Book Title: Jain Shasan 2002 2003 Book 15 Ank 01 to 21
Author(s): Premchand Meghji Gudhka, Hemendrakumar Mansukhlal Shah, Sureshchandra Kirchand Sheth, Panachand Pada
Publisher: Mahavir Shasan Prkashan Mandir
View full book text
________________
.
આ
આ આ
આ આ
આ
આ
આ આ આ આ
આ આ
આ
આ આ આ આ
ગુરુ દ્રવ્ય દેવ દ્રવ્ય તણી ?
શી જૈન શાસન (અઠવાડીક) વર્ષ ૧૫ ને અંક: ૧૫ * તા. ૧૮-ર-૨૦૦૩આ જનીય હોય છે એવું નથી. મુમુક્ષુએ દીક્ષા લીધી અર્થાત જૈનશાસનમાં ચાલે છે. છે જેના પર કરેમિ ભંતે ઉચ્ચરાવવા વગેરે દીક્ષાવિધિ એનું કારણ એ જ છે કે – જિનમૂર્તિને પૂજનીય જ કરવામાં આવી છે અને દીક્ષાનું પાલન કરે છે પણ | બનાવવા માટે મૂર્તિ ભરાવવા વગેરેના ચઢાવા બોલાય જ # ભવસાધુપણું જેને સ્પર્શ્વનથી એદ્રવ્યનિક્ષેપે રહેલ સાધુ છે ગુ તરીકે વંદનીય-પૂજનીય છે, આવી શાસ્ત્રમર્યાદા જયારે વિદાય તિલક, ઉપકરણ અર્પણ કરવા... આ
વગેરે દીક્ષિત બનાવવા કરતા નથી. એ તો દીક્ષાર્થીનું || ભાવસાધુ કાળ કરી દેવ થાય તો તે દ્રવ્યનિક્ષેપ સન્માન કરવા માટે કરાય છે. દીક્ષિત બનાવવા માટે તો જ દ્રહ્મગુરુ કહેવાય છતાં તે પૂજનીય–વંદનીય નથી. તેવી દેવવંદન, કરેમિ ભંતે... વગેરે દીક્ષાની વિધિ કરાય છે. તે જ રીતે મુમુક્ષુદીક્ષાર્થી દ્રવ્યનિક્ષેપે દ્રવ્યગુરુ હોવા છતાં તે વિદાયતિલક-ઉપકરણ અર્પણ દીક્ષાર્થીના સન્માન માટે
ગુન તરીકે વંદનીય-પૂજનીય નથી. તેવી જ રીતે ગુરુનું કરાય છે માટે ચઢાવાનું દ્રવ્યવિદાય તિકલનું દ્રવ્ય
મૃતક પણ જેના પર દીક્ષાનું વિધિ-વિધાન કર્યું હતું તે સાધારણમાં અને ઉપકરણ અર્પણ કરવાનું દ્રવ્ય જ જયદ્રવ્ય દેવાદિ ગતિમાં ગયેલો હોવાના કારણે વૈયાવચ્ચમાં લેવાય છે. પરન્તુ ગુરુમૂર્તિને ભરાવવા # વનીય-પૂજનીય નથી, માત્ર તે સાધુનું મૃતક આદિના ચઢાવા તો ગુરુમૂર્તિને પૂજનીય બનાવવા માટે છે સમાનનીય–બહુમાનનીય હોય છે અને મુમુક્ષ દીક્ષા બોલાય છે માટે એ ગુન્દ્રવ્ય પૂજા બનવાર્થ દેવદ્રવ્યમાં આ લે તૈયાર થયો હોવાના કારણે બહુમાનનીય અને લેવું જોઈએ, ગસ્મારકાદિમાં ન લેવાય. છે સ માનનીય છે.
જિનપ્રતિમાને અલંકાર, વસ્ત્રાદિના ઉપભોગ I જેના પર દીક્ષાનું વિધિ-વિધાન થયું હોય અને | હોય છે માટે જિનપ્રતિમાનું દ્રવ્ય (દેવદ્રવ્ય) દીપનું પાલન કરતો હોય તે દ્રવ્યનિક્ષેપો જ વંદનીય | જિનપ્રતિમાના ઉપયોગમાં આવે છે તેમ ગપ્રતિમાને જ પૂનીય છે આવી જૈનશાસનમાં ચાલી આવતી પણ વસ્ત્ર-અલંકારાદિનો ઉપભોગ હોય છે માટે આ છે આ ભવસિદ્ધ શાસ્ત્રમર્યાદા છે.
ગુરુપ્રતિમાદિની પ્રતિષ્ઠા આદિના ચઢાવાનું વ્ય ગુરુના ] એથી એમ કહેવું ઉચિત નથી કે જે ગરુનો સ્મારકાદિના ઉપયોગમાં લઈ શકાય–આવી કેટલાકની ૪ ભાવનિક્ષેપો પૂજનીય છે તેના બધા જ સ્થાપનાનિક્ષેપ માન્યતા છે તે માન્યતા ખરેખર ભૂલભરેલી, તર્કવિહોણી આ બધા જ દ્રવ્યનિક્ષેપા પૂજનીય છે.
દીક્ષાવિધિ થતાં પહેલાંનું દ્રવ્ય જેમ પ્રથમ તો એ હકીકત છે કે જિનપ્રતિમા કે સાધારણ–વૈયાવચ્ચમાં લેવાય છે તેમ ગુરુમૂર્તિની ગુરુપ્રતિમા જીવ નથી, જડ છે. એથી જિનપ્રતિમા કે પર પ્રીષ્ઠા પહેલાં ગુરુમૂર્તિને પૂજનીય બનાવવા માટે ગુરુપ્રતિમાં વસ્ત્ર–અલંકારાદિનો ઉપભોગ કરે છે કે એને આ - અ મેષકના ચઢાવાનું દ્રવ્ય ગુરુમંદિર-સ્મારકમાં કેમ ન ઉપભોગ હોય છે એ વાત તદ્દન સત્યથી વેગળી છે. જ લેવાય? એવો પ્રશ્ન કરવો એ તર્કસંગત નથી. એવું જ કોઈ પણ વસ્તુનો ઉપભોગ કે ભોગ જીવ કરે છે, અજીવ જ જો તમે કહેવા માંગતા હો તો જિનમૂર્તિને ભરાવવાના કરતો નથી. દ્રવ્યસપ્તતિકામાં ભોગાર્ડ અને પૂજાઈ દ્રવ્ય
ચઢવાનું દ્રવ્ય પણ અંજન-પ્રતિષ્ઠાવિધિ કરવા પહેલાંના | : એમ ગુરુદ્રવ્યના બે ભેદ પાડ્યા છે. ગરુને ભોગાઈ છે
છે કે તે દ્રવ્ય પણ દેવકા સાધારણમાં કેમ ન લેવાય? | દ્રવ્ય વસ્ત્ર, પાત્ર, આહાર, પાણી, વગેરે છે. વસ્ત્ર, પાત્ર છે આ મંગલમૂર્તિના ચઢાવાનું દ્રવ્ય પણ દેવકાસાધારણમાં કેમ | આહાર, પાણી વગેરે દ્રવ્યનો ઉપભોગ જીવન ગરુ કરે જ ન જવાય? એ બધું તો દેવદ્રવ્યમાં લેવાનો વ્યવહાર | છે. ગુરુપ્રતિમાને વસ્ત્રાલંકારાદિનો ઉપભોગ હોતો નથી. (
0 0 0 0 0 0 0 0 5 ૧૧૧૬૩ 0 0 0 0 0 0
આ આ આ આ આ આ આ આ આ આ આ આ
આ
આ
આ આ આ આ
આ આ આ આ આ
: