Book Title: The Jain 1988 07
Author(s): Natubhai Shah
Publisher: UK Jain Samaj Europe

Previous | Next

Page 148
________________ (૪) ભક્તપરીક્ષા ; -- વીરભદ્રરચિત ૧૭૨ ગાથાઓમાં અભ્યુત મરણથી આરાધ ના થાય છે. તે મરણુ ભક્તપરિક્ષા,ઇંગની અને પાદપાપગમન એમ ત્રણ પ્રકારનું વણવ્યુ છે. ભક્ત પરીક્ષા પ્રમાણે મરણુ સવિચાર અને અવિચાર એમ બે પ્રકારનુ છે. સસારની નિર્ગુણુતા ઓળખી. પશ્ચાત્તાપ પૂર્વક સવ દોષ ત્યજી આવાચના મ સંસારમાં ઘણું ભેાગવ્યુ... વગેરેના વિચાર કરી ભક્ત પરીક્ષામચ્છુની અનશનનવિધ અને ભાવના ભાગવાનું કહ્યું છે. મનેને માંકડા સાથે સરખાવ્યું છે. અહી. સ્ત્રીજાતિને ભુજગીની, અવિશ્વાસની ભૂમિ, શાકની નહી, પાપની શક્યા, કપટની કુટી ફોશ કરનારી, અને ખની ખાણુ એવી ઉપમા આપી છે. (૫) ત’ઝુલવૈચારિક આ ગ્રંથમાં પ૮૬ ગાયામામાં શના કાળ, ચાનિનું, વરૂપ, ગર્ભવતીીઓના ખાવાપીવાની તથા માતા-પિતાના અંગાનું વર્ણન છે. આ ઉપરાંત જોડકા વન તદ્રુન્ધગણુના, વિગેરેનું વિવેશન માયાએ આ ઉપરાંત ગદ્યમાં પણ છે. જીવની દસ અવસ્થાએનું વર્ણન છે. સ્ત્રીની ઉપમાઓમાં પ્રકૃતિની વિષમ, પ્રિય વચન ખેલનારી, બળના વિનાશ, કરનારી, વરી સ્વભાવવાળી, શ્યામ પુરૂષને કામુક બનાવનારી તરીકે ઉલ્લેખ કર્યા છે. વિયાવુંમાની વૃત્તિ મળે છે. એકસેવના આયુષ્યવાળા પુરુષ પ્રતિદિન તંદુલ-ભાત ખાય તેની સંખ્યાના વિચારના ઉપલક્ષણથી આ સૂત્રનુ' નામ તહુલ વૈચારિક રાખવામાં આવ્યુ હોય તેમ લાગે છે. (૬) સ’તારક ઃ : ૧૨૩ ગાથાઓમાં મરણ થયાં પહેલાં સંથારા કરવામાં આવે છે તેના માહાત્મ્યનું વર્ણન છે. એક જ સ્થળે એક આસન પર મૃત્યુ સુધી અનશન લેવામાં આવે છે તેનુ વર્ણન છે. ગુણરત્નની વરિ મળે છે. જેમ મણિગામાં ચૈત્ય મણુિ સુગધિત પદાર્થોમાં ગેાશીષ ચન્દન અને રત્નમાં વા શ્રેષ્ઠ છે તેવી રીતે સ`સ્તારકને સર્વ શ્રેષ્ઠ ગણવામાં આવે છે. (૭) ગચ્છાચાર :-- સારા કચ્છનું સ્વરૂપ બતાવ્યું છે. સારો સારા ગચ્છ આચાય થી બને છે. તેમાં આચાર્યના લક્ષણેા, શિષ્યની દશા, ગચ્છના લાડા બતાવી શિષ્યે સારા કચ્છમાં ગુરુની આજ્ઞાપૂર્વક નિવાસ કરવાનું જણાવ્યું છે. ૧૩૭ ગાથાઓ અનુષ્ટુપ છંદમાં અને આર્યા છંદમાં છે. આના પર આનંદવમન્નસૂરિના શિષ્ય વિજયાંવમાની રીકા મળે છે. આચાર ભ્રષ્ટ કરવાવાળો અને ઉન્માદ સ્થિત આચાય માર્ગને નાશ કરનારા ગવામાં આવ્યા છે. આમાં ત્રણ અધિકાર છે. આ ગ્રંથમાં સાધુને બાલિકા, વૃદ્ધા, નાતિન, દુહિતા અને Jain Education International_2010_03 (૮) ગણવિદ્યા – : આ THE જૈનના સ્પર્ધાના નિર્બધ કર્યા છે. માના પૂરની ટીકામાં વરાહમિહિરને ભદ્રબાહુના ભાઈ તરીકેના ઉલ્લેખ છે. આ ઉપરાંત ચંદ્રસૂરપ્રજ્ઞપ્તિ વગેરેના અભ્યાસ કરીને વરાહમહિરે વારાહીસહિતાની રચના કર્યાનો ઉલ્લેખ મળે છે. lin_ નૈતિયને થ છે. તેમાં દિવસ, રાત્રિ, તિષ્ઠિ, નક્ષત્ર, કરણ, ગ્રહદિવસ, મુહૂર્ત, શકુન લગ્ન અને નિમિત્તનાં ખલને દરંકનુ' ૮૨ ગાથામાં વર્ણન કરેલુ છે. હેારા શબ્દના ઉલ્લેખ અહીં મળે છે. (૯) દેવેન્દ્રસ્તવ : ૨૦૭ ગાથાઓમાં દેવેન્દ્ર ભગવાન મહાવીરની સ્તુતિ કરે છે તે ૩૨ પ્રકારના ગ્રંથાનું સ્વરૂપ તેના પેટાવેભાગા, ચંદ્ર, સૂર્ય, ગ્રહ, નક્ષત્રાદિન નામ, સ્થિતિ, ભવન, પરિગ્રહ વગેરેનું કથના કથન કરવામાં આવ્યું છે. વીરભદ્ર રચયિતા માનવામાં આવે છે. (૧૦) મરસમાધિ - : ૬૬૩ ગાથાઓ છે. સમાધિથી મરણુ કેમ થાય છે તેનું વિધિપૂવ કનું વર્ણન છે. શિષ્યના મરણના પ્રશ્નના જવામરૂપે આરાધના, આરાધક, આલાચના, સ`લેખના, ક્ષામણા, કાલ, ઉત્સર્ગ, અવકાશ, સારક, નિસર્ગ, વૈરાગ્ય, માા, યાર્નાવશેષ, તૈશ્યા, સમ્યકત્વ, અને પાદગમન વિગેરે ચૌદ દ્વારાનું વિવેચન છે. અત્તમાં ખાર ભાવનાઓનુ વર્ણન છે. આ દસ પ્રકીક ઉપરાંત બીજા પ્રકીણકાની રચના થઈ છે. તેમાં ઋષિભાષિત, નીચાગાર, અજીવકલ્પ, સિદ્ધ પાહુડ, આરાધના પતાકા, દ્વીપસાગર પ્રજ્ઞપ્તિ, ચૈાતિષકડક, અંગવિદ્યા, યાનિાભૂત વિગેરે છે. (ર) ચૂલિકાએ For Private & Personal Use Only (૧) નરી (૨) અનુયાગ દ્વાર-મિત્રની ગણના અનુયાગદ્વાર સાથે કરવામાં આવે છે. નીસૂત્રમાં ૬૦ પદ્યાત્મક ગાથાઓ અને ૫૬ સૂત્ર છે. શરૂઆતની ગાથામાં મહાવીર, સંધ અને શ્રમણેાની સ્તુતિ કરવામાં આવી છે. સાનના પાંચ ભેદુ વર્ણવ્યા છે. દ્વાદયાંગ પિક બધાના ઉલ્લેખ આડી મળે છે. નદીસૂત્રમાં વ્રતના બે ભાગ પડવામાં આવ્યા છે. (૧) ગમિકશ્રુત (૨) આગમિકશ્રુત, ગમિકશ્રુતમાં દિત્પાદ અને આગમિકમાં કાલિકશ્રુતના સમાવેશ કરવામાં આવ્યા છે. અતસાર્થિવના બે ભેદ પાડયા છે. અગબાને અને અ’ગપ્રવિષ્ટ, ટીકાકારના મતે પ્રવિષ્ટાની રચના ગણુધરીએ અને અંગમાાની રચના વિએ કરેલી છે. અંગબાહ્યના પશુ બે ભેદ આવશ્યક અને આવશ્યકતિરિક્ત પાડવામાં આવ્યા છે. આના પણ પ્રભેદ પાડયા છે. ૭૨ કલા અને સાંગાપાંગ ચાર વેદોના કોખ મળે છે. આના મ 115 www.jainelibrary.org

Loading...

Page Navigation
1 ... 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196