI jarAya mahatvanI nathI. ekAMta hovAthI abhyAsIne bahu ja upayogI che. A lekhake paNa chatrI jeIne ja varNana karela che, i. sa1845mAM jyAre varADa khAlI thavAne hukama thayo hato tyAre bAlApura para humalo thayo hato. pUrvanA kALamAM bAlApuramAM kAgaLe utama prakAranA banatA hatA. AkhAye varADamAM jema hAlamAM vilAyatI kAgaLo vaparAya che tema pahelAM AkhAya prAMtamAM bAlApuranA kAgaLe vaparAtA hatA. bAlApuranA kAgaLa paranAM lakhANa haju sudhI dRSTigocara thAya che. bAlApuranI nadI pAsenA pASANa para sAruM kalAkauzalyavALuM kArya thatuM hatuM. A lakhANaparathI pAThaka, pArkikAonA khyAlamAM jarUra AvyuM haze ke bAlApuranuM varADanA itihAsamAM zuM sthAna che ? prAcIna tIrthamAlAmAM bAlApura ullekha maLatuM nathI. zrI. zIlavijyajIe je tIrthamALA banAvI che, temAM paNa ukta nagara mATe kazuM ja nathI. teo malakApurane aMtarikSa pArzva nAthane ullekha kare che e uparathI anumAna na karavuM ke tyAre bAlApuramAM jenI vastI na hatI, kAraNa ke saM. 1677 mAM bAlApuramAM baneluM stavana malI Ave che. kadAca ema paNa haze ke teo bIje mArge gayA haze. have ApaNe bAlApuramAM je jaina sAhitya nirmANa thayuM tathA lakhAyuM te have pachI joIzuM. [ cAlu ] 14 A gAmamAM AcArya vijayadevasUrie saMvata 1700ne bIjA citramAM AdinAtha bhagavAnanA biMbanI pratiSThA karI hatI, te hAla mAtaramAM vidyamAna che. paNa lekha utAranAre malakApurane badale malakIpura vAMcyuM che. vAstavika rIte malakApura jaIe. bIjuM e paNa kAraNa che ke vijayadevasUri 1702nA phAgaNamAM aMtarikSajI-sIrapuramAM hatA, malakApura tathA eka comAsu vacamAM karIne yAtrAthe AvyA hoya te banavA joga che. kadAca bAlApura paNa AvyA heya. vivekahaSe malakApuramAM mulA nAmanA munine vAdamAM jItyA hatA. sana 1849mAM ukata nagaramAM hindu musalamAna vacce vyaktigata yuddha thayuM hatuM. For Private And Personal Use Only Page #53 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org svI kA ra zrIlabdhisUrIzvara jaina graMthamALA-vyavasthApaka zrI. caMdulAla jamanAdAsa zAha-mu. chANI prakAzita graMthA-- Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir 1. zrIvairAgyarasamaNI kartA AcAryaM mahArAja zrI vijayalabdhisUrijI. 2. mUrtima'Dana kartA-AcArya mahArAja zrI. vijayalabdhisUrijI mUlya cAra AnA. 3. tatranyAyavimA44-kartA-AcArya mahArAjazrI vijayalabdhisUrijI. mU ArDa AnA. 4. kavikulikarITa yAne zikhara--kartA kumATI, mUlya ATha spAnA. zrI muktikamala jaina meAhanamALA-kAryavAhaka zAh lAlacaMda naMdalAla The. kAThIpoLa vaDe darA prakAzita graMthe-- 5. zrIbRhatsaMgrahaNIsUtram (anuvAditama, sami yAne jaina khageALa anuvAdaka--munimahArAja zrI yazevijayajI. mUlya che rUpiyA. 6. zrI hazrukSetrasamApta-savistarArthasacitra-sacatra] yAne jaina mULoja saMzodhaka-upAdhyAya zrI pratApavijayajI (vartamAnamAM AcArya zro vijayapratApasUrijI) tathA pravartaka (vamAnamAM panyAsa) zrI dharmavijayajI mUlya cAra rUpiyA. cha zrI rAtanAmA paMcama varmagrantha (gAthArthaviroSArtha sahita) saMpAdaka panyAsa zrI dharmavijayajI gaNI. mUlya be rUpiyA. 8. vidhiyutasnAtra pUjA (gujarAtI anuvAda sAthe) anuvAdaka paMnyAsazrI dharmavijayajI 8 caityavaMdana stuti covIzI navataravaprAram (sumaMgaTATInA hitama) TIkAkAra---pravartaka (vamAnamAM panyAsa ) zrI. dharmavijayajI preznottarameAhanamALA-kartA AcArya mahArAja zrI vijyameAhanasUrijI. saMgrAhaka paMnyAsa zrI dharmavijayajI. mUlya savArUpiye. 12. pAkRtavijJAnavAmAhA kartA paMnyAsa zrI. kastUvijayajI gaNuiM, prakAzaka saMghavI jIvaNu mAi choTAlAla. DeAsIvADAnI poLa, amadAvAda mUlya savA be rUpiyA. lavAjama bahAragAma 2-0-0 sthAnika 1-8-0 mudraka : nareAttama haragoviMda paMDayA, prakAzaka:-cImanalAla geALadAsa zAha, mudraNasthAna : subhASa prInTarI salApAsa krosa roDa amadAvAda, prakAzanasthAna : zrI jainadharmI satyaprakAzaka samiti kAryAlaya, jezi MgabhAinI vADI, ghIkAMTA roDa, amadAvAda. For Private And Personal Use Only chUTaka aka 0-3-0 Page #54 -------------------------------------------------------------------------- ________________ Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra www.kobatirth.org Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir Shri Jaina Satya Prakasha @gd. No. 1, 8801 aDadhI kiMmata maLaze. zrI jaina satya prakAzane zrI mahAvIra nirvANa vizeSAMka bha. mahAvIra svAmInA jIvana saMbaMdhI vidvAnoe lakhelA aneka lekhAthI samRddha 350 pAnAnA daLadAra aMka mULa kiMmata bAra AnA dhaTADelI kiMmata cha AnA ( TapAla kharca eka Ane vadhu ) bhagavAna mahAvIra svAmInuM triraMgI citra kaLA ane zAstrIya dRSTie savAMga suMdara citra 14" x 10"nI sAIjha, sonerI barDara mULa kiMmata ATha AnA dhaTADelI kiMmata cAra AnA ( TapAla kharca Dha Ane vadhu ) amadAvAda 1 For Private And Personal Use Only