Page #1
--------------------------------------------------------------------------
________________ "aho! zrutajJAnam" graMtha jIrNoddhAra 201 majJAnusAriA : dravya sahAyaka : zeTha zrI jIvarAjajI cunIlAlajI nainAvAvALA parivAra, amadAvAda hA suputro-dInezakumAra, harizakumAra, pravINakumAra taraphathI zrutabhaktithI prerAIne : saMyojaka : zAha bAbulAla saremala beDAvALA zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAna bhaMDAra zA. vimaLAbena saremala javeracaMdajI beDAvALA bhavana hIrAjaina sosAyaTI, sAbaramatI, amadAvAda-5 (mo.) 9426585904 (o.) 22132543 saMvata 2071 I. 2015
Page #2
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaMDAra pRSTha ___84 ___810 010 011 saMyojaka-zAha bAbulAla saremala - (mo.) 9426585904 (o.) 22132543 -
[email protected] zAha vImaLAbena saremala javeracaMdajI beDAvALA bhavana hIrAjaina sosAyaTI, rAmanagara, sAbaramatI, amadAvAda-05. aho zrutajJAnam graMtha jIrNoddhAra - saMvata 2065 (I. 2009) seTa naM.-1 prAyaH aprApya prAcIna pustakoM kI skena DIvIDI banAI usakI suucii| yaha pustake www.ahoshrut.org vebasAiTa se bhI DAunaloDa kara sakate haiN| kramAMka pustakanuM nAma tA-TI515Ara-saMpaES | 001 | zrI naMdIsUtra avacUrI | pU. vikramasUrijI ma.sA. 238 | 002 | zrI uttarAdhyayana sUtra cUrNI | pU. jinadAsagaNi cUrNIkAra 286 003 zrI arhadgItA-bhagavadgItA pa. meghavijayajI gaNi ma.sA. 004 | zrI arhaccUDAmaNi sArasaTIkaH pU. bhadrabAhusvAmI ma.sA. | 005 | zrI yUkti prakAzasUtraM pU. padmasAgarajI gaNi ma.sA. | 006 | zrI mAnatuGgazAstram | pU. mAnatuMgavijayajI ma.sA. | 007 | aparAjitapRcchA zrI bI. bhaTTAcArya 008 zilpa smRti vAstu vidyAyAm zrI naMdalAla cunilAla somapurA 850 | 009 | zilparatnam bhAga-1 zrIkumAra ke. sabhAtsava zAstrI 322 zilparatnam bhAga-2 zrIkumAra ke. sabhAtsava zAstrI 280 prAsAdatilaka zrI prabhAzaMkara oghaDabhAI 162 | 012 | kAzyazilpam zrI vinAyaka gaNeza ApaTe 302 prAsAdamajarI zrI prabhAzaMkara oghaDabhAI 156 014 | rAjavallabha yAne zilpazAstra zrI nArAyaNa bhAratI goMsAI 352 | zilpadIpaka zrI gaMgAdharajI praNIta 120 | vAstusAra zrI prabhAzaMkara oghaDabhAI dIpArNava uttarArdha zrI prabhAzaMkara oghaDabhAI 110 jinaprAsAda mArtaNDa zrI naMdalAla cunIlAla somapurA 498 | jaina graMthAvalI zrI jaina zvetAmbara konphransa 502 | hIrakalaza jaina jyotiSa zrI himatarAma mahAzaMkara jAnI 021 nyAyapravezaH bhAga-1 zrI AnaMdazaMkara bI. dhruva 022 | dIpArNava pUrvArdha zrI prabhAzaMkara oghaDabhAI 023 anekAnta jayapatAkAkhyaM bhAga-1 pU. municaMdrasUrijI ma.sA. 452 024 | anekAnta jayapatAkAkhyaM bhAga-2 zrI eca. Ara. kApaDIA 500 025 | prAkRta vyAkaraNa bhASAMtara saha zrI becaradAsa jIvarAja dozI 454 026 | tattpopaplavasiMhaH | zrI jayarAzI bhaTTa, bI. bhaTTAcArya 188 | 027 | zaktivAdAdarzaH | zrI sudarzanAcArya zAstrI 214 | kSIrArNava zrI prabhAzaMkara oghaDabhAI 414 029 | vedhavAstu prabhAkara zrI prabhAzaMkara oghaDabhAI ___192 013 454 226 640
Page #3
--------------------------------------------------------------------------
________________ 824 288 30 | zinjaratnAkara prAsAda maMDana zrI siddhahema bRhadavRtti bRhannyAsa adhyAya-1 | zrI siddhahema bRhadvRtti bRhannyAsa adhyAya-2 zrI siddhahema bRhavRtti bRhannyAsa adhyAya-3 zrI narmadAzaMkara zAstrI | paM. bhagavAnadAsa jaina pU. lAvaNyasUrijI ma.sA. pU. bhAvasUrinI ma.sA. 520 034 (). pU. bhAvasUri ma.sA. zrI siddhahema bRhavRtti bRhannyAsa adhyAya-3 (2) 324 302 196 039. 190 040 | tilaka 202 480 228 60 044 218 036. | zrI siddhahema bRhavRtti bRhannyAsa adhyAya-5 037 vAstunighaMTu 038 | tilakamannarI bhAga-1 tilakamagnarI bhAga-2 tilakamajharI bhAga-3 sakhasandhAna mahAkAvyam saptabhaphImimAMsA nyAyAvatAra vyutpattivAda guDhArthatattvaloka sAmAnya niryukti guDhArthatattvAloka 046 saptabhInayapradIpa bAlabodhinIvivRttiH vyutpattivAda zAstrArthakalA TIkA nayopadeza bhAga-1 taraSiNIkaraNI nayopadeza bhAga-2 tarakiNItaraNI nyAyasamuccaya cAdyArthaprakAzaH dina zuddhi prakaraNa 053 bRhad dhAraNA yaMtra 05 | jyotirmahodaya pU. bhAvasUrinI ma.sA. pU. bhAvasUrina ma.sA. prabhAzaMkara oghaDabhAI somapurA pU. lAvaNyasUrijI pU. lAvaNyasUrijI pU. lAvaNyasUrijI pU. vijayaamRtasUrizvarajI pU. paM. zivAnandavijayajI satiSacaMdra vidyAbhUSaNa zrI dharmadattasUri (bacchA jhA) zrI dharmadattasUri (bacchA jhA) pU. lAvaNyasUrijI. zrIveNImAdhava zAstrI pU. lAvaNyasUrijI pU. lAvaNyasUrijI pU. lAvaNyasUrijI pU. lAvaNyasUrijI pU. darzanavijayajI pU. darzanavijayajI sa. pU. akSayavijayajI 045 190 138 296 (04) 210 274 286 216 532 113 112
Page #4
--------------------------------------------------------------------------
________________ | zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAna bhaMDAra bhASA | 218. | 164 saMyojaka - bAbulAla saremala zAha zAha vImaLAbena saremala javeracaMdajI beDAvALA bhavana hIzana sosAyaTI, rAmanagara, sAbaramatI, mahAvAha-04. (mo.) 8427585804 (yo) 2213 2543 (5-mela)
[email protected] maho zrutajJAnamajtha ddhiAra - saMvata 2075 (5. 2010)- seTa naM-2 prAyaH jIrNa aprApya pustakone skena karAvIne DI.vI.DI. banAvI tenI yAdI. yA pustasI www.ahoshrut.org vebasAITa 52thI ugl stGirls sii zAze. krama pustakanuM nAma tA-TI8152-saMpaES pRSTha 055 | zrI siddhahema bRhavRtti bRhadanyAsa adhyAya-6 | pU. lAvaNyasUrijI ma.sA. 296 056 | vividha tIrtha kalpa pa. jinavijayajI ma.sA. 160 057 lAratIya Tana bhe| saMskRti sanomana pU. pUNyavijayajI ma.sA. 058 | siddhAntalakSaNagUDhArtha tattvalokaH zrI dharmadattasUri 202 059 | vyApti paJcaka vivRtti TIkA zrI dharmadattasUri jaina saMgIta rAgamALA zrI mAMgaroLa jaina saMgIta maMDaLI | 306 061 | caturviMzatIprabandha (prabaMdha koza) | zrI rasikalAla eca. kApaDIA 062 | vyutpattivAda Adarza vyAkhyayA saMpUrNa 6 adhyAya |saM zrI sudarzanAcArya 668 063 | candraprabhA hemakaumudI saM pU. meghavijayajI gaNi 516 064| viveka vilAsa saM/. | zrI dAmodara goviMdAcArya 268 065 | paJcazatI prabodha prabaMdha | pU. mRgendravijayajI ma.sA. 456 066 | sanmatitattvasopAnam | saM pU. labdhisUrijI ma.sA. 420 06764zamAtA vahI guzanuvAha gu4. pU. hemasAgarasUrijI ma.sA. 638 068 | moharAjAparAjayam saM pU. caturavijayajI ma.sA. 192 069 | kriyAkoza saM/hiM zrI mohanalAla bAMThiyA 428 070 | kAlikAcAryakathAsaMgraha saM/. | zrI aMbAlAla premacaMda 406 071 | sAmAnyanirukti caMdrakalA kalAvilAsa TIkA | saM. zrI vAmAcaraNa bhaTTAcArya 308 072 | janmasamudrajAtaka saM/hiM zrI bhagavAnadAsa jaina 128 meghamahodaya varSaprabodha saM/hiM zrI bhagavAnadAsa jaina 532 on jaina sAmudrikanAM pAMca graMtho 14. zrI himmatarAma mahAzaMkara jAnI 376 060 322 073
Page #5
--------------------------------------------------------------------------
________________ 075 076 saMgIta nATya rUpAvalI 077 1 bhAratano jaina tIrtho ane tenuM zilpasthApatya 079 zilpa cintAmaNi bhAga-1 080 bRha6 zilpa zAstra bhAga - 1 081 bRha6 zilpa zAstra bhAga - 2 jaina citra kalpabUma bhAga-1 jaina citra kalpavrUma bhAga-2 082 ha zilpazAstra bhAga - 3 O83 AyurvedhanA anubhUta prayogo bhAga-1 084 lyAe 125 ORS vizvalocana koza 086 | SthA ratna choza bhAga-1 0875thA ratna choza bhAga-2 hastasagrIvanam 088 089 090 endracaturvizanikA sammati tarka mahArNavAvatArikA gubha. zubha, gubha. gubha. zubha zrI sArAbhAI navAba zrI sArAbhAI navAba zrI vidyA sArAbhAI navAba zrI sArAbhAI navAba saM. zrI manasukhalAla bhudaramala zrI jagannAtha aMbArAma zubha. zubha. zubha. zubha, gu4. saM.hiM zrI naMdalAla zarmA gubha. gubha. saM saM. zrI jagannAtha aMbArAma zrI jagannAtha aMbArAma pU. kAntisAgarajI zrI vardhamAna pArzvanAtha zAstrI zrI becaradAsa jIvarAja dozI zrI becaradAsa jIvarAja dozI pU. meghavijayajIgaNi pU.yazovijayajI, pU. puNyavijayajI AcArya zrI vijayadarzanasUrijI 374 238 194 192 254 260 238 260 114 910 436 336 230 322 114 560
Page #6
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaMDAra krama 272 240 saM. 254 282 466 342 362 134 70 316 224 612 307 saMyojaka-zAha bAbulAla saremala - (mo.) 9426585904 (o.) 22132543 -
[email protected] zAha vImaLAbena saremala javeracaMdajI beDAvALA bhavana hIrAjaina sosAyaTI, rAmanagara, sAbaramatI, amadAvAda-05. aho zrutajJAnam graMtha jIrNoddhAra - saMvata 2067 (I. 2011) seTa naM.-3 prAyaH aprApya prAcIna pustakoM kI skena DIvIDI banAI usakI suucii| yaha pustake www.ahoshrut.org vebasAiTa se bhI DAunaloDa kara sakate haiN| | pustaka nAma kartA TIkAkAra bhASA saMpAdaka/prakAzaka 91 | syAdvAda ratnAkara bhAga-1 vAdidevasUrijI saM. motIlAla lAghAjI punA 92 | | syAdvAda ratnAkara bhAga-2 vAdidevasUrijI | motIlAla lAghAjI punA 93 | syAdvAda ratnAkara bhAga-3 bAdidevasUrijI | motIlAla lAghAjI punA 94 | | syAdvAda ratnAkara bhAga-4 bAdidevasUrijI motIlAla lAghAjI punA | syAdvAda ratnAkara bhAga-5 vAdidevasUrijI | motIlAla lAghAjI punA 96 | pavitra kalpasUtra puNyavijayajI sArAbhAI navAba 97 | samarAGgaNa sUtradhAra bhAga-1 bhojadeva | TI. gaNapati zAstrI 98 | samarAGgaNa sUtradhAra bhAga-2 bhojadeva | TI. gaNapati zAstrI 99 | bhuvanadIpaka padmaprabhasUrijI | veMkaTeza presa 100 | gAthAsahastrI samayasuMdarajI saM. | sukhalAlajI 101 | bhAratIya prAcIna lipImAlA | gaurIzaMkara ojhA hindI | munzIrAma manohararAma 102 | zabdaratnAkara sAdhusundarajI saM. haragovindadAsa becaradAsa 103 | sabodhavANI prakAza nyAyavijayajI |sN./g / hemacaMdrAcArya jaina sabhA 104 | laghu prabaMdha saMgraha jayaMta pI. ThAkara saM. orIenTa insTITyuTa baroDA 105 | jaina stotra saMcaya-1-2-3 mANikyasAgarasUrijI saM, AgamoddhAraka sabhA 106 | sanmati tarka prakaraNa bhAga-1,2,3 siddhasena divAkara sukhalAla saMghavI 107 | sanmati tarka prakaraNa bhAga-4.5 siddhasena divAkara sukhalAla saMghavI 108 | nyAyasAra - nyAyatAtparyadIpikA satiSacaMdra vidyAbhUSaNa esiyATIka sosAyaTI 109 | jaina lekha saMgraha bhAga-1 puraNacaMdra nAhara | puraNacaMdra nAhara 110 | jaina lekha saMgraha bhAga-2 puraNacaMdra nAhara saM./hi puraNacaMdra nAhara 111 | jaina lekha saMgraha bhAga-3 puraNacaMdra nAhara saM./hi / puraNacaMdra nAhara 112 | | jaina dhAtu pratimA lekha bhAga-1 kAMtivijayajI saM./hi | jinadattasUri jJAnabhaMDAra 113 | jaina pratimA lekha saMgraha daulatasiMha loDhA saM./hi | aravinda dhAmaNiyA 114 | rAdhanapura pratimA lekha saMdoha vizAlavijayajI saM./gu | yazovijayajI graMthamALA 115 | prAcina lekha saMgraha-1 vijayadharmasUrijI saM./gu | yazovijayajI graMthamALA 116 | bIkAnera jaina lekha saMgraha agaracaMda nAhaTA saM./hi nAhaTA bradharsa 117 | prAcIna jaina lekha saMgraha bhAga-1 jinavijayajI saM./hi | jaina AtmAnaMda sabhA 118 | prAcina jaina lekha saMgraha bhAga-2 jinavijayajI saM./hi | jaina AtmAnaMda sabhA 119 | gujarAtanA aitihAsika lekho-1 girajAzaMkara zAstrI saM./gu | phArvasa gujarAtI sabhA 120 | gujarAtanA aitihAsika lekho-2 girajAzaMkara zAstrI saM./gu | phArbasa gujarAtI sabhA 121 | gujarAtanA aitihAsika lekho-3 girajAzaMkara zAstrI phArbasa gujarAtI sabhA 122 | oNparezana ina sarca oNpha saMskRta menyu. ina muMbaI sarkala-1 | pI. pITarasana raoNyala eziyATIka jarnala 123|| | oNparezana ina sarca oNpha saMskRta menyu. ina muMbaI sarkala-4 pI. pITarasana raoNyala eziyATIka jarnala 124 | oNparezana ina sarca oNpha saMskRta menyu. ina muMbaI sarkala-5 pI. pITarasana raoNyala eziyATIka jarnala 125 | kalekzana oNpha prAkRta enDa saMskRta inskrIpzansa pI. pITarasana | bhAvanagara ArcIoNlaoNjIkala DipA. 126 | vijayadeva mAhAtmyam | jinavijayajI saM. jaina satya saMzodhaka 514 454 354 saM./hi 337 354 372 142 336 364 218 656 122 764 404 404 540 274 saM./gu 414 400
Page #7
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaMDAra saMyojaka - zAha bAbulAla saremala - (mo.) 9426585904 (o.)
[email protected] zAha vImaLAbena saremala javeracaMdajI beDAvALA bhavana hIrAjaina sosAyaTI, rAmanagara, sAbaramatI, amadAvAda-05. aho zrutajJAnam graMtha jIrNoddhAra saMvata 2068 (I. 2012) seTa naM.-4 - - - prAyaH aprApya prAcIna pustakoM kI skena DIvIDI banAI usakI suucii| yaha pustake www.ahoshrut.org vebasAiTa se bhI DAunaloDa kara sakate haiN| pustaka nAma bhASA prakAzaka karttA / saMpAdaka sArAbhAI navAba mahAprabhAvika navasmaraNa guja. sArAbhAI navAba guja. hIrAlAla haMsarAja guja. pI. pITarasana aMgrejI kuMvarajI AnaMdajI zIla khaMDa 133 karaNa prakAzaH brahmadeva 134 | nyAyavizArada maho. yazovijayajI svahastalikhita kRti saMgraha yazodevasUrijI 135 bhaugolika koza- 1 DAhyAbhAI pItAMvaradAsa 136 bhaugolika koza-2 DAhyAbhAI pItAMbaradAsa jinavijayajI 137 jaina sAhitya saMzodhaka varSa 1 aMka - 1, 2 jinavijayajI jinavijayajI jinavijayajI jinavijayajI jinavijayajI krama 127 128 jaina citra kalpalatA 129 jaina dharmano prAcIna itihAsa bhAga - 2 130 oparezana ina sarca opha saM. menyu. bhAga-6 131 jaina gaNita vicAra 132 | daivajJa kAmadhenu ( prAcina jyotiSa graMtha) 138 jaina sAhitya saMzodhaka varSa 1 aMka 3, 4 139 jaina sAhitya saMzodhaka varSa 2 aMka - 1, 2 140 jaina sAhitya saMzodhaka varSa 2 aMka-3, 4 4 141 jaina sAhitya saMzodhaka varSa 3 aMka-1, 142 jaina sAhitya saMzodhaka varSa 3 aMka-3, 143 navapadonI AnupUrvI bhAga-1 144 navapadonI AnupUrvI bhAga-2 145 navapadonI AnupUrvI bhAga-3 146 bhASavati 147 jaina siddhAMta kaumudI (ardhamAgadhI vyAkaraNa) 148 maMtrarAja guNakalpa mahodadhi 149 phakkIkA ratnamaMjUSA- 1, 2 150 | anubhUta siddha vizAyaMtra (cha kalpa saMgraha) 151 sArAvali 152 jyotiSa siddhAMta saMgraha 153 1 2 jJAna pradIpikA tathA sAmudrika zAstram nUtana saMkalana A. caMdrasAgarasUrijI jJAnabhaMDAra - ujjaina zrI gujarAtI zve. mU. jaina saMgha hastaprata bhaMDAra kalakattA somavijayajI somavijayajI somavijayajI zatAnaMda mArachatA ranacaMdra svAmI jayadayAla zarmA kanakalAla ThAkUra meghavijayajI kalyANa vardhana vizvezvaraprasAda dvivedI rAmavyAsa pAnDeya hastaprata sUcIpatra hastaprata sUcIpatra guja. saM. saM./aM. guja. guja. guja. hindI hindI hindI hindI hindI hindI guja. guja. guja. saM./hi prA./saM. hindI saM. saM./ guja saM. saM. saM. hindI hindI sArAbhAI navAba sArAbhAI navAba hIrAlAla haMsarAja eziyATIka sosAyaTI jaina dharma prasAraka sabhA vraja. bI. dAsa banArasa sudhAkara dvivedi yazobhAratI prakAzana gujarAta varnAkyulara sosAyaTI gujarAta varnAkyulara sosAyaTI jaina sAhitya saMzodhaka punA jaina sAhitya saMzodhaka punA jaina sAhitya saMzodhaka punA jaina sAhitya saMzodhaka punA jaina sAhitya saMzodhaka punA jaina sAhitya saMzodhaka punA zAha bAbulAla savacaMda zAha bAbulAla savacaMda zAha bAbulAla savacaMda eca. bI. guptA enDa sansa banArasa bhairodAna seThIyA jayadayAla zarmA harikRSNa nibaMdha mahAvIra graMthamALA pAMDuraMga jIvAjI bIjabhUSaNadAsa jaina siddhAMta bhavana banArasa zrI AzApuraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaMDAra zrI AzApuraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaMDAra pRSTha 754 84 194 171 90 310 276 69 100 136 266 244 274 168 282 182 384 376 387 174 320 286 272 142 260 232 160
Page #8
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaMDAra | pRSTha 304 122 208 70 310 462 512 saMyojaka-zAha bAbulAla saremala - (mo.) 9426585904 (o.) 22132543 -
[email protected] zAha vImaLAbena saremala javeracaMdajI beDAvALA bhavana hIrAjaina sosAyaTI, rAmanagara, sAbaramatI, amadAvAda-05. aho zrutajJAnam graMtha jIrNoddhAra - saMvata 2069 (I. 2013) seTa naM.-5 prAyaH aprApya prAcIna pustakoM kI skena DIvIDI banAI usakI suucii| yaha pustake www.ahoshrut.org vebasAiTa se bhI DAunaloDa kara sakate haiN| | krama | pustaka nAma kartA/saMpAdaka viSaya | bhASA saMpAdaka/prakAzaka 154 | uNAdi sUtro opha hemacaMdrAcArya | pU. hemacaMdrAcArya | vyAkaraNa | saMskRta johana kriSTe 155 | uNAdi gaNa vivRtti | pU. hemacaMdrAcArya vyAkaraNa saMskRta pU. manoharavijayajI 156 | prAkRta prakAza-saTIka bhAmAha vyAkaraNa prAkRta jaya kRSNadAsa guptA 157 | dravya parikSA aura dhAtu utpatti | Thakkara pherU dhAtu saMskRta /hindI | bhaMvaralAla nAhaTA 158 | Arambhasidhdhi - saTIka pU. udayaprabhadevasUrijI jyotISa saMskRta | pU. jitendravijayajI 159 | khaMDaharo kA vaibhava | pU. kAntIsAgarajI zIlpa | hindI | bhAratIya jJAnapITha 160 | bAlabhArata pU. amaracaMdrasUrijI | kAvya saMskRta paM. zIvadatta 161 | giranAra mAhAtmya daulatacaMda paraSottamadAsa tIrtha saMskRta /gujarAtI | jaina patra 162 | giranAra galpa pU. lalitavijayajI | tIrtha saMskRta/gujarAtI | haMsakavijaya phrI lAyabrerI 163 | praznottara sArdha zataka pU. kSamAkalyANavijayajI | prakaraNa hindI | sAdhvIjI vicakSaNAzrIjI 164 | bhAratiya saMpAdana zAstra | mUlarAja jaina sAhitya hindI jaina vidyAbhavana, lAhora 165 | vibhaktyartha nirNaya giridhara jhA saMskRta caukhambA prakAzana 166 | vyoma batI-1 zivAcArya nyAya saMskRta saMpUrNAnaMda saMskRta yunivarsiTI 167 | vyoma vatI-2 zivAcArya nyAya saMpUrNAnaMda saMskRta vidyAlaya | 168 | jaina nyAyakhaMDa khAdyam | upA. yazovijayajI nyAya saMskRta /hindI | badrInAtha zukla 169 | haritakAvyAdi nighaMTU | bhAva mitha Ayurveda saMskRta /hindI | zIva zarmA 170 | yoga ciMtAmaNi-saTIka pU. harSakIrtisUrijI | saMskRta/hindI | lakSmI veMkaTeza presa 171 | vasaMtarAja zakunam pU. bhAnucandra gaNi TIkA | jyotiSa khemarAja kRSNadAsa 172 | mahAvidyA viDaMbanA pU. bhuvanasundarasUri TIkA | jyotiSa | saMskRta senTrala lAyabrerI 173 | jyotirnibandha / zivarAja | jyotiSa | saMskRta AnaMda Azrama 174 | meghamAlA vicAra pU. vijayaprabhasUrijI jyotiSa saMskRta/gujarAtI | meghajI hIrajI 175 | muhUrta ciMtAmaNi-saTIka rAmakRta pramitAkSaya TIkA | jyotiSa | saMskRta anUpa mizra 176 | mAnasollAsa saTIka-1 bhulAkamalla somezvara jyotiSa orienTa insTITyUTa 177 | mAnasollAsa saTIka-2 bhulAkamalla somezvara | jyotiSa saMskRta orienTa insTITyUTa 178 | jyotiSa sAra prAkRta bhagavAnadAsa jaina jyotiSa prAkRta/hindI | bhagavAnadAsa jaina 179 | muhUrta saMgraha aMbAlAla zarmA jyotiSa | gujarAtI | zAstrI jagannAtha parazurAma dvivedI 180 | hindu esTrolojI pitAmbaradAsa trIbhovanadAsa | jyotiSa gujarAtI pitAmbaradAsa TI. mahetA 264 144 256 75 488 | 226 365 nyAya saMskRta 190 480 352 596 250 391 114 238 166 saMskRta 368 88 356 168
Page #9
--------------------------------------------------------------------------
________________ zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaMDAra saMyojaka-zAha bAbulAla saremala - (mo.) 9426585904 (o.) 22132543 -
[email protected] zAha vimaLAbena saremala javeracaMdajI beDAvALA bhavana hIrAjaina sosAyaTI, rAmanagara, sAbaramatI, amadAvAda-380005. aho zrutajJAnam graMtha jIrNoddhAra - saMvata 2071 (I. 2015) seTa naM.-6 prAyaH aprApya prAcIna pustakoM kI skena DIvIDI banAI usakI suucii| yaha pustake www.ahoshrut.org vebasAiTa se bhI DAunaloDa kara sakate haiN| krama | viSaya pahA pustaka nAma kAvyaprakAza bhAga-1 kartA/saMpAdaka pUjya mammaTAcArya kRta | bhASA saMskRta 181 364 182 kAvyaprakAza bhAga-2 222 183 kAvyaprakAza ullAsa-2 ane3 saMskRta saMskRta saMskRta 330 saMpAdaka / prakAzaka pUjya jinavijayajI pUjya jinavijayajI yazobhArati jaina prakAzana samiti zrI rasIkalAla choTAlAla zrI rasIkalAla choTAlAla | zrI vAcaspati gairobhA | zrI subramaNyama zAstrI 184 | nRtyaratna koza bhAga-1 156 248 pUjya mammaTAcArya kRta upA. yazovijayajI zrI kumbhakarNa nRpati zrI kumbhakarNa nRpati zrI azokamalajI zrI sAraMgadeva zrI sAraMgadeva zrI sAraMgadeva saMskRta saMskRta /hindI 504 185 | nRtyaratna koza bhAga-2 186 | nRtyAdhyAya 187 | saMgIratnAkara bhAga-1 saTIka 188 | saMgIratnAkara bhAga-2 saTIka 189 saMgIranAkara bhAga-3 saTIka saMskRta/aMgrejI 448 440 616 | zrI subramaNyama zAstrI zrI subramaNyama zAstrI zrI subramaNyama zAstrI | zrI maMgeza rAmakRSNa telaMga 190 saMgIratnAkara bhAga-4 saTIka saMskRta/aMgrejI saMskRta/aMgrejI saMskRta/aMgrejI saMskRta gujarAtI | zrI sAraMgadeva 632 nArada 84 191 saMgIta makaranda saMgIta nRtya ane nATya saMbaMdhI jaina graMtho 193 | nyAyabiMdu saTIka 192 zrI hIrAlAla kApaDIyA mukti-kamala-jaina mohana graMthamAlA / zrI caMdrazekhara zAstrI 220 saMskRta hindI 194 | zIghrabodha bhAga-1 thI 5 sukhasAgara jJAna prasAraka sabhA 422 hindI sukhasAgara jJAna prasAraka sabhA 304 pUjya dharmotarAcArya pUjya jJAnasundarajI pUjya jJAnasundarajI pUjya jJAnasundarajI pUjya jJAnasundarajI pUjya jJAnasundarajI pUjya gaMbhIravijayajI hindI sukhasAgara jJAna prasAraka sabhA 195 | zIghrabodha bhAga-6 thI 10 196| zIghrabodha bhAga-11 thI 15 197 | zIghrabodha bhAga-16 thI 20 198 | zIghrabodha bhAga-21 thI 25 446 hindI sukhasAgara jJAna prasAraka sabhA | 414 hindI sukhasAgara jJAna prasAraka sabhA 409 199 | adhyAtmasAra saTIka 476 eca. DI. velanakara saMskRta/gujarAtI | narottamadAsa bhAnajI saMskRta siMghI jaina zAstra zikSApITha saMskRta/gujarAtI | jJAtaputra bhagavAna mahAvIra TrasTa 200| chandonuzAsana 200 | maggAnusAriyA 444 zrI DI. esa zAha 146
Page #10
--------------------------------------------------------------------------
________________ krama pustaka nAma 202 | AcArAMga sUtra bhAga - 1 niyukti + TIkA 203 | AcArAMga sUtra bhAga - 2 niryukti+ TIkA 204 | AcArAMga sUtra bhAga - 3 niryukti+TIkA 205 | AcArAMga sUtra bhAga-4 niyukti+TIkA 206 | AcArAMga sUtra bhAga - 5 niryukti+ TIkA 207 suyagaDAMga sUtra bhAga - 1 saTIka 208 | suyagaDAMga sUtra bhAga - 2 saTIka 209 suyagaDAMga sUtra bhAga - 3 saTIka 210 suyagaDAMga sUtra bhAga-4 saTIka 211 suyagaDAMga sUtra bhAga - 5 saTIka 212 rAyapaseNiya sUtra 213 prAcIna tIrthamALA bhAga 1 214 dhAtu pArAyaNam 215 | siddhahema zabdAnuzAsana laghuvRtti bhAga - 1 216 | siddhahema zabdAnuzAsana laghuvRtti bhAga-2 217 | siddhama zabdAnuzAsana laghuvRtti bhAga-3 218 tArkika rakSA sAra saMgraha 219 zrI AzApUraNa pArzvanAtha jaina jJAnabhaMDAra saMyojaka - zAha bAbulAla saremala - (mo.) 9426585904 (o.) 22132543. E-mail :
[email protected] zAha vimaLAbena saremala javeracaMdajI beDAvALA bhavana hIrAjaina sosAyaTI, rAmanagara, sAbaramatI, amadAvAda - 380005. aho zrutajJAnam graMtha jIrNoddhAra - saMvata 2072 (I. 2016) seTa naM.-7 prAyaH aprApya prAcIna pustakoM kI DijiTAijhezana dvArA DIvIDI banAI usakI sUcI / 220 221 vAdArtha saMgraha bhAga - 1 (sphoTa tattva nirUpaNa, sphoTa candrikA, pratipAdika saMjJAvAda, vAkyavAda, vAkyadIpikA) | vAdArtha saMgraha bhAga - 2 ( SaTkAraka vivecana, kAraka vAdArtha, samAsavAdArtha, vakAravAdArtha) vAdArtha saMgraha bhAga-3 (vAdasudhAkara, laghuvibhaktyartha nirNaya, zAbdabodhaprakAzikA) 222 | vAdArtha saMgraha bhAga-4 (AkhyAta zaktivAda chaH TIkA) karttA / TikAkAra bhASA zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI zIlaMkAcArya gujarAtI zrI malayagiri gujarAtI zrI becaradAsa dozI A. zrI dharmasUri saM./ gujarAtI zrI yazovijayajI graMthamALA saMskRta zrI hemacaMdrAcArya A. zrI municaMdrasUri zrI hemacaMdrAcArya saM./ gujarAtI zrI becaradAsa dozI zrI hemacaMdrAcArya saM./ gujarAtI zrI hemacaMdrAcArya saM./ gujarAtI A. zrI varadarAja saMskRta vividha kartA saMskRta vividha kartA saMskRta vividha kartA saMskRta raghunAtha ziromaNi saMskRta saMpAdaka / prakAzaka zrI mANeka muni zrI mANeka muni zrI mANeka muni zrI mANeka muni zrI mANeka muni zrI mANeka muni zrI mANeka muni zrI mANeka muni zrI mANeka muni zrI mANeka muni zrI becaradAsa dozI zrI becaradAsa dozI rAjakIya saMskRta pustakAlaya mahAdeva zarmA mahAdeva zarmA mahAdeva zarmA mahAdeva zarmA pRSTha 285 280 315 307 361 301 263 395 386 351 260 272 530 648 510 560 427 88 78 112 228
Page #11
--------------------------------------------------------------------------
________________ maggAnusArIyA * mArgAnusArInA 35 guNa 0 (35 pre-requisites of a follower of preachings of Lord Mahavir) prakAzaka: jJAtaputra bhagavAna mahAvIra cerITebala TrasTa bloka naM. 10, 4pe mALe, jelI senTara, tilaka roDa, sAntAkrujha (vesTa), muMbaI-400 054.
Page #12
--------------------------------------------------------------------------
________________ - mamAnusArIyA :- -: mArgAnusArInA 35 guNa : -: PREFACE :manusara:- mArgAnusArInA 35 guNa (35 Pre-requisites of a follower of preachings of Lord Mahair) nAmanI A pustikA chapAvatAM mane ghaNo AnaMda thAya che. bhagavAna mahAvIranA upadezane samajavA mATe pravezadvAra samA A 35 gaNo mumukSa jIvane hovA parama Avazyaka che. AjathI lagabhaga 900 varSa pahelAM jaina zvetAMbara paMthamAM khubaja lokapriya ane bahuzruta yunivarya hemacaMdrAcAryajIe lakhela eka kRti (padya)mAM zloka 56 thI 65mAM A 35 guNono ullekha che. aneka peDhIo vItI gayA bAda AjapaNa enuM mahattva eTaluM ja che je te jamAnAmAM hatuM. A pustikA "jJAtaputra bhagavAna mahAvIra cerITebala TrasTa sAMtAkrujha (vesTa), muMbaI-400 054. (jeno huM menejIMga TrasTI chuM) taraphathI prakAzita karavAmAM Avela che ane tenuM lakhANa / saMpAdana paNa meMja karela che. The objects of above Trust are amongst other things (1) Spread of cult of non-violence (2) Prevention of cruelty to animals (3) Universal Brotherhood (4) Promotion of world peace and (5) Monetary and other help to poor, down trodden and weaker sections of our Society without discrimination of caste of creed. mArA mahuma mAtA-pitA jemaNe mArAmAM bacapaNathI pramANikatA ane jIvadayAnA saMskAra reDelA ane mArA kuTuMbIjano jemanA sahakArathI devalAlI (jyAM meM A pustikA lakhela / saMpAdana karela che)mAM avAranavAra paNa niyamitapaNe rahevAnuM zakya banyuM che. te sarvane yAda karuM chuM. temaja A pustikAmAM yogadAna daI mane protsAhana ApanAra sarva bhAI / bahenono AbhAra mAnuM chuM. je koI bhAI / bahena A pustikA vAMce ane temAM koI tUTI jaNAya (khAsa karIne spelling mistakes) temaja kaMIpaNa umeravA-pheraphAra karavA temaja paDatuM mUkavA jevuM jaNAya to mArI temane namra vinaMtI che ke mane lakhI jaNAve jeno bIjI AvRttimAM samAveza karavAthI A pustikA vadhu samRddha-bhAvavAhI ane hRdayaMgama (more rich, more educative and more instructive) bane. kAraNake te ghaNA guNAnurAgI bhAI/bahenonA saMyukta prayAsarUpa haze. chelle A pustikAmAM vivecana karavAmAM AvelA 35 mArgAnusArInA guNo Apa saunA jIvanamAM utare ane AgAmI varSomAM tamo vItarAga mArgamAM eka eka kadama AgaLa vadhI aMtIma dhyeya je nirvANa-mokSane pAtra banI A manuSyabhavane saphaLa karo eja bhAvanA. jyAre tyAre A karye ja chUTako che' - zrImad rAjacaMdra 'jinerU prabhunA ananyAyI' kahevA jevuM koI bahamAna nathI'. ane 'bhedavijJAna jagyo jinake ghaTa, zItala cina bhayo jima caMdana kelI kare zIvamAragame, jagamAMhI jinezvara ke laghunaMdana' jinezvara bhagavAnanA 'laghunaMdana' samAna traNa jagatamAM koI birUda ke ahobhAgya nathI. bhagavAna mahAvIrano upadeza ane temaNe cadhala ahiMsA dharma jagatanuM kalyANa karo! BD. S. SHAH
Page #13
--------------------------------------------------------------------------
________________ - jinamaMdiramAM bhagavAnanI stuti:darzana devadevasya, darzane pApanAzanamAM darzanaM svargasopAna, darzanaM mokSasAdhanA darzanena jinenTANAM sAdhano vaMdanena cA na ciraM tiwte pApaM, dvihaste yathodakamII vItarAga mukha daSTavA, padmarAga samaM prabhA aneka janmakRtaM pApaM, darzanena vinazyati || darzana jinacaMdrasya, saddharmAmRta vaSaNam janmadAha vinAzAya, sukhavAridha vardhanA darzanaM jinasUryasya, saMsAradhdhAntanAzanam bodhana cittapadmasya, samastArtha prakAzana , jivAdi tatva pratipAdakAya, samyakatva mukhyAjha guNAzrayAyA prazAMtarUpAya dIgaMbarAya, devAdhidevAya namonama: || cidAnaka rUpAya jinAya paramAtmA paramAtmA prakAzAya, nitya siddhAtmane nama: jinadharmo vinimaMtyA mA bhaveta cakravartyapi, svAzcata daridroDapi jinadharmAnuvAsito In janma janma kRtaM pApaM janmAkoTimupArjitamAM janma mRtyu jarA roga hanyate jinadarzanAt adhAbhava saphalatA nayanadrayasya - deva tvadIya caraNAMbaja vikSaNenA aghA triloka tilaka pratibhAsate me, saMsAra vArighaDayuM cUluka pramANa anaMtAnaMta saMsAra saMtati cheda kAraNamAM jinarAja padAsmoja smaraNa zaraNaM mama: anyathA zaraNe nAsti, tvameva zaraNaM mamAM tasmatkArabhAvena rakSa rakSa jinezvara!! " na hi trAtA na hi trAtA na hi trAtA jagatrA vItarAgAt parodevo na bhUto na bhaviSyati | jine bhakita jine bhakti jine bhakti dine dine sadAmeDastu sadAmeDastu sadAmaMDastu bhave bhave || pAceDahe eDahaM jinI tava caraNAviMdayorbhaktimAM yAceDAM yAceDahe punarapi tAmeva tAmeva cA " - astu..
Page #14
--------------------------------------------------------------------------
________________ namo sidhdhezyA Namo arihaMtANaM . Namo sidhdhANaM Namo AiriyANaM . Namo uvajjhAyANaM Namo loe savvasAhUNaM. . eso paMca NamokkAro savva pAva paNAsaNo maMgalANaM ca savvesiM paDhamaM havai maMgalam paNamAmi vaDaDhamANaM dhamma tiththassa kattAraM dharmatIrthanA karanAra bhagavAna vardhamAna svAmIne praNAm. bhagavAna RSabhadeva potAnA putrone saMbodhIne kahe che : tiviheNa vi pANa mA haNe Ayahite aNiyANaM sNvudde| evaM sidhdhA aNaMtaso saMpai je annaagyaavre| he putro! tamo AtmahitanI khAtara ekendriyathI mAMDI paMcendriya sudhInA prANI jIvamAtranI mana-vacana-kAyA vaDe hiMsA karazo nahi ane potAnI Indriyone viSaya vAsanA tarapha ghumavA dezo nahIM. basa A pramANe vratanA pAlana karatA thakA bhUtakALamAM anaMta jIvo mokSe gayA che. vartamAnamAM jaI rahyA che ane AnI mAphaka bhaviSyakALamAM paNa jaze. . - nirgatha pravacana pAna - 195 te purUSa jANa sumArgazALI pApa uparama jehane samabhAva jyAM sau dhArmika, guNasamuha sevana jehane - pravacanasAra gAthA - 259 zakastava- kRtajJatAnA udgAra namolvarNa, arihaMtANaM, bhagavaMtANuM, AIgarANa, tithyayarANuM, sayaMsaMbuddhANaM, purisuramANe, purisasiMhANe, purisavara-puMDariyANuM, purisavaragaMdhahasthIruM, logaramANe, loganAhANe, logaDiyANa, logapaIvANaM, logapamagarANa, abhayadayANa, cakakhudayANa, magnadayANa, saraNadayANa, jIvadayANa, bodiyANa, dhammadayANa, dhammadesiyANa, dhammanAyagANuM, dhammasArahiNa, dhammavara, cArita, cakkavaTTINa, dIvo, tANa, zaraNa gaI paIThThANuM, appaDihaya-vara nANa-daMsaNa dharANa, viakchaumANe, jINANuM, jAvayANuM, tinnANuM tAriyANa, buddhANaM, bohiyAruM, mutANe, moagANuM, savvannaNaM, savvadarisINa, zivama. alayama arUyama aNaMtama, akakhayaM, avyAbAhama, apuNarAvitti siddhi gaI nAmadheyaM ThANe saMpattANuM, namo jiNANuM, a-bhayANuM je A aIA siddhA, jea bhavisaMti sAgae kAle saMpaI ca vaTTamANe saLaM tiviheNa vaMdAmi - - arihaMta bhagavAnane mArA prathama namaskAra, kevA che bhagavAna! dharmanI Adi karanAra, cAratIrthanI sthApanA karanAra, svayaM ApabaLe bodha pAmelA, puruSomAM uttama, puruSomAM siMha samAna, puruSomAM zreSTha puMDarika kamaLa samAna, puruSomAM zreSTha gaMdhahastI samAna, traNalokamAM uttama, traNa lokanA nAtha, traNa lokanA hita karanAra,
Page #15
--------------------------------------------------------------------------
________________ lokamAM dipaka samAna, lokamAM (sUryanI peThe) udyota karanAra, abhaya denAra, jJAnarUpI cakSu denAra, dharma mArganA nAra, zaraNa ApanAra, AtmAne oLakhAvI AtmAnA dAtAra, bodhibIjanA dAtAra, dharmanA dAtA, dharmanA upadezaka, dharmanA nAyaka, dharmarUpI rathanA sArathI, dharmane viSe pradhAna, cAragatino aMta karavA mATe cakravata samAna, saMsAra rUpI samudramAM DubatA jIvone dvIpa samAna, du:khamAM rakSA ApanAra, zaraNarUpa, cAragatimaya saMsArarUpa kuvAmAM paDatA jIvone AdhArarUpa, apratihata zreSTha jJAna - darzananA dhAraka, chadmastha dazA pAra karI gayA che evA, rAgadveSane jItanAra, bIjA jIvone rAgadveSa jItADanAra, bhavasamudrane pAra karanAra ane bIjA jIvone pAra karAvanArA, svayaM bodha pAmelA ane bIjA jIvone bodha pamADanArA, sarva karmothI mukta ane bIjA jIvone mukta karAvanArA, sarvajJa - sarvadarzI upadrava rahita, acaLa, roga rahita, siddhagati nAmanA sthAnane prApta karanAra evA jinezvara bhagavAnane mArA namaskAra. bhUtakALamAM je siddha bhagavaMto thaI gayA, bhaviSyamAM siddha thaze ane vartamAnamAM siddha gatimAM jaI rahyA che te sarva siddha bhagavaMtone mana-vacana ane kAyAthI huM vaMdana karuM chuM - namaskAra karUM chuM. -: logassa :- ' logassa ujajo agare dhamma tithyayare jiNe arihaMte kinnaIsle cauvIpI kevalI 'usabhamajIyaM ca vaMde saMbhavamabhinaMdaNaM ca sumaI ca paumapaNuM supAsa jirNa ca.. caMdakhUhuM vaMde suvihiM ca, sIyala sijarjasa vAsupuje ca * vimalamaNataM ca jirNa dharmo saMti ca vaMdAmi. kuMthuM araM ca malliM vaMde, munisuvvayaM nami jirNa ca vaMdAmi rikanemi pAsa taha vasANaM ca evuM mane abhithuA vihuya rayamalA pachINa jAmaraNA cauvIsaMpi jinavarA, tiththayarA me pasivaMtu kittiya vaMdiya mahiyA je e logassa uttama siddhA Argo borilAbha samAvivara, uttamaM hiMdunimmalayarA, AIccenuM ahiyaM payAsayarA sAgaravara gaMbhIrA, siddhA siddhi mama disaMtu maMgalaM bhagavAna vIro maMgalaM gotmognnii| maMgalaM kuMdakuMdAryoM jaina dharmostu mNglm|| cattAri maMgalaM : arihaMtA maMgalaM - siddhA maMgalaM sAhu maMgalaM- kevalI paNatto dhammo maMgalaM cattAri loguttamA : arihaMtA loguttamA siddhA loguttamA sAhu loguttamA - kevalIpaNatto dhammo loguttamo cattAri zaraNaM pavajAmi : arihaMta zaraNaM pavajAmi siddhazaraNaM pavajAmi - sAhu zaraNaM pavajAmi kevalI paNattaM dhammaM zaraNaM pavajjAmi
Page #16
--------------------------------------------------------------------------
________________ o -: jayaviyarAya :jaya vIyarAya! jagaguru! hou mamaM tuha pabhAvao bhyvN| mavanijoje manasAvi duniii 2 || logaviruddhacAo gurujaNapUA paratthakaraNaM c| .. suhaguru jogo tavvayaNasevaNA AbhavamakhaMDA // 2 // vArijjai jaivi niyANabaMdhaNaM vIyarAya! tuha smye| tahavi mama haja sevA bhave bhave tuha nAha calaNANaM // 3 // dukakha kakhao kammakakhao samAhimaraNaM ca bohilAbho / saMpajjau maha eaM tuha nAha paNAma karaNeNaM // 4 // sarva maMgala mAMgalyaM sarvakalyANa kAraNam .. pradhAnaM sarvadharmANAM jainaM jayati zAsanam he vItarAga jagadgurU bhagavAna! tamo jayavaMta varto, tamArA prabhAvathI mane saMsArapratye vairAgya bhAva, mAganasArIpaNuM ane ISTaphaLanI siddhi thAo. huM lokavirUddha AcaraNa na karUM, gurajananuM pUjana ane jIvonI sevA karavAnI vRtti, sadguruno joga ane tArA vacananuM sevana bhavanA aMta sudhI mane prApta ho! prApta thAo. he bhagavAna tamArA zAstromAM nidAna karavAnI - niyANuM bAMdhavAnI nA pADI che chatAM mane to bhavobhava tamArA caraNa-kamaLanI sevA prApta thAo. he bhagavAna! tamane praNAma karavAthI mArA du:khano kSaya thAo ! mArA karmano kSaya thAo! mane bodhibIjanI prApti thAo! ane samAdhimaraNa thAo! sarva maMgalomAM maMgalasvarUpa, sarvajIvonA kalyANanuM kAraNa sarvadharmomAM pradhAna dharma, evuM jinazAsane jayavaMta varto." ' paMDitavara AzAdharajI viracita sAgAradharmAmRta - saTIkamAM gRhasthagharmanAM 14 lakSaNa batAvyAM che jemAM mArgAnusArInA 35 guNono samAveza thaI jAya che. . nyAyopAttadhano yajan guNagurun saMdagI :trivrgbhjn| anyonyAnugaNaM tadarhagRhiNI sthAnAlayo himyH|| yukatAhAravihAra AryasaMgati prAjJa: kRtajJo vshii| zRNvan dharmavidhi dayAluradhamI : sAgAradharma caret // - sAgAradharmAmRta- saTIka pAna- 15 1. nyAyapUrvaka dhanAdinuM upArjana karanAra. 2. guNamAM adhika temaja mAtApitAdi vaDIlonI ane jJAnavRddhajanonI sevA karanAra. 3. prazasta vacana bolanAra. 4. paraspara avirodhabhAve dharma-artha ane kAmanuM sevana karanAra. 5. uparanA traNe puruSArthane anukuLa strI-gAma-paDoza ane ghara. 6. lajAzIla. che. yukta AhAra - vihAra. 8. Arya puruSonI saMgati. 9. vizeSajJa - prAjJa. - 3 -
Page #17
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10. . 11. zI. 12. dharmanI vidhine sAMbhaLanAra. 13. dhyAvAna. 14. adyalI- pApathI DaranAra. mArgAnusArInA 35 guNa (hemacaMdrAcArya) : nyAyasaMpanna vibhava : ziSTAcAra prazaMsaka : / kulazIlasamai : sArddhaM kRtodvAho'nyagotrajai: pApabhIruH prasiddhaM ca dezAcAraM samAcaran / avarNavAdI na kavApi rAjAdiSu vizeSata: ativyaktagupte ca sthAne suprAtivezmike / aneka nirgamadvAravivarjita niketana : kRtasaMga : sadAcArairmAtApitrozca pUjaka : / tyajannupaluptaM sthAnamapravRtazva garhite vyayamAyocitaM kurvan veSaM vittAnusArata: / aSTabhirdhIguNairyuktaH zRNvAno dharmamanvaham / / 51 / / ajIrNe bhojanatyAgI kAle bhokatA ca sAtmyata: / anyo'nyApratibaMdhena trivargamapi sAdhayan yathAvadatithau sAdhau dIne ca pratipattikRt / sadAnabhiniviSTazva pakSapAtI guNeSu ca adezAkAlayozvaryaM tyajan jAnan balAbalam / vRtasthajJAnavRddhAnAM pUjaka : poSyapoSaka : dIrghadarzI vizeSajJa : kRtajJo lokavallabha: / salajja : sadaya: saumya : paropakRtikarmaTha : aMtaraMgAriSaDvarga parihAraparAyaNa: / vazIkRtendriyagrAmo gRhidharmAya kalpate & 11. 43 11 // 53 // // 54 // - 4 - // 47 // 118211 1188 11 // 50 // // 55 // // 56 //
Page #18
--------------------------------------------------------------------------
________________ :: * * *** .. pAna dra - mAganusArInA 35 guNa :- 1. nyAyasaMpanna vibhava - nItithI upArjana dravya ...... 2. ziSTAcArano prazaMsaka .................. 3. samAnakula temaja zIlavALI strI sAthe lagna karavuM 4. pApabhIrU .......... 5. prasiddha dezAcAranuM pAlana tathA naM.-25 niMdanIya kAryono tyAga ....... koIno avarNavAda khAsakarIne rAjA-amAtyAdinA na bolanAra ..... 7. Adarza ghara .................. 8. sadAcArIno (sapuruSono) saMga ....... 9. mAtApitAnI sevA ............. 10. upadravavALA sthAnano tyAga .... 11. niSedha karelA dezakALano tyAga ... 12. Avakane anusAra kharca.. 13. Arthika sthitiyogya paheraveza ...... 14. buddhinA AThaguNathI yukta .********** ******************************** 15. dharma ane dharmanI vidhine sAMbhaLanAra ..... 16. ajIrNa bhojanano tyAga .............. 17. niyamIta samaye zAMtithI bhojana karavuM............ 18. dharma-artha ane kAmanuM avirodhapaNe sevana ..... 19. uttaradAyitvano nibhAva (kuTuMbAdinuM bharaNa poSaNa) .... 20. koIpaNa vastuno kadAgraha na rAkhavo .... 21. guNIjanonA guNamAM pakSapAta ..... 22. atithi - sAdhujana ane dIna-janonI yogyatAnusAra sevA .......... ra3. vRti ane jJAnavRddhajanonI sevA - zuzraSA ....... 24. balAbalano vicAra ........ 25. niMdanIya kAryono tyAga (juo naM.-5) . * * * * * * * * * * * *********** 26. dIrghadazI ...... *********** 27. vizeSajJa : ...................................................... *************************************** 28. kRtajJI . 29. lokapriya ....... 30. lajajAvAna ..... 31. dayAvAna ...... 32. saumya 33. paropakArI (dAna) ......... 34. aMtaraMga paripane jItanAra .......... 35. vazI-pAMca Indriyone kAbumAM rAkhanAra ........ - 5 - 100 105 111, . 116
Page #19
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM. - 1 -: nyAyasaMpanna vibhava- nItithI upArjita dravya :- gRhasthonI mananI pravRtti ghaNuMkharUM arthopArjana tarapha rahyA kare che. temAM rAta ke divasa paNa jovAmAM Avato nathI. anAdi saMskAra kahetAM vAsanAnA jorathI zarIra kuTuMba temaja dhanAdi sAmagrIrUpa paradravyomAM ekatvabuddhi temaja pAMca IndriyonA sukhamAM lubdhatA, AsakatatA temaja sukhabuddhinA kAraNe ane te prApta karavAnA sAdhanarUpa mAdhyama dhana eTale ke paiso hovAthI tenA upArjanamAM A jIva evo ekameka thaI rahyo che ke tene bhAna paNa nathI ke te zuM karI rahyo che. tenI sthiti dhaturApAnathI agara madirApAnathI kepha caDhelA manuSyanA jevI che. niHsAraM prasphuratyeva mithyaakrmaikpaakt:|| jantorunmattavaccApi vaadhervaatottrNgvt|| - paMcAdhyAyI uttarArdha gAthA 553 unmatta purUSanI mAphaka tathA vAyuthI taraMgita samadranA taraMgonI mAphaka A bhoLAbhilASA jIvone mithyAtva karmanA udayathI vyartha ja spharyA kare che. AjabAja paNa tenA jevA mAM-sAMbhaLavAmAM temaja anubhavamAM paNa eja paisA kamAvavA pAchaLanI ghelachA ane dhana-kuTuMbAdikamAM ekatvabuddhi temaja sukha buddhi. - zrata, paricita, anubhUta sarvane, kAmabhogabaMdhananI kathA, parathI judA ekatvanI, upalabdhi kevaLa sulabha nA. - zrI samayasAra gAthA - 4 A paMcamakALa - kaLiyugamAM sAmAnya jIvonI mAnasika sthiti, temanuM lakSya-dhyeya, rAta-dinanI pravRtti ane temanA adhyavasAyanuM jarAka bArIkAIthI avalokana karavAmAM Ave to jaNAze ke pUrvabhavamAM A vItarAgamArganI ArAdhanA karI haze agara to satsaMganA baLe aMtaraMga vizuddhine pAmela haze tene ja vicAra Avaze ke A badhuM zAnA mATe che ane kyAM jaIne aTakaze. saMsAra tenA asala vikarALa svarUpamAM najara samakSa dekhAze. dhana pAchaLa ghelAonI doTa joI temanuM rahana-sahana temaja mAnasika adha: patana joI eka saMlpabaLa tenA hadayanA UMDANamAM mULa nAkhaze ke jyAM sudhI sAmAyika cAritrarUpa bAhya-aMtaraMga parigrahanA sarva prakAre tyAgarUpa sukhadu:khamAM, saMyoga-viyogamAM, mitra ke zatrumAM, mahela ke mazAnamAM parama samabhAva-sAmAyikabhAva rUpa aMtIma purUSArtha upADavA yogya (aMtaraMga vizuddhirU5) cAritrabaLa na prApta thAya tyAMsudhI gRhasthadazAmAM rahI dhanAdi sarva sAmagrI nyAya temaja nItinI maryAdAmAM rahI upArjana karUM ane bhogavuM temaja paMcaparameSTi temaja caturvidha saMghanI bhakti temaja supAtradAnamAM vAparUM. sAmA chavane paNa dhanAdi sAmagrI mArI mAphTa priya che evI parArthadraSTi jAgatAM dhanopArjanamAM nyAya-nItinI maryAdAnuM te ullaMdhana karato nathI. prANA yathAtmano miSTA bhUtAnAmapi te ythaa| Atmaupamyena bhUtAnAM dayAM kurvati mAnava / / jema prANa (prANa kahetAM upalakSaNathI dhanAdi sAmagrI) mane priya che tema jagatanA badhA jIvone priya che. sukha mane priya che tema jagatanA badhA jIvone (kIDIthI mAMDI kuMjara sudhI) priya che. ema samajI he jIva-manuSya! tuM bIjA jIvo pratye rahama kara.
Page #20
--------------------------------------------------------------------------
________________ nindantu nItinipuNA yadi vA stuvantu lakSmI samAvizatu gacchatu vA ythessttm| - adyaiva vA maraNamastu yugAntare vA nyAyAtpatha : pravicalanti padaM na dhiiraaH|| vyavahArakuzaLa mANaso mArI niMdA karo ke prasaMzA, paisA maLe ke nA maLe, maraNa Aja Ave ke yuganA aMte vA game tema thAva topaNa dhIra puruSo nyAyanA bAMdhA para paga mUkatA nathI. - jugala kizora racita "merI bhAvanA AmAM dhIrA zabda nyAya-anyAya, nIti-anIti na jotAM dhanAdinI prApti arthe AMdhaLI doTa manuSyoe AjakAla mUkI che, tenAthI virAma pAmelA eka nyAya ane nItivAna mANasanI aMtaraMga manovedanAno sUcaka che. je bhAva-pariNAmathI anaMta saMsArano anubaMdha (anubaMdha eTale paraMparA) thAya evA anaMtAnubaMdhI kaSAyanA udayathI A jIva anyAya ane anIti garbhita viSama kAryo kare che. asaMkhya traNa-sthAvaronI hiMsAyukta karmAdhAmI dhaMdhAo, kArakhAnAo, rAjamahelo yukta AraMbha-parigraha kare che ane ghA upara mIThuM bhabharAvavAnI jema tenuM abhimAna kare che, corI kare che, dhADa pADe che, gAmane ujjaDa kare che, koInA gharamAM ghUsI jaI cIjavastuo upADI lAve che, ane tema karavAmAM maraNa sudhInA bhayane paNa gaNakArato nathI. rAjA ke koI vepArI-mIlamAlikane tyAM nokarI kare che temAM kAgaLa penasIla vi. corI karI ghara bheguM kare che, prajA sAthe ke anya vepArI sAthe bhaLI jaI sasto mAla (zeThane mATe) bahumUlya ApI kharIdI lAve che, zeThano bahumUlya mAla sekanDamAM vecI de che, agara sekanDasamAM sAro mAla (zeThano) bheLavI sAmA mANasane ApI de che ane temAM potAno hisso rAkhe che. potAnA thoDA lAbha mATe anekagaNuM nukasAna potAne nokarIe rAkhanAra zeThanuM agara to sarakAranuM kare che. sarakArI adhikArIonI lAMca rUzvata AjakAla sarvasAmAnya vyavahAra banI gayo che. rAjyanA hAMsilanI corI kare che. TikiTa lIdhA vagara agara to sekanDa kalAsanI TikiTa laI uparanA kalAsamAM relvemAM musApharI kare che. pakaDAI jAya to TI.sI.ne thoDIka lAMca ApI patAvI de che. dezaparadezamAM TUMkakola karavo hoya (moTA vepArIono dararojano vyavasAya temAM TelIphona opareTarane mAsika hato bAMdhI agara paradezanA eka kola dITha ekaso rUpiyA ApI kalAko sudhI paradeza sAthe vAtacIta karavI, e to AjakAla kahevAtA sabhya samAjanI dinacaryA banI gaI che. moTaragADInA sAcAkhoTA akasmAta, relvemAM sAcA agara khoTA caDhAvela mAla utArI laI gUma thayAnA banAvaTI kleImo-te pAsa karAvavAvALAonI chaDecoka ophiso, Tesa-jakAtanA adhikArIo, rAjadvArI kAryakartAo, kahevAtA samAja sevako, paTAvALAthI mAMDI TocanA adhikArIo, rAjakartAo thoDAka hajAra agara lAkha rUpiyA laI sarakArane lAkho-karoDonuM nukasAna karavAnA dAkhalAo gotavA javuM paDe tema nathI. security Scam no chevaTano keTalA hajAra karoDa rUpiyAnI ucApatano tAjo dAkhalo A yuganI nItimattAnA dhoraNano temaja naitika adha:patanano ane tenA pariNAma svarUpa dezamAM temaja paradezamAM anItinA dhAmo, jugAranA aDDA, dANacorI, kephI dravyonuM utpAdana ane tenI heraphera vi. khulleAma cAlatAM hoya temAM sarakArI adhikArIonA AMkhamicAmaNAM, hatA e badhuM ApaNe tyAM ja nahi, paraMtu AkhI duniyAmAM eka anokho vyavasAya vyavasthitapaNe cAlI rahyo che. dhana-kamAvavAmAM rAjadroha, svAmIdroha, dharmadroha, mitradroha, kRtajJatA, vizvAsaghAta vi. divasabharano vyavasAya ane divasanA aMte temanI pravRttio jene 'Under World "aMdhArI Alama' tarIke oLakhavAmAM Ave che tenI vAto jeNe ochI jANI che te teTalo bhAgyazALI samajavo. cha khaMDanA ghaNI cakravatIo paNa saghaLA vaibhava-samRddhi ane sAmrAjyano saDelA taraNAnI mAphaka tyAga
Page #21
--------------------------------------------------------------------------
________________ karI parama nigraMtha dAne dhArI A jagatamAM eka paramANu mAtra paNa mArUM nathI, hatuM nahi ane thaze paNa nahi evI Arkicanya dazAne pAmI nirvANa pAmyA che. tyAM upara jaNAvelI bhayaMkara anIti pUrvaka kamAyela (meLavela) dhanAdi sAmagrI to bAjue rahI, jyAMsudhI eka dIvAsaLInI saLI paNa grahaNa karavAnI (potAnA hakka. vagara) dAnata chUTI nathI tyAMsudhI bhagavAna mahAvIranA upadezela vItarAga mArganI gaMdha AvavI paNa jIvane durlabha che. dharmIjIvanA hRdayanA udgAra : jinadharmo vinirmukatvA mA bhaveccakravartyapi / syAcced daridropi jina dharmAnuvAsito // he prabhu! jinadharmathI rahita zreSTha cakravatIpaNuM paNa mane khapatuM nathI. jinadharmanA saMskArathI vAsIta bhale garIbAI ho to te mane kabula-mAnya che. '"abhakSya bhakSaNa karanAranAM, anyAya-anItithI prApta thayela viSayabhoga ane dhanAdi sAmagrIne bhogavanAranAM pariNAma evAM malIna hoya che ke karoDavAra dharmano upadeza ane sarva siddhAMtonI vyAkhyA ghaNA varSo sudhI sAMbhaLe topaNa kadI teno hRdayamAM praveza thato nathI. pacAsa varSosudhI zAstra zravaNa karyuM hoya topaNa dharmanA svarUpanuM bhAna nathI evA ghaNA ApaNe pratyakSa dekhIye chIe te badhuM anyAyathI prApta karelA dhananuM ane abhakSya bhakSaNanuM phaLa che. tethI je potAnA AtmAnI pavitratA IcchatA hoya temaNe anyAyathI dhana kamAvuM-meLavavuM nahIM, abhakSya bhakSaNa karavuM nahIM ane parastrInI abhilASA karavI nahIM.' E samAdhi sopAna pAna 289-20. jIvanI hareka pravRttinI pAchaLa cokkasa paribaLo kAma karI rahyAM hoya che. e paribaLonuM nirmANa karanAra paNa jIva pote ja che. bIjo koI nathI. potAnA sukhane mATe prayatna karI rahelA jIvonI pravRttiomAM AsamAna jamIna jeTalo taphAvata, vAstavika sukha ane sukhanA kAraNonI samaja temaja mUlyAMkanamAM pUrva-prazcima dizAnI jema taphAvatane kAraNe che. eka bAju mahatvAkAMkSI be sAmrAjyo vacce yuddhamAM hajAro-lAkho mANasonA mRtyu-ghavAyelAonI yAtanAo, tenA pariNAma svarUpa vidhavAo ane anAtha bALakonI hRdayadrAvaka manovedanAo ane bIjI bAju raNasagrAmamAM jAnanA jokhame ghavAyelAonI yAtanA dUra karavAmAM rAta-divasa eka karatA Red-Cross nA mAnava ratno-namra sevako. eka bAju mahatvAkAMkSI rAjAono kALo kera ane bIjI bAju madhara TeresAnuM lokasevAmAM samarpaNa jIvana. Behind every action of a man or an animal, there is a motivating force arising from an inner conviction that he will be happy in this way or that way. His action is a natural consequence of that inner conviction. The difference between what is ultimately good and conducive to happiness or otherwise is in direct proportion to the understanding of the real values of life. kya eka bAju lAkho rUpiyAnI Avaka hovA chatAM koInuM harAmanuM agara maphtanuM khAvAnI, gharabheguM karavAnI dAnata ane bIjI bAju dasa paisAnA sikkAthI mAMDI sosonI noTo (dhovA nAkhelA zeThanA kapaDAmAM maLI AvelI) aNIzuddha soMpI denAra gharanI kAmavALI bAI. ekabAju svAmIvAtsalyamAM jamavAnI utAvaLanA kAraNe kalAkasudhI taDakAmAM lAIna lagAvI ubhA rahenAra lakSAdhipatio ane bIjI bAju chokarAone jamADI vadhyuMghaTyuM nirAMtathI khAnAra garIba gharanI vayovRddha bAI. A badhuM anItithI upArjana dravyathI poSaNa pAmela vikRtamAnasanI saMsAralIlA samajavI. -8
Page #22
--------------------------------------------------------------------------
________________ dUradarzanathI prasAraNa thatA aneka prakAranA draSyo jevA karatAM aMtaraMga hRdayakendramAM hareka paLe pratibhAsatA AtmAnA pariNAmo-bhAvonuM avalokana. nirIkSaNa, pRthakkaraNa samIkSA ane AlocanAdi karato A jIva thaI jaya ane nvayI padArtho parathI draSTi uThAvI laI aMtaraMga bhAvone jinAjJA pramANe oLakhIne heya-upAya bhAvone jANIne aMtaraMgamAM niSkalaMka cAritra nirmANano saMkalpa kare to kramekarIne asaMkhya karmonI nirjarA karatAM uttarottara vizuddhine prAsa A jIva thoDAka bhavomAM deva-mAnava bhava pAmIne aMtima parama purUSArtha ArAdhI anaMta, akSaya, avyAbAdha, anupama sukhadhAma nirvANanI prApti kare evo jinezvara prabhuno upadeza che. anyAya-anIti pUrvaka dhanAdi upArjanamAM jIvanA manovyApAramAM eka evA aniSTa paribaLonuM viSacakra pedA thAya che ke jenI saMtati rUpe bIjA hajAro saMkalpa-vikalponI jALamAM pote potAne gherI le che ane tenA phaLasvarUpa paravaza ane lAcAra banI jIvananAM bAkInAM eka pachI eka varSa eja paravaza avasthAmAM pUrAM karI aMtasamaye evI manovyathA mAnasika tANa (Tension) hatAza vi. thI gherAI jaI aMtaraMgamAM akathya vedanA-mAnasikatANa, hatAzA anubhavato ane bAhyamAM bezuddha avasthAmAM A deha ane dehanA kAraNe strI putrAdine asahAyarUpa ane makAnAdi bAhya sAdhanone jemane tema mUkI durgatimAM cAlyo jAya che. AmAMthI koI zaraNarUpa thatuM nathI. "aNAyAra bhaMDasevI janmamaraNAdi baMdhati" eka aMgreja lekhake lakhyuM che : Multitudes of men have made money but have lost the capacity for enjoyment in the process. nItithI dhana kamAnArane jIvanamAM saMtoSarUpa dhananI prApti thAya che. eka apUrva AtmavizvAsa-saMkalpa baLanuM aMtaraMgamAM nirmANa thAya che. ane kAlAdilabdhi pAmatAM bhagavAnanA pravacananA sArarUpa nirmaLabodhane pAme che. ane kamekarIne kRtakRtyadazAne pAme che. paMDita dIpacaMdajI kAsalIvAla kRta 'bhAvadIpikA'mAM samyagdaSTi jIvanA bhAvonuM varNana karatAM lakhe che : "anaMtAnubaMdhI rahita apratyAkhyAnAdi traNa kaSAyanA udayamAM mahApApanA kAraNa anyAyarUpa je caMcala bhAva tene choDI vimalatA-Atmazuddhine prAsa hoya che nyAyarUpa nizcala bhAvamAM rahe che. ahIM jIva samyadraSTi hoya che. ane samyakabhAvanuM grahaNa hoya che. cAra kaSAya, krodha, mAna, mAyA ane lobha tathA nava nokaSAya-hAsya, rati, arati, bhaya, zoka, jAgussA ane traNa veda puruSaveda, strIveda ane napuMsakaveda nyAyarUpa pravarte che. cAre kaSAyonAM kArya to hoya che paNa nyAyarUpa. pAMca IndriyonA viSayonuM sevana to hoya che paNa te nyAyarUpa temaja dravya, kSetra, kALa bhAvanI yogyatApUrvaka hoya che. viSaya-kaSAyanAM kAryomAM atiAsaktatA pUrvaka mUcchabhAvane prApta thato nathI. ayogya kArya kadApi karato nathI. rAjavirUddha, dharmavirUddha, lokavirUddha viSaya kaSAyanAM kArya karato nathI. sAta vyasanamAMthI eka paNa vyasana tene hotuM nathI. ane haMmezAM jAgRta-sacoTa upayoga sahita hoya che. - bhAvadIpikA pAna-63 A uparathI samajAya che ke jenA jIvanamAM anyAya anItinAM kAryo chUTyAM nathI tenI badhI kahevAtI dhArmika kriyAo temaja lAkho rUpiyAnAM dAna bAhya ADaMbara, dekhAdekhI, abhimAnanI puSTI karanArAM jANavAM. temaja AtmavaMcanA ane manamanAmaNAM (Self deception and wishful .thinking) sivAya bIjuM kaMI nathI.jene nyAya-nItipUrvakanI kamANI nathI tene dAnanA sAcA bhAva kadI hoI zake nahIM. aMgrejImAM eka khubaja bhAvavAhI kahevata che: "Be just before generous." - 9 -
Page #23
--------------------------------------------------------------------------
________________ - maraNottara kArajano jamaNavAra :- eka gAmamAM eka vayovRddha mANasa gujarI gayA. temanA be dikarAo muMbaImAM rahetA hatA. pitAjInA kAraja mATe gAmamAM AvyA. kArajamAM gAma jamADavAno nirNaya karyo. junA jamAnAmAM paMcanI rajA vagara gAmano jamaNavAra koI karI zakato nahoto. paMcanI beThaka thaI. temAM jamaNavAra saMbaMdhI vAto cAlatI hatI. badhI sabhAmAM eka pratiSThita vayovRddha sajajana badhuM sAMbhaLatA hatA. kaMI bolatA na hatA. svAbhAvika rIte badhAnI najara temanA tarapha vaLI ane badhAe pUchyuM "murabbI! Apa kema kaMI bolatA nathI?' baMne bhAIoe paNa Aja pramANe prazna karatAM temaNe kahyuM ke paMcanI beThaka AvatI kAla para mulatavI rAkho ane baMne bhAIone rAtanA potAne ghera AvavA jaNAvyuM. baMne bhAIo temanA ghera gayA. baMne bhAIone murabbIe pUchyuM ke bhAI! tamone yAda to haze ke tamArA pitAzrIne devuM thaI gayeluM ane gAmanA ghaNA mANaso jemAM vidhavA bAIo paNa che temanA paisA DubI gayA che. tamAre jamaNavAramAM je kharca thavA joga che teTalAmAM gAmanA badhA junA leNadAronuM devuM patI jaze eTale mArI tamane salAha che ke tame jamaNavArano vicAra mAMDIvALo ane bApanuM jUnuM devuM patAvI do. murabbI pAse lIsTa taiyAra ja hatuM. baMne bhAIoe murabbInI vAta kabula karI ane lIsTa mujaba badhAnA ghera jaI devuM parata karI dIdhuM. gAmamAM harSollAsa thaI gayo ane jyAre A be bhAIo muMbaI pAchA AvavA gherathI nIkaLyA tyAre AkhuM gAma sTezana sudhI temane varAvavA gayela. -: be mitro vacce vikhavAda ane lavAda :- amadAvAdamAM lagabhaga 50 varSa uparanI banelI A vAta che. zreNika ane gaurava nAme be mitro hatA. zreNika garbhazrImaMta ane gaurava sAdhAraNa sthitino hato. baMne mitro eTale jANe kRSNa sudAmAnI joDI. divasamAM eka vakhata bhegA thaI vAtacIta khabaraaMtara pUchyA vagara rAtanA ghera sUvA jAya nahIM. samaya jatAM gauravanI Arthika sthiti kathaLatI gaI. gharamAMnAM ghareNAM vecI gharakharca calAvavAno vakhata Avyo. gaurave Ano kaMI paNa aNasAra zreNikane AvavA dIdhela nahIM. eka divasa zreNika gauravanI oNphisa AgaLathI pasAra thato hato. teNe oNphisa AgaLa gADI ubhI rAkhI pahele mALa gauravanI oNphisamAM gayo. oNphisamAM paga mUkatAM joyuM ke eka mAtra paTAvALo beTho che. badhA mANasone rajA ApI dIdhela che ane gaurava Tebala para baMne hAthamAM mAthuM mUkI khurazImAM beThela hato. koIka AvyuM che evo aNasAra thatAM UMcuM joyuM to zreNika hato. aMtaranI manovyathAne chUpAvI hasavAno prayatna karyo ane vartamAna dezakALano viSaya kADhI carcA karavA lAgyo ane sAcI paristhitino DhAMkapichoDo karavAno prayatna karyo. paraMtu cabarAka zreNika eka AMkhanA palakArAmAM badhuM samajI gayo. aMgrejImAM be kahevato che: 1. "The tonge can lie, the eyes cannot." 2. "The eyes speak in all languages and the eyes understand all languages." zreNikanA premapUrvakanA dabANane vaza thaI athathI iti sudhI ApavItI tene saMbhaLAvI dIdhI. have vAta ema hatI ke be traNa divasa para eka khyAtanAma peDhInI AkhA gujarAtanI mAlanA vecANanI ejaMsI ApavA mATe zreNikanA tyAM oNkara AvelI. kAmano bojo eTalo badho hato ke zreNike kaMI javAba Apyo na hato. ane manamAM nA pADavAno vicAra karI rAkhelo. zreNike gauravane A ejaMsI levAno vicAra jaNAvyo. gaurave kabUla karyuM ane tAtkAlika jarUrIyAta mATe rUA. 50,000=00 lona ApyA. gauravano kArobAra sAro cAlyo ane cAra pAMca varSamAM gaurave te jamAnAmAM be traNa lAkha kamAI lIdhA. eka divasa gaurave zreNikane - 10
Page #24
--------------------------------------------------------------------------
________________ kahyuM ke have mAre badhI vAte sAruM che ane ApaNe hisAba samajI laIe. zreNika kaMI samajyo nahi ane gauravane pUchyuM bhAI! zAnA hisAbanI teM vAta kare che? gaurave kahyuM ke meM tArI pAsethI ejaMsI ane rUA. 50,00/- lIdhA tyAre manamAM nakkI kareluM ke je kaMI napho thAya temAM tAro aDadho hisso mAre gaNavAno. zreNike kahyuM ke ejansI to jatI karavAnI hatI te meM tane levA kahyuM ane rUA. 50,00=00 pAchA tyAre - levA ke tAre tenI bIlakula jarUra na hoya ane te paNa tane mAro devAdAra na rAkhavA mATe. paisA mATe nahIM. gaurava kahe huM tane 50 % bhAga ApyA vagara rahuM nahIM ane zreNika kahe eka paNa paiso bhAgano levo mAre harAma che. vikhavAda vadhato gayo. ane baMnenI mitratAmAM pharaka paDavA lAgyo. gAmamAM paNa badhe vAto thavA lAgI. zreNika ane gauravanI patnIone paNa lAgyuM ke baMne mitromAM kaMIka vikhavAda jAgyo ' che. baMnee maLI gAmanA eka murabbI sajjanane baMne mitro vacce zuM vikhavAda paDyo che te temanI pAsethI jANI niveDo lAvavA sUcana karyuM. ane koIpaNa bhoge baMnenuM samAdhAna karI ApavA Agraha karyo. murabbIe vAta dhyAnamAM laI moko joI baMnene pUchayuM ane baMne mitroe nikhAlasapaNe pota potAnI vAta raju karI. ghaNI rakajhaka pachI emaNe murabbIne lavAda tarIke nImyA ane temano cukAdo mAMthe caDhAvavAnuM vacana ApyuM. baMnenA vicAro temaja makkamatA jANI laI murabbIe cukAdo Apyo ke dhaMdhAmAM bhAga ATha AnIne badale cAra AnI rAkhavo ane cAra AnI mujaba je napho nIkaLe te baMnee maLI dharmAdAmAM vAparavA-kharcavA. te pramANe cukAdAno amala thayo ane baMnenI maitrI pAchI hatI tevI thaI gaI. ' gRhasthane koIpaNa kAryamAM, vyavahAramAM ke dhanArjanamAM nyAya-nIti agrasthAne temaja niyAmaka hovI joIe. potAnI yogyatA karatAM koIvadhu vizeSaNothI navAje tepaNa sAMkhI zake nahIM. gharamAM cIjavastunI vaparAza bhogavaTo gharanA bIjA sabhyonI jarUriyAta lakSamAM laI bIjAone pahelAM ApI pachI pote bhogave. AvI nyAyasaMpannatA jyAM sudhI jIvanamAM otaprota na thAya tyAMsudhI A jIvane bhagavAne bAlejIva kahyo che pachI umara bhale tenI 70 varSanI hoya. "This virtue of rectitude must be firmly established in mind and so enter into every detail of a man's life. All dishonesty, deception, trickery and misrepresentation must be for ever put away, and the heart be purged of every vestige of insincerity and Subterfuge. The least swerving from the path of rectitute 'is a deviation from virtue. There must be no extravagance or exaggeration of speach, but the simple truth must be stated : Engaging in deception, no matter how apparently insignificant) for glory or with the hope of personal advantage is a state of illusion which one should make effort to dispel. It is demanded of a man of virtue that he shall not only practise the most rigid honesty in thought, word and deed but that he will be exact in his statements, omitting and adding nothing to the actual truth. In thus shaping his mind to the principle of rectitude, he shall gradually come to deal with people and things in the just and impartial spirit, considering equity before himself and viewing all things with freedom from personal bias, passion and prejudice (pUrvagraha ane rAgadveSa). When the virtue of rectitude is fully practised, acquired and comprehended, so that all temptation to untruthfulness and insincerity has ceased, then is the heart made pure and noble, theri is character strengthened and knowledge enlarged and life takes a meaning and a new power." - James Allen - 11 -
Page #25
--------------------------------------------------------------------------
________________ paramAtmadazAne prApta karAvanAra Arkicanya dharma je bhagavAne kahyo che tenuM varNana:- Arkicanya dharma pradhAnapaNe sAdhujanone hoya che. tathApi ekadezadharma dhAraNa karanAra gRhastha paNa e dharmane (eTale ke sarvavirati-sarva parigrahano bAhyatyaMtara tyAga, sarva ThekANe samabhAva, pAMca sthAvara ane chaThThA sarva sajIvo eTale ke chanikAya chavone abhayadAna rUpa) grahaNa karavAnI IcchA niraMtara seve che ane tyAMsudhI gRhasthadazAmAM je maMdarAgI, ati rakta rahIne pramANika parigraha rAkhe che, bhaviSyanI vAMchA karato nathI, alpa parigrahamAM ati saMtoSI rahe parigrahane pAparUpa du:kharUpa (A bhava temaja parabhavamAM) ane atyaMta asthira mAne che ane e parigrahane arthe thato AraMbha ane tenAthI thatI chanikAya jIvonI hiMsAne kAraNe ghora naraka-tiryaMcanAM du:kho asaMkhyakALa sudhI bhogavavAM paDe che ema jANe che. AvA Arkicanya dharmanI ane paramapavitra vItarAgamArganI jene saheja paNa jhAMkhI darzana thaela che tenA jIvanamAM anyAya-anItino saMbhava kema hoI zake ? samyagdarzananI prAptimAM AyopazamAdi pAMca labdhinA riNAmo nyAyanItiyukta uttarottara vizuddhinAM pariNAmo che. nyAyanItithI upArjana karelA dravyanuM supAtre dAna karanAra naMdiSeNa kumAra (zreNikarAjAno putra) aneka divyabhoga bhogavI cAritra grahaNa karI svargamAM jaIne anukrame mokSapadane pAmaze. nyAya-anyAya, nIti-anIti koIpaNa prakAre upArjita dhana-vaibhava temaja rAjamahala jevA nivAsasthAnomAM rAcatA ane temAM jIvananuM sAkSya samajatA ane tethI AgaLa vadhI temAM bhagavAnanI kRpA jotA jaina bhAI-bahenoe jarAka manane zAMta karI vicAravA jevuM che ke je parigrahane bhagavAne pApa (patana karanAra) ane gRhavAsane hiMsA temaja sarva anarthonuM mULa kahI gRhastha-zrAvakane potAnI zakti anusAra tenA tyAgano upadeza Apyo che temaja tenA sAcI samajapUrvakanA tyAgamAM avinAzI sukha samAyeluM che ema kahela che te parigrahanI vRddhimAM bhagavAnanI kRpA jovI tenA jevuM vItarAgamArganI avahelanA svarUpa bIjuM kayuM asatya-jUThANuM hoI zake ? sayyadraSTi gRhastha-zrAvaka-zrAvikA, muni-ArthikA je mokSamArga-vItarAgamArgamAM rata che temaja vItarAga mArganI mana-vacana ane kAyAnI arpaNatApUrvaka ArAdhanA karanAra jIvane bhagavAnanI dezanAmAM Avela-gaNadhara prabhue jhIlela ane paraMparAe AcArya bhagavaMtothI racita jinAgamo (je vartamAnamAM paNa ApaNA sadbhAgye mojuda che)mAM pade pade bhagavAnanI kRpA dekhAya che. dhanavaibhavamAM nahIM. bhagavAnano upadeza jenA hRdayamAM utaryo che evA jJAnI-upAsaka jIvanA aMtaranA udgAro : jinadharmo vinirmuktvA mA bhaveccakravartyapi / syAccet daridro'pi jinadharmAnuvAsito || he bhagavAna / jinadharmarahita cakravatIpaNuM paNa mane khapatuM nathI. jinadharmanA saMskAra sahitanI garIbAI paNa mane kabula maMjura che. -12
Page #26
--------------------------------------------------------------------------
________________ ane A naM.-2 - - ziSTAcAra prazaMsaka : sAvara: prathaje tharva: | nyAya-nItipUrvaka ghanAdinuM arjana karI jIvananirvAha karavo tene sadAcAra kahevAmAM Avela che. jyAre nyAyathI kAma viSayo-parigraho temaja dhanAdinA upArjana-rakSaNAdimAM AraMbhathI thatI hiMsAno ekadeza ke savadiza tyAga tene vratAvAra kahevAmAM Avela che. hiMsAmAM bIjA cAra pA5 asatya-corI-abrahma ane parigraha garbhita nAzavA. patAni pavitrANi sarveSAM dhrmcaarinnaaN| ahiMsA satyamasteya tyAgo maithuna vrjnN|| sarva dharmAcaraNamAM pAMca pavitra AcaraNo che ane te ahiMsA-satya-acorya-brahmacarya ane aparigraha. parigrahane bhagavAne pApa kahela che. tathati ni vApa: je AtmAmAM kaluSatA utpanna kare ane bAhAmAM nAja-tiryaMcAdi gatimAM patananA kAraNe je te prakAranAM karmono baMdha kare tene pApa kahela che. saMsAramUtrAraMbha tenAM hetu gi: tamAkuvAra: paMkaje prada: | : saMsAranuM mULa Abha che ane AraMbhanuM kAraNa parigraha che tethI AtmAthI jIve (upAsaka agara to ArAdhaka jIve) parigrahane dhIre dhIre ghaTADatA javuM. aMtaraMga tenA pratyenI Asakti ghaTADavI. "mucha nahi .. - tatvArtha sUtramAM parigrahanI vyAkhyA. parigrahatyAgamAM pAMca IndriyonA viSayonI AsaktinA tyAganI vAta che. pAMca IndriyonA viSayonI lubdhatA parigrahanuM mULa kAraNa che. ane AraMbha (jemAM hiMsAdi pAMca pApono samAveza che) nuM kAraNa parigraha che. ' pAMca IndriyonA viSayonI lubdhatAne kAraNe kaSAya: krodha-mAna-mAyA ane lobhanI utpatti hoya che. ane kaSAyanI utpatti thatAM jIva hiMsAdi pAMca pApomAM pravartana kare che. eTale jinAgamamAM TheraThera viSaya vAsanAnA tyAgano upadeza che. koI ThekANe viSayanI IcchAne kaSAya kahela che. manuSyanA jIvanamAM tenI sukha-zAMti temaja unnatino AdhAra tenA AcAra-vicAra para che. nahi ke tenA bAhya ghanAdi saMpatti-samRddhi ke hakumata para. AcAra te cAritraguNanI paryAya che ane vicAra jJAnaguNanI paryAya che ane baMnenA samAyogathI mokSa che. jJAnadivALyAM no?' AcAra vicAranuM samanvaya kSatiM manaHzaddhi vidheratikrama, vyatikrama. shiilvtevilNdhnN| - prabho'ticAraM viSayeSu vartanaM, vdntynaacaarmihaatiaaskttaam|| manamAM pApanA vicAra mAtrane atikrama, zIlavratanA ullaMdhanane vyatikrama, viSayomAM prarvatanane aticAra ane viSayomAM atyaMta lubdhatAne aNAcAra kahyo. I - amitagati AcAyata "sAcAyika pAThamAMthI dhora hiMsAthI garbhita karbhAdhAmI dhaMdhAothI dhanAdi saMpattinuM upArjana, tenuM abhimAna, bAhyADaMbara Ostentation of wealth: ane temAM AgaLa vadhI bhagavAnanI kRpAnuM A badhuM phaLa che ema jyAre jaina dharmanA anuyAyIo pAsethI sAMbhaLIe chIe tyAre bhagavAne kahela pAMcamA ArAno citAra spaSTapaNe dekhAya che. ghamI jIva galaba hoI zake che ane adhamIjIva dhanavAna paNa hoI zake che tenAM dharmanI viphaLatA na samajavI. - 13 -
Page #27
--------------------------------------------------------------------------
________________ pravartate parAzAMti, dhRti saMtulanaM kssmaa| phalAnyamuni dharmasya, phalaM tasyAsti no dhnm|| dharmathI parama zAMti, dhRti, saMtulana ane kSamAbhAvanI prApti thavI e dharmanuM phaLa che. dharmanuM phaLa dhanAdi sAmagrInI prApti nathI. "Sometimes virtue starves and vice is fed. What then? Is reward of virtue bread ?" - Pope "Those who are earning their livelihood by dishonest and unfair means are the most ardent believers in god and his mercy. It suits their profession. It is wishful thinking and self deception both combined." - Anonymous jIvadayA - Prevention of cruelty to animals nA saMdarbhamAM koIka lakheluM che : "If animals were to sit on judgement over the crimes of human race towards their community, the existing number of gallows with many more times added. working three shifts in a day, would not be able to cope up with the work." - Anonymous - - sadAcAra-vratAcAra - aNAcAra- bhraSTAcAra :1. sadAcAra : nyAyanItipUrvaka dhanArjana karI jIvananirvAha. kSayo parAmalabdhi, vizuddhilabdhi, dezanAlabdhi, prAyogyalabdhi, karaNalabdhi tenI parAkASTAmAM prathamodharAma samyaktvanI prApti, phaLa mokSamArga: 2. vratAcAra : nyAyanItithI upArjana dhanAdinI prAmi temaja parigraha-tenuM rakSaNa vi.mAM anivArya hiMsAdino ekadeza-sarvadizatyAga. 11 paDImA 5 mahAvratAdinuM pAlana-pAMca samiti, traNa gumi rU5 aSTa pravacana mAtAnI ArAdhanA. phaLa: manuSya devagatinI prAptisaha krame karIne mokSa. 3. aNAcAra : adhamatA-nirdayatA-hiMsAnuM tAMDava - AMtakavAda, naphAkhorI, nazAkhorI, lAMcarUzvata, dANacorI bhraSTAcAra tenI parAkASTA - sAta vyasana (mAMsa, madirA, corI, parastrIgamana, vezyAgamana, jugAra ane zikAra)nuM ni:zaMkapaNe sevana, tenuM phaLa asaMkhya bhavomAM (sAMbhaLatA paNa hAMjA gagaDI jAya evAM) asahya duHkhonI prApti, anaMta saMsAra.jene A sAta vyasanamAMthI ekapaNa vyasananuM sevana che te jaina nAma tarIke oLakhAvAne lAyaka nathI ema zAstrakAro pokArI pokArIne jainanA AcAra zAstromAM karUNAddha hadayathI kahI gayA che. "te te bhogya vizeSanAM sthAnaka dravya svabhAva gahana vAta che ziSya A kahI saMkSepe sAva" - zrImad rAjacaMdra mANasa jeje jAtanAM AcaraNa kare che (mana, vacana, kAya ane kRta-kArIta ane anumodanA ema nava ne bhogavavA yogya anukULa sthAna traNalokamAM paDeluM che. A vAta kahe che ke ghaNI gahana che. ahIM mAtra saMkSepamAM-TUMkamAM kahela che. jene vistArathI jANavAnI IcchA hoya teNe tattvArthasUtra temaja gomaTTasAramAM jIva-ajIva adhikAramAM joI levuM. - 14 -
Page #28
--------------------------------------------------------------------------
________________ caritto khalu dhammo zubhane azubha anekavidha pUrve kareluM karma je; tethI nivaAtmane, te AtamA pratikramaNa che. | 383 || zubha ne azubha bhAvI karama je bhAvamAM baMdhAya che; tethI nivartana je kare te AtamA pacakhANa che. || 384 che. zubha ane azubha anekavidha che vartamAne udita je; te doSane je cetato te jIva Alocana khare. pratikramaNa nitya kare ane pacakhANa je nitye kare; nitya kare AlocanA te AtamA cAritra che. || 386 .. - zrI samayasAra jaina zAsanamAM pratikramaNa agrasthAne ane temAM pracalita zabda "micchAmi dukta6 che. manathI ane kAyAthI namra banIne doSone dUra karavA mATe, huM mArAthI thayelA duSkatane mithyA karavA pazcAtApa chuM athavA mArI bhUlathI (huM bhaviSyamAM tenI bhUla pharIthI nahi karUM evA adhyavasAna pUrvaka) pAcho pharuM chuM. pratikramaNa mATenuM A sUtra ane tenuM uccAraNa tathA tenA arthanI gaMbhIratA, jainazAsananA praNetA mahAnubhAvonI parama jJAnasaMpannatA, parama zIlasaMpannatA ane parama kArUNyazIlatA tathA sarvotkRSTa zAsananI sthApanA sUcave che. pUrve karelA pAponuM prAyazcita bhaviSyamAM tevI bhUla nahi karavAnA niNaryapUrvaka ja hoya ane te nirNaya-pratijJAne pacakhANa kahevAmAM Avela che. pacakhANa-vrata-pratijJA abhigraha vi. e ekaja arthanA sUcaka che ane chevaTe vartamAnamAM thaI rahelA bhAvonuM bArIkAIpUrvaka aMtaraMgamAM nirIkSaNa-pRthakkaraNa-samIkSA karI temaja sarva ApadAonuM mULa aMtaraMga bhAvomAM raheluM che ema barAbara samajI satata jAgRtipUrvaka vartamAna doSone joI tene TALavA te AlocanA che. A traNe eTale ke pratikramaNa-paccakhANa ane AlocanA maLI eka cAritra nAma pAme che. cAritranuM AvuM Abehuba bhAvavAhI varNana jinazAsana vagara bIje kyAM jovA maLe ? caritto nu tho cAritra eja kharo dharma che. cAritra pote ja sukha temaja sukhamaya che. AtmAnuM sukha AtmAmAM hoya, AtmAnA guNamAM hoya teno AvirbhAva te dharma kaho ke mokSamArga kaho baMne eka ja arthane sUcave che. '"pratikramaNa Adi kriyAcaraNa nizcaya taNuM karato rahe; tethI zramaNa te vItarAga caritramAM ArUDha che." -: pratikramaNa - pazcAtApa- prAyazcita :- bhagavAnanI AjJA-AmnAya virUddha pUrve karela sarva durAcaraNa mATe pazcAtAparUpI evo agni pragaTa kare ke pUrve bAMdhela sattAmAM rahela karma (sAmAnya lokone samaja paDe tevI bhASAmAM kahIe to kusaMskAra) baLIne bhasma thaI jAya. prAyazcitane cha aMtaraMga tapamAM prathama sthAna che (prAyazcita, vinaya, vaiyAvRta, svAdhyAya, vyutsarga ane dhyAna) ane tattvArthasUtra 9mA adhyAyanI 3jI gAthAmAM "tapanA nirjarA ra' kahela che. eTale ke prAyazcitathI navA AvatA karmono saMvara thAya che (navAM karma baMdhAtAM nathI) ane bAMdhela sattAmAM rahela karmanI nirjarA thAya che. jene zAstramAM sthitikAMDaghAta ane anubhAgakAMDaghAta kahela che. ane saMvara-nirjarA e mokSamArga che evuM kathana mALAnA maNakAo vacce pasAra thatI dorInI mAphaka hareka zAstramAM otaprota rahela che. pastAvuM e punita jharaNuM, svargathI utaryuM che; pApI temAM punita thaIne puNyazALI bane che. --- kalApi - 15 -
Page #29
--------------------------------------------------------------------------
________________ "paMcamakALamAM pratikramaNane ja paramAgamamAM dharma kahela che. AtmAnA hita, ahitanA vicAramAM niraMtara udhamI rahevA yogya che. pratikramaNa AtmAnI bhAre sAvadhAnI (jAgRti) rakhAvanAra che ane pUrve (A ba temaja parabhavamAM) karelA pApanI tenAthI nirjarA thAya che.' samAdhi sopAna pAna-245 ~: sAmAyika : jainadharmanI bhavya ImArata sAmAyikranA dRDha pAyA para khaDI che. ane sAcA arthamAM sAmAyikanuM purogAmI samyagdarzana che. jIvanA sukhadu:khanuM kAraNa aMtaraMga bhAvo para nirbhara che, bAhya padArtho ke saMyogo ke prasaMgo para nahIM, ema jyAre prathama odhasaMjJAe paNa jaNAze tyAre te bAhya saMjogo parathI lakSa choDI aMtaraMga bhAvo tarapha temaja tene sudhAravA tarapha kendrita karaze. A badhuM paNa bhagavAnanI AjJA-zAstranI AmnAya anusAra, zAstramAM batAvela vidhi ane kramapUrvaka hovuM joIe. svacchaMdapaNe potAnA abhiprAyapaNe nahIM. je thAya adhyavasAna jIvane vastu Azrita te bane; paNa vastuthI nathI baMdha, adhyavasAna mAtrathI baMdha che. 11 sukhadu:khanuM kAraNa samabhAva ke viSamabhAva che. samabhAva ane tenI ArAdhanA mokSamArga che. vizvamabhAva ane temAM raktatA saMsAramArga che. bhagavAna kahe che ke he jIva! tArUM kalyANa (pavitratA, sukha, zAMti) zAmAM rahela che te tuM vicArI jo ane pachI tane je rUce te kara. soccA jANai kallANaM, soccA jANai pAvagaM / ubhayaM pi jANai soccA jaM seyaM taM samAcare // --: nityakrama : sadya: prAtaH samutthAya smRtvA ca parameSTinam / prAta: hratyAnnivRtta: sat, burvAtmanirIkSaf i sAmAyikaM prakurvIta, samabhAvasya labdhaye / bhAvanA bhAvayet puNyA:, satsaMkalpAn samAsRjet // dazavaizAlika 4/5 savAramAM vahelA uThI, paMca parameSTinuM smaraNa karI savAranAM snAna-zaucAdi kriyAthI paravArI turataja Atma nirIkSaNa karavuM. samabhAvanI prApti mATe sAmAyika karavuM, pavitra bhAvanAo bhAvavI ane dararoja navA navA uddAta saMkalpo karavA. sAmyaM syAt nirmamatvena tatkRte bhAvanAzrayet nirmamabhAvathI samatAbhAva pragaTe che ane tene mATe bhAvanAo bhAvavI joIe. teno Azraya karavo joIe ane te che : anityAdi bAra bhAvanAo, maitri Adi cAra bhAvanAo, ahiMsAdi pAMca mahAvratanI darekanI pAMca pAMca maLI, 25 bhAvanAo. saMsAra deha svarupaM saMvega vairAgyArtham saMsAra ane dehanuM svarUpa saMvega ane vairAgyane artha vicAravuM joIe. A saghaLI bhAvanAo vratomAM -16 -
Page #30
--------------------------------------------------------------------------
________________ che ", 'je ke , " , * ' ke ? kanekane na vA sthirsa temaja daDhatAne mATe che. tIrthakara bhagavaMto niraMtara bAra bhAvanAo bhAvatA hatA. jenAthI vratomAM daato, vairAgye temaja saMvara-nirjarApUrvaka sattAmAM rahelA karmonI anubhAga zakti temaja sthitinI hInatA ane kame karIne karmano kSaya karI nirvANane prApta thayA. samatA sarvabhUteSu saMyame shubhbhaavnaa| Artaraudra parityAga : taddhi sAmAyikaM vrtm|| sarva prANIo-jIvo pratye samabhAva-Atmatulya vRtti, saMyama (Indriya saMyama ane prANa saMyama) mAM nirmaLa vRtti, ArtadhyAna ane raudradhyAnano tyAga tene sAmAyika vrata kahela cheH 1 karo ziSTAcAra prazaMsakanA A prakaraNamAM eka atigaMbhIra, vicAraNIya, mArmika vAta temaja jainadharmano marma ane tenI advitIyatA samAyela che teno vicAra : bhagavAnanI AjJA, ahiMsA vrata, sAmAyika, cAritra A eka ja arthanA dyotaka che. tenuM hArda samajAya te mATe, bhAvabhAsanane arthe zAstromAM tenuM alaukika rIte pratipAdana karela che. muninA AcaraNane sAmAyika cAritra kahela che. temAM ahiMsAdi pAMca mahAvratonuM aticAra rahita pAlana che. vratanI vyAkhyA : sarva sAvadhayoga9 nivRttirvatapurA sarva sAvadyayoganI viratine vrata kahela che. bhagavAnanI AjJA : 'ahiMsA''rAdhitA yena mamAjJA tena saadhitaa| : ''' mathatA tenA gharSonAtmisAta: ke jeNe ahiMsAnI ArAdhanA karI teNe mArI AjJA sAdhya karI, teNe mArI ArAdhanA paNa karI ane teNe ja dharma AtmasAta karyo eTale ke jIvanamAM utAryo.. . : ; t:; , "ahiMsA vidyate yatra mamAjJA tatra vidyte| mamAjJAyAmahiMsAyAM na vizeSo'sti kshcn|| jyAM ahiMsA che tyAM mArI AjJA pravarte che. mArI AjJAmAM ane ahiMsAmAM koI bheda nathI. - saMbodhi pAna-149 dharmanuM mULa dayA che. ane dayAnuM mULa komaLa pariNAma che.' - padmapurANa pAna-30 -: sAmAyika cAritra:"kremi bhaMte sAmAiya, savva sAvaja jogaM paccakaravAmi, jAvajjIvAe tivihaM tiviheNa maNeNa vAyAe kAyeNa na karemi na kAravemi, karataM'pi aNNaM na samaNujANAmi, tassa bhaMte paDikkamAmi, niMdAmi, garhAmi appANaM vosarAmi. AmAM jAvajIva hiMsAno tyAga, vrata, sAmAyika ane cAritra cAra vAta AvI ane bhagavAnanI AjJA pravacanano sAra pAMce vAto AvI. __ hisaiva vissmaavRttirdssprvRttistthocyte| ___ ahiMsA sAmyametaddhi cAritraM bhubhuukikm|| hiMsA eja viSamavRtti che jene duSyavRtti kahevAmAM Avela che. ahiMsA eja sAmyabhAva ane teja cAritra che jenI aneka bhUmikAo che. (caraNAnuyogamAM jenuM lAkho-karoDo zlokomAM varNana karela che.) - 17 -
Page #31
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAvadha yogasya viraterabhyAso jAyate ytH|| samabhAva vikAsaH syAt, tacca sAmAyikaM vrtm|| jema jema sAvadha yoga (hiMsAdi pAMca pApa)nI viratino abhyAsa thato jAya che tema tema samabhAvanI vRddhi thatI jAya che ane teja sAmAyika vrata che. sAmAyikaM ca mokSAMgaM paraM srvjnybhaassitm| vaasiicNdnklpaanaamkmetnmhaatmaanaam|| vAMsalA (kuhADInI dhAra) pratye (sugaMdha choDanAra) caMdanavRkSa samAna mahAtmA puruSonuM sAmAyika nAmanuM cAritra ja mokSanuM parama aMga che ema sarvazadeve kahela che. - caMDakauzika nAge bhagavAna mahAvIranA paganA aMguThAmAM daMza dIdho. aMguThAmAMthI sapheda lohInI dhAra vahevA lAgI tyAre bhagavAna mahAvIra caMDakauzika nAgane saMbodhatAM-pratibodha karatAM caMDakauzika nAgane pariNAmanI nirmaLatA. thatAM pUrvabhavanuM jAtismaraNa jJAna thayuM. tene A jIvanano temaja sArAMye AbhavanAM duSkRtyono eTalo badho pazcAtApa thayo ke kIDIonA nagarAmAM moM ghAlI AmaraNa upavAsanI pratijJApUrvaka deha choDyo. te daramyAna kIDIoe tenA zarIramAM caTakAo bharI bharIne temaja zarIranA aMgone khAI jaI AkhuM zarIra cAraNInI mAphaka karI nAkhyuM hatuM. bIjI bAju bhagavAnanI AMkhamAM AMsunI dhAra vahevAlAgI. potAnA pagamAM lohInI dhAra nIkaLavAthI nahIM paraMtu caMDakauzika nAganI pApavRtti para dayA AvatAM. saMgamadeva cha mahinA sudhI upasarga karI devalokamAM pAcho gayo tyAre paNa Amaja banela. kRtAparAdhe'pi jane kRpaamnnytaaryoH| ISadbASpArdrayorbhadraM zrI 'viirjinnetryoH|| Jesus wept (shortest sentence in the Bible) - John XI-35 jelanA daravAjAnA saLIyA toDI potAnA pitA zreNika rAjAne jelamAMthI mukta karavA kuhADA sAthe jela tarapha koNikane doDato Avato joI zreNika rAjAnA manamAM zaMkA upajI ke koNika mane mArI nAkhavA doDato Ave che. potAnA putrane ghora pitRhatyAnuM pApa na lAge te hetuthI tenA pahoMcavA pUrve ja be dADha vacce jIbhane kacarIne zreNika rAjAe AtmahatyA karI. mahApuruSonA cAritrano Avo ja koI apUrva aciMtya mahimA che. AvA hajAro daSTAMto bhagavAna mahAvIranA kathAnuyogamAM maLe che. A pAMcamA ArAmAM kone pharasada che e jovAnI ke jIvanamAM utAravAnI samatA sarvabhUteSu saMyame shubhbhaavnaa| Artarodra parityAga : taddhi sAmAyikaM vrtm|| -: raudradhyAna :1. hiMsAnaMda, 2. mRSAnaMda, 3. teyAnaMda, 4. parigrahAnaMda abhilapati nitAntaM yatparasyApakAraM vyasanavizikhabhinnaM vIkSya yttossmeti| yadiha guNagariSTaM dveSTi dRSTavAnyamUrti bhavati hRdi sazalyastaddhi raudrasya liNgm| je bIjAonuM buruM cAhe che tathA bIjAone kaSTa ApadArUpa bANothI viMdhAyelo ane du:khI joIne saMtoSanI - 18
Page #32
--------------------------------------------------------------------------
________________ ga6 lAgaNI anubhave che tathA bIjAone guNamAM caDhiyAtA agara to bIjAonI saMpadA-dhana-vibhUti-aizvaryAdi joIne dveSarUpa thaI hRdayamAM zavyasahita thaI jAya che tene nizcayathI eTale ke kharekhara raudradhyAnanuM cinha-lakSaNa gaNavuM. zrere che mRte sAvadhAparamA , ke yo harSasta dhdhi vijJeyaM raudra dkhaanlendhnm|| jIvone vadha-baMdhana vi. tIvra du:kha agara parAbhava, apamAna, utArI pADavA vi. prasaMga sAMbhaLavAmAM AvatAM, dekhavAmAM AvatAM, peparamAM vAMcavAmAM AvatAM agara tene smaraNa karavAmAM je harSa-AnaMda upaje che te raudradhyAna jANavuM je potAnA du:kharUpI agnine vadhAravAmAM IMdhana-baLataNa pUruM pADavA barAbara samajavuM AjakAla dararoja TI.vI.mAM strI-puruSanI kAmaceSTAnAM bibhatsa temaja kAmavRttine uttejita karanArAM ane vAtavAtamAM mArAmArI ane rIvolvara kADhavAnA dazyo joI majhA mANanArA kusaMskAra ane tenA phaLasvarUpa durgati (jenAM du:kho sAMbhaLatAM hAMjA gagaDI jAya to bhogavanAranI to vAta ja zI ?)no karmabaMdha kare che. A vAta vIra prabhunA jainazAsana sivAya bIje jovA prAya: nahi maLe. bahavAraMbha parigraheSu niyataM rakSArthamamyucato ___ yatsaMkalpaparaMparAM vitanute prANIha raudraashy:| yaccAlambya mahatvamunnatamanA rAjetyahaM manyate tasturya pravadanti nirmaladhiyo raudraM bhvaashNsinaam|| - jJAnArNava gAthAM 1251 pAna-437 je jIva ghora AraMbha (asaMkhya trasajIvonI hiMsAyukta) ane parigrahanA viSayamAM tenA rakSaNa mATe sadAya prayatnazIla rahe che ane tene vadhAravA Adi mATe aneka saMkalpa-vikalponI paraMparAne vistAre che tathA ApavaDAIno Azraya laI manamAM phUlyophAlyo thako huM rAjA, kArakhAnAno mAlika, abajapati, vizALa bhavana, mahelano , mAlika (jemAM bAgabagIcA, svImIMga pula ghAsanA (Lawn) ItyAdika) potAne samaje che ane bIjAone batAvI tenAM baNagAM pheMkI gAlamAM hase che ane temAM abhimAna kare che ene nirmala buddhinA dhAraka gaNadharadeva cothuM viSaya-saMrakSaNAnaMda raudradhyAna kahe che je saMsAra paribhramaNa ane tenA hetuomAM DubADuba bhavAnaMdI jIvone hoya che. AvA jIvone bhagavAne bAlajIva kahyA che bhale tenI umara 70-75 varSanI hoya. : AlocanA :- aMtaraMgamAM samaye samaye thatA doSone joto rahe. tenuM phaLa jue ane tenA nivAraNa mATe sadAya prayatnazIla rahe ane potAnI niMdA temaja gaha karato rahe. e rIte jIva AtmavikAsa sAdhI zake che. ' - zuddhopayoga:saamyN svAsthyaM samAdhizca yogAzto nirodhnm| zuddhopayoga ityeste bhavantyekArtha vaackaa:|| sAmya, svAcya, samAdhi, yoga, cittano nirodha ane zuddhopayoga e badhA ekArtha vAcaka zabdo che. je dharmapariNatasvarUpa jIva zudhdhopayogI hoya to; te pAmato nivaNasukha, nesvargasukha zubhayukta je. | 11 || azubhodaye AtmA kunara, tiryaMca ne nArakapaNe; nitya sahastradu:khe pIDita, saMsAramAM ati ati bhame. || 10 || atyaMta, Atmapanna, viSayAtIta, anupa, anaMta ne; vicchedahIna che sukha aho zuddhopayoga prasiddhane | 13 II - 19 -
Page #33
--------------------------------------------------------------------------
________________ - have zuddhopayoganI vyAkhyA:suviditasUtra padArtha, saMyama tapa sahita vItarAgane; sukhadu:khamAM sama zramaNane zuddhopayoga jino kahe. || 14 || -- zrI pravacanasAra. -: gRhasthadharma :- devapUjA gurupAsti svAdhyAya sNymstpH| dAnazceti gRhasthAnAM SaTkamANi dine dine / damodevagurupAstirdAnamadhyayanaM tpH| sarvamapyetadaphalaM hiMsA yena prityjet|| devapUja, garanI vaiyAvacca, svAdhyAya, saMyama, (Indriya, saMyama ane prANa saMyama) tapa ane dAna e gRhasthanAM nityaprati SaTakarma kahyAM che. AgaLa kahe che ke te sarvamAM je hiMsAno parityAga na karavAmAM Ave to badhAM aphaLa che. 'gRhakAryANi sarvANi dRSTipatAni kArayet' gharanAM saghaLAM kAryo dekhabhAla karIne karavAM joIe jethI nAnAmAM nAnA trasajIvane pIDA na pahoMce, hiMsA na thAya. AsanaM zayanaM yAnaM mArgagamanyazca vastuyat / aSTaM tanna seveta yathAkAlaM bhjnpi|| samaye samaye khapa paDatA Asana eTale khurazI, caTAI, zayana eTale pathArI, yAna kahetAM ghoDAgADI, moTara, sAyakala vi. ane mArga kahetAM raste cAlatAM jatAM, pasAra thatAM temaja bIjI vastuono upayoga karatAM vaparAza karatAM dekhyA zodhyA vagara kaMIpaNa nahi karavuM joIe. - sAgAradhamamRta - saTIka pAna-120 - apunabaMdhaka jIvanAM lakSaNa :je jIva mithyAtva choDavA mATe tatpara tathA samyakatvanI prAptinI abhimukha hoya che tene apunabaMdhaka kahela che. apunabaMdhaka jIvamAM kRpaNatA, lobha, yAMcA, dInatA, mAtsarya, bhaya, mAyA ane mUrkhatA e bhavAnaMdI doSono abhAva thatAM zukala pakSanA caMdramAnI mAphaka audArya, dAkSiNyatAdi guNonI vRddhi thatI jAya che. apunabaMdhaka jIvamAM deva-gurUnuM pUjana, sadAcAra, tapa ane muktithI aSarUpa pUrvasevA mukhyapaNe hoya che. - bhagavAna mahAvIranA upadezane yogya vyaktinAM lakSaNa :-. 1. namratA, 2. sahiSNutA, 3. damitendriyatA, 4. anAgrahabhAva, 5. kSamA, 6. satyaratatA, 7. krodhopazAMti, 8. sadbhAva ane 9. vAphasaMyama. - sammadraSTine nIcenA 8 guNo pragaTe che :* 1. karUNA, 2. vAtsalya, 3. sajjanatA, 4. AtmaniMdA, 5. samatA, 6. bhakti, 7. virAgatA, 8. dharmAnurAga. - bhAvadIpikA pAna-135. -: savegAdi 8 guNo :- 1. saMvega, 2. nirveda, 3. niMdA, 4. gaha, 5. upazama, 6. bhakti, 7. vAtsalya ane 8. prabhAvanA. - 20
Page #34
--------------------------------------------------------------------------
________________ prazama, saMvega, nirveda, anukaMpA ane AstikyatAmAM A ATha guNano samAveza thaI jAya che. saMvegaguNanA lakSaNamAM upalakSaNa bhakti ane vAtsalya che. prathama guNanA dhotaka AtmaniMdA ane Atmagaha che. eTale ke samyadraSTi jIva niraMtara potAnA doSone joto thako potAnI niMdA-goM karato rahe che. koIpaNa doSa thatAM ciMtAmi Ini maMA yoni ema manomana divasamAM seMkaDo vakhata bolato rahe che. - -: samyakatvanAM 8 aMga :- 1. ni:zaMkatA, 2. niHkAMkSatA, 3. nirvicikitsA, 4. amUDhadaSTi, 5. upavRMhaNa, 6. sthitikaraNa, 7. vAtsalya ane 8. prabhAvanA. -: samyatvanA 25 doSa :upara kahayA te ni:zakatAnA pratipakSI zaMkAdi 8 doSa 8 mada 6 anAyatana ane 3 mUDhatA. paMcAdhyAyI uttarArdhamAM zloka 425 thI mAMDI 818 sudhI pAna 185 thI 322 avazya vAraMvAra adhyayana karavA jevA che. - samyagdarzananA 5 aticAra :- 1. zaMkA, 2. kAMkSA, 3. vicikitsA, 4. anyadraSTi saMstava ane 5. anyadraSTi prazaMsA. samyagdarzananI paNa cAritranI mAphaka ArAdhanA hoya che mAtra svIkRti nahIM "vAtsalya vinaya thakI sudAne dakSa anukaMpA thakI vaLI mArga guNastavanA thakI upagUhana ne sthitikaraNathI. ' A lakSaNothI tema ArjavabhAvathI lakSAya che ! vaNamoha jinasamyakatvane ArAdhanAro jIva je.' ' aSTapAhuDamAM cAritrapAhuDa gAthA.11-12. laghutvamArogyamalolupatvaM varNaprasAdaM svarasauSThavaM ca / gaMdha : zubho mUtrapurISamalpaM yogapravRttiM prathamA vadanti / / 1. zarIranuM halakApaNuM, 2. nirogIpaNuM, 3. lolupatAno abhAva, 4. zArIrika kAMtinI ujjavaLatA, 5. svaranI madhuratA, 6. sugaMdha ane 7. maLamUtranI nyUnatA A sarva lakSaNo yoganI prathama siddhinAM bAhya cinho jaNAvela che. Aja vAta bIje ThekANe nIce pramANe batAvela che : alolyamArogyamaniSTharatvaM gaMdhaHzubho muutr-puriissmlpm| ... kAnti : prasAda : svarasaumyatA ca yogapravRtte : prathamaM cinhm|| -: dharmadhyAnanAM lakSaNa:dhmmss lakaravaNaM se ajjvlhugttmddvuvdesaa| uvadesaNA ya sUtte NisaggajAo ruciiode|| Arjava eTale saraLatA, laghutA eTale haLavApaNuM mArdava eTale namratA, upazamabhAva, jinasUtramAM AtmahitanI buddhi ane asaMgatAnI rUci e dharmadhyAnanAM lakSaNa che. - 21 -
Page #35
--------------------------------------------------------------------------
________________ - dharmadhyAnanAM AlaMbana :- AlaMbaNaM ca vAyaNaM pucchaNaM privddnnaannupehaao| dhammassa teNa aviruddhAo svvaannupehaao|| vAMcana, pUchavuM, parivartana (pharI pharI yAda karI javuM), anuprekSaNa (arthono tenA uDANa ane rahasyono ekAgratApUrvaka bArIkAIthI vicAra karavo ane tene poSaNa rUpa bAra bhAvanAo e gharmadhyAnanAM AlaMbana che. - -: dharmadhyAnanA 4 prakAra :- 1. AzAviya dharmadhyAna, 2. apAyaricaya dharmadhyAna, 3. vipAkavicaya dharmadhyAna ane 4. saMsthAna vicaya dharmadhyAna - dharmadhyAnanI 4 anuprekSAo:1. ekatva anuprekSA, 2. anitya anuprekSA, 3. azaraNa anuprekSA ane 4. saMsAra anuprekSA. - -: zukaladhyAnanI 4 anapekSAo:- 1. anaMtavartita anu: anaMta-padArtha, bhavabhramaNa, kALa, lokAdinuM ciMtavana (anaMta padArtha, anaMta bha vabhramaNa, anaMtakALa ane anaMtaloka.) 2. sini nakSa: samaye samaye padArthonI pariNamanazIlatA, palaTana para ciMtavana. ' 3. gAma manokA: bAhya saMyogomAM azubha, akalyANa svarUpanuM ciMtavana. 4. pAtha mA : baMdhanA hetu AzravAdinA kaTuripAka para ciMtavana. - Asanna bhavyajIvananAM lakSaNo :- saMsAracArae cAraevva AdhIliyassa bNdhehi| uvviggo jassa maNo so kira Asannasiddhi pro|| kArAgRha jevA A cAragativALA saMsAra paribhramaNathI baMdhanavaDe karIne pIDA pAmelA je puruSanuM mana udvega pAmeluM che te kharekhara Asannabhavya jIva jANavo. AsannakAlabhavasiddhi yasya jIvasya lkkhnnimo| visayasahesana rajai, savvatthAmesa ujjmdd|| Asannabhavya jIva (jenI alpakALamAM siddhi thavAnI che)nuM lakSaNa e che ke te pAMca IndriyonA viSayomAM zacato nathI ane sarva avasthAomAM potAnI sarva zaktithI udyama kare che. zaktine gopavato nathI. tasmAdAsanabhavyasya prakRtyA shuddhcetsH| sthAnamAnAntarajJasya gunnvddhhumaaninH|| aucityena pravRtasya kugrhtyaagtobhRshm| sarvatrAgamaniSThasya bhaabshuddhiythodito|| AsannabhavyajIvane sahaja-svAbhAvika vicArazuddhi eTale pavitra vicAro, sthAna temaja mAna maryAdAnA bhedanuM jANapaNuM, guNIjanonuM bahumAna, kadAgrahano tyAga, yathocita pravRtti ane sarvatra AgamAnusArINi buddhi AvI yathAyogya bhAvazuddhi hoya che. - 22 -
Page #36
--------------------------------------------------------------------------
________________ - sajajana temaja vinayayukta paraSane zAna thAya che :jJAnaM puruSasya bhavati labhate supuruSo'pi vinysNyuktm| jJAnena labhate lakSyaM lakSayan mokssmaargsy|| je puruSa sajajana temaja vinayayukta che tene zAna thAya che. je zAne karIne mokSamArgane dekhato thako aMtima dhyeya je nirvANa tene prApta kare che. -: sajajanatA (zrAvakanA 21 guNa garbhita) :lajajA, dayA, prazAMtA, jinamAraga paratIti; para auguNako DhAMkavo, para upagAra suprIti. somadraSTi, guNagrahaNatA, ara gariSThatA jAnI; sabako mitrAI sadA, vairabhAva nahiM mAnI. || 2 | pakSapunita pumAnakI, dIraghadazI hoya; - miSTavacana bole sadA, arabahu zAtA hoya. atirasA, dharmajJa jo, hai kRtajJa puni tanna; kahe taMjJa tAMka budhA, je hove tatvajJa. nahi dInatA bhAva kachuM, nahi abhimAna dhareya sabaso samatAbhAva hai, guNako vinaya kareya. | 5 ||. pApakriyA saMba pariharo, e guNa hoya ekisa; , Inako dhAre je sudhI, lahe dharma jagadIza, " I 6 || - suvinItanAM 15 lakSaNo:- koIne na dhikkAre, na kare kalezanI kathA; mitratA sarvathI rAkhe, jJAnano mada nA kare. acapala ane namra, nirmAthI akutUhalI; - pAvI pApa nA rAkhe, na kope mitra sau gaNI. apriya mitranuM zreya, gusarIte samAcare; kiDA ne kalezano tyAgI, buddhimAna kulIna te. lajajAyukta ane zreSTha, jitendriya sadA rahe; paMdara lakSaNothI je yukta te vinIta che. -: zrAvakanA 21 guNa:1. akSaddhatA : gaMbhIratA, ura hoya vizALa. 2. saumyatA : : saumyabhAva, ceharA upara naramAsa. 3. svasthatA svasthakAya, zAMtacitta ane aMtaraMga harSa. lokapriyatA sevAbhAvathI ane koInI niMdA na karavAthI. apharatA : kuratAno abhAva, prema ane zuravIrapaNu. bhIratA : bhavabhramaNano bhaya-pApano bhaya 18 pApano tyAga. 7. azaThatA : sajanatApUrvaka saraLa vyavahAra. $ 8 M - 23 -
Page #37
--------------------------------------------------------------------------
________________ 8. sudAkSiNyatA : saunuM bhaluM karanAra baudhika viveka. 19. lajajA : ' : lokavirUddha niMdIta kAryono tyAga, AbarUmAM vadhAro. 10. thALatA ; du:khIjIvone joI hRdayanuM kaMpAyamAna thavuM. 11. guNAnurAgI : guNa ane guNIjano tarapha pakSapAta. 12. satyathA : vinayayukta dharmayukta kathA karanAra tathA sAMbhaLanAra. 13. supAtA : nyAyapriyatA temaja dhamakuTuMba. . 14. dIrdhadraSTI : preyano tyAga - zreyanuM grahaNa. 15. dAnI ' : udAra-vizALa hRdaya. 16. vinaya dharmanuM mULa vinaya, atyaMta namra svabhAva. 17. paraupakArItA : bIjAnA zreyamAM rAjI ane zakti pramANe yogadAna. 18. kRtajJatA karelA upakArane kadApi bhUle nahIM 19. vRdhdhAnugAmI : jJAnavRddha puruSono anugAmI-anukULa vartana karanAra. " 20. vizeSajJAnI : sukSmajJAnano niraMtara abhyAsa. 21. labdhalakSitA : dhyeyanI siddhinuM satata dhyAna, zreya prAptinuM dhyeya temaja jANapaNuM. ___ lokApavAdabhIrutvaM diinaabhyuddhrnnaadrH| - tAtA sutAkSauthe savAra: pravartita: | lokonA apavAdathI bhaya rAkhavo, dInajanonA uddhAramAM Adara rAkhavo, karelA upakArane bhUlavo nahIM ane dAkSiNyatA A cArane sadAcAra kahevAmAM Avela che. 'te purUSa jANa sumArgazALI, pApa uparama jehane samabhAva jyAM sau dhArmika, guNasamuha sevana jehane' - pravacana sAra gAthA-259. sarvatra niMdA santyAgI, varNavAdastu sAdhuSu / Apadi adainyamatyantaM tatsampadi namratA / / sarva ThekANe niMdAno sarvathA tyAga, sapuruSonI prazaMsA, atyaMta ApattimAM paNa adInapaNuM ane saMpattimAM namratA e sadAcAranAM cAra lakSaNo jANavAM. prastAve mitabhASitvamavisaMvAdanaM tthaa| pratipanna kriyA ceti, kuladharmAnupAlanam / / prasaMga puratuM thoDuM bolavuM, koInI sAthe virodhamAM paDavuM nahIM, dhamanuSTAna-kriyA aMgIkAra karavI ane kuladharmanuM pAlana karavuM. vipadyucce: stheyaM padamanuvidheyaM ca mahatAM priyA nyAyA vRttirmalinamasubhagepyasukaram / asanto nAbhyarthyAH suhRdapi na yAcyaH kRzadhanaH satAM kenodiSTaM viSamasidhArA vratamidam / / ApattikALamAM paNa potAnA sthAna-mAna maryAdAmAM sthira rahevuM, mahApuruSonA pagale cAlavuM nyAyavRttimAM prItiyukta rahevuM, prANano nAza thatAM paNa duSkRta sevana na karavuM, durjana pAse koI prArthanA na karavI, nirdhanatAmAM paNa mitranI pAse dhananI yAcanA na karavI, AvuM viSama ane talavAranI dhAra para cAlavA jevuM vrata puruSone koNe batAvyuM haze? - 24 -
Page #38
--------------------------------------------------------------------------
________________ yatra dharmo hi sAdhunAM tatraiva gRhamedhinAm dharma to je sAdhuono che teja gRhastha temaja zrAvakono che. sAdhuo dharmanuM pUrNapaNe pAlana kare che jyAre gRhastha-zrAvako tenuM yathAzakti pAlana kare che dharmamAM pharaka hoI zake nahIM. pharaka tenA pAlanamAM tenI mAtrAmAM hoya. jinapugapravacane munIzvarANAM yduktmaacrnnm| sunirupya nijAM padavIM zakitaM ca nisevymetdpi| jinezvara prabhunA siddhAMta pravacanamAM munIzvaronuM je AcaraNa (AcAra) kahela che te paNa gRhasthoe potAnA pada ane zakti pramANe sevana karavuM joIe. murchA parigrahe tyakatvA gRhe'pi suvidhinRpH| bhUtvA'cyutendrasturye'bhUd bhave prthmtiirthkRt|| suvidhirAjA gharamAM rahevA chatAM parigrahamAM mucchanA tyAgathI azruta svargamAM Indra thaI cothA bhavamAM A covisInA prathama tIrthaMkara thayA. -- zrAvakAcAra saMgraha bhAga-3 pAna-510
Page #39
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-3 samAnakula temaja zIlavALI ane anyagotranI strI sAthe lagna karavuM : gRhasthanA mukhya kAryo bhakti ane dAna tene yogya paribaLonuM nirmANa karavA mATe ekabIjAMne pUraka thavA temaja zarIranA nirvAha mATe ane kAmabhoganI vRttine roganA IlAja mAtra jANI saMtoSavA bahAranA samasta jagata parathI vRtti kheMcI laI ekamAtra potAnI vivAhIta strI temaja tenI sAthe vasAvela gharamAM sImita karI AgAmI kALamAM sarvasaMgaparityAganA lakSapUrvaka vartamAna pavitra joDANa e lagnanI prathA che. hiMsA, sUMTha, corI, abrahma ane parigraha e pAMca pApomAM abrahmacaryane bhagavAna mahAvIre pApa (pAtati kRti pApa) patana karanAra kahela che ane eja bhagavAnanA upadezamAM lagnanI prathA jemAM asaMyama garbhita che evA gRhastha jIvananuM varNana karela che. teno khulAso karatAM zAstromAM kahela che ke lagnanI prathAnuM varNana karatAM bhagavAne asaMyamanI nahi paNa saMyamanI ja puSTi karela che. viSayabhoganI vAsanA para jaya meLavI uddAta jIvana gALavA je asamartha che tevA jIvo mATe A lagnanI prathA che. potAnI vivAhIta strI sivAya jagatanI anya strI sAthenA prasaMgamAM atireka ane bibhatsatA uparAMta tana-mana-dhanano durvyaya, baLa-buddhi-cAturya ane AyuSyanI hAni vi. aneka dUSaNo rahela che. parastrIgamana temaja vezyAgamana e sAta vyasanamAMnA be mahA-pApo bhagavAne kahela che. te jIvananI barabAdInAM bhayasthAno che. AvuM ja bahAra hoTalamAM, klabomAM rastA upara lorIyo AgaLa khorAka khAvAmAM jIbhanI lolupatA, gRdvIpaNuM,atireka ane laMpaTapaNuM vi. aneka doSo-dUSaNo janaka bhayasthAna samajavAM. potAnI vivAhIta strI temaja tenI sAthe vasAvela gharamAM badhuM mAphakasara temaja dravya-kSetra-kALa-bhAvanI yogyatA anusAra temaja potAnA sthAna-mAnane anurUpa hoya che. TuMkamAM ghaNA asaMyama ane bhayasthAnakomAMthI choDAvI thoDAka ane maryAdita asaMyamamAM lAvatI A lagnanI prathAmAM saMyamanoja bodha che. bhAriyA dhammasahAiyA dhammaviijiyA dhammarAgastA samasukhaduHkha sahAiyA u.pA. 7/227 patnI dharmamAM sahAyatA karavAvALI, dharmanI sAthI, dharmamAM anurAgavALI tathA sukhadu:khamAM eka sarakhI rIte sAtha ApanArI. The hand that rocks the cradle rules the world.... "There is little less trouble in governing a private family than a whole kingdom" Montaigne gRhasthanA jIvanamAM temaja AkhI sRSTI upara strIono prabhAva advitIya che. sva. govardhanadAsa tripAThIe lakhela (gujarAtI sAhityamAM kadAca sarvazreSTha pustaka) 'sarasvatIcaMdranA bhAga-2 tathA bhAga-3 mAM 'buddhidhanano rAjya kArabhAra' ane 'guNasuMdarInI kuTuMbajALa'mAM eka rAjyanA pradhAnane saphaLa rIte rAjakArobAra calAvavAmAM jeTalI AvaData, duraMdezIpaNuM, sahanazIlatA, dhairya, kSamA, kuneha, nipuNatA, guNadoSanI parIkSA, nyAyabuddhi, samayocita kAryakuzaLatA, gaMbhIratA, niSpakSapAtapaNuM vi. aneka guNonI jeTalI AvazyakatA che teTalIja kadAca tethIya vadhAre gharanI AdheDavayanI strIne potAnA kuTuMbanA sabhyo, dIkarA, dIkarIo bhinna bhinna dizAmAMthI AvelI dIkarAnI vahuo, darekanI bhinna bhinna prakRtio, saMskAra, koInA kAcA kAna vi. jANI kuzaLapaNe gRhasaMsAra calAvavAmAM paDe che. "P mahAtmA gAMdhIjInA jIvanapara kasturabAno, AcArya kripalAnIjInA jIvanapara sucetA kripalAnIno prabhAva vartamAna yuganAM jvalaMta Adarza draSTAMto che. agniparikSAmAMthI saphaLa bahAra AvanAra sitAjIno zrIrAma sAthe - 26 -
Page #40
--------------------------------------------------------------------------
________________ 3 saMvAda ane lagnamaMDapathI pAchA pharanAra nemirAja sAthe rAjamatino saMvAda ane baMnee pariNAma svarUpa ArthikAparUpa dIkSA grahaNa, strInI patiparAyaNatA uparAMta adamya svataMtraparAyaNatAnAM yugosudhI smaraNapaTa rahenArAM jvalaMta draSTAMto che. All other gifts (goods) by Fortune's hand are given, The wife is the peculiar gift of heaven ~ Pope manuSyanA jIvanamAM aneka anukuLa sAmagrInI prAptimAM sarvazreSTha prApti anukULa strIne kahela che. "A man travels the world over in search of what he needs (peace) and returns home to find it." gharanI zobhA, samRddhi, yaza, sukha, zAMti ane dharma e sarvamAM kulIna strInuM yogadAna puruSa karatAM jarAya ochuM nathI, kadAca vadhAre kahIye to paNa atizayokti nathI. paisA kamAvA karatAM teno avera ane durvyayanA abhAvanuM mUlyAMkana anekagaNuM vadhAre che ane temAM strInuM yogadAna mahad aMze hoya che. vartamAna yugamAM dina-pratidina vadhatI jatI moMghavArImAM kuTuMbanA kharcane nibhAvavAno atyaMta vikaTa bojo mAthe upADI, 'sAta sAMdhe tyAM tera tUTe' evI paristhitino mukAbalo karI divasanA aMte puruSanuM aMta:karaNa 'cAlo have dukAna-oNphisa baMdha karI ghera jaIe' ema manomana bole che tyAre divasano thAka ghera jaI utArI zAMtinI jhaMkhanA karatuM hoya che. ghera AvI sophAseTa agara hIcakApara besI paga laMbAvI nirAMtano dama le che te vakhate gharanI sajAvaTa uSmAbharyuM vAtAvaraNa ane te badhA karatAM potAnA ghera pAchA pharavAnI pratIkSA karatI potAnI strInI AMkhamAM tenI kadara karatuM pratibiMba jyAre te jue che tyAre AkhA divasano thAka eka kSaNamAM utarI jAya che ane bIje divase pharI pAchA dhaMdhA-nokarI para javAnI zakti-preraNA meLavI le che. Peace and rest at length have come All the day's long toil is past; And each heart is whispering 'Home' 'Home at last... Most men who run down women are running down one woman only dakSA tuSTA priyAbhASA, paticittAnuvartinI / kulaucityAdvayakarI sA lakSmIriva cAparA / / patinA cittane anusaranArI, phulane ucita kharca karanArI strI jANe gharamAM bIjI zANI, saMtuSTa, priyabhASI, lakSmI na hoya tevI hoya che. Hood Home at last' Remy De Gouroat madanasuMdarInI mAphaka madhura, parimIta ane samayocita vacana bolanArI, rUkhamaNI (zrI kRSNanI paTarANI) temaja dropadI (arjunanI dharmapatnI)nI mAphaka patinA abhiprAyane temanA rahana-sahanathI sahajamAM, AMkhanA palakArA mAtramAM jANI laI temanA kaMIpaNa *hevA pUrveja prasaMgane anukULa vartana karanArI ane tejapAla maMtrInI patnI anupamAdevInI mAphaka gharakAryamAM kuzaLa ane gharanA sthAna-mAnane anukuLa mAphakasara kharca karanArI, gharanI zobhA, zAMti ane svAsthyane vadhAranArI. - 27 - kulInatA, AcAranI vizuddhi, uttama kulAcAra ane deva-atithi temaja bAMdhavono satkAra karavAmAM nirdoSa manovyApAra uttama kuLavadhunAM lakSaNa che.
Page #41
--------------------------------------------------------------------------
________________ .. gRhacintAbhAraharaNaM mativitaraNamakhila paatrstkaarnnm| kiM kiM na phalati gRhiNAM gRhiNI gRhklpvlliiv|| gharanI ciMtAnA samuhane dUra karanArI, sArI buddhi sujADanArI, ane samagra pAtrono ucita satkAra karanArI strI jANe gharanI kalpalatAja hoya nahi tema zuM zuM phaLa ApatI nathI? gharakArya saMbaMdhInI badhI vyavasthA karavAnI mArI pharaja che' ema kahI patine gRhasaMbaMdhI kArya karatA dekhI temanI pAsethI laI laIne patine gharanI ciMtAmAMthI mukta karanAra ane gharamAM AvanAra mahemAnonI ucita sAra saMbhALa rAkhanAra strI tenA patine dhaMdhA nokarImAM AgaLa vadhavA pArzvagAyakanI mAphaka adazyapaNe preraNA ApanArI nIvaDe che. "She who never answers til the husband cools or, if she rules him, never shows she rules; charms by accepting. by submitting sways. yet has her humour most when she obeys," i - Pope "Women are perfectly well aware that the more they seem to obey, the more they rule." . . . . . Inichelet "The life of a couple is lived on the mental level of the more mediocre of the two beings who compose it." ! ! "norelu maMtrI, monTenuM matai - - zayane , cAlu rA' mahatvanA nirNaya levAmAM maMtrInI garaja sAranAra, khAnapAnamAM mAtAnI garaja sAranAra, zayanamAM raMbhAnI garaja sAranAra ane gharakAryamAM dAsInI mAphaka kAma karanAra. A uttama strInAM lakSaNo lAkSaNika DhabathI karelAM che. lagnabAda sAsare jatI vakhata sitAjIne temanA pitA janakarAjAe nIce pramANe zikhAmaNa ApI hatI. jenA uparathI lagnanI prathA ane tenI pavitratA jALavI rAkhavA kanyAnA pitAnA bhAva kevA hoya che teno khyAla AvI zake. abhyutthAnamupAgate gRhapatau, tadbhASaNe nmrtaa| tatpAdArpitaddaSTirAsanavidhau, tasyopacaryA svyN| supte tatra zayIta tatprathamato jahyAzca shyyaamiti| pAjJaiH putri niveditaH kulavadhusidhdhAntadharmA ime|| lagna samAraMbha patI gayA pachI sitAjI potAnA pati zrI rAmacaMdranI sAthe temanA ghera javA taiyAra thaI rathamAM besavAnI taiyArI kare che tyAM janakarAjAe AvIne potAnI vahAlasoyI putrIne chAtI sarasI cAMpI azrubharI AMkhe gadagada Di nIce pramANe zikhAmaNa ApI vidAya karI. - he putrI, patinA ghera AvavA para temanA satkAra karavA ubhA thaI taiyAra rahevuM. je kaMI kahe te atyaMta namratApUrvaka sAMbhaLavuM. eTale ke atyaMta mukhya vinayapUrvaka temanI sAthe vAtacIta karavI. temanI sAthe besavA uThavAmAM temanA caraNakamaLa tarapha draSTi rAkhavI. temanA badhAM kAryo jAte karavAM. temanA sUvA bAda sUvuM ane temanA pahelAM pathArImAMthI uThI javuM." A kalIna strIonI carcA-sitata dharma prAjJa puruSoe kahela che. he kamalanayanI strI! tuM tArA pati tarapha niSkapaTI, naNaMdo tarapha namra, sAsu tarapha bhaktivALI, svajano - 28 -
Page #42
--------------------------------------------------------------------------
________________ pratye sanehavALI, parivAra tarapha hetavALI, zokyo tarapha hasamukhI, patinA mitro sAthe (nirdoSa) hAsya vacana bolanArI ane temanA duzamano tarapha kheda dhAranArI thaje." rIoe gharamAM vaDIlane pote kyAM jAya che te kahIne bahAra javuM ane ucita samaye ghera AvI javuM. potAnI strIne aMgata vAparavA potAnI AvakanI temaja sthAna-mAnanI maryAdA ane dezakALa anusAra vAparavA paisA jarUra ApavA paNa teno hisAba jarUra mAgavo. vAparavA ApavAnA rahI jaze to kadAca vAMdho nahi Ave paNa niraMkuza vAparavA ApavAthI eTale ke teno hisAba jovAnuM TALavAthI ghaNA duSaNo ghara ghAlI javAno saMbhava che. uttama kuLanI strIone niraMtara gharanA dvAramAM-bArImAM besavuM, nATaka vi.nuM jevuM niSedha che. bIjuM potAnA zarIranA aMgone pragaTa karato paheraveza, kIDA karavI, katahala karavuM. parapuruSanI sAthe maryAdAthI adhika bolavuM. kAmaNa karavuM utAvaLu cAlavuM e kulIna strIone yogya nathI. parivAjikA, dAsI, vyabhicAriNI strIonI sAthe kadIpaNa saMsarga rAkhavo yogya nathI. ekAkI javuM, dUrathI jaLa lAvavuM, mAtAne ghera vAraMvAra jaIne ghaNo vakhata rahevuM dUtinI sAthe meLa rAkhavo, sakhInA vivAhamAM ekalA javuM ane patie vAraMvAra paradeza javuM vi. vyApArI koIka vakhata anarthakArI thaI paDe che. tAMbula, zRMgAra, marmakArI vacana, krIDA, attara, udabhaTa veza, hAsya, gIta, kautaka, kAmakrIDA, zayyA, kasuMbI vastra, rasALa anna, puSpa, kesara, tathA rAtrInI veLAe gharanI bahAra javuM. A sarvano kalIna temaja sazIla evI vidhavA strIoe niraMtara tyAga karavo. je kAMI strIo mATe kahevAmAM Avela che te yogya rIte puruSe paNa potAnA vartana saMbaMdhI samajavuM. potAnA patino potAnA pratye anAdara bhAva jevuM strIne mATe tethI adhika bIjuM du:kha nathI ane tene svecchAcArI kissAomAM jovAmAM Ave che. TUMkamAM ekabIjA pratye vaphAdArI ane snehabharyuM vartana gharanA sukhane nirmANa karavAmAM mukhya kAraNa che bAkI khuba paiso, samRddhi, eza vi. to bedhArI talavAra che. moTe bhAge ghara saMsArane chinnabhinna karavAnuM vartamAna yugamAM kAraNa bane che. A - 29
Page #43
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-4 --: pApabhIrU - adhabhI :-- dhArapAlIva yasyozcairvicAra caturA mati: / hRdi sphurati tasya adhasUti: svapne'pi durlabhA // jenA hRdayamAM uddAta bhAvanAthI prerita vicakSaNa buddhi dvArapAlanI mAphaka sadAya skurAyamAna eTale ke jAgRta rahe che tene pApabuddhi svapnamAM paNa upajatI nathI. jainadharmanI aneka viziSTatAomAM eka khubaja mArmika ane vedhaka viziSTatA 'pApathI DaravuM' e che. jaina dharmamAM bhagavAnathI Dara rAkhavAno upadeza nathI. maraNAdika prasaMgamAM 'prabhune gamyuM te kharUM temAM ApaNo kaMI IlAja nathI.' tathA 'sadgatanA AtmAne paramAtmA zAMti arpI' e badhuM bolavAno temaja chapAvavAno rivAja jainomAM paNa bhale hoya chatAM jainadharmamAM bhagavAna to sarvajJa ane vItarAga che. traNa jagatamAM sthita anaMtAnaMta padArthomAM eka paramANu mAtranA kartA jinezvara prabhu nathI. potAnA karmono temaja sukhadu:khano kartA temaja bhoktA jIva pote ja che. jIvananirvAha mATe dhanAdika upArjana karavAmAM pApAcaraNa karavA chatAM dhanAdinI prApti thatI joI temAM mANasane bhagavAnanI kRpAdraSTi jaNAya che je mana-manAmaNAM ane AtmavaMcanA sivAya bIjuM kaMI nathI. dezano rAjA paNa pApAcaraNa-anIti AdithI dhana kamAnAra para kRpAdraSTi rAkhato nathI. jelanA saLIyA pAchaLa dhakelI de che ane bIjo paNa yogya daMDa kare che to bhagavAna kRpAdraSTi rAkhe e vAta kema banI zake? anIti ane anyAyathI dhana kamAnAra temAM bhagavAnanI kRpA jotAM hoya to A pApAcaraNathI chUTI jIvanane pavitra banAvavA tarapha kyAre vaLaze? jyAre pApathI DaranAra pApanuM svarUpa ane tenuM phaLa A bhava temaja parabhavamAM du:kha ane durgati jANI pApathI pAcho pharaze. ane uddAta jIvana jIvavA tarapha vaLaze. jIvanamAM pavitratA lAvI vAstavika AtmonnatinA mArgamAM AgaLa vadhato jaze. "The Sinners and especially those who are earning their livelihood by dishonest and unfair means are the most ardent believers in 'God and his mercy.' It suits their profession. It is wishful thinking and self-deception both combined." ~ Annonymous Alexander Pope in his 'An Essay on Man' Episode IV writes: "But sometimes virtue starves and vice is fed, What then? Is reward of virtue bread? koIkoI vakhata guNavAna manuSyane be TaMka peTa bharavA puratuM khAvAnuM paNa maLatuM nathI ane durjana, dANacora, kALA bajArIyA, anItinA dhAmo calAvanAra aDhaLaka dhana pedA karatA jovAmAM Ave che. alekajhAnDara popa kahe che ke tethI zuM thaI gayuM! guNa, sadAcaraNanuM phaLa zuM roTI kamAvI te che ? dhArmiko na arthasaMpanna : dhanADhaya : svAdadhArmika: / neti dharmastha vaiSajyuM, taM tasyAtmani sthitam|| 46 // dhArmika vRttivALo jIva daridra hoI zake che ane adhArmika-pApI jIva dhanADhya hoI zake che tethI kaMI dharmanI viphaLatA na samajavI. dharmanuM phaLa AtmAmAM-Atmika bhAvomAM-AtmAnI pavitratAmAM raheluM che. bIjI vAta durjana dhanADhyo sukhI che ane garIba-sajjana du:khI che e koNe kahyuM? eka mA gharamAM koInA tyAMthI be peMDA AvyA hoya te be bALakone skulamAMthI ghera Ave te pahelAM pote khAI jAya ane bIjI mA bALakonA ghera AvavAnI vATa jotI jyAre ghera Ave tyAre temane ApI rAjI thAya. sukhI koNa ? - 08 -
Page #44
--------------------------------------------------------------------------
________________ IMDA khAI. janAra mA ke bALakone ApI tene khAtA joI saMtoSa anubhavanAra ? "tena cora mUMgA ' tene tyAgIne tU bhogava. AvuM ja ImAnadArI ane beImAnadArInuM samajavuM. AtmAnuM sukha AtmAmAM-Atmika bhAvomAM hoya. ghanAdi saMpattimAM na sukha che na sukha ApavAno koI guNa che. graMthakAra AgaLa kahe che : prasphuret sahajAnaMda :, vIrya syaadpraajitm|| 47 // dharmathI jJAna-darzanano popazama-ughADa thAya che. cAritra, sahaja-svAbhAvika sukhano AvirbhAva thAya che ane adamya utsAha upalabdha thAya che. pravartatte para zAMnti:, vRtti, saMtunanuM kAma tnAni gharma, ratna tasthati no thanA 48 - dharmathI utkRSTa zAMti, dhRti, saMtulana ane kSamA vadhatAM jAya che. A badhAM dharmanAM phaLa che. dhananI prApti thavI e dharmanuM phaLa nathI. - saMbodhi pAna-44. karmanI mULa 8 prakRti ane 148 uttara pravRtiomAM 83 prakRtio chavavipAkI che ane 65 prakRtio pudagala vipAkI che. jIvavipAkI prakRtiono vipAka-phaLadAna AtmAmAM-chavamAM hoya che ane pudgala vipAkI prakationo vipAka zarIramAM hoya che. zarIrathI bahAra eTale ke strI, putra, dhanAdinI prApti koI karmaprakRtinA udayathI hotI nathI. moTAbhAganA jIvomAM A gerasamaja ghara karI rahelI che. TavI khubaja enI khabaja mazkela che. zAtAvedanIyano udaya ane aMtarAya karmanA kSayopazamathI strI-putra-dhanAdinI prApti kyAMka zAstramAM jaNAvela che te upacaritopacAra ekamAtra laukika vyavahAranuM kathana che. nizcayanaya temaja vyavahAranayanI samajavagara khAsa karIne adhyAtmazAstronuM arthaghaTana koI ekAMta bhAvamAM pariName che. hiMsaddhinu mutra apAya navAM varSanaYIn 2 Tuvameva vA | 20 | - tatvArthasUtranI TIkA savarthasiddhi pAna-261 hiMsA, jUTha, corI, abrahma ane parigrahamAM aihika Apatti ane paralokamAM durgati Adi aniSTanuM ciMtavana karavuM, temAM duHkha, du:kha ane duHkha ja che. AtmAnuM temAM koI hita nathI.) - pApabhAva, pApaprakRti ane pApano udaya ane tevI ja rIte puNyabhAva, puNyaprakRti ane puNyano udaya e judA judA arthamAM zAstramAM batAvela che. tatvArthasUtranI TIkA sarvArthasiddhi pAna-ra91 lAIna 25 thI , pAna-299 lAIna 20 thI 25 temaja mokSamArga prakAzaka adhikAra trIjo pAna-74-5 prakaraNa 'sarva du:khonuM sAmAnya svarUpa'mAM cAra prakAranI IcchAnuM varNana che. 1. viSayecchA, 2. kaSAyecchA, 3. puNyano udaya ane 4. pApano udaya. puryanA udaya ane pApanA udayane IcchA sAthe joDIne prAta: smaraNIya ToDaramalajIe khubaja mArmika viSayane spaSTa rIte samajAvela che. samayasArAdi AcArya kuMdakuMdadevanI kRtio tenI bAda racAyela tatvArthasUtranA abhyAsa vagara nizcayAbhAsamAM pariNamaze evA vicArathI tenI racanA karavAmAM Avela che ema zAstrakAronuM kahevuM che. bAkI samayasAra ane tatvArthasUtramAM chava-ajIva, puNya-pApa, Azrava, saMvara, nirjarA-baMdha ane mokSanAM prakaraNo che. anyAya-anIti, abhakSya ane mithyAtva ane temAM garbhita sAta vyasana, bAvIsa abhakSya, karmadhAmI dhaMdhAo ane ghora AraMbha-parigraha A badhAne bhagavAne tIvra pApa ghora karmabaMdhanAM kAraNa, vartamAna du:kharUpa ane bhAvI anaMtasaMsAra, tiryaMca ane narakagatinAM asaMhya du:khone nimaMtraNarUpa kahela che. tenAthI DarIne sarva - 31 -
Page #45
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAvadhayoganI nivRttirUpa vrata, cAritra, sAmAyikanI bhAvanA jenA hRdayamAM vasela che evo jIva alpa papamAM (kSobha sahita) pravRtti karato hovA chatAM tenI satata niMdA-gaha karato rahe che ane manomana "micchAmi dukkaDama bolato rahe che. ghara temaja bahAranAM badhAM kAryo saMbhALapUrvaka trasa-sthAvara jIvonI hiMsA TALIne kare che. "pRhAni savA draSTipUrva rAjya --: pApAzrava :caryA pramAdabharI, kulaSatA, lubdhatA viSayo viSe; paritApa ne apavAda paranA, pApa Azravane kare. 5 139 che. saMjJA, trilezyA, IndriyavazatA, Artarauddha dhyAna be; ' vaLI mohane duryakta jJAna pradAna pApataNuM kare. || 140 || - paMcAstikAya saMgraha caya pramAdabharI:- yatnA-sAvadhAnI (Dhasa-sthAvara jIvonI hiMsA TALavI) rahita caryA kahetAM cAlavuM, besavuM, uThavuM vi. badhI dinacaryA. kaluSatA:- krodha, mAna, mAyA ane lobha pUrvakanA mananA kaluSita bhAvone kaluSatA kahela che. AnuM varNana AgaLanI 138 gAthAmAM karela che. viSayomAM labdhatA:- pAMca IndriyanA viSayomAM lolupatA, gRddhibhAva, viSaya laMpaTatA. . paritApa:- bIjA jIvone duHkha thAya evI karkaza bhASA temaja zArIrika pravRtti. apavAda:- bIjA jIvono avarNavAda, niMdA, cugalI, paraMparivAda, utArI pADavAnA bhAva. saMjJA :- 4 saMjJA, AhAra, nidrA, bhaya ane maithuna. trileyA:- 3 azubha lezyAo : kRSNa, nIla ane kApota. IndriyavazatA:- AgaLa AvI gayela che. ArtadhyAna ane raudradhyAna:- cAra ArtadhyAna: ISTa viyogaja, aniSTa saMyogaja, roga janita ane nidAna ArtadhyAna. cAra raudradhyAna: hiMsAnaMda, mRSAnaMda, teyAnaMda ane parigrahAnaMda (viSaya saMrakSaNAnaMda) moha:- paradravyamAM mamatva (mArApaNAno) bhAva, temAM sukhabuddhino bhAva. ryakta jJAna:- pApabuddhipUrvakanAM mana, vacana, kAyAnAM kAryo. A rIte pApabhAvo, tenAthI thato karmabaMdha ane tenA phalasvarUpa durgati ane du:khonI paraMparA jANI tenAthI DaravuM tene paNa eka guNa kahyo. siMhaM yathA kSudramRgAzcarantazcaranti dUraM prishngkmaanaa:| samIkSya dharma matimAn manuSyo dureNa pApaM parivarjayecca // ghAsa caravAvALA zuddha haraNo siMhathI DarIne tenAthI dUra rahe che tema dharmanuM svarUpa jeNe jANyuM che evA bukitamAna manuSyo pApane dUrathI taje che. jAtiM ca buDaTiM ihaja pAsa bhatehi jANe paDileha sAyaM tamhA'tivijjo paramaMtiNaccA sammatadaMsI Na kareti paavN|| 12 // - nigraMtha pravacana guTikA pAna-84. - 32 -
Page #46
--------------------------------------------------------------------------
________________ A saMsAra janma-maraNanA du:khothI bharelo che. dareka jIvane sukha priya che ane duHkha apriya che tenuM jene saMpUrNa bhAna che ane du:khathI chuTakArAno eka mAtra upAya hiMsAdi pAMca pApothI viraktirUpa vratAcaraNa / sAmAyika cAritra che ema jANIne samyagdaSTi jIvo pApAcaraNa karatA nathI. Na kammuNA kamma khaveti bAlA, akammaNA kamma khaveti dhiiraa|| medhAviNo lobhamayAvatitA saMtoSiNo Na prakareti paavN|| pApAzravo khulAsA rAkhI game teTalA anuSThAno kare to paNa te jIvo karmano kSaya karI zakatA nathI. jyAre saMvara-nirjarArUpa potAnA mana, vacana ane kAyAnA yogamAM, kAryamAM pravartamAna dhIra puruSa karmone khapAvI du:khano aMta kare che. lobha ane mada (dhanAdi sAmagrI prApta karavAno lobha ane prAsa vastuonuM abhimAna)no tyAga karI saMtoSI jIvo pApAcaraNa karatA nathI. mAzaMkara vaje pArva dravya, kSetra, kALa, bhava ane "bhAvarUpa - paMcaparArvatana rUpa saMsAranuM bhayaMkara svarUpa, naraka tiryaMcAdinAM, kSetra-janita ane bhAvajanita tIvra du:khonuM svarUpa jeNe jANyuM che ane te badhuM kRSNAdi pAparUpa lezyAnAM temaja tenAthI baMdhAyela pApakarmonuM pariNAma che ema jeNe sArI rIte jANyuM che e jIva pApAcaraNa karato nathI. karmaprakRti ane tenAM mukhyapaNe kAraNo (bhAvo) : tastradoza, nihanava, matsara, aMtarAya, asAdana ane upaghAta e jJAnAvaraNIya temaja darzanAvaraNIya karmabaMdhanA hetuo che. sAmAnya jIvo temaja vratadhArI jIvo pratye anukaMpA, dAna, sarAga saMyamAdi yoga, krAnti (kSamAdibhAva) no tyAga. bAhyAbhyAMtara pavitratA) sAtAvedanIya baMdhanA kAraNo che. potAne-bIjAne temaja svaparane du:kha, zoka, AtApa, AkraMdana, vadha temaja parivedana karavArUpa pariNAma asAtAvedanIya karmabaMdhanAM hetuo che. kevaLajJAnI, zrata, saMgha, dharma ane devano avarNavAda, darzana mohanIya karmabaMdhanA hetuo che. kaSAyanA udayathI thatA tIvra krodhAdirUpa pariNAma cAritra mohanIya karmabaMdhanA hetuo che. bahu AraMbha ane bahu parigraha e narakAyunA baMdhanA hetuo che. mAyA tiryaMca Ayu-gatinI baMdha hetu che. alpa AraMbha, alpa parigraha, svabhAvathI ja mRdutA (komaLa pariNAma) temaja saraLatA e manuSya AyuSyanA baMdha hetuo che. zIlarahitapaNu, vratarahitapaNuM ane purvokta alpaAraMbha, alpa parigrahAdi pariNAma temanI tAratamyatA pramANe badhA AyuSyonA baMdha hetuo che. sarAgasaMyama, saMyamasaMyama, akAma nirjarA ane bAlatapa e devAyuSyanA baMdha hetuo che. yonI vakratA ane visaMvAda azubha nAmakarmanA baMdhahetuo che. tenAthI ulaTuM yoganI avakratA (saraLatA) ane avisaMvAda zubhanAmakarmanA baMdha hetuo che. - tIrthaMkara nAmaprakRtinAM baMdhanA kAraNo : (SoDaSa kAraNabhAvanA) 1. darzanavizuddhi, 2. vinaya saMpannatA, 3. zIla temaja vratomAM aticAra rahitapaNuM, 4. abhISNa (atuTadhArA-satata) jJAnopayoga, 5. saMvega, 6. zakti pramANe tyAga, 7. zakti pramANe ta5, 8. saMgha temaja sAdhujano para - 33 - -
Page #47
--------------------------------------------------------------------------
________________ vipna AvatAM tenuM nivAraNa karavuM temaja 9. vaiyAvacca karavI, 10. arihaMta bhakti, 11. AcArya bhakti, 12. bahuzruta bhakti, 13. pravacana bhakti, 14. Avazyaka kriyAonuM paripUrNa pAlana karavuM, 15. mokSamArganI prabhAvanA, 16. pravacana vAtsalya. paraniMdA, Atma prazaMsA, bIjAnA chatA guNonuM AcchAdana karavuM, DhAMkavA ane potAnA achatA guNone prakAzavA (koIne kahevA vi.) nIcagotranA baMdha hetuo che. tethI ulaTuM para prazaMsA, AtmaniMdA, bIjanA alpaguNane paNa prakAzavA, potAnA guNane DhAMkavA, doSane kabula karavA. temaja namravRtti ane nirmAtA (anuseka bhAva) uccagotranA baMdhahetuo che, dAnAdimAM vighna karavuM te aMtarAyakarmanA baMdhahetuo che. (dAnAdi:- dAna, lAbha, bhoga, upabhoga, vIrya-utsAha). Self Praise and denouncing others is the sign of inferiority complex. Inferiority Complex = efle out 247 Self respect = 6220da nakkase mara6 taskRse vaMpha jIva je leyA sahita maraNa kare che tevI gatimAM upaje che. lazyAnA cha prakAramAMthI traNa azubha lezyAo: kRSNa, nIla ane kApotanA bhAvonuM svarUpa jANI teno prayatnapUrvaka tyAga karyA sivAya jIvano uddhAra nathI. prathamopazama samyakatva vakhate traNa zubha lezyA: pIta-padma ane zukla temAMnI koIeka lezyA hoya. narakagatimAM apavAda che utkRSTa kRSNalezyA sahita maraNa kare to niyamathI sAtamI narakamAM utpanna thAya ane utkRSTa zukalezyAsahita maraNa kare to mithyAdraSTijIva paNa navamI greveka sudhI devapaNe utpanna thAya ane samyagdaSTi hoya to pAMca anuttara vimAnomAM sarvArthasiddhi sudhImAM devapaNe utpanna thAya. pAMca anuttara vimAnamAM upajelA badhA devo ekAvanArI hoya che. saMbujjamANe uNarematItaM pAvAu appANaM nivaTTaejA - hiMsAppasUyAI duhAi mattA, verANubaMdhINi mahabbhayANi he Arya buddhimAna mANasa e che ke je samyaphajJAnane prApta thayo thako, hiMsAne karmabaMdhano hetu ane bhayaMkara veranI paraMparAne vadhAranAra ane duHkhanA mULabhUta kAraNa jANIne pApathI DarIne cAle che. A rIte bhavabhIrutAne kAraNe zAstronA arthane yathAvata zravaNa temaja avadhAraNa kare che. zravaNa ane avadhAraNa kriyAnuM pradhAna kAraNa bhavabhIratA che A sivAya zrotApaNuM saMbhavatuM nathI. - aNagAra dharmAmRta adhyAya 1lo zloka 19. - 34 -
Page #48
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-5 -: prasiddha dezAcAranuM pAlana :- In Rome be a Roman deza tevo veza' Cut your coat according to your cloth. A duniyAmAM vividha jAtanA paribaLo (jemAMno eka aMza paNa ApaNI dhyAnamAM nathI) kAma karI rahyAM che. A badhuM bhagavAne bAra bhAvanAomAM "saMsAra bhAvanA' ane cAra dharmadhyAnamAM saMsthAnavicaya dharmadhyAna'mAM kahela che. A badhA paribaLo vacce rahela ApaNo AtmA basa ekaja che. bhagavAne traNa prakAre cetanA (jIva)nuM varNana karyuM: jJAna cetanA, karma cetanA ane karmaphaLa cetanA. karmaphaLa cetanAmAM paravaza, asahAya du:khano ja bhogavaTo che. koI dAda phariyAda che nahIM. karma cetanA mukhyatve saMjJI paMcendriya jIvone hoya che (bAkI badhA trasa jIvone ochAvattA pramANamAM hoya che.) temanA mATe A 'prasiddha dezAcAranuM pAlana' nAmanA guNanuM varNana che. A badhAnI vacce potAnI jAtane adjust karI jIvana-nivoha ? pravRtti karavAnI che. prasiddha dezAcAra jenA upalakSamAM lokAcAra paNa AvI jAya tenA pAlanathI virodhanA paribaLono hrAsa thAya che. tathA moTe bhAge uddabhava paNa thatAM nathI. AjakAla 'AMkhamAM amIvALA' bhajano bahu ochA jovA maLe che mATe koIne potAnA duzmana ke virodhI banavAnuM kAraNa na ApavuM. paDiNIyaM ca buddhANaM, vAyA aduva kmmnnaa| AvI,vA jai vA rahasse, Neva kujjA kayAi vi|| he gautama tatvajJa hoya ke sAdhAraNa mANasa hoya, koIe koInI sAthe kaTuvacana ke zArIrika ceSTAdvArA pratyakSa ke apratyakSarUpathI zatrutA karavAmAM buddhimatA nathI. . lokaH khalvAdhAraH sarveSAM dharmacAriNAM ysmaat| - tAviruddha gharSaviruddha saMtAkyam II kharekhara sarva ghArmika janono AdhAra loka che. tethI lokavirUddha dharmavirUddha upalakSaNathI dezavirUddha kAma kAma karatA jIvone Azaro na Apavo. jayavIyarAya'mAM paNa 'logaviruddhacAo gurujaNapUjA paratthakaraNaM ca / suhagurujogo tavvayaNasevaNA aabhvmkhNddaa|| ahI lokavirUddha AcaraNanA tyAga karavAnI vAta karI. munijano paNa nirapekSa ane nirAlaMbana hovA chatAM prasiddha dezAcAranuM pAlana kare che. eTale ke apavAda ubho thAya evA vacano bolatA nathI, jethI rAjAdi taraphathI upadrava thAya.
Page #49
--------------------------------------------------------------------------
________________ - koInA avarNavAda khAsa karIne rAjA-amAtyAdinA na bolanAra :- - bhagavAne 18 pApasthAnako kahyAM temAM 1/6 bhAga eTale ke 3 pApasthAnomAM 1) paizunya, 2) abhyAkhyAna ane 3) paraparivAda kahyA. A traNe avarNavAdanAM aMgo che. enAthI manuSyanA dharma-artha ane kAma (mokSano puruSArtha munine hoya che. ahIM sAmAnya gRhasthanI vAta che tethI lIdhela nathI) e traNamAMthI koI puruSArthanI siddhi na hovA chatAM enAthI koNa bacavA pAmela che? / A traNa pAmasthAnono tyAga karatAM 1/6 karmabaMdha TaLI jAya che. temAM eka paisAno kharca nathI ke 'eka TaMka khAvAnuM choDavAnuM nathI. chatAM jenA jIvanamAMthI A traNa pApa chUTyAM nathI tenAmAM sajjanatA nathI to dharma to kyAMya dUra rahyo. : "are! jJAna narane thAya che; je sujana tema vinIta ne; . . te jJAnathI karI lakSa, pAme mokSapathanA lakSyane' || 22 || - bodhaprAbhRta koIpaNa jIvano avarNavAda bolanAra nIcagotrano baMdha kare che ane laghutva graMthithI pIDAto hoya che. tene jIvanamAM koI khAsa dhyeya nathI. manuSya jIvananI eka eka paLa eTalI kiMmatI che ke bhagavAna mahAvIra gautamaprabhune saMbodhIne kahe che 'samaya joya mAM ' he gautama! eka samayamAtrano pramAda na kara. AnAthI ulaTuM khAsa karIne pAchalI umaramAM samaya kema pasAra karavo e eka Problem che! AkhA jIvanamAM saDha vagaranA vahANa jevI dhyeya vagaranI jIMdagI pasAra karI tenuM A pariNAma che. ane avarNavAdanuM duSaNa ahIM ghara kare che. Idle mind is the devil's workshop. A duSaNamAM khAsa karIne adekhasakobhAva bIjAno utkarSa-laukika strI, dhana, makAna, dhaMdhA rojagAramAM pragati na joI zakavAnA kAraNe sAmAnI niMdAmAM tene rasa paDe che. AdhyAtmika-dharmamAM bAhya pravRtti karanAra lokasamuhamAM temaja sAdhuomAM, paMDitomAM paNa A duSaNa ochuM nathI. niMdA karanAra ane rasapUrvaka sAMbhaLanAra baMnemAM rasapUrvaka sAMbhaLanAra vadhu adhama kakSAno che kemake niMdA karanArane to kaMIpaNa prayojana haze jyAre Ane to kaMI nathI. puruSo karatAM strIomAM A duSaNa vadhu pramANamAM ane svabhAvagata jovAmAM Ave che. tenuM mukhya kAraNa navarApaNuM ane jIvanamAM koI udAta dhyeya hAMsala karavAnA nirNayano abhAva. koI aMgreja lekhake lakhyuM che: There are three modes of communication: 11 Telephone, 2) Telegram, 3) Tell-a-woman. pahelAnI kahevata che. * aneka bhavonI ArAdhanAnA phaLasvarUpa koIka jIvamAM udAratA ane saraLatA jovAmAM Ave che. koInA paNa avarNavAda bolanArane AmAMno koI guNa hovAno saMbhava nathI eTaluM ja nahi tenI gaMdha paNa tenAmAM nathI. A duSaNa aihika Apattine vakhata jatAM AmaMtraNa karanAra ane laghutragraMthine poSaNa ApanAra nIvaDe che. ema kahevAya che ke strIone traNa vastu khuba priya hoya che 1) malAI 2) jamAI 3) niMdA. zauryarasa, karUNa rasa, adhyAtmika rasa vi. mAM niMdAne paNa niMdArasa kahI varNavyo che. bIjAnA avarNavAda koInI AgaLa karavAthI eka pote halako paDe che e vAta bAjue rahI vadhArAmAM jenI AgaLa A vAta karI che tenAthI te kAyama bIto rahe che. rakhene tene kahI deze evo bhaya tene kAyama rahe che. -- 36 -
Page #50
--------------------------------------------------------------------------
________________ bIjAno avarNavAda bolanAranA samagra vyavahAramAM kRtrimatA, daMbha, mAyAcAra ane laghutvagraMthino samanvaya jovAmAM Ave che. AmAM paNa jyAre rAjA-amAtyAdino avarNavAda bolavAmAM Ave che tyAre aNadhArI Atane notaranAra nIvaDe che. kuTuMbanivaha, dhaMdhorojagAra, samAjamAM sthAna vi. ne khubaja hAnI pahoMcADanAra nIvaDe che. When you point one finger at some one, you are pointing three fingers against your self... te - Louts Nizer. Unjust criticism is often a disguised compliment. It often means that you have aroused Jealousy and envy. - Dale Carnagle. Jealousy is an awkward image which inferiority renders to virtue...' - Anonymous Envy and jealousy are cancers of the soul with innumerable side effects. - Anonymous. gAmaDAmAM niMdAmora bhAI agara bahenane gAmanI phoI' tarIke navAjavAmAM Ave che. koI lekhake niMdA karanAranA moMne gAmanI gaTaranA nALA sAthe sarakhAvela che. jema AkhA gAmanuM meluM gaTaranA nALAmAMthI vahetuM rahe che tema niMdA khoranA moMmAMthI AkhA gAmanA duSaNorUpI meluM pANI vahyA kare che. pApa nahIM paradrohaso tyAge sajjana saMta" - dolatarAma. bIje ThekANe eka kavie kahyuM che ke: "niMdA karo nahi koInI pApI mahA to pApamAM; bhavasthitinuM ciMtana karI, vicAra vALo ApamAM." asatya vacanamAM zunya ane gahita vacanane asatyano prakAra kahela che. paraparibhavaparivAdAdAtmokarSAcca badhyate krm:| nicairgotraM pratibhavamaneka bhvkottidurmocm|| koIpaNa prANInA avarNavAda bolavAthI ane AtmaprazaMsA karavAthI nIcagotra baMdhAya che ke je karoDobhave paNa mUkAvuM muzkela che. asaMzI paMcendriya, ekendriyathI mAMDI caturendriya sudhInA badhA jIvo temaja naraka ane nigodanA tamAma jIvone nIca gotrano udaya che. chevaTe hRdayapaTa para sonAnA akSare lakhI rAkhavA jevuM sUtra: kevaLajJAnI, zrata, saMgha, dharma ane devono avarNavAda darzanamohanIya karmanA baMdha hetu che.) - tattvArthasUtra adhyAya - 6 sUtra - 14. To praise oneself and to denounce others is a sign of inferiority complex.
Page #51
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM. 7 - Adarza ghara :- You have your selection of the quality, type and nature of the seed, but the fruitage is its consequence over which you have no control. so is the case with selection of a good house. - khetaramAM bIja vAvatA pahelAM tenI jAta, guNavattA vi. joI tapAsI pasaMdagI karavAnuM tamArA hAthamAM che, paNa vAvyA bAda tenA phaLanI jAta vi. upara tamAro adhikAra nathI. AvuM ja kAMI gharanI pasaMdagImAM ane tenI potAnA kuTuMbIjanonA jIvana para paDatI (jANa-ajANamAM) asaromAM che. Consequences are of two kinds 1) Immediate-Short term and 2) Far reaching-Long term. Also 1) perceptible-one can make out 2) Imperceptible - one never knows what. gharanI pasaMdagI karatA pahelAM sthaLa, paDoza, pANI, baLataNa vi. nI suvidhA, dhaMdhAnA sthaLathI gharanuM najadIkapaNuM. TrAnsaporTanI upalabdhi, jIvana jarUriyAtanI cIje savAranA dUdhathI mAMDI sAMjanA zAkabhAjI vi. kharIdInI suvidhA, chokarAone bhaNavA mATe zALA-kolajanI guNavattA ane javA-AvavA mATe vAhananI upalabdhi ane sauthI agatyanI vAta paryAvaraNa-duSaNa (air pollution and noise pollution) no. abhAva agara alpatA vi. joIne nirNaya levAmAM buddhimatA rahelI che mATe tene guNa kahyo, saguNamapaguNaM vA kurvatA kAryajAtaM pariNatiravadhAryA yalata: pNdditen| atirabhasakRtAnAM karmaNAmAvipatte: bhavatihRdayadAhIzalyatulyo vipaakH|| sArU agara narasu kAma karatA pahelAM buddhimAna puruSe tenA pariNAmano vicAra karavo joIe. pUrvApara vicAra karyA vagara ghaNI utAvaLathI karelA kAmathI koI vakhata evI ApadA AvI paDe che ke tenA vipAko hRdayamAM zalya (kaTA)nI mAphaka dAha karanArA nIvaDe che. gharano pADoza AjabAjumAM rahetA gRhasthone pUchI khAtarI karI ghara levAno nirNaya karavo. kharAba paDozI vaDe kuTuMba-jIvananI barabAdI karyAnA dAkhalAo muMbaI zaheramAM galIe galIe maLI Avaze. bIjI bAjA sAro paDoza eka prakAranI Sense of Security no bhAga bhajave che ane aNInA prasaMge moTI AphatamAMthI bacI javAya che. ' ocality: AjubAjunAM nivAsasthAno: jyAM AjubAjumAM jugAranA aDDA, dANacoro, strI-puruSanAM saMketa sthAno, dArU gALavAnI bhaThThIo, pazu-paMkhIonI hatyA, vezyAvADo, vAtAvaraNamAM havA temaja ghoMghATanuM duSaNa phelAvatA kArakhAnAM hoya tevI ocality choDI zAMta, sphartidAyaka ane sArA AcAra-vicAravALA gRhastho rahetA hoya tevI jagyA pasaMda karavI. ghara paNa potAnI Avaka, Arthika sthiti temaja mAna sthAnane lakSamAM rAkhI bane tyAM sudhI potAnA jeTalI agara thoDIka ochI AvakavALA samuhamAM levuM. dhaMdhAnuM sthaLa potAnAthI vadhu Avaka dharAvatA samuhamAM levuM agara pasaMda karavuM. ghara banatA sudhI potAnI nAtajAtano samuhavarga raheto hoya tyAM levuM jethI mAna, maryAdA, lajAne kAraNe duSaNathI aTakI javAya temaja ADakataro prabhAva paDe. kAyado ane vyavasthA (Law and Order) jyAM barAbara banI rahela hoya, paradhana-parastrI para bUrI najara nAkhanAra na hoya ane kAyadAthI - 38 -
Page #52
--------------------------------------------------------------------------
________________ DarIne cAlanAro sabhya samAja hoya. kAyadAnA bAMdhApara paga mUkIne cAlanArane jyAM tvarIta kaDaka zikSA thatI hoya, lAMca-rUzvatanuM jora na hoya. evA rAjyamAM jyAM rAjA ane pradhAna nyAya-nI kArobAra calAvatA hoya tyAM vasavATa mATe ghara levuM. unALo-comAsu tathA ziyALo e traNe trAtumAM zArIrika bAdhA na pahoMce evA sthaLa para ghara vasAvavuM joIe. bahu nIcANavALA bhAga para ghara na levuM. bahumALIyA makAnamAM cheka bhoMyataLIyAmAM phleTa na levo. jethI corI, koInI bUrI najara, mAMkha maccharanA trAsa temaja dUSaNayukta paryAvaraNathI bacI javAya. gharamAM dAkhala thavA mATe temaja gharamAMthI bahAra nIkaLavA mATe ekamAtra mukhya daravAjo ane jenA para aneka sthAno parathI najara paDI zake evuM ghara uttama gaNAya. ekathI vadhAre gharamAM AvavA javAnA daravAjA corI-jArIne AmaMtraNa ApanArA nIvaDe che. sense of security ne mahad aMze bAdhA pahoMce che. A Man's house is his own castle. The first and foremost duty of any nation is to maintain Law and order so as to instill a sense of security in the minds of her citizens. Everybody should seel secured in his dwelling house and also feel secured that he will enjoy the fruits of his labour, well earned wealth without let or hindrance from any outsider. bIjuM jyAM nyAyapUrvaka arthopArjananI suvidhA hoya. dharmasAdhana mATe anukULa caityAlaya temaja bIjAM dharmasthAnaka hoya. sAdhamIono vasavATa hoya. satsamAgamamAM suzrAvakonI bAhulyatA hoya tyAM ghara levuM. gharamAM jhAga-jhamaga vagaranuM ane upayogitAnA lakSapUrvaka jarUra pUratuM phanIcara, Asana, zayanAdinI sajAvaTa karavI. joItI vastuo jenI tenI mukarara jagyA para mUkavI jethI jarUra paDatAM turataja maLI Ave. A place for everything and everything in its place. gharanA DaoNkaTarano temaja bIjA spezIyAlIsTa DaoNkTaro, hospiTala, polIsa sTezana, phAyarabrIgeDa, sagAsaMbaMdhI, kArIgaro vi.nA TelIphona naMbaro DAyarInA pahelA pAnA para lakhI rAkhavA temaja DAyarI mukarara jagyAe TelIphonanI najIkamAM mUkI rAkhavI. TelIphona pAse ja lakhavAnI noMdhabuka tathA penasIla kAyama rAkhavAM. gharanI vAta karIye tyAre temAM gharanI nAyikA strInI vAta AvI ja jAya. jenA para gharanI sajAvaTa ane uSmAbharyA vAtAvaraNano mukhya AdhAra che. ane tevA gharamAMja cAritra nirmANano pAyo naMkhAya che ane dhArmika anuSThAno nirvine pAra paDe che. "A man's dignity may be enhanced by the house he lives in but not wholly secured by it. The owner should bring honour to the house and not the house to its owner." "A man travels the world over in search of what he needs and returns home to find it."gujarAtImAM kahevata che : 'dharatIno cheDo ghara' "It is not wealth I seek, nor fame. I crave for a home" --- Ravindranath Tagore in 'Home Sweet home at last' ghara mATI, cuno ane pattharanI sajAvaTa che teno AtmA temAM rahetA kuTuMbIjano che. sneha ane samarpaNa vinAnuM kauTuMbika-jIvana kaDavAzabharyuM banI jAya che tene pAchuM haLavAzabharyuM banAvavA mATe samajapUrvaka sahana karatAM ane sahunA sukha mATe snehapUrvaka samarpaNa karatAM zIkho. kauTuMbika sukha mATe A sivAya bIjo koI upAya nathI. - 39 - .
Page #53
--------------------------------------------------------------------------
________________ gharanA vaDAe potAnA kuTuMbapratye AdhAra, AlaMbana ane cakSurUpa banavuM joIe. AdhAra : staMbhanI mAphka uttaradAyitva vahana karavAvALA. AlaMbana : kuTuMbanA sarva sabhyo mATe AlaMbanarUpa jenuM rahana-sahana hoya. cakSuH kuTuMbIjanonA jIvananA dareka pAsAomAM mArgadarzaka, na gRhaM gRhamityAhu - gRhiNI gRhamucyate * gharane ghara kahevAmAM AvatuM nathI, gRhiNIne ghara kahevAmAM Avela che. House is built of stones and walls but home by the persons who live in t chevaTamAM ekavAra pharI raviMdranAtha TAgoranA suvAkyane yAda karIe. "It is not wealth I seek nor fame, I crave for a home" - 40 - -- Home Sweet home at last.'
Page #54
--------------------------------------------------------------------------
________________ - sadAcArIno (satpaSono) saMga: tethI zramaNane hoya je du:khamukti kerI bhAvanA to nitya vasavuM samAna agara vizeSaguNInA saMgamAM" - pravacanasAragAthA - ra70 prAta: smaraNIya paramapUjya sadgurUdeva zrI kuMdakuMdAcArya zramaNa-munine upadeza ApatAM lakhe che ke he munirAja! tamane du:khathI mukta thavAnI bhAvanA hoya to nitya potAthI adhika agara samAna guNIjana sAdhunA saMgamAM rahevuM. munijanone je AvI zikhAmaNa ApI che to gRhastha, zrAvake to koIno saMga karatA pahelAM keTalo vicAra karavo joIe ?. navA labhejA niuNaM sahAyaM guNAhiyaM vA guNao samaM vaa| ekko vi pAvAi vivajjayanto, viraja kAmesa asjjmaanno|| - uttarAdhyayana 32/5. je potAnAthI adhika athavA samAna guNavALA sAthI na male to hiMsAdi pAMca pAponA tyAgapUrvaka kAma-bhogothI anAsakta rahI sAdhue ekalA vicaravuM. durjanena samaM sakhyaM, prIti cApi na kaaryet| 3 hari maMIiR:, zIta: Wtte rajU|. durjananI sAthe dostI ke teno sahavAsa karavo nahIM. kolaso garama (agni) hoya to dajhADe che, bALe che ane ThaMDo hoya to hAtha kALA kare che. parvatacs prAtaM vanazaiH sadA * na murkhanana saMparva: mujabaneblapi parvatonI guphAomAM vanacara pazuonI vastImAM vicaravuM sAruM paNa murnajananI sAthe rahevuM agara tenI saMgati karavI sArI nathI. lUNaha ghuNaha kamANasaha e trihaM Dakka shaao| jihAM jihAM kare nivAsaDo, tihAM tihAM pheDe go|| luNo, ghuNo ane durjana mANasa traNeya eka sarakhA che. temane je Azraya Ape che tene ja te korI khAya che. luNo bhItane, ghuNo lAkaDAne ane durjanane je gharamAM Azaro ApavAmAM Ave che te gharanuM vakhata jatAM nikaMdana kADhI nAkhe che. sAro agara naraso mANasa potAno bhAga bhajavyA vagara raheto nathI. gujarAtImAM eka kahevata che ke 'prANa ane prakRti sAthe jAya.'' - "sAdAM veNa svA: prajJAvAnA pravRtti patti bhUtAni vipro hiM kariSyati " jevI prakRti potAnI jJAnIe tema vartato. svabhAve jAya prANIo, kare nigraha keTaluM ?' mAnanIya kizora mazarUvAlAe karela gItAnA gujarAtI padyAnuvAdamAMthI
Page #55
--------------------------------------------------------------------------
________________ satsaMganA mahAbhyanuM koI varNana thaI zake tema nathI. kemake satsaMgathI jANe-ajANe ane anAyAse eTale ke vagara prayatna mAtra temanA sahavAsathI mANasanA jIvanamAM aneka saddaguNono prAdurbhAva thAya che. jIvananI dizA badalAI jAya che. mANasanI vAta bAjue rAkho are pazuo paNa puruSanA sAnidhyamAM janmajAta verane bhUlI jaI ekabIjA pratye pyAra karavA lAgI jAya che. vAghaNanuM baccuM gAyanA AMcaLa dhAvavA lAgI jAya che. ahiMsA tatpratiSThAyAM tansannidhau vairatyAga: ahiMsaka bhAva jIvanamAM otaprota thatAM tenI samIpamAM janmajAta vera dhAraNa karanAra prANIo (bilADI ane udara) paNa verane bhUlI ekabIjA pratye pyAra-sneha karatA thaI jAya che. sAkSAta tIrthakara vicaratA na hoya evA kALa-kSetramAM temanI pratimAjInuM sthApana karI tenAM nitya darzana, pUjA, stavana, temaNe prarUpelA mokSamArgamAM vicaratA nirgathasAdhunAM darzana, temanA pravacananuM zravaNa, pUjAbhakti ane teja mokSamArgane pragaTapaNe darzavatA zAstronuM avalokana, vAMcana, nididhyAsana e badhAM satsaMganAM avibhAjya aMgo che. bhagavAnanI bhakti, temanAM stavana, kirtanamAM temanA guNano anurAgaja mULamAM che. kevaLIguNane stave paramArtha kevaLI te stave' darzanamohanI kSapaNAno prAraMbha temaja tIrthakaragotra nAmakarmanI prakRtino baMdha kevaLI agara to zrutakevaLInA pAdamULamAM ja thAya che. AnAthI baLavattara satsaMganA mahimAno daSTAMta bIjo kayo hoI zake? 'mavAnu visa vadhu mokSanA nirupayantam', ' vacanathI kaMIpaNa nahi kahevA chatAM potAnA dehanA saghaLA aMgothI, uThabesathI, raheNI karaNIthI mokSamArganuM nirUpaNa karatA hoya che. sazAstronuM vAMcana, zravaNa, manana, nididhyAsana ane ekAgrapaNe tenA arthanI vicAraNArUpa dhyAnathI te satparaSonI vicAradhArAnuM ApaNI vicAradhArA sAthe anusaMdhAna (Communion-meeting of minds) thAya che. te anusaMdhAna ane svarUpa anusaMdhAnamAM nAmabheda che arthabheda nathI. satpaSonA parokSapaNAmAM temaNe racelA zAstronAM vAMcana, mananathI je jIvane AvA parama lAbhanI prApti thatI hoya to temanA pratyakSapaNAmAM ane temanI AjJAnusAra vartana AcaraNa karanAra jIvane zuM prApta na thAya? "Any book written, any analytic essay by any author or writer is in ultimate analysis his own autobiography." Talent alone cannot make a writing, there must be a man behind it... - Emerson. AnA parathI e bodha levAno che ke koIpaNa zAstronI vAMcanAdi mATe pasaMdagI karatA pahelAM tenA lekhaka " saMbaMdhI khubaja vicAra karavo jarUrI che. kAcitteSAM vacana racanA yena yA dhvstdossaa| zu thana: zakitavA nivRti yatti sarva | zake che satyarUSonA vacananI kaDIbata racanAnuM zravaNa karatAM kaluSatAno nAza thaI vizuddhino prAdurbhAva thatAM jIva kalyANa-sukhane pAme che. "Everything changes with change in values of life.' jIvananuM temaja sAcA sukhanuM rahasya-mUlyAMkana (attributes of real happiness) badalAtAM AkhuM jIvana badalAI jAya che. ane e mUlyAMkanamAM pheraphAra thavo satsaMgane AbhArI che. sAkSAta jovAthI cIjanuM - 42 -
Page #56
--------------------------------------------------------------------------
________________ mUlyAMkana je thAya che te sAMbhaLavAthI ke koInA kahevAthI thaI zakatuM nathI. dRSTavA zrutvA yamI yogI punnyaanusstthaamuurjitm| AkrAmAtiM nirAtaGaka padavIM tairupaasitaam|| saMyamI muni-yogIzvaronA mahApavitra AcaraNa, anuSThAnane joI, sAMbhaLI A jIva te yogIzvaronI padavIne nirUpadravapaNe prApta kare che. satsaMgano Avo apUrva mahimA che. kahe che ke pArasamaNI lokhaMDane sparzatAM lokhaMDa sonuM banI jAya che jyAre satsaMganuM pAsu aDatAM jIva terUpa banI jAya che. "tasu zuddha darzana-jJAnarUpa pavitra Azrama pAmIne prApti karUM huM sAmyanI, jenAthI zivaprApti bane" - pravacanasAra gAthA-5 Azrama, AzramavAsInI sAdhanA ane tenA phaLanI AvI alaukika vyAkhyA jainadarzana sivAya bIje kayAM jovA maLe! jainazAstronA pAne pAne samabhAva, sAmyabhAva, samatAbhAva sAmAyikanuM varNana bArIkAIthI jonArane dekhAya che. satpaSanuM yogabaLa, hRdayanI pavitratA, bALaka jevI saraLatA, nirdoSa mukhAkRti, saumya prakRti, cAritrabaLa, gaMbhIravANI, Agama anusArINi buddhi vi.thI temanA sahavAsamAM rahenAra jIva prabhAvita thatAM sukha ane tenuM kAraNa ekamAtra vItarAgatA-sAmAyikanI pUrNatA tenuM bodhinIja tenA aMtaraMganA uDANamAM mULa nAkhe che. temAM jJAnajaLanA siMcanathI, prAsaMgika sucanArUpa samArakAma-nIMdaNathI ane temanI nikaTatArUpa vADathI surakSita mokSamArgarUpa choDa ugIne vRddhi pAmatAM mokSarUpI phaLane Ape che. bAlajIvonA saMgathI dUra rahevuM, gurUjana ane vRddha anubhavI mahApuruSonI sevA karavI tathA ekAMtamAM rahI vairyapUrvaka svAdhyAya-sUtra ane tenA gaMbhIra arthanuM ciMtavana karavuM eja mokSamArgano upAya che." vaLI samAdhinI IcchAvALA tapasvI sAdhue parimita ane zuddha AhAra grahaNa karavo. nipuNArtha buddhivALA (mumukSa) sAthIdArane zodhavo ane sthAna paNa ekAMta (dhyAna karavAlAyaka) kolAhalathI rahita, nirupadravavALuM IcchavuM joIe. - 43 -
Page #57
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-9 - mAtApitAnI sevA :-- kRtajJatAmAtmani saMvidhAtuM manasvinA dhrmmhtvhetoH| pujAvidhau yatnapareNa mAtApitro: sadA bhaavymihottmen| kRtajJatAnA AviSkArarUpa ane dharmanA mukhya kAraNa svarUpa mAtApitAnI sevA uttama janoe sadAya karavI joIe. niehaM duppaDiAraM samaNAu so taMjahA aMmApiuNo bhaTTidAyagasya dhmmaayriyss| he AyuSyamAnA mAtApitA-svAmI ane dharmAcArya e traNajanonA upakArano badalo vALavo ati muzkela che. - mAtRpitrAdivRddhAnAM namaskAraM karoti yH| tIrthayAtrAphalaM tasya, ttkaayo'sau dinedine| je mANasa mAtApitAne namaskAra kare che (namaskAra zabdano artha vinaya ane temanA abhiprAya anusAra vartana) teNe tIrthayAtrA karyA barAbara che tethI te dina pratidina karavA yogya che. nyAya ane nItipUrvaka dhanAdinuM saMpAdana je gRhasthanA jIvanamAM nathI tenAM badhAM dhArmika anuSThAno keLanA thAMbhalA samAna ni:sAra che, tema mAtApitAnI sevA pratye jeNe durlakSa karyuM tene arihaMtAdika paMcaparameSTi pratye upakAra buddhi jAgI zakatI nathI temaja temanI bhakti, namaskArAdi, viDaMbanA temaja AtmavaMcanArUpa che. A bhavamAM mAtApitAno A jIva para je upakAra varte che teno badalo temanA dararoja paga dhoIne pIve to paNa vaLI zake tema nathI. jema arihaMtabhakti ane samyagdarzanamAM nAmabheda che, arthabheda nathI tema mAtApitAnI sevA ane manuSya janmanI saphaLatAmAM nAmabheda che, arthabheda nathI. mAtApitAnI sevA e guNAnurAga draSTi agara guNanA ArAdhaka jIvano mApadaMDa che. mAtApitAnI sevAno utkRSTa draSTAMta temaja bodha bhagavAna mahAvIranA jIvanamAMthI maLI Ave che. bhagavAna mahAvIrano jIva 16mA prAsaMta svargamAMthI vI trizalA mAtAnA udaramAM-garbhAzayamAM traNajJAna sahita Avela che. zarIra paryAminA nirmANapUrvaka vRddhi pAmI rahela che. eka vakhata temane vicAra Ave che ke mArA zarIranA halanacalanathI kadAca mAtAne pIDA thatI haze tethI e garbhamAM rahela bALaka halana-calananI kriyA thaMbhAvI de che. udaramAM rahelA garbhanI halana-calana kriyA baMdha paDI jatAM trizalA mAtAne zaMkA paDe che ke garbhanuM zuM thaI gayuM? potAnA pati siddhArtha rAjA je zayanakhaMDamAM sUtA hatA tyAM jaI badhI vAta karI. (A prakAranA zAstramAM AvatA varNana parathI eka bodha maLe che ke garbhAvasthA daramyAna pati-patnI judA judA zayanakhaMDamAM sUtA ane saMpUrNa brahmacarya pALatA. tenA aneka phAyadAo ane bALakanA zarIrAdinA nirmANamAM kevo pharaka paDato haze te zAstrakAra jANe; paraMtu purANa purUSonA A pracalita vyavahAramAM ghaNuM tathya samAyela che emAM pharaka nathI) sarvatra gabharATa phelAI gayo. vaidyo, hakImo, jyotiSkArone bolAvavAnI dhamAlamAM Akho mahela, rAjamahela paDI gayo. tevAmAM avadhijJAnanA upayogapUrvaka jotAM garbhamAM rahela bALakane badhI khabara paDI gaI ane halana-calana zarU karI dIdhuM. eka kSaNamAM vAyunI mAphaka vAta prasaratAM sarvatra chuTakArAnI lAgaNI ane harSollAsathI vAtAvaraNa dhamadhamI uThyuM. mAtApitAno Avo anahada prema, rAga, lAgaNI joI garbhastha bALake (bhagavAna mahAvIranA jhave) nIce mujabano abhigraha karyo. jIvato gRhavAse'smin yAvanme pitraavimau| tAvadevAdhisyAmi gRhaanhmpiissttn:|| mAtApitAnA jIvana daramyAna huM svecchApUrvaka gharamAM rahIza (eTale ke dharmanI ArAdhanA gharamAM rahIne karIza). - 44 -
Page #58
--------------------------------------------------------------------------
________________ P -capaDI, imau zuzruNamANasya gRhAnAvasato guru| pravajyApyAnupUvyeNa nyAyA'nte bhvissyti|| gharamAM rahI mAtApitAnI sevA karI temanA nirvANa ke devaloka bAda ja mArI dIkSA eTale ke sarvasaMga parityAga vAjabI gaNAze. (temane udvega karanArI mArI dIkSA vAjabI nahi gaNAya.) AgaLa jatAM zAstrakAra lakhe che : prAraMbhamaMGagalaM hasyA guruzuzrUSaNaM prm| etau dharmapravRttAnAM nRNAM pujyAspadaM mht|| vaDIlanI-mAtApitAnI sevA pravajyAnuM prathama uttama maMgaLa che. dharmamAM pravRtta mANasonuM teo mahat pUjAsthAna che. mAtApitAno pUjaka AtmA deva temaja gurUno sAco pUjaka banI zake che. mAtApitAnA upakAranI jene kiMmata nathI tene arihaMtAdika paMca parameSTi pratye upakArabuddhi kadApi upaje nahIM ane tathArUpa upakArabuddhi vagara temanA pratye pUjyabhAva, sAdhunI vaiyAvacca vi. bhAvazuddhi upaje nahIM. ane tathA prakAranI bhAvazuddhi vagara samyakatvanI prApti kadI thAya nahIM sakatajJa sa pamAna loke sa dhrmgrupjk:| * zuddhadharmamAM caitra ya hetau vidyA teja mANasa A jagatamAM kRtajJa ane pavitra AcaraNavALo che, te ja dharmagurUno-paM che ane teja ddhidharmanuM bhAjana che je mAtApitAnI sevAmAM anurakta che. potAnA putrane ucherI, pAlaNa-poSaNa karI, bhaNAvI-gaNAvI, paraNAvI, dhaMdhAmAM lagADI-parovI ane tenA sukha mATe potAnAthI banatuM badhuM ja karI chUTI mAtApitA saMtoSa anubhave che. A saghaLA kALa daramyAna temanA hRdayanA koI khUNAmAM evI AzaMkA nathI ke vRddhAvasthAmAM Indriyo ane zarIranA avayavo nabaLA paDatAM putranI sevAnI tenA TekAnI tenI hUMphanI jarUra paDaze tyAre te putra (tenI potAnI strI tathA bALakonA ucheramAM otaprota thaI bhaviSyamAM te bALaka moTo thaI pote jyAre vRddhAvasthAmAM Avaze tyAre tenI sevA cAkarI karaze evA khvAba-manoratha sevato) jeNe tenA para Avo ja upakAra karyo che te mAtApitA tarapha durlakSa karaze. ghaDapaNamAM potAnA pratyenI putronI beparavAI, putravadhuonI tochaDAI, tiraskAra ane marmabhedI kaTAkSayukta vacanarUpI bANanA prahAra. bhojana pIrasavAnI rIta temaja bhedabhAva A badhuM mUMge moDhe sahana karanAra vRddhAvasthAne lIdhe lAcAra mAtApitAnA ekAMtamAM azrapAtathI bhInAM thayelAM ozIkAM potAnI AtmakathA lakhe to Tragedy nI parAkASTAvALu pustaka gInIjhanI noMdhabukamAM sthAna pAme ane bhalabhalAnAM lokhaMDa jevA kALaje kapI uTha? : Silence is no certain token that no secret grief is there; sorrow which is never spoken is the heaviest load to bear. F. R. Havergal vRdhdha mAbApane asvastha tabiyatanA kAraNe haoNspiTalamAM dAkhala karI paisA kharcanAra ghaNA jovA maLaze paNa haoNspiTalamAM agara gharamAM temanI AgaLa zaiyApara besI potAnA hAthe sevA-cAkarI karanArA ane temano AtmA zAMtipUrvaka temanA A pArthiva dehane choDI sadagatimAM jAya te hetathI aMtima samaye saghaLuM kAmakAja choDI game teTalA divaso cAkarI karavAmAM thAya topaNa talamAtra manamAM aNagamo utpanna na thavA daI temanA kAnamAM navakAramaMtranuM akhaMDadhArApUrvaka smaraNa karAvanAra putro A kALamAM keTalA jovA maLaze ?' jeNe aMtima samaya sudhI mAbApanI sevA karI tenuM jIvana dhanya thayuM teTaluM ja nahI, AgAmI kALamAM sugatimAM janma laI A dharmane pAmaze. zravaNe potAnA vayovRddha mAtApitAne be bAju kAvaDamAM besADI khabhe ucakI mAIlo sudhI pagapALA cAlI tIrthayAtrA karAvyAno dAkhalo ItihAsamAM sonAnA akSare lakhavAmAM Ave to paNa ocho che. - 45 -
Page #59
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-10 tathA 11 - 10. upadravavALA sthaLano tyAga . - 11. niSedha karelA dezakALamAM gamana na karavuM. :-- gRhastha jIvanamAM kuTuMbano nirvAha ane uttaradAyitva nibhAvavAnI javAbadArI sArthakarIte adA karavAmAM upadravavALA sthAnono tyAga karavAmAM buddhimatA rahelI che. samayasara pagaluM na bharavAmAM Ave to sArAye kuTuMbanI pAyamAlI-akalpanIya duHkhonI paraMparA sarjAya che. upadravo manuSyakRta, tiryacakRta, rAjakRta ane kudaratathI nirmANa thAya che. jenA kAraNe gRhastha mahaaMze dharma, artha, kAma koIpaNa purUSArthamAM saphaLa thato nathI. ane manuSya jIvananI aNamola ghaDIo jANe-ajANe barabAda thatI jAya che. manuSyakRta upadravo: dhADa, lUMTa, apaharaNa, AtaMkavAda, khUnanI dhamakIo jyAM AMtare divase sAmAnya banI gayAM hoya tyAM vasavATa karavo gRhasthane mATe salAhabharyo nathI. AjubAjumAM kArakhAnAo agara bIjA udhogothI vAtAvaraNamAM pradUSaNa kAyama rahetuM hoya, temAMthI hararoja thatA kacarAnA nikAlathI nadInALAo temaja kUvAomAMnuM pANI dUSita thatuM hoya. durgadha phelAtI hoya ane AnI pharIyAda karavA jatAM vadhu Ata vahoravAnI dahezata rahetI hoya temaja sarakArI adhikArIo mAsika haptA laI AMkha ADA kAna karatA hoya evA sthAnomAM ghara vasAvavAthI kuTuMbanA svAdhyane hAnI pahoMce ane niraMtara bhayanA vAtAvaraNamAM rahevAthI barabAdI sivAya bIjuM koI pariNAma AvatuM nathI. mATe evA sthaLono banatI zakyatA temaja tvarAe tyAga karI navI jIMdagI zarU karavAmAM buddhimatA rahelI che. tiryaMcakRta upadravo: najIkanA jaMgalomAMthI temaja AjubAjunA sthaLomAMthI hiMsaka temaja ghAtaka prANIo AvI pazudhanane, manuSyane paNa upADI jatA hoya, jAnamAlane nukasAna pahoMcADatA hoya tevA sthaLono buddhimAna zrAvake tyAga karavo. rAjakRta upadravo : jyAMno rAjA anyAyI hoya, rAtadina surA-suMdarImAM mazagula raheto hoya, potAnA dhArmika sthaLo pratye dveSabhAva rAkhato hoya, dharmavirUddha durAcArI hoya, bALaka buddhivALo hoya, svArthodha ane khuzAmatIyAothI gherAyelo hoya, jeno pradhAna buddhihIna hoya, rAjAnA adhikArIo vAra tahevAre barajorIpUrvaka ugharANAM karatAM hoya, jenI dAda-pharIyAda na hoya evA dezamAM agara sthaLamAM sajjana- purUSo paNa salAmatI anubhavatA nathI. ane jyAM salAmatI (Sense of securityo nathI tyAM dharma-artha ke kAma koI purUSArtha vyavasthita paNe thaI zakato nathI. Ayojana paNa thaI zakatuM nathI. ane saDha vagaranA vahANa jevI DAmADoLa sthitinuM jIvanamAM nirmANa thAya che. kudaratakRta upadravo: duSkALa (ativRSTi agara anAvRSTinA kAraNe) vAvAjhoDAM, marakI, dharatIkaMpa, sAta Itio, traNa RtuomAM unALAmAM asahya garamI, ziyALAmAM kAtila ThaMDI ane comAsAmAM gharanI aMdara nadI nALAmAM bharatIne kAraNe pANInuM gharamAM ghusI javuM ane sArI rAta ane divasa ni:sahAyapaNe jAnamAlanI, strIputro, bALakonI barabAdI jotA rahI javuM. AjubAju khAbociyAmAM pANI bharAI javuM. temAMthI durgadha ane rogano phelAvo vi. duSaNo sAmAnya thaI paDyAM hoya tevAM sthaLono paNa buddhimAna zrAvake banatI zakyatA ane tvarAe tyAga karavo. vyabhicArI strI-purUSonAM saMketa sthAno, kephI dravyonI herapherInAM sthAno, dArU gALavAnI bhaThThio, aneka prakAranA gunhAhIta kRtyo vinA saMkoce karavAno jeno vyavasAya thaI gayo hoya evA aDDAo, AjakAlanI hoTelo jemAM aneka jAtanA asAmAjika tattvonAM niyamita Agamana hoya tenI najIkamAM vasavATa - 46 -
Page #60
--------------------------------------------------------------------------
________________ karavAthI potAnA jAna-mAlanI hAnI tathA bALako para paDatA kusaMskAra vi. aneka zakyatAonA kAraNe tethI R vasavATa karavAmAM buddhimatA rahelI che. A guNanA upalakSaNamAM gharamAM phoTAo, jemAM ochA vatte aMze bibhatsatA, hiMsAnuM tAMDava, sUratA ane nirdayatAyukta draSyo hoya, naTa-naTIonA ardhanagna svecchAcArI draSyo heya tene TALI potAnA Adarzane poSatA, nityaprati tenA darzanathI jIvananA dhyeyanI yAda devaDAvatA phoTAonI sajAvaTa karavI joIe. AjakAla TI.vI. je prajamAM susaMskAra reDavAmAM ane Adarza, prema, sneha, bhAtRbhAva, samarpaNa, nisvArtha, janasevA, vyavasAyIka zikSaNa, naitika mUlyAMkananuM zikSaNa ane teno ekadhAryo, eka prakAre sArAye dezamAM alpakALamAM siddha karavAnuM uttama mAdhyama che tene hiMsAkhorI ane bephAma zaramajanaka kuceSTAthI bharapura draSyo batAvI prajAnI jeTalI pAyamAlI notarI che ane notarI rahyA che tenuM mUlyAMkana karavAmAM Ave to tamArI abajo rUpiyAnI aneka paMcavarSiya yojanA, udArIkaraNanI nIti vi. kAMI kAma lAgavAnuM nathI. divase divase avanavA banatA banAvo, sAta sAMdhe tyAM tera tUTe evI bephAma gunhegArI, zaherI jIvana jovAmAM Ave to A vAta dIvA jevI dekhAya che. A badhuM joI jJAnavRddha puruSo bhUtakALamAM rAma ane kRSNa jevAne paNa AvI paDelI Aphatone yAda karI manomana kahe che ke "durvArA pavitavyatA' je kaMI banI rahyuM che te nivArI na zakAya eTalI hade pahoMcI gayela che. ane jyAM nirUpAyatA che tyAM sahanatA sukhadAyaka che. "What cannot be cured must be endured' ema jANI cUpa rahe che. jenAthI dUra rahevA kahyuM tene gharamAM vasAvyuM. -40
Page #61
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-12 - 13 : naM. 12. Avakane anusAra kharca :- - naM. 13. Arthika sthiti anusAra paheraveza. :- dharma, artha ane kAmanuM avirodhapaNe sevana e naM.-19 guNamAM Avakane anusAra kharcanI vAta AvI jatI hovAthI ahI tenuM varNana karyuM nathI bIjuM A guNamAM khAsa karIne devuM karIne ghI na pIvAya e kahevatamAM je zikhAmaNa pUrva ApI gayA che tenI vAta che. Ama paNa arthasUcaka guNa che. bahu vivecananI jarUra nathI. Arthika sthitinA upalakSaNamAM dhaMdho, rojagAra, nokarI vi. arthopArjananAM aMgo ane paheravezanA upalakSaNamAM gharanI sajAvaTa, rAcaracIluM, dara-dAgInA, vi. samajavuM. potAnI Avaka, AvakanAM sAdhano, dhaMdhAdine arthe bIjA sthAnomAM jaI saMparka sAdhavo vi temaja dhaMdhAmAM sahAyabhUta temaja saMparkamAM AvatA grAhako vi. temaja adhikArIo sAthe paDatA prasaMgomAM potAno paheraveza prathama paricaya che. koInI oNphisamAM jAva tyAre prasaMgocita tamAro paheraveza sAmApara prathama chApa pADe che. ane e chApa AgaLa thatI vAtacIta upara prabhAva pADe che ane mulAkAtanI saphaLatAmAM sAro evo bhAga bhajave che. Confucious paid strict attention to his dress and every small detail of his life. Costly thy habit as thy purse can buy, But not expressed in fancy, rich nor gaudy, For the apparel oft proclaims the man." - Shakespere AtmavittAnumAnena kAlaucityena srvdaa| kAryoM vastrAdizrRGagAro vyshcaanusaartH|| gRhasthoe niraMtara dravya-prasaMga ane avasthA-umarane anusAra vastrAdino alaMkAra karavo joIe. arthAdadhika nepathyo vesshiino'dhikNdhnii| azakatau vairakRt shktairmhbhiruphsyte|| Arthika sthitinA pramANamAM adhika vastrAdi paheraveza temaja bIjA sAmAjika vi. vyavahAromAM adhika kharca karanAra ane Arthika sthiti sArI ane poSAya tevI hovA chatAM hInavastrAdi temaja bIjA sAmAjika vyavahAromAM kRpaNatA karanAra ane nirbaLa chatAM baLavAnanI sAthe zatrutA-vera bAMdhanAra samAjamAM hAMsIne pAtra thAya che. na dhAryamuttamairjINaM, vastraM ca na mliismm|| uttama puruSoe jIrNa temaja malIna kapaDAM paheravA na joIe. AkAMkSAnnAtmano lakSmI, vastrANi kusumAni c| pAdatrANAni vAnyena vidhRtAni na dhaaryet|| je puruSa lakSmInA upArjananI IcchA rAkhato hoya teNe bIjAnAM utArelAM kapaDAM, kula temaja pagarakhAM na vAparavAM joIe. Ama karavAthI je laghutva graMthi baMdhAtAM dhaMdhAdimAM AgaLa vadhavA je mAnasika taiyArI (Preparedness) joIe temAM kSati Ave che ane tenuM lakSakuMDaLa (Horizon) TUMkuM thaI jAya che. nokarI-dhaMdhAmAM saphaLa thayelA temaja niSphaLa gayelA mANasono bArIkAIthI abhyAsa karavAmAM Ave to aucitya guNano - 48 -
Page #62
--------------------------------------------------------------------------
________________ sadbhAva ke abhAva tenAM mukhya kAraNa hoya che. dhaMdhA vi. mAM yogya-ucita paheraveza, yogya rItabhAta, yogya-ucita satkAra-samAraMbha, dhaMdhAnA sahAyaka nokara vi. ne prasaMgopAta yogya bakSisa-dhananI sahAyatA, anugraha vi. dhaMdhAnA maMgaLakAya che. jenAthI dhanAdi sukhapUrvaka upArjana thAya che. ane tenI pAchaLa rahelA buddhi-nipuNatA ane samatulAthI te vRddhi pAme che ane sthira thAya che. jIvananA A pAsAmAM saphaLa purUSa eja rIte AgaLa dhArmika jIvanamAM paNa saphaLa thAya che. Avakane anusAra kharca karavo' e guNamAM AvakathI adhika kharca na karavo tenA para bhAra che jyAre Arthika sthitine yogya paheravezamAM ucita kharca karavA para khoTI karakasara na karavA para bhAra che. A baMne - gaNo Broad Based' che ane upalakSaNathI jIvananA badhA pAsAomAM lAgu paDe che. - 49 -
Page #63
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM14 - buddhinA ATha guNothI yukta :- zuzru zravaNa caiva havi dhAra tathaTI. Uho apoho arthavijJAnaM tattvajJAnaM ca dhiigunnaa:|| 1. zuzraNa, 2. zravaNa, 3. grahaNa, 4. dhAraNA, 5. uhA, 6. apoha, 7. arthavijJAna ane tatvajJAna A buddhinA ATha aMga agara guNakahyA che. temAM: 1. zruNA: sAMbhaLavAnI IcchA, koIpaNa viSaya para tenA jANakAra (Expert) pAsethI sAMbhaLavAnI IcchAne buddhino eka guNa kahyo che. buddhizALInuM lakSaNa kahyuM che e jinazAsananI gahanatAnuM sUcaka che. 2. zravaNa: jANakAra (Expert) pAsethI tenuM zravaNa. jAte vAMcavAthI zAstrono pachI te dharmanAM hoya ke bIjA koI vyavasAyanAM hoya teno marma spaSTa jaNAvo sAmAnya mANasane mATe muzkela che. anubhavI-jANakAra mANasa khubaja sAdI ane samajI zakAya tevI bhASAmAM dAkhalA-draSTAMta sahita samajAvI zake che. bhagavAne 'zroti kRti zrAva: zrAvakanI vyAkhyAM bhagavAne AvI karI ke : je sAMbhaLe che te zrAvaka che'. 3. grahaNa: sAMbhaLIne tenA arthanuM-marmanuM grahaNa karavuM, sAMbhaLavAnuM te sivAya bIjuM kayuM prayojana che? ' 4. dhAraNA: grahaNa karelA-samajamAM AvelA arthanI dhAraNA. smaraNapaTa para tenuM aMkita thavuM. komyuTaramAM jema Feed karelA viSayo dhAraNa karI rakhAya che ane kaoNpyuTara jaDa hovAthI te jemanuM tema paDI rahe che jyAre AtmAmAM tenI dhAraNAthI spaSTa vicAradhArA ane tenI paraMparAnuM cokkasa dizAyukta nirmANa thAya 39. (Clear direction). 5. uhA: dhAraNAmAM lIdhA bAda tenAM Pros and cons tenI guNavattA, application vi. mATe temaja vadhu spaSTatA mATe prazno uThavA, AmnAya meLavavI, tulanA karavI vi. 6. apoha: vizeSa prakAre vistArapUrvaka uparanAja guNanuM AgaLanuM aMga che. baMne sAthe hotAM 'uhApoha tarIke ApaNe ene oLakhIye chIe. 7. arthavijJAna: uhApohanI kasoTImAMthI pAra utarela jJAnane artha-jJAna kahe che. dravya-guNa temaja paryAyane zAstramAM artha tarIke oLakhAvela che. dravyo guNo ne paryayo sau "artha' saMjJAthI kahyAM;, guNa-paryayono AtmA che dravya jina upadezamAM" - prAtaHsmaraNIya kuMdakuMdAcArya racita pravacanasAra gAthA-87 8. tatvajJAna: saMzaya-viparItatA ane anavadhyavasAya rahita spaSTa dravyasvabhAva ane paryAya svabhAvanuM jJAna te tatvajJAna. tattvanI vyAkhyA ' samAja: tatva teno bhAva-svabhAva te tatva... dravya svabhAvamAM jIva ane ajIva jyAre paryAya svabhAvamAM puNya-pApa. Azrava, saMvara, nirjarA, baMdha ane mokSa Ave. ane teneja 'tArtha zraddhAnaM tavana' kahayuM. tattvajJAna thatAM. Result consciousness, and end result ane te pUrvaka Motivating force nuM nirmANa thAya che ane jIva potAnA dhyeya tarapha vinA rUkAvaTa sahajarIte AgaLa vadhato jAya che. buddhi e jJAnanI paryAya-avasthA che. vicAra kaho ke vikalpa kaho te paNa jJAnanIja paryAya-avasthA che. jJAna-vicAra pUrvakaja saMkalpanuM nirmANa thatuM hovA chatAM saMkalpa mAtra dhAraNAmAM rahe che. saMkalparUpI dharInI AsapAsa vikalponI hAramALA sarjAya che. te hAramALA saMkalpa hovA chatAM vikalpanA samaye saMkalpano vicAra hoto nathI. saMkalpa saMkalpa tarIke nirvicAra rUpa aMtaraMgamAM - 50
Page #64
--------------------------------------------------------------------------
________________ rahe che. jJAnapUrvaka zraddhAna thatuM hovA chatAM samyagdarzanane AgaLa mUkyuM tenuM kAraNa e che ke koIpaNa viSayanuM jJAna, sarAya, viparItatA ane anavadhyavasAya rahita zraddhAnarUpe pariName che tyAreja zAna kAryakArI thAya che. zraddhAnaguNa nirvikalpa che jyAre jJAna vikalpAtmaka che chatAM zraddhAnaguNa Motivating force che kemake zraddhAna vagara jJAna kAryakArI thatuM nathI. AgamanAnumAnena dhyAnAbhyAsa rasena c| tredhA vizodhayan buddhi dhyAnamApnoti paavnm|| Agama, anumAna ane ekAgrapaNe vicAra ema traNa prakAre nirmaLatA pAmela buddhi pavitra vicAradhArAne pAme che. - yogasAra prAkRta pAna-229 buddhinA AThaguNanA A prakaraNamAM bhagavAnanA upadezanI jinadharmanI vizeSatA-apUrvatAnI siddhi bAbata: -: jinavacananI pramANatA :- Agama-yukti ane anubhava :- koIpaNa vacananI pramANatA (authenticity) A traNe aMga pUrvakanI hovI joIe. AgamamAM teno ullekha hovo joIe. yuktithI siddha abAdhita hovI joIe ane anubhavamAM paNa AvavI joIe. A traNamAMthI eka aMga paNa khUTatuM hoya to te vacanane pramANa vacana kahevAmAM Avela nathI. kAyadAnI korTamAM paNa dalIlathI koIpaNa vAta siddha karavAmAM Ave ane spaSTa samajamAM (anubhavamAM) Ave chatAM nyAyAdhIza koI hAIkorTa ke suprImakorTanA decision no AdhAra mAge che. * -: zAstrArtha karavAmAM pAMca AdhAra :- 'vyAkaraNa pratyamAnakoSAptavacana vyavahAratazca' 1. vyAkaraNa : grammatical meaning 2. pratyamAna : Establishing presence of one object by presence of another 3. koSa ' : Dictionary meaning 4. Amavacana : Authority 5. vyavahArathI : Common parlance test. bhagavAna mahAvIre zAstrArtha karavAmAM (Interpretation of religious scriptures) - AgamArtha karavAmAM upara jaNAvela pAMca AdhAro kahyA. kAyadAnI adAlatomAM koIpaNa kAyadAnuM arthaghaTana karavAmAM agAu jaNAvyA mujabanA cAra AdhAro levAtA 1) vyAkaMraNa, 2) zabdakoSa, 3) anumeya eka vastu hovAmAM bIjAnI upasthiti abAdhitapaNe hoya ane 4) agAu nyAyAdhIzoe sarvocca adAlatamAM agara tenA abhAvamAM abAdhita hAIkorTanA cukAdA (jene suprImakorTamAM celenja-paDakAra karavAmAM na AvyA hoya) no AdhAra mAgatA. AjathI lagabhaga 25 varSa upara Gannon Dunkerly nA kesamAM madrAsa hAIkorTane uparanA cAre AdhAronuM avalaMbana letAM be paraspara virUddha arthaghaTana thatA mAluma paDelA tyAre nyAyanI korTanA itihAsamAM pahelI ja vAra Common Parlance test nA AdhAre arthaghaTana karyuM jene tyArabAda suprIma korTe bahAlI ApI ane tyArathI atyArasudhImAM seMkaDo kesomAM A Common Parlance test nirNAyaka nIvaDyo che ane tenA AdhAra para cukAdAo Avela che. A vAta bhagavAna mahAvIre zAstronA arthaghaTanamAM AjathI 2520 varSa agAu kahela che. jinazAsananI apUrvatA gahanatA ane sarvAgatA AnAthI siddha thAya che. - 51 -
Page #65
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-15 ~~~~: dharma ane dharmanI vidhine sAMbhaLanAra :~~ A guNamAM traNa zabdo che 1) dharma, 2) (tenI) vidhi ane 3) (tene) sAMbhaLanAra. pR dhAvati kRti dharma AtmAne durgatimAM paDato bacAve tene dharma kahevAmAM Avela che. bahu sAdA zabdomAM kahIye to, AtmA je prakAranA vicAra ane vartanathI sukhI thAya tene dharma kahayo che. zrayatAM dharma sarvasvaM zrutvA ca avadhAryatAm / AtmanaH pratikulAni pareSAM na samAcaret // dharmano samagra sAra sAMbhaLo ane sAMbhaLIne jIvanamAM utAro-amalamAM mUko. 'potAne pratikuLa evuM AcaraNa bIjA pratye na karo.' "Do not do unto others what you wish others not do unto you." jaha te NapiyaM duHkakhaM taheva tesaMpi jANa savva jIvANaM evaM NaccA appovamio jIvesu hodi sadA // jema du:kha tamane gamatuM nathI tema bIjA jIvone paNa te gamatuM nathI. ema jANI bIjA jIvone potAnI samAna samajI temanA pratye potAnA AtmAnI jema pravarto. bhagavatI ArAdhanA - 706 yeSAM jinopadezena kAruNyAmRtapUrite / citte jIvadayA nAsti teSAM dharmo kuto bhavet // karuNAmRtathI chalochala bharelo jinendra bhagavAnano upadeza sAMbhaLIne jenA cittamAM dayAe vAsa na karyo teNe dharma zuM jANyo ? evaM khuNANiNo sAraM jaM na hiMsati kaMcaNa / ahiMsA samayaM ceva, etAvaMtaM viyANi yA // he Arya! jJAnIjanonA hRdayanuM sArabhUta tatva e che teo koI jIvanI hiMsA karatA nathI. ahiMsA eja zAsra che ema te barAbara samaje che. savvesimAsamANaM hridayaM gabbho va savva satthANaM / savvesiM vadaguNANaM piMDo sAro ahiMsA hu / / 189 / / sarva AzramanuM hRdaya, sarva zAstrone marma tathA sarva vrata-guNono sArabhUta piMDa ahiMsA ja che, hiMsaiva viSamA vRttirduSpavRtti tathocyate / ahiMsA sAmyameteddhi cAritraM bahubhUmikam // hiMsA eja viSamavRtti che jene duSpravRtti-kucAritra kahela che. ane ahiMsA eja sAmAyika, sAmyabhAva temaja cAritra che jenI aneka bhUmikAo che, zrAvakanAM bAra vrata, agIyAra paDimA, guNasthAna ane yathAkhyAta cAritra e ahiMsaka bhAvanI parAkASTA, samabhAva-sAmAyikanI pUrNatA ane cAritranI parAkASTA che. mUlaM dharmatarorAdyA vratAnAM dhAma saMpadAm / guNAnAM nidhirityaGigadayA kAryA vivekimi : // bhagavatI ArAdhanA - 52 -
Page #66
--------------------------------------------------------------------------
________________ dharmarUpI vRkSanuM mULa, vratarUpI saMpattinuM dhAma ane guNonA bhaMDArasamI jIvadayA buddhimAna, vivekI jIvoe haMmezA kAryakArI che. sarvejIvadayA''dhArA guNAstiSThanti maanusse| sutradhArA: prasUtAnAM hArANAM ca sarA iva // manuSyomAM tamAma guNono AdhAra jIvadayA che. phUlanA hAramAM dorInI mAphaka sarva sUtro-Agama jIvadayArUpI dorIthI ekamekathI guMthAyela che. yatinAM zrAvakAnAM ca vratAni sklaanypi| ekA'hiMsAprasidhyarthaM kathitAni jineshvraiH|| muni ane zrAvakanAM badhAM vrato eka mAtra ahiMsAnI AvRtti sarva tIrthakaroe kahela che. kuruNA ca vijJAnavAsitaM yasya maansm| karAI nimAM 4 siddha zatA '' * jenuM mana karuNAthI Ardra che. viziSTa zAna sahita che, ane IndriyonA viSayothI virakta che teNe potAnA hitane siddha karyu tataH sAgarAdharmovA'nagAro vA ythoditm| prANisaMrakSaNaM mulaM ubhytraavishesstH|| yathArUpa kahelo je sAgAradharma ke aNagAra dharma che te baMnemAM sAmAnyarUpathI ahiMsAdharma mULamAM che. ukatamasti kriyArUpaM vyaasaavrtkdmbkm| sarvAdhidALa taLaEUR nittA | je vistArapUrvaka vratasamudAya kahevAmAM Avela che te badho mAtra eka sarvasAvadyayoga (hiMsAdi pAMca pApa)nI nivRtti mATe che. | mathananopojhathamaza: sa g cA .sarva sAvadyayogasya nivRttivrtmucyte|| vAstavamAM Aja jainAcAryono upadeza che ane Aja Adeza che ke kevaLa sarvasAvadyayoganI nivRtti ja vrata kahevAya che. sarvata : siddhamevaitavrataM bAhyaM dyaaNgissu| vratamantaH kaSAyANAM tyAga saissaatmnikRpaa| sarva prakAre e siddha che ke sarva prANio upara dayA karavI e bahiraMga vrata che ane kaSAyono tyAga karavo e aMtaraMga vrata che ane teja AtmAnuM kalyANa che. bhagavAna RSabhadeva potAnA ekaso putrone saMbodhine kahe che : ' ' tiviheNa vi pANa mA haNe sAyanti maNiyA saMva , - parva tijJA matano ' nI ta, saMpa ne maUTIFthAvaIL.. he putro! tamo AtmahitanI khAtara, ekendriyathI mAMDI paMcendriya sudhInA prANI eTale ke jIvamAtranI mana-vacana ane kAyAthI hiMsA karazo nahIM karAvazo nahIM ane karatA thakAne anumodazo nahIM, ane potAnI - 53 -
Page #67
--------------------------------------------------------------------------
________________ ne viSaya-vAsanA tarapha ghUmavA dezo nahIM. basa A pramANe vratanA pAlana karatA thakA bhUtakALamAM anaMtA jIvo mokSe gayA che. vartamAnamAM jaI rahyA che ane bhaviSyamAM paNa AnI mAphaka jaze... - nirgatha pravacana pAna-15 pitAnI zikhAmaNa mAthe caDhAvI, vrata aMgIkAra karI bhagavAnanA soe putro bhagavAnanI pahelAM mokSe gayA. bhagavAna mahAvIranI dezanAmAM prathama vAkya karyuM AvyuM te viSe be mata prarvate che. eka mata mujaba: sarve jIvA na hantavyA kAryA piDApi naalssikaa| upadravo na kartavyo, nAjJApi blpuurvkm|| navA parigRhItavyA, dAsakarma niyuktye| - eSa dharma dhruvo nitya : zAzvato jinshaasne| " bhUta-bhaviSya ane vartamAnamAM virAjamAna sarva tIrthakaro ema kahe che (agara to ema prarUpaNA karatA rahyA che) ke sarva prANI, sarva bhUta sarva jIva ane sarva sone na to mAravA joIe. na to temanI para hakamata calAvavI joIe. na to temane parAdhIna karavA eTale ke bAMdhavA joIe ane na to temane upadrava karavo joIe. Aja dharma zuddha, nitya temaja zAzvata che. lokone temaja jIvasamahane temaja temanA saMtApa-dukhane sArI rIte samajIne jJAnI puraSoe sarvane mATe eTalaeN ke utthita agara anutthita, upasthita agara anupasthita, hiMsAthI virata agara avirata, upAdhi sahita agara upAdhi rahita, saMyogI agara asaMyogI, sarvane mATe Aja dharma kahyo che ane Aja dharma tathya che temaja yathArtha che. jinapravacanamAM paNa Aja vAta kahevAmAM Avela che. * bIjA mata mujaba: "tpazca zauthayu sana. dareka vastu pote potAnApaNe sadAya TakI rahe che, chatAM potAnI avasthA badalAyA kare che. bemAMthI koI ho pahelImAM dharmanuM mULa ahiMsA che e vAta AvI jyAre bIjImAM eka zAzvata siddhAMtanI vAta AvI jenA para samagra zAstronI racanA thayela che. satano kadI nAza nathI ane asatano kadI utpAdanathI. ' __ utpAdavyayadhrauvyayuktaM sat . - tattvAdhigama sUtra adhyAya-5, sUtra-29 sat lakSaNaM dravyaM guNaparyavat dravyaM - tatvAthabhigama sUtra adhyAya-5 sUtra-37 vartana: riym: guNT: Hvartina: pA : dravya-cIja, vastu potApaNe TakI rahIne avasthA badalAvyA kare tenAthI yukta sat kahyuM, guNa ane tenI vartamAna eka paryAya (avasthA) sahita dravya hoya che. guNo badhA dravyamAM ekasAthe rahe che. paryAya-avasthA eka pachI bIjI ema palaTAyo kare che. AnA parathI sAra e nIkaLe che ke A jIva pote bhUtakALamAM anaMtakALathI bAhyamAM anaMta zarIro ane samaye samaye tenI palaTAtI avasthA ane aMtaraMgamAM samaye samaye palaTAtA AtmAnA pariNAmomAMthI pasAra thato A manuSyabhavamAM Avela che. temAM paNa bAla avasthA, yuvAna avasthA ane ghaDapaNamAM pote ja jAtajAtanA bhAvo dhAraNa karato, avasthA badalato, sukhadu:khane bhogavato vartamAna sthitimAM mojuda che. A rahasya samajAtAM jIva potAnuM jIvana, rahana-sahana vyavasthita karI zAzvata sukhano prayatna karaze je bhagavAne prarUpaNa karela mokSamArga che bIjo koI mArga zAzvata sukhane mATe nathI. ' - 54 -
Page #68
--------------------------------------------------------------------------
________________ dasaNamUlo dhammo } dharmanuM mULa samyagdarzana che. ane teja mATe tatvAthabhigama sUtranI zarUAtamAM ja: 1 nAnacaritra mokAnA:. 2 vArtha zraddhAnaM sabhyanA 2 koIpaNa zraddhAna jJAnapUrvaka thatuM hovA chatAM jJAnanI AgaLa zraddhAna kema mUkyuM teno khulAso e che ke saMpurNazraddhAna thayA vagara jJAna kAryakArI thatuM nathI. Knowledge enlightens, conviction motivates into action and that action is character. jJAna prakAzaka che, rasto batAve che paNa jyAM sudhI e jJAna saMzaya-viparItatA ane anavadhyavasAya rahitapaNe zraddhAnarUpa pariNamatuM nathI tyAMsudhI te kAryakArI thatuM nathI mATe saMkhyA pahelAM kahayuM ane samyajJAna ane sammacAritra tyArabAda kahyAM ane e traNe maLIne mokSamArga kahyo ane tenI pUrNatAne mokSa kahyo. zraddhAnaguNa nirvilpa che. jJAna eka mAtra AtmAno vikalpAtmaka (vicAra sahita) guNa che. bAkI AtmAnA badhA guNa nirvikalpa che. jJAna potAne paNa jANe che. ane AtmAnA anaMtaguNane paNa jANe che. jJAna svapara prakAzaka che eTale potAne jANe che temaja parane paNa jANe che. paramAM sArI duniyA, temAM avasthita anaMtA padArtho ane tenA bhAvo AvI jAya. parane jANavuM e eka vyavahAra kathana che. sAcA arthamAM tadAkAra pariNamela potAnI jJAnanI payayane ja jANe che. saMsArakALa daramyAna karmodayajanita potAnA bhAvane ja bhogave che. zraddhAnaguNa nirvilpa hovA chatAM te kevI rIte kAryagata thavAmAM kAraNa che teno eka draSTAMta: koIpaNa pravRttinI pAchaLa eka paribaLa kAma karI rahyuM hoya che. ane te paribaLa eTale ke "huM A rIte sukhI thaIza' evI aMtaraMgamAM mAnyatA-zraddhAnI A zraddhAne paNa AtmAno eka guNaja che. hareka guNanI avasthA jema palaTAyA kare che tema zraddhAnaguNanI paNa. ane ema na thatuM hoya to anAdi mithyAdraSTi jIva kadI sammadraSTi thAya ja nahIM. zraddhAnaguNa paNa harasamaye kAMto hInatA pAme che, "puSTIne pAme che ke gharamULathI pheraphArane pAme che. savAramAM uThIne ApaNe prathama kArya brazathI dAMta sApha karI moM sApha karI laIe chIe. bhUtakALathI Ajadina sudhImAM dAMta sApha karavAnA guNadoSa saMbaMdhI je kaMI sAMbhaLavAmAM AvyuM, vAMcavAmAM AvyuM, nAnapaNamAM mAbApanI zikhAmaNamAM AvyuM ane kALAMtare anubhavamAM AvyuM ke divasamAM sarvaprathama A kArya karavA yogya che bIjo koI samaya tene mATe yogya nathI. have jyAre dAMta sApha karIe chIe tyAre tenA guNadoSanI vAta yAda AvatI nathI temaja karavAnI jarUra paNa nathI. aMtaraMgamAM rahela je zraddhAna nirvikalpa-vicAra rahita hovA chatAM kAryamAM pariNata thavAnuM mULa kAraNa che. Aja paddhati samyagdarzana-jJAna-cAritramAM je mokSamArga che ane mithyAdarzana-jJAna-cAritramAM je saMsAramArga che temAM kAma karI rahI che. Heart has got reasons of which reason has no knowledge | satAvo thamyo . ' dharma eTale vastuno svabhAva. tenI aMtaraMga (upAdAna), zakti ane vidhi eTale aMtaraMgamAM zakti rUpe rahela Icchita phaLa tene bahAra lAvavA teno AvirbhAva karavA) mATenI paddhati-krama. A mArganuM ne mArgaphaLanuM kathana jinavara zAsane; tyAM mArga mokSopAya che ne mArgaphaLa nirvANa che." - niyamasAra gAthA-2 Wedge. -: : - 55 -
Page #69
--------------------------------------------------------------------------
________________ mokSano upAya eTale vidhi-paddhati-krama. ArT dho ane mALaC to emAM paNa dharma ane dharmanI vidhinI vAta che. bhagavAnanI AjJA pramANe cAlavAnI vAta che. temAM AjJA zabda A + jJA. A eTale maryAdA ane jJA eTale jANavuM. bhagavAne (potAnA anubhavapUrvaka) batAvela mArgane tenI maryAdAmAM rahI jANavuM, potAnA svacchaMde nahIM ane tapa eTale saMvaranirjarA te paNa temanI AjJA pramANe. je pramANe je vidhi-kramapUrvaka batAvela che te pramANe. bhagavAnanA zAstromAM Ane upAdAna-nimitta saMbaMdha tarIke jaNAvela che. upAdAna eTale nijazakti ane tenA AvirbhAvamAM bAhya sahakArI kAraNa te nimitta. upAdAna kAraNa temaja nimitta kAraNa baMne kAraNo maLIne kArya upaje. nimitta-upAdAna saMbaMdha baMne vastunI vartamAna paryAya sAthe che. be vastu vacce nimitta-upAdAna saMbaMdha nathI. vaLI nimitta kAraNa che. nimitta kartA nathI. laukika ke paramArthika sukhanA prayatnamAM A nimitta-upAdAna saMbaMdhanA jJAna paraja pravRtti thatI jovAmAM Ave che. e pratyakSa che. pratyakSajJAnane paNa bhagavAne pramANa jJAna kahela che. (pratyakSapramANa). Let all things be done decently and in order... Corinthons XIV 40 kAryanI utpatti mATe je kAMI nimitta-upAdAna kAraNo hoya temAM bIjI bheLaseLa karyA vagara yathArtha mApamAM ane te paNa je te kAryanI siddhino je krama che te krama pramANe. Think of a dictionary and its utility wherein all the words are written but without alphabetical order. // caritto vastu dho / / 'cAritra eja kharekhara dharma che.' NANaM payAsao sodhao tavo saMjamo ca guptiyaro tiNhaMpi samAoge mokakho jiNasAsaNe diThTho || 768 // jJAna prakAzaka che, tapa zodhaka che ane saMyama guptikara (saMvara karanAra) che. A traNenA samAyogathI mokSa che ema jinazAsanamAM darzAvela che. 'NANaM karaNavihuNaM liMgaggahaNaM ca daMsaNavihUNaM / saMjamahINo ya tavo jo kuNadi Niratthiya kuNadi // 769 / / cAritra vagaranuM jJAna, darzana vagaranuM dIkSAgrahaNa ane saMyama (IndriyasaMyama ane prANasaMyama) vagaranuM tapa je koI kare che te badhuM nirarthaka che. bhagavatI ArAdhanA gujarAtI anuvAda pAna. jJAnasya phalaM virati : jJAnanuM phaLa virati che ane virati eTale hiMsAdi pAMca pApothI nivRtti. je vicAranA phaLasvarUpa jIvane vairAgya na upaje temaja vItarAgatAnA dhyeya tarapha eka kadama AgaLa na vadhAya te vicAra niSphaLa che. jJAna to prakAzaka che. prakAzanA AdhAre jema pahoMcI zakAya che tema jJAna mokSamArgane dekhADe che. AgaLa vadhI aMtIma lakSya je mokSa tene vare che, che ane cAritra kharo dharma che. mULa rasto dekhAya che ane te rastA para cAlI dhyeya tarapha (prakAze che) ane te mokSamArgamAM eka eka kadama kramapUrvaka prApta kare che. A rIte jJAna prakAzaka che. darzana dharmanuM There is no way to reach a destination but to walk out the distance.' koI mANasa haraDenA guNa sAMbhaLI tenI sonAnI pratimA banAvI gharamAM nAnuM maMdira banAvI tenI pratiSThA karI dararoja tenuM pUjana-stavana kare. haraDe saMbaMdhInAM badhAM vaidaka graMthono abhyAsa kare ane vaidyonuM bahumAna - 56 -
Page #70
--------------------------------------------------------------------------
________________ temaja sevA cAkarI kare paNa savAramAM haraDe le nahIM to tenI kabajiAta kadI TaLe nahIM. te ja pramANe dararoja devapujA-gurupAti ane zAstrazravaNa kare paNa bhagavAnanA ke sadagurUnA batAvela mArgane jANIne te mArgapara cAle nahi to duHkhano AtyaMtika kSaya je mokSa tene pAme nahIM -: bhagavAnanI AjJA, ahiMsA, vrata, sAmAyika ane cAritra badhA ekAryavAcaka zabdo che. - sAvadha yogasya virate: abhyAso jAyate yt:| / samabhAva: vikAsasyAt taddhi sAmAyikaM vrtm|| hiMsAdi pAMca pAponI viratino abhyAsa jema jema AgaLa vadhe che tema tema samabhAvanI vRddhi ane teja sAmAyika (cAritrarUpa) vrata che. __ hiMsaiva viSamA vRttirdussprvRttitthocyte|| ___ ahiMsA sAmyameteddhi cAritraM bhubhuumikm|| hiMsA eja viSamavRtti che jene dupravRtti, durAcaraNa kahela che ane ahiMsA eja sAmyabhAvarUpa cAritra che jenI aneka bhUmikAo che. zrAvakanI eka pachI eka agIAra paDikAo ane AgaLanA guNasthAna jenI aneka bhUmikAo che ane te ahiMsaka bhAva-samabhAva ke sAmAyikanI pUrNatA ke cAritranI parAkASTA ke yathAkhyAta cAritra teja mokSa che. --: dharmanI vidhi :- AgaLa kahyuM tema mA thI mATM to emAM dharma ane tenI vidhinIja vAta che. koIpaNa prakAranI laukika ke paramArthika siddhimAM vidhi-krama hoya che. zikSaNa paddhati, abhyAsakrama A vAtanA sUcaka che. rasoI banAvavAmAM, khetI karavAmAM, dhaMdhAmAM vikAsa ane nokarImAM baDhatI vi. mAM paNa krama hoya che. prathamopazama samyakatva thavA pUrve pAMca labdhio:- mayopazama labdhi, vizuddhilabdhi, dezanA labdhi, prAyogya labdhi ane karaNalabdhi ane karaNalabdhimAM paNa 1. adhaHkaraNa 2. apUrvakaraNa ane anivRtikaraNa e uttarottara asaMkhyAta guNI vizuddhinA pariNAmo che ane te upara jaNAvela krama anusAra ja hoya che. zrAvakanI agIAra paDimAo paNa uttarottara vItarAgabhAvanI vRddhinAM sthAnako che. ane te zAstramAM jaNAvela krama pramANeja vItarAgatAnI vRddhi bhagavAne joIne prarUpela che. koIpaNa paDimA dhArIne tenI AgaLanI badhI paDimAo pUrvakaja te paDimA hoya. paka zreNImAM krodha-mAna-mAyA ane lobhano te kramapUrvakaja kSaya thAya che. lobhano kSaya koIne pahelA thAya ane tyArabAda krodhAdino ema kadI bane nahIM anaMtAnubaMdhI- apratyAkhyAnAvaraNa, pratyAkhAnAvaraNa ane saMjvalana kaSAyono abhAva upara jaNAvela kramapUrvakaja thAya. AnuM nAma kramabaddha paryAya bhagavAne kahela che. te sivAya badhI vAto jinAgamanI AjJAthI virUddha vANI vilAsa che. "kAraja dhIre hotA hai, kAhe hota adhIra; samaya pAya tarUvara phle, ketika sIco nIra" bhAI tuM adhIro thA mA! tAruM kArya thaI rahyuM che samaya pAkatAM AMbApara kerI (phaLa) jarUra besaze. tyAMsudhI tuM pANI pAye jA (ane tenA upalakSaNamAM) sArasaMbhALa rAkhyA kara. "A mango tree gives fruit in a particular season which is the result of unnoticed work (process) of all the out seasons." AMbApara karI tenI Rtu-unALAnI zarUAtamAM bese che paNa tenI banavAnI prakriyA AkhAye varSa cAlu rahe che. - pATha
Page #71
--------------------------------------------------------------------------
________________ AMbApara mora phUTavAnI zarUAtathI kerI pAkIne gaLI thAya tyAMsudhInI uttarottara paryAyane kramabaddha paryAya kahevAmAM Avela che. Evolution is not a force but a process, not a cause but a law... - Lord Hordey. Any accident, calamity in the nature of earthquake, volcano, draft, excess rain are all in perfect obeyance of laws of nature. koIpaNa askamAta, dharatIkaMpa, jvAlAmukhInuM phATavuM, anAvRSTi, ativRSTi saghaLuM kudaratanA niyamo anusAra ja thatuM hoya che. Seeing that the law of Karma (Principle of cause and effect) governs all things in material as well as spiritual world) the disciple who aims at performing miracles does not understand the doctrine and that the desire to perform miracle arises either from covetousness or vanity... - light on life's principle page-53. ' na ti:" "Inscrutable are the laws of nature." "There is action and reaction, deed and consequence, cause and effect and within and above all the supreme. inscrutable laws of nature balancing cause and effect with the finest precision." "In nature there are neither rewards nor punishments, there are only consequences... - Ingersoll. A badhA siddhAMto parathI sAra e nIkaLe che ke: To see order in disorder is the begining of wisdom; and to remain calm and contended is the height of wisdom (culmination of wisdom) kudaratano kAnuna kaho, karmano siddhAMta kaho, AtmavikAsano krama kaho ke mokSamArga kaho dareka sIDI para eka pachI bIjuM ema pagathIyA caDhavAno krama te dharma ane dharmanI vidhinuM ja pratipAdana kare che. (dharma ane dharmanI vidhine) sAMbhaLanAra: * zrutajJAna matijJAnapUrvaka thatuM hovA chatAM temAM lAbha-nukasAna, heya-upAdeya, kArya-anArya, hita-ahitano bodha e badho zrutajJAnano viSaya che. zrutakevaLI zabda paNa teja arthanuM pratipAdana kare che tIrthaMkara prabhunA samavasaraNa, dharmasabhAmAM besI kalAko sudhI gaNadhara bhagavAna ane bIjA aneka RddhidhArI muni mahArAjo, ArzikAo, zrAvaka-zrAvikAo ane gRhastho temaja saMjJI paMcendriya tiryaMco paNa ekacittathI bhagavAnanI dezanA sAMbhaLe che. temAM gaNadharaprabhu jemanI yAdazakti aciMtanIya che te badhuM yAda rAkhI zAstromAM utAre che. te zrutajJAna che. A zAstro jAte vAMcavA karatAM gurUgamathI temano upadeza zravaNa karavAthI vadhAre ane spaSTapaNe buddhigamya thAya che. zruti si zrAvaH je sAMbhaLe tene zrAvaka kahyo. sAMbhaLavAmAM dhIraja, kadAgrahano abhAva, sudhArAno avakAza. ane grahaNabuddhiyukta mana (receptive mind).. It is combination of patience, absence of bias, scope for improvement, open and receptive mind. - 58 -
Page #72
--------------------------------------------------------------------------
________________ koIne ApaNe kahIe ke bhAI jarA sAMbhaLato kharo? to sAMbhaLavA koNa ubho raheze ? jenAmAM uparanA guNo haze te. Aja kAraNathI dharma ane dharmanI vidhine "sAMbhaLanAra' zabda vAparyo che. 'vAMcanAra' zabda nathI vAparyo. koIpaNa AcArya-sAdhusaMtanI vANI temanI sAme besI sAMbhaLavAthI jeTalI sacoTapaNe samajAya che tevI teja zabdomAM lakhANa vAMcavAthI samajAtI nathI. reDIyo ane TI.vI. tenAM jvalaMta udAharaNo che. AkhI duniyA Aje bhautikasukha ane tenA sAdhanonI khojamAM dinarAta paDelI che. Science and technology Hi 491 zlox alat za sani Science plug yelef-El miaka zaktinuM jJAna ane technology tene AvirbhAva karavAnI bahAra lAvavAnI prakriyA Technicmethod. Applied science no eka abhyAsakrama che. temAM paNa science mAM vastunI zakti temaja teno AvirbhAva eja che. Research and Development mAM paNa eja vAta che. Research eTale padArthanI aMtaraMga zaktinI zodha ane Development eTale tene pragaTa karavA-bahAra lAvavAnI prakriyA. sahakArI - kAraNosaha. A rIte dharma ane dharmanI vidhine "sAMbhaLanAra' nAmanA guNamAM mumukSunA eka atyaMta Avazyaka guNanI vAta che jenA vagara jIvano vItarAga mArgamAM kadI praveza nathI. - 59 -
Page #73
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-16-17 -: 16. ajIrSe bhojanano tyAga ane 17. niyata samaye zAMtacittathI bhojana karavuM. - . A guNane bIje ThekANe "yukta AhAra-vihAra' nAmathI oLakhAvela che. yukta eTale yogya rIte, yogya kALe, yogya sthaLe ane yogya pramANamAM. prAcIna kALamAM zrAvako eka ja vakhata divasamAM AhAra letA. be vakhata AhAra levo apavAdarUpa gaNAto ane te paNa divase ja bhUkhathI ocho uNodara, prAsuka. zrAvako kadApi abhakSya bhakSaNa kare nahI. rAtrIbhojana * to bALako paNa javalleja karatA. rAtrIbhojanatyAganA upalakSaNamAM dhaMdho-rojagAra paNa divasa daramyAna patAvI sUryAsta pahelAM ghera AvI jatA. Ayojana paNa eja lakSapUrvaka karavAmAM AvatuM hovAthI temanAM te kAryo sahaja hatAM. AhArAdinI khojamAM rAtre pharavAnuM nizAcara pazuone hoya mANasane nahIM savAre paNa be ghaDI vItyA bAda sUryanA prakAzamAM (mArga barAbara dekhAya) ane sukSmajIvonI virAdhanA TALIne vihAra karatA. AhAra paNa pAsuka ane vihAra paNa prAsuka jamIna para. AhAra jema joI tapAsIne, vINIne sApha karIne zAstrokta temaja vaidakarIte taiyAra karela, supAcya, Rtune anusAra, utAvaLa rahita, mAna-maryAdA yukta, vidhipUrvaka (table manners) karatA ane te paNa AyuSya temaja baLane hAnikAraka nahi evo ane prayojana vicArIne karatA. vihAra paNa eja rIte mArga ne joI, trasa temaja sthAvarajIvonI virAdhanA TALIne, prayojana vicArIne, kAma purato temaja Arogya ane baLane bAdhA pahoMcADyA vagara yogya pramANamAM karatA. je dezakALa tathA kSamA-zrama-upadhine muni jANIne varte AhAra-vihAramAM to alpalapI zramaNa te" pravacanasAra gAthA-231 A lokamAM nirapekSa ne paraloka aNapratibaddha che, sAdhu kaSAya rahita tethI yukta AhAra-vihArI che." - pravacanasAra gAthA-226 pravacanasAramAM sAdhunA AhAra-vihAranuM varNana che. je dharma sAdhuno che teja dharma gRhastha-zrAvakano che. dharmamAM pharaka nathI. pharaka tenI mAtrAmAM che. te sAdhunA pRthinAmuM yatra sarvazubhakarmavarjanaM yatra nAsti gamanAgamana kriyaa| tatra doSanilaye dinAtyaye dharmakarma kuzalA na bhujyte|| dharma-artha ane kAmanuM avirodhapaNe sevana karanAra kuzaLa ane buddhimAna zrAvako aneka doSonuM nivAsasthAna prakAzanA abhAvamAM rAtrI daramyAna saghaLI avara-javaranI kriyA, temaja zubhakAryo (jinapUjA-vyAkhyAna zravaNa vi.)nI pravRttino paNa tyAga kare che. ane bhojana paNa karatA nathI. _ Amananti divaseSu bhojanaM, yAminISuzayanaM mniissinnaa| jJAnInAmavareSu jalpanaM zAntyartha guruSu pUjanaM kRtm|| 45 // buddhimAna puruSe divasa daramyAna bhojana, rAtrIe zayana, jJAnI puruSo sAthe dharmacarcA ane guNIjanonuM bahumAna-AgatA-svAgatA saghaLuM sukhadAyaka kahela che. rAtrI bhojananA tyAganA upalakSaNamAM cAra mahAvigaya -mAMsa, madirA, madha ane mAkhaNa jemAM bhayaMkara trasahiMsA sudha-budhano nAza ane prasAdanI vRddhi bIjarUpe rahela che teno paNa tyAga karavo joIe. ghora hiMsA ane durgatinA kAraNarUpa 15 kamadhAmI dhaMdhAno jIvanaparyata ane 22 abhayano paNa tyAga karavo joIe. - 60 -
Page #74
--------------------------------------------------------------------------
________________ --: 15 karmAdhAmI dhaMdhAo :- (1) aMgAra karma (2) vanakarma, (3) zakaTa karma (4) bhATaka karma (5) sphoTaka karma, (6) daMta vANijya, (7) lakha vANijya, (8) rasa vANijya (9) viSa vANijya, (10) keza vANijya, (11) yaMtra vANijya, (12) nilaMchana karma, (13) davAgnidAyaka karma, (14) saradrA talAva zoSaNa karma ane (15) asatI poSaNa karma ' A paMdara kamaghAmI dhaMdhAomAM khAsa karIne pratyakSa temaja apratyakSa trasa jIvonI hiMsAnI saMbhAvanA bhagavAne joI che. tethI bhagavAne A dhaMdhAo nahi karavA gRhasthone jaNAvela che. rAtrIbhojananA tyAgamAM mukhya kAraNa e che ke rAtanA samayamAM sukSma jIvono saMcAra ghaNo ja hoya che ane khorAkamAM paDe to paNa divasanA prakAza samAna rAtre joI zakAtA nathI ane A rIte sukSma jIvonI hiMsA temAM anivArya hovAthI pApArjana thayAja kare che. e ja prakAre AmAMnA keTalAka dhaMdhAomAM trasa jIvonI hiMsA garbhita che. keTalAka dhaMdhAomAM koIpaNa jAtano upayoga ke sAvadhAnI hovI asaMbhava hovAthI aneka nAnA moTA jIvonI hiMsA thayAja kare che. , jenA hRdayamAM ahiM bhAva (jagatanA samagra gasa-sthAvara jIvo pratye karUNAbhAva) niraMtara vidyamAna che evA gRhasthoe ahiMsaka dhaMdhA jevA ke sonA-cAMdI-kApaDa-taiyAra kapaDAM vi. jevA bIjA dhaMdhAo jemAM trasa jIvanI hiMsA nahivata hoya te pasaMda karavA joIe. bhagavAna mahAvIranA anuyAyIno lakSa sarvasaMga parityAgano hoya che. paraMtu jyAM sudhI te prakAranuM AtmabaLa temaja bIjA sahakArI kAraNono sadbhAva A paMcamakALamAM na bane tyAMsudhI gRhasthAvAsamAM rahI potAnuM rahana-sahana evI rIte nirmANa kare ke AkhA divasanA vyavasAyamAM trasajIvonI hiMsA na thAya ane anivArya sthAvara jIvonI hiMsAmAM kheda rahyA kare. parigrahamAM pAMca IndriyonA viSayonI lolupatA mukhya che. tenAthI cAra kaSAya: krodha, mAna, mAyA ane lobhanI utpatti ane tenA phaLa svarUpa hiMsAdi pAMca pApo (hiMsA, jUTha, corI, abrahma ane parigraha) mAM pravRtti hoya che. AraMbha-parigrahathI jenuM mane virAma pAmela che ane saMsAranuM sAcuM svarUpa jene samajAyuM che tevA grahastha-zrAvako bIjA paNa evA dhaMdhA je pratyakSa anItinA dhAmo che ane hiMsAnA upakaraNo temaja mAdaka dravyono vepAra mana-vacana ane kAyAthI karatA nathI. karAvatA nathI ane karatAne anumodatA nathI. A jIvananuM 7 varSanuM AyuSya anaMta bhUtakALa ane AgAmi anaMta bhaviSyakALa jotAM sAgaranAM eka biMdu jeTaluM kahevuM te paNa atizayokti che. evA manuSya bhavanA kALamAM bhagavAna mahAvIranA batAvela ahiMsaka mArgane potAnA jIvanamAM apanAve che. -: 22 abhakSya :- 1) vaDanA TeTA, 2) pIpaLanA TeTA, 3) pIparanA TeTA, 4) udaMbara phaLa ane 5) aMjIra (A pAMca udabara phaLa tarIke zAstromAM varNavela che. 6) madirA, 7) mAMsa, 8) madha, 9) mAkhaNa, 10) barapha, 11) viSa, 12) kA, 13) mATI, 14) dvidaLa, 15) paMcoTa phaLa, 16) anaMtakAya, 17) athANAM, 18) rAtrIbhojana, 19) rIMgaNa, 20) ajANyAM phaLa, 21) tuccha phaLa ane 22) calita rasa. zAkabhAjImAM badhI jAtanI bhAjIo temaja phulAvaramAM bArIka trasa jIvonI saMbhAvanA hovAthI gRhastha zrAvake teno sarva prakAre tyAga karavo. - 61 -
Page #75
--------------------------------------------------------------------------
________________ A 22 abhakSyamAM trasajIvonI utpatti bhagavAne joyela che. tenA bhakSaNamAM trasajIvonI hiMsA uparAMta jinhA IndriyanI lolupatA paNa che. AvI samajapUrvaka jeNe A 22 abhakSyano jIvanabhara tyAga karyo te karUNAmUrti uttama zrAvakanuM manuSya jIvana saphaLa jANavuM. ' rAvaNasAthenA yuddhane patAvI vijayamALA grahaNa karI, parastrInI kAmanAthI mohAMdha rAvaNane harAvI tenA sakaMjAmAMthI mAtAtulya sitAjIne choDAvI dezamAM pAchA pharatI vakhate vanamALAne potAnI sAthe laI javAnA sogaMda letAM lakSmaNe kahyuM hatuM ke he priye! A pramANe pAchA pharatI vakhate tane huM ayodhyA mArI sAthe na laI jAuM to mane rAtrIbhojananuM pApa lAge. atri nAmanA RSie Ayurveda upara eka mahattvapUrNa graMtha lakhyo hato jemAM eka lAkha zloka hatA. rAjAne teno TuMkamAM sAra jaNAvatAM kahyuM ke : II nIneM mokhana mAtreya eka vakhatanuM lIdheluM bhojana barAbara pacI gayA bAda, yogya pramANamAM bIjo AhAra levo. 'ganInIe saMkhavA roLa' ajIrNa rogonI utpattinuM kAraNa che. te ajIrNane maTADavAno eka mAtra sacoTa upAya eka agara vadhAre TaMka bhojanano tyAga che. - 13; !' ''anIneM meSanuM yArI, nIneM tu vastapratam" ajIrNamAM pANI pIvuM te auSadhanI garaja sAre che. jyAre bhojana pacI gayA bAda pIdheluM pANI baLa ApanAra nIvaDe che. tAMbAnA loTAmAM pANI rAkhI savAre nayaNe koThe pIvAnI Teva haju paNa jovAmAM Ave che. temAM upara lakhela sUtranIja vAta che. '"timU, RRtumULa, mitamUrchA" potAnA svAsthyane anukULa, sAtvika, nirdoSa potAnI mAna-maryAdAne, kALa temaja pavitra AcaraNane anukuLa parimita mAtrAmAM AhAra karavo. 'mitAhArI akabara sarvottama bAdazAha thayo' "Be moderate, moderate in eating, moderate in drinking (not Liqour) moderate in speaking and moderate in everything." "The future of a nation very much depends upon the digestion of her prime minister." A regular temprate sobre living and eating habits are not only necessary for good health but even prosperity. A bad and notiating stomach can never make a successful businessman or an executive. The Safest way to maintain health and live a full span of life is at least after forty to embrace sobriety. This sobriety is reduced to two things 1) Quantity of food and 2) Quality of food. AhAramAM yogya pheraphArathI temaja tenI mAtrA ghaTADavAthI asAdhya jevA lAgatA rogo paNa alpakALamAM kAbUmAM AvI jAya che. gujarAtImAM kahevata che 'anna samAna auSadha nathI.' niyamita, parimita ane yogya AhAra-vihArathI rogo nAza pAme che ane svAsthya TakI rahe che. , Nature Cure mAM upavAsa ane alpAhArathI asAdhya roga maTADavAmAM Ave che. je alpAhArathI - 62 -
Page #76
--------------------------------------------------------------------------
________________ asAdhya roga maTI jAya te alpAhAra yogya pheraphAra sahita cAlu rAkhavAmAM Ave to mAMdagInA vAraMvAra humalAthI bacI javAya emAM zuM navAI che ? One must make a life long habbit to rise from the table with a disposition to eat still more. anna tevo oDakAramAM cAritranuM varNana che. "kamakhAnA ane gamakhAnA'mAM zArirIka svAcya ane mAnasika zAMti-sukhano upAya batAvyo che. 'Aster dinner rest a while, after supper walk a mile.' 2417 Hill 413 sul pachI eka mAIla cAlavAnuM kahyuM teno sAco artha e che ke sAMjanA eTalI alpamAtrAmAM bhojana karavuM ke tyArabAda eka mAIla sudhI cAlI zakAya. kittiya vaMdiya mahiyA je e logassa uttamA siddhaa| Arugga bohilAbhaM samAhivaraM ca uttamaM diNtu|| AmAM Arogya, bodhilAbha ane bodhibIjane AvatA bhavamAM sAthe laI javApUrvakanuM samAdhimaraNa A traNanI IcchA darzAvI. strI, putra, dhanAdi koInI nahIM. samyatvavaMta ane parAkramI puruSo haMmezA lUkhuM ane halakuM bhojana kare che.' "peTa narama, paga garama ora zIra ThaMDA usake ghera vaidya jAve to usako mAro daMDo." alpavAraMzca muJjAno vastunyalpAni sNkhyaa:| mAtrAmalapAzca muJjAno mitAhAro bhavet ytiH|| - je sAdhaka divasamAM eka agara be vakhata bhojana kare, bhojananI vastuo alpasaMkhyAmAM temaja alpa mAtrAmAM le che tene mitAhArI kahevAmAM Avela che. khorAka niyamitapaNe levA bAbatamAM lakhyuM che: 'so kAma mUkIne nAvuM, hajAra kAma mUkIne khAvuM AhAramagni: pacati, dossaanaahaarvrjitH| dhAtu kSINeSu dozeSu, jIvitaM dhaatusNkssye|| jaTharAgni hojarImAM khorAka hoya to tene pacAve che. khorAka na hoya to rogane pacAve che. roga paNa rinI dhAtuone pacAve che eTale ke kSINa kare che ane tethI AgaLa upavAsa cAlu rAkhavAmAM Ave to AyuSyane pacAve che eTale ke kSINa kare che. kaNThanADImatikrAntaM sarva tadazanaM smm| kSaNamAtrasukhamarthe lolyaM kurvInta no budhaaH|| gaLethI nIce utaryA bAda badhAMya bhojana eka sarakhAM che. tethI kSaNamAtra svAdane mATe, buddhimAna puruSo lolupatA karatA nathI. jivhepramANaM jAnIhi bhojane vacane tthaa| .. atibhokatamaticokataM prANinAM mrnnprdm|| he jIva! tuM jIbhanI maryAdA khAvAmAM temaja bolavAmAM barAbara jANa! mAtrAthI adhika kareluM bhojana temaja maryAdA bahAra boleluM vacana ghaNIvAra maraNAMta kaSTanuM kAraNa thaI paDe che. ''jema jema anubhava viSe A uttama tatva; sulabha maLe viSayo chatAM, jarIye kare na mamatva" Ibdopadeza - 63 -
Page #77
--------------------------------------------------------------------------
________________ apramANaM na bhuJjIta na bhuJjItApyakAraNam / lAdhAM kurvana bhuJjIta, niMdannApi na cAharet // mAtrAthI adhika bhojana na karavuM, kAraNa vinA bhojana na karavuM. khorAkanA vakhANa karatAM ke tenI niMdA karatAM bhojana na karavuM. --: jamatI vakhate mauna :-- zrAvake bhojana karatI vakhate bhramara, AMkha, AMgaLI, huMkAra ane mastakathI saMketa vi. karavAnuM choDIne uttama mauna dhAraNa karavuM joIe. mauna dhAraNa karanAra manuSyanI zarada RtunA caMdramAnI mAphka ujjavala kIrti phelAya che. saghaLA janasamudAyathI mitratA thAya che, koI teno dveSa karatuM nathI, kAmadevanI mAphaka suMdararUpa vadhe che. te dhairyavAna thAya che. vidvAnothI paNa prazaMsA pAme che, kAMtivAna ane nirogI thAya che. dhana-dhAnya, jamIna-jAyagA temaja ghara vi.thI yukta thAya che. tenI vANI gaMbhIra, madhura ane sAMbhaLanAranA manane harI lenArI thAya che. ane tenI nirmaLa buddhi saghaLA zAstronA arthaghaTanamAM praviNa eTale kuzAgra thAya che. -- subhASita saMdohagAthA 865 thI 869, prakaraNa 31 zrAvakadharmakathananI gAthA 104 thI 107 - 64 -
Page #78
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-18-19 -18. dharma-artha ane kAmanuM avirodhapaNe sevana :- - 19. uttaradAyitvano nibhAva:- dharma, artha, kAma ane mokSa ema cAra prakAre puruSArtha bhagavAne kahyA che. mokSano puruSArtha mukhyapaNe muni-nigraMtha sAdhuone hoya che. tethI tenI vAta na letAM ahIM dharma, artha, ane kAmanA puruSArthanI vAta che. puruSArtha zabdanI vyutpatti A pramANe che puruSa + artha temAM puruSa eTale AtmA ane artha eTale prayojana. e traNa prayojano dharma, artha ane kAma che. tenuM avirodhapaNe eTale ke koIpaNa ekano puruSArtha bAkInA bIjA be purUSArthane bAdhA pahoMcADyA vagara karavo te teno bhAvArtha che. . trivargasAra : sukharatnaravAni dharmapradhAnaM bhavatIre yen| samyakatvazaddhAviha mukitalAbha: pradhAnatA yena matA'sya sddhi:|| A traNa purUSArthamAM sArarUpa ane sukhanA ratnonI khANa samAna dharmano paraSArtha mukhya che. jenAthI saMsArarUpI sAgara tarI javAya che. ane temAM paNa samyatvathI nirmaLa evo dharmano puraSArtha mokSanI prApti karAvanAra jJAnIjanoe kahela che. There is no effect without a cause.' and secondly 'Nothing can be achieved without diligence and proper application of mind. . kAraNamantareNa kArya na sidhyati -tatvasAra pAna-39 sAvadhAnamantareNa kimapi na labhyate -tatvasAra pAna-38 savvaM suciNNaM saphalaM nraannN| kaDANa kammANaM Na mokakha atthi|| jIvanAM karelAM sarva kRtyonuM phaLa avazya hoya che. ane karelA karmane bhogavyA vagara chUTakAro nathI. There is no other way to reach a destination but to walk out the distance. Again there is no other way from childhood to manhood but by growth. What we are today is nothing but a cumulative effect or result of our past action In thought, word and deed (mana, vacana ane kAya) and our future is in the mould (making) by what we do every moment of our life. "te te bhogyavizeSanAM, sthAnaka dravya svabhAva gahanavAta che ziSya A kahI saMkSepe sAva." - zrImad rAjacaMdra A jIva je je bhAva kare che tene bhogavavA yogya anukULa gati ane sthAno jagatamAM paDela che. A bahu gahana vAta (karma ane karmaphaLano abAdhita siddhAMta) no TuMkamAM aNasAra (cetavaNInA rUpamAM) ahIM karela che. ekabAja pAMca anuttara vimAnamAM devo ane temAMya utkRSTa sarvArthasiddhinA devo (badhAya ekAvatArI) jemanuM 33 sAgaropama AyuSya, AjIvana brahmacarya, parama zukala lezyA, nirmaLa vicAradhArA, atyaMta maMda kaSAya sahita sarvottama kSetrajanya, bhogajanya sukha, ane AyuSya pUrNa thatAM tyAMthI cyavI ucca AryakuLa ane kSetra jyAM tIrthakaro sAkSAt vicaratA hoya tyAM janma laI, thoDoka kALa saMsAranA sukha bhogavI aMtamAM nigraMthamuni dIkSA laI aMtima parama puruSArthapUrvaka karmano AtyaMtika kSaya karI mokSe jAya che. ahIM - 65 -
Page #79
--------------------------------------------------------------------------
________________ koI devIno eTale ke strI paryAyano janma nathI temaja bIjA koI devalokamAMthI koI devIno A pAMca anuttara vimAnamAM praveza nathI. jyAre bIjI bAju sAtamI narakanA jIvo: temanuM paNa 33 sAgaropama AyuSya, badhA napuMsaka, kRSNa lezyAyukta, tIvra kaSAyayukta, pratikuLa saMyogo jene sAMbhaLatAM hAMjA gagaDI jAya evAM du:kho bhogavI AyuSya pUruM thatAM tyAMthI bahAra nIkaLI niyamathI dUra mAMsAhArI siMha jevI tiryaMcagatimAM avatarI tyAMthI pAchA maraNa karI chaThI agara pAMcamI narakamAM praveza kare che eTale janma dhAraNa kare che. A badhuM jIvanA bhAvanuM pariNAma che. mATe bhagavAna kahe che ke: soccA jANai kallANaM, soccA jANai paavgN| ubhayaM pijANai soccA jaM seyaM taM smaacre|| - dazavaizAlika - 4/11 he jIva tAruM kalyANa zemAM che ane akalyANa zemAM che teno vicAra karI tene barAbara jANa ane pachI tane ThIka lAge tema kara! tadeva yadiha jagati zarIra vizeSasamavetaM kimapi sAmarthyamupalabhAmahe tatsakalAtmAna eveti vinishcyH| AtmapravRtti paraMparotpAdi tatvAdvigrahagrahaNasyeti // - jJAnArNava pAna - 229 A jagatamAM bhinna bhinna prakAranuM (zarIranI sAthe mIlIjhulI ekarUpa bhAsyamAna) je kAMI sAmarthya jovAmAM Ave che. te AtmAnuM ja che kAraNake zarIranA paNa grahaNa temaja nirmANamAM AtmAnI pravRttinI paMraparA (paripAThI)ja kAraNarUpa hoya che eTale ke A AtmA zubha ke azubha je kAMI paNa ekAgrapaNe ciMtA-vicAra-ciMtavanAdi kare che tenAthI prakRti baMdhamAM nAmakarmanI prakRtinA udayane anurUpa zarIra dhAraNa kare che ane te pramANe potAnA sAmarthyarUpa aneka prakAranI ceSTAo karavI te tenuM pariNAma che. . dharmArthakAmasaghrIco ythaucitymupaacrn| sudhIH trivargasampatyA pretya ceha ca modte|| dharma-artha ane kAmanA puruSArthamAM eTaleke tenI sAdhanAmAM sahAyaka vyaktiono yathAyogya upakAra karavAvALA bumAna zrAvaka dharma, artha temaja kAmanI saMpattithI A loka temaja paralokamAM sukhI thAya che. potAnI bhUmikA (dravya, kSetra, kALa ane bhAva)ne barAbara jANI-samajI koI eka (dharma, artha ane kAmamAMthI)no atireka bAkInA benA bhoge karavAthI saravALe traNe puruSArtha bagaDe che. mArgAnusArInA 35 gaNomAM A (dharma, artha ane kAmanuM avirodhapaNe sevananAmanA) guNamAM samatulanA (Sense of proportion) (Sense of awarness) R450 C (Maturity-horse sense) 19414 (alertness) batimattA Msdom) ane AvA bIjA aneka guNono sumeLa che. samagaIna thatAM aucityaguNa, labdhalakSitA ane jAgRti vi. anekaguNa pragaTa thAya che. ahIM samyakatvanI anupa agara tene mATe joItI yogyatA eTale ke vizuddhinI vAta che. dharma-artha ane kAmanuM avirodhapaNe sevanuM e citya guNano ja paryAya vAcaka zabda samuha che. eTale ke aucityasevana guNano ja vistAra che. } } { " savilsanea,'nAM ni: viSAyate guNagrAma, aucitya privrjitH||
Page #80
--------------------------------------------------------------------------
________________ eka tarapha aucityasevanano guNa ane bIjI tarapha karoDa guNono samuha rAkho. zAstrakAra kahe che ke aucityaguNa vagaranA bAkInA badhA guNono samuha viSarUpe pariName che. jyAM jyAM je je yogya che to samajavuM te; tyAM tyAM te te Acare, AtmAthI jana teha." - zrImarAjacaMdra. duHkhISu dayAtyantamadveSo guNavatsu c| aucityAtsevana caiva srvtraivaavishesst:|| duHkhIyAjIvo pratye atyaMta karUNAbuddhi, guNIjano upara prema temaja sarvakAryomAM acUka ucita prakAranI pravRtti carame pudgalAvarte kssyshcaasyoppdyte| - jIvana tapa tatra yata patatulAtamuI carama eTale ke chellA pudgala parAvartamAM sthita jIvonA ghaNA doSono kSaya thatAM upara jaNAvela lakSaNo hoya che. A eka pudgala parAvarta saMsArabhramaNanI vAta che jyAre ardha pugala parAvarta jeTalo utkRSTakALa saMsAra paribhramaNano bAkI hoya tene prathama upazama samakitanI prApti hoya che. A aucityasevana nAmano guNa tIrthakaromAM tenI parAkASTArUpa pragaTa hoya che ane tIrthaMkara prakRtinA baMdhanuM eka mukhya kAraNa hoya che. (soLa kAraNa bhAvanAomAM chavAyelo rahe che.) kuTuMbanuM bharaNapoSaNa temaja uttaradAyitva nibhAvavuM e gRhastha jIvananuM anivArya aMga che. tenI avagaNanA karanAra gRhastha sukhI thaI zakato nathI e vAta bAjue rahI, tenuM dharmamAM pravartana potAnA manamanAmaNAM temaja AtmavaMcanArUpa che. (Wishful thinking and self deception) gRhasthane dhana upArjana karavA nokarI-dhaMdho karavo jarUrI che chatAM te dharmanA bAMdhA para paga mUkIne nahIM eTale ke nyAya temaja nItipUrvaka. AjIvikAdi IcchatAM paNa nyAyanIti nA taje' ane teno bhogavaTo paNa potAnA sthAna-mAna ane maryAdAmAM rahIne. 1) dharmanI avagaNanA karanArane dhanopajanamAM paNa bAdhA pahoMce che te uparAMta temanA kAmabhoga pazuvat hoya che. 2) dhananI avagaNanA karanArane kAma bhogamAM bAdhA pahoMce che e to sIdhI sAdI vAta che. paraMtu kuTuMbanA bharaNapoSaNa ane uttaradAyitva nibhAvI na zakavAthI dharmanA puruSArthamAM kuTuMbano asahakAra temaja bIjAM aneka prakAranAM vighno AvI paDavAthI dharmanA puruSArthane paNa bAdhA pahoMce che. 3) kAmanI avagaNanA karanArane aneka prakAranI mAnasika temaja zArIrika vikRtinA kAraNe dharma temaja dhana baMne puruSArthane bAdhA pahoMce che. A badhAnuM saMtulana vyakti dITha alaga-alaga prakAre darekanA dravya, kSetra, kALa, bhAva para AdhArita che. viSayecchAthI uddabhavela aMtaraMga AkuLatA-baLatarAne samAvavA ane zArIrika temaja mAnasika svAthyane mATe paNa amuka avasthAmAM bhogopabhoga maryAdApUrvaka hovAM anivArya che. chatAM paNa teno atireka zArIrika temaja mAnasika svAthyane bagADI temaja bIjI aneka vikRtio (Side efects) nA kAraNe dharma temaja dhananA puruSArthane bagADe che. rogIne roganI vedanA sahI na jatI hoya to sau prathama tene moraphIna, enAsIna jevI davAo ApI samaya pUratuM vedanAnuM zamana karI roganI nAbudI mATe IlAja karavAmAM Ave che. tema na karavAmAM Ave to
Page #81
--------------------------------------------------------------------------
________________ daradIno sahakAra maLato nathI, temaja daradI Violent thaI jAya che ane tethI roga maTADavAno IlAja thaI zakato nathI. bhavaroga maTADavA mATe prathama kuTuMbano nirvAha ane uttaradAyitva nila baLatarAne maTADavA dhananI ane bhUkha-tarasAdi janita AkuLatA maTADavA kAma-bhoganuM maryAdApUrvaka sevana bAda bhavaroga maTADavAno IlAja dharmanuM sevana' nirvighnapaNe thaI zake che. dhananA upArjana karatAM, upArjana karelA dhanano vyaya-kharca vadhAre mahatvano che. dharmapAtromAM dhanAdinuM kharca temaja kAryapAtromAM eTale ke dhananA upArjanamAM sahakArI-dhaMdhAnA nokara-cAkara temaja dhaMdhAnA bIjA pAsAomAM madadagAra vyaktione prasaMgopAta bheTa-sanmAnAdi tathA kuTuMbanA sabhyonA nirvAha mATe ucita kharca vi. dharma, ' artha ane kAma traNene madadagAra nIvaDe che. dharmapAtrANyanugrAhmANyamutra svArtha siddhye| kAryapAtrANi cAtraiva kI tvaucityamAcaret // paralokanA prayojananI siddhi arthe dharmapAtrono anugraha karavo joIe ane AlokanA prayojananI siddhine arthe kAryapAtro (dhaMdhAmAM nokarAdi temaja dhaMdhAnA sAthIo) ane kuTuMbanA (strIputrAdi kuTuMbIjano sAthe ucita vyavahAra karavo joIe eTale ke dAna, sanmAna, saMbhASaNa vi. dvArA temane anugrahIta karavA joIe. - zrAvakAcAra saMgrahamAM sAgAradhamamRta pAna-14. You give and thou shalt be given udAra hAthe ApavAmAM dhaMdhAnI saphaLatA temaja sArAye jIvananI saphaLatAnI cAvI rahela che. saphaLa dhaMdhAdhArI temaja jIvana sAphalyavALA jIvonI sAthe dhaMdhAmAM niSphaLa ane jIvana hArI gayelA jIvonI kAryapaddhatinI sarakhAmaNI karavAthI mAluma paDaze ke udAratA ane saraLatA e jIvananA dareka aMgomAM saphaLatAnI cAvIrUpa che ane A baMne guNo koI bhAgyazALI chavomAM AjakAla A pAMcamA ArAmAM jovA maLaze. udAratA ane saraLatA aneka bhavonI ArAdhanAnuM phaLa che.
Page #82
--------------------------------------------------------------------------
________________ na.- 20 -: anAgraha (kalA riviNa) :- saMskRta bhASAmAM (mana + rigi) fmavivi8 no artha Agraha ane mana mukatAM anAgraha artha thAya che. anAgraha zabda bahulakSI che temAM durAgraha, kadAgraha, haThAgraha ane pUrvagraha badhAno abhAva varte che. " savAMgasuMdara temaja paripUrNa evI koI cIja bhautika jagatamAM jovA maLavI muzkela che. dareka jagyAe kAMIne kAMI sudhArA-vadhArAno avakAza avazya hoya che. AtmAnA cAritraguNanI svAbhAvika paryAya-dazA vItarAgatA pragaTe nahi tyAMsudhI sudhArAno ane pagale pagale (eka eka Dagale) AgaLa vadhavAno avakAza che ane te ja mokSamArga che. bhautika jagatamAM Ane vyavahArakuzaLatA kahe che. koIpaNa prakArano mahAgraha temAM rUkAvaTa karanAro che, temaja ghAtaka che. jJAnanI aghAdatAnuM varNana karatAM eka aMgreja lekhake kahyuM che: How much we have to know before we know 'How little we know.' ApaNe lagabhaga kaMIja jANatA nathI' ema jANavA mATe ApaNe keTaluM badhuM jANavuM jarUrI che. zrImad rAjacaMdranuM kahevuM mAruM jJAna samudramAM eka bIdu jeTaluM paNa nathI te temanI nirAbhimAnatA darzAvavA karatAM hakIkatarUpa hatuM. One has to keep an open and receptive mind in the material as well as spiritual world, in order to make progress. bhautika temaja AdhyAtmika vikAsamAM vadhune vadhu jJAna temaja sudhArAno avakAza che ane tene mATe jenAM bAraNAM khullAM che teja pragati sAdhI zake che. jaina dharmamAM anekAntadharma ane syAdvAda zailIthI badhAja praznonuM nirAkaraNa temaja saMpurNa samAdhAna karela che. kaI apekSAe karyuM kathana che te barAbara samaje to kyAMya virodhAbhAsa raheto nathI. naya eTale ke eka draSTikoNa (Angle). Ama hakIkata hovA chatAM jaina dharmamAM jeTalA phIrakAo ane vADAo hAlamAM dekhAya che teTalA kadAca bIjA dharmamAM dekhAtA nathI. tenA aneka kAraNomAM eka mukhya kAraNa jainAgamanA abhyAsano ane tenA arthaghaTana mATe jarUrI kuzAgra buddhino paMcamakALanA hAlanA samayamAM prAya: abhAva agara tenI alpatA che. judA judA vaktAo potAnA manamAnyA arthaghaTana kare che ane tene pramANa mAnanAra temanA eka jUtha bane che. ane te rIte eka eka vaktAnI pAchaLa eka eka vADo hAlamAM jovAmAM Ave che. jaina dharmamAM prayojanabhUta tattvono nirNaya Agama, yukti ane anubhavanI kasoTIe caDhAvIne buddhipUrvakanA abAdhita jJAnane pramANajJAna kahe che. jene mATe aMgrejImAM "Authenticity' zabda che. kAyadAnI korTamAM paNa yuktithI sAbita karavAmAM Ave, samajamAM Ave ane hAIkorTa ke suprImakorTano AdhAra maLe ema traNe rIte abAdhita cukAdo ApavAmAM Ave che. - rAmAyaNamAM rAvaNanA ane mahAbhAratamAM duryodhananA haThAgrahane kAraNe be tumula yudhdho sarjAyAM. jaina dharmamAM padmapurANa ane jaina mahAbhArata be prathamAnuyoganAM zAstro vAMcavA khAsa bhalAmaNa che. rAmanA be nAma hatAM rAma temaja padma e nAma parathI 'rAmAyaNa' ane 'padma purANa' zAstronAM nAma che. In recent past, obstinaney was more responsible for provocation and prolongation of wars or strises than ambition. Little departure from obsitaney could have averted loss of thousands of innocent lives, broken houses and limbs, destitutes and orphans all combined in one sentence 'living tragedy-man made.' - 69
Page #83
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-21-22-23 -: 21. guNIjanonA guNamAM pakSapAta :- - 22. atithi, sAdhujana, dInajanonI yogyatAnusAra sevA :-: 23. vratI - jJAnavRddha puruSonI sevA suzruSA :- lokadvayavizudhyartha bhaavshuddhyrthmnyjsaa| vidyAvinayavRddhayarthaM vRddhasevaiva shsyte||1|| - jJAnArNava- 254 anAyAsa (unconciously) A loka temaja paralokanA hitane mATe, potAnA bhAvo temaja kaSAyanI maMdatA rUpa vizuddhine mATe temaja jJAnavinayanI vRddhine mATe vRddha jJAnI puruSonI sevA karavAno bodha karavAmAM Avela che. svaparanA vivekapUrvaka jJAnarUpI cahna jenAM khulI gayAM che ane Atmahita je mokSa temaja svaparanA hitamAM rAtadina jenI ekamAtra pravRtti che tene vRddha kahelA che. kevaLa avasthA-umarathI jinamArgamAM koIne vRddha kahelA nathI. "viSayoMkI AzA nahi jinake, sAmyabhAva dhana rakhate hai. nijaparake hita sAdhanameM je nizadina tatpara rahate hai, svArthatyAgakI kaThIna tapasyA binA kheda karate hai; niA sAdhu jagatake du:khasamuhako harate hai." "rahe sadA satsaMga unhIkA. dhyAna unhIkA nitya rahe. unahI jaisI caryA meM, yaha citta sadA anurakta rahe; nahI satAu kisI jIvako, jUTha kabhI nahi kahyA karuM, ' paradhana vanitA para na ubhAu, saMtoSAmRta piyA karUM. merI bhAvanAmAMthI sAkSAvRddhAnuseveyaM mAteva hitkaarinnii| vinetrI vAgivAptAnAM diipikaivaarthdrshinii|| 11 // A vRddhasevA sAkSAta mAtAnI mAphaka hita karavAvALI che ane AmavANI (jina pravacana)nI samAna samIcIna-yathArtha zikSA pradAna karavAvALI che ane dipakanI samAna padArthonA svarUpane dekhADanArI che (padArthonuM svarUpa eTale jIva, ajIva, puNya, pApa, Azrava, saMvara, nirjarA, baMdha ane mokSanuM svarUpa) je manuSyanA hRdayamAM satpaSonA vacanarUpI dipakanI paripATI prakAzamAna che tene tattvamAM, tapamAM temaja vairAgyamAM utkRSTa prIti thaI jAya che." vRddhanuvAdina 2 gizcatattva nizcaya: ra6 che. vRddha jJAnI puruSonA anuyAyIne jagatamAM rahelA samasta padArtho ane tenA bhAvo (guNadoSa)no nizcaya sahajamAM thaI jAya che ane ajJAnano leza mAtra sAva raheto nathI. ___dRSTavA tvA yamI yogipunnyaanusstthaanmuurjitm| Akramati nirAtamaka padavIM tairupAsitAm // 28 // saMyamI muni yogIzvaronA mahApavitra AcaraNanA anuSThAnone sAMbhaLI temaja pratyakSa joIne yogIzvaroe - 70
Page #84
--------------------------------------------------------------------------
________________ sevana karelI padavIne A jIva nirUpadravapaNe prApta kare che evo koI apUrva mahimA jinazAsanamAM vRddhazAnI janonI sevAno Thera Thera gAyo che. bhayalajAbhimAnena dhairymevaavlmbte| sAhacaryaM samAsAdya saMyamI punnykrmnnaam|| 31 // vRddha-jJAnI pavitra puruSonA sAhacaryathI A jIva bhaya-lajajA temaja abhimAnanA kAraNathI paNa vikaTa prasaMgamAM vairya rAkhI zake che ane potAnA mArgathI yUta thato nathI. ane prasaMga TaLI jatAM potAnA vratAdinI daDhatAne kAraNe apUrva adamya utsAhane vare che. | muktinaM tava cAluzAkSaraM satA 38 che. sapuruSanA upadezano eka zabda mAtra paNa koIka vakhata muktinA bIjasvarUpa kAma kare che. nigraMtha muninuM eka ja TUMku vAkya "yuyorkavRdiratuM zreNika rAjAnA jIvanamAM parivartananuM kAraNa banI gayuM. temaNe jainadharma aMgIkAra karyo ane bhagavAna mahAvIranA anupama anuyAyI thayA ane te paNa kevA? je AvatI covisImAM 'padmanAbha' nAmadhArI prathama tIrthaMkara thaze. A jIvane sAnidhyathI jovAnuM-nihALavAnuM ane avalokana karavAnuM je bane che tenAthI jeTalI sacoTa asara temaja tenI vAstavikatAno jevo khyAla Ave che tevo sAMbhaLavAthI ke jenuM tenuM jIvanacAritra vAMcavAthI | nathI. koIpaNa vastunuM game teTalA vistArapUrvaka varNana karavAmAM Ave to paNa tene jevAthI je sarvAga khyAla Ave che tevo Avato nathI. "It is to be seen to be believed' koI vyAkhyAnahaoNlamAM koI viSaya para koInuM pravacana sAMbhaLavA jaIe tyAre ApaNe evI jagyApara besavAnuM pasaMda karIe chIe ke jyAMthI kama se kama vaktAnuM mukha dekhI zakAya. mukhamAM paNa sauthI agatyano bhAga vaktAnI AMkha che. zAstramAM paNa kathana che ke jJAnanI jhalaka AMkhamAM joI zakAya che. pravacanakAranA hAvabhAva, je te prasaMge temanI mukhamaDhA parathI pasAra thatI reSAo ane temanI AMkhamAM pratibhAsatI jJAnanI jhalaka tenAthI zrotAomAM upadezanI sacoTa temaja vedhaka asara (Impact) thAya che. koInA tyAM ApaNe jaIe tyAre yajamAna ApaNane cApANI vi. mATe pUche che tyAre ApaNe yajamAnanI AMkhaparathI tenA AmaMtraNa vi.mAM hRdayapUrvakano AvakAra che ke kema te joI hA agara nA pADavAno nirNaya karI laIe chIe. The tounge can lle, the eyes cannot' jIbha jUThuM bolI zake che. AMkha nahIM. 'Eyes speak in all languages and also understand all languages.' 14 YEN bhASAo bolI zake che temaja badhI bhASAo samajI zake che. kAyadAnI korTamAM sAkSInI jubAnI levAmAM Ave che. sAkSI zabdanI vyutpatti + temAM akSano artha AMkha che. jeNe AMkhathI jAte joyela hoya tene aMgrejImAM 'Eye Mtness' (najare joyela) kahevAmAM Avela che tenI "Eidentiary value ghaNI hoya che. jyAre koIe sAMbhaLelI vAta kahenAra ne "heresay evidence gaNI Law of Jurisprudence mAM tenI kiMmata nahivat che. -: bhikhArIno daTAMta - eka bhikhArI rastA uparanI kacarApeTImAMthI saDelo roTalo laIne khAto hato. bhUkhanA duHkhathI bahAvaro jevo lAgato hato. A joI rastA para cAlatA mANaso bhegA thaI gayA. ghaNAe potapotAnI rIte tene saDelo roTalo na khAvA jaNAvyuM chatAM teNe khAdhe ja rAkhyuM. eka samAja sevake ghaNo samajAvyo. eka vaidhe kahyuM tane peTamAM cUMka Avaze ane bhaMyakara rogathI pIDAIza. eka polIsa-sipAhI tyAMthI pasAra thato - 71
Page #85
--------------------------------------------------------------------------
________________ hato. ToLAne joI tyAM Avyo. teNe bhikhArIne jelamAM pUrI devAnI dhamakI ApI. koI asara bhikhArI para thaI nahI. A ToLAmAM eka vRddha anubhavI puruSa badhuM joI rahyA hatA. temaNe bAjunI dukAnamAM jaI tAjo roTalo lAvI A bhikhArIne Apyo. bhikhArIe bAkI rahelo saDelo roTalo pheMkI dIdho ane doDato bhAgavA lAgyo rakhene! teno roTalo koI paDAvI le. vRddha anubhavI puruSa zikhAmaNano eka zabda paNa bolyA na hotA. avAg visarga vapuSA 'mokSamArgaM nirupayan" vacanathI kaMIpaNa nahi bolavA chatAM potAnA dehathI (dehanAM samagra aMgonI ceSTAthI) satpuruSo mokSamArganuM nirUpaNa karatA hoya che. satpuruSonA sAnidhyamAM hiMsaka pazuo paNa janmajAta vaira-vaimanasyane bhUlI ekabIjA sAthe krIDA karavA lAgI jAya che. 'ahiMsA tatpratiSThAyAM tansaMnidhau vairatyAga : ' jJAnavRddha puruSonI sevAthI temanA sAnidhyamAM rahevAno apUrva lAbha maLe che. temanA AcAra-vicAra, rahana-sahana, sukhadu:khamAM temaja badhA DhaMdomAM samabhAva. trasa-sthAvara jIvo pratye asIma karUNAbuddhi. pAMca indriyonA viSayothI nirapekSatA, kaSAyono nigraha, bhagavAna mahAvIranA prarUpelA mokSamArganA pravAsI, parama nigraMthadazAnA dhAraka, (13) tera prakAranA cAritra, (8) aThThAvIsa mULagu"!" ane corAsI lAkha uttara guNanA dhArI, duzalakSaNa dharmanA ArAdhaka, niraMtara anityAdi bAra bhAvanAonA bhAvanA, kSudhAdi 22 parisahone samabhAvapUrvaka jItanArA, jIva ajIva kRta upasargomAM aDola, akaMpa-nizcala. darzanAcAra, jJAnAcAra, cAritrAcAra, tapAcAra ane vIryAcAra ema pAMca AcAranA upAsaka, evA jJAnI bhagavaMto pratyeka jIvanI yogyatA, dRDhatA, uMmara vi. aneka pAsAone dhyAnamAM laI je sucano Ape che tenAthI jIvamAM anAyAsa agara to alpaprayAse gharamULa parivartana Ave che. dareka jIvo judA judA che, temanA karmo judAM judAM che ane temanI labdhi paNa judI judI che. jJAnI puruSanI vedhaka draSTi AMkhanA palakArAmAM A badhuM jANI prasaMgane ucita salAha sUcanA kare che. A badhuM anirvacanIya che. jenAthI krame karIne anAdikALathI anupalabdha samyagdarzana jJAna-cAritranI prApti thatAM, saMsAra ane saMsAranA bhAvothI mukha pheravI nAkhI aNumAtra paNa A jagatamAM mArUM nathI evo acinya bhAva temaja mArUM sukha mArA vItarAgabhAvamAM raheluM che, mArA AtmAthI anya jagatanA koI bIjA padArthamAM rahela nathI evo nirAlaMbanabhAva hRdayaMgama thatAM bhavabhramaNano thAka utaratAM anupama zAMtino anubhava kare che. ''bheda vijJAna jagyo jInake ghaTa, zItala citta bhayo jIma caMdana; kelI ka2e zivamAragameM jagamAMhI jinezvara ke laghunaMdana.'' bhagavAnano nAno bALaka' kahayo. AnAthI caDhiyAtI kaI cIja agara sanmAna traNa jagatamAM rahela che ? vaiyAvaccaM niyayaM kareha uttamaguNa dharaMtANaM / savva kira paDivAi, vaiyAvaccaM appaDivAi || uttamaguNa dhAraNa karanArAonI niraMtara vaiyAvacca karavI. badhA guNo pratipAti che jyAre vaiyAvacca guNa apratipAti che. eTale ke ekavAra jIvanamAM utaryA pachI vilaya pAmato nathI. paraMparAe svarga-mokSano dAyaka che. Great things are not accomplished by physical strength and agility, but through consultation, authority and mature wisdom, which old age, far from lacking, is endowed with abundantly... -Cicero - 72 -
Page #86
--------------------------------------------------------------------------
________________ - naM.-24 - balAbalano vicAra :- saguNamapaguNaM vA kurvatA kAryajAtaM pariNatiravadhAryA yatlata: pNdditen| ,atirasabhakRtAnAM karmaNAmAvipatte: bhavatihRdayadAhi zalyatulyo vipaakH|| sArUM agara khoTuM kArya karatA pahelAM buddhimAna puruSe tenA pariNAmano vicAra karavo joIe. ghaNI utAvaLathI pUrvApara vicAra karyA sivAya karelA kAryathI koI vakhata evI vipadA AvI paDe che ke tenA vipAko (Side efects) hRdayamAM zalya-kAMTAnI mAphaka cumyA kare che. dAhakAraka nIvaDe che. tIrthakara gotra nAma prakRtinA baMdhanI kAraNa 16 kAraNa bhAvanAomAM vattatAvata' zakti pramANe tapa temaja tyAga-dAna karavA kahyuM che. zAstromAM ekabAju potAnI zaktine chupAvyA vagara tapa-dAna karavAnuM kahyuM sAthesAthe potAnI zakti anusAra (adhika mAtrAmAM nahi) karavAnuM paNa kahyuM. bhavabhramaNano bhaya nikaTabhavya jIvanuM mukhya lakSaNa kahela che. bhavabhramaNano bhaya jene nathI teno mokSamArgamAM koI adhikAra nathI ema paNa kahela che. jenI pAse pUratuM dhana temaja Avaka che chatAM supAtre dAnamAM vAparato nathI tene zAstramAM hAlatA-cAlatA maDadA samAna kahyo ane jenA gharamAM atithinuM sanmAna, pAtradAna vi. nathI te gharane zmazAnanI upamA jJAnIoe Apela che. dAna tathA tapa vartamAna sukha ane bhAvi svarga temaja paraMparAe mokSa sukhanAM kAraNa che ane teno viveka balAbalano vicAra' guNanA upalakSaNamAM labdhalakSI nAmano guNa che. Our generosity should not exceed our means... - Cicero. idaM phalamidaM kriyA karaNamedeSakramo vyayAyamanuSaMgajaM phalamidaM dazeyaM mm| ayaM suhRdayaM dviSan prayatadezakAlAvimAviti prativitarkayan prayatate budho netrH|| A phala che, A kriyA che, A karaNa che, A krama che, A vyaya-kharca che, A Avaka che, A mArI dazA che, A mitra che, A zatru che. A deza-kALa che e sarva bAbatono pUro khyAla rAkhI buddhimAna purUSa prayatna kare che. bIjo tema karI zakato nathI. AmAM "balAbalano vicAra' nAmano guNa tenA upalakSaNamAM Abehuba rIte varNavela che. 'Know thy Limitations' 'Tread the middle road, whose course Bright reason traces, and soft quiet soothes' ATha prakAranA baLa: manobaLa, vAbaLa, zArIrika baLa, cAritrabaLa, buddhibaLa, dhanAdisAmagrIbaLa, saMghabaLa, aMgarakSaka.. ! 'Beware of entrance to a quarrel, but being in; Bear it that the opposed may beware of thee - Shakespeare - 3 -
Page #87
--------------------------------------------------------------------------
________________ balaM vIrya ca saMprekSya, zraddhAmArogyamAtmana: / kSetraM kAlaM ca vijJAya, tathAtmAnaM niyojayet // baLa (zArIrika sAmarthya vi.) vIrya (Atmika sAmarthya) zraddhA temaja Arogya joIne temaja kSetra ane kALano pUrepUro vicAra karIne manuSya potAnA AtmakAryanuM niyojana-niyaMtraNa karavuM. tapastathA vidhAtavyaM cittaM nAtaM bhajed yathA / viveka: pramukho dharmo, nAviveko hi zudhyati // tapanuM Ayojana e rIte karavuM jethI ArtadhyAna thAya nahI. viveka e dharmanuM mukhya aMga che. avivekInI kadI paNa zuddhi nathI. dhaMdhAmAM, levaDa-devaDamAM, Avaka pramANe kharca, yogya mAtrAmAM bhojana vi. 'A balAbalano vicAra' guNanA upalakSaNo che koIpaNa kArya karatA pahelAM, anuSThAna karatAM pahelAM teno sukhapUrvaka nirvAha thAya, vaccethI paDatuM mukavAno prasaMga na Ave, lIdhela pratijJA ke ApelA vacanano bhaMga karavAno prasaMga upasthita na thAya *ane uttarottara caDhatA pariNAma-bhAva rahe e A guNano uddeza che. 'raghukula rIti aisI calI AI prANa jAya paNa vacana nA jAI' gRhItaM vrataM yena puMsA ca bhagnam / vRthA tasya janma svakIyaM ca jAtam // gRhaNa karela vrata-pratijJA (ke Apela vacana) no jeNe bhaMga karyo teno janma vRthA che.
Page #88
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-26 - dIrghadarzI :- kAraja dhIre hotA hai kAhe hota adhIra; samaya pAya tarUvara phale, ketIka sIco nIra." A mango tree gives fruit in a particular season, which is the result of unnoticed labour (process) of all the out seasons. eka tatvaciMtakane koI temanA mitre pUchyuM ke ApanA jJAnano ochAmAM ochA akSaramAM sAra kaho? tenA uttaramAM temaNe kahyuM: If you add 2 to 2, three is no power on earth to prevent it from being 4. Similarly without adding 2 to 2 there is no power on earth which can make it 4. This shows the depth and maturity of that philosopher and his practical wisdom. To see the trouble long before it becomes an emergency is the true quality of foresightedness. "A statesman thinks of the next generation, A politician of the next election." * nAnopaNa ghA, vaira, agni ane duzmanane ugatAMja dAbI devA. 'A Stich in time saves nine devuM karIne chokarAne paraNAvI zakAya paNa devuM karIne ghara na baMdhAvAya. gharaDAonI A kahevatamAM duraMdezIpaNuM samAyeluM che. koI strIne tenI umara pUchavI nahIM ane potAnI Avaka koIne kahevI nahIM.' AjanuM khAvAnuM paNa tyAre gaLe utare ane saMtoSa Ape je AvatI kAle malaze tenI khAtrI hoya to. : "For every evil in the world; There is a remedy or there is none; If there be one, try to find it; If there be none, never mind it." durjananI sAthe maitri ke prIti karavI nahIM. kolaso garama hoya tyAre dajhADe che ane ThaMDo hoya to hAtha kALA kare che. "durjanane saha saukhyaM na prIti ca kaaryet| uSNo dahati aMgAra zIto kRSNAyate krN|| There is no way to strength and wisdom but to act strongly and wisely at the present moment, and each present moment reveals it own task." There is no way from childhood to manhood but by growth. The prime minister of a nation should speak less and hear more.' 'dIrdhadazItA' nAmanA A guNamAM buddhinI paripakvatA (Maturity) dhairya, sajAgatA, vartamAna temaja bhaviSyanAM ROLLHL, Short term and long term benefits, temporary and long lasting effects, samayasUcakatA, joyuM na joyuM karavuM, apamAna gaLI javuM, mauna rahevuM vi. aneka guNono samanvaya rahelo che. tAtkAlika temaja kSaNika lAgaNIveDAne bAjAe rAkhI dIrdhakAlIna ane sthAyI lAbha joI nirNaya levAmAM - 75 -
Page #89
--------------------------------------------------------------------------
________________ dIrdhadazItAno guNa samAyelo che. A guNa vagara kSaNika viSayasukhone ane vartamAna strI, putra, dhanAdi saMpatti choDI sthAyI sukhadAtA evA mokSamArgamAM koNa praveza karI zake? It is better to put a strong fence round the top of the hill than an ambulance down the valley.... . J. Montaine taLeTI upara ebyulansa taiyAra rAkhavA karatAM DuMgaranI TocanI cAre bAju vADa karI levI vadhAre sArI che. 'It you want peace, be prepared for the war kIDIo paNa comAsu besatA pahelAM tenA daramAM anAjanA kaNano-jaththAno saMgraha karI le che. divase evuM kAma karavuM ke rAtre nirAMte ugha Ave, varSanI bIjI RtuomAM evuM kAma karavuM ke comAsu nirvighna pasAra thaI jAya. ane jIvana daramyAna evuM kAma karavuM ke samAdhi maraNapUrvaka A deha choDI parabhavamAM dharmasAdhanAnuM anusaMdhAna kAyama rahe. ' 'Better late than never' - 'jAgyA tyAMthI savAra' - gharamAM paga mUkatAM kuTuMbanA sabhyomAM takarAra ke bolAcAlI thatI joI sIdhA zayanakhaMDamAM jaI kAMIpaNa bolyA vagara sUI javuM enA jevo koI Thapako nathI. "Highest reprimands are those which are never spoken' 'The Surest way to make it hard for your sons is to make easy for them." chokarAone aDhaLaka milkata ane taiyAra dhaMdho sIdhoja hAthamAM mukavAmAM keTaluM jokhama raheluM che te AjakAlanA zrImaMta kuTuMbomAM lagabhaga ghara dITha cAlatA jhaghaDA temaja kusaMpa uparathI mAlama paDI Avaze. Ama karavAmAM temanI kusevA rahelI che evuM saphaLa dhaMdhAdhArIo samajatA hovA chatAM koNe teno amala karyo? chokaro rAtanA klabomAM jaI eka rAtamAM eka be hajAra rUpiyAnuM pANI karI Ave tenI khAsa vAMdho kadAca karoDapatinA gharamAM na hoya paNa tenAthI tenA jIvanamAM nAnI kumaLI vayamAM je kusaMskAra ane vAsanA ghara kare che tenAthI tenA jIvananI barabAdI sivAya bIjuM zuM pariNAma Ave? It is very important for an elderly man in a family to teach the boy from his childhood, responsible attitude to money.' In nature there are neither rewards nor punishments; there are only consequences... - R. G. Ingersoll. dIrdhadazItAno abhAva ane TuMkI draSTi pUrvaka lIdhelA nirNayothI keTalAye kuTuMbonI, samAjanI, rASTranI pAyamAlI thayelI che tenA dAkhalAo gotavA javuM paDe tema nathI. "The wheels of nature grind slowly but surely" "To plough is to pray. to plant is to prophesy and the harvest answers and fulfils." You cannot get what you wish or pray for but what you richly deserve or justly earn." eka arthazAstrIe kahyuM che ke tamArI pAse chokarAone ApI javA khAsa milkata na hoya to koI AgaLa vadhatA zaherathI thoDIka dUra sastI jagyA laI vArasAmAM mUkatA jAva A dIrdhadazItAno guNa (tattvajJAnano abhyAsa thatAM) AgaLa vadhI vartamAna kSaNika IndriyasukhomAM hita-buddhino abhAva ei sthAyI-atIndriya sukhanI prApti mATe bhagavAne batAvela mokSamArgamAM jIvane prere che. janatA sarakAranA patanamAM tenA netAonAM rojabarojanAM virodhAbhAsI bhASaNo, paripakvatA ane dIrghadazIpaNAno abhAva mukhyapaNe hatAM. khorAka khAvo ane pacavo jema judI vAta che tema sattA meLavI ane pacavI judI vAta che. - 76 -
Page #90
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-27 --: vizeSajJa : bhagavAna mahAvIrane jIjJAsue prazna karyo bhagavan! jinazAsanano sAra zuM che ? prabhue javAba Apyo. jevI IcchA tuM tArA mATe rAkhe che, evuM vartana tuM bIjAo pratye kara. tuM tArA mATe je nathI Icchato tevuM vartana bIjAo pratye paNa na kara. sahu jIvone Atmatulya (potAnI mAka) samajIne jIvavuM eja jinazAsanano sAra che. saMsArarUpI vikaTa vanamAM thaI che evuM ciMtavana karavuM. saMsAra viSamadurge bhavagrahaNe kathamapi mayA bhramatA / dRSTo jinavaradRSTo jyeSTo dharmo iti ciMtayet // bhramaNa karatAM karatAM mane jinavaradvArA upadezavAmAM Avela utkRSTa dharmanI prApti mulAcAra pAna-427 he prabhu jyAMsudhI mAro mokSa na thAya tyAMsudhI bAkInA bhavomAM mane 1) zAstra paThana, 2) jinabhakti, 3) satpuruSonI bhakti, 4) sucAritravAna jIvonA guNonI kathA, 5) paraniMdAno tyAga, 6) priya vacana ane 7) Atmatattvano vicAra kAyama raho. he bhagavaMta! mAnastaMbhanI racanA eja pASANa (ArasapANa) ane eja ratnothI nirmANa thayela che, chatAM koI rAjamahala yA nivAsamAM temaja strInA gaLAnA hAramAM baMne mamatva ane abhimAna-mada vadhAravAnAM kAraNa-nimitta bane che. jyAre mAnastaMbha koInA paNa mAnane ogaLI javAnuM nimitta bane che. e ApanI vItarAgatAno koI aciMtya prabhAva che. he prabho! paramabhAvathI ApanA caraNamAM praNamIne mArI ekaja prArthanA che ke ApanA vacanarUpI ratnone grahaNa karavAmAM mane sadAne mATe AlhAda prasannatA-ullAsa varto! A pramANe bhUmikA bAMdhI prAjJa puruSanA hradayamAM bhagavAnanAM kayAM vacano ullesI rahyAM che tenI vAta : 'he gautama sarva gIto vilApa samAna che. sarva nRtyo viDaMbanA samAna che. sarva ratnajaDIta AbharaNo bhArarUpa che ane sarva kAmabhogo (janmajanmAMtaromAM) du:khanA vahanArA che ema jANa.' savve AbharaNA bhArA savve kAmA duhAvahA / - Ayatute payAsu : prANIone potAnI samAna dekha ! zIvamastu sarvajagata; parahita niratA bhavantu bhUtagaNA: / doSA prayAntu nAzaM, sarvatra sukhIno bhavantu hoLI sArAye jagatanuM kalyANa thAo. bIjA jIvonA hitamAM sarvajIvo racyA pacyA raho. doSono sarvathA nAza thAo ane sarva ThekANe jIvo sukhI raho. sarve'pi sukhIna: santu sarve santu nirAmayA: / sarve bhadrANi pazyantu mA kazcit duHkhabhAg bhavet // * sarva jIvo sukhI thAo. sarva jIvo nirAmaya-nirogI raho. sarva jIvo sAcA-kalyANanA mArgane-mokSamArgane dekhatA thAo ane koI jIvane du:kha na thAo. dukakhakaravaya kammakaravaya samAdhimaraNaM ca bohilAbho ya / evaM pattheyavvaM Na patthaNIyaM tao aNNaM / / 1212 / / - 07 - bhagavatI ArAdhanA
Page #91
--------------------------------------------------------------------------
________________ mArA du:khano kSaya thAo. mArA karmano kSaya thAo. mane bodhibIjanI prApti thAo ane mane samAdhi maraNanI prApti ho ! Aja prArthanIya che bIju kaMI (jagatamAM) prArthanIya nathI. samyagdarzanavijJAnacAritramaprApta prApaNaM bodhi: / teSAmeva nirvighnena bhavAMtare prApaNaM samAdhi : // durlabha samyagdarzana-jJAna ane cAritranI prApti te bodhi ane bhavAMtaramAM eTale ke bIjA bhavamAM tene nirvighnapaNe sAthe laIne javuM tenuM nAma samAdhimaraNa (e be lakSaNo yathAsaMbhava sarva jagyAe ghaTAvavAM). paramAtmaprakAza pAna-16. zrI vIreNa mama prasanna manasA tatkiMciduccai: pada / prAptyarthaM paramopadezavacanaM citte samAropitam // yenAstAmidamekabhUtalagataM rAjyaM kSaNadhvaMsitam / trailokasya me priyamiha zrImajjineza prabho // zrI vIraprabhue mane prasanna cittathI mArA cittamAM uccapadanI prApti arthe paramopadezarUpI vacanonuM samAropaNa karela che. jethI A bhUtalaparanuM kSaNanazvara rAjya to dUra raho! paraMtu he jinezvara prabhu! traNa lokanuM rAjya paNa have mane khapatuM nathI. pakSanaMdI paMcaviMzatikA (zrI vIranaMdI AzcaryAkRta) AlocanA adhikAra zloka-32 jinadharmo vinirmukatvA mA bhavet cakravartyapi / syAzcet daridro'pi jinadharmAnuvAsito // ''jinadharma vagaranuM cakravatIpaNuM paNa mane khapatuM thI. he prabhu! ApanA prarUpela jinadharmanA aMtaraMgamAM saMskAra sahitanI daridratA paNa mane kabula-maMjura che.'' bhUtakALamAM thaI gayelA anaMta jJAnI bhagavaMto jemaNe vAstavika sukha ane tenAM kAraNo jANyAM temaja anubhavamAM lIdhela che temanA hRdayanA A udgAro mumukSujIve hararoja yAda karavA yogya che. "All worldly possessions are vitality sappers. Their presence is the indication of weakness and not strength" 'In all worldly possessions, self possession is the best' 'AlaMbana sAdhana je tyAge para pariNatine bhAge re.' OM akSaya darzana, jJAna, vairAge, AnaMdaghana prabhu jAgere.'' AnaMdadhanajI asaMtoSavata: saukhyaM na zakrasya na cakriNa: / * janto: saMtoSabhAjo yadabhayasyeva jAyate // asaMtoSavALA Indrine ke cakravatIne paNa te sukha maLI zakatuM nathI je sukha saMtoSavRttivALA abhayakumArane prApta hatuM. magadhadezanA pATanagara rAjagrahI nagarImAM parama advaitabhakata zreNikarAjA rAjya karatA hatA. temane abhayakumAra nAme putra hato. buddhinA vaibhavathI te pAMcaso pradhAnono AgevAna hato ane rAjataMtramAM dhuraMdhara agraNI hato. tenA buddhibaLathI Azcaryacakita temaja bhayagrasta bIjAM rAjyo tenAthI sAvadha rahetA temaja ApadakALe abhayakumAranI salAha letA. prajA temaja anyadezanA rAjAoe anukaraNa karavA jevAM prajAhitanAM-rAjyahitanAM temaja dharmahitanAM aneka kAryo teNe jIvana daramyAna karyAM hatAM. putranA AvA buddhinA vaibhavathI temaja advitIya prajAhitanAM - 08 -
Page #92
--------------------------------------------------------------------------
________________ kAryothI AkarSAI zreNika rAjAe (potAnA bIjA putro hovA chatAM) abhayakumArane rAjya soMpavAno nirNaya karyo ane abhayakumArane teno svIkAra karavA jaNAvyuM. abhayakumAre uttara Apyo ke he pitAjI! mArI manovRtti have paraloka saMbaMdhI paramArtha sAdhavA tarapha utsuka che, mane A rAjyanI bIlakula IcchA nathI. AgaLa kahe che ke pitAjI! Apa sArI rIte jANo cho ke manuSya potAnuM samagra jIvana ane sarvasva akSaya evA mokSasukhanI prApti arthe vAparavAM temAM tenI buddhimatA rahelI che. chevaTanI avasthAmAM paNa rAjyAdikano lobha ane viSayAsaktithI chUTI paramArthane na sAdhe to teNe aNamola ane atyaMta durlabha evA manuSyajanmane pAmI zuM sAdhyuM? AtmasAdhanA sivAya koI IcchA mArA manamAM rahI nathI. huM Apane atyaMta namratApUrvaka ane be hAtha joDIne vinaMtI karUM chuM ke Apa A rAjya bIjA bhAIone soMpo. zreNika rAjAe aneka prakAre samajAvyA chatAM saMtoSavRttinA dhAraka ane AtmajAgRtivALA abhayakumAra makkama rahyA, ane rAjyano svIkAra na karyo ane pitAnI AjJA meLavI bhagavAna mahAvIra prabhu pAse cAritra aMgIkAra karyuM; ane bAkInuM AyuSya dharmadhyAnamAM vyatIta karI aMtIma saMlekhanApUrvaka paMcaparameSThinA smaraNa sahita A nazvara dehano tyAga karI sarvArthasiddhi vimAnamAM utpanna thayA. tyAMthI cyavI manuSyabhava dhAraNa karI teja bhave mokSa pAmaze. bhayAzAsnehalobhAcca kudevAgamaliGiganAm / praNAmaM vinayaM caiva na kuryuH zuddhadRSTayaH // samyadraSTI jIvoe bhaya, AzA, sneha agara to lobha (lokalajja AmAM garbhita che)nA kAraNe kudeva, kuzAstra ke kuliDigaone namaskAra ke temano vinaya na karavo joIe. --; he ph :~ rAmAyaNanA yuddhamAM zrIrAma ane rAvaNa eka bIjA sAme bANano varasAda varSAvatA hatA. te vakhate yuddhabhumipara rAma puNyabaMdha karatA hatA temaja potAnA payogya nirjarA paNa thatI hatI. jyAre rAvaNa tIvra pApabaMdha karato hato. potAnI dharmapatnI sItAne duzmananA hAthamAMthI choDAvavA (uttaradAyitva nibhAvavA) temaja prajApara vIratvano suMdara dAkhalo besADavA ane nyAya-prApta parigrahanuM rakSaNa karavArUpa jete sthAnane yogya vizuddhatAnA kAraNe rAma puNyabaMdha karatA hatA jyAre rAvaNa parastrIlaMpaTatA ane anyAyaviSayabhoganI prAptinA prayojana yukta saMkeleza bhAvathI pApabaMdha karato hato. tenA pariNAma svarUpa (yuddhano aMta AvatAM) rAvaNa raNabhUmIpara dehano tyAga karI narakamAM utpanna thayo ane zrIrAma pAchalI avasthAmAM rAjyano tyAga karI jinadIkSA grahaNa karI dhyAna ane adhyayanathI sarvakarmano kSaya karI mokSa pAmyA. sitAno jIva bAramAM svargamAM utpanna thayela che. eja rAvaNano jIva bhaviSyamAM jainadharmamAM tIrthaMkara thaze. ane sitAno jIva temanA paTaziSya gaNadhara thaze. saMsAramAM AvI vicitratA joI manuSye vairAgyapUrvaka jIvana vitAvI jinamArgamAM rata rahI mokSamArga tarapha Dagale Dagale AgaLa vadhI A manuSya jIvana saphaLa karavuM tenA jevuM buddhimatAnuM kAma bIjuM koI nathI. sarva avasara AvI cUkayo che. jalese marai tallese uvajjai jIva je lezyA sahita maraNa pAme che tevI ja lezyA sahita anyagatimAM upaje che. pIta, padma ane zukala e traNa zubha lezyAo che. jyAre kRSNa, nIla ane kApota e traNa azubha lezyAo che. manuSya temaja tiryaMca gatimAM saMzI, paryApta, jAgRta dazAmAM pIta, padma agara zukala lezyA sahita jIvaneja prathamopazama samakti thAya che. narakamAM azubhalezyAmAM paNa prathamopazama samakti thAya. - 79 -
Page #93
--------------------------------------------------------------------------
________________ - --: gomaTTasAramAM lezyAnuM svarUpa draSTAMtapUrvaka pahiyA je cha purisA, paribhaTThAraNamajjhadesamhi / phalabhariyarukaravamegaM, pekrivatA te viciMtati // mUlakhaMdhasAhuvasAhaM, chittuM ciNituM pddidaai| khAu phalAi idi jaM, maNeNa vayaNaM have kamme // kRSNAdi pratyeka cha lezyAvALA puruSo mArgathI bhraSTa thatAM vanamAM phaLothI bharelA. eka jAMbunA jhADane dekhIne vicAra kare che : kRSNa lezyAvALo jhADane mULathI ukheDI phaLa khAvAno, nIla lezyAvALo moTI DALane kApIne phaLa khAvAno, kApota lezyAvALo phaLonA jhumakhAothI bharela nAnI DALane kApIne phaLa khAvAno, pIta lezyAvALo phaLonAM eka be jhumakhAM jemAM kAcApAkA phaLo beThelA che tene ja toDIne temAMthI phaLa khAvAno, padmalezyAvALo je te jhumakhAmAMthI pAkAM pAkAM joItAM phlo cUMTIne khAvAno. jayAre zukalalezyAvALo pAkIne svayaM bhUmipara paDelAM phlone sApha karIne khAvAno manasubo mana-vacana ane kAyAthI kare che. jIvanI je prakAre gati thavAnI hoya te prakAranI ceSTA jIvane hoya che. jIvane lezyAnI vizuddhi adhyavasAna-dharmaciMtanathI thAya che. maMdUkaSAyavALA jIvone vizuddhi hoya che. kaSAyonI maMdatA samasta bAhya parigrahano tyAga karanArane thAya che. kaSAyanI tIvratAvALo jIva ja sarva pAparUpa parigrahane grahaNa kare che. jema agni iMdhana vaDe vadhe che ane IMdhana vagara bujhAI jAya che tema kaSAyo parigrahavaDe vadhe che ane tenA vagara zAMta thAya che. - bhagavatI ArAdhanA gAthA 1917-20 upara uparanA devomAM parigraha ocho hoya che. ane puNyAtizaya vadhu vadhu hoya che. tethI mAluma paDe che ke bAhya parigrahano saMcaya puNyanuM phaLa nathI paNa murdhyAnuM phaLa che. (eTale ke murchA sahita jIva vadhune vadhu parigrahamAM prayatnazIla rahe che ane tene mATe AraMbha-samAraMbhamAM pAchuM vALI joto nathI). upara uparanA devomAM murchA ochI hoya che je temanA pUrvabhavanA saMskAranuM phaLa che ane tethI parigraha paNa ocho hoya che. sarvArthasiddhi pAna-25ra. sarvArthasiddhinA devone lagabhaga kaMIja parigraha nathI. badhA bALa brahmacArI hoya che. tyAM koI devI nathI temaja bIjA devalokamAMthI paNa koI devI tyAM jaI zakatI nathI. koI nokara-cAkara nathI. chatAM utkRSTa sukhane bhogave che tenuM kAraNa samyagdarzana ane zukalalezyA. samyagdarzana sahita zuklalezyAvALo jIva ja samAdhimaraNa karI sarvArthasiddhinAmanA sarvazreSTha vimAnamAM upaje che. te vimAnanuM sthAna paNa siddhazIlAthI nIce prathama che. cakravartInI be ja gati hoya che. sarva parigrahano tyAga karI jinadIkSA grahaNa kare to kSapakazreNI mAMDI mokSa jAya agara to kaMIka karyo rahI jAya to banatAsudhI sarvArthasiddhi agara pAMca anuttara vimAnamAMthI koI ekamAM upaje ane tyAMthI cyavI manuSyabhava dhAraNa karI pharI jinadIkSA dhAraNa karI niyamathI mokSe jaya. jyAre AraMbha parigrahamAM jIvananA aMtasudhI racyApacyA rahe to marIne sAtamI narake jAya. A udAharaNa utkRSTa uttara-dakSiNa dizAnI jema che. dareka lezyAnI tAratamyatA asaMkhya prakAranI che. tene yogya AvatA bhavanI gatimAM paNa (caurAzI lAkha hovA chatAM) tAratamyatAnI apekSAe darekanA asaMkhya prakAra che. jene potAnuM hita haiye vasyuM che teNe potAnI lezyA sudhAravAno rAtadina prayAsa karavo. - 80 -
Page #94
--------------------------------------------------------------------------
________________ ~: cha lesyAvALA jIvanA lakSaNo (gomaTTasAragAthA-509 thI 518) :-- --: kRSNa lezyA :-- caNDo na muzcati vairaM bhaNDalazIlazca dharmadayArahita: / duSTo na caiti vazaM lakSaNametattu kRSNasya // tIvra krodha karavAvALo, verabhAvane choDe nahIM. lakaDaNA svabhAvavALo, dharma ane dhyAthI rahita, avaza eTale svacchaMdI A sau kRSNalezyAvALA jIvanAM lakSaNa jANavAM. --: nIlalezyA : manda buddhivihIna nirvijJAnI ca viSayalolazca / mAnI mAyI ca tathA Alasyazcaiva bhedyazca / niMdrA vaJcana bahulo dhanadhAnye bhavati tIvrasaMjJazca / lakSaNamated bhaNitaM samAsato nIlalezyazca // maMda, (not smart) buddhihIna, uDI samaja vagarano, viSaya laMpaTa (gRddhivALo) abhimAnI, mAyAvI, ALasu, meDho, nidrALu (ughaNasI) bIjAne DhagavAnA svabhAvavALo, dhana-dhAnyAdi parigrahamAM tIvra AsaktivALo, A badhAM saMkSepamAM nIla lezyAvALA jIvanAM lakSaNa jANavAM. ~: kApota lezyA :ruSyati nindati anyaM duSyati bahuzazca zokabhaya al: / asUyati parAbhavati paraM prazaMsati AtmAnaM bahuSa : // naca pratyeti paraM sa AtmAnamiva paramapi manyamAna: / tuSyati abhiSTavato na ca jAnAti hAnivRddhirvA // maraNaM prArthayati raNe dadAti subahukamapi stuyamAnastu / na gaNayati kAryAkAryaM lakSaNametattu kApotasya // bIjA tarapha roSa karanAra, temanI niMdA karanAra, bIjAnA upara doSanuM AropaNa karanAra, adhikatara zokAtura ane bhayagrasta rahenAra, bIjAnA aizvaryane sahana na karI zake evA (adekhasakA) svabhAvavALo, bIjAno parAbhava karanAra, tene utArI pADanAra, potAnA khuba vakhANa karanAra, koInA para vizvAsa na karanAra, potAnI mAphka badhA jIvone dUSaNavALA mAnanAra, potAnA vakhANa karanAra para khuza thaI potAnI hAnI-vRddhi (lAbha-nukasAna) joyA vagara kAma karI besanAra, saMgrAmamAM potAnuM maraNa (mAnAdinA kAraNe) paNa IcchanAra, potAnA vakhANa karanArane bahu dhanAdi ApI denAra ane zuM kArya karavA joga che ane zuM karavA joga nathI teno jene viveka nathI evAM lakSaNavALo jIva kApota lezyAvALo jANavo. ~: pIta (tejo) lezyA :---- jANai kajAkajjaM seyamaseyaM ca savvasamapAsI / dadANarado yamidu lakakhaNameyaM tu teussa // kArya-akArya, sevya-asevyane samajavAvALo sarvaThekANe samabhAvapUrvaka rahevAvALo, dayA-dAnamAM rata, komaLa svabhAvavALo A lakSaNo tejo (pIta) lezyAvALA jIvanAM jANavAM. ~: padmalezayA : tyAgI bhadra : sukara : udyuktakarmA ca kSameta bahukamapi / 'sAdhugurupUjanarato lakSaNametattu padyasya // tyAgI, badrapariNAmI, nirmaLa temaja saraLa hRdayavALo, potAnuM zreya sAdhavAmAM udyamI, sarvaprakAre sahanazIla, kSamAvAna svabhAvavALo, sAdhu temaja gurUjananI sevAmAM anurakta A lakSaNo padmalezyAvALA jIvanAM jANavA. - 81 -
Page #95
--------------------------------------------------------------------------
________________ ~: zukla leyA :-- na ca karoti pakSapAtaM nApi ca nidAnaM samazca sarveSAm / narataH ca rAgadveSau snehI'pi zukalalezyazca // koIno pakSapAta na karanAra, nidAna na karanAra, samabhAvI, rAgadveSa vinAno, sneha rahita, A lakSaNo. zukala lezyAvALA jIvanAM jANavA. gomaTTasAra gAthA-59 thI 518 samasta dharmanuM mULa bhAvanA che. tenAthI pariNAmonI ujjavaLatA thAya che. pariNAmonI ujjavaLatA : e vizuddhi aMga che. vizuddhi ane kaSAyanI maMdatAmAM kAraNa kArya saMbaMdha che. lakSya-lakSaNa saMbaMdha nathI. eTale ke vizuddhi kAraNa che ane tenAthI sattAmAM rahela karmanI utkarSaNa, apakarSaNa, saMkramaNa, nirjarA AdithI kaSAyonI maMdatA thAya che. kSayopazamAdi pAMca labdhio uttarottara asaMkhyAtavRddhipUrvakanA vizuddhinA pariNAmo che je prathamopazama samyaktvanuM kAraNa che. ~~~: dharmadhyAna :~~~~~ arihaMta bhagavAna dvArA prarUpela draSTine avalaMbIne padArthanuM (dravya svabhAva ane paryAya svabhAvanuM) ciMtavana karavAmAM Ave che tene AjJAvicaya dharmadhyAna kahevAmAM Avela che. rAga ane dveSano anubaMdha sarvadu:khonuM mULa che ema je ciMtavana karavAmAM Ave che. eTale ke e du:kha dUra karavAnA upAyo-sAcA mArganuM je ciMtavana karavAmAM Ave che tene apAya vicaya dharmadhyAna kahevAmAM Avela che. sukha-du:kha e karelA karmano vipAka-phaLa che. ane kyA karmanuM zuM phaLa che e ciMtavana karavuM tene vipAka vicaya dharmadhyAna kahevAmAM Avela che. . traNalokanI AkRti-kSetrAdi vizeSatApUrvaka ane temAM rahelA jIvAdi padArtho ane tenA svabhAvo temaja tenI vicitratAnuM je ciMtavana karavuM tene saMsthAna vicaya dharmadhyAna kahevAmAM Avela che. unmAdo na bhaved buddherarhad vacana ciMtanAt / apAya ciMtanaM kRtvA jano doSAd vimucyate // azubha na ratiM yAti vipAkaM pariciMtayan / vaividhyaM jagato dRSTavA nAsaktiM bhajate vuman|| arihaMta bhagavAnanI AjJAnusAra padArthanuM (dravya-svabhAva ane paryAya svabhAvanuM) ciMtavana karavAthI buddhino unmAda thato nathI. apAya vicaya dharmadhyAnathI doSonuM nivAraNa thAya che. vipAka vicaya dharmadhyAnathI azubha kAryomAM ratino abhAva thAya che ane saMsthAna vicaya dharmadhyAnathI . jagatanI vividhatA-vicitratA jovAmAM AvatAM kyAMya Asakti thatI nathI. vizeSa jANavAnI utkaMThAvALA pAtra jIve tattvArthasUtra-gomaTTasArAdi zAstrono bArIkAIpUrvaka abhyAsa karavo. 'sAmAnyato nUnaM vizeSo balavAn bhavet ' sAmAnya karatAM vizeSajJAna baLavattara hoya che temaja jete jJAnane dRDha kare che. vizuddhaM jAyate cittaM lezyApi vizudhyate / atIndriyaM bhavetsaukhyaM dharmadhyAnena dehinAm / / dharmadhyAnathI jIvonA mana (citta)nI vizuddhi thAya che. lezmAnI paNa vizuddhi thAya che. atIndriya -82 -
Page #96
--------------------------------------------------------------------------
________________ (nirapekSa-nirAlaMbana) sukhanI prApti thAya che. jene sahaja agara to svAbhAvika sukha kahevAmAM Avela che . (sahaja = saha + 1) lai eTale sAthe 4 eTale janmeluM. svAbhAvika = vAva + ka = vALu vijahAti zarIraM yo dhrmciNtnpuurvkm| anAsakataH sa prApnoti svrggtimnuttraam|| je potAnA zarIrano dharmadhyAnapUrvaka tyAga kare che te anAsakta jIva svarga temaja (paraMparAe) mokSagatine pAme che. - saMbodhi pAna-251-256 --: dharmadhyAnanAM lakSaNa :- Arjava eTale saraLatA, laghutA eTale haLavApaNuM, mArdava eTale namratA, upazamabhAva, jinasUtramAM AtmahitanI buddhi ane asaMgatAnI rUci e dharmadhyAnanAM lakSaNa che. -: dharmadhyAnanAM AlaMbana :- vAMcana, pUchavuM parivartana (pharI pharI yAda karI javuM) anuprekSaNa (arthonA uDANa, rahasyano ekAgratApUrvaka vicAra karavo) ane tene poSaNarUpa anityAdi bAra bhAvanAo. temaja maitrI, pramoda, karUNA ane mAdhyasthatA A cAra bhAvanAo e dharmadhyAnanAM AlaMbana che. -: dharmadhyAnanI 4 anapekSAo :- 1) ekatyAnuprekSA, 2) anityAnuprekSA, 3) azaraNAnuprekSA ane 4) saMsArAnuprekSA. - -: zukaladhyAnanI 4 anuprekSAo - 1.manaMtavartitAnu : anaMtapadArtha, bhavabhramaNa, kALa, lokAdinuM ciMtavana. 2.viUiTEAna : samaye samaye padArthonI pariNamanazIlatA para ciMtavana. 3.mAmAnapkSA : bAhya saMjogomAM azubha akalyANa svarUpanuM ciMtavana. 4. apAyAnuprekSA : baMdhanA hetu AzravAdinA kaTravipAka para ciMtavana. na dhammakajjA paramatthi kajjaM, na pANihiMsA parama akrj| na pemarAgA paramatthi baMdho, na bohilAbhA paramatthi laabho|| dharma kAryathI sAruM caDhiyAtuM koI kAma nathI. prANInI hiMsAthI kharAba bIjuM koI duSkArya nathI. prema-rAga samAna koI baMdhana nathI ane bodhilAbha, samyagdarzananI prApti samAna duniyAmAM bIjo koI lAbha nathI. - samyagdarzana :- 1. tatvArtha zraddhAnaM samyagdarzanama. 2. AtmAnuM zraddhAna te samyagdarzana che. 3. svaparanuM bhedavijJAna te samyagdarzana. 4. sadeva, sadgurU, sAstranuM zraddhAna te samyagdarzana. 5. arihaMtabhakti ane samyagdarzanamAM nAmabheda che arthabheda nathI: 'je jANato ahiMtane, guNa dravya ne paryayapaNe; te jANato nija Atmane tasu moha pAme laya khare.' - pracavanasAra gAthA-80 6. bhAvanamaskAra: samyagadarzanam 7. samatAne prAsa jenuM darzana che tene sammadraSTi jANavo. 8. samyakatva ne samatva jovAno jeno svabhAva che tene sammadraSTi jANavo. 9. AtmIya bhAvomAM je potAnA AtmAne joto nathI te tIvramohathI vimUDha mithyAdraSTi jANavo.
Page #97
--------------------------------------------------------------------------
________________ 10. 'je arihaMta deva ane nigraMtha munine choDIne bIjA koI AgaLa zIra namAvato nathI tene ja nirvANa sukhanA nidhAnarUpa samyagdarzana hoya che. 11. nAsti arhat vo levo nAsti dharmo tathA par: | tapaH paraM na nairgrathyaM etad samyaktva lakSaNam // arihaMta samAna koI deva nathI bIjI rIte kahIye to arihaMtathI caDhiyAto bIjo koI deva nathI. dayA samAna koI dharma nathI ane naigraMthya samAna koI tapa nathI e samaja samyaktvanuM lakSaNa che. (tapa: paraM na naiSmi - 'vicare udaya prayoga') 12. 'je jJAnarUpa nijaAtmAne parane vaLI nizcaya vaDe; dravyatvathI saMbaddha jANe, mohano kSaya te kare' -- pravacanasAra gAthA - 89 darzanavizuddhi bhAvanA (samyaktvanA 25 doSono tyAga) 8 mada 8 zaMkAdi doSa 6 anAyatana ane 3 mUDhatA. --: darzana mohanIya baMdhanA hetuo kevalI zrutasaGadhadharmadevArNavAdo darzanamohasya // 14 // kevaLajJAnI, zruta, caturvidha saMgha, (muni, ArthikA, zrAvaka, zrAvikA) dharma temaja devanA avarNavAda darzanamohanIya karmanA baMdhanA hetuo che. AgaLa jaNAvela 12 prakAre samyaktvanAM badhAM lakSaNomAM 'tattvArtha zraddhAnuM samyagdarzanam' aMtarbhUta che. ~: samyaktvanAM 5 lakSaNo - (paMcAdhyAyI uttarArdha pAna-426 thI 476) 1) prathama, 2) saMvega, 3) nirveda, 4) anukaMpA, 5) AstikyatA. --: samyaktvanAM 5 bhUSaNo : - 1) dharmamAM sthiratA, 2) prabhAvanA, 3) bhakti, 4) jinazAsanamAM kauzalya-sarvArpaNabhAva) ane 5) tIrthasevA (muni, ArthikA, zrAvaka, zrAvikA) nI sevA suzrUSA ~~~~~ samyaktvanAM 5 dUSaNo (aticAra) :~ 1) zaMkA, 2) kAMkSA, 3) vicikitsA, 4) anyadraSTi-saMstava ane 5) anya draSTi prazaMsA. tattvArthAbhigama sUtra adhyAya 07 gAthA-18. ''aneka bhavonI ArAdhanAnA phaLasvarUpa jIvamAM udAratA ane saraLatA prApta hoya che.'' ''jyAM anAgraha, namratA ane saraLatA che tyAM zikSA temaja sadguddhinA aMkuro cittamAM rahe che.'' ''saraLa vyaktine mATe svikRti temaja sAdhanA baMne saraLa che.'' --: parigraha :-- 'parigrahathI je potAne moTo mAne che tenA jevo bIjo koI mUrkha ane akkalahIna nathI. kharekhara to parigrahadhArI samAna jagatamAM koI dIna nathI.' - 84 - 'All worldly possessions are vitality sappers. Their presence is the indication of weakness and not strength' -- Anonymous
Page #98
--------------------------------------------------------------------------
________________ ' je parigrahane bhagavAne pAMca pApomAM eka pApa kahyuM che, je jIvanA patanamAM adhogatimAM A lokamAM hInatA temaja dInatAnuM janaka che tene ochuM karavAnI vAta to dUra rahI tene vadhAravAmAM AnaMda mAne che, jIvananI sArthakatA samaje che, tenuM abhimAna kare che ane 'ostentation of wealth." gharamAM lAkho rUpiyA khacI sajAvaTa kare che ane lagnAdi prasaMgomAM bephAma kharca karI tenuM pradarzana karI AnaMda mAne che. tene bhagavAnanI kRpAnuM phaLa samaje che teNe jaina dharmane jANyo nathI. A saMsAramUnAma tevA hetu : tasmAdupAsaka : kUryAdalpamalpaM prigrhH|| -: svAdhyAya :- zAstro vaDe pratyakSaAdithI jANato je arthane, tasu moha pAme nAza nizcaya, zAstra samadhyayanIya che" - pravacanasAra gAthA - 86 zrAmaNya jyAM aikAgya, ne aikAgya vastunizcaya), ' nizcaya bane Agama vaDe, Agamapravartana mukhya che. - pravacanasAra gAthA - 232 vAdhyAya: paramatipa: svAdhyAyathI buddhi atizayavAna thAya che. abhiprAya ujajavaLa thAya che. jinadharmamAM sthiti dRDha thAya che saMzayano abhAva thAya che. AcAranI ujajavaLatA thAya che. pApakriyAno parihAra, kadharmamAM rAgabhAvano abhAva, paMcaparameSTimAM atizayarUpa bhakti, samyaktvanI prApti, saMsAra, deha, bhogothI viraktatA, kaSAyonI maMdatA, dayAbhAvanI vRddhi, zubhadhyAna, Artaraudra-dhyAnano abhAva, jagatamAnya, yazanI ujajavaLatA, durgatino abhAva, atIndriya sukhanI prApti sAthe karmanI vipula nirjarA thAya evuM uttama tapa svAdhyAya che. AgamanA abhyAsa vagara manuSyabhava eLe na javA do." - ratnakaraMDazrAvakAcAra pAna-211 -: samabhAva :"samabhAvarUpI koTa para ArUDha thaIne je AMkhanA palakArA mAtramAM karmano kSaya kare che tevo karmano kSaya samabhAva rahita karoDo varSo sudhI tapa karanAra karI zakato nathI" | 12 || ' "sarvajJa bhagavAne samabhAvane ja utkRSTa dhyAna kahela che. huM mAnuM chuM ke ekamAtra samabhAvane pragaTa karavA mATe sarva zAstrono vistAra che." } 13 . je yogI munine samabhAva che tene avicaLa sukha, avinAzI pada ane karmanI nirjarA che. je 18. ekabAju koI pArijAta phUlono hAra gaLAmAM paherAvI pUjA kare che ane bIjo koI mArI nAkhavAnI buddhithI gaLAmAM sApane nAkhe che tyAM baMne pratye samabhAvathI jonAra yogI kevaLajJAnarUpa krIDAvanamAM praveza kare che. A -: sAmAyika :- 'bhAvotaNI zraddhA sudarzana, bodha teno jJAna che: vadhu rUDha mArga thatAM viSayamAM sAmya te cAritra che'. vAMsalA pratye sugaMdha choDanAra caMdanavRkSa samAna mahAtmA puruSonuM sAmAyika nAmanuM cAritraja mokSanuM parama aMga che. - sAmAyika (mulAcAra pAna 30 thI 32) -85 -
Page #99
--------------------------------------------------------------------------
________________ sau bhUtamAM samatA mane, ko sAthe vera mane nahIM; AzA kharekhara choDIne prApti karuM samAdhinIII kSamAvuM chuM sarvajIvone, tamo paNa mujane kSamA karo; maitrI bhAva sarvajIvothI, koIthI vera mane nathI | 8 | rAga-baMdhana dveSane harSabhAva dInatvane; choDuM huM utsukabhAva, bhayane, rati-arati temaja zokanA 9 | pariva chuM huM mamatva, nirmama bhAvamAM sthita huM rahuM; avalaMbu chuM muja AtmAne, avazeSa sarva huM pariharU. / 10 || mujajJAnamAM AtmA khare, darzana caritamAM AtamA; pacakhANamAM AtmAja, saMvara yogamAM paNa AtamA | 11 jIva ekaloja mare, svayaM jIva ekalo janme are! jIva ekanuM nipaje maraNa, jIva ekalo siddhi lahe. / 12 // mAro suzAzvata eka darzana-jJAna lakSaNa jIva che; bAkI badhA saMyoga lakSaNa bhAva mujathI bAhya che. // 13 // A saMyogamULa A jIva pAmyo, duHkhonI sau paraMparA; " tethI sarvasaMbaMdhone choDuM huM mana, vacana, kAyathI . yogesu mUlayogo bhikSAcaryA ca varNitA suutre| anye ca punaryogA vijJAnavihInaiH kRtA / / 49 // yogamAM mULayoga bhikSAcaryAne sUtramAM varNavela che. bAkInA badhA yogya jJAnazUnya jIvoe karelA che. maraNabhaya bhIrukAnAM abhayaM yo dadAti srvjiivebhy:| saddAnAnAM dAnaM, tanpunaryogeSu muulyogo'pi|| 52 // maraNathI bhayabhIta sarva jIvone je abhayadAna Ape che te sarvadAnomAM utkRSTa dAna che ane teja vaLI yogomAM mULayoga che. - - muMlAcAra pAna - 450 ane AvuM abhadAna denAra eka mAtra nigraMtha muni che. ane tethI thoDeka oche aMze Arjika che. - Verses full of wisdom :"In nature there are neither rewards nor punishments, there are only consequences" - R.G. Ingersoll "You are not what you think you are, but what you think you are." "You cannot change the weather but you can desinitely change your attitude to weather." "A mango tree gives fruit in a particular season which is the result of stient unnoticed toil (process) of all the out seasons." "A man does not get what he wishes or prays for; he only gets what he deserves or has justly earned.". - 86 -
Page #100
--------------------------------------------------------------------------
________________ "He who comes out of prayer a better man, his prayer is heard (answered)" "Bad legislators are elected by intelligent people who do not go to Polling station to cast their vote. "To plough is to pray, to plant is to prophesy, and the harvest answers and fulfils." "Strange how much we have to know before we know how little we know." - Best Quotation. "Our knowledge is the amassed thought and experience of innumerable minds." - Ralph Walds Emerson. "Knowledge is proud that he has learnt so much; wisdom is humble that he knows no more" "Heart has got reasons of which, reason has no knowledge." "The crest and crowning of all goods; Life's final star is brotherhood." "The end of all strises and discord. A heaven on earth which all advance of science and technology cannot bring. A dream? Yes, yet to the aspirer , it will undoubtedly bring peace and tranquility of mind" -- Anonymous "Calmness of mind is one of the beutiful jewels of wisdom. It is the result of long and patient ellort in self control. It's presence is an indication of ripened experience and of a more than an ordinary knowledge of the laws and operation of thought" - Anonymous "Cause and effect, means and ends. seed and fruit cannot be severed; for the effect already blooms in the cause, the end pre-exists in the means, the fruit in the seed." - Emerson "That exquisite poise of character which we call serenity is the last lesson of culture. It is the flower of life, the fruitage of the soul. It is precious as wisdom, more to the desired than gold, yea: than even fine gold" . "Education is what remains, when we have forgotten all that we have been taught" - George Samile-Marquis of Halifax. "All those simple operations of human life in wordly things which men never question, but follow and obey iinplicitly because of their obvious (apparent) plainness and exactness, obtain in spiritual things with the same unerring accuracy, and when these laws are obeyed in spiritual matters as implicitly as they are obeyed in worldly matters, then has a man reached the firm - CV
Page #101
--------------------------------------------------------------------------
________________ standing ground of the exact knowledge; his sorrows are at an ebb and he can doubt no more." "There is no way to strength and wisdom but acting strongly and wisely in the present moment and each present moment reveals it own task.". God! grant me the serenity to accept the things I cannot change, courage to change the things I can and wisdoin to know the difference. - Jesus Christ. "Miss not the discourses of elders" 'Our generosity should not exceed our means' -- Cicero "To praise one's self and to denounce others is a sign of inferiority complex." "Envy and jealously are cancers of the soul with innumerable side effects" Jealousy is an awkward homage which inferiority renders to virtue... -- MMC-De-Puisienx. "Fondly we hope we honour merit then, When we but praise ourselves in other men" - Alexander Pope "He never lived for sellish end, But only lived to help; He required no calmpose to sleep And morning tea to liven up" - Anonymous "Manner is all in all, whatever is writ; The substitute for genious, sense and wit" - cowper "It is more unbearable to conecive of a certain untoward event to happen than the actual happening of that event. Once it becomes a reality, immense forces of compromise (which every rational human being possesses in inexhaustible supply) are released. Negative thoughts cease to occupay the mind and positive and creative thoughts start ruling the mind and life again becomes normal by passage of time." -- Anonymous "Great ideas must have landing gears as well as wings" -- Pascal "It will never rain roses when we want; To have more roses, we must plant more trees. -CC
Page #102
--------------------------------------------------------------------------
________________ "To command nature, you must obey it." "Never elated when one is oppressed; Never dejected when another is blessed" - Pope 'Eassay on Man' Jesus wept... (Shortest verse in the Bible) John XI-35 Better to put a strong sence round the top of the hill than an ambulance down the valley -- J. Malliness - HUMILITY :"Humility that low sweet root from which all heavenly virtues shoot" - T. Moore I believe the first test of a truly great man is his humility. 'In humility immitate Jesus and Socrates' Humility is serenity, understanding, knowledge, capacity, integrity, contentment. yearning and maturity all combined. Sell possession of Jesus is not a miracle. It is the flower of culture, the diadem of wisdom. when we read of Lord Jesus that he answered not a word and that of Buddha that 'he remained silent' we get the glimpse of vast power of silence of the silent majesty of true greatness. - James Allen-Byways of Blessedness. - Co
Page #103
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-28 - kRtajJatA :Gratitude is a fruit of great cultivation, you cannot find it amongst gross people. - - S. Johnson kRtajJatAM e mahAna ArAdhanAnuM phaLa che. sAmAnya mANasamAM e jovA nahIM maLe. Ingratitude is natural like weeds. gratitude is like a rose. It has to be fed and watered and cultivated and loved and possessed. - Anonymous Gratitude is the heart's memory - French proverb A lokamAM prathama to hajAra manuSyone viSe paNa upakAra karanAra maLI Avavo durlabha che. paraMtu potAnA upara thayelA upakArane mAnanAra to lAkhomAM paNa maLavo durlabha che. he paMDito tame uttama ane adhamanA vicAra karavA zAmATe tarka-vitarka karo cho? kRtajJa jevo koI uttama nathI ane kataba karatAM bIjo koI adhama nathI. nepolIyanane paNa kRtajJatAno kaDavo anubhava thayelo ane tenuM patthara jevuM hRdaya kAMpI uTheluM tyAre tenA hRdayamAMthI nIkaLelA udagAro : "Do you know what is more hard to bear than reverses of fortune? It is the baseness, the hideous ingratitude of man" nepolIyana kahe che ke tame jANo cho ke duniyAmAM badhI kamanasIbIomAM asahyamAM asahya vastu kaI che? pote ja javAba Ape che ke mANasanI nIca ane bhayaMkara kRtajJatA. paMcendriya jIvomAM jema manuSya bhava dularbha che tema guNomAM kRtajJatAno guNa atidurlabha che. - puruSArthasiddhapupAya pAna-10. This is the most unkindest cut of all. For when the noble Ceaser saw him stabbed. Ingratitude, more strong than traitor's arm, quite vanquished him and then burnt his mighty heart.' The house (Braborne Stadium) was full and the audiance heard the brilliant and masterly analysis of the Union Budget and Income-tax Amendment Bill by Sarvashri N. A. Palkhiwala with rapt attention for hour and a half. How many of them, do you think waited for a minute and a half to partake in thanks giving ceremony? Gentlemen of the Jury! the one absolute unselfish friend that man can have in this selfish world, the one that never deserts him, the one that never proves ungrateful or treacherous is his dog. -- Senator George, Greham Vest in "Enology on the dog"
Page #104
--------------------------------------------------------------------------
________________ bhAratanA bhUtapUrva vaDApradhAna IndirAjIe seMkaDo aMgarakSakonI sAthe sAthe eka kutaro rAkhyo hota to mAlikanI rakSA mATe ughamAM paNa sadAye jAgRta rahenAra tenI samayasUcakatA, agamacetI ane vaphAdArI (katajJatA)thI jAnanA jokhame paNa pistoladhArInA hAtha para chalaMga mArI nizAna cUkAvI dIdhuM hota ane dezane, bhAratavAsIone kadAca chuTakArAnI aNamola ghaDIno zvAsa levAnI taka sAMpaDI hota! kRtajJatAno guNa Avo aNamola che ane te pUrva saMskAranuM ja phaLa che. kutarAe kyAM nItizAstro vAMcyAM che ke maMdiramAM jaI bhagavAnanI pUjA karI che ? mANasa ghaNA pazuone pALe poSe che. gAya, bheMsa, bakarI, hAthI, ghoDA, UMTa, gadheDo, kutaro vi. AmAM phatarA sivAya badhAM pazuone bhautika upalabdhinA kAraNe pALe che. gAya, bheMsa, bakarI dUdha Ape che. baLada khetImAM temaja bhAravAhanamAM, gadheDo bhAravAhanamAM, hAthI, ghoDA, UMTa bhAravAhanamAM temaja savArI mATe upayogI che. kutaro AmAMnuM kaMI Apato nathI. eka mAtra tenAmAM kRtajJatA-vaphAdArIno guNa che ane bAkInA guNo vaphAdArInA kAraNe hoya che. kuTuMbano koIpaNa sabhya bahArathI ghera Ave tyAre sau prathama uSmAbharyo AvakAra ApanAra ane tenA pratIkarUpe pUchaDI paTapaTAvanAra gharano pALelo kutaro hoya che. AnA badalAmAM kutaro jeTaluM sanmAna pAme che, teTaluM bIjuM koI pALela pazu pAmato nathI. karoDapati, sarasenApati ke variSTa korTanA nyAyAdhIza kutarAne savAre potAnI sAthe pharavA laI jaI TaTTI-pezAba karAve che. gharanA koI bALakane AmAMnA kadAca koIe TaTTI-pezAba joDe ubhA rahI nahi karAvyAM hoya.kutaro A rIte tenI kRtajJatAnA guNane kAraNe AvuM sanmAna-sukha pAme che, to kuTuMbamAM eka bIjA pratye A pramANe vaphAdArI-kRtajJatA hoya to gharamAM kevuM uSmAbharyuM ane svargasamAna vAtAvaraNa sarjAya tenuM varNana karavuM muzkela che, ane Ane mATe paisAnI koI jarUra nathI.. " hitamupara sAdhavo vimati" sajjana puruSo karelA upakArane kadApi bhUlatA nathI. I agree with Agasse that dogs possess something very like a conscience. - Darvin-"The Decent of Man' 'agAsInI sAthe saMmata thAuM ke kutarAo sahRdayatA jevI koI lAyatA dharAve che." na hi me parvatA bhArA na me bhArAzca saagraa:| kRtaghnAzca mahAbhArA bhArA vishvaasghaatkaa:|| pRthvI kahe che ke mane na to parvatono bojo-bhAra che ke na samudrono, mane kRtaghnI ane vizvAsaghAtIo bhArarUpa che. - A duniyAmAM seMkaDo vidvAno, rAjAo, vinayavAna ane priyabhASI mANaso che. puNyakriyAmAM kuzaLa ane kalpavRkSanI jema dAtAo paNa ghaNA che. paNa prAye karIne kRtajJa manuSya maLavo muzkela che jenAmAM kRtajJatA nathI tene deva, gurU, zAstranI bhaktimAMthI ekapaNa nathI. ' sajjana puruSo bane tyAM sudhI koInA saheja paNa upakAranI apekSA rAkhatA nathI chatAM saMjogavazAt koI temanA para upakAra kare to teno prasaMga AvyuM aneka ghaNo badalo ApavAnuM cUkatA nathI. "Noble thoughts and noble speach, Translated nobly into noble deeds; Noble, Nobler; nobler more, gratitude is the noblest of all." - Anonymous - 91 -
Page #105
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-29 --: lokapriyatA :- varabodhita Arabhya parArthodyata eva hi|. tathAvidhaM samAdatte karma sphItAzayaH pumAn / / uttama samyagdarzananI prApti thaI tyArathI ja paropakAramAM tatpara udAra AzayavALA mahAnubhAva ja tIrthaMkaragotra nAmakarmane bAMdhe che. aneka bhavonI ArAdhanAnA phaLasvarUpa saraLatA ane udArabhAva A jIvane upalabdha hoya che. aneka jIvonA AdhArastaMbha, saumya prakRtivAna ane 'vArtha vyasana ta' bIjA jIvono upakAra karavo e jene vyasana thaI paDyuM che, jenI samIpamAM janmajAta vera rAkhanAra jIvo (udara-bilADI) eka bIjA sAthe premathI kriIDA karavA lAgI jAya che. ane hita-mita ane madhura-sarvajanone priya evuM jenuM vacana, temaja vANI hoya tevA jIvo jagatamAM lokapriya hoya che. bhagavAnanA dasa atizayomAM 'hita-mita ane priya vacana' e eka janmanI sAthe Avelo atizaya hoya che ane te aneka janmomAM jagatanA kalyANanA mATe bhAvela bhAvonuM phaLa che. traNekALamAM tIrthakara jevI lokapriyatA bIjA koInI hotI nathI. A vAta jene gaLe utaratI nathI te jaina nAma kahevA mATe paNa lAyaka nathI. bAhya samRddhi, trAddhi vi.mAM sarvazreSTha devonA adhipati Indra ane caturvidha saMgha (nigraMtha muni, Arjika, zrAvaka, zrAvikA)nA nAyaka gaNadharadeva jemanI AgaLa nata mastaka ubhA rahI potAne dhanya mAne che. A rIte bIjAnA upakAramAM tatparatA ane madhuravANI e baMne lokapriyatAnAM mukhya kAraNo che. bIjuM paraniMdA ane AtmaprazaMsA potAnI jAtane halakI pADe che ane teja lokapriyatAthI virUddha lokamAM dhRNAne pAtra banavAnAM mukhya kAraNo che. To praise one's self and to denounce others is a sign of inferiority complex.' na hIddazaM saMvananaM triSu lokeSu vidyte| dayA maitrI ca bhUteSu, dAnaM ca madhurA ca vaak|| prANImAtra para dayA, mitratA, dAna ane madhuravANI jevuM A traNalokamAM bIjuM ekapaNa vazIkaraNa nathI. : vIra vazI/1 nA varSaTI parApavAda zasyebhyo gAM caraMti nivAraya // je tuM AkhA jagatane eka ja kAryathI vaza karavA mAgato hoya to paraparivAda-pArakI paMcAta, temano apavAda, niMdA ane cugalIrUpa ghAsane caratI tArI manarUpI gAyane roka. eka vakhatanI lokapriya (lokasabhAmAM 70 % bahumatithI cuMTAI AvelI janatA sarakAranA patananA aneka kAraNomAM mahatvanuM kAraNa tenA keTalAka TuMkI draSTivALA netAonAM rojabaroja ekabIjAthI virUddha, asaMgata, virodhAbhAsa utpanna karanArAM, sAmAne utArI pADanArAM ane potAnI mahattA AgaLa vadhAravA mATenAM (Projecting , one's self image) bhASaNo hatAM. Do you wish men to speak well of you? Then never speak well of yourself -- Pascal
Page #106
--------------------------------------------------------------------------
________________ khuzAmata karanAra temaja sAMbhaLanAra baMne lokamAM jate divase tiraskArapAtra bane che eTaluMja nahi eka bIjAnIM najaramAMthI paNa utarI jAya che. khuzAmatathI mANasa sAmAnI najaramAM kevo halako dekhAya che te saMbaMdhamAM eka Abehuba kahevata che : I would have praised you more, had you praised me less. -- Louis XII. uccagotra temaja nIcagotra e baMne aghAtikarmanI jIvavipAkI (jIvamAM asara karatI) prakRtio che. uttamakuLamAM agara nIca kuLamAM janma e bAhya nimitta apekSAe kathana che. uccagotra eTale sAmAnya bhASAmAM potAne potA mATe mAna, uMco (vAjabI) abhiprAya. nIca gotra eTale pote potAne halako, Adarane mATe apAtra paraniMdA AtmaprazaMse sadguNAcchAdane asadguNa 3drAvane 2 nIcai: kSetrasya ! 24 / / tadviparyo nIcairvRttyanutseko cottarasya // 25 // -- tattvArthasUtra adhyAya - 6. paraniMdA, AtmaprazaMsA, bIjAnA chatAM guNane DhAMkavA, prasaMga Avye pragaTa na karavA, ane potAnA achatA guNane pragaTa karavA, atizayoktipUrvaka kahevA te nIcagotranA baMdhanu kAraNa che. tethI ulaTuM paraniMdA temaja AtmaprazaMsAno abhAva, potAnA guNane jyAM tyAM kahetA na pharavuM, pragaTa na karavA, chupAvavA ane bIjAnA chatA-achatA doSane DhAMkavA temaja bInA alpaguNanI paNa prazaMsA karavI, pragaTa karavA, atyaMta namratA ane anutsakabhAva (pArakI paMcAtano abhAva) uccagotranA baMdhanuM kAraNa che. nIcagotra jyAMtyAMthI avagaNanA, asatkArane pAme che. uccagotra sarva ThekANe AvakAra ane sanmAna pAme che. nAmakarmanI 93 prakRtiomAM utkRSTa tIrthaMkaragotra nAmakarmanI prakRti che. te jIvavipAkI prakRti che (bAhya samavasaraNAdinI racanA vi. nimittanAM kathana che) ane teja sarvotkRSTa lokapriyatAnuM abhivyaMjaka che. lokapriyatA A bhava temaja parabhavamAM jIvanA kalyANanI - urdhvagatinI sUcaka che. ane dharmasAdhanAmAM madadarUpa ane vighno AvatA pahelAM aTakI jAya evo aciMtya teno prabhAva che. lokapriya thavAnA prayAsathI lokapriya thavAtuM nathI kadAca tenAthI taddana ula-viparIta pariNAma Ave che, ane vakhata jatAM lokanI najaramAM e utarI paDe che. lokapriyatAnAM aMgabhUta kAraNo jIvanamAM ota-prota thatAM lokapriyatA ApoApa anAyAse sAMpaDe che. "He never saught greatness. He simply preached by living a well ordered life, performed his smallest duties with same precision and care, extended his helping hand to all who came into his contact and spoke in a still soft voice and unconciously ascended to greatness" --; Genious : With invisible hands of the spirit, she had built up with the precious stones of faith, hope, joy, devotion and love, a fair temple of light whose glorifying radiance was ever round about her. It beamed in her eyes. it vibrated in her voice and all who came into her presence felt its captivating spell' '' -- Anonymous - 93 -
Page #107
--------------------------------------------------------------------------
________________ Gendous nI vyAkhyAmAM jANe ke madhara TeresA (Mother Teresa) nA jIvananuM rekhAcitra doryuM hoya ema lAge che. lokapriyatAnA upara jaNAvela guNo jenA jIvanamAM rageragamAM vyApelA che evA saumyamurti madhara TeresA Aje jagatamAM kadAca sarvotkRSTa lokapriyatA dharAve che emAM kaMI navAI jevuM nathI. madhara TeresA mATe eka vicAra Ave che: 'One would wish to have put the board of 'Universal Brotherhood' on the entrance gate of 'UNESCO' and the following verse namely : "Nationalism is a narrow creed; Humanism is what nations need" at some conspicuous part of its Conference Hall and inaugurated by 'Mothe Teresa' which name has now become synonymous with love, compassion, humility and selfless service all four combined in one i.e. 'Universal Brotherhood.' "The crest and crowning of all goods, life's final star is Brotherhood" -- Edvin Markham Brotherhood' 'Universal Brotherhood' The end of all strife and discord. A heaven on earth which all advance of science and technology cannot bring. A dream? Yes, Yet to the aspirer it will undoubtedly bring peace and tranquility of mind - Anonymous abrAhama liMkana je amerikAnA kadAca sarvazreSTha lokapriya presIDanTa thaI gayA temane mATe kahevAmAM Avela che : 'His heart was as great as the world, yet there was no room in it to hold the memory of any wrong abrAhIma liMkananuM hRdaya samagra duniyA jeTaluM vizALa hatuM chatAM temAM koIne mATe virodhabhAva, verabhAva mATe jagyA nahotI. 'chAyA to vaDalA jevI, bhAva to naMdanA sama devonA dhAmanA jevuM, haiyuM jANe himAlaya'' "Let your heart grow large, loving and unselfish, the great and lasting will be your influence (lokapriyatA) and Success (jIvana sAphalya), even though you make little money. Conversely confine it (your heart) within the narrow limit of self interest (svArthaparAyaNa temaja matalabI) and even though you become a billionaire, your influence (lokapriyatA) and success (jIvana sAphalya) at the final reckoning will be found utierly lacking." "He who purifies lis heart is the world's greatest benefactor." - 94 - James Allen
Page #108
--------------------------------------------------------------------------
________________ thoDuM soTisane dhya bhanI 'Nationality' saMbaMdhI praznotyAre tebhae savAlamApyo: 'I am not an Athenian nor a Greek but I am a citizen of the world.' lokapriyatAmAM ni:svArtha sevA ane madhurabhASA kAraNarUpa che. bhASA kevI bolavI : mahuraM niuNaM thovaM kajjAvaDiaM agavviyaM atucchN| . . pubvimaisaMkaliyaM bhaNaMti jaM dhammasaMjuttam / / 1. mahuraM madhuram madhura Sweet 2. niuNaM nipuNam nipuNa Intelligent 3. thovaM stokam Precise 4. kajjAvaDiyaM kAryapuritam kAma pUratuM To the point 5. agavviyaM garvarahitaM garvarahita Modest 6. atucchaM atucchaM zobhAspada Dignified 7. puvvamai saMkaliyaM purvasaMkalitaM barAbara vicArIne Well thought of 8. dhammasaMjutaM dharmasaMyukataM dharmayukta Principled piyaM aduTuM aNUvIi bhAsae sayANa majjhe lahai pasaMsaNaM zAsi-7/55 je vicArapUrvaka suMdara ane parimita bhASA bole che te sajjanomAM prazaMsA pAme che. vaijja buddhaM hiyamANulomiyaM 7/56 .. buddhimAna puruSa evI bhASA bole je hitakArI temaja anuloma kahetAM sarvane priya lAge. mahAvIra bhagavAnanI dezanA tattva viSaya para sacoTa, sarvajana hitakArI ane vedhaka hatI. temAM kyAMya huM ke meM zabda jovA maLaze nahIM "A great man has become such by the scrupulous and unselfish attention which he has given to small duties. He has become wise and powerful by sacrifying ambition and pride in the doing of those necessary things which evoke no applause and promise no reward. He never sought greatness. He saw faithfulness, integrity, truth and in finding these in common round of small tasks and duties, he unconciously ascended to the level of greatness.". -harAkara .
Page #109
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-30 --: lajajA :lajjA dayA prazAMtatA jinamAraga paratIti; para avaguNako DhAMkivo, para upagAra suprIti ||1|| somadaSTi guNagrahaNatA, ara gariSTatA jAnI; sabaso mitrAI sadA, vaira bhAvanahi mAni. | 2 || pakSa punita-pumAnakI, dIragha darasI hoya; miSTa vacana bole sadA, ara bahujJAtA hoya. | 3 || ati rasajJa dharmaze je, hai kRtajJa puni tajJa; kahe tajJa tAsu budhA, jo hove tattvajJa. || 8 || nahi dInatA bhAva kachuM, nahi abhimAna ghare; saMbaso samatAbhAva hai, guNako vinaya kareya. | 5 || pApakriyA saba pariharo, e guNa hoya ekIsa; - Inako dhAre je sudhI, lahe dharma jagadIza. || 6 || upara jaNAvela zrAvakanA 21 guNo (jemAM mArgAnusArInA 35 guNono lagabhaga samAveza thaI jAya che)mAM lajajAne prathama sthAna ApyuM che. - zrAvakanA 21 guNo (bIjI rIte, juo pAna-51-para strIo mATe lajjA guNane temanA AbhuSaNa tarIke zAstramAM varNavela che. koInA vivAha mATe kanyA 'namaNI' che ema je kahevAmAM Ave che temAM lAguNanIja vAta che. strIonA aneka guNonI phulamALA guMthavAmAM Ave to lajjAnuNa badhA guNarUpI phulomAMthI pasAra thatI dorInI garaja sAre "Modesty that low sweet root from which all heavenly virtues shoot." arthAturANAM na gururna baMdhu, kAmAturANAM na bhayaM na ljjaa|' vidyArANAM na sukhaM na nidrA kSudhAturANAM na rucirna velaa|| paisAnA bhUkhyAne koI gura, vaDIla ke bhAI nathI eTale ke te temane gaNato nathI kAmAtura mANasane bhaya ke lajjA nathI eTale ke bhayane gaNakArato nathI ane lAjazaramane neve mUke che. vidyAnI prApti karavA je Atura che te sukha eTale ke ArAma ane rAtanA ujAgarAne paNa gaNato nathI ane bhukhyA mANasane svAda-besvAda ke jarAka rAha jovAnI dhIraja nathI.' svAmivAtsalyamAM pahelI paMgatamAM naMbara lagADavA bhara unALAmAM taDakAmAM lAIna lagAvI ubhelA zrAvako (jemAM karoDapatio paNa hoya che) ane annakSetramAM mata khAvAnuM meLavavA katAramAM ubhelA garIba, bhUkhyA, behAla mANasonI lAMbI katAro jovAthI kSudhAturAI na rucine vettA' nA marmano khyAla AvI jAya che. 'AmAturA ma najhaT' emAM sparzendriya ane rasanA Indriyane kAma saMjJA che jyAre bAkInI cakSa-prANa ane karNa indriyane bhoga saMjJAthI zAstramAM oLakhAvela che. - bhojanamAM ati laMpaTatA sahita temaja viSayalaMpaTane nirmaLa zaucadharma hoto nathI. bhojanano laMpaTI dharmarahita - 96 -
Page #110
--------------------------------------------------------------------------
________________ hoya che. na khAvA jevI vastu paNa khAya che. khAtAM khAtAM nIce paDI gayela vastu dhoI sApha karI ke sApha karyA vagara paNa khAI jAya che. thALImAM. AjubAju coTI gayelI vastu khAsa karIne caTaNI vi. cATI cATIne khAI jAya che. bhojanano laMpaTI halakA AcAravALo hoya che. bhojananA laMpaTInI lajajA nAza pAme che. kAraNake saMsAramAM jihavA Indriya ane kAma vAsanAne vaza thaI potAnI mAna-maryAdA, sthAna-mAna, kuTuMbano mobho vi. badhuM bhUlI naraka tiryaMcamAM asaMkhya bhavomAM bhramaNa karAvanAra mahAniMdya kAryo kare che. saMsAramAM paradhananI vAMchA, parastrInI abhilASA ane bhojananI laMpaTatA lAja-zaramane neve mUkAve che. bhojananA laMpaTIne bhakSya abhaNyanuM bhAna rahetuM nathI. nIca gharamAM jaIne paNa potAnI mAna-maryAdAne neve mUkI bhojana karavA besI jAya che. bIDI hovAnA vyasanavALo sAme beThelA murabbIone joto nathI. temanI mAna-maryAdA sAcavato nathI. bIDI pIvAnI talapa lAgI hoya to bhikhArI pAsethI paNa bIDI mAMgIne pIve che. divAsaLInI peTI mAge che. lAguNa hoya to A badhAM kAryothI zaramanA mAryA paNa bacI javAya che, ane kusaMskAro ghara karI zakatA nathI. bharabajAramAM ubhA ubhA agara cAlatAM cAlatAM khAvuM, bibhatsa nATaka-sinemA tathA jAherakhabaro jovI, ayogya sthaLomAM bhaTakavuM, parastrI agara para puruSa sAthe rastA vacce ubhA rahI nirlajaja paNe vAto karavI, kuceSTA karavI. dArUnA aDDA AgaLa ke pAnanA gallA AgaLa bhegA thaI bibhatsa vAto, gAma gapATA, kuceSTAo karavI ane khaDakhaDa hasavuM vi. tathA rAtanA bAra vAge pAu bhAjI khAIne ghera javuM A badhAM nirlajajatAnAM lakSaNo che. leNadAra mudata pUrI thaye ugharANI karavA Ave tene tamArAthI thAya te karI lo' ema kahevuM emAM nirlajajatA sivAya bIjuM zuM che? gujarAtImAM eka kahevata che : jene mUkI lAja tenuM nAnuM sarakhuM rAja' amuka jAtinA samAjamAM strIo temanA patine (e loko ghaNI' kahe che) eTale ke dhaNIne tuM kahIne bolAvavAnI jugajuga jUnI pracalita prathA che. AjakAla to badhAM samAjamAM paNa strIo temanA patine tuM kahIne bolAvatI thaI gaI che. gharamAM uSmAbharyuM pavitra vAtAvaraNa nirmANa thavAmAM jugajugathI patine tame kahIne bolAvavAnI prathAmAM sabhyatA temaja buddhimatA rahelI che. hAIkorTanA nyAyAdhIzane tenI aMgrejI cAra copaDI bhaNelI strI 'tuM karIne bolAvatI sAMbhaLIe to tenI ApaNA para kevI chApa paDe che te khubaja vicAra mAgI le che. gharamAM strIe patine tame' kahIne bolAvavAno rivAja zarU karavAmAM Ave to e gharanI zobhA temaja sukhazAMtinI AdhArazIlA rUpa Adarza gharanuM nirmANa karavAmAM kAraNabhUta thaze. 'tuM' e tucchakAravAcaka zabda che jyAre 'tame' mAnavAcaka zabda che. patine mAnavAcaka 'tame' zabdathI bolavavAmAM strIoe kaMI gumAvavAnuM nathI ane lAbha ghaNA che jenuM zabdomAM varNana karavuM zakya nathI. aMgrejI bhASAmAM You zabda jevo koI zabda gujarAtI bhASAmAM hota to A tuM ane tameno vivAda ja na raheta. zAstromAM aneka pativratA-zIlayukta strIonI kathAo Ave che temAM kyAMya patine temanI strIe 'tuM' kahIne bolAvatI kadI vAMcavAmAM Avela nathI , lagna samAraMbha patI gayA pachI sitAjI potAnA pati rAmacaMdrajInI sAthe temanA ghera javA taiyAra thaI rathamAM besavAnI taiyArI kare che tyAM janaka rAjAe AvI potAnI vahAlasoyI putrIne chAtI sarasI cAMpI nIce pramANe upadeza ApI vidAya karI, "he putrI! patinA ghera AvavA para temano satkAra karavA ubhA thaI taiyAra rahevuM. je kaMI kahe te atyaMta namratApUrvaka sAMbhaLavuM atyaMta mRdutvare vinayapUrvaka temanI sAthe vAtacIta karavI. temanI sAthe besavA uThavAmAM temanA caraNakamaLa para draSTi rAkhavI. temanAM badhAM kAryo banatA sudhI nokara pAse na karAvatAM jAte karavAM. -97 -
Page #111
--------------------------------------------------------------------------
________________ temanA sUI gayA bAda sUvuM ane temanA pahelAM pathArImAMthI uThI javuM. ahIM badhe ThekANe mAnavAcaka "tame zabda vAparyo che. temanI-temanA vi. zabdo vAparyA che. tenI-tenA zabdo vAparyA nathI. cothA ArAnI A saMskRti hatI. 'Shame! where is thy blush! - Shakespeare 'Hamlet' Act III Sec. 4 ghaNIvAra AvezamAM AvI jaI vagara vicAryuM bolI javAmAMthI temaja kalahanI utpattimAMthI bacAvanAra A lajjA nAmano guNa, sukhI kuTuMba ane tenI mAna-maryAdAnI cAvIrUpa che. upADela kAryano sAMgopAMga nirvAha, yuddhamAM raNabhUmi parathI kAyaratApUrvaka bhAgI na javuM ane maraNaparyaMta vIratApUrvaka laDavuM temaja laukika vyavahAramAM nItimArgamAM TakAvI rAkhanAra 'lajA' nAmano guNa che. AjakAla juvAnIyAo nirlajarIte vartatA hoya tyAre sAMbhaLyuM na sAMbhaLyuM karIne, joyuM na joyuM karIne vaDIlone mATe zaramathI mAthuM jhukAvavAno jamAno Avyo che. TI.vI. upara bibhatsa daSyo bApa-dikarI, zvasura temaja putravadhu sAthe besIne joI paNa na zake ane jovAthI kuTuMbanI mAna-maryAdA keTalI sacavAze ane AvA kusaMskAro kumaLA bALako para paDatAM moTA thaI kyAM jaIne aTakaze e jovAnI nathI sarakArane pharasada ke sensara borDanA adhikArIone TI.vI.nA badhA kahevAtA manoraMjana progrAmanI AcArasaMhitA banAvavAnI khAsa jarUra che. sarakAranI Liberlisation temaja economic reforms nI badhI yojanAo saphaLa thaze to paNa prA kadI A vAtAvaraNamAM sukhI thavAnI nathI. bhAratanI purANI saMskRti temaja praNAlikA rasAcavI rAkhavA eka khAsa pradhAnanI nimaNUka karavAno samaya pAkI cUkyo che. thoDoka paNa vilaMba vinAzane moMtaraze. strIonA rojabaroja paheravezanI badalAtI aishion mATe, eka lekhake kahyuM che ke: "All, fashions are attributable to adjustments of womens' outward desire to dress and inward desire to undress." gujarAtImAM kahevata che 'putranAM lakSaNa pAraNAmAM ane vahunA lakSaNa bAraNAmAM.' AmAM lajjA guNanIja vAta che. lajajAnAmanA A guNamAM dhIraja, mAna, maryAdA, vinaya (respect for others) svamAna (self-respect) sabhyatA, saMyama (self control viveka ane sauthI vadhu buddhimatAno sAra rahelo che. lajjA mAtAnI peThe aneka guNonI jananI che ane temanuM jatana karanArI che. lajajAnA zeraDA jenA mukha para chavAI gayela che ane jeno paheraveza maryAdAyukakata che evI eka namaNI strI ane bIjI bAja nirlaja ane potAnA zarIranA avayavonuM pradarzana karatI hoya tevI ardhanagna paheravezayukta strI ane te baMnenI mukhAkRtinA namunA mAnasazAstrIonA abhyAsanI prayogazALAmAM pRththakaraNa (analysis) mATe mokalI teno rIporTa taiyAra karavAmAM Ave to "sauMdaryanuM sAcuM svarUpa' e viSaya para amUlya nibaMdhanI garaja sAre. "Beauty is skin deep somebody said. The other said no. 'It is stainless soul within, that outshines the sairest skin." "All the beauty treatments in chris'tendom won't improve their looks half so much as would a heartful of forgiveness, tenderness and love"! - Dale Carnagic How to stop worrying and start living' pagc-144. - 98 -
Page #112
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-31 --: dayAvAna :-- bhagavAna RSabhadeve potAnA so putrone saMbodhIne nIce pramANe kahyuM : tiviheNa vipANa mA haNe Ayahite aNiyANaM saMvuDe / evaM siddhA aNaMtaso, saMpai je aNAgayAvare // he putro! tame AtmahitanI khAtara ekendriyathI mAMDI paMcendriyasudhInA prANI, jIva mAtranI mana, vacana ane kAyAthI hiMsA karazo nahI ane potAnI Indriyone vAsanA tarapha ghUmavA dezo nahI. basa A pramANe vratanA pAlana karatA rahetAM bhutakALamAM anaMta jIvo mokSe gayA che vartamAnamAM jaI rahyA che ane bhaviSyakALamAM paNa jaze. nirgaMtha pravacana pAna-195 atItai: bhAvimizrAvi vartamAna : rveninai:| sarva jIvA na haMtavyA eSa dharmo nirupita: / / bhuta-bhaviSya ane vartamAnamAM vicaratA sarva jinezvaroe 'koI jIvanI hiMsA karazo nahI' e dharma nirUpaNa karela che. damodevagurupAstirdAnamadhyayanaM tapa: / sarvamapyetadaphalaM hiMsA cenna parityajet // devapUjA, gurUnI vaiyAvacca, dAna, svAdhyAya, saMyama ane tapa e cha gRhasthanAM nityakarmo hiMsAnA tyAgapUrvaka na karavAmAM Ave to saghaLAM niSphaLa che. gRhakAryANi sarvANi dRSTitAni kArayet gharanAM sarvakAryo dekhabhAla karIne (koIjIvanI hiMsA na thAya te joIne) karavAM joIe. AsanaM zayanaM yAnaM mArgagamanyazca vastuyan / adRSTaM tanna seveta yathAkAlaM bhajannapi / / samaye samaye khapa paDatA Asana eTale khurazI, caTAI vi. zayana kahetAM pathArI, vAhana kahetAM moTara, sAyakala, ghoDAgADI .vi. vAparatAM temaja raste cAlatAM, jatAM pasAra thatAM temaja bIjI vastuono upayoga karatAM, vAparatAM, dekhyA, zodhyA vagara na karavAM. -- sAgAra dharmAmRta saTIka pAna-120 '"yA dharmako mUla hai, pApa mUla abhimAna tulasI dayA na chAMDIe, jaba laga dhaTa meM prANa.'' dayA dharmanuM mULa che ane pApanuM mULa abhimAna (abhimAna mada) che. = paravastumAM potApaNAnI buddhipUrvaka teno saMsAre mAnuSyaM sAraM, mAnuSye ca kaulinyam / kaulinye ca dharmitvaM, dharmitve cApi sadayatvam // - 99 - saMsAramAM manuSyabhava sArarUpa che. manuSya bhavamAM kulinapaNuM sArarUpa che. kulinatAmAM dharmanuM sevana sArarUpa che ane dharmapAlanamAM dayALupaNuM sArarUpa che.
Page #113
--------------------------------------------------------------------------
________________ matto mAbhUdasaukhyaM kathamapi bhavinaH kasyacitputkaromi huM pokArIne kahuM chuM ke mArAthI koI jIvane koI prakAre duHkha na thAo! - padmanaMdi paMcaviMzati pAna-51 potAnuM rahana-sahana e pramANe AyojanapUrvaka nirmANa karavuM ke jethI potAnAthI koIne koIpaNa prakAre du:kha, viDaMbanA ke agavaDa na thAya. I ! vela ninovezana thiAmRtapUrtiA citte jIvadayA nAsti, teSAM dharmo kuto bhvet|| karUNArUpI amRtathI chalochalla bharelA jinendra bhagavAnanA upadezane sAMbhaLIne jenA cittamAM dayAbhAva na pariNamyo teNe dharma ne zuM jANyo? sarve jIvA na hantavyA kAryA pIDApi naalpikaa| upadravo na kartavyo, nAjJApyA blpuurvkm|| na vA parigRhItavyA, dAsakarma niyuktye| eSa dharma dhruvo nitya : zAzvato jinazAsane / / koIpaNa jIvanI hatyA na karavI, tene alpa paNa pIDA na karavI, tene upadrava na karavo, baLapUrvaka tenI pAse kAma na karAvavuM. tenA upara kabajo jamAvavo nahIM eTale ke tene baMdhanamAM mUkavo nahIM ane dAsakarma-veThamAM joDavo nahIM. Avo dharma zAzvato jinazAsanamAM kahelo che. mUlaM dharmatarorAdyA vratAnAM dhAma sNpdaam| TUITnAM nidhirityeriyA rthI vizifma: II. dharmarUpI vRkSanuM mULa; vratarUpI saMpattinuM dhAma, ane guNonA bhaMDArasamI jIvadayA buddhimAna vivekI jIvoe haMmeza kAryakArI che. A ja na gharSa, 3 camahinAnA dharmanuM lakSaNa ahiMsA che. he bhAI tuM jIvo para dayA bhAva rAkha! sarvajIvadayA''dhArA guNAstiSThanti maanusse| sUtrAdhArA prasUnAnAM hArANAM ca sarAiva / / yatinAM zrAvakAnAM ca vratAni sklyaanypi| ekAhiMsAprasidhyarthaM kathitAni jineshvraiH|| . guNarUpI phUlonI hAramALAmAM dorInI mAphaka ahiMsA sarvatra aMtargata che. muni ane zrAvakanAM badhAMja vrato eka mAtra ahiMsAnI ja AvRtti jinendra bhagavAne kahela che. karuNAdaM ca vijJAnavAsitaM yasyaM maansm|| indriyArtheSu niHsaGaga tasya siddhaM smiihitm|| jenuM mana karUNAthI Ardra-bhInuM che, viziSTajJAna sahita che ane IndriyonA viSayothI virakta che teNe potAnuM hita sAdhyuM (ema jANavuM). zakatau satyAmupekSA ca yujyate na mahAtmana : vinA rokavAnI zakti hovA chatAM mahAna puruSonI upekSA vAjabI nathI.' zruyatAM dharma sarvasvaM zrutvA ca avdhaarytaam| Atmana: pratikulAni pareSAM na samAcaret // - 100 -
Page #114
--------------------------------------------------------------------------
________________ he jIvo dharmano sAra sAMbhaLo ane sAMbhaLIne jIvanamAM utAro, AcaraNamAM utAro. "pota evuM AcaraNa bIjA pratye na karo. Do not do unto others what you wish others not do unto you. - Jesus wept... Shortest sentence in Bible. chAtImAM khIlA ThokanAra-hatyArAo pratye dayA AvatAM jisasa krAIsTanA AMkhamAM AMsu AvyAM. saMgamadeve eka rAtamAM bhagavAna mahAvIra para 20 upasarga (ekathI bIje caDhiyAto) karyA. bhagavAna potAnA jJAna-dhyAnathI temaja samabhAvathI jarIye calAyamAna na thatA joI Akhare cha mAsa pachI (dararoja aneka upasarga karatAM cha mAsa vItyA bAda) saMgama potAnA sthAne pAcho cAlyo gayo. zAstrakAra kahe che : kRtAparAdho'pi jane kRpaamnthntaaryoH|| ISadbASpArdrayorbhadraM zrI vIra jinnetryoH|| potAne Avo bhayaMkara upasarga-aparAdha karanAra para paNa kRpAdRSTithI jenAra bhagavAna mahAvIranI AMkhamAM (dayAdratAthI AMkha bhInI thatAM) AMsu AvyAM. (are! A saMgamanI zuM dazA thaze?). hiMsAdiSu iha amutra apAya avadya drshnm|| 4 / / 3:vameva vA || | - tattvArthasUtra adhyAya - 7 hiMsAdi pAMca pApomAM A loka temaja paralokamAM Apatti ane aniSTa raheluM che ema jANavuM. temAM mAtra du:kha ja du:kha che. sarva AzramanuM hRdaya, sarva zAstrono marma ane sarva vrata-guNono sArabhUta piMDa ahiMsA (dayA) ja che. : -- bhagavatI ArodhanA dara | "sarva pAponuM mULa hiMsA che, karmonuM mULa mithyAtva che; rogonuM mULa dhAtukSaya che ane sarva aparAdhonuM mULa lobha che." he muni! AtmAmAM upayukta thaIne athavA upayoganI sAvadhAnIpUrvaka mana-vacana ane kAyAnA jogathI temaja kata-kArita ane anumodanA ema nava prakAre che kAya jIvonI hiMsA jAvajIva pariharo' para - bhagavatI ArAdhanA / 775 / - jema tamane du:kha gamatuM nathI tema bIjA jIvone paNa te gamatuM nathI, ema jANIne sadAya bIjA sarva jIvone potAnA samAna samajIne temanA pratye potAnA AtmAnI jema pravarte. - bhagavatI ArAdhanA / 76 | Atmaupamyena sarvatra samaM pazyati yo'rjun| sukhaM vA yadi vA duHkhaM sa yogi prmomt:|| .. he arjuna potAnA AtmAnI mAphaka sarva jIvone sukha temaja duHkha thAya che ema je sArI rIte samaje che jANe che tene paramayogI mAnavAmAM Avela che. ' re Atma tAro Atma tAro zIdhra ene oLakho sarvAtmamAM samadaSTi gho, A vacanane hRdaye lakho." zrImada rAjacaMdra A vacanane hRdaye lakho' evo vAkya prayoga bIje koI ThekANe zrImadjIe karela jovAmAM Avato nathI.' prANAyathA''tmano'mISTA bhUtAnAmapi te tthaa| Atmaupamyena bhUtAnAM dayAM kurvati maanv:|| potAne jema potAnA prANa (upalakSaNathI strI, putra, dhanAdi saMpatti) priya che, eja rIte bIjA jIvone paNa potAnA prANa priya che. tethI te manuSya! tuM potAnI mAphaka sarva jIvo pratye rahamabhAva, dayAbhAva rAkha! - 101 - -
Page #115
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-3ra - saumya :apakAriNyapi prAyA saumyAH syuH upkaarinn:| mArakebhyo'pi kalyANaM rasarAja: prycchti|| evI eka lokokti che ke pArAnuM mAraNa karI temAMthI eka prakArano rasa utpanna karavAmAM Ave che jenAthI loha paNa sonArUpe pariNamI jAya che. ahIM zAstrakAra ema kahevA mAge che ke pAro potAnA mAranArane paNa suvarNa Ape che tema saumya svabhAva ane AkRtivALA puruSo potAnA para apakAra karanArane paNa upakAra kare che evo ja koI temano svabhAva che. , sI ceSTane svastha: praoNjJanavAno. prakRti yAnti bhUtAni nigraho kiM krissyti| "jevI prakati potAnI, jJAnIe tema vartato; svabhAve jAya prANIo, kare nigraha keTaluM?" - bhagavadgItAno gujarAtI padyAnuvAda sva. kizoralAla mazarUvAlA. caMdanavRkSa tene kApanAra kuhADInI dhArane paNa suMgaMdhIta kare che tema saumya prakRtidhArI munIzvaro potAnA para apakAra karavAvALA para paNa upakAraja kare che. zreNika rAjAnA jIvananA eka cirasmaraNIya prasaMganI vAta che ke temaNe eka vakhata kutUhala buddhithI gaMbara muninA gaLAmAM marelA sarpane mUkyo hato. traNa divasa bAda celaNA rANI je caturvidha saMghanI bhakti sahita jainadharmanI custa anuyAyI hatI tene A vAtanI jANa thatAM rAtorAta (suzrAvako saMdhyAkALa bAda bIje divase sUrya ugyAbAda amuka TAIma sudhI gharamAMthI bahAra paga mUkatA nathI evo temano AcAra hovA chatAM) gurUbhaktithI prerAI ane A upasargathI atyaMta vihavaLa banI jaI zreNika rAjA sAthe jyAM muni birAjamAna hatA tyAM pahoMcI jaI maninA gaLAmAMthI (je sthitimAM mUkyo hato tevI ja sthitimAM rahelo joI) pote upADI lIdho. munirAje baMnene saMbodhI yuvaIrSa vRddhiAtu' 'tamArA baMnene dharmanI vRddhi thAo' e pramANe AzIrvacana kahyuM. A prakAranI maninI saumya prakRtithI prabhAvita thaI zreNika rAjAe jainadharma aMgIkAra karyo. ane te paNa kevo! je AvatI covIsImAM 'padmanAbha' nAma dhArI prathama tIrthaMkara thaze. A badho saumya prakatino ane AMkhamAM pratibhAsatI niSkAraNa karUNAno prabhAva jANavo. kAmaThe dharmendre ca svocitaM karma kurvti| prabhustulya manovRtti tasmai zrI pArzvanAthai : nmH|| eka bAju kAmaTha pArzva prabhune upasarga karato jAya che ane bIjI bAjA dharmendradeva temAMthI bhagavAnane ugArato ane upasarga niSphaLa karato jAya che. baMne pratye samabhAvathI jotAM saumyamUrti pArzvanAtha bhagavAna manamAM vicAre che ke baMne jaNa potapotAnI prakRti pramANe kAma karI rahyA che. bhagavAna pote to potAnA vItarAgabhAvanI sAdhanAmAM aDola ane akaMpa sthita che. saMgamadeve eka rAtrimAM mahAvIra prabhune ra0 upasargo (ekathI bIje vadhu bhayaMkara) karyA. cha mahinA sudhI upasargo karyA ja karyA. chevaTe bhagavAna mahAvIrane potAnA jJAna-dhyAnathI bIlakula calAyamAna na thatA joIne potAne sthAne pAcho cAlyo gayo. prasaMganuM varNana karatAM zAstrakAra kahe che !! vRtAparAyeDajigane pAmanthanatAro, ISadbASpArdrayobhadraM zrI 'vIra' jinanetrayo : // . - 102 - gAvo
Page #116
--------------------------------------------------------------------------
________________ potAnA para aparAdha karanAra para paNa kRpA dRSTithI jenAra saumya prakRtivAna bhagavAnanI AMkha (dayArdatAthI bhInI thatAM)mAM AMsu AvyAM (are A saMgamadevanI zI gati thaze ?) eka: pujA racayati nara : pArijAta prsuunai:| kruddhaH kaNThe kSipati bhujaMga hantukAmastato'nya : / tulyA vRttirbhavati ca tayoryasya nityaM sa yogii| sAbhyArAmaM vizati prmjnyaandttaavkaashm|| - jJAnArNava pAna-ra39/adhyAtma taraMgiNI pAna-19 eka bhAI. pArijAta puSpothI muninI pUjA kare che jyAre bIje krodhapUrvaka temane mArI nAkhavAnI buddhipUrvaka gaLAmAM sApa paherAve che. baMne tarapha samabhAvathI jonAra muni sAmyabhAvapUrvaka AnaMdaja anubhave che. otvAravaSo'higaruDA : punareNasiMhA anye'Digano'pi ca mitho janivairabandhAH / / tiSThanti te samavasatyavirodhanaM tvAM gvA mathe mavati no avAzitanAmuI 34 he prabhu! samavasaraNamAM birAjamAna saumya-daSTivALA Apane joIne bilADIo udaranI vacce, sarpa garUDonI vacce, haraNo siMhonI vacce temaja janmathI ja ekabIjA pratye vairabhAva rAkhavA vALA anya prANio paNa arasaparasa premapUrvaka rahe che. Apano Azraya jeNe lIdho che tene koI prakArano bhaya upajato nathI. je mANika ratno strInA gaLAmAM hArarUpe Azraya karatAM ane je ArasanA pattharo zrImaMtonA mahelamAM besADavAmAM AvatAM jenA tenA abhimAnanI puSTi karavAnuM nimitta bane che teja mANika ratno ane ArasanA pattharo mAnastaMbhamAM besADatAM jonAranA abhimAnane gALI nAkhavAnuM nimitta bane che te he prabhu! ApanI niSkAraNa karUNA temaja saumya mukhadarzanano ja prabhAva che. "Calmness of mind is one of the beautiful jewels of wisdom. It is the result of long and patient eslort in self control. It's presence is an indication of ripened experience and more than an ordinary knowledge of laws and operation of thought. A man becomes calm and poised in the measure that he understands himself as a thought evolved being, for such knowledge necessiates the understanding of the others as the result of thought, and as he developes a right understanding and sees more and more clearly the internal relation of things by the action of cause and ellect, he ceases to fuss and fume and worry and grieve and remains poised, steadlast and serene. The calm man having learnt how to govern himsell, knows how to adopt himself to others; and they in turn, revere his spiritual strength and feel that they can learn of him and rely on him. The more tranquil a man becomes, the greater is his success. his influence, his power for good. Even the ordinary trader will find his business prosperity increased. as he developes a greater self-control and equaniinity, for people will always prefer to deal with a man whose demeanour is strongly equable. The strong calm man is always loved - 103 -
Page #117
--------------------------------------------------------------------------
________________ and revered. He is like a shade giving tree in thirsty land or a sheltering rock in a strom. Who does not love a tranquil heart, a sweet tempered balanced life? It does not matter whether it rains or shines or what chages come to those possessing these blessings for they are always sweet, serene and calm. That equisite poise of character which we call serenity is the last lesson of cuture. it is the flowering of life, the fruitage of the soul. It is precious as wisdom, more to the desired than gold, yea even the fine gold. How insignificant mere money seeking looks in comparision with a serene life, a life that dwells in the ocean of truth, beneath the waves and beyond the reach of tempests, in eternal calm!" candra: sudhAmayatvAduDupatirapi sevyate grahagrAmaiH / grahagaNapatirapi bhAnurbhAmyatyeko durAlokaH // candramA nakSatrono svAmI che to paNa amRtamaya tenI saumya prakRtine lIdhe grahonA samUhathI sevAya che. arthAt grahono samuha teno Azraya le che. jyAre du:khathI sAme joI zakAya evo sUrya grahonA samudAyano svAmI che paNa tenI ugra prakRtine kAraNe grahagaNathI vikhuTo ekaloja paribhramaNa kare che. le - 104 -
Page #118
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-33 - paropakAra (dAna) :paropakAra e dAnano paryAyavAcaka zabda che: parasyAnugrahArthaM svasyAtisargo dAnam / / 38 / / vidhidravya pAtra vizeSAMka :II rU . - 'savarthasiddhi' (tasvArtha sUtranI TIkA) pAna-ra81 bIjAnA upara upakArane arthe potAnA (dhanAdino) tyAga karavo tene dAna kahela che ane te tyAga karavAmAM AvatI eTale ke ApavAmAM AvatI cIja-vastu, vidhi (Grace), dAtAra ane pAtra (jene dAna karavAmAM Ave che te vyakti) nI vizeSatAmAM tenI guNavattA rahelI che. dravya (vastu) 1) AhAradAna, 2) auSadhadAna, 3) jJAnadAna, 4) abhayadAna A cAra prakAranA dAna jina zAsanamAM batAvela che. A cAre prakAranA dAna taddana jIvana Avazyaka (Bare necessities of life) ane Atmonnati (Spiritual uplift) ne arthe che. A dAnamAM paNa prAsuka AhAra temaja auSadha paNa prAsuka hovA joIe. jJAnadAna ane abhayadAna svabhAvathI ja prAsuka che. baMduka-talavArAdi temaja hAthI, ghoDA, vAhanAdi hiMsAnA upakanA dAnano jinazAsanamAM atyaMta niSedha karelo che. A prakAranA dAna ApanAra temaja lenAra baMne adhogatimAM jAya che. eka videzI tattvaciMtake kahyuM che: 'Who are more criminal and to be denounced of the two ? Those who manufacture weapons of mass destruction and sell them or those who buy and use them?' AjakAla duniyAmAM AMtakavAda ane sAme mAnava adhikAranI dararoja vartamAna patromAM khabaro Ave che. Vize 'Live and let live (including animals) 'Forbear and forgive 344 Thou shall not kill' vi. ahiMsAnA siddhAMto temaja ahiMsakabhAvamAM potAnuM ja sukha samAyeluM che e jagatanA jIvone samajAze nahi tyAM sudhI AtaMkavAda ane Security'nuM punarAvartana thayAja karaze. 8: - ''.. vidhi: munine navadhA bhaktipUrvaka AhAradAna karavuM joIe. bAkI arjikA, zrAvaka, zrAvikAne jenI tenI yogyatApUrvaka sanmAna, uSmAbharyo AvakAra temaja miSTa bhASaNapUrvaka. uttamapAtrane dAnano lAbha maLatAM gRhastha potAne dhanya samaje che. tene apUrva lAbha gaNe che. dAtAra : jenAmAM nIce jaNAvela ATha lakSaNo hoya tene jinazAsanamAM dAtAra kahela che. (dAtAranA 8 guNa) 1) bhakti, 2) prasannavadana, 3) zraddhA, 4) vijJAna, 5) sAtvikatA, 6) kSamatAvAna (dAna ApavAnI zaktivALo), 7) kSamAvAna ane 8) matsaratA rahita (bIjA koI dAtArane potAnAthI adhika dAna karato joI tenI adekhAI na karatAM tenI anumodanA kare.). pAtra: nigraMtha muni samAna utkRSTa pAtra jagatamAM nathI temanA pachI ArjikAdi che. dharmabuddhipUrvaka karavAmAM AvatA AhArAdi prAska dAnamAM uttama pAtra, muni, ArjikA, madhyama pAtra paDimAdhArI. zrAvaka, zrAvikA ane jadhanya pAtra asaMyamI sabhyadraSTi grahastha. bAkI badhA apAtra che ane hiMsAdithI AjIvikA karanAra, viSayalaMpaTa temaja tIvra kaSAyI jIvo badhA kapAtra che. A badhAno barAbara vicAra karI - 105 -
Page #119
--------------------------------------------------------------------------
________________ vicakSaNa buddhivAna gRhastha, zrAvaka, dAnanI pravRtti kare che. jenA jIvanamAM dAna nathI tene pazu samAna ane jenA gharamAM dAnanI pravRtti nathI, pAtra jIvane AvakAra sanmAnAdi nathI te gharane zAstromAM zmazAna gaNela che. " zreyAMsa rAjAe bhagavAna 2Sabhadevane bAramAsanA upavAsa para IkSa-zeraDInA rasathI pAraNAM karAvyAM ane tenA phaLasvarUpa jainadharmanI utkRSTa ArAdhanApUrvaka munivrata aMgIkAra karI teja bhave karmono kSaya karI bhagavAna RSabhadeva pahelAM mokSagatine pAmyA. caMdanabALAe aTapaTA abhigrahadhArI nigraMtha niMdazAmAM sthita bhagavAna mahAvIrane aDadanA bAkaLAnuM AhAradAna karyuM ane tenA phaLasvarUpa bhagavAna mahAvIranA caturvidha saMghamAM ArjikAnI nAyaka banI. zrISeNarAjA AhAradAnanA pratApe bhavAMtare A covIzImAM zrI zAMtinAtha nAmadhArI 16mA tIrthaMkara thayA. "aneka janmothI ArAdhanAnA phaLasvarUpa saraLatA ane udAratA virala bhAgyazALI jIvomAM jovAmAM Ave che.'' je uttama bhAvathI supAtra jIva mokSa sudhInI kalyANa paraMparAne prApta kare che evo samartha udAra bhAva te dharma che." - bhagavatI ArAdhanA || 1864 / ayaM nija : paro veti gaNanA lghucetsaam| udAra caritAnAM tu vasudhaiva kuTuMbakam / / - A mArUM che ane A bIjAnuM che evI gaNanA svayaM peTu, matalabI, tuccha jIvonuM lakSaNa che. udAra cita, mAnasavALA jIvone AkhuM jagata potAnA kuTuMba samAna che. vinobA bhAve jaina na hovA chatAM temanAmAM bhagavAna mahAvIra ane temaNe prarUpela ahiMsAdharma pratye atyaMta Adara bhAva hato ane temaNe 'jayahiMda' ne badale 'jaya jagata' no saMdeza bhAratavAsIone Apyo. ane jIvananA aMtIma divasomAM 'AhArano saMpUrNa tyAga karI anazanavrata (maraNAMta) aMgIkAra karyuM. te vakhatanA vaDApradhAna IMdirAjIe temanA AzramamAM jaI AhAra levA vinaMtI karavA chatAM ''mAro jIvanakALa have pUro thavA para che' eka kahI zAMtipUrvaka A pArthiva dehano tyAga karyo. jaina dharmamAM bhagavatI ArAdhanA' samAdhimaraNa, mATe aNamola zAstra che. pAchalI umaramAM A zAstranuM vAraMvAra avalokana karavA - --: abhayadAna :maraNabhaya bhIrukAnAM abhayaM yo dadAti srvjiivebhy:| taddAnAnAM dAnaM tanpunaryogeSu muulyogo'pi|| 51 // maraNanA bhayathI sadAya bhayabhIta sarva jIvone je abhayadAna (mUnivrata aMgIkAra karI) de che te sarvadAnomAM utkRSTadAna ane teja vaLI yogamAM mULa yoga che. karemi bhaMte sAmAiyaM, savva sAvajjajogaM paccakaravAmi jAvajjIvAe tivihaM tiviheNa maNeNa vAyAe kAyeNa na karemi na kAravemi karataM'pi annaM na samaNujANAmi, tassa bhaMte paDikkamAmi niMdAmi garhAmi appANaM vosarAmi" sAmAyika cAritrarUpa pAMca mahAvrata aMgIkAra karI aThThAvIsa mULaguNanA dhAraka nigraMtha munie jagatamAM sthita sarva trasa, sthAvara jIvone abhayadAna dIdhela che. . . . . 'matto mAbhUdasaukhyaM kathamapi bhavina : kasyacitputkaromi' wahuM porI- pokArIne kahuM chuM ke mArAthI koI jIvane koI prakAre paNa duHkha ne thAo. ' -- padmanaMdI paMcaviMzanikA pAna-51. - 106 -
Page #120
--------------------------------------------------------------------------
________________ nathI. pAMca saMmiti ane traNa mi. aSTapravacanamAtA jaina dharmanI sarvoparitAnI sUcaka che. bIje kyAMya jovA * nahIM maLe. aparAdha karanAra pratye paNa sadabhAva e viziSTa artha kahetAM prayojana "mokSanI prAptimAM sAdhanabhUta hovAthI potAnA ja abhyadayanuM kAraNa che. sApa jhUjha gurava sAvaya thane ja sAviyA te viUTTI , - jhANAjAyaNaM mukarava jai dhamme taM viMNA tahA so vi / / 12 // supAtrane cAra prakAranA dAna ane sadevagurUzAstranI pUjA-bhakti karavI te zrAvakono mukhya dharma che. dhyAna ane jinAgamano svAdhyAya, adhyayana te munIzvarono mukhya dharma che. je zrAvakane dAna temaja bhati nathI te zrAvaka nathI ane jene dhyAna ane adhyayana nathI - -: jJAnadAna :-- dharmAdezopadezAbhyAM nopkaaro'stytH|| 656 / / - paMcAdhyAthI uttarArdha dharmanA Adeza ane upadezathI adhika A jagatamAM bIjo koI upakAra nathI. AcAryAdinuM jJAna ane (tenuM phaLa virati) cAritra saghaLuM je te kALamAM viharamAna tIrthakaronA IMndraracita samavasaraNamAM Apela dharmanI dezanAnuM ja phaLa che. are! A jagatamAM jJAnathI mIlIjhulI je kaMI pravRtti, AcArAdi devAmAM Ave che te prAtaHsmaraNIya paramapUjya zrI tIrthakarono ja upakAra che. - mohAndhakAra gahane saMsAre duHkhitA bt:| satvA : paribhramantyucaiH stysmindhrmtejsi| ahametAnata : kRcchAdyathAyogaM kthNcn| ananottArayAmi iti vrbodhismnvit:|| karuNAdiguNopetaH praarthvysniisdaa| tathaiva ceSTate dhImAnvardhamAna mhodyH|| tattatkalyANa yogena kurvansatvArthameva sH| tIrthakRtvamApnoti paraM sttvaarthsaadhnm|| A mohAMdhakArathI gahana saMsAramAM paribhramaNa karI rahelA duHkhI jIvone A dharmaprakAza vaDe karIne game tema (je te upAya vaDe) karI yathAyogya pAra utArUM evo bhAva bodhibIja pAmatAM ja e tIrthakarano jIva bhAve che ane tyArabAda karUNAdi guNothI yukta paramakRpALu mahAmatimAna ane sadAya 'parArtha vyasanI' (eTaleke bIjAno upakAra karavo eja jenI dinarAta pravRtti che) tevA ja prakAranI pravRtti kare che Ama te kalyANayoga vaDe prANIo pratye paropakAra karatAM kALAMtare tIrthakarapadane pAme che je jIvonA parama abhyodaya-kalyANanuM utkRSTa nimitta kAraNa che. ', ' ' che varabodhita Arabhya parArthodyata eva hi| - tathavirSa samA zarma zatAya: pumAna 1} : 1 . uttama samyagdarzananI prApti thaI tyArathI ja paropakAramAM tatpara udAra AzayavALA mahAnubhAva ja tIrthakara nAma karmano baMdha kare che. - 1 y: kata : 'da, 6; . . . ' s , ane e tIrthakara nAma karmanA udayakALathI mAMDIne temanA caramadehanI lagabhaga aMtIma ghaDI sudhI vItarAga prabhu dharmadezanA kare che." - 107 -
Page #121
--------------------------------------------------------------------------
________________ "ucyate kalpa evAsya tiirthkRnnaamkrmnn:| 3rvisattAnAM hita padd" tIrthakara nAma karmanA udayathI sakala jagatanA hitamAM ja pravRtti thavI evoja koI yogAnuyoga hoya che. vacanaM caikamapyasya hitAM bhinnaarthgocraaN| bhUyasAmapi satvAnAM pratipattiM krotylm|| te jagadgurunuM mAtra eka ja vacana paNa ghaNIvAra pAtra jIvone vividhaviSayaka hitakAraka pravRtti khUba (sArI rIte) karAve che. AgaLa joI gayA chIe ke yuvayovRddhiAratuM e eka vAkya (upasargakRta muni mahArAjanuM) zreNika rAjAnA jIvanamAM adbhuta jIvana palaTAnuM nimitta banI gayuM viSayoMkI AzA nahi jinake sAmya bhAva dhana rakhate hai nija para ke hitasAdhana meM jo nizadina tatpara rahete hai, svArthatyAgakI kaThIna tapasyA bInA kheda je karate hai, aise zAnI sAdhu jagata ke du:kha samuhako harate hai" jugalakizora kRta 'merI bhAvanA "kavar torani mRdura suma"i vaja karatAM paNa abhedha ane phula karatAM paNa komaLa evuM sapuruSonuM hRdaya pArakhavA koNa zaktimAna che? ropArA saMta vibhUtI: mahAna puruSonuM samagra jIvana ekamAtra jagatanA jIvonA kalyANa, upakAra artheja hoya che. | 'ropaAIR puLyAya pApAtha paravI nam' bIjAno upakAra karavo te paNya, pavitratA, unnati temaja vizuddhinuM aMga che ane bIjAne pIDA upajAvavI te pApa, patana, adhogati temaja aMkalezanuM aMga che. 'vA yuW para uM' bIjAno upakAra karavo, temanuM prayojana sAdhavuM eja potAno svArtha potAnA prayojananI siddhi che. "paranA hitamAM tatpara rahevuM evo ja koI mahApuruSono jAtisvabhAva che." paraduHkhapratikArameva dhyAyanti ye hRdi| labhante nirvikAraM sukhamAyati sundaram / / jeo bIjAnA du:khonA nivAraNanuM ja hRdayamAM ciMtavana kare che te nirvikAra AgAmIkALe vahana karanArUM sukha pAme che. * (mati sundaram - AgAmI kALe kalyANane vahana karanAruM) ___"dharmANAmanyajantUpakRtirapi tathA rAjyate hyuttamatve" sarva dhamamAM paropakAra dharma paNa kharekhara uttamapaNe zobhe che. . Where Lord Jesus christ said: "Forgive him seven hundred times seventy seven" Lord Jesus was pleading the cause of the man who was injured and not of the man inflicting injury. "Forbear and Forgive" - 108
Page #122
--------------------------------------------------------------------------
________________ "zaLatau satyAmukSA 2 yu na mahAtmanaH' vinAza rokavAnI zakti hovA chatAM mahAna puruSonI upekSA vAjabI nathI. A duniyA durjanonI durjanatAthI jeTalI pIDAya che tethI vadhu sajajanonI niSkriyatAthI pIDAya che." "Bad legislators are elected by intelligent people who do not go to polling station to cast their vote." A jagatamAM rahI sahI je kaMI maulikatA dekhAya che te satparuSonA AtmasamarpaNapUrvakanA (vartamAna temaja bhUtakAlIna) sevAbhAvI jIvanathI che ane nahi ke svArthaparAyaNa dhana temaja viSaya sukhamAM racyApacyA zrImaMtonA dhanasaMgraha ke jAjalyamAna makAnAdi vaibhavothI. -: jagaDuzAnI mAnavatA :duSkALanuM varSa Ave ane tenA pariNAma svarUpa lokonI yAtanA zarU thAya te agAu jagaDuzA cetI jatA. je je vastuonI achatanI saMbhAvanA jaNAya te te cIja-vastuo jyAM sukALa hoya tevA dezabhAgamAMthI kharIdI lAvI saMgraha karatA ane vakhata Avye ghera ghera jaI bhUkhyAMnI AMtaraDI ThAravA namrabhAve anAja vi.nI vaheMcaNI jAte karI potAnI jAtane lUMTAvI detA ghasI nAkhatA ane mAnavatA mahekI uThatI. vAsIcandanatulyAntarvRttimAlaMbdha kevalam / ArabdhaM siddhimAnItaM praacinairmunisttmaiH|| caMdana-sukhaDanA jhADane kApavA kuhADAnI dhAra tenA para paDatAM pote kapAI jaI kuhADAnI dhArane sugaMdhIta karavAnA draSTAMtarUpe prAcInakALamAM puruSoe potAnI jAtane ghasI nAkhI jagatanA jIvonuM hita kareluM che. - -: bhagavAna mahAvIranuM varasIdAna :- - bhagavAna mahAvIre dareka tIrthakaronI jema vairAgyanI parAkASTA para pahoMcatAM mUnivrata aMgIkAra karatA pahelAM temanI dAnazALAmAM 'varavArikAno Adeza kyo. temanI dAnazALAmAM dararoja 388,80,0,000 (traNaso aDDAsI karoDa eMsI lAkha, sonaiyAnuM dAna thatuM hatuM. A dAnane apariNIta dAna kahevAmAM Avela che. to prazna thAya che ke jyAre saMkhyA batAvI che to tene apariNItadAna kema kahI zakAya ? to kahe che ke bhagavAne to varavarikA' no Adeza Apyo hato eTale ke jene je joIe ane mAge teTaluM Apo. bhagavAnanA cAritrya ane vairAgya temaja lokapriyatAno prabhAva evo hato ke mAgavA AvanAranA manamAM ema vicAra Avato ke mane joIe teTaluM lau jethI bIjAone paNa pUratA pramANamAM lAbha maLe. A rIte A dAna aparimIta hatuM kemake bhagavAne koI maryAdA mUkI nahotI. yeSAM na vidyA na tapo na dAnaM na cApi zIlaM na propkaar| te martyaloke bhUvi bhArabhUtA manuSyarupeNa mRgAzcaranti / / je mANasamAM vidyA, tapa, dAna, zIla ke paropakAravRtti nathI te mRtyulokamAM bhUmine bhArarUpa che ane te manuSyanA lebAsamAM haraNa-pazu jevAja che. - yAcamAna janamAnasavRtte: pUraNAya bata janma na ysy| tena bhUmiriha bhAravatIya na drumaina giribhirna smudraiH|| nirAdhAra, behAla, yAcaka jIvonI (peTa bharavA pUratI jIvananI anivArya jarUrIyAta) mAga pUrI karavA mATe je janmela nathI evA mANasothI A pRthvI bhAravALI che nahi ke vRkSo, parvato ke samudranA bhArathI. - 109 -
Page #123
--------------------------------------------------------------------------
________________ kalpadruH pAdapAnAM hariramRtabhujAM cakravartI nraannaam| dharmANAmanyajantUpakRtirapi tathA rAjate dhuttmtve|| vRkSomAM kalpavRkSa, devomAM Indra, manuSyomAM cakravartI jema uttamapaNe zobhe che tema samagra guNomAM paropakAra dharma paNa kharekhara uttamapaNe zobhe che. paropakAra vRttino eka hRdayaMgama draSTAMta - John Ruskin inherited a million dollors. With this money he set out doing good "says a writer in the 'Arena' Charitable Trust." By 1877 he off 3/4th of his inherited wealth with all the income including that from his books. But the calls of the poor and his plans (looking towards educating and enabling working men to live reasonbly good life and giving more sunshine and joy to every possible human life) were such that he decided to dispose off all his wealth except a small sun suslicient to yield him 1500/= (dollars) a year on which to live. -: Will of Mahatma Gandhiji :Any wills that I may have made before this day stand cancelled and this be deemed to be my last Will. I donot believe that I have any property, nevertheless, anything which by social convention or law is considered mine, anything moveable or immoveable, books, articles etc. that I have written and may write hereafter, whether printed or not printed and all their copyright, I endow as my heirs the Navjivan Institution, whom I hereby declare as my heirs and Declaration of trust for the establishinent of which I alongwith Mohanlal Maganlal Bhatia got registered as a deed of trust on 26-11-1929. and of which shri Vallabhbhai Jhaverbhai Patel, Shri Narhari Dwarkadas Parikh are at present trustees. The Navjivan Trust will give to the Harijan Sevak Sangh for harijan service every year after my dernise twenty five percent (25%) of the net profit that it earns out of the sale of the exercise of their copy right. In order to exercise my desire as expressed by this Will and to make the necessary arrangement for it, I appoint Bhai Maliadev Haribhai Desai and Narhari Dwarkadas Parikh as executors of my this will. In the absence of any one of them, by death or any other cause, the other has got the right to make necesary arrangements and to execute this my Will. Sd / Pyarelal Nayar Sd / Mohandas Karamchand Gandhi 20-2-1940 Malikand 20-2-1940 Sd/ Kishorelal G. Mashruwala 20-2-1940 -910 -
Page #124
--------------------------------------------------------------------------
________________ ri T naM.-34 -- aMtaraMga SaDaripuone jItanAra :- kAma krodhastathA lobho harSamAno mdstthaa| SaDvargamutsRjedena tasmi tyakate sukhI bhvet|| krAma, krodha, lobha, harSa, mAna tathA mada A cha vargano je tyAga kare che te sukhI thAya che. divA pazyati no dhUka :, kAka nakataM na pshyti| apUrva : ko'pi kAmAMdho, divA nakataM na pazyati // ghUvaDa divase joI zakatuM nathI, kAgaDo rAtre joI zakato nathI. paraMtu kAmAMdha mANasa to evo gajabano che ke rAta ke divasa kaMI joI zakato nathI. arthAturANAM na gururna baMdhu, vidyAturANAM na sukhaM na nidraa| sudhAtura ra trAcine vetnA, mAturAna ma nAnA paisAnA bhUkhyAne koI vaDIla ke bhAI jevuM hotuM nathI. vidyA prApta karavA Atura mANasane ArAma ke paNa paDI nathI. bhUkhyA mANasane svAda-besvAda ke veLA-kaveLA jovAnI dhIraja hotI nathI. ane kAmAMdhane bhaya ke lA jevuM kaMI hotuM nathI eTale ke tene neve mUke che. brahmadattanI mAtA calaNI rANIe tenA pati brahmarAjAnA avasAna bAda tenA patinA eka mitra sAthenA ADA saMbaMdhamAM potAno putra brahmadara ADakhIlIrUpa jaNAtAM tene paraNAvI madhurajanI mATe lAkSAgRha banAvI temAM sUvA mokalyo ane pachI rAtanA tene Aga lagADI tenuM kAsaLa kADhI nAkhavAno prayatna karelo. kAmathI aMdha banelA rAvaNe sItA karatAM paNa atyaMta svarUpavAna ane zIlavaMta potAnI paTarANI maMdodarI temaja yoddhAomAM atyaMta prakhara ane ajeya gaNAtA potAnA bhAI bibhISaNa dvArA vAraMvAra vinavyA chatAM kAmathI aMdha banela rAvaNa mAnyo nahi ane pariNAma svarUpa zrIrAma ane rAvaNa vacce jagatamAM prasiddha yuddha khelAyuM jemAM lAkhonI saMkhyAmAM janahAnI ane vinAza sarjAyo. aMtamAM lakSmaNa (vAsudeva)nA hAthe rAvaNa (prativAsudeva) bANathI viMdhAI mRtyune zaraNa thayo. savve AbharaNA bhArA savve kAmA duhAvahA sarva AbharaNo bojarUpa che ane sarvakAma (viSayavAsanA) duHkhane noMtaranArI che. sApa karaDavAthI mRtyu thatA pahelAM sAta vego thAya che, jyAre kAmarUpI sarpathI karaDAyelA manuSyane dasa vego thAya che.. prathame jAyati ciMtA, dvitIye drssttmicchti| tRtIye dIrghanizvAsAzcaturthe bhajate jvaram / / 29 / / paJcame dahyate gAtraM, SaSThe bhukataM na rocte| 'tamane thAtmahAmUccha, unmattatvamathAIi ii 20 || navame prANasaMdeho, dazame mucyate'subhi: . . . . raraH samajAnta navatarva paththati 31. ke } } :-( is : sari / - jJAnAvarNava pAna-128 kAmanuM uddIpana thatAM prathamavegamAM ciMtA thAya che. bIjA vegamAM tene (pratipakSIne) jevAnI IcchA prabaLa paNe thAya che. trIjA vegamAM (jovAnuM na banatAM) nizvAsa nAkhe che. cothA vegamAM zarIramAM vara-tAva caDhe - 111 -
Page #125
--------------------------------------------------------------------------
________________ thAya che to tevI ja che. che. pAMcamA vegamAM zarIra dagdha thavA lAge che. dAha utpanna thAya che. chaThThA vegamAM bhojanamAM rUcI thatI nathI. khAvAnuM paNa gamatuM nathI. sAtamA vegamAM mahAmuccha utpanna thAya che. behoza jevo banI jAya che. AThamA vegamAM unmatta, pAgala jevo banI jAya che. navamA vegamAM potAne maraNanI zaMkA upaje che ane aMtIma dasamA vegamAM prANane tajI de che. -: kAmottejanAnAM 10 bAhyakAraNo :AdhaM zarIra saMskAro, dvitIyaM vRSya sevnm| tauryatrIkaM tRtIyaM, syaatsNsrgsturymissyte|| 7 / / yoSiviSaya saMkalpa : paMcamaM prikiirtitm|| tadaGagavIkSaNaM SaSThaM saMskAra : saptamaM mtm|| 8 / / pUrvAnubhogasaMbhoga smaraNaM syaattdssttmm| navamaM bhAvinI ciMtA dazamaM vstimokssnnm|| 9 // 1) zarIranA saMskAra-vRMgArAdi karavuM, 2) puSTarasa, ghI-malAI yukta mevA miThAInuM sevana, 3) gItanRtyAdi sAMbhaLavuM temaja jevuM 4) strIno saMsarga karavo, 5) strI saMbaMdhI koIpaNa prakArano aMtaraMgamAM saMkalpa karavo, 6) strInA aMgone dekhavAM, 7) dekhelA aMgonA saMskAra hRdayamAM sthApita karavA, 8) bhUtakALamAM jenI tenI sAthe karelA bhoga-upabhogane yAda karavA, 9) AgAmI kALamAM bhaviSyamAM te bhogonI manamAM IcchA rAkhavI ane 10) zukanuM zaraNa-chUTI javuM, viryapAta. nAsane yAne dhanane monane sthiti. kSaNamAtramapi prANI prApnoti smrshlyt:|| 36 // . - kAmarUpI zalya kahetAM kAMTAthI, bANathI viMdhAyela jIvane besatAM, sUtAM, cAlatAM, svajanamAM ke bhojanamAM kyAMya paNa mAtra paNa cena paDatuM nathI. vittavratabalasyAntaM svakulasya ca laanychnm| - mara kA samartha na bharArja: pati | kAmathI pIDita puruSa potAnA dhana, cAritra ane baLanA nAzane joto nathI. temaja potAnA kuLane kalaMka lAgavAne temaja maraNa sudhInA bhayane paNa gaNato nathI. kAmanI pIDA evI che ke uttejIta thatAM hitAhitano koI vicAraja raheto nathI. anAsadyaH janaH kAmI kAminI hRdaya priyaam| vikasAnanopAvai : sai: haM ratnamati 31 R kAmI puruSa je kadI potAnI prANavallabha strInI prApti karavAmAM niSphaLa jAya che to jhera khAIne, zastrathI potAno ghAta karIne, uparathI paDatuM mUkIne, kuvAmAM paDIne ke zarIra para ghAsatela chAMTIne baLI marIne apaghAta karavA tatpara thaI jAya che. -: saMsAramAM jilDA Indriya ane kAmane vaza thaIne jIva potAne bhUlI naraka-tiryaMca gatimAM laI jAya tevAM mahAnidha kAryo kare che. saMsAramAM paradhananI vAMchA, parastrInI vAMchA ane bhojananI laMpaTatAja jIvanA pariNAmane malIna karanAra che. raNakSetramAM duzmano sAme ekale hAthe laDanAra subhaTo ane rAjakAraNamAM ucca sthAna dharAvatA vizvanA rAjakAraNIo paNa kAmathI mahAta thayAnA ghaNA dAkhalAo jevAMmAM Ave che. "krodhAdin mAnasAn vegAn, puSTamAMsAdanaM tthaa| paritajya'sahiSNutvaM, lapsyase manasa: sthitim||" - 112 -
Page #126
--------------------------------------------------------------------------
________________ krodhAdika mAnasika vego, cugalI ane asahiSNutAno tU tyAga karI jenAthI tene mAnasika svAsya-zAMti maLaze. koho pII paNAsei, mANo vinny-nnaasnno| mAyA mittANI nAsei, lobho savva vinnaasnno|| krodha prItino nAza kare che, mAna vinayano nAza kare che, mAyA mitratAno nAza kare che ane lobha sarvanAzane noMtare che. thona bhavati kaW = vAIrala! krodha karavAthI kone nukasAna thayuM nathI ? rana kriodhI sArIkhe, nahi kSamIse zAMta; nIca na mAnI sArikha, nigaravase na mahaMta mAyAvIso malina nahi, vimala na sarala samAna, ciMtAtura lobIna meM, dukhI ne dIna samAna." -: krodhanA prakAra (paryAyavAcaka zabdo) :1. bIjAnI pratye prItino abhAva 2. kalaha (bolAcAlI). 3. khAra (bIjA pratye manamAM dveSa rAkhavo). 4.matsara 5. anuzaya (krodha karyA bAda manamAM ucATa rahe) 6. caMDatva (bhRkuTi caDhAvavI) 7. anupazama (upazamabhAvano, nirveravRttino abhAva) 8. saMtApa 9. tAmasa prakRti 10. nicchoTana (krodhathI AtmAmAM malIna pariNAma) : 11. nirbharlsana (krodhathI bIjanI ThekaDI uDAvavI) 12. nirAnuvartitva (krodhathI bIjAnI khAsa karIne vaDIla snehasaMbaMdhInI anukuLa na cAlatAM svacchaMdapaNe vartavuM.) 13. asaMvAsa (kuTuMba choDIne bhAgI javuM, ekalA rahevuM, vaTanA mAryA gAjara khAvuM.). 14. kRtanAza (karelA upakArano nAza karavo, koIe koI vastu ApI hoya te toDIne pheMkI devI.) 15. azAmya (ghaNA vakhata sudhI pariNAma zAMta na thavA. aMtaraMgamAM baLyA karavuM.) - ' - mAnanA prakAra (paryAyavAcaka zabdo) :1) abhimAna, 2) mada, 3) ahaMkAra, 4) paraparivAda, 5) ApavaDAI, 6) baNagAM phUMkavAM, ) paraMparibhave (sAmAno parAbhava karavo-halako pADavo), 8) asUyA (bIjAno utkarSa sahana na thavo)9) hIlanA (samAne utArI pADavo), 10) nirUpakAritva (koInuM kAma na karavuM, svayaMpeTu), 11) akkaDapaNuM, 12) avinaya, 13) paraguNa AcchAdana (bIjAnA guNanuM AcchAdana karavuM. DhAMkI devA). " }' pAyAnA prakAra (paryAyavAcaka zabdo) - 1. mAyA ' 2. koMgI (gADha-bhArobhAra mAyAvI paNa) Los - 113 -
Page #127
--------------------------------------------------------------------------
________________ 3. pracchannamAyA (chAnuMmAnuM pApa karavuM, chAnuMmAnuM gharamAM khAvuM) 4. kuDakapaTa 5. vaMcanatA (bIjAne chetaravuM). 6. asatvarUpaNA (dravya, kSetra, kALa, bhAvapaNe sthita padArthanuM anyarUpe nirUpaNa karavuM.) 7. nyAsApahAra (bIjAnI thApaNane oLavavI) 8. Uvyatikara (potAnuM kArya sAdhavA jANI joIne gAMDA thavuM, gAMDA jevuM vartana karavuM.) 9. guDhA cAritva (mAyAvaDe guma vicaravuM, dhIre dhIre koInI najara na paDe tema nIcA namI cAlavuM) 10. kuTilamati - vakratA 11. vizvAsaghAta. -: lobhanA prakAra (paryAya vAcaka zabdo) :- 1. lobha (sAmAnya lobha) 2. atisaMcayazIlatA (lobhanA kAraNe eka jAtanI agara ghaNI jAtanI vastuono ati saMcaya karavo) 3. kilaSTatva (lobha vaDe karIne mananI kaluSatA). 4. atimamatva (cIjavastuo para atyaMta mamatAbhAva) (camaDI tuTe paNa damaDI na chUTe) 5. kalpAnnano aparibhoga (bhogavavA yogya suMdara anna vastrAdinI sulabha upalabdhi hovA chatAM bhogavavI nahIM ane tene ThekANe halakAM, sastAM annAdi temaja jarjarita kapaDAM paheravAM, saDelAM zAkabhAjI, phaLa pheMkI na detAM sApha karIne bAkIno bhAga khAvo. 6. naSTa-vinajhAkalpa (bhogavavA yogya cIjavastuo na vAparatAM khuNAmAM, mALIyAmAM mUkI rAkhavI, saDI jAya, kATa caDhI jAya paNa vApare nahIM) 7. sadA-sarvadA tabhAva bhAvanA (lobhanA kAraNe ghara vi. temaja sagavaDatAnA sAdhanono vAraMvAra manamAM vicAra karI galagalIyAM karavAM. bIjAne batAvavAM vi.) krodha, mAna, mAyA ane lobha A cAra kaSAya janmamaraNanA pravAharUpa mahAna samudramAM DubADanAra che. AtmAnA sahaja svAbhAvika sukhanA ghAtaka che. kaSAyanI vyutpatti (kaSa = saMsAra ane Aya = prApti) jenAthI saMsAranI prAmi-vRddhi thAya tene jinazAsanamAM kaSAya kahela che. dharmanuM mULa dayA che ane dayAnuM mULa komaLa pariNAma che. "saraLa vyaktine mATe svIkRti ane sAdhanA baMne saraLa che" "jyAM anAgraha, namratA ane saraLatA che tyAM susaMskAra zikSA ane saddabuddhinA aMkuro cittamAM rahe che." krodAdi nijabhAvo taNA kSaya AdinI je bhAvanA; ne AtmaguNa nI ciMtanA nizcayathI prAyazcitamAM | 114 | chate kSamAthI, krodhane, nija mArdavethI mAnane Arjava thakI mAyA khare, saMtoSa dvArA, lobhane / 115 || -- zrI niyamasAra krodhAdi kaSAyone rokIne, uttama kSamAdi guNa dhAraNa karIne AtmAne ujjavaLa karo. samasta vyavahAra kapaTa rahita thaIne karo. pArakAnA ujjavaLa yaza, vaibhava, aizvarya, uttama vidhA Adi prabhAva dekhIne adekhAIrUpa malinatA choDI saMtoSarUpa zaucadharma aMgIkAra karo. - 114 -
Page #128
--------------------------------------------------------------------------
________________ ~: kAmIpuruSanI ATha ceSTAo :-- 1. ciMtavana (te strI saMbaMdhI vAraMvAra vicAra karyA karavo.) 2. kirtana (tenAM vakhANa karavAM) 3. bhASaNa (tenI sAthe koIpaNa bahAne vAta karavAno prasaMga ubho karavo) 4. kelI (tenI sAthe ramata-gamata, nATaka-sinemA jovAmAM lIna thavuM) 5. sparzana (tenA aMgane sparza karavo, kaMI nahi to pagano aMguTho) 6. darzana (tene jovI-tenA aMgane jevuM) 7. vibhrama (bIjI akkalahIna ceSTAo karavI.) 8. hAsya (hasI-majAka karavI). paravastumAM sukha ApavAno koI svabhAva nathI. bAhya sAmagrIthI sukhI thaIza e jIvano anAdikALano bhrama che. (Illusion) moha che. lokhaMDanA saLIyAo, simenTa, retImAM sukha ApavAnI zakti hota to lokhaMDa simenTanA kArakhAnAvALAono jagatanA mahAna ciMtaka Philosopher mAM samAveza thAta paNa jagatanA sadbhAgye haju sudhI tema banyuM nathI. jema vyaktine mATe Individual Character che. tema dezane mATe National Character che. koIpaNa dezanI zAMti kAyado ane vyavasthAnuM pAlana dezanA mANasonA A SaDDipu (kAma, krodha, mAna, mAyA, lobha ane harSa) para ochAvattA aMkuza para rahelo che. keTalA pramANamAM te niyaMtraNamAM che ke bahAra che tenA para. Law and order situtation and peaceful co-existence of the subject of any nation depends upon the character of a nation and its every citizen and not on abandant supply of wealth and science and technology. duniyAnA samRddha dezomAM vipula sAmagrIno puravaTho che. sAyansa ane TekanolojImAM paNa mokhare che. tenI sAthe crisis of character paNa eTalIja che. te uparAMta gunhAkhorI, Draga eDIkTasa, ane sAmAjika dUSaNo paNa kyAM ochA che ? tenuM kAraNa A SaDDipune niyaMtraNamAM rAkhavA vartamAna zikSaNa paddhatinI niSphaLatA che. ane zikSaNanAM mAdhyama TI.vI. vi. mAM bibhatsa ane hiMsAkhorInAM draSyo che. kumaLA bALakonI ane temanA bhAvinI kusevA A philmakAro karI rahyA che. ane sarakArane ke sensara borDane kaMI paDI nathI, agara to samajavA jeTalI aMgamabuddhi nathI. To see the trouble long before it becomes an emergency is the true quality of foresightedness A Statesman thinks of the next generation A Politician of the next election. "For all the short falls, ruins. devastations and economic crisis or other calamities, man-made or acts of nature, the world would still have been happy if there was no crisis of character." -- 115
Page #129
--------------------------------------------------------------------------
________________ naM.-35 -: vazI :- AsannakAlabhavasiddhi yasya jIvasya lakakhaNa innmo| visayasuhesu na rajai savvatthAmesu ujmi| - Asannabhavya jIvonuM lakSaNa e che ke teo pAMca IndriyonA viSayomAM Asakta thatA nathI ane sarva avasthAomAM potAnA AtmAno uddhAra karavAmAM ja prayatnazIla rahe che. je pAMca IndriyonA viSayomAM vRddha lolupa che te krodha, mAna, mAyA ane lobhathI prerita hiMsA, jUTha, corI, abrahma ane parigraha e pAMca pApomAM pravarte che. AraMbha ane parigrahane pApanI utpattinAM sthAna bhagavAne kahela che. AraMbhamAM hiMsA ane parigrahamAM pAMca IndriyonI Asakti mULa che. A jinazAsanamAMja ema kahevAmAM Avela che ke je viSayomAM vRddha che te hiMsAdi pAMca pApomAM pravarte che. ajitAkSa: kaSAyAgnim vinetum na prbhurbhvet| tata: krodhAdikaM jetum akSarodha: prshsyte|| jeNe pAMca IndriyonA viSayo para kAbu meLavyo nathI te kaSAyarUpI agnine zAnta karavA samartha thaI zakato nathI. tethI jene krodhAdi (krodha, mAna, mAyA ane lobhIne jItavAnI IcchA che teNe prathama pAMca Indriyone jItavI Avazyaka che." Till a man is hankering after gratisication of Senses (44 S41 viSayo) and swayed away by anger (krodha) Ego (mAna) Crookedness (mAyA) and greed (GLC) He is in a lower darkned stage of life and for him there is no hope of peace in this life and the life to follow (P41649 1467 420494) bIjI bAju Indriya ane kaSAyanA vijayI, AraMbha parigrahathI rahita, jaMgatamAM eka paramANu mAtra paNa mAruM nathI evA AkiMca bhAvathI yukta nigraMtha muninA sukhanuM varNana: atyaMta Atmopanna viSayAtIta anupa anaMta ne; vicchedahIna che sukha aho! zuddhopayoga prasiddhaneTI 13 | AgaLa zuddhapayoganI vyAkhyA kare che : suvidita sUtra padArtha saMyama tapa sahita vItarAga ne; sukhadu:khamAM sama zramaNane zuddhopayoga jino kahe 14 zrI pravacanasAra.. sukhI koNa ? asaMyata rasamyagdaSTi ke jenI pAse sukha sAmagrI ane vaibhavanA sAdhano vipula pramANamAM che te ke pAMcamA guNasthAnavatI, aNuvratadhArI zrAvaka ke jene parigrahAdinI maryAdA nakkI karI rAkhI che ane divase divase te ochI karatA jaI sarva parigrahatyAga karI nigraMtha munivrata aMgIkAra karavAnI bhAvanA rAkhe che te? upara uparanA devomAM sukhanI mAtrA adhika ane parigraha alpa-alpa hoya che. sarvArthasiddhinA devomAM sauthI alpa parigraha che jyAre sukhanI mAtra.sarvathI adhika che. tenuM kAraNa samyakadarzana ane zukalalezyA che. hiMsA, jUTha, corI, abrahma ane parigraha garbhita mahAna AraMbha-samAraMbhathI dravyanI prApti e puNyanuM phaLa che agara to bhagavAnanI kRpAnuM phaLa che e mAnyatA e jagatanuM ane temAM vartatA jIvonuM jeTaluM akalyANa karyuM - 116 -
Page #130
--------------------------------------------------------------------------
________________ che ane vItarAgamArganI avahelanA karI che teTalA pramANamAM kadAca bIjI koI mAnyatAe karI nathI. "Self controll with an ideal of just the kind of person we would like to be, held before the sub-concious all the time, will be returned to us just as we order. We are made in the image of the ideal held before our maker, the sub-concious. We must live it however. If our ideal is for sobriety, getting drunk will not bring our dreams true. If our ideal is for perfect health, we certainly cannot expect a sensual life to build it." kudaratano niyama, vastuno svabhAva, karmano siddhAMta, Principle of cause and efect e badhA eka ja arthanA sUcaka che. "upazama rasabharI sarvajana zaMkarI mUrti jinarAjanI Aja bheTI; kAraNe kArya niSpatti zraddhAna che, teNe bhavabhramaNanI bhIDa meTI' - devacaMdajakta pravartate parA zAMti dhRti saMtulanaM kssmaa| phalAni amuni dharmasya, phalaM tasyAsti no dhnm|| paramazAMti, dhRti, saMtulana ane kSamAe dharmanAM phaLa che. dhananI prApti thavI e dharmanuM phaLa nathI. Sometimes virtue starves and vice is fed. what then? Is reward of virtue bread ? - Pope vazI-Self Control "Those who die of chronic decease have no self control." "Good health late in life indicates self-control, moderation in all things, equanimity and poise' Extravagent habits, even if there is an inexhaustible supply, build a self destructive morale." "No man can improve upon nature and what is nature but an established eternal principle of cause and effect, the law ofthings. But he can learn to understand the law and instead of complaining, grudging and wishing that things were different, adjust himsell and compromise, the result of which is peace and tranquility." "As a man practises self control, he approximates more and more to his inward reality and is less and less swayed by passion and grief, pleasure and pain and lives a steadfast and a virtuous lise, manifesting manly strength and fortitude. The restraining of passions is merely the innitial stage in self discipline and is immediately followed by process of purification." satiSakSa ha cena tatattera masthiti: ' jeNe atitRSNAno tyAga karyo teNe bhavasthiti paNa ghaTADI dIdhI. A sAthe mArgAnusArInA 35 guNanuM varNana che gunegAvIvo - jIvananA aMtIma zvAsa sudhI guNanI ArAdhanA karatA rahevuM. - 117 -
Page #131
--------------------------------------------------------------------------
________________ avRtti-vyAdhi-zokAninuvarteta shkitt:| AtmavatsatataM pazyedapi kiittpipiilikaa:|| AjIvikAnA abhAvathI, zoka temaja vyAdhithI duHkhI che evA prANIonI sadaiva potAnI zakti anusAra madada-sahAyatA karavI joIe. temaja kIDI-maMkoDA vi. nAnA jIvone paNa potAnI mAphaka te paNa jIva che. (sukha Icche che ane du:khathI Dare che) ema jovA joIe. bhUta-bhaviSya ane vartamAnamAM viharamAna sarva tIrthakaro ema kahe che agarato prarUpaNA karatA rahyA che ke sarvaprANI, sarva bhUta, sarva jIva ane sarva satvone na to mAravA joIe, na to temanI upara hakumata calAvavI joIe, na to temane parAdhIna karavA eTale ke bAMdhavA joIe ane na to temane koI prakArano upadrava karavo joIe. Aja dharma zuddha nitya ane zAzvata che. lokone temaja samasta jagatanA jIvasamuhane jANIne temaja temanA saMtApa du:khane sArI rIte samajIne jJAnI puruSoe sarvane mATe eTale ke utthita temaja. anutthita, upasthita temaja anupasthita, hiMsAthI virata temaja avirata, upAdhi sahita temaja rahita, saMyogI agara asaMyogI sarvane mATe Aja dharma kahyo che. Aja dharma tathya che temaja yathArtha che. jinapravacanamAM paNa Aja vAta kahevAmAM Avela che. zIvamastu sarvajagataH parahitanIratA bhavantu bhUtagaNA: . doSA prayAntu nAzaM sarvatra sukhIno bhavantu lokH|| sArAye jagatanuM kalyANa thAo. bIjAnA hitamAM chavo racyA pacyA raho. doSono sarvanAza thAo ane savaThekANe jIvo sukhI thAo. - "te puruSa jANa sumArgazALI, pApa uparama jehane ' samabhAva jyAM sau dhArmika, guNa samuha sevana jehane." : chellA zvAsa sudhI niraMtara raho A saMyamI bhAvanA, adhyAtma sthitimAM vaho muja ure kalyANanI sAdhanA; Ave kALa bhale vipada zIra para paDe nA dU:kha ke vAsanA, thAje prApta sudharma aMta samaye, eke bIjI Aza nA.' - saMtabAlajI He who is simply happy towards the achieveinents of all others, his achievement is far greater than the achievements of all the others combined.
Page #132
--------------------------------------------------------------------------
________________ nimitta - upAdAna (naimittika), eka kArya banavAmAM be kAraNa kahyAM. nimitta kAraNa ane upAdAna kAraNa. kAryarUpe pariName te upAdAna ane temAM sahakArI kAraNa te nimitta. kAraNanI vyAkhyA : '"yadmAvAmAvAnAM yayotpatyanutpatti tat tAmiti|'' prameyaratnamAlA 1/13 jenA sadbhAvamAM je kAryanI uttpatti thAya ane jenA abhAvamAM te kAryanI utpatti na thAya te padArthane te kAryanuM kAraNa kahevAmAM Avela che. zrI vIrasena svAmIe dhavala pustaka 12 mAM kahayuM che ke : " yadyasmin satyeva bhavati nAsati tattasya kAraNamiti nyAyAt / ' dhavala pustaka 12 pRSTha 289 je jenI hayAtImAM thAya che ane hayAtInA abhAvamAM thatuM nathI tene tenuM kAraNa kahevAmAM AvyuM che evo nyAya che. Asa-parIkSAmAM kahela che ke : .. " "yatra yadanvayavyatirekAnulambhastatra na tannimittakatvaM dRSTam / ' jeno jenI sAthe anvaya-vyatirekano abhAva che te tenuM nimitta thaI zakatuM nathI. tatkAraNakatvasyatadanvayavyatirekopalambhena vyAptatvAt kulAlakAraNasya ghaTAdeH kulAlAnvayavyatirekopalambhaprasiddhe : ~ AsaparIkSA pRSTha 40-41 je jenuM kAraNa che teno tenI sAthe anvaya-vyatireka avazya hoya che jemake kuMbhAravaDe banAvavAmAM AvatA ghaDAmAM kuMbhArano anvaya-vyatireka jagata prasiddha che. eka khubaja mArmika siddhAMta dhavalapustaka 11 mAM pratipAdana karela che : "Na ca kAraNe aNavagae kajjAvagamo sammattaM pddivjjne|" ~ dhavala pustaka 11 pRSTha 201 jyAMsudhI kAryotpAdaka hetu (kAraNa)nuM parijJAna-yathAtha jANapaNuM nathI hotuM tyAMsudhI kAryanuM parijJAna paNa prAma thatuM nathI. kAryanA parijJAnathI Result Conciousness (labdhalakSIguNa)nI prApti temaja dharma-artha-kAma ane mokSa e cAre puruSArthanI pravRtti hoya che. kheDutane bIja, khAtara, pANI, jamIna, AbohavA, mosama vi.nA parijJAnapUrvakaja pravRtti karato jovAmAM Ave che. dhaMdhA-rojagAranuM paNa ema ja samajavuM. eka bIjI paNa agatyanI vAta A viSayanA saMdarbhamAM dhyAnamAM rAkhavA jevI che : .. "anvayavyatirekasamAdhigamyo hi hetuphalabhAva : sarva eva tAvaMtareNa hetutA pratijJAmAvrata aiva kasyacitsA vastu- ciMtAyAmanupayoginIti / pratibaMdhaka saMdbhAvAnumAnamAgame' bhimataM tAvadasati na ghaTate / " mUlArAdhanA pRSTha-23 jagatamAM padArthono saMpUrNa kAraNa-kAryabhAva anvayavyatirekathIja jANavAmAM Ave che.jema sahakArI (nimitta) kAraNanA abhAvamAM kAryanI utpatti (siddhi) hotI nathI tevI rIte pratibaMdhaka kAraNanA sadbhAvamAM paNa kAryanI siddhi thatI nathI. sahakArI kAraNa hotAM pratibaMdhaka kAraNanA abhAvamAM kAryanI siddhi thAya che. anyathA nahIM. bhAgya-nasIba, kamanasIba, honahAra, bhavitavyatAnI samaja AmAM AvI jAya che. dareka zabdanuM koI vAcya hovuM joie ane te paNa arthapUrNa. : - 119 -
Page #133
--------------------------------------------------------------------------
________________ nA "manvaya-vyatirekathaLyo di sarvatra kAryakAraVTmAja:" -- prameyaratnamAlA 3/59. sarvatra kArya-kAraNabhAva anvaya-vyatirekapUrvaka ja jovAmAM Ave che. -: nimitta :- "upAdAnasya pariNamanakriyayA sahaiva tatpariNamanAnukUlaM pariNamanaM yasya bhavati tasyaiva nimittatvaM, nimedati sahakarotIti nimittaM iti nimittazandasya vyutptti:|| upAdAnanI pariNamana kriyAnI sAthe upAdAnanA pariNAmanane anukuLa jenuM pariNamana hoya che tene nimittapaNuM prApta hoya che. upAdAnanI sAthe sahAyabhUta eTale ke tene sahAya kare che te nimitta che. A pramANe nimitta zabdanI vyutpatti che. kuMbhAra ghaDo banAvato hoya tyAre tenI samIpamAM tenI strI tathA eka kutaro baMne ekITase ghaDo banAvavAnI kriyAne joI rahyA che paNa temane mATInuM ghaDAmAM pariNamana thaI rahyuM che temAM nimitta kahI zakAya nahIM kuMbhArano upayoga (ghaDo banAvavAnA jJAna sahitano ghaDo banAvavA pratye upayoga) temaja kAyAno yoga eTale hAthanI kriyA ghaDAnI utpattimAM nimitto che. chatAM kuMbhArano upayoga ke zarIrano yoga ghaDAnuM je mATIpaNuM dravya che teno kartA (vyApya vyApaka bhAvapaNe) nimittarUpe paNa nathI.. AjavAta Abehuba rIte zrI samayasAranI gAthA 10mAM kahelI che. A gAthAno sAco artha karavAthI agara samajavAthI nimitta upAdAnanA A viSayano sacoTa artha khyAlamAM Avaze. A gAthAno sAco artha samajavA mATe eka be vAta karavI jarUrI che. zrI samayasAra zAstranI apUrvatA-vilakSaNatA: 1) zrI samayasAra, tattvArthasUtra, paMcAstikAya vi. adhyAtma graMtho che jemAM jIva-ajIva puNya-pApa, Azrava, saMvara, nirjarA, baMdha ane mokSanI vAta prakaraNavAra karelI che. zrI samayasAra mukhyatve nigraMtha munijano mATe ane gauNapaNe samyagdaSTi jIvone mATe adhyayana karavAno graMtha che. zrI samayasAranI racanA prAta:smaraNIya kuMdakuMdAcAryadeve karI tyArabAda temanA ziSya umAsvAtie tatvArthasUtranI racanA karI tenuM prayojana e kahevAmAM Avela che ane tattvArthasUtranI TIkAo (rAjavArtika, zlokavArtika, gaMdhati , dhavalA, sarvArthasiddhi)mAM khAsa karIne sarvArthasiddhi TIkA je atyaMta prasiddhi temaja mAnyatAne pAmela che tenuM vAMcana karavAthI anubhavamAM paNa Ave che ke tattvArthasatranA vAMcana temaja tenI samaja bAda, zrI samayasArano abhyAsa kare to tArthanA zraddhAnemAM khUbaja upakArI thaI zake che. 2) zrI samayasAranI vizeSatA temaja apUrvatA e che ke prathama jIva-ajIva dravyanuM prathama adhyAyamAM 1 thI 68 gAthAomAM varNana karI, pazya-pApa, Azrava, saMvara, nirjara, baMdha ane mokSa e badhI paryAyo che, (je paryAyomAM jIva-AtmA ane ajIva-pudagalanI paryAyono nimitta-naimittika saMbaMdha che) tenuM varNana karavA pahelAM vacamAM kartAkarma adhikAra gAthA 69 thI 144 sudhImAM lIdho. temAMthI e phalitArtha thAya che ane bIna dravya sAthe nimitta naimittika saMbaMdha che nahi ane hoI zake nahI. nimitta naimittika saMbaMdha be padArthomAM hoya paraMtu te baMnenI te te samayanI paryAyomAM hoya. | tatvArtha zraddhAnaM samarzanam II !! jemAM artha eTale ke padArthanI samaja : - - - -JS, 34'' : "dravyo, gaNo ne paryayo sau artha saMjJAthI kahyAM 29 --- . :vs- gaNa paryayono AtamA che dravya jinaupadezamAM' || 87 | - bhs ago - zrI pravacanasAra - 120 -
Page #134
--------------------------------------------------------------------------
________________ eTale ke artha zabdamAM dravyasvabhAva ane paryAya svabhAva ema baMne levAnAM. ATalI pUrvabhUmikAbAda zrI samayasAranI gAthA-100. jIvo na karoti ghaTaM naiva paTaM naiva zeSakAni drvyaanni| yogopayogAvutpAdakau ca tayoH bhavati krtaa||10|| jIva nava kare ghaTa, paTa nahIM, jIva zeSa dravyo nava kare; utpAdako, upayogayogo, temano kartA bane. | 10 || jIva (dravya) ghaTa, peTa ke bIjA koI dravyane utpanna karatuM nathI. (badhA dravyo svata:siddha anAdi anaMta potapotAnA dravya, kSetra, kALa, bhAvamAM mojuda che) jIva dravyanI je yoga-upayogarUpa (AtmAnI temaja zarIranI) paryAya-hAthanI kriyA che te mATInA piMDanI ghaTarUpe pariNamavAmAM nimittakAraNa che. rAjavArtikamAM paNa Aja vAta bahu ja spaSTapaNe kahela che: '"phullo ryopari sAdhyam BY yathA mRtapiMDo ghaTakAryapariNAmaprAptiM prati gRhitA bhyaMtara sAmarthya : bAhya kulAla daNDa cakra sUtrodaka kAlAkAzAdhanakopakaraNApekSa : ghaTaparyAyeNa''virbhavati, naika eva mRtpiMDa : kulAdibAhyasAdhanasannidhAnena vinA ghaTAtmanAvirbhavituM samartha : / / - rAjavAtika 5/19/31 AcAryazrI akalaMkadava A jagatamAM kAryanI siddhi aneka upakaraNa bAhya sAdhana pUrvaka thatI jovAmAM Ave che. jema ke : mATInA piMDamAM ghaDArUpa pariNamavAnuM sAmarthya (yogyatA) hovA chatAM ghaDArUpa pariNamavAmAM kuMbhAra, daMDa, cakra, cIvarAdinI apekSA rAkhe che. kuMbhArAdi bAhya sAdhana vagara mATIno piMDa pote ekalo ghaDArUpa pariNamavAne samartha nathI. aNa mahAratva siddhi: eka kArya thavAmAM aneka kAraNo hoya che. upara mATInA piMDanA sAmarthya (yogyatA)nI vAta kahI je tete samayanI tenI paryAyanI yogyatAnI vAta , che. eja mATIno piMDa eka divasa emano ema paDI rahe to tenI kuNAza ochI thaI jatAM bIje divase temAMthI ghaDo banI zake nahIM. game tevo kArIgara tenA badhAM sAdhano sahita hoya to paNa tenuM nimitta banI zakato nathI. e ja rIte mATIno piMDa jevo ne tevo laIe ane kuMbhAra je kArIgara che tenI AvaData temaja te samaye teno upayoga temaja tenA hAthanI taMdurastI temaja sAdhanomAM pheraphAra hotAM ja ghaDo banaze teno ghATa vi. judI jAtano haze. koIpaNa kAryanI utpattimAM upAdAna temaja nimitta baMne kAraNo che ane temAMthI koI eka kAraNamAM pheraphAra hotAM kAryanI utpattimAM paNa pheraphAra haze. Ano sAdo ane sahelAIthI samajAya tevo ane pratyakSa pramANathI abAdhita artha e che ke je koI nimitta-naimittika saMbaMdha jovAmAM Ave che te be dravyomAM hovA chatAM te be dravyonI je te samayanI paryAyo vacce che. bIjuM jIva (AtmA)ne ajIva (pugala dravya) karma (ane apekSApUrvaka nokarma paNa levuM) sAthe je paryAyomAM nimitta-naimittika saMbaMdha che tenuM varNana bIjA kartAkarma adhikAramAM karyA bAda 3thI AgaLa 8mA adhikAra sudhI (ane 9mA sarvavizuddhizAna adhikAramAM paNa) karyuM. TUMkamAM puNya, pApa, Azrava, saMvara, nirjarA, baMdha ane mokSa e adhikAro be dravyo jIva ane pudgala vacce jenI tenI paryAyo vaccenA nimitta-naimittika saMbaMdha batAvatA adhikAro che. jenI sAcI samaja (vastunA svabhAvanI samaja) samagajJAna che ane tenI - 121 -
Page #135
--------------------------------------------------------------------------
________________ sAcI samajapUrvaka eTale ke heya--upAdeyanA jJAnapUrvaka tadanusAra AcaraNamAM mokSamArga rahela che. nimitta-upAdAnanI sAcI samaja adhyAtmamAMja nahi, vyavahAra-saMsArI prayojanamAM pa* kAryakArI che. ane te pUrvakaja jIvanI AkhA divasanI (carcA) jovAmAM Ave che. ane tenI pravRttimAM spaSTa dekhAya che. dharma-artha-kAma ane mokSa e cAre purUSArtha (jIvanAM prayojana) nimitta-upAdAnanA siddhAMtanI sAcI samaja para AdhArita che. AnA saMdarbhamAM pravacanasAranI gAthA-255 : ''phaLa hoya che viparIta vastu vizeSathI zubharAgane; niSpatti viparIta hoya che bhUmi vizeSathI jema bIjane'' || 255 // A gAthAne baMne bAjuethI samajavA mATe jema bhUmivizeSathI bIjamAMthI phaLAdinI prAptimAM pheraphAra hoya che tevI ja rIte ekaja bhUmimAM judAM judAM bIja (jemake dADama, cIku, sapharajana vi.) vAvatAM phaLanI vizeSatA jovAmAM Ave che : eka khetaramAM eka sarakhA prakAranI jamIna (mATI) khAtara, pANI, havA, taDako vi. che. temAM dADama, cIku, sapharajana, perU, kerI vi.nAM bIja vAvatAM agara tenI kalama ropatAM dADama vi. bIjanA nimittathI khetarano kAdeva (mATI) vi Abehuba dADama vi.nA jhADarUpe pariName che ane kALa pAkatAM dADama, cIku, sapharajana, perU, kerInA phaLanI Abehuba niSpannatA jovAmAM Ave che. Abehuba dADama vi.nI utpattimAM kAdeva (mATI)nA ja paramANuo parivartana pAmyA che ke bIjA koI? ane teja khetaranA ke bIjA koI khetaranA? (kheDutanuM kAma to A nimitta-naimittika saMbaMdhanA jJAnapUrvaka pANI vi. pAvuM teja bAdhAkAraka kAraNone rokavAM te che) bInu A pariNAma bIjanI vividhatAne kAraNe ja thayuM che ke nahIM? A sAdIvAta samajavA pratyakSa pramANathI bIjuM kayuM pramANa joIe. pratyakSa pramANane paNa jinAgamamAM pramANa jJAna kahela che. Aja pramANe ekaja bIjane judA judA khetaramAM jyAM jamIna (mATI) khAtara, pANI, havA, taDako vi. mAM pharaka paDatAM te bIjamAMthI niSpanna phaLamAM paNa vividhatA jovAmAM Ave che. usara bhUmimAM vAvela bIja phaLadAyI thatuM nathI. mAtAnA udaramAM (garbhamAM) bahArathI eka jIva Ave che. mAtAe khAdhela khorAka cAvIne peTamAM utaratAM thUMkAdi sahitanI e ucchiSTa che te garbhamAM rahelA jIvano khorAka che. (mAtAnuM rajasa, ane tenA pitAnA vIryanuM mizraNa bahArathI Avela jIvano prathama khorAka che.) A prakAranI eMThamAMthI Abehuba bALakanuM nirmANa thAya che temAM jIvanI sAthe baMdhAyela nAmakarmanI prakRtino udaya nimitta che ke bIjuM kaMI? audArika zarIranA nirmANamAM khorAka vi. paramANuo upAdAna che ane nAmakarmanI prakRtino udaya je kAryaNavargaNA che te zarIranA koI bhAgamAM pariNamavAne asamartha che. mAtra nimitta che. Aja vAta tatvArthasUtra adhyAya-7 sUtra 38-39 mAM temaja adhyAya-6 mAM sUtra 6-7 mAM kahela che. JANTA parasyAnugrahArthaM svasyAtisargo dAnaM // 38 // vidhi-dravya-tR-paoNMtra vizeSajJadvizeSa: // 31 // tIvra maMdajJAtAjJAtabhAva vIryAdhikaraNa vizeSebhyastadvizeSa: // 6 // adhArA nIvAnIvA huM * | " tatvArthasUtra adhyAya-6 bIjAnA upakArana arthe potAnA dhananA tyAgane dAna kahela che, temAM vidhi-dravya-dAtAra ane pAtranI vizeSatAthI temAM vizeSatA Ave che. taduparAMta tIvra maMda bhAva, jANa-ajANa, vIrya (utsAha) ane adhikaraNanI vizeSatAthI temAM vizeSatA Ave che. adhikaraNa jIva ane ajIva (pudgala) che. 01 an - 122 -
Page #136
--------------------------------------------------------------------------
________________ AmAMthI sAra e nikaLe che ke nimitta temaja upAdAna baMnenI tete samayanI paryAyo upAdAnanA kAryarUpa pariNamavAmAM nimitta sahakArI kAraNa che. upAdAna svayaM pote pariNamanAra kArya che. baMnemAM vividhatAnA kAraNe kAryanI utpattimAM vividhatA Ave che. "kAryanI siddhi bAhya sahakArI kAraNa ane aMtaraMga upAdAna kAraNathI thAya che" - aSTasahastrI kArikA-ra1 pRSTha-149 AgaLa jaNAvyuM tema kAryotpAdaka hetu (kAraNa)nuM jyAM sudhI parijJAna-yathArtha jANapaNuM nathI hotuM tyAM sudhI kAryanuM parijJAna paNa prApta thatuM nathI. -: nimittane akiMcitakara mAnavAmAM AvatA doSa :- (1) nimittane akiMcitakara mAnavAmAM AvatAM zrI samayasArAdi zAstronI pramANatA konA AdhAre ? 2) bhagavAnanI divyadhvanI dvArA mokSamArganuM nirUpaNa je che tenuM zAstromAM (gaNadhara prabhu temaja pU. AcAryAdinI paraMparApUrvaka) avataraNa te zAstronI pramANikatA konA AdhAre ? 3) moTaramAM peTrola khUTatAM moTaranuM baMdha paDI javuM. vIjaLIno puravaTho (Electric Supply) baMdha thatAM aMdhArapaTa. 4) vimAnamAM besI paradeza jaIe te havAmAM ApaNI musApharI daramyAna sthiti konA AdhAre - koI kahe che ke je tenI kriyAvatI zaktinA AdhAre? A vAta yathArtha che? 5) koInA gajavAmAMthI so rUpiyAnI noTa koI cora upADI le tyAM kahe che ke ekadravya bIja dravyanuM kaMI karI zake nahIM. sonI noTa tenI kriyAvatI zaktithI eka gajavAmAMthI bIjAnA (coranA) gajavAmAM gaI. draSTAMta: eka mANase koInA gajavAmAMthI eka hajAra rUpiyAnuM baMDala mArI lIdhuM ane pakaDAI gayo. (Red handed) korTamAM kesa cAlyo. phariyAda pakSanI prAthamika sunAvaNI bAda nyAyadhIze corI karanAra AropIne pUchayuM ke A bAbatamAM tamAre kaMI kahevuM che ? koI vakIlane rokyA che ? AropIe kahyuM ke huM vakIlanI pAse gayo hato paNa temanA gaLe mArA bacAvanI vAta utarI nahIM. temaNe mane salAha ApI ke ApaNA nyAyadhIza tatvajJAnanA jANakAra che te tamArI vAta turataja be miniTamAM samajI jaze. vakIlanI tamAre koI jarUra nathI. nyAyAdhIze pUchyuM ke tamAro zuM bacAva che ? teNe kahyuM sAheba eka dravya bIjA dravyanuM kaMI karI zake nahIM. AtmA potAnA zarIranuM koI kArya karI zakato nathI. noTanuM baMDala tenI kriyAvatI zaktithI tenA gajavAmAMthI nikaLI mArA gajavAmAM AvyuM. nyAyAdhIza badhI vAta samajI gayA. tyAMne tyAM cukAdo Apyo ane cha mahinAnI jelanI sajA karI. nyAyadhIze kahyuM ke meM tamAro bacAva dhyAnamAM lIdho che ane A cukAdo Apela che. vadhumAM kahyuM ke mAre avAranavAra jelanI mulAkAta (tenI kAryapaddhatinI tapAsa mATe mArI nimaNUMka karI hovAthI) karavI paDe che. huM tamane tyAM malIza. be traNa divasamAM nyAyadhIze A bhAInI jelamAM mulAkAta lIdhI ane kahyuM ke tamAruM zarIra tenI kriyAvatI zaktithI jelamAM Avela che temAM mArUM jajamenTa ke polIsanI hAthakaDI e paradravyoe tamane jelamAM AvavAmAM kaMI karyuM nathI. ane jajamenTa la mAruM koI kArya nathI. kemake AtmA paradravyanuM kaMI karI zakato nathI. 6) jema AtmAnA vibhAva pariNAmanuM nimittapAmIne kArmaNavargaNAnA paramANuo (je zarIranI avagAhanA * mAtra AkAza pradezamAM sthita che.) tenuM karmarUpe pariNamana ane te paNa yogathI pradeza ane prakRtibaMdha ane - 123 -
Page #137
--------------------------------------------------------------------------
________________ kaSAyathI sthiti temaja anubhAga sahita AtmA sAthe baMdha thavo temAM AtmAnA vibhAvabhAva zuM nimitta kAraNa nathI ? (thoDuMka viSayAMtara karIne kramabaddha paryAyano viSaya laIe to zuM te kArmaNavargaNAnuM karmarUpe pariNamana AtmapariNAmanI apekSAvagara kramabaddhapaNe hatuM tema thayuM che ?) 7) koI vaktAnA pravacananI ke bhaktigItanI recorded tape dararoja sAMbhaLavAmAM Ave che tenI pramANatAno AdhAra koNa? are! Tepa sAMbhaLIne ApaNe kahI zakIye chIe ke A Indubena dhAnaka ke bIjA koIno avAja che. koIpaNa vaktAe Apela bhASaNano sAra bIje divase peparamAM chApavAmAM Ave che tyAM vaktAnuM nAma lakhavAmAM Ave che ane e nAma para bhASaNanI keTalI kiMmata hoI zake agara tenA para keTalo AdhAra rAkhI zakAya te vAMcanAra nakkI kare che. to vaktAnuM nAma ApavuM zuM arthahIna che ? (kAraNa-kArya saMbaMdha be vastuomAM hoya, lakSya, lakSaNa saMbaMdha eka vastumAM hoya A trikALI aphara siddhAMta che.) jema nizcayanaya ane vyavahAra nayanI ekabIjAnI apekSApUrvakanI samajaNane pramANajJAna kahyuM tema nimitta upAdAnanI sAcI samajane paNa pramANa jJAna kahyuM. jenI yathArtha samaja upara jinazAsananI mokSamArgarUpa bhavya ImArata ubhI che. dharma-artha-kAma ane mokSa e cAre puruSArtha AnI sAcI samajaNa para AdhArita che. 8) darzana mohanIyanI kSapaNAnI zarUAta temaja tIrthaMkara prakRtino baMdha kevaLI bhagavAna agara zrutakevaLInA pAdamULamAM ja thAya tene nimittane akiMcitakara mAnanAra kevI rIte samajAvaze ? are! ema mAnanArAne kevaLI bhagavaMto para keTalo bhaktibhAva jAgaze ? 'bhAvanamaskAraH samyagdarzanam' arhanamaskAraM bhAvena yaH karoti prayatamatiH / sa sarvaduHkhamokSaM prApnotyacireNa kAlena // mUlAcAra a. 7 zloka-6; pAna 262 eja pramANe siddha-AcArya, upAdhyAya ane sAdhune namaskAranuM phaLa AgaLa batAvyuM che. 'arihaMtabhakti ane samyagdarzanamAM nAmabheda che, arthabheda nathI'' 9) darajIne zarTa sIvavA ApIe temAM kApaDa tathA darajInI pasaMdagI. TAIpIsTanI nImaNuMka karatA pahelAM test levAmAM Ave che. 10) 'TenIsanI ramatamAM daDo korTanI vacamAM neTanI sAmasAme jAya che te ghaDAnI mAtra kriyAvatI zaktithI Amatema ghUme che ? ramanAra khelADInA yoga-upayoga temAM nimitta kAraNa che ke nahi ? pratyakSa pramANane paNa zAstramAM pramANa jJAna kahela che. niyati ane puruSArtha yattu yadA yena yathA yasya ca niyamena bhavati tattu tadA / tena tathA tasya bhavediti vAdo niyativAdastu // 882 // paramazruta prabhAvamaMDaLa-goTTamasAra karmakAMDa pRSTha-265 je je samaye, jenAthI, je prakAre jenuM niyamathI je kaMI thAya che te te samaye tenAthI te prakAre ane tenuM ja thAya che e pramANe niyamathI ja sarva vastuone mAnavI ene niyativAda kahela che. - 124 - -
Page #138
--------------------------------------------------------------------------
________________ --: 5 samavAya :- 1) kAla, 2) svabhAva, 3) upAdAna, 4) nimitta, 5) puruSArtha (AmAMthI ekapaNanA abhAvamAM kAryanI siddhi thatI nathI) kAlo sahAva NiyaI puvvakaya purisa kAraNe gaMtA micchattaM te cevA samAsao hoti sammattaM // kALa, svabhAva, niyati, pUrvakRta (adaSTa) ane puruSArtha e pAMcethI kAryanI siddhi thAya che ema je mAne che tenI draSTi sAcI che. niyati zabda sAthe maLatA honahAra temaja bhavivyatAno ullekha paNa zAstromAM jovAmAM Ave che. deva-bhAgya-nasIba tathA bhavitavyatA caturaMga balaM kAlaM putrA mitrANi pauruss:| __ kAryakRttAvadevArthaM yAvat daivaM balaM paraM / / daivetu viphale kAle pauruSAdi nirrthk:| iti yat kathyate vidbhiH tat tathyaM iti naanythaa:|| divyena daiyamAnAyaM dahanena tdaapuri| | mune vApi natA TevA! yuvA vitavyatA II (tadApurI = dvArikAnagarI) A chellI gAthAmAM kahe che je dvArikA nagaranI racanA devoe karI hatI te dvArikA nagarI baLI rahI che tyAre te devo kayAM gayA hatA! (Ama nisAso nAkhIne graMthakAra kahe che ke, bhavitavyatAne koIthI nivArI zakAtI nathI. bhavitavyatAnI vyAkhyA karatAM saMmatabhadrAcArya deva lakhe che : alaMdhyazaktirbhavitavyateya hetudvayAvikRtaM kAryaliMgA (aMtaraMga ane bahiraMga) baMne hetuo vaDe utpattimAna kArya jenuM ciha-lakSaNa che evI bhavitavyatA alaMdhanIya che AmAM AtmAnA yogadAna vagara bAhya aneka prakAranA baLo kArya karI rahyAM che teno lAbha koIne maLe che tevI ja rIte teno bhoga koI ghaNIvAra bane che te vAta che. jene nasIba ke kamanasIba kahevAmAM Ave che. A badhAno samanvaya karatAM sAra-bodha e nIkaLe che ke :- nasIba-kamanasIba-bhavitavyatAmAM (unforeseen events] bAhya paribaLonI lAbhadAyaka temaja ghAtaka asara keTalAka kAryonI siddhimAM tenI upasthiti ke teno abhAva hovo te che. TUMkamAM svabhAva-upAdAna, nimita ane puruSArtha badhAno samanca karI nimitta-upAdAnanuM yathArtha jJAna tathA vastu svabhAva (dravya svabhAva ane paryAya svabhAva)nuM jJAna temaja naya sApekSa pramANa jJAna thatAM pramANajJAnanuM phaLa heya-upAdeya buddhipUrvaka AtmahitamAM pravRtti thaI zake che. niyati saMbaMdhamAM bIjo eka vivAda evo che ke bhagavAne jeno mokSa je kALe thavAno joyo haze tyAre thavAno ja che to puruSArtha kyAM rahyo ? teno uttara e ApavAmAM Ave che ke tuM kevaLajJAnanI A pramANenI zraddhA to kara! temAM anaMto puruSArtha AvI gayo. A uttara kalpita che ane zAstrokta nathI. teno javAba e che ke bhagavAne jeno mokSa joyo che te darzana jJAna ane cAritranI pUrNatA pUrvaka joyo che ke pUrNatA vagara ? je pUrNatA pUrvaka joyo che to darzana-jJAna-cAritranI pUrNatA karavAno puruSArtha karavo rahyo. A rIte niyati ane puruSArthano samanvaya thaI jAya che. - 125 -
Page #139
--------------------------------------------------------------------------
________________ --: kamabaddha payaya :-- kramabaddha paryAyanuM je varNana atyAre karavAmAM Ave che teno zAstramAM kyAMya ullekha nathI. zAstramAM samAvina: muIT: mavinaH paryAyA: ema lakhyuM che kramabaddhaparyAyano artha paryAyo kramapUrvaka pachI bIjI eTale ke pUrvaparyAyano vyaya-uttara paryAyano utpAda to to temAM kaMI navuM nathI je ema kaho ke dravyamAM kramabaddha paryAyo paDelI che te kramapUrvaka eka pachI eka Ave che, to AkhA mokSamArganA abhAvano prasaMga Avaze. karmanI avasthAo: udaya-udIraNA, sattA-upazama, saMkramaNa, apakarSaNa, utkarSaNa, vi. no koI artha ja nahi rahe ane saMvara-nirjarA je mokSamArganAM aMga kahyAM che, jenuM upAdeyapaNuM kahyuM che ane zrAvaka-muninA AcAro vi. badhA nirarthaka thaI jaze. have bIjI vAta : dravyamAM eka samaye eka paryAya hoya ane paryAyano ja bhogavaTo hoya che ane eja draSTie dravyathathA: niSNueT: TUT:... mavartina: paryAyA: -- tatvArthasUtra adhyAya-5 sUtra-40 kramabaddha paryAyanI hAlamAM thatI prarUpaNA pramANe to dravyamAM anaMta paryAyo mojuda che te kramabaddha pramANe bIjA koI nimittanI apekSA vagara AvirbhAva thatI jAya che. ' eka samayamAM eka guNanI ekathI vadhAre paryAyo hoya to dravya akhaMDa ekarUpa hovAthI badhAno mizra svAda-anubhavamAM Ave. liMbunA sarabatamAM khAMDa ane liMbunA khATA rasano mizra khaTamITho svAda Ave che. AmAM to khAMDanA aNuo liMbunA rasanA aNuomAM bhaLyA nathI chatAM mizra svAda Ave che to eka akhaMDa dravyamAM to Avavo ja joIe. bIjuM sarvArthasiddhinA badhA devo ekAvatArI che ane niyamathI tyAMthI cyavI manuSya thaI mokSa javAnA che ane kevaLajJAna pAmavAnA che. te kevaLajJAnanI paryAya (bhaviSyanI) yathArtharUpa jo dravyamAM mojuda che to kevaLajJAna vartamAnamAM paNa hoya. - dravyanI vyAkhyA karatAM guNonA samudAyane dravya kahela che. kramabaddha paryAya je rIte kahevAmAM Ave che te rIte hoya to paryAyonA samudAyane dravya kahevuM joItuM hatuM. AgaLa kahyuM ke kadamuvor: #mavartana: ghaNA: AlApa paddhati dravyamAM ekasAthe anaMtAguNo rahelA che. paryAya kramapUrvaka eka pachI bIjI (te guNonI avasthA) hoya che. dravyanI vyAkhyA: gukha parvavatta vyas tatvArthasUtra adhyAya-5 sUtra-37 . eka guNanI ekaja paryAya lIdhI eka guNamAM anaMta paryAyo mojuda hoya to guNa-paryAyo vALuM dravya kahyuM hota , 2 bIju satAvyaprauvyayukad I ra1 / tatvArthasUtra adhyAya-5. tyAM utpAdano artha sarvArthasiddhimAM nIce pramANe karela che. cetana temaja acetana dravya potAnI jAtine 1. chatAM temAM aMtaraMga temaja bahiraMga nimittanA vAzathI pratisamaya je navIna avasthAnI prApti thAya che tene utpAdu kahe che. jemake mATInA piMDamAMthI ghaDAnI utpatti. AmAM navIna avasthAnI prApti kahI ane AgaLanI pUrva avasthAno vyaya kahyo. je aMtaraMgamAM paDelI avasthA thaI hota to teno AvirbhAva ane vyaya thayelI paryAyane vyaya na kahetAM tirohita kaheta. utpAda navIna paryAyano hoya paDelI - 126 -
Page #140
--------------------------------------------------------------------------
________________ paryAyano utpAda na kahevAya, AvirbhAva kahevAya. Aja vAta svAmIkArtikeyAnuprekSAmAM svAmI kArtikeyamunirAja lakhe che: yadi dravye paryAyAH api vidyamAnAH tirohitA santi / tata utpatti: viphalA paTapihite devadatte iva // 242 // je 'dravyamAM paryAyo che te paNa vidyamAna che ane tirohita eTale ke DhaMkAyelI paDI che' ema mAnIe to utpatti (utpAda) kahevuM vyartha che. jema devadatta kapaDAthI DhaMkAyelo hato tene (kapaDuM khaseDatAM) te ughaDyo ema kahevuM barAbara che paNa te upajyo ema kahevuM pratyakSa pramANathI virUddha che. temaja vAstavika nathI, vyartha che. utpAdo artha avidyamAna paryAyanI utpatti che. sarveSAM paryAyANAM avidyamAnAnAM bhavati utpttiH| kAlAdi labdhyA anAdi nidhane drvye|| 244 // - svAmikArtikeyAnuprekSA anAdi nidhana dravyamAM kAlAdi labdhipUrvaka avidyamAna paryAyanI utpatti che. AgaLa 321 tathA 3rara gAthAmAM niyatinuM pratipAdana che. yat yasya yasmin deze yena vidhAnenaM yasmina kaale| jJAtaM jinena niyataM janma vA athavA maraNaM vA / / 321 / / tat tasya tasmin deze, tena vidhAnena tasmin kaale| . ': zaniti nithituM : yA atha jinendra vaIL 322 II. je jIvanA janma-maraNa je dezamAM, je kALamAM, je vidhAnathI sarvazadeve jANela che tene te pramANe thatAM nivAraNa karavA Indra ke jinendra bhagavAna paNa samartha nathI. AmAM paNa AgaLa niyati ane puruSArthano temaja bhavitavyatAmAM aMtaraMga temaja bahiraMga be kAraNothI upajatA kAryanI vAta che. nimitta-naimittika saMbaMdha ke kAraNa-kAryanA aphara siddhAMtathI nirapekSa nathI. AjaviSayamAM AgaLa khulAso karela che. yAtrAdri puni: nAnAma: saMyui: mathaf: . pariNamamAnA: hi svayaM na zakayate kaH api vArayitum / / 219 // aneka prakAranI zaktithI saMpanna dravyo kAlAdi labdhi prApta thatAM (jemAM eka kArya thavAmAM aneka kAraNo hoya che) kAryarUpe svayaM pariName che tene aTakAvavA koI samartha nathI. A badhAno sAra e ja che ke koIpaNa kAryanI utpattimAM upAdAnanI je te samayanI paryAya ane temAM nimittakAraNa (eka agara vadhAre) nimittadravyanI teja samayanI paryAya mukarara hotAM, kArya paNa mukarara hoya che. aMzamAtra paNa temAM pheraphAra karavAne upAdAna temaja nimitta dravyonI paryAyo sivAya anya koI bahAranuM dravya samartha nathI. sArAMza e che ke upAdAnanI je te paryAyamAM aMzamAtra pheraphAra hotAM kAryanI niSpattimAM paNa pheraphAra hoya che tevI rIte nimittanI paryAyamAM paNa aMzamAtra pheraphAra hotAM kAryanI niSpattimAM pheraphAra hoya che. ane te paNa kAMIpaNa nyunAdhikatA vagara (ith exact precision).chelle A badhuM jJAna samyagdarzananI prApti mATe anivArya che. samyagdarzanamAM vastano svabhAva. tatvArthazraddhAnuM savinam artha kahetAM dravya svabhAva ane paryAya svabhAva. jIva-ajIvanuM jJAna, dravyasvabhAvamAM ane parya-pApa, Azrava, saMvara, nirjarA, baMdha ane mokSa paryAya svabhAvamAM AvI jAya che. kAraNa kArya saMbaMdha be vastuomAM hoya. lakSma-lakSaNa saMbaMdha eka vastumAM hoya. AtmAnA pariNAma vibhAvabhAva karmabaMdhanuM nimitta che. e karmano udaya AtmAnA vibhAvabhAvamAM nimitta che. vibhAvabhAvamAM karmanA udayanuM nimittapaNuM na mAnavAmAM Ave to vibhAva bhAva svabhAva thaI jAya. A badhI vAta samyagdarzananI - 127 -
Page #141
--------------------------------------------------------------------------
________________ prApti mATe je jJAnanI jarUra che (je zAstranA svAdhyAyathI prApta hoya che, tenI ja vAta che. prathamopazama samyakatva jemAM kSayopazama, vizuddhi, dezanA, prAyogya ane karaNalabdhinAM uttarottara vizuddhinA pariNAmo che temAM dezanA labdhi (jemAM jIva-achavAdi tatvonuM jJAna thavuM te che) bAda ja vizuddhinA pariNAmomAM evuM sAmarthya pragaTe che jenA nimite sattAmAM rahelA mithyAtva karmano sthitikAMDaghAta - anubhAgakAMDaghAta - guNazreNI nirjarA thatAM eka AyAmakALanI racanA thAya che jenA prathama samayathI ja mithyAtvano udaya hoto nathI ane te ja samaye (pratibaMdhaka kAraNano abhAva hotAM) jIva samyakatvanI prApti kare che. (anudaya thavAmAM pUrve kahyA te pramANenA AtmAnA uttarottara vizuddha pariNAma ja che). karmanI 10 avasthAo (1) baMdha, (2) satva, (3) udaya, (4) udIraNA, (5) utkarSaNa, (6) apakarSaNa, (7) saMkramaNa, (8) upazama, (9) nidhatti ane (10) nikAcIta temaja prathamopazama samyakatvanI utpattinuM barAbara jJAna karavAmAM Ave to A nimitta-upAdAnanA viSayamAM cAlatI bhayaMkara gerasamaja dUra thaI jAya. karmanI baMdhAdi 10 avasthAono viSaya khubaja vizALa che. gomaTTasAra-labdhisAra Adi graMthomAM temaja TUMkamAM varNavela "bhAva dIpikA'mAM khUbaja ekAgratA pUrvaka agara koI jANakAranA Azraye adhyayana karavA joga che. prathamopazama samyakatvano viSaya A pustikAmAM chelle A pachI TUMkamAM pratipAdana karela che. viSaya gahana che. be cAra vakhata vAMcavAthI samajamAM AvI jaze. - 128 -
Page #142
--------------------------------------------------------------------------
________________ -: prathamopazama samyakatvanI prApti : - upazama samyakatva saMjJI paMcendriya, garbhaja (manuSya, tiryaMcanI apekSAe) ane paryApta jIvone cAre gatimAM upaje che. te paNa bhavya jIvane, je kSayopazamAdi pAMca labdhisvarUpa vizuddhinA dhAraka hoya, guNadoSanA vicArarUpa sAkAra jJAnopayoga sahita hoya, jAgRta avasthAmAM hoya (nidrAmAM na hoya) tene upaje che. anAdi mithyAdraSTi jIvane prathamopazama samyakatvanI prApti thatAM teno saMsAra paribhramaNakALa utkRSTa ardha pagalaparAvartana jeTalo rahe che. upara jaNAvyA mujaba je kaMI saMsArabhramaNano kALa bAkI rahe temAM jIva asaMkhyAtavAra prathamopazama samyakatva prApta kare ane vamI nAkhe. are! pAMcamuM guNasthAna paNa jIvane asaMkhyAtavAra Ave ane pAcho paDe. chaThTha guNasthAna utkRSTa 32 vAra Ave. dvitIyopazama samyakatva eka bhavanI apekSAe be vAra ane samagra saMsAra kALa daramyAna upazamazreNI caDhatAM kSayopazama samyakatvayukata nigraMtha manine cAra vAra upaje. tyArabAda niyamathI kSapakazreNI mAMDI mokSe jAya. prathamopazama samyatvanI utpattinA kALamAM manuSya-tiryaMca jIvanI apekSAe traNa zubha lezyA - pIta, padma ane zukla temAMthI koI eka vezyA hoya. (nArakInA jIvane kApotalezyAmAM upaje.) jyAre samyagruSTi jIvane cha e vezyAo hovI saMbhave che. pAMcamA guNasthAna sthita zrAvaka temaja chaThThA guNasthAna sthita nigraMtha munine traNa zubhalezyAmAMthI koI paNa lezyA hoya. azubha lezyAyukta jIvane pAMcamuM temaja chaThTha guNasthAna saMbhave nahIM. ( zreNI caDhatAM AThamA guNasthAna ane tethI AgaLa zukala lezyAja hoya. prathamopazama samyakatvano utkRSTa kALa eka aMtarmahUrta hoya. AmAMthI sAra e nIkaLe che ke jene samyatvanI prAptinI IcchA hoya teNe potAnI leyA sudhAravI. vezyAnuM svarUpa gomaTTasArAdi siddhAMta graMthomAM joI levuM. A pustikAmAM tenuM saMkSepamAM pAna 80 thI 8ra para viroSajJa nAmanA ra7mA guNanA varNanamAM karela che tyAMthI joI levuM. A prakaraNamAM vizuddhi aMganI mukhyatA hovAthI punaroktino doSa vahorIne paNa nIce Apela che : -: gomadrasAramAM lazyAnuM svarUpa draSTAMtapUrvaka :kRSNAdi pratyeka cha lezyAvALA purUSo mArgathI bhraSTa thatAM vanamAM phaLothI bharelA eka jAMbunA jhADane dekhIne vicAra kare che: kRSNa lezyAvALo jhADane mULathI ukheDI phaLa khAvAno, nIla glezyAvALo moTI DALane kApIne phaLa khAvAno, kApota levAvALo phaLonA jhumakhAothI bharela nAnI DALane kApIne phaLa khAvAno, pIta leyAvALo eka be jhumakhAM (jemAM kAcAM temaja pAkAM phaLo beThelAM che, tene ja toDIne temAMthI phaLa khAvAna, padma lezyAvALo je te jhumakhAmAMthI pAkAM pAkAM joIe teTalAM phaLo cUMTIne khAvAno jyAre zukala leyAvALo pAkIne svayaM bhUmi para paDelAM phaLone sApha karIne khAvAno manasUbo mana, vacana ane kAyathI kare che. jIvanI je prakAre gati thavAnI hoya te prakAranI ceSTA jIvane hoya che. je maratavana' jIvane vezyAnI vizuddhi adhyavasAna-dharmaciMtanathI thAya che. maMda kaSAyavALA jIvone te vizuddhi hoya che. kaSAyonI maMdatA samasta bAhya parigrahano tyAga karanArane thAya che. kaSAyanI tIvratAvALo jIvaja sarva pAparUpa parigrahane grahaNa kare che. jema agni IMdhanavaDe vadhe che ane IMdhana vagara bujhAI jAya che tema kaSAyo parigrahavaDe vadhe che ane tenA vagara zAMta thAya che." - 'bhagavatI ArAdhanA' gAthA 1917 thI 1920 cakravatInI beja gatI hoya che. sarva parigrahano tyAga karI jinadIkSA grahaNa kare to kSapakazreNI mAMDI mokSe jAya agara to kaMIka kama rahI jAya to pAMca anuttara vimAnamAM ane banatA sudhI sarvArthasiddhinA vimAnamAM - 129 -
Page #143
--------------------------------------------------------------------------
________________ deva tarIke utpanna thAya ane tyAMthI cyavI manuSyabhava dhAraNa karI phrI jinadIkSA laI niyamathI mokSe jAya. jyAre teja cakravartI AraMbha-parigrahamAM jIvananA aMta sudhI racyA pacyA rahe to marIne sAtamI narake jAya. A udAharaNa utkRSTa uttara-dakSiNa dizAnI jema che. dareka lezyAnI tAratamyatA asaMkhya prakAranI che. tene yogya AvatA bhavanI gati paNa (corAzI lAkha hovA chatAM) tAratamyatAnI apekSAe asaMkhya prakAre che. jema jovAmAM AvatA dareka manuSyanI lezmAnI apekSAe bhinnatA jovAmAM Ave che. koI be manuSya sarakhA hotA nathI. mATe jene potAnuM hita haiye vasyuM che teNe potAnI lezyA sudhAravAno dinarAta prayAsa karavo. cha lezyAvALA jIvanAM lakSaNo (gomaTTasAra gAthA 309 thI 318) --: kRSNa leyA :-- tIvra krodha karavAvALo, verabhAvane choDe nahIM, laDakaNA svAbhAvavALo, dharma ane dayAthI rahita, avaza eTale svacchaMdI, A sau kRSNa lezyAvALA jIvanAM lakSaNa jANavAM. --: nIla leyA :-- maMda, buddhihIna, uMDI samaja vagarano, viSaya laMpaTa (vRddhivALo) abhimAnI, mAyAvI, ALasu, meMDho, nidrALu (ughaNasI), bIjane ThagavAnA svabhAvavALo, dhana-dhAnyAdi parigrahamAM tIvra AsaktivALo, A badhAM saMkSepamAM nIla lezyAvALA jIvanAM lakSaNa jANavAM. ~: kApota leyA :------ bIjA taraph roSa karanAra, temanI niMdA karanAra, bIjAnA upara doSanuM AropaNa karanAra, adhikatara zokAtura ane bhayagrasta rahenAra, bIjAnA aizvaryane sahana na karI zake, evA (adekhasakA) svabhAvavALo, bIjAno parAbhava karanAra, tene utArI pADanAra, potAnA khuba vakhANa karanAra, koInA para vizvAsa na karanAra, potAnI mAphka badhA jIvone dUSaNavALA mAnanAra, potAnA vakhANa karanAra para khuza thaI potAnI hAnI-vRddhi (lAbha-nukasAna) joyA vagara kAma karI besanAra, saMgrAmamAM potAnuM maraNa (mAnAdinA kAraNe) paNa IcchanAra, potAnA vakhANa karanArane bahu dhanAdi ApI denAra ane zuM kArya karavA joga che ane zuM karavA joga nathI teno jene viveka nathI evA lakSaNavALo jIva kApotalezyAvALo jANavo. ~~~: pIta (tejo) leyA :------ kArya-akArya, sevya-asevyane samajavAvALo, sarva ThekANe samabhAvapUrvaka rahevAvALo, dayA-dAnamAM rata, komaLa svabhAvavALo, A lakSaNo tejo lezyAvALA jIvanAM jANavAM. --: padma lezyA :~ tyAgI, bhadra pariNAmI, nirmaLa temaja saraLa hRdayavALo, potAnuM zreya sAdhavAmAM udyamI, sarvaprakAre sahanazIla, kSamAvAna svabhAvavALo, sAdhu temaja gurUjananI sevAmAM anurakta. A lakSaNo padma lezyAvALA jIvanAM jANavAM. --: zukala lezyA :-- koIno pakSapAta na karanAra, nidAna na karanAra, samabhAvI, rAgadveSa vinAno, sneha rahita, A lakSaNo zukla lezyAvALA jIvanAM jANavAM. @ * * prathamopazama samyaktvanI prApti agAu mithyAdraSTi jIvane pAMca ladhionI prApti hoya che : (1) kSayopazama labdhi, (2) vizuddhi labdhi, (3) dezanA labdhi, (4) prAyogya labdhi ane (5) karaNalabdhi. - 130 -
Page #144
--------------------------------------------------------------------------
________________ (1) -: kSayopazama labdhi :- jJAnAvaraNAdika je aprazasta karma prakRtio tenI je zaktino anubhAga je kALamAM samaye samaye anaMtaguNA ghaTatA pramANa pUrvaka udayamAM Ave te kALamAM kSayopazaya labdhi jANavI. (2) -: vizuddhilabdhiHkSayopazama labdhi hotAM zatAvedanIyAdi prazasta karma prakRtinA baMdhanuM kAraNa dharmAnurAgarUpa zubha pariNAmanI prApti tene vizuddhi labdhi jANavI. have AnA saMdarbhamAM zatAvedanIya prakRtino baMdha kevA pariNAmathI thAya te joIe:bhuutvrtynukNpaa dAnaM sarAgasaMyamAdiyogaH kSAnti zaucamiti sdvedsy|| 13 // - tatvArthasUtra adhyAya-6 sUtra-12 jagatanA samasta jIvo temaja vratI jIvo pratye anukaMpAnA bhAva, dAna, sarAgasaMyamAdi yoga, kSAti (krodha ane mAnanA upazAMtarUpa upazama temaja komaLa bhAva) ane zauca (mAyA ane lobhanA upazAMtarUpa saraLa ane saMtoSarUpa bhAva) thI zatAvedanIya karmano baMdha thAya che. (3) -: dezanAlabdhi :- cha dravya, (jIva, pugala, dharmAstikAya, adharmAstikAya, AkAza ane kALa). temaja nava padArtha (jIva, ajIva, puNya, pApa, Azrava, saMvara, nirjarA, baMdha ane mokSa) nA satyArtha upadeza karavAvALA AcAryAdikanI agara temanA upadezanI prApti (jemAM jinAgamano samAveza thAya, je gaNadhara prabhuthI mAMDI paraMparA pUrvaka AcAryoe racela zAstromAM Aje paNa bhavyajIvanA bhAgyodayathI mojAda che) agara temaNe upadezela tattvanI dhAraNA, tene dezanA labdhi jANavI. ahIM tatvArthano upadeza karavAvALA AcAryadikanI prAptine paNa dezanA labdhi kahI tenuM kAraNa e che ke dezanA labdhi, AgaLanI be labdhio kSayopazama labdhi ane vizuddhilabdhi pUrvaka hotAM jIvamAM tattvagrahaNa karavAnI yogyatA mATe anivArya bhUmikA che ja. narakAdi viSe jyAM upadeza devAvALA koI male nahi tyAM pUrvabhavamAM ArAdhanA karela jIvane tatvArthanA saMskAranA baLathI samyaktvanI utpatti thAya che. narakamAM kSetrAdi janita asahya du:khothI koI pUrvabhavanA ArAdhaka jIvane karmavazAt koI manuSya vadha agara ghora hiMsAyukta pApAraMbhathI bAMdhela narakagatino baMdha ane tenA du:kho jene "vipAka vicaya dharmadhyAna' kahevAmAM Avela che te dharmadhyAna para caDhI jatAM pote pUrvabhavamAM karela pApanA atyaMta pazcAtApapUrvaka vizuddhi thatAM ane tattvArthanA saMskAranA baLathI A prathamopazama samyakatvanI prApti thaI jAya che. (te paNa A pAMca labdhipUrvaka ja jANavI.) - 4) -: prAyogyalabdhi :agAu jaNAvela traNa labdhiyukta jIva aMtaraMga bhAvonI vizuddhatAmAM uttarottara samaye samaye vRddhipUrvaka (AyuSya karmane choDI) bAkInI jJAnAvaraNAdi sAta prakRtinI sthiti (jyAM eka koDAkoDI sAgaropamathI adhika jenI sthiti paDelI che) teno eka kAMDakaghAta karI eTale ke cheda karI avazeSa rahI je aMta:koDAkoDI sthiti samAna karI nAkhe che. eTale ke te jIvanI vizuddhatAnA kAraNe karmonI sthitimAM A pramANe pheraphAra thaI badhAye sAte karmonI sthiti aMta:koDAkoDI pramANa rahI jAya che. - taduparAMta cAra dhAtiyA karmanI dArU-latArUpa ane AyuSyakarma sivAyanI bAkInI traNa aghAti karmanI nIba-kAMi rasarUpa kristhAnagata anubhakA avazeSa rahe che te prAyogyalabdhi jANavI. , - ''. - } '}}{ A A A cAra labdhio, bhavya temaja abhavya jIvane asaMkhyAtavAra prApta hoya che. eTale ke ATalI hada - - 131 -
Page #145
--------------------------------------------------------------------------
________________ sudhI pahoMcI tyAMthI pariNAmamAM saMkalezatA AvI jatAM tyAMthI pAcho pharI jAya che. prAyogya labdhinA kALamAM vizuddhinI samaye samaye eTalI badhI vRddhi thatI hoya che ke jenA phaLasvarUpa (AyuSya vinA) bAkInI sAta jJAnAvaraNAdi prakationo eka samayathI bIjA samaye agAunA samaya karatAM palyanA asaMkhyAtamAM bhAga mAtra navo sthitibaMdha kare che. AgaLa trIjA samayamAM tenAthI paNa patyanA asaMkhyAtamA bhAga mAtra sthitibaMdha kare che. Ane sthitibaMdhApasaraNa kahe che. AvAM keTalAMye sthitibaMdhApasaraNa prAyogya labdhinA kALamAM thAya che. ahI 46 karmaprakRtiono baMdha viccheda thAya che. tenI vigata mATe bhAva-dIpikA (paMDita ToDaramala smAraka TrasTa taraphanI prakAzita) graMthamAM pAna 18ra ane 183 joI levuM. ahIM ATaluM vizeSa jANavuM ke prAyogyalabdhinA kALamAM cAra ghAtiyA karmaprakRtinA baMdhamAM anubhAga dArU-latArUpa kristhAnagata ane te paNa samaye samaye ghaTatA anukramathI ane traNa aghAti (AyuSya vinA)nI aprazasta pravRtiomAM anubhAga nIMba-kAMjIrU5 dristhAnagata anukrame anaMtagaNo ghaTatA kramapUrvaka bAMdhe che ane aghAti prazasta prakRtiono anubhAga catuM sthAnIya samaye samaye anaMtaguNA vadhatA kramathI bAMdhe che. - karaNalabdhi :- karaNalabdhimAM Avela jIva niyamathI prathamopazama samyakatvanI prApti kare che. karaNano artha jIvanA pariNAma che. karaNalabdhinA traNa prakAra che. (1) adha:pravRttikaraNa, (2) apUrvakaraNa ane (3) anivRttikaraNa. A traNeno pratyekano kALa aMtamuhUrta che ane traNeno bhegA maLIne kALa paNa atarmuhUrta che. ahI eTaluM viroSa jANavuM ke anivRttikaraNanA kALathI saMkhyAtaguNo adhika kALa apUrvakaraNano che. ane apUrvakaraNanA kALathI saMkhyAtaguNo adhika kALa adha:pravRttikaraNano che. TUMkamAM anivRttikaraNano kALa ghaNo ja ocho che. ane te kALa pUro thatAM anaMtara bIjA ja samaye jIva sammadraSTi hoya che. - adha:pravRttikaraNa :- adha:pravRttikaraNanA kALamAM jIvanA pariNAmamAM rAmaye samaye anaMtaguNI vizadatA thatI jAya che. zAtAdanIya vi. prazasta prakationA samaye samaye anaMtaguNo catuHsthAnIya anubhAga baMdha kare che, jyAre azAtAvedanIya , , , ' ' ' , , , , , , , , , . . -- abhaNa baMdha kare che. taduparIna sthitibaMdha (eTale ke prAyogyalabdhinA kALanA aMta samayamAM) je aMta:koDAkoDI pramANa sthiti hatI te adha:karaNanA chellA samayamAM tenAthI saMkhyAtagaNI kama (okhI) thaI jAya che. A - apUrvakaraNa :- ahIM guNasaMkramaNa thatuM nathI. chatAM ahIM traNa Avazyaka hoya che. (1) guNazreNI nirjarA (2) sthitikAMDaghAta ane (3) anubhAgakAMDraghAta. guNazreNI mirjara: samaye samaye anaMtaguNI vardhamAna karmanI nirjarA thAya che. ahIM AgaLanA anivRttikaraNanA kALathI paNa adhikatA sahita galitAvazeSa eTale ke asaMkhyAtagaNI vadhatA krama anusAra karmanI nirjarA sthitikAMDaghAta: ahIM A apUrvakaraNanA aMtarmuhartakALamAM prathama samayathIja sattAmAM rahela karmanI je sthiti nirmANa thayelI paDI che te sthitino ghAta kare che. eTale ke tenI sthiti ghaTI jAya che. AvI sthitikAMDaghAta - 13ra -
Page #146
--------------------------------------------------------------------------
________________ AgaLa thanArA upazama samyaktvanA kALanA aMtima samaya sudhI thayAja kare che. A rIte yA aneka sthitikAMDaghAta thAya che. anubhAgakAMDathAta: sattAmAM rahelA karmanA amuka bhAga jenA anaMtA spardhako che. temAMthI anaMtA uparanA bahu anubhAga sahitanA spardhako che teno anubhAga ghaTADI bAkInA je spardhako kama (thoDA) anubhAga sahitanA che tenA pramANe eka aMtarmuhUrtamAM kare che. A pramANe asaMkhyAta aMtarmuhUrtamAM thayA kare che. (asaMkhya aMtarmuhUrta je upara kahyuM te badhAno bhego samaya paNa aMtarmuhUrta che. upara kahyuM tema karaNalabdhino pUro samaya paNa ataMrmuhUrta ja hoya che. ~: anivRttikaraNa : ahIM palyanA asaMkhyAtamA bhAga pramANa sthitikAMDaghAta kare che. taduparAMta saMkhyAta hajAra sthitibaMdhApasaraNa paNa thAya che. taduparAMta upazama karaNa kare che. sattAmAM rahela mithyAtvanA dravyanA spardhako tene samaye samaye asaMkhyAta-asaMkhyAta pramANathI upazamAve che. Ane upazamakaraNa kahe che. upazamakaraNa eTale udIraNA thaI udayamAM AvavAne ayogya kare che. eTale ke temAM evI paristhiti nirmANa thAya che ke te karmo udIraNA thaI udayamAM na Ave. A rIte anivRttikaraNanA aMtasamaya sudhI mithyAtva dravyanA spardhako upazamabhAvane pAme che. chelle aMtarakaraNa kare che. ahIM anivRttikaraNanA aMtasamayathI tadanaMtara AgaLanA aMtarmuhUrtakALa pramANamAM sthita mithyAtvadravyanA spardhakomAMthI keTalAkane utkarSaNa karI uparanI sthitimAM eTale ke anivRtikaraNanA kALamAM caDhAvI de che (je anivRttikaraNanA aMtasamayasudhI bhogavI le che, (ahIM A mithyAtva dravyanA spardhakono anubhAga jIvanA uttarottara vizuddhinA kAraNe anubhAgakAMDaghAtathI atyaMta hInatvane pAmela che) ane bAkInA rahyA mithyAtvadravyanA spardhakone upara aMDara lAina karela aMtarmuhUrta kALa batAvyo tenAthI bahAra kADhI de che. Ama thatAM upara aMDaralAIna karela aMtarmuhUrta kALa je kahyo te mithyAtva dravyanA spardhakothI rahita thaI jAya che. jene aMtarAyAma kahe che. A pramANenI kriyA anivRttikaraNanA aMta samaya sudhI thayA kare che. A aMtarAyAma kALamAM anaMtAnubaMdhI cAra kaSAyono paNa abhAva thai jAya che. Ama anivRttikaraNano kALa pUro thatAM tadanaMtara bIje ja samaye mithyAtva eTale darzanamohanIya temaja anaMtAnubaMdhI kaSAyanA satva temaja udayano abhAva hotAM jIva tattvArthazraddhAnarUpa prathamopazama samyaktvane prApta hoya che. guNasaMkramaNa : samyagdarzananI prAptinA prathama samayathI ja aMtarAyAma kALathI upara uparanI sthitimAM rahelA mithyAtvakarmanA spardhakonuM guNa saMkramaNa karI amuka spardhakomAMthI tenA bahubhAgane to mithyAtvarUpa ja (tAratamyatAmAM pharaka paDe che) pariNamAve che. tenAthI asaMkhyAtamA bhAganA spardhakone samyak-mithyAtva (mizra mohanIya) rUpa pariNamAve che ane tenAthI paNa asaMkhyAtamA bhAga mithyAtvanA spardhakone samyak-prakRti mithyAtvarUpa pariNamAve che. A guNa saMkramaNanA kALamAM mithyAtva sivAyanA bIjA sarva karmonI guNazreNI nirjarA, sthitikAMDaghAta temaja anubhAgakAMDaghAta thayA kare che. A rIte thoDoka kALa vItyA bAda jIvanA pariNAmanI vizuddhatA (je atyAra sudhI vadhatI jatI) hatI temAM thoDI kSati Ave che ane tenA phaLasvarUpa bAkInA mithyAtvanA spardhakone guNasaMkramaNa pUrvaka ghaNA ochA pramANamAM samyak-mithyAtvarUpa ane tenAthI paNa ochA pramANamAM samya-prakRti mithyAtvarUpa pariNamAve che. have upazama samyakatvanA kALano jadhanya eka samaya ane utkRSTa cha AvalI samaya bAkI rahe tyAre - 133 -
Page #147
--------------------------------------------------------------------------
________________ jo anaMtAnubaMdhI cAra kaSAyamAMthI koI ekano udaya Ave tyAre jIva mithyAtvaguNasthAnane to prApta thato nathI (kemake mithyAtvano udaya haju nathI, paraMtu nIce sAsAdana guNasthAna (bIjuM guNasthAna)ne prApta thAya che. sAsAdanaguNa sthAnano kALa jadhanya eka samaya ane utkRSTa che AvalI pramANa che. tyArabAda tyAMthI paDI nIce mithyAtvaguNasthAnane niyamathI prApta thAya che eTale ke teTalA kALamAM mithyAtvano udaya niyamathI thaI jAya che ane jIva mithyAdraSTi thaI jAya che. sAsAdana guNasthAna paDavAnuM guNasthAna che tyAMthI koI jIva sIdho samyagdarzanane prApta thato nathI. (anaMtAnubaMdhI kaSAyano udaya na Ave to zuM thAya ?). have upazama samyakatvane prApta chavane thoDoka kALa samyakatva pUrvaka vItyA bAda niyamathI pariNAmamAM saMkalezatA Ave che. (anAdi saMskAranA baLathI vizuddhatA ane saMkalezatA jIvanA pariNAmamAM badalAyAja kare che) AnA phaLasvarUpa aMtarAyAma kALanI bahAra sthita je traNa prakAranA (mithyAtva, samyapha mithyAtva ane samyaka-prakRti mithyAtva) nA spardhako (guNasaMkramaNapUrvaka nirmANa thayelA) sthita che temAMthI (je saMkalezabhAva adhika hoya to) udayAvalI kALathI AgaLa aMtarAyAmanA bAkInA kALanA aMtasamayasudhI aMtarAyAmane mithyAtvanA spardhakothI pUrI de che eTale udayAvalIno kALa pUro thatAM mithyAtvanA udayathI jIva mithyAtvI thaI jAya che. sakaleza bhAva tenAthI ocho hoya to udayAvalI kALathI AgaLa aMtarAyAmanA bAkInA kALanA aMtasamaya sudhI aMtarAyAmane samyaka-mithyAtvanA spardhakothI pUrI de che jenA phaLasvarUpa udayavalIno kALa vItyA bAda jIva upazama samyakatvathI chUTI trIjA mizra guNasthAnane prApta thAya che. mizraguNasthAnathI jIva sIdho samyakatvane prApta karI zake che temaja mithyAvI paNa thaI zake che. je te jIvanA vizuddhinA bhAvanI tAratamyatA para nirbhara che. " saMkalezabhAva tenAthI paNa ocho hoya to udayAvalI kALathI AgaLa AMtarAyAmanA bAkInA kALanA aMta samaya sudhI aMtarAyAmane samyaka-prakRti mithyAtvanA spardhakothI pUrI de che. jenA phaLasvarUpa udayAvalIno kALa vItyAbAda jIva upazama samyakatvathI chUTI kSayopazama samyakatvane pAme che. upazama samyakatva vartamAna sukhanuM kAraNa che ane bhaviSyamAM svarga ane paraMparAe mokSanuM kAraNa che. bhAvothI thAya che. noMdha: A prathamopazama samyaktvanA viSayamAM jyAM jyAM AtmA upazAmakaraNa, kare che, sthitikAMDaghAta kare che, anubhAgakAMDaghAta kare che, aMtarakaraNa kare che vi. lakhela che tyAM ema samajavAnuM ke AtmAnA te te prakAranA vizuddhinA bhAvo thatAM tenuM nimitta pAmI sattAmAM rahelA karmomAM tathA prakAranuM parivartana thAya che. - jIvanA pAMca bhAvo (1) pariNAmika bhAva (2) udayika bhAva (3) kSayopazamabhAva (4) upazamabhAva ane (5) kSAyika bhAva. AmAMthI phakta udayika bhAva baMdhanuM kAraNa che. je darzanamoha ane agara cAritramohanA udaya janita bhAva che. pariNAmika bhAva anya karmAdikanI apekSA rahita jIvano svakIya bhAva che te cha e dravyomAM sarva sAmAnya che. ' yopazamabhAva-upazamabhAva ane kSAyika bhAva ochevatte aMze jIvanA svabhAvanA udhADanA bhAva che tenAthI kadApi baMdha thAya nahi ene thAya to baMdha jIvano svabhAva thaI jAya ane jIvano kadApi mokSa thAya nahIM darzanamoha ane agara cAritramoha karmanA udaya janita udayika bhAva baMdhanuM kAraNa che eTaluM ja nahi, udayikabhAvathI baMdha na thAya ane baMdha jIvanA potAnA kAraNe (mohakarmanA udaya vagara) thato hoya to paNa baMdha jIvano svabhAva thaI jAya ane teno kadI mokSa thAya nahIM. eka mAtra dasamA sukSmasaMparAyuM guNasthAnanA chellA samaye - 134 -
Page #148
--------------------------------------------------------------------------
________________ udayamAna ati-ati sukSma lobhakarmanA udayathI jIvamAM abuddhipUrvakano rAga vidyamAna che. je vItarAga-yathAkhyAtacAritrane pragaTa thavAmAM bAdhArUpa che chatAM tenI tAratamyatA eTalI badhI anaMtamA bhAge hIna che ke tenAmAM eTalI zakti nathI ke jenuM nimitta pAmI je te zreNI ArUDha jIvanA zarIra pramANe, AkAza pradezamAM sthita kArmaNa vargaNAo karmarUpe pariName. A Akho prathamopazama samyatvanI utpattino viSaya jinAgamamAM vAye vAgye pratibhAsatA eka mAtra arthane sUcave che ke vizuddhi ane maMda kaSAyane kAraNa-kArya saMbaMdha che lakSya-lakSaNa saMbaMdha nathI. anAdi mithyAdraSTi jIva vizuddhinA uttarottara vardhamAna pariNAmathI sattAmAM rahela mithyAtvakarma temaja anaMtAnubaMdhI kaSAyaviSe sthitikAMDaghAta, anubhAgakAMDaghAta, guNazreNI nirjarA, utkarSaNa, apakarSaNa, upazamAdi pUrvaka aMtarAyAmanuM sarjana thatAM (te kALa daramyAna mithyAtvanI sattA temaja udayano abhAva hotAM) prathamopazama samyatvane prApta kare che, ane cothA guNasthAnathI mAMDI AgaLa AgaLanA guNasthAnomAM uttarottara vizuddhinA pariNAmathIja sattAmAM rahela moha-karmanI saMvara nirjarA sahita hInatA kare che ane hInatva pAmela karmanA udayathI jIvanI vizuddhatAmAM pAcho vadhAro thAya che. ane tenAthI pAcho adhika-saMvara nirjarA sahita mohakarmanI hInatA kare che. vizaddhatA vadhatAM ekadeza temaja sarvadiza cAritranI prApti avazya hoya che). ahI "mokSamArga prakAzaka graMtha adhikAra navamAmAM "mokSasAdhanamAM purUSArthanI mukhyatAnA prakaraNamAM pAna-314 (zrI somacaMda amathAlAla kRta gujarAtI anuvAda)mAM AnuM Abehuba varNana karela che. - "bIjuM A avasaramAM java je puruSArthavaDe tatvanirNaya karavAmAM upayoga lagAvavAno abhyAsa rAkhe to tene vizuddhatA vadhe che ane tethI kamanI zakita hIna thAya che. tathA keTalAka kALamAM ApoApa darzanamohano upazama thatAM tene tatvomAM yathAvat pratIti Ave che. have AnuM kartavya to tasvanirNayano abhyAsa ja che ane tenAthI ja darzanamohano upazama to svayamaja thAya che, emAM jIvanuM kartavya kAMI nathI. vaLI e (darzanamohano upazama) thatAM jIvane samyagdarzana to svayaM thAya che, ane samyagdarzana thatAM zraddhAna to AvuM thayuM ke- 'huM AtmA chuM, mAre rAgAdika " karavA' paraMtu cAritramohanA udayathI rAgAdika thAya che tyAM tIvra udaya thAya tyAre to te viSayAdikamAM pravarte che paNa teno maMda udaya thAya tyAre potAnA puruSArthathI dharmakAryomAM vA vairAgyAdi bhAvanAmAM upayogane lagAve che, tenA nimittathI cAritramoha maMda thato jAya che. e pramANe thatAM dezacAritra vA sakalacAritra aMgIkAra karavAno puruSArtha pragaTa thAya che. vaLI cAritra dhAraNa karI potAnA puruSArtha vaDe dharmamAM pariNatine vadhAre che, tyAM vizuddhatAvaDe karmanI zakti hIna thavAthI vizuddhatA vadhe che ane tethI karmanI zakti vadhAre hIna thAya che. e pramANe kramathI mohano nAza kare che, tyAM pariNAma sarvathA vizuddha thavAthI jJAnAvaraNAdino nAza thaI kevaLajJAna pragaTa thAya che. tyAra pachI upAya vinA aghAtikarmono paNa nAza karI zaddha siddhapadane pAme che. e pramANe upadezanuM to nimitta bane ane potAno paraSArtha kare to karmano nAza thAya." vikalpa jJAnanI paryAya che. tenAthI baMdha thAya nahI. Aja pAnA para AgaLa lakhyuM che ke nirvicAranuM nAma nirvikalpa nathI.' rAgadveSa pUrvaka eka IndriyanA viSayathI bIjA viSayane jANavA-bhogavavA upayogane vAraMvAra bhamAvavo tene vikalpa kahyo ane tene choDavAno upadeza Apyo. vrata-tapanA pariNAmane nahIM vitithI sattAmAM rahelA ghAti karmanI hInatA ane vizuddhinA pariNAma prabaLa hoya (aMtarAyakarmanA kSayopazamapUrvaka vi-utsAhanI utkRSTatApUrvaka to saMvara nirjarAnuM kAraNa che. vizuddhi sadAkALa mokSano mArga che. prathamopazama samyagdarzana thavA pUrve mithyAdraSTi jIvane je pAMca labdhio kahI te uttarottara anaMtaguNA vizuddhinA ja pariNAma che. ane temAM dezanAlabdhi pachI ja ane te paNa karaNalabdhimAM ane upazamAdipUrvaka prathamopazama samyagdarzana upaje che. - 135 -
Page #149
--------------------------------------------------------------------------
________________ ''samyagdarzana thayA bAda vizuddhatAmAM je garbhita zuddhatA hatI te mokSamArga tarapha cAlI potAnA svabhAva vaDe vardhamAna thaI tyAre te pUrNa yathAkhyAtarUpa pragaTa kahevAI. vizuddhatAnI je urdhvatA eja tenI zuddhatA. vizuddhatAmAM yathAkhyAta cAritrano aMza che tethI te aMza kramaza: pUrNa thayo. he bhAI! teM vizuddhatAmAM zuddhatA mAnI ke nahi? jo teM mAnI che to kAMI anya kahevAnuM prayojana rahetuM nathI. jo teM nathI mAnI to tAruM dravya e prakAre pariNamyuM che tyAM ame zuM karIe? je mAne to tane zAbAzI'' (zrI mokSamArga prakAzakamAM banArasIdAsa likhita upAdAna-nimittanI ciThThI-hindI uparathI gujarAtI anuvAda). samyadraSTi jIvane hiMsAnI viratirUpa vratAdinA pariNAma-bhAva Ave che te vizuddhinA pariNAma che te heyarUpa paNa nathI ane baMdhanuM kAraNa paNa nathI. ane teja mokSamArga urdhvagatirUpa mArga che. ane te samayamAM zAtAvedanIyAdi aghAtikarmono utkRSTa anubhAgabaMdha thAya che. te samaye je baMdha thAya che te apratyAkhyAnavaraNa (pratyAkhyAnAvaraNa ane saMvalanapaNa) karmanA udaya janita jIvamAM vidyamAna rAgAdibhAvathI thAya che. ghAtikarmanI saMvara-nirjarAne ane puNyabaMdhane virodha nathI. kSapakazreNI Ardra munirAjane uttarottara anaMtaguNI vRddhipUrvaka ghAtikarmanI saMvara-nirjarA thAya che tenI sAthe uttarottara vardhamAna zAtAvedanIyAdi puNya-prakRtino baMdha paNa thAya che. saMsArakALa daramyAna utkRSTa puNyabaMdha 10mA sukSma saMparAya guNasthAnanA chellA samaye thAya che. tenA bIjA ja samaye jIva yathAkhyAta cAritrayukta saMpUrNa vItarAgadazAne pAme che. je uttarottara vardhamAna vizuddhinuM ja pariNAma che. samyadraSTi zrAvakane pAMcamA guNasthAnamAM niraMtara saMvara-nirjarA thayAja kare che. ane te je te samayanI vizuddhatAnI tAratamyatA para nirbhara che. jyAre te samaye baMdha pratyAkhyAnavaraNanA udaya janita jaivamAM vidyamAna rAgAdibhAvathI thAya che. teja pramANa cha-sAtame guNasthAnamAM sthita nigraMtha munine dhyAna ane adhyayana pUrvakanA vizuddhinA pariNAmathI ghAtikarmanI saMvara-nirjarA ane teja pariNAmathI zAtAvedanIyAdi puNya prakRtino baMdha ane je ghAti karmano alpa paNa baMdha thAya che te udayamAna saMjvalana kaSAya janita jete samaye vidyamAna rAgAdi aMzothI che. baMdhanuM kAraNa mithyAtva, avirati, pramAda, kaSAya ane yoga kahyA. samyadraSTine vratanA bhAva Ave che te viratinA pariNAma che, tene heya mAnavA te hiMsAdine ane hiMsAdimAM prarvatananuM kAraNa, krodha, mAna, mAyA ane lobha tenA tyAgane haiya mAnavA barAbara che. 1) sabhyaSTi jIvane to sarvasaMgaparityAgapUrvaka nigraMtha munidazA grahaNa karavAnA niraMtara pariNAma aMtaraMgamAM rahyA kare che ane tema na hoya to Azravane haiya ane baMdhane ahitarUpa temaja saMva-nirjarAne upAdeya ane mokSane pratirUpa zuM haNyo? (cAhI bavane hitarUpa ane mokSane paramahitarUpa kahyA tenuM kAraNa e che ke baMdha ane mokSa phaLasvarUpa kArya che. anukrame tenAM kAraNa Azravane heya kahyo ane saMvara-nirjarAne upAdeya kahyA.) ekAMta du:kharUpa saMsAra ane sukharUpa mokSa ane tenAM kAraNonuM jJAna karyAM rahyuM? sabhyadraSTi jIvane to ''apUrva avasara evo kyAre Avaze ? kayAre thaIzuM bAhyAMtara nigraMtha jo ? sarvasaMbaMdhanuM baMdhana tIkSNa chedIne, vicarazuM kava mahat puruSane paMtha jo ?'' - zrImad rAjacaMdra racita apUrva avasaramAM sarvaprathama pada. AvA vicAra niraMtara rahyA kare che. je zrAvakane sarvasaMgaparityAganA bhAva aMtaraMgamAM satata vidhamAna nathI te zrAvaka paNa nathI ane tene samyagdarzana paNa nathI. - 136 -
Page #150
--------------------------------------------------------------------------
________________ 2) samyadraSTi jIva pahelAM (cothe guNasthAne hoya te samayamAM) paDimAnuM grahaNa kare che ane aMtaraMga pAMcamuM guNasthAna tyArabAda pragaTe che. pAMcamA guNasthAnathI jIva sIdho sAtame guNasthAne jAya che ane pachI kaMIka pramAda thatAM (je saMjvalana kaSAya (karmarUpa) nA tIvra udayathI thAya che) chaThThA guNasthAne Ave che. ahIM sAtamuM guNasthAna pragaTe tyAre bAhyamAM sarvasaMgaparityAgapUrvaka 28 mUlaguNanA pAlana sahita nigraMtha munidazA hoya te sivAya sAtamuM guNasthAna pragaTe nahI. A vAtathI paNa e siddha thAya che ke samyadraSTi jIvane hiMsAdinA tyAgarUpa vratAdinA bhAva Ave tyAre heyarUpa kadApi na jANe. heya to aviratinA pariNAma che. vratAdinA nahI. 3) parigrahamAM pAMca IndriyanA viSayonI IcchA mULa che. parigrahatyAganI pAMca bhAvanAomAM manojJAmanojJendriyaviSayarAgadveSavarjanAni paJca // 8 // -- adhyAya-7, tatvArthasUtranI sarvArthasiddhiTIkA pAMca IndriyonA manojJa temaja amanojJa (ISTa-aniSTa) viSayomAM rAgadveSano tyAga. viSayonI IcchAthI tenA grahaNArthe agara rakSaNArthe jIvane krodha, mAna, mAyA, lobha e cAra kaSAya thAya che. (pAMca IndriyonA viSayonI IcchAne paNa kaSAyabhAva kahela che) ane kaSAyathI prerita jIva hiMsA, jUTha, corI, abrahma ane parigraharUpa pAMca pApomAM pravRtti kare che. A rIte upara kahyuM tema hiMsAdinA tyAgapUrvakanA vratanA bhAvane heya kahevA te kaSAyanA tyAgane heya kahevA barAbara che. kema ke vratAdinA bhAva kaSAyanA tyAga vinA banI zakatA nathI. - 4) eka mANasa pAse dhAro ke eka karoDa rUpiyA che temAMthI te pAMca lAkha rUpiyAnuM caturvidha saMghanI sevAdimAM dAna kare che, to te dAna, lobha kaSAyanI hAnIpUrvakanA bhAva che. tenAthI aghAtikarmamAM puNyanA baMdha uparAMta ghAti karmonI hAnI temaja tenI tAratamyatAnA pramANe sattAmAM rahelA ghAtikarmonI Apa-nirjarA paNa thAya che ane te vakhate je ghAti karmono navIna baMdha thAya che te paMcANu lAkha rUpiyAno parigraha rAkhavAno bhAva che tenAthI thAya che, dAnathI nahI. zrIpeNa rAjA AhAradAnanA pratApe bhavAMtare A covIzInA zrI zAMtinAtha nAmadhArI soLamA tIrthaMkara thayA. vizuddhinA bhAva :-- JAmana: sAvo vizuddhi : AtmAno vIryollAsa (kaluSatA rahita) bhAva te vizuddhi. vibhUitANi pupALa-vizuddhibhUtAni muni ane punati kRti puLyuM. vizuddhi jenA mULamAM che te pavitratA che, prazastabhAva che. 1 ArTa-raudra dhyAnano abhAva vizuddhinuM kAraNa. 2 samyagdarzanAdi tathA vyavahAradharma vizuddhinuM kArya. OM dharma- zukaladhyAnanAM pariNAma vizuddhino svabhAva. 4 puNyAzraya vizuddhinuM aMga-vizuddhinI jaDa che. AsamimAMsA kArikA-95 aSTasanni kaSAyonI hInatAnA kAraNanuM nAma vizuddhi che. sthira, zubha, subhaga, zAtA ane susvara Adi aghAti zubha prakRtino baMdha ane sattAmAM rahelA ghAtikarmInI hAnI, sthitikAMDaghAta, anubhAgakAMDaghAtanA kAraNabhUta jIvonA pariNAmane vizuddhi kahe che. - 137
Page #151
--------------------------------------------------------------------------
________________ ''advaita sAdhu siddha pratye bhakti ceSTA dharmamAM; gurUotaNuM anugamana, e pariNAma rAga prazastanA'' / / 136 / / zrI paMcAstikAya saMgraha arihaMta, nigraMtha muni ane siddha bhagavaMto tarapha bhaktinA bhAva, dharmamAM pravRtti ane sadgurU bhagavaMtonI AjJAnusAra pravartana te prazasta rAganA pariNAma che. jene 'mokSamArga prakAzaka'mAM vizuddhinA bhAva tarIke pAna-8 para varNavelA che. je bhAvathI zAtAvedanIya karma baMdhAya tene vizuddhinA bhAva kahela che. pAMca labdhiomAM bIjI vizuddhilabdhimAM eja vAta Ave che. bhUtavratyanukaMpA dAnaM sarAgasaMyamAdi yoga: kSAnti : zaucamiti sadvadesya // 14 // * tatvArthasUtra adhyAya - 6 samasta jIvo temaja khAsa karIne vratI jIvo pratye anukaMpAnA bhAva, dAna, sarAgasaMyamAdi yoga, kSAnti (krodha, mAnanA upazamarUpa zAMta ane komaLa bhAva) ane zauca (mAyA ane lobhanI hInatA pUrvakanA saraLa ane saMtoSarUpa bhAva) thI zAtAvedanIya karmano baMdha thAya che. ~: saMvara-nirjarAnA kAraNarUpa utkRSTa vizuddhinA bhAva :- Azrava niSedha: saMvara ! ? / / sa gupta samitidharmAnuprekSA parisahajaya cAritraiH // 2 // tapasA nirnaza haiM // rU || -- - tatvArthasUtra adhyAya-9 tapathI saMvara ane nirjarA kahI kemake tapamAM Azrava nirodharUpa saMvaranA bhAva AvI jAya che. baMdha pradezagalanaM nirjaraNamiti jinaiH prajJaptam / yena bhavet saMvaraNaM tena tu nirjaraNamiti jAnI hi // 86 // je bhAvathI saMvara thAya che te bhAvathI nirjarA paNa thAya che (kema ke saMvaranA bhAvamAM IcchA nirodharUpa tapanA bhAva AvI jAya che) - prAta:smaraNIya kuMdakuMdAcAryadevakRta vArasALuveravA (anityAdi bAra bhAvanAo) koI nigraMtha muninA zarIrane bAdhA pahoMcADe agara temanI mAnahAnI kare tenA para krodha karavo te pApabhAva. tene kSamA karavI te puNyabhAva. (kSamA koNa kare jene aMtaraMgamAM thoDI paNa mAnahAnI jevuM lAge ke jhaNajhaNATI thAya te) aMtaraMgamAM mAnahAnI ke zArIrika IjAthI AkuLatA upajeja nahi temaja sAmA jIva pratye dveSabhAva upajeja nahi te uttama kSamApI dharma jene bhagavAne saMvara-nirjarAnuM kAraNa kahyuM. Aja rIte dasa lakSaNa dharmamAM bIjA mArdavAdi nava dharma levA. bIjI vAta : kaSAyathI prerita pramattayogathI koI jIvanI hiMsA agara bAdhA pahoMcADavAnI mana, vacana ane kAyAnI kriyAthI (hiMsArUpa) pApabaMdha. gamanAdi karatAM sAvadhAnI pUrvaka trasa-sthAvara jIvonI hiMsA TALIne temane bAdhA na pahoMce evI sAvadhAnI rAkhavI tenAthI puNyabaMdha. jyAre aMtaraMgamAM ahiMsaka bhAva (mArAthI koIpaNa prakAre koIpaNa jIvane bAdhA na pahoMce evA jIvone abhayadAna svarUpa mana, vacana, kAya ane kRta-kArIta ane anumodanA ema nava prakAranA hiMsAnA tyAgarUpa vratanA aMtaraMga pariNAma) te dharma ane tenAthI saMvara-nirjarA thAya. A pramANe bIjA cAra pApabhAva: jUTha, corI, abrahma ane parigrahanI vAta samajavI. - 138 -
Page #152
--------------------------------------------------------------------------
________________ bIjI eka vAta : koI ApaNane upara pramANe apamAnAdithI bAdhA pahoMcADe tenA para krodha karavo te te samaye pApabaMdha, kSamA kare to puNyabaMdha. paNa aMtaraMgamAM 'pharI e pramANe karaze to joI laIza' evA bhAva rAkhe to dinarAta udhatAM ne jAgatAM bIjI koIpaNa pravRtti karato hoya temaja sAmojIva pharI koI divasa e pramANe kare nahi to paNa A aMtaraMga bhAvathI covIse kalAka jIva pApabaMdha karyA kare. Ane krodhano parigraha kahe che. ApaNe koI vAkhyAnAdi prasaMge koI sabhAmAM jaIe tyAre ApaNane joI kAryakartAo ApaNane bolAvI AgaLa besADe tyAre mAna thaI Ave te pApabaMdha te samaya pUrato. paraMtu aMtaraMgamAM evo bhAva rAkhIye ke huM A sabhAmAM kyAre paNa jAu tyAre kAryakartAo mane A pramANe mAna ApI AgaLa besADe temAM kaMI mArA upara upakAra karatA nathI. e bhAvathI dinarAta uMghatAM ke jAgatAM pApabaMdha karyA ja kare. Ane mAnano parigraha kahyo. A pramANe mAyA ane lobhanuM jANavuM. AvuMja aviratinA pariNAmanuM jANavuM. ahiMsAdinA pariNAmathI puNyabaMdha thAya ema je zAstromAM kahyuM che te aghAtikarmanI puNya prakRtionI vAta che. ghAtikarmano alpa paNa baMdha pAparUpaja che. zAstramAM zubha-azubha ane zuddhabhAvanI vAta Ave che temAM zuddhabhAvanI vyAkhyA : suviditasUtra padArtha saMyama-tapa sahita vItarAga ne; sukhadu:khamAM sama zramaNane zuddhopayoga jino kahe. || 14 zrI pravacanasAra vrata-tapanA bhAva saMvara-nirjarAnuM kAraNa mAtra tatvArthasUtramAM che ema nathI. vItarAga mArganA dyotaka AgamomAM cAre anuyogamAM pAne pAne jovAmAM Ave che. sAta tattvomAM Azravane heya ane saMvara-nirjarAne upAdeya kahela che ane vrata-taparUpa bhAva saMvara-nirjarArUpa mokSamArga che. jenuM phaLa mokSa che. 2 // sarvArthasiddhi TIkA adhyAya-10 baMdha hetuo (mithyAtva, avirati, pramAda, kaSAya ane yoga)nA abhAva svarUpa nirjarAthI karmano kSaya thavo te mokSa che. bandhahetvabhAvanirjarAbhyAM kRtsnakarmavipramokSo mokSaH // nAsti arhat paro devo nAsti dharmo dayA para : | tapaH paraM na nairgrathyaM etad samyaktva lakSaNam // arihaMta samAna koI deva nathI, dayA samAna koI dharma nathI ane naircathya samAna koI tapa nathI. ema jANavuM e samyaktvanuM lakSaNa che. tapa: paraM na naiprathya: jene khuba sAdI ane sAmAnya jIvane samajI zakAya tevI bhASAmAM 'vicare udaya prayoga' e traNa zabdomAM zrImad rAjacaMdrae mUkyuM. nigraMtha munizA samAna koI tapa nathI ane tapanI vyAkhyA phachA niSedhastapa: icchAno nirodha tene tapa kahyuM. sarvasaMga parityAga ane ahiMsAdi pAMca mahAvrata ane 28 mULaguNadhArI munirAjane sarva IcchAno tyAga che eTaluMja nahi A prakAranA vratAcAra pratikULa saMyogone AmaMtraNarUpa che ane bAhya game teTalI pratikULatA (upasarga- parisaha kRta) Ave tene samabhAvapUrvaka sahana karI, anukULa, pratikULa saMyogomAM ekamAtra samabhAvarUpa sAmAyika bhAvanI vRddhi karavAno aMtima puruSArtha munijanone hoya che. ane e sAmAyika bhAvanI pUrNatA e mokSa che. sAmAyika bhAvanI vRddhi arthe munirAja unALAmAM parvatanI liApara, ziyALAmAM naMdIne - 139 - '
Page #153
--------------------------------------------------------------------------
________________ ane comAsAmAM vRkSa nIce ubhA rahI AtApana yoga kare che. "AvazyakArye tuM nijAtmasvabhAvamAM sthiratA kare; tenAthI sAmAyika taNo guNa pUrNa thAye jIvane." | 147 || - zrI niyamasAra bhagavAnanI AjJA - ahiMsA-vrata-sAmAyika ane cAritra badhA ekAI vAcaka zabdo che. vItarAgatAnA bhAva-bhAsana arthe jinAgamamAM tenuM judI judI rIte varNana karela che. tenI ArAdhanA e dharma che je saMvara-nirjararUpa mokSamArga che ane tenuM phaLa AtyaMtika du:khano kSaya-mokSa che. dhyAna ane adhyayana e be muninAM mukhya kartavya che. ane te zrutajJAnanA avalaMbana pUrvaka hoya. pRthakatva vitarka vicAra nAmanA zukaladhyAnanA pahelA prakAramAM zrutajJAnanA avalaMbana pUrvaka dravyathI paryAya ane paryAyathI dravya temaja zrutanA eka vacanathI bIjA vacananuM ane tene choDI koI trIjA vacananuM ema je parivartana tene vicAra kahela che ane te zreNI ArUDha munirAjane hoya che. - savArthasiddhi TIkA adhyAya-9 sUtra-39 thI 44 pAna-348 thI 350 jagatanA jIvonI dinarAtanI pravRtti agavaDatAno ane tenAM kAraNono abhAva karI sagavaDatA ubhI karavAno ane tene kAyama rAkhavAno che. agavaDatAthI utpanna AkuLatAne maTADavArUpa sagavaDatA e zIradaIne tAtkAlika maTADavAne bAmasvarUpa che. zaradardane maTADavAno upAya (kabajiyAta janita hoya to) kabajiyAtane dUra karavI te che. duHkha sukhanAM kAraNa aMtaraMgamAM viSaya-kaSAyanA bhAvo agara teno abhAva che ane du:khane maTADavAno sAco upAya viSaya kaSAyanA bhAvAne dUra karavA eTale ke maTADavA te che. AkhI jIMdagI bhale sagavaDatA kAyama rahe topaNa tenAthI kaSAyarUpI roga to maTato nathI ane dararoja A pramANe ghaTacakra cAlyA kare che ane jIMdagInI aNamola ghaDIo pUrI thatI jAya che. suraneya saumya svabhAvasiddha na, siddha che Agama viSe te dehavedanathI pIDita ramaNIya viSayomAM rame. | 71 | tiryaMca - nAraka - sura - naro je dehagata duHkha anubhave, ' to jIvano upayoga e zubha ke azubha kaI rIta che? | ra || cakrI ane devendra zubha upayogamUlaka bhogathI puSTI kare dehAdinI, sukhI sama dIse abhirata rahI. || 73 || pariNAmajanya anekavidha je puNyanuM astitva che, to puNya e devAnta jIvane viSayatRSNoddhava kare || 4 || e uditatRSNa chavo dukhita tRSNAthI viSayaka sukhane, Icche ane AmaraNa duHkha saMtata tene bhogave. || 75 / parayukta bAdhAsahita, khaMDita, baMdhakAraNa viSama che; je IndriyothI labdha te sukha e rIte duHkhaja khare. . 76 nahi mAnato e rIta puNya pApamAM ne vizeSa che, te mohathI Acchanna ghora apAra saMsAre bhame | 77 | - zrI pravacanasAra (sonagaDha nivAsI mu. bhAIzrI hiMmatabhAI racita harigItamAMthI) - 140 -
Page #154
--------------------------------------------------------------------------
________________ vrata-tapanA bhAva je saMvara-nirjarAnA kAraNa che ane aMtaraMgamAM je saMvara-nirjarA svarUpa che tene vikalparUpa kahI heya mAne che eTaluM ja nahi paraMtu anityAdi bAra bhAvanAone paNa vikalparUpa kahI heya mAne che, teNe saMvara nirjarAnuM svarUpa jANyuM nathI. bhagavAne to anityAdi bAra bhAvanAone dharmanuM mULa kahela che. sarva tIrthakaro A bAra bhAvanAo nigraMtha munidazAmAM niraMtara bhAve che. rAgadveSapUrvaka eka pachI bIjI IndriyanA viSayane jANavA - bhogavavA mATe upayogane bhamAvavo tene vikalpa kahyo che. dhyAna-adhyayana jemAM anityAdi bAra bhAvanAo aMtargata che, tyAM upayogane sthira karavo te dharmadhyAna che ane saMvara-nirjarAnuM kAraNa che. je mokSamArganuM mahatvanuM aMga che. - samasta dharmanuM mULa bhAvanA che. tenAthI pariNAmonI ujavaLatA thAya che. ane pariNAmonI ujjavaLatA e vizuddhinuM aMga che. pariNAmonI ujjavaLatAmAM bIjuM eka jaina AmnAyamAM khUba ja pracalita TUMkuM be zabdonuM vAkya 'micchAmi dukkaDaM' ( rUchAmi dui) dararoja rAtre sUtA pahelAM yAda karavA jevuM che: A bhavane bhavobhava mahI karyuM vera-virodha aMdha banI ajJAnathI, karyo atizaya krodha te savi micchAmi dukkaDaM. jIva khamAvuM chuM savi, kSamA karajo sadAya vera-virodha TaLI jajo, akSayapada sukha hoya samabhAvI Atama thaze. bhArekamAM jIvaDA pIve veranuM jhera bhavaaTavImAM te bhame pAme nahi ziva lahera ' dharmanuM marma vicArajo. -: anityAdi bAra bhAvanAo :- sAmyaM syAt nirmamatvena tatkRte bhAvanAzrayet // nirmamabhAvathI sAmyabhAva-samatA upaje che ane tene mATe niraMtara bArabhAvanAo temaja bIjI bhAvanAo bhAvavI joIe. ' anityo nAma saMsArastrANAya ko'pi no mama / bhave bhramati jIvo'sau eko'haM anyato para : / / apavitramidaM gAtraM karmArSaNa yogytaa| .. nirodhaH karmaNo zakayo vicchedastapasA bhvet|| dharmo hi muktimArgo'sti sukRtaalokpddhti| . durlabhA vartate bodhiretA dvAdaza bhaavnaa|| 1) anitya, 2) azaraNa, 3) saMsAra, 4) ekatva, 5) anyatva, 6) azuci, 7) Azrava, 8) saMvara, 9) nirjarA, 10) lokasvarUpa, 11) dharma, 12) bodhidurlabha. devAdhideva bhagavAna tIrthaMkara paNa A bAra bhAvanAonA svarUpanuM ciMtavana karI saMsAra deha ane bhogothI vairAgyabhAvane prApta thayA che. A bhAvanAo vairAgyanI mAtA che. sarva jIvone hitakArI che. aneka duHkhothI pIDAtA saMsArI jIvone uttama zaraNa che. duHkharUpa agnithI baLatA sarva jIvone kamaLanA vananI vacamAM nivAsasthAna - 141 -
Page #155
--------------------------------------------------------------------------
________________ samAna zItaLa che. paramArthanA paMthane dekhADanArI che. tatvono nirNaya karAvanArI che. samyagdarzanane upajAvanArI che. azubha dhyAnano nAza karanArI che. AnA jevuM A jIvane bIjuM kaMI hitakArI nathI. bAreya aMgano sAra che. sarva tIrthakaroe vAraMvAra A bhAvanAoja bhAvelI che." - samAdhi sopAna pAna-6ra A bAra bhAvanAo pratyAkhyAna, pratikramaNa, AlocanA ane samAdhirUpa che tethI bAra bhAvanAo niraMtara bhAvavI joIe. // 87 ||. potAnAmAM zakti hoya to pratikramaNa, pratyAkhyAna, samAdhi, AlocanA ane sAmAyika rAta-divasa karavAM joIe 88 || anAdikALathI je puruSo mokSe gayA che te A bAra bhAvanAone samyapha prakAre bhAvIne gayA che. huM temane pharI pharI vAra namaskAra karuM . // 89 // bahu kahevAthI zuM? je mahApuruSo bhUtakALamAM siddha thayA che ane bhaviSyamAM thaze te badhuM bAra bhAvanAonuM mAhAbhya jANo. || 90 || - 1. pU. vuMdAvArtha vRta "vAraypevara' aneka janmanI ArAdhanAnA phaLasvarUpa saraLatA ane udAratA koI virala bhAgyazALI jIvomAM jovAmAM Ave che. je uttamabhAvathI supAtrajIva mokSa sudhInI kalyANa paraMparAne prApta kare che evo samartha udArabhAva te dharma che. 1864 || - bhagavatI ArAdhanA zrUyatAM dharma sarvasvaM zrutvA ca avdhaarytaam| AtmanaH pratikulAni pareSAM na smaacret|| samasta dharmano TUMkamAM sAra sAMbhaLo ane sAMbhaLIne jIvanamAM utAro. "potAne pratikuLa evuM AcaraNa bIjA pratye na karo.' 'Do not do unto others what you wish others not do unto you. sarve'pi sukhIno santu, sarve santu niraamyaa:| sarve bhadrANi pazyantu mA kazcid duHkhabhAg bhavet / / | sarva jIvo sukhI thAo. sarva jIvo nirogI raho; sarva jIvo sanmArgane jANo; ane koI jIva du:khI na thAo. zIvamastu sarvajagataH parahitanIratA bhavantu bhuutgnnaa:| roNA thAtu na sarvatra kuzIno malatu no: i ' + * sArAye jagatanuM kalyANa thAo. bIjAne upakAra karavAmAM jagatanA jIvo racyA pacyA raho. doSono nAza thAo. ane savarNa samasta lokanA jIvo sukhI thAo. bhagavAna mahAvIre prarUpela mokSamArga ane temAM aMtargata ahiMsAdharma jagatanuM kalyANa karo.
Page #156
--------------------------------------------------------------------------
_