________________
કલ્યાણ ઃ નવેમ્બર, ૧૯૯૦ : ૬૯
લંકારો પ્રકાશ સાથે મસ્તી કરી રહ્યા હતા. યુવરાજના ચરણમાં મસ્તક નમાવતાં કહ્યું; “સ્વામી થોડી પળો પછી યુવરાજ કંઈક સ્વસ્થ ?
આપને યાદ છે. લગ્ન પછી આપે મને એક વચન અને બોલ્યા: “દેવી, હું પણ તારી સાથે જ આવું છુ.”
આપ્યું હતું.' આ
“હા પ્રિય.” સ્વામી !'
“આજ વિદાય વખતે એ વચન માગી લેવા મારા માટે એ એક જ રસ્તો છે. ન્યાયની વેદિ પર આ રીતે એક નિર્દોષ કુલવધૂનું બલિદાન દેવાય તે કેમ્પણ દષ્ટિએ ઉચિત નથી.” નહિ સ્વામી, રાજલ્લાની સામે થવામાં આપની
રોષનો ત્યાગ કરી આપ રાજાજ્ઞાનું પાલન કરે. શોભા નથી. સંસારમાં અનેક નિર્દોષ માણસેને કર્મના
એક ક્ષુદ્ર નારી ખાતર પિતા-પુત્ર વચ્ચે કોઈ પ્રકારનો પ્રભાવ આગળ સહવું પડતું હોય છે. આપ સાથે કલેહ શોભે નહિ. હું આ રાજ્યની કુલવધૂ છું. મારું આવીને પિતાશ્રીનો રોષ ન વહોરી લેશે.'
ગૌરવ મહારાજાને ન્યાયને નમન કરવામાં છે.” નહિ. હું સાથે જ આવીશ અને તને કોણ
પ્રિયે!” મારી શકે છેતે જઇશ. તારા વગર હું એક પળ સ્વામી, મારૂ મંગલ ચાહતા હા...મને આપેલું સુખની નિદ્રા નહિ લઈ શકું.' યુવરાજે તેજ ભય વચન પાળવા ઈચ્છતા હો અને મારા પ્રેમનું પવિત્ર છતાં ગભીર સ્વરે કહ્યું.
સ્મરણ હૈયામાં સંઘરી રાખવા માગતા હે તે મારી, ઋષિદના કંઈ ઉત્તર આપવા જાય તે પહેલાં જ
પ્રાર્થનાને સ્વીકાર કરો અને કોઈ પ્રકારનો રોષ
રાખ્યા વગર દેવ જેવા પિતાની સેવામાં તપુર બનો. એક પરિચારિકા દ્વાર પાસે આવી અને બોલી: મહારાજ ! મહાબલાધિકૃત રાજાજ્ઞાને અમલ કરવા
યુવરાજ પોતાની તેજસ્વી પત્ની સામે જોઇ અહીં પધાર્યા છે.'
ઋષિદત્તાએ કહ્યું; “નાથ, આ સંસારની આવી યુવરાજે અટકાવેલું દ્વાર ખોલી નાખ્યું. પરિચા
વિચિત્ર ગતિ છે. જો આવી વિચિત્ર ગતિ ન હતા તે રિકાની પાછળ જ મહાબલાધિકૃત દસ સૈનિકે સાથે
શાણા અને જ્ઞાની પુરુષો સંસારની દોડ સાથે જ છે તો તેણે યુવરાજને નમસ્કાર કરતા કહ્યુંદોડતા હોત. કોઇના પ્રાણુમાં સંસાર કડવી ન લાગત. મહારાજ, દાસત્વ ઘણું ભયંકર હોય છે. ! આપ
આપ ન્યાય-અન્યાયના વિચારો દૂર કરીને કર્તવ્યને કૃપા કરીને રાજભવનમાં પધારો.”
નજર સામે રાખો.” ત્યારપછી તેણે મહાબેલાધિકૃત રાજભવનમાં ? શામાટે ?
સામે જોઇને કહ્યું; હું તૈયાર છું. યુવરાજ અત્યારે મહારાજાની આજ્ઞા છે. આપને લેવા માટે રથ જ રાજભવન તરફ જાય છે.' પણ તૈયાર છે.”
દેવી, હું કશું સમજી શકતા નથી. આપના આ “હું ન આવું તો?”
વિચારો સાંભળ્યા પછી.” – મેં આપને પ્રથમથી જ કહ્યું હતું કે દાસવ વચ્ચે જ યુવરાણીએ કહ્યું, “આપને સમજવાની જેવી કોઈ બુરી વસ્તુ નથી. રાજાજ્ઞાનું પાલન કરવાની કોઈ જરૂર નથી. આપ રાજાજ્ઞાનું પાલન કરે. મને આજ્ઞા થયેલી છે.
જી.' કહીને તેણે એક વાર કરુણ નજરે યુવ- યુવરાજને ચહેરે રોષથી લાલ થઈ ગયો હતો. રાજ સામે જોયું અને કહ્યું; દેવી, માર્ગમાં પાથેય તે કંઇ ઉત્તર આપવા જાય તે પહેલાં જ ત્રાષિદત્તાએ રૂપે આપને કંઈ લેવું હોય તે.'
રહ્યો.
