________________
Shri Mahavir Jain Aradhana Kendra
www.kobatirth.org
Acharya Shri Kailassagarsuri Gyanmandir
ભગવાન મહાવીરનો માંગલિક વારસો
-
+ ;
,
,
.
હિન્દીમાં મૂળ લેખક : પં. સુખલાલજી અનુવાદક : કા. જ. દોશી સામાન્યરીતે આપણને ત્રણ પ્રકારનો વારસો મળે ચોથા પ્રકારનો વારસો એવો નથી, જેને પ્રગ્નેન્દ્રિય છે. ૧, માતા-પિતા તરફથી શરીરસંબંધી રૂપ આકૃતિ મળી છે, જેનું સંવેદન સૂમ કે સૂક્ષ્મતર છે એ જ વગેરે ગુણધર્મને વારસ. ૨. માતા-પિતા વગેરે માણસ આ વારસાને ગ્રહણ કરી શકે અથવા સમજી તરફથી જ પહેલા કે પછી મળનાર સંપત્તિપ્રધાન શકે, બીજા વારસા જીવનમાં કે મૃત્યુને સમયે નાશ વાર પહેલા અને બીજા પ્રકારના વારસામાં મેટો પામે છે જ્યારે માંગલિક વારસો કદિ નાશ પામત તફાવત છે, કારણ કે શારીરિક વાર સંતાનોને માટે નથી. એક વાર જે આ વારસે ચૈતન્યમાં પ્રવેશ કરે, અવયંભાવી છે, જ્યારે સંપત્તિની બાબતમાં એવું તે તે જન્મ જન્માન્તર સુધી ચાલે છે, તેને ઉત્તરોત્તર નથી. ઘાણું ખરું એમ બને છે કે માતાપિતાએ સંતાનને વિકાસ થાય છે અને તે અનેક વ્યક્તિઓને તરબોળ કંઈપણ સંપત્તિ વારસામાં આપી ન હોય, પણ સંતાન કરે છે. પિતે નવું ઉપાર્જન કરે છે, અને એમ પણ બને છે આપણો જન્મ એવી આય પરંપરામાં થયો છે કે કે વડીલે પાસેથી મળેલી સંપત્તિને સંતાન પૂરેપૂરી જન્મથી જ એવા માંગલિક વારસાના આંદોલનને ખતમ કરી દે છે. ૩. ત્રીજે વારસો છે સાંકારિક, જાણે અજાણે આપણને સ્પર્શ થાય છે. એમ બની સંસ્કાર માતાપિતા તરફથી, શિક્ષક અથવા મિત્ર શકે કે આપણે તે ગ્રહણ ન કરી શકીએ, યથાર્થ સ્વરૂપે તરફથી તથા સમાજ તરફથી પણ મળે છે. જાણી પણ ન શકીએ પરંતુ આ માંગલિક વારસાના
સંસ્કારને આ ત્રીજા પ્રકારના વારસ એક જ આંદોલન આર્યભૂમિમાં બહુ સ્વાભાવિક છે. ભારતપ્રકારને નથી તે. ભાષાસંબંધી તથા બીજા અનેક ભૂમિ આ જ અર્થમાં અધ્યાત્મભૂમિ છે. સંસ્કાર મળે છે. જીવનને માટે તેને વિકસિત અથવા ભગવાન મહાવીરે જે માંગલિક વારસો આપણને સમૃદ્ધ કરવા માટે તે ત્રણે વારસા જરૂરી છે, પરંતુ સે છે તે શું તે આપણે માટે વિચારવા એક ચોથા પ્રકારનો વારસો પણ છે કે જે પહેલા ત્રણ લાયક છે. સિદ્ધાર્થનન્દન કે ત્રિશલાપુત્ર દેહધારી પ્રકારના વારસામાં જીવનને પ્રેરણા આપે છે, એમાં મહાવીરના વિષયમાં આપણે અહીં વિચાર કરવાનો સંજીવનીને પ્રવેશ આપે છે. આ અનોખો વારસો છે. નથી. તેમના ઐતિહાસિક કે ગ્રન્થબદ્ધ સ્કૂલ જીવન એટલા માટે એ વારસે મંગળસ્વરૂપ છે. જો આ આપણે હંમેશા વાંચીએ છીએ અને સાંભળીએ મંગળ વાર ન મળે તો તે ત્રણે વારસાના આધાર છીએ. જે મહાવીરને નિર્દેશ હું કરું છું તે શુદ્ધ-બુદ્ધ પર આપણે સાધારણ જીવન વીતાવી શકીએ પણ તેને વાસનામુક્ત ચેતન સ્વરૂપ મહાવીરને નિર્દેશ છે. એવા સહારે આપણું જીવન ઉચ્ચ અને ધન્ય બની શકતું મહાવીરમાં સિદ્ધાર્થ નન્દનને તે સમાવેશ થાયજ છે. નથી. આ એ ચેથા પ્રકારના વારસાની વિશેષતા છે. આ મહાવીરમાં કઈ જાતિ-જાતિનો કે દેશકાળને ભેદ જે માંગલિક વાર આપણને ભગવાન મહાવીર નથી. તે વીતરાગ અતરૂપ એક જ છે. આ વાતનેજ તરફથી મળે છે એવો વારસે માતાપિતા, વડીલે કે ધ્યાનમાં રાખીને અનેક સ્તુતિકાએ સ્તુતિ કરી છે. સામાન્ય સમાજ તરફથી મળે જ એ નિયમ નથી. જયારે આચાર્ય માનતુંગ સ્તુત્ય તત્ત્વને બુદ્ધ, શંકર, પરંતુ તે બીજી અનોખી રીતે મળે છે.
વિધાતા અને પુરુષોત્તમ કહે છે ત્યારે તેઓ સદ્દગુણાશારીરિક, સાંપત્તિક અને સાંસ્કારિક આ ત્રણ દૈતની ભૂમિકાનું જ સમર્થન કરે છે. આનન્દઘનજી પ્રકારને વારસો સ્થૂળ તેમજ ઇન્દ્રિયગમ્ય છે, જ્યારે રામ રહિમાન કાન વગેરે સંપ્રદાયોમાં પ્રચલિત
ભગવાન મહાવીરને માંગલિક વારસો]
[૭૧
For Private And Personal Use Only
