Suvas 1939 09 Pustak 02 Ank 03

Author(s): Suvas Karyalay
Publisher: Suvas Karyalay

Page 5

પુસ્તક ર ]
સુખ-દુ:ખ
શુભાશ
अज्ञानतिमिरान्धानां ज्ञानांजनशलाकया । नेत्रमुन्मीलितं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥
વિ. સ. ૧૯૯૫ : ખાદ
[ અંક ૩
સખ કેવળ પુણ્ય નથી, દુઃખ એ કેવળ પાપ નથી. સુખ છાંયડે છે તેા દુ:ખ ૐ તડકે છે; સુખ ભરતી છે તે દુઃખ એટ છે; સુખ સૂર્યાં છે તે દુઃખ ચન્દ્ર છે; સુખ સ્ત્રી છે તેા દુઃખ પુરુષ છે: બંને જીવન અને જગતનાં જરૂરી અંગેા છે.
સુખથી માનવી મહત્તા વરે છે તે। દુઃખ એને માનવતા તે શ્રમ શીખવે છે; સુખથી તે તેજસ્વી બને છે તે દુઃખ એને નમ્રતા સમજાવે છે. ધરતીને જેમ તડકા સાથે છાંયડે પણ જરૂરી છે તેમ માનવીને સુખ સાથે દુ:ખ પણ જરૂરી છે. કેવળ તડકે જેમ ધરતી તપી ઊઠે-કેવળ દુઃખથી માનવી ગભરાઈને ઊકળી જાય; કેવળ છાંયડે જેમ ધરતી તેજ ગુમાવી બેસે–કેવળ સુખથી માનવી ગુણી ગુમાવી બેસે જીવનનાં જીવને જો કેવળ સુખ સમૃદ્ધિમાં વીતે તે। માનવીમાં એક પણ ગુણ વિકાસ ન પામી શકે. ગમે તેવા સુદ્ધિમાન કે ગુણીજન પણ આજીવન સુખમાં દુઃખીનાં દુઃખ પૂરાં નથી સમજી શકતા; પરિણામે નથી એનામાં સાચી હમદર્દી કેળવાતી, ને નથી એના અનુગામી ગુણા વિકસતા.
પ્રકૃતિ અને માનવી હનિશ અને હરપળે વિકાસ સાધે છે, તેમ કરવાને પરિવર્તન એ મુખ્ય ચાવી છે. સૂર્ય પછી ચન્દ્ર, અને એ ચન્દ્ર પછી પુનઃ સૂર્ય જેવા વહાલા લાગશે એવેા સદૈવ સ કે સદૈવ ચન્દ્ર વહાલા નહિ લાગે; ભરતીને સ્થળે એટ થઈ ત્યાં પુનઃ ભરતી જેવી આહ્લાદક જણાશે એવી સતત ભરતી નહિ જણાય; ગ્રીષ્મ પછી વર્ષો વહાલી