________________
હદ ચ પ દો.
હેલા શ્રી એન. બી. શાહ :) આજનાં સીનેમા-નાટકનાં ગીતે યુવાન સ્ત્રી-પુરૂષોનાં હૃદયોને કેવાં મેહલાં પાગલ બનાવે છે? એ તે આજે આપણે છાપાઓમાં આવતા અહેવાલો પરથી સારી રીતે જાણીએ છીએ, ત્યારે આ પ્રાચીન કથાનકનાં નટ–નટીના ગીતે એ સમયે સાધુ, રાજકુમાર, રાજકુંવરી અને રાજાના હૃદયમાં કે અજબ પલટો આપ્યો છે, એ હકીકતને રજુ કરતી આ વાર્તા સી-કોઇને વાંચવી ગમે એવી છે. પ્રાચીન કાળમાં બનેલી આ વાત છે.
એક નટ અને નટડી, નાચ-ગાનમાં ઘણાં પ્રવીણ હતાં, તેઓ એક રાજાના નગરમાં આવી પહોંચ્યાં, તેમની ઈચ્છા હતી કે, જો રાજાના દરબારમાં નૃત્યને જલસો ગોઠવાય તો પ્રતિષ્ઠા અને પૈસા મળે, પણ રાજા ઘણા કંજુસ હતો, એટલે રાજા પાસે નહિં જતાં તેના પ્રધાનની મુલાકાત લીધી, પ્રધાને જવાબ આપ્યો કે, “જો ભાઈ, તારી જોર પડતી માંગણી છે, તે રાજદરબારમાં તારા નાચગાનને જલસે ગોઠવું તે ખરે, પણ રાજા કે બીજાઓ તરફથી ઈનામબીનામ ન મળે નટે પણ ગીતમાં જ પ્રત્યુત્તર વાળ્યોઃતેને જવાબદાર હું નથી.
બહેત ગઈ છેડી રહી, ડી બી અબ જાય; “કંઈ નહિં તો રાજસન્માન તો ગણાશે.” થોડી દેર કે કારણે, તાલમેં ભંગ ન આય. એમ વિચારી વગર પૈસે પણ ખેલ કરવા ભાવાર્થ રાત તે બહુ વીતી ગઈ છે, નટે ખુશી બતાવી.
હવે માત્ર થોડી બાકી છે, અને થોડા સમય એક દિવસે રાજમહેલના વિશાળ ચેગા માટે તાલમાં ભંગ આવે તે ઠીક નહિ. નમાં ખેલ શરૂ થયે, ભારે માનવમેદની જામી, જ્યાં નટે આ લીટીઓ ગાઈને પ્રત્યુત્તર નાચ-ગાન કરતાં-કરતાં રાત્રી ઘણી વિતી ગઈ. વાળે, ત્યાંજ એક ચમત્કાર થયે, પ્રેક્ષક અંતે નટડી બહુ થાકી ગઈ. લોકો તરફથી ગણમાં એક સાધુ હતું, તેણે પિતાની કિંમતી જોઈતું પ્રોત્સાહન ન મળ્યું, આથી પણ તે કામળી નટને બક્ષીસમાં આપી, રાજકુમારે કંટાળી ગઈ હતી, એટલે તેણીએ નટને ગીત પિતાના હાથે પહેરેલું સુવર્ણનું કડું કાઢીને ગાતા-ગાતાં ઈશારો કર્યો.
બક્ષીસ આપી દીધું, અને રાજકુંવરીએ રાત ઘડીભર રહ ગઈ, પંજ૨ થાક આય; પ્રતાને અમૂલ્ય હાર નટને બક્ષીસ આપે. નટડી કહે સુણ નાયકા, મધુરી તાલ બજાવ. નટ અને નટડી ઘણુ ખુશી થઈ ગયાં, ખેલ
ભાવાર્થ-રાત હવે ઘડીભર બાકી છે, પૂરો થશે. શરીર થાકી ગયું છે, તું ધીમા લયમાં વગાડ. ત્યારબાદ રાજાએ પિલા સાધુને બોલાવીને
